b " , UBRARY :
orm
mmm pae mi n MiciRTATui (xun.) et hi (
otnrioDORii (Xim) et in lkxiti exoeptionei
(XnV.) SUB DENOSTHEHS HfONIIIE TRiDITAE HUN UHIUS
EIUSDENP ORATOBIS ESSE lUDIOMDAE SUIT,
DISSEBTATIO IMUGUKALIS
.. '; QUAM
" xV AD SUMMOS IN PHILOSOPHIA HONORES
i/ - AB AMPLISSmO
K''-- • • •
PHILOSOPHORUM MARPURGENSIUM ORDINE
■> RITE CAPESSENDOS
SCRIPSIT
: Georgius Schimmelpfeng
i^>
MARPURGI GATTORUM
TYPIS FRIDERICI TYPOGRAPHI ACADEMICI.
•- MDCCCLXXXVII.
■(V*>-T
i^:;-:,-'r
2 -
•>• ^ ^;
'•'^^1>*^v%™''^-"'~V'
:/>'
0,
^ratioaes in Macartatum (XLIII), in Olympiodorum (XLVIII),
in Lacriti exceptionem (XXXV), quae sub Demosthenis nomine
traditae sunt, ab illo praeclarissimo et maximo omnium oratorum
non compositas esse jam R Benselerus'), A. Schaeferus") , Fr.
Blassius") probaverunt. Qui eas eisdem temporibus, quibus De-
mosthenes floreret, habitas esse existimant, sed a minoribus
oratoribus scriptas; Schaeferus porro, quem Blassius sequitur,
orationes in Macartatum et Olympiodorum uni eidemque oratori
tribuendas esse iudicat. Blassius^) denique in quaestione eo
pervenit, ut ct has tres orationes, quas attuli, unius oratoris
opera esse persuasum habeat neque solum has ab illo compositas
esse putet, sed etiam praeter primam orationem in Stephanum,
quam Demostheni ipsi tribuit, omnes pro Apollodoro scriptas
orationes. In quam rem paullo accuratius inquirere cum operae
pretium esse mihi videretur, proposui mihi nunc praetermissis
orationibus illis pro Apollodoro perscrutari orationes in Macar-
tatum et in Olympiodorum et in Lacriti exceptionem, num unius
eiusdemque oratoris essent.
In hac autem quaestione summam cautionem observandam
esse existimo, cum permulta, quae primo aspectu harum orationum
propria videantur esse, re vera vel aliarum quoque orationum
vel omnino omnium oratorum Atticorum communia sint.
Ab antiquis orationes et in Macartatum et in Olympiodorum
tantum abest ut unquam illi abiudicatae sint, ut vel Dionysius
1) >de hiatu< Lipsiae 1841 p. 135, 137, 142, 151 sqq. — »de hiatu
in Demosthenis orationibusc Frib. 1848.
2) »Demo8thene8 nnd seine Zeitc III, 2. p. 227—241. p. 286-291.
3) »Atti8che Beredsamkeit* III, 1. p. 489-507.
4) 1. 0. p. 484 sqq. p. 601.
'^^^'''--■--■••J-^ •'■'''■ •'-'•-' - ->--T*&A>^ V''^:^J»j^-«-''".^:^'*- ■^■■^V-^.^iJ»^ ' y - . ^-. . .^„- .^:^»' - ■i^'t rifriii Ariiid^-^liifci^i Sff'
Halicarnassensis') insignem in utraque artem laudibus efferat.
Orationis autera Lacriteae de origine Demosthenica iam veterum
a nonnullis, quorum nomina ignoramus, dubitatum esse nos docet
Libaiiius*), qui ipse eorum argumcnta parvi existimat. — Ne
his quidem temporibus homines docti consentiunt de illis ora-
tionibus. Nam praetermissis A. G. Beckero^) aliisque, qui Ben-
seleri et Schaeferi sententiis nondum vulgatis floruerant , ctiam
postquam Arnoldus Schaefer edidit tertium volumen egregii
operis sui de Demosthene et rebus, quae, quo tempore vixit,
gestae sunt, eius iudicium de oratione in Olympiodorum in con-
troversiam vocatum est ab Henrico Weil*) praeclarissimo illo et
doctissimo editore cum aliorum scriptorum Graecorum tum
Demosthenis, qui quo iure eam Demostheni tribuerit postea
videbimus. I "
De orationibus autem et in Macartatum et in Lacriti ex-
ceptionem nunc omnes, nisi fallor, Schaeferi Blassiique sententiae
ita assentiuntur, ut illas a Demosthene ortas esse posse negent.
Cuius nomine non dignam esse orationem in Macartatum ac-
curatissime probare studuit W. Rohrmannus^). Quocum consentio
non tam in singulis omnibus rebus quam in eo, quod Demosthenis
esse illam ne somniandum quidem esse censet. In priore disser-
tationis parte ille de rebus in altera de verbis i. e. de externa
forma orationis disserit. In ilia recte reprehendit debilem argu-
mentationem, recte demonstrat oratorem multis usum esse ver-
bis, non argumentis, permulta attulisse, quae ad rem omnino non
pertineant. Sed in eo, quod caputest, erratRohrmannus, quippe
qui Theopompum eiusque post mortem Macartatum optiino iure
secundum legem Hagniae II. hereditatem iniisse iudicet. Cui
sententiae si assentiremur , propter malam causam adeo non
1) »jr*pl T^? ilfXTtx^? Jfitiood-ivovf iH*6TriTo<;< c. 13 ■»toio\<r6^ ^ot» (scil.
ttu&uqoq Kut. rix^tfi^^g xal aagii^g ...)... »al o xai' 'OXvftni.oddQov rijf pXdfiiif
. . . Mtl ■fi iiQoi MuiuifiTutov Stadntaaia . . .«
2) Y7i6&fati ad Demosthenis quae fertur or. XXXV.
3) )>Demosthenes als Staatsmann und Redner« II. p. 428, 438, 452.
4) »Le8 harangues de Demosthene* Paris 1873. Introduction p. X — XI.
5) >Oratio quae est contra Macartatum num Demosthenis esse iudi-
canda sit< Dissert. inaug. Gotting. 1875.
■;;j-.-4Y.:2t
J^
reprehenderemus debilera oratoris argumentationem. Sed falso
interpretatus est ille legis verba »fisxQi tmv dvexpimv naCdmv.^
— In altera parte ad sententiam suam comprobandam multa
praebet ilie argumenta et vera ut magnam verborum latitudinem.
Sed in aliis raultis fieri non potest quin oflPendara. Namparum
comparasse mihi ille videtur orationem XLIII. veris Demo-
sthenicis nequo omnino aliis confert nisi orationibus contra
tutores scriptis a Demosthene adolescente. Multa porro argu-
menta omittit ille, nonnulla affert, quae omittere eum oportuit;
quin etiam falsa occurrunt ut ea, quae de partitione nQdoTov
Hhv — Mnsixa disserit. Quare Rohrmanni dissertationem ad
probandam orationis Macartateae originem pseudodemosthenicam
plane non sufficere equidem censeo.
Meam dissertationem postquara iam ad finera perduxi et in
medium proferre mihi proposui, nova disputatio edita est de his
orationibus. Scripsit enim Paulus Uhle^) de orationum Demo-
stheni falso addictarum scriptoribus quaestionum particulam
primam, in qua demonstrasse sibi videtur^)
a) orationes XXXV, XXXXIII, XXXXVIII ab uno eodera-
que scriptore compositas esse,
b) orationes XXXXVI, XXXXVII, XXXXIX, L, LII, LIII,
LIX uni eidemque auctori esse adscribendas,
c) non dubium esse posse, quin optimo iure orationes
XXXXIII, XXXXVIII, XXXV3) a scriptore XXXXVI, XXXXVII,
XXXXIX, L, LIl, LII, LIX abiudicet.
Cui assentitur Windelius*) in a et b, non in c. Ipse prae-
termissis orationibus XLVI, XLVII, XLIX, L, LII, LIII, LIX
nequaquam consentio cum Uhlio etWindelio; mihi enim ille non
vidctur deraonstrasse or. XXXV, XLIII, XLVIII ab uno eodera-
que scriptore corapositas esse. Neque enim usus est summa
illa cautione quara — ut iam supra^) dixi — observandam esse
1) Dissert. inaug. Lips. 1883.
2) 1. c. p. 118.
3) Omisit hoc loco Uhlius or. XXXV.
4) Recension v. Windel »Wochenschr. fflr class. Philologie* 1884.
89. p. 1223 - 1229.
5) Cf. p. 3.
■ ;il'Jta.j!iA;*n&'!w j- ..l-\ -1.^;..^' ■>^^'*S»>^'aw«l; ■
>;■*••■;•
existimo, cum permulta quae primo aspectu harum orationnm
propria videantur esse re vera vel aliarum quoque orationum
vel omnino omnium oratorum Atticorum communia sint. Per-
multa enim quae inter se convenientia afferuntur, fortuito con-
S(>ntiunt. Tum vero Uhlium reprehen^o, quod genuinas Demo-
sthenis orationes omnino non respexit, quod or. XXXV, XLIII,
XLVIII unius oratoris esse saepe") pro certoponit, non probat;
laudo cum Foxio^) Uhlii magnam diligentiam et accuratas ob-
servationes ; sed ex mnltis earum nihil concludi posse statuendum
est«).
De quibus orationibus disserere nobis proposuimus, eae
omnes habitae sunt in privatis causis haud ita gravibus. Boni
vero prudentisque oratoris cum sit posse quod deceat facere,
sciro quid quandoque deceat, in his orationibus exspectamus
oratorem tenuem acutum, omnia docentem et dilucidiora, non
ampliora facientem, subtili quadam et pressa oratione limatum^).
Tria enim cum sint omnino genera dicendi unum tenue vel
attenuatum vel subtile, alterum grande vel sublime vel grave
vel robustum, tertium medium vel floridum, primum, cuius est
ratio docendorum hominum, ut privatas orationes decet ita a
Demosthene in eis usurpatum est. Quo qui utuntur id agunt, ut
iudices doceant, ut iudicibus persuadeant de iusta sua causa.
Qui necesse est studeant et subtilitati et brevitati et perspicui-
1) 1. c. p. 40. Cf. infra p. 32. — p. 68 scriptor orationum XXXV
XLIII, XLVIir p. 88. — p. 71 auctorem orationnm XXXV, XLIIl, XLVIII."
p. 90 »in tribua prioribus orationibus supt exempla haec: XLIII, 62.
74. XLVIII, 43.« In or. XXXV igitur deest exemplum ! — p. 93 »Sunt
igitur ...»
2) Recension v. Fox »Philolog. Rundschou* 1885. 21. p.641— 644. —
Cf. autem haec verba : »6ibt es doch zwischen den beiden Redeklassen
auch Ahnlichkeiten und zwischen den einzelnen Reden derselben
Klasse auch Unterschiede genug . . .«
3) p. 60 sqq. (interrogationes) — p. 82 sqq. (o^to?) — p. 85 (infini-
tivi) — p. 75—82. Concedit Uhlius ipse: »Ex hac tabula nuUum nobis
licebit capere fructum.
4) Cic. de or. III, 212. II, 128. Or. 5, 20. 21. 69 sqq. Brut. 9, 35.
— Cornif. ad Herenn. IV, 8. p. 134. — Quintil. Instit. Orator. XII, 10,
58 sqq.
■i
1 '
tati, vitent et grandem sermonem et verboram latitudinem.
Qualem oratorem cognoscimus in genuinis Demosthenis privatis
orationibus. — Quaenam vero orationes sunt genuinae, quae
sunt sine dubio a Demosthene ipso scriptae? Dissentiunt inter
se homines docti. Omnium orationum in privatis causis habita-
rum, quae sub Demosthenis nomine traditae sunt exceptis eis,
quas ille contra tutores suos habuit, non nisi septem Arnoldus
Schaefer ' ) illi tribuit : orationes contra Spudiam (XLI), Calliclem
(LV), Cononem (LIV), pro Phormione (XXXVI), adversus
Boeotum de nomine (XXXIX), Pantaenetum (XXXVII), Nausi-
machura et Xenopithem (XXXVIII). Ceteras videtur ille recte
repudiasse Blassio praeter orationes in Stephanum priraam
(XLV) et in Eubuliden (LVII), quas a Demosthene compositas
esse hic') putat; orationem vero in Zenothemin (XXXII), quam
Benselerus") Demosthenis esse iudicat, Blassius^) illi abiudicat
— lam ante Blassium orationem contra Eubuliden, quam in
editione sua scholarum usui destinata Westermannus') ut omit-
teret, A. Schaeferi argumentis non adductus est, ab eo iniuria
repudiatam esse merito iudicavit I. Siggius"). Sed hic et ora-
tionem in Stephanum primam') et orationes in Pantaenetum,
Nausimachum, Boeotum, Spudiam, Oalliclem Demostheni ab-
iudicat. Cuius iudicii explicationem se in medium prolaturum
esse 1. c. promittit, usque ad hoc tempus nondum protulit.
Quae cum ita sint, ab omnibus hominibus doctis praeter
quattuor^) orationes contra tutores scriptas aliae nuUae Demo-
1) 1. c. III, 2. p. 316.
2) 1. c. p. 398—399. 409 sqq. 427 sqq.
8) 1. c. p. 135. 153.
4) 1. c. p. 433 sqq.
5) Ausgew&hlte Reden des Demosth. erkl. t. Westermann in der
Ton Haupt nnd Sauppe besorgten Weidmannschen Schulausgabe. Drittes
Bftndcben 1865. II. Auflage p. 136 Anmkg.
6) J. Sigg »Der Verfasser der 9 angeblich t. Demosthenes fiir ApoUo-
dor geschrieKenen Reden*. Jahrb. f. cl. Phil. VI. Suppl. (p. 397—434)
p. 401 Anmkg. 3.
7) 1. c. p. 432.
8) Orationem lil. in Aphobum contra Blassium (1 c. p. 205 sqq.)
cum Westermanno (Qaaest. Dem. III. p. 1 1 sqq.), Baitero Sauppioque (0.
■■J'it,;v»/L V . -• ',^.-<-s::^iiJ
r j :^iu- ■fciV-.A-A
■W^^^ ■
8
sthenis esse iudicantur nisi orationes in Cononem et pro
Phormione.
Praeter quas orationem in Eubuliden Demosthenis esse cum
Blassio et Siggio equidem puto. Qui quibus causis commoveatur,
ut orationcs in Pantaenetum, Nausimachum etc. haud genuinas
existimet, cum ignorem, in argumentatione mea eas plane
neglegam, respiciam in comparando non tam orationes in
Aphobum et in Onetorem, quae ut a Demosthene adolescente
scriptae minoris videantur moraenti, quam orationes et in CJononpra
et pro Phormione et in Eubuliden. — Quod si cui mirura vide-
tur, quod tot orationes tara parvi habeantur Deraosthenisque
nomine indignae existimentur, quae Callimachi iudicio in illius
opera recepta sunt, ei iara Rohrraannus') opponit Dionysii Hali-
carnassensis haec verba, quae exstant in capite primo libri,
quem de Dinarcho scripsit : » . . . Sfia Si ogcov ovihv ccxqt^kg
ovte KttXXifiaxov ovre rovg ix lleQydfiov yQamicmxovg negl
avtov YQttipavTag , dXXd TittQtt %d fjirjHv e^erdatti neQi ttvrov
Ttav dxQi^eat^Q(ov rjfittQvr/XOTttg oog firj fiovov ixpevai^ai, noXldf
dXXd xtti Xoyovg todg ov6hv fihv ttvv^ nQogrxovvttg tiog JeivdQ-
%ov TovTip nQogti&ea&tti Toi)g (J' vn' ttitov fQa^ivTag
etiQoov eivai Xiyeiv.^ — Callimachus enim non tam oratorum
delectatus est quam poetarum operibus. Quemadmodura igitur
factura sit, ut Callimachus in diiudicandis oratorum Atticorum
scriptis in permultos errores incideret, facile potest intellegi.
De qua re siquis accuratius erudiri vult, ei evolvendura est
A. Schaeferi^) volumen tertiura, ubi de ea Rehdantzii apta et
sagacia verba citantur.
Ciceronis orat. cap. 44 § 151 nisus Benselerus accuratissima
de hiatu disquisitione in orationibus Atticis instituta solas
vocalium concursiones observavit. A. Schaeferus propter raagni-
tudinem suscepti laboris industriam diligentiamque suam non
tara in orationibus privatis quara in contionibus, in orationibus
A. Dem. p. XIII), Dindorfio (Praef. ed. Teubn. p. LXXXIIl), Schaefero
(1. c III' p. 82 sqq.), Schaffnero (diss. Lips. 1876), Buerraanno (Neuo
(Jahrb. f. Phil. 1877) Demosthenis non esse iudico.
1) L c. p. 4 -5.
2) \. c. III. 2. p. 317 sqq. Cf. Siggium L c. p. 399 sqq.
pabUcis, in rebus historicis illustrandis consumpsit ita, ut in
rebus ad privatas causas pertinentibus si non in omnibus, at in
plurimis ipse verum sentiret, neque tamen nobis omnes scrupulos
ex animis eximeret. Blassius deniquc neque hiatu neque argu-
mentationis ratione neglectis, cum numerum oratorium obser-
varet, vim rhetoricam conferret verae Demosthenicae , in elocu-
tionem inquireret, utriusque illius argumentis permulta et nova
addidit. Hi omnes utilissimam operam orationibus veris Demo-
sthenicis cognoscendis et a falsis suppositisque distinguendis
navavisse mihi videntur. His nisus in opusculo meo nova argu-
menta me adiuncturum esse et ipse spero.
In eo et antiquis et his temporibus omnes homines docti
consentiunt has orationes revera habitas esse. De quo quod
dubitemus non est praesertim in causis tam implicatis, tam
difficiHbus.
Has orationes Demostheni sine dubio omnes abiudicandas,
orationes in Macartatum et in Olympiodorum uni eidemque ora-
tori tribuendas esse, alii orationem Lacriteam dissertatione mca
probabo.
Ut in sententia de origine pseudodemosthenica orationis
Macartateae ita in eo Rohrmannum sequar, quod primum illaram
orationum de rebus, tum de externa forma sive de verbis
disseram.
J.
A rebus igitur ut ordiar, quomodo singulae orationes a
Demosthenis arte abhorreant, antequam exponam me earum
argumenta quam brevissima praemittere opus est. — Atque
primum quidem orationem in Macartatum de Hagniae hereditate
adeamus. Quae oratio ut habita in causa hereditaria summas
rerum difficultates nobis praebet. Causa enim ita complicata
est , ut , si Isaei orationem undecimam , in qua de eadem here-
ditate agitur, comparamus, Isaeum et eum oratorem, qui hanc
scripsit orationem, in multis rebus sibi repugnare intellegamus.
Quare iam H. Wolfius apud G. H. Schaeferum^) in apparatu
1) >Appar. criticus et exeget ad Den].« V. p. 82.
..:.'^. 'M
^:^^^:^^. ^-!i^ ^^^^lf^Ml^
10
critico queritur, quod sibi confitendum sit se aliquot loca eius
pcrplexae orationis parum intellegere •smYQcigisTtti fUv ovv
oinooi 6 Xoyog ttqoc: MaxdgTaTov, dxf-XiiozaTov rf' dv noirjiSsie
Tov T€ iqfirjvevovTtt xai tov i^rjYovfievov xai TioXvg fxiv iv tw
Xoyu) d negi 'Ayviov Xoyog, VjXiOTa <J' dyvevei TtXeiGTcov fftpaX-
fittTcov xai dvgxoXicov 6 Xoyog vofiovg ts Mxwv naXaiovg xai
XQtjtJfiovg dXXoxoTovg xai yeveaXoyiag SvgecptxTovg. — Et G. H.
Schaeferus ipse lianc orationem difficilem esse intellectu con-
cedit. Quas difficultates ut tollerent, quamquam permulti
homines docti in eam orationem inquisiverunt , tamen eam ita
restituere, ut omnia clara et perspicua apparerent, nulli con-
tigit. — Et ipse cum omnes ad eam hereditatem pertinentes res
etiam atque etiam mecum recognoscerem, cum me solum rectum
excogitasse saepe opinarer, postremo tamen novae dubitationes,
de quibus antea non cogitaveram, occurrebant. Itaque omnes
difficultates tolli posse nobis desperandum esse censeo. — Sed
qu.intum pro viribus meis possum, nunc res omnes, quae ad
eam causara pertinent, explicabo. Res autem singulae ut melius
et celerius intellegantur, tabulam generis Buselidarum apponam :
,--'-5i.i2
i^iA
I flJ^lH|W!^!.«W« « .•■«.■ w ipi Hf',"~^ri-'.'-'.''! ••!' ■'.■lB5("pi»fJMl-f^»9*'V7J!«. ' ^'''^''•''«^'■^♦'■l^.flpWJIiRSSWn^llPPJ?»^'
Busel
1. Hagnias I.
2. Eubulides I.
1. Polemo, cuius uxor erat Phanostrati filia, [2. Phylomache I.] 1. Pbilagrus. 2. Callistratus, cui
quae iterum nupsit, ex " ^ '' erat Habronis m
quo matrimonio orti sunt.
1, Hagnias II. 2. Filia. 1. Glauco. (2. Glaucus).
Eubulides II.
Filia,
cuius maritus erat Sosias.
Filia, f drv/idnuot.
Phylomache II.
(1. Sositheus). 2. Filius a
1. Sosias, 2. Eubulides III. 3. Menestheus.
qui post Eubulidae II.
mortem in eius domum
adoptatus est.
4. CallistratuB. 5. Filia.
Filius.
Adnotationes ad tabnlam:
1) Omnes, quos in tabula attuli, nominantur aut apud Isoeum
aut in Deniosthenis quae fertur orationo in Macartatum aut in
utraque oratione.
2) Omnes vero eos, qui eiusdem generis non commemorantur
nisi in testimoniis insertis, omisi.
3) Phylomachae II. coniugis nomen Sosithei nullo loco in-
venimus nisi et in Libanii argumento et in testimoniis insertis
(§ 36, 37 etc). — Quare in tabula eius nomen uncis inclusi,
et ut illius ita etiam Glauci, qui num omnino fuerit, et Phylo-
machae I., quae num Polemonis fuerit soror eodem patre genita
dubium est. Cf. infra p. 28.
4) Eupolemi, quem hereditatem Hagniae petiisse in orationis
Macartateae paragrapho septinia orator dicit, originem et genus
ignoramus.
5) De quo genere qui hoi
duabus orationibus, eos hoc loc
mihi videtur esse:
Bunsen >de iure heredi
philologica Gottingae 1813 (cun
De Boor «Ueber das attis(
andere Gegenstande des attischei
als Prolegomena zur Rede des
Hamburg 1838 (cum tabula).
G. H. Schaefer »Apparat
duabus tabulis).
Schoemann ed. Isaei orai
(cum tabula).
Huermann » Das attische
Mus. N. F. XXXII. p. 353-385.
*s*«??»f''
selus.
CU1U8 uzor
8 nepti8.
3. Stratiu8 I.
4. Habro.
5. Cleocritna.
1. Phanostratu8.
2. GharidemoB.
Filia.
1. Filia, Folemonis uzor, 2. iStratius IL 1. Stratocles. 2.Theopompus, cuius Filia, uzorCallistrati.
18. quae post eius mortem i \ uzor erat filia Apo-
iterum nupsit. {, | lezidis Prospaltii.
18 alter.
FilU. f^lius. Quattuor filiae. 1. Macartatus 2. Filius alter
a Macartato, matris fratre, f antepatrem.
adoptatus redit postea in
patris domum.
us.
Filius adoptatus in
Marcartati Prospaltii domum.
homines docti scripserunt et de nis
1 loco commemorare operae pretium
reditario Atheniensiumc disquisitio
[cum tabula generis Buselidarum).
Lttische Intestat-Erbrecht und einige
chen Bechtes und Prozesses, zun&chst
des Demosthenes gegen Macartat*
I.
laratus criticuB* V. p. 82 sqq. (cum
orationes Gryphisw. 1831 p. 448 sqq.
3che Intestat-Erbfolgegesetz* Bhein.
385.
Grasshoff «Symbolae ad doctrinam iurisAttici deheredi-
tatibusc I. »de successione ab intestato* Dissert. Lips. 1877.
A. Schaefer 1. c. (cum tabulaj. Bohrmann 1. c. Blass
L c. P. Uhle L c.
Dareste »Les plaidoyers civils de Demosthfene* Paris 1875
p. 22 sqq.
Praeterea aliis scriptis praetermissis conferre possumus:
A. G. Becker «Demosthenes als Staatsmann und Bedner*
II. p. 536 sqq.
Westermann sUntersuchungen uber die in die att. Bednei*
eingelegten Urkundenc Abhandlgn. d. Sachs. Ges. d. Wissensch.
PhiL hist. CI. I. p. 90 sqq. (cum tabula).
Wachholz »de litis instrumentis in Demosthenis q. f or.
in Macart.« Eiel. dissert. 1878 (cum tabula).
