Skip to main content

Full text of "Valeriani de Flavigny... epistola tertia in qua de libello Ruth Syriaco quem Abrahamus Eschellensis insertum esse voluit ingenti isti bibliorum operi..."

VALERIANI 

D E FL AVl G N Y 

i ■ 

Sacrsq Faculcatis Theologice Parifieri-' 
fis Do&oris ae Socij Sorbonici , 
Infignisac Merropohcana; Remen- 
fis Ecclefia: Prcfbvceri Canonici, 
&c m alma Pariiienfium Acadcmia 
Sacrarum Hebraiearumqtie Lite- 
rarum ProfeiToris Regij \^ C J' 

EPISTOLA TERTIA 

tnquade Libello Ruth Syriaco, tjuem Abra- 
hamus Echellenfis infcrcum efle voluit in- 
genti-ifti Bibliorum Opeii , cjuod non ita 
pridem LiuetiffParifiorumHebraice , Grae- 
cc , Latinfc s Chaldaice , Samaritanc , Syre^ 
& Arabice prodijt. 

- 

jidemndem A^BT^AffjdMP^M EClfELS. 
LENSEM , yt tandem aliquttndb minii£ 
de fe quam dc alijs feniiat* 



M. DC. XLVIL' 




■ 



OVid vides feftucam in ocu~ 
lo fratris tui , & trabcm in 
pcuIo cuo n on vides t tskfattb. 7» 
*V. 3. Eijcc piimum trabcm de o- 
culo tuo, & tunc videbis cijcere 
fcftucam de oculo fratris tui. 
Ibidem T. 5. 




ABIAHAMO 

ECHELLENSI 

MARONITi. 

ALB 7{IA NVS 7>B BLA VI G Nr, 
Sacr*> Facultatu Theologi* Ttrijienjts 7>o<- - 
tfor ac Socius Sorbonicus , Jn/ignat <*c Me- 
tropolitana- T^emenjis Eccleji* Tresbyter 
Canonic/u , ry in alma Varifienjium Jkca- 
demia Sacrarum Jfeb raicarum^ue Litcra- 
rum TrofeJJbr 7{$giut» 
# 

On fum nefcius, Abraha- 

ME CORDATISSIME , quili 

optime memineris quibus 
nosverbis exceperimus,vbinuper 
per- conuenimus apud Illuftriu r i- 
mum Bignonium, & quid ibi fue 
rim cibi pollicicus , dum me petuJ 




lanter aggreiTus esin difceptatio- 
ne de Sacro-Sanc"be EditionisHe- 
braie^ authentica veritate , qua? 
tua nihil intererat. Nolo igitur 
tuam hic foljicitare memoriam ' % 
fcd tantum meis fatisfacere polli- 
citationibus ; ratus te nihil pra:- 
termiffurum ex ijs quje ad alfe- 

rendam tuam famam pertinere 
putaueris. Scio equidem quod aie- 
Das , &: illud tecum insenue fa- 
teor & admittoj me nempe nihil 
fere praster characteres pun&os 
& apices in libris Syrorum & Ara- 
bum agnofcere ; adeott, vbiali- 
quid dilcutiendum venit aut ex- 
planandummihil ego fim penitus 
Diome>c rehflo y verfatus tantum, 
licet forte fitis mediocriter , in 
Hebrajcis. Sed fcio etiam , & il- 
lud iplum.tua pace,palam &aper- 
profiteor , me lacis profecifle 



ex illa longa & aflldua confuctu» 
dine, qus mihi fcmpcr fuit cum 
Clariihmo Gabriele Sionita Lin- 
guarum Orientalium Profeflbre 
Regio longe meritiflimo j vt mihi 
promptum fit & expeditum, ctiam 
folis mcis vinbus , omnes illas exi- 
mias elucubrationes , quibus tan- 
topere gloriarisac triumphas,ex- 
piodere. Et ne longius abeam in 
re tanti tibi ponderis ac momenti, 
autte diutius dubium & ancipi- 
tem dctineam 5 hoc ipfum , quod 
tibi nuper coram llluftriflimo 
Bignonio fum pollicitus, fideliter 
exequor 8c breuiter adimpleo. 
LibellusRuth, quiprimus, ni 
. fallor, cx omnibus ingenij tuifce- 
tibus Arabice flmul 6c Syriace , 
nec-non & Latine prodijt ; lucu- 
lenti(Iimum,fiquis vnquam alius, 
perhibere debuit de tua fum- 

