(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "De historia stirpium commentarii insignes : maximis impensis et uigiliis elaborati, adiectis earundem uiuis plusquam quingentis imaginibus, nunquam antea ad naturae imitationem artificiosius effictis & expressis / c Leonharto Fuchsio medico hac nostra aetate longè clarissimo, autore. Regiones peregrinas pleriq[ue], alij alias, sumptu ingenti, studio indefesso, nec sine discrimine uirae nonnunquam, adierunt, ut simplicium materiae cognoscendae facultatem compararent sibi: eam tibi materiam uniuersam summo & impensarum & temporis compendio, procul discrimine omni, tanquam in uiuo iucundissimoq́[ue] uiridario, magna cum uoluptate, hinc cognoscere licebit. Accessit ijs succincta admodum uocum difficilium & obscurarum passim in hoc opere occurrentium explicatio. Vnà cum quadruplici indice, quorum primus quidem stirpium nomenclaturas Graecas, alter Latinas, tertius officinis seplasiariorum & herbarijs usitatas, quartus Germanicas continebit"




^oBBfflnifflnifflffTfl^^WiW^^^^We^^WI 





The Dibner Library 

ofthe History of 
Science and Technology 













vc^ 






C^ 4_A^ ^ ^ 






DE HISTORIA STIR 

PIVM COMMENTARII INSIGNES, MA 
XIMIS IMPENSIS ET VIGILIIS ELA 

BORATI, ADIECTIS EARVNDEM VIVIS PLVSQ.VAM 

qu ingentisimaginibus,nunquam antea adnatura? imitationemartifidofius effi* 

ctis & exprefsis, LEONHARTO fvchsio medico hac 

noftra a?tate longe clariisimo,autore* 

Regiones pcrcgrinas pleriqj,alii alias/umptu ingcntijftudioindcfelfo^ncc fine difcrimine uitar non- 

minquam,adierunt, utfimpliciummateria: cognofcendx faculratem compararent fibi: 

eam tibi matcriam uniucrfam fummo & impenfarum 8L tcmporis compendio, 

proculdifcrimineomni,tanqiiaminuiuoiucundifsimoqjuiridario, 

magna cum uoluptate,hinc cognofcere licebit. 

Accefsitrjs fuccindteadmodum uocum difficilium cYobfcurarum 
pafsim in hoc opere occurrentium explicatio, 

Vna cum quadruplici Indice,quorum primus quidem ftirpium nomencla- 
turas grajcas, alter Iatinas, tertius officinis feplafiariorum dC 
herbarrjs ufitatas,quartus germanicas continebit. 







CautumprMereaeRinuiflifiimi c ar o l i lmperatoris decreto 7 nequte 

alius impunl ujquam locorum hos dejlirpium hiRoria com- 

mentarios excudat 7 iuxtatenorempriuilegij 

antl a nobis euulgatU 

BASILEAE, IN OFFICINA ISINGRINIANA, 
ANNO C H R I S T I M. D. XLII. 



LEONHAHTVS FVCHSIVS 

M T A T X S S V AE A N N O X L I, 





ILLVSTRISSIMO ET CHRISTIANISSIM O 

PRINCIPI AC DOMINO, DOMINO IOACHIMO, SACRI RO- 

MANI IMPERIIELECTORI, MARCHIONI BRANDENBVR- 

genfi,Stetina?,Pomerania? 5 CafTuborum, Sclauorumcp Duci,Bura. 

grauio Norimbergenfi 3 necnon Rugia: Principi,Domino 

fuo longeclementilsimo, leonhartvs 

Fuchfiusmedicus S. P. D. 

I5S| vanqvah uniuerfi medicina nullis nonfeculis ghriofi er 
J? !>j diuinaft habita ? IIIufirifime ac gencrofifime p r i n c e p s 7 ta- 

meninboceimfumtnoJJ>IendorefemperpIusIaudis ? admiratio- KeMamedici 
; j nis acponderis ? ea illiuspars quce naturasfiirpiuuefiigat ritna- mm ^ ult! *^mi 

turq^obtinuiaid^partimquoduetufiate.cuitismaximafimper tTmpvlki* 
apudomnes autoritas er ueneratiofiit ? eJfit antiquifima :par- nuifc. 
I timetiamquod iucunda 7 utilis <&>necejferiaeius ejfet cogmtio. 
JSfam cum reliquce propemodum omnes artesfimulatque aDeo stirpium origa 
opt.max. creatuseJIhomo ? inuentcefint ? acfbmde multorum indufiriaauclceflceherbce Mm ' 
pofl conditajlatim elementa ? nullo^ adhuc exiflente homine ? una cum diuinisjuis uiribus 7 
itaiubente Deo ? eterrceIatebris erupcruuVthocnominenuIIius reiautartis inuentioue^ 
rius quam medicince etfiirp\um ? Deo afignetur, Quodftamen quijjnam ijs quce afferuU 
mus impudenter reclamare audeatjuic quidetn Mofen ? otnnium quifripferunt uetufiifi- Mofesfcriptor 
mutn teJlem ? utpote ante quem nullutn aliutn inuenies jcriptorem ? neq$ apudCbaldceos neCk omwS ^# 
^Aegyptios ? neqs Tbccnices ? neque Grcecos ? quce tamenfintuetujliores nationes ? opponc *""** 
mus 7 quipalam quodnos 7 in Genejifia affirmaU jSle^ ejlcurinfolenter er contumeliof 
quis illius tefiimoniii repudiet aut ajpernetur ? ut quetn no nojlri modbfed <&>profini quifa 
itunquam non admiratifintftmmiscp, extulerunt laudibus:quem etiam uenerandum ueridi* 

cum^ipfiuetufiasficiuSiquidembcecipfi ? Ciceronetefie ? proximiaddeosaccedit:qua- vetujhtii 
propter quopropius abef ab ortu ? et diuina progeniejoc melius ea quce uerajunt retineU autorit4i * 
Troindcbaudtemere quotquot unquatn extiterunthomines ? adbiberifdem uenerandce ue^ 
tujlati conJlanterajferuerunuCceterum nonfolum Mofes ? fed etiam quotquot eumfiquw 
tijuntpoetce er biJIorici ? ^Jegyptia exculti difiplinajerbarum originem zrinuentionem 
dijs tnbuerunu Grcecorum nanquc antiquifimi poUce Homerus o> Hefiodus (neque Homerus&Ke 
enim quicquam Grcecihabent quodante illos citent)apertefirpiumdiuinam effe oriqinem f lodus G ™«>m 
tefiantur. Htcquidem dum bomines ignorare tradit ? quantu inMalua er ^4fbhodeh re- ^% tores mi * 
conditumfiU Nam ifs uerbisfbobjcure adtnodum herbarum uires in intimis earundcm me "*'* 
dullis reconditas eJje ? bominibusq 6 ignotas ? nec nifidijs ipfis ? qui illarufunt inuentores ? per- 
Jpeclas innuiU Ille uerb ? dutn Moly berbce Iaudatifimce ? er contra Circes uencfcia mirk 
effcacis ? inuentionem Mercurio deorumapparitoriacceptam refertjominibusck inuentu 
difficilem ? dijs uerb noitcm ? eJfefiribiuQuinetiam infiis Theriacis Nicander Panaces 7 
quodipfijlatimnomine morboru otnniuremediapoIIicetur 7 adijs ipjis inuentu effe 7 buicck 
adcb Chironium ? ^AfcIepium er Herculeum appeIIatum ? metnorice prodidiu Quodorce 
ci poetce particulatim at£ defingulis feregeneribm affiruerunt 7 hocinter Latinos Oui- 
dius ? quem unumpro multis nunc produxijfi teflemfatisfit 7 in uniuer/um de omnibus 7 dum 
ita loquentem defiipfi^dpoIIinemfingit ? aJfirmare uoIuit 7 dicens; 

Inuentum medicina meutn efopifixjiper orbem 

Dicor ? er berbarumfibieBa potentia nobis* 
Quarenuncomnibusperfiicuum ejfi arbitrorfi antiquitatem diuinamfe origtnemjpette 
musyberbaria medicina nibilufquam ejfe IaudabiIiusJJIendidius 7 honorificentius, Quod 



AD ILLVSTRISS, PRINCIPEM DN, IOACHIMVM 

HerbaritmedUjtuero uttlitatis magnitudinem ? quam ha^cipfe hominibus ajfiert ? ammo expendas 7 quidea 
cuwMfitt*. pra?flantiwsjit non uideo. Jsfam nulla alia re magis bonam corporis ualetudinem confrua 
mus 7 tuemur ? feslentamus 7 quamjlirpium omnis generisfebfidio. Valetudine autem bona 
mhilnea^ meHus 7 neq±praflantius 7 neq 6 optabilius exiJItt ? utpote fine qua necpotetia 7 necdi 
uitia? 7 nec ullce alia? resfoaues 7 &ujiti eJJepoJJunt:utpra?clar& ab Hippoc t nojlro dtcliiflt ? 
v£\y ocpiXog Ifeiy ^Ti^ri^LccTCoy^n (rdbyLC&sJsTi T cctkooy tfc/Wop, ctTrfjb tw vyim?+ 
]\Jeque prafntem tantum ualetudinem herbarum beneficiotuemur 7 fd^ylabeflclatam 
Cr conuulfem ijs ipfs corrigimus 7 emendamus acreslituimus. J/t enimapes ex illarum 
foribus materiam colligunt unde melconfant 7 ita nos ex immenfe earundem uarietate ad" 
Berbjnce medi* uerfius morbos remedta decerpimus. 'Porrb cum innumerifertfnt morbi qui nobis afionte 7 
ctteticcefhtM. ter go 7 lateribus infdias tenduntjumme necejfariam quoque ejfie exquifitamfltrpium noti- 
tiam neminiobfcurumfere ? Jedconslareinteromnesputo. jfifecfe enimfinediuinis illarum 
lucunditMcogni uiribus nt a nobis propulfmus morbos licebit. Quantum uerb iucunditatis ac deleclatio* 
nomsjiirpium. MS habeat ftrpium cogmtio 7 non esl curpluribus exponam ? cum nemoft qut nefiat nihil 
eflc in hacuita iucundius, deleclabiliusq 6? quamfiluas 7 montes 7 campos ? uarijs ijscfe ele- 
gantiftmis flofulis ac herbis redimitos er ornatos peragrare ? intentisq 6 oculis intue^ 
rt, Voluptatem uerb ac iucunditatem illam non parum auget 7 fi earundem ficukatum ac 
uirium accedatnotitta. ]\leque enim minor in cognofiendo 7 quam ajpiciendo fiauvtas <&* 
deleclatio. Quare cunt ueteres ilh diuinam efe firpium originem ? easq 5 in tanta uitce hu 
mana* fragtlttate non modb ufim ^yfiutlum immenjumhaberejfied&femnienecefiarias 
efe ammaduerterenty nonfelum de hac parte medicim-e honorificefintire cotperunt 7 ue- 
rumetiam nihtlin ipfa natura quodfefijicerent dignius ? autcquodinuesligarent zyperfiru 
tarenturpulchrius 7 aut quod cognoferentiucundtus efe duxeruntfProindeftotos er ani 
mo er corpore in earundem inquifitionem atque indagationem contulerunt. Et hocfudio 
uesligandarumflirpium nonplebeij tantum gr abieclaflbrtis homines tenebantur ? fed £T 
ex omnigenere hominum potentia ? dtuitijs ? prudentia er doclrina praslantes. Quanto 
enim tlhgeneris nobilitate clariores 7 prudentiaq 6 £T doclrina pratslantiores fierunt 7 atcfe 
adeb de hacparte medtcina: incorruptius iudicare potuerunt 7 tanio magis adfeclaitdumhoc 
Rezes olim §u* fludtum ammi illorumfint excitati ac inflammatn JHIinc esl quod plerique R.eges 7 po- 
w/^w^ tentia ^j, p ru( f entid excellentes 7 negleclo interim regvj fsligij honore ? cum toto regia? digni 
rifice ouupati. tatisfetellitio 7 per uaslas multarum regionumfolitudtnes ire 7 inuia montium tugaperagra 
re 7 lacus inaccefbs luslrare 7 abditas terne ftbras fcrutari 7 hiantes ualliumfiquijj>ecus 7 
minime grauati fltnt. Quodut ficerent 7 non tam eos immenfe iucunditas cr uoluptas 7 qui- 
hus tum fuebantur qitum uaria loca uarijs floribus acherbis ornataobtbant ? inuitduit 7 
quam ut de humano genere 7 adeoq 6 tota posleritate optimemererentur 7 & immortalc no- 
men adtpiferentur 7 ardor quidam impul.it. Quare de illis quas quifque inuenitfibi afieren 
dis non minus acriter &Jlrenue ? quam deimperio 7 aut uita ipfe ? qua nihtl charius 7 dimi- 
carunt: id quod uerum efie multarum slirpium nominateslantur. JSfequeenim Tolemo- 
nia herba alia de cauft etiam Thileta?ria ? tesle Tlinio 7 dicla esl 7 quant propter certamen 
Gentius lllyrio» inuenttonis regum. J^Jonne Gentiana etiam ipfe ? cui a Gentio lllyrioru rege eius inuento* 
mm rex. yc nomn in( f t ^ eS l 7 fiatis docet quam illefludtofus herbarumfeeritfutpote quem etiant in<* 
ter medta arma earundem indagationi operam nauare 7 <^y Gentiance rimariflcultates non 
piguit 7 idcfc nullo alio nomine 7 nifiiut hacrationememoriamfiibiperpetuam acnunquam iiu 
i,yfm<tcbwMd termorituram conciliareU Torrb Lyfimachum Macedonumregem nontam animimagni- 
C€d °M^bridates tu ^° uirium $ §J oria no ^litauit 7 quam Lyfimachia herba 7 qua? in hunc ufique diem nomen 
vonti rex. ei ^ retinet, Mtthridatesfan^ Vonti et Tarthoru rcx maximus ? ne uiginti quidem duaru 

i linguarum 



LEONHARTI FVCHSII EPIST, NVNCVPATORIA» 

tyguarum peritia 7 uarijs^ hinc inde uidlorijs nomenfibi paraffi contentusfiit : fied ut 
clarior celebrior^ euaderet 7 in eam quoque curamfirtiter incubuit 7 ut omniumftmplictum 
medicamentorum 7 eorummaximequ&letalibus aduerfantur 7 exakamnotitiam nancifce- 
retur. Quamuerbintentum in eamrem animumbabuerit 7 quantumqs binc laudis crg/o> 
ri<e confiquutusfit 7 nibilattinetdicere 7 quodidipfim abundefitis medicamentumhocquod 
inhodiernum ujquediem nomen eius retinet 7 ac MitbridaticumappeIlatur 7 quodq$ adbuc 
hodie adarcenda uenena a medicis ufirpatur 7 declareu Et quidem Scordium berba 7 quce 
nonalia de caufa 7 Crateia herbario autore 7 nominata Mitbridatia eR 7 quam fludio- 
fiisillefiieritftirpiumfatis etiam monslraU 'Pmdiclistam regibus nobis adijciendus ue- sobmonrex 
nit omnium quotquotfieruntunquam regumfipienttfiimusopuIentflimusq s SoIomon 7 ad Hehtorum. 
cuius immenfis Iaudes 7 quas illificra Bibliorum hisloria defert 7 bocueIuti maximum^ 
quodreliqua omniafiperare uidctur 7 accedit 7 qiioddefinguIisflirpibtisfipientifiimb dtjje^ 
rerepotueriu 'Praterea primus Pergami rex^AitaIus 7 ut teslis esl grauiflimus autor Mrfusper* 
Galenus 7 omnisgeneris tnedicametttorumfludioflflimmfiut 7 ita ut multas ac uarias cotn- g*'»' re *- 
f)ofitiones 7 qu£ adbuc extant^ nominis eius infcriptionem retinent 7 conSlruxeriU Euax EuaxAra* 
ctiam^Arabumrex tantosludioinquirendarumslirpiumfiagraJfedicitur 7 ut defimpli- &»»>**• 
cium efieSibus ad NeronemfiripfiriU Iuba denique Mauritania: rex berbarum slw lubu mau 
dio quam regno memorabiliorficlus esl. Quantam enim buic Euphorbium berba 7 quam Uni<e rex - 
ille afiinuentam mcdicifiiinomineappeIlauit 7 miris^ laudibus priuatimeidicato uolumi- 
ne celebrauit 7 pepererit 7 neminem ejfiputo qui ignoreU Cxterum quumfiquentibusfibin ctftresRomd* 
de annis Romanorum reges &Imperatorespropterpubhcas 7 easq$ uarias er maximas 7 ni f uis ™P en f l * 
occupationesyindagandisjlirpibus operam nauare nonpojfint 7 bocfikemfludiofi er dili^ * ms * me 
gentercurarunt 7 quod idem Galenus teslatur 7 utuarijs in Iocis 7 maximis quidetn impen*- 
fis 7 herbarios alerent : idq 6 nulla alia de caufi 7 quatn utjludium hoc cognofiendarumflir- 
pium 7 hominibus non minus utile quam tiecefjarwm 7 fiuerent 7 <zrab interitu confiruarenU 
Verum reliBis nunc regibus 7 aUjsq^muItis infignibus heroibus 7 Teucro ^Aiacis fiatre 7 
qui Teucrio nomen deditt^AcbiIIe 7 a quo Millefilia^Mbilleia cognominata esl;Chirone 
Centauro 7 a quo Centauriu nomen accepit : Hercule 7 qui Hyofiyamuinuenijfi traditur: 
quantum opera^acHudijinperquirendisomnisgenerisftirpibusueteres tum Grxcitum 
Latinipoeta ^rphilofiphi pofierint 7 breuiter perflringemus \ ^Jtqui excompluribus voetirue? pbi 
paucos aIiquot 7 eosq 6 optimos produxiffefifficiaU Plinius quidem inter Gratcos antiquif h fo horuin ue ; 
fimumpoUam Orpheum(netno enitn ante buncapudillos memoratur 7 fiquidem ante otnnes hTjhdium?^' 
aliospoetas er philofopbos floruit)deherbis aliqua 7 curiofius etiam ? prodidifle 7 zyposl orphcus. 
eum Mufieum <&>Hefiodu Vohum herbam miris laudibus celebraflefiribiu Prteterea re uufeus. 
rum bumanaru peritifiimu uatem Homerum curam cognofiendariijlirpium magnifecijfi 7 Hf M^ 
necafireiecijfe aut afpernatumfifie 7 ]\!epenthe 7 MoIy 7 Lotos 7 <&>S4lcinoi hortusfitis Homm ' 
ofiendunu Virgilium autem 7 Latinorupoetaruprittcipem 7 flirpiumfiifieperitifiimu 7 tam virglius, 
crebra? earundem infiis uerfibus mentiones palam teflantur, Quare no raro etiainterpre 
tibusgrammaticisflceflit negociu 7 iIlum miferis modis enarrantibus, duam uerbftudiofis 
herbarufierit Ouidius 7 nemini no notu esl 7 nifiqui illius carmtna introfpicere dedignatus ouidius. 
efl+Tbilofipbos autem herbariammedicinanon neglexifie aut contempflflebinccoIligitur 7 
quodIiterisproditumfitPythagoram 7 cIarumfiapientia uirum 7 integro uohmineBuIbos ce vythdgous. 
lcbrafie 7 perinde atq± Chryfippum BrafiicamJZjenonem Capparitmquodficere tantiphi chryfppus. 
lofiphi nunq? in animum induxifientfino optime de hac medicinar partefinfiflenu^Arifto- Zeno. 
lempraterea 7 fimmucertephiIofiphum 7 aliquot deflirpibus libros rehquifle nemo nefitt: Ari ^ okku 
undequantificeritherbarum cognitionem 7 tam excellentis ingenij uir 7 quiuis coieBuramfi' 

*> 3 



AD ILLVSTRISS, PRINCIPEM DN, IOACHIHVM 

tiU Seddefno tandemilluslriumuirorum quide herbaria medicina honorifcentifime &» 

Jenjerunt <&Jcripfrunt 7 texere catahgum 7 ubiprius unam etiam cprxclarfs mulieribus 7 

^Artemifiam JSiauJoli Carice reguli uxorem ? quce ab hoc indagandarumjlirpiumjludio 

nonabhorruit 7 iIIis adiecero* Quam enim incredibili quodam ardore acdejiderio cogno- 

Jcendarum herbarum b&c ipftfagrarit 7 ^Artcmifafirps 7 quce in huncujque diem nomen 

eius retinetycumantea VarthentsfitappeIlata 7 Ioquitur,J/tnuncomnibiisperJfiicuumfty 

omnis zy&tatfs t&generis homines 7 eos^nobtlitate acdoclrinapra?slanttftmos 7 nonjo- 

lum de herbaria medicinapra^clartfenfjje 7 uerumetiam ut illam perdiferent plurimum o- 

Qnidueieresfa pera? 7 JIudiJ 7 dtligentice £r laboris contultjf .^Aiqui cognojcere fortafis anobfs quifjiam 

(ItipiumconfccH ^ uic P arti ntedicinaj parum a?quus defderabit 7 qutdtandem illipernos longo ordine comme 

nfmu morati 7 hocfudio inquirendarumfirpium cofecutiJintfH emjane longe prcejlantiftmam 7 

nulliscfe neq±diuitijs 7 neque uoluptatibus poslponendam 7 memoriamfilicetapudposleros 

immortalem acfimpitemanu Tandiu emmfrma er illabeficla eorum manebit memoria 7 

quandiu tellusfda <gr optima rerumparens Gentianam 7 Lyfmachiam 7 Scordium 7 Eupd 

torium 7 Euphorbium 7 Clymenon 7 Volemoniam 7 et idgenus ahasfirpes quibus prcedarifi 

morum regum indttajunt nomina 7 producet. l^iuunt itaque hodiegrata hominum memoria 7 

iUorumnomina 7 alioquifatim fimulatfe e uiufs excefifent cum ipfis peritura 7 nifiillajlir 

ptbus inditapoflje rcliquijfent, Et a nobis certe meritb hoc omniu longe" pneclartfimum 

acfaluberrimum tantorum regum ®° docltftmorum hominumfudium atque certamen lau 

dibus adccdum ufque extoIIttur 7 quoties quam optimis donfs uitam nofram excoluerint^ 

quam de nobfs pmclarefnt meriti recordamur, Cluare uertfime Vlinius dixit : Singu- 

■ la quofdam inuenta deorum numero addiderunt 7 omniumcfe uitam clarioremfecerunt cogno^ 

mimbus herbarum 7 tam benignegratiammemoriareferente.Qupdubi mecum reputo 7 mi 

rarifubit curnemopropemodumprincipum noflrorum 7 ueterum regum ^r heroumexem- 

plum imitarifudeat 7 atque iuuarejakem eos qui hocfudio indagandarum herbarum tc 

nentur 7 in animum inducaU Stio quidem eos moleflts <& operofs negocijsfic impltcitos 7 mo- 

db Spartam qua? illis obtigit 7 probe tueri uelint 7 ut inquirendisfirpibus operam dare ipfi 

a prindpib.her mn pofint, ^fttamen illorum nihilominus erat hortos optimfs 7 £T alonge etiam petitfs 

CtanbtMadit^ti ^ er ^ 1$ con fi tos conflruere 7 atque qui eafdemfibinde co!ant 7 augeant £r confruent herba- 

redas hnbMfup rios 7 quod etiam olim Cajares Rjomanosfecijfejiipra comemorauimus Jins impenjis ale- 

pcditandi. re , Jdq 6 eapotifimum de caufa 7 quodnullaft res undefbiplus laudis i&gloria? aucupa- 

rt ualeant 7 aut detotaposleritate melius mereri 7 quamfhacrationejltrpium notitiam con 

Jeruare fuduerinuOptarem itaque aliquamjaltem partem 7 eamifeplane minimamfeo- 

rumJumptuum 7 quosmagna exparte inres Jhxiles acmomentaneas 7 ne qttid grautus di 

cam 7 coIIocant 7 ad illuflrandam hancmediance partem 7 qtw nuncquaf caputfiium epro- 

Medicinofmfc fundis tenebrts exerit 7 ponerent, Sedprb E)eum immortalem 7 quidmmtm reges &prin' 

pon% d]ra om* ^ es fo QC ji uc f mm indagandarum Jlirpium non admodum rejpicere 7 cum noslra? a?tatis e~ 

bxrtt abhoncnt. ti<tnt medicifc ab eo abhorreant 7 ut inter centum uix unum quipauculasjaltem herbas ex- 

ctcle cognttas habeat 7 reperireliceat t Qupdquidem alia de caujaferi no iudico 7 quam quod 

eam medicina? partem qucefirpium cognitionemtradit 7 adfpertinere haudputentiaut ui^ 

liorem inhoneflioremcfc ejf cenfeant 7 quam utadjepertinere patiantur, JDtgnitati enim 

extfimationiqsfia? non parum detraSlum iri arbitranturfiea traclent 7 quorumfplajhri) 

& quidam alvjfidijs placetfibi tam cognittonem uendtcarunt. Elinc ef quodtotam hanc at 

mrUrim me* ram inpharmacopoIas 7 indoBum mehercule magna exparte hominumgenus 7 <^y infultas 

mlntli e<?e /m' nureq-juperflitiojas mulierculas reijctanU ^Adeb ut nojlra tempellate uniuerja herbaria 

periupkbk. medicina in manibusjlt ruficaru gyuetularum muIieru ? mrudUorumqs hominu ? qui erro" 

remfub- 



LEONHARTI FVCHSII E P I S T, NVNC VPATORU, 

remjtibinde errore cumuhnuMeritb itacfe reprebenfionem er obiurgattonenoflram muU 
torumcfe aliorum bonoru uirorumincurruntmedici ? qtti banccognofiendariiflirpium curam 
fitnditus repudiant ? aJ]>emantur ? %)>pronibiloputanu Quis enim cequo animoferretbocji 
bijludium ignominiojum exifiimare ? qttodolim regibus ? GnecorumcJ, ducibus ? adde etiam 
poetis zypbilojbpbisfiiijfi longk bonorificentifitmu demonflrauimusfQjupdfi uero qutfi 
piamficum etiam reputet quam utilts quamptecejfariamedtcisfitbcecberbarunotittajon sihpiumnotitU 
ge tnaxima cafligatione er obiurgatione dignos cenfibit. fSJam nemo illorum morbfs recle K m ^ich'tum utL 
mederipotefl ? autmedicamettta componere ? aitt antea inuentis commode^y opportunh uti lktmmcc ff <liri<i 
mfifimplicium exaclam babeat notitiam. Idquum omnibusfit manifejltfiimu ? curpluribus 
demonslremus nibilopus esl. <_Adbanc autem confequendam notitiam nonfiatis eflfimel 
aut bis terue illorum dtjcrimina ? Galetto etiam noilro teslefied fiequenter admodum in* 
fjexijfe* Vroinde cum ueteres olim cumpbtlofopbi tum medicixvTD^ix^/propriam^ infipe veterum medi- 
Bionem ad exquifitamfiirpium notitiam cottfiquendam necejfariam ejfiperfheclum babe- corm ctrca f im 
rentjarum inquirettdarum munus nonrudtbus er imperitisfiphfiarijs ? nonborum mini f™™ mcdku * 
firis ceque imperitis ? aut multb rudioribus ? non etiamflultce er ineptce plebi pcrmifirunt: 7wmfSn. 
Jedadfiepotius pertinere bancprouinciam arbitrati ? non unius ^r item alterius tantum re* 
gionis traSlttsJedmagnam orbis partemperagrarunt ? ut nonjblumfiis ipfiru oculis omnis 
generis berbas contuerentur ? uerumetiam manibus contreclarent ? deguJlarentcU ? utfcilicet 
hac ratione non tantum earundem imagines ? fid er uires planl addificerenU Sicfiane Theo Theopbrajhtf. 
pbraflu ? quinobi$nouemdebifiorialibroscerteprceflantifiimosreli^^^ 
fiprouincias conflat : necfe enim alias tam exqitifitarattonefinguhsfiirpium dtjfirentias ? 
quas diuerjarum regionum ratione babent ? tradere potuifieU Diofiorides quoq 6? ut metipje Dbfcwides. 
teslatur ? incredibili quodam cognofiendarumberbarum defiderio duBus ? multa admodum 
inmilitarihboretocaperluslrauit ? tantambincconficutusperitiamfiirpium ? utposlfi 
ifilem ? Galeno etiam tesle ? abJblutifitntos reliqueritlibros ? quos multi bodie berbaria? me^ 
dicincefludiofi ? magno cumfiuBu ? non tantum afiidue domi legunt ? fid ^rficum nunquam 
non circunferunU ^Prcetereo nunc lubens Crateiam ? Dionyflum ? Metbrodorum ? utpote 
quorumfiriptanonextent ? temporumq 6 iniuriaperieriuU Omitto etiam Tlinium Secun- vlinimSe* 
dum ? diuini illius operis De mundi biftoria autorem ? quem omnes plurimtt operce nonfb- cunim * 
lum in boc cognofiendarumflirpium ? uerumetiam multarum aliarum rerumfiudiopofiiifi 
fe ? ac tandem mortem oppetijfifiiunu Quam uarias autem terrce regiones ut medtcam 
materiam exacle cognofieret ? uitamfemortaltum iuuaret ? Galenus Ius7rauerit ? ttemo qui Gdenuu 
hbros eittspaulb diligentius legit ? ignorarepoteft> ]\Iam metallorum gratia in Cyprum ? 
qttce ibidemmuttajunt : bituminis er aliorum quorundam caufia ? in Syriam Talceftinam 
rtauigauiU Quantujn uerbflttdij er operce injohdignofienda tcrraLemniapoJuerit ? vjs 
quinauigatiomsfice dejcriptionemlegerunt notumesl. Irlceclongius commemorauimus 
nttlh alia de caufi ? quam ut binc noslrificuli medici difierent ? quantum ipfi a ueterum ab* 
ejfint diligentia : quos maximoetiamrerumJuarum ? adeocfe corporis difj>cndio ? indenfifii 
misjyluis er nemoribus oberrare ? altifiimaq^montiumiugaconfiendere utexa&amJUr* 
pium notitiam confiquerentur ? baudpiguit:<gr ut ueltantorum uiroruexemplo tandem con 
uiclifiirptucognojcendarujtudiumadfepertinere credanU Quodfitamen ijs exemplispa 
rum mouentur ? ad bancfifiipiendam curamuelpudoreos impellatadigatq^tJemoenim efl 
cceteroru artificum quifibi no ignominiofifiimu efie duceretfiifice artts inftrumenia ^yma 
teriaquaquotidie manibus cotreclat ? ignorare iudicaretur, Cum itac^ in manuarvjs artibus 

omnes eum ridendueffe artificem exiflimenUdui artis eius quam proftteturmateriano fatis Medlcli l % nora ' 
. „ a>~i r i \ \ ■ 1 v ■ t r J renutorumme* 

perjpecta babeaUmulto certematori cacmnno.dignus ertt medicus ? quifu& artis materias ? dkm ridiadu 



AD ILLVSTRISS. PRINCIPEJVl DN, IOACHIMVM 

atfeadebfinandi infrumenta 7 ignorauEt detejlanda quidemfi nullo alio 7 hoctamenpottfii 

mumnonme 7 ba>cmedicorumquorundamincnia 7 dejidia 7 ficordia 7 &negligentia 7 quodef' 

fecerit utpropemodum omnisfiirpium cognitio extinfla gyjunditus deletafeeriu ^4Iqut 

a&ttmplane de medicina berbariafiifiet 7 nifaliquot bonos 7 eruditos 7 er diligentes uiros 

jDeus excitafiet 7 qui hocfudium quodiam adinternitionemtendebat 7 ^propetotumobli" 

teratum erat 7 maximis &uigilijs Qylaboribus iuuare 7 atcfc ab interitu uindicare uoluifienU 

Intcr eos autem quijlrenue in hanccuram incubuerunt 7 mea quidemfintentia primas tenet 

Hemolm genere t&eruditionedarus HermolausBarbarus 7 qui primiis omniu 7 quodfiiam 7 noslra 

Bar ms. atate ^ cinus longlpulcherrimii aggredi 7 eamcfe medicince partem neuticp contemnendam 7 a 

tenebris in lucem reuocare aufus esl. Nam initiofifiepti illius laboris prceftantifiimu 7 atc£ 

multts iamficulis coprobatu medicce materia? fir iptor e jD iofioridem Latio donauiU Quo 

coroJlmum fieliciter peraclo labore 7 Corollarium adiecit 7 quo nihilerudttius 7 nihilcopioJius 7 nihil de- 

nmnoku ni ^ ma ^ s uarium p fi Tlinium in latina lingua editum ejfe docli unanimifintentiaften- 

tur.Q^icquidenimaTheophrafio 7 ^henceo 7 Oribafio 7 ^mo 7 l?aulo 7 ^ 

ahjscfe cum Gmcis tum Latinis eruditis admodum hominibus 7 quos nominare nunc nihil 

attinetjparfint notatuesljoc totum in Corollariofito 7 uno quafiffe 7 complexus efl Bar 

barus.Et quidem huius celeberrimiuirifudiueb magisanobisprtfdicandumejficenfto, 

quodipfiprimus 7 cpuisprofifionemedicus no ejjetfecureinterim in utramuis aurem dor- 

mitantibus medicis 7 nutanti tum breuiq 6 cafora?reiherbarice auxiliares manus porrigere 

iccmnes Ruel dignatusfu Incoparabilis huius uiri exemplum ac infitutu 7 paulb pbsl imitatus ejl loan 

hus - nesRitellius Gallus 7 homofipra linguariiperitiano uulgari rerum cognitioneprarditus: 

U enimpari conatu acfudio cum prodigiofs monfiris congrefurus 7 eumprimu nobisauto 

rem latinitate donatum exhibuit 7 unde ueram exqutfitamcfc materice medicce cognitionempe 

tere liceret 7 utficdicetprofcriptis er explofs tandem^Auicennce er aliorum^Arabum in- 

filfts 7 errorihuscjs no leuibusrefirtis de re herbaria placitis 7 epurtfimofonteDiofioride 

firpium notitiam hauriremus, Certarunt ita$ interfe hi duo infignes uiri uter alteriiuin- 

ceret:honeslumfonb 7 Liefiodo er Galeno noslro teslibus 7 certamen 7 e quo utercfe immor- 

talem cficonficutus gloriam* Cceterum cum Ruellius ueteres at£ adeb legitimas flirpium 

nomenclaturasy quibus eas JDtofiorides appellauit 7 accefionenouaru 7 quas nobis magna 

Monachos er exparte monachoru &muliermlarufiperfiitiopeperit 7 obfiuratas nunc zyobliteratas ef 

muhcrcuhs, ue> fi ne q. etiamfingulas flirpes ab uno Dwfioride defcriptas animaduertereu paucis abhinc 

teres(lirpiuno* J " * J «=> J £ , 7 t J u J ,Z , r , , , 

mncUturus oU anm °P^h ut apparet 7 multis uigilijs adornatu 7 cui defirpium natura titulum indidit 7 edere 

fcuufle. uoluiU In quofine quicquid ujquamfire apud Theophraslum 7 Tlinium 7 Galenum 7 aliosc^ 

Ruellijopusde ueteres ^yrecentesprobatos autores de slirpibus ficriptum esl 7 complecli magnosludio 

mturajiirpium. annixus e fl t Quare a plerififc hodie uirille bonus male audit 7 eb quod complura admodum 

aduerbumaliunde 7 eTliniopraftrtim acHermolai Corollario 7 tranftriptajupprefiis eo 

rundem nominibus 7 infios translulerit comentarios : quafiuerb illi quibus hocfium tuere 

turficlum 7 modbfipcrsles efet 7 ueterum eorumc^probatifiimorujcriptorum exempla dc 

RueUiuti cdu* efienUi^AIqui ut mortuo tam nomhil patrocinemur 7 unum tantu comemorabimus > ]SIemin£ 

mnu e}t n uur e jfi ar ^ itramur q ui ne fi iat Tlinium uaslum hocfium er immortahtate dignum de bifloria 

mundi opus ex antiquifiimis ac uarijs autoribus contexuijft: is tamennon quouis in loco eo* 

rumundefingula defcripfit nominatimmentioneficit 7 cotentus idipfimfimelfecifie* Qua- 

re cumin Tliniohaud culpetur quodnonnififimel 7 libronimirumprimo 7 eorum undefita 

tranfiripfit meminerit 7 quifit ut boc ipfim Ruelho uitio detur fcum tamen conslet hunc in 

prcefitione eius operis ingenuefiteri 7 ea qucejparfim aueteribus tradttafint 7 ft ueluti in 

compendium digefiijf^au^ ufiueadeo ab ijs adiutum ejfe 7 ut eispene totum acceptu refiraU 

Troinde 



LEONttARTI FVCtfSlI 1 P I S 1\ NVNC VfATORI^ 

Troittde cum ts aliorumfriptis comodb iifiisfit ? eafc quafiin ordinem digejfirit ? atq s adei 
ftafecerit ? no erat curpafiim autorum undefingula mutuauerat nomina ? maximo legentium 
fisltdio apponereU De ijs itaq s Ruellij laboribus alijfiatuant ac iudicent qtticquid uelint: 
fcio enim quam difparia ? <zr magna exparte iniqua ? multorum de ijs ipfisfint iudiciame cer 
te nonpudebit apertkfiteri ? mihi eius comentarios multumprofitijfi, Quamuis necilludno 
bis difitmuhndttmfit ? nos nonraro ab illo dtjfentire ? tantum abeslut qutjpiam me in uniuer 
fom omnia quce in ijs libris de naturafirpium decermt ? probare exislimeu Ftcunck autem 
multafint inRuelhj comentarijs qua? noprobemus ? debet tamen nibilominus etus ftudium 
ttobis ejfe lottge gratifitmum ? ut qui in tanta rei herbarice caligine plus tamen omnibus qui 
luncantecefferuntpmftitcriU Sedde Ruelliofatis ? aut certeplura quam oportuerit dixi* 
mtts ? prajertim cum non defiintfocege/ttis bomines tum eruditi tum ehquentes ? qui illi muU 
tb reBius quam ego patrocinari tn hac caufapofinu ^XdMarcellum igitur Virgtlium M**fas virgi 
Florentinum ? qut posl Ruelltum hanc medicincepartem tlluslrare aggreffus esl ? acceda- liHS ^etuimu 
mus. Quamuisuerb illenon magnam admodumherbarumnotitiamhabuiffieuideatur ? ttt 
quiprofefione medictts nonfterit ? eoq 6 tempore quo denjifimis tenebris res herbaria ob- 
du&a iacttitfia ediderit ? tamen quia complura obfiura er deprauata Diofioridis loca ettti 
cleauit ? ^priRtno nttori reslituit ? debetuelhocfeltem nomine illtusfiudium er conatus 
nobis probari ? cum nihtlceque ad reclc intelligendti Diofioridem aliosfe autores conducat 
ac exemplarioruintegritas grpuritas. Quoduerb nonunquam a tterbis Dioforidis pau 
Ib IongiusreceJprit ? neceorumIegitimu zrgenuinufinfitm djficutusfierit ? idilliuitiucum 
tceteris interprettbus comune esl ? utpote qui noraro Tlinijmagis quatn Diofioridis fett- 
fum exprtmere acfiquiftuduerinU Quoduerb ntnulli Marcelhtm Diofioridis interpre- zefinditurtlin 
tcmpIanegrammattcueJfiiudicattt ? no magnoperereprehendo.Sedquodadijciui ettm i/thac wummeUw* 
arte nofiatis tritumjocficiunt morejito ne non palam omnibus injanire acfitrere uidean^ 
tur ? dum itafinifirbactemerl de hocuiro multisq^ alijs de literis et remedtca optimemeritis 
iudtcare audenu Ego uerb omni ajfiueratione ajftrmare nthtlmetuo ? Marcellum in tanta 
. etiam rerum omnium caligine ? plures hcrbas cognitas habuijfe ? magisq 6 grammaticufotfje 
quam ilh hodie.qui tam impudenter defima tllitts et alioru erttditoru hominu detrahere no 
uerentur, Verum omifiis nuncexteris ? ad Germanos noftros ? ttiros aliquot bonos <&erudi 
tos ? qui edttisfriptis medicince herbarice lucem ajfferre ? <zream quafiin integrureftituere 
wnatifint ? ueniamus ? utneeos etiamerita defiaudemus laude. Interhos autem primus fiit 
Otto Bruttfelfius ? uirquidem eruditus ZypIatt^7TO V o? ? quiprimt11a^ ottoBrufflm 

manicofiripto herbarta tnedicina iuuare <&illuftrare conatus efi Quamuis aute multa in 
iIhusfiriptisdefiderentur ? utpotequoddeJcriptionespiaurispa 
paucasadmodum ? <&uulgarestantuftirpesprotuIerit ? quo^ 

mittibus appellauerit herbas : nihtlotttinus tamett ut huncomnes certatim laudtbus efflrant 
uelunica hac de caufia meritus efi ? quodipfiprimus omniiireSampittgendarumJlirpium m 
tiottem denub inGermaniam noftram inuexerit ? alijsq 6 hanctmitandt occafionempnebueriu 
Caitera quce in eo defiderantur ? cum illaprafiare nonpotuerit multas ob caufis ? potifiimU 

uerbproptercrebrasacmultastypographimolefiias ? quiimportuneinfifiebat ? editionem^ 
ut metipfi in aliquofoarum uigiltarii Iocofitetur ? maturabat ? ueniam merentur. Quidmul 
takum conslet Brunfelfiumprimumfiiijfiin Germania noRraquiherbariam medkinam 
prophnodum extinclam k craftfimis eruere tenebris attentauertt ? certe hoc nomine ? quan 
quamnonomniaexfintentia ceciderint ? uettia dignifiimus esl: nam ctiam iuxtaprouer^ 
kum ? <rvyyva^HT& TifmoTidg®» Trceterea cum huicoptimouiro nthil optatius fite- 
rit ? quam utposlerttatiplurimum prodejfit ? o?qui bonife ficiendos ftudiojis ommbu€ 



AD ILLVSTRISS. PRINCIPEH DN, IOACHIMVM 

eius labores 7 (lualeJcun<fcJunt 7 cenfeo* Brunfelfio in hocjludio illuslrandce rei herbarict 
Euricius Cordus JuccefiitEuricius Cordus 7 uirpr^terfingularempoetices 7 aliarumq 6 dificiplinaru eruditio' 
nem tntecerrimus acdtligentifiimus* Quantum autem rei herbarta? uindicand& ab interi' 
tu profiiertt 7 Botanologicon quodillepofierttatijuce diligentice tefiem reliquit 7 abundetefia 
tur adeo ut nuncnoHra comendatione huicnon opusfiU Hoctamen inprcefientia dicere w 
lui 7 uirum hunclongioriuitafinfJedignifiimum 7 ut qui operajua infiaurandce herbarice me 
dicinceplurimummomentiadferrepotuiffu Sed quod parentiperipjajatanonfiut inte- 
vderwcordus grumperficere 7 hocfilius 7 quempofifi reliquit 7 Valerius Cordus 7 optimcefpei iuuenis 7 et 
incredibtli quodatncognofiendartifiirpiumfiudio atnore^flagrans 7 nifiidvjquoq^ 7 cjuodlon 
ce abfitfili uitam longiore inuideant 7 cumulate przfiabit. Cum emm nuncpatemis uefiigijs 
Jlrenue tnfiflat 7 no ejl cur uelit quafiin medio curjii gradumfiflere. Tofi Euricium Cor- 
nieronymws dumin hancarenam defienditHieronymus7ragus 7 quiannoabhincaltero 7 cum iamprop^ 
Tragus. mo dum hos comentarios abJolueramus 7 germanicufiriptum bene longum defiirpibus publi 
cauiuCuius quident conatus mihi ualde probantun iSfam etfimihi cum eonulla interceditfi 
miliaritas 7 apparet tamen in hochomine mira qiuedam in inquirendisfiirpibus diligentia* 
Et quidem huncnon effe impentum herbarum 7 earundem defcriptiones quas affert palam 
tejlantur* Eiufmodi enim magna expartefint 7 utoculis fiiis infiexiffe huc herbas quas pin 
cit abunde demonfirent.^ife hoc quidem nomine laudem merttus efi no uulgarem 7 potuif 
feifc inultorueuitare reprehenfione 7 nififingulisfereherbisJua ex Diofcoridenominaac- 
cerfereuoluiffet: quafiuerbDiofcorides omniumregionumfiirpes dejcripfiffetsogttitasfe 
babui(Jet 7 eumtamen cbfiet quamuis propemoduterramjuas priuatimferre herbas. Dum 
itacf- omnibusfiirpibusfia ex Diofioride nomina imponerefiudet 7 dtSu mirum quam in- 
terdum temereadmodum 7 probatas grmultis iamfieculisreceptasDiofcortdisleflionesitn 
mutareacdeprauare cogatur+Qwdquidem ius prceter necefiitatem immutandi loca autoru 
nonjolumfibilragusyuerumetiamalij quidam 7 idj> magno cumJupercilio 7 uJurpant: uttti- 
hilmirumfitraros effeadmodum autores 7 quamuis optimifint 7 quos no infinitis mendis cow 
taminatos utdeamus, Jsfeque enim alia e$l maior deprauandt bonos autores occafio 7 quam 
cum quifik quod maximeplacet in ijs immutandis fiatuiu Qui enimfieripotefi ut dum qui- 




firiptoris fintentia^Quare non minus uere quam lepide quidam dixit 7 eos libros ejje opti" 

mos 7 quinullamprorfws lituram experti effenU Cum igituris mos temerequceuis in bonis 

autortbus immutandi nobisfemperfifiedus er infienfus fiierit 7 diligenter admodum cauu 

musne quidficile in Diofcoride mutaremus 7 nifiut idipjumficeremus manifejlifimce con 

ieBurce 7 aut Vhnius 7 aut alius quijpiamfide dignus autormoneret cogeretue. SedadTra- 

cum reuertamur 7 quiquumfirenueannititurutfingulis herbis nomina ex Diofioride im- 

ponat 7 in alterum peccatum inadit 7 utno rarofdfas z^adulterinasficultates 7 quodpernicio 

fifitmu efie nemo no nouit 7 eifidem afiigneU HuSlenus tum exteroru 7 tum etiam nofircegen 

tis uirorumaliquotfianeerudiiorum 7 qui editisjcriptis rem herbariamiuuarefiuduerunty 

honorificamficere mentionem uoluimus 7 ut quam bene de nobis totacfe pofieritate meriti efi 

fent oflenderemus^ut extaretetiam erga iam mortuos aliqua gratitudinis noflr&figni' 

ficatio . Cceteros qui de ea medicing partefiripfirunt nihil moror 7 ui quos confietplus illi 

tenebraru oJfudiffe 7 quam lucis attu\iffe 7 taceo quod eorumfiripta multis acgrautbus erratis 

plenafiinuVeruinteromnes herbarios libros quihodie extant 7 nullijunt quiplus crafiifii- 