I ' iT"iitfir-tiYTriiil^a^i Mi'flr'ir>mhi I-
la^^ni^r^aiiT -^^' - •--•■^■^■*--
^'*3^f-7?VT.~'^P?S^?j?'S •■''■' "" •> --Js^ *^V ~--'"-^ "
ii
Hagnias II., de cuius hereditate in utraque oratione agitur,
'•" mortuus est sine liberis. Sed sororis filiam adoptavit heredera-
"i que omnium bonorum fecit. Non multo post hac puella mortua
Hagniae II., si Isaeum (§ 8 — 9) sequimur, frater uterinus Glauco,
si orationem Macartateam sequimur, fratres uterini Glaucus et
Glauco testamento nisi, quo appareret ad se hereditatem
deferendam esse, si sororis filiae quid accideret, oinnibus Hagniae
bonis potiti sunt. Ea tamen paullo post transierunt ad Phylo-
machen II., pro qua Eubulida II. patre mortuo Sositheus coniux
eius prodiit iudicibusque persuasit illud testamentum non ab
Hagnia compositum, sed ei suppositum esse; proximum autem
propinquitatis ius esse Phylomachae II. ut filiae Eubulidae II.
Sed ne haec quidem hereditatis possessione diu usa est. Nam
. in eam impetum fecerunt cum alii, de quorum nominibus Isaeus
scriptorque orationis Macartateae discrepant, tum Theopompus,
qui primo una cum Stratio II. et Stratocle litem paraverat,
deinde eis mortuis solus totam Hagniae hereditatem petiit. —
Ceteris repulsis illi contigit, ut, cum Phylomachen I. non esse
Polemonis sororem ab eodem patre genitam, ex eadem igitur
domo atque Hagniam II. non ortam probaret, ipse solus rema-
neret, cui bona adiudicari possent. Neque vero multo tempore
interiecto accusationes de falsis testimoniis in eum instructas
esse ex Isaeo (§ 45) comperimus. Neque vero eis quidquam
efifectum est. Neque meliore eventu usus est Stratoclis filius,
pro quo alter tutor in Theopompum — qui ipse fuit alter tutor —
litem') intulit, quod pupiilo dimidium hereditatis non tradidisset.
Quod facere eum oportuisse de duabus causis. Nam primum
Stratoclis filio idem ius esse propinquitatis atque illi, tum vero
ipsum Theopompum non solum Stratocli vivo, cum litem in
Phylomachen una intenderent, promisisse, si is causa nondum
iudicata moreretur, se cum eius filio bona Hagniae II. communi-
caturum esse, sed etiam Stratocle iam mortuo idem spopondisse
pupillo. In quam accusationem Isaeus pro Theopompo orationem
scripsit, quae exstat ^neQl tov 'Ayviov xXrJQov.* Qua neque
secundum leges de propinquitatis iure Stratoclis filium Hagniae
1) *flquyYtXCu xuitdioioif dgipavdiv.^^
. :.' -J^t:* 'V''^T?i?^'^^!?^^-^'^5^^ - '
12
%
bona petere omnino posse neque se uUo pacto cum Stratocle
vel eius filio aut promisso, ut dimidiam hereditatis partem pupillo
daret, cogi Theopompus probavit ita, ut absolveretur.
Quo factum est, ut, quamdiu vixit, in possessione bonorum
Hagniae II. nianeiet. Theopompo vero mortuo Macartatus filius
ut patris hereditatem iniit ita illorum diu a patre possessorum
bonorum. Neque iam se unquam posse eis privari arbitrabatur,
cum subito in eum novus impetus factus est a Phylomacha.
Ex qua Sositheus maritus complures liberos genuit, quorum
maximus natu nomine Sosias tunc undevicesimum annum agebat,
suae igitur potestatis erat. Quod tempus parentes exspecta-
verunt, ut Hagniae II. bonis potiri denuo conarentur. Cuius
de hereditate cum iam antea cum Theopompo litigassent, tunc
eos demonstrare oportuit , quibus legibus sibi permitteretur , ut
iterum Hagniae II. bona peterent. Quare filium alterum in
phratriam Eubulidae II. induxerunt eique nomen Eubulidae III.
indiderunt ita, ut ab illo adoptatus videretur eisdemque iuribus
uteretur, quibus filius adoptivus. Filius') autem, quem pater
naturalis in adoptionem alicui dederat, patria domo relicta in
alteram receptus cum secundum leges Atticas in potestate patris
naturalis manere non posset, Sositheus, qui Eubuliden III. in
adoptionem Eubulidae II. iam mortui dedit, curatorem ei prae-
fecit Sosiam filium maiorem natu, quem aetatem puerilem iam
egressum esse commemoravimus. — Deinde postquam Eubulides
III. rite in Eubulidae II. phratriam inductus et in eiusdem
quamvis mortui adoptionem emancipatus est, illius nomine
Sositheus Hagniae hereditatem diu a Theopompo et Macartato
possessam denuo in controversiam vocavit. Quam utMacartato
eriperet, pro Eubulida III. apud iudices habuit hanc orationem,
quae inter Demosthenis exstat »;r^05 MaxttQToxov nsQi 'Ayvlov
xXrjQov.* In exordio orator iudices orat atque obsecrat, ut
attentos convertant animos ad narrationem (1 — 2). Tum per-
multa verba facit de prioribus litibus, quae de eadem hereditate
1) Mac. § 15. Cf. G. H. Schaeferum in appar. V, p. 90— 91; Meierum
Schoemannnm »der att. Prozess» p. 436 sqq.; de Boorium »Qber das
attiscbe Intestaterbrecbt* p. 93.
ri
W^^!^<:--^S<^^^^W4^^
13
fuerant. Phylomachae enim in prima causa contigisse, ut sibi
adiudicarentur Hagniae II. bona. Postea demum cum multi in
eam exstitissent adversarii, illam victam esse Theopompi non
iustis argumentis, sed nefaria fraude (3—10). Deinde orator
accurate explicat, quomodo filius et ipsius et Phylomachae in
Eubulidae II. domum adoptatus sit nomine Eubulidac (III.),
atque legem recitari iubet, qua illi liceat Hagniae II. hereditatem
denuo in controversiam vocare (11 — 17). Sequuntur permulta
et inania verba, quibus Hagniae II. neminem esse propinquiorem
neque agnatione neque cognatione quam Eubulidam III. orator
probare vult (18 — 27). In proximis paragraphis multa deinceps
testimonia exhibentur, quibus Sositheus cum alia tum id affir-
maturus est, mendacia esse, quae antea Theopompus de genere
Phylomachae I. apud iudices dixerit. Quam esse eodem patre
genitam Polemonis sororem illum negavi.sse (28 — 50). Testi-
moniis recitatis permultas orator affert leges, primum de iure
hereditario (51 — 52), tum de filiis, ad quas hereditas aliqua
pertineat. Quam legeni Sositheus, cum Phylomachen II. in
matrimonium duceret, se observasse dicit (53—56). Deinde
addit alias leges, ex quibus appareat propinquis tributa esse
non solum iura, sed etiam officia in mortuos (57 — 65). Ne
oraculum quidem Delphicum deest. Quod si Macartatus longam
Hagniae II. bonorum, possessionem opponit, breviter orator op-
pulsat eum monendo, ut fortunae gratias habeat, quod non prius
ea hereditas transierit in manus heredum ipsorum (67). Theo-
pompum vero eo pervenisse audaciae et impudentiae, ut non
solum neglegeret officia propinquorum, sed etiam in Hagniae II.
agris evelleret olivas. Quod scelus et qui suis ipsorum oculis
viderint testes eduntur et affertur lex quae vetat (68 — 72). In
proximis paragraphis Sositheus efiert, quae pro Hagniae domo
ipse fecerit, praecipue, quod eam perire non siverit. Sibi opponit
Macartatum, qui in matris gentem transierit eique tantum con-
sulat et prospiciat. Quin etiam Theopompi et Macartati domum
tam alienam esse a genere Buselidarum, ut ne sepulcrum quidem
cum illis communicet (73 — 80). Postremo orator Eubulidam III.
filium, cuius adoptionem iterum commemorat, commendat iudici-
bus (81-84).
I "i i'''ii'> '■"'li r' 1*" ' iT''TtirfBiAiiii'^ir^ "■'iiiiiii"fii'''""''ii''i'n'iyii>^^'" i' -• '• * •-- ^Atfiftirtytriiiaiv.i"i;^*ir'i ;ihf--f"i'
ll^i^';'^^'!?^^^^^^/^'}^^
li
Quoniam igitur quantum potui res, quae ad orationem
Macartateam pertinent, exposui, sequitur, ut eodem modo prae-
beam argumentum orationis in Olympiodorum. De quo qui
accuratius erudiri vult, ei praeter Libanii argumentum et A.
Schaeferum 1. c. p. 236 sqq. et Fr. Blassium 1. c. p. 497 sqq.
et Darestium') in libro, qui inscribitur: »Les plaidoyers civils
de D6mosth6ne« IL p. 1 sqq. perlegere licet. Conon, Atheniensis
quidam, niortuus erat sine liberis neque testaraentum reliquerat.
Itaque de eius hereditate inter propinquos certamen ortum est.
Primi eam una petierunt et obtinuerunt Callistratus et Oiym-
piodorus, qui quoraodo Cononi propinqui fuerint nescimus. Qui
cum huius sororem ille in matrimonium duxisset, inter se affini-
tatc coniuncti, cura ab aliis Cononis hereditatera in controversiam
vocatum iri exspectarent, quamquam ille se solura heredem esse
initio dixerat, pactum inierunt, ut ex aequo mortui omnia bona
partirentur et coramuniter agerent in rebus, quae ad eara here-
ditatem pertinerent. Cuius pactionis syngrapham coraposuerunt
et apud Androclidam araicum deposuerunt. Deinde illi Cononis
bonis potiti eaque secundum pactum inter se partiti sunt. Ex
servis vero relictis Moschio quidam , qui Cononi fidelis visus
erat, in suspicionem cecidit Olympiodori. Qui eura una cum
Callistrato torsit ita, ut confiteretur se Cononi raille drachmas
eripuisse. Cuius suramae reliquam partem sescentarum fere
drachmarura secundura pactura Callistratus et Olympiodorus
inter se partiti sunt. Paullo post autem Callistrato nescio
Olyrapiodorus iterum Moschionem torsit et septuaginta alias
minas solus accepit. Quod cum ille comperisset, septuaginta
minarum dimidiara partera a socio postulavit. Qui diu moratus
haec et illa praetendebat, cum in controversiam vocatur Cononis
hereditas et a Callippo Callistrati fratre eodera patre genito et
ab aliis. Tunc illi dilato certamine de septuaginta minis paci-
scuntur, ut Olympiodorus totara hereditatem, semissem Calli-
stratus petat. Cura vero illorum interesset causam differre hoc
tempore Atheniensibus orto in Acarnania bello Olympiodorus
cum exercitu illuc profectus est. Sed adversarii persuaserunt
Ij Paris 1875.
;.'''(''«ct5'
ittdicibus nihil aliud esse illius militiam quam praetextum.
Quare eis hereditas adiudicata est. Postquam vero ille a bello
rediit, iterum una cutn Callistrato petiit Cononis bona, ut pacti
erant, ille totam hereditatem, hic semissem. — Atque Olym-
piodoro, qui primus dicendi locum nactus est, contigit, ut sibi
recuperaret totam hereditatem. Qua potitus contra pactum non
dedit dimidiam partem Callistrato. Quare hic illum accusat
detrimenti illati. In ea causa habita est haec oratio, quae inter
Demosthenis exstat ^xard X)Xv(i7tio660Qov ^hx^tjg,* In prooemio
orator excusat, quod in propinquum litem intendit. Sed se, qua-
cunque ratione posset, conatum esse Olympiodorum moverc, ut
sibi concederet. Quod sibi non contigisse. A iudicibus autem
petit, ut aut reconciliationem efficiant aut iusto iudicio se ad-
iuvent (1—3). Deinde affert testimonia, e quibus apparet ad-
versarium omni aequitate neglecta secum reconciliari noluisse (4) .
Tum orator de Cononis hereditate narrat et de pactione, quam
inierant ipse et Olympiodorus, recitarique et legem de pactis et
testimonium Androclidae, apud quem syngrapha deposita erat
(5—11). In proximis paragraphis orator pergit exponere pri-
mum, quomodo ipse et Olympiodorus Cononis bona partiti sint,
tum de Moschione servo et perfidia Olympiodori, qui septuaginta
minas non communicaverit secum, deinde de nova controversia
et roilitia Olympiodori, denique de archontis iudicio, quo et
Olympiodoro et sibi, quippe qui et ipse non potuerit repugnare
archonti propter pactionem cum illo compositam, hereditas ab-
iudicata, Callippo ceterisque adversariis adiudicata sit (12—27).
Haud multo autem post Olympiodorum ex Acarnania rediisse
et secundum syngrapham secum pactum esse, ut iterum peterent
Cononis hereditatem, ille totam, ipse dimidiam (28—30). Quod
qua lege illis permittebatur , ea recitata orator invehitur in
Olympiodorum , qui, quamvis se adiuvante adversarios facile
superaverit, tamen syngrapha neglecta neque totius hereditatis
neque septuaginta illarum minarum dimidiam partem sibi dederit
(31—32). Tum omnia, quae in prioribus exposuit orator, affir-
mat testimoniis (33—35). Quibus recitatis Olympiodori excusa-
tiones refellere conatur. In eo enim sibi repugnare illum, quod
se a Moschione servo septuaginta minas accepisse modo dicat
i-^iJplj^fitLSr--*
p&- j-^Tr^x.-
16- ,..,r-,::.^r.
■ . • . ■■-.■'.:_ :-:i.
modo neget. Ut hanc ita onines alias excusatiohes nihil esse
nisi practextus nefarii hominis. Nam si ille praetendat, quod
ipse contra pactum egerit, eum mentiri. Se ipsum enim in
priore causa, cuiii Olympiodoro absenti abiudicaretur hereditas,
sua sponte, quamvis ne adversarii quidem sibi repugnarent, ne
(limidiam quidem partem bonorum petiisse, ne syngrapham
neglegeret. Postea vero cum Olympiodorus denuo in contro-
versiam vocaret hereditatem, se omnia, quae ille apud iudices
diceret vel mentiretur, testificatum esse neque ulli eius verbo
repugnasse, ut pacti essent. Quin etiam Cononis domum, quae
in priore partitione sibi tributa esset, Olympiodori esse et a se con-
ductam se concessisse. Quo factum esse, ut illi adiudicaretur
tota hereditas. — Apertum igitur esse contra pactum egisse non
se, sed Olympiodorum. Utcunque autem res se haberent, illum
oportuisse, antequam iudices de hereditate sententias dicerent,
testibus usum apud Androclidam se accusare syngraphae neglectae
(36—47). Quorum nihil fecisse illum affirmatur testimonio An-
droclidae, alio testimonio noluisse illum syngrapham describi
descriptamque conici in scrinium forense (48—49). In proximis
duabus paragraphis orator iterum commonet Olympiodorum , ut
sibi concedat permittatque, ut syngrapha ipsa, quam Androclides
secum attulerit in forum, apud iudices aperiatur reciteturque
(50 — 51). Tum sequitur digressio. Callistratus enim invehitur
in adversarium, qui habeat non uxorem sed meretricem. Hanc
autcm efficere, ut ille furat et improbum impiumque se praebeat
in sororem eiusque filiam. Solonem vero ipsum lege constituisse,
ne, quidquid quisquam faceret a meretrice commotus, valeret
(52 — 56). Denique orator ut in exordio a precibus orsus erat,
ita in conclusione orationem precibus perorat (—58).
Reliquum est, ut nonnulla dicam de argumento orationis
in Lacriti exceptionem. In quod qui accuratius inquirere
voluerit, ei et I. Herrmannum in dissertatione de Demosthenis
orationibus paragraphicis') p. 13 sqq. et A. Schaeferum 1. c.
p. 286 et F. Blassium 1. c. p. 502 et Darestium 1. c. I. p. 317 sqq.
et Uhlium 1. c. p. 7 sqq. evolvere licebit. Androcles et Xausi-
1) Erfurter Gymnasialprograxam 1853.
W^^^^^^W^^'^
crates tria milia drachmarum foenerati sunt Artemoni et Apollo-
doro Phaselitis Athenis navigaturis in Pontum Euxinum et inde
redituris. De foenore et usuris pacti sunt syngrapham, cui non-
nuUi testes subscripserunt nomina. Post reditum Artemone
mortuo antequam persolvit foenus, Androcles a Lacrito fratre
eius postulavit, ut fratris, cuius hereditatem iniisset et pro quo
spopondisset, debita solveret. Quod ille ut faceret tantum afuit,
ut exceptionem interponeret, qua et se de hereditate absistere
neque uUum sibi pactum esse cum Androcle affirmavit. Omnino
se ne spopondisse quidem pro fratre. Quam exceptionem ut
refelleret, Androcles pro se et pro Carystio hospite') habuit
hanc orationera, quae exstat inter Demosthenicas *7rQ6g TiijV
AttXQCtov naQttyQag)rjv.* — Atque primum quidem is, qui ora-
tionem habuit, postquam in omnes Phaselitas, quibus nuUa
gens neque Graecorum neque barbarorum fallacior esset, invcctus
cst, breviter exposuit se Artemoni et ApoUodoro Phaselitis tri-
ginta minas argenti foeneratqm esse adductum precibus et
duorum amicorum et Lacriti, qui spopondisset. Quem mortuo
Artemone, cuius solus esset heres, cum simularet se et de here-
ditate absistere neque unquam spopondisse, non solvisse pecuniam
mutuam. Deinde recitari iubet orator a scriba publico et syn-
grapham et testimonia (1 — 14). In proximis paragraphis in
Lacritum invehitur, quo auctore Artemo et Apollodorus contra
pactum egerint. Quos singulas syngraphae constitutiones
neglexisse et contempsisse se probaturum esse professus primo
Toco exponit in illa inscriptum esse, ut, cum ipse et hospes
triginta minas foenerarentur, tria milia vasorum vini pignori
essent eaque, cum Artemo et ApoUodorus in navi Hyblesii
veherentur in Pontum, illuc traicerentur. IIIos autem cum
pecuniam mutuam consumerent in eis, quae ipsis viderentur, ne
quingenta quidem vasa in navem imposuisse, egisse igitur contra
syngraphae verba. Quod verum esse orator testimoniis affirmat
(15—20). Tum explicat in syngrapha constitutum esse, ut tria
milia vasorum vini, quae Artemo et ApoIIodorus pignori darent.
1) § 8 »^da'w»TO nffd l(m Tixi? innidav Kadmlov mmm nm
(Sttl&lminelpfens). fl
?5^!nFP!»rgP'?'f»
aere alieno libera essent neve illi alias pecunias mutaas snmereht.
Quibus syngraphae constitutis neglectis illos ab adolescente
quodam pecuniani mutuam sumpsisse, decepisse igitur et se et
illum, cui se nuUi quidquam debere dixissent (21—23). Quibus
verbis orator postquam adiunxit testimonium, ostendit debitores
post reditum ex Ponto diu moratos esse pecuniam debitam sol-
vere. Tandem a se etiam atque etiam monitum Lacritum pro-
fessum esse fieri non posse, ut argentum persolveretur, cum in
reditu inter Panticapaeum et Theodosiam naufragio facto omnes
in navem impositae res ut et caro sale condita et vinum Coum
et alia periissent. At inanem onere et merce fuisse navem.^
Exiguam vero copiam vini C!oi et camis sale conditae agricolam
quendam Panticapaei emptam, ut operariis suis rusticis ferret,
secum gessisse. Naufi-agium denique ipsum, quo navis non in-
teriret, sed affligeretur solum, non Artemonem et ApoIIodorum,
cum in reditu ex Ponto onus non imposuissent in navem, detri-
mento affecisse, sed Antipatrum quendam, qui navi et naulo')
hypothecae datis pecunias foeneratus esset Quae omnia vera
esse orator per testes affirmat (24—34). In proximis para-
graphis incusat Lacritum, quod Artemo frater reliquam pecuniam
in Ponto nauclero cuidam Phaselitae foeneratus contra syngra-
pham egerit (35 — 38). Quorum omnium auctorem fuisse
Lacritum, Isocratis discipulum. De qua eruditione multa verba
facit orator (39—43). Tum demum aggreditur ad exceptionem
ipsam refellendaro. Quam falsam esse tantum abest ut probet,
ut ne unum quidem certum argumentum in eam aflerat (44 — 49).
Postremo gradatione quadam utitur, cum exponat Artemonem
et Apollodorum sibi ipsi magnum periculum iniecturos fuisse,
nisi syngrapbae verbis appareret non se contra legem egisse
sed illos, quippe qui permisissent , ut Phaselita ille pecunia
mutua accepta Chium navigaret et ibi pecunia Attica mercaturam
faceret (50—54). Concludit orator orando iudices, ut iustam
suam causam adiuvent (55—56).
Ex his tribus orationibus Demostheni suppositam iam anti-
quos iudicasse unam in Lacriti exceptionem habitam videmus
1) vaxXQv vocabatur Graece merces data pro naTigatione.
ex argumento Libanii, qui haec: »odx oQd^g de xivsq* inquit
»iv6fuaav tSv loy^^ f^^i yvrjtnov elvai dfivdgoTg dnarrjd^evTeg
texfi^gCoig' to pkv y^Q ^^? g^Qdaemg dveifjtevov ovx duQenkg
IduatixoTg dyiSai, tov dh JCa tov avaxta xatd trjv tov rtQog-
conov tov vnoxeifiivov avv^d-euxv d^Xog iativ mofiaxmg, nqog
Si trjv naQaYQaff)t}v da&eveateQOV dnr^vtrjxe 6td to nQdyfia
td novrjQov.* — IUorum veterum argumenta, quae Libanius
parvi aestimat, equidem fieri non potest quin probem. novrjQdv
recte Libanius vocat orationis Lacriteae nQdyfux. Nam quam-
quam Artemo male egerat in eum, qui hanc orationem habuit,
tamen hic, nisi Lacritum fratris mortui bonorum hereditatero
iniisse aut pro illo spopondisse demonstraret, non potuit postu-
lare ab eo, ut illius debita solveret. Porro in eum, qui neque
esset mercator neque ipse ullum pactum iniisset, etiamsi solus
heres esset Artemonis, mercatoriam litem intendere illi non
licuit, ut L Herrmannus') et Fr. Blassius") merito iudicant.
Quod si ille intendisset non eam, sed litem detrimenti illati
(^Xd^rjg), Lacritus non potuisset uti illa exceptione. Hanc
autem non contigit oratori ut probaret falsam esse. — Argu-
mentationem enim, quam usurpatam invenimus in oratione
Lacritea , bonam acutamque non esse explicabo. Orator enim
multa facit verba, quae ad causam non pertinent. Nam tota
narratio de Artemonis Apollodorique navigatione et perfidia et
debilis et supervacanea videtur. Omnium illorum factorura
auctorem fuisse Lacritum multis locis') orator iudicibus per-
suadere conatur, sed ne unum quidem testimonium vel argu-
mentum affert. Exceptionem vero Lacriti falsam esse oratorem
oportuit demonstrare. Sed parum acute multa ille affert, quae
sunt extra causam, multa, quae inter se pugnant, argumentum
nullum. Lacritum enim pro Artemone spopondisse eiusque
hereditatem iniisse compluribus locis*) orator dicit non probat.
Itaque cum A. Schaefero"^) eum, qui hanc orationem scriberet,
1) 1. c. p. 13.
2) 1. c. p. 506—507;
3) Cf. §§ 16, 17, 22, 28 etc.
4) Cf. §§ 4, 8, 15. 16, 44 sqq.
5) 1. c. p. 290.
■•JiiiL^SbaJ^
■Lf!^'^ '....:.L.M^_3..^1v..^v.A*Ak....\ >... -'.. ■ ^^.; fc.% ^' •. ..^ :>i '. 1 ■.
:• ■•^. :i^'- -■ r.-?aw3F^^«^^5^;5S5?^B39f^-
■" ■,-■«'.■.: -
-.■■:>4
neque acutum neque sagacem fuisse censeo. Nam ab eo alia
inter se confunduntur, alia dicuntur sine argumentis, alia, quae
non pertinent ad causam, diligenter exponuntur: ea, quae pro-
bare maxime necessarium erat, negleguntur. — Ubi enim sunt
ei testes, qui Lacritum spopondisse pro Artemone testificentur?
Id confirmatum esse paragraphi 14. testimoniis*) ex oratoris
verbis § 9 concludi non potest. Ubi sunt ei testes, qui Lacritum
hercditatem Artemonis iniisse testificentur ?
Per totam orationem invenimus nullos. — Debilis igitur
apparet argumentatio. Nam si orator in § 44 : ^&ansQ — in-
quit — , 3uxl naQtt tc5v aiMov elgniTtQaxTai , ei zCg ti ixeiro»
Tw TeTeXevTrjxoTi cagteiXev »J ii' ^aar-XiSi »; aXXo&C nov,* his
quoque verbis detrahitur fides. Desunt enim testimunia. Quae
ut praebeat tantum abest, ut falsas ineptasque conclusiones
faciat. Nam cum neque apud archontem nequc apud regem
neque apud polemarchum neque apud curatores rei militaris
Lacrito litem intendi posse demonstret, mercatoriam litem in-
tendere sibi licere probaturus est. In his rectam esse conclu-
sioneni num putas ? Minime. Fallax apparet ista conclusiuncula.