A iij 



6 

ma ac fingulari cruditione ] nec- 
non & fupercminenti Linguarum 
Oriencalium peritia teftimonium. 
Prodijc enim ' pompatice , & infig- 
nem veluti triumphum agens , 
quod ingcnti ifti Bibliorum Opc- 
ri , quod ante annos fere viginti 
Luteti« Parifiorum Hebra'ice s , 
Gnece , Latine , Chaldaice , Sa- 
maritane, Syre, & Arabice para- 
tum fuit & adornatum , illuftrem 
plane coronidem imponeret , & 
gloriam indefeflis ClaritfimiGa- 
brielis Sionita* laboribus debitam 
eriperet. Et tamen , quod vix ac 
ne vix quidem credidiflemus , tot 
& tantis conipurcatus eft maculis 
ac tanrfcedis erroribus tua manu 
infceliciter obftetricante , vt om- 

ninomirum fit & fa?culis omni- 
bus inauditum , eum , qui tan- 
ca laborat infckia , audere adhuc 



7 

inter eruditos , etiam Parifijs,ca- 
pucattollere. Nempe, vtego prar- 
termittamTextum Arabicum, de 

quo nulla mihi fuit tunc tempo- 
ris tecum controuerfia , plusquam 
quadraginta quinque mendas,eaf- 
quegrauiffimasjin folo primofuo 
capite nobis exprimere Textus 
Syriacus, de quo fola nobis qax. 
ftie fuit, ita fe habet , vt paflim 
& vbique redolere videatur craf- 
fam penitus & ineptam Tyronis 
alicuius ignorantiam. Atque vt fe- 
mel fcias me te adhuc benigne 
exciperc,&ea,qua pofTum,vrba- 
nitate atque beneuolentia j fepo- 
fitis in tui gratiam omnibus illis 
hallucinationibus, quas forte Ty- 
pographorumincuriae,aut Emen- 

datorum ofcitantiae cribui potfent; 
has folum , quas nullus bene fanus 

«quo animo tuleric , accipe. Agc 



8 

igitur & expendc. 

Cap. i. v. hoc nomen prd~ 
prium "]l?D>5?fc8 ejuod etiam cibi La- 
tine fonat ex Hcbrco Elimelech j 
barbare fcribis ac inepte i^nh» 
Cum autem naruus ifte habeanu- 
adhuchocipfo cap. v. 5. & cap.z. 
v. 3. ncc-non & cap. 4. v. 3, palam 
& aperte relinquitur tuum illud 
mcndum non efle fortuitum, aut 
prxli viti6 introdu&um fed craf- 
. lumpenitus atquc fupinum. Eod. 
cap v. 7. ad illa verba EgreJJk junt 
de terra hahtatiom fu<e male fcribis 

& imperitc |*niapoi pro vrnpym 

habttationis fu<e. Sciunt enim om- 
ncs Linguae Syriaca: Tyrones at- 
que Candidati, Homina , qm ha~ 
bent a capite liteiam Mim ajfeflam 
puntTo Pthohho , cum afftxts primx 
peifom Jtngularis , & fecunda ac tet- 
tiapluralis Ittriufquczenerts, affumert 
- r - n femper 



9 _ .. / 

femper punclum Pthohho/Zpm pe- 

nultimam , vt in his . exempli 



Ki^ipa Sancluartum , >Enpa $ an- 
Buarium meum , pstiripa Santtm- 
num ■yeftrum , f W?p_a Sancluarium 
eorum , & aliis. Eod. cap v.8. invoce 
Karv} JMtfericordias , male prorsus 
omittuntur duo punCta pluralita- 
tis , qujc numquam prstermittun- 
tur a peritis. Eod. cap. v. 9. adilla 
verba Et ofculata efi eas ,infcite fcri- 
bis ac imperite %0p pro npm 
Et ofculata efi. Nempe fciunt qui 
fatis Syriace fciunt, InHerbis a- 
cliuis & in con^gationibus Peal & 
Pael -yjitatis , conjugationem Peal ~y- 
furpari tanmm t l>U efi Dnicum fuppo- 
jitum in quod aclto tranfeat ; conjuga- 
tionem vero Pael , f bt plura. Ex. 
bpp Occidtt de vno tantum occilo 
dicitur „ Sap autcm de pluribus. 