EgenolpMher* morum errorum habeant 7 quam illi quos iam iterum atq± iterum edidit Egenolphus typo* 

baij Ubri. graphus. ]s!am multis in locis unam atq, eandem herbam pro duabus tribusue 7 ijscj± <^yfor 

ma er ficultatibus difiantibus 7 pingiu8ic ex uno quidem Tolygottato^DicHamnu er BUe 

borum 



LEONHiRTI FVCHSII EPIST, NVNCVPATORlJU 

borum albumficiu Vna etiampiBura^JiripIicem ZD 3 Mercurialem exprimiU Gladiofi 

nominetres interfedtffierentesherbas defribiuOmittoaliamuItaqucequiuis 7 modbper* 

temtem herbarum notitiamhabeat 7 primojlatim aditu deprehendeu JDepicluris eius hoc 

dixijjejatisft 7 me mirari maiorem in modum curfois pyxidibtts non apptnxerit etiam afii- 

dentes pharmacopolas 7 aut illorumminislrosprcecinclos corio 7 cummelliaduolantes mw 

fas 7 er aquce naues 7 at£ in ijs adtranfirafedentes nautas adhiberi curaueriu Sed cum non 

magnificiat comodajludiofrit 7 o> adrem augendam magis attentttsfit 7 nihilmirum ex il- 

liusofficinaprodire eiufnodi hbros. Vorrb ut eb tandem qub tendebatanimusperueniam 7 confHijfui mb 

ego quidempaulb anti comemoratorum longe doclifimorum uirorumfudium imitatus 7 hos » m «» cottftden 

de htlloria flirpium commentarios maximis cum uiqiUjs tum (itmptibus confecU In auibtis disi P dc ft ir P im 
. ... . . . J ,j j . r . r n l.1 jn , ^ J * biftorticomenti 

inttio qmcqutd adumuerjam cutufquefiirpts htStoriam atttnet 7 omnibusfuperuacaneis re- ris exponit* 

cifis 7 breuiter 7 &ordine 7 utconfidimits 7 optimo 7 eodem$perpetuo 7 complexifomus. De~ 

indefingulisfirpium hislori)s 7 uiuas er adnaturce cemulationem a nullo unquam 7 pace om 

niumdixerim 7 artificiofius exprefias imagines adiecimus: idifc nulla alia de caufa 7 quam ut 

ea quce nudis uerbis exponithisloria 7 certttts exprimeret 7 atqueadeo altitts animo tnfiqeret 

pittura. jSJequefoneperegrinarum tantumfiirpium 7 foaq 6 fponteinGermania noslra 

haud prouenientium 7 quarumtamenpltts centumijs in commentarijsfiudinfireperient 7 pi- 

cluras dedimusnterumetiam uulgarium 7 er earum quce iuxtafpes acdumetapafiimpro- vtdgdtiflim#n 

veniunu Idcfeutficeremtts duabtts potifiimumratiombtis motifomiis. 'Primumutberba- ctim herbarmtt 

ricemedicincefiudiojiearundem etiam bisloriam integram 7 %y in ordinem digefiamhabe- ^ aur<e " an cm 

rent 7 quce magna ex parte a ueteribtts non esl tradita 7 apud recentiores uerb non nifiman** 

ca cr confoja. Dein neposleris noslris accidat quod nobis eueniffe nemini obfiurum efl 

utfilicet quce hodiefont omnibtts nottfiimcefiirpes 7 iIlisprorfis incognitcefianU Nam cjuis 




tmos 



etiam herbarice rei homines perconteris 7 nemo erit qui eas cognofeU Quare ne noslra ne- 
gligentia 7 aut temporuminiuria eueniat ut e notitia hominum uulgares nuncplebeisd; coqnl 
tceftrpes excidant 7 earundem etiam hislorias er imagines ijs noslris commentarijs infi^ 
rendas efifie duximus, Etquarenotas&uulgaresadmodumfirpes contemneremus 7 cum 
fiepius maior illis uis infit 7 quam ijs quce a remotifiimis extremisfe orbispartibtts 7 nonf 
ne maximisfomptibus conquifita 7 importanturf JSIam quidToIygono magts uulqarefquid 
contemptiusfomniumfiquidem conculcatur pedtbtts : quodfii tamen uim etus quam infifien-- 
dofinguineobtinet experiri uoIueris 7 nihil eo prceslantitts dices* 'Poficm huicfimilia muU 
ta commemorare 7 fd in re nota non esl cur temerh uerbafondamus. C^uid multaf ut tan> 
quamdiuerfiscopijsiunSlis nobiscontra uarios morborumitjitltits aciem inslruere lice- 
ret 7 tamnos7ratiumquam exterarumslirpiumtumhislorias tumimagines sludiofrum 
oculisjubijcereplacuit. In acquirendis aute peregrinis et radicibtts ^yfiminibus qucefob' 
inde terrce mandata nobisfiliciter prouenere 7 multii nobis profoitHieronymus Schallerus uieronymus 
medicus]Sloricus 7 homo er herbaru altarumfe multaru rerumperitiftmus. Quodhocloco schtUknu* 
comemorareuohi 7 utnofirce amicitice accharitatisaliquodapudpofieros extarettefiimoniu 7 
^yutfiudiofiquantum huicbono & erudito uiro 7 quifoa nobis nunquam defoit opera 7 debe 
rentpalamintelligerent.Cceterum cum multarumfiirpium quas nefiDioJcorides neq^ali) 
ueteres cognouerunthifiorias huicoperi infiruerimtts:nam cummagna expartefintuulne 
rarice 7 atq, adeb in quotidiano muItorii 7 maxime chirurgoru 7 ufit 7 prcetereundas minimeputa Quireinterdu 
uimusnllarucerte uftatis atq± adeb barbaris nobis utendumfott nomencIaturis 7 quandoqui u l ttcttl ^ barbit 
demlatinis deslitueremur, Mduimus enimuti ineptis mittusfelatinis appeIIatiombus ? cp menckturiu °* 



j\D ILLVSTRISS. PRINCIPEH DN. IOACHIMVM 

illis ddulterinas uelgrcecas uel Idtittds dccerfiere 7 nefiilicet cum illegitimis edrundem nomen 
chturis ddulterime etidm illis ficultates afiribendcenobis ejfient: quod cotigtffe uonulhs cjui 
de re berbariaJcripJeruntJupracotnemorauimtfS.Qnare ubipotuimus babere diclionem 
gnecamper omnia germanicce appellationi reJJ>ondente 7 bancpotius quamfiljam aliquam 
curmulteo- ex Diofcoride illis impojuimus. In alijs flirpibus quas Dioficorides cognouit umce caui' 
cofufe apudpio mm ^ m omnes edrundem nomenclaturas quce initio capitum reperiuntur comemoraremus y 
tmadme* quodfiiremus propemodum omnes afiiolis quibufidam ex^4pu!eio 7 aut alio eiusgeneris 
pma-it*. autore adieclas, er in contextum Diofioridis temere raptas effie: ^r quod perfpeclum ba 
beatmi6 7 nibiIcequeberbarumcognitioniobfiiiJfi 7 maioremq^iacluramattuIJfi 7 aciIIam 
fifam dppelldtionum codcerudtionem, VrceJIat igiturpducis admodum 7 ijs^ ueris cr Icgiti 
mis uii 7 ne nominum confofio 7 rerum etiam nobis cbfifionem pariaU Torrb adiecimus etiam 
Arboruquarun* aliquot drborum hjlorids <zrimdgines 7 non quodnobis conjiliumfiieritfingulas uelle deficri 
ddm hijbru v y ere ^ ij en j m afimti hboris erat :Jed cum Diofiorides alijcfc rei berbarice friptores illis 
ietu. " Jlirpium quarundamfoha afimilent 7 dttfe ddebfine edrum delinidtionetotd biRoridfitis 
inteIhqinonpofiit 7 barumetiam aliquas ijs comentarijs infirereuoIuimus 7 ad quas incogno 
fiendd jlirpium bisloriajludiofi refjicerenu Quapropterquodfiecimus 7 non errore 7 fid 
Quid in comc iudicioficlum cequi iudices iudicabunt. Inficultatibus comemorandis fiumma dtligentia ca* 
moratione jkcul u , mus ne a hcui (lirpiu adulterinas dc illegitimdSjduodpIeria- no fine mdxitno errato &ui 

tatumfhrpiucon , 7 ,Xtr ** r? r\ 1 n > n ■ .~ 

hdeundum. *<e bumana? dtJpendiofecerut ? aJStgnaremus, \ruare in hijtoria Jhrptu quas ucteres cogno 

uerunt 7 eas duntaxat quce a Dtofioride 7 GaIenoJPIinio 7 ittterdu etiaqttce ab^AetioJPau 

Io 7 z^Simeone Setbi traduturretuhmusjdif ea maxitne de caufia 7 ut omnesfiirent easficul 

tates in quibus illitres concordesJunt 7 eJJe etufinodi 7 ut in ijSytanquamaximelegitimisfpem 

certamponere IkeaU jSJamfiiittterfi dijfintiunt 7 tum Galenipotius quam Dioficoridis 7 &* 

buius rurfits magis quam Vlinij eritfiquendafintentia.Gur autemGalenifintentiaomni 

bus alijsfit praferenda 7 nulla alia eslratio 7 quam quodisjlirpiumficultatespartim certa 

quadatn ratione &metbodo 7 quam literis Jitbinde mandauit 7 cognouerit 7 partim etiam expe 

rtentia dtdicerit. In rehquis quidemfiirpibus quce ignotce ueteribusfiterunt 7 Galenificuti 

Jiimus exemplum : nam eas tantumficultates comemorauimus 7 quas multorum experientia 

comprobauit 7 qucecfc longo ufo receptce fttnt ab omntbus 7 er quce ab earundem qualitattbus 

ordimsinijsco' nonabborrebant. Quoduerb inijs comentarijs grcecarum literarum ordinemficutifimus, 

mentarijs ratio. jj nec fjtate ipfid qudfii nos cogettteficimus. Jsfdtn muhb mdluijjemus 7 Dioficoridis exem^ 

plo 7 cottgeneresfibi berbds pdfitm conneclere 7 quattt eutn qu em injlituimusfiqui ordtnem, 

nifiidtpfimperpicluras nobis non licuiJfiet.Siquidem cum nulliusjlirpis bijioriamfine ui- 

ua eiufidem imagine ifs noslrts comentarijs infirere conslitutJfemus 7 Jlirpes uerb ipfis ac 

earundem genera non nijidiuerfiis temporibus 7 ^r nonnunquam ahquot annorum interue- 

nientibus interuallis naticifieremurjuncliterarumgrcecarumfiquiordtnem coaclijumus* 

Cluanquam non utdeam cur mibi tam exquifiita opusfit excufatione 7 cum bunc etiatn ordu 

netnfiqui GalenumJPlinium^posl eos V auIutn 7 ^A'etium 7 alioscfe comphres nopudue 

piauu&ima* riU Quod ad picluras ipfias attinet^qucecertefingulceaduiuarumjlirpiumlineamenta®' 

Zinesquaks. effigies exprejjeejunt 7 unickurauimus ut efient abfolutifiimce 7 atqueadeout quceuisjlirps 

Juispingereturradicibiis 7 cauIibiis 7 folijsfloribu* 7 fiminibusacfi^ 

buitnus dtltgentiam, De ittduslria uerb er data opera cauimus ne umbris 7 alijsc^ minus 

necejjarijs 7 quibus interdum artisgloriam affe&antpi&ores^natiua berbarumforma ob' 

Itteraretur:neq± pafiifimus utfichbidinijuce indttlgerent artifices 7 utminusfibinde ueri' 

bh^ecklin tati P ic ^ ura reJpondereU Ticlorummiram induslriatn prcecfare imitatus esl Vitus R.o- 

fcuiptor. dolphus SpecIdinfiuIptor^Argentoracenfis Ionge optimus 7 qui uniufcuiufqspifturcefiul- 

pendo 



LEONHARTI. FVCHSII E P I S T« N V N C V P A T O RIA* 

pendo lineamentatam ajfabrk exprefiit ? ut cumpiclore degloria O 1 uicloria certajfiuidea 
tur.Sedetfimultis &* impenfis <& Jiidoribus picluras parauerimus ? tamen non defituros incontemptom 
fcimus qui eafdem ueluti inutiles acnullius momenti damnabunt ? atque buic quidemfia? inc- P^™* 
ptifiimcefententice Galenumpatrocinariclamabunt ? utquine dejcribi quidem fitrpes w 
Iuerity tantum abesl utearundempicluras probaueriU Quanquamuerb neminem effepu- 
tem qui non quantu illi injaniant intelligat ? tamen eos boc in loco rogare baud pigebit ? oSlen 
dant nobis ubilocorum Galenusjlirpiumdefiriptiones gypicluras damnaritfcum certb 
fciatn boc illi ne perfimnium quidem ueniffe in mentem. ^Atqui reJpondebuntfiatim ? Gale 
ttum idipjiim librofixto defimpIiciumedicamentoruficultatibus ? capite de±Abrotono ? di* 
firte aferere. Verum nos uicifiim illis rejpondemusfiterinos quidemGalenu noluiffefiir 
piumfirmas acfpecies defcribere ? non tamen quod eas ipfas damnaretautinutiles effi iw 
dicaretJedquodidipfimpoSl tot tantosfe uiros ? Dio/cortdemprafirtim ? quihoc ? Galetto 
etiam ibidemtesle ? abJblutifiimlprceSlttit ? conariplanejuperuacaneum exiSlimaret. Sed 
quidmultis mororfquis quceJbJancementispicluramcontemneret ? quam conslatres rnuhp PiflnreUm. 
clarius exprimere ? quam uerbis ullis ? etiatn ebquctttifiimoru ? deliniari queant, Et quidem 
naturafic comparatum eSl ? utpiclura omnes capiamurtadeocfc altuis animo ittfidentquce in 
tabulis aut chartaoculis expofitafint^y depicla ? quam quai nudisuerbis defcribuntur. 
JEiincmultas effe fiirpes conslat ? quce cum nullis uerbis itadefcribipofiintut cognofiatt- 
tur ? piclura tamenftcob oculos ponuntur ? utprimofiatim ajpeclu deprehendantur. Vroiw 
de no immeritb bonis picloribusfuus femper apudomnes cetates bonosfiiu Et in uniuerfa 
Gratcia huncmoremfiijfe notu ejl ? utingenui et libere educati pueri ante omnia ? autfeltem 
una cum literis picluram docerentur ? qubdillis conflaret ? hancipJam ejfequcefingularu re- 
rum nonfolum naturam exprimeretjed <&>memoriam confiruaret. Qluare ea quoq$ ars in 
primumgradum liberaliu artium recepta esljempertj honos eifitit ? ut ingenui eam exerce 
rent ? moxuthoneJli ? perpetuo interdiclo ? neferuitia docerenturUdeocfc in hacnullius quifir 
uierit opera celebrantur^tquidepiclura ? quamquidafetis certeimprudenter explodunt ? 
btecdixiffejatisjfu Trceterea cum in texendajlirpiii hiSloria uocabulis paulb obfiuriori mplmtio qtt& 
bus ? er ab itnperitoruintelligentiajenficj^ difiiunclis nobisutendufierit ? opercepreciuttos ™"j* "<>««« ««" 
ficluros duximus ? fihorum breuem quandam explicationeadijccremus ? neinterlegendum 
parumperitos remorarentur* Torrb cumfingulisferejlirpibus quatuor nomenclaturas QuatuonndicH 
inditas eJJeconSlet ? grcecamnimirum ? latinam ? barbaram ? quaofficincefiplafiarioruututi' m °* 
tur. ? <zrgermanicam ? quadruplicem etiam Indicem concinnauimus ? ut quifyflattm audito no 
mine ? cuiuffejtirpis hiSloriam quarere nullo laborepofiiU JDe nobis infiper hoc affir^ 
marepoffitmus ? nos neq^ impenfis neq$ laboribus inijs adornandis cotnentarijs peperciffe 7 
ut multorum de nobis expeclationijatisficeremus. ]Sleq^ enimgrauatifimus in campos <& 
Jyluas creberrime excurrere ? altifetma iuga montium cofiendere ? multa^ artificum t&dia 7 
quce illis erratorum interdum emendatiopeperit ? deuorare:quod quiuis rerum cequus ceSli- _ 
mator perfijlatim dcprebendet ? ita ut non opus Jit noslram operamparum modeSleprce^ 
dicare. Quodfitamen quidnobis humanitus accidit ? Jatfiimus uenia dignos ejfe nos boni 
quicfe iudicabunt ? qubd unius hominis nonfit rem herbariamfinditus prophnodum obfiu- 
ratam ? ita in integru reSlituere ? ut omniprorfiis reprehenjione uacet ? in hac prafirtim re^ 
rum omniu difficultate ? acueteru defiirpibus comentarioru inopia. Inter omnia ettim uete^ 
rum dejlirpium naturafiripta quce earunde coniunclim notas tradunt ? nullumprorjus ttifi Dbfcoridcsmre 
Diofioridis extattqui tamen nec omnes ? utfipra coprehenfitm eSl ? defcribit ? nec quas pitu prffentamk ftw 
gitfemperdtligenter&accuratl deliniaU jSlam inficiefiirpium reprafintanda interdum $ mm i mo . m 
uarius ejfeapparet, nonnunquaetiamtam multas prceterit notas 7 utnihil mittus quam eam gUgms. 

(r 






AD ILLVSTRISS* PRINCIPEH DN, IOACHIMVM 

de qua illifirmo esljitrpemexprimere uideatur, Idquodtum maximefit ? ubi afi nott ui' 

Jas 7 er ex aliorumfintentiajlirpes depingiu Tra?terea nonpudebit etiam nos errata 7 fi 

qua commifijfi conuincamur ? agnofiere ? atquepalinodiam canere : tantum abesl utindignh 

Iaturifimusji quod nos non potuimus 7 impediti aut negligentia ? aut iudicij tenuitate ? alij in~ 

ueniant autfiarciant 7 modb omifiis maledtSlis CT conuicijs 7 ut ueritatisjludiofis decet ? rar 

ttonibus potius £T probatifitmorumfirtptorum teliimonijsfintentiam noslram reuellant 

CT conuincanU Quodfiucrb quiJJ>iamomninofiomachari ? <gr malignein conuiciaprorum^ 

perepergetjwncipfimfiia? magis quam nofira? exijlimationi obfiturum arbitramur:quod 

nemo eum bonumuirumreputet ? qui temerh detrabere dejama alterim audeat \ Et certe. 

' qui tamprompti&paratifint adalienos labores uelextenuandos ? uel contemnendos ? uel 

prorfis repudiandos ? magna exparte in tenebris delitejcunt 7 <& j inangulisfi continent 7 ubi 

apudfiifimtles er imperitos afinos mire triumphanU Quodfi tamen momi illi aliquan-' 

doe tenebris erumperent 7 <&> in apertum prodirent 7 nemo nonjiatim intelligeretquamina^ 

ni eruditionis fislu turgeant 7 quamq^fint impudentes nugatores, Et nos certeiflos conui- 

ciatoresfic exaperemus 7 utfije in latebris continuijfi^ lucem nunquam affeclaffe opta- 

renu J\fam adtlhsprobe traclandos ? ac eorundem tela CT iacula firtiter •propellenda re- 

torquendaq^neque uires neque artes nobis defituras confideremus* JDe JM.icha'elis 

Jfingrinij typographi Bafilienfis diligentifiimi 7 in excudendo hocopere induslria &fi- 

dulttate hoc in hcoplura dicerem 7 nifihas ipfias ex alvjs multis quce nunc annis aliquot ex ih 

liusofficinaprodteruntfittis cognitas actefiatas effefitremus>Etquidetnopus ipfimper 

fifitis hquitur qttam in eo imprimendo diligens fitertu Quantos autcmfeceritfitmptns ? 

ficile quiuis tfslimabit qui operis magnitudinem o^picluras ipfias pro rei dignitate ex* 

pendere uolueriu Vlurimum itaque huic uiro debent rei herbariafiudiofi 7 ut qui neque int~ 

penfis nequelabortbus 7 quo illorum commodis inferuiretjlttdiaq^ iuuaret ? peperceriuCum 

uerb hodie multos ejfe typographos compertumfit 7 qui inslarficorum alients infidientur la 

boribus 7 ltbrosq± optimis ac elegantifitmis typis excujbs^pra^slantifiimis piBuris ortta 

tos 7 ineptojua a*mulatione defirment atque contaminent 7 idq$ nulla alia de caufi 7 quam ut ex 

aliorum tncommodisfiua comparent comodajfingrimj etiattt 7 quiimmettJos inhocopere ex- 

cudettdofimptus ficit, ratto habe ttdafitit: ideoq^ ne quis alius hos noslros commentarios 

ufqttam locorum impune imprimat 7 Cejareo decreto, quodinitio etiam operis monuimuSy 

cautum zrprojpeflum esl* Quttm tterb ufitato more patronum altquem ijs noslris 

cotnmentarijs quererem wbiJiiau <&uirtutumJJ>lendore excellentem ? nemo omnium cuiiw 

Jiius quamttbi Illufrifitme Trtnceps ioachihe, clarifiimo heroi 7 hos dedicandos ejfi 

i o a c h i m i putarem occurrebaU jSIamfi generis tui uetuslatem atque nobilitatemJpec7o ? nemo te hfr- 

ee om, Mar= ^ J> r j, la p um au t melior 7 aut projlantior 7 utpote cuius maion a Guelfis 7 qua uix ulla in 

denburgcnfii Gertnania uetuilior esl nobilitas ? ortos efle conslat, Quodfieorundem utrtutes expew 

Uus, do 7 nullamprorJus uirtutem magnis t&bonis Vrincipibus dtgnam tllis defiijfi uideo, Om 

niuerb gettere uirtutum fitijfe claros uelinde maximl colligipotesl 7 quod Francia>pars ad 

jMoenumfita 7 cuius tamengens libertatts tuend&fimper JludiofifitmafiiiU, non alio nomine 

quam nobtlitate er uirtute eorum inuitata 7 ijs partrc cozperit. VoJJem nuncfinguhru tna^ 

iorutn tuoru qui res maximas gejferunt uirtutes cotnemorarefihngius ettagari epijlola? ra 

AlbertusMar* tiopermittereuquare pra:tereo ca:teros 7 atq$ unii eutncfepra:cipuuproduco albertvm 

chioBrandenbw ill U m 7 quem ut reliquipropterinfignemfirtitudine 7 in^pra:hjs dexteritatem acfelicitalem y 

futlSeser g ermamci ^^billis cognomine celebraruUita egopropterfittguIaremprudentia 7 atqj inre^ 

vlyjfes, btis agendis miram indujlria <&Jblertiatti 7 germanicii Vlyffem meritb appellandii efie ccn~ 

fio, JDe huius autetttultis ac uarijs uirtutib, tnulta exUmtpnedara tejiittwnia in eorultbris y 

qui Trin^ 



LEONHARTi FVCHSII E P I S T, N V N C V P A T O R I A. 

qui Vrincipum Germanice res benegeslas memoria? prodiderunt ? adeb ut de jjs nunc lori^ 
gius mibi dtferenduminimeft.K^fdtuam itafe celftatem redeo ? de qua ueriftmh dicipotejl 
quodfmtna uirtutis a bonis pcire/pbuJ in poslcros propagentur. Tantum enim abefiut a 
maioribus tuisPrincipibus opv nis degeneraueris ? utplerofy etiamingenio zy uirtuteju" 
peraueris . JSfamutmuItas ec Jpr&claras cr magno Principedignas uirtutcstuas ? iusli virtutesprind* 
tiamin imperio ? pacis tuenda? ctiram ? magnititdweanimi ? integritate ? modefiam ? cIementia ? 9 cm i, nodl Z n£ 
%y eximiam bonitatem ? omittam ? nbnne ha:c uere in te regia ejl uirtus quodjludia Iiteraru ? studia litemum 
qucetantenuulgus Principttmoditcane peius <grangue ? adiuuare ? ornarecfetantoperejlu- mmc mtme * 
des fCluodautem immcnjbfuore literarum profquarisfudiamaximoesl. argumento ? 
quodnonflumfholamfd <rj> aulam docliftmis uiris ? quorumoperaadfiudiorumacre~ 
rumgubernationem uteris ? quorumqs te colloquio obleBas pulchrh ornatam habeas, In eo 
autem quodlttcras earumq$ cultores amas ? obferuas ? tueris ? ampItfimisq^ honoribusauges ? 
fngularis tua elucet prudentiaitntelltgis nanq,fapientia^(ludto ? atqueadeo literis ipfisflo- 
rentibus ? res omnes quibtis humanajbcietas coiifiat cofruari. Litcris enim debemus quod Litemum 
hodie doclrina: ccdejlis ? aharumq± difiplinarumpuritatefuamur. Iifdem ctiam acceptum cotn oda. 
referendum quod aliquid ? quicqmd esl ? adhuc refat ? quodq non omnia una cum corpohbus 
codem puluereobruta ^fpultafnu Qutdenim maiorumnofroruuirtutes ? atq±respra: 
claregefias ab interitu <@* obhuione uindicauit nifi litera? ipfief Quidaliarum rerum om- 
niummemoriaufy ad ha^cnofra tempora confruauit riifhtertefSed idipfm uno o° item 
ahero exemplo breuitcrdemonflremus. jSfemohodie animantium naturas exphratas ba- 
bcret ? mf^Arisloteles pr&clartftmos illos de eorundemhisloriahbros confribereuo- 
lutjjet . Quodutprafiare pojft nonparum^Akxandri adiutus efl liberalitate ? qui adcon AlcxandriBera 
ducendos uenatores & alendas beftas ilh oclingenta talenta ? hoc efquadringenta gyoclo litasin Arl ft ot - 
gintamtllia coronatoru tranfnijtt. J\fuIIampra?tereafiirpium peritiam hodie apud ullam 
gentem reperire hccretfiDtoforidesfTheophrafiusfPliniits^alij quidam earundem 
notas qtttbus deprehenduntur ? literisnon mandajfnt. JSleritb iqitur hcecuereregia inte 
uirtus nobis multis modis pnrdtcanda eritjocpr&fertim tempore ? quo maximus Iiterarum uodiemo tempo 
omniumconicmptus notantum rufiicas irrepft cafas ? <gyartifcum tabernasJedtgymagna-- remaximuslitea 
tum domos acPrincipum aulas. Qjiotus enim quiffc hodie eil Principu ? quem hcec cura con um cotem $ m * 
fruandorumfudiorum tangatfita ut nobis metuendumft ? nifC>T.ahorumq±quorundam ? 
paucorum tamenprb dohrJPrincipumpatrocinio ^yliberalitate adiutcefierint ? neprope^ 
diem e manibus noslris elabantur ? redeatq prifiina illa uereScythica barbaries. Q^uare 
ut hteras quemadmodum ccepiHiperpetub ames ? fueas ? ^r confrues ? nonflum hortor ? 
tmbetiamper christvjvl oro. Siquidcmdumeas iuuare ^y ornarefudesfmuletiam Qu^ecommocU 
rehgionem ? cuius inprimis curahabendaeR ? natur& cognitionem ? Ieges ? <& qutcquidefiad ilterarimcon f er 
reipub. pacem cr tranquillitatem confruandam necejjarium ? ttteris. Proinde non eil cur tM onem * e i um 
Q.Tletus Itberahtatis ? qua in confruationeliteraru uteris ? pozniteat: dum enimharumcul 
toribusficcurris ? atq$ adeb utfuum curfmjlrenueurgeantejficis ? tibi etiamfmulfmpiter 
namlaudemparas. Qtuim enim illis nonftquodpro tantis tibi beneficijs quibus eos ornas 
rependantytamen hocprafiabunt uiciftm ? ut memoria tua apud posleros perpetubfit dura 
tura. ]\Iam quanquam reliqua humana omnia ? utcunq^ injjieciem mdeanturfrma &fli- 
da ? cum annis fimullabaptur £r defciantfla tamen laus quam doclrtna; confruatio pepe 
rityimmortalis exiflit. Quapropter neq^ ampIiorem ? ne<^ffiIendidiorem fmam ^ygloria 
tibiyimb toti tua? omattftma? frmiha? ? comparare poteris ? quam doclrina? ^yjludiorii con- 
feruatione.JStautem tdquodnuncfcis perpetub quidemfcias ? inprimis te necefitas ipfi ? 
quampaulb antt expofi 7 cohortttun dein diuinum etiampneceptum quod hoc ipfim abs ti 

& 2 



A D I L LV S f R IS S\ "' P R I NC'l PE M D N, lOAC H. E P I S'7V 

'tf /^^ Vrincipibtts fiuereadmodum exigit ? ut liberalitate uefiraficiuuetis pudia ? uthoruttt 

fiubfidiopublicapax & tranquillttas confiruetur.Sedtton efcurC.XJpontecurrrentical 

caria addam ? quu inter omnes Germanta? nojlra? Trincipes uix alius reperiatur quia^qut 

atq$ tu Iiterasy eosc^ qui opinione aliqua eruditionis darifont ? amet ? Jbueat ? tueatur ? ornet. 

1 Bedicdtionis JSfobilitatis itaq s tu& ? multarum^ aliarumpr&clarifiimaruqu& inte elucent uirtutuJJIen 

caufce. j ore motus ? hos ? quos multisfiinefiidoribus ^impenfis adornaui ? de Stirpium hifloria co- 

mentarios Celftati tua> infcripf VerJJeclum enim habebam eos no uulgarefed excellens 

aliquod patrocinium requirere ? quandoquidem uix ullaaliapofittejficomentatio qu&plu- 

rium cahmnijs pateat er expofitafit ? quam ea qua? defirpium natura explicandafofiipi" 

tur. Troinde cum injjem certfimam adduceremur ? nofiras has uigilias non uulgaremgra 

iiantex amphfimi nominis tui infriptione apudcandidos er aquos initurasfirejj ut eam 

« ob cavfam maledtcorum conuiciatorupetuIantiaperJringeretur ? te quidem in tanto ornatifi 

morum Vrincipum numero mihi delegi ? cui potifimum has ipfs conficrarenu Qmremm 

: easffipies illuslrfi p r i n c e p s ? comcndari tibi defenfionem er conferuationem huius 

niuind pYtfen* P artis ^dtcince qiu-e jlirpium naturas inquintfiatues < Quam ut cupide &Itbenter in te re 

tia&benignius cipias muItafio ? mouebunt:pottfiimum uerb hoc ipfim ? quod uix ex ulla alia re magis diui 

exjlirpibufiflis na p r£e f nt ia er benigmtas eluceat ? quam ex tamuariafirpium tumfrma ? tum natura 7 

dumfihcetomnes ilfas adufim hominis conditas a Deo ipjbperpendimus. Siquidigitur 

aliudyherbarum ceriedtligens contemplatio exufitat ? imb cofirmat in animis noflris opinio 

nem hanc ? quodhomines JDeo cura?fint ? quitam anxielaborauitinijs iuuandis ac tuendis 7 

dum tot elegantifimis atq^pnejlanttfiimisfiirpibtts ? quibits illi tam uarios morbos propul 

fiirepojfiintyterramexomauit. flonparumettamadeamfofiipiendamcuramtepra^cla^ 

rifitmoru tum Hegum tum Trincipum exempla ? qua?jupra recttauimus ? hortabuntur< Sed 

omnium maximeimmenja comoditas qua? ex tjliuspartis medicina? confiruatione aduniuer 

Jbs peruenieU ^Ad berbaria? deniq^ medicitne tum amorem tum definfionem miraquocfe iw 

tunditas 7 qua; in contemplandistotherbarugeneribtts animufobtbit tuum ? inuitabiU Quid 

enim tucundius ? quid deleclabtlitis quam intuerifiirpes ? quas JDeusopUmax.tot tamife ua 

rijspinxit cohribus ? toteIegantifiimis redimiuitfioribus ? quorumcoloremnulhts unquam 

piclorfotis exprimere potuitttot deniq^fminibus & , fiucltbus ? quorum cy in cultna £9° in 

medicina ufius efi maximus ? ornauit? f^erum non efi cur tcpluribus in admirationem huius 

partis medicinarperirahereconer ? utpote qui anteafiudio <& amoreeiusfictenearis ? ut uix 

fit aliud quod te magis delecleu Isfunquam enim in extruendis hortis tot arbortbus atxj her 

bisconfitis tantum opera? zyimpenfiarumponeresfinon illuc te rei iucunditas acfingularts 

amor pertrahereU H.eliquum nunc esl.illusl.rif, p r i n c e p s ? utpro tua excellenti huma- 

ititate ? qua? ueslr&fimilia? cognita csl ? rnunus hoc noslrutattquajjecimen er teslemmci 

erga CJHamoris &obfiruanti& ? exporre&a Icetacfefionte acciptas ? atq^me tuofiuore co- 

pleclaris ? <& autoritate ab inuidorum calumnijs defendas, Botta autemjjpes esl hunc bor- 

tum quem donamus CjTfore longegratifiimum ? non tantum quodin eo omnis ferl generis 

herbas ekganttfiimepiclas reperire queas ? uerumetiam quodinde ad qua:uis morboruge 

nera remedta decerperetibi liceauDeus opumax,tetuam£ ditionem incoh" 

memfiruet ? iitReipub.Chrifiiana?atqueIiterisdiutifiimeprO' 

deJfipofits3Jubinga; 7 CaIen>filart'vjs ? y^AiinQa 

ttato CkriHo w> d* xtiit 



VOCVM DIFFICILIVM EXPLICATJO» 



Acetabula. 




EXPLICATIO QVARVN 

DAM VOCVM TOTO HOC 

opere pafsim occurrcntium ;) in quibus 

affequendis non admodum perL 

tus le&or ha:rere pofTet. 

Cetabula ab aceto denomfnata 
uidentur;quauis altj ab accipien 
do dicTxim putcnt,atquehinceft 
quod fcribantacceptabulum;ua 
fculaqj fueruntorbicuIata,con= 
caua, fine marginis latitudine, qua: aceto ple* 
naad intinctus ponebantur, Dehinc uoxad 
omnfaaliaqux fimilem cocauftatem habent, 
translata mit, Prfmumcjjfic concauas partes 
in polyporum flagellfs, quibus idanfmal nftf 
tur,cVuelut adminfculisfultum exurgft,no* 
mfnauerunt.Translataetfamuoxadfcemfna 
rum Iocos,uocaueruntqj acetabula uenarum 
arterfarumqj ora, quae fn uteru feruntur hian 
tia, Tranftulerunt poftremo etiam hoc no= 
men adherbam,quam camob caufam Ace^ 
tabulum dfxerunt, quod folia acetabulo fi mf= 
Ifa fn orbem cfrcuma<3a,fcnfimcfj, ffc utfen^ 
fum fallant,fn concauam lacunam defcenden 
tia,habeat + xoTt/A7tt/foW grrcce nomfnantur. 
Acinus. Acfnus non tantum grana fnterna uua?, 
quemadmodum quidam exfftimant,fed totu 
frudum,qufexfucco,eVpartequauielutf ca= 
ro eft,cVex uinacefs,cV ambicnte forfnfecus 
cutecoftat, fignificat, Tcftis Galenus, qui IU 
bro z.de facultatf bus alfmentoru fic fcrfptu re 
Ixquit; Acfnf corpus ex quatuor partibus con 
ftat,ex ea fcilfcet quaseiu s uelutf caro eft ; excs 
humorepei-camdffperfo,undeufnum;pra'te 
rea ex nucleo,atqj eo quod omnfa h ec forf s cfr 
cuncludft membranofd tegumento,^ Gra: 
Acuki. cfsdfcftur. AcuIeiVqu32Cuqjduriufcu!afn 
cufpidem turbfnatapundfonem inflfgutfpfs 
Acus. culor5modo,nomfnantur v Acus,purgas 
mentufrumentf, leuifsfmu [cilicetin eo quod 
Adnata. uentflabrfs extra aream iaculat. Adnata, 
uelAdnafcentfa,fiueAppendfces,ramulfdiV 
cuntur quos caulfs nonunqj exfemfttft,quafi' 
nouaadfcftftfamcj?proIem,Sfcautemuocan== 
tur,quodquaficaulfadnafcanturcVfuperacs 
cedant.Grxcf Trccgctcpvodc/lcts, quod cfrcurn cau 
Al*. lemerupentesaccrefcant,appellarut, Ala», 
cauffntercaulem,cVramuIosanfradus,unde 
finuatfm nouaproles egredftur,fad:aabhu= 
manfsalfs translatfone, dfcuntur. Grajci pcc- 
Alabaftra. oydxcts uocant. Alabaftra funt feruandfs 
odoribus ex folidifsfma cV frfgfdffsfma mates 
rfafada uafcula, ficdfda Grascis quod ob lae* 
uoremfuumcapitenericjs manfbus nonfacf^ 
le pofTent,lubrfca6^ dflaberentur. Hinc ala* 
baftrftes lapfs, quem nunc alabaftrum uo- 
cant, quoniam ex eo alabaftra fierent, deno^ 
Aluta, mfnatus eft, Alutapellfs feu corfum dfcf= 
turpoftquaadufum cVopus calceorucValias 
rum rertjm concfnnatu eft t Hfnc alutamcn,u' 



ucalutamentfr, opus excocfnnatfs pellibus fa 
dum,Etalutarn\pellfumcVcorforucocfnna-' 
tores, Alfiofa no dfcuntur ea qua? frigf dfs 
locis gaudent, fed contra potfus quac algorcs 
ferrenonpoffunt, Amulcta remediafunt 
prarfentanea aduerfus uenena cV fafcfnatio- 
nes,quaIfaqufdafnannulfs,cVecollofufpen- 
fa geftare folcnt. Amphora menfura eft 
quecapftduasurnas,feuocT:ocongfos. Api 
cesqux fnmedfocalycfsfeu follfculf quoflos 
claudfterumprft,ftamfnafunt,quguelutifila 
mcnta ab intf mo floris finu profiif Gt, Habent 
apfces faqpfus fn fummo qufdpfam crafsfufcu 
lum,a qua fimflftudfne nome acccperut, Ar 
bor eft quf cqu f d a radf ce ftatfm fim plicf cau df 
ce, brachfatu ramfs , furcuiofum, diiTolutuqa 
contumax afTurgit, Artfculf funt partes 
quadnnodosquofdamfntumefcut,aqufbus 
perfsepe ramulf prodeut, Afparagf qug pri 
mum f nlucem prodeut oleru gcrmf na,pnuf= 
quam fn foliaexplicent,recciuiffimicp turfo= 
nes quiedendofunt,dfcunt. Arffta^eftqug 
utacus tenufs,longa, emfnet a glumajn fu m 
ma,ariftgquafiapicescVcornuafuntfpfcaru t 
B 
) Acce funtfcetus mfnutfores herbaru,fru 
__^tfcu,arborum ue,quf difperffus rarfusq? 
enafcunt ; ut funt partus lauri, Atc^ f n hoc ab 
acfnfs dffferunt, quodfj denffus prouenfant. 
BrachfafuntpIantaru,pra?cfpueautearbo- 
rum ramuIf,quod fnftar brachforu m homf ne 
extendant, Bulbiradfces funtrotuda: tu nf 
cataf,qualesfunthyacfnthi 3 afphodclf,cVcol- 
chici. C 

CAchryes (imtoblonga panfcularum mo 
do nucamenta, quelquamatimcopacffo 
propendenteramis. Crefcuthyeme, ueredes 
hffcut in flauefcentes fquamulas,cV fojfo pro- 
deunte, decfdunt ; qualia in abf cte,pf cea,cV a* 
li]spermultfs ufdere Ifcet, Piinius pilulas no- 
minat. Calathus eftrecflus turbo,hoceft,id 
quod ex anguftrjs fn latitudfnem fe di'?amdit t 
Calathf effigfem plane referuntfloreslfiforu, 

Calyx folifculus eft, quo flos prfmu, mox 
femfnfs fcctus clauditur. Capfllamenta par 
tfculaeteretescVoblongarfncapfllfmoduexte 
nuata^dfcuntur. Caputeftfdquodfurfum 
deorfum ue in globu extuberatautin orbem 
gIomeratur.Sfm2gnftudfnecelTerft,capituIu 
nomfnat, Extrema tamen uitis partem caput 
etfam uocant, id eft, ultimu cV produdtifsim w 
flagellum, Capreolf funtcoliculf intoru ue 
luti cfncfnniquidainfpfispampfnfs tenerfos 
ri bus apparentes,quf bus uitisueluti manfbus 
quibufdam adminfculacopleditur, accopre 
hendf t,If enf m u t uf tem tcnean t, fer pu n t ad io 
cum capfendum;undea capfendo capreoli di 
cli funt, Caro dfcft f d quod cortici fubeft. 

Caudex dfcftur i'n arboribus cVfrurfcfbus, 
idquoda radicefupraterrafimplex aiTurgit, 
cVfnquodaradiceferturalimonfa. Caijlfs 

ja i 



a«io6; 

Amukta. 



Amphora. 
Apices. 



Arbor, 

Articuli. 
Afparagi. 

Arifta. 

Bacca;. 

Brachia. 
Bulbi. 

Cachi-ves. ■ 



Pih.r~ 

Calathus. 



Calyx. 

Capillamsfa 

Caput, 



Capreoli, 



CdTO. 

Caudcx, 
Caulis, 



VOCVM DIFFICILIVJH 



uer6 idem quod fupra folu fimplex profilit fn 

herbis nominat, Sic utiq? caudexad frutices 

cVarbores,caulisadherbasduntaxatpertinet, 

Cemfx. Ceruix eft pars illa a capitatis radicibus pro 

diens,prgIonga,terescp:fic dicT:a,quod in colli 

Cyathus. fpeciem figuretur, Cyathus Graecis hk ?ov 

yyet^ ideft, afundendo didus, eft duodecima 

Cymx. parsfextarrj, Cymajherbarudelicatioreste 

neriorescp coliculi,quos a primagerminatios 

ne,cVinfummaftirpeproferut,Narn cum uer 

numtempusappetit,primoquoqjfoliorupul 

lulatu,praeclufisadhucflorucaIycibus,quof= 

dam quafituriones,olusfubminiftrat,in qui= 

bus floris primu, mox feminis fcetus cocludia 

Cirri, tur, Cirrifunt capillamentaquaecontorta 

Ciaukuls. crifpantur, Clauiculgcoliculifunt,quibus 

quafi manib, proreptans uitis adminicula co= 

Coma. prehendit, Comaeftquicquidhilariuenus 

ftatecriniu modo, fummaramoruuelcolicu» 

Congius. lorum exornat, Congius,qui graece^»? dici 

tur, fex fextarioru capax menfu ra eft, Eadem 

Conus. etiacongiariuappellat, Conus Grecis,uel 

pyramis,eft inuerfus turbo,hoc eft,id quod 

ex latitudine in ar&ius protrahitur ac faftigia* 

tur.Cuicalathus,utdiximus,cotrarius exiftit. 

Cor. Cor eft quod in medio ligni refidet,cVtertirx 

acortice cotinetur,uelutinofsibus medulla, 

Hatrix. Ab alrjs matrix,a nonullis medulla nominat, 

Coviwbus Corymbus eft hederaru uua dependentib, 

acinis coacta, Transfert tamen ad multos her 

Cortcx. baru frudtus» Cortex pars eft ultima a fubs 

ie&o corpore feparabilis,ueluti crufta quaeda 

Cotyle. ad tegendu data, ' Cotyleuox eft in Graecfa 

nata,nam Romani heminae uocabulo utunt, 

Crens. Vide in di&ione Hemina, Creng funtqug 

dam in extremis oris incifure,a quibus crena^ 

ta herbarufoliauocantur, hoceft,ferrata, per 

Cubitus. ambituc^feda. Cubituseftmenfuraquata 

pateta cubiti flexura ufq; ad fummu mediu dt 

gnu,que fex palmis digitis ueuigintiquatuor 

Cuimus. coftat, Culmus frumeti calamus eft,qui fpi 

camfuftinet, 

D 

Decufsis. T~^\Ecufsisantiquis ad X Iiterae figura fie* 

_L/bat,quaeapudLatinosdecemfignificat t 

H i nc decu ifari eft in fpeciem literae X diduci, 

Dihitum. Dilutudicitur,quod eftmixtu:undeuinum 

aqua mixtu dicitur dilutu. Dilutum uero fub 

ftantiuu fadii,eftidliquidum,in quoaliquid 

certo tempore maceratu cV infufum fuit : ut fi 

in uasuini appofitu abfinthiu fuerit,deinde 

poft interie&u tempus abftrad:u,id uinum ab 

Dodrans. iinthijdilutuuocatur. Dodranseftmenfu* 

ra duodenu digitoru, Alias palmus mafor La 

tinis, cV Graecis cari9x{ut dicitur.Dodrantalis 

itac$eauliculusuocatur,quiIongitudineduo 

denos aequat digitos, 

Echinus. T/ Chinuseftqmcquidnumerofacongerie 
J_^aculeorumftfpatur,fiuetegmen,fiuecas 
put,fiuecacumefuerit:ficdidusquodglobo 



fo fpinaru agminemaris herinaceu mentiat, 
F 

Flbraecapillametis germanaefunt,qu£her Fibr*. 
barumarborumcp minutioresfunt radi* 
cula!,inquasuelutextremas,crafsioreseffu% 
fparguntur. Fimbrigfuntueftiumextremi Fimbrfsr. 
tates,aquibus cV fimbriata folia dicuntur, 
quae in ambitu in quafdam fimbrias exeunt. 