Ille potius si in Lacritum intendisset non mercatoriam litem,
sed detrimenti illati, non futurum fuisse, ut illa exceptione uti
posset, iam demonstravimus. — Adde quod parum sagaciter se
gerere oratorem et in §46: -^iixa^ovTtov iimv vvvi . . .c et in
§ 27 : *oaa fjiiv yaQ dft^ia^rjfirjOifid iari . . .« et aliis locis recte
aflFert Blassius*). Quare Demosthenis non esse orationem Lacri-
team iam cognovit I. Herrmannus"). Cui nunc nisi fallor nemo
est quin assentiatur.
JIovjjQOTaTov vero nQayfia, improbissimam causam inveni-
mus in or. XLVIII. Callistratus enim ipse apud iudices palam
confitetur se in postremo iudicio, ut pacti essent, non solum
omnia, quae ille vellet, concessisse, sed etiam eorum, quae ille
1) Ut cetera litis instrumenta ita testium formulae, qnae exstant in
or. Lacrit. utrum genuinae sint an a falsario suppositae, certaiur inter
homines dootos.
2) 1. c. p. 507 Anm. 2.
3) 1. c. p. 14 »Die Haltlosigkeit unterscheidet sich wesentlich Ton
Demosthen. Reden*.
ls:k
■rrv''^.-
diceret, falsos testes suborDasse. Nam nisi eo modo egissent,
Olympiodorum non fiiisse nancturum Cononis hereditatem.
Tanta eorum erat nequitia et perfidia, ut H. Wolfius') summa
ira incensus haec verba proferret: »Sed o miram impudentiam
hominis, qui suam improbitat^ confiteri non erubescat, et dis-
soiutionem iudicum, si talia scelera ulti non sunt!« Cui in-
dignationi ut A. Schaeferus') ita, quisquis hanc orationem leget,
assentietur. Demosthenis maximi omnium oratoris eam esse
fieri non potest ut existimemus. Tamen, ut iam supra comme-
moravi, Henricus WeiF) Dionysii Halicamassensis iudicio nisus
hanc orationem tribuit Demostheni, quippe qui ut omnes
Atheniensium oratores iniustam quoque et improbam causam
defendere potuerit. Sed talem orationem in tali causa scribere
non modo Demosthenem, verum etiam ceteros magnos oratores
Atticos non potuisse cum Blassio^) censeo. Adde quod, quo
tempore'') habita est oratio in Olympiodorum , omnino non iam
pro aliis Demostheuem orationes scripsisse verisimile est").
Gertissimum esse statuo illum, quibus temporibus^) , quacunque
ratione pro viribus suis poterat, omnes Graecos pro patriae
libertate in Philippum, regem Macedonum, excitare conabatur,
non exstitisse defensorem tam pravae humilisque causae. Ac-
curatius si in hanc orationem inquiremus, oratorem cognoscemus
et verbosum et mendacem et ineptum et parum callidum et
1) in appar. crit. G. H. Schaeferi V. 247. — Idem ad Libanii argu-
menti initium tTtonUX^^r //f» mqtnixtMv nQayfiuxm* h X6yof€ — *itaXk6r jrn
— inqoit ^nortjQtaii xal ddnUar ital tptvioloylar,*
2) 1. c. p. 239.
3) 1. c. p. XI -XII. — Cf. snpra p. 4.
4) 1. c. p. 499. Cf. DareBtium 1. c. II. p. 3.
5) non multo post annum 343 a. C. , cf. A. Schaeferum 1. c. p. 239,
Blassiam 1. c. p. 498.
6) Cf. or. in Zenothemin § 31—32: »ifol 8' forl iih, m «. 'A., Jijfto-
o&irrit ol*tto<s yirtt nQOftl&Srrof 9^ atWw fiov tuu naffttrat ual
fioffd-fly ttituinrroq tipti i(Mu ovitfiifirptty, dqi' ol ntqi Twr
wtvwi' kiytir ^fSrin^r, /tridi nqayiM tdutv n^iXtjlv&irai. « — Cf.
Henricum Weil. 1. c. p. XII.
7) Cf. A. Scbaefemm 1. c. p. 239, Darestium l. c. II. p. 3.
:^&'
22
qui certis argumentis Diti non possit. Dolosa enim fraude se
una cum Olympiodoro prius iudices decepisse, ut huic adiudi-
carent Cononis bona, Callistratus ipse confitetur, ut vidimus,
neque caupa sua confidit , ut apertum est ex infirmis et exordii
et conclusionis verbis, quibus a iudicibus petit, ut sibi recon-
cilient Olympiodorum affinem, quem precibus ipse non moverit,
ut Cononis bona secum communicaret. Quae imbecillitas eo
mirabilior est, quo ad se solum pertinere totam hereditatem
Caliistratus ipse dicit'). Sed in eo illum mentitum esse nobis
statuendum est^). Nudis enim verbis utitur, non argumentis
ita, ut neque in §§5—6 neque alio ullo orationis loco certiores
fiamus, quomodo et Callistratus et Olympiodorus et Callippus
cognati fuerint Cononis. — Mirum vero esse mihi videtur, quod
Callistratus , qui Olympiodori nullum esse ius ipse affirmaret,
Cononis post mortem sua sponte ei commiserit dimidiam heredi-
tatis partem; niirum porro videtur, quod Callistratus in hac
causa in Olympiodorum propter eius nefariam perfidiam vehe-
mentissimis probris invehitur, qui idem antea summa fraude
una cum illo egerit contra alios propinquos. Argumentatio igi-
tur apparet infirma. Quamquam enim omnia, quae orator de
septuaginta illis minis, de priore causa, de pactione dicit, vera
esse posse concedo, tamen hac oratione non puto illum persua-
surum fuisse iudicibus, ut sibi et septuaginta minarum et totius
hereditatis dimidiam partem adiudicarent. Nam iudices si erant
et iusti et probi et frugi, neque Callistrato dimidiam hereditatis
partem committere neque sinere Olyrapiodorum in Cononis
bonorum possessione manere necesse fuit. Utrumque potius,
quem summa et perfidia ot fraude in petenda hereditate egisse
ex hac oratione patefieret, raagnis poenis affici oportuit. Prae-
terea si iudices tara dissoluti fuissent — quod equidem fieri non
potest ut credam — , ut talia scelera non ulciscerentur , certo
hac oratione cognitaetCallippus etceteri, qui antea Cononis bona
petiverant, in Olyrapiodorum et Callistratum intendissent litem
de falsis testimoniis et evicissent sine dubio.
1) Cf. § 5—6.
2) Cf. Libanii argumentum, ubi haec legimus verba: >. . . dAld,
W^S^^F^ "" •^•: \ ;j;-SJ"
■■■.^ W ■'■
Ut orationes XXXV. et XLVIII. ita or. XLIII. non posse
a Demosthene compositam esse apparet ex argumentationis
ratione, quae in ea usurpata cst. Nam A. G. Beckerus'), cum
eam oratoria arte superare Isaei orationem de eadem hereditate
iudicaret, lapsus est in permagnum iudicii errorem. Cui re-
pugnant et Arnoldus Schaefer') et Fridericus Blass'), quorum
uterque Isaei et expositionem et argumentationem et rhetoricam
artcm praefert ei, qui orationem in Macartatum scripsit. Quam
sententiam equidem fieri non potest quin probem. Nam quam-
quam concedendum est Isaeum omni aequitate neglecta ut in
aliis orationibus ita in hac callide mentiri de iure et suo et
adversarii legem hereditariam non recte interpretari sed in suum
commodum, tamen magna arte eius oratio composita est. £x-
ordium ipsum statim initium capit ab eo, quod praecipuum est,
a iure hereditario. Tum sequitur narratio. Res diiucide et
breviter exponuntur ita, ut nihil supervacanei addatur. Deinde
Theopompus summa ingenii acie optimum suum ius hereditatis
demonstrat, adversario omnino nullum ius esse probat. Tum
omnia, quibus ille extra causam in eum invectus est, refellit,
exceptiones singulas, quibus ille usus est, refutat. Postremo
accusationis forma vehementer reprehenditur. Orationem igitur
cognoscimus et perspicuam et bene compositam et ab-
solutam et dignam, cui tribuantur virtutes et simplicitatis et
brevitatis.
NuIIo enim orationis loco orator a re digreditur, omnia
inter se congruere, omnia non solum apta, sed necessaria
videntur. — Cui orationi si comparamus eam quae est in
Macartatum, hanc multo minore arte compositam esse nos iudi-
care necesse est. Imbecilla enim apparet argumentatio. Infir-
missimis enim argumentis nisus orator iudioibus persuadere
conatur, ut sibi adiudicent eam hereditatem, quae illi compluribus
annis ante abiudicata est. Nam, quod caput erat, lex heredi-
taria semel tantum atque sero (52 — 53) recitatur et ne hoc
quidem loco satis accurate illustratur. Eadem in Isaei oratione
1) 1. c. n. p. 436/87.
2) 1. c. p. 235.
3) 1. c. n. p. 470. 554.
-fi^.v '^■f^*m/^!^^: 'f ^ ^S^^7^3 ??^^
cle Hagniae hereditate commemoratur et illustratur*). Cuius
legis eam partem, quae in hac causa maximi est momenti, hoc
loco afferre mihi liceat: *ittv Si firjdelg ^ rtgdg Tiat^dg fiixQi
dvsifjmv TtttiScov, rovg Ttqdg fJtrjTQog xv^lovg elvtti ncetd td
avvtt.€
Quae verba homines docti alii aliter interpretati sunt.
Praetermitto eos, qui ante Schoemannum in ea inquisiverunt').
IUius sententiam^) de Theopompi iure propinquitatis equidem cum
probem, accurate explicabo. — Optimo iure et Hagniae matrem
et Glauconem (vel Glauconem et Glaucum) vicit Theopompus,
neque enim matri uUum ius esse et sobrinam*) sobrino postponi
sccundum legem, quae iubet xgttveiv vodg a^^evttg xai tovg ix
T(Sv d^^evm' apparet ex Isaei orationis § 17. — Matris vero
petitio cum repulsa esset, certo eius fihis ex altero marito
genitis non licuit hereditatem petere. — Ut hos ita Stratoclis
filium Theopompus vicit vicitque iniuria. Omnia enim argumenta,
quibus in eum vel in eius tutorem usus est , vera videntur,
sunt falsa. Verbis enim fiexQi' rtSv dvetpitSv nttiScov Buer-
mannus^) mihi persuasit dici non solum filios sed totam stirpem
dveipimv. Ergo de propinquitatis iure adversarii non dixit
verum Isaeus. — Nunc est quaerendum, utrum Phylomache II.
ab ilio victa sit iure an iniuria. Agnatis successionem dat illa
lex') fiexQi dvexpiuiv nttiSoav. Quinam sunt illi dveipmv nttidegl
Synonyma esse »dve^iimv TiatSeg* et »dvetpiaSot€ contra Bun-
senium^) probavit Schoemannus. Idem recte demonstrat non
eos solum vocari (alicuius) dveiptaSovg, qui patrem habeant
huius consobrinum, quo nomine patruelem et amitinum compre-
1) § 2— a, 10-12. Cf. Is. VII, 22.
2) lam ante Schoemannum Bnnsenius 1. c. p. 29, 80, 83 mazimam
in partem similiter atque ille indicavit.
3) Cf. commentarium in Isaei or. XI. p. 451. 455 sqq. — Cf. Grass-
hoffium 1. c. p. 33 — 42, Buermannum 1. c. p. 376.
4) Mater enim Hagniae erat filia Phanostrati, soror Stratii II. —
Cf. Is. § 8, 17. '
5) 1. c. p. 376 sqq.
6) Ita scribendum esse, non firtrpMiitoy natiuv Schoemannus 1. c.
p. 455 exponit.
7) 1. c. p. 10.
■■1. ^-Tr',- "■<:
hcnsos velimus, sed etiam, quorum patres inter se consobrini
sint, quos quidem Latini dicant sobrinos, hos (inter se) vocari
et dvstpiaSovg et dvexpmv Ttaidag vel i^ dvetpmv yeyovoTag.
Priores illos quinto, hos autera sexto gradu cognatos esse. lUos
vero dvsxpmv TtaTdag, quos ad successionem legislator vocavit
postremos ante cognatos maternos, consobrinorum filios fuisse.
Tres enira classes') cognatorum factas esse, ex quibus, cum duae
priores et firatres et sorores una cum liberis complecterentur,
tertiam quoque consentaneum esset consobrinos cum liberis esse
complexam, exclusam vero esse remotiorem sobrinorum stirpem.
Secundum legem igitur etiam Theopompura Hagniae II. sobrinum
ex eius hereditate exclusum fuisse apparet. Tamen hanc non
solum petiit, sed abstulit ille, quippe qui, cum esset Hagniae II.
sobrinus, eius consobrini filium se esse simularet. Quamquam
enim, quod ille in § 8 ««V» Y"Q^'- inquit »xai "Ayviag xai
Ev^ovXidr^g e^ drsipiulv eOfjisr ysyoroTsg . , .« id sane
verum est, tamen quod postea in § 10 »XsC/iofiai 6'sy(o€ inquit
tfiovog Tcov TtQog natQdg tov drstpiov nuTg, c5 novm xard zovg
rofiovg iyCyvsro r) xXr]QovofxCa «, id manifesto falsum
est*), id raentitus est Theopompus, ut iudices deciperet. Plures
enim, quorum patres sunt inter se dvstpioi, inter se recte
dicuntur dvsxpioov naTSsg, unus vero alterius dvsxpiov TtaTg
non potest dici nisi is, qui patrem habeat huius ipsius dvsxpior.
Theopompi autem pater drsxpwg fuit non Hagniae II., sed Pole-
monis Hagniae II. patris. lile igitur lege, qua drsxpim naTSsg
ad successionem vocarentur, eos tantum dici, qui patres haberent
defuncti drsxpiovg, ipsi igitur essent huius drsxpiwr naTSsg,
haud ignarus, non posse drsxpiov naTSa alterius esse eum, qui
se illumque s^ drsxpmr ysyorovag i. e. ex patribus inter se
consobrinis pauUo ante dixisset, non perspecturos esse iudices
sperabat eoque usus est artificio, ut Hagniae II. drsxpiov naTg
esse videretur. Eo raodo etiara tum, cum controversiara cura
1) yhri cf. Is. XI. 1 sqq.
2) Neque minus falsuni est, quod Libanius in argumento ad Isaei
oratidnem XI. ■»Ayvlais Ttc« inquit *tix** «**V"oi"? nolXovi; Qt6nonnoy *a\
■109 uStXqibr ai'T©ii StQaroxkta tuil 2%quilov xal EpfiovXld^^v.t — Qui non
consobrini Hagniae II. fuerunt n^bg nar^b^, sed sobrini.
^/r-i*^'tri:-'.f;^>:-* "': J^-3«^t^|!^f^<^!?rif.- '
Phylomache II. haberet, deceperat iudices, ut sibi Hagniae bona
adiudicarent*). . ...':- :-J;,L '..^
Eadem igitur fraude in certamine cum Stratoclis filio usus
est. Aliter ac Schoemannus de Theopompi iure et de inter-
pretatione verborum n^XQ* avexfjimv 7iaC6m> praeter de Boorium*)
iudicat Bohrmannus^). Qui in illa lege sobrinos dici cxistimat.
Ad hereditatem igitur postremos ante maternam cognationem
vocari non consobrinorum fihos, sed sobrinos. Theopompum
autem Hagniae II. esse sobrinum. lure igitur ab illo victam
esse Phylomachen II. Sed huic sententiae ut assentiar fieri non
potest. Legis enim verba sunt haec: •iav firjdelg ^ nQog
ncagdg ii^xQi dve<pim' TtaCdoov . . .« Cuiusnam quaero dveif^mv
naCdm'^ Nonne eius, qui hereditatem reliquerat? Is autem,
qui alterius est dvetpiov Tiatg, eius non est sobrinus, sed con-
sobrini filius. Quare postremos ad successionem vocabat lex
defuncti consobrinorum filios*) vel stirpem.
Haec est sola et recta legis interpretatio. Ergo Theopompum
iniuria Hagniae II. hereditatem petiisse et abstulisse videmus.
Sed orator, qui orationem Macartateam composuit, apparet
tam iniperitus rerum, tam ignarus iuris Attici, ut illam adver-
sarii iniuriam nequc demonstret neque plane intellegat. Legeni
enim de iure hereditario ab intestato orator, quamquam, ut
iam supra commemoravi, semel recitari iubet, tamen non amplius
explicat atque illustrat. Illa lege Theopompum ex hereditate
excludi nulla ratione probat. Multis locis ut in paragraphis 27, 52
ex alia domo atque Hagniam II. esse Theopompum, Phylomachen
et Eubulidam III. ex eadem ostendere vult. Oportuit vero
oratorem demoiistrare Theopompum fuisse dvexfuov natSa Pole-
monis , non Hagniae II. , exclusum igitur ex huius hereditate*
Sed ut hoc probet orator tantum abest ut ex nominibus de
1) Cf. § 18 »HTa yQarpaq apni/iov natf nvat ....*,
2) I. c. p. 56 sqq.
3) 1. c. 10-12. Cf. p. 12 »I8. (scil. Theop.) Hagniae II. drttfitoit
natf est*.
4) £o modo iudicant praeter eos, quos iam commemoravi, C. Fr. Her*
mannu6 in toI. III. libri de antiqu. Graecis § 60 Adn. 13 p. 303 (ed. I.),
Blassius L c. II. 430. III. 494, Adolfus Wacbboltz 1. c. p. 28,
; .'.i.si^fXiU
<jr*;*>%Vr<«5ipssf''^;-!wr;,5^~^- y*.. '. ■ '^'T*!- >
27
propinquitate concludat'). Theopompi enim in familia quae
nomina in usu sint, ea diversa esse ab eis, quae in Hagniae
familiae audiantur. Eubulidae vero familiam unam eandemque
esse atque Hagniae iudicibus persuadere conatur Sositheus.
Sed si nobiscum recognoscimus tabulam generis, singulis genti-
bus, quae a Buseli filiis ortae sunt, propria et singularia nomlna
esse intellegimus, duabus vel compluribus gentibus commune ne
unum quidem. Itaque orator si per totam orationem Hagniae
Eubulidaeque familias tanquam unam complectitur, non verum
eum dicere nos confiteri oportet. Neque vero mentitur tam
callide et caute quam Theopompus in priore causa de iure suo,
sed ita, ut omnes fraudem facile perspiciant. His argumentis
et inanibus et infirmis repugnare non dilficile erat. Quare
Macartatus si defensorem habuit parem vel similem Isaeo, facile
potuit vincere adversarium. Cui ille potuit opponere Phylo-
machen eiusque maritum quamvis compluribus annis ante victos
impetum facere in se possessionesque suas petere non desinere.
Nam Sositheum dulcedinc possessionis captum Hagniae bonorum
recuperandorum spem non abiecisse. Quibus ut potiretur, op-
portunura ei visum esse tempus et Theopompo mortuo ct
Eubulida III. nato, Quem ne adversarius exceptione rei iudi-
catae uti posset, in Eubulidae II. domum adoptatum^) esse,
non, quod simularet Sositheus, ut et Eubulidae et Hagniae
familia servaretur. Quo factum esse, ut de hereditate litigarent
non iara ut prius Phylomache II. contra Theoporapura, sed
Eubulides II. contra Macartatum. Ita legis literara observatam
esse. Adoptionom vero ipsam secundum leges') factam esse
quamvis concederet, tamen fas esse se negare hereditatem iam
patri suo adiudicatara in controversiam vocari a puero, qui
nondum natus esset, cum ei adiudicarentur Hagniae bona.
Multo enim tempore interiecto cura iam Macartatus iniisset
patris hereditatem, illum puerum natum esse. Tunc demum
eius parentes denuo in se ut quondam in Theoporapura patrem
1) Cf. § 50, 76-77. - § 48 sqq., 73 sqq.
2) Quam adoptioneru e legibus factam esse non est quod dubitemus
cum Uhlio. Qui quae de aigumentatione scriptoris or. Macartateae 1. c.
p. 11 sqq. 15 - 16 disserit, recta mibi esse non videntur.
.t..f^ ..:^*-^
^.^:^;^^. ''^^^:;-^?i«i;^^f^y^':^'^-r^^f9P^
28
consilia dolosa niolitos esse, ut sibi eriperent Hagniae bona.
Eandem igitur esse controversiam, novam litis formam. Optimo
vero iure multis annis ante a Theopompo illos esse victos.
ludicum autem quae tum fuisset sententia quin in hac quoque
causa eadem esset, se non dubitare. Quamquam enim Sositheus
ut in priore causa ita in. hac mentiretur Phylomachen I., Eubu-
lidae II. matrem, fuisse Polemonis sororem ab eodem patre
genitam, Phylomachen II. igitur Hagniae II. consobrini filiam,
tamen id mendacium esse iam antea testes affirmasse'). In quos
de falsis testimoniis lites") Sositheum et Phylomachen intendisse.
Has autem esse repulsas. Ex quibus apparere Ph. I. non fuisse
Polemonis germanam sororem. Quae si fuit, et prius ei Hagniae
hereditatem oportuit adiudicari et in hac causa Eubulidae III.
Utcunque vero haec res se habet, id pro certo habeo infir-
missimam esse Sosithei argumentationem , quippe qui, ut iam
explicavi, Theopompo et Macartato nullum ius propinquitatis
esse dicat, non probet. Illum enim Hagniae II. dveipiov natda
non fuisse nisi demonstraret , iudices , etiamsi Phylomachen I.
fuisse germanam sororem eis persuasum esset, Eubulidam III.
postponere Theoponipo vel, cum is iam mortuus esset, Macar-
tato oportuit secundum legem, quae iuberet: sx^aTm- totdg
uQQSvag xal roijg ix toov d^^evwv.* — In eo igitur, quod caput
erat, debilem se praebere oratorem perspicuum est. Multa vero
et inania verba facit de rebus, quae aut omnino non ad rem
pertineant aut parvi sint momenti ut de nominibus etc. Itaque
orationis maxima pars a re digreditur, supervacanea videtur,
1) Cf. Is. XI. 17: »(5'oT» ^ nh tov xXiJQov «"/otiffa xai ot Uyont^ tA jttQl
avr^i yfyof, inn.dTi )utrt^'fvanvro , ^ad/iuc tW ifiov to't» ilr(k(y)(0-riaaw or»
«iijS^/f Tt yQii^ai roX/injaavrtf . . . .«
2) Cf. Ls. XI. 45 »iulfiol fth o xkTJQog, oV '^yvCaq tiariXtmv, oincoq oxutm
fiifiauii; iari. Sixfu ya^ iixarijxaoi ipn>SoftnQrx>qMy . . .« et Mac. § 1 ; ubi
Sosithens ipse : »f3lndlj<ii inquit »xoi nqortqov uywvtf iyivovro riftiv, m ti.
S.y nQoq rovq nirovg Torroff ntgl rov xiijpoi' T0|i Ayvlov ... € — Cf. A.
Schaeferum 1. c. p 2.31 Anm. 4: »wenn es § 30 heisst: TaiJra Sl nnvr^
nStmq tXtytv u Qfonoftnog ftoQrvqa ntv orSivn naQaaj^diitvog . .« 80 SOll damit
wohl nur die Erfolglosigkeit der erhobenen Klage bemantelt werden.c
— Cf. Blassium 1. c. p. 490 Anra. 3. — Falso iudicat Uohrmannus 1. c.
p. 25, qui illum ex Isaeo citatum locum omnino non afferat.
minima pars continet argumenta ipsa, eaque argumenta infirma
sunt. Quae cum in singulis accurate demonstraverit Rohrman-
nus, pauca equidem eis, quae iam exposui, adiungam. Quae
verba facit de suo ipsius genere in § 73 sqq. Sositheus, ea
certo sunt supervacanea. Qui quomodo genere fuerit Hagniae
propior quam Theopompus, ut iam anteaReiskius') ita equidem
non video. Tum quae in § 18 sqq. de Buselidarum genere
exponuntur, sane sunt recta et evidentia ita, ut de eis omnino
non possit dubitari. Sed haec omnia non sunt suo loco. Dis-
serit enim orator, tanquam Hagniae I. agatur hereditas*). In-
ania videntur argumenta oratoris, quem cognoscimus et ver-
bosum et ineptum et eum, qui saepe a re digrediatur. Atque
primum quidem verbosissimum eum esse praecipue in narratione
rerum postea in dissertationis altcra parte explicabo. Ineptus
deinde apparet in § 32 sqq. ubi Phylomachen prius vicisse quam
Theopompum et iuste, Eubulidam III. vero a nullo unquani
victum esse dicit. Similiter absurda ea videntur oratoris verba,
quibus in § 67 refellere conatur adversarii exceptionem heredi-
tatis diu possessae. Cui nihil aliud opponit nisi oportere illum
gaudere fortunaeque gratias habere, quod tam diu Hagniae bonis
uti potuerit. Ut haec non sunt argumenta, ita ea, quae etiam
atque etiam repetuntur a Theopompo et Macartato ex Hagniae
domo eiectos esse eius maxime propinquos ideoque plane vasta-
tam esse eam. Denique saepissime a re digreditur orator.
Omnia enim a § 53 usque ad conclusionem cum extra causam
ponerentur, eum oportuit omittere'). Multae deinceps atferuntur
leges, quae ad rem non pertinent*). Quibus probaturus est
orator propinquis non solum iura, sed etiam officia tributa esse.
Illis se functum esse, non esse Theopompum. Nam se Phylo-
machen II. in matrimonium duxisse Eubulida II. mortuo secun-
dum legem, ne eius et Hagniae domus exstingueretur. Sed
quid nos impedit, quominus alia nulla re adductum esse
eum, ut illam in matrimonium duceret, nisi spe hereditatis
1) Cf. G. H. Schaeferum appar. V. p. 117.
2) Cf. Bohrmaniium 1. c. p. 22 sqq.
3) Cf. Robrmannum 1. c. p. 28-31.
4) Cf. § 53-59, 62-66, 75.
■ ysm^ z~yf^r^i^j^%r
statuamus? Theopompus omnino non potuit Phylomachen H.
petere, cum Apolexidis Prospaltii filia eius uxor esset'). De
ceteris legibus, quae recitantur, accurate dicere mihi nou pro-
posui. Id commemorare satis sit eas omnes nulla ratione ad
causam ipsam pertinere. Nam propinquis num officia sint,
quid ad rem? Propius vero ius utri esset, Eubulidaene III. an
Theopompo seu Macartato, id oratorem oportuit demonstrare.
Sed hic multas proferendo leges quamvis haud aptas ne oraculo
quidem omisso videtur occultare infirmam argumentationem suam.
Praeter eas . leges , in quibus agitur de propinquorum officiis,
orator in § 71 recitari iubet legem, quae vetat olivas exstirpari.
Quam Theopompum non observasse testimonio confirmat. Illum
enim in Hagniae II. fundis plures quam mille olivas excidisse.
Quod etiamsi sit verum, quid pertinet ad rem? Immo fieri non
potest quin reprehendamus imprudentiam oratoris, qui haec
proferat. Ipse enim officium suum neglexit, quippe qui, cum
Theopompi delictum videret, non in eum intenderet yQaq,ftV
naQavofiwv. Reliquum est, ut ne in eis quidem, quae orator
in §§ 79 et 80 exponit, Theopompum cum domo sua non esse
participem communis Buselidarum sepulcri, certum essc argu-
mentum commemorem. Ergo usque ad conclusionem oratorem
cognoscimus similiter atque in oratione XLVIII. et parum cal-
lidum et eum, qui multis et inanibus utatur verbis, haud argu-
mentis. Qualem fuisse Demosthenem nemo erit qui putet. —
Etenim si conferimus eius genuinas orationes in privatis causis
habitas, orationes in Cononem et pro Phormione ut antiquis
temporibus summae admirationi fuerunt, ita his ab omnibus
laudantur*) propter veritatem et simplicitatem in narrando et
argumentando. Item orationis in Eubulidam insignem cognosci-
mus argumentationem esse'). Praecipue in his orationibus istas
digressiones , quas in eis, de quibus agimus, magnum spatium
1) Quae, cum Tbeopompus controversiam cum Stratoclis filio haberet,
diu iam fuerat eius uxor. Macartatus enim iam pridem natus erat
adoptatusque iu avunculi domum.
2) Cf. A. Scbaeferum III. 2. p. 251. 167—168; Blassiam III. 1.
p. 402 sqq. 407 sqq.
3) Cf. Blassium p. 431.
i^iLi:
'^^ff^rfr^'^ ^
n
explere vidimus, non invenimiis. Et prioribus temporibus quas
orationes Demosthenes contra tutores*) habuit, in eis quamquam
oratorem fortasse nonnulla in maius extoUere concedimus, quam-
quam interdum spinosa nobis videntur argumenta acutulaeque
conclusiones^), tamen in eo, quod caput est, acuta apparet
argumentatio et ea, quae iudicibus plane persuadeat de Demo-
sthenis iusta causa. — Ab illo igitur orationes, de quibus dis-
sero, certo non profectae sunt. Inter se vero congruunt orationes
XLIII. et XLVIII. in simili quadam et imbecilla argumentationis
ratione. Quibuscum consentit oratio XXXV. in eo, quod ut in
illis ita in hac orator videtur omnino ignorare, quid in causa
sua maximi sit momenti; distat vero ab illis in eo, quod in
rebus singulis videtur loquacitas non tanta esse, quanta in
duabus reliquis orationibus. In omnibus vero illis orationibus
oratorem cognoscimus parum acuto et sagaci ingenio praeditum.
Quodsi quaerimus, quomodo factum sit, ut Dionysius Hali-
camac>sensis quamvis acuto ingenio praeditus Demosthenis arte
dignas esse censeret harum orationum et Macartateam et eam,
quae est in Olympiodorum , Lysiano more compositas eas esse
illum iudicare ex capite XIII. illius libri »de admiranda vi in
Demosthene« videmus. In utraque enim omnia esse et brevia
et vera et simplicia et morata. Quarum virtutum num brevitas
et veritas orationum XLm. et XLVni. sint propriae, dubium
videtur ex eis, quae iam exposuimus, et ex eis, quae postea in-
tellegemus. Simplicitatein vero et illud rj&og^), quae maxime
admiratur Dionysius in his orationibus, equidem laudibus eflferre
non possum. Simplicitatem enim si omnino cognoscimus, ea
non est Lysiana, sed omni caret arte. Neque enim magna arte
has orationes compositas esse et in proximis accurate explicabi-
mus et iam vidimus. — Hlud vero rj^og, quod in utraque ora-
tione exstare concedo, nihil esse nisi splendidam speciem, qua
orator seu improbam suam causam seu debilem argumentationem
1) Gf. A. Schaeferum I. p. 261 ; Blassium p. 199 sqq.
2) Cf. Onet. II. 9.
3) cui Bomani non dedernnt proprium nomen. Cf. B. Volkmannum
»Bhetorik der Griechen und BSmerc.
33
occultare velit, Blassius') rrctissrine existimat. Quam senten-
tiam ut omnibus probem, uiulta enumerare possum exempla;
sed ex singulis orationibus unum hoc loco afierre satis sit.
Sositheo enira saepe ut in § 11 affirmauti se filium in Cubuli-
dae II. phratriam et domum induxisse, ne eius gens interiret,
H. Wolfius^) iam haec opponit verba : »01; fiiv ovv, m 2(oa£d-£€,
dXX Ivtt av td xQtjfittT^ ^xfiq. Nam Sositheo semel a Theo-
ponipo victo non licebat denuo in ius de eadem re adire xai
naXivSixsXv. Sed cum iniuriam sibi factam putaret, quid facit?
Filium suum adoptat Eubulidae . . . .« Idem Wolfius ad § 12
»07i(t)g ix Trlq xh)yaTQdg eignoirjx^fj ath^ vldg . . .« adnotat
haec: »cur ergo non primogenitum illi adoptandum dedisti,
Sosithee ? Quia non tibi familia, sed pecunia curae fuit. 6 ixkv
ovv Xoyog (tvfioQtpog), dk Atyftji" amorog.* Alterum exemplum
oxstat orationis XLVIII. in § 2, ubi orator : »« fiiv ovv* inquit
fir] d6ixovfievog, <a a. 6., dXld \pev66g ti iyxaXdSv X)Xvfiniod<aQ(a
TovTcov ti inoiovv, rj toTg inivrjdeioig xoTg ifioTg xai X)Xvfjimo-
S(6qov firj ix^eXoDV imTQeneiv, ^' aXXov Tivog Tcav 6ixai(av dg^iaTd-
fievog, ev iCTe, oti ndvv av tjcfxvvofirjv xal ivofu^ov dv ifiav-
Tbv (favXov etvai avi^Qutnov.* Quid? quod Callistratus ipse ut
iudices ita Callippum decepit' dolosa fraude, in quam se incidisse
ipse confitetur in § 44. Ut per totam utramque orationem
falsum illud 17^0$ usurpatum invenimus ita in utriusque con-
clusione^) affectum, quod Graeci vocant nd&og. Vitupero
Uhlium, qui — ut praetermittam ea, quibus, ut iudices reos
oderint, effici exponit ; similia enim in omnibus omnium oratorum
orationibus invenimus — cum I. c. p. 37 scriptorem orationis
XXXV. affectus compositos (fjxf^og) plane neglexisse, cum I. c.
p..38, ut misericordia moveatur, in omnibus orationibus*) ex-
ceptis XXXV. et LII. exponi actores ab adversariis magnis in-
iuriis affectos esse dicat, idem 1. c. p. 40 »ostendisse sibi videtur
in orationibus XXXV. XLIII. XLVIIL summos esse affectus et
compositos et concitatos sqq.«
1) 1. c. p. 494.
2) In appar. G. H. Schaeferi V. p. 89.
3) Mac. 83. 01. 57.
4) Cf. Mac. 71-72, 01. 1-8.
tHfMa^T^k.
^- ^ - ^'m^^'f.
■ I^esoDt Hlad »*^ et illad Tra^og in oratione Lacritea.
Qnftre ven8iihile non videtur hanc eiusdem esse oratoris atqae
ilhw orationes. ' -'
Orationum vero XLTII. et XLVIII. nonnhltas esse vidlmus
^inilitadines. Eae fortuitae esse possunt, lieque tamen sunt
eiUB — ut imprimis faisum illud r^d^w; — parvi momenti, sed
efiduDt, ut iudicium, quod aliis certioribus argumentis nacti
erimus, confirmetur. Quam vero consensionera hic postremo
loco prioris partis disputationis exponam, ea multo maioris
momenti videtur esse. In orationibus enim XLIII. et XLVin.
absurdam iDvenimus legis interpretationem •)• De utraque
simtllima et stultissima nihil opus est addere nisi commemorare
in Solonis illa lege, qua nitatur Callistratus, de mortuorum
testamentis agi. Denique huc mihi videtur pertinere in utraqne
illa oratione exstave similes locos"), ubi archontem orator
defendat tanquam eum, qui legibus coactus sit, ut quamvis
invitus iniustum aliquid faceret.
< Nunc finem facio dissertationis prioris partis, in qua de
rebus dixi. Orationes igitur XLIU. et XLVIII. et XXXV.
Demosthenis non esse, orationes XLIII. et XLVIII. nonnullis in
rebus congruere inter se demonstravi. Denique ab illis dissentire
orationem XXXV. commemoro, praesertim cum in hac illud
r^lHi desit. Tum vero tirraum erit iudicium, si extemam formara
singularum orationum contulerimus.
II,
Dissertationis igitur quoniam priorem partem, in qua de
rebus disserui, usque ad finem perduxi, sequitur, ut accuratius
t^eer illas oratione» perscruter, num et quomodo in extema forma
i. e. in verbis abhorreant a Demosthene, inter se congruant.
Atque ut supra ita hoc loco initium facere mihi liceat a Libanii
illo arguraento ad orationem Lacriteam, ubi haec verba legimus:
*. xov 6h Jfa tdr araxta xuttx ti]V tov TiQogtonov rov
1) Mac. 78. 01. 56.
- 2) Mac. 8. 01. 26.
(Seblmiaelpfang). *
^W^ ^&^'^M#bk ^ Xj^; ; . *j^^:i~^:.. 1_ \-..i •• ... .--^^-jfc- ^-^vr.-- ■-? iiPirriirtii«iaii1iiiiMiByitfiftJ
;7^:S ■•
inoxHixirov avvri-&siav iijXof ia%n> avp^uatmg . . .« (Jt ab illa
iurisiurandi formula ordiamur, orator iii § 40 se nulli unq«aB|
invidisse Isocratis discipulorum dicit buius rei testes animo
commotus perturbatusque lovem regerd et omnes deos esse
exclamat. ^iya di (id %dv Jla tov avcotttt )tai to^q ^fo^s
ananaq odSevi ntonot^ igi&ovijCtt oilrf' iner/firjaa . . .« lo
qua formula offenderunt et Arnoldus Sl^aefer') et Fridericus
Blass'). Quid? Demosthenes ipse nonhe invocat saepe et ex
omnibus oratoribus Atticis, quorum exstant scripta, saepissime
in contionibus et in publicis privatisque orationibus et lovem
et alios deos, ut maiorem dictionis vim ef&ciat? Sane. Persaepe
utitur formula ngog &et5v ut XV., 25 vel fui tovg &eods ut
XIX, 67. XXI., 205. 207; persaepe lovem solum aut formula,
fici Jia ut I., 23. VIII., 19. XV., 13. 38 etc. aut formula, quae
omnium est irequentissima, vi;' .<//;«; ut VI., 1 3. 14. IX., 70. }UX.,
285. XLI., 12. XLIV., 34 etc. aut formula ngdg xov Jiog ut
XIV., 12 etc. '); interdum invocat lovem aliosque omnes deos
ut XIIL, 49. XIX., 45., interdum lovem aliosque singulos deos
ut IX., 65. XXI., 198. Itaque ex his exemplis^) videmus
Demosthenem saepe iurisiurandi forraulis uti. In privatis vero
orationibus'') multo rarius deos invocat bis omnes deos: in
Con. 26, 36; quinquies omnes deos, praecipue lovem: pro
Phorm. 51. 53. 63. in Eub. 50. 59; quinquies lovem solnm:
p. Phor. 39. 55. in Con. 34. in Eub. 42. in Onet. II., 10.
Aliae formulae, quas Demosthenes in contionibus publicisque
orationibus usurpat, in privatis non exstant. Hoc igitur loco
1) 1. c. p. 291.
2) 1. c. p. 505/506.
3) Saepe additur adhortationis imperativus y/^f ut VIIT., 34 XV.,
26 etc.
4) Permulta exempla invenies apud Behdantzium in indicibus ad
Demosthenem et rhetorico p. 186 — 187 s. v. iitoifoqu, p. 188 8. ▼. Weohsel-
wirkung et grammatico p. 281 s. t. Schwurformeln. Cf. Blassium 1. c.
p. 79. 80. 153.
5) Cf. Siggium I. c. p. 421. Praeterea amplior graviorque exstat
formula orstioniB inCon. in § 41 »...Vvi'e> Tot'c ^foiV xoi tJc ^«1«......«
■T^''-
L^>^-i,<-^
loVem oeterosque deos invocari minun non videtar. Neqae
v«f0 qUo loco Demosthenes lovem ita invocat, ut formulae (ux
Jia vel 117' J{a addat adiectivum vel substantivum, quo magnitudo
lovis singulari modo exprimatur. Id enim et supervacaneum
est, cum lupiter eo, quod primo loco vel quod solus nominatur,
deus summus appareat, neque aptum in privatis orationibus,
quas tenue genus dictionis deceat. Itaque Demosthenes poterat
et in eadem paragrapho formula uti ov /n^vrot fjtd Jia et dicere
in § 44 »y«'ip« n^q t<5v ^eeov* et in § 48 »aXl(i n) Jta* et
XLIII., 52 *ov /.id Jf . . .* et 68 »© Zsv xal &£oi; non debebat
scribere neque hoc loco »iiid rdv Jla rdv avaxca xai Toi)g &£ovg
ttJtavraqx nequeXLVIII., 2. v/idTdvJitt tov /i^iaTov').* Videmus
igitur in XXXV. et XLVIII. lovem invocari pari quadam et
tumida ratione. Neque vero assentior Libanio, qui consuetudini
eius, qui verba faciat, tribui velit hanc iurisiurandi forDiulam.
Id potius statuendum est utriusque orationis illas formulas non
esse Demosthenis. Quamquam vero has inter se similes esse
concedo, tamen eiusdem oratoris esse nos concludere non oportet.
Nam etiam in aliorum orationibus tumidas invenimus iurisiurandi
formulas^). Formula vrj Jitt aut adiuncta aut omissa adversativa
particula dXld pensaepe Demosthenes utitur, ut subiectionis
figurae, quae Graece vocatur vTrog^oQd, maiorem efficiat vim").
Ita etiam XXXV., 48 hanc formulam videmus positam esse.
In qua paragrapho ab oratore, qui cum neque apud undecim
viros neque apud archontem neque apud regem neque apud
polemarchum neque apud curatores militares Lacrito litem
intendi posse demonstret, mercatoriam litem intendere sibi
licere probare vult, subiectionis figura aliquoties usurpatur.
»nagd ToTg ivSsxa' dXXd . . .dXXd nagd Ta uqxovti' ovxovv
imxXrjgiov . . . dXXd vrj Jia nagd t^ fiaailet
ovxoHv inoXomov iOTiv ol aTQttTTffol dXXd c Perfectam
vero et absolutam subiectiouis figuram e quatuor membris
1) Earum orationum, de quibus dissero, hi aeptem loci soli sunt, in
quibus di invocentur.
2) Cf. Ps. Dem. in Phaenipp. XLIl., 6, 17. Cf. A. Schaeferum p. 284.
Aeschinem propter tumidissiiuas formulaa a Demosthene illusura esse
constat. Aeschin. III., 260. Dem. XVIIL, 126—128.
8) Cf. Rehdantsinm 1. c, Blaasinm 1. c. p. 162.
8
«
A-.V
-likXiillSkabd^: . *-'■ "'--'-^rfiltTm n '- ■ -■ -t;. ~ - -
-"--''—•■--
W^.^^, .■ •■ ■■.iSE^v^:.
.36' .•-:.-'■:■■/' v^-l
coDstare nos doc^tHennogeDes'), quas vocat n^Tatftr, tmoq>oQciv
diTmQotaaiVf Xvaiv seu dvxh)7to<j)OQdv. — Quorum figurae
merabrorbm aut nQdraaig deesse potest aut dvTinQotaaig aot
et nQotaatq et dvxmQotaaiq, quem dicit Hermogenes xoOfiov
i. e. supervacaDeum dictionis ornatum. Qui si ut hoc locodeest,
alacrior efficitur dictio. Omnibus membris si orator utitur,
tranquillam atque remissam efficit dictionem. Talem subiectionem
legimus in XLIIL, 33: *in€iSdv ovv X^yU MccxdQiatoqy ott
ivCxrjOev 6 ncctiJQ avtov &s6no^noq . . . vnohxfi^dvete aiSt^
vfieig, ta a. 6., oti xai ij y*''^] ivtxrjae . . .«
Discrepant igitur orationes XXXV. et XLIII. in usu sub-
iectionis. Et omnino statuendum Blassioque concedendum est,
orationis XXXV. dictionem esse alacriorem quam orationuio
XLIII. et XLVIII.
Alias figuras rhetoricas non multas invenimus in bis tribus
orationibus. Sed ne Demosthenes quidem in privatis causis ut
in tenui dictione illis usus est tam crebro quam in contionibus
et publicis orationibus. Quare paucas ceteras figuras rhetoricas,
quae exstant in his orationibus, ut praetermittam , id tantum
commemoro interdum nullo verbo interiecto . — si excipimus
praepositiones — poni eandem vocem diversis casibus velut
iteQog iteQov XLIII., 61. XLVIIL, 9. ixtov nQdg ixovta XLVIII.
54. ovdeig oddevi XXXV., 21.'), ita saepe in orationibus XLIIL
et XLVIil., semel in XXXV. pronomen avtdg coniungi cum
casibus pronominis reflexivi: avtdg adt^ XLIIL, 5. XL VIII., 45.
avtdg avtov XLIH., 47. XLVIIL, 16. avtovg avtoig XLUL, 9,
(ij/ieig nQog rjfiag avtovg) XLVHL, 7. avtoi Jt' avttov XLIIL,
50. avtdg <ft' avtov XLVHL, 15. avtdg «V avtov XLVHI., 18
avtoi v(p' avttov XXXV., 27. Cuius usus Demosthcnis privatis
in orationibus pauca invenimus exempla in LIV. nullum, in
LVH. nullum, in XXX VI. duo: 51 avtoiavtoTg 57 avtogcr^t^f
Vi Hermogenes nt^l ni^ianav III., 4 ed. Walzius Ghett. Graeci III.
p. 106 gqq. Exemplum afiert e Ps. Dem. YII., 2. Cf. Comif. ad Her.
IV. 23. 33. — Gf. Behdantzium 1. c, Blassium p. 151 Anm. 5. Volkmannum
1. c. p. 211, 420.
2) Cf. Blassium 1. o. p. 606.
3) Similia exempla invenies upud Demosthenem XXX., 23 /<oyoc niv^
LVII., 44 /M}4(ic ^4«W. Cf. Behd. 1. o. p. 177.
. /.^ Ti.^^^Aik^
zLif^*
in orationibus, quas habuit contra tutores, XXVTI., )6 avrog
S^iccvt&Vy XXX., 2 avrdv avt^. In hac igitur re orationes
XLIII. et XLVIII. a Demosthene discrepant, inter se congniunt.
Tum mihi dicendum est de formula ') , qua orator iudices
alioqnitur. Demosthenes in contionibus semper formnta w avdQsg
"A&rjvaToi utitur, in publicis privatisque orationibus forinulis
» avdqeq ^A&rjvaToi et d aviQsq dixaffTaiy praeterquam quod
in orationibus, quas contra tutores habuit, altera tantum exstat.
In his orationibus, quas tractamus, nusquam legimus formulam
u avSgeg 'ASrjvaToi. Praeterea hae a Demosthenis privatis
orationibus rlissentiunt in eo, quod in his multo crebrius usur-
patur formula « avigsg dixaaTai quam in illis seu m avSQeg
itxaarai spu « avdQeg 'ASijvaToi. In illis enim, ubi orator
iudices ita alloquilur, hi sunt loci: XXVIL 1. 2. 3. 4. 7. 9. 12.
30. 34. 40. .57. 68: in 69 §§: 13; XXVIIL 15. 19. 22: in 24
§§: 5; XXX. 1. 3. 6. 9. 12. 25. 26. 33. 34. 35. 37: in 39
§§: 11; XXXI. 1: in U §§: i; LIV. 1 (bis) 10. 15. 21. 26. 36.
38. 39. 41. 42. 44: in U %%: 12\ XXXVL 1. 4. 11. 14. 17.
18. 19. 22. 23. 25. 26. 28. 29. 30. 32. 33. 36. 40. 51. 55. 57.
59: in 62 §§: 22\ LVII. 1. 2. 4. 6. (bis) 8. 15. 16. 22. 30. 32.
35. 86. 37. 40. 43. 44. 45. 47. (bis) 48. 50. 56. (bis) 58. 59.
60. 62. 64. 70: in 70 §§: 30 \ in his«) XXXV. in 47«) §§: 32,
XLin. in 67 §§: 56, XLVIIL in 58 §§: 37] illarmn igitur in
322 §§: 91\ harum in 172 §§: 125. Denique usurpari toties
deinceps formulam w av6Qsg dixaatai, quoties repetitur in
XLin., 1-3 (quater), 17—23 (octies), 31—34 (quater), 47—49
(quater), 79—81 (quater), XLVm. 1—8 (undecies), 51—53
(quinquies), alienum videtur a Demosthenis consuetudine, qualis
apparet in privatis eius orationibus.
Veniamus ad alia ! Primo loco uthis temporibus A. Schaeferus, F.
Blassius,alii ita antiqui illi, in quos in vehiturLlbanius, reprehendebant
1) Cf. Sigginm, qui 1. c. p. 419 in orationibus pro Apoll. scriptis
oratorem multo rarius uti formula, qua alloquatur iudices , quam Dem.
in priv. or. demonstrat. — Cf. Uhlium p. 71.
2) Singulos-locos affert Uhlius 1. c.
8) Dico 47 paragraphos, 9 enim explentur instrumentis item atque
in or. Macart 17 §§. ,
iX'.
-■;" ••■■ ■ ■'' 38. ■-^,l:fll;^-'". .
'■<■'■ '!■:':■■■. '■'■'■•'. ■ ■: .
orationis Lacriteae dissolutam dietionN gtamB (t6 vrjis ^p^ostas
dvei/jtivov). Quod num his tribus orationibus, de quibus disaoTQ,
proprium sit , iam quaerendum est. Atque primum quideBQ
videamus , quomodo in his orationibus ad nova transeatur,
quomodo singulae partes inter se coniungantur vel ipsae absol'
vantur concludanturque. Persaepe oratores priusquam res
singulas ipsas aggrediantur, se de his et illis dicturos esse
. praemittunt neque raro partitione utuntur. Quae a scriptoribus
Graecis plerumque inducitur adverbio nqohov , continuatur
adverbiis Mneita vel eUa. Itaque legimus XLIII., 31 ^o^Xofuxi
ovv . . . nttQT. naqaax^O^&tti n^foxov fiiv wg . . . Mnei%tt nefji
x<Sv ... 35. »dvaYCyvu)<s*e rdg fjux^vgiag . . . nQtStov fJiiv
oTi . . . ineiTtt tdg . . .« XLVIII., 6. 11. 15. XXXV., 9. 33.
In XLIIL, 31 offendens Rohrmannus ') : >Deinde« inquit »non
est rectum, quod dicit scriptor ngioTov fikv, cum quae respondeat
particula 6i frustra quaeras in eis, quae sequuntur, sed aut
dicendum erat dempta particnla ngcSTov — inena aut particulis
additis nQtatov fikv — ineiTtt dh . . . Eadem orationis jn-
constantia inhaeret § 35, qua legimus: *dvaYiyvtaaxe . . .« In
hac sententia Rohrmannum erravisse statuendum est Nam
scriptores Graeci plerumque") scribunt nQWTov fiiv — ineiTa
omissa particula de.
Quin etiam Demosthenes ^) nusquam addit S^ nisi XXII., 17.
Praeterea nQtoTov fiiv — ineira 6i exstat in XXXIV., 5.
Sed eius orationis originem Siggio dubiam videri supra^) attuli.
Itaque mihi quidem non suspiciosum vidctur, quod in XLIII.,
31. 35. XLVIII., 11. 15. XXXV., 33 scriptum est nQcSTov fiiv
1) 1. c. p. 52.
2) Cf. Kruegerum »Griech. Sprachlehre* § 69, 24, 1.
3) Cf. RehdantEium 1. c. Ind. II. s. t. fih p. 258. Appono ezerapla
ex Deiu. II., 1. IV., 3. 34. VI., 3. IX., 9. 75. XV., 8. XVIU., 1. 105.
XIX., 32. XX., 95. 100. 127. XXIII., 84. XXIV., 18. LVII , 19. 20. 40.
43. 62. 67. 68. etc. Prooem. 30. 34. 36. — Cf. etiam Doberexizium
vObserv. Demosthenicae« p. 6. — Ceteri quoque oratores omnibuB fere
locis omittunt Si, ut Isocrates nuUo loco nisi XVII., 17. 40 scribit
TfqwTov fiiv — iittixu dt {XIV., 63 fiuXnna niy — tntfru di). — Cf. etiam
Uhlium 1. c. p. 93.
4) Cf. supra p. 7. v '..■;
■ \ :■ . • . - ').■'•■■
■^ Ifrutrtt . . ., Diinini videtur, quod in XLVin., 6 exstat: »td
jUv ftgtStov . . . htetta ii . . .* Quodsi nqatov fth> aliter
eairtt^atur, in altero membro di partim omittitur partim
adiuitgitur. Omissum est in LIV., 6 ^nQtSrov ftkv ovv — fAerd
taSttt ota . . .,■* adiunctum in XXI., 8 *nQmtov fikv . . . fievd
H vavTa . . .,« XXni., 71 ». . . detiegov Si . . .* In XXIII.,
84 legimus •nQ&%ov ftiv . . . efta . . . ngdg 3i rovroig . . .c
In his orationibus ii additum est XLm., 18 ». . . ineiSij Si
. . .«, omissum XLVIII., 40/41 •ngtiTov fiM> ovv . . . ^o) . . .
ndi*v Xdya . . .« In utroque membro deesse posse particulas
/tkv et Si dicit Bohrmannus. Sane possunt deesse. Sed in
Oemosthenis veris orationibus nullum exemplum inveni nisi
unum in orationis Timocrateae §. 39: •dvccYvtaoeTai nQwtov
ifuv Tov TovTov vofwv, tiTa Todg clXXovg . . .« Atque ne earum
quideni orationum, quae falso ab antiquis Demostheni tributae
sunt, ttllus locus mihi notus est, ubi desint et fikv et dk, praeter
XLVIII., 33. XXXV., 9. Interdum vero nQthov fiiv omnino
non continuatur ut XXUI., 83. LVIL, 7. 9. ita XLIIL, 75.
XLVIIL, 3. 33. XXXV., 18. 42. Hac partitione nQtSTov fiiv —
ittetxa saepe utunt^ir oratores, antequam litis instrumenta a
scriba recitentur. Praemittit antea orator iudices vel eos qui
audiant primum ad bane legem tum ad illud testimonium
attentos convertere animos se velle. Tum se vertit ad scribam
publicum, quem instrumenta recitare iubet Haec et similia in
onmibus fere orationibus inveniuntur. Quare certae oriebantur
formulae, quibus orator utebatur, antequam litis instrumenta
recitarentur. Quarum frequentissima sine dubio est •tSg d'dlr]&^
Tccvra X^to, ^ovXofuu . . .« vel similiter. Quae ut ip omnibos
orationibus veris Demosthenicis et falsis persaepe usurpatur')
ita XLIIL, 70. XXXV., 19. 22. — Praetermitto alia, quibus
orator ante instrumentorum recitationem aut ad iudices aut ad
scribam se vertat, cum ab omnibus oratoribus eaedem formulae
usurpatae sint.
Id solum affero Demosthenem in privatis orationibus, ubi
l) Cf. XVIII., H5. XIX., 213. XXI., 82. 98. 107. 121. 167. 174.
XXXYL, 25. UV., 9. 29 etc.
il"^-».
<cai^.'jfw;^-
'^f^^r^^:^^^'^''
40
scribam recitare instrumenta iubet, pleranMiiie *) impcrativd uti
verbi Xa/ifidvetv. Quod usurpatum invenimus 47 Jods, 13 non
exstat, quorum octo locis recitutis instnimentis nova deinceps
adduntur. Multo rarius in hi6 orationibus usnrpatur /Uk^:
XLIII. 11 loci babent Xafi^, 12 non, XLVII1..2 loci habent
la^^, 8 non, XXXV. 2 loci habent Xafii, 2 non. r- Plerumque
ponitur imperativus verborum seu dvaYiYvdaxeiv seu i^eiv^
interdum futurum dvafvdaetai (scil. scriba). Reliqnum est,
ut me in XLIII., 35 offendere commemorem. Ubi legimus:
*dvayiYV(oaxe rdg /juxQTVQCas rdg i^noXomovg, ngtorov fiiv on
. . . ineira tdg aXXag dndcag dvayvtoaerai . . .« UbicunqUe.
enim scribam recitaturum ease instrumenta verbis oratoris
crudimur, eum aut, quod rarissimum est, ut XLIII. 50 de iilo
loqui tantum in tertia persona, aut a iudicibus aversum ad
scribam sola uti secunda persona ut XLIII., 16. XLVIIL, 12.
XXXV., 33. aut in priore membro de scriba in tertia persona
dicere, in altero demum illum alloqui atque ad recitandum excitare
videmus ut XLVIIL, 3. 11, XXXV., 22., nusquam transire
oratorem a persona altera ad tertiam. Quod noque naturae
conveniens neque consentaneum est. Quare hoc loco melius
scripsisset orator aut »dvaYiYvoaaxe rdg fuxgvvQiag t. v. nQtSrov.
Hhv . . . MneiTa rdg . . .« aut tdvaYvoiaexai rdg ft. t. i). nQ.^
/liv . . . ineira Tag aXXag dndaag . . . Xeye xdg fiaQxvQiag.€
Instrumcntis recitatis quoniam plerumque pars qnaedam orationis ^
concluditur, ad novam transit orator. In his orationibus invenimus
transitiones bonas aptasque malas ineptasque. Primum de illis
pauca dicamus. Quarum plurimis praetermissis eas lantum
afieram, quae in singulis orationibus similes exstant. Itaque
mihi liceat confcrre: et XLIIL, 53. 79. XXXV., 50; et XLIII.,.
11. XLVm., 28. XXXV., 16*). - Sed ex his («xemplis nihil
posse concludi concedo. Deinceps mihi dicendum est de malis:
ineptisque transitionibus , quae in his orationibus crebriores v
1) Cf. Siggiuin 1. c. p. 431. . ' >■'
2) Has similesque transitiones haud raro usnrpntas esse cognoscimns
praecipue ex Demosthenis oratione in Gononem. Cf. § 11, 38. In eadem
oratione saepc tianaitur particula rolyw. Cf. § 10, 11, 13 etc. Cf. etiam ;.-
XXXV., 52 XXXVl., 26. XXXV., 28. LIV., 88. LVII., 59. -/Z:^ '
■ f^ %■■
sant bohis illis aptisqae. Plitrimae exstant in oratione Lacritea.
Persaepe oratores priasquam ad proiima transeant, priorem
SflDtentiam vel priorea sententias breviter complectantar. Qaalis
repetitio qaamvis recta et apta sit ut XXXVI., 7 LIV., 13. 30.
LVII., 29. ita XLUI., 52: *dux^^ildrjv Xiyei 6 vdfwg, w a. S.,
efg S^ . . .«, tamen nimis crebro usurpata cum non solum
supervacanea, sed inepta vel languida videatur, mali oratoris
est, qui nesciat, quomodo idoneus fiat ad proxima transitus.
Eixempla qui orationes diligenter perleget, inveniet permulta ut
XLIII., 41. »xov%<ov oti ^ovXeral Tiq (laQtvQtjadTto avv^ dU.\>.€
('40. »ToltTcp i^o ^ovXofievog fuxQTVQrjGdTio ■^ cog. . . .€) 34. »TavTa
avT^ ^/jieTg, w. a. rf., VTiolufipdvsTS xai . . .« (33. *t^7ioXafi^dv€T€
on^Tip vfieig . . .«) 61, »^o"Tt rf' 6 vvv dytav xai ij iutSixaffia . . .
negi tovtov vvv effTiv 6 aYtov.* (cf. § 34). — XLVIII., 14.
xai TavT'' Motw, a . . .« 15. xtxi Sr] xal iXa-i^e . . . xai Tavra
TioiSv sXdv-iS-ave . . .« 47. •TavT* ixQV'*' ''vtov . . .« (46. »exQfjv
yaQ avTov . . .«) 38. »xai d fikv nQOfpaffC^etai , rovr' iativ.
a fAiv ovv . . . — XXXV., 32. »xai a fihv iXeye, Tam'' ovv ^v.
a^iov <J' . . .« 37. 47. 16. "^ovTog ^v 6 ndvTa Smxwv . . .«
17. »oikoffi 6k A. dndvTm' ^v tovtoov 6 i^rjYrjrijg.* 28. ovTog
yaQ rjv 6 ndvra TavTa Sioixm>.* 22. 25. 43. «Toi/Tft)»' o ti
^ovXeTai netffdTco vfiag . . .« 39. »ovTcog eiffiv ovtoi xaxovQyot
aoffiffTai xai adtxoi dv&QOonoi ... 40. ^novr^QOV yuQ TavT^
iffTi aoq)iffTov xai oifim^ofiivov.* — Instrumentis litis recitatis
similiter in his oratjonibus transitur vel his verbis: »audivistis
haec in lege contineri , sed« — vel his : »in syngrapha dilucide
constitutum est hoc — sed« — vel aliis. Tali transeundi ratione
Demosthenem ipsum saepe usum esse haud ignoro. Huc pertinent
praeter alios locos XXXVI., 4. 18. LVII., 24. 39, ex his orationibus
XLIIL, 55. XLVIIl, 35. XXXV., 19. — Neque vero tam laxe
usus est Demosthenes tali ratioiie quam legimus harum orationum
nonnuUis locis. Praecipue in or. XXXV. dissolute partes inter
se iunguntur in §§: 40. 41, 21. 24: »«t fikv navovQyiai touxv-
Tat Twv dv&Qcono)v TOVTCov eiaiv yiyQanTai 6i fxeTu TavTa . . .«
^5: *'J fikv dvaiSeia Touxvrrj tcov dvi^Qconm' Tovrm' iffviv
^fietg d\ w d. <f., ivi^vfieiffi^e . . .« Cf. XLIII., 72. — Similes
sunt pono inter se hae transitiones ; XLIII., 68. y>ovTot fihv ovv
''■ . V.-. .
' ^ iiriil^llri^fiTr^rtrTtiiitaiiiiSiiairiliiiliriii^^ n liiii i.ii.«ai*itffi»l'|- iiri lfii»i--il.Miiri1it>iiiir«-iiT-' ■^'-'^■- '
>f"f?5?frWr«.-'. - • :"55:-
TotoCftoi eia$v av^^not, «o ii. d., xtd < . .«« XLVIII., 66.
*X)kviJtm66ot^ fiiv tolwr Totovroat iffTiv av&QmTtos . . .*,
XXXV., 3. »ov%oi (Akv ovv Towvrol elatv iyci i* . . .* et XLIII.,
17. *rov ftifv rofwv dmjxdarr diofuxi cT . . .* XLVIII , 57.
• neQi fjtiv ovr tovtwv xa/US; 6 vofio&irrjf irrefxslijv^t]' iyti d"
vfjtmr deoftat . . .« XXXV., 5. »17 fiiv tovtovI AaxQiTov Tiovt^gia
TOtttVTtj iaTtv iyto ^ ifjiAv diofjtat . . .« 'K'i jsMffK
■'■ Quoniain igitur haec multa transitus exempla earum orati-
onum, de quibus mihi propositum est disserere, atttili, in eis
impriinis in Lacritea saepe ad proxima male transiri probasse
mihi videor similemque in modum. Quam slmilitudincm
fortuitam esse posse concedo ut propriam eorum omnium, qui
nesciant, quoniodo singulae orationis partes bene inter se con-
inngantur. Ex Di>mosthenis privatis orationibus nonnuila tran-
sitionnm exempla apponere mihi liceat, e quibus appareat illum
multo melius aptiusque singulas partes coniungere: LIV., 0.
■pxai Ta fihv aXXa xat ^Xaatfrjfitav Jl%€t Ttvci , xai ovofui^Hv
oxrijaatfi^av iv ifjuv ivta' H ri^g v^gecSg iCTt TOviP
vfiiv igm' f,Se yaQ « — LVII., 32. ^TrQogijxet toIwv
t)fttr ^OTj&ovfft ToTg vofiotg firj Todg iQya^ofJtirovg ^erovg ro'
fii^etr, dD.d ToOg ovxo(pa%<To%ivtag no%i]QOvg' inei ...» —
XXX VI., cuius orationis praestantissimum exemplum § 41
tToffavta fitkv ToCvvv sqq.« praetermitto , ut addam §. 26: »0
fiiv Toirvr vofiog, to a. 'A., ffa^tog odTtoffi rdv XQo*'ov wQtffeV
'AnoXXSStoQog «f' oi^Toai naQeXrjXv&oTOiv irtSv nXiov r] etxofft
Ti}r eaVTOV avxotfarriar d^toT negi nXeiovog iffiag nof^aaff&at
TtSr rofitor . , .« Qui transitus congruere videtur cum XLIII.,
72 . »6 fUv rofjiog ovTtog iaxvQog. ixeiro 3' iv&vpteTff&e ngdg
^fjtdg a^Tovg, lo a. S., ri nvt' oteaxf' ^juas ndffxftv iv t^
naQeXrjXv&oTt XQovfjo . . .« — Neque vero uterque locus congruit.
Nam si diligenter utrumque intuemur, intellegimus in hac oratione
dissolute transire oratorem hoc modo: »Lex adeo valet. Illud
vero considerate, quid detrimenti praeteritis temporibus cepe-
rimus . . .« in illa apte convenienterque oratorem complecti
sententias hoc modo: »Lex tam dilucide tenipus constituit.
Apollodorus vero plus viginti annis praeteritis calumnias suas
vos pluris ducere vult quam le^es . . .«
.-..;v:>v.-<v
.,:*.,;^i-
4» .. ■ ■.^■. •■
> Ut m transitionibus ita in periodorum structuris harnm
orationum dissolutum agnoscimus dictionis genus. — Magna
enim arte oompositae sunt comprehensiones, quas in Demosthenis
veris orationibus legimus, quas in his, nulla. Quanta arte summus
iUeoratorin structura membrorum orationis sententiascertiscircum-
soiptionibus definiat ac detenninet,raccuratissime probat Dissenius
in dissertatione»de8tructuraperiodorum oratoria,« quam una cum
editioneorationisde corona et diligentissima introductione in hanc
omnium Demosthenis orationum praeclarissimam in medium pro-
tulit^). Egregieillededispositione membrorum, dedivisionesenten-
tiarum in partes, de oppositionis formis, de coniunctis periodis, de
aliis multis variisque periodorumformisexponitpermultaque affert
exempla ex Demosthenis orationibus, sed haec quidcm omnia e
contionibus vel publicis orationibus, nullum e privatis. Itaque
quantam Demosthenis laudaverit artem Dissenius, tantam in
his orationibus non inesse haud mirum est. Nam in iilis con-
tionibus absolutum, in illis summum admiramur oratorem,
cui nihil admodum desit^). Illum vero ipsum non ab initio
tam perfectum fuisse, sed paullatim auctum esse ita, ut postea
summam eloquentiae l&udem assequeretur , quis est, qui non
intellegat? Adde quod privatas orationes plerumque in levibus
causis habitas non idem decet quod contiones vel publicas
orationes. Illarum enim proprium est tenue dictionis genus ^).
Ex eis igitur periodis, quae maxima arte compositae exstant
in Demosthenis contionibus, aestimare non possumus, quas in
his orationibus invenimus. Harum normam oportet esse eas
complexiones , quas legimus in Demosthenis veris orationibus
privatis. Quare Rohrmannus*) complura periodornm exempla
affert ex prima oratione contra Aphobum desumpta. Hanc
potissimum eligit orationem, cum a Demosthene adolescente
confecta sit. Etenim qui iam in iuvenilis aetatis opere verba
conclusis numerosisque comprebensionibus devinxerit, euni po-
sterioribus vitae temporibus multis variisque studiis exercitatum
1) Gottingae 1837.
2) Cic. Brut 9, 35.
3) Cf. supra p. 6.
4) 1. c. p. 44 sqq. Cf. Dem. in Aphob. I., 2. Iti. 47—48. 60-61.
i»S;,Ji.i:'.i •.-.■r ..'-■iijjj.vi.-^viiiij^ii.v
noti posse pravos struerc arabitus recte ille iudicat. Guius
orationis periodos et pulcherrimas et artis plenissimas et prae-
claras vocat. In ois enim Demosthenem observare legem, qnae
iubeat oratores iudicialis generis') cum studere brevitati et
perspicuitati , tum in comprehensionibus struendis praesertim in
piivatis causis id semper cavere summa diligentia, ne iusto ct
aequo longiores sint neve ob id ipsum minus faciles intellectu.
Concedendum est Rohrmanno facile posse intellegi quas periodos
aifcrt. Neque enim in verbis neque in coniunctione neque in
numero olfendimus. Omnia inter se apte videntur coniuncta
ita, ut magna perspicuitas et concinnitas efliciatur. Sed
quamquam aptos et conclusos invenimus ambitus ut in prima
oratione contra Aphobum ita in aliis orationibus tutelaribns,
adolescentis primis operibus, tamen in eis illi videntnr nimis
longi pro tenui orationis genere. Quod, si, quam periodum
postremo aifert cx or. in Aph. I. 60—61 ^Toaavrrjg roivvv
ot^aiag tuxcaXsnp&eiarfi^ Sarjv «f t^QXfjS lyxovtfoT* . . .€, perlege-
rimus, nobis perspicuum erit. Quam Blassius') recte vocat plane
numerosam dignamque oratore nascente, sed propter multas
et divisiones ct o})positiones nimis amplam praesertim in iudiciali
oratione privata. Multo aptius et minus artificiose posterioribus
temporibus Demosthenem in privatis orationibus breviores
struere periodos. Exemplum affert ex XXXVI., 41 ^toaavta
fiiv roivvv xQnifiata siXtj^cag xal « Apponere mihi
liceat ex magno exemplorum numero: XXXVI., 33. »xot' ovSh'
Toirvr^ w a. *A.f dixaior ovSiv l^xtiov elneTv dvatdeaTaTovg Xoyovg
SToXfia X^eiv nQog tm SiaiTr]Tij, neQUav nQoaxrjxoivai ^^Xtiov
iaiP iiiag iva fikv Td naQanav fir) yeveai^ai Suxx^r^xrjv, ctiX
elvai TOVTO nXdafia xal axevoiQrjfux oXov, iTfQov «T ^vexa tovtov
ndvTa Tavrn avYXtoQetv tov nQd tov xQovov xai oii%L dixd^ead^i^
OTi fiia^&maiv ij&eXev avrw tpiQeiv ^OQfiicov noXlr^v xal ini-
axveiTO otaeiv.* — 45. »xat SfjTa &txvfMx^ta neog ot? Xoyi^ei nQog
aeavTov oTi iaTir 'jQXfaTQaTqt t^ nork tov Oov ncaeqa xrrjaa-
fievM vidg evx^dSe 'AvTifJiaxog , nQdTTtov ov xot' d^iav, og ov
iixd^erai aot oi'Si 6etrd tprjai nQdTTeiv^ ei ad fiiv xXaviJa gioQetg,
1) Cf. Quint. Inst. IX., 4, 124 sqq. ' >;
2) 1. c. p. 125-126. ' ^;>
•-.iik"..- ; .MiA^aaiLS,:
xdl rrjv fjtiv XiXvaca ti^v d^ ixdiScaxag sTat^av, xcd Tccvxa
YOVatx' ^6>v Ttoietg, xai ^rjg dtfeXyoSg uffte xai xodg anarmvxag
ala&dv€ff&at, avrdg (T ixeivog TtoXXtSv ivSeijg iaxtv. — LIV.,
42. »a^t<5 xotvvv i^fiag, « a. S., ndv&^ offa ioil 6ixaia iniSei-
^avrog ifiov xdi niffxiv ngog&ivxog ifiiv Soneg dv avxdg
SimaxOg na^&tav xdv nenotrjxoxa i/iCoet, ovxeag dnig ifiov ngdg
Kovava xovxovi xr}v ogyijv ix^tv, xai fiij vofit^eiv Tdiov xtov
xotovxfov fitjSiv o Ttdv aXha xvx^v ffvfi^air], dXX^ iql' oxov nox^
dv avfififi, ^orj&eiv xai xd Sixaia dnodidovat, xai fuffeiv xot^g
ngd ftiv xtSv dfxagxrjfidxaiv &gaffeTg xai nQonexeig, iv Si xm
Sfxrjv vnexfiv dvaiffxvvxovg xai novrjgo^g xcd firjxe So^rjg fitjxe
l&ovg ftrjx^ dXXov firjdevog ^govxi^ovxag ngdg xd firj dovvai
dtxfjv.tk
Dissolutas vero et laxas in his orationibus, quas tractamus,
exstare complexiones easque non paucas in proximis exponam.
Nam ut ordiamur ab oratione Macartatea, iam Rohrmannus')
eins complures reprehendit, imprimis illam, quae exstat in
paragraphis 6 et 7 : tixovffrjg ik xrjg firjxgdg xov ncaSdg xovxovi
x6v xXrjgov, ineidrj ivixrjffev iv t« Stxaoxrjgita Snccvxag xovg
dfJttpiff^rjxrjoar^xag eavxfj, \\ ovxtog eiffi fiiagoi ovxoi \ xai odx
oXtyvxai deiv ttvxe xoig vofioig xoig vfiexigotg nei&eff^at ovxe
xtftg yvtoa&^eiffiv iv x^ Stxaffxrjgita , \ dXXd ndvxa xgonov
intxeigovvxeg dtpeXeff&at ndXiv xrjv yvvaixa xdv xXijgov, ov
vfieig avxfj ixprjqiiffaa&e, ovvofioffavxeg xai ffvvxhjxag ygdtpavxeg
ngog dXXrjXovg xai xcnad-ifievoi nagd Mrjdlt^ 'Ayvtwfft^, Qeonoft-
nttg 6 xovxtivi naxirjg Maxagxdxov xai FXavxtov xai FXavxtfg 6
rjxxrj&eig x6 ngoxegov xai ¥xeg6v xtva xt5v inixrjdeitov xixagxov
ngt>gXtt^6vxeg — EvnoXefiog rjv avxS ovofux — trvxot Snavxeg
xotvfj int^ovXevffcevxeg ngogexaXiffavxo xrjv yvvaVxa ngog xov
dgxovxtt eig dittdtxttOlttv xov xXijgov xov 'Ayviov, tpdoxovxeg
x6v rofiov xeXeveiv nttgd xov intSedtxafffievov xai ixorxog xov
xXrjgov ngogxttXeiffd-ttt, idv xig fiovXrjxttt dfiyjta^rjTeiv.a.
Quam periodum diligentissime perscrutatus rectc Rohrmannus
vocat rudem indigestamque molem. Nimiam enim intercedere
inter protasin et apodosin magnitudinis dissimilitudinem ; protasin
(usque ad verba dfiqitff^rjxrjoavxttg ittvxfj) perparvam , apodosin
1) 1. c. p. 89 sqq.
prope infinitam efsse. Quo fieti, iit una cum concinnitate omhis
tollatur modus et numerus orationis. ApOdosin vero tripartitain
nobis molestissiinam videri; membrorum enim primum (usque
ad V. fiuxQol ovToi) breve, alterum (u. a. v. ovte Toig YQioa-S^etaiv
iv z^ SixaaTrjQi^) satis breve, tertium longissimum esse, multa
longius quam priora membra simul cum protasi. Omn^ igitur .
concinnitatem numerumquc nos iudicare necesse est desideran
ita, ut comprehensionis facilitas et perspicuitas penitus tollatur,
praesertim cum tertio illo apodosis enuntiato nihil possit cogitari
molestius. - Hunc indecorum verborum acervum oratorem
melius in duos ambitus distributurum fuisse Bohrmannus censet
hoc modo: rixrjodatjg di Tf^g firjXQog . . xal ixovurjg rdv xXf^Qorf
ovTcog etal fitaQol ovxoi, (o<fT'' ovx oiovrai SeTv ovts xoig ro/nofi.
Toig vfieTiQoig neCd-sadai ovTe Toig yvaxfx^eiaiv iv toT Sixa-
aTTjQi^, dXld TtdvTa tqotiov inixeiQovatv d^feXsai^ai ndXt.v
ixprj^iaaax/e avvofioaavTeg toCvvv nQogexai^aarTo
Tr)v ifvvatxa nQog tov aQXOVTa eig SuxSixaaCav tov xXtJqov, ug
Tov vofAov Tovg dfjig)ia^rjTeiv ^ovXofievovg naQa tov iniSeSixa-
afi^vov xal ixovTog tov xXrJQOV nQogxaXetaO^ai xeXevovTog.,
Qualem periodum tractavimus, tales exstare in orationibuB pro
Apollodoro scriptis, quae Demostheni falso tributae sunt, et
A. Schaeferus 1. c. p. 189 sqq. et Lortzingius ') in dissertalione,
quae inscribitur »de orationibus, quas Demosthenes pro Apollo-
doro scripsisse fertur* p. 36 sqq. probaverunt. Tales non
exstant in genuinis Demosthenis orationibus. In XLIII. alias
multas periodos invenimus deformes. Orator enim cum saepe
conglomerat participia quam plurima tum eis utitur, ut cum
prioribus proxima artius coniungat — inepta plerumque ratione.
Nam propter inscitiam periodos longiores concinne conformandl
beneque transeundi prioris sententiae verbum seu idera seu
eiusdem notionis repetit ita, ut participio posito hanc cum
proxima sententia complectatur. Quae comprehensio si interdum
fit, eam non vitupero; vitupero, quod ea usurpata est nimis
saepe. Eiusmodi participiales constructiones legimus: XLIIL,
10: (. . . ttVTovg fiiv eavTotg awaytovC^ea&ai, , . .) »xai tovtov
Tdv TQonov ini^ovXeva d VT (ov xat avvayiovt^ofibvcov
1) Berolini 1863.
...ikv'1.;..» ' .iL:
■.jaiJiSiSiidiifa^
K;^':^^'^'--
vojAOVj eutoTtoSj ol/uuy ol Stxcearal i^r^ntnijyh^oev xai iaTatrtaam-
aJU^AoK ««* TtaqaxQova&^vzeq ind tTjS na^tfxemjg itf/tj-
^ovto Srt Mtvxev Sxatjtog.* — et in §§ 14—15 et 77—78. —
tJt bis lecis participiis usus orator proxima cum prioribus
comprebendit repetitione, ita omnino saepissime bac usurpata
b4 proxima transiisse iam supra vidimus ut in § 32: »ot( fiiv
'iv^aev ...xai avtij ivixrjaev . , .* et in §§ 33 — 34: *inHidv
ovv Xiyri Jf . . . . iJTroXa/Jifitivete avtt^ vfieig . . . taiJta adt^
vfteTg inohxfifiiivete xai oti . . .« — Molestas igitur et incon-
cinQitates ct repetiUones quoniam cognovimus in oratione Ma-
cartatea, in quo offendamus, hoc unum restat. Plerumque enim
orator singulas sententias paratactice coniungit sine uUa arte.
Tales autem paratacticas comprebensiones qui ignarus concinnas
rotundasque periodos struendi etiam atque etiam usurpat, in
eo dissoltttum agnoscimuH dictionis genus. Macartateae vero
orationis sententias quis est qui neget persaepe tam laxe inter
se iunctas esse, ut foedissimae existerent continuationes, prac-
sertim cum, qui banc orationem scripsit, comprehensiones interdum
conformaret longas et prope infinitas. — Faratacticae structurae
exempla invenimus in hac oratione permulta, ut praecipue apparet
e creberrimo' particulae xaP) usu; non dico eam copulam,
quae substantivum cum substantivo, adiectivum cum adiectivo,
omnino alterum sententiae membrum cum altero coniungit,
sed eam, quae singulas sententias inter se coniungat, quae
transitum ad novam sententiam efficiat. Sic xai usurpatum
est in paragrapbis: 3, 4 (bis), 5, 8, 9, 10 (bis), 11, 13, 14, 16,
19 (sexies), 22, 23, 24, 32, 34, 38, 48 (bis), 50, 52, 62, 69 (bis),
73 (bis), 77, 79, 82, 84: 37*) loci in 67 paragraphis. Boni
oratoris est et paratactice positis particulis fiiv — ii et hypo-
tactice comprehendere complures sententias ita, ut periodus
evadat rotunda et absoluta. Quales qui conformare potest
1) De particulae *al crebro usu dico, quod in paratacticis construc-
tionibns ea est simplicissima et frequentissima particula, qua qui utitur,
ut sententias inter ae iungat, haud. ita magna vel omnino nuUa arte eget.
2) 26 ez sententia Uhlii, qui S9 solnm praebet orationi XLYIIL,
19 orationi XXXV.
euin interdain aptissime paratactica ootilanctionie uti cbnsentanetini
est. Itaque ne in eis quidem orationibus privatis, qaae sine
dubio Demosthenis sunt.<, desunt comprehensiones paratactieae,
sed rarius usurpantur et modice. Quard particulam xai ea
quain statuimus ratione in illis orationibus non tam saepe'
legimus quam in Macartatea: XXVII., 5, 7, 8, 10, U (bis), 12,
13, 14, 18,: 26, 30, 39, 64 (bis), 62, 64, 67 (bis): 19 ]od m
69 §§. — XXVni., 1 (bis), 9, 10, 17: 5 loci in J24 §§. — LIV., '
2, 8, 9 (bis), 10, .12, 18, 22, 24 (bis), 27, 35, 41: 13 loci in
63 §§ — Quas orationes si conferimus Macartateae, id praecipue
animadvertendum est, in illis rarissime particulam xai bis
deinceps vel compluries ita poni, in hac saepe. ^uin etiam in
§ 19 sexies usurpatam invenimus eam: *BovaeXog y"Q - • • '">'*
tovTtp iyevotTO . , . xal ovxoi anartsg . . . xal Siiveifitv
avTotg . . . veind^fi'01 6i . . . ixaffrog ^yrjfte . . . xai natdeg
iy^voito . . . xui eyivovro n^vre otxot . . . xai x^^Q^S ixuorog
tiixei . . .«
Quo loco quid dissolutius cogitari potest? Num nobis
Demosthenis talem narrationem esse putare licet? Immo vero
ea est puerilis dictio, non summi oratoris. r ^j
Ergo in periodorum structuris orationis XLlil. agnoscimus
dissolutum dictionis genus, quod plane abhorret a Demosthenis
arte. Ut in Macartatea ita in oratiOne, quae est in Olympiodorum,
concinnas et nunierosas periodos non invenimus; sed male et
laxc singulae sententiae inter se conexae sunt. Duram et
molestam continuationem affert A. Schaeferus paragraphi 39:
»a J' eyo» eQm ngog viiag^ oti ovTog ipevSeTai, Tavta Si in6voux[
ovSefiia iffTai, (pavegcog 6' eniSeC^at ttjv tovtov dvaiffxvvTfaVy
Texfnr,Qia Xiycov . . .« Praeter hanc quamquam, qualem Macar-
tateae orationis paragraphi 6 sqq. ambitum snpra exposuimus,'
talem in hac oratione nullum me invenisse concedo, tamen
parum rotundas, nimis dissolutas plerasque comprehensiones
esse intellegimus. Nani in hac quoque oratione persaepe et
inepte repetitiones usurpantur ad singularum sententiarum
complexionem, cuius rei exemplum legimus in § 16: »vnoipia
Ttg iyeveTO . , . ix Si TavTijg Tijg vnotffiag i66xet ifioi x. t.
X>. ^aaavC^etv tov av-d-Qtonov xai 6 av&Qtonog . . . ,*
49
Quin etiam in eo utraque oratio consentit, quod orator, ut
repetitione complexionem quandam efficiat, nimis saepe parti-
cipiis utitur; cuius participialis usus multa exerapla afferre pos-
sum , ex quibus nonnulla appono : § 10 »v7rsvoovfiev yaQ . . .
TttVTa drj ndvTtt TiQovoovfisvoi ...«,§ 13 -tdishov S'' eyco . . .«
(% \2 SisTXov syco), § 32 -iivixrjGsv ovzog Q^Sioog' vixijaug Si
. . . « ; praecipue § 25 sqq. : *s7tsidrj 6' sxdXsi 6 aQxmv sig xo
SixaaxrjQiov ajiavvag xoig dfnpiO^rjTOVVxag xavd rov vofwv,
vnconoadfisH-a rjfisig Tovrovi 'OXvfimoSooQov Srjfioaitf dnsT-
vai (fTQaTsvofisvov. vno fioS-svTog 6k tovtov dvx^vncofjioOavTO
ot dvtidixoi xal Sia^dXXovTsg 'O. t. votsqoi rjfimv XsyovTsg
snsiOav Tovg dixadTdg xprjfpia ad xf^ai Trjg Sixrjg ^vsx^ dnsTvai
TovTovl xal ov drifxooiff. 'iprjffioafisvtov dh Tama toov Si-
xaOTtov SisyQaxpsv 6 aQxtov II. x. t. v. Trjv tovtovI X). dfi-
^iOfiiJTrjaiv. ysvo fisvoov 6i tovtcov in sS ixao sv
snsidrj 3k insS ixda avTO «
Paratacticis denique structuris haec oratio non minusplena
est quam illa. Nimis saepe enim posita est particula xai eo
sensu, quem supra explicavimus, in §§: 5 (terj, 6, 7, 8, 9, 11,
14, 15 (quater), 16, 17 (bis), 18, 19, 20 (bis), 21 (ter), 22, 23,
24 (ter), 27, 28, 29, 31 (quater), 32 (bis), 33, 44 (bis), 49, 50,
51 (ter), 53, 56, 58: 48 loci in 58 §§.
Neque ita paucis locis particula xai compluries deinceps
usurpatur, praecipue in §§: 5, 15 ^xai dr) xai iXa&s tSv
Kovoova — xai nQWTov fiiv vffaiQsTTai . . , xai TavTU noidSv
. . . xai To dQyvQiov . . .«, 20 — 21; 24 »xat xara Tvxt]v . . .
vfisTg snsiaxhjTs . . . xai sSsi xai t, t). aTQUT svea ■&ai^
xai ooxsTO fisxd toSv aXXoov OTQaTsvofisvog' xai avvefie-
^rjxei « — , 31. Ergo ne hanc quidem orationem in
struendis periodis non laborare dissoluto dictionis genere nos
statuere oportet. Distat igitur ea a Demosthene, congruit cum
Macartatea.
Reliquum denique est, ut de oratione Lacritea dicamus. In
laxa et dissipata structura et A. Schaeferus*) et Fr. Blassius')
1) 1. c. p. 291.
2) 1. c. p. 506 Anm. 2.
(Sehlmmelpfeng).
tmn cDferdttni«pti88iniiBpaniUetk)a ootriarfettenft^ati cdiaei ttilirt iil
esh Itaqoe^ ie m eis qai(lem> erafiloviibdS prfMtift^-/^p|e-<aii(^
dabio Pemosthenis snnt», desvRt cotoipreheiisiotieB' pMiiMili^
sed rarias nsurpantnr «t modice." Qaar« paxil^lAb^ «adt^^
qaain statuimas ratione in illis orationlbalt Aon ^ tMn -lii^
legiHBus quam in Macartatea : XXVII., 5, 7i S;'iO,i ff '(=bfcr7*I<B^
18» U/ V8,: 56,; 30, 39, 54 (bis), 62, 641 «7 1^)^ 39'1fi(S{ 4>''
ff^ §§. -- XXVIII., 1 (bfe), 9, 10, 17: frlofclin »*§§.-^UftV'
2, 8, 9 (bis), 10, .1?, 18, 25, 24 (bis), 27, 85, 41 c ^iSim ifr'
63 §§: -^ Quas oration^st coaferimu8Ma<»rtatea^, i<fprae<iii^
animadveitendum est, in illis rarissime partioalaim «u^^iblii
dcKDceps vel compluries ita poni , in hae sifeptf. lim» eelftiK^lV>
§ 19 sezies unirpatam invenimns eam: »Bbikft^ f^i^ ^ . /•tiiii^r
Tovv^ iy^vorto . , . xal oStot aitattsq . '>.■■'•.'■ ■'ii.at''-4'^m^ii^'
avTOig . . . vstfuifistw di . . . ixamo? iyVI** ' ' • ^liel MMti'
iyirovto , « . xdl i^ivavtp n^e oixot ... kai ji*^Q^ f^ftiif^os'
■^!' Quo loco quid dissolutias cogitarf potest? Nriro'1^fe'
D^mosthenis talem narrationem esse ptitare licet? Iiiiiik)^y#6r-
ea est pueriKs dictio, non sunmii oratoris. ; 'riiw
Ergo in peribdorum strud.uris orationis Xlilif. a^(^'^i^'
dissolutum dictioiiis genus, quod plane abhorret a DeihVsflie^s
ai^. tjt hi Ma^cflrtiatea ita in oratiOne, quae^st ih 6\yitipi6dor}M)^
concinnas^' et huhierosas petiodos noh invenimu^i 'secl ' malte 'j^t '
laxc singnlae sententiae mter se coneiae sniit 'Diriioi '^C"^
molestam continuationem affert A. Schaeferus. paragriq|ihY.^9r
»a d^ iyti iQto nQog vfuc$i Su oitog yjevSetaij t(Dcff(^ti ^ii vlrf^i^*
ovSs/iia ifftat , ifiavsgwg 'if ' intSei^m t^^v to^tov i^^oMx&iffmff^
tex[it^Qttt Xiywv . . .« .^raeter hand qukmquam, quakm M^cai^-
tateae orationis paMgraphi 6 sqq. ambitum $tipta 'ekipbsilfmw,,^
talem in hac oratione nuUum me invooisse coitcedoi tatii^n'
parum rotundais, nimis dissohitas plerasque cdnipfehiBnsJi^ii^'
esse intellegimus. Nam in hac quoque Qratione. persa^pe et
ihepte repetitiones usuipantiir ad singalarum sententiacufi]^
complexionem, cuius rei exemplum legimus in § 16: •ifnoififa
tig ifivejo . . . i* di tavttjg vfjs vnotpiag Hoxet iftol: m t.
t). fiaaavil^eiv tdv Sv^&QtonoV xal 6 av&Qun&g ^ . >i „* i n[
■:.'-' .,"•■■■' -■■■■■■:■,■: -49
'Qain etiam in eo utraque oratio consentit, quod orator, ut
repetitione complexionem quandam eMciat, nimis saepe parti-
cipiis utitur; cuius participialis usus multa exempla afferre pos-
sum , ex quibus nonnulla -appono : § 10 •vTtevoovfuv yeig . . .
ravra rfiy' Trdvra rcQOVoov/ievoi ...«,§ 13 •»6ieltiiv <f ' ^«i» . . .«
(% 12 dietXov eY(o), § 32 y>ivixi^aev ovtog ^ifSitog; vixtjffa^ Si
. . . « ; praecipue § 25 sqq. : *ineidrl d' ixdlei 6 aQxtov eiq xd
dixtt((%TqQiov anavxag Todg d/ig)ia^riTOVVTag xccrd rdv vofMV,
vTtmfioadfied^a "qnelg Tovxovi X)Xv(int6d(OQov Stjfwai^ dnet-
vai atQttvevofievov. vno fiod-evrog dk tovtov dvxhvntofioaavro
01 dvTiSixot xtti Sitt^dXXovTeg 10. t. vareQoi ijfuov X^ovTeg
ineUJav Tovg SixaaTdg xfjrjfpiatta&ai Trjg dixfiqg h>ex^ dnetvtti
TovTovi xai ov 6r}fwaiif. xl^rjffiattfieviav dk TovTa twv dir
xttaTtSv 6iiyQtt\pev 6 aQX<ov II. x. t. v. Ttjv TovTovi X). dft-
g^iafi^^Trjaiv. yevofievmv 6h TOVTutv ine6ixaaev
inei6r} 6h ine6 ixdaavTO «
Paratacticis denique structuris baec oratio non mlnus plena
est quam illa. Nimis saepe enim posita est particula xai eo
sensu, quem supra explicavimus , in §§: 5 (ter), 6, 7, 8, 9, 11,
U, 15 (quater), 16, 17 (bis), 18, 19, 20 (bis), 21 (ter), 22, 23,
24 (ter), 27, 28, 29, 31 (quater), 32 (bis), 33, 44 (bis), 49, 50,
51 ,(ter), 53, 56, 58: 48 loci in 58 §§.
*r >> Neque ita paucis locis particula xtti compluries deinceps
usurpatur, praecipue in §§: 5, 15 »xa» 61} xai ila^e roV
Kovtova — xai nQWTov fihv v(fttiQetTai . . . xai Tttvra nouav
. . . xtti To dgyvQiov . . .«, 20 — 21; 24 »xat xttTd Tvxrjv . . .
vfietg ineiaxh/ce . . . xtti i6ei xdi t, t). aTQttT evea d^tti^
xai mxeTO fxe^d toSv aXXtov OTQttTevofievog' xtti avvefie-
^ijxei « — , 31. Ergo ne hanc quidem orationem in
struendis periodis non laborare dissoluto dictionis genere nos
statuere oportet. Distat igitur ea a Demosthene, congruit cum
Macartatea.
Reliquum denique est, ut de oratione Lacritea dicamus. In
laxa et dissipata structura et A. Schaeferus^) et Fr. Blassius')
1) 1. 0. p. 291.
2) 1. 0. p. 506 Anm. 2.
(Sehlaundpfe&g).
r^^xT"'"::'-^'-- :':^^
50
offenderuDt, praecipue propter nimis frequentem usum copulae
xal et propter pravam complexionem sententiarum malosque
transitus, de quibus iam supra disserui et in §§ l sqq. et 3 sqq.
et 6 sqq. Praeterea in § 4 animadvertiraus constructionis
mutationem »xa^' wansq t. a. inotrjadfirjv dSsktpm ovrt tovt<p
ixsCvov xal Mxovri . . . xai xXi]Q0^'6fi(p ovti . , . xal ovx dv
ixonog TovTov det^at « Particulam vero xai illo sensu,
quem exposuimus, haud minus in hac oratione quam in illis
paratactice usurpatam invenimus in paragraphis: 5, 6, 7, 8, 16,
22, 28, 29 (quinquies), 30 (bis), 31 (bis), 32, 33, 37, 42, 45,
47, 49, 53 (bis), 56 : 26 loci in 47 §§.
Compluries deinceps ita posita est et in § 29 »xat t6 ftiv
nXotov mQfiet . . . xal i^fieig ngogiovTeg disXeyofJtsy^a, xat
sxsXsvofJisv , xal rjfjisTg TOVTOig nQogijfjisv xai Sfi^
snsaxonovfisv . . .« et in §§ 30—31.
Conclusas ut periodos strueret, ne ei quidem contigit, qui
hanc orationem scripsit. Adde, quod etiam in hac nonnullae
exstant repetitiones, quales in ceteris duabus orationibus obser-
vavimus, imprimis participia ut in § 31 i>AdxQiTog. vava-
YijGai M(prj Td nXoiov vavaYi^oavTog Sk tov nXoCov
...«,§ 52 ».. . a idavsCaavTO . . . davsi^ofisvov yuQ . . .«
Quamquam vero concedendum est eas constructiones parti-
cipiales non tam frequentes exstare quam in illls, in hac non
tam deformes continuationes, tamen id certum est a Demosthenis
arte struendi multum distare eius, qui Lacriteam orationem
composuit.
Restat, ut dvax6Xov&a apponam: § 7 ». . . xat sdsotvo fjtov
SttvsTaai . . . ovSiv sldtSg . . . oiSd^ 6 @q. Trjv tovtcov novrjQCav,
dXX'' olofisvog . . .« et § 36 •xuTsxofjisvot rf' vtp' i]ficov xai sXsy-
x6fisvoi siTS . . . dnsxQ(va%o A. ovToai, ort . . .« liu . i
Quod si in causas inquiremus tam pravae structurae, prtie-
cipuam oratoris esse loquacitatem statuemus. Latitudinem enim
verborum cum in explicandis seu gravibus seu levibus argu-
mentis tum in narrandis seu magnis seu parvis rebus cognosci-
mus in eis oratiunibus, de quibus dissero, summam minimeque
aptam privatis causis. Hanc autem verbositatem propriam esse
dissoluti dictionis generis cum ex aliis causis tnm apparet ex
-,-;<^
^AiiL.'^i£.'Jjht;
■.^-wr*!-"-» -j*^
ep, quod in eis ipsis paratacticis continuationibus , in quibus
particula xal compluries deinceps usurpata est ad complexionem
sententiarum , maximam reprehendimus verborum latitudinem.
Quod dicendi genus recte vocat Lortzingius') epicum, non dra-
maticum , quod cum omnem oratorem deceat tum Demosthenis
proprium sit. Loquacitate igitur ne dicam garrulitate laborare
bas orationes in proximis accurate exponam. Etenim ut a
Macartatea oratione ordiar, si non plurima at permulta, quae
in hac seu in narratione seu in argumentatione afferuntur, ad
causam non pertinere ostendi. Isaeum vero in oratione, quam
scripsit de eadem hereditate, perspicuitati et brevitati studere
intelleximus. Haud mirum igitur, quod is rotundas et concin-
nas conformavit periodos. E multis exemplis satis sit unum^)
afferre, e quo dilucide appareat, quomodo inter se differant
dictionis genere Isaeus, quippe qui brevitate excellat, et is, qui
XLIII. scripsit, quippe qui verbositate laboret Ille enim nar-
rationis initium hoc modo facit in § 8: *iyii yotQ xaX Uyviag,
cJ a., xal Ev^ovXiSrjg xal STQOTOxX^^g xai SvQotiog c T^^g 'Jyviov
fMjiQdg d6eX(f6g, e§ dveipuSv iafiev yeyovoveg, xal yuQ ol TiariQeg
i^fjicSv rjaav dvexpioi ix TtacQadsXipcav , de eis igitur tantum
dicit, quos propter proximam narrationem nominari necesse est.
Hic vero incipit a Buselo, generis auctore, tum de eius quinque
filiis multa &.cit verba, deinde commemorat res, quae omnino
non pertinent ad causam eaque omnia narrat summa verborum
copia , summa garrulitate. Quo fit , ut omnia fere , quae con-
tinentur in §§ 19—21, supervacanea videantur. Quam narra-
tionem verbositate superari posse equidem nego. Multo breviora
magisque perspicua sunt, quae in oratione LYII. qui loquitur
de genere suo exponit*).
Praeter hanc longam molestamque narrationem, quoexemplo
dilucidius esse nuUum potest, tria alia affert Rohrmannus^), e
quibus, quam verbosus sit orator, eluceat: § 12 *ixeXvog yuQ
1) 1. c. p. 35.
2) Cf. Blassium II. 470. II. 533—534.
3) LVII. 37—38. Cf. eUam § 20-21.
4) 1. 0. p. 48-61.
52
. . .«, § 14 »xttl ot ^QotiQsg . . .«, § 18 *td (ihv ovv TtQwtov
dievorjii^rjVy w a. 6., YQcixpag iv nlvaxi anavtaq TOi)g avyYsveig
'Ayviov, ovtwg emdeixvveiv i^fiTv xttif ixaatov. eTteiSrj (T eSoxei
ovx eivttt e^ tctov ly S-ecoQitt uTittai totg iixaataTq, dXV ot nd^^w
xttd^rjfievoi dnoXelneaiitti, dvttyxaTov lifwg eatl tw Xoyto 6i6ttOxeiv
vfiag' tovto ydQ anaai xoivov etfTiv. neiQaaofie&a S^ xai
rjfieTg cog dv fidXiata dvvtofie^&tt did § QttXVtttTfav enideT^ai
neQi Tov yivovg tov 'AyvCov.* Atque alia permulta exstant in
XLIII. verbositatis exempla, quae si omnia numerare vellem,
totam adscribere orationem mihi opus esset. Sed in singulis
qualis sit haec verborum latitudo demonstrabo. Summum vero
taedium efficitur crebris repetitionibus et verborum et senten-
tiarum. Nam etiam atque etiam eadem verba, eaedem senten-
tiae usque ad nauseam repetuntur. Ut enim, cum de ratione
transeundi et struendi diceremus, multas cognovimus super-
vacaneas repetitiones , ita omnino huius orationis in omnibus
fere paragraphis bis vel compluries deinceps eadem verba posita
sunt vel eadem sententia repetitur molesta ratione et inutili.
Quales repetitiones invenimus iam in primis duabus paragraphis :
vov6iv navovTtti — ov6bv nttiovTtti ^§ov nttQaxolov&ijaeTe —
nttQttxoXov-9-eTv dvdyxrj . . to nQaxr^evt^ . . ^irjyi^ffaa^S^ai —
neiQtttfofiai . . 6i6dcexeiv . . neQi TfSSv nenQttyfievtov*, — itemquB
in paragraphis: 3. yivei ovaa eyyvTdxia — ysvei fiiv oog iyyv-
TiQco..', 4. xfjev6eTg rjxov xttt. — ai 6. ... i^rjXey%xhiaa\< xpev-
6 eTg ovcai; 12. tovtov dneTVxe xtti ovx eyiveTO . . . .; 15. nQog-
exttXidaxo — rl nQogxXrjCig eyiveTO, nQogexaXiaavTo; 16. i^nQog-
xXrjaig iaTi...; 17. 6iofitti vftcov — 6iofmi vficov, 22. olxeioTeQdg
iCTi xal nQogr^xei fjtaXXov; 27. ovofia tcov ev tw vofua eiQt]-
fiivcov xal fiiXQi fov 6 vofiog xeXevei . . . ovofia twv ev t^ vofttp
eiQrjfiivcov .. .; 32 — 33. evixrjaev sexies; 48. 50. ov6k naQanXrj-
ffwv bis; 55/56. eni6ixd^ea&tti — ene6ixtt^6firjv, fifupia^ritrjas
— dfig^iafirjtijatti', 59. nQogtdttovai — nQogtdTTOvai — nQog-
TdTTOiev; 63. r] HoXifXcovog d^eX^rj — d6eX^tj ydQ rjv IloXi-
ficovog; 66/67. TttVTa Xiyei — TttVTd Xiyei . . .
Eo modo per totam orationem pronomina amdg et ovTog^)
repetuntur imprimis in paragraphis: 3. tovtovI ydQ tov nai6dg
1) Quam eandem repetitionem in orationibus pro ApoUodoro scriptia
obaerTaverunt A. Schaeferus 1. c. p. 188 et Lortzingius 1. c. p. 84.
A^oJQti&laid
' :■ ■^•^■.•^r
— tov xXiJQOv TovTovf . . .; 11. oihoal 6 natg — tov naXda
tovTOvC . . . ; 13 — 15. tavttt — tdv naiSa tovtovi — 6 roy-
tovi — nwtiQQ — xai avtdg ovtog — tovtovi — avtov fiiv
tovtov — 6 natg odtoai — naQovtog tovtovi M. — tdv naida
tovtqvi — tavta — t(ov tovtovi M. — 6 naig ovtoai — ttp
ncuii tovttp — ovToi — tii]v tovTovi firjt^Qa] 19. tovta —
ovtoi — avtotg — avteov •— avtoig — tovtcav; 21, 26, 34, 72
tind tovtcov xai vnd trjg v^Qscog tijg tovttov . .«
onvrQvLO vero clarius non est huius rei exemplum, ubicunque
fere dicitur de Theopompo, additur') 6 tovtovi nati^Q MaxaQ-
fatov. Suffecisset enim, si orator scripsisset 6 Ofonofinog,
praesertim cum tota oratione de uno eodemque Theopompo
ageretur. Sed multo plurimis locis legimus 6 tovtovi nati^Q
MaxaQtdtov in paragraphis: 4, 5, 7, 13 (21 6 tovtovi nQoyovog
M.\ 24, 27, 28, 29, 33, 41 , 80, similiterque 59 ®€on6(Anm tm
nccTQi tm tovtov, 60 ®. 6 tovtovi natrJQ, et aliis locis: 0. 6
nati)Q tov M. 17, 21, 33, 34, 47, 55 (bis), aliis attributis ad-
ditis: 20, 25, 26 (bis), 30, 33, 34, 47, 48 (bis), 52 (bis), nullo
attributo adiecto quatuor locis: 56, 64, 67, 69.
"iiiilam ex his exemplis cognoscimus frequentem repetitionem
non solum pronominis demonstrativi, sed etiam nomlnum. Neque
rarius Macartati nomen legimus in §§: 4, 5, 7, 13, 14(bis), 15,
17, 21 (ter), 22, 24, 26 (bis), 27, 28, 29, 33, 34 (bis), 41, 47,
48 (bis), 49, 52, 55, 59, 60, 64, 65 (bis), 67, 77 (bis), 80, 81,
82: 5P loci in ^7 §§. -^» > - 1 ■ - -
Multa rarius adversarius nominatur in Demosthenis veris
privatis orationibus: LIV. 1, 3, 7, 8, 13, 15, 16, 20, 24, 31«)
(ter), 32, 39, 40 (bis), 41 (bis), 42, 43 (bis) : 21 loci in 44 §§.
(Cononis nomen). LVII. 1, 4, 8, 15, 16, 26, 30, 31, 32, 48, 59,
60 (bis), 61: 14 loci in 69 §§. (EubuUdae nomen). XXXVL
2, 3, 11, 14, 16, 18 (bis), 22, 26, 28, 56, 57, 60: 13 loci in
62 §§. (ApoIIodori nomen).
1) Cf. Bohriuannum 1. c. p. 38.
2) In eo quod compluries deinceps C!ono nominatur, offendere non
possumus, cum in eius paragraphi verbis »Ji6rtnof . . . 'A^iaTuva* testi-
monium contineatur.
54
Porro uDo eodemque loco persAepe idem nonteh eolnpluries
deinceps positum est, cuius usus unnm et gravissrimum exemplum
affero: 24 »t^s fPvXoficlxr]? ^i t% ddeXqifjq trjg JIol^ncovos
»al «PiXccYQoVy m tSatxev cevtrjv 6 dSeXg>dg noXiiitoi>
dve^ipup ovTi eavTov (d ydg ^CXayQog vldg ^v Ed^ovXiSov rotT
dSeX(pov Tov 'Ayv(ov), xoC drj ^iXdyQOV tov dvetptov toC
noXdfitovog Mti Ttjg ^vXofidxV^ ^? d6eX^g Trjg IloXi-
fjtatvog eyiveTO vtdg . . . xai oiToi fiiv vieig iy^vovTO IloXi-
fxatvi xai Tfj dSeXgyfj r^ IIoX^fia>vog <PvXofidx!}'* PoStremo
Hagniae II. quoque mortui nomen etiam atque etiam inutiliter
repeti commemoro ut in § 3 (bis), 32 sqq. (decies), aliis locis :
ita exceptis tribus locis: 6 (bis), 67, ubicunque de eius heredi-
tate dicitur. Legimus enim : o xX^Qog tov 'AyvCov in §§ : 3, 5,
7, 15, 20, 28, 31, 34, 48, 49, 50, 65, 69 (bis), 76, 77, vel:
'Ayviagy ov iOTiv 6 xXiJQog ut in § 32. Interdum porro idem
duplici ratione expressum videmus, quem usum vocamus pleonas-
mum, ut in § 74 »hi 6i nQog TovToig.* — Atque huc mihi
videtur pertinere comparativus ille, quem legimus et in § 22 et
in § 25. Sic formatum esse comparativum duplici quadam
ratione a poetis ab eisque rarissime constat'). Praeterea Plato
compluribus locis fiaXXov subicit comparativo, cuius usus exempla
afiferunt Stallbaumius ad Gorgiam 4876. et Astius in Lexico
Platonico II. p. 274. In Demosthenis orationibus nullum inveni
exemplum. ;; . -;
Neque vero solura repetitionibus orta est tanta et rerum
et verborum latitudo, sed etiam orator, cnm eandem sententiam
exprimeret varia ratione modo affirmative et negative, modo
gradatim ascendens a minore ad maius vel a maiore ad minus
descendens, qua erat loquacitate, efficit eam verbositatem a
privatis causis alienam. Qualem invenimus in paragraphis:
4. »xai ov fJLOvov -i^TTijxhjaav, dXXd xai novrjQOTaTOi do^avreg
elvai dnrjXXaTTovTo . . .«, ad quam paragraphum recte adnotat
Rohrmannus^) loco particulae xai exspectari «trre et loco verbi
1) Cf. Kruegerum, qui 1. c. 49,6,3 comparativum illum nusquam nisi
a poetis usurpatum esse dicat. Cf. Herbstium ad Xenophontis con-
vivium I. 4. '■ ■"" ■
2) 1. c. p. 38. '-'
finiti ijtt^^aav participium rffTr^^wsg — , 32. ». . , ivbtrfiev
oi)isfua jtaQaaxevfj adCxip — crAA' tag olov re dixaiotaxa . . .«,
33. ». . . ovx svixrjGev dXXd TcagsxQovoaro . . . « , 34. >ovts
0e67tofi7tog ovt' aXXog oddslg Ttfonots dv^&Qoancav evixrjosv^^
48. 50. »ovSh' orofttt tcov . . . dXX' ov6i TraQaTtXijatovit,
67. -ttovtcov ovdiv SfxsXs 0. . . . dXXd tovto fiovov . . .« etc.
Adde, quod haud ita raro quasi parenthetice iuterposita in-
venimus brevia quaedam enuntiata, quae quamquam inducuntur
particnla yap, tamen plerumque mihi quidem supervacanea
videntur. Cf. §§: 18 ^tovto yaQ dnaai xoivov iativ^^ 27, 63,
64, 73.
Brevitati vero aptae et concinnae hunc oratorem oiimino
non studuisse, ut ex omnibus prioribus apertum est, ita prae-
cipue ex longa illa et molesta periodo paragraphorum 6 — 7.
Quam omissis verbis inutilibus simplicissima ratione optime
Rohrmannus demonstravit sic strui potuisse: ^ixovai^g <f^ trjg
firjtQog tov naidog tov xXiJQOV, ovtwg slai fiuxQol &. x. FX. x.
rX. iqttrjd-elg td UQOtsQOV xal ktsQog tig tmv imtr^deCutv
EvTvoXefiog, Sat^ ovx otovtai detv TcsCi^ea&ai toTg vofioig, dXXd
navta tQonov inix^iQovvteg dtpeXeaihxi ndXiv tr^v yvvaixa tov
xXrjQov nQogexaXsaavto avttjv nQog tov aQXOvta elg SiaSixaaCav.*.
Atque alia permulta possum enumerare verbositatis exempla,
sed eis , quae iam attuli , unum addam. Dico inquisitionem
illam, ut Latine vocatur dvdxQiGig, quae exstat in paragraphis
48—49. De qua iam disserunt') Blassius et Rohrmannus, quo-
rum alter verborum latitudinem tei yuQ tig dvaxQivoi ta d. 6.,
ovtoal tCg iatlv 6 dfiq>ia^r]tc5v tw naiSl tovtm tov xXrJQov
tov ''A « ■»ndXiv di] dvaxQivu) tov naWa sqq. . . .«
reprehendit, alter huius figurae formam, cum melius se haberet
dictio, si orator scripsisset »« t ydQ tig dvaxQivoi ae, co M., av tCg
«'...« Multo aptius et brevius haec figura usurpata est a
Demosthene in LVII, 66 sqq.: ». . . iyco tdv avtov tQonov
iflttvtdv VfiXv dvaxQivco. ot aVxf-Qcone, tCg r]v aoi natr^Q; ifioi
QovxQitog. otxetoi rtveg eivai fiuQtVQovaiv avti^; — ndvv ye
1) Gf. Blassium 1. c. p. 495, Rohrmanntim 1. c. p. 53.
56
In hac, quam exposuimus, verbositate vel loquacitate cum
Macartatea oratione plane congruit, quae est in Olymplodorum.
In utraque enim orator eisdem verbis promittit se quam bre-
vissime dicturum esse: in illius') § 21, in huius § 5: io-ci Si
^Qcexvs o Xoyog.
In utraque vero longissimam invenimus narrationera et
simillimam. XLVIII. 5. »^v ya^ , w a. <J., Kovcov 'AXauvgi ot-
xetog rjfi^Tegog. ovrog 6 Kdviov iteXevtrjaev. anaig oXiyov
Xgovov ndvv d^^aafqOag, e^ito ii noXXa Htj, xal rjv ngea^v-
Tegog, or' itekevta. xai iyoi ineiSi) fjOx^ofjirjv, oti ovx olog ts
iatai negiyeveaxf^ai sqq. . . .«
Ex ceteris verbositatis exemplis affero et § 9-10 et § 53.
Easdem animadvertimus in hac oratione repetitiones statim in
prima paragrapho: dvayxaiov — diixcovtai — dSixeia-9-ai —
rjvdyxaaiiiai — dSixeta&ai et in paragraphis: 15. iXad^e —
iXdvx^ave, 23 — 24. xal iiet dycovi^eaif-ai — dnagdaxevoi . . .
ngog to dyoavif^ead-ai — eintogdva^oXr] tig.. .nagaaxevdaaa&ai
ngog tov dywva — atgatevead-ai — atgatevoftevog — xal
avve^e^rjxei . . . dva^oXr] — atgatevofievov . . ., 28 — 30. i^ov-
Xevofied^tt — xal idoxei r)fuv ^ovXevofievoig — ineiStj 6i tavt*
i^ovXevadfieO^a xal idoxet — , 30 — 31. toV vofiov, xuxf^ ov rj
ngogxXrjaig iyeveto — xatd tdv vofiov tovtov r) ngogxXrjaig
eyeveto, 32. tavta 6r] ndvt'' ix(ov — dXX' ix^i avtog anavta,
36/39. ngo(pdaeig — vnovoiag sqq. , 40. eiSoaiv dxgi^tSg —
dxgi^ag ydg rjSei, 45,46,47, 52,53, 54,55 — ; praeterea in his
paragraphis: 21. 50. avyxtogeiv xal avvextogfjaa, 19. 32. 38. xatd
tovg ogxovg xai tdg avv^rjxag . . . negi tov laofioigelv —
ofitofioxcog xai avvi^xag ngog fie noirjadfievog rj fir)v iaofioigrj-
aeiv — ofAcofioxcog iaofioig^aeiv x. ttov avvxhjxiov . . , 11, 12, 17,
92, 38, 46(bis), 47 (bis), 48: •Av6goxXei6rjg , nag' 4 xetvtai at
avvx^rjxai* vel similiter. — Ut in XLIII. ita in XLVIII. saepis-
sime videmus usurpatum prononien ovtog vel ovtoai et Olym-
piodori nomen positum. Legimus enim ovtoai X)Xvfini66a>gog
in §§: 5 (bis), 6, 14, 17, 20, 22 (bis), 23, 24, 25 (bis), 26, 28
1) Cf. etiam XLIII, 18 <5*a fiqaxmdxiav, 73 iui PQuxio». Quae verba
utroque loco sequitur narratio looga et molesta.
w
(bis), 30, 31, 51, 53, 57 (bis), 58, 56 (votovToal), praeterea pro-
Domine omisso solum nomen in §§: 1, 2 (ter), 4 (bis), 13, 16,
18, 20, 21, 27, 28, 20, 30, 31, 34, 35, 41, 43, 45, 58. — Com-
pluries deinceps usurpatum est pronomen ovtos in §§ G — 7,
%nomen Olympiodori multis locis: quater in § 1— 2, in § 4— 6
quinquies, saepissime in § 20—31, in § 56—58 quinquies. Ut
pronomen demonstrativum ita personale ^«u' saepissime positum
est, multo saepius quam in Demosthenis privatis orationibus,
multo etiam saepius quam inXLIII. — in §§: 3, 5, 6, 7, 8, 12,
I3(bis), 17, 19, 22, 23, 27, 28 (bis), 30, 31, 33, 35, 39, 44(bis),
45, 48, 50 (bis), 55, 57 (bis): J29 loci in 58 §§')• — Etiam
relativi pronominis eandem formam enuntiata conectere videmus
in § 38—39 xal a fjt^v — a fiiv ovv — a di... Quem usum
in orationibus, quae sunt pro Apollodoro, observaverunt A.
Schaeferus^) et Lortzingius'), qui in Demosthenis veris orationi-
bus unum tale exemplum se reperisse dicit in oratione de Rhod.
lib. § 29.
Alium quoque usum, quem earum orationum proprium esse
illi homines docti demonstrant, etiam in hac oratione invenimus,
particularum eam inopiam, qua efficiatur, ut eaedem particulae
identidem se excipiant, imprimis ut illic ita hic particula eneidrj,
velut elucet e paragraphis: 5, 19,20,21,22,33, 28. Praeterea
haec particula usurpatur in §§: 6, 7, 25, 27, 41. Qui usus
non tam frequens apparet in oratione Macartatea (1, 6, 8, 11,
12, 18, 74).
Eundem vero pleonasmum atque in illius orationis § 74
animadvertimus in § 43 »iTi <f^ nQdg tovToig* similemque in
§ 15 •"fisTtt ih TttVTtt od noXkfp XQOVm vgtsqov* (cf. § 16 •ov
noXX^ Sh XQovia vtSTeQOV^).
Deinde in utraque oratione orator nimis saepe eandem sen-
tentiam vel notionem varia ratione exprimit modo affirroative
1) in Mac. 2, 11, 13, 22, 25, 55, 67, 73, 74, 75, 81, 84: 12 loci in
67 §§; in Lacr. 3, 5, 6, 8, 26, 43, 44, 49: 8 loci in 47 §§ ; in Aph. I. 35,
47, 48, 52, 58, 66: 6 loci in 69 §§: in Aph. II. 1 (bis), 9, 10, 17: 5 loci
in 24: §§; pr. Phor. 31, 42, 53, 59: 4 loci in 62 §§; in Con. 4, 6, 9, 13,
15, 17, 22, 23, 27, 32, 34, 40, 41, 43: 14 loci in U §§.
2) 1. 0. p. 188.
3) 1. c. p. 34. .
S8
et nogative , modo gradatim vel descendens vel ascendens. —
Ita enuntiata cumulantur in §§: 2. ovts . . . ixtdv, dXX boq
olov T€ ndhoTa axtov, 6. ooQyiaxhjv xai rjyavdxTrjda ini . . . ,
28. riyardxrei — sTrei H fudTdq iysvsxo dYOVaxTiov, 41. o^dsig
ydg dvTiXsysv, dXXd avvsxcogovv avToi ol dvTCiixoi — , 35. 44. *
xai Xoyoi dxrjxoaTs xai fisfiaQTVQrfiai vfltv, xai ov fiovov iXeye
TavTa, dXXd xai fjiaQTVQiag naQsCxsTO TTsgi tovtov, 44. xdyci
ov6^ oTtovv dvTiXsyov TovToig, odS^ ijxovai fiov qxovt^v ovSsig
dv-d^QOOTicov . . . ovTS fuxQdv ovTS fieydXrjV, dXXd TiQogtofioXoyovv
dXrjx^Tj sivai . . ., 52. diSipitaQTai xai naQaipQorsT. dvitofiai xai
aiaxvvofiai, 53. ovd'' siaiv avTw nai6sg ovd' iysvovTO, 54. ovx
rjTTor — dXld xai fidXXov, 55. fiaivsTai luxi naga^QOvst.
Similiterque brevia illa enuntiata, quae particula ydQ in-
ducit, rccurrunt in §§: 10, 26, 27, 44, 51, 54,57.
Denique etiam in hac oratione saepe ut inMacartatealeges
inutiliter commeniorantur. Exemplum satis sit unum — idque
similiimum Macartateae orationis paragrapho 19: »yvvalxa
avTtor ixaaTog Syrjfis xard Tot^g vofiovg Tovg vfisTSQOvg* —
afferre paragraphi 53 : »yvraTxa fiiv daTrjv xaTd tovc vofiovg
Toi)g vfisTSQovg ovSsntonoT' iyrjfxsv."
Eandem igitur verbositatem , eandem loquacitatem, quam
orationis XLIII. esse propriam intelleximus, huius quoque ora-
tionis cognovimus.
Ne Lacritea quidem oratio caret latitudine verborum; sed
in hac minorem csse loquacitatem , pauciores repetitiones con-
cedere iiecesse est. PauUo igitur vividiorera apparere dictionem
quamquam non negandum est, tamen eam brevitaten), quae
Demosthenis privatarura orationum propria est, desideraraus.
In rebus enim exponendis verbositatem invenimus praecipue
repetitionibus efiectam, ut docent hae paragraphi: 1—4. dno-
Sovvai (quinquies), 4. sxovti — s^ovTog — ^X^iv, 7 — 8. 15.
dmaxrsTT!) xal dvtdsxeTo — dvadsxofiivov fioi ndvT iasOxf^ai Td
S., xsXsvovTog TovTov xai dradsxofisrov dnarr'' ^asaif-ai fioi . . '
xard %i]i avyyQaifirr (bis), 17. 19. ixQtorro oti idoxsi, 18 — 25.
nQtoTor fi^r ydQ yiyQanTai — yiyQanTai fiir tuvtu ir tjj avy-
yQcuffj — xaTd Trjr avyyQacprjv — dno tov nQtoTov ysyQafXfievov
— Tof ysyQttfXfxivtt — iv tJj avyyQttfpf, — TttVTtt did^^ijdrjv ys-
YQantat — dfuXiq^Javtsg rcSv ytYQafifJi^twv iv tjj tfvyjQagifj —
TroQd xijV avfYQa^iV — yiyQanTai Sb fierce Tavra ev tfj avy-
YQa<pffj — y^^aTTTat fikv yaQ xavxa ev rf^ (tVYYQccffij — foiq
YQaftfiaai Y^Qff^fi^voig iv rfj avYYQa^ — rrjv avyYQa^v — ,
22. iavetj^ovrai — S^anartjtfa^Teg — naQexQovaavro — xal
iXa&ov Saveiadfisvoi — xov SaveCaavta e^rjndTtjaav cog . . .
davei^ofievoi - ineSavetaavro — intdaveiaa^Tog, 52 — 53. da-
vet^etv (sexies), 29. nQogiovTeg — nQogfjftev, 37/38. t] avyYQagrt]
xeXe^ei . . . Savef^eiv, 'J&^va^e dvinag>a naQix^iv (bis), 39.
avYYQ<*<p^ (ter), 40. olfiaC ye Setv — otofievovg^) , 40 sqq. tw
loytp niaTevovTag — T(a dixaim maTevtov — inayYiXleTai Seir
v6g elvai — inayyeXXofievog naiSeveiv — inaCSevae tijv naiSeCav
TavTTjv — Tov naiSevovTog — Tcav naiSevofiivtov — Seivog
iaTi xai niaTevei t^ Xeyeiv . . .
' ^' Tum pronomen demonstrativmn compluries deinceps usur-
patum uno loco invenimus in paragraphis 3—4: ovtoi — tw
TOVTov dSeX(piS — ^. TOVTco — Tijv SCxTjV TavTt]v — xora Tot)g
aiStoiJg vofiovg TovTovg — dSeXfp^ ovti Tovtto ixeCvov — ^x"»'"
Tog TotJTov — ubi etiam pronomen cevTdg crebro invenies.
' Sed in illis orationibus usus pronominis ovTog frequentior
est. — Lacriti vero nomini adiungitur pronomen ovToai vel
ovTog in §§: 3, 5, 7, 8, 15, 17, 22, 28, 30, 31, 36, 37, 41, 44,
50. Quo omisso Lacriti nomen praeter vocativos paragra-
phorum 45, 46, 48 semel positum est in § 31.
"Parva illa enuntiata cum particula yaQ eaque plerumque
inutilia invenimus in paragrapbis: 6, 25, 28 (bis), 31, 32, 55.
Deniquc etiam in oratione XXXV. saepe eandem notionem
varia ratione exprimi elucet ex his locis: 1. ovSkv xaivov —
dXX' SneQ elco&aaiv, 7. nQogenoiovvTO xai itpaaav elvai, 19. ovS^
ifiiXXrjaav o^Si Sievoijdrjaav, 21. naQa^aCveiv xai fir] noieTv,
22. naQexQovaavTo xai iXa^ov Saveiadfievoi, 26. ovSh' dSi-
xovvreg ovSh SCxtjV ovSefiCav cog)Xr]x6Teg, 38. ovTe yiyvcoaxofiev
0V&* eoQdxafiev , 39. ovSevi nconoT^ i(pd-6vrjaa ovS'' ineTCfirjiJa,
46. §SeXvQ6g TCg iOTi xai vneQ^dXXcov anavTag dvxf^Qconovg tw
novTjQog eivai.
1) Gf. Aeschinem 3,33 o7/tat, wcto ittv.
Ergo hae orationes, de quibus dissero, bmnes verbositate
et loquacitate a Demosthene abhorrent, congruunt inter se ora-
tiones XLIII. et XLVIII. XXXV. orationis tantam non re-
prehendimus latitudinem verborum quantam illarura, sed eam,
quae a Demosthenis privatis orationibus aliena sit. Dissolutum
igitur apparet dictionis genus.
Congruunt porro orationes XLIII. et XLVIII. inter se in
multis similibusque sententiis, quarum iam in prioribus nonnullas
comraemoravimus ut illud ^iffti Si ^gaxvg 6 k6yos* (XLIII, 21.
XLVIII, 5). ;>v, y( ; A .
Aliae reperiuntur, ut orationura et exordia et conclusiones
praeterraittam, quae in oninibus orationibus similia esse constat,
in his paragraphis:
M. 0. . •. '\-\\ \\ '<
7. . . . Tov vofiov xslevHv ... 10. ot y^^Q voiwi xsXevovffi
idv Ttg ^ovXrjTai dfttfiafirjTsiv. tov §ovX6fievov dixfpiff^TqTsXv...
20. tC av eyci vfiTv, (o a. <f., 7. tC av dyto TUVTa dnjyov-
TXQayfiaTa nuQixoifii ^ ifiavTm fievog rj vfuv nQayfiaTa naQi-
i^rjyovfievog neQi exdffTov; X^ifu ^' ifiavTfp ivoxloCtjv;
8. xal ineiSrj r^yev o aQXfov 23. xal inei dvexQC&rjffav
eig To dixaffTiJQiov xal ^Sei dyat- n^dg Tm aQXOVTi . . . xal e<fei
vC^eff&ai, Tflc Te ciXXa rjv avrotg dytovC^effi^ai iv tw SixaffTrjQCm,
anavTe xareffxevafffiiva . . . dnaQaffxevoi r^fiev . . .
19. yvvatxa avTwv SxaffTog 53. yvvaixa f^v dffTi]y xa^d
^yrjfie xttTd Tovg v6fiot>g Tovg Todg v6fiovg Tovg vfieTiQovg
ifieTiQovg xal natSeg iyivovTo ovSencinoT* Myrjfiev ovS' eifflv
avToTg anaffi . . . avTm naideg ovS' iyivoVTO . . .
34. xal on^TeQog tovtcov 6t- 3. diofjuxi . . . tm tu SCxaia
xuwTeQU Xiytiv do^ei . . . 6rjXov XiyovTi, tovtco Trjv yjrjtpov vfiug
OTi TOVTta vfieig ot SixaffTui nQog^d^iff&ai,
nQogxhjaeff&e.
Quos locos inter se simillimos Uhlius*) affert et ex or.
XXXV. et ex orationibus XLIII. et XLVIII. , ei parvi sunt
moraenti; similes enim ut in omnibus omniura orationibus re-
periuntur ita in Demosthenis scriptis saepe exstant, ut senten-
1) 1. C. 112-113 — iyoxUtv cf. p. 104.
61
tiae interrogativae cum particola TtcSg XXXV, 42. 54. XLIII, 78.
XLVIII, 55 (cf. ad ex. LVII, 44), ut dyaraxreiv XXXV, 31,
XL VIII, 28 (cf. Isocr. 4, 122, Dem. VIII, 54. LIV,15), svoxXeiv
XXXV, 30. XLIII,20. XLVIII, 7. 19 (cf. Dem. XVIII, 4. XXI, 4.
XXIII, 4), ut XXXV, 25. XLVIII, 44 ovre ^ihya ovre fiixgor, ome
fnixQar ovTe fieydXrjV (cf. Dem. IX, 5. XIX, 17. XXI, 25)*), ut
alii loci, de quorum nonnullis iam antea dixi. Tales similitu-
dines fortuitas esse statuere necesse est.
Permulta porro, quae Uhlius magna cum diligentia in dis-
sertationc sua attulit, aut huc non pertinent, quia ille orationes
XXXV., XLIII. , XLVin. non genuinis confert. Demosthenis
orationibus, sed pro Apoilodoro scriptis, quae sine dubio non
sunt Demosthenis, ut et ea, quae de formulis, quibus scriba
instrumenta recitare iubeatur, exponit') et alia, aut miuimi
sunt momenti, ut et ea, quae de articulo nomiuibus propriis
adiecto dicit^), ut ea, quae de prononiinibus demonstrativis
ovtog ovToai disserit*). Nam quamquam dicit apparere in tribus
prioribus orationibus (XXXV., XLIII., XLVIII.) saepissime addi
nominibus adversariorum oi^Tooi pronomen, ceterarum vero
auctorem spernere et ovroai et ovrog, tamen qui scriberet or.
LIX., eum septies et vicies addidisse nomini adversarii pronomen
aut oi^Toai aut ovvog apparet. — Hoc unum commemoro Uhlium
ostendisse in or. XXXV. et semel tantum (§ 30) pronomen
omissum esse (in XLIII. duodecies, in XLVIII. undecies) et semel
tantum positum esse omog loco omoai (in XLUI. quater, in
XLVIII. novies).
Sed satis de Uhliol Veniamus ad alia! Demostlienis pro-
prium est saepe infinitivum ponere cum articulo ut substantivum*^).
Talibus infinitivis initio raro usus est semel in XXVII. (§ 28),
semel in XXVIII. (§ 6), iam vero in XXX. duodecies, in XXXI.
1) Cf. Behdantzium 1. c. p. 255.
2) 1. c p. 107 sqq. — Cf. etiam p. 85 (praepos. apud infin.).
3) 1. c. p. 75—82. — Ipse confitetur: »Ex hac tabula nullum nobis
licebit capere &uctumc.
4) 1. c. p. 82-84. — Cf. supra p. 6.
5) Cf. Siggium 1. c. p. 429. ~ Cf. ad or. XXXV. XLIII. XLVni.
etiam Uhlium 1. c. p. 84.
62
quinquies, et postea in XXXVI. undecies, in LIV. terdecies, in
LVII. duodecies.
Quod in his orationibus multo rarius esse apparet ex eo,
quod infinitivus cum articulo positus est: quinquies in XLIIL
(38, 5.'), 68, 77, 80), sexies in XLVIIL (l, 19, 21, 23 bis, 39),
quinquies in XXXV. (2, 19, 42, 46, 50).
Neque minoris momenti videtur particularum usus. Particulas
vero ToCvvv ') et ovv et alias, quae et in Deniosthenis orationibus
et in his frequentes exstant, ut praetermittam , septem harum
tabulam apponam:
XXXVI.
LIV.
LVII.
XLIIL
XLVIII.
XXXV.
nivroi
57.
0.
42.
0.
0.
0.
8t6mQ
11.25.30.
0.
49.51.
0.
0.
0.
otltmvv
21.
44.
46.47.
0.
0.
48(bi8)
^ifjro»!
22.
44.
22.25.44.
48.53.54.
0.
0.
85.
tmhoi
13.19.21.22.26.
35.46.54.
87.
27.28.51.54.
56.
0.
0.
M1J»'
21.32(bi8).48.48.
saepe
6.25.38.
saepe
5.26.4654.
saepe
0.
21.22(biB).
25.49.50.
65.77.88.
9.
10.11.
14.15.
82.S4(bia
0.
0.
)•
Particulas fiivzoi et dioneg in his orationibus non usurpari
nullius est momenti. Nam ne in LIV. quidem exstant. Parti-
culas deinceps ovxovv et Stjrrov in XLIII. et XLVIIl. deesse,
haud ita magni est momenti. Utraque enim et in XXXVI. et
in LIV. semel exstat.
Particulas vero xaCroi non in XLVIII. et XXXV., firjv non
in XLIII. et XXXV. usurpari, cum utramque in privatis Demo-
sthenis orationibus crebro legamus, maioris videtur momenti esse.
Maximi momenti est particulam 6i], quae et in Demosthenis
orationibus et in XLin. atque XLVm. creberrimo est in usu,
in Lacritea oratione omnino non exstare. Quamquam enim in
editionibus bis legimus Srj in § 14: et ilsye d^ xal zdg fjuxgtv-
gCag* et ^Xiy^ Sr) Trjv xcav TraQttYevofiivm' fux^TVQCixv* , tamen
haec verba cum in optimo codice 2 desint exstinguenda esse
statuo, praesertim cum supervacanea videantur propter ultima
1) Cf. Uhlium 1. c. p: 92 — roivw (igitur) reperitur quinquicB in
XLIIL, semel in XLVUL, semel in XXXV., multo crebriua in Demo-
sthenia Bcriptis.
63
paragraphi 9 verba. Particula 61) igitur non exstat in oratione
Lacritea. EJx quo certo possumus concludere hanc neque
Demosthenis esse neque eiusdem oratoris atque XLIII. et XLVIII.
Plane abhorrent hae tres orationes a Demosthenis arte in
compositione nuraerosa {evQvd^fiia). Hiatibus enim abundant
ita , ut iam a Benselero in libro , quem disputationis initio ')
commemoravimus, haud Demosthenis esse iudicatae sint. Sin-
gularum orationum nonnullos hiatus hoc loco apponam: XLIII.
1. drdyxrj lawg — 2. ovtoi inidsix&T^ooiTaioioieiaivavd^QWTioixal
0T$ TtttXai rjSrj aQ^dfJisvoi ovSiv — xai oiofisroi 6ianQdvreaxhai oti
av — dixaaTtti evvoixcSg — 3. ys^vsi ovaa eyYVTdToo — elr) ainm' —
etvatrj sqq. — XL VIII. 1 .eigiivai eig — nQogrjxei dSixeta&ai — tovtov
iXfiov — dSixeiad-ai vnd — 2. etrai dvx^Qmnm' — iqvdyxaaiiai
vnd — TovTov aYmi^ea&ai sqq. — XXXV. L dianQdTTovTai
ot — Sei anoSovvai avTovg — 2. d Mka^ov — xai oXovTai
idv — novrjQOTaToi dv&Q(6nm' — Sixai eiaiv — 3. ToiovToi
etoiv — TOVTOV ddeX(f^ — TOVTta etXrjXfx — sqq.
De rhythmica illa lege a Blassio *) inventa, secundum quam
Demosthenes, si excipimus orationes iuvenilis aetatis, rarissime
et in certis causis plus duabus deinceps brevibus syllabis utitur,
quamquam homines docti certant , num in illius observatione
lex quaedam agnosci possit, tamen id cortissimum est, Demo-
sthenem raro breves syllabas Cumulasse. In his orationibus illa
regula") non observata est: XLIII. 1 — 5. nQOTSQov dywveg
iyevot^TO — {naQavoixovvTeg) — naQaxoXov^aeTe anaai —
{}.eyoiiivoii) — {xai oTi ndXai) — oti dv iniX^ — {Seo/Jie&a
— Xeyofievm' — naQaxoXovd^eiv) — aatpiaTttTa neQi — {xXrj-
Qorofittt xttTd) — al 3h Siad-ijxai TOTe naQeGxovTO — dnr^XXuT-
TovTo dnd — TOTe Qeonofinog — {naQaxttTa^dXXen') — (xard
yivog) — {xaTa Sia&ijxttg) — iToXfxr^ae nttQaxttTafidXXeir — sqq.
XLVIII. 1—5. firjSi Svvttfievovg — {SixaaTrjQiov ineiSdr) —
1) Cf. supra p. 3. — Cf. Benselerum p. 137, 142, 151 sqq.
2) Cf. Blassiiim Progr. Kfinigsberg. "Wilhelmsgymn. 1875. - Att.
Beredsmk. III., 1 p. 99 sqq. Rhein. Mus. 1878 p. 508 ; - Bodendorffium
Progr. EOnigsb. Friedr. Gymn. 1880. (pro Blassio contra Uiihlium in
Mu8. Rhen 1879 p. 593) Henricum Weil »Revue crit.€ XXVI. , 2. 1876
— alios.
3) Quae exempla uncis inclusi, ea a Demostheuis usu non abhorrent.
liBi.»^:
64
vrro tivog a^ixcSvTai — Sui z6 fisydV dSuteta&ai — {imtQinHv)
— (d(fiatdfisvog ev) — tare oTi ndvv dv fjCx. — fiixQa iXaTTOVfievog
vnd X>X. — (Yevofievovg) — dialXd^avrag dnonifixpai — (oVt
fikv ovv) — {naQayevofievcov) — vnd X)X. — ftxri Sk^Qaxvg 6 loyog —
ovTog o Kovtov — ndvv XQovov — nQea^VTeQog or' sxeXevta — {neQi-
yevea&ai) sqq. — XXXV. 1—5. ev^g ineXd^ovxo — a iXafiov
— {naQayQafpdg) — {vfieieQOV ifinoQiov) — xP*i/*«^« Saveiaag
ndXiv 'A-iyrjVa^e — nQiv dnodovvai — ivd^dSe xareXtne — sqq.
Restat denique, ut dicam de elocutione, quam in prioribus
obiter tantum tetigi. Eam non Demosthenis esse neque urbanam
neque suavem, sed agrestem et rudem, ut iam e prioribus
apertum erit, ita in proximis probabo. Vasta enim apparet
elocutio in XLIII. , 53 »ov toivvv TavTU fihv iSwxev — ^TeQa
(T ov nQogiTa^ev . . .«, de quo loco diligentius disseruit Rohr-
mannus '), 50 tavTol 6C avTtov noQevo^Tai* , stulta in §. 83 :
*vofiC^eTe drj tov naida tovtovI^ (o d. 6., txeTrjQtav vfiTv
nQoxeta&ai . . .« , nimis artificiosa in § 59 *MaxaQTdTu> Si
TovTta ovdkv duxXeyo%<Tai (scil. ot vofiot), et 60 ». . . oti 6
naTiiJQ avTov dv&Qutnog ■qv xal TeTeXethrjxe fxeT aXXtov noXXcov
xal veaoTeQcov xai nQea^vreQcov*, itemque artificiosa in XLVIII.
2 i>dtaXXaxTr}v ovd^va (pevycov . .,« 3 »xai avTovg SoxifiaaTdg
Tov nQuyfiaxog yevofiivovg — ,« 8. vfirjSefiiav drjSiav eivai
neQaiT^Qco€ ^ 53. »xat noiovaa TOVTOvi neQaiTs'QCo fuxivea^ai*,
24. *xai xaTd Tt^xV^ *"** xccrd Saifiova* , 36. 39. *vn6voiai
nXaaTui xai nQO<pdaeig . .«, 44. »ovS'' ijxovae fxov tpcoiT^v ovSeig
dvd-Qconcov ovTe fiixQdv ovTe fieydXrjv.*
Falsum illud ij^og, quod exstat in XLIII. et XLVIII. quoniam
tractavi in priore parte disputationis , iam de singulis vocabulis
verba faciam, primum de eis, quae aut nusquam omnino repe-
riantur apud Demosthenem vel Atticos scriptores nisi in una ex
his orationibus aut alias seu aliter struantur seu aliam habeant
vim. — XLin. 31 — 33. •^ivixrjae tov xXrJQov* Reiskius in
Indice »scihcet« inquit »t7jv Sixrjvt. Cuius constructionis aliud
nullum exstat exemplum. 7. nQogxaXeta&ai naQd Tivog alio
nullo loco legimus. XLVUL 13. -txai ovTog etXeTo Tovg <paQ-
fxaxoTQi^ag xai Trjv oixiaxtp>.«i Alio nullo loco exstat oixiaxi],
1) 1. c. p. 54.
65
olxiaxrjv autem legendum esse, non secundum codices olxiav^
apparet e Pollucis Onomastico IX., 39: »«at olxiaxr]v Jrjfi. iv
t(p xcecd X)Xvfi7rioScoQov Xeyeiy xal ovtog etXsTO Tovg <paQ(uxxo-
TQifiag xtti Tfjv oixiaxrjv eYci d* Mhx^ov . . . tog elvai rrjv
olxiaxr}V fiixQov oixiSiov.* XLIII. 69. e^enQefivi^ov cf.
Harpocrationis lexicon s. v. »dvTl tov xceie^alov Td nQifiva
TovT^ ioTi fxexQi ^i^oov Tu aTeXexrj.e. Quod verbum praeter hunc
locum non invenimus nisi apud posteriores.
XLVIII., 25. dv&vnwfioaavTo. Cf. Harpocr. s. v. *dvTl
Tov vneinov Tij vnatfioaitf Jr}fi. x. OA.« et Hesych. *Td dva-
fidXkeiv Sixrjv rj xeiQOToviav fie&^ o^»ot;.« Quod verbum praeter
hunc locum non invenimus nisi in or. Ps. Demosthenica LVIIL
43. XLVIIL, 51.
»vfidg 6k ^ovXofjuu dxovaai Tdg avv&rjxag xm Tovg oQxovg, ovg ...*.
dxovto — audio recitare Tti-dg ut Dem. XX., 55. 64. 128. XXI.,
46—48. XXXVL, 17. 26. 55. LVH., 22. 39. {neQiTwog LVIL, 20).
Ita persaepe a Demosthene usurpatur. Sed praeter accusativum
neutri seu pronominis seu adiectivi (XXXVI., 18. LVII., 24)
raro accusativus rei ponitur (XX., 45. 74. XXXVI., 21). Nus-
quam Demosthenes dicit vofwv vel avv^]xrjv vel o^xoi' dxoven;
semper vofiov, avv&qxrjg, oqxov. — Hoc loco propter proximum
relativum ovg per attractionem positum esse accusativum iudico.
XXXV. orationis sunt aliena a sermone Attico verba paragra-
phorum: 9. »eToix(OQvxr]aav neQi to Sdveiov,* 17. »d
ndvTcov TOVTcov 6 efjj}^J/Ti;'g,« 25. t»vMov xai (pXvaQiav^* 48.
poeticum illud Toxeig, quod ab historicis*) usurpatur, non ab
oratoribus.
Sed venio ad graviora. In his enim orationibus turpissima
et flagitiosissima cumulantur opprobria in adversarios. Demo-
sthenem autem quamquam et ipsum interdum vehementissimis
opprobriis concedo invectum esse in adversarios velut in or.
de cor. contra Aeschinem, tamen is tam crebris et humilibus,
qualia {fiiaQov &rjQiov) in his orationibus etiam atque etiam
usurpantur, non usus est praesertim in tam levibus causis
privatis. Talibus autem maledictis orator id agit, ut debilem
1) Thuc. II., 44, 1.
66
obtegat argumentationem. Tabulam vero aiaxQoJ^oymv ex his
orationibus colligere possumus:
AiaxqoXoytiov tabula:
M. 0.
dvttiaxvvcog 38,39 {n. ^SeXvQog) 51(Superl.)
It.
dvaiaxvvxetv 42.
6, 53
i^TiegavaiaxvvTog 65.
dvaiaxvvria
6, 39
dvaiSeia
25, 35
daeXyeig x. ^iaioi 23
^deXvQog 39
§deXvQia
32 {x. tpevdoXoyitt)
di^^&aQTai
^2{x.naQa-
^Qiov 83 {fuaQ. ^.)
(pQovei) 8 {oToig ^Qioig)
xaxovexveTv 2
27 (x. enefiovXevov
itaxovQYos
56 (x. aog)i^6/Ji,evog)
xaraipQovetv 72, 78, 84
39, 22 {xaxovQyr]fux)
xaTa(pQovr}Tixi5i 72 {rjxiaavro)
40
Xv/naivea&ai
53
fiaivea&ai
53, 55 40
fieXaYXoXav
56
tuaQoq 6, 56, 68, 83
26, 52
navovQyia
24, 56
naQatpQOvetv
52, 55, 56
novrjQog 4
(Dis) 42 (bis)
novqQia
39 5,7, 46, 56
ax^fXidv X. aiaxQOV
47, 45 (axeTXidCeiv)
voixfOQVxeTv
9, 48
^^QiaTTjg 77, 84
if^QiCeiv 71 (bis) 72
55 26{v^Qtgxaldvttideia)
ov6iv iyi^g
51 (Xilyeiv) 17, 27 {noieiv)
ineQa^iXteQog
42
Quae vocabula fere
omnia vulgaria esse concedo. ana^
vero eiQTjfi^va, ut Graece vocantur quae vocabula semel tantum
reperiuntur, sunt vneQat
'alaxvvTog XLIIL, 65. vneQa^iXTeQog
yT<VIII., 42.
■•tsfs^rr-:-^ •
: ;'•;::;' 67 ■ ..
. Praeterea exstant alia im adiectiva composita cum prae-
positione vti^q: iTt^QnoXvg XLIIL. 69. Cf. Xen. Hell. III., 2, 26.
A Demosthene non usurpatur. ineQneYix^rjg XLIIL, 29. Cf- Dera.
XVIIL, 316. Aesch. III., 7.
Ut in his compositis ita congruit utraque oratio in super-
lativo nQuniavov XLIII., 75. XLVm., 33, quem alias non in-
venimus nisi apud poetas.
Omnino non exstat nisi XLIIl, 8. 21 (bis). XLVIII., 52:
i^ dvttYxijQ iaTi . . . Adverbialiter i^ dvdYxrjs frequenter usur-
patum est ut Thuc. III., 40. VL, 44. Dem. XXX., 28, non una.
cum copula elvai.
Restat denique, ut insolitam commemorem constructionem
verbi xaTaxQija^ai , quod et XLIII., 38 et XLVIII., 44 absolute
positum est, ubi exspectamus xaraxQiJc^ai Tfj nQoq>do€i, tw
X6y(P ut XXXV., 44.
Quoniam igitur dissertationem ad finem perduxi, quae ex
ea concludi possunt, ea nunc exponere mihi liceat. — Atque
primum quidem hae tres orationes, de quibus disserui, Demo-
sthenis non iudicandae sunt, ut dilucide apparet ex prava argu-
mentatione, ex dissoluto dictionis genere, quod in eis.inest, ex
malis transitionibus, ex inconcinna periodorum structura, ex
permagna verborum latitudine, ex foeda compositione, ex elocutione
non digna Demosthene, quae omnia propria esse harum ora-
tionum probavi.
Deinde sine dubio orationes, quae sunt in Macartatum et
Olympiodorum, unius eiusdemque oratoris iudicandae sunt propter
summas seu consensiones seu similitudines et argumentationis
et structurae et loquacitatis et elocutionis, denique propter illud
ij&og, quod utriusque proprium esse demonstravi.
Tum vero Lacriteae orationis nonnullas esse similitudines
cum ceteris duabus quamquam demonstravi, tamen eam eidem
tribui oratori non licet. Nam cum illae orationes in omnibus
rebus congruant , in hac neque illud ^^og neque omnino tantas
consensiones seu stili seu elocutionis cognovimus quantas in illis.
Quin etiam aliis in duabus gravibus rebus Lacritea oratio
abhorret ab illis, primum in particularum usu, de quo supra')
1) Cf. supra p. 62.
•,«?*'
"-■^•WKW>T
68')
.■^•-^^•^■^.^-
tlixi, tum in eo, quod , qui lianc orationein scripsit , haud rjiro
utitur facetiis ut in paragraphis: 1 sqq. 16, 40.
Quare pauUo vividioreni esse dictioneni huius orationis
supra recte iudicavi. — Sed eas facetias plane alienas esse a
Deniosthene ct A. Schaeferus et Blassius statuerunt »).
1) Cl. A. Schaeferuiu 1. c. p. 291. Fr. BlaBsium 1. c. p. 163 sqq.
197. 506. Cf. etiam Uhlium 1. c. p. 53. Quos vero locos ex XLUI. et
XLVllI. ille conlert, ei uiihi quidem non videntur esse similes eis
paragraphis, quas ex XXXV. attuli.
'i:l
::iir>
V i t a.
m
Augustus Henricus Fridericus Georgius Schimmelpfeng natus sum
Marpurgi, in urbe Chattorum, a. d. III. Kal. Oct. a. h. s. LX. patre
Gustavo Schimmelpfeng, philosophiae doctore et magistro gymnasii
Marpurgensis, matre Elisa e gente Schaaf. Fidei addictus sum evangelicae.
Scholam Ilfeldensem monasterialem , quam pater ab anno h. s. LXX.
administravit administratque usque ad hunc diem, sex annos frequentavi
ibique Graecorum Romanorumque poetas et scriptores diligere et caros
habere didici. Autunino anni h. s. LXXVIII. maturitatis testimonio
instructus me contuli Lipsiam, ut inscriberer studiosus philologiae. Ubi
audivi Georgium Curtium, Ludovicum Lange, Lip8ium,.0verbe«*ium,
Gardthaueenium ; praeterea per annum sodalis fui proseminarii philologici
Lipsio duce florentis. Lipsia profectus sum Berolinum, ubi audivi sex
per menses Kirchhoffiuni , Zellerum, Ernestum Curtium, Droysenium,
Treitschkium. Tum per sex menses aestivos frequentavi Bonnensem
academiam, ubi Usenerus, Bemaysius, Guil. Mangold me docuerunt.
Postremo duos per annos Gottingae philologicis me dedidi studiis, ubi
Hermannus Sauppe, Carolus Dilthey, Volquardsenius , Albertus Ritschl
me docuerunt. Praeterea regii philologici per unum semestre proseminarii
per unum seminarii fui sodalis. — Examen pro facultate docendi peregi
vere anni h. s. LXXXIII. lam ab autumno anni h. s. LXXXII. usque
ad autumnum anni LXXXV. praeceptoris munere functus sum in
gymnasio Verdensi, inde usque ad autumnum anni h. s. LXXXVI. in
gymnasio Emdensi, inde usque ad hunc diem munere magistri ordinarii
in Hildesiae gymnasio, quod vocatur Andreanum. _
-"■'-'•*■■' -' ■^
-L-J