Vnde cum hic fermo fit de plu« 

B 



10 m 

ribus , vti patet cx Textu qui 
dicit , etiam fecundum tuam in« 
terpretationcm , Et ofculata eft eas; 
quis nefcit te preter flgW hic ek 
fe Jegendum, & non nppn Et of 
culataeft} Mirum porrb te homi- 
ncm eruditim"mum,& qui de iyn- 
ceritate Sacro-{anc~te,Edicionis He- 
braicx ac ftrenuis eius Propug- 
natoribus audentiilime pronun* 
tias,nefcij{Te hanc voccm wbttt 
qua? h6c ipfo cap. repcritur verf 
20. cffe vnum ex Dei nominibus 
cum Litera Dolath fibi pre,pofita; 
atque adeb non effe efferendum 
per vocem , vt tu male effers 
ac barbare, fed pcr vocem 
,pure Hebraicam , etfi in tua ver- 
fione male adhuc habeas Elifadai. 
Audi ergo appofitum tibi Prouer- 
biu, Ne Sutorvltra crej>idam y aut fi fa- 

tisHebraicefapispbna Vfln nd-m 



II 

HiU Sed, ni fallor,cx illorum es 
numero,de quibus etiam dici poteft 
adagium iftudThaimudicu ksSdi 
WifU k*? 'ban . Iam enim effecit 
tua inftitutio , vt quod puden- 
dum eft minime te pudeat. 

Cap. i. verf i. barbare fcribis 
ac penitus imperite »ma pro »n"U 
Ftlia mea. Et vt minime cpgitare». 
mus hoc mendum , licet craflum 
penitus & infulfum ,tibi inconful- 
to exciduTe,autcafu, vel fortuito, 
illud ipfum repetis , non folum 
h6c ipf6 cap. verf 8. 8? verf iz.. 
fedetiamcap.j. verfi.io.ii.i6.& 18. 
adeo vt mirum videri non dcbeat 
te mecum contcndnTe apud illu- 
ftriflimum Bignonium , vocem if- 
tam itaeiTe legendam ac fcriben- 
dam. Sed videant Lingua: Syria- 
ca* Tyrones ac iudicent. Eod. cap. 
v. jo ad iUa' verba Etoffendit, in $>at- 

B ij 



tem agriBoo^ contribuhs, auc cognati s 
duplex mendumcommiccis , &il- 
lud quidem craflimum acquc 
ftupidiffimum,vcnihil dicam dc 
rua verfione,qujenonica commo- 
da eft ac propria,£r occumt ei pars 
agri Boo% confangumei. Primum in 
voce n^3pnDKl Et offendit, vel inci- 
*///-, quamfic male fcribis & incer- 
pretaris rf?3pnDW Et occumt ; eft 
enim verbum iftud , vci fciunc 
Lingua? Syriacar Candidaci, a forma 
bapflOK vficanflima ; non a for- 
ma Sspnoyi inuficaca penicus & 
Syris omnibus incognica. Alcc- 
rum invoce KlnyVia qu$ non fig- 
nificac , vc inccrpreraris, Partem^ 
auc fortionem , fed difjenftonem , fchif 

wa, auc dtufionem «.Acque ica WmaVia 
dtfienfionem , /?/ , aut <//'«///<>- 

»«w , inepce Legis & imperice 
pro |twi$£» Partcnt , jgut fortio- 



*" 13* 
nwi,'etficap. 4. v 3- idem illud 
mendum exprefliflime habeas. 
Eod. cap v. 9. inepteadhuc vfur- 
pas mafculinum MntffcO Et btbe } pro 
fceminino mpX\ quod eflet cegru- 
um. Eod. cap/v. 14. ad illaverba 
Fragmenta fpicarum perfricatarum in- 
fcite legis Kinisnsi pro KinttHfll 
Perfticatarum 5 eft enim partici- 
pium plurale Fcemininum for- 
mx emphaticae , quod habet a 
• capite literam Dolatb cum puncto 
Pthohbo de more literaru Vm, qua- 
rum conftrudionem cum di&ioni- 
bus fubfequentibus hic & alibi paf- 
(im videris penitus ignorare. Ec 
ccrte , cum tibi nuper exprobraf- 
femapudilluiiriflimu Bignonium, 
te ne quidem literarum iVn ge- 
nium ac naturam percipere , quod 
camen omnibus Lingue, Syriaca» 
gultoribus planum efle debet atquc 