FlagelladicunturcymaearborumcVipfaru Flagetl». 
fummae partes, quae adcuiufqj uenti flatu mo 
uentur ; unde etiam nomen traxerunt abeo 
quodflatibuspetantur.Flagellaetiamfuntui 
tium rami obIongiores,cVprodudfores , alfjs 
tamen minores,ab ipBs brachijs furfum afcen 
dentes : dida flabella prius, a uenti flatu fcili» 
cet. Folliculusthecareicuiuslibet,quaegra Folliculus. 
num uel femen cotinetinuolutum.Sic mem* 
branofa cutis acini folliculus dicitur, Fru= Fruftu*. 
dus, quod carne cV femine copadum eft. Fre 
quenter tamen pro eo,quod inuolucro perin 
dequafi carnecVfeminecoadum eft,accipifo 
let, Frutexeftquodaradicecaudicemultis Frutex. 
tiplici, ramofumcp fefeattollit, ut rubus, 

Frons interdu pro ramo ponitur, Proprie Frons. 
tamen dicitur id quod ipferamus circunquas 
que producit,multa interdufoIiahabens,cV 
nonnihil corticis,acueluti cauliculf, 
G 

GEmma in uite ide eft quod oculus, qufa Gemmi. 
ueluti ocellus quida cofpicuus,aut gem 
ma quaedam excellens confpici pofsit, cum 
primu e uite prodit,aut farmento.Haec ineun 
te uere fefeoftendit,cVab ea primu flos,deinde 
frudusprodittaminipfisuitibus,quamarbo 
ribus, Geniculi fiuegenfculafuntnodf quf Gcnkuli. 
in herbfs,aut legumfnfbus,autetiam fubfruti 
cibusapparent.Sicgeniculataeradicesnomfa 
nantur,quaenodfs qufbufda fnterftindaepro 
tuberat,rotundae cVleuitcr capitulatae, GIu G, «ma. 
ma eftfolliculus grani quod in fpica continet, 
uelgranitheca» Grofsiappellaturfici,quae G fofs'« 
nomaturefcut.Priuatim tamen inbiferafico 
eas intelligunt,quae per meflTes maturantur» 
Has sroflulos GraeciuocantoAuyfe e 
S H 

HEminaRomanauoxcft,exgrero quide Hemina. 
H(jitcrv,quod dimidiafextarfj pars fit, deri 
uata. Graecis «<3rt/A«nominatur, Capituncias 
decemmenfurales,utcopiofeinannotationi=« 
busnoftrisin quartiidetuendafanitate Iibru 
. Galeni demoftrauimus.Herba eft quod ara* Herba. 
dicefoliatum,finecaudiceprouenit,faepius^p 
femen in cau le fert, 

I 

INternodiu,quodinter artus uel genicula intemodiu 
mediuintercedit,dicicofueuit, Interue= interueniun 
nium,quodinteruenasintercipit. Iubaeft iuba. 
arudinacea coma erFufa,qualis in milio eft:me 
taphoradefumptaaiubis,hoceftcrinibusani 
maliuacollopedentib. IuIustamGraecisg Iulus. 
Latinis eft quod in corylo copadili callo racea 

matim 



E X P L I C A T I O t 






iLachryma. 

Lanugo. 

Uba. 

Libra. 

Ligula. 

/*• 
Loculameta 
Lomentum. 
Laciniar. 






JJalicorium 
fMalleolus» 



Matrix. 

Medulla, 

Mucro. 



Mufcus. 



Mufcaria. 






Nucamenta 






Oculus, 



Palma. 
Palmus. 



tnatim coha?ret, eY ueluti prarlongus uermis, 
fingulari pediculopenfilenititur, cVfru&um 
praecedit, 

L 

LAchryma eft ishumor,qui ftatim defeclo 
caudice,uel ramo,aut tantum ipfo ligno, 
profilit, cYapparet. Lanugo in herbis atcg 
arboribus lanata quardam eft hirfuties,qua fo 
Iia,coliculicj3 canefcunt, Liber pars corti* 
cis interior qua; Iigno prefsius adhxret Js qui 
bus fcribimus libris nomen dedit, Libra 
Romanacapitunciasduodecimmenfurales t 
Ligula quarta pars cyathi dicitur,hoc eft, 
femuncia,demptis fcilicet duobus fcriptulis, 
LocuIamentafuntfcminfiinuoIucra,qua£ 
ueluti paruae capfula: ea recludunt, Lo= 
mentum,fabarum farina eft. Lacinia: par= 
tfes funt extremae particulatim decoris caufa 
concifa;,orarumej$ fummarum cxCuyx Jnde 
folia membratim per flexurasdigefta,uel na 
tiuis fegminibus difcreta, Iaciniata uocitan^ 
tur t 'Sunt tamenqui Iaciniofumpro finuofo 
ufurpent, 

M 

MAIicorium eft malipunici putamen, 
Malleolusnouellus eft palmes inna 
tus prioris anni flagelIo,cognominatus a fimi 
litudinerei,quodineapartequadeciditurex 
uetere farmento, prominens utrincp malleoli 
fpeciem pra?bet t Vel,quod capillatusutrincf? 
cVfurculatus folebat feri, Matrix, uidein 
didioneCor, Medulla,uideibidem, Mu 
cro eft acumen in quod pars quajcunquedefi 
nit.Sic foliorum multoru,filiquarum quarun 
dam, cYfpinarum omnifiextrema inmucro= 
nem acuminantur, Mufcus eft id quodin 
ipfacorticis fuperficie quarundamarborum 
3anuginofumapparet,ueluticaniquidaipfa^ 
rum arborum uilli Jn quibufdam etiam qua: 
dam ipfarum arborum quguifituruillofaflos 
fculorum congeries, quaj quod conferda Rt 
denfaqj florefcat,mufcus dici confueuit; ut in 
Liguftro, cxf compluribus alrjs. Mufcaria 
funtin orbem radiatar herbarficoma;,cacumi 
nacp infafces coada; a flabri fimilitudine, cu* 
ius uentilatumufca* couiurisabigunt,dida t 
N 

NVcamenta dicunturea quascallo fqua* 
matim compadili pendent e ramisnu* 
cum,roborum,picearum; ficdi^, quodfint 
quafi qugdam naturasrtidimentajpineam nu 
cem facere condifcentis, 
O 

OCulus gemmula illain herbaru furcu* 
lis, primurn germinationis argumentfi 
dicitur, 

P 

PAlma dicitur maius uitis flagellum,unde 
nafcuntur uux, Palmus ueteribus du 
plex fuit t Minor digitorum quatuor habeba* 
tur, Gratcis 7sxchsu.sk uocatus t Maior digitorfi 



duodecim, xxjjiU^h Grxcisdidus, Palmt= 
tesdicunturqui eftirpibus acfurculis quotan 
nisprodcunt;ficnominatae,quodinmodum 
humanarfi palmarumuirgulasquafi digitos 
«edant, Pampini funtfrondentium ramu^ 
fculorum comae coIicuIic| frudtum fouentes, 
&ab impendente uindicantes iniuria,Hinc 
pampinare,eft pampinos fuperfluos ex uinca 
detrahere, pofteaquam fronduit, Panicu 
Ia dici poteft quicquid fublonga uel fubrotun 
da effigie tumet, utquar pendet epicearum ra 
mis, Lanofam quocj? coma in milio, panico, 
arundine, 6V qualem in aruis complures her^ 
bae,cVinpaluftribusiuncigerunt,Latinipani 
culam dixere, Pappus tam Graecis quam 
Latinis eft Ianugo ex floribus aut frudib, de* 
cidua t Sic etiam lanofiquidam uilli, quideflo 
refcentibus aliquot herbis remanent, cYpoft* 
modum in auras euanefcfit, pappi funt, utin 
fenecione,foncho,cVplerifq?a!rjsfit, Pedi 
culus,fiuequodidem habef, Petiolus, id eft 
quo foIiu,fruc1:us,aut flos dependet, Peda= 
menta quibus ftat reda uinea dicuntur, hoc 
eft,quibus ueluti pedibus nititur t Nominant 
etiam a quibufdam pedamina. Pilula, uU 
deCachrys, Pyramis,uideConus t Pro* 
pago dicitur uitis uetula deprefla,atc£ in terra 
per inflexos arcus fubmerfa, ut ex una plures 
emergant, Pulpa in arboribus eft, quod' 
nosinanimalium corporibusmufculum ap* 
pellamus, Puluinus eft quod interfulcos 
eminuIuprotumet,ficdidusquodquandam 
referatpuluinorumin quibusfedemus fimis 
litudinem, 

cl 

QVincuncialisfigura,eiusfigura?qugde 
cufsim antiquis fignificabat,mediaeft t 
Jhiebatuero decufsisad xlitergformam,qug 
quidem apud Latinos decem fignificat t Atcp 
hxcfi permediumfecetur,remanebitv figu= 
ra,qugquinarium numerfi,atqueadeo quin- 
cuncem demonftrat t Sed hgc quidem multo* 
ties tum fuperius,tum etiam inferius multipli 
cata,figuram facit,qua: quincuncialis appella 
tur,Talem planeTrichomaniscauliculi effi* 
ciuntTyposformae quincuncis,cY quincuns 
cialis ordinis, fubijcereplacuit t 

Quincunx. Ordo ([Mficuticidhs* 



Palmites» 



Pampini. 



Panfcula., 



Pappus. 

Pediculus. 
Pedamenta 

Pilula. 

Pyramis.' 
Propago. 

Pulpa. 

Pulufnus. 



V 




R 



RAcemus prouua accipitur t Neq? tantg Racemus 
ipfius uitis eft,fedetiam hedere,cValiarfi 
herbaru,autfruticumuuasquafdamprodu^ 
centifi.Dicitur etiam ramofum id,quo depen 
dentacini, Ramifunt,quiin caulefifsimul Ram ,-. 
tiplices fparguntur» 

J5 4 



VOCVM rHFFICILIVM EXPLICATIO, 



Sarmenta. 



Scapus. 



Scopus. 
Sefqui. 



Scxtarius. 
Siligua. 



Sinus. 

Spica, 



Spongiar. 



Stamina. 

Stipula:. 
Striar 



Stolones. 
Suffrutices. 



Surculus. 

Thyrfus. 
Tomentum. 



Tori. 



SArmentapralongaefuntuitiumuirgulg, 
m quas uitis Iuxurians fpargitur ; hoc eft, 
uitisipiius brachiorum cVcaulium Iigna,tam 
dum funt in ipfa uite,quam dum execT:a,cV ex 
empta funt. Scapus eft caulis qui inftyli 
modum furfum proreptat,aut inaltu fertur, 
ducfta a columnaribus fcapis fimilitudine. 

Scopusramofumid,quodependetacini, 

Sefqui uocabulum cum aliqua menfura 
uel modi,uel numeri,uel temporis collocatu, 
non integrum modo id cui iungitur explicat, 
fedintegrum cV femis. Sicfefquilibra, libram 
unam cV femis fignifscat, Sefquimenfis inte* 
grum menfem cum dimidio, Sextarius ca 
pit uncias uiginti menfurales. Siliquate- 
gumentum eft, quo uel grana leguminu, uel 
herbaru femina concluduntur. Nam non mo 
do legumina,fedcV compluresquoc^cVhers 
baecVfruticesfiliquas proferunt. Sinusa^ 
Iarum caua funt. Spica eft quod culmus 
extulit.Hancantiquitusrufticifpecamuocas 
bant, cV a fpe uidetur nominata ; eam enim 
quod fperantfore,ferunt,Triauer6 continet, 
granum,glumam,cV ariftam , Spica mutica 
eft quae non habet ariftam.Et mutica,quafi 
mutilanominatur» Spongias antiqui olis 
tores uocarunt radiculas illigatas cV conne* 
xas.HincAfparagi fatiuicVakilis radices mul 
tis irretitae capillamentis coalefcentes , 6V in* 
terfe implicatae,acquafi in unitatem cocun= 
tes fpongiolae,cV fpongiae fpongiofaecp appel* 
lantur, Stamina funt qui in medio calycis 
enjmputapices;ficdi&a,quoduelutifilarnen 
ta ab intimo floris finu profiliant, Stipula; 
folia funt culmu ambientia, Stiix partes 
funtquxdam quae protuberantcV eminent. 
Hinc ftriatuscauhs, qui huiufmodi ftrrjs eft 
praeditus,autftriaturis exafperatus, Strigiles 
etiam, fi Vitruuio credimus, appellantur, 

Stoiones appellantur coliculorum fobo* 
les,inutilisc£ e radicibus fruticatio, Suffru 
ticesfuntquaecopluribus ramulis furculisq? 
lignofisfcatent, fed minutisconftant folrjs, 

Surculus,quod exramisfimplexacindi^ 
uiduum oritur,eftcp uelut germen quoddam 
ex ipfo trunco uel caudiceprodudum. 
T 

THyrfus eft caulis,idcp nomen fibiuendi* 
cauit, quod uirgulae in modu, uel teli re- 
ditudinem confurgat. . Tomentu Latinis 
omneid quoculcitraeadmolliorem cV calidio 
rem quietem infarciuntur,dicitur,fiue id lana 
fit fiue pluma,fiue quod uoluerit aliquis,exd 
piendis molliter cVfouendiscalore corporib, 
noftris aptum.Sic Didamnifolia,quod mol= 
!iauidenmrefle,tomentitiacVlaneadicuntur 
a Diofcoride,hoceft,^f«<j«Asa</!«, Tori pro 
minentes partium calli,cV in fe pulparum mo 



do colle&i nominantur, Gracf H.w<Avte? uoi 
cant. Hinc ;co?c/Ii/Awc/for, id eft, torofus, quod 
idem Latiniseftacnodi forma praefeferens, 

Triens quatuor cyathi. Tunica eft te^ Trien*. 
nuis cortex cV ueluti membranaceus,quo uel Tunfc*. 
arbor, uel radixmueftitur,Siccaepe folliculis 
eft tunicatum, Turbo dicitur quicquid ex Turbo 
acumine tendes in amplius fpaciat,Hinc tur* 
binatum, quodex angufto continenter in Ia* 
tiusprodit, Sic turbinataconfpicitur pyroru 
forma,Permulta etiam herbarum foliain mu 
cronem turbinantur, Turiones funt tene Turionw. 
ritates fummitatuipfarum arborum,qusefins 
gulis annis crefcunt, Topiarium opus eft Topiarium 
quodexarbore,frutice,ueIherbaaddecorem 
componitur in teftudinesautcameras fornis 
catum, Hinc topiariae dici merentur arbo= 
res uel herbae quae nimirum huic operi,quod 
flexiles funt, ac fuo lentore fequaces, accom* 
modantur, 

V 

VAfcula, feminu inuolucra funt, Ve^ 
nae fu nt qu£ in plantaru folijs apparent, 
cVramulos 6V humore habentes. Vermi= 
culatum quodrofaemodo, quafi purpuriflb, 
rutilat,dicitur, Verticillum florum uel fo 
lioru ambitus, qui coliculos aut ramulos hers 
barum coronat,exiftit;ab inftrumentimulie* 
bris fimilitudine didum, quod fufo uertendi 
gratia folitum eft adhiberi, Vinacei, gra= 
na funtacinorum,^<^T« Grecis nominant, 
quaeprefsisuuiscumfolliculoabrjciuntur, 

Virgaeftqueexradicibus,autcaudicisla 
teribusexit, A nonullis uirgaeappellatsefunt 
foboles, Virgultum furculus is eft,qui ter 
ras comittitu,r,ut in arboreinfurgat. Vitie 
culae non palmitesautfarmentafunt, fed fla= 
gella que uitis modo reptantia longe latecjj ua 
gantur, acuicinos frutices nadafic intricant 
eos,ut rjsperindequafi pedaminibus,abutan* 
tur;uel fcandentia fuis irretiut clauiculis, qui* 
bus quafi digitishaerent, quales in cucumeria 
bus, cucurbitis,cVpIerifq? alrjsinueniuntur, 
Vmbellaeftflorisfeminisuepedamentu, 
in plures digeftum longiores pedicuIos>qui fi 
mul ex faftigio eodem orti, in latius continuo 
radiantur,finguIicpuelflorem,ueIfemefufti3 
ncnt^in orbem circumad:um,Grecihuncflo 
ris habitum <rm^ho\j^Lmni uero quonia um* 
bellae, qua mulieres uultum uindicanta fole, 
cV aeftum arcent,drcinata effigiem gerit, um=> 
bellam dixerunt. Vmhilicus id in pomis 
e^ft,quod in eis medium uel prominet,ueI con 
ditur. Vngues in rofis cVfoliatis floribus 
intellexeruntueteres, imas fuorum foliorum 
partes,quibus in capitefuo cohaerent, decolo 
rescp dependent.Velbreuius ; Vnguisinfi* 
ma pars foliorum rofae alba appellatu r, 

GRAECA* 



Vafcula. 

Vena:. 

Vermicu* 
latum. 

Vertialluai, 



Vinacei. 



Virga. 

Virgultum i 
Viticulzc. 



Vmbella, 



Vmbflicus. 
Vngu«. 



G R AE C 

GRAEC A- 

RVM NOMEN, 

dationu Inde>:.auus nu- 

merus paginam/utera fe- 

quens eiufdep-iginxpar.» 

*em,d:fi'gmct. Pitfluras, 

uel antejuei pofi: capita lo 

catas, uel ijfderri in- 

fertssrepe- 

xies, 

a ; 

BfoWof/ 8*C 

\<xy^ioLxJ</ix~ 

' m 3H*D 

}<xr§oosis ij&A 

8i,A 

X9I.A 

Ji*A 

799. B 

797* A 

128, C 

105. A 




■jfccflwwp-- 

(W(&icitf 
tt&fyoy ccypioy 
cdyoKty©* 
■cuocc 
KKXAvcpn 

KK(XA/d@^,HaKCO/Sx 5l,D 

w^AAx», 54* B 

tf.Kovnd\f 8(7. C 

iXXOfOJ/ *3»'A 

KXT#, 53.A 

ccAtlodx 15. C 

uAtcriiX 43.C 

c*Axfc« 79. B 

' &XK&udSlQ}l 258. C 

kAoh» 137, A 

' kAczw* . 20. C 
K(*XJ>CCK0(J $32, C, V 
GGG, C 

ct-pxfco/iiS 98, C 

K(J.(U 66, D 

K/ZTTfcASffAcrt/XM. 95, A 

Kp7TZA(& (AiAoUVX 95, D 

Kf£5nA@- oivocpof©- ngk 

HHtyos 83, B 

WJXyxrkis* 17* A 
cwxyxTikis lvv<$>&' 

. 724 c 

ccMcf^dcrcay.Ojf . 75, A + 

ersjo.c 

vjifykyvH 111. A 

cwv&oft 29. A 

txMipis. 24,0 

eu>3fto7ropogcp(&' 529. A 



cwiovp 
ccvavis* 

KTTKQjiVH 

chn@r> 
Ofi&gQij 
ctfisoj\s^ix 
ctfKuoy 



61, A 
cro.C 
51. C 
132. c 
58, C 
89. B 
7LB 



«fxcfl tfoff « XfKivQtf 77, A 
ctfvoyAct)cvo\> 40. A 

<!?fV 58. C 

CifT\(UCnK 48 ,A 



ARVI-NOMENC 

#&fop S 9.C 

ccj-ft/fflTrictg 130. C 

WKV£0\ly H KCTKVfO&cPZS ' 

.aaxrci^xyQ^ 59, G 

KsrtfccTJiKOS*. 133, A 

i%wp 44-8, C 

Kcrcpdt/lA(&' 114, D 

KTfXKTvAis* 123. A 

KT§CCCpX§lS 120. C 

KcpaKH 109. B 

CL^ivQioif -i ~ 3.A 

B 

Ba^ojtw, 153. B 

$OfvQfO\f 149, A 

ftxoiAtKoy* : 545. D 

jBkt©" 151, A 

$XTf«,)(ia\f 155.A 

j8«^ 139. B 

jS&ow 171. A 

^Anyooy 197« A 

jSAj^ov 173. a 

jBoAfoffK^i© J iff8. D 

&OTKvtoy %f(ta 474» c 

jBcVpvff 178, C 

Bv€oovio\> 133. A 

fitsyAtJiosoy 14U B 

J3<yx$off 797. A 

JBswcW, 175* A 

f&cpQxApoy H3' A 

jBf«oVff 14-9. A 

jQfVOj/ 155. A 

fcfvotvix 95. A 

JSfSfcoff 184, C 

r 

rAA6fl'&/Wp 193. A 

yxAno^tS 193. A 
yctlTikioy, « ^tf/fttew^ w 

yxActTloy 195« B 

^VTJW». 199, A 

ytycdvtoy 210. C 

^«ffstcjicwoff 877' A 

ytyyijloy 217. A 

, ^Afi^fcf/ 197. A 

yAvKVffifa 191. A 

yAvnvcn^H 201. A 

yvxcpctAtoy 221, A 
^0)j/vA« « }/0)vv Alff. ? " 

211, A 

A 

jAA{£Xovtxvio\i 43. C 

<Acwkos 230. d 
JlxcpvH <xAz^xv'jy>ax,H 

ic/lcux 237+ A 

cflxcpvOSiJts 225, D 

&ios&cJAc!MOS 375. d 

<Fi«lxKos 223.A 
tfrxWTix(iiyx}AH 3 H 

cfcxKOVTi) ^,t^« t 234.D 

e/Jovff 228* C 

JlvGo-(M\f'* ■ 77$ >\ B 



LiflONVM IHDEX, 



81, A 



fcBtJV-OT^/J^l/ 

i&CTKOS 16. C 

l/\XTmo\f 704, D 

ih<c/\icrcpXKO\f 2t±7, A 

i/\yvio\t 241. A 

£AtcwA{t/0{/ 271, A 

fcA^i/otif/ 98, C 
IfalSofOS /\6bK0S* 271, A 
fcA|<V« «<oy«:fc7r%Aoff ' 

259, A 

tA|fV« 278. C 

tAi/^ciff 252, C 

t(jL7TiTP0\f 719, B 

vShcpv7b.6KXf7ro\> 237, A 

i.7tfceJcpv?iKo\f 259.B 

fc^fcft^Off 255. C 

fcf a«« 254» D 

'if7rv/Ao\/ 250* C 

igvQgoc/lciVO\t 279 . A 

ifVcri(XO\f 2$6.C 

%\j((*)(XO\/ 2Gl*A 
<^l7nX.TOiCH0P :) HH7rX7U~ 

QAO(f 243. A 

Hbcp^ocrwJH 245, A 

tcpvcfroy 324, C 

icpH(i§o\f 239, A 

• ©-358. c 

fc^tdf* 258, C 

Zfil«. 282. C 

{i<lxv'io\f 128, C 

H 

OAvocrfccic; 287* A 

n(uovhig 295. A 

«craTwe^Oji/ 243. A 

iiQAyiftoy 285. A 

«fi/jj/iflf/ 297' A 



(3£§{A0SH(jtC>p>0S 308. C 

SAcJcxviy h Q/\xmiSto\> 

305.A 

6e/^«| 298. c 

tfi/«fOff 128. c 

Qvnfyot 303. A 

6Vfcoff 825, C 

I 

iBc^/ff. 324,0 

»&'crKOff 15, C 

iifxJSoTttVH 591. A 

ICyWUOJ/ 318. D 

tfoff. 328.D 

i'of/ Tsogcpvg owi 310. D 

«7T/T 0o\MVQ\f 325, D 

|7r7T2feiff 3 2I 'B 

fe«- 5 lff ' c 

ietff«}fj* 239. A 

«cWTiff 33°» C 

^«ff 132. C 

»«* 35J-A 

^tjviSn§oy 450« C 



K 



IvAAcSfc/^s 43 3» A 

KXT^hf^ 8ltA 

KXVPxStS 392, C 

kcJkv©* 337, B 

KCifc/lX(AO(f • 35I.B 

XXf<Ax(ACZVTlXH t 324. D 

«fl^ff ^ 397 , A 

«flCfW TJW&XCtV 397.B 
HXfVOV &XCTtAlK0(/.378, C 

kxovvQk 347* A 

K«SW* 57CT , d 

«^off 410. D 

KyVTXUQtO\J( J t,lKfOy,l l $6,C 
K<$X'hlS 797, A 

Ktgxcros 4.25. C 

KfcSfOf/ 349 + B 

(fjKiHtufoTOoy 339, A 

(ctfKcdx 529.A 

&j9<ri0fi 34.1, A 

^wcV, 42UA 
IcAh(xxTIS (PxcpVO&c/lHS* 

359. A 

■xf/<A 105, A 

KWKOff 41O.C 



KviKQSctyfix 123, A 

(cOKKl(£HAtX 402 

boKsKvlidx icPosfipog 



357.A ^ 

LoAoKuz/dis* ' 373, A 
^AjfTtcc 445. A 

tiOtyjKby } n icpnptyoif 
30* C 

V.O(M, 820. D 

Ldzio\fHtxozixvo\f 344, C 

tcO§tj}V07TZS 448, C 

Ldivm\f 405, A 

(c^d^HKH(iC>jiQS 412, D 

£e<#«, 437. b 

te^oj/ 353. b 

£f <W 442, c 

Lfd(i(AVO\f 429. A 

hf>Q?to\> 339. A 

&t/c«^off 388. C 

cWvoff 427, A 
Lv</ioovix(m/\cX 375+A 

<j.vkAcx(uvos 450.C 

ULU/»'<3£ 443, A 

luwoyAtiK^oy 407. A 

UvJJQKfk(&H 443, A 

Lui/os6f)(is 558, c 

C.V7rtyos h rxvTT&fQS 



A 



45 2 »D 



A.Aya7rss 493. A 

AxSvq/s* 454. D 

/\ct)7ndo\f 450, D 

Aaetf 495. A 

A<H(twio\f 4 ffff * D 

A«e<of/ 353, B 

Asr^ 472* C 

J8 5 AfcKV- 



GRAE 

AlLv8& <728. C 

Ai7riJioy 483. A 

AiT^oLctfVCt 397. B 

AdVKcwdoy 5 «73, A 

At<\jL6'ioy e/W;coe<Vfo 

45<7. D 
h&JKoioy Qiocpgctsit 

485. A 
A.i6cwu7is* 477. A 
AiSocardp(jioy 488. C 
Aiuvkcnoy ngtt Aiuvcuoy 

3S5.C 
7Ufd(fc)sw 474' C 

Aivo<%sts ccypixccffliu 

,443. A 
A/fOf/ 470, C 

Ao7Tiuoy 37CD 

Avctuctxjoy 490, C 

M 
M AAcc^k 510, C 

(JccwJ}axyofXS 529. A 
(/.XfxSfoy 500 , C 

uiAcwxspctctoy 153» B 
(liAxvkoy 502,0 

(xiAihcoTQS 51C C 

uiAtasocpvTkoy , « fctAj- 

<pvj\Koy 497. A 

(ihmjj nuoJ>© d 5 17, B 
UHKOoy L^xtItis 521, A 
(JLHKOoy fOtctS 514. D 

f«A«J 717. B 

fuVo 1 » 287. A 

fto/t« 521. B 

(LV&.KH 5U. C 

uvms k f«/fp« 5 24. D 

N 

Nath/ 537, A 

vctffi&ctyplx 855. B 

fKBiO^ 542. C 

vvucpcux 534. C 

j^AviiOy 578, D 



9 H 

oivca/% 

■ OKiUOy { 
OUCpXAoKCtf7T© i 

o!jvcckcw(1k 

cj:y$ ^ 

ofiOcriAivoy 

ozlycw®* 

epuivoy 

%fo€&' 

ocvpjls 

Cg)(lS 0%fX7tlXS 

G^j.oyAooo<soy 

n 

1Ta/ow« 

T&xfllyjiop 

7T^/7tiCpv7^0y 



J7J.A 
5*3. A 

51. C 

542. D 

•555. A 

573. A 

551. A 

5*7. A 

570. C 

544D 
558. C 
5<7i.A 

578. C 

20I.A 

582. C 

<722,D 



CARVM NOMEN 

•5J-t7rA©* «704. C 

•mtySimoit 278, C 

v^iKKvuhjojj «745, A 
vrfistyicay 591, A 

TfftycriKHUliKiCt ff02. C 

'm-rviajTfis <?43.B 

wtTfooiAtfOf/ <?54, C 
TSiTPOcri.Aivoy ctyfioy 

573.A 
TScfvKiJlxv©' 598, D 
Ttyyxvoy tmTTcfaiiy 

ci5»B 
■jrttwf/ <?28. C 

wo'« 474. C 

TsoAvyovxrrty 54 8 . C 
7roAvyovoy xfpyv c 13 , B 
7soAv7roJiioy 587, A 
tsoKvvytyou 81. A 

TSQTttUOySiTLOy C<$2£ 

7tfctctoy 589. A 

7if ctctoy uiAxy 15 3. B 
•ZBfctcrojj C33.A 

7tf0cn!07Tl0y, H 7TfOtrC07TiS' 
71. B _ 

TtfxPUlKH , <T38 + C 

•BTTtflsJH TJfiQiO^ 594.D 
Wf©- <?43,A 

TSVPiQpQy <?4o. C 

•ari/pc'? «547, B 

P 

PAcpOU'©-', HfXCpCwis* 

C758.D 

fojixficjx <r<?4. C 

foJio^cdcpvH 542, C 

fojlojlyjjjooy 542. C 

^oVty <75<7 4 C 
S 

2Jhu4-v)(oy 656* c 

cxfjicwx &c<Jj\XV0S 
37<7.D 

cxfgicpfxyoy, ncrxfficpa 
yo\J 7?-9* B 

cXTVQXoy TficpvTA.oy 

709. B 
cxJvqj]) fixciAtKoy, 711, B 
ciAtvoy kh7Tcuo\j 743 , A 
<rietf ff7<7, C 

<rk<J\j\iKfTiUKoi} 809. B 

<Tfc0tAi "73 (JLXVSXAiCOTl- 

xcp 787. A 

(r&vtey 804. D 

cijlwms 770. C 

OTWC 1 , « OIKV©' «fc$@- 

702. C 
oiKVSctyfios 704,0 
ctA%.oy yci. C 

CJVH7TI 537, A 

civH7TictyPtoy 305. A 

^V 724. C 

ciQtfoy 750. C 

cicrvu^QLoy 721, A 



CLATIONVM IN 

«r/uMas 781, A 

CKoAvuoS 791, A 

CKOpJloy 775, b 

CKOPQ^oy 735. A 

cuiAx§a4ix 719. A 

cuiAx§tpx)(&x 717. B 

CUiAx§(lH7TCCMt 707. A 

cuyfvtoy 759, B 

ovyyiTHS 318, D 

0^0? <77J. A 

C7T(iMXyjX ,cc3, C 

ccccij>7t)y 3 » cwctj>7ioy 

759. A 

axrA/wioy 295. A 

scw§0TV7ivs 419, A 

sfaQjLS «yfict 785. A 

sxcpvXivos <?85,A 

s-c^t/f 755. B 

sxyyiTHS c^i, C 

s^w 777. B 
SfXTlOOTHS tyAlocpv/ViOS 

72<7 t C 

spa^op 779, A 

Sfty^off <79i, A 

cvbxuivix 521, B 

<ri/«« nutyos 754* C 

cvucpvTzy C9^.. C 

<%oivosfocpos 392, C 

T 

TEAfc<&op 799. B 

Ttf^Loj.Qy 828. C 

TcCuTAoy 804.0 

tkA;? 79 7. A 

TiQvuctAos 810. C 
•tifcPvAsy j « >nf<AvAioy 

809. B 

TJa^oVftJJ/ftli/ 820. D 

^"j^ 5<7i»A 

TficpvThoy 8 1<7, C 

TPlCpvm ^J^QftiLoTT&OlS 

yfyvdoufooy 820* C 

TPtxpuxvoljf 795. A 

Tfvyyos <79i.A 

TV<p» 822, C 

Y 

JLAkivSos 834.C 

vV}=>05rc7r<4&< 842. C 

vcfjpocriAivoy 271. A 

vqckvxuqs , 832. C 

V7rfiKoy 830. C 

VOSC07TOS 840X 

^JPA/coc^K^tf/cs 858. D 

<pi.crycojoy 578.D 

<2/At/j5fl: 8crj,A 

%.Acw'QfCO7T0S 51.C 

epAo'/cOf 845.A 

<?* 855, B* 

Y ' X 

AA//CWOCKTK <yj,B 

%xucu£c&AttVQS: 132. B 



DEX, 




XXUcdcfcvs 


8ff8.C 


XXUCU.KIVSOS 


877.A 


)(XUCUKV7rCi&0SOS.S71- B 


^«paAfc&^AdWc-.SSo.C 


yxucuAiOoy UiAxs 832* C 


XXUcduHAsy 42+D.0* 


582. c 




yxucu7TiTiS 


884. C 


©"•830. c 




^CCfCCc/^CCVOf/ 


324. C 


yiAitfiovioy (nyx 


8CT4. c 


yiAuflmoy yctKPoy. 8 crcr. C 


wvccajdiuoy 


878. c 


■fevGAxJyccMoy 


120, C 


T ^ 

x Ev<fl)'vxfJ\>S 


889.A 


"liAooQfoy 


95.A 


ri-vfaioy 


887. B 


^vyoTPOcpoy 
i4K^<j<|t/gff 


349. B 


895.A 


wyftfic; 


«70. C 


LATINA- 


RVM APPELLA^. 


tionum Index» 


., ^g^^ A 


^^^^@jBrotoni!. 8,C 
1^^^^ Abfintliiu j . a 


pM«^Acanrluis, fi- 


lE^Sg^l ue Acantha 


^l.D 




Aconitum 


Stf.o 


Acorum 


13. A 


Adiantum 


8t. A 


Aiiiga,fiueAbiga 


884.G 


Afzoon 


51. A 


Alcea 


79,B 


Alcibiacum 


278.C. 


Alifma 


43-C 


Allium 


7^'A 


Alocn 


»37-A 


Altluca 


t<?.C 


Amaracus 


<5cTd.C 


Amarantus 


98.C 


Ambubeia 


<>7Cf.C 


Ammi 


^CT.D 


Anagallis 


t 7 .A 


Anagallis aquatica 


724.C 




Androfacmo» 


7^-A 


Anethum 


29. A 


Anethuuaccinu 


t43-B 


Angeiica 


t^cf.c 1 


Anguria 


702.C 


Anifum 


<3l.A 


Anonis 


<JO.C, 


Anrhemis 


24.D 


Aparine 


yt.c 


Aphaca 


<?7C?.D 


Aphace 


top.B 


Apiaftrum 


1J5.A 


Apium agrefte 


t7;.A 



Apiumhortenfe 74?. A 
Apium montanii *7j.a' 
Apium paluftre 271. A 
Apiumfaxatile 674 c 
Apios 



LATINARVM N O M E N C L A T I O N V M I N D E X. 



/Vpios 1J2.C 

Apollinarts 832.C 

Ariftolochia 89. b 

Armoracia 66t.A 

Arnoglofliim 40. a 

Artemifia 48, A 

Arumfeuaris 68. d 

Afarum 9.B 

Afclepias 130.C 

Afcyrum 73. b 

Afparagus 59. c 

Afphodclus ti4.D 

Afteratticus 133. A 

Atradtylis 123. a 

Atriplex 120. c 

Auena 184. c 

Auriculamuris 20,e 

P B 

JDAlIore 153.B 

Balfamine i88.c 

Barbacaprina tSo.c 

Barrachium 155.A 

Bera 804.D 

Bera fylueftris 4.66,0 
Bellis fiue bellius 145.A 

Betonica 349.B.& 

35». B 

Blatraria 182.C 

Blitum fiueblirus 173.A 

Borrys 178.C 

Bouis lingua 141. b 

Brafsica fatiua 412.D 

Bubulalingua 141.B 

Buglofliim 141. B 

B uglofs ii m agn u 3 41 . A 

Biilbus fylueftris i68,D 

&3*8.c 

Buphthalmum 143. A 

Buxus 643. A 

f> C 

v-^Alamintha 433. A 

Callitrichum 81. A 

Caltha uel calthula.3 81 .B 
Campanula 431. b 

Canina brafsica 443. a 
Caninamalus 529. A 
Cannabis 392.C 

Capillaris 79/.A 

Capfella 303.A 

Carduus 791. A 

Carduus Veneris 223. a 
Carduus fuarius 880. c 
Carduusniger 882. c 
Cardiaca 394.C 

Caron uel careum 397. A 
Caryophyllata 383-.A 
Cafliitha 347.A 

Caftaherba 2ot.A 

Caftanea 376.D 

Centiimorbia 400.D 
Centunculu aut centun- 

cularisherba 221. a 
Cepa 429. a 

Cerafus 4.2 6. c 

Chanixcypariflus, 873. B 
Chamaedaphne 359.A 
Chamadeon albus.88o.c 
Chamxmelon 24,0 
Chelidonium maius 

864.X . 
Ghelidonium minus 

866.C 
Chryfanthemum 878.C 
Cicer 266.C 



Cicerbita 67?. A 

Cicuta 405. a 

Cinara 791. a 

Cincinnalis 81.A 

Citrago 497-A 

Clematis Daphnoides 

3*9. a 
Cnicus & cnecus,4to,c 
Cnicus fyluefter 123. a 
Colubrina 234.D 

Columbaris feu colum- 

bina 591. A 

Colurea 445. a 

Coma 820.D 

Confolida mcdia 390.D 
Confolidaminor 145. B 
Conuoluulus 259. a 
Corion fcu coriannon 

344-c 
Coronaregia 526.C 
Corona Vcneris 721. a 
Coroneamalus 37;. A 
Crambe 412,0 

Criftagallinacea 591. A 
Crocus 442. c 

Cruciata 419.A 

CucumiSjfeu cucumer 

702.C 
Cucumis anguinp 704.D 
Cuciubita 367.A 

Cucurbita fylueftris 

373.A 
Cunila 303. A 

Cyanus 427. a 

Cydonia 37*.a 

Cynia 443. a 

Cynoforchis 5*8.c 

Cyperus & cypirs>,452,D 

JLJAmaflonium 43. c 

Daphnoidcs 226.D 

Daucus 230,0 

Dolichi 707. B 
Dracunculus maior 

234.D 

Dulcisradix 191. A 

EBifcus t^.c 

Ebulus 63. B 

Echium 26S.C 

Elenium 241.A 

Elleborus albus 271. A 
Elleborus niger adulteri- 

nus 276.C 
Ephemeru239.Aet358.c 
Equinalisherba 321.B 
Equifetum 321.B 

Erica 254.D 

Eruca 261, A 

Eruum 570. c 

Eryngium 297. A 

Euparorium 243. A 
Euparorium adulterinu 

264.C . 

TAba 388.C 

Farrago 767.A 

Farfaria 139.B 

Febrifuga 386.C 

Felrerrac 386.C 

Ficus fatiua 754.C 

Filicula 587. A 

Filix 59 4-D 

Fceniculum joo.C 



Fcrnumgrsccum 797. A 

Fonralis 652.C 

Fragaria 854. c 

Fumaria 337B 

Fufusagreftis 123, a 

vJAleopfis 193.^ 

Gallion 195. B 

Geminalis $6j.K 

Genifta 219. A 

Geniftella 219. A 

Gentiana 199, A 

Geranium 210.C 

Gingidium 217.A 

Girh 502.D 

Gofsipium 580.C 

Gramen t35.A 

JriAlicacabum 6*91. A 

Hedera 421. A 

Hedera rerreftris 877. A 

Hedypnois 676.C 

Helxine 278. c 
Helxine ciflapelos 259. A 

Hemionitis 29;. A 

Hepatorium 243, A 

Hiberis 324.D 

Hieracium 318. d 

Hieroborane 591. a 

Hircibarba 820,0 

Hirudinaria 400. d 

Hordeum 437-B 
Hordeumdiftichu437.B 
Hordeum polyftichum 

437.B 

Hyacinthus 834.C 

Hydropiper 842. c 

Hyofcyamus 832.C 

Hypericum 830.C 

Hyflopus 840,0 

iBiga 884-C 

Ibifcus id.c 

Illecebra 799.B 

Inguinalis 13 3. a 

Intubus 67 6. c 

Inula 241.A 

louisglans 376.D 

Irion 254.C 

Iris 315.C 

Iris fylueftris 239.A 

Ifatis 330.C 

luglans 378.D 

luniperus 77«A 

lunonis rofa 363.B 

L/Abrum Veneris, 223. a 

Lactaria herba 810.C 

Laifluca 298,0 
Laciuca caprina aut ma- 

rina 810.C 
Lacluca fyluarica 518.0 

Lamium 4.68,0 

Lanariaherba 779. A 

Larix feu Larex 495.A 
Lafer, feu Laferpitium 

762.C 

Lathyris 454.D 

Lauer 724.C 
Laurus Alexandrina aut 

Idxa 23 7, a 
Lens ) fiueIenticuIa,858.D 

Lepidion 524,0, 

&483.A 



Leporinuspes 493, A 
Leucoion Diofcoridis 

4^-D 
Leucoion Theophrafti 

485.A 

Lolium «8.C 

Lichen 472,0 

Liguftrum 479.A 

Lilium 363.B 

Limonion 466,0 

Linguacanina 407. a 
Linguaferpentina 578.C 

Linum 470.C 

Lithofpermum 488.C 

Lunanaminor 481. A 

Lupinus fariuus 305.C 
Lupus falicTarms uelre- 

pritius i6$.a 

Lychnitis 845.B 

Lycoctonam 86.c 

Lyfimachia 490,0 
., M 

JVlAiorana 666.C 

Malainfana 532,0 

Malua 510.C 

Maluscoronea 375.A 

Marrubium 589.A 

Melilotus $26.c 

Melones 702.C 

Mentha 285.A 

Menthaftrum 287.A 

Mercurialis 474.C 
Mercurialis fylueftris 

mas 443. A 

Milium 410, d 

Millefolium 582,0 

Morsuermium 5.B 

Morus 521, b 

Myrice 512.0' 

Myrrhis 524.D 

INApus 175. A 

Napusbuniasfariuus bZ 
fylueftris t75.A 

Nardus fylueftris 855.B 
Nafturtiu agrefte 324.D 
Nafturtium fatiuum 

3dl.B 

Nepeta 433-A 

Nerion 542. c 

Nigella 502.D 

Nummularia 400.D 

Nuxauellana 397. B 
Nux Regia & Perfica 

378.D 

Nuxcaftanea 376.0 

NuxPontica 397. b 

Nympha:a 534.C 

O 

OCimum 546.D 

Ocimaftrum 895. A 

Oenanthe 563. a 

Olusatrum 326".D 

Ononis 60.C 
Ophiogloflum 578. c 

Ophris 565.B 
Orchis ^^S.C.c^^^t.A 

Origanum 55t.A 

Orminum 567. A 

Ofyris 542.D 

Oxahs 465. A 

Oxyacantha 542.D 

Oxylapathum 46"o.d 

Oxys s6s.A 



LATINARVM NOM.ENCLATIONVM I N D E X.' 



pAeonia 201. A 

Panicum 252. c 
Papauerfariuum 517. b 
Papauer cornicularum 

521. A 

Papauer nigrum 502.D 

Papauerrhccas 514.0 

Parthenium 582, c 

Paftinaca 68 5. A 
Pedicularis herba 785. a 

Peplos 604.C 

Pepones 702. c 

Petafites 64.3 ,b 

Petrofeiinum 654.C 
Petrofelinum fylueftre 

J73.A 

Perfoliata 63LB 

Perficaria 631.A 

Perficamalus 602.C 

Perfonatia 71. b 

Pes anferinus .65:2.0 

Pescornicis 448. c 

Peucedanus 598,0 

Phu 855.B 

Pinaftellus $98.0 

Piperitis 731.A 

Piftolochia 89. b 

Pifum 628.C 

Pituitaria 785. a 

Plantago 40. A 

Polygonatum 584. c 

Polypodium 587.A 

Polytrichon 628.0 

Polyrrichum 81. a 

Porrum 633 .A 

Portulaca itt.A 

Potamogeton 652. c 

Praeneftinanux 397.B 

Proferpinaca 613, b 

Prunus 402. c 

Pfeudonardus 889, a 

Pfilorhrum 95. A 

Pulegium 197. A 

Pulicaris herba 887. b 

Pulmonaria 63 6. c 
Pyrerhru fylueftre, 638.C 

V^Vercus 228.C 

Qainquefolium 622. o 

RAdicuIa 6$ 8. D 

&779.A 

Radix 6$ 8. d 

Ranunculus 155. A 

Raphanus 658.D 
Raphan3fylueftris.t?2.c 
Rapum 2ii.A,8t' 

450.C 

Rhodiaradix 664,0 

Rhododendron 542.C 

Ricinus 339- A 

Rofa 656.C 

Rofmariaus 477> A 

Rubia 279. a 

Rubus 151. A 

Rumex 460.D 

Rutahortenfis 615.B 

S 
DAbina , fiue Sauina 

i49.A 
Sagminalis herba 591. A 

Saliuaris 640.C 

Salix 333- A 

Salix equinalis 321.3 



Saluia 247.A 
Sambucus 63. A 

Sanguinalis 6i3,B,8C 

448.C 
Sanguinaria 448. c 

Samcula 672.C 

Sardianaglans 376.D 
Satyrium regium 711.B 
Saryrium rnfolhl 709.B 
Saxifraga 729.B 

Scandulaceum 305.A 
Scilla 7S1.A 

Scorpium 86.C 

Scythicaradix 191. a 

Sccale 767. A 
Sedum 3t.A 

Semen 282.C 

Semenlumbricoru 5.B 
Seminalis 613. b 

Senetio 285. A 

Sentes 151. A 

Septifolium ^59-B 

Seriola 676.C 

Seris 676.C 

Serpentaria 400.D 
Serpentaria maior;234.D 
Scrpyllum 250.C 

Sertulacampana 526.C 
SefeliCreticum 809. b 

Sefeli Mafsilienfe 787.A 

Sideritis prima 770.C 

Siliquaftrum 731.A 

Sinapi 537.A 

Sion 724,0 

Sifer 750. c 

Sifymbrium 721. A 
Sifymbrium cardamine 

721. A 

Siranium 647-B 

Smilax afpera 7173 

Smilaxhortenfis 707. A 

Smilaxlaeuis 719. A 

Smyrnium 759- B 

Solanum 691. A 

Soiidago 69 4. c 
Solis oculus 582.C 

Sonchus 673. a 

Sorbus 575-A 

Spartum 759. A 
Spinaalba 54.3 

Spinacia,uel fpinaceum 

olus 668. c 

Spinamollis 341. a 

Stachys 765. b 
Srernutamentaria 638.C 

Stichas.777.B (762,0 
Srratiotes millefolia 

Strobilus 791. A 

Succifa 7*4>c 
Superciliu terrje 81.A 

Syluacmarer 645. A 

Symphytum 694.C 

T 
1 Amarix 51 2. c 

Telephium 799- B 

Terminalis 39 2 - c 
Terrae capillus 8t.A 

Terraecorona 877. A 

Terreftrismalus 529. A 
Tefticulus ferapias, fiue 

orchis 561. A 

Teucrium 828.C 

Teucrion Plinij 295. a 

Thlafpi 305.A 



Thymbra 303.A 

Thymus 826.C 

Thryallis 845. b 

Tilia 863. A 

Tintinabulu terrc. 466.D 
Tithymalorum genera 
plura 810. c 

Tordylon, fiuetordylion 

809. B 

Trichomanes 795-A 
Trifoliu odoratu 816.C 
Triticum 647.B 

Tnfolium pratenfe.82o.c 
Tnflago 868.C 

Trixago paluftris 775.B 
Tuberterrae 450.C 

Tufsilago 139-B 

Typha 822,0 

V " V V 

VEratrualbum 271. A 

Verbafcum 845. a 

Verbafcula duo 845-B 

Verbenaca 591. A 

Vernilagmm 882. c 

Veficaria 691. A 

Vetonica 349>a 

Vicia 171. A 

Vicloriola 23 7. a 

Viola 45*3.0 

Viola alba 485.A 

Viola matronalis 312,0 
Viola murana uel purpu^ 

rea 310. d 

Vifcum 328.D 

Virisalba 95. a 

Vitisnigra 96.D 

Vitis umifera 83. b 

Vmbilicus terrae 450,0 
Volucrum maius. 645. a 

Vrceolaris 278. c 

Vrrica 105. A 

Vrticalabeo 193 -A 

Vuacnipa 186.C 

X.Anrhium 578.D 

Xylon 580,0 

ZEa 282.C 



INDEX NO 

MENCLATIONVM 
quibus offidnec fe^ 
plafiarioru.&heiv 
barij noftri tempo 
ris utuntur» 

A " 
^ Brotonii. S.c 

j^Abfinthiiij.A 

fftAcorfi i3.A 

jtAcus pafto- 

ns 210.C 

465. a 




Acerofa 
Acutella 
Affodillus 
Agrimonia 
&620.C 
Alchimilla 



60. c 

114.D 

243. A 
613. A 



Alliaris Sialliaria, 103.A 
AHeluya 565. a 

Allium 735-A 

Alkakcngi 69LA 



Aloe 137.^ 

Altaraxacon 676.D 

Altercum 832.C 

Ameos 66.D 

Amorispoma 532.C 

Anethum 29. A 

Anifum 61. A 

Apiumhortenfe 743. a 

Apium agrefte i55-A 

Aquilegia 101. b 

Archangelica 468.D 

Arcocus 79». A 

Ariftologia 89.B 

Armoracia 661. A 

Artemifia 48. A 

Arthanira 450.C 

Artheticaeherba: 845.B 

Articocalus 791. a 

Afa fcetida 762. D 

Afarum 9.B 

Afpergula 51. c 

Afprella 321.B 

Atripkx \20.c 

Auena tS4.c 

D B 

JDAlfamira 721. a. 

Baptifecula 427, A 
S.Barbarae herba 745. A 

Bardana 71. b 

Bafilicon 546.D 

Bedegarim, fiue Bede- 

guar 54.B 

Belzuinum 762.0 

Benedictaherba 383.A 

Berberis 542.D 

Betonica 349.A 

Bipennula 607.B 

Biftorta 259,8. 

&: 77 2,d 

Bifmalua 16.C 

Bombafum 580. c 

Bombax 580. c 

Bonifacia 23 7 ,A 
Bonus Henrichus465.A 

Borrago 141.8 

Brancaurfina yi.o 

Brufcandula 165. A 

Bryonia 95. A 

Bucheiden 711. b 

Buglofla 34t-A 
Buglofsu fylueftrc, 268, c 

Burlapaftoris 305,A 

OAIamcnrum 433, A 
Calendula 381.B 

Camomilla 42. D 

Campana 241. A 

Campanella 7 t9.A 

Canapus 392. c 

Candelaregis, quc&can 

delaria 845.A 

CapillusVeneris 81. A 
Caprifolium 645.A 

Caputicaules 412.D 
Cardo fullonti, fcu Car- 

duus fullonius 223, A 
Cardopatium S80.C 
Cardu^ benedhfb 123.A 
Carota 685.A 

Cartamum 410.C 

Cartam 5 fylueftris.i 23 • a 
Cartafilago 729- a 

Carui 397- A 

Cafttangula 19? - A 
Gatapu- 



OFFICINIS SEPIASIARIORVM CONSVETAS KOMEN 



Catapuriamaior jj9.ii 
Carapuriaminor 45:4.0 
Caudaequitu 321.3 
Caulis '.. 4x2.0 

Caura 5S2.C 

Cepa 429. a 

Cepa fylucftris 168. d 

&3J9-B 

Ccnrauriaminor 386.C 

Cenrumnodia 613.B 

Cenrumcapira 297. A 

Chamxdrys 868. c 

Chaerefolium 117. a 

Gheiri 456.D 

Chehdonia 864.C * 

Cheruilla 750.C 

Cicer 266.C 

Cichorea 676.C 

Cicura 40;, a. 

Cicuraria 524.D. 

Cironia 375.A 
Cirruli uel dtreoli.702.D 

Coloqmntida. 373.A. 

Colubnna 772.D 

Condifi 779.A 

Confolidamaior 694.0, 

Coriandrum 344.C 

Corhuceriimu 44S.C 

Corngiola 613.8 

Cotulafccrida 5S2.0 

Corulanofceticla 143. a 

Cotum ySo.c 

Cralfulamaior 799. b 
Crefsio hortenfis 3 61 .B 

Crocus 442.C 
Crocushortcnfis 410.0 

Cuculus 69%. x 
Cucumer, feu Cucumis 

702.P 
CucumeraiTninP. 704.D 

Cucurbira 367. a 

Cufcuta 347- A 

Cyclamen 450.C 

CynogloiTum 407.A 

Cypirus 452.D 

Cypreflus 873. B 

Fi D 

i-^EnsIeonis 676.D 

Diapenfia 672.C 

Digiralis 892,0 

Digiri cirrini 711. b 

•c E 

i^LIeborus aIbus.27?.A 

Endiujauexa 676.C 

Enula 241, A 

Enulacampana 241. A 

Equinamentha 28.7.A 

Eruca 261.A 

Efula Sto.c 

Efularorunda «504.0 
Euifcum t6.c 

Euparorium adulterinu 

264.C 

Euphrafia 24$, A 

F^ba 388.C 

Fabacraffa, 799- B 

Fafeoii 707.B 

Ficana ?93-A 

Ficus fariua 7 54«C 

Filago 729. A 

Filipendula $63. a 

Filix 594- D 

Flammula *0tA 



Flosamoris 98.C 

FIos februarfj 485, A 
Flos omniii mcnfiii 38LB 

Fcenicul.um 500X 
Fcniculus porcinS.j98.D 

Fcenumgrarcum 797.A 
ForriSjfeu forris herba 

729.A 

Fugadxmohum 830. c 

Fumusrcrrac 337. b 

Funis arboriim 719.A 

ClAllirrichum St.B 

&567.A 
Genefta, fuie Geneftra 

219. B 

Gentiana 199. a 

Glaftum 330.C 

GratiaDei 2io.c 

Guadum 330,0 

AiEderaterreftrts 877.A 

Hepatica , 47 2, c 

Herbadiuiloan. 830.C 

Hcrbafortis 729. a 

Herbafuilonum 779. A 

Herbxparalyfis 845. b 

Herba Roberri 210.C 

Herbaftellac 448.0- 

Hermodacftylus 358.C 

Hirundinana 130.C 

Hifpanach 66S.C 

Hifpanicumolus 668.C 

Hordeum 43 7. b- 

Humulus 165. A 

Hypericum 830.C 

Hyfibpus 840,0 

S. iAcobiflos 74LB 

Iarum 63.D 

Indicum 330,0 

Iringus J97. A 

Iris 316.C 
luamufchara , 884.C 

luniperus 77, A 

lufquiamus 832,0 

IvEirim 45 6. D 

Kerua 339.A 

JLAcluca 298.C 

Lactucella 673. A 

Laparium acuril 460.D 

Lanaria 845. A 

Lappamaior 71.B 

Lappainuerfa 578. D 

Lappaminor 578.D 

Larga 495. A 

Lanreola . 226.D 

Lens 85S.D 

Lemfticum 759.B 

Lilmmalbum 363. b 

.Liiiiun conualliu 239.A 

Lili u in rer fpin as 645 . A 

Linaria 544.D 

Linguabouis 341. A 

Lingua ceruina 295. a 

Linum 470.C 

L-quiritia 191. A 

Luparia 86,c 

iupinus 308.C 

Lupulus t6$ t & 
M 

iiorana 666,e 



Malua 510.C 

Maluauifcum j<s,c 

Mandragora $z-9.A 
Marrubntnigrum 153. B 

Marrubixftrum 153.B 

Marerfylua 645.A 

Marrtcaria 48.A 

Melanzana' $3z.c 

Melilotum $z6,c 

Melifla 497-A 

Mentha 287.A 

Menrha aquarica 721. a 
Menrha Romana.287. A 
Mctha Saracenica.287.A 

Mercurialis 474.C 

Milium 410.D 

Milmmfotis 488.C 

Miliefolium 726,0 

Millcmorbia t93.A 

Mora usricana 151.A 

MoreUa 691. A 

Morfus diaboli 714.0 

Moifusga!Iin<c 20.C 

Moruscelfi 521.8 

Muralia 278,0 

TVT' r ^ 

iNAfturtium 361.% 

Nafturtium aquaticum 

- 721.A .. 

Nafturrium tectorum 

305.A 

Nenuphar 534-C 

Nigella 502.D 

Nil 33Q.C 

Nilech , 330.C 

OCuIaria 245.A 

Oculus bouis aut uaccx 

143. A 

Oleander 542. C 

Ophrhalmica 245. a 

Orobus 570. c 

Origanum 551.A 

Osmundi to9,B 

Ofaris 33o.c^ 

Oftenrium 7<J2,c 

rAeonia 201, a 

Paganalingua 237. a 

PalmaChrifti 339.A 

8i 7 ll.B 

Pampinula 607.B 

Paniscuculi $6$, a 

Panis porcinus 450.C 

&132.D 

Panisrerrac 450, c 

Papauer 517.B 

Papauercornuru 521. A 

Papauerrubeum 514.D 

Parieraria 278.C 

Paftinaca 750.C 

Paftoria burfa .dio.c 

Penradaclylon 339.A 

Pera paftoris «fio.c 

Perforara 830.C 

Perfica <5o2,c 

Peruinca 359. A 

Pes anferinus ^52,0 

Pesafininus 103. A 

Pescolumbinus 210.C 

Pes corui 155.A 

Pesleonis 613. A 

Pesuiruli • 68.0 

P«:rofelinum 573. A 



CLATVRAfi, 




Phafioli 


707.B 


Pilofella 


604.0 


Pimpinclla 


607.8 


Piper Hifpanum 


jfculn^ 


dianum 


73i.A 


Pipcriris 


483. A 


Planrago 


4°. A 


Podagralini 


347- A 


Polypodium 


*8 7 .A 


Polyrrichon 


795.A 


Porrum 


633. A 


Porrulaca 


1U.A 


Porentilla 


620. C 


Prafium 


5'89;A 


Prafium fccridum 153, b 


Primula ueris 


145.B 


Prunella 


6zz D 


Pruneola, fiue Prunula 


402.C 




Primus 


402.e' 


PfeucromeIanrhion,i2S.c 


Pfyilium 


887.B 


Pulegium 


197.A 


Pulcgiii fylucftre 


433. A 


Pyrethrum 


640. c 


Pyrethrfi fylucftr 


e.'6- 3 S.C 


Pyrcla 


466, D 


V^\ ercus 


228. c 


Quinquefolium 


622.0 


iCAphanus minor<S<! 


: niaior 661.A 


Rapiftrum 


256.C 


Rapum 


211. B 


Rapmiculus 


211. B 


Remoraararri 


60. C 


Reftabouis 


60.C 


Rjiabarbaru monacho- 


rum 


460. D 


Ribe 


66z.D 


Roberti herba 8iRober 


tiaha 


210. C 


Rofjc caninx 


656.D 


Rofmarinus 


477-A 


Roitnar in us aculeatus 


219. B 




Roftrumciconia 


: 210.C 


Roftrum porcint 


1.676.D 


Rubea tmcioVfi. 


279.A 


Ruta ' 

c , s 

5Acerdoti8 uirile 


615.B 


: 68. D 


Sahcaria 


490. c 


Saluia 


247.A 


Saluia uita 


729.B 


Sanamunda 


383.A 


Sancli fpiritus radix 


-126.C 




SandarachaArat 


iu 77.A 


Sanguiforba 


790.C 


Sanicula 


672.C 


Saponaria 


779.A 


Sardianacglandes 


;.3 7 6.D 


Sarureia 


303.A 


Sauina uel Sabina 


L,i49.A 


Saxifragalurea 


74S.D 


Saxifragamaior 


748.C 


Saxifragarubea 


$63.A 


Scabiofa 


7*7. A 


Scariola 


676.C 


Scekrata 


155.A 


Stolopendria 


295.A 


Scrophularia 


86^6.0 




Scro- 



GERMANICAKVM APPELLATIONVM INDEX, 



Scrophularia maior 

Semperuiuum 31. A 

Semperuiuum marinum 

t37-* 
Scna 44^.a 

Serpenraria minor 68. d 
Serpentaria: officinarum 

772.D 
Serpyllum 250, c 

Serpyllfi romanii 826.C 
Seruilla 7*0, c 

Serullum 7*0. c 

Sigiltu Salomonis. 584. c 
Stlermonranum 787. a 
Simeonis herba 79.B 
Sinapi 53 7- a 

Sirsapirufticum 30;. a 
Sinapifylucftre 2j<£.c 
Sitanium 647-b 

Solarrum 691.& 

Soiidago Sarracenica 

7Z9.A 

Sorba S7$.A 

Sorgi 772.0 

Sparagus 59. c 

Spelra 282.C 

Sphatulafocrida 793.B 

Squilla 781.A 

Sraphifagria 785.A 

Sreihchxrba 44S.C 

Stichas arabica 777.B 

Srichascirrina 98.C 

Stramonia 691.& 
Succus cyrenaic.9. 762,0 

lAmanTcus yt2.c 
Tanacerfi 4S.B.&49.C 
Tanacetfi fylueftre. 620.C 
Tapfus barbaras 845. A 
Taraxacon 676.0 

Tefticuluscanis jjS.c 
Tcfticulus uulpis, aut fa- 
cerdotis 709. B 

Tilia 863. a 

Tmclorius flos 809. A 
Tormentilla 2*9. B 

Trifolul. 816.C. &820.C 
Trifoliu acerofum. $6$. A 
Tnfolium humile. 493. a 
Triniras 493. A 

Trinitatis herba 802.D 
Triticum 647.B 

Tunica 35t.B 

Turcicu frumentu.824.c 

VAleriana 8j;.b 

Vernix 77.A 

Verbena jf9t.A 

Veronica \68.c 

Virtcaperuinca 359.A 

Vincetoxicum 130.0 

Viola jio.d 

Virga paftoris 223. a 

Vifcum 328.D 

Vitealis *59.A 

Vitia fylueftris 109.8 

Viticella 9/.A 

Vngula caballina 139.8 

Volubilismaior 719. A 

Volubilis media 2/9.A 

Vrinahs herba $ 44.D 

Vrtica iojt.a 
Vrtica iners.mortua uel 



alba 468.D 

Vualupina 691. a 

Vuauerfa fcu uulpina 

86.C 
Vuauulpis 691. a 

Vuularia 23 7, A 

*7 2 

^-/■fngiber caninum 

731. a 



GERMANI- 

CARVM APPEL- 

lationulndex. 

'Btbott 79; & 
[2fcFerpfrtmmett 
" 809.21 
2!ffoIter 328.0 

2JI<:nt 241.21 

2Uramt 519.21 

2(melFo:n 647. B 
2fnbo:n. baa reetble 

589.21 
2ipoftcniFraut 71 7- -3 
21rrtcoca 79i.<£ 

2luffettblatt 237. 21 
2tucjentro{f 24.5. 21 
2io0cnu>r.rRel 855. £ 

B 
fi)*2{cbmunc3 7^.21 
r OBalb:ton 855 •£• 
Balfammunr^ 28 7 • 21 
Balfamfrimt 287. 21 
6. Idarbara iwut 

■ 74;.B 

Bafdten 546.0 

Bafdcjram 546 . 
Baumfarr 5 8 7. 21 
Bamntroli 580. £ 
Banreneppid). 271. 21 
Baurnfenff 30,- .21 
BemboUjlm 479. 21 
Beneb tctewurR . 58 3 . B 
Ber<jmunr3 ' 551 .21 
Bertram 640. € 

Beerrcum 809.B 
BefemFraut 30;. 21 
BettlerdleufJ 578.0 
BtbcrFratst 386.C 
Btbmellen/ ober l&i? 

berncllen 607.B 
BtifatuFraut 832. € 
BinctelFraut 474. <£ 
Bijsmtmtj 783.21 

Baumepjjcw 421.2I 
BlatemFraut 866.<£ 
Blaxr cttTcren ober blavo 

fcbrrertel y,6.€ 

B!aw Fomblumen 

427.21 
Blatrmenbcrle.868.0 
Blatr men^enblumle 

834^ 

Blatrretel 310.© 

BliitFraut 790.C 

Blutstropffle 351. B 

Bobercllen 691. 21 

BocFsbart 820.0 

BocFebom 79 7-21 

Bonm 38 8. € 

B:acbcnbtf?el 297. 21 



B:atmbetoutcF. 349. B 
Btaunboften 551. 21 
B:aunmclant3a.552.0 
Btauncllen 622. € 
B:aunwctbcrtd).490.(f 
B:auntrurt3 19J . 21 
B:auner fmjjerljut 
' 892.1T 

B:emtFraut 845-21 
B:yf?lancb 6 3 3. 21 

B:ucbtrttrt3 243. 21. 

6jt.B 
Butnttett lebcrFraut 

472. € 
Bubcnleu£ 578-0 
Biicbampffer 5^>^ 
Biicbbtot 565.2I 

BticbFlee 565. 21 

Bud;0baum 643. 21 
€ 

C2tftant 376.0 
(Taiecutifcber/ober 

3uc>tamfd;cr pfeffcr 

7JI--21 
Cb:tftteurt3 276. C 
(fttrttllen 702.0 

<fyp:eg 873.B 

(Toloqtttnt 3 7? --3 

€o:tanber 344«^ 

€rcut3bautu JJ9--3 
(fretmfalbey 247-21 
Creut3vcurr3 285. 21 

419.2I 
tfucumern 702,^ 



Q21ubeFropff.337-B 
0etmft/oberFru0 
beymcnt 287. 21 
0enncjra^ 613. B 
0cnnertmarcF 855 . B 
0cfcbclfraut 6io.<£ 
0tncFelfo:n 282. £ 
0ottbcrne0ele 351 .B 
0o|1en 551.2I 

0:atblfmt 878. € 

0:eifeIttff Feyt blutncn 

802.0 

0zopfjtt>urr3 587-21 
0urd?rcad;| 631. B 

p 
<fl4Bertrurt3 880.C 
^CjHbelfalbey 2 4 7-21 
^tnFom 282. € 

^tfeuFratit 591. 21 

Hhfernbart 59« -21 

Jfttcjelfug 587-21 

tffjelFraut 400.0 
£phew 421.2I 

JHpfftd)/ober<£ppicb 

271.21.745-21 
£rb0 628. € 

JtVbfell 542.0 

^rbapjfel 45°-<£ 

Crbtbeer 854<C 

itVbtepbex» 421.2I. 

877-21 
SErbettFrenr^Iin 877.21 
&rbiau$ ?J7-B 

jgrbxretraucb 868.0 
i^rbtfurr^ 4>o.(£ 

«rbf/all 386. € 

JB-nrofj* 5io.(£ 

j£rucn 57°.£ 



jEfels cuctimer 704. 

9C£tgbott 308.C 
~Qc «^eicjgbaum 754 . (£ 
^ei0tcart3?Fraut 866.(1" 



^elber 

^elbnectcle 

^enebet 

.fentcb 

^erbblumen 

^ieberFraut 

^ilr^Fraut 

Jmftcr|ut 

Stftymiinxz 



35X-B 

joo.d. 

252. <£ 

809--2J 
386.C 

347.21 
/892.£ 
721.21 



^o^waug/ober Jor^ 

tretn 799. B 

^lacbg 47°-^ 

^lacbeFraut 544-^ 
i'fad>6feiben 347-21 
iIM;Frattt 631.2! 
^ratrenretel 312.0 
JreyfcbamFraut. 802. 
^rembbcrpeterftlten 

654. <f 
^unffblatt 622.0 
^unfftttcferFraut 622. 

m 

iTl2(menberIe868.0 
Vc?(Barben 726.1! 
(Barten obcr fyeimifty 

Bcnebtctenwor^. 

383.B 
(BartenFrc£ 361. B 
(5artent)yfbp 303. 21 
(Bartenfmff 537-21 
©aucbblun» 324.0 
(Dau4)b:ot 820.0 
(0aud?FIee 565. 21 

(Bet^blatt 645. 21 
©eeler fincjerij)ut. 892 .£ 
fBeeler/ ober f}ulbener 

Ffce 748.0 

(Beclmunt^ 433-21 

(Beclmclant3att. 532^0 
(Beel olmactctt 521. 21 
(Beelrubctt 685.2I 
(Bcel fcbluffelblumen. 

845 -B 
(Bcclfceblumen. 534-^ 
(Bccltreibertcb. 490.^ 
<Ben$fii$ 652.0 

(Bettrlpappel 510. € 
(Bettfcrtdb 620. € 

(Bcrlm/ober (Betrltn 

750. £ 
(BerfTen 437- B 

(Bertrel 726.4? 

(Btlbblumen 809. 21 
(5il0en 363. B 

(Blattetrmben. 719. 21 
(Blaf?Fraut 278. £ 

(Bltbfraut 770.C 
(Blttfcbcn 514.0 
(Bolbblum 878.«? 
(Bottbcyl 622. € 

(Botte rercjefj* 589. 21 
(B:a0blumen 351. B 
(BmtbFraut 285.2! 
(B:tttbtrurr3 460.0 
(B:ofj batbcncjel. 82 8. € 
(B:offebemtrell. 694. € 
(B;ot3 epfftcb 326.0 
<B:oj? jeifjtrarr^entf 

Fraut 



G E R M A N I C A R V M A P P E L L A tf I O N V M INDEX,' 



fYAtlt !<??.£ 

<g:ofj fd)tx?AlbcnFrflut 

<B:o£ 5itmmdjeit.750-€ 
<B:o0 fteebenb ttunbt 

717.B 
<0:o|3 STeuffetemild) 

8io.0 
©ucFejAttcbFlee 565.2I 
©ulbecjunRel 390.© 
©ulbener rotbertpon 

6*3.0 
©unbeTreb 877-21 
<Burd>en 701. 
<Buter :$einrt<$.465. 21 

*o 

fiZZbid)b:at\t 318.0 

iy^«lfFrflut 431. £ 

iganff 392. <£ 

foAritFrAtit 544-® 

!)ArfrrAn£ 598.0 

M"elnuf§ 397 -^ 

J)AfetiF[ee 565. 21 

§>Afenfftg 49? -2! 

feAfenpflppel 510. £ 

Wmpfatlin 604.0 

t)Aud?btAtt 23 7 . 21 

fceberid; 256. (f 

bcrbfrrofj 510.C 

bercfotebartlitt 79 -<£ 

herRrjfpAn 394-£ 

IbcrRFrAUt 28 7. 21 

ScyS 254-® 

ijeybjofen 656. 

leybclpfetttd) 252. <£ 
jjeybmfd) rounbtFrAtit 

729-2J 

fcmtelbjflttt 845.2! 

|)imeifd;iufFel 845-B 

fnrfj* 4io.0 

frtrtenfecFel 610. £ 

[jirgjtmrj 295. 21 

^imenFlee 264. £ 
jjobTen fteinbjecb. 748. € 

bo!c3mfln0olt 466 . 

bunerful 303.2! 

fcfmerFot 2fo.<£ 

bunbgbium 582. € 

fctmbf3F6l 44?. & 

$unbj?$tm£ 407.2I 

• $rj[ 3 " ' 
©.c^2lcob6 blum 

741 -B 
.«S.3c*^fln6Frflut.830. £ 
6. 3obfln6 treublm/ 

oberbeerltn 662.0 
3ofeplen 305. 21 

3fpen 840. £ 

3fop 840. <f 

3uben|)5tlm / 3ube»^ 

bocFcn/ober 3ubetti= 

Firfen 691.2! 

.*D2foenFc>:bel.337.£ 

M-SMe 493. 2t 

SfltttenFrflut 321. B 

CSflpptfjFrflut 412. 

SflRenFIee 4 93. 21 

CSflRenFrflut 85)-. B 

&ARenmunR 433.21 

SflRenroebet 321. B 

^erRenFrflttt 845.21 

Zefien 376.0 



Siriftn 250. <f 

^ttfcbenbflum 426. € 
Blflppenofen 514.0 
^slctnbfltl)en0el.868 . £ 
Slcincpbcro 421.2! 
^SIetn monFrflut 481. 2( 
TSdein 5flm mo:e. 750. £ 
%lein nflter5ti£f.4oo. 
Isleinffllbcy 247.21 
3UeittfcbelrourR.866.£ 
Xleitt Cflufentcjulbcn^ 

Frflut 38 6. C 

XnflbenFmut 799-^ 

558.€ 
2snobIod> 735« 2! 

2\nofpen 822. £ 

£61 412.0 

^6lble6Frflut 790.C 
£6jlFr«ut 676.0 
2no:ii 767.21 

£omrofeti 514 . 
■&o:mnuttt$ 433-21 
!Bracnfu0 448- £ 

Srfltt^bfllfflm 287.21 
Sren 661. 21 

£reg 305.2I 

2sreuRbfumen 711 . B 
3rona#ltn 8>o.<£ 

Xrottenbtit $%i.£ 
Erottenfkcbf* 544.0 
Unbom 797 .21 

Surbg 367.2! 

^SurcurR 474-C 

3unel 3°J.2I 

3un t0unbFrflnt . 2 64 . £ 
3uttcnb fltim 375.2! 

£ 
Yfj2!tttcb/ober£flc^ 
Sw tttcF 298.2! 

fcflucb 633.2! 

ilflucttbel 889. B 

texn 470. € 

&tebftocFel 759. B 
Itegen. 822. £ 

Htnbett 863.2I 

tinfcn 858.0 

fcynFrflut 544. 

Hojcbbaum 495.2! 
&otrenfufj 6 13. 21 

£6x»entflpen 613.2! 
lun^enrrflut 636. £ 

m 

WUptfomett 517. B 
WlAWfltt/oberiTkys: 

rfln 666. £ 
xTieyenblumett. 239. 21 
iTTflncjoIt roeig vnb rot 

804.0 
xTiflnfltrero 297.2I 
^nflnenrofen 845. B 
fcTiflrobet 589.2I 

$TiflttFumid) 397.2! 
iTtflulberbfltim 521. B 
tTiflttrepbexr» 421. 21 
fcTtflunflutett 729. B 
STteerbnf 488. £ 

iTkersmbet 781.B 
iTieer cucumer. 702.0 
STicyenFrflut 866. £ 
xTieyffcrrourR 76 2. € 
SHcIfltm 702.0 



meltffett 497-2! 

xneticjeltrurR 460.0 
tTiercurttidFrut. 474- £ 
xnerjcttc^ 66i.21 

tTIerRettblftme. 485.2! 
$T?erRer»ioIen 510. 
iTTettrflm 48.2! 

!T!euf36:tm 604. 
mtfiet )28-0 

fcTtittelrotnben 259.2! 
$Tlo0FoIb 822. £ 

STitind? r^flbflrbflrum 
460,0 

tnutiR 287.2! 

STTucFenFrAut 842. € 
xTiunbtpolR 479.21 

Cy>2(belFrflttt.544.0 
-vWacbtfcpfltt.691.2i 
^ACjcIFrAUt 604. 
WAnenFoIb 822.C 

^AterrcurR 772.0 
t7fltet'3uncj[itt 578.^ 
t^egelbltimett 35t.B 

a> 

m<Tbfett5Uttc/.34i.21 
Vx (Dbermemcj 243. 2! 
C>Iflnber 542.<r 

V^tffelbeer. 542.0 

, ^PflppcI 5io.(f 
pflfTtney/ ober pflfmfl^ 

cbcn 685.2! 

petcritn 575-21 

@.peter5Fo:n 282. £ 
6.pet.fd?[ttffeI8 4 5.B 
6.petcr6Frflut 278. £ 
Peterftliett 573.2! 

peterftltett ber frembb 

654.C 
PefitleitRrpurR 643. B 
PfAffenl;6bl!n 866.<T 
Pfflffenr6:Iitt/ ober pf^if 

fertbffltt 676.0 
pfcben 702.0 

pfefferFrflut 483. 21 
Pfeiftcbbflum 602. £ 
PftAumeit 402. £ 

PfennijjFrAnt 400.0 
pferbfd>tvAttR 321.B 
pfrimmen 759. 2! 

pieffen 804.0 

po:ft 5i2.€ 

pjttmen 40 2. £ 

pftlienFrflttt 887.B 

XUVenbcl 250. £ 
& 

>2fbbif!el 2 97 .2! 

VKfl0ro»rR 561,2! 
^flppenfu0 448. £ 
#Hcp6pffelFrut.69i.B 
Kfluteu 6i)-.B 

^etntoeibett 479.2! 
T&cttidf 659.2! 

7$ied)eb' flnbojn. 7 65. B 
Kmc}clblum 38t-B 
KocFen 76 7. 2! 

^6mtfd> pflppcl 510. £ 
^6mtfd;erque^el 826. £ 
#6te 279.21 

Kofen 656. £ 

^ofermntrR t6^£ 



Kofmflrtn 477.21 
Ko|mtinR 287.2! 

Ko|pflppet 510. C 

Ko^fcbtr-flttR 321.B 
KotpeilrourR 259.B 
Kot itAd)tfd;Atte.69t.2t 
Kotruben 685.2! 

Kot fieinb:e<^ 563.2! 
Kot tfAfferpfeffer 

842.0 
6 
fcZXffran 442. £ 
V^Jcdfllbey 247.21 
©flmFmut 652. £ 

6flnicFel 672.C 

@flturon 305.21 

©flurflmpffer 465.2! 
©AttrerFlee ^6j. 21 
©Aurid; 542. 

©AutottrR 193-2! 

©CAbtofen 717-2! 

©cflrtol 676.C 

6d)Affrtpp 726. £ 

t3d;aff0flrbett 7^6.C 
<3d>flfftbcxo 321.B 
&d)<zviad) 567.2! 

©cbflrpffwiftb 717.B 
(Odymttland) 633. 21 
©dxiFrftttt 864. € 
S>dJtr[infj■ 405.21 

©d)L'!jen 402. £ 

6d)itiffelbiume. 845.B 
@d)Intfen 691.2!. 

&d)mdnbliim 878.C 
@d)uIroeiben 479.2! 
©cbjnertrurR 694. £ 
&d)xe-alhevcm'&,.S66,£ 
@d;tcArR (ToJiflnber 

502.0 
6dbtx>ArR cjflrteitbiflel 

88z.<f 
fd)tfArR Fomtd; 502. 
©cbrcflrRtourR. 694.^ 
^dSvx-ArR eppeto.42t.2t 
fcd)toefe[trurR.598. 
6d;voetn0tob 652 . 
©d)rocsnbjo£ 45Q.C 
©eeblum 534-^ 

©cyffenrrAUt 779-21 
©cnet 445*21 

©ercjcnFrflut 303.2! 
0efei 787.2I 

©erobott 852. £ 

@crcb:ot 450.^ 

©erofencbel 598.0 
©erotobt 652.0 

©tbengejeit 8i6.<£ 
©ynnAro ij.2t 

©yngrun 359-2! 

<6o:0fomert 772.C 
©pecFc/dcjett 645.2! 
6peierltn£ 575-21 
6pelR 282. £ 

©perenffcd) 419.2! 
©picAitArbt 889.B 
©piRmtitiR 287.21 
©pmet/ oberfptmtAt 

668. £ 
©piittjjFrflitt 454-0 
@pnn0F6jner 454-0 
©pojopffcl 575-& 
6tec^etibt ^ppIFrflut 

69t,B 

©tettto 



GERMANICARV.M APP ELL ATIO NVM INDEX, 



@tet nHec 748-0 
6tetnIebcrFrant.472.£ 
©teinmfmfc 4jj.it 
©tetnranten 729. B 
©temfonten 488.£ 
<3tenbcfrpnrt$ 709.B 
©ticbaeFraut 777.B 
©treyjfcoum 460.0 
Btretc^blumett 809.4 

<£ 
G^% *>n nacbt.278. £ 
■-^(Eamarifcr* 512. £ 
Cattbn-effel 
«Taufentblatt 
2""euffel6abbtf$ 
^cuffelsmtlct) 
Cbym 



468.0 
726. £ 

714. & 
604. £ 
826. C 
547-4 
468.0 
259.B 

855.B 



«Tobtern 

«Eobmeffel 

«TonncntiU 

(Tretbromcr 

(TrtacFs 

«TurcFifcb €ucumem 

702.0 
CurcftfcbFom 824.C 

X> 
mfftel 456.0 

*V'PeteIrr>um ji6.£ 
"IDcrrjtg metn nit. 868*0 
Derftcl? 542.0 

Dnboffcenfert? 845.il 
"pnferfratt>en ffad;j$ 

544.0 
fnfer f rawen mantelf 

6i 5 .2{ 
TDnfer frawen munr* 

287.it 
Vnfer fratsen fcbfiebjtn 



526.0 
Vogelneft 685.4 

®itnbu'it|Frut79J.B 
Walbtfav: 594.© 
EDalbtlilcjen 645.4 
SPalbtFol 466.0 
KDalbtmfigolt 466.0 
H)aftou'rt3 694. £ 

tPaflerbatentc/ 775.B 
U>afferboft * 264.C 
VTafferepff obet* eppict) 

27.'. 4 
tDaffermaben 5J4.<£ 
JQDaffernifmtj 721.4 
tPafjcrpfcffer 842.^ 
tCegfcmtt 6ij.B 

We$$ra$ 6ij.B 
Wegvearten I ober vce$ 
vcet§ 676.C 

tPetben 3JJ-4 

SPetbertcr) 49°.£ 

U>ein#artentc>inben 

259. 21 
tPet nmnten 615. B 
U)etf3 4nbom 589.4 
$Pet£(gIocFen 7t9-4 
H>etg6imelfcbfufjel 

845^5 
KDci$ =foo:nunctf*;bhV' 

men 485.4 

Wei$ lilgen 363.25 
tPetfj mo:e(en 750. £ 
Wei$ mefjrr-urts. 271.4 
SPeifjfcebfumen 5-34- £ 
VPetfjfenff 261.4 
tPet^trurtj 584.C 
XPetffe f?etnb?ecb.748.£ 



tPeiffcrept)ett> 421.4 
tPeybt 330. £ 

Weyffen 647. B 

tPeyffenFoIb 64 7. B 
tPelfcbr>eiel 312.0 
tPeIfct> linfen 44^ 
VPeIfcbnu0 578.0 
tPclfcberbtrfl 772.£ 
nMfcberfretnFfe 526.0 
tPelfcbcr vc eyffen 647.B 
VPibertobt 79^.4 

SPtlbampffer 46o.,0 
Wilberb&lfam 287.4 
tPilb BafiUj 895.4 
tPilb Benebicte tcurR 

J8J.B 
tPtlberbertram 6j8.<£ 
tPilb bincjfelFrautbas 

mennle 44 j . 4 

tPilb cbamtlfen 58 2. £ 
tPilbcucumer 704.0 
tPtfbfkfcbs 544.0 
VPiIber etafgan 452.0 
tPtlber cjartenfaffran 

410. £ 
tPtlb ipimelfcf)luffel 

845. B 
tPifbenFIec 526.0 
tPiIberFo:ffeII 524.© 
tPifberFrefl j2 4 .0 
tPtfberFurbfl 373.4 
Wilbmaen - 514-© 
tPilb mo:en 75o.£ 
tPtTbmt'int3 287.2! 
tPilb negelblume 351.B 
tPtlb ocbfen3unc)cn 

269. £ 
tPilb pafrmey 685.4 



tPifbenpoIey 4JJ.4 
tPilbrofen 6^6. 
EDilbefalbey 567.4 
tPifbfcbitrkcb 567.4 
SDilben fenff 256.1T 
tPtlb fcbtcart^er cojian 
ber ' 502.0 

tPilbtruIlFmut 845.B 
EDinbenFraut 7'9.4 
tPtntercjrun 466.0 
tPyfenFfee 820. £ 

tPyfenFtimel 397-4 
SPoIffsmilcb. mandjjer* 
ley 8io.£ 

tPole/emut 5P>& 

tPoIried>eber Flee 8 16 . £ 
SPutertct) 405. 4 

tPulIFraut 845.4 
tPunberbflom j J9 . 4 
SPunbtFraut 799. B 
tPurmFraut 48.4 
tPunbtfcberIt'ne/.405.4 
tPutierlincj 405. 4 

y 



7%££ lenger ye rteber 
yn0run.359-4(884.£ 

OapfflinFmut. 237.4 
"^§amp<}ftiney 685.4 
t>am / obcr cjartenfenff 

^»amer faffran 
§eit(ofen 



^eunlinej 
differn 
^tttertfurtj 
Stpeybfatt 



442.£ 
3^8.£ 

645. 2f 

266. £ 

46o.0 



^totbel 303.4*429.4 



Scquentes cfuseappenclices fufs capitibus adijciantun 
^AppendixincaputdeCohtea, "Pag*4^. 

Dumhofcecomentanos confcriberemus noneratadmanugrjecusTheophraftusrquarecum latino tantuuten- 

dum efferexemplari Theophrafti,no fatis corjcere potuimus an per y aut per cv uox ipfa fcriberetur.cum no raro La^ 

tini eas uoces in quibusgrarcc yeft,per u erTerant.Quarelatincdicihancherbam Coluteam 8dColyteam putauimus. 

Colutea Sed naclo tandem gratrco Theophrafti codice,ftatim deprehendimus «M^/s^a HoXm\a diuerfam efle : idipfum enim 

differta Theophraftus manifeftcinnuit, InlarinauerdTheodoriuerfioneperperampro Colytea fcribiturCoIycea:idquod 

Colytea nobis ctiam tenebras offudit. Legendum itaqj initio capitis de Colutea in eum modum erir: He\om't» Grarcis, Colutea 

Larinis dicirur ^c.Expungenda iraqj diclio CoIyrea,6<: pafsimin hoc capirepro Colytealegendum Colurea. 

i^Appendix in caput de Irifilio odomto* !Pdg. 8te5„ 

NonIarethancherbampropcaccedereaddefcriptioneLotifylueftris.CauIemnanqjfertbicubitaIem,8<!aliquan^ 
do maiore,numerofis alarum cauis.Folia Trifolio quod in pratis nafcitur fimiliaTemen Fccnograrco ira refpondens, 
ut nifi minus efl"et,uix ab inuicem difcerneres:fapore item medicato.Tamen non minus accedit etiam ad Trifolp acu-- 
ri picluram. Frutex enim uerius efle quam herba uidetur,cubito maior,uirgas habens tenues,nigras,iuncofa adnara 
obtinentes,in quibus funt folia Loti,in fingulis pediculis tria,in ambitu cufpidibus ferrata,ut hinc comodifsime dici 
\nereatur *{vf v*\oi>. Hxc etiam odorata fun t uehementer,ut nonnullis caput offendant: 8C ad bituminis certe odorem 
proximc accedunt, fed non parum tamen fuauior 8£ iucundior eft. Florem prarterea ex fe mittit purpureum, hoc eft, 
ad purpurx colorem nonnihil accedentem:ex albo enim purpureus.aut fubcceruleus eft.Semen etiam modice latiim, 
££ fubhirfutum, ex altero fine ueluti cornu obtinens. Quod ego non de ipfo quidem nudo femine, fed de eius potius 
folliculo,quod in cacumine plane aculeatum ac ueluti cornutum exiftit,infelligendum puto.Radix deniqj illi longa, 
gracilis, 8C tenax exiftit,nihilcp eft in tota defcriptione quod ei aptifsime no quadret.Accedit prcterea amaritudo quac 
in femine non eft obfcura,pulchrc fibi etiam Trifolii odoratifacultates uendicans:mouent enim quacamara funt uri 
nam,menfesducrit,comitialibusprofunt,aliac|jqua:DiofcoridesTrifoIiohuicadfcribitefficerepoflunt.(^iarerisra 
rionibusmorus,aconceptafententiadifcederenonduqueo,nificontingatnobisaIiamintueriftirpem,cuiusfemina, 
atqueadeo grana ipfa hirfuta,8i cornuta exiftant.Quanqua non Iateat parum admodum referreutram fententia,no- 
ftram autaliorum amplecT:aris,cum Lotus 8£Trifohum facultatibus non mulfum aut ferc nihil diftent.In hoc tamen 
femine,quod nosTrifolii odorati efle contendimus, nulla inefle apparet adftricTio,quam tamen in Loti femine Dio- 
fcorides requirit. Quodpro confirmandanoftra fententia adrjcereuoluimus. 

Errata qua?dam momentanea ad finem operis quacre. 




SERIPHIVM 

abfinthium. 




thium,. 

Vonticum- 
Seriphium. 
Suntonicum.. 



DE ABSINTHIO CAP* I^ * 

NOMINA, 
y ingion grgce, Abfinthmmlatineappellatur.In officinfs 
.^ mam appellationem retinuit. Germanice \vcrmut/ quafi 
rjj prohibens hilaritatem &C alacritatem , ob immenfam fuam 
|| amaritudinem, nominatur. NomenhocGra?ciab %&&&, Ahfmthium utt* 

id eft, contre&ando, per M^cta-ty deflexerunt,quodnuL dedittum. 
fl lum animal, ob eximiam amaritudinem, hanc herbam at^ 
| tingat. Veteres Gra?ci Comici kmvkojj quoque conformi 
_gj etymo,quafi impotabilem dixerut, quod hanc nemo, pro* 
pter infignem amarorem, biberepofsit. 

GENERA, 
Abfinthfj genera funt tria, Galeno cV Diofcoride teftibus. Vnum quod Roma- vulgveAhfw* 
num, uulgare feu comune uocant , & eft id quod pafsim in Germania noftra nafci- * 
tur, cV cuius picluram hic damus. Huius generis eft quod a Ponto regione, in qua 
nafcitur,Ponticum cognominatur,eftcf: ceteris multo pra?ftantius. Alterum genus 
eft marinu,quod Seriphium nominant. Germani xvdfomcm Tertium Santonicu, 
a Santonibus Galligpopulis,apudquos plurimumgignitur,diclumeft.Hincnon, 
nulli eius femen corrupta uoce Sanclum , quoniam Sanclonicum dicendum eftet, 
appellant.Nifi idnominis ob infigne eius efficacia,quam in necandis lumbricisobti 
net,illiimpofuerint. Hodiefemenlumbricorununcupat, germanice twrmfomcnv 

FORMA, 
Abfinthiu uufgare,herba eft caule ramofo,folrjs incanis,multipliciter fe&is, au- Vr $ gan . 
reo florc,femine rotundo,racematim coha?rente. Seriphium uero herba eft pra?te, seriphium, 
nues ramos cirrosue habens, minori fimilis Abrotono, exiguis referta feminibus, 
B fubamara,&graui odore.Ex qua deliniatione omnibus perfpicuum fit,herbam cu 
ius effigiem damus effe Seriphium. Siquidem herba eft tenuibus cirris, Abrotono 
feemina? fimilis,femine in filiquis paruo,grauiter odorata,& fubamara. Santonicu 
fimile eft Abfinthio, fed non adeo copiofo femine fcatens,& fubamarum. 

LOCVS, 
Nafcitur,OribafiocV:Apuleioautoribus,lociscultis,montofis&:faxofis:plurL 
mum autem pra?ftantifsimumq! in Ponto, Cappadocia, & Tauro monte. Seriphiu 
pafsim circa itinera,macerias uinearum,8c" fg pes prouenit : ut uerum Gt quod a PIL 
nio diclaim eft,plerafq? herbas pedibus coculcamus,quarum fi nobis uirtus perfpe^ 
cta effet,eas in ccelum laudibus ferremus.Santonicum in Gallia,ut diximus,copkv 
fegignitur* 

T E M PVS, 
Colligendum in fine lulrj menfis , acin umbra exiccandum, quo etiam tempore; 
floribus Si feminepra?gnans eft. 

TEMPERAMENTVM, 
Ponticum minus calefacit, quod adftridionis multa? fitparticeps. Minus etiam 
ca?teris generibus extenuat, no minus tamen reficcat. Galeno itaq? autore calidum 
in primo gradu, & ficcum in tertio ftatuitur. Succus autem eius longe quam herba 
ipfacalidioreft. Vulgare quidem adftricl:oriam,amaram & acrem qualitatem obti^ 
net,haud fecus atq? Ponticum.In hoc tamen ab eo differre uidetur,quod in illo ma, 
ior fit amaritudo quam adftrictio. Qiiamuis neque Ponticum rnodiceamarum fit, 
quod Ouidius fatis fjs innuit uerfibus: 

Turpia deformes gignunt Abfinthia campi, 
Terraq* de frudu, quam fit amara docet. 
Loquitur aute de Ponto. Seriphium ipfum Abrotono minus eft calidum , uerum 
Abfinthio calidius.Santonicuminextenuando &calefaciendo deficcandoue,Seri' 
phio paulo imbecillius* 

A z 



SMonicwn* 



4 PLANTARYM HISTORUE CAP, I, 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

: Abrmthmm calmcit,adftringit, bilemcp ftomacho & uentri inha?rentem expur, 
gat. Vrinas cit.Crapulatn prscfurnptum arcet. Inflationibus,uentt isq? & ftomachi 
doloribus, cum Sefeli 8C Nardo Gallico potum prodeft. Faftklia difcmit Morbo 
regio coiTeptos,dilutum aut decoclum eius per ftngulos dies cyathis tribus hauftu 
fanat.Menfes cum melle fumptu aut appofitum euocat. Strangulationibus fungo 
rum ex aceto potum fubuenit. Ixia?, cicuta:, muris aranei moi fibus,& draconi ma^ 
rinocum uino aduerfatur, Anginis cum melle& nitro inungitur. Contraepiny- 
ctidas ex aqua, fugillata uero cVoculorum caligines cum melle, fimiliter auribus ex 
quibus manat fanies,illinitur. Decocti eius uapor fuffitusue, dentium auriumc^ do 
lores lenit. Decoctum cum paftb dolentibus oculis oblinitur. Prsecordrjs, iecinorf, 
8C ftomacho dolenti, ac longo temporeaffecflo, cum cerato Cyprino tritum illini^ 
tur.Stomacho autem cum rofaceo fubact-iim. Cum ficis, nitro, & farina loliacea, a> 
qua? inter cutemjienoftsq? fubuenit. Prgterea ueftiarrjs arciscj; inditum Abfinthiu, 
ueftes ab erodentium iniurrjs feruat. Culices cum oleo perunctum a corporibus 
abigit & arcet. Atramentum librariu ex diluto eius temperatum s literas a m urium 
erofione tuetur. Par eft etiarn fuccum ha?c omnia facere,attamen in potionibus im- 
probatur,ftomachoenimobeft 3 cVcapitisdoloresadfert.Seriphiumueroperfe 5 uel 
cum oryza decoCtum,cV cum melle fum ptum,a{caridas cV rotundos lumbricos ne^ 
cat,aluum Omul leuiter fubducens . Eadem poteft pra?ftare cum edulio aut lenticiu 
ladecoctum.Santonicum eadem qua? Seriphium poteft. 4 

EX GALENO. 
Abfinthium adftrictcjriair^amaram.cVacrem fimul qualitatem pofsidet,exca!fa 
ciens pariter & extergens,roborans cV deficcans.Proinde biliofos uentris humores 
per egeftionem infernam propcllit,ac per urinam euacuat.Magis uero quod in ue. 
nis eft biliofum per urinas expurgat.Ideo contentam in uentre pituitam,fumptum 
nihil iuuat. Sic necp Ci in thorace aut pulmone contineatunnam adftringens in eo fa 
cultas,quam amara ualentior eft. 

EX PLINIO. 
Stomachurncorroborat, cVob hpcfaporeius in uinatransfcrtur. Bibiturdcco- 
clum in aqua,& poftea nocte dC die refrigeratum fub dio: decoctis fex drachmis fo> 
liorum cum ramis fuis in cccleftis aqtia? fextarrjs tribus . Oportet 8C falem addi.Tr^ 
tum,utaiunt, raro in ufu eft,ficut cVfuccus expreffus. Bibitur Bl madefadi dilutuv 
Exprimiturautem cum primum fementurgefcit,madefactum aqua triduorecens, 
aut ficcum (eptem diebus , deinde coclum in arreo uafe ad terdas , decem heminis, 
in aquadcxtarrjs quadragintaquinq?, iterumq? percolatum, herba eiecla, lente co- 
quitur ad crafsitudinem mellis,qualiter ex minore Centaurio qua?ritur fuccus.Sect 
hicAbunthrj fuccus inutilis ftomacho capitiq? eft,cum(ut tradunt)fitillud decoctri 
laiuberrimum; nam ftomachumadftringit, bilemq?detrahit, urinam cit, aluume- 
moliit, & in dolore fanat,uentris animalia pellit. Malaciam ftomachi cV inflationes 
cum exiguo Sili & Nardo Gallico, addico aceto^difcutit.Faftidtaabftergit, conco- 
ctiones adiuuat. Cruditates detrahit cum ruta, cV pipere, SC fale. Antiquipurga^ 
tionis gratia dabant cum marinse aqua: ueteris fextario, feminis fex drachmis , cum 
tribusfaiis,&ImelIiscyatho. Efficacius purgat duplicato fale. Quidaminpolenta 
dedere fupradictum pondus additoPulegio. Alrj contra paralytin. Alrj puerisfo- 
lia.in fico,fic ut amaritudinem fallerent.Facile thoracem purgat cum Iride fumptu* 
In regio morbo crudum bibitur cum Apio , aut Adianto. Aduerfus inflationes ca^ 
lidumpaulatimforbeturex aqua.Iecinoriscaufacum Galiico Nardo,lieniscum 
aceto, autpulte, aut fico fumitur. Adueriaturfungis exaceto. Item uifco, cicutarex 
uino, cV muris aranei morfibus, draconi marino, fcorpionibus. Oculorum clarita^ 
ti multum cofert.Epiphoris cum paflb imponitur, fugillatis cum melle. Aures eius 

deco&um 

DS! 



PLANTARVM HISTORIAE CAP, 1. $ 

A decoctum uaporis fuffitu fanat : aut fi manat fanies, cum melle tritum. Vrf nam ac 
menfes ciunt tres quatuorue ramuli,cum Gallici nardi radice una,cyathis aqua? vu 
menfes priuatim cummelle fumptum,cVinuellereappofitum, Anginis fubuenit 
cum melle & nitro, Epiny&idas ex aqua fanat : uulnera recentia, priufquam aqua 
tangantur impofitum:pretereaqp capitis ulcera. Peculiariter ilibus imponitur,cum 
cypriaccra,autcumfico.Sanat8<pruritus.Noneftdanduminfebri.Naufeasma^ 
ris arcetin nauigationibus potum:inguinum tumorem in uentrali habitum.Som^ 
nos allicit olfaclum, aut inCcio fub capite pofitum. Veftibus infertum tineas arcet, 
Culices ex oleo perunclis abigit,cVfamo Q. uratur. A tramentum librarium ex dilu^ 
to eius temperatu, literas k mufculis tuetur, Capillum denigrat abfinthrj cinis, un^ 
guento rofaceoq? permixtus,Marinum,quod quidam feriphium uocat, ftomacho 
inimicum. Aluum mollit,pellitq? animaliainteraneorum.Bibitur cum oleo SC fale, 
autinfarina?trimeftris forbitione dilutum. Coquiturquantummanuscapiat,in; 
aqua? fextario ad dimidias, 

VINI ABSINTHITIS V I R E §♦ 
EX DIOSCORIDE. 
Abfinthites uinum ftomacho accomodatum eft,urinam cit.Tardecocoquenti* 
bus utile:iecinorofis itidem,nephriticis,cV regio correptis morbo.Cibum no appe 
tentibus,& ftomacho male affe<ftis,8dongis pra?cordiorum diftenfionibus ac infla 
tionibus,rotundis lumbricis,&fupprelsis menfibus auxiliatur. Contraixia? uene 
nahaufta,copiofius potum,&uomitionibus redditumprodeft. 

CONFECTIO. 
Varia?uini abfinthitis funt confe<ftiones,ut ex Diofcoride conftare poteft. Opti 
mum tame fit,fi tufa? Pontici abfinthrj drachma? oclojinteo raro ligaj:a?,in ampho^ 
b ram uini coijciuntur.Muftum deinde mittitur^reliclo uno uafis fpiraculo ne effer* 
uefcens foras exiliat, 

APPENDIX. 
Santonici, quod ut comemoratum eft, hodie femen lumbricoru uocant, pra?cL $emen km* 
puushoctemporead lumbricosex corpore pellendos $£ enecandos ufus eft.Et fi hicorm* 
genuinum eft, magna efficacia cum melle affumitur tam a pueris, quam 
adultis. Seriphium quoq? aduerfus lumbricos a multis comen 

datur,eoqs nomine mors uermium appellatur, Sunt Uonuermm* 

etiam qui lumbricoru femen nominent, 

A 3 




ABROTONVM ^ 

MAS, 




t<xb<cow%mnnl$> 




7 






^^ 




ABROTONVM 




DE ABROTONO CAP* II» 

NOMINL 

bpotonon Gra?cis 3 Abrotonum Latinisnominatur,Offidna?antk 

J quu nomen retinuerunt, Germanis <Battba$m/&t<tbxvuv%/ ©ct>og- 

Ahotonumun* H|jpKI| XQm%/<5zttmit%/^\\td&mt/%^tf<b/ appellatur. HocautemiKv 

deMm ' w!&s8 &2k men fibi ufurpauit , ut Nicandri teftatur interpres, ^-rt^Hiy^oy^ 

KTmAoy cpcdvi^.<x?iKGosi^£cfe™<Avc5Tvovy&vcu. hoc eft., quod confpe&u tenerum, molle dC 

delicatum appareat,autquod grauem,acre'mue & difficilem halitum profpiret, 

GENERA, 
Abrotonu duorum eft generum,ueterum cV recentioru omnium fententia 3 mas 
&foemina,Pliniuslib.xxi«cap t vrj,masquidemcampeftreuocatAbrotonum 3 fcc 
minam ueromotanum, Vulgus/ylueftrem CyprefTum 5 afimilitudine& odorefo 
liorum eiufdem , nomenclatura? herbse fruticisue uocat* Germanice wctpcjmrt- 
fyan/obev wilfrcr cyptcg» 

FORMA, 

Jkkotonu mdt. Abrotonu.quod mas appellamus, farmentofum, minutis folrjs 3 minus album 

quam fcemina 3 tenui femine ac numerofo uti Abfinthiu. Semen autem no quouis 

tempore producit, fed ad Septembris duntaxat menfis initia, quo fi diligenter ob^ 

feruabis tempore/emine prargnans effe comperies.Redte igitur ^oKq-my inDio^ 

fcoridelegitur, huiclecftioni no folum ueterum codicum fide, uerumetia fenfu fuk 

Abrotonum fragante, Foeminafrutex eft\arboris fpeciem habens.candicantibus folrjs.Seriphij 

fxnmtt rnodo minutim circum ramulos incifis,floribus refertus 3 in fummo auri fulgore co 

mantes corymbos obtinens,odoratus etiam cum grauitate quadam* 

LOCVS, 
Mas pafsim apud Germanos in hortis.&in campeftribus nafcitur : fccmina ue* 
d ro in collibus & montibus fua fponte prouenit, 

TEMPVS, 

Floretutrunq? Augufto.Colligiturautemin autumno.potifsimum Septembri 
menfe;hoc enim tempore femen a ut diximus.profert. 

TEMPERAMENTVM, 

Abrotonu calidum cV ficcum,incp tertio ordine feu receftu poft media fitum eft, 
id quod amaritudo eius, quam guftu pra: fe fert 3 facile monftrat, 
VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Vtriufc^ abrotonifemen feruefa&u & crudum tritum cum aqua potum no nifi 
recta ceruice fpirantibus,ruptis 3 conuulfis,ifchiadicis 3 urina3 difficultatibus, SC fup^- 
prefsis menfibus auxiliatur.Potum in uino exitialium uenenorum antidotum eft* 
Cum oleo rigentibus illinitur.Serpentes lecto inftratum cVfuffitum fugat.Cum ui 
no potum aduerfus eorundem morfus, peculiariter autem fcorpionum &£ phalaru 
giorum 3 prodeft. Oculorum inflammationibuscumcotoneococlo,autpane ilK- 
tum fubuenit.Tritum cum farina hordeacea decodumq? tubercula difcutit, Admi 
lceturirino unguen to» 

EX GALENO, 

Non inftrenue excalfacit & deficcat Nam fiue coma cum floribus(reliqua enim 
eius palea inutilis eft)cotufam ulceri puro illinas 3 mordax cVirritans uidebit,fiue eo 
inoleo macerato,caput aut uentrem perfundere uoles 3 admodii calefacere reperies, 
Quin &fiqui per circuitum rigoribus capiuntur, eos ante inuafionem rigorunt 
hoc uoles confricare, minus uticg rigore concutientur, imo & fenfus confeftim ubi 
admotum fueritipfum calfaeerepercipit* Porro quodlumbricos interimatpar eft, 
nimiru quum fit amarum , Protinus uero quod bC digerendi &incidendi uim ha. 
beat fcies* Praeterea abrotonum uftum calidum & ficcum facultate eft, magis 
etiam quam cucurbita ficca ufta, & anethi radix f Ula enim ulceribus humidis 

fimul 



FLANTARVM HISTORIAB CAP, II, 9 

A fimul oc* citra phlegmonem callo induratis profunt , ac proinde maxime ulceribus 
rjs qua? in pudendorum pra?puti]s funtcompetere uidentur;at cinis Abrotoni ulce 
ribus omnibus mordax eft, acidcirco cum oleo tenuium partium , Cicino fcilicet, 
aut Raphanino,aut Sycionio ueteri 3 potifsimum 5abino 3 ad alopecias confert.Bar^ 
bametiam fegnius tardiusq? enafcentemcum aliquodi<ftorum oleorumelicitrfed 
nec minus iIlis,lentifcino maceratum.Rarefaciendi enim uim 3 e6 quod tenuium eft 
partium, obtinet, &mordaxeft, cVcalidum, Abrotonum uero inimicum ftoma- 
cho exiftit, 

EX PLINIO. 
Vfus eft SC folrjs^fed maior (emine, ad calefaciendum.idco neruis utif e 5 tufsi, or^ 
thopnoicis, urina?, torminibus , couuulfis , ruptis , lumbis. Datur bibendum ma^ 
nualibus fafciculis deco&is ad tertias partes. Ex his quaternis cyathis bibitur. Da> 
tur&fementufum in aquadrachma? pondere. Prodeft SC uufua?, Concoquit pa- 
nos cum farina hordeacea , &C oculorum inflammationibus illinitur cotoneo malo 
cococfto i Serpentes fugat. Contra iclus eorum bibitur in uino, illiniturc^. Efficacifsi 
mum contra eaquorum ueneno tremores &C frigus accidunt,ut fcorpionum &pha 
langioru,& contra alia uenena.Prodeft quoquomodo algentibus , 8c" ad extrahen^ 
da ea qua? inhercnt corporibus. Pellit interaneorum mala.Ramo eius fi fubrjciatur 
puluino, lienerem ftimularitradunnefficacifsimamc^herbani eiTecontraomniaue 
neficia 3 quibus coitus inhibeatur. 



DE ASARO^ C A P> III^ 

N O M I N A. 
2 apon gra?ce^ Afarulatinediatur.Officinis hodienomen retinet.Ger 
! manice tMfclw«£J3. Afaron autem diclum eft, quod in ornatu non ue^ Afmncm 
! niat 3 ueIutPliniuslib.xxi. cap.vi.inquit,quoniamincoronasatcpferta di^hm. 
| non addatunuel quod manualibus fcopis^ que odoris gratia geftantur, 
minimefolitum fit inferi. 

FORMA, 
Folia hedera? fimilia habet 3 longetarnen mollioraj rotundioraq?. Flores inter fcv 
lia ad radicem purpureos^odoratos, Hyofcyami cytino limiles } in quo femen acino 
no difsimile. Radices multas^geniculatas^tenuesjobliquasjgramini perfimilesjon 
getamengraciliores^odorataSjCalefacienteSjcVIinguamadmodumerodentes.Ca:^ 
terum hic admonendum efTe lectore duximus , omnia Diofcoridis exemplaria hoc Diofcoridislo* ' 
inlocodeprauataeffejperperamcihabereuel -mvw ot^x uel yakf oV$«:, cum potius fcri cmmendutus. 
bendum Gt (ixAxn^^x, id quod partim Plinrj teftinionio, partim etiam iudice fenfii 
ipfbcomprobaripoteft.Pliniusfiquidemlib.xq.cap.xii-j.AfarumficdepingitrErl: 
hedere fo!rjs 3 rotundioribus tantum,molIioribusc|?. Si quis uero ea de read iudicem 
fenfum referat, Afarumq? cum hedera conferat, Afari certe folia neq? denfiora, neq? 
minora hedera? folrjs effe comperiet, quum Afari folia maiora multo fint quam he^ 
dera?.Proinde cum folia hedera?illorum comparatione multo minora fint, euiden* 
tifsimumeftpro ^ot^x legendumeffe ^«A«?oV^fl: 3 huicnimirumle(ftioniadftipu^ 
lantibus Plinio cV fenfus iudicio,ut diclum eft: ad tactum ern huius folia longe funt 
hedera? molliora. Accedit quod ab una dictionein aliam facilis fit tranfitus. His ita^ 
v que rationibus motus, Afari folia (txAxwTtpx, hoc eft, molliora hedera? folrjs effe dL 
xi 3 utreuera etiam funt. 

LOCVS, 

Nafcitur in umbrofis locis,montibus potifsimum 8tTyluis:afpera enim macrauc 
8^ficcaIocaamat + 

TEMPVS» 





gafctotttfk 



PLANTARVM HISTORUE CAP» 1 1 L, il 

TEMPVS, 

Bis anno,uere nimfrum & autumno floret» Colligendiim in fine Augufti , a die 
uidelicetdecimoquinto eius menfis,ufq? ad oclauum Septembris» 

TEMPERAMENTVM, 
Afarum in calefaciendo & exiccando ordinis tertrj exiftit,radices potifsimu eius, 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Radices Afari calefaciunt,cVurinam mouent. Hydropicis 8cifchiadicfs diuturnis 
profunt.Ducunt menfes pondere drachmarum fex cum mulfopota?,Puraant Elle 
borialbimodo,Ruptispra;terea 3 conuulfis 3 tufsiueteri 3 difficultatifpirandi 3 cVuri^ 
nasconferunt.Cum uino pota? ferarum morfibus falutares.Foliaadftringunt» IllL 
ta capitfs doloribus^oculorum inflammationibus^gilopis incipientibus.mammis 
a partu tumentibus , ignibusqj facris profunt» Comafbmnum etiam conciliat» Sic 
Crateias herbarius de Afaro proditum reliquit* 

EX dALENO. 
Afariradices utiles funt,facultate fimilesradicibus Acori,intenfiores tamejtac^ 
ex rjs^qua? de illis prodita funt, hic facienda coniecflura* 

EX PLINIO, 

Nardi uimhabet Afarum , quod cV ipfum aliqui fylueftre Nardum appellant, 

EXMARGO AEMYLIO. 
JZsl^Jfarongr&ce J^ulgago dilla latinL 
JrLeccalid&wJicc&uirtutis dicitur ejfi* 
Tertius esl illigradus 7 ut dicunt ? in utroque*. 
Trouocat urinam ? potatacfc wenHruapurgat. 
JJocfe modo iecoris medicaturjumpta dolori* 
5 JJydropicoscfc iuuat ? fchiafimfiigat hauflafiequenter, 
Et uulua? morbk decottiofubuenit eius. 
JDicitur ittericumpotata repellere morbum. 
Erlleboricfc modo uomitupra^cordiapurgaU 
Sednon esl buius purgatio tam uiolenta 7 
J\fec metuenda ayidem ? fiifiat taliter illat 
JDefilijs eius triginta recentia tollens 7 
t^fdde meri tantum quopofiint cun&a recondi* 
Jjota no&e meroficias macerentur in illo 7 
jylane terens 7 uino cjuojuntmacerata refolue* 
lunc olus excoBum cumpingui carne recenti 
'Porcina^ prius &groto dafiijfiicienter 7 
JLtfimat uini uult quantumfertis er albi 7 
Sic^Afarifuaum colatum trade bibendum* 
Fortibus & magnis esl hicnumerusfiliorum 
Sujfitciens ? rehquis ? utdiximus 7 eslminuendus 
Juxta quoduires 7 &tas 7 <gy c&terapofcunt* 

A P P E N D I X* 
Lixiuium in quo Afarum decoclum eft, ft eo caput lauetur 3 cerebrum roborat* 
8£ raemoriam^Succus etiam eius cum Pompholyge,caligantibus oculis confert» 




®M$#t$ttt& 




DE ACORO CAP>> IIII* n 

NOMINA, 

| k o p o n gra?ce, Acoru latine appellatur, Officinis nomen retinet, Ger^ 
manice <&d l%cn/jDtrtct>CttWurj$ ofcct: %&ctxomt$ uocatur, Acoron 

laphrodifiam quafi ueneream Graedetiam uocant, Apuleius,quicunq? 

^ille fuerit, in comentarioloquod dealiquot herbisfcriptuafereliquit, 

Piper apium dicftam fuiiTe hanc herbam teftatur,quod ea in aluearrjs fufpenfa,nun 
quam dirTugiant apes, 

FORMA, 
Folia Iridis habet,anguftiora tamen.Radices non difsimiles,implicatas, necp itt 
redum enatas,fed obliquas, & in fuperficie exiftentes, geniculis feu internodrjs du 
ftin<ftas,fubalbas, guftu acres,odore non ingratas.Pra?ftat denfum,candidum,no 
canofum,plenum 8t'odoratum,cuiufmodi zh\in Colchide & Galatia. Ex quafane Acorm ofJUind 
Diofcoridis defcriptione fatis liquet Acorum noftrum, quo hodie officina? ututur, rmno " $««•« 
etd no ueru ftt,tamen aliqua faltem Acori fpeciem eiTe: Iridis enim folia obtinet,an Acorm * 
guftiora tamen, Radices quoqj fimiles,implicatas & inuicem adnatas,no in reclu, 
fed in obliquum tendentesmon in profundo delitefcentes,fed in fuperficie exiCtm* 
tes,cVmodico cefpite tedastdenic^ geniculis feu internodrjs intercept.as.Ne9 etiam 
in colore ab eo quem Diolcorides pingit uariare uidetunnoftru enim Acoru no ra 
ro v7n>Aatow,hoceft,fubalbas feu candicantes radices habere confpicitur. Accidit au 
tem ut & rubentes intus habcat radices, qua? tamen cum candicantes pafsim inter^ 
currentes uenas obtineant,recT;e fubalba? dici pofTunt,quod nimiru neq? uere rube 
fcant,ncq? candidum etiam prorfus colorem referant,fed eum potius qui cx rubro 
&C candido mixtus Ciu Ca?teru radices Acori qua? intus candicant, foris ut plurimii 
fubrubet. Hinc eft quod Serapion inAcori defcriptione Diofcoridis uerba referes, 
vmAfflKvg dicftione ita uertere uoluit : Et color radicu exterior tendit ad ru bedin eiru 
Proinde qui hac fbla ratione, quod Acori radix intus interdum rubefcat, mouetur, 
ut diuerfum noftru prorfus aDiofcoridis credant,i) non utuntur argumento quod 
tanti momenti fit,ut quod conatur,perfuadere alrjs pofsit, Cum enim Diofcorides 
Acori radices <57n>A<fl/xaff,hoc eft,albicantes faciat, nofter certe nunquam non tales ha 
beredeprehenditunuel enimuere candicantesfunt,uelfubrubentes,quasetiarri 
v7r»A<fl/*cw recle dici poffe iam oftendimus.Porrb quamuis odorata? non fint eius ra^ 
dices, tamen nihil obftare poffet odor, quo minus noftrum uerum effe putaremus 
Acorum,quum abunde conftetillum,haud aliter quam colorem,fecundum diuer 
fas regiones in eadem fa?pe herba mutari:fi non effet aliud,quod ut diuerfum certo 
crederemus nos urgeret,hoc nempe,quod noftri Acori radices guftu acres no fint, 
quod tamen omnes ueteres uno ore de Acoro afTirmant, fed potius adftringentes» 
Quapropter etfi tota fere defcriptio illi refpodere uideatur,tamen quia acris no eft, 
uires eas quas uero Acoro tribuunt ueteres ,habere non poteft : ut hoc nomine ue^ 
hementer errent qui a folis defcriptionibus tantu pendent, Nec minus hallucinan, 
turofficina^quazad urinas mouendas,autmenfes euocandos,liene'sueminuendos 
eo utuntur, Perperam etiam Diacori compofitionem ex eodem conficiut, Curent 
itacg ut uerum Acorum habeant, quod iam in multis Germania?officinis proftare 
puto.Nam radixilla qua?a non nullis feplafiarrjs nuncfub nomine maiorisGalaiv 
ga? uenditur,fi ca?tera etiam refpondeat,haud dubie radix ueriAcori eft,Et debent 
feplafiarrj ea uti,quoties in compofitionibus medicamentoru Acori fitmentio,pra2 
cipue autem in Diacori compofitioneapparanda,quod ha?c calefaciendo cococlio^ 
nem ftomachi fupra modum iuuet, Et hoc e6 confidentius faciendum efTe hortor, 
quod Galangam maiore ueri Acori radicem eiTe exiftimem: geniculis enim fcatet, 
foris fubrubra,intus fubalba,guft u acris,odore no ingrata, ut hoc nomine illa tuto 
bC fine errore officina? pro Acoro uti queant. 



Ift PLANTARVH H I S T O R I AE CAP t I II I, ' 

C LOCVS, 

Apuleius lods cultis, pratis achortis nafci,raramc£ inuentuherbam hanc tradit* 
Noftrutn Acorum iuxta amnes,8c" pafsim in aquofis cVpaluftribus locis prouenit, 

TEMPVS,- 
Legitur radix Acori a?ftatis initio, cV ficcatur in umbra digitalibus fruftis, 

TEMPERAMENTVM, 

In calefaciendo & deficcando tertij eft ordinis* Noftrum quidem dcficcat, atd, 
tracalefa&ionerm 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Acori radix calefaciendi uim habet, Decodtum eius potum,urinam cit.Prodeft 
iateris,thoracis cViecoris doloribus:torminibus,ruptis,conuulfis. Lienes minuit. 
Vrinaeftillicidio, cVuenenatoru morfibus fubuenit. InfefTu 3 quemadmodum Iris, 
ad muliebria utilis eft.Succus radicis caligines oculorum difcutit, Antidotis prseto 
rea radix utiliter mifcetur, 

EX GALENO, 
Acori utimur radicequa?guftuacris eft,& modiceamara^odorecpnon iniucun. 
da.Hincmanifeftum eft hancfacultatecalidam, cVcofiftentiatenuium partium eC 
fe, Huic confentaneu eft,ut urinam moueat,cV lienes induratos iuuet, tum cornca?. 
rn embrana? crafsitiem detergeat fimul atq? extenuet, Ad hoc aute melior eft ipfius 
fuccus,Omnino uero ficcificum effe clarum efh 

E X PLINia 

Vis ei eft ad calefaciendum extenuandumcp efficax, contra fuffufiones cV caligL 

nes oculorum fucco eiufdem poto, cotraq? ferpentes* Pedoris doloribus fubuenit, 

cV ideo antidotis mifcetur Jecinori medetur,thoraci quoq? cVprsecordrjs. Vrinam 

citeiusdecocTjum^cVomniaueficguitiafanat.Teftiumtumoresradixdecodainui 

D no,tritaq? cVillita mire difcutit. Duritias cV colle&iones omnes fanat,deco&o huius 

herba?fouentibus. CotufiscVeuerfispotaduobusobolisinmulficyathistribusra 
dix prodeft, Acoron quoq? utile eft interioribus fceminarum morbis* 
ACORI OFFICINARVM VIRES, 
'Acori ctdultmm Guftus abunde monftrat eius radicem immenfam adftringendi facultatem ob- 
f,cuUe$. tinere, Hinc eft quod diuerfam plane a ueri Acori radice uim fortita Cit, Nam ut hec 
tenuium eft partiu & facultate calida,atq? adeo detergit,extenuat atq? difcutinita iV 
laconfiftentiacrafIarupartium,acfaculm^ 

trahit. Quare urinam no cit,ut uerum Acorummec menfes euocat, fed porius fup^ 

primit. Sanguinem etiam undecunqj manantem cohibet. Proinde re&e Pandecla 

rum autorfcribit,eum qui fecum Acoriradicem geftet,a nullo fanguinis profluuio 

corripi, Et ex recentioribus aliqui hanc facultatem Acori noftri obferuarunt,atque 

hincadeo tradunteius fuccum igne exprerTum, menfes nimium promanantes con 

ftringere poffe^id quod certe de Acoro affirmare uanifsimu erit. Ex rjs itaqj intellL 

gentiam feplafiarrj,quis ufus noftri etiam in medicina fitAcori;nec comitten t,ut fa 

natici cuiufdam, qui nuper Morophrafti impudentis hominis peftilentifsimas nu- 

gas bC ineptias tegere,atq? adeo epiftola aliqua operi illius temere pra?fixa comenda 

re,acprg illo monftro reliquos omnes medicos,fi dijs placetcontem 

nereaufus eft,cofilio obfecuti, hocprorfus abrjciant, 

cum illius immenfa fit adftringendi,quod 

demonftrauimusjfacultas» 

DeAlthsea 



16 DE ALTHAEA* CAP» W> 

c 

N O M I N A. 

I a © a i a, « l&vK®', h «Sw-x©- graxe; Alttea, Ebifcus , Ibifcus latine dicf tur* 



B/fwrfkrf, j vl Officme.quxutpluriniu barbaris uocibus £audent,Bifmaluam, MaU 

■c ;| uauiicum 3 cx hmpiiciter buiicum nommant. Maluauiici autem uox cor 

iMIt-lgl rupta eft 3 ex malua nimiru SC euifco compofita., quafi dicat aliquis Mal- 

ua ebifcusjhocnomineiilamab alrjsmaluis,quaefanemultsefunt,fegregans. Ger^ 

aMmh unfc manice Jbi{d)/ohcv i£ibifcfy/<Bto$ ot>cr voilh pappcltt. Althsea uero a multiplici 

remedioru poteftate 8cufu, uel ut Plinius ait, ab excellentia effeclus nominata efh 

Siquide fadcdx Graecis idem ualet,ac (i a medendo medica fimpliciter dicas , Nam 

ahQctLv&y lllismederifignificat^M? ueroremedium &medicinam. 

FORMA, 
_ Sylueftris Malua? genus eft 3 cui folia utCyclamino rotunda,lanuginofa,flos ro^ 
Caceus,caulis cubitorum binum^radix lenta uifcofac&intus candida* 

LOCVS, 
Locis humentibus,pinguibusg? gaudet, 

TEMPVS, 

Radices,ut reliquarum fereherbarum omnium,fnter autumni initia,hoc eft, ui 
fine Augufti,& Septembris menfis principioJegendac.Folia uero 8cfemen in jefta 
tcFloret Iulio & Augufto menfibus* 

TEMPERAMENTVM, 

Folia & flores calidi cV ficci primo excefTu feu ordine . Radices uero in principio 
fecundu 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Radixin aqua mulfa aut uino co<fta, autper fepota 3 ad uulnera,parotidas, ftru> 
mas 3 abfceiTus,mammaru inflamationes,fedis contufiones,inflationes, neruorum 
x> diftentiones,efficax eft, Siquidem difcutit cV maturat,aut rumpit, cV ad cicatricem 
perducit. Cocfh quo didum eft modo^cV: cum adipe anferino aut fuillo, uel terebin 
thinafuba&a^ad uteriinflammationes cVpraxlufiones utiliteradmouetur* Deco^ 
dum eius idem praftat, fecundasq? a partu reli&as educit , Decodum radicis cum 
uino potum 3 urine difficultati,calculoforu cruditati^dyfentericisjfchiadicis^tremtr 
lis, cVruptis fuccurrit , Dentium mitigatdolorem cum aceto decoda, collutoinde 
ore, Semen autem uiride ficcumq? tritum,cum aceto in fole perunctum alphos ex^ 
tergit, Cumaceto 8c"oleo inunclum auenenatorumorfibuspra?ieruat t Valetad 
dyfenteria, fanguinis reieclione^cValui fluores , Seminis decoctum in pofca autui- 
no contra omnes apum cVminutaruferarum idtus bibitur,Folia cum exiguo oleo, 
morfibus bC ambuftis illinuntur, Addenfataquam fub diuo radix trita cVadmixta* 

EX GALENO, 
DigerendUaxandi 3 phlegmone leuandi, mitigandi, concoquendi coclu diffick 
lia tubercula, Porro radix eius &C femen csetera quidem pari herba* uiridi modo a^ 
gunt,uerum tenuiorum partium 3 magisc£exiccatoriam.,adhecmagis exterfbriam 
quam illa facultate oftendunt^ut cValphos detergant,cVfemen renum calculos con 
fringat,Radicis autem deco<flum,dyfenteria? 5 alui profluuio,& fanguinis reiectio^ 
ni utile eft 3 nempe cum adftringentem quandam facultatem pofiideat, 

E X PLINIO, 
Althaearcontra omnes aculeatos i<fius efficacior uis , prxcipue fcorpionum, uc 
fparum^fimiliumcf } cV muris aranei ♦ Quin cV trita cum oleo.hac peruncti ante^uel 
habentes eam 3 non feriun tur t Eius radix prsecipue couulfis ruptisc^ efficax eft. Co. 
clain aqua aluum fiftiuEx uino albo ftrumas ck parotidas,& mammarum inflam^ 
mationes , & panos in uino folia decoda &illita tollunt ♦ Eadem arida ia lacle de- 

cocla, 




PLANTARV#HISTORIAECAP t V, 1? 

A cocT:a 3 quamlibetperniciofanufficitiffime medentur» Hippocratesuulneratis,fi^ 
ticntibuscpdefe&u fanguinis 3 radicis decoclasfuccum bibendum dedit.Eteam uul 
nerib.cummelle cVrefina, item couulfis 3 luxatis 3 tumentibus, &mufculis s neruis, 
arriculis impofuit.Et afthmaticis ac dyfentericis in uino bibendam dcdit ♦ Mirum, 
aqua radice ea addita addenfari fub dio, atq? ela&efcere. EfFicacior aut quo recetior» 
EX THEOPHRASTO, 
Vfus eius ad rupta , & tuffcs e uino dulci 3 &: ad ulcera in oleo ♦ Alias fi carnibus 
concoquasjin idem aggregare 3 ac ueluti conglutinare poffe affirmant» 

DE ANAGALLIDE* CAP» VI» 

NOMINA, 
NArAAAis grcce 3 Anagallislatine 3 officinisinufitata 3 germanice(5m?cl? <5«tt^eyt 
kcyl/obcKSolmavh-mt. Hocnominisforte aGermanisinditumeft, ^^""^ 
quod Anagallisinlimine ueftibuli fufpenfamaleficiorum introitupeL 
lere credita fit. Errant qui Morfum gallinaz feu Pafferina uulgo diclam Amgallii non 
herbam, Anagallida putant:haud fecus atque iiqui Auriculam muris pro AnasaL eftMor ^ f iy 
lide depictam oftendunt herbarrj ♦ cukmum. 

GENERA, 
Duo duntaxat Anagallidis effegenera ueterum omniuteftimonio conftat, ma^ 
rem fcilicet & foemina,qua? fanenullo nifi floru difcrimine diftant. Mas enim puni 
ceo 3 fcemina uero cceruleo flore confpicitur. Proinde hallucinari iuniores ac barba 
ros medicos euidentiffimu eft^qui plura duobus Anagallidis genera conftituunt* 

FORMA, 
Frutices funt Anagallidcs parui in terra iacentes 3 foliaiil quadrangulis caulibus 
pufillahabentcSjcVmodicerotundaadHelxinesiimilitudinem. Semengeruntro 
tundum . Non quicquam fane certius hac fcriptorum pidura refpondet, cum du^ 
plex fit in flore color,puniceus nimiru 8>£cceruleus 3 quadranguli caules per terram 
fparfi 3 folia non toto ambitu rotunda 3 & femen coriandro no diflimile circinatum* 
Non eft tamcn quod fic humi proftratos hos frutices intelligas, ut prorfus no fiip- 
pullulent. Nam in altum etiam furgunt 3 non tamen altius 3 quam ipfa tibi examuC 
fim piclura monftrat* 

L o c v $♦ 
Pedibus in aruis uineiscfubiq? calcatur 3 neq? quicquam ntrnc Anagallide dclpe^ 
d:ius eft 3 cum tamen in an tiqua medicina multus eius fuerit ufus. Licet autem ubL 
que fereproueniat 3 in uliginofis tamen la?tior + 

TEMPVS. 
Per a?ftatem utriufq? prouentus maximus eft 3 potiffimum autem menfe Augu^ 
fto.FlorentautemaMaiomenfcufqueinautumnum» 
TEMPERAMENTVM, 
Anagallidis uterq? fexus calidam cV ficcam facultate obtinet 3 quod fcilicet exter^ 
gere poffint, Muliercs nancjj qug afperiore cV decolore a natura cutcm acceperunt, 
ad leuorem nitoreq? uultus harum iucco utuntur , uthacratione crrare neceffe fit, Enw quomnd* 
qui Anagallidas frigidas cV humidas effc ftatuunt* fotegttwr. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Vtraqj mitigandi facultatehabent.Inflamationes arccnt/urculos extrahunt 3 ul 
cera ferpentia copefcunt. Succus earu gargariffatus pituita capitis purgat . Per na^ 
res infufus dolore dentiu lenit 3 fi in contraria narem infjciat ♦ Argema cum Attico 
melleemendatjcVoculorucaliginesiuuat.ContrauiperarumorfuSjrcnum&Iieci^ 
noris uitia, ex uino potus prodeft ♦ Traduntnonnulli eam qux cccruleum florem 
habet,prociduam fedem reprimere;quce uero puniceum,illitu euocare. 



iS 




Gfflfify&lmmifa 



*9 




AN.A.GALLIS. 

FOEMINA, 



^m^plmi^ 



*° PLANTARVM HISTORIAE C A P r V I t 

C EXGALENO* 

Anagallis utraq^tam ea qua?florem parit cceruleum , quam ea qua? punfceum, 
admodum extergendifacultatem obtinent . Quendam etiam calorem attractoriu 
poflident, itautimpados corporirefigantaculeos ♦ Succus earum ex naribus pur, 
gateadem decaufa<Etutfummatim dicatur,exiccatoriam citramordicationefacul 
tatemhabent^quamobreuulneraglutinant^putridaadiuuant, 

E x PLiNlO, 

Vtriufq? fuccus oculorum caliginem difcutitcum melle,cVexicT:u cruorem , & 

argema rubens,magis cum Attico melle inundhis. Pupillas dilatat, & ideo hoc in- 

unguntur ante,quibus paracentefis fit Jumentoru quocp oculis medentur.Succus 

caput purgat per nares infufus, ita ut deinde uino colluat.Bibitur cVcontra angues 

fucci drachma in uino,Mirum,quod fceminam pecora uitant. At fi decepta fimili. 

tudine(flore enim tantum diftant)deguftauere,ftatim eam qua? Afyla uocatur , in 

rem edio qua?runt + Ea a noftris fer us oculus nuncupatur, Preeipiunt aliqui effbflii* 

Superftoto* ris,ante folis ortum,priufqua quicquid aliud loquantur,ter falutare eam,tunc fub- 

fum, l atam exprimere,ita pra?cipuas effe uires. Vrinam cient Anagallides Jecinori mire 

profuntCohibentquas nomas uocant* Vtiles &recentib,plagis,pra?cipuefenum 

corpori. Ad recentia quocp uulnera tanta traditur uis,ut faniem offibus extrahant» 

Anagallis cccrulea procidentia fedis retro agit,e diuerfo rubens proritat* 

DE ALSINE^ CAP^ VII* 



N O M I N A + 

Mcrfut&U f^m^^M A s * N H gra?ce, Auricula muris latine,Morfus gallina? uulgo appella- 

ISlm^S tur * Pauerina Italice, quod paueris , id eft, iunioribus anferibus gra- 

D | Jj tum pabulum fumminiftret, Auiculas caueis inclufas,cum faftidiunt, 

R^t^M^ e ^ 3 aucu P es bacherbarecrearefolet, Hincgermanice^ogclhrmw:/ 

Alfinecur ^^^^=3 fr&mtfttb/fotimtbetm/fr&mvbifiuocatur.AKme autem di&a eft, 

Ma - quodlucos,qua?Gra?ci kAo-h nominant,nemorofacpcVumbrofalocaamet,Auricu 

AuricuU l a U ero nmris,quod mufculorum auribus folia fimilia habeat, 

GENERA, 
Quamuis Diofcorides cValrj unam tantum Alfinen faciunt, nos tamen tria eiuk 
demgeneraJicetpluraadhucinueniantur 3 damus t PrimumgenusAlfinenmaiore 
uocauimus,<juod icilicet uera fit Alfine,8c" alrjs maior, germanice fomrcr&mn no^ 
minatur, Alterius generis plantam Alfinen media appellauimus , germanice ftiL 
mtfcvb, Ha?c quod ad flores attinet, qui ccerulei fimt, a defcriptione uariat : eiuk 
dem tamen cum priore facultatis.Tertrj generis herbam Alfinen minorem uocaui 
mus^Ha^CjquidemjUtprimajpulchredefcriptionirefpondet^germanice^lctmio^ 
cjclfowit nuncupatur* 

FORMA, 

Cauliculis ferpit rotundis,e quorum geniculis exiles ramulf profiliut,folrjs Hek 

xines minoribus, minuscp hirfutis,flore exiguo,candido,foris herbaceo.Ha?ccum 

teriturcucumisodoremrefert* Non autem illamPeponis maturiiucunditatem, 

fed herbaceum cucumeris odorem fubolet,Porr6 cum Diofcorides Helxina? fimL 

lem effe Alfinen tradit,non de ea Helxine qua? uulgo Parietaria,fed ea potius quaj 

Helximdu* a lio nomine CifTampelos dicitur,intelligas oportet; ha?c enim folia Hedera? haud 

plex, diflimilia obtinet, Adeo ut liquido iam coftet, Alfinen effe eam herbam quam paC 

fim hodie Morfum gallina? appellant.Hucacceditquodfacultates, ut ex fequentL 

bus patebit,quas uulgus Morfui gallina? tribuit,ab Alfines uiribus nihil uarient» 

LOC VS 

Nafciturinlucis,hortis,cVmaximeinparieribus,macerijs,opacisc|Iocis, 

TEMPVS. 



u 




ALSIME 

MAIOR 



gumv^m* 



22 




ALSTNE 



£frtttffeft» 



%y 




ALSINE 

MINOR, 



$UinuQ$$l^mu 



%4 PLANTARVM HHTORUE CAP f YII, 

TEMPVS, 
tncfpit a mediahyeme, Arefdt aute asftate media*Cum prorepit, mufculoru avp 
resimitaturfolrjs. 

TEMPERAMENTVM, 
Refrigerantem 8c*hume(fhintem haudfecusquam Helxineobtinetfacultatems 
eft enim aquea? efTentia?frigida?qj:quare SC citra adftricftionem refrigerat» 
VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Atfinerefrigerandifacultatemobtinet. Oculotu inflammationibus cum polen 
ta illita couenit. Succus eius aurium doloribus inftillatus prodeft Jn uniuerfum ea^ 
dem qua? helxine poteft* 

E X G A L E N O. 
Ad feruentes phlegmonas^ mediocria eryfipelata competit* 
y EX PLINIO, 

Vfus eius ad colle&iones inflammationesq?. Quin emendat omnia qua? Helxk 
ne,fed in firmius.Epiphoris peculiariter imponiturjitem uerendis ulceribusq? cum 
farina hordeacea.Succus eius auribus infunditur» 

A P P E N D I X* 

EafHem facultates 3 herbis quas morfus gallina?uulg6 nominantmoftri temporis 

herbarrj tribuunt,quod {cilicet ad feruentes inflammationes,ac eryfipelata profint* 

Omnes enim 3 ut diclum eft 3 refrigerant atque humecftant, Hinc eft quod minorem 

aliqui Germanorujtcbetfcmt uocent,quiafcilicetfebribus accomoda,& utilis fiu 



ChMtmelon 
curdiftum. 




TJeucMhemon . 

Chryfanthemon 

'Eranthemoii* 

Confolidaregalit 
efl xertia cham<e 
meliftecieu 



E ANTHEMIDE^ CAP» VII l> 

NOMINA. 
NGEMiSja^wfwtoj/ gra?ce, Anthemis, Chama?melon latine, officinis 
corrupto nomine Camomilla dicitur,Germanice CmmUett.Chama: 
^8melon,quoniamodoremhabeatmali,appellant,idquoddeprimoge 
i^-S nerepotifsimumintelligendum uenit» 
GENER A* 
Triaeiusgenera, floribustantumdiftantia, inueniuntur. Hienim etfiintus au* 
rei fint 3 tamen forisper ambituillis adiacentfoliaautcandida,autlutea, autpurpu^ 
rea. Qua? foris in orbem candida folia obtinet,ea eft qua? a Diofcoride proprie Aeft- 
-xkvQmoy, cVu ulg6 hodie Camomilla uocatur. Qug uero luteis per ambitum folrjs co^ 
ftat,ea hauddubieeft, quapriuatim Diofcorides afuis floribus^ww&w nominat, 
Germani autem, pulchre ad gra?cam appellationem alludetes, <6olt>tblumcn/(Bcl 
cmnillctT/@a*ctcr;biumcn appellant,Tertia fpecies chama?meli,qug nimiru purpu 
rea pcr orbem folia habet,nulla alia eft nifi ea quam hodie uulgus medicorumCon 
fblidam regalem, Germani aute a fimilitudine calcaris,cui refpondet flofculus eius 
herba?,8£ a colore lepido regioq?,qui afped:ari nunqua fatis poteft, Kittcrjpottt uo 
cant.Diofcorides peculiariter «?^'&/«{/,eo quod uerefloreat,dici tradit.Tria itaq? in. 
uniuerfum Anthemidis feu Chama?meligenerafunt,quorum faneprimum Cha*- 
ma?melon leucanthemon.,alteru Chama?melon chryfanthemon, tertium Chama? 
melon eranthemon Diofcoridi nominatur. De duobus primis generibus nemine 
dubitare,quin uera cV legitima fint,arbitramur,quod nihil in rjs fit quod DiofconV 
dis defcriptioni,quam mox fubrjciemus,non refpondeat.Tcrtium forte nonnullis 
qui morofius omniaobferuant,minimegenuinum Chama?meligenus efle uidebi 
tur : ideocp quibus fimus argumentis & coiecturis impulfi,uttertium Anthemidis 
efle gcnus credamus, neccfleeritoftendere.Potifsimuautem quodnos inhancfen 
tentiam pertraxit eft,quod fingula in Diofcoridis defcriptione illi congruant,rami 
(cilicetpalmum non excedentes,fruticofi, multas alas habentes,parui bC exigui,cax 

pitula 



25 




CHAMAEMELON 

LEVCANTHEMON, 



£$nflto* 



1<$ 




CHAMAEMELVM 

CHRYSANTHEMON. > 




GHAMAEMELVM 

ERANTHEMON. 



%$ PLANTARVM H I S T O R I AE CAP f VIII» 

c pitula rotunda,aurea,foris purpurcis folrjs, magnitudine in nutto alio genereRute 

folrjs magis fimilibus circundata. Deinde fententiam hanc noftram cofirmauit an^ 

tiquifsimus codex manufcriptus,in quo pi&uraexquifitiflimeRegalem diclacon^ 

»a folidarefert,quam i)sfaneuerbisdefcribit:Herbaeftquam quidaMonachella 3 fiue 

93 Capuciaria uocant (a cucullo hauddubie monachoru, quem flores illius herba? re^ 

» ferunt, nomen imponentes) Diofcorides Eranthemon appellat, & eft una fpecies 

» Anthemidis,qua? folia inftarCamomilla? habetmigriora tamentflorem autem uio 

» la? fimile. Ha?cille.Quibus omnibus illudetia accedit,noftram dehacherba fenten 

tiammirificecorroborans 3 quoduulgushodiemedicoruConfolidaregalecakulo' 

fis,cV: oculis prodefle tradat, ade6 ut illius etia confpe&u multos ex oculis laboran^ 

tes fanaffe dicant . Atc^ hinc fit ut ftudiofi paflim eam herba in fuis mufa?is fufpen^ 

fam habeant,oculis hacratione cofulere uolentes. Has autem omnes facultates ut 

ex fequentibus patebit,Eranthemo fuoDiofcorides etiam adfcribit.Quamobrem 

nihilcertiuseft,quamConfolidam regalem tertium efle Anthemidis genus,id 

quod argumenta noftra iam adducT;a palam euincunt» 

FORMA, 
Rami palmum non excedunt, fruticofi, frequentes alas habentes, parui, tenues 
& multi,capitulis rotundis.Flores intusaureos continent,foris ueroperambitum 
candidos,aut luteos,aut purpureos,foliorum Ruta? magnitudine. 

L oc vs 
Nafcuntur in afpero, ficco,macrocp folo, & iuxta femitas atqj itinera* 

T E M P V S* 
Colliguntur uere, in calidis potiflimum regionibus , in noftrisinter seftatis inu 
tia, hoc eft, Iunio menfe. 
D T E MPERAMENTVM, 

Calefaciunt SC deficcant in primo ordine. 

VIRES, E X DIOSCORIDE, 

Vim habentradices,flores &herba calfaciendi, extenuandicp , Potu &infeflio<< 
ne menfes/cetus^calculos & urinam pellunt. Aduerfus inflationes,cVtenui inteft^ 
in dolores bibuntur.Bile fuffufos expurgant,&iecinorofis medentur.Deco&o ea^ 
rum uefica? uitia fouentur . Efficacius ex omnibus generibus eft, quod florem fert 
purpureum, ceterisqj maius exiftit,idqj proprie Eranthemon uocatur.Quod uero 
Leucanthemon & Chryfanthemon cognominat,uehementius urinam ciunt. Ae^ 
giloprjs ilhtse medentur . Commanducata oris ulcera fanant. Nonnulli in dyfterix 
busexoleoutuntur, terentes ipfas ad pellendos febrium circuitus. Folia & flo. 
res reponi debent, & feparatim contufa in paftillos conformari , Radix quocf; ft> 
catur,& ufu pofcente interim partes duas herba?,floris aut radicis modo unam: iiv 
terim contra floris duas, & herba? unam, alternis diebus duplicantes pondus,dare 
conuenit* Bibere autem oportet in uino diluto mulfo, 

E X GALENO, 
Tenuium eft partium,quamobrem digerendi, rarefaciendi,cV laxandi facultate 
obtmet.Eft itacp Chamemelon tenuitateRofe.perfimile,calore uero ad oleifaculta 
tes magis accedit, animali familiares,& temperatas. Quapropter laflitudinib.ut fl 
quidaliud,cofert,doloresq? mitigat.Prseterea tenfaremittit &iaxat, quacqp medio. 
criter dura funt e/nollit,qua?qj coftipata codenfataue funt rarefacit . Ad ha?c febres 
qua? citra uifceris alicuius inflammatione infeftant,diflbluit,pra?fertim qua? ex hu- 
morib.biliofis, aut cutis denfitate cofiftunt.Qua de re & ab Aegyptioru fapientiC 
fimis Soli cofecrata eft,febriumcf5 omniu remediu putat. Verum hac quidem in rc 
a ueritate aberrat:folas enim quas diximus febres fanare poteft , eascf qua? iam <lo, 
co&a? funtJuuat autem pulchre reliquas etiam omnes qug melancholica? funt aut 
pituitofa^aut ex uifceris inflamatione prognate; nam & harum remediu Chama> 

melum 




PLANTARVM HISTORIAE CAP t VII 1«, %$ 

A melum uel ftrenuiffimu eft 3 ubi fam coco&is adhibetunquapropter & hypochoo* 
drrjs, ut fi quid aliud, gratum exiftit» 

EX PLINIO, 
Medici uere folia tufa in paftillos digerun t : item florem &radicem . Dantur 6> 
mniamixta drachma?uniusponderecontra ferpentum icftus, Peliitmortuospar^ 
tus, item menftruain potu,& urinam 3 calculosq$ : inflationes, iecinoru uitia^bilem 
fufFufam 3 a?gilopia.Comanducata ulcerum maiiantes in ore eruptiones fanat, Ex 
omnibus rjs generibus ad calculos efficaciflima eft 3 qua? florem purpureum ha*bet 3 
cuius & foliorum & fruticis amplitudo maiufcula eft, Hanc proprie quidem Eraiv 
themon uocant» 

DE ANETHO^ CAP^ I X> 

NOMINA, 
|m hqon gra?ce, Anethum latine appellatur. Nomen in officinis genui 
1 numretinet,GermaniceiDyUen/cV|r>oct?t^mJt: nominatur» 
I FORMA* 

P ^SIS Anethum fefquicubitaliproceritateaffurgit, multicaule, rmofum,exL 
litate foli) in ftaminis pene modum extenuata, luteolo flofculo, femine lato & qua- 
fi foliato,radicelignofa,neque adeo prolixa, umbellafccniculi,cui cognatum quafi 
genus s propter fimilitudinem uideri poteft + 

LOCVS, 
In hortis ferituninterdum & fponte 3 fccniculi modo 3 prouenit» 

TEMPVS» 
Floret in seftatejunio & Iulio menfibus* 

TEMPERAMENTVM, 

Anethum ade6 calefacit , ut habendum Rt aut fecundi ordinis intenfi, aut tertij 
remifliExiccantiu uero ordinis eft fecundi incipientis, aut primi finientis ♦ Vftum 
autem tertrj tum calfacientium,tum deficcantium ordinis Eu 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Anethi aridi coma? feminisqj decoftum potum lac euocat, Tormina & inflatfo^ 
nes fedat. Aluum leuesq? uomitiones Miu Vrinam cit Singultus lenit, Oculos he 
betat, SC genituram aflidue potum extinguit, Deco&um eius m ulieribus prafoca> 
tioneuulua?laborantibusadinfidendum utile, Semen eiufdem uftum &illitum 
condylomata tollit» 

EX GALENO, 

Anethum in oleo decoclum digerit/edat dolores/omnum conciliat, crudos & 
incodos tumores concoquit.Fit enim ex eo oleum, cuius propinqua Cit temperies 
pus mouentibus, &maturantibus uocatis medicamentis, nifiquatenus pauloillis 
tum calidius.tum tenuioriim partium eft, atqueadeo digeredi facultate preditum, 
Vftum ulceribus admodum humidis illitum prodeft , potiffimum rjs qua? in pu^ 
dendo confiftunt, Qua? autem in pra?putio funt inueterata, rjs probe cicatricem in 
ducit.Ca:terumuindehumidiuseft,&minuscalidum a ita9magiscoCoquitficco, 
& fomnum cociliat,fed minus digerit* Idcirco mihi uidentur ueteres corOnis ex ed 
condnnatis infympofrjs ufieflfe* 

EX PLINIO, 

Anethuru&us mouet,cVtorminafedat, Aluum fiftit.Epiphoris radices illinutt 
tur ex aqua uel uino, Singultus cohibet femen feruens olfaclum.Sumptu ex aqua 
fedat cruditates ♦ Cinis eius uuam in faucibus leuat, oculos & genituram hebetat, 
EX SIMEONE SETHI. 

Adcraflbruhumorumflationesprodeft* Quidafaneipfum ftomachobonum 

C 3 cfle^ 




PLANTARVMHISTORIAECAP, I X, p. 

A cfle^alrj uero minime.,dixerunt Jili quidcm ad cius calidftatem,& facultate qua? hu> 
mfditatcm cocoquit^cV flatus quf funt fn ucntrfculo dffcutit^rcfpexerunt:!) uero ad 
fubftantiam eius^qua? craiTarum eft partium^concodtu difficiiis.cV naufeofa. Olco 
incoclum difcutit,cV fomnum conciliat. Inunclu tumorcs crudos concoquit Jnfla* 
tiones quoque qua? iri uentriculo generantur, digcrit « Coipus ex immodico labo^ 
redefatigatumjCurat^Rcnes uero^ut quidam aiunt,la?dit, 

DE AIZOO* CAP^ X* 

N O M I N A* 
ffiizflON grajcerAizoonjSedunijSemperuiuumlatinenominatunPo^ 
1 ftremum nomenofficina?obtinuerunt. Vulgo Iouisbarba, GermanL louisbarU. 
| ce \D<m$voutt$/lDonb€th<tt dicitur 3 quod fcilicetnonnullislocisplebis 
jjanimos iampridem inuaferitopinio 3 non fcriri fulmine domum , in cu^ 
ius tcgulis uircat Sedum.Porro Aizoon cV Semperuiuum appellant, quod perpe^ 
tuo , tam aeftate quam hyeme uirefcat , ncc ullis frigoribus , aut cccli iniuria quan^ 
tumuis frigida^emoriatur* 

GENERA, 
Diofcorfdem fequentes tria eius genera ftatuimus. Primum Aizoon fcu Sedum Ahcoonmiua 
mafus 3 quodfolfalatfora habeat. Alterum Sedum minus, quod Greds etiam •*p«0«- 
aW, quia ter floreat fn annojuocatur. Vulgo Vermicularis,a fimilitudine foliorum, vermicuUris. 
qua? rotunda funt, Sc figura? oualis^ ut uermiculos putes, Bc CralTula minor nomi, craffuh minorl 
natur»Huius iterum duo funtgenera : alterum enim mas eft, quod nimirum flori Aizoonmms* 
busluteisfpecT:atur,cVGcrmanis Ucinbaxi$\vntt$ba$ twcmtlc appellatur » Alte^ 
rum fo2mina,quod pallidis feu candidis confpicitur floribus, Germanice Utin 
\)<tnf°oent% hae, wctble uocatur.Tertium genus eft quod Aizoon iylueftre^ab alfjs Tertiumgenm 
PortulacafylueftriV.autlllecebra minus recle cVimproprie dicitur.NamPortulaca ^zou 
B fylueftris diuerfa ab hoc tertio Sedi genere herba eft 3 ut fuo dicemus loco JUecebra? 
autem nomen alia? debetur herba? 3 qua? Telephion uocatur ., utin efuldem hiftxv 
ria docebimus ♦ Nomina uero ha?c generi illi indiderunt.fedudi crrore eorum qut 
Portulacam fylueftrem cum tertio Aizoo apud Diofcoridem confuderunt, atque 
adeo qua? debent Portulaca? 8C Telephio nomina 3 Aizoo temere affignarunt. Vt 
enim uiribus diuerfa eft Pdrtulaca fylueftris ab hocgenere tertio Aisoi 3 ita etiam 
, nomine 8t" forma ♦ Quare merito reprehendendi funt qui duo ha?c capita fic fibi te^ 
meremifcuerunt, Vulgares herbarfj Vermicularemminoremuocant 3 Germani 
%k.<mmtvmhk ofco; ^Omirpfcffcr, 

F o RMA, 
Semperuiuu maius caules profert cubitales 3 interdu etiam maiores 3 pollicis craC mm< 
fitudi ne 3 pingues,egr egie uirentes 3 incifuras Characie. Tithymalli inftar habcntes, 
Foliapinguia,pollicismagnitudine 7 incacuminelingua?fimilia 3 aliainterramrefu 
pinata 3 alia in capite inuicem contracla, circulo oculi figuram circunfcribunt ♦ Mf- minus. 
nus Aizoon caules ab una radfce exeuntes multos habet, tenues, folfjs plenos ro*- 
tundis^pinguibusjparuis^in fummo acuminatis . Emittit aute e medio caulem pak 
mi altitudine 3 umbellam cVflores pallidos luteosue fuftin entem :^a^« enim hoc lo^ ^d. 
co 3 utaliasffpe } pro %« accipitur^id quod ex Serapioneetiam abundeconftarepo 
3 , teft 3 quihuncDiofcoridfs locum ita reddidit:Et habet uirgam in medio longam 3 cir 
3 , ca longitudinem palmi^fuper quam eft capitellum^in quo eft flos citrinusjfubtilis^. 
Eam autem Semperuiui minoris fpeciequa?flofculis luteolis fpe^datur, dilucidfo^ 
ris dodrina? gratia 3 marem appellauimus. Alteram uero qua? candidos obtinet flo 
res 3 fcemina. Tertium Semperuiui genus fylueftre didum., folfola habet pinguio- 
ra 3 adPortulac^figuram acccdcntia,&lhirfuta,breuiori9 cacumfne.His uerbis ex^ 

C 4 quifite 




33 







SEDVM MINVS 

FOEMINA. 



^lm^m^m^mwu. 




SEDI TERTIVM 

GENVS. 



37 PLANTARVM HISTORIJiE CAP, X r 

c quifiteadinodum Diofcorides & Plinius tertium Aizoigenus , quod uermiculare 
minorem hodieappellant,deliniarunt. Habet enim pinguia admodum foliola, ad 
Portulaca? fylueftris formam nonnihil accedentia,hirfuta,&: breuiori quam in AL 
zoominoricacumine. Reh'quaqua?fequuntur in quibufdam Diofcoridis exenv 
plaribus, manifefte adulterina funt. Necp rjs plurahabet Aldinu exemplar, &alia 
qua?paul6funt caftigatiora» 

LOCVS. 
Maius nafcitur fn montanis SC tefteis. Nonnulli autem in te&is domorum con^ 
ferunt. Minus Aizoon in muris & petris,macerrjs uinearu,parietibusc£ prouenit. 
Tertium in petrofis locis,fepulchris umbrofis^oppidorumc^fofsis. 

TEMPVS. 

Florent Maio & lunio menfibus maius & minus. Terriu autem genus in Maio 
tantum floribus ornatur luteis. 

TEMPER AMENTVM, 
Aizoon utrunque,tam maius quam minus, deficcantmodice, uehementerau' 
tem refrigerant:funt enim ex tertio ordine cVreceflu refrigerantium . Tertium ge. 
nus calidum efle,Diofcoridis Bdomniu ueterum teftimonio conftatGuftus etiam 
minimereclamat: fi enim guftaueris, linguam uehementer urit, 
VIRES, EX DIOSCORIDE. 

Maius uim obtinet refrigerandi cV ad ftringendi. Conferunt ad eryfipelata,herx 
petas^nomasjoculoru inflammationes,ambufta, podagras, folia per fe,& cum po^ 
lentaillita.Succus uerocum polenta&rofaceo,capitiindoloribus infunditur.Da- 
tur a phalangio morfis in potu, diarrhcea laboratibus,dyfentericiscp,Teretes lum^ 
bricos cum uino potus excmit . Subditus in peflb , muliebres fluxiones fiftit. Suo 
cus etiam lippientibus a fanguine utiliter inungit Minoris folia antedi&o eandem 
d facultatem habent.Tertium genus calfaciendi uim habet,acrem, dC exulcerantem* 
Cum axungiaillitum,ftrumas diicutit* 

EX GALENO, 
Semperuiuu utruncp tam maius quam minus deficcatquidem modice 3 quarido- 
quide Sc mediocriter adftringat,omnis alterius uehementis qualitatis expers: qua^ 
re in eo aquea eflentia abundat . Refrigerat non mediocriter, ideoq? ad eryfipelata, 
herpetas,& a fluxione natas phlegmonas prodeft* 

E X PLINiO, 
Vtriufc^uiseadem.perrrigerare&adftringere.Medenturepiphorisfoliaimpo- 
fita,uelfuccus inun&us. Purgant enim ulcera oculorum, explentq?, &addcatrice 
perducunt.Palpebras deglutinant. Eadem capitis doloribus medentur , fucco uel 
folio temporibus illitis. Aduerfanturphalangiorumidibus:aconito uero maius 
Aizoum pra?cipue. A fcorpionibus quoque feriri id habentem negant.Medentur 
cVauriumdolori, 

APPENDIX. 

Errat nonparumhodiemagnamedicorupars,quiSedi genus tertium refrige^ 

rare,aflerere haud ueren t. Et mirum fane cur ab eo errore illos Diofcorides non re^ 

uocet,qui diferte ait,hoc ipfum calefaciendi, & exulcerandi facultatem habere. Sed 

forte non magnopere laborant quid de hac planta Diofcorides tradat:debuiC 

fet tamen erroris huius admonuifle eos faltem germanica eius plantaj 

nomenclatura. Nequeenimaliaratione COmitpfcffev mv 

ftris Germanis dicfta eft,nifi quod in muris proue. 

niat, guftuq? acris admodum fit. 






3* 




PLANTAGO 

MAIQR, 




PLANTAGO 

MINOR, 



xify> 



»■;:; 




DE ARNOGLOSSO^ CAP* XI* *° 

N O M I N A* 

|PNorAn2 2j)N Grecis: ArnogloflTum,Plantago Latinis nominatur* 
fNomen latinu Plantaginis officine. retinuerut, Germanice Wcgmdy/ 
f !@<t>4f$utt#cn/ quodnomengra?copulchrerefpondct,dicitur.Arno. Amogbjfumuit 
llJ|gloflum,quod eius folia agnina* lingua? fimiilima fint,appellarut Gra> de f&m* 
d. Latini autemPlantaginem,ducl:o a planta uocabulo,nuncuparunt. Sunt tamen Pkntago. 
qui a multitudine neruorum , quibus quafi coftis in dorfo per longitudinem folia 
eius diftin&a funt,Polyneuron uocant» volyneuron. 

GENERA, 
Duo Plantaginis funt genera,ueterum omnium fententia,maior 8crninor, Ma- 
ior, quam peculiariter a feptenis quse in folfjs apparent coftis, gra?ce twfoc/siA^^ict 
eft^SeptineruiauocantjGermanisnoftrisarbliorumlatitudinegroffcrobe^key^ 
tctr xvcgvid) nominatur * Minor, eo quod eius folia fibris quinqj tanqua neruis di>- 
ftin&afunt^y/Tw^^id eft,Quinqueneruia dicitur. Officine,quoniam folium ar 
clius definit in acumen, & uelut in lancea? mucrone faftigiatur, Lanceolatam, uuL 
gus autem Lanceolam appellat, Germanice Ucin ot>cr fptQtgctr voe$eti<ty/ quia. 
{dlicet acuminatior &C longior eft, SC ab equing cofbe flmilitudine, Kofjripp uocat» 

FORMA, 
MinorPlantagoanguftiorajminorajmollioraJeuioracVtenuiora folia habet, stm&r. 
caule angulofo,in terram inclinato:flores pallidosjfemen in fummis caulibus.Ma^ urior. 
ior contra craffior uegetiorqUatiorefolio,betaceo»Folia fiquidem maioris Planta- 
ginis betaceorum effigiem,no alterius oleris referunt,quod Diofcorides te)$v<$Mr 
dixit.Nam apudAthenienfes ^xvoy proBetafisepe mmifblet,acuiusfolrjsnon *«z«w* 
multum Plantagineauidentur abhorrere ♦ Non itaq? olus intelligere potuit, cum 
in exprimenda fimilitudine fpedatim loqui,non gencratim conueniat. Huius caiv 
u lis angulofus, fubruber,altitudine cubitali, a medio fui ad uertice ufq? tenui femi. 
ne circundatus,flofculum in fpica luteum,nonunquam herbaceum oftentat.Radi 
ces fubfuntilli tenera?,hirfut&candide,digitali craffitudine.Defcriptiones hseDio. 
fcoridis pulchre pi&urae refpondent ♦ Antiquusetiamherbariuseafdem pro ma* 
iori & minoriPlantagine herbas exhibet, 

LOCVS, 

Maiorinpaluftribuspotiflmiumnalcitur + Vtrac^autcmcircumfepes,aggeres, 
prata,& lacunofa loca. 

T E M P V S, 
Herba cV flores in aeftatis initio,Maio & Iunio menfibus , femen uero Augufto 
carpiturmenfe» 

TEMPERAHENTVM, 

Mixta* eft temperaturae Plantago,habet enim quiddam aqueu frigidum:habet 
uero cVaufterum quiddam^id quod terreum eft,ficcum,rrigidum, Itaq? retrigerat 
fimul cVdefkcat, 3Cin utroqj fecundi receflus a medrjs eft\ 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Vim habent folia exiccatoria SC adftringente,ideo ad omnia ulcera maligna,ele 
phanrica 3 qua?humorefcatent,cVfordida,coferunt,Eruptionesfanguinis,nomas, 
carbunculos, herpetas,epinyc1:idascj? cohibent, Vlcera uetera dC imequalia cicatri- 
ce obducunt.Medentur cV rjs qua? Chironia nuncupatur.Sinus glutinant.Morfi^ 
bus canis,ambuftis,inflammationibus,parotydi,panis,profunt. Strumis cV a?gi!o 
pis cum fale illita coferunt, Olus codu cum aceto cVfale dyfentericis cVcccliacis fum 
ptum fubuenit,Datur 8C in locum Betse cum lenticula codum . In leucophlegma- 
tia poft aridas epulas in medio herba decoda datur, Comitialib, SC afthm aticis da- 
taproficit t Folioru fuccus oris ulcera continua collutione purgat.Cum creta cimo- 

D * liacV 



4 l PLANTARVMHISTORIAECAP, Xr t 

c lia &" cerufa ignibus facris medetur.Fiftulas infufus fanat , Auriu doloribus cVfip^ 
pitudinibus fuccus inftillatus,cV collyrrjs additus prodeft * Gingiuis fanguinolen^ 
tis,cV fanguinererjcientibus potus cofert . Dyfentericis fubter per aluum inrjcitun 
Bibitur contra tabem. Aduerfus uteri ftrangulationes in lana apponitur:item uul- 
ua: fl uxiones. Semen cum uino potum alui fluxiones, cV fanguinis excrcationes G, 
ftit . Radix decoda collutione,cVcomanducata,dentiu dolores fedat, Eadem cum 
folrjs in pailo ad uefica? renumq? ulcera prxbetur t Ferunt tres radices cum tribus 
uini cyathis 3 & pari aqua? potas,tertianis auxiliari, cV quatuor quartanis , Sunt qui 
radice ecollo fufpenfaad ftrumas difcutiendas utantur» 
EX GALENO, 

Qua?cunq? medicamenta cum hoc quod refrigerant una etiam adftringunt , ea 
& ad ulcera maligna omnia, SC ad fluxiones,cV putredines profunt,atqueadeo etia 
ad dyfenteriasmam SC fanguinis eruptiones fi ftun t, cV Ci quid aduratur refrigerant» 
Sinus quocpglutinant,cValia ulcera recentia fimul & uetera.In omnibus fereid ge^ 
nus medicamentis primas tenet,aut certe nulli fecundu eft ArnoglorTumJdq? tem^ 
peratura? fymmetria. Nam ficcitatem obtinet morfus expertem, SC frigiditate quac 
nondum obftupefaciat. Semen eius cVradix fimilis funt facultatis, attamen ficdo^ 
ris,cVminus frigida?. Semen etiam fubtilium eft partium, radices autem craflioru» 
Et huius herbg folia exiccata,fubtilioris cVminus frigidg facultatis fiunt,nempe di£ 
flato ex eo ac digefto excremen to aqueo . Hac ratione radicibus utuntur ad dentiu 
dolores,tum manducantes, tum collutionibus incoquentes, Pra?terea ad iecinoris 
cV renum obftrucTriones non has tantum adhibent, fed folia quoque cV multo ma^ 
gis femen : ha?c enim quandam abftergendi in fe facultate habent, quam 8c" iri her^ 
ba uiridiinefle fatis conrjci poteft,uerum ab humiditatis copia uinci» 
D EX PLINIO, 

Vis mira in ficcando denfandoc^ corpore,cauterrj uicem obtinens.Nulla res av 
que fiftitfluxiones,quasgrecirheumatifmos uocant. StomachucorroboratPlaiv 
tago per fe fumpta in cibo cum lente alica?ue forbitione • Strumis medetur. Semen 
eius in uino tritum,uel ipfa ex aceto cocT:a,aut alica ex fucco eius fumpta dyfenteri- 
cis datur.Lichenis fcedo malo medetur trita. Vitia fedis cV attritus celerrimefanat» 
Exaquamulfaduabushorisanteaccefli'onempotaduabusdrachmis,terrianasle> 
niores facit, uel fuccus radicis madefada? uel tufa? , uel ipfa radix trita in aqua ferro 
calefacffo. . Quidam ternas radices in tribus cyathis aqua: dedemnt . Iidem in quar- 
tanis quaternas fecerunt. Hydropicos fanat in cibo cum prius panem ficcum come 
derint finepotu.Foliapodagras refrigerant, cVin primoimpetu podagrgrubentis, 
hoceft,calida?,conueniunt. Oris ulcera fuccusemendat, cVfoliaradicescpcomaiL- 
ducata, uelfirheumatifmolaboretos. Vitio reiecTionis fangufnis idem medetur» 
Phthifim fanat fi bibatur, cVipfa decoda in uino cum fale cVoleo a fomno matutix 
norefrigerat.Luxatisdolores &tumores tolluntfolia tufa,addito fale modico.FL 
ftulis infufus fuccus auxilio eft.Sanguinis profluuiumfiftit femen,fi ore rerjciatur, 

fiuealuofluat,fiuefceminarumutero.Succusuomentibusfenguinemdatur. 

Contufis,euerfis omnibus modis ipfafumitur. Medetur omnium ge. 

nerum ulceribus, peculiariter fceminarum, fenum,8t*infaiL- 

tium,igne mollita,melior cVcum cerato, 

de ali- 



45 DE ALISMATE^ CAP^ X 1 1> 

c NOMINA, 

Ryipi A 1 2 M A> "^**™^ grsece: Alifma, Damafonium latine nominatun 
Ef&P^iS Sunt qui eam herbam effe putent , quam herbarrj &C uulgusnominant 
vkntitgo^M» |§hg\i| Barbam fyluanam^cV Plantagineaquaticam : nonulli uero eam 3 quam 
tic4f paWKS yl multi paftoralem fiftulani uocat. Prior Germanis TP^ffer wgnd?/ bC 

5t^fd?loffH/quodfcilicetinpaluftribus nafcatur,ubifrequentes funtrana?. Altera 
uero rjfHem fowtmpftiff nominatur.Plantaginem autem aquatica, ob natales SC 
fimilitudinem quse illi cum uera Plantagine eft 3 dixerunt : quemadmodu fiftulam 
paftoralem^quod fingulari fcapo rudis fiftule dC longitudine d>C effigicm quandam 
uideatur imitari. Quac uero noftra de rjs fi t fententia paulo p6ft indicabimus* 

FORMA, 
Alifma folia Plantagini fimilia habet 3 anguftiora tamen 8C in terram reflexa.de^ 
miflac^.Caulis illi eft tenuis 3 fimplex 3 altitudine cubitum excedente, thyrfo fimiiis, 
capitulahabens.Fiores tenues, candidos & aliquatenus pallidos obtinet. Radices 
ut Ellebori nigri tenues 3 odoratas,acres, modiceq? pingucs. Ex qua quide delinia- 
tione fatis conftat neutram herbarum quarum picluras damus, cHe Alifma. Nam 
herbaquamhodie Piantaginem aquaticam uocant^non peromniahiftorigrefpon 
det» Vt enim alia praeteream^radix eius neque odorata^neque acris eft, Alterius au 
tem, quam paftoralem fiftulam nominauimus 3 etfi radix odorata fit,minime tarne 
acris exiftit. Quicquid tamen fit,hac potius quam altera pro Alifmate utcndum e£ 
fe cenfeo,Eius effigiem fuo loco dabimus. 

L O C V S. 
Aquofaamat loca^n quibus paffim nafcitur* 

TEMPVS. 
r> In seftate colligi poteft,tum enim floribus abundat» 

TEMPERAMENTVM, 

Calidam efife hanc herbam fatis monftrant radices, quas acres effe conftat . Ar> 
fterforiam etiam quandam in fe facultatem obtinent. 

VIRES* EX DiOSCORIDE, 

Radix unius aut alterius drachma? pondere cum uino pota,his qui leporem ma 
rinum deuorarunt,prodeft,&: quos rubeta rana momorderit, quiq opium haufe^ 
mnt. Torminibus & dyfenteriaeper fe,aut cum Dauco pari pondere pota confert. 
Conuulfisitidem cYuteriftrangulationibus, Herba fiftitaluum.menfesducit, bC 
ocdemataillitalenit* 

EX GALENO» 

Damafonium aut Alifma.De hac herba in tertio libro tradit Diofcorides,quod 
radix eius epota dyfenterias fanet 3 cV aluum fiftat^atc^ cedemata mitiget.Nos uero 
ea experti non fumus. Quod autem coftitutos in renibus calculos aqua in qua de^ 
co&a fueritpotacominuat, cafuexpertifumus, Exquoliquet,quodabfterforiam 
quandani facultatem obtinet* 

EX PLINIO, 

Vfus inradice aduerfus ranas cVlepores marinos. Lepori marino aduerfatur in 
uino potum . Strumis imponitur ex aqua coelefti folium tritum , uel radix cum a^ 
xungio tufa,ita ut impofita folio fuo operiatur, Sic 8cad omnes ceruids dolores,tu 
morescj?, quacunqj in parte* 

DE ARTE- 







ARTEMISIA 

LATIFOLIA» 




MttMtn. 




ARTEMISIA 

MONOCLONOS, 




TAGETES 

INDICA. 




D E ARTEMISIA^ C A P>> X 1 1 l> 4® 

NOMINA» 

j p t E m 1 2 1 a Gra?a's 5 Artemi{ialatinfs 3 Germanisl$cyfuji/^t?c^cn/ 
&.Job*im $iincl/&onncnwcnb crtirtel/o£>cr (Enoffet* vtinfom ap 

pellatur.Officing ueterem appellationeretinent.Nomen hcrbgindL Artemifu tmds 
tum putant ab Artemifia uxore Maufoli rcgis,que. fibi hanc herbam m *> 
ladoptauitjCuanteParthenisJdeft^uirginaliSjquoduirgodcaillino^ 
men dederit, uocaretur , Non defunt qui ab Artemide cognominata arbitrentur, 
quod priuatim fceniinaru malis, quibus etf7*pg , hoc eft, Diana pra?eft, medeatur» 
Nomen Germanicu Q.j^obmtt* cu'irtel,quafidiui Ioannis zonam dicas,a fuperfti 
tiofulis nonullis monachis 8c"mulierculis hcrba?huicimpofitum eft.Namfuerunt 
qui non coronas duntaxat, fed etiam zonas ex ifta herba cofecerunt, quas tandem 
in ignem,qui in diediuoloanni baptifta? facro,in fingulis plateis urbium fuccende^ 
batur,nefcio in quem euentu, proiecerunt, hauddubie hacherbain deferto diuum 
Ioannem cinclum fuifle fomniatu 

GENERA, 

Tres funt,Diofcoride tefte, Artemifig fpecies, qug etiam hodie apud nos paffim 

reperiuntur. Prima wfcenApvAfc©-, latine Artemifia latifolia dici poteft ♦ Ea autem eft Artemifu Uk 

qua? fimpliciter hodie Artemifia uocatur, Huius iteru duo funt genera coloredun^ M<*« 

taxatdiftantia: unucaule cVfloribusrubens, GermanisKotburfen/uelKotbcy^ 

fnfldicitunalterumcandicanscaule, floribus ueroflauis, Germanice wctJ5buc£cft 

appellatur. Altera grece a^o^i/^.^ latineuero Tenuifolia nominatur: quod quide Artemifw tenui* 

genus uulgus hodieMatricaria, Germani 0Ontcvh<mt/hC $Oettmm,quod uteri, f oUctt 

quem matrice uocant,morbis medeat. Tertia fpecies Artemifia monoclonos dicL ?f nm r l<t ' 
, J m — . ti ~« V< n •** . ~ Artemimmono 

b tur, 1 anacetucorruptonominepro I agetehodienominant,Germani&ewf<*t*tt;> c / ottoJ , 

quod filicis fere fpeci em referat,ckin aquarum ripis nafcatur. Alio nomine VOnttn^ Taucettmu 

trmit, quonia lumbricos e uentre pellat ♦ EiTe Uero hanc herbam aliquam ArtemL Tdgetes, 

fia? fpeciem uel hinc etiam coftare poteft,quod primam fpecie, ut diximus, nonulli - : 

Germanice®to|]enrctnfmnuocant:hacenimnomenclaturamaiiifeftedocent,8i 

eam quam Tagetem appellant Artemifia? effe congenerem, quod fcilicet eandem 

habeat appellatione. Huius hauddubiegeneris eft herba qua? elegantiflimos pn> 

fert flores, garyophyllos Indos uocatos: nulla enim in re nifi floribus, qui funt ele- 

gantiores §£ longe maiores,ab hac noftra diftat:odore tame noftra hanc etiam uin^ 

cit. Hinc eft quodTagete Indicam appellauerimus, Germanice autem^Jnbi^nifd^e 

necjelen.His aute herbis tribus couenire Diofcoridis defcriptioes facile unufquifqj 

ex rjs qua? paulo p6ft dicemus cognofcet ♦ Eflfe autem Artemifia? genera ex m anu^ 

fcripto codice,quem ob uetuftatem lubens cito,manifeftecolIigi poteft Js enimpL 

(ftas ordine tres iam comemoratas herbas ita ob oculos ponit,ut nemo qui illas uel 

femelfaltemuiderit,nonagnofcat.PicT:ura?acceduntdefcriptiones,8<:nomenclatu 

ra? hodie etiam ufitata?.Primam enim Artemifiam, alteram Leptophyllon cV Ma« 

tricariam, tertiam uero Tagetem , quo nomine Apuleius ufus eft , &Tanaceturrt 

appelIat,itautnemodeinceps quin uerafintArtemifia?genera dubitare debeat, 

autmeritopoffit» 

FORMA, 

Prima fpecies qua? priuatim Artemifia dicitur , fruticofa eft herba, Abfinthio fL Ariemift*, 

milis,maiora tamen & pinguiora folia habet,qua? fuperne ex nigro uirefcunt, fub- 

ter autem candicat,crebro etiam refe&afunt.Flos illi tenuis,cV femen rotundu. AL 

tera,foliatenuibraobtinet, flores exiguos,tenues,albos,cVgrauiteroIentes. Porro 

Sampfuehi odorem cofricata eius folia cVflores referut. Que utic^ defcriptio itaMa 

tricaria uulgo di&am herba exprimit^ut nemo non 3 nifi talpa cgcior fit,hanc efTe aL 

tcram 



4? PLANTARVM historiae CAP f XIII + 

c teram Artemifisc fpeciem uideat. Fruticofa enim herba eft Matricaria,folrjs quam 

fit ArtemifiaproprieMicT:agracilioribus,floribus tenuioribus, per ambitum albis y 

(intus enim lutei exiftut)grauiter cum uniuerfa herba olentibus . Hallucinant ita^ 

Partheniummn quequi Serapionis interpretem fecuti,Diofcoridis Parthenium effeputant,utfuo 

eft suttriamt. \ oco abunde demonftrabimus , Tertia ^ovokM^, hoc eft, unicaulis di&a, fimplici 

caule confurgit,foli"js minutim fciffis . Caulis in fummo floribus luteis cVtenuibus 

abundat.Haxodoris iucunditatepriorem uincit.Quacfanedefcriptio pulchreher 

Tatacetum. bam Tanacetum appellatam hodie , deliniat,ita ut tertiam elTe Artemifia? fpeciem 

nemo dubitare debeat,aut falte iure queat. Tagetes Indica caule exurgitrubefcen* 

te,ramulis multis brachiato, folrjs tenuibus, minutim fciffis , &grauiter odoratis, 

floribus infummocauleluteis 3 cVcroci fere colorem referentibus,elegantianulliak 

teri cedentibus. 

LOCVS. 
Prima nafcitur in aquofis, incultis, afperisq? locis. Altera in hortis, locis ficcis Sc" 
lapidofis.Tertiainaquarum ripis,atque uinearum aggeribus paffim prouenit, un 
de Germaniceappofito uocabulo Kewfsttrt uocatur JndicaTagetes non nififata 
prouenitin Germania. 

TEMPVS. 
Singula genera tria a?ftate, potiffimu cum uua maturefcit, tunc enim abundant 
floribus, colliguntur Jndica paulo tardius in noftra regione floret» 
TEMPERAMENTVM. 
Calefaciunt&modice deficcant, &funt,quodadcalefaclionem attinet,ordinis 
(ecundi:quodueroadreficcationem, autprimiintenfi,autlecundiremiffi. Sunte- 
tiam modice tenuium partium. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

ExcalfaciuntcVextenuant.Feruefa(ft^pro{untadinfeiTusmuliebres,ducendos 
d menfes,fecundas,&fcetus. Vteri pra?clufionem atque inflammatione iuuant,lapi^ 
des frangunt, 8c"urina? fuppreffionem tollunt. Herba ipfaimo ucntri illita copio^ 
fa,menfes mouet.Succus eius cumyrrhafubacT:us cVadmotus,ex uteroelicitqua?^ 
cuncpj&infeffio. Bibituretiam comatrium drachmarum pondereeorundem du^ 
cendorum gratia . Siquisftomacholaborans Artemifiam leptophyllon contude. 
ritprobe cumoleoamygdalino, &uelutimalagmaconfecerit, ftomachoq?impo> 
fuerit,fanabitur. Neruorum quoque dolore fi quis affedus fuerit, acfuccum eius 
cum oleo rofaceo mifcens inunxerit, curabitur. 
EX GALENO. 
Adrenum calculos mediocriter, 8c"ad uterifomentationes profunt. 

EX PLINIO. 
Artemifiapriuarim fccminarum malis medetur . Eandem quoq?fecum haben^ 
tibus,negantnoceremalamedicamenta,beftiamueullam,nefblemquidem.BibL 
tur & ha?c ex uino aduerfus opium . Alligata priuatim potens traditur, potaue ad- 
uerfus ranas. Alligatam qui habet uiator,negatur laffitudinem fentire. 

A PPENDIX. 

Prgter di(ftas facultates ufu compertum eft,floresTanacetipueris ex uino ue! 

' lacfle datos, mirifice ex uentrelumbricos pellere, ideoqj Germanis 

herba lumbricoru, ut paulo ante diximus,appellata eft 

ha?c Artemifia? fpecies. 

r>E apa- 



** DE APARINE^ C A P» X 1 1 1 1> 

c NOMINA, 

&r<mt$tiput4t ^^^Wl 11 APINH> «fc^°'*^^"^ Aw %» !r ©' grec£AparmelatineV1Ucb£rmit 
kgendueffc hu- W Germanice nominat. Omphalocarpos ab umbilici fimilitudine 3 quam omphalo 

qmswen©** Pf^Sul ^ em ^ C1US r ^ crt ^ rc ^ di&a eft.Philanthropos autem uox humanitatis a carpos, 
mmi Dib/cori<fe H|^3|h| amoris & comitatus illi impofita eft, quod blanda, comis, & hofpitalis PhiUn * 
tfJiTcafthatio ner ^ a »*t,necah'ter prsetereuntiu ueftes apprehendat,quam folentamici SC hofpita tlYO $ oU 
ra omnia habent liores a. fe difcedentes comprehenfa. uefte retinere,aut (5 id nequeant,aliquandiu fe* 
^ucpcchodc^T^ qm\ Quam appellationem pulchre Germani exprimentes, 2Ucbftr<tut nominant t 
cuifanektliom e ftenimillis Ecben/quodlatinistenaciteradhasrere»Officina^8dherbarrjnonullt 
f™!* ?'*' Afpergulam hodie uocant;re<fh'us tamen una detritaliteranominarait AfperulaL 

lcnbit,aticno* 1 <• ■ r ■ •— n ■ • t r 

minxtdfuab um ^od aipentate iua attingentiu ueitimentis pertmaciter ha:reat f 

bilici ftecie,quZ, FORMA, 

fmttus elui re * Ramulos habet Aparine multos,exiguos, quadrangulos,8t afperos ♦ Folia per 



^ rt ^fV mn ambitum orbemue Rubiae modo per interualla,circumpofita*Flores albos ♦ Seme 
fawtmrifoifo durum,candidum,rotundum,amedio,umbilici modo, leniter cocauumjpfaher* 
tuufnjmmcrito ba ueftibus adhatfefcit» 
«AOro/?ioHi]g« LOCVS. 

«o Hermohw , Nafcitur in frumentario agro,aut hortis circa fepes 8t maceries» 

marceMet^ TEMPVS, 

mwTnoicondvs ~ ,., , n 1 r • n 

interpretes lu- Colhgitur azitate dum iemme pra?gnans ett* 

(pxAaKcf7r©' TEMPERAMENTVM, 

kgetes uxatitur* Aparine modice extergit Sc deficcat, habetq? nonnihil tenuium partium i unde 
fatis conftat hanc aliquam etiam caloris in fe portionem habere» ■ 
r> VIRES, EX dioscoride/ 

Aparines feminis , caulium 8, foliorum fuccus cum uino potus,phalangioru SC 
, uiperaru morfibu s auxiliatur. Infufus doloribus aurium medetur f Herba fpfa curri 
axungia trita coacl:a,ftrumas difcutit» 

EX PLINfO. 
Efficax Aparine contra ferpentes,femine poto ex uino drachmatcV contra pha^ 
langia. Sanguinis abundantiam ex uulneribus reprimunt folia impoftta * Succus 
auribus infunditur» 

DE ACANTHO* CAP> XV> 

NOMINA* 

I k a h o s, n&uwdx Grsecis, Acanthusfiue Acantha Lannis dicitur. 

Officina?a fimilitudine, quameius folia cum anterioribus urfbrum 

xnncdurfma, > >jj pedibus habent,Branca urfinam uocant. Ad quam etiam fimilitudi * 

1 nemrefpicientes Germani,35cm£lftw pbct* IStvntatz nominant.IL 

I ludnonpra?tereunduefTeputaui,hanc herbamolim etiam Roma^ 

Nanmrdria. nis Marmorariam effe didamrquas uox in omnibus Diofcoridis exemplaribus de 

viofcoridis h* prauata eft s ac in Mamolafiam detorta: qu6d eius fblia columnaru maxime Corirt 

cmemendatm. tniariim capitulis infculpebantur,quarum identidem tamfcapi quam uertices mar 

more fplendebant. Antiqui enam Acantho pateras pingebant f 

GENE R A. 

Duo Acanthigeneradamus. Primumquidemlegitimam Acanthum nomina> 
uimus,qu6d fcilicet defcriptioni per omnia refpondeat» Germanis dicitur T&elfcfr 
bcritHatP. Alterum Germanica, quod nimirumin Germania officin^omnespro 
Acantho hancufurpentherbam t Germanis fimpliciter l$emU#xe uocatur f 

FORMA* 





ACANTHVS 

GERMANICA. 



Sbntjtyfton&tip 



PLANTARVM HISTORUE CAP t XV» 54 

1 FORMA, 

Folia habet multo quam Lacluca latiora 8C longiora, Eruca? modo incifuris dL 
uifa,nigricantia,pinguia,leuia*Caulem leuem,binum cubitorum,digitali craffitu^ 
dine,ex interuallis fub ipfum ufq? uerticem foliolis quibufdam oblongis ueluti nu^ 
camentis,aculeatis,exquibuscandidus promiturflos. Semenilli eftoblongum,lu 
teum, caputthyrfi fpecie, Radicesfubfuntglutinofa?, mucofa?, rubentes, longa?* 
Ha&enus Diofcorides. Si autem ueri Acanthi picluram diligenter fpe&are uolue 
ris, huic defcriptioni prorfus quadrare uidebis , ita ut nulla fit nota qua? illi non ad 
amuffimrefpondeat, Ncque impedit quod Acanthafpinam fignificet,fpinofae^ 
nim & ha?c quidem herba eft,fed mollibus duntaxat fpinis, ideocp a Vergilio mok 
lis Acanthus dicitur* Germanicam tamen Acanthum ad Diofcoridis picluram 
non penitus accedere,eft euidentifsfmu\Poteft tamein prioris inopia, huius etiam 
comodus efle ufus,utexrjs qua?paul6 p6ft dicemus,patebit f 

LOCVS, 

Nafcituruera inhortis, petrofis&humentiblocis* Germanicainhortis cVpra- 
tisundique* 

TEMPVS, 

Colligitur in asftate dum floribus & femine abundat, Iuniopra?dpue & Iulio 
menfibus» 

TEMPERAMENTVM. 
Folia Acanthimediocriterdigerentem facultatem obtinent, Atradixexiccato^ 
ria eft,&leuiterindforia,cVtenuium partium , Hancuim Acantho etiam Germa- 
nico inefle, guftus abunde monftrat * Folia enim eius modice amara, radix autem 
fubacris eft» 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

j Acanthi radices uftis & luxatis illita? profunt . Pota? urinam mouent, cV aluum 
fiftunt»Tabidis,ruptis, conuulfis, mireutilesfunt* 

E X PLINIO. 
Radices Acanthi uftisluxatiscg mireprofunt Jtem ruptis,conuulfis,cVphthifin 
metuentibus incoda? cibo,maxinieptifana> Podagris quoq? illinuntur trita? & ca« 
lefacla?calidis f 

APPENDIX* 
Etfi noftra? Branca? urfina? facies pidura? Acanthi non undiquacprefpondeat, 
tame eius radicem eandem habere cum Acanthi ueri radice facultate eft euidentiC 
fimurn, Cum enim guftu fubacris Cit, necefTe eft ut exiccet,incidat, cV tenuium fit 
partium t Errant itaq? noftra? a?tatis medici,qui neglecla prorfus radice, folrjs tan, 
tum utuntur,qua? quidem mediocriter difcutere ualent. 

DE SPINA ALBA* CAP^ XV I> . 

N O M I N A* 
: a n © a aAjkh gra?ce, Spinaalba latine,OfficineBedegarimfeuBede. Bedegu^ 
guar Peno nomine appellant, Germani Vptifbiftel/oUv &teci)h<mu 
Nomen herba ha?c ab albis folrjs feu la&eis maculis , quibus folia con. spm&4wt* 
ifperfafunt,accepit* dedim. 

GENERA* 
Quam uis Diofcorides Spina? alba? duntaxat unum faciat genus, tamen cu plu- 
res inueniantur apud nos herba? qua? defcriptioni refpondent,plura etiam ut illius 
ftatuam us genera necefle efi Vnum itacf genus eft, quod hodie uulgo Carduus 
Maria? dicitur, Germanis uero QDanexfoifiel oder Smwen&t jfel nominatur, Nos 
fpinamalbam hortenfem 3 quodnimiruminhortis tantumproueniat, appellaui. 

E 3 mus* 




ff PLANTARVM HISTORUE C A P t XVI* 

c mus . Alterum genus fylueftre eft, proxime ad Diofcoridis deliniaticne accedens, 
ideoq? a Germanis TPergweg&ijiel uocatur, Ca?terum uidimus herbam peregrina 
ficcam, qua? fylueftri,quod ad formam attinet, per omnia refpondebat,qua? haud^ 
dubie uera fpina alba erat,& defcriptioni prorfus coueniebat.Pi&uram eius,quod 
uiridi deftituebamur,dare non potuimus. 

F o R M A. 
Foliaalbo Chama?leontifimiliahabet,anguftioratamen & candidiora, fubden 
fa,fubafperaue,& aculeata.Caulem binos cubitos excedente , digiti magni aut mL 
noris cra(situdine,fubalbum,intus cauum ♦ In cacumine eius caput eft aculeatum, 
Echino marino non abfimile,minus tamen cVoblongu. Flores purpureos,in quL 
bus femen Cnici forma,fedrotundius. Qua? defcriptio in uniuerfum quadrare uu 
detur herba? qua? uulgo Carduus Maria? appellatur.Folia fiquidem Chameleon^ 
ti non difsimilia,anguftiora, candidioracp(albis enim maculis undiq? cofperfa,un<- 
de tam Gra?cum quam Latinum,adde etiam Germanicum nomen T#cij&ijlel/ut 
diximus , illi impofitum eft)fubdenfa,fubafperaue,& minime mollia,8<: mirum in 
modumaculeatafunt, itaut contrecliataimmodicepungant. Caulis eidem fupra 
bina cubita altus,digiti maioris aut minoris crafsitudine, cV inanis ♦ In fummo uer^ 
tice Echino marino haud difsimile caput aculeatum obtinet « Flores denique pur. 
pureos,in quibus femen Cnico fimile, fed rotundius habet, id quod ex utriufqj fe> 
minis collatione pulchre deprehendes* His accedit, quod facultates quas alba? Spi- 
na?Diofcorides tribuit,fimiles fint i]squa?CarduoMaria?anoftris hodieherba- 
rrjs avHgnantur , ut ex fequentibus innotefcet clarius ♦ Sylueftri fic quadratdefcri> 
ptio ut nihil magis. Nam,ut ca?tera omitta^radix deficcatoria eft cVmodice adftrin* 
gens,atqueadeo genuinas Spina?alba?facultates obtinet» 

D *" LOGVS. 

Nafcitur in montibus & fyluofis locis ♦ Hodie in hortis pafsim etiam plantatur, 
ut alia qua?dam Carduoru genera ♦ Sylueftre in locis incultis & arenofis prouenit. 

TEMPVS. 

Colligenda eft herba in a?ftate dum femine prggnans eft.Floret autem Iunio & 
Iuliomenfibus. 

TEMPERAMENTVM, 
Radix eius deftccatoria eft, & modice adftringens. Semen uero tenuis efTentia?, 
8t"calida? facultatis. 

ViRES, E X D I O S C O R I D E. 

Radix huius pota,fanguine excreantibus,ftomachicis & cceliacis prodeft . VrL 
namcit. Oedematis illinitur.Decodoeiusdent.es in dolore colluuntur. Semen 
potum conuulfis infantibus,8c a ferpente demorfis auxiliatur. Ferunt etiam quod 
amuletum ex eo uenenatas beftias abigat. 

E X G A L E N O. 
Radix cceliacis & ftomachicis fuccurrit. Sanguinis reiecliones cohibet, cV ccde- 
mata illita contrahit,ac dentes dolentes iuuat 3 fi decoclo eius colluantur.Semen po 
tumrjsqui conuellunturprodeft. 

©E ASPA- 




SPINA ALBA 

HQRTENSIS, 




SPINA ALBA 

SYLVESTRIS, 



ffiWgtw&Wffcl 



" DE ASPARAGO CAP>» XVII>- 

C 

N O M I N A, 
|pji^p||2 PAPAros gra?ce, Afparagus latineuocatur, Offiana? extrita prfore 
f: ^iteraSparagumnominat 3 Germanie|><tt^crt,Si'cautempotifsfm5aL 

% m %m mdC I ; " tiIlS ^ aduus ^ dc °i uo noDls nic ^ ermo eft 3 nominattir, eo quoci coliculos 

HlfilliJl hos, qui prima germinatione prodeunt e terra,pra?cipuos habeat. 

FORMA, 
E radiculis thyrfus primum exilit,cacumine in torulos turbinato,quod tandem 
increfcens explicatur in pr£grandesramos,quibus infuntfolia capillamenti modo, 
& ut Fceniculi tenuata,qua? per uetuftatem occalefcunt in fpinulas. Florem fundit 
paruulum,quo decufTo bacca? dependentprimum uirides, qua? tandem maturita^ 
te rubefcunt,feminibus referta? + Radices fpongiofa?,longa? cVrotunda?. 

LOCVS, 
In hortis feritur & p!antatur,inq? nonullis locis lapidofis fponte prouenit» 

TEMPVS, 
Thyrfo primu cum uer appetit emicante uiret, fpica tum cibis expetita , Recen- 
tes hos thyrfulos in uoluptatem gula? uerterunt helluones, Hodie decoclus in iure 
Afparagus,aceto,fale,8cbleo confperfus,magno gula? dele&amento comeditur,& 
in principum delicijs eft.Semen fuo legitur tempore,nimirum a?ftate* 
TEMPERAMENTVM, 

Abftergendi facultatem habetAfparagus,idc£ citra manifeftam autcaliditatem, 
autfrigiditatem» 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Aiparagi coliculi cocli cVcomefti aluum molliunt^&urinam mouent.Radicum 

uero deco&um,difficultati urina?, regio morbo correptis , nephriticis, ifchiadidst 

D cum uino autem idem deco<ftum phalangiorum morfibus auxiliatur, Si decodum 

fuper dente retineatur,eius dolori medetur. Facit ad eadem omnia femen etiam po 

tum.Ferunt mori canes decoclum eius bibentes, 

E X GALENO. 
Renes ac iecur infar&u liberat Afparagus,& maxime herba? ipfius radices cV fe. 
men , Qiiin 8cckntiu dolores fanat ficcitatis nomine, quam uel maximedcntes re^ 
quirunt. E X PUNio, 

Vtilifsimus ftomacho cibus,uttraditur, Afparagi, Cumino quidem additoin- 
flationes ftomachi colic^ difcutiunt Iidem oculis claritate adferunt, Ventrem leni- 
termolliunt.PedoriscVfpinedoloribuSjinteftinorumcf uitrjsprofunt.Vinocum 
coquuntur additojumboru cVrenum dolores mitigant. Venerem ftimulant. VnV 
namcientutilifsime,pra?terquaquodueficam exulcerant, Radixquocp plurimo^ 
rum pra?dicatione trita, & in uino albo pota,calculos exturbat. Quidam ad uulua? 
dolorem , radicem cum uino dulci propinant » Eadem in aceto decocta contra ele^ 
phantiam proficit 4 Alparago trito cum oleo perundum pungi ab apibus negant» 
EX SIMEONE SETHf. 
Afparagus olerum omniu maxime nutrit , Proinde fiquis dicat eius natura po^ 
fitam eife mediainter olera cVcarnes,non procul a uero aberrabit,propter nutrien^ 
di facultatem plantaru cV carnium,qua? fimiliter fe habet. Vrinam quoq? cit,cV ob^ 
ftru&iones iecoris cV renum aperit : id quod manifeftu ex eo, quod urina? odorem 
in fuum tranfmutat, uthunc qui aliquantulu eius ederint,fentiant, Neqj quifpiam 
admireturillum ftatim urina?fuam qualitateinderemam cVrubeatin&orum fi ma- 
nibus contineatur , urinam in fuum colorem tranfmutat : quod paradoxum etiam 
elfe uidetur,ut extrinfecus impofitum urinam tingat, Afparagi colicis & renum af 
fe&ibus, qui a pituita proueniunt, auxiliantur : femen genitale augent, SC celerius 
quam reliqua olera in fanguinem mutantur, Menfes ciunt, Cordis palpitationib* 
fuccurrunt:dentibus profunt : {cd no femper ftomacho boni funt, propterea garo 
& oleo conditis, cum mediocriter codi funt, ijs uti oportet f 

DE ANONE» 



DE ANONE^ CAP^ XVI I Ir 
c 

^^^^ N O M I N A ( , 

|J^|!!8§ M n N * 2 > ««"«w GredsrAnonis & Ononis Latinis appelfatur* Vufgus- 

ReiUhuis. m^l^M herbarioruReftam bouis,quod in opere arantes boues fubinde fiftat, 

Xmwa aratri. jl nominare fblet, NonulliRemoram aratri,quod alris &duris radicib.in 

Acutetta. ligsllj agris aratrum remoretur,appellant,Sunt qui Acutellam uocent, quod 

fuis fcilicet fpinis ingredientium pedes pungat & offendat, Germanis fr «wbecfcel 

nuncupatur,& £>(bfmbied)/ quia crebris inter folia aculeis, haud iecus ac inftru. 

mentum hoc quo mulieres linum carminat,& a craffiore purgant ftuppa,horreatt 

uel quod ligone ad aculeatam hancherbam eruendam SC extirpandam cum in ak 

tum agitur,& fefepropagat,opus fit,Equites Germani @tol&4Ut/e6 quod deco^ 

(fhim eius meiere nequeuntib, equis offeratur,uocant, Binominis autem anriquis 

eft fcriptoribus^unatantum literamutata, Sunt enim qui Ononim,utTheophr«u 

ftus & Galenus:funt etiam qui Anonim,ueluti Diofcorides & Plinius,nominent«. 

AnonUcur Anonis hauddubie anon iuuando, quodnuIloumaminepolleat,diclaeft\ Siqui- 

dem aratoribus inimica. eft, uiuaxcp nimis fr uges opprimit, fuiscp aculeis nocet, O- 

omms unde. noms ue ro,quod afinos,quos Gra?ci «m uocant, Mz terentes ad illam fcabentesqp 

iuuetXomplures quoq? Grarj herbam ficappellariprodiderunt,quodineafeuo- 

lutantes,fpinis eius dorfum libenter affiicent & fcabant. Offidnis prorfus ignota, 

&inufitata* 

FORMA. 

Ramos habet palmares,aut maiores,fruticofbs,frequenribus geniculis cinclos, 
cauis alaru multis,capitula rotunda,Foliaexigua,tenuia ceu Lenris, ad Ruta?, aut 
fcenarrj Loti figuram accedentia, fubhirfuta, odorata, nec iniucunde olentia ♦ Ra- 
a> muli acutas fpinas,fpiculis acuminatis fimiles/olidasqj gerunt.Radice candidanL 
titur,Theophraftus toto caule foliatam effe tradit,ut ueluti coronam ex interuallis 
tota fpecies repra?fentet Florem quoque illi effe minutulum, otm filiqua non uru 
dique feptum fcribit ♦ Quacfane fingulapulchrepi&urcrefpondent, 8c" Anonim 
effehanc herbam quam ReftamboUishodieherbarrj nominant, euidenter, nulla 
reclamante nota,oftendunt, Nam ha?c ramos fpargit fruticofos,palmolongiores, 
frequentibus cindtos articulis, a quibus ala? funduntur ♦ Capitula exerit orbiculau 
ta/olia Lentis parua,ad Ruta? uel pratenfis Loti figura accedentia,hirfuta,iucun^ 
dum odorem expirantia,inter qua? nocentiores,cVmucronata? cufpidis aculei qua^ 
fi fptcula fubrigunt,Flos fere Pifi dilutiore micat purpura, in filiqua non undiqua- 
que feptus,Radix in nigro candicans* 

LOCV S* 

Nafciturcultofolo,pingui,cVglutinofo, pra?cipueautemin fegetibus &aruis, 
inimica agricolis,uiuaxcf fupra modum.Cum enim altam lactamue nacla tellurem 
fuerit,protinus m altum agitur,& fingulis annis,furculis in latus emiflis,rurfus an 
no poftero deorfum uerfus a&a pluribus ramis luxuriat 3 ideoqj runcanda cVradid^ 
tus extirpanda uenit» 

TEMPVS, 

Aeftate germinare incipit, afrugibus perficitur, autumno fuiincrementifinem 
faciens,f loret autem Iulio menfe,& Augufto» 

TEMPERAMENTVM, 

Ononis radix tertio quadantenus ordine excalfacit» 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Antequam fpinofa fit fale conditur,&eft cibis gratiffima,Radix eius calefadt,et 
extenuat,cuius cortex cum uino potus urina ciet,calculos rumpit,cruftasqj abfter. 
git,Deco<fta radix in pofca dentium dolorem collutione mitigat, Huius decodum 
potum,h^morrhoidas fanare creditur* 

6X GA' 




PLANTARVM HISTORUB CAP t XVIII, 6\ 

i EX GALENO, 

Radicis cortex maxi.me utilfs eft,habens quippia abfterfbriu cVinciforium.Pro^ 
inde non tantum urinas ducit,fed cV lapides confringit, Eadem facultate bC cruftas 
cofeftim detrahit, Vtuntur quoq$ ea ad dentium dolores in pofca decoquentes, $C 
collui deco&o eius iubentes, 

EX PLINIO. 
Radix decoquitur fn pofca dolori dentium.Eadem cum mcllepota,calculos pet- 
lit,Comitialibus datur in oxymelite,decoc1:a addimidias, 

DE ANISO^ CAP» XIX»* 

N O M I N A, 

|N 1 2 o m gra?ce^Anifomlatineuocatur» Officinisnomengenuinumre^ 
j tinuit,germanice X£ni$ appellatur» 
GENERA, 
Anifum caule 3 folio,flore, Apio par effe uidetur* Caulem nanque tz, 
nuiter ftriatum^rotundummiultisc^ramulisbrachiatum obtinet. Folium ubiprL 
mum enafcitur,rotundum,feddeinceps Aprj modo difTeiftum.Florem candidum, 
mufcarium fceniculi.Tota herba^haud aliter quam femen^odorata eft* 

LOCVS, 

Ex Syriaorigine habet, iam autem paftim iatum in Germania?hortis prouenit* 

TEMPVS. 
Iunio aclulio menfibus floret/ernineq? pra?gnans eft t 

TEMPERA MENTVM, 
Calefacit cV deftccatin tertio ordine, 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

! Anifum in uniuerfum calefacit,exiccat. ^ttvowj re<ftius mea fententia interpreta* 
bitur pro eo quod eft/acile fpirare facit . Oris halitum iucundiorem facit « Anody^ 
num eft.doloremueleuat, Vrinacit.Diffundit.Hydropicis potum (itim arcet.Pro 
deftaduenenataanimalia 3 cVinflariones,Aluum 3 cYalbumfocminaruprofluuium 
fiftit,Lacad mammas elicit,& Venerem ftimulat . Suffitum naribus capitis dolo^ 
rem fedatTritum^cumc^rofaceo inftillatum, aurium medeturrupturis, 

EX GALENO, 
Anififemen maxime utileeft 5 acrecVfubamarum, utpropead urentium acce„ 
datcaliditatem ♦ Proinde 8C urinam cit,cVdigerit, atqj uentris inflationes fedat f 

EX PLINIO/ 
Anifum aduerfus fcorpiones ex uino bibitur^aPythagora inter pauca laudatu, 
fiuecrudum^fiuedeco&um Jtem uiridearidumue 3 omnibiis qua?codiuntur 3 que^ 
que intinguntur defideratu,Panis etiam cruftis inferiorib.fubditum. Saccis quoq? 
additur, Cum amaris nucibus uina comendat.Quin ipfum oris halitum iucundio 
rem facit/octoremq? tollit manducatum matutinis cum Smyrneo 3 cVmelle exiguo* 
Mox uino collutum uultum iuniorem pra?ftat Jnfbmnia leuat fufpenfum in pului 
no,utdormientes olfadant, Appetentia ciborum pra?ftat.Dolores capitis leuatfuf 
fltum naribus . Epiphoris oculoru radicem eius tufam imponit lollas : ipfum cum 
croco pari modo & uino^&per fe tritum cum polenta,ad magnas fluxiones 3 extra^ 
hendaq? fi qua in oculis inciderint , Narium quoq? carcinodes confumit illitum ex 
aqua.Sedatanginas cum melle & Hyflbpo ex aceto gargarizatu, Auribus infundi 
tur cum rofaceo . Thoracis pituitas purgat toftum 3 cum melle fiimptum melius. 
Cu acetabulo Anifi nuces amaras quinquaginta purgatas tere in melle ad tufsfm. 
Pra?cipuum autem eft ad rud:us,ideo inflationib. ftomachi & inteftinoru tormini 
bus,cV cceliads medetur.Singultus BC olfa&um deco&upotumq; inhibet, Potum 

F fomnum 



A N I S V M 



^;,... 





PLANTARVH HISTORIAE CAP f XIX, 6$ 

a fomnum concitat. Calculos pellit. Voinitioncs cohibet, & pra?cordioru tumores- 
Etpe&orum uitrjs, neruis quocpquibus fuccinclu eft corpus, utilifsimu ♦ Prodeft 
eius & capitis doloribus inftillari fuccum cum oleo decocH Non aliud utilius uen- 
tri & inteftinis putant , ideo dyfentericis SC tenafmis datur toftum , Dalion herba- 
riusdedit bibendumcumanethoparturientib ♦ Phreneticisquocpillinunt recens 
cum polenta.Sic&infantibus comitialeuitiumautcotra&ionem fentientibus.Py 
thagoras quidem non corripi uitio comitiali in manu habentes,ideocf quampluri> 
mum domi ferendum.Parerequocpfacilius olfa<ftantes. Sofimenes contraomnes 
durities ex aceto ufus eft.Semine eius poto,lafsitudinis auxiliu uiatoribus fpopon 
dit ♦ Strangulationes uuluse, fi manducetur & linatur calidum , uel d bibatur cum 
caftoreo in aceto & melle, fedat ♦ Vertigines a partu cum femin e cucumeris & lini 
pari menfura trinum digitorum,uini albi tribus cyathis,difcutit. Vrinam ciet. Ve- 
nerem ftimulat. Cum uino fudore leniter praftat ♦ Veftes quoqj a tineis defendit» 
EX SIMEONE SETHI. 
Prodeft ad uetuftos ex frigore iecoris affeclus , & ad fpirandi difficultatem quse 
ex pituita proficifcitur.FJatus qui in uentriculo funt,dig*erit ♦ Obftrudiones tollit, 
bC ladis copiam facit» 

DE ACTE^ CAP^ XX^ 

N O M I N A» 
|k t h Grecis>Latinis Sambucus nominatur. Reliquanominadicemus 
| paulo p6ft,ubi huius genera indicabimus.Sambucus porro uidetur ab Samhcm unk 
| authore appellata, cui nomen Sambyx fuit;uel a fabuca mufico inftru. ***• 
lmento,quodalrj peclidanominant, alrj magadin* Atquehinceftquod 
Sabucus potius quam Sambucus,fi Serenio Quinto credimus, fcribendum fit, 

GENERA, 
Duo eius genera. Vnum arborefcit, quod priuatim officinse Sambucum, Ger^ 
manifOoi^cracocauitateuocant.AlterumGraecis ^cuoJkth, quafihumilfs,cVa> wucukkvh. 
a&a? breuitatis Acfte nominatur, Latinis Ebulus 3 Germanis %m<fy / uel nihevcv &ihi.. . 
J}oU>cr* 

FORMA, 

Sambucus in arborem afTurgit,uirgis harundinu modo rotundis, fubcauis,can smhm\ 
dicantibus,proceris.Foliatria,autquatuor, autquinq?, autfex, autfeptem pernv 
terualla circauirgas obtinet, nucis iuglandis fimilitudine , graueolentia, pluribus 
incifuris, in fummis ramis fiue caulibus umbellas rotundasTerentia* Flores albos, 
frudum acinumue Terebinthi in nigro purpureum,racemofum,fuccofum, & ui^ 
nofum, Ebulus humilis minorep eft, herbaceo generi propius accedens,quadran M 
gulo caule,denfis geniculis. Folia ex interuallis drca fingulos geniculos Amygda^ 
la? fimilia ala? inftar expanduntur,per ambitu ferrata,longiora,graueolentia. Vm* 
bellam in fummo fert Sambuco fimilem , flores itidem bC frudtum ♦ Radice nititur 
longa,digitali craffitudine» 

LOCVS. 

Vtrunq?genusin opacis, afperisqp potifsimulocis, &iuxtaaquas emicat. Ebu. 
lus ueroin agris etiam quibufdam prouenit» 

TEMPVS. 

Parum ante Solftirium acftiuum floret Sambucus ♦ Tardius autem Ebulus, Iu> 
monimirum cV Iulio menfibus.In Augufto uero baccas fuas profert» 
TEMPERAMENTVM, 

Sambucus uterq? calefaciendi acdeficcandi facultatem habet 3 id quod amaritu- 
do 3 Sc adftri&io modica abunde monftranu 

F z VIRES 



66 PLANTARVM HISTORUE C A P t XX, 

C V I R E S» EX DIOSCORIDE* 

Eadem utriftp facultas, cV par ufiis, exiccas fcilicet,aqua educens,ftomacho no^ 
cens.Folia olerum modo decocl:a,pituitam cVbilem purgant, Quinetia teneri cau^ 
les m olla coc1i,eadem pra?ftant. Radix in uino decocla $C in cibis data hydropicis 
auxiliatur, Eodem modo pota uiperarum morfibusfubuenit. Vuluas emollitSt' 
aperit: bC quas circa eas funt afFecliones^decoclra cum aqua infefsione corrigit. Frtt^ 
cluscumuinopotuseademefEcitJilituscapillosdenigrat^Foliarecentiaactenera 
cum polenta illita inflammationes mitigant, Ambuftis etiam, SC canis morfibus iU 
lita fuccurrunt.Profunda &C qua? in cauernas dehifcunt ulcera agglutinant, Poda* 
gricis,cum taurino hircinoue adipe iliita,auxiliantur. 

EX GALENO, 
Vtrac^Sambucus,cVarborefcens8<:herbacea 3 exiccandi,conglutinandi 3 modL 
cecp digerendi facultatem obtinent.Paulus Aegineta ha?c adfjcit:Potg cV manduca^ 
tx aquam per aluum educunt* 

E X PLINIO, 
Vtriufq? decodtu in uino ueteri,folioru,uel feminis uel radicis,ad cyathos binos 
potum ftomacho inutile eft,aluo detrahes aqua ♦ Refrigerat etiam inflammatione, 
maxime recentis ambufti: SC canis morium cum polenta, mollifsi mis folioru MitiSi. 
Succus cerebri collec1:iones,priuatimq? membranac qua» circa cerebru eft,lenitinfu 
fus, Acini eius infirmiores quam reliqua : tingunt capillu : poti acetabuli menfura, 
urinam mouent, Folioru mollifTima ex oleo cVfale eduntur ad pituitam bilemqj de 
trahendam, Ad omnia efficacior qug minor. Radicis eius m uino deco<fta? duo cya 
thipoti,hydropicosexinaniunt:uuluasemolliuntfoliorudecocT:oinfi'dentiu,Cau 
les teneri minorisSambuci in patinis co(fh',aluum foluunt, Refiftunt folia ferpentii 
iclibus in uino pota ♦ Podagris cum feuo hircino uehementer profuntcauliculi illi^ 
d ti Jidemq^in aqua macerantur,ut ea fparfa pulices necentur. Folioru decodo fi lo^ 
Borf. cus fpargatur,mufcg necantur.Boaappellatur morbus papularu,cum rubent cor^ 
pora,Sambuci ramo uerberatur. Cortex interior tritus,ex uino albo potus,aluum 
fbluit.Ebuli fumo fugantur ferpetes.Tenemm cum folrjs tritum, ex uino potum, 
calculos pellit Jmpofitum teftes fanat. 

DE AMM1> CAP^ XXI» 

N O M I N A* 

bmmi Grecis, Ammi Latinis, Ameos officinis corrupte,Germanis %mty 
appellari poteft, FORMA, 

Ammi caule rotundo cVherbaceo coftat,furculis multis &C exiguis:fo 

|lio oblongo, angufto, per ambitu incifuris diuifb: flore paruo,candido, 

umbella Anethi:femine exiliori multo quam Cuminu,guftu Origanu pr£ fe feren 
te,acri SC fubamaro : radice candida SC m ultifibra, Efle autem hanc herbam uerum 
Amtni umm, Ammi,feminis in guftu fapor,qui fubamarus &acris eft, omniu maxime oftenditt 
talem enim in eo fapore Galenus requirit. Origanu etiam guftu referre uidet.Qui 
bus accedit antiqui & manufcripti herbarfj teftimoniu, cuius pi&ura & defcriptio 
fatis docent , hanc herbam efle Ammi genuinu Jnter csetera enim femen Ammios 
piper guftu referre,ideoqj a nonnullis pipercula dicta effe ait, Id quod certe uerifsk 
mum efTe coperies, fi femen guftaueris: miram enim huic acrimonia inefle fcntks* 

LOCVS, 
Nufquam in Germania fua fponte nafcitur. Satum tamen facile & magna copia 
prouenit,fic utdeinceps extirpari uix queat. 

TEMPVS, 

Augufto menfe floret,ac deinceps ubi defloruit a femen abundeprodudt* 

TEMPERA- 




i*s£8!8|i(&L 











tfS PLANTARVM H I S T R I AE CAP t XXI» t 

TEMPERAMENTVM, 
Ammi femen m calefaciendo deficcandoq? ex ordine tertio intenfb exifcu 

VIRES» E X DIOSCORIDE, 

Vis femfni excalfacT:oria,feruens cV exiccas, Facit ad tormina,urina? difficultate, 
uenenatoru morfus cum uino potum.Menftrua ciet.Mifcetur derodentib, ex can 
tharidibusconfecT:ismedicamentis,ut inde exortis urina» difficultatibus refiftat* 
Sugillata cum melle illitum tollit . Colorem potum 8C inunclu in pallorem mutat» 
Sumtum cum uua pafTa aut refina uul uas purgat. 
*' EX GALENO, 
Herba? quam uocant Ammi,feme maxime eft urile.Facultatis eft excalefa&orig 
Sc deficcatoria:,tenuiumc£ partium. Sed & guftu fubamaru eft, dC acre. Et clarum 
eft quod digerat,8£ urinam moueat. 

EX P L I N I O. 

InQationes SC tormina difcutit. Vrinam 8c* menftrua ciet,Sugillata SC oculorum 
epiphoras mitigat. Cum lini femine fcorpionu ictus in uino potum drachmis dua, 
bus : priuatimq? ceraftarum cum pari portione myrrha?. Colorem quoque biben^ 
tium fimiliter mutat in pallorem ♦ Suffitum cum uua pafla, autrefina, uuluas pm> 
gat ♦ Tradunt facilius concipere eas,qua? odorentur id per coitum» 

DE ARO» CAP> XXII* 

N O M I N A. 

jpo n, uttfiactfoy gra3c4Arum&Arislatinedicitur.Officinecorrupto,ut 
| folent,uocabulo Iarum appellat . Quidam, quod folium effigie bubuli 
l ueftigrj prodeat,Pedem uituli uocarunt. Ali),quod dracunculu semula 
Seymaril P^^^S tur,fola magnitudine diicrepans,Serpentaria minorem appellantrnecg 
minor. & &ne temere. Videtur enim Aron eflfe Dracunculus minor,cui Diofcorides folia 
xiovo&Si, hoc eft,Hedere fimilia effe dicit,qug prorfus Ari funt, nid quod paulo fint 
longiora . Plinius etiam Aro eas facultates tribuit , quas Diofcorides Dracunculo 
minori. Vt hinc conrjcere liceat, Arum cum Dracunculo minori mifcuifTe ueteres. 
S4cerdom ui* Vulgus, quod piftillum promit exerti fere genitalis effigie, Sacerdoris uirile nomi^ 
rHc» nat . Id quod SC Germani noftri faciunt, qui fua linguapfijfcnpint nuncupant* 

Alias AronjcVobuehementemacrimoniamjtciitfc^cn Jn$hcv uocant, 

FORM A. 

Folia emittit Dracunculo fimilia,fed longiora SC minus maculata:caule dodran^ 
talem,purpurafcente,piftilli figura,aquo crocicolorefru&us exit. Radixillicandt 
da,Dracunculo fimilis,qug quod minore acrimonia eft,cocla comeditur. Hg uticft 

deliniationesadamufIim,nullareclamantenota,noftroArocoueniunt.Siquidem 
foliapromitDracunculi,longiora,8c"pauciorib. maculis refperfa, caulem dodran- 
tem altum,in purpuram leniter tendentem. Ante feminis partum,fagaci naturg ar 
tificio dignum, erumpit inuolucrum &C cucullum , quod mucronata in turbinem 
uaginulapiftillum compleclitur, cVfuofouetfinu. Verumubi fru&u pra?gnans 
fatifcit in hiatum,fblida piftilli facies dilutiore purpura rutilans emergit, cVan* 
fraclu penitus tandempatente,primumuiridia,dein crocea fpectantur femina, 
qua? in coronas modum concinne contexta, imam eius partem ambiunt. RadL 
cem eriam obtinet albam, ad Dracunculi radicem accedentem , ut picTrura graphi- 
ohiettbnis dif* ce monftrat . Neque obftat quod Galenus radicem Ari elixam mandi fcribat, no^ 
foMo. fbri autem tam acris Rt ut uix guftari ob miras &C diutinas, quas in lingua ac palato 

excitat puncT:uras,pofsit, tantum abeft ut edendo effe queat. Siquidem Galeno 1L 
bro fecundo de alimentorum facultarib . tefte, non parem in omnibus regionibus 
acrimoniam obtinet,fed innonnuIu'sminimam,utCyrenis* Et Plinio quoque 

ub.xix* 




?Q PLANTARVM HISTORIAE CAP t XXlf, 

lib. xfx. cap.v.tefte,in Aegypto Aron nafcitur radice moHioris natura?,qua? etiant 
cruda editur Jn quibufdam,ut Germania noftra,maximam , Verba Galeni paulo 
poftinfacultatumcomemorationecitabimus, Hincdifcenduerit,multa nobis in 
fcriptoribus rei herbarise,primo ftatim obtutu pugnantia uideri,qua?, Ci ad cccli rc 
gionumqp diuerfitaterefpexerimusjnihil prorfus pugnantiacautabfurditatis habe 
bunt.Quod nifi diligenter animaduertas,multas genuinas herbas pro adulterinis 
abrjcias neceffe erit. His accedit quodGalenus no fimpliciter dicat mandi Ari radi- 
cem,fed elixam.Non eft autem mirum Q acriaetiam edendo fiant, G elixentur . Bis 
enim autterin aquadecocla, GalenoIib.rj.de aliment. facul. cap.ultimo tefte,acri> 
moniafpoliantur. Porrofiiftafciolis quibufHam haud fatisfecerint,dicendupla^ 
ne eric Arum Germania? noftra? effe Arifaron, quod guftu, Diofcoride &C Galeno 
autoribus, acrius eft . Quamuis ego cum Ruellio,diligentifli'mo earum rerum in, 
quifitore, Arifaron ab Aro differre haud putem,quod fcilicetforma utrifcp eadem 
fit.Cuius etiam rei fidem facitipfa nomenclatura,qua? utriufq? retinuitappellatio- 
nem:duobus tandem uocabulis in unum coalefcetibus,dici ecepitArifaron. Apud 
ueterrimos enim Aris primumjdein pofterioribus,copulatis unanominibus, ArL 
{aron confidtum eft iiomen. 

LOCVS, 

Nafciturin fyluis,locis umbrofis,humidis &fiigiclis. 

TEMPVS, 

Folia ftatim in Martio, inter primas herbas ueris exiliunt, in Iunio difpereunt, 
itaut haud facile hoc nomineherbaipfa reperiri queat. Semenlulio&Augufto 
menfibus reperitur,primum,ut diximus,uiride,mox croceum. 
TEMPERAMENTVM. 

Arum Galenus in calefaciendo oC deficcando primi ordinis efTe ftatuit. Et locu^ 
tuseft de Aro quinonuehemenriacrimonia pollet.Noftrum hauddubieintertio 
ordine calidum oC ficcum eft,ob multam,qua pra?ditum eft,acrimoniam. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radix,feme, oC foliaAri eafdemDracunculo uires habent. Radix priuatim cum 
fimo bubulo illita podagricis prodeft.Dracunculi more reponitur. In totu,ob mu 
tiorem eius acrimoniam edendo eft. 

E X G A L E N O. 

Arum terrena efTentia coftat,fed calidatproinde extergendi facultate pofsidet,ue 
rumnonualente,ficutDracontiu.Radiceseiusmaximefuntutiles.Siquidecome> 
fa?craffitiemhumorumediocriter incidunt,adeoutexcreationib. expedore ido> 
nea? fint:fed magis tamen aptum eft Draconriu.Etin libro fecundodealimentoru 
facultatibus fic de Aro fcribit: Ari radix rapi modo manditur . QuibufHam autem 
in regionibus acrior nafcitur,ut Dracontio fere fimilis fit. Dum recle parare uoles, 
priorisdeco<ftionisaquaeffufa,repente in alteramcalidaminrjcere oportct, utin 
Brafsica oC Lente di&u eft. Cyrenis cotra quam in noftra regione planta fe habet: 
nam illic minimu medicamentofi,minimuqj acrimonia?habet,adeo ut uel rapis uti 
lior reputetur : idcirco radice quoqj in Italiam coportant, ut qua? abfep ut putrefcat 
autregerminet,Iongotemporeperdurarepofsit.Perfpicuuueroeftalendiscorpo 
ribus hanc accomodatiore effe.Si quis autem in thorace acpulmone colleclos craC 
fo$lentosq?humores extuffire ftudeat, acrioracmedicametofiormagis coueniet. 
In aqua elixa eftur cum finapi aut aceto,ex oleo cV garo. Quinetia cum obfbnrjs,& 
fale,cVrjs qua? cafeo coftant,fumitur. Haud uero obfcuru eft,fuccum eius qui in iz* 
cur ac uriiuerfum corpus diffunditur,quo uno animal numtur,craflioremefle,idqj 
maximequum radix,quemadmodufuntqua? Cyrenis aduehuntur, medicaui ca« 
ruerit. Apud nos nanqj in Afia,plergcj5 Ari radices acriores funt,8c" medicamento* 
£am iam uim obtinent. 

EX PLINI0* 



PLANTARVH HISTORIAB C A P t XXII» 7* 

A EX PLINIO* 

Aronmirislaudibusextulere Graci, primum incibistfccminarum pra?feren, iSisfxmm^, 
tes,quoniam mas dulcior effet, Sc" in coquendo lentior^peclorisq? uitia expurgaret: 
aridum in potioncinfperfum,aut ecligmate,urinam &menfes cicret. Sic &in oxy^ 
melitepotum,ftomacho:interaneis exulceratis ex lacfte ouillo bibendum.ad tuC 
fim in cinere co&um ex oleo dedere . Alrj coxere in IacTie , ut deco&um biberetur. 
Epiphoris elixum impofuere; item fugillatis 3 tonfillis ♦ Ex oleo ha?morrhoidum 
uitio infudere 3 lentigines ex melle illinentes » Laudauit Cleophantus cVpro anti- 
doto contrauenena,pleuriticis 3 peripneumonicis quoque &tufsientibus f Semen 
intritum cum oleo aut rofaceo infundens 3 aurium dolori Dieuches. Cleophantus 
tuffientibus autfufpiriofis & orthopnoicis, SC purulenta excreantibus, farina per^ 
mixtumin panecoclodedit.Diodotus phthificis emelleecligmatCjcVpulmonis u( 
ti)s 3 ofsibus etiam fradis impofuit.Partus omnium animalium extrahit natura? cir 
cumlitum. Succus radicis cum melle Attico 3 oculorum caligines, ac ftomachi uitia 
difcutit.Tufsim deco<fti ius cum melle. Vlcera omnium generum fiue phagedsene 
fint, fiue carcinomata, fiue ferpant,fiue polypi in naribus., fuccus mire fanat , Folia 
ambuftisprofunt ex uino 8c oleo cocTa . Aluum inaniuntexfale&acetofuinpta* 
Etiam luxatis cocla cum melk profunt Jtem articulis podagricis cum fale 3 recentia 
uel ficca*Hippocrates ad colleeliones cum melle impofiiit. Ad menfes trahedos fe> 
minis uel radicis drachma? dua? in uini cyathis duobus fufficiunt , Eadem potio II 
a partu no purgantur^cV fecundas trahit. Hippocrates & radicem ipfam appofuit» 
Dicunt SCin peftilentia falutarem efFein cibis.Ebrietatem difcutit.Serpentes nido^ 
recum crematur^priuatimcf afpides fugat,autinebriat 3 itauttorpentes inuenian- 

B tur. Perundtos quocg Aro utlaLireo oleo fugiunt , ideo cVcontraictus daripotu in 
uino nigro putant utile. In folrjs Ari cafeus oprime feruari traditur» 

A P P E N D I X. 
Pofteriores medid Aron difcutiendi 3 extcnuandi>xtergendiq? facultatem habe Recetiomqudt 
re tradunt :ideocp tumoribus aurium 3 ficubus 3 ftruiriis 3 fcirrhisc^ mederi, faciei de^ W&/« Aro 
formitatem cutisq^ auferre, eius denique radicem in puluerem reda&am fupercre mbmnt * 
fcentem in uulneribus carnem minuere fcribunt Jd autem poffe preftare,acrimo^ 
niaipfa uehemens qua? guftu fefe exerit^abunde monftrat.Diofcorides etiamAri- 
faron acrimoniahaud exigua pra?ditum fcribit, ideoq? illitum nomas fiftere, colly- 
riac^ efficacifsima ex eo cotra fiftulas fieri.Dem'9 radicem cuiufcuncp animalis pu^ 
dendo impofitam^id corrumpere tradit.Piinius quoc^ Arifaron ulcersbus mederi 
manantibus^itemcobuftis & fiftulis/criptum reliquit, Pra?tereacoinixtum colly* 
rionomasfiftereait, 

DE ARCIO^ CAP» XXIII^ 

NOMIN A. 
I p k E 1 o N^Tr&owTrjofrHT&oiiTrts Gra?ds 3 Perfonatia Latinis dicitur. Offici 
na? Lappam maiorem , uulgus Bardanam uocat , Germani <Bio$ tkv uppamdfor* 
teit.Perfonatia hac quondam ad perfonas utebatur, quoties .111 theatris Verfctutiaun* 
^alijsuelocisquicognofciapopulonolknt^egiiTequidpiauolebant.Eft **^ 
enim folioru eius tanta amplitudo, ut tota humana facies fjs tegi poiTit : atque hinc 
hauddubie tam Gra?ci quam Latini,nomen illi Profopi) Sc Perfonatia? indiderut, 

FORM A. 

Perfonatia folia Cucurbita? fimilia habet,maiora tamen,duriora 3 nigriora Sc hir 

futa.Caulem fubcandidum 3 interdum nullum.Radicem grandem, candidaintus, 

foris nigram,Ex qua defcriptione nemo no intclligit, Perfonatia efle eam herbam 

< • . -^t quam, 





PERSONATIA 



PLANTARVM HISTORIAE CAP, XXII r, 73 

a quam hodie uulgus Bardanam uocat, qua: folfo conftat omnium lapparum maxi, mdwu 
mo,parte auerfa herbido,aduerfa cano,caule in purpureo albicante,grandibus lap 
pis,qua? tranfeuntium ueftibus adha?rent,in quibus flos purpureus nafcitur, non 
euidens,fed occultus,intrafegerminans,radicegrandi,intus candida/oris atra, 

LOCVS, 

Nafcitur ubiq?,potifsimu circa margines pratorum^&agrorum, 

TEMPVS. 

Mcnfe Iulio lappas cum floribus fuis producit Perfonatia, 

T E M P E R A M EN T V M. 
Digerit finiul SC defiecat, fed &C adftringit nonnihil, 

VIRES, EX D I O S C R I D E» 

Radix Perfonatia? drachma? pondere cum pineis nucibus pota, fanguine&pu^ 
rulenta excreantibus auxiliatur, Ardculom quoq? dolores, qui ex membroru fra- 
dionibus collifionibusue fiunt,trita Si illita fedat, Quinetiam folia uetuftis ulcerL 
bus utiliterillinuntur» 

EX GALENO, 
Arcium,quod Profopida uocat,cuiusce folia Cucurbit^ fimillfma funt,nifi qua> 
tenus tum maiora, tum duriora , difcu ti t fimul cV deficcat, fed & adftringit medio^ 
criter:quamobremfolia eius ueteribus ulceribus mederiponunt, 

EX APVLEio. 
Perfonatia? herba? fuccus cum uino ueteri in potionem datus,omnes morflis fer 
pentium mirificefanat.Eiufdem folrjs cinges febnatante^&ftatim febrem mitigat, 
calorernqp fanat. Vulnus,etiam fi cancer erit,cum aqua decodionis folioru eiu s fo' 
ueto; deinde ipfam cum nitro SC axungia, cum aceto tere , cV in panno inducito &C 
imponito ♦ Ad canum rabidoru morfus radix cum modico fale trita imponit mor^ , 
t fui,& ftatim £gerliberabitur.Succus foliorum eius cum mellepotui datus,urinam 
prouocat,cV uefica? dolorem tollit . Puluis feminis eius cum uino optimo per qua> 
draginta dies datus, ifchiadicos mirabiliter fanat . Folia trita cum albumine oui dC 
impofita 3 ambuftamirificecurant, 

EX L. COLVMELLA. 

• Venena uipera? pellit fuper fcarificatione ferro facTam herba Perfon atia trita & 

cum fale impofita ♦ Plus etiam eiufdem radix contufa prodeft contra ferpentes. Ex 

mno bibitur duum denariorum pondere ♦ Strumis radix eius medetur ; item cum 

axungia operitur folio fuo impofita. 

DE ASCYROk CAP> XXIIII» 

NOMINA. 

1 2 K v p o n, 8 iffKvpoAg gra?ce, Afcyron ladne nominatur. OfBcinis igno 

tum^Germanice frmrtl)0w/ideft,durumfoenumappellatm\ Grsecia Afcymm 

cotrario,huicherba?nomen impofuiffe uidentur,™^©- enim illis afpe. Mum. 

lritatemfignificat t PulchreigituradGra?camappeliationemGermani> 
caalludereuidetur, 

FORM A. 
Hyperici fpecies eft Afcyron,magnitudine differens, maioribus ramis, frutico> 
fius,puniceo colore rubens.Flores fertluteos,feme Hyperico fimile,odorerefina?, 
quod cum atteritur digitos fere cruentat. 

LOCVS» 

In cultis 8tafperis locis prouenit» 

G TEMPVS* 





PLANTARVH HIJTORUE CAP t XX III % 75 

TEMPVS, 

Aeftate 3 potifsimum uero Iulio 8tAugufto menfibusjfloret, 

TEMPERAMENTVM. 
EfTentia tenue eft s ideoq? calefadt cV deficcat» 

VIRES» EX DIOSCORIDE, 

Semen Afcyri potum in hydromelitis heminis duabus,ad ifchiadicos prodeft do 
loresibiliofa ehim multa excrementa ducit* Sed afsidue dari oportet donec conua^ 
lefcant f Praetereaillitum ad ambufta conducit» 

E X GALENO, 
Semen eius purgatoriu.Foliorum uero facultas modice extergens SC deficcans, 
ut & ambufta fanare credantur , Ca?terum (n uino auftero deco&a , uinum ipfum 
magnorum uulnerum glutinatorium efficiunt, 

E X PLINIO, 
Vfus feminis ad ifchiadicos , potus duabus drachmis in hydromelitis fextario, 
Aluum foluit 3 bilem detrahit Jllinitur &C ambuftis, 

DE ANDROSAEMO* CAP>- XXV* 

NOMINA, 
Inaposaimon Graecis^Androfa^monpariterLatinisdicitur. Offici^ 
nis incognitum. Germanis ;&twr*ttb/quafi gra?ce dicasThrafibuf a 3 no 
I minatur ♦ Di&um Androfacmon, quod aut coma, aut floribus eius trL Androfmon 
1 tis^hominis fanguinem referat. undedittu. 

FORMA, 
Differtab Hyperico & Afcyro Androfa?mon,Frutex eft prastenuib. ramis/ur 
culofus,puniceo colore rubentibus uirgis 3 folrjs triplo quadruploue maioribus 
quam Ruta^quae contrita fanguineum fuccum remittunt* Alarum caua habet plu 
ra 3 in fummo alarum auium modo pennata expanfaue^circa quas flofculi pufilli lu^ 
tei.Semen in calyce,nigro papaueri fimile, ueluti pundhs depictum diftinctumue» 
Coma trita refinofum odorem reddit, 

LOCVS, 
Locis rjfdem quibus Afcyron prouenit* 

T E M P V s. 
lulio & Augufto menfibus floret. 

TEMPERAMENTVM. 
Calefacit&deftccat* 

VIRES EX DIOSCORIDE. 
Androfsemi femen tritum, potumqj duarum drachmarum pondere s biliofa alui 
excrementa ducit Jfchiadicis autem potiflimum medetur.fed a purgatione aquam 
forbereoportet,Herbaillitaambuftafanat 3 &fanguinemcompefcit» 

EX GALENO, 

Eafdem cum Afcyro facultates obtinet. 

EX PLINIO. 

Vfus ad purgandam aluum tufa? cum femine 3 potgqj matutino, uel a coena dua^ 
bus drachmis in aqua mulfa 3 uel uino,uel aqua pura,totius potionis fextario*Tra^ 
hit bilem,prodeft ifchiadicis maxime. Sed poftera die,capparis radicem refine per> 
mixtam deuorare oportet drachma* pondere j, iterumq? quatridui interuallo idem 
facere* A piirgatione autem ipfa robuftiores uinum bibere 3 infirmiores aqua» mv 
ponitur &podagris, & ambuftis,& uulneribus a cohibens fanguinem* 

G % pE ARCEV- 



7 6 



ANDROSAEMO 




StWWt&t 



DE ARCEVTHO CAP* XXVI^ ?7 

NOMINA. 
p k E y © o s, h<x$kMis grecejuniperus latineuocatim Officina?latinam 
appellationem retinuerunt, Germanice VOedbotbcv/ l\vmnatbct/id 



^l eft,turdorum bacca? uocantur 3 quod fruftibus eius turdi pinguefcant. 
&si luniperus autem dici uidetur,quod iuniores & nouellos frudus pariat: 



,quod iuniores 8c" nouellos frudus pariat; mipmis un* 
fola enim fere arborum fcetus fuos in biennium prorogat a qui ne maturefcunt quu **'#* 
demmouis fuperuenientibus» 

GENERA, 
Iuniperus Diofcoridi duplex eft,maior & minor/ola arboris cV feminis magnL 
tudine inter fe differcntes.Minor humilis eft, fefTilibus in terra ramulis, bacasmL 
noribus } radicibus fummo ccfpite fufis.Maior altius adolefcit, & in iuftam arboris 
magnitudine exurgit,caudice procero,cortice fragili,Iigno fuluo, odorato, latiori^ 
busramulis,aculeorumaceruoftipatis 3 baccisalteri fimilibus, maioribus tamcn. 

FORMA, 
Vtriufque facies horrida, coma uirentperpetua 3 fpinaqjpotius quam folio, fed 
herbacea ueftiuntui\Cortex illis membraneus 3 fragilis,necdifficulter fatifcens 3 ma 
teries fulua 3 qua? fi ignibus dicatur 3 non iniucundu fumum expirat.qui odoris fua^ 
uitategraiTantia peftilentia? cotagia depellit.Ex ea etiam,ut recentiores Gra?ci tra. 
dunt, a?ftiuis temporibus lachryma thuris odorem atque colorem a?mulans fudat, 
qua? caloris officio durata, coeat in gummi. Arabum familiamon fine magna cofu- ^niimU 
fione nominum,Sandaracham appellat * Officina? uero Vernicem uocant.Baccas kuhm * 
ferunt primum uirentes 3 deinde per maturitatem nigras, qua? biennio antequam YmiXt , 
maturefcant in ramis pendent, Hinc funt qui baccas in rjs e(Te ternas eodem tempo 
B redicant, anniproximeexadi nondum maturas, 8c~tertrj anteprafentem iam ma- 

turas,tertias nouas &recentes.Ca?terum no defuntqui noftram luniperu non ge- obieabnis 
nuinam putet.quod bacca? cius ad Diofcoridis magnitudine 3 qua? nucis eft ponticg tijjolutio. 
aut fabgmon accedant,Sed cogitent locum in caufa efTe cur minores producantur; 
utplurimum enim omnia qua? in Germania proueniunt 3 rjs qua? in Gra?cia nafcun 
tur minora funt ♦ Nobis etiam Iuniperi grana aliunde allata uifa funt, qua? nucis 
auellana? quantitatem a?quabant; ob id ut magnitudinem ac formam eorundem 
etiam exprimeret picftor } curauimus, 

LOCVS, 
,. Amant Iuniperi montes, SC maritima loca 3 in planisqp &C cultis nafci recufant, 

TEMPVS, 
Autumnofrucftus Iuniperorudecerpuntur,fedad bimatum prorogati, 

TEMPERAMENTVM, 
Iuniperus calida cV ficca 3 utrinquetertrj ordinis ♦ Atfruftus fimiliterquidem ca^ 
liduseft,fed nonfimiliterficcus;ueruminhocprimifueritordinis . Vernix calefa> 
cit & exiccat fecundo receffu* 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Acris utraque eft, calefacit^cVurinam mouet , Incenfa? fuffituferpentes fugant* 
Earum fru&uSjhic quidem fab^alius uero nucis pontica? magnitudine inuenitur, 
rotundus 3 odoratus,inmandendodulcis 3 cx:fubamarus,ModicecalefacitcVadftrin 
git,ftomacho utilis.Potus ad uitia thoracis,tulTes 3 inflationes 3 tormina,cV uenena^ 
ta^prodeft, Vrinam cit.Conuulfis 3 ruptis J &: uulug ftrangulationibus confert.Fo. 
liaacria obtinet Iuniperus,ideoq? tam ipfa quam eorum fuccum ex uino contra ui^ 
perarum morfus illini & bibi prodefL Cortex praterea crematus & cum aqua illi« 
tus,lepras eximit t Ramentum uero ligni deuoratum,interficit» 

G 3 ex GALE- 



PLANTARVM HISTORIAE CAP t XXVI, 79 

A EX GALENO, 

Iuniperi fru&us iecur rencsq? expurgat,nimirum craffos cVglutinofos humores 
cxtenuando^eaq? de caufa falubribus medicamentis immifcetur, Perexiguum cor^ 
pori humano alimentum ex eo apponitur. Affatim fiimptus hic fruclus ftomachu 
mordicat 3 caputqj calefacinex quo illud quandoq? implens^dolore diuexat, Alui ex 
crementa nec retinet,nec propellit, Vrinam ciet mediocriter, 

E X PLINIO t 

Vtracjj excalfacit Bc extenuat. Acccnfa ferpentes fugat.Semen ftomachr, pecl:o> 
ris 3 laterisq? doloribus utilejnflationes languoresq? difcutit 3 tufFes concoquit&du ■ 
ritias.Ulitu tumores fiftit ; item aluum., baccis ex uino nigro potis J item uentris tu^ 
mores illitis 4 Mifcetur cVantidotis oxyporis, Vrinas citjllinitur cVoculis in epipho 
ris^DaturconuulfiSjruptis/torminibuSj uuluis, ifchiadicis cum uino albopotum 
pilulis quaternis,aut decoclis uiginti in uino ♦ Sunt cV qui perungant corpus e femi 
ne eius in ferpentum metu. 

VERNICIS VIRES EX REGENTIORIBVS GRAECIS. 

Profluentem enaribus fanguinem fiftit, fi ex candido ouiliquore trita temponV 
bus &frontiillinatui\ Eadem uomitione ex polline thuris cVouialbo exceptafup^ 
primit, Item profluentem aluum cum eifdem illita firmat . Stomachum fn biliofbs 
uomitus effufum 3 deuorata in ouo fbrbili polenta eius cohibet,cruentamq? alui pro 
luuiem retinet,DeftiIlationes fufpendit fuflStse nidor , arcetq? ne pra?cfpites ad ima 
decumbant. Pituitam quarin ftomacho autinteftinis corjt^digerit. Humoreetiant 
coercet,quipernixacerebrodeuoluitur , Tineas cV ca?tera uentris animalianecat* 
Vliginofos fiftularum finus inditareficcat.Menftruos continetfluxus. Grauedini 
fufhtus eius auxiliatur . Hiantibus manuum 8c* pedum rimis illitu fuccurrit . Et in 
b fumma Succini pollet uiribus,fed paulo eflicacioribus;quse fi defit, duplo pondere 
in uicem fubftituitur» 

DE ALCEA* CAP^ X X V I !► 

NOMINA, 
| a k E a Grajcis, Alcea Latinis uocatur, Offrcinis ignota, Vulgares her- 
barrj 8t Empirici Simeonis herbam , Germani noftri &$m<w&haiit/ simeonk 
1 obcr ©t#miw&£wutf$/8£" frod)kn<tytcn appellant. herba* 

FORM A. 
Sylueftrismalua?fpecieseftAlcea 3 foliaVerbenaca? modo fedra habens 3 cau^ 
les ternos aut quaternos,corticem Cannabi fimilem obtinentes.Florem exiguum 
Rofa? fimilem.Radices albasjatas quinque aut fex 3 cubitales. 

L O C V S. 
Nafcitur in pingui loco^nec ficco. 

T E M P V S» 
Floret Iulio SC Augufto menfibus. 

TEMPERAMENTVM. 
Exempiafticorum medicamentoru numero efTe Alceam 3 cVfolia, quseglutino^ 
fum quid ac lentorem quendam prg fe ferunt,8c" radix ipfa qua? glutinofa, dulcis 3 8£ 
modicea r dftringensapparetguftantibus 3 abundemonftrant,HincfatisconftatAI 
ceam extraomnem infignem tum caliditate, tum frigiditatem ficcare, acplaneem^ 
plafticorum confiftentiamobtinere. Vide Galenumlib.iifj.de fimpl.medi, facult, 
cap.iirj.S^fequentn 

VIRES* EX DIOSCORIDE. 

Alcea?radices in uinoautaquapota?,dyfentericis 8t~ruptis medentur. 

G 4 E2S I>AVL©> 





■tytnmtfmt. 




PLANTARVM HISTORIAE C A P f XXVII* $% 

E X P A V L O. 

Alcea fylueftris malua>genus eft t In uino pota dyfenteria? &rupturis medetur, 
potifsimumipfius radix. 

EX PLINIO, 
Vfus radicis Alcee ex uino uel ex aqua,dyfentericis,aluo cita?,ruptis cV couulfis. 

APPENDIL 
Celebraturadcaliginem oculorum abEmpiricis,itaut nondcfintquicredant 
radicem Alcea? ecollo fuipenfam,aciem oculoru fupra modu acuere,8c" tueripofle. 

DE ADIANTO* C A P* XXVIII* 

: NOMINA, 
[ a rt t o n, «•3j-<jAv , 7fy c o(/ 3 « m^rf^nl^o^st^ff grakie: Adiantum, Poly^ 
| trichum 3 Callitrichum,Cincinnalis,Terre capillus,cVSupercilium terre; 
| latineappellatur. Officina? hodie Capillum Veneris uocant, quo etiam C<p®m ve* 
gnominc appellari Latinis Apuleius teftatur. Germani $v<txeenl)av / ne ™> 
uel Jimdfvaxvcnbav. Adiantum nomen ab euentu accepit,quod folium eius per. AdUmum unte 
fufumaqua vtixln-w, ideft,nonmadeat, ficcofemperfimiIe,utautoreftTheo. <***«»• 
phraftus libro feptimo dePlantarum hiftoria, cap f xirj . Id quod minime inteL 
ligendum erit de merfione longiore in aqua: nam diutius merfum ac irrigatum, a> 
queac alia? herba?madefcit. Quare recftius de imbre defcendente e ccclo, cuius ftiL 
licidiumfolrjs eiusnon infidet, ut teftiseft in Theriacis Nicander, accipienduue^ 
nit.Vel,quodmagisarridet 3 abinterioribusputeoruparietibus,cx:fontiummarai 
nibusquascoronat,dictumeft Adiantum, quod nimirum quafi fitiens illorum 
aquas,quas tamen odit &refpuit > qua?rat.PoIytrichon autem quafi multicomum, Polytrkhon. 
quodcapillosmultosacdenfos faciat,eiuscp defluuia expleat. Callitrichon uero CaUitrichon. 
quafi pulchricomu,quod capillos ringat,pulchrioresq$ reddat. Nec alia ratione ca^ capittut vene* 
pillus Veneris harc herba dicla eft,quam a fpecioGs reddendis capillis: nec alio no, !* c ^ d ^> 
mine Venerisuoxadiectaeft, quamquodha?cpulchricomapingat. Hinc patefit 
maximus pharmacopolaru noftri temporis error,qui fub tribus nominibus, una Mdrmdcopot& 
cVeandem duntaxatherba figiiificantibus, tres diuerfas herbas defignatas eifepu^ Ymerrou 
tant. Aliam enim Polytrichum,aliam Callitrichu, quam tamen corrupto uocabu^ 
\o Gallitrichu uocat:aliam etiam Capilium Veneris effe herbam exiftimant. Qua- 
les autem herba? fint,Polytrichum,&Gallitrichum illis nominata?, fuis locis often 
demus. F o R M A. 

Folia albicantia Coriandro fimilia habet, in fummo incifuris diuifa . Caules ex 
quibus nafcuntur prodeuntue^nigros, admodum tenues,dodrantales,nitentesqj* 
Neqp florem,neC£ femen creat.Folrjs ueroCoriandri iam quidem erumpentis,uel 
paulo antea enati,necdum caulefcentis,qua? quidem in infima eius parte quodam- 
modolatafunt, cx*in extremitatibus incifa, conftare Adiantum fciendum erit . Ex 
qua nimiru defcriptione manifeftifsimu eft,eam herbam qua fere omnes Orrlcinse 
pro Capillo Veneris utuntur,& quam nos a muris in quibus prouenit, Germani, 
ce 0O<tmvmtm/&. : &ttinvamm uocamus, non ede uerum Capillum Veneris, Ruta muwk 
aut Adiantum : caules fiquidem eius non funt nigri, fed uirides: neque admodum nme & *&<** 
tenues,fedproherba?quantitatecrafsi:nequefplendentes. Infumma,neque figu. tm ' 
ra,neque magnitudo,necf5 color,necnatales etiam refpondent,quia in ficcis dCfoli 
expofitis muris nafcitur,in humidis contra Adiantum * 

L O C V S* 

Locisopatis,paluftribusc£,&humentibusmuris, 8tprope fontesnaicitur. In 

Germania 



Sir 




ADIANTVM 



$x<x<ccmfyxv. 



PLANTARVM HISTORIAE CAp t XXVII h B$ 

R Germania tamen noftra,quod feiam,non prouenfocopiofe autem in Narbonenfi 
Gallia,8dtalia, 

TEMPVS» 
Aeftate uiret,bruma non marcefcit. 

v TEMPERAMENTVM, 

Adiantum in caliditate quidem & frigiditate fymmetrum eft 3 uerum deficcat* 

VJRES. EX DIOSCORIDE, 

■ Deco&um eius herbe potum,afthmaticis,difficultate fpirandi laboratibus,icfte> 
ricis,lienofis,&urina?difficultatibus auxiliatur, Calculosconterit^&aluum cohi> 
beu Venenatorummorfibus,&ftomachi fluxionibus cum uinopotum prodefh 
Menfescit&fecundas.Sanguinis reiedionem fittit. Crudaherbaaduenenatorii 
morfusillinit.Alopecias capillis expletStrumasdifijcit. Furfures cVachores cum 
iixiuio exterit ♦ Cum ladano, myrthino &C fufino, aut hyffopo &.uino, capillos de. 
fluentes cotinet, Decoftu eius cum lixiuio & uino abftergit. Gallinaceos Sc cotur- 
nices cibis eorum additu pugnaciores facit. Seritur & magna utilitate circa ouilia. 

E X GALENO, 
• Extenuat Adiantum cVdifcutit.Alopecias capillisueftit,ftrumas&abfcelTusdi 
gerit,lapidesc£ frangit epotum t Vifcoforam craiTorumcp ex thorace pulmonecj? ex 
creationibus non mediocriter confert, 8c uentris fluxiones fiftit* 

EX PLINIO, 
Vide infra caput de Trichomane» 

B DE VITE VINIFERA* C A P> XXIX> 

NOMINA, 
m f £ a>o 2 wotpif&K&2(G g & gra?ce, Vitis uinifera BC fatiua feu cultalati* 
neappeliatur,Germanice TOeinttb. Vitisautem,quodinuiteturadu^ vitisutnk 
uaspariendas,di&aefTeprimouidetur f difa. 

GENERA, 

Innumera uitium reperiuntur genera , qua; fingula perfequi fuperuacaneu efte 
uidetur, Si quis tamen illadifquireredefiderat, reiruftica^fcriptores, Pliniiirafr fc. 
bro xiirj.naturalis hiftoriae,qui diligentiffimede rjs fcripfit,leo a t. 

FORMA, 

Vitis caduca eft,cV nifi Cit fulta,fertur ad terram f A radice eius caudex unus cort, 
tortus exit,qui in ramos frequentes fcinditur , Multiplici cortice cingitur, ritnofo, 
flagellis longe latecp uagantibus,quibus fe quafi fuis manib. erigit 3 SC quicquid na* 
da eft complectitur . Sarmentis,folrjs Iatis,& in extremitatibus inciCis, lafciuienti> 
bus.Floribus fru&um ambientibus lanugineis ■♦ Vua compluribus acinis acerua^ 
ta,qui interdum purpureo,nonunquam rofeo,aliquando uiridi colore fulpent,Se 
minibustunicaclaufis* 

LOCVSt 

Paffim & in multis Germania? noftra?regionibus nafcitur; &C uix hortum inue. 
nies in quo hon proueniatV 

TEMPVSf 

Floretfolftitio uitis,autumno autem uuas maturas profert» 

TEMPERAMENTVM, 

Omnium partium uitis temperamentu ex facuitatum enarratione patefcet Vug •; 
tamen immaturxcVacerba?frigida?&:ficc^funt;matur^uero cau'da-&humiday . 
in primo gradu,autore quidem.Simeone Sethi, 

VIRBS 








VITIS VINIFERA 



PLANTARVM HISTORIAE CAP f XXIX, 85 

A VIRES» EX DIOSCORIDE, 

Vitis uiniferas folia capreolicp trita & illita capitis dolores 3 ftomachic£ inflamma foIm er o 
tiones & ardorem cum polenta mitigant ♦ Foliaetiam per fe impofita 3 utpote qua? preoli. 
refrigerant&adftringunt,Succusexip(ispotusdyfentericis,fanguinemexpuenx 
nbus 3 ftomachicis 3 &cittalaborantibus mulieribus prodeft. Madefadiinaquaca- 
preoli SC poti, eadem efficiunt. Lachryma uero eius qua? ueluti gummi in caudici- uchrym*. 
buscocrefcit 3 potacumuinocaIculospellft. Illita lichenas 3 fcabies8t"lepras fanat. 
OportettamenlocumanteanitrocofricalTe^Eademcumoleofrequenterinuncfla, 
pilosdenudat:potiflimumichor, aquofusuehumor, quiexincenfis uiridibus far^ 
mentis exudat. Hic etiam myrmecias inundus erjcit.Cinis farmentoru cVuinaceo,. 
rumcircafedem quarantea ablataamputatauefuntcondylomata&thymia 3 cum 
aceto illitus fanat.Confertluxatis & uiperaru morfibus. Lienis inflammationibus 
cum rofaceo 8C ruta 3 8t' aceto illitus. Vuarecens quauris aluum turbat 3 & ftomachu v/«. 
inflat. Minus horum particeps qua? aliquandiu decerpta pependit, qu6d in ea co^ 
piahumoris exaruerit. Stomacho accomodata eft 3 appetentiacp cibi excitat 3 &iiru 
becillis couenit. Qua: autem m uinaceis 3 aut uinario uafe feruata? funt 3 ori SC ftoma vide Gaknu \U 
chograta^funt. Aluum fiftunt 3 ueficam tamen &C caputtentant ♦ Profunt fanguine hroij.de ahmen 
excreantibus.Similes ijs funt qua? in muftum coiecfke flmt. Qua: uero fapa aut mu torri f Mli tY ¥j 
fto codita?,ftomachum magis infeftant . Reponunt cV ccelefti cum aqua prius paC c ?" r \ Tu m 
fa^fe&jminusc^uinofa^fiunt^fiticulofis^ardentibus &longis febribus utiles. VL m< i m eX bU* 
nacci carum reconditi 3 inflammatis 3 duris, turgentibusq? mammis cum fale illinun cantem. 
tur.VinaceorudecodumdyfentericiSjCceliaciSjcVfluxuimuliebriinmfumco 
Ad infefliones quoq? acclyfteres afTumitur.Nuclei acinorum adftringunt 3 ftoma^ 
cho grati.Tofti aute SCtriti 8c" pro farina illiti, dyfentericis, cceliacis cV ftomacho re^ 
folutisprofunt.Vuaautempaflaalbamagis textenuat, Caroillarumcomefta 3 arx serdpiontegit, 
B teria? 3 tufli 3 renibus ac ueficg confert.Eftur in dyfenteria per fe cum nucleis. Admi- adftringu. 
xtamilij cVhordei farina?8c"ouo 3 accummellefrixa 3 cVperfeetiam fumpta 3 atque 
cum pipere comanducata 3 ad capitis pituitam purgandam ualet . Teftium inflairu 
mationes fedat 3 cum fabarum dC cumini farina illita. Epinycl:idas 3 carbunculos, fa^ 
uos 3 & in articulis putredines cVgangramas, finenucleis trita, cVcum rutaimpofc 
ta/anat.Podagra? cum opopanace illita auxiliatur . Mobiles ungues illita celeriter 
adimit. Vini facultates tu ipfe ex Diofcoride, GaIeno 3 Sc Plinio pete: fuperuaca^ 
neum enim 3 im6 tcdio plenum eflet eas in uniuerfum omnes comemorare. 

EX GALENO. 

Vitis fatiua? cVcultg adfimilis facultas eft fylueftri 3 fed ad omnia imbecillior. VU 
tis uero fylueftris racemi, extergendi uim obtinet 3 ut epheks $C nauios 3 cV id genus 
quaxuncp in cutis fuperficiefiunt 3 curarepoflmt.Habentuero &adftricT.ionem 
quandam ipfi 3 cV extremagermina, qua: SC fale condiri aflblent . Plura de uuis ha^ 
betidem Galenuslib.rj. de aliment.facul.cap.de uuis. 
EX SIMEONE SETHI. 

Vua?plus nutriunt reliquis oporis 3 minus tame ficis: necp mali fucci funt 3 fi ma, 
tura? fuerint exquifite.Tam en his no robufta 3 nec denfa 3 fed laxa cVflaccida caro gi^ 
gnitur . Maximum quidem harum bonum, ait Galenus 3 quod celeriter fubeunt, 
atque ideo R retineanturjajdunt : nec enim tunc probe cocoquuntur, fed crudum 
gignunthumorem 3 qui non facilein fimguine tranfmutetur ♦ Nucleorum natura, 
ficca cV quodamodo adftringens eft. Pertranfeuntigitur omniainteftina 3 non alte 
rati. Penfiles uerouuse 3 neq? fiftunt uentrem, neque proritant, ca?teris autem faci^ 
lius cocoquuntur.Neq? uuarum parua eftin dulcedine, $C aufteritate 3 SC aciditate 
differenda.Dulces quidem calidiorem habentfiiccum 3 aufteracuero &acida?frigi^ 
dum Aluum fubducut dulces,cV maxime quando humidae fuerint, Omnium itac^ 
tutifCmus ufus eft quado carnofse fuerint c4matura?,&: mediocriter quis ipfas aflfu^ 

H mat» 



- 8<5 PLANTARVM HISTORUE CAP, XXI X 

c mat. Vuacqua?alba?funt,magisfubducuntaluum quam nigra» . Omncsuerocf- 
borumappetentia^xcitant, &uenerem,Conuenitcum edunturmCmbrana 8tnu 
cleos expuere^quod difficulter coficiantur. Qua? immatura? funt 3 uentrem fiftunt, 
& ftomacho bona? ♦ Caliditatem a flaua bile ortam fedant ♦ Minus uero nutriunt* 
Oportet autem no fblum uuas 3 fed etiam omnes frucftus molli cortice preditos hu^ 
midos 3 ante reliquos cibos apponere. 

• DE ACONITO^ CAP* XX X> 

NOMINA. 

Aconitum cur flKONiTON Graxis, Aconitum Latinis dicitur ; Sic autem Theophra-* 

diam * -^#1 ^° ^Ax* ^ e P^ntaru hiftoria tefte, non H r^axswf/, id eft 3 a cautibus, 

J| fed ab Aronis Periandynoru pago 3 ad Heracliam Ponti fito, uocatum 

l^L^JiJ|eft. Altj quod uis eadem in mortem eflet,qua? cotibus ad ferri adcm de^ 

trahendam^ftatimc^ admota uelocitas fentiretur.Suntqui aliam ob caufam, quam 

referre minime neceflarium duco,fic nominatum fuiffe exiftiment. 

GENERA, 

Vardalknchet. Duo Aconki iixnt genera ; unum Graxis Pardalianches diclum, quod pardi eo 

Scorpium. necentur. Vocatur etiam Scorpium, quod radice Scorpioni fimilem habeat ♦ VuL 

Vuauerfa. g us herbarioru Vuam uerfam, cVuulpina, Germani Wolffsbecv/ & iDolttnw$ 

Lyccaonon. nominant, Alterum Lyco&onon Gra?cis dicitur, quoniam deuoratum lupos con 

Lupurtit feftim interficit. Vulgus Lupariam, Germani Wotffsmivt^ appellant» 

FORMA, 

vardaliancbet Pardalianches folia habet tria aut quatuor Cyclamino uel fylueftri Cucumeri 

defcripno. fimilia 3 rninora tame^cYfubafpera.Caulem dodrantalem.Radicemfcorpionis cau- 

d da? fi milem 3 alabaftri modo nitentem. Ex hac defcriptione omnibus liquidb appa- 

retjherbameamquam Vuamuerfamaliquinominantjcuiuscphicpiduramexhi- 

bemuSjprimumefleAconitigenus^habetenimtriaautquatuorfoliajeacpCyclami 

ni fpecie, Caulem palmi altitudine 3 & radicem incuruam, fcorpionum caudg fimi- 

Icm 3 alabaftriqp modo fplendente.Quibus etiam acceditquod manufcriptus &ue- 

tuftiflunus herbarius planiflime eam herba quam hic damus pro Aconito pingat. 

Germanica etiam nomenclatura fatis indicathanc herbam ob fuam facultate perni 

Lycofionon, ciofam efle Aconiti fpeciem . LycosftononPlatanifoliahabet^ magis tamenincifa 

diuifaue,longiora &nigriora.Caulern ueluti Filix 3 cubiti altitudinc,aut maiore;pe 

diculum glabrum.Sernen in fiiiquis aliquatenus longis.Radices cirris marinarum 

luparia. fquillarum fimiles.nigras. Vndeiterum conftat Lupariam uulgo appcllatam., efle 

alteram Aconiti fpecie ; ea enim folia Platani, qua? Cici aut Vitis folrjs fimilia funt, 

multashabentiadiuifuraSjdbtinet. CaulemFilicifimilemjpediculuglabrum.Flo^ 

rem oblongum 3 luteum, poft quem longa? proueniunt filiqua?,in quibus eft ie^ 

men ♦ Radices etiam nigras 3 ut nemo fubinde quin uerum fit Aconitum dubitare 

poflit. 

LOCVS» 
Primum Aconiti genuspaflim in nemoribus8c* collibus quibufdam nafcitur; 
alterum autem in montium uallibus altiflimis. Magna autem illius copia eft circa 
montem haud ultraunum lapidem aTubinga fitum,quem Germanica uocc^m: 
tenhevg nominant. 

T E M p v S. 
Aconki primum genus Maio menfe ponflimum erumpit, Alterum autem a?fta 
tejunio &C lulio menfibus floret. 

TEMPERAMENTVM. 

ErofionecVputrefadioneenecantAconita^ideototogenereletaliafunt, i 

VIR?$ 




87 



ACONITVM 

LYCOGTONON 




PLANTARVM HISTORIAE CAP f XXX, gp 

VIRES EX DIOSCORIDE. 

* Ferunt Aconiti primi radicem fcorpioni admotam eumrefofuere, cVe diuerfb 
admoto elleboro excitari . Ocularibus medicamentis dolorem tollentibus mifce^ 
tur. Enecat pardos, fues, lupos,& feras omnes,carnibus impofitum cV obie<ftum. 
Alterius radice ad luporum uenationes utuntur. Inferta? carnibus crudis,cV a lupis 
deuorata?,eos enecant. 

EX GALENO. 
Aconitum PardaKanches putrefaciendi facultatem obtinet cV letale eft, itacj? in 
cibo potuc^ fugiendum : attamen ad putrefaciendu colliquandumue qua?dam ex, 
tracorpus, autdrcafedem,idoneumeft. Herba:ueroradixadha?cutiliseft. Alte^ ugendumenim 
rum fimilem priori facultatem habet, fed peculiariter lupos, ficut illud pardos, in- ™* ^ ™™ s 
terficere confueuit» c^«t©- , er 

V-onltatomnmm uene.noruocytsimumeife Aconitum, cVtaclisquoqjgenita- bctcxempkrAl 
libus fceminini fexus animaliii-eodem die inferre mortem. Hoc tame in ufus huma dinumuflipuhn 




mine comoriuntur.ut homo fuperfit. Im6 uei *6 etiam ferarum remedia antiqui pro 
diderunt-demonftrando quomodo uenenata quoque ipfa fanarentur . Torpefcut 
fcorpiones Aconiti taclu, ftupentq^pallentes, cVuinci fe confitentur. Auxiliatur 
eis elleborum album , taclru refoluente : ceditcp aconitum duobus malis , fuo cV o- 
mniuni.Tangutcarnes aconito, necantc£guftatuearumpantheras, obidquidam 
Pardalianchcs appellauere. 

DE ARISTOL O C H I A» CAP^ XXXI^ 

NOMINA, 
ppiSTOAOXiA Grecis, Ariftolochia Latinis,barbaris cVofficinis cor^ 
Iruptauoce Ariftologia, quemadmoduetiam Germanis faolwu«3/g_ 
f£>ftcducty nominatut\Di<fhautem eft AriftoIochia,quod «fissT«__ Ap- AriflohchU m 
he^ & eft,optima puerperis fit, utpote qua? remoratos menfes, hseren. dtfflu. 
tes _ecundas,cV reliquias omnes apartu expellat. 

G E N E R A. 
Ariftolochia? Diofcorides cV alrj Gra?ci tria e(Te genera ftatuunt, Vna eft que ro 
tunda cV fcemina dicitur . Altera lon<?a cV mafcula -♦ Tertia Clematitis , quafi dicas Germ<tni<e offi* 
farmentaria,appelIatur.HarumcertenuIIampra'ter longam officina? Germania? dtuefokmhm 
noftra? agnofcunt . Nam qua fub Ariftolochia? rotunda? nomine utuntur herba, - 5 AriMochiS, 
minimegenuinaeft,utpaul6p6fteuidentiffimis argumentis oftendemus.Plinius a & no f mt * 
tribus rjs generibus addit quartum,ac Piftolochia uocat,qua? certe ea eft quam no^ piflohdk 

ftra?officina?Ariftolochiamrotundam,cVGermaniKiinbebolwiJt*^ralf6appeL qu*. ' ' 
lant,ut in eius defcriptione fufius docebimus. 

FORMA. 
Ariftolochia rotunda folia Hedera? fimilia habet,cum acrimonia odorata,fubro AriMochk n» 
tunda,tenera,cum multis in una radice germinibus:farmenta illi funt oblonoa,flo tundd. 
res candidi,pileolis fimiles,inquibus quodrubetgrauiterodoratueft.Radixillius 
rotunda, rapo fimilis . Ex fjs quidem uerbis fole clarius fit Ariftolochia rotundam 
officinarurn,cV qua comuniter omnes utuntur,non efle eam quam Diofcoridcs at> 
que alij ueteres pingunt. Ha?c enim non Hedera? folia,fed Ruta? potius,maiora ta- 
men habere deprehenditur ♦ Neque etiam odorata. neq. fubrotunda funt, Grauis 

H 5 etiam 



po 



ARISTOLQCHIA 



R OT VN D A 




f<W0(>0ltt>ttttJ» 







H 4 



Radix rotGnda & folida* 



£Z PLAKTARVM H I S T O R UE CAP, XXXI* 

c etiam qui ex floribus exhalat odor, in noftra? Ariftolochia? floribus nufquam ap* 

paret.Radix denique etfi rotunda fit, tamen quia concaua eft, globiq? formam ob' 

tinct, rapo , quod fblidum eft cVoblongum, fimilis dici non poteft ♦ Non latetta^ 

men interdum etiam reperiri eius generis radices prorfus rotundas ac fblidas,ut ak 

tcra piclura monftrat: ueru cum reliqua? Diofcoridis nota? abfint,legitima Arifto- 

lochia efTe haud poteft, His accedit, quod manufcripti herbarfj pi&ura plane hanc 

Ariftolochia Hedera? folia habere doceat , ut hinc etiam euidentiflimu fi't noftram 

AriMochU n 5 effe genuina. Ariftolochia longa,folia quam rotunda longiora habet.Ramu 

w»g4. j os tenues 3 altitudine dodrantales* Flore purpureu,grauiter odoratu, qui cum de^ 

floruerit pyro fimilis fit, Radice digiti craflitudine dodrantale, autlongiore. Tam 

huius uero quam prioris radix colore buxeo,guftu arnara,8codore uirofo eft.Hgc 

fane defcriptio non abhorret a noftra Ariftolochia,qua? Hederg etiamfolrjs coftat, 

obieftionisdif* ramulisqjtenuibus.Neq?obftatquodha?cnon purpureos,fedluteospotius flores 

jolutio. habeatmam utin Symphyto magno uberius dicemusmon ubicp terrarum,earun^ 

Emtnde etum dem etiam herbarum flores fimiles effe, euidentiflimu fit in Boragine, &£ ConfblL 

herbarumfiom fa ma { ore hodie nominatis herbis. Quamuis autem lutei fint,grauiter tamen odo^ 

HOn Ifofimllc* ratos e ^ e conftat.Dein ubi flos noftrg etiam Ariftolochia? defloruerit,tum pyro fL 

* milis fit,utpicT:ura etiam pulchre monftrat. Sed hicobtrudetnobis quifpiam Dio^ 

obiettionis dif* f C oridem,quiGentiana? radicem Ariftolochie longg fimilem,craflamq? efTe fcribitr 

[oiuno. huius autem noftra? nedum digiti craflitudine obtinet, tantum abeft, ut quantita^ 

te Gentianaeradici fimilis efTe queat . Refpondeo, ha?c quidem uera efTe, fed nihil 

mirum efTe d apud nos minor reperiatunuariatur enim in unaetiam cxleadem her 

ba iuxta regiones diuerfas radicu magnitudo.Sic uifa eft nobis radix Ariftolochise 

rotunde multo quam fit maximus digitus maior oZ craflior. Ha?c tame in Italia pro 

d uenerat. Neq? dubiu eft quin noftra? etiam radix maior futura fit ubi cultus,& ter^ 

raaptaadmodumacceflerit.NamutTheophraftuslib,i.dehifto.plant.cap.v.au> 

tor eft, qua?dani ob eulturam diuerfa eflficiuntur, atque a fua natura difcedunt. Sic 

Maluain altum fe attolIitj&arborefcitjatc^inlongitudinecVcrafsitudineinftarha 

fta? grandefcit. Quid multactum noftra maxima etiam pra?dita fit amaritudine,tu^ 

to illa pro uera & genuina , nihil obftantibus floribus luteis, SC radice minima, uti 

ckmatitis. licebit. Clematitis ramulos habet tenues,folrjs fubrotundis,minori Semperuiuo 

fimilibus,plenos;flores Rutghaud difsimiles.Radices longiores,tenues,corticem 

ViMochk. craflum habentes,& odoratum, Piftolochia a Plinio lib.xxv, cap. virj , fjs pingi- 

tur uerbisiEft cV qua' Piftolochia uocatur,quarti generis,tenuior quam tertia,den 

fis radicis capillamentis, iunci plenioris craflitudine. Hanc quidam Polyrhizon co 

AtiMochk no gnominant.Ex rjs autem uerbis nemo no intelligit, Ariftolochiam rotundam uuU 

fira rotundu y ejl g Q U ocatam,efle Piftolochiam: ha?c enim fupra modum tenuis, uel utapertius dL 

PiMochia. ^^ tenera ner l3a eft . Radix etiam multis ca pillamentis ueftita , crafsioris eriam 

iunci magnitudine,atqueadeo concaua,ut pictura monftrat, His accedit,quod hec 

quarrotunda uocatur cauis ulceribus profit, quam etiam facultatem Piftolochia?, 

ut paulo poft patebit,Plinius tribuit. Etquid multis opus eft uerbis ^nome ipfum 

abundedocet eflfePiftolochiamjcreditur enim, quamuis reuera non fit, efle Arifto 

lochia hodie quoqj,haud fecus quam Plinfj temporib. Ha?c, ut totam eius fadem 

teneas,caulem habet rotundum,leuem,folia Ruta? hortenfis,latiora tamen, flores 

fere Eranthemi, purpureos : illacandidos , ut pidluraqua? utrofque una comple- 

<ftitur,pulchre monftrat, quibus abeuntibus, filiquas profertrefertas femine atro, 

lentibus haud diflimili: radices,ut oftenfum eft,ha?c rotundam &C cauam,illa uero 

rotundam,atomni tempore fblidam obtinet,colore fubcroceam. 

LOCVS, 
Vera rotunda,quod fciam,nufqua in Germania noftra nafcitur, Longa pafsim 
in uineis,ac hortis alijs prouenit.Piftolochia in fyluis & locis umbrofis» 

TEJMPVS* 



PLANTARVM HISTORIAE C A P, XXXI, $»3 

A TEMPVS, 

Longalumo&Iulibmeiinbusfloret.PiftolochfamMartioSiApril^quopr^ 
terito ftatim etiam difperit* 

TEMPERAMENTVM. 
Cum fupi£ modum amara? & fubacres fttit Ariftofochia?,calidas SC ftccas effe in 
fecundo 3 ueI 3 quodmagiscredibiieeft 3 intertioordinerecl:eftatuemus» 
VIRES, E X DIOSCORIDE, 

Rotunda contra alia uenena ualet ♦ Longa ucro drachma? unius pondere cum 
uino pota cY illitaa,duerfus ferpentes 8tletalia ♦ Menfcs, fecundas SC feetus omnes 
in utero confiftentes cum myrrha 8tpipere potapellit ♦ In peffo fubdita eadem po^ 
tefiRotunda ad eadem omnia ad qua? pra-di&a conducit: ampliusq^ afthmati, fiV 
gultui, rigon;iieni,ruptis,couulfis,lateris9 doloribus ex frigida aquapota auxilia- 
tur ♦ Surculos SC fpicula extrahit ♦ Squamas ofTium illita educit ♦ Putrefcentia exca- 
rificat,& fordida ulcera expurgatCaua cum Iride & melle explet.Exterit gingiuas 
&C dentes. Creditur & Clematitis ad eadem prodeffe,efficacia tamen pra?dicffrs mi^ 
norinferiorc^eft* 

EX GALENO, 
Ariftolochia? radix ad medicationes utiliffima eft,amara SC fubacris. Sed ex iflis 
tenuiffima eft rotunda, bCin omnibus efficacior» Aliarumueroduaruni ClematiV 
tisuocatamagisodorataefbitaqueeaad unguenta utuntur unguentarrj: fed ad 
fanationes infirmiorXonga uero minus quidem tenuis eft quam rotunda,fed nec 
ipfainefficax, uerumabftergendi SCcalefaciendifacultatem poffidet,minus tamen 
quam rotunda abftergitatque digerit : fed non minus calefacit, imo fortafils etiam 
plus ♦ Itaque in quibus ufus eft mediocriter abftergere, comodior eft longa,quem> 
admodum in carnis exulcerationibus, 5C in uteri fomentationibus ♦ In quibus au^ 
b tem craffum humorem ualidius extenuareoportet,illicufus eftrotunda?.Quapro 
pter dolores ab obftruclione aut craffitie crudorum flatuurn natos magis curat ro^ 
tunda, SC furculos extrahit & putredines fanat, SC fordida ulcera repurgat, ac den, 
tes gingiuascpcandidas eEicit ♦ Auxilio eft afthmaticis, ftngultientibus , comitial^ 
bus, podagricis cum aqua frigida pota ♦ Ruptis etiam conuulfisqj, ut d quod aliud 
medicamentum 3 idonea eft» 

E X PLINIO, 
Valentradice tantum ♦ Rotundacontra ferpentes ♦ Oblonga. in fumma tamen 
gloria eft etiam modo , A conceptu admota uuluis in carne bubula,mares figurat, 
uttraditur.Qua?Piftolochia &Polyrhi2os cognominat, couulfis,contufis, exal- 
to pra?cipitatis, radice pota ex aqua, utiliffima effe tradit.Semine pleuriticos cxTner 
uos confirmare, excalfacere ♦ Putrida ulceraexeft,fordida expurgat, uermesqjexx 
trahit Ariftolochia.Clauos in ulceribus natos,8£infixacorporis omnia,pra?cipue 
fagittas, 8toffa fra&a,cum refina, Caua ulcera explet per fe,8tcum Iride:recetia uul 
neraexaceto, 

A P P E N D I X» 

Etfi noftram Ariftolochiarotundam no genuinam effe dixerimus, tamen ob 

id in medico ufu non repudianda erit ♦ Quum enim habeat &C in folrjs 

&C in radice acrimoniam, eamqj non leuem quidem, G genuina 

dcGtfinc omni difcrimine illa uti licebit ad omnia ea 

ad qua? uera ufurpatur* 

DE AHPELO 




DE AMPELO LEVCE» CAP^ XXXII* s* 

NOMINA, 
I mpeaos a<&kh,h fyvoviXiH^ihoofyov graxe; Vitis alba,Pfilothrumlati' 
neappellatur.Officinis cVherbarrjs Bryonia. Vulgus Viticellam 116 vfflte 
minat.Germanice &ti$xvuvt$/&3)ie$voiiv%/&<t$mw^d/fonnb$ 
^iitrbj?/K6mifd?tn'tb/TPtlt>ct* ^itWrttt/^ciifcb^uocatur.VitisaL vitkSic® 
I ba uero di<fh,non quod uitis fit,fed quod uiti fimilis exiftat.Sic etiarri dia<t - 
Vkicella. Pfilothru, quod ex eius acinis coria depilari ac cofid pofTint. Bryonia ue. P /j/ 0( ^ 
ro a &fvu forte, quod eft pullulo atqueadeo extollo, cV exalto, eo quod in adiacen^ unde. 
tes fibifrutices fcandens fe exaltet atcp late pullulec. Bryonui, 

FORMA, 
Sarmenta,foIia,capreoli,fatiua? uiti fimilia funt,hirfutioratamen omnia.Propin 
quis fruticibus fe implicat capreolis apprehendens. Frucl:um habet racemofum,ru 
bentem,quo coria depilant.Radix alba,craffa & magna. 

LOCVS, 
Paffiminfepibus&fenticetis nafcitur, eosq?quosprope fe nancifcitur frutices 
fcandit,uteleganterin carminefuo Columella cecinit,dicens; 

Qutecfc tuas audax imitatur JSlyJte uiteis 7 

J\[ec metuitjenteis:nam uepribus improbajurgens 

^4cbrados 7 indomitas bryonias alhgat ulmos. 

T E M P V S. 
Floret tota aeftate in bonam ufq? partem autumnf,in quo fruclum producit,qtri 
primum uiridis eft,dein ubi maturitatem confecutus fuerit,rufus effe incipit. 
TEMPERAMENTVM. 
Primagerminafubamaram &modiceacremadftridionem habent, Radixau> 
tem deficcat &£ moderate calefacit. 

VIRES. EX EildSCORlDE. 

Bryonia? iti primagerminatfone afparagi eiixi manduntur, urinam cVaiuum 
cientes. Folia, fru&us cVradix, acrem uim habent: eapropter chironrjs, gangra> 
nicis^phagedamicis.cV tibias putrefacientibus ulceribus cum fale illita auxiliancur» 
Radix abftergit corpus cV erugat . Vitia faciei, uaros , lentigines , cV cicatrices nu 
gras, cum eruo,terra chia, cVfcenogra*co cmendat . Ad eadem prodeft decocla in 
oleo ufquedum liquefcat. Sugillata tollit, cV digitoru pterygia compefcit, Cum uL 
no illita inflammationes difcutit , & abfceftus rumpit . Oiia extrahit, trita cV illita. 
Mifceturapte medicamentis quse exedendofunt. Bibiturcomitialibusdrachma? 
ponderequotidie per annum . Attonicis &uertiginelaborantibus CQnfimiliteraf> 
iumpta prodeft.Cotra uiperarum i<ftus potadrachmis duabus prodeft.Feetus ne> 
cat. Mentem aliquando fubturbat. Cit urinam pota. Eclegma ex ea fit cum meik, 
quodpra?focatione oppreffis,tufIientibus,lateradolentibus, cYruptis datui\ Ap. 
pofita utero, fcetus & fecundas trahit . Lienem trium obolorum pondere ex ace. 
to triginta diebus pota confumit . Illinitur utiliter cum fico ad eadem . Ad infefTus 
decoquitunuuluas fiquidem purgat.cV abortum facit. Vere ex radice eius exprimt 
turfuccus,bibiturcjKurn aqua mulfa adeadem,pituitam ducens. Fru&us eiusad 
pforas & lepras illitus & inun&us facit. Lactis abundantiam efficit fuccus eius fru 
d:us,fi cum tritico decodo forbeatur. 

EX GALENO. 

Vitisalba?,quam enarri Bryoniauocant,prima quidegerminaab omnibus pro 

moreper uer eduntur,utpote eduliu ftomacho eo quod adftringatgratiL Habent 

etiamamaram & modiceacremadftri&ione, quare urina moderatfmouent . Ra^ 

dixautem abftergentem nonnullam, deficcantem 6c"tenuium partium, acmode> 

rateca* 



$6 P LA NTARVJW HI S T O RIAE CAP t XXXII, * 

c rate calidam uim obtinet, quamobre & lienes induratos liquefacit tum epota^ tum 
foris cum ficubus impofita.Pforam etiam ac lepram fanat, Racemofus eius fructus 
pelles tingentibus utilis efL 

EX PLINia i 

,,. Bryonia? afparagi decodli in cibo aluum & urinam cient. Folia SC caules exulce* 

rant corpusmtique ulcerum phagedxnis 3 &C gangra?nis,tibiarumq$ tedio cum fale 
illinuntur.Semen in uua raris acinis dependet 3 fucco rubente poftea croci ; Noue- 
re id qui coria perficiunt:illo enim utuntur ♦ Pforis & lepris illinitur ♦ La&is abun* 
dantiam facit codum cum tritico, potumq? . Radix numerofis utilitatibus nobilis; 
contra ferpentium i&us trita drachmis duabus bibitur, Vitia cutis in facie 3 uaroscp 
8ilentigines 3 c^fugillataemendat 3 cVcicatrices, Eademqppraeftat deco&ain oleo» 
Datur cVcomitialibus potus Jtem mentecomotis,6iuertiginelaborantibus 3 dra- 
chma? pondere quotidie anno toto^Etipfaautemlargior aliquanto,purgatfenfus» 
Illa uis preclara,quod ofla infra&a extrahit in aqua impofita 3 ut Bryoniatquare qui 
dam hanc albam Bryoniam uocant.Suppurationes incipientes difcutit,ueteres ma 
turat & purgat, Cit menfes & urinam* Eclegma ex ea fit fufpiriofis, & cotra lateris 
dolores,uulfis 3 ruptis t SplenemternisobolispotatrigintadiebuscofumitJllinitur 
eademcumfico&pterygrjs digitorum , Ex uino fecundas fceminarum appofita 
trahit : & pituitam, drachma pota ex aqua mulfa, Succus radicis colligi debet ante 
feminis maturitatem:qui illitus per fe cV cum eruojactiore quodam colore,cx: cutis 
teneritate mangonizat corpora: ferpetes fugat.Tunditur ipfa radix cum pingui fi- 
co^erugatcf corpus,fi ftatim bina ftadia ambulentur, Alias urit, nifