Write a review Reviews

Downloaded 3,881 times Average Rating:

Reviewer: Kur´an dhe Sunnet - - April 12, 2008
Subject: Forma e Namazit

Titulli në origjinal: Sifetu-salatin-nebijj,minet-tekbiri-ilet-teslim ke enneke teraha

Botim i parë i origjinalit: 1370h.Bejrut

Titulli në anglishti: Propht’s prayer described

Autor: Sheikh Nasruddin Albani

Përktheu: Lulzim Imeri




Me emirn e All-llahu,Mëshirusit,Mëshirëbërsit

Falënderimi i takon All-llahut Atë e falënderojm dhe prej Tij falje dhe ndimë kërkojm.Kërkojm mbrojteje nga All-llah prej të këqiave të vetvetes dhe të veprave tona.Kë e ushzon All-llahu s’ka kush e lajthit dhe kë e largon nga rruga e vërtet Ai,s’ka kush e udhzon.Dëshmoj se s’ka hyjni tjetër përvec All-llahut ,i Cili është Një dhe dëshmoj se Muhammedi është rob dhe i derguar i Tij.
"O ju që besuat ,kinie frike All-llahun me një sinqeritet të vërtetë dhe mos vdisin ,pos vetëm duke qenë musliman (besimtarë)"(3:102).
"O ju njerëz! Kini frigë Zotin tuaj që ju ka krijuar prej një veteje (njeriu)
dhe nga ajo krijoi palën (shoqen )e saj,e prej atyre dyve ushtuan burra shumë e gra.Dhe kini frig All-llahun që me emin e Tij përbetoheni,ruajeni farefisn(akrabllakun),seAll-llahu është mbikëqyrsë mbi ju"(4:1).
"O besimtar,përmbajuni mësimeve të All-llahut dhe thuani fjalë të drejta.Ai (All-llahu)iu mundësoj të bëni vepra të mira,ju shlyen juve mëkatet tuaja,e kush respekton All-llahun dhe të dërguarin e Tij,ai ka arritur një sukses të madh"(33:70,71).
Thënia më e vërtet është thënaja e All-llahut,kurse udhzim më i mirë ,udhzimi i Muhammedit.Veprat më të këqijia janë ato të shpikuar,andaj çdo shpikej është bidat dhe çdo bidat është lajthitje nga Rruga e Vëretë,kurse çdo lathjitje përfundon në Xhehennem.

HYRJE

Lavdrimi i qoftë All-llahut,i Cili ua bëri Namazin detyrim robërve të tij dhe i urdhëroi që ta zbatojnë dhe ta kryejnë si duhet,I Cili e lidhi suksesin dhe lumturin me përulsinë në namaz,i Cili e bëri ketë dallim^mes kufrit dhe imanit,dhe i Cilën e bëri pengus nga veprat e turpsheme dhe të këqija.
Paqja dhe salavatet qofshin me të Dërguarin,Muhammedin,të cilin iu ishin drjetuar Fjalët e të Lartsuarit:

"Dhe ne ta zbritem ty shpallejen,që ti t’ua komentosh njerëzve se çka u është zbritur atyre",dhe i cili plotësisht e përmbushi këtë detyrë.Namazi ka qenë një ndër gjërat më të rëndësishem të cilën ai ua shpjegoi njerëzve,gojarisht dhe praktikishti,mandej edhe bërë ruku pastaj duke u thënë:

Unë e bëra këtë që ju të më përcillni mua dhe ta mësoni namazin tim.
Ai na ka detyruar që ta përcjellim namazin e tij,duke thënë:

"Faluni ashtu sic më keni parë duke u falur’’,ai poashtu e përgëzoi atë që falet si ai,se do të ketë marrëveshje me All-llahun,se do të hyjë ne Xhennet,duke thënë:’’Janë pesë namaze të cilat All-llahu i Gjithëfuqishëm dhe i Lartsuar ika bër të detyrusheme.Ai i cili merr abdest sic duhet ,i fal ato në kohen e tyre dhe është i plotë në rukutë ,në sexhdet dhe në përulësi,ai ka garancë nga All-llahu se do ta falë atë,por ai i cili nuk vepron kështu ,nuk ka garancë nga Allahu:nëse do Ai e fal ,e nëse do Ai e ndëshkon.’’

Paqja dhe salavet qofshin gjithashtu mbi familjen e tij dhe shoket e tij të devotshëm dhe të dlirë,të cilët na i përcollën neve adhurimin,namazin,fjalët dhe veprat e tij,sal-llau alejhi ve sel-lem,dhe të cilët bënë që këto dhe vetëm këto për ta medhheb dhe shëmbëlltyr që duhet pasuri,dhe po ashtu mbi ata të cilë pasojn hapat e tyre dhe ecin rrugës së tyre deri në Ditën e Ghykimit.

Kur e kreva leximin e ‚’Kapitullait(Librin) të Namazit’ në’’Et-tergib vet Tarhim’’nga El-hafidh El-Mundhiriu,rahimehull-llah,dhe të mësuarit e tij vëllezërve tanë selefij,para katër vitesh,na u bë e qartë të gjithëve pozita e rëndesishme e namazit në Islam,dhe shpërblim,mëshir dhe repekti që i pret ata të cilët zbatojnë dhe e kryejnë si duhët,dhe se tërë kjo ndryshon varësisht nga afërsia më namazin e të Dërguarit,sal-lallauh alejhi ve sel-llam .Është kjo për cka ai bën me dije në thënien e tij..’Më të vërtet ,robi fal një namaz nga i cili nuk i shkurhet asgjë,përvec senjë e dhjeta e nëneta, e teta ,e shtat,e gjashta,e pesta ,e katëra ,e treta,ose gjysma e tij,
Prandaj,ua tërhoqa vërejtëjen vëllezërve,se nuk është e mundër ta kryejm namazin si duhet,e as t’i afrohem atij,përderisa nuk e dijem formen e detajizuar të namazit të të Dërguarit,sal-llahu alejhi ve sel-lam,duke i përfshirë gjërat thelbesore,mënyrat,format ,lutjet(duatë) dhe për përkujtim (dhikret) etij,dhe kur atëher të mundohem që këtë dije ta zbatojm në praktikë me kujdes,vetëm atëherë mund të shpresojm që namazi ynë do të na ndalojë nga veprat e turpshme e të kqija,dhe se shperbleim dhe bekimi përmenduar në transmetime do të shkruhet për ne.Megjithatë ,njohja në detaje e të gjitha këtyre aspektev të namazit ka pak gjasa të arrihet nga shumica e njerzëve sot,madje edhe nga shumë dijetarë ,për shkak të kufizimit të tyre në medhhebe të vecanta.Por,sic e di cdokush që merret me përmbledhje dhe Sunnetit të pastër ,në cdo medh’heb gjenden sunnete që nuk hasen në medhhebin e tjera,përveq kësaj,në cdo medhheb hasim vepra dhe thënie që nuk mund të përcillen në mënyrë autentike deri te i Dëruari,sal-lallahu alejhi we selam.Kjo që thamë më së shumti gjindet në librat e dijetarve të mëvonshëm ,shum rivajete ata me këmbëngulsi ia mveshin të Dërguarit,sal-lallahu alejhi ve sel-lam!Kjo është arsyeja pse dijetaret e hadhitht All-llahu i shperbleft kanë punar libra të Tahrixhit rreth librave të njohera të dijetarve të mëvonshem,duke e shpjeguar shallën e cod hadithi të dhënë në të:se a ështëautentik,i dobët apo i shpikur.Shembuj të këtyre li rave të Tahrixhitjanë:El-Inaje fi Ma’rife Ahadith El-Hidaje’’dhe ‚’Et-Turuk vel-Vasailfi Tahrixh Ehadith hulasati-Dalail’’,që këta dy libra janë autorë:AbdulKadiribën Muhammen El-Kurjeshi El-Hanefi,,’Nasb er Rajh li Ahadith El-Hidaje’nga Hafidh Zejlai dhe version i tij i shkurttuar ‚’Et-Talhas el-Habirfi tahrixh Ahadither-Raafi’i el Kebir,’ka edhe shumë të tjerë ,përmendja e të cilëve vetëm do të na zgjaste këtë diskuatim.
Them:Pasiqë njohja e këtyre gjërave në detaje është e pamunder për shumicen e njerzev,ua shkurova këtë libër,që të mësojm formën e namazit të Pejgamberit,sipas udhëzimit të tij të udhzohen,duke shpresuar prej All-llahut,atë që ua ka premtuar në gjuhë të Pejgamberit të vet:Kush thëret në udhzim ka shperbeim sikur ata që e pasojnë duke mos u paksuar aspak nga shperblim i tyre...(Transmeton Muslim.Shih’’Zinxhiri hadithit të verteta’’nr:863)


Arsyet për përmbledhjen e këtij libri dhe disa nga veçoritë e tij

Meqë nuk kam hasur në një libër të gjithanshëm që trajton këtë temë,e ndjeva veten të detyrruar të shkuaj një liber për vëllezirt e mi musliman që do të përmbledhe sa më shumë veçori të namazit të të Dërguarit,sal-lall-llahu aleji ve selam,nga tekbiri deri te teslimi,për dobinë e vëllezrve tëmi musliman qe¨dëshirojnë të pasojnë udhëzimin e të Dërguarit të tyre,sal-lallahu alejhi ve selam ,në adhurimin e tyre,ashtu qëdo të ishte lehetë për cdokë që me të vërtetë e do të Dërguarin ,sal-lallahu alejhi ve selam,ta shrytzojë këtë libër ,për ta permbushur urdhërin e tij,’’Faluni ashtu sic më keni parë mua duke u falur.’’
Kështu,mora përsipër këtë detyrë dhe hulumtova hadithe të rëndësishme prej burimeve të ndryshme të Hadithit,duke qenë libiri në duart tuaja rezultat përfundimtar i kësaj pune.Ekushtëzova vetën se do të ja¨vetëm ato hadithe që kanë sened autentik,në përputhje me parimet dhe me rregullat e shkencës se Hadithit.Nuk kam përfilluar asnjë hadithë që mbështet në transemtus të panjohur ose të dobët,pa marrë parasysh se a kishte të bënte me formën e jashtëm të namazit,me dhikret ,rendësinë ,etj.Ngaqë konsideroj se hadithet autentike janë të mjaftushme,duke mos lënë kurrfarë nevoje për dicka të dobët,sepse një gjë e till nuk përkon me asgjë tjetër përpos me Dhann.in(dyshjen ,dyshimin)dhe me supozimiet e pasakta ,sic thotë i Lartësuari:
’’Dyshimi nuk është asgjë ndaj së vërtetës’’ dhe i Dërguari,sal-lallahu alejhi ve selam,ka thënë:’’Keni kujdes dyshimin,sepse me të vërtetë,dyshimi është gënjeshter më e madhe.’’Prandaj ,ne nuk mund ta adhurojmë All-llahun duke vepruar sipas hadithit joautentike,në të vërtete i Dërguari i All-llahut .sal-llahu alejhi ve selam,na e ka ndaluar këtë duke thënë "Mos thuani për mua asgjë tjetër përpos asaj cka dini’’meqë ai na e ka ndaluar transmetimin e hadithit të dobëta,atëherë nënkuptohet se edhe është e ndaluar të veprojmë duke u bazuar në to.
E kam përpiluar këtë libër si dy tekste: teksti kryesor dhe teksti plotësues.
Teksti kryesor përfshin teksin e haditheve ose frazat e marrua prej tyre,të cilat i kam venduar në vendin e përshtatshëm dhe i kam bashkuar ato,që t’i
Japin librit një rrjedhshmëri prej fillimit deri ne fund.Kam qenë i kujdeshëm ta ruaj teksin e cdo hadithi,ashtu sic haset në librat e sunnetit,kur një hadith ka versioni e cdo hadithi të ndryshme,unë kam zgjedhur versionin që më së miri i pershtate rrjedhshmëris etj,mirepo kam sjell bashkërisht shprehej të tera sic janë (në një version..)’’ose’’(në një transmetim tjeter).’’Vetëm rrallëher kam cekur sahabin që ka transmetuar hadithin,ose kam shpjeguar në teksitin kryesor se cili nga imamët e hadithit e ka mbledhur secilin hadith,me qëllim që të siguroj lexim dhe referim më të letë.
Sa i përket teksiti plotësus,ai është koment i tekstit kryseo.Në të i kam referuar hadithet deri te burimet e tyre,duke hulumtuar versione të ndrysheme dhe rrugë të transmetusit.Krahas më këtë,i kam komentuar isnadet e tyre dhe transmetimet përforcuse,me vërejtje rreth vërtetimit dhe zhvlërsimit të transmetuesve,
nëse janë autentikë ose të dobët, duke gjykuar sipas rregullave të shkencës së hadithit.
Shpesh, një rrugë e transmetimit ka fjalë plotësuese dhe shtesa që nuk hasen në rrugët e tjera, prandaj i kam futur ato në hadithin origjinal në tekstin kryesor, sa herë që ka qenë e mundur pa e prishur rrjedhshmërinë, duke e futur shtojcën në kllapa katrore:...),
zakonisht pa cekur se cili nga burimet e permban atë shtojcë.Kjo është bërë vetëm nëse është origjinalisht
nën autoritetin e sahabit të njëjtë, përndryshe e kam dhënë, si për shembull, në duatë e Hyrjes etj.
Kjo futje e shprehjeve shtesë është një gjë e rrallë dhe me vlerë, gjë që nuk e gjeni në shumë libra.
Lavdërimi i qoftë All-llahut ne ndihmën e të cilit veprat e mira realizohen.
Më tutje, kam përmendur në tekstin plotësues medhhebet e dijetarëve rreth hadithit të gjetur, si dhe kundërargumentin për secilin mendim, së bashku me përparësitë dhe dobësitë e secilit mendim .
Pastaj kemi zgjedhur prej këtyre mendimin më të saktë, që e kemi dhënë në tekstin kryesor.
Po kështu, në tekstin kryesor kemi perashtruar disa tema për të cilat nuk ekziston tekst në Sunnet, por të cilat janë rezultat i ixhtihadit dhe nuk i përkasin temës së këtij libri.
Duke qenë se botimi i këtij libri me tekstin kryeson dhe me tekstin plotësues nuk është i mundur për shkaqe të ndryshme, kemi vendosur ta botojmë vetëm tekstin kryesor (së bashku me fusnota të shkurtëra),
me dëshiren e All-llahut, duke e emërtuar „Sifetu salatin-Nebij-ji sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem minet-tekbiri ilet- Teslimi ke en-neke teraha“(Forma e namazit të të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,
e përshkruar nga fillimi gjer në fund, sikurse të ishit duke e parë).
E lus All-llahun që ta bëjë këtë vepër sinqerisht vetëm për Fytyrën e ti dhe ti ndihmojë vëllezërve të mi në fe të kenë dobi prej saj,ngase Ai është Dëgjuesi,Ai që Përgjigjet.


Metodologjia e këtij libri



Pasi qëllim i këtij libri është të bartë udhzimin e të Dërguarit,sal-llahu alejhi ve selam,lidhur me namazin,ishte e natyrshme se nuk do ta kufizoj veten në një medhheb të caktuar,për arsye që përmenda më parë.prandaj kam dhënë vetëm atë që në mënyrë autentik është dëshmuar prej tij,sal-allahu alehi we selam,sic edhe ka qenë gjithmonë drejetim i dijetarëve të hadithit,si të mëhershëmve ashtu edhe i të mëvonshëmve,sic flet kjo thënie e buker:

Njerëzit e hadithit janë Njerëzit e të Dërguarit,edhe pse nuk e shoqërojnë atë,ata janë me tënë cdo mument.

Kështu,ky libër me Dëshiren e All-llahut,do të përmblidhte tërë atë që është e shpërnarë në librat e hadithit

Dhe fikut ,pa marrur parayshe dallimete sakta në këtë libër nuk do të mund të gjendeshin ashtu të plota në asnjë libër dhe në asnjë medhheb.Prandaj,ata të cilët veprojn sipas tij,me dhëshiren e All-llahut ,do të bëheshin në mesin e atyre që All-llahu i ka udhzuar

"Me mëshiren e tij në të vërtetën ,sa i përket asaj cka ata nuk pajtohen All-llahu e udhëzon ke të dojë Ai në rrugë e drejtë¨."

Kur i përvetësova këto parime d.m.th.t’i përmbahem Sunnetit autentik dhe t’izbatoj një këtë libër,si dhe në të tjerët,e dita se me siguri kjo nuk do të kënaqet cdo grup njerëzish as sekt,në të vërtetë ,do të rezultonte që disa,në mos shumica e tyre,të më fyejnë me gjuhën e tyre ose të më kritikojnë me lapsat e tyre.Kjo nuk më brengos,sepse unë gjithashtu e di se t’i kënaqësh të gjithë,është nocion i pa arritshem,dhe.Ai i cili e hidhron All-llahun duke i kënaqur tjerët ,All-llah do ta lërë atë në mëshiren e njerzëve ,’’sic ka thënë i Dërguari i All-llauh,sal-l-allauh alejhi ve selam.All-llahu e shpërbleftë autorin e vargjeve që pasojnë.



Kurr nuk do mund t’u shpëtoj fyerje,

Edhe sikur të isha brenda në shpell,në malet shkëmbore,

Ngase askush nuk mund të shpëtojë nga njerëzit,i palënduar,

Edhe poqëse fshehet pas krahëve të shqiponjës?



Më mjafton mua se unë besoj që kjo është më e drejtë ,të cilën All-llah i ka urdhëruar besimtarët ta ndjekin,të cilën i Dërguari,sal-lall-llahu alejhi we selam ,Zotriu i të Dërguarve e ka shpjeguar,kjo është rruga të cilën e kanë trasuar paraardhsit e Devotshëm(selefus-salih):Sahabët,trashëgimtaret e tyre dhe ata pas tyre,duke përfshir edhe katë imamët,medhhebeve të cilëve shumina e muslimanëve sot u përkasin.Të gjithë ata janë pajtuar për domosdoshmërinë e pasimit të sunnetit dhe të referimit në të ,për mospërfillejen e cdo mendimi që eshtë në kundërshtim me të, pa marrë parasyshe poziten e lartë të proklammusit të atij mendim,sepse statusi i Lajmëtarit të All-llahut,sal-lall-llahu alejhi we selam,ështe shumë mire më i madh dhe rruga e udhzimit të tij më e drejtë.Andaj kam ecur hapave të tyre dhe zbatuar urdhërat e tyre ër tu kapur për hadithe edhe nëse kjo kundërshton pikpamjet e tyre.Këta urdhra të kanë pasur ndikim tejet të madh në mua ,në ndjekjen time të kësaj rruge të drejtë dhe në refuzimin tim të taklidit (pasimit të një mendimi) të verbër.E lus All-llahun e Lartsuar t’i shërblejë ata pa masë.


Thëniet e imamëve në lidhje me pasimin e sunnetit dhe me mospërfilljen e pikëpamjve të tyre që kundërshtojnë atë


Do të ishte e dobishme t’i japim disa thënje këtu,se ndoshta kjo do t’i rikujtojë dhe do t’i këshillojë ata qëpasojnë mendimin e imamëve mandje të atyre që janë në shkallen më të ulët se imamët verbërisht,duke ngulmuar në medhhebin ose pikëpamjet e tyre,sikur këto të kishin zbritur nga qielli!
Por All-llah,i Gjithëfuqishmi dhe i Lartësuar thotë:

"Përcillni (o njerëz) shpalljen e të dërguar nga Zoti juaj dhe mos merrni dike tjetër mbrojtës dhe shokë pas Atij.Por pak ka prej jush që rikujtojnë keshillën."

1) Ebu Hanifja, rahimehull-llah,

I pari prej tyre është Imami Ebu Hanifja En-Nu,man ibën Thabiti, rahimehull-llah, shokët e të cilit kanë
Përcjellur nga ai thënije të ndryshme dhe shprehje të shumta, të gjitha këto shpënë në një gjë,e kjo është:
Domosdoshmëria për të pranuar Hadithin dhe për të hequr dorë nga ndjekja e mendimit të imamëve që
e kundershojnë atë:
1.’’Nëse vërtetohet se një hadith është sahi, atëherë ai është medhhebi im.’’

2.’’Nuk i lejohet askujt që t,i pranojë pikëpamjet tona, nëse nuk e di se ku i kemi marrë ato.
Në një transmetim,është e ndaluar për dikë, që nuk enjeh argumentin tim, të sjellë gjykime duke u bazuar në fjalët e mia.’’
Një transmetim tjetër shton, sepse ne jemi njerëz:e thejmi një gjë një ditë dhe tërhiqemi atë ditën tjetër. E në një an tjetër, Mjer për ty , o Jakub! Mos shkruaj qdo gjë që dëgjon prej meje, se ndodh që ta mbaj një mendim sot, dhe ta hedh poshtë të nesërmen, ose ta mbaj një mendim nesër e ta hedh poshtë pasnesër. Kur them diq që kundërshon librin e All-llahut të Lartësuar ose atë që është transmetuar nga i Dërguari, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, atëherë mos e përfillni fjalen time.

2) Malik ibën Enesi, rahimehull-llah

Sa i përket Imamit Malik ibën Enesi, ai ka thënë:
1.’’Vërtet,unë jam vetëm një i vdekshëm: bëj gabime (nganjëher) dhe kam të drejtë (nganjëher).
Prandaj vështroni mendimet e mija: gjithë atë që pajtohet me Librin dhe Sunetin pranojeni, dhe gjithë atë që nuk pajtohet me Librin dhe Sunetin mos e përfillni.’’
2.’’Secilit pas të Dërguarit, sal-lall-llahu ve sel-lam, do t’i refuzohen dhe t’i pranohen thënijet e tij- jo edhe të të Dërguarit, sal-lall-llahu ve sel-lem.’’
3.Ibën Vehbija ka thën: Kam dëgjuar kur Maliku është pyetur për pastrimin midis gishtërinjve të këmbëve gjatë abdestit. Ai tha: Njerëzit nuk janë të detyruar ta bëjnë këtë. Nuk iu afrova derisa tema u pakësue, e atëher i thashë: Ne dijmë një sunnet në lidhje me këtë. Ai tha: E qfarë është as?. Unë i thashë: Na kanë rrëfyer Lejth ibën Sa’di, Ibën Lehi’a dhe Amër ibën el-Harithi nga Jezid ibën Amër El-Me’afiriu,eky nga Abdurr-Rrahnan Al-hubuliu, ky nga El-Mustevrid ibën Shaddad Al-Karashiu, i cili ka thënë: Kam parë të
Dërguarin e All-llahut, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,duke fërkuar me gishtin e tij të vogël mes gishtërinjve të këmbëve të tij.Ai tha: Ky hadith është i mirë; Nuk kam dëgjuar për të fare deri me tash.
Pas kësaj, e degjova duke u pyetur për të njëjtën gjë, e ai urdhëronte fërkimin mes gishtërinjve të këmbëve.

3) Shafiju,rahimehull-llah,

Sa i përket imam Shafiut,citimet nga ai janë më të shumta dhe më të bukurat ndërsa pasuesit e tij qenë më të mirët në ndjekjen e tyre:
1.’’Sunnetet e të Dërguarit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lam, sikurse që mbërrijnë,ashtu edhe i ikin secilit prej nesh. Prandaj,sa herë që e them një mendim ose formuloj ndonjë parim, në kundërshtim me atë që ekziston nga i dërguari, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,ateherë pikëpamja e saktë është ajo qka i Dërguari,sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,ka thënë,dhe ajo është pikëpamje imja.’’
2.’’Muslimanët janë pajtuar njërzitë që nëse një sunnet i të Dërguarit të All-llahut sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, i është qartësuar dikujt,nuk është e lejuar për të që ta lë atë për fjalët e ndokujt tjetër.
3.’’Nëse gjeni në shkrimet e mia diqka në kundërshtim me Sunnetin e të Dërguarit të All-llahut, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lam,atëherë flitni duke u bazuar në Sunnetin e të Dërguarit të All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,dhe lini atë që unë kam thënë.
Në një transmetim thuhet: atëherë pasojeni atë (sunnetin) dhe mos shikoni në thënjet e askujt.
4.’’Nëse vërtetohet se një hadith është sahih,atëherë ai është medh-hebi im.
5.’’Ju keni më shumë se unë njohuri për Hadithin dhe transmetusit,prandja kur një hadith është sahih,më informoni për të,qoftë ai nga Kufa,Basra a Siria,që kështu ta marrë atë pikëpamje të hadithit,përderisa ai është i vërtetë.’’
6.’’Në cdo cështje , per të cilën Njerzit e Hadithit gjejnë një transemetim nga i Dërguari i All-llahu,sal-lallahu alejhi ve selam,të jetë sahih ,i cili është në kundërshtim me atë që unë kam thënë,atëherë unë tërhiqem nga mendimi im,qoft gjatë jetës sime ,qoftë pas vdekjes.’
7.’’Nëse më shihin duke thënë dicka dhe në kundërshtim me të është transmetim autentik nga i Dërguari,sal-lallahu alejhi ve selam, atëher ta dini se më ka lënë mendja.’
8.’’Për cdo gjë që them,nëse ekziston dicka autentike nga i Dërguari ,sal-llahu alejhi ve selam,e kundër me fjalët e mia ,atëher hadithi i të Dërguarit,sal-llahu alejhi ve selam,vjen ne rend të parë,prandaj mos e pasoni mendimin tim.’’
9.’’Cdo hadith nga i Dërguari,sal-llahu alejhi ve selam ,është gjithashtu pikëpamje imja,edhe nëse ju nuk e dëgjoni atë nga unë.’’

4) Ahmed ibën Hanbeli,rahimehull-llah

Sa u përket Imam Ahmedit,ai ka qenë më i shquari në mesin e imamëve në përmbledhjen e Sunnetit,duke iu përmbajtur atij aq shumë ,saqë ‚ai madje nuk pëlqente të shkruahe libri që do të përmbante deduksione dhe mendime ,’’ Për këtë shkak ai ka thënë:
1.’’Mos e pasoni mendimin tim,as atë të malikut,as të Shafiut,as të Evzaiut,e as të Thevriut,por merrni nga kanë marrë ata.’’
Në një transmetim:Mos kopjo Dinin tënd nga asnjëri prej këtyre,por cdo gjë që vjen nga i Dërgauri ,sal-llah alejhi ve selam,dhe Shoket etij merreni atë,pastaj nga trashigmatert e tyre,ku njeriu të mund të zgjedhë.’’Njëherë ai ka thënë:’’Ndjekja nën kupton që njeriu të pasojë atë që ka ardhur nga i Dërguari,sal-lall-llahu alejhi ve selam,dhe Shokët e tij,pas trashëgimtarëve ai ka zgjedhje.’’
2.’’Mendimi i Evvzaiu,mendimi i Malikut,mendimi i Ebu hanifes:të gjitha këto janë të baraslershem në sytë e mi.Megjithatë, argumenti është në transmentime (nga i Derguari .sal-lall-llahu alejhi ve selam,dhe Shokët e tij).’’
3.’’Kushdo që refuzon një hadith të të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam,ai eshtë buzë shkatrrimit.’’
Këtp janë thënjet e imamëve All-llahu ,subhanehu we te ala,qoftë i kënaqur prej tyyre që urdhërojnë të kapemi per hadithidhe na ndalojna nga imitimi i tyre pa argumenet,edhe janë aq të qarta saqëskanë nevojë për polemika dhe komenitime të ndryshem.Andaj,ai që kapet për cdo sunnet,ndesh me meshhebin e tyre,aska dalur nga metoda e tyre,por është pasues tyre,i kapur për litarin më të fortë,i cili kurrë nuk këputet.Kurse nuk është kështu situata më atë që e len pas shpinde veprimin me sunnet,vetëm e vetëm pse vjen ndesh me thënjet e tyre,ky me këtë gjest tregon mosrespekt ndaj tyre dhe kundërshton thënjet e tyre që i permendëm pak më parë,kures All-llahu,subhanehu ve teala,thotë:

"Nuk janë besimtarë të vërtetë,përderisa të bëjnë gjykatës në të gjitha mospajtimet e tyredhe os lënë anjë kundërshtim në zemrat e tyre ndja vendimeve tua,pos duke i pranuar ato me bindje të polotë.’"Ai po ashtu thotë:
"Le të ruhen ata të cilët kundërshtojnë urdhërat e të Dërguarit,se mos u vjen ndonë telashe ose ndonjë dënim i hidhur mbi ta."

Hafidh Ibën Rexhem el-Hanbeli,rahimehull-llah,thëtë¨:
Prandaj,është obligim për cdokë që dëgjon për ndonjë urdhër të të Dërguarit të All-llahut,sal-lallahu aljehi ve selam,ose e di atë,t’ai shpjegojë atë ummetit,t’i këshilloj sinqerisht dhe t’i udhëzoj ata në zbatimin e urdhërit të ti,edhe nëse e kundërshon mendimin e ndokujt zulmëmadh.Ngase autoriteti i Dërguarit të All-llahu,sal-lall-llahu aljhi ve selam,më së shumti ka të drejtë të respektohet dhe të pasohet,se sa mësimi i kujdo tjetër zulmëmad që ka kundërshtuar pa dije urdhrin e të Dërguarit në cfarëdo cështje.Për
këtë shkak shokët e tij (sahabët)dhe ata pas tyre përgënjeshtronin cdokë që e kundërshtonte sunnetin autentik,duke qenë nganjëherë shumë te ashpër në përgënjeshtrimin e tyre, jo nga urrejtja ndaj atij personi ,edhe se e donin dhe e respektonin,por ngase i Dërguari i All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,ishin më i dashur për ta dhe urdhëri i tij ishte më superior se urdhëri i cdo krijese tjetër .Prandaj kur urdhëri i të Dërguarit ,sal-lall-llahu alejhi ve selam,ndeshej me urdhërain e tjetërkujt,urdhëri i të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam,ishte më i përshtatshmi për t’u pasuar dhe për t’uzbatuar.Asgjë nga kjo nuk i ndalonte ata që ta madhëronin personin që kishin kundërshtuar,sepse e dinin se atij do t’i falej,në fakt,më vonë këtij të fundit nuk do t’i pengonte që udhëzimet e tij të kundërshtoheshin ,kur tregohej qartë se urdhëri i të Dërguarit të All-llahu,sal-lall-llah alejhi ve selam,ishte i kundërt.
Vërtët,si do t’u pengonte atyre kjo ,kur ata i patën urdhëruar pasuesit e tyre në një gjë te tillë,sic kemi parë ,dhe u patën porositur që ta braktisin cdo pikpamje të tyre që e kundërshton sunnetin.Në fakt imam Shafiu,rahimehull-llah,u ka thënë shokëve të vet që t’ia atribojnë ati sunnnetinautentik,edeh nëse nuk e ka përvetësura ,ose ka përvetësuar dicka në kundërshtim me të .Për këtë shkak,kur analisti Ibën Dakik Al-Eidi,rahimehull-llah,përmbledhi në një vëllim të madh cështjet në të cilat njëri ose q¨të katër medhhebet e Imamëve kanë kundërshtuar hadithin autentik,ai në fillimin e tij shkroi:Është e ndaluar që këtp përgjigje t’u veshen Imamëve Muxhtehidë dhe është obligim i juristëve ,të cilët pasojn mendimet e tyre,t’i dinë këto,ashtu që të mos i citojnë lidhur me këto dhe kështu të gënjejnë për ta.


Braktisja e pikëpamjeve të imamëve nga ana e pasuesve të tyre,nëse ato janë në kundërshtim me Sunnetin.

Për shkak të gjithë asaj që përmendëm,pasuesit e Imamëve.

"Shumë nga të mëhershmit dhe pak nga të mëvonshmit'',nuk i kanë pranuar të gjitha pikëpamjet e Imamëve të tyre, në të vërtetë,ata i kanë shpërfillur shumë prej tyre,kur panë se janë qartazi në kundërshtim me sunnetin.Bile edhe dy imamët,Muhammed ibën El-Hasani dhe Ebu Jusufi (rahimeumall-llah) u dalluan në mendime nga shejhu i tyre Ebu Hanifja
''përafërsisht, në një të tretën e medhhebit'', sic dëshmojnë librat që flasin mbi dispozitat e fikut.Kështu thuhet edhe për Imam El-Mueniun dhe pasuesit e tjerë të Shafiut dhe të imamëve të tjerë,sikur të fillonim të jepnim shebuj,diskutimi do të bëhej teper i gjatë dhe do të largoheshim nga ajo që kemi synuar të bëjmë në këtë hyrje,andaj ne do ta kufizojm veten në dy shembuj.
1) Imam Muhammedi thotë në Muvetta-në e tij'' Sa i përket Ebu Hanifes,ai nuk ishte i mendimit se ka namaz për shi,por ne mendojmë që imami duhet t'i falë dy rekate dhe pastaj të bëjë dua dhe ta veshë teshën mbështjellëse të tij nga e kundëra...''
2) Kemi Isam ibën Jusuf el-Balhiun,njërin nga shokët e Imam Muhammedit dhe shoqëruesin e imam Ebu Jusufit,i cili'' jepte gjykime në kundërshtim me imamin Ebu Hanife,sepse nuk i dinte argumenetet e tij,ndëra argumenetet e tjera do të parashtroheshin para tij,dhe kështu do të binte vendime duke përdorur këtë. Prandaj,'' Ai i ngrinte duart në ruku dhe në ngritejen prej saj'',sic është sunneti mutevatir i të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam,fakti që tre imamët e tij(d.m.th.Ebu Hanifja,Ebu Jusufi dhe Muhammedi)thoshin ndryshe,nuk e pengoi që të praktikoj këtë sunnet.Koj është qasja të cilën cdo musliman duhet ta zbatojë, sic tashë kemi parë nga dëshmitë e katër Imamëve dhe të të tjerëve.
Si rezyme mund të themi,sinqerishtë shpresoj se asnjë pasues i ndonjë Imami nuk do të ngutet që të dënoj parimet e këtij libiri,dhe kështu të mos përfitojë nga sunnetet e të Dërguarit,sal-lall-llah alejhi we selam,të përfshira në të,me argumentin se janë në kundërshtim me medhhebin e vet.
Shpresoj se një person i tillë në vend të kësaj do ta konsiderojë atë cka kemi treguar nga nxitjet e Imamëve për obligushmërinë e pasimit të sunnetit dhe të shpërfilljes së thënieve që kundërshtojnë atë.Po ashtu,shpresoj se do të kuptojë, që nëse dënon qëndrimin e këtij libri do të dënojë cilindo Imam që pason,ngase ne i kemi marrë këto parime nga Imamë, sic edhe kemi shpjeguar.Prandaj cdo kush që refuzon të udhëzohet nga parim në këtë rrugë është në rrezik të madh,sepse një refuzim i tillë kërkon braktisjen e sunnetit,të cilit jemi të urdhërar t'i referohemi,në rast të dallimeve nëmendime,dhe në të cilin jemi urdhëruar të mbështemi.
''Nuk janë besimtarë të vërtetë, përderisa të të bëjën gjykatës në të gjitha mospajtimet e tyre dhe të mos lënë asnjë kundërshtim në zemrat e tyre ndaj vendimeve tua,por duke i pranuar ato me bindje të lotë.''(En-Nisa:65)
Lus All-llahun që të na futë në mesin e atyre për të cilët thotë.
''Përgjigja e besimtarëve,kur thirren te All-llahu dhe te i Dërguari i Tij me qëllim që ai të gjykojë mes tyre,nuk është tjetër pos kësaj".Ata thanë:''Kemi dëgjjuar dhe nënshtrohemi'',këta janë ata që do të arrijnë sukses.Janë ata që iu nënshtruan All-llahut dhe të Dërgarit të tij dhe i frikësohen All-llahut dhe mbajnë besën e dhënë atij.Ata të cilët do të trimfojnë.''


Përgjigje mëdyshjve

Hyrja që paraprin është shkurar dhjetë vitë parë, gjatë së cilës kohë na është bërë e qartë se fjala jonë efekt pozitiv në rininë muslimane në udhzimin e tyre drejt obligushmëris për t'iu kthyre burimeve të pastra islame.Kur'anit dhe sunnetit,në cështjet e Dinit dhe të adhurimit të tyre.Në mesin e tyre ka pasur rritej në radhët e tyre që praktikojnë Sunnetin dhe janë të devotshëm ndaj tij,Lavdia i qoftë All-llahut saqë u bënë të njohur me këtë.Megjithatë,ende gjej në mesin e tyre kryefortë që nuk praktikojnë Sunnetin,jo për shkak të dyshimit ndaj obligueshmëris së tij,pas leximit të ajetëve Kur'anore dhe transmetimeve të Imamëve në lidhje me kthimin në Sunnet,por për shkak të disa kundërshtimve dhe keqkuptimve që i kanë dëgjuar nga dijetaret mukal-lidë. Prandaj,vendosa t'i përmend këto nocione dhe t'i demantoj ata, se ndoshta kjo do të inkurajonte më shumë njerëz të praktikojn Sunnetin,dhe kështu të jenë në mesin e grupit të shpëtuar,me Dëshirën e All-llahut.
Dilema e parë Disa prej tyre thonë:'Nuk ka dyshim se është e obligueshme t'i kthehemi udhëzimit të të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam,në cështjet e dinit tonë,posaqërisht në veprat që janë thjeshtë adhurim, sic është namazi,aty ju nuk ka vend divergjenca ose ixhtihad,për shkak të natyrës së pandryshueshme të tyre. Megjithatë,shumë pak nga dijetarët mukal-lidë e urdhërojnë në këtë gjë,në të vërtetë ,ne i shohimata duke i përkrahur dallimet në mendime,duke i trajtuar ato si fleksibilitet për ummetin.Dëshima e tyre për këtë është hadithi të cilin vazhimisht e përsërisin në raste të tilla,kur zihen me përkrahësit e Sunnetit:''Dallimet në mendime(ihtilafi) në ummetin tim janë mëshirë (rahmet)''.Neve na duket se ky hadith kunërshton parimet në të cilat ju thërritin dhe në bazaë të të cilave keni përpiluar këtë libër e tjerë.pra cka thoni për këtë hadith?''
Përgjigje:Përgjigja është prej dy këndvështrimëve:
A)Së pari:Ky hadith nuk është autentik,në të vërtetë,ështëirremë dhe i pabazë.Dijetari i madh sabkiu thëtë:''Nuk kam hasur në ndonjë zinxhir autentik,të dobët ose të shpikur të transmetimit për të,d.m.th. nuk egziston ndonjë zinxhir i transmetueesve për këtë hadith!
Është transmetuar po ashtu me fjalët''..Dallimi në mendime në mesin e shokëve të mi është mëshire per ju'' dhe ''shokët e mi janë sikurse yjet,
kështuqë cilindo që ta pasoni do të jeni të udhëzuar ''.Të dyja këto transmetime nuk janë autentike:transmetimi i parë është shumë i dobët,
kurse i dyti është e shpifur.
B)Së dyti:ky hadith kundërshton Kur'anin Famëlartë,sepse ajetet që ndalojnë ndasinë në Din dhe urdhërojnë unitetin janë shumë mirë të njohura që të rikujtojen.Megjithatë, s'do të dëmtonte dhënia e disa prej tyre nëpërmjet shembullit:All-llahu thotë:
''Por ata nuk do të ndalen së ndari,përvec atyre mbi të cilët Zoti yt zbres mëshirën e Vet''.
Prandaj,në qoftë së ata mbi të cilët Zoti ka mëshirë nuk përcahen,ndërsa njerëzit gënjeshtarë përcahen(kundërshtohen),si mund të jetë kjo percarje mëshirë?!
pra.është konstatuar ky hadith s'është auntentik,as në zinxhirin e transmetimit,as në kuptimin e tij,prandaj,është e qartë dhe evidente se n uk mund të përdoret si arsyetim për të refuzuar veprimin sipas librit dhe Sunnetit,cka përndryshe edhe imamët tanë na kanë urdhëruar.
Dilema e dyte:Të tjerët thonë:''Nëse dallimet në Din nuk lejohen,cka thoni për dallimiet ndërmjet sahabëve dhe nërmjet imaëve pas tyre?a ka ndonjëdiferencë ndërmjet dallimeve të tyre dhe të atyre të gjeneratave te mëvonshme?''
Pergjegje:Po,ekziston një diferencë e madhe ndërmjet këtyre dallimeve,qëshfaqet në dy mënyra:së pari ,në shkak,së dyti,në pasojë.
Sa i përket dallimeve ndërmjet sahabëve,ky ka qenë dallim i pashmangshëm, dallim i natyrës së të kuptuarit të tyre:ata nuk dalluan me vetëdashje:Faktorë të tjerë të kohës së tyre i kontribuan kësaj,duke kushtëzuar dallimin e mendimit.por këto dallime u zhdukën pas epokës së tyre.ky lloj i dallimit është e pamundur të shmanget plotsisht dhe njerëzit e këtillë nuk mund të fajësohen,duke marrë parasysh ajetet e përmenduar më lart,për shkak të mungesës së kushteve përkatës,d.m.th.dallimet e qëllimta dhe këmbëgulja në to.Mirëpo, sa u përket dallimeve që ekzistojnë sot ndërmjet mukal-lidëve, nuk ka arsye bindëse për to.kur njërit prej tyre i tregohet dëshmia nga Kur'anin dhe Sunneti, që përkrah medhhebin tjetër e jo të tij,ai lë anash këtë dëshmi pa kurrfarë aryse,përpos asaj se kundërshton medhhebin e tij.Sikur të ishte medhhebi i tij baza ose Dini të cilin Muhammedi,sal-lall-llah alejhi ve selam,e solli, derisa medhhebet e tjera janë''dine'' të ndara të cilat janë derguar!
Të tjerët marrin ekstremin e kundërt ,duke i trajtuar medhhebet me të gjithë dallimet e tyre si kode paralele të Ligjit, sic shpjegojnë disa pasues të mëvonshëm të tyre:s'ka gjë nëse muslimani merr prej tyre cka do dhe lë atë që do ,sepse të gjitha ato janë kode të vleshme të Ligjit!
Të dyja këto kategori të njerëzve arsyetojnë qëndirmin e tyre të ndarë, me këtë hadith të rremë:'' Dallimi në ummetin tim është mëshirë'' shumë prej tyre i dëgjojmë duke e përdorur këtë si dëshmi! Disa japin arysen pas këtij hadithi dhe qëllimin e tij,duke thënë se kjo siguron fleksilitetein për ummetin! Përkundër faktit se kjo aryse është në kundërshtim të imamëve,ekzistojnë gjithashtu tekste nga disa imamë për ta hedhur poshtë atë.
Ibën El-Kasim thotë:'' kam dëgjuar Malikun dhe Lajthin duke thënë për dallimin mes shokëve të të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam:''Nuk është sic thonë njerëzit:''ka fleksibilitet në të'',jo, nuk është ashtu,por është cështje e disave që kanë gabuar dhe e disave që kanë pasur të drejtë.
Eshebi ka thënë:''Maliku është pytur për personin i cili ka pranuar një hadith të transmetuar nga njerëz të sigurt nga autoriteti i shokëve të të Dërguarit të All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam:''A e sheh ndonjë fleksibilitet atx (të veprosh ose të mos veprosh)?'' Ai tha:''Jo,pasha All-llahun,derisa nuk e qëllon mendimin e saktë.Evërteta mund të jetë vetmë një.Dy pikëpamjet të kundërta,si mund të janë të dyja të vërteta?!E vërteta dhe dreja janë një.''
Skoku i Imam Shafiut, imam Muzeni ka thënë:''Shokët e të Dërguarit të All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,me të vërtetë dallonin dhe disa prej tyre korrigjonin të tjertët.Disa prej tyre shqyrtonin me hollësi pikëpamjet e të tjerëve dhe i kritkonin ata.Sikur të kishin qenë të gjitha pikëpamjet e tyre të sakta,nuk do të kishin veperuar kësisoj.
Umer ibën El-Hattabi u hidhërua për mosmarrëvëveshjen ndërmjet Ubejj ibën kaibit dhe Ibën Mesudit rreth faljes nëvetëm një petk.Ubejji tha:
''Falja më një teshë është mirë dhe në rregull''.Ibën mesudi tha:''Kjo është nëse ndonjëri nuk ka më shumë rroba''.Atëherë,Umeri u hidhërua duke thënë:
''Dy burra nga mesi i shokëve të të Dërguarit të All-llahu,sal-llahu aljehi ve selam,të cilët janë të respektuar dhe të ditur,grinden.Ubejji e ka thënë të vërtetën dhe s'ka carë kokën fare për mes'undin.Por,nëse dëgjoj ndokën duke polimizuar për këtë pas kësaj,unë do t'i bëj kështu e kështu''.
Imam Muzeni poashtu ka thën:''Ka të atillë që lejojnë dallimet dhe mendojnë se nëse dy dijetarë bëjnë ixhtihad për një porblem dhe njëri thotë ''Hallall'' e tjetri thotë ''Haram'',atëherë që të dy kanë arritur te e vërteta me ixhtihadin e tyre! Mund t'i thuhej një personi të tillë:''A është e bazuar kjo pikpamje joteja në argumeente,apo në kijas(analogji)?''Nëse thotë:''Në argumente'',mund t'i thuhet:''Cfarë argumenti mund të jetë ky kur Kur'ani kundërshton dallimin?'' dhe nëse thotë:''Në analogji'',mund t'i thuhet:'' Si është emundur që burimet ta kundërshtojnë dallimin,ndërsa ty të të lejohet të arsytosh me analogji se dallimet lejohen??!!Kjo është e papranushem për këdo inteligjent,e mos të flasim për njeriun e ditur.''
Nëse thuhet më tutje:''Cka keni cituar nga Imam Maliku se e vërteta është një,e jo më shumë,është në kundërshtim me atë që është gjetur në'' Al-mad'hal Al-Fikhi'' nga Shejh Zerka (1/87):''Halifët Ebu Xhafer El-Mensuari dhe më vonë Er-Reshidi propozuan ta zgjedhin medhhebin dhe librin e Imam Malikut'' El-Muvetta'' kod juridik për dinastinë Abasite,mirepo Maliku ua ndaloi këtë ,duke u thënë:''Vërtet,shokët e të Dërguarit të All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,dallohshin në cështje jofundamentale dhe ishin të shpërndarë në qytete të ndryshme ,mirëpo secili prej tyre kishte të drjetë.''
Unë them:Ky tregim me Imam Malikun,rahimehull-llah,është mirë e njohur,por thënia e tij në fund:''mirëpo ,secili prej tyre kishte të drejtë''
është ajo për të cilën nuk gjej kurrfarë baze në asnjë prej transmetimeve as burimeve të cilat i kam hasur pash All-llahun,përvecse në një transmetim të përbledhur nga Ebu Nuaimi në ''Halijetul-Evlija''(6/332),por me një zinxhir transmetusish që përfshin ''El-Mikdam ibën Davudin'',i ciliradhitet në mesin e transmetusve të dobët nga Dhahabi në ''Ed-Du'afa'',jo vetëm kjo ,por edhe teksti i tij është....''mirëpo secili prej tyre kishte të drejtë sipas mendimit të vet.'' Prandja,fraza,në vërtetë si mund të jetë ndryshe,kur kjo kundërshtonatë cka është transmetuar nga autoritete e sigurta të Imam Malikut,se e vërteta është vetëm një e jo më shumë,sic kemi përmendur,dhe në këtë janë pajtuar të gjithë imamët e sahabëve dhe tabiinët,si dhe katër Imamët Muxhtehidë dhe të tjerët .Ibën Abdul-Berri thotë:''Nëse të dyja pikëpamjet kundërshtuse do të kishin qenë të drejta,selefi nuk do ta kishte korrigjuar ixhtihadin e njëri -tjetrit,gjykimet dhe vendimet.Rezonimi i thjshtë mohon që dicka dhe e kundëra e saj të janë të vërteta,sic thotë një fjalë e mirë:Të dëshmosh dy gjëra të kundërta njëkosoisht¨,është absurditet më i shëmtuar.
Nëse thuhet më tutje:''Duke qenë se ky transmetim nga Imam Maliku është i rremë,pse ai nuk lejoi''El-Mendsurin'' t'i bashkojë njerëzit në librin e etij El-Muvetta,në vend se t'i nënshtrohej dëshires se Halifit?


Unë them:Përgjigja më e mirë që kam gjetur për këtë është ajo që Hafidh Ibën kethiri ka përmendur në ''Sherh Ihtisar Ulum El-Hadith-in''etj,që Imam Maliku ka thënë:''Vërtet,njerëzit kanë hasur dhe kanë mësuar gjëra me të cilat ne nuk jemi njoftuar.'' Kjo ka qenë ekslenca e urtësisë dhe paanësisë së tij,sic thotë Ibën Kethiri,rahimehull-llah.
Pra,është dëshmuar se të gjithë dallimet janë të këqija,e jo mëshirë.Derisa një lloj i dallimit është i qortueshëm,sic është ai i pasuesve ekstrem të medhhebeve,kurse lloji tjetër nuk dahet qortuar,sic është dallimi i sahabëve dhe i imamëve të cilët i trashëguan ata All-llahu na dhashtë mundësi të ringjallemi në mesin e tyre dhe të pasojmë rrugën e tyre.

Prandaj,është e qartë se dallimi i sahabëve nuk është i njëjtë me të mukal-lidëve.Shkurtimisht:Sahabët dallonin vetëm kur ka qenë e pashmangshme, por ata i urrenin polimikat dhe i evitonin sa herë që ishte e mundur, ndërsa sa u përket mukal-lidëve,edhe pse në të shumtën e rasteve është e mundur të evitohen kundërshtimet, ata nuk pajtohen e as që përpiqen drejt unitetit,në të vërtet,ata përkrahin dallimet.Ndërmjet këtyre dy lloje njerëzish në dallime e tyre në mendime është një hendek i madh.Kjo ishte nga kundvështrimi i shkakut.Dallimi në efekt është më i dukshëm,Sahabët (radijall-llahu anhum) përkundër dallimeve të tyre mirë të njohur në cështjet joparimore,kanë qenë jashtzakonisht të kujdesshëm në ruajtjen e unitetit e jashtëm,duke qëndruar larg cdo gjëje që do t'i percante dhe do t'i ndante radhët e tyre.Për shembull,ka pasur në mesin e tyre të atillë që lejonin të thuhet bismil-lah(besmelja) zëshëm (në namaz), dhe të atillë që nuk lejonin.Ka pasur të atillë që konsideronin se ngritja e duarve (gjatë namazit) është e pëlqyre dhe e atillë që nuk mendonin kështu.Ka pasur të atillë që që konsideronin se prekja e gruas e prish abdesin,dhe të atillë që nuk mendonin kështu,por përkundër kësaj,ata të gjithë faleshin së bashku pas një imami dhe askush prej tyre nuk përcmonte faljen pas imami për shkak të dallimit në mendime.

Sa u përket mukal-lidëve,dallimi i tyre është plotësisht i kundërt, sepse ka shkaktuar që muslimanët të ndahen në shtyllen madhështore të besimit pas dy deshmimeve të besimit,e që sështë asgjë tjetër pos salati (namazi).Ata refuzojnë të falen së bashku pas një imami,duke pohuar se falja e imamit është e pavlerë,ose së paku e urryer për dikë të medhhebit tjetër.Në këtë e kemi dëgjuar dhe e kemi parë,ashtu sic kanë parë të tjerët pos nesh,si mund të mos jetë kur sot disa libra të famshëm të medhhebeve përmbajnë raste të tilla të zhvlerësimit dhe të të urryerit.Rezultati i kësaj ka qenë ajo,që mund të gjesh katë mihrabe(të namazit pas imamit që i përket medhhebit tjetër)në disa xhami të mëdha ,në të cilat katë imamë në mënyrë të njëpasnjëshme udhëheqin namazin,dhe gjen njerëz duke pritur për imamin e tyre,derisa një imam tashë është duke qëndrruar në namaz!
Bile,te disa mukal-lidë,dallimi ndërmjet medhhebeve ka arritur gjendje më të keqe se kjo ,sic është ndalim i martesave mes hanefive dhe shafive.
Një dijetar hanefi ,më vonë i njohur si''Mufti Eth Thekalejn''( Mufti i njerëzve dhe i xhinve)dha një fetva duke lejuar martesën e hanefiut me një grua shafite,spse pozita e saj është si ajo e ithtarëve të Librit!Kjo nënkupton rasti i anasjelltë nuk lejohet.d.m.th.një femër hanefi s'mund të martohet me një cifut ose të krishter?!
Këta dy shembuj ,prej shumë të tillëve,mjaftonë që t'i ilustrojnë cdo të mencuri efektet e këqija të dallimeve të gjeneratve të mëvonshme dhe të insistimit të tyre në të,përkundër dallimeve të gjeneratave të hershme(Selefi),që nuk kanë pasur ndonjë efekt të kundërt në ummet.Për shkak të kësaj,këta të fundit përgënjeshtorohen nga ajetet të cilat ndalojnë ndasin në Din,gjë që nuk vlen për gjenerata e mëpastajshme.All-llahu na udhzoftë të gjithëve në rrugen të drejtë.

Sa do të kishim dëshiruar që dëmi i shkaktuar nga një dallim i tillë të kufizohej vetëm në mesin e tyre,e të mos zgjerohej deri te njerëzit tjerë të cilëve u bëhet da'vet,sepse kjo atëherë nuk do të ishte aq keq ,por është aq mjeruese kur ata lejojnë që kjo të arrijë deri te jobesimtarët në regjione të ndryshme rreth e qark botës dhe dallimi i tyre pengon hyrejen e shumë njerëzve në numër në fenë e All-llahut!Libri ''Dhalamun minel Garbi'' nga profesori i nderuar Muhammed El-Gazzali (f.200) shënon incidentin vijues:
Ndodhi që gjatë një konference të mbajtur në Universititetin e Prinstonit në Amerik njëri nga folësit të bëja një pyetje,e cila është më e dashura te orientalistët dhe smulmuesit e Islamit:''Cilat mësime muslimanët i favorizojnë para botës,me qëllim që ta specifikojnë Islamin në të cilin thërrasin? A janë mësimet Islamike ashtu sic kuptohen nga sunnitet? Apo ashtu sic kuptohen nga shiitët Imami apo Zejdi? Për më tepër, të gjithë këta janë të kufizuar të mendimit,derisa të tjerët besojnë me kokëfortësi në ide të fiksuara.
Kjo pra ,rezultoi në atë që thirrësit në islam t'i lënë ata që ftoheshin në konfuzion,ngase edhe vetë ishin tërësisht të hutuar.''
Në hyrej të ''hedijje es-Sultan ila Muslimi Bilad Xhaban'' nga al-lameh Muhammed Sultan El-Masumi,rahimeheull-llah,autori thotë:
''Një pyetej m'u shtrua nga muslimanët e Japponisë,nga qytetet Tokio dhe Osaka në Lindjen e largme:''Cështë esenca e fesë Islame?Cka është medhhebi?A është e domosdoshme për ndokë të fisnikëruar me Dinin Islam
t'i bashkëngjitet ndonjërit prej katër medhhebeve ?Përkatësisht,a duhet të jetë hanefi ,maliki ,shafi apo hanbeli ,apo kjo nuk është e domosdoshme?''
Kjo që për shkak të një dallimi të madh,një mospajtimi të ndyrë që kishte ngjarë kështu,kur një numër grupesh të intelektualëve japonezë deshën të hyjnë në Dinin Islam dhe të fisnikërohen me bujarinë e Imanit.Kur ata ai porpozuan këtë disa muslimanëve të pranishëm në Tokio,disa njerëz nga India thanë:''Është më së miri që ata ta zgjedhin medhhebin e Ebu Hanifes,sepse ai është Kandili i Ummetit'',disa njerëz nga Indonezia(Java)thënë :''Jo ,ata duhet të jenë Shafi!''Kur Japonezët dëgjuan këto deklarata,ata qenë shumë të hutuar dhe u larguan nga qëllim i tyre fillestar.Prandaj,cështja e medhhebeve u bë pengesë në rrugën e tyre për pranimin e Islamit!


Dilema e tretë:Të tjerët mendojnë se ajo në cka ne thërrasim,pra në pasimin e Sunnetit dhe në mospranimin e pikëpamejve të Imamëve që janë në kundërshtim me të ,nënkupton braktisjen e plotë të pikëpamjeve të tyre dhe të përfitimit nga mendimet dhe ixhtihadi i tyre.
Përgjigje:Kjo ide është shumë larg së vërtetës,është e rreme dhe qartazi e gjymtë,sic është evidente nga diskutimet tona parprake,të cilat të gjitha sugjerojnë të kundërtën.Krejt ajo në cka ne thërraim është që medh'hbei të mos trajtohet si Din,duke e vendosur në pozitën e Kur'anit dhe Sunnetit,ashtu që t'i referohet atj në rast të mospajtimeve ose kur është duke u nxjerrë ndonjë gjykim i ri për rrethana të papritur,ashtu sic veperojnë të ashtuquajturit juristë të kësja kohe kur vendosin ligje të reja për cështjet personale,për martesë,shkurorëzim etj.,në vend që t'i referohen Kur'anit dhe Sunnetit për të dalluar të drejtën nga e gabuara,të vërtetnën nga gënjeshtra e gjithë këtë në emër të ''dallimi është mëshirë'' dhe mendimit të tyre për ndjekkjen e cdo lehtësimi dhe volie! Sa bukur ishte thënia e
Sulejman Et-Tajmit,rahimehull-llah:
Po i pranova lehtësimet e cdo dijetari
Në ty do të tubohej cdo e keqe.
Treguar nga Ibën Abdul Berr në '' Xhammi Bejaan El-llm''(2/91-92),i cili ka thënë pas kësaj:ekziston ixhmaja(njëzëshmëria e mendimit) rreth kësaj:Nuk di për këtë anjë pikëpamke të kundërt.''
Gjithë kjo ndjekje e lehtësimeve për hir të saj është refuzuar prej nesh,që është në pajtim edhe me ixhmanë ,sic e shihni.
Sa i përket në pikëpamjet e imamëve, përfitimit nga ato dhe ndihmës prej tyre në të kuptuarit e së vërtetës ,ku ata patën dallime dhe ku s'ka tekst në Kur'an dhe Sunnet,ose kur paraqitët nevoja për sqarime, ne nuk refuzojmë atë. Në të vërtetë, ne eurdhërojmë dhe e potencojmë atë,ngase do të këtë shumë dobi në këtë për këdo që pason rrugën e të udhëzuarit nga Kur'ani dhe Sunneti.Al-lameh Abdul-Berri,rahimehull-llah,thotë:2/172)
''prandaj,vëllai im,duhet t'i ruash parimet themelore dhe t'u kushtosh vëmenjde.Duhet ta dish se ai që kujdest,për mësimin përmendësh e Sunnetit dhe urdhërave të shpallur në Kur'an,i ka parasyshe pikëpamjet e juristëve në mënyrë që t'i ndihimojnë në ixhtihadin e tij,t'i bëhen celës i metodave të analizuave dhe shpjegimi i sunneteve që bartin kuptime të ndryshmë të mundshme,nuk pason verbasi mendimin e ndonjërit prej tyre,ashtu sic duhet pasur Sunneti ,pa përimtime,e as nuk shpërfill atë që dijetarët vetë kanë arritur në ruajten dhe të menduarit rreth Sunnetit,por i pason në diskutime,në të kuptuarit dhe analiza,u është mirënjohës atyre për përpjekjet e tyre,nëpërmjet të cilave ata ikanë sjellë dobi dhe ai kanë tërhequr vërejtjen për cështje të ndryshem,i falënderon ata për përfundimet e tyre të sakta,në të shumtën e rastve,por nuk i lartëson nga gamiet,ashtu sikurse ata nuk kishin lartësuar vetveten nga kjo gjë.Ky person është ndjekës cili është iditurisë.i cili i është bashkëngjitur rruges së Paraardhësve të Devotshëm,i cili është fatbardhë dhe vërtet i udhëzuar,i tilli është pasues i Sunnetit të të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam,dhe i udhëzimit të sahabëve radijall-llahu anhum.
Por ai i cili përmbahet nga analizat, lë anash metodën që kemi përmendur,polemizon rreth sunneteve me mendimin e tij dëshiron t'i përshtatë vetëm aty ky lejon mendimi i tij:i thill është në lajthitje dhe është duke i shpënë të tjerët në lajthitje.Më tutje,ai i cili shpërfill tërë atë që kemi përmenduar dhe zhytet pa kujdes në dhënien e gjykimeve pa dijeni:i tilli është edhe më i verbër dhe në një rrugë edhe më të humbur'',Kjo është e vërteta, në të nuk ka paqartësi.Andaj largou prej rrugicave.
Dilema e katërt:Ekziston një tjetër keqkuptim i rëndomtë në mesin e mukal-lidëve,që i ndalon ata në praktimin e një sunneti, për të cilin atyre u është e qartë se medh'hebi i tyre është në kundërshtim me të në atë cështje.
Ky keqkuptim është mendimi se pasimi i Sunnetit detyrimisht shkakton fajësimin e themeluesit të medh'hebit.Për ata,të gjesh gabime do të thëtë të ofendosh imamin.Nëse nuk është e lejuar për ta fyerja e cilitdo individ musliman,si mund ta ofendojnë ndonjërin prej imamëve të tyre?
Përgjigje:Ky arsetim është plotësisht i gabueshëm dhe është pjellë e moskuptimit të Sunnetit,përdnryshe si mund të arsyetoht një musliman inteligjent në këso mënyra?!
I Dërgari i All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,vetë ka thënë:'Kur ai që është duke sjellë një gjykim,përpiqet dhe arrin të përfundimi i saktë,ka dy shërblime,por nëse ai gjykon duke u përpjekur dhe sjell gjykim të gabuar,ai ka një shpërblim.''Ky hadith rrëzon argumentin e lartpërmendur dhe shpjegon dukshëm dhe pa anjë paqartüeso se nëse ndokush thötë:''ky dhe ky është në gabim'' kuptimi i kësaj në sheriat është ''kye ky ka një shpërblim.''
Nëse ai është i shpërblyre në syrë e ati që ka gjetur gabimin,si mund ta akuzosh këtë të fundin për fyerjen e tij?! Nuk dyshohet se ky lloj i akuzimit është i pabazë dhe kushdo që e bën duhet ta tërheqë,përndryshe,do të jetë
ai që i fyen muslimanët ,jo vetëm individët e rëndomtë në mesin e tyre ,por imamët e shquar në mesin e sahabëve,të trashëgimtarëve dhe imamëve të mëvonshëm muxhtehidë dhe të tjerët.Kjo është ngase ne dimë me siguri se këto personalitete të famshme qortonin dhe i gjenin gabimet njëri-tjetrit, a ështëe arsyeshme të thuhet:'' ata fyenin njëri -tjetrin''?Jo!Në të vërtetë ,është transmetuar në mënyre autentike se i Dërguari i All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,ka përmirësuar Ebu Bekirn,radijall-llah anhu,në interpretimin e tij të ëndrrës së një njeriu ,duke i thënë:''Diku pata të drejtë,diku jo.''Pra,a e ka fyer ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,Ebu Bekrin me këto fjalë?
Një prej efekteve më të habitshme që ky keqkuptim ka në bartësit e vet është se i pengon ata nga ndjekja e Sunnetit,kur është i ndryshëm me medh'hebin e tyre,ngaqë për ta praktikimi i tij nënkupton fyerjen e imamit,derisa ndjekja e tij ,edeh kur është në kunërshtim me Sunnetin,nënkupton të dashurit dhe të respektuarit e tij!Prandja ,ata ngulmojnë në djekjen e mendimit të tij,për t'i ikur mosrespektiti të prentenduar.
Këta njerëz kanë harruar të mos them..shtiren se harrojnë se për shkak të këtij mendim ata janë zhytur në dicka shumë më të keqe se ajo prej së cilës iknin,atyre duhet t'u thuhet:''Nëse të postosh dikë ,do të thotë të respektosh atë ,ndërsa ta kundërshtosh,do të thotë ta ofendosh atë,atëherë pse i lejoni vete ta kundërshtoni shembullin e të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam,dhe të mos e pasoni atë ,duke preferuar të pasoni imamin e medh'hebit në një rrugë të ndryshem me atë të Sunnetit,kur imami nuk është i pagabushem dhe ofendimi i tij nuk është kufër?! Nëse e interpeton kundërshtimin e imamit si ofendim të tij ,atëher kundërshtimi i të Dërguarit të All-llahut ,sal-lall-llahu alejhi ve selam,është dukshëm më shumë ofendim i tij.Në të vërtetë është kufer i hapët,nga i cili kërkojmë strehim te All-llahu!Nëse kjo u thuhet atyre,ata s'mund t'i përgjigjen kësaj,pasha All-llahun,përpos të japin një replikë ,të cilën e dëgjojmë shumë herë me radhë nga disa prej këtyre:''Kemi lënë këtë Sunnet,duke i besuar imamit të medh'hebit dhe ai është më i ditur se ne në Sunnet.
Përgjigja jonë në këtë është nga shumë kënde,do të bëhet shumë gjatë në këtë hyrje.Për këtë shkak do ta kufizoj veten shkurtimisht në një qasje,me një përgjigje vendimtare,me lejen e Allahut.
Unë them:''Imami i medh'hebit tuaj nuk është i vetmi i cili ishte i ditur më shumë se sa ju në Sunnet.Në të vërtetë,janë duzina,bile qindra,të cilët poashtu ishin më të ditur se ju në Sunnet.prandja,nëse ndodh që një sunnet autentik të ndryshojë nga medh'hebi juaj,por është marrë nga njëri prej këtyre imamëve të tjerë,është qartë e domosdoshme për ju që ta pranoni këtë sunnet në këtë rast.Ai që ju kundërshton,do t'ju thotë duke ju kundërshtuar:''Ne vepruam me këtë sunnet duke i besuar imamit,i cili ka vepruarme këtë Sunnet.''Në vepruam me këtë Sunnet duke i besuar imamit,i cili ka vepruar me këtë Sunnet.Në këtë pasim i imamit është më meritor se ai imam që ka kundërshtuar këtë Sunnet.''
Kjo është e qartë dhe aspak e ngatërrar për askë,me dëshiren e All-llahut.Për shkak të gjithë kësaj që permendëm,mund të them:
Meqe ky liber yni ka përmbledhur sunnetet e vërteta të transmetuara nga i Dërguari i All-llahut,sal-lall-llah alejhi ve elam,në lidhje me përshkrimin e namazit të tij,nuk ka arsyetim për askë të mos veprojë me të,pasi nuk ka asgjë që dijetarët kanë refuazuar njëzëri,gjë që nuk do ta bëjnë kurr,Në të vërtetë ,në cdo rast disa prej tyre kanë përvetësuar Sunnetin e vërtet,secli prej tyre që nuk ka veperuar kështu është i falur dhe është shpërblyr një herë,sepse teksti nuk i që përcjellur ati fare ,ose i qe percjellur atij në mënyrën që nuk e paraqiste dëshmi për të,ose për shkaqe të tjera të njohura mirë ne mesin e dijetarëve.Megjithatë ,ata pas tij,para të cilëve teksti është qartë i parashtruar,nuk kanë arsyetim për ndjekjen e mendimit të tij,përkundrazi,është e obligushme të pasohet teksti i pagabushëm.
Kjo porosi ka qenë qëllimi i kësaj hyrje.All-llahu i Gjithëfuqishmëm dhe i Lartësuar thotë:
''O ju që besuat!Përgjigjuni thirrje së All-llahut dhe të Dërguarit të Tij kur ju thërret në atë që ju jep jetë dhe ta dini se All-llahu ndërhyn ndërmjet njeriut dhe zemrës së tij,dhe te ai do të tuboheni të gjithë.''
All-llahu e thotë të Vërtetën,Ai tregon Rrugen,dhe Ai është Ndihmusësi dhe Mbrojtësi më i mirë .All-llahu e bekeoft Muhammedin dhe familjen e tij dhe shokët e tij.Lavdërimi i qoftë All-llahut,Zotit të botëve.


FORMA E NAMAZIT E TË DËRGUARIT
(sal-lall-llahu alejhi ve selam)
E PËRSHKRUAR PREJ FILLIMT DERI NË MBARIM
SIKURSE TË ISHIT DUKE E PARË

''Faluni ashtu sic më keni parë duke u falur''
(transmetuar nga El-Buhariu)


TË DREJTUARIT KAH QABJA

Kur i Dërguari i All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,ngritej në namaz,ai drejtohej ka Qabja,si në namazin e detyrueshëm,ashtu edhe në atë vullnetar'',dhe ai ,sal-lall-llahu aljehi ve selam,e urdhëroi këtë,duke i thënë''atij që u fal keq'':Kur të ngritesh për t'u falur, merr abdest sic është më së miri ,pastaj drejtohu kah Kibla dhe thuaje tekbirin.
''Gjatë udhëtimit,ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,i falte namazet vullnetare dhe vitrin hipur mbi kafshën shaluese,në cfarëdo anë që të kthehej ajo nuk e bartur atë (kah lindja ose kah perëndimi).''
Andaj,thënia e All-llahut të Lartësuar:
'' Kah cila anë që të ktheheni ,është ftyyra e All-llahut''(El-Bekare,2/115)
''(Nganjëherë)kur donte t'i falte namazet nafile,vullnetare në devenë e tij ,e drejtone atë kah kibla,thoshte tekbirin dhe falej në cilino drejtim që të kthehej kafsha e tij.''
''Ai bënte rukun dhe sexhden në deven e tij,duke e ulur kokën dhe duke e bërë sexhden më poshtë se rukunë.''
''Kur ai donte t'i falte namazet e detyrueshme,zbriste poshtë dhe drejtohej kah Kibla.''
Në namazin gjatë frikës së madhe (luftë),ai sal-lall-llahu alejhi ve selam,i dha shebull ummetit të tij për t'u falur''duke ecur,duke qëndruar në këmbë ose duke qenëhipur mbi kafshë,duke qenë a duke mos qenë në drejtim të Kiblës'',dhe ai poashtu tha:Kur ato (ushtritë)takohen ,atëher ai(d.m.th.namazi) është tekbir dhe levizje me kokë.''
Ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,poashtuthoshte:''Cka është ndërmjet lindjes dhe perëndimit është kible.''
Xhabiri,radijall-llahu anhu,ka thënë:
''Kur ishim njëherë me të Dërguarin e All-llahut ,sal-lall-llahu alejhi ve selam,në një ekspeditë,qielli ishte i vrenjtur,prandaj ne umunduam ta gjejmë Kiblen,por nuk u pajtuam,kështu secili prej nesh u fal në vete dhe secili prej nesh vëndoi nga një shenjë para vetes,në mënyrë që ta shënojë pozitën e vet.Në mëngjes ,ne i shikuam ato dhe pamë se nuk ishim falur kah Kibla.Ia përmendëm këtë të Dërguarit,sal-lall-llahu alejhi ve selam,(por ai nuk na urdhëroi që të përsërisim (namazin),dhe tha:''Namazi juja mjafton.''
''Ai,sal-lall-lahu aljehi ve selam,falej në drejtim të Bjetul-Mukaddesit(duke pasur kaben para tij),para se të shpallej ajeti vijues:

''Ne shumë herë po shohim kthimin e fytyrës tënde kah qielli,e ne gjithqysh do të drejtojmë ty në drejtim të një kableje (Qabja) që ti e do atë.''(El-Bekare 2/144).Kur u shpall kjo ,ai u drejtua kah Kabja.Ishin duke efalur sabahun njerëzit në kaba,kur dikush u erdhi atyre dhe u tha:''Të Dërguarit tëAll-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,i është shpallur mbrëmë dic nga Kur'ani dhe është urdhëruar të drejtohet kah Kabja,pra kthehuni kah ajo.''Fytyrat e tyre qenë të kthyre kah Shami,atëher ata u kthyen (edhe imimi i tyre kah kibla së bashku me te).
QËNDRIMI NË KËMBË GJATË NAMAZIT

Ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,qëndronte në këmbë si për namazin e detyrueshëm,ashtu edhe për ate vullenetar,duke e zbatuar urdhërin e të Lartësuarit:
''Dhe qëndroni para All-llahu me respekt.''(El-Bekare,2/238).
Ndërsa,gjatë udhëtimit ai falte namazet vullnetare në kafshën shaluese.
Ai i dha shembull ummetit të tij,për t'u falur gjatë frikës së madhe ,duke ecur ose hipur në kafshë,sic është përmendur,dhe ky është qëllimi i thënies së All-llahut,subhanehu ve te'ala:
''Të jeni të rregullt në namazin e mesëm dhe ndaj All-llahut të jeni respektus (në namaze).E nëse këni frike(nga armiku),atëherë faluni duke ecur ose duke kaluar,por kur të jeni të sigururar,përkujtoni (me namaz) All-llahunashtu si u mësoi Ai për atë që ju nuk dinit.''(El-Bekare,2/238)
''Ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,falej ulur gjatë sëmundjes,nga e cila ai vdiq.
Ai gjitashtu u fal ulur në një rast tjetër para këtij,kur ishte i sëmurë, ndërsa njerëzit pas tij faleshin duke qëndruar në këmbë,prandaj ai u dha nojmë(ua bëri me shenjë)atyre të uleshin dhe ata u ulën(dhe u falën).Kur e kreu tha:
''Qetë gati duke e bërë atë që Presianët dhe Romakët bëjnë:
qëndrojnë në këmbë për mbretin ,i cili rri ulur.Prandaj,mos veproni ashtu,sepse imami është që të përcillet:Kur ai bën rukunë,bëni ruku,kur ao ngritet,ngrituni,dhe kur ai falet ulur ,faluni ulur(të gjithë).

Namazi i personit të sëmurë në positë të ulur

Imran ibën Husejni,radijall-llahu anhu,ka thënë:Isha duke lënguar nga hemoroidet(majasëli),andaj e pyta të Dërguarin e All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,dhe ai tha:''Falu në këmbë ,nëse nuk mundesh,atëher falu ulur,nëse nuk mundësh ashtu,atëher falu shtrirë.''
Imran ibën Husajni poashtu ka thënë:E pyta atë,sal-lall-llahu aljehi ve selam,për namazin e njeriut në pozit të ulur,e ai tha:''Ai që falet në këmbë,kjo është më mirë,ai që falet ulur,shperblimi tij është përgjysmë me i vogël se i të mëparshmit.Ai që falet shtrirë (në një tjetër transmetim:gjysmë i shtirië) e ka shpërblimin përgjysmë më të vogël se të atij që falet ulur.''Kjo i referohet personit të sëmurë,ngase Enesi,radijall-llah anhu,ka thënë:''I Dërguari i all-llahut,sal-lall-llahu aljehi ve sepam,u erdhi disa njerëzve derisa ata ishin duke u falur ulur për shkak të sëmundjes,dhe tha:''Vërtet,namazi i atij që ulet është(vlen) sa gjysma e namazit të atij që qëndron në këmbë.''
Njëherë ai ,sal-lall-llahu alejhi ve selam,vizito një person të sëmuarë dhe e pa të duke u falur(mbështetur)në një jastëk,e ai e mori atë dhe e largoi anash.Atëherë,ky njeri mori një kërcu për t'u falur,duke u mbështetur në të,por ai ia mori atë dhe e largoi anash,dhe i tha:''Falu në tokë nëse mundesh,por në të kundërtën bëri lëvizjet me kokën tënde,duke e bërë sexhden më poshtë se rukunë.''


Namazi në anije

Ai'sal-lall-llah alejhi ve selam,u pyet për namazin në anije ,atëherë ai tha:
''Faluni në të duke qëndruar në këmbë,nëse nuk i frikësoheni fundosjes.''
Kur ai u plak,merrte dicka për t'u mbështetur në vendin e tij të faljes.

Ulja dhe qëndrimi në këmbë në namazin e natës (Tehexhxhud)

Ai,sal-lallahu alejhi ve selam,falej shumë gjatë natës,duke qëndruar në këmbë,dhe shumë gjatë natës duke ndenjur ulur,dhe nëse këndonte në këmbë,ai e bënte(rukunë)në këmbë,ndërsa nëse këndonte ulur,ai e bënte rukunë ulur.
Nganjëherë,''Ai falej dhe kështu ai këndonte ulur,derisa të mbetnin rreth tridhjetë ose katëdhjetë ajete të këndimit të tij, ai pastaj ngritej që t'i këndojë këto në këmbë,mandje e bënte rukunë dhe sexhden,dhe bënte njësoj në rekatin e dytë.''
Në fakt,''ai falte es-sabhan ulur kah fundi i jetës së tij,kur u plak,dhe kjo ishte një vit para vdekjes së tij.''
Po ashtu,''ai ulej këmbëkryq.''

Namazi me këpucë të mbathura dhe urdhëri për të bërë kështu

''Ai nganjëherë qëndronte (në namaz) këmbëzbathur,e nganjëherë me këpuca të mbathura.''
Ai e lejoi këtë për ummetin e tij,duke thënë:''Kur ndokush nga ju falet,le t'i mbathë këpucatë ,ose t'i zbathë ato dhe t'i vendosë midis këmbëve të tij dhe të mos i pengoj të tjerët me to.''
Ai e inkurajonte faljen me këpucë nganjëherë ,duke thënë:'' Dallohuni nga hebrenjetë,sepse ara nuk falen me këpuca,e as me hufet e tyre (corapë lëkure)''.Nganjëherë ai i hiqte ato prej këmbëve duke u falur dhe pasta e vazhdonte namazin,sic ka thënë Ebu Se'id El-Hudriu:
'' I Dërguari i All-llahut,salallahu alejhi ve selam,u fal me ne një ditë.Gjersa ishte duke u falur,i zbathi këpucët e tij dhe i vendosi në anën e tij të majtë.Kur njerëzit e panë këtë ,i zbathën këpucët e tyre.Kur e kreu namazin,ai tha:''Pse izbathët këpucët tuaja?''Ata thanë: Të pamë ty duke i zbathur këpucët e tua.andaj edhe ne i zbathem tonat.'' Ai tha:Vërtet,më erdhi Xhibrili dhe më njoftoi se kishtë fëlliqësi ose tha dicak të dëmshme(në një transemetim tjetër:ndytësirë) në këpucet e mia,andaj i zbatha ato.Pra,kur dikush nga ju shkon në xhami,duhet t'i shikojë këpucët e veta:nëse sheh në to fëlliqësirë-ose tha:dicka të dëmshme(në një transmetim tjetër ndytësirë) duhet t'i pastrojë (me fërkim) dhe të falet me to.
''Kur i hiqte ato,ai i vendoste ato në të majtën e tij'',dhe gjithashtu thoshte:''Kur ndokush nga ju falet,nuk duhet t'i vendosë këpucët e tij në të djathtën e tij,e as ne të majtën e tij,ku do të jenë në të djathtën e tjetërkujt,
por vetëm nëse nuk është askush në të majtën e tij,mirëpo duhet t'i vendosë ato midis këmbëve''.

Namazi në Minber

''Njëherë ai,salallahu alejhi ve selam,u fal në minber ( në një transmetim:..i cili kishte tri shkallë).Kështu ai qëndroi në të dhe tha tekbirin dhe njerëzit pas tij e thasnë tekebirn,derisa ai ishte më minber,më pastaj u kthye,dhe veproi në të ashtu sic veproi në rekatin e parë ,derisa e kreu namazin.Ai pastaj u kthye kah xhemati dhe tha:''O njerëz! E bëra këtë që ju të më përcillni mua dhe ta mësoni namazin tim''.

Sutra dhe obligim për të

''Ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,qëndronte afër sutre,ashtu që ndërmjet tij dhe murit kishte (distanc)tre kutë'' dhe ''ndërmjet vendit të sexhdes dhe murit(kishte) hapsirë,aq sa për të kaluar një dele.
Ai thoshte:''Mos u falni ndryshe pos drejt sutres dhe mos lini askë të kalojë para jush,por nësendokush vazhdon (të provoj për të kaluar),atëher luftone atë,sepse ai e ka një shok (d.m.th.shejtanin) me vet.''Ai poashtu thoshte:''Kur të falet ndonjëri nga judrejt sutres,le t'i afrohet asaj,që të mos e prish shjtani namazin e tij.''
Nganjëher '' ai orvatej për t'u falur shtyllës, e cila gjendej në xhaminë e tij.''
''Kur falej në vend të hapur,ku nuk kishte asgjë për të përdorur si sutra,ai e ngulte një shtizë në tokë para tij dhe falej në drejtimin e saj,me njerëzit pas tij'', Nganjëherë ''ai vendoste kafshën e tij anash dhe falej në vendpushimin e deveve,gjë që ''ai e ndalonte '', dhe nganjëherë ''ai e merrte shalën e tij,e vendoste për së gjati dhe falej kah fundi i saj,''
Ai thoeshte:''Kur ndonjëri nga ju vendos përballë vetes dicka sic është fudin i shalës,le të falet dhe le të mos brengoset nëse ndokush kalon pas saj''.
Njëherë'' ao u fal drejt një druri, dhe nganjëherë''ai falej drej shtratit,në të cilin Aishja(radijall-llah anha)ishte e shtrirë(nën mbulojnë e saj).
Ai,sal-lall-llahu aljehi ve selam,nuk linte asgje të kalojë ndërmjet tij dhe sutre,kështu njëherë'' ishte duke u falur,kur një dele eerdhi me vrap para tij ,atëherë ai nxitoi(eci përpara) saqë e ngjeshi barkun e tij për muri (dhe ajo kaloi prapa tij)''.
Po ashtu ,njëherë'' derisa ishte duke e falur një namaz të detyrueshëm ,e shtrëngoi grushtin e tij,dhe kur e kreu ,njerëzit e pytën:''O i Dërguar i All-llahut,a ndodhi gjë gjatë namazit?''Ai tha :''Jo,përvecse djalli deshi të kalojë para meje,e unë ia shtrëngova atij fytin derisa e ndjeva të ftohët e gjuhës së tij në dorën time.Pasha All-llahun!sikur të mos ma kishte kaluar vëllau im Sulejmani ,unë do ta kisha lidhur (djallin) për njërën prej shtyllave të xhamisë,që fëmijët e medines të mund të silleshin rreth tij.(Pra,kush mund të pengoj që dicka të ndërhyjë midis tij dhe kibles,le të veproj ashtu).''
Ai poashtu thoshte:''Kur ndokush dëshiron të kalojë para tij,atëher sutr ndërmjet tij dhe njerëzve,dhe dikush dëshiron të kalojë para tij,atëher ai duhet ta shtyejë atë në fyt(dhe ta zmbrapsë sa më shumë që mundet),(në një transmetim :Ai duhet ta ndalë atë,dy her),por nëse ai refuzon,ai duhet ta luftoj,sepse ,me të vërtetë ,ai është shejtan''.
Ai poashtu thoshte:''Sikur ta kisha ditur personi që ka kaluar para atij që falej mëkatin e vet,kisha qenë më mirë për të që të presë katërdhjetë,sesa të kalojë përpara''.(Ebu En-Nedri thotë :''Nuk më kujtohet sakësishtë sa aka thënë katërdhjetë ditë,mua,apo vite)''.


Cka e prish namazin nëse kalon përpara atij që falet

Ai thoshte:''Namazi i njeriut ndërpritet,kur para tij nuk ka dicka,sic është fundi i shalës,nga gruaja (me menstracione),gomari ose qeni i zi''.Ebu Dherri tha:''Unë i thashë:'' O i Dërguar i All-llahut ,pse qeni i zi e jo ai i kuq?'' Ai tha:''Qeni i zi është shejtan''.

Ndalimi i faljes në drejtim të varrit

Ai ndalonte faljen në drejtim të varrit,duke thënë:''Mos u falni në drejtim të varreve dhe mos u ulni në to''.

Njeti

Ai.sal-lall-llahu alejhi ve selam,thoshte: '' Të gjithë veprat janë sipas qëllimit dhe cdonjëri do të ketë atë që ka pasur për qëllim''.

TEKBIRI

Pastaj ai ,sal-lallahu alejhi ve selam,e fillonte namazin duke thënë:

All-llahu është ma i Madhi
Ai e urdhëroi'' atë që u fal keq'' të veprojë kësisoj,sic është përmendur më parë,dhe i tha atij:'' Me të vërtetë, namzi i personit nuk është i plotë derisa ai të marr abdes,në të cilin janë përfshirë të gjithë pjesët e domosdoshme të trupit,dhe thotë:''All-llahu Ekber''.
Ai po ashtu thoshte:''Celësi i namazit është pastrimi,në të hyhet metekbir dhe dilet me selam''.
Po ashtu,''ai ngrinte zërin gjatë tekbirit,ashtu që ata prapa tij të mund ta ndëgjonin''.
Por ,''Kur u sëmur,Ebu Bekri ngriste zërin për t'ua bartur njerëzve tekbirn e të Dërgaurit të All-llahut,sal-lallahu aljehi ve selam''.
Ai po ashtu thoshte:''Kur të thotë imami:''All-llah Ekber'',atëherë edhe ju thuani ''All-llahu Elber''.

Ngritja e duarve

Ai i ngriste duart e tij nganjëher me tekbir,nganjëher pas tekbirt dhe nganjëher para tij.
''Ai i ngriste ato me gishtërinj të ndar (jo të hapur, as të bashkuar'',
dhe '' i vinte në nivel me supet e tij'',edhe pse herë herë ,''ai i ngriste ato derisa të ishin në nivel me veshët (majet) e tij''.

Vendosja e dorës së djathtë mbi dorën e majtë dhe urdhëri për këtë

''Ai,sal-lall-llahu aljehi ve selam,vendoste dorën e djathtë mbi dorën e tij të majtë'',dhe thoshe:''Ne ,
shoqëria e të Dërguarve jemi të urdhëruar ta shpejtojmë iftarin dhe ta vonojmë syfyrin dhe ta vendosim dorën e djathtë mbi të majtën gjatë namazit''.
Po ashtu ''ai kaloi pranë një njeriu që falej dhe që kishte vënë dorën e majtë mbi të djathtën,atëher ai ia ndau duart dhe ia vendosi të djathtën mbi të majtën''.

Vendosja e duarve në gjoks

''Ai e vedoste dorën e djathtë mbi shpinën e dorës së majtë.në kyq dhe në bylyzyk'', ''dhe i urdhëronte shokët e tij të veprojnë kësisoj'',dhe (nganjëherë)''ai e kapte me grushtin e dorës së dathtë dorën e majtë''.
''Ai i vendoste ato në gjoks''.
Po ashtu,''ai ndalonte vendosjen e duarve në bel gjatë namazit (dhe e vuri dorën e tij në bel (që ta demonstrojë këtë)''.Kjo është ''silb'',të cilin e ndaloi.

Shikimi në vendin e sexhdes dhe pësulësia

''Ai,sal-lall-llahu aljehi ve selam,ulte kokën gjatë namazit dhe e përqëndronte shikimin e tij në tokë'' gjersa ishte në Qabe,shikim i tik nuk largohej nga vendi i sexhdes,derisa të dilte nga ajo'',dhe thoshte:''Nuk është e përshtatshme të ketë dicka në Shtëpi,që do shqetësonte personin që falet''.
'' Ai ndalonte të shikurait lart në qille'' dhe e theksonte aq shumë këtë ndalesë,saqë ka thënë:''Njerëzit duhet të përmbahen nga shikimi lart në qiell gjatë faljes,ose shikimi i tyre nuk do t'u kthehet(në një transemetim..ose shikimi i tyre do t'u cungohet).
Në një hadith tjetër :''Pra kur faleni mos shikoni aty-këtu,ngase All-llahu vendos Ftyryrën e Tij përball fytyrës së robit të Tij në namaz,përderisa ai nuk shikon tjetërkah'',dhe ai gjithashtu ka thënë për shikimin tek-tuk,''është grabitje të cilën djalli ia bën robit gjatë namazit''
Ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,poashtu ka thënë :''All-llahu nuk pushon së kthyri kah robi i Tij në namaz, përderisa ai nuk shikon përrreth, kur ai kthen fytyren gjetkë ,All-llahu largohet prej tij,ai ''ndaloj tri gjëra:
të cukituarit si pulë, të ndenjurit galic(ik'a) si qen dhe të shikuarit përrreth si dhelpër'', ai poashtu thoshte:''Faleni namazin lamtumirës sikur ta shihint Atë,sepse edhe nëse nuk e shihni Atë,Ai vërtet ju sheh ju'',dhe ''Cdo person i cili gjatë namazit të detyrushëm shquhet në abdestin,përulësinë dhe rukutë e tij,do të jetë kjo falje për mëkatet e vogla të mëparshme,përderisa nuk bën mëkat të madh,dhe kjo (mundësi) vlen për të gjitha kohët''.
Njëherë ai,sal-lall-llahu aljehi ve selam,u fal në hamisah dhe (gjatë namazit) ai shikoi në shenjat e saj.Dhe kur e kreu tha:''Merre këtë hamisah timin dhe dërgoja Ebu Xhehmit dhe ma sjellni enbixhanijjen e tij, ngase ma ka larguar vëmendjen nga namazi (në një transmetim...sepse i shikova shenjat e saj gjatë namazit dhe për pak më vuri në sprovë)''.
Po ashtu,'' Aishja kishte një pëlhurë me vizatime,të shtrira përgjatë sehves,drejt së cilës i Dërguari,sal-lall-llahu aljehi ve selam,i fal dhe pastaj tha:''Largooje prej meje(sepse vizatimit e saj nuk pushunan së më penguari gjatë namazit)''.
Ai poashtu thoshte:''Namazi nuk është i vlefshëm,kur ushqimi është shtruar,e as kur vjen koha për t'u liruar prej dy ndytësirave.''


LUTJET E HAPJES(DUATË)

Më tej,ai,sal-lall-llah alejhi ve selam,e fillonte këndimin me shumë lloje duash, në të cilat ai e lavdëronte All-llahun e Lartësuar dhe e madhëronte Atë.Ai,në të vërtetë e urdhëronte ''atë që u fal keq'' të veproj kështu,duke i thënë:''Namazi i askujt nuk është i plotë,përderisa ta thotë telbirin, ta lavdërojë All-llahun e Gjithëfuqishëm dhe të Lartësuar dhe ta madhëroj Atë dhe të këndoj nga Kur'ani atë që i vjen më së lehti...''
Ai e thoshtë ndonjërën nga duatë vijuse:

1.O All-llah! Më largo nga mëkatet e mia,sic e ke larguar Lindjen nga Perëndimi.O All-llah! Më pastro nga mëkatet e mia,ashtu sic pastrohet pëlhura e bardhë nga ndytësira.O All-llah! Më pasto nga mëkatet e mia me ujë,akull dhe borë.

2.Kam kthyer fytyrën drejt Krijusit të qiejve dhe të tokës sinqerisht( në Islam) dhe unë nuk jam nga mesi i mushrikëve.Vërtet,namazi im,flia ime,jeta ime dhe vdekja ime janë për All-llahun,Zotin e Botëve: i Cili nuk ka shok.Në këtë jamë urdhëruar dhe unë jamë i pari prej muslimanëve (që i nënshtrohen Atij).O All-llah! Ti je Mbreti, askush nuk ka të drejtë të adhurohet pas Teje,(Ti je më i Përsosuri dhe të gjithë Lavdërimet të takojnë Ty) Ti je Zoti im dhe unë jam robi Yt.I kam bërë dëm vetes dhe i kam pranuar mëkatet e mia ,pra m'i fal të gjitha mëkatet e mia ,se askush nuk i fal mëkatet pos Teje.Më udhëzo në karakterin më të mirë,në të cilin nuk mund të udhëzoj kush pos Teje ,dhe më ruaj nga karakteri i keq, nga i cili nuk mund të më shpëtoj kush pos Teje.Jam këtu dhe i lumtër të shërbej Ty.E gjithë e mira është në duart e Tua,ndërsa e keqja nuk është prej Teje( i udhëzuar është ai të cilin e ke udhëzuar Ti).Ekzisoj me vullnetin Tënd dhe Ty të përkas( nuk ka ikje dhe strehim nga Ti,përvec se te Ti).Ti je i bekuar dhe i lartësuar .Kërkoj faljen Tënde dhe Ty të pendohem.
Ai e thoshte këtë në namazet e detyrusme dhe në atë vullnrtare.

3.E ngjashme me atë paraprake,por vetëm pa Ti je Zoti im e unë jam robi Yt...deri në fund,me shtesat që pasojnë:
O All-llah ! Ti je Mbreti,s'ka zot që meriton të adhurohet pos Teje,i Lavdëruar dhe i Falëndëruar qofsh Ti.

4.E ngjashme me (lutjen e hapjes) nen 2 deri tek pjesa...dhe unë jam i pari nga muslimanët:
O All-llah,më udhëzo në karakterin më të mirë dhe në vepra më të mira,në të cilat nuk mund të udhëzoj kush pos Teje,dhe më ruaj nga karakteri dhe veprat e liga,prej të cilave askush nuk mund të shpëtojë ( të tjerët) pos Teje.

5.I patëmetë je Ti,O All-llah dhe i Lavdëruar,Emri Yt është i bekuar,Madhështi Jote është e lartësuar dhe askush s'ka të drejtë të adhurohet pos teje.Ai sal-lall-llahu aljehi ve selam,gjithashut ka thënë:''Vërtet,fjalët më të dashura tek All-llah janë kur robi i tij thotë:''I patëmetë je Ti, o All-llah...''

6.E ngjashme me atë prarendëse,duke shkruar në namazin e natës:
Nuk meriton të adhurhet askush tjetë pos All-llaht,tri herë ,edeh All-llah Ekber tri herë.

7.All-llahu është më i Madhi,më Madhështori.Falënderimet i qofshin All-llahu,cdo mëngjes dhe mbrëmje njëri nga sahabët filloi me këtë,për të cilën i Dërguari,sal-lall-llahu alejhi ve selam,tha:''Për mrekulli! Dyert e qiejve janë hapur për të.

8.Lavdërimi i qoftë All-llahut ,lavdërime të shumëta,të pastra dhe të bekuar.Një njeri tjetër filloj me këtë, për të cilën ai,sal-lall-llah aljehi ve selam,tha:''I pashë dymëdhjetë engjuj që nxitonin se cili prej do ta ngrejë lart më parë''.

9.O All-llah,Ty të takojë të gjitha lavdërimet.Ti je Drita e qijeve dhe e tokës dhe e gjithë asja cka ka në to,Ty të takojnë të gjithë lavdërimet.Ti je Mbikëqyrësi i qiejve dhe i tokës dhe i gjëthë asja që ka në to)Ty të takonë të gjitha Lavdërimet.Ti je Hakku,Premtimi Yt është hakk;Takimi me Ty është hakk,Xhenneti është hakk,Zjarri është hakk,O All-llah! Ty të jam kthyer,për hirë Tëndin kam luftuar, Ty të jam drejtuar për gjykim,( Ti je Zoti ynë dhe te Ti është përfundimi i të gjitha udhëtimevera m'i fal mëkatet e mëhershme dhe të mëvonshmet,atë që kam fshehur dhe atë që kam shfaqur) dhe cdo gjë që di për mua më shumë se une) Ti je Vonusei ,(Ti je Zoti im) dhe askush nuk ka të drejtë të adhurohet pos Teje,( dhe nuk ka pushtet e as fuqi pa Ty)
Ai,sal-lall-llahu aljehi ve selam,e thoshte këtë dua në namazin e natës,sikurse që e thoshte edhe duanë vijuese:

10.O All-llah!Zot i Xhebrailit,Mikailit dhe Israfilit!Krijuse i qiejve dhe i tokës!Njohës i së fshehtës dhe i së dukshmes!Ti ke Ai që do të gjykosh mes robërve të Tu në cështjet që ata nuk pajtoheshin.Më udhëzo me Mëshirërn Tënde,në të vërtetën e asaj për cka ata nuk pajtoheshin,sepse,vërtet,Ti e udhëzon kënd që dëshiron në rrugën e drejë.

11.Ai thoshte tekbirn(All-llahu Ekber),tahimdin(Elhamduliah),tesbihin(SubhanAll-llah),tehlilin ( La Ilah ilall-llah) dhe istigfarin (Estagfirull-llah),secilin nga dhjetë herë e pastaj thoshte:
O All-llah! Më fal dhe më udhëzo dhe me jep mirëmbajteje dhe (mos i shiko mëkatët e mia )dhjetë herë ,pastaj thoshte:
O All-llah! Kërkoj strehë te Ti nga vështirësia e Ditës së Llogarisë,dhjetë herë.

12.''All-llahu është më i Madhi(tri herë),Posedus i Mbretëris,i Fuqisë,i Madhështisë dhe i Pushtetit.

KËNDIMI

Pastaj.ai,sal-al-llahu alejhi ve selam,kërkonte strehim tek All-llahu i Lartësurar,duke thënë:

'' Kërkoj strehim tek All-llahu nga shejtani i mallkuar,nga cmeduaria e tij,nga arroganca e tij dhe nga pozia e tij''.Nganjëher i shtonte kësaj,duke thënë:
''Kërkoj strëhë tek All-llah,i Gjithëdëgjueshmi,i Gjithëdijshmi,nga shejtani..
Pastaj këndonte:

Në emër të All-llahut ,Mëshirëmadhit,Mëshirëbërësit por jo me zë të lartë.

Këdimi i ajeteve një nga një

Pastaj,ai këndonte suren El-Fatiha dhe e ndante këndimin e tij,duke i kënduara ajetet një nga një.Ai thoshte:

Bismil-lahir-Rrahmanir-Rrahim.
(këtu pushonte,pastaj thoshte)

El-Hamdul-lil-lahi Rab-Bil-Alemin.
(Pastaj pushonte,pastaj thoshte)

Rrahmanir-Rrahim.

...Dhe keshtu me radhë,deri në fund të sures.Pjesa tjetër e këndimit të tij ishte e nëjtë :duke u ndalur në fund të ajetit dhe duke mos e bashkuar atë me ajetin tjetër.
Nganjëherë ai këndonte:
(Mbret i Ditës së Gjykimit) në vend të (Mbizotërues i Dites së Gjykimit).

Domosdoshmëria e El-Fatiha-së dhe rëndësia e saj

Ai fuqishëm theksonte rëndësin e kësaj sureje duke thënë:''Nuk është falur ai i cili nuk ka kënduarr (në të) Kaptinën e Hapëse të Librit (së paku)'',dhe në një thënie tjetër:''Ai namaz në të cilin nuk këndon Kaptinën Hapëse të Librit (sureja el-Fatiha),nuk pranohet''.Ai po ashtu ka thënë:''Ai i cili fal një namaz në të cinën nuk këndon Kaptinën Hapëse të Librit,atëherë ai (d.m.th.namazi) është i mangët,i paplotë''.Ai po ashtu ka thënë:''All-llah i Bekuar dhe i Lartësuar ka thënë:'' E kam ndarë namazin ndërmjet meje dhe robit Tim në dy gjysma:gjysma e parë është për Mua,gjysma tjetër është për robin Tim dhe robi im do të ketë atë që e ka kërkuar''.Pastaj i Dërguari i All-llahut,sal-lall-llahu alejhi ve selam,tha:''Kur robi thotë '' Lavdërim i takon All-llahut,Zoti të botëve'',All-llahu i Lartësuar thotë:''Robi im më ka lavdruara'',kur robi thotë:''Sunduesi i Dites së Gjykimit'',All-llahu i Lartësuar thotë:''Robi im më ka madhëruar''.Kur robi thotë:'' Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm Ty të kërkojmë ndihmë'',(Ai thotë):''Kjo është ndërmjet Meje dhe robit Tim,dhe ai do ta ketë atë që e ka kërkuar''.Kur robi thotë: ''Na udhëzo në rrugë të drejtë,në rrugen e atyre të cilët ike bekuar e jo në rrugën e atyre ndaj të cilëve je i hidhëruar,e as në të atyre që kanë lajthitur''.(Ai thotë):''Të gjitha këto janë për robin Tim dhe robi Im do ta ketë atë që e ka kërkuar''.
Ai po ashtu thoshte:''All-llahu nuk ka shpallur në Tevrat,e as në Inxhil asgjë të ngjashme me Nënën e Kur'anit.Ajo është Shtatëshja e Shpesh Persërituar.(dhe Këndimi Mashështor që më është dhënë mua).
Ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,e urdhëroi ''atë që u fal keq '' që ta këndojë atë në namazin e tij,por i tha atij që nuk mund ta mbante në mend të thotë:
(Dëshmoj se All-llah është i pastër prej të metave,Të gjithë lavdërimet i qofshin All-llahut,askush s'ka të drejtë të adhurohet pos All-llahut,All-llah është më i Madhi ,nuk ka pushtet e as fuqi pa All-llahun).
Ai po ashtu i tha atij''që u fal keq:'' ''Nëse di gjë nga Kur'ani,atëherë këndoje,përndryshe lavdëroje All-llahun,deklamoj Madhështinë e Tij dhe deklamo se s'ka kush të drejtë të adhurohet pos All-llahut''.

Shfuqizimi i këndimit pas imamit në namazet me zë

Ai u pati lejuar që faleshin pas Imamit ta këndojnë Suren El-Fatiha në namazet me zë,mirëpo njëherë:
''Ishte duke e falur Sabahun dhe këndimi iu vështirësua.Kur e kreu tha:''Ndoshta ju kendoni pas Imamit''.Ne i thamë.'' Po,duke shpejtuar,o i Dërguar i All-llahut ''.Ai tha:''Mos veproni ashtu,përvec (cdokush prej jush ta këndoj) Kaptinën Hyrës të Libirt,sepse nuk është i vlefshëm për njeriun i cili nuk këndon atë''.
Më vonë ai ua ndaloi këndimin në namazet me zë kur:
''Ai kreu namazin,në të cilin ishte duke kënduar me zë (në një transmetim:ishte namazi i sabahut) dhe tha:''A ishte duke kënduar dikush prej jush bashkë me mua pak më parë?!'' Njëri tha:''Po,unë o i Dërguar i All-llahut''.Ai tha:''Unë them,pse më ndërhyni në leximin tim?!''(Ebu Hurejra tha) ,njerëzit e ndërprenë të kënduarit me të Dërguarin,sal-lall-llahu alejhi ve selam,kue ai këndonte më zë,pasi e dëgjuan këtë (por kundonin në vete heshtazi ,kur imami këndonte me zë)''.
Ai po ashtu heshtje gjatë këndimit të imamit e bëri si pjesë të plotësisë së përcjelljes së imamit,duke thënë:''Imami është për t'u përcjellur,pra kur të thotë ai tekbirin,thuani edhe ju,kur ai këndon,heshtni,''ashtu sic e bëri dëgjimin e këndimit të imamit të mjaftushëm,e duke mos pasur nevojë të këndohet pas tij,duke thënë:''Ai që ka imam,këndim i imamit është këndim edhe për të''-Kjo sa i perket namazeve me zë.

Detyrimi për të kënduar në namzet pa zë

Sa u përket namzeve pa zë,ai nxiste ata për të kënduar gjatë tyre,Xhabri ka thënë:''Ne këndonim pas imamit në Drekë dhe Ikindin suren El-Fatiha dhe një sure tjetër në dy rekatet e para dhe suren El-Fatiha në dy të fundit''.
Megjithatë,ai ua tërhiqete vërjtjen për të mos e ngatërruar me këndimin e tyre,kur:
''Ai e fali Drekën me shokët e tij(pastaj) tha:''Cili prej jush këndoi ''Madhërojeni emrin e Zoti tuja ,të Lartësuarit''(surja El-A'la)?'' Dikush tha:Unë(por vetëm mendova të bëj mirë).'' E ai tha:''E dita se dikush po më ndërhynte me të''.
Në një hadith tjetër:''Ata këndonin pas të Dërguarit,sal-lall-llahu aljehi ve selam,(më zë),prandaj ai tha:''Ju ma keni ngatërruar (këndimin) Kur'anin tim''.
Ai gjithashtu ka thënë:''Vërtet,njeriu që falet,privatisht i lutet Zotit të tij,prandaj ai duhet të jetë i kujdesshëm se për cka është duke i'u lutur, dhe nuk duhet ta këndoni Kur'anin duke e ngritur zërin mbi njëri-tjetrin''.
Ai po ashtu thoshte:''Kushdo që këndon një harf (shkronjë) nga libiri i All-llahut,do t'i numërohet si një vepër e mirë, e vepra e mirë shpërblehet dhjetëfish.Unë s' desha të them se ''elif,lam,mim'' është harf,por '' elif'' është harf,''lam'' është harf dhe ''mim'' është harf''.

Amini dhe thënia e tij më zë nga imami

Kur ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,përfundote këndimin e El-Fatisë,thoshte:
(''amin'') me zë,duke e zgjatë zërin.
Ai e urdhëronte edhe xhematin të thoshte amin:''Kur të thotë imami:''Jo në rrugën e atyre ndaj të cilëve je hidhëruar, e as të atyre që kanë humbur'',atëher thoni ''amin'',ngase melekët thonë :''amin'',dhe Imami thotë:''amin'',(në transmetimin tjetër qëndron:''Kur të thotë Imami:''amin'',thuani edhe ju ''amin'') andaj '' amini'' ikujt përputht me aminin e melekëve(në transmetimin tjetër qëndëron:''Kur ndokush prej jush në namaz thotë ''amin'',kurse melekët në qiell thonë ''amin'',dhe përputhet njëra me tjetrën''),atëher i falën mëkatet që i ka bërë më parë''.Në një hadith tjetër:...''atëher thoni amin,All-llahu do t'u përgjigjet''.
Ai po ashtu thoshte:''Hebrenjtë nuk ju kanë zili për asgjë më shumë se që ju kanë zili për selamin dhe per aminin(pas imamit)''.


Këndimi pas El-Fatiha-së

Më tutje,ai,sal-lall-llah alejhi ve selam,këndonte një sure tjetër pas El-Fatiha-së,duke e zgjatur nganjëherë dhe duke e shkurtuar në raste të tjera,për shkak të udhtimit,të kollës,të sëmundjes ose të qarjes së foshnjes.
Enes ibën Maliku,radijall-llahu anhu,ka thënë:'' Ai,sal-lall-llahu alejhi ve selam,e shkurtoni atë (d.m.th. këndimin) një ditë në namazin e mëngjesit.''(Në një hadith tjetër:ai e fali namazin e sabahut dhe i këndoj dy suret më të shkurtëra të Kur'anit) Prandja u pyte:''O i dërguar i All-llaut, pse e shkurtove?'' Ai tha:'' E dëgjova qarjen e një fëmije dhe ma mori mendja se nëna e tij është duke u falur me ne,prandaj desha ta liroj nënën e tij për të.''
Ai po ashtu thoshte:''Unë filloj namazin duke pasur qëllim që ta zgjas,por e dëgjoj të qarën e fëmijes,prandja e shkurtoj namazin,sepse e di se sa shumë brengoset nëna për qarjen e saj''.
Ai ia niste nga fillimi i sures,duke e përfunduar në të shumtën e rasteve.
Ai toshte:''Jepjani secilës sure hisen e saj të rukusë dhe të sexhdes''.Në një transmetim:''Cdo sure duhet ta ketë një rekat''.Nganjëherë e ndante suren në dy rekate,dhe ndonjëherë e përsëriste tërë suren në rekatin e dytë.
Njëri nga Ensarët dilte imam në xhaminë e Kubesë dhe sa herë që ua këndonte ndonjë sure atyre ,ai fillonte me ''Thuaj:All-llahu është Një...'' (Sureja Ihlas 112) deri në fund,pastaj e këndonte suren tjetër bashkë me të,dhe veperonte kështu në cdo rekat.Për këtë shkak,njerëzit e tij iu drejtuan duke i thënë:''Ti fillon me një sure,e pastaj nuk të duket e majaftushme,derisa e këndon një tjetër:ti ose duuhet ta këndosh vetëm atë,ose ta lësh atë dhe ta këndosh një tjetër''.Ai tha:''NUk do ta lë:nëse ju dëshironi që t'ju udhëheq me të,do të vazhdoj,por nëse nuk doni ,atëher do t'ju lë.''Ata e dinin se ai ishte njëri nga më të mirët dhe nuk donin që të udhëhiqeshin nga tjetërkush,kështu kur u erdhi i Dërguari,sal-la