- pcrvium ; nullum aliud dedifti 
mihi refponfum,quam fumofum is- 
tud acque perturbatum , Qutdf 
Quidi Denique hocipfo cap. v. 2.. 
inepte fcribis ac barbare >Pip3"n 
pro >flp5n*( Quod adhajtfti; eft enim 
iecunda perfona fingul. fceminina 
cum litera TDolath a capite a ver- 
bo fecundx forma; pai Jdhaft, 
non autem p2l primai forma? , vti 
male deducis & exprimis. 

Cap. 3 .v. 1 o. pr^ter mendum iftu d 
infigne , quod quinquies admi- 
fifti in fola didione >rrn Filia mea, 
vti modb palam tibi lubiecimus, 
inepte penitus ac ftupide mon^ 
ftrum iftud erlormas rhw cum li- 
neolainfra literam Lomadh, vteius 
quietem atque fileritium indicer. 
Si enim vox ifta nbm eft fecunda: 
perfona: flng. fcem. vti etiam tua 
verfio (atis innuit Secuta Jis , ad 



verbum/m*; pneter ineptam iup- 
preflionem Yiterxloudh , qux om- 
nino eflentialis eft in fine iltius 
dictionis , vc indicetur eam efle 
(ecundse perfons fingularis fcemi- 
nina:, inicite fcribis ac barbare 
fignum quietis fub litera Lomadh, 
qu£,vtiiciunt quocquot fatis Sy- 
riace fciunt , nufquam quiefcit in 
hoc praterito, prxter quam in 
prima fingulari mafculina & ter- 
tia fingulari fceminina. Quod fi 

dicas di&ionem iftam etfe 
tertia? perfonse fingularis fcemini- 
nx ^tejnullus equidcm erit er- 
ror in tua nocatione , fed femper 
oberit fequela Textus cum tua 
verfione Stcutajis. Quis igitur feret 
tantam ac tam fupinam in vni- 
ca dictione imperitiam ? 

Cap. 4. v. 1. infcite fcribis 
wa proiyjoj neque enim verten- 



dum cft , vti ctiam minime Ve£- 
tis,£«« <?/?? Ccd,Quideft} Ac pro- 
inde cum vo* illa interrogatiua 
fp dicatur tantum de perfonis 3 
Kiata autem , & per contra&ionem 
jiD de rebus-,quis nefcit te pre,ter hic 
efle lcgendum iJia ga/'d */? ? Et 
non wp ^a«" <?/? ? maxime cum 
fenfus neceflarioid poftulet? Eod 
cap. v. 4. male fcribis ac barbarc" 
np*0 pro TOW Ef > fprerafem- 
per literarum Vm notatione, & re- 
pofita liceraDo/tf/Aprolitera R//^. 
Eod.c. v. n.ad illaverba FaciatDo- 
minus mulierem iftam ficut R^jicbel 
&Li«m , piial ^»* <xwa£«? ddifica- 
uerunt Domum Ifiaeh^ male fcribis 
& incongrue jbiftl pro pgfti Si~ 
quidem ^Mn dc abfentibus tan- 
tum aut quafi abfentibus dicitur, 
mn autem de pnefentibus aut 
1 - velun 



veluti pra*fentibus , adeovt plri 
idem fit ac l\U , ac //?*. Vnde 
cumhie demonftrentur veluti di- 
gito Rachel& Lia , eoquod a:di- 
ficauerint domum Ifraelis ; paiam 
& aperte relinquitur , non join 
///*., fed pjn ///* legendum efTe 
ac fcribendum. Et certe hoc ipfiim 
tua verfio , qua* Textui parti» 
culam Jmba addidit, infinuare vi- 
detur,vbiait,H* qu* atnl* adtfka* 
uerunt domum Ifaelis. Eod.cv.14.* 
barbare fcribis &incpte liytt pro 
Tranftulit ; conitat cnim , 
etiam apud Tyrunculos Lin- 
gua» Syriacar , Verba cnnjugationis 
Aphel numquam habere ptinflum • 
Pthohho fub fecunda thematis y nifi 
tertia fit litera Rifch > aut -yna 
tx gutturalibus. Sed quid opus 
pluribus > Summam tuam in Lin* 
gua Syriaca ignoranciam pro* 



i8 

det vltimum , quod ego notabo, 
vocabulum. Dum enim fcri- 
bis hoc ipfo capite 4. verf iy. 
HfnVpro nrnV/7 3 ep erit illum y pra% 
termiflo pundo HhDoffohib litera 
Joudh 3 quod ei tamen omninb 
eflentiale eft ac neceflarium , 8c 
repofito puncto Pthohho fub litcra 
Lomadh, loco puncti Rnoffo, con- 
tra analogiam )C verbi t]?j/quo 
tertia ifta perfona fingularis fce- 
minina deriuatur,& non a verbo 
,quod barbarum eft penitus 
atque infolitum j quid aliud colli- 
gcre poflumus , quam tc mag~ 
num efle Ardejlionem , & inLin- 
' § ua Syriaca Tyrunculum potius 
quam Magiftrum aut Do&o- 
rem. 

Porro , quis tuam feret in Lin- 
gua Latina barbariem i An Lari- 
nedici putas quodais cap. 1. v. &i 



19 

Reuertimini fiha , quoniam ego fenui 
wt effem apta "Wo , pro Ego fenui Dt 
fim afta viro ? Quid dicent Latitie 
Eruditi de tua illa verfione eod. 
cap. i, v, 19. Etfaftum eft , njt cum 
lenijfent inHethlehem Iuda , Utaretut 
in eis omnis l>rbs \ pro Veniffent Be- 
thlehem , & Tota vrbs ? Quis cre- 

det Latinam eflTe phrafim iftam 
cap. i.v. j.cap.j v.9. Quodnuntium 
efi pue!U huim f pro QtM fama eft 
fuella huim ? An quifpiam Latine 
dixerit quod ais eod. cap. %. v. 9» 
Ecce pracepi x ~)>t homo non Udat te; 
pro eo quod vulgo dicitur, Ecce 
yrxcepi , ne qws re Udat l Quis fc- 
ret phrafim iftam incongruam 
eod- cap. 2. v. 10. Jd cognojcendum 
me, quod ejjem peregrina , pro con- 
grua ifta loquendi formula. Jd , 
cognojcendum me } cum ego fimferegri- 
na ? Denique , quis dicet Latine 

C ij 



2.0 

dici quod ais eod. cap. i. v. ly. E& 
fercujjit y t rga ea qua collegit , pro St 
decujjity aut excujjit virga ea qua coU 
legerafi Et iterum eod. cap.i. v.18. 
Et dedtt ei de eo quod comederat, & 
Juperfuit ei } pro Comederat& fuper- 
fucratl Certe , ha?c-& alia eiufce 
generis innumera, qua? hic nota- 
re fuperfedeo, ne contramentem 
in immenium noftra excrefcat 
Epiftola , lucutentiffimum nobis 
perhibent de tua fumma ac fin- 
gulari Linguarum OrientaIium& 
£**»«*>Occidcntalium peritiaTFaxit Deus, 
qui ne talis efles minime prohi- 
berevoluit, vt tandem aliquando 
refipifcas hifce meis monitis & 
animadueriionibus ^ ne fl pergas 
vlterius alienis inuidere laboribus, 
aut ijs, quos aliunde mutuatuses, 
gloriari , Tollat Jua munera Qerdo- 9 
atque adeo fcpe fepiiis a xiobis 

t 



1 



2.1 

audias , Tecum habita 3 & noris auam 
fit tibi curta fupellex. Interim bene 
vale , & mentem fonam in cor. 
pore fano tibi poffide. Luteriae 
Parifiorum pridie Cal. Mart. An. 

s. m. dc. xlvil 

' hnis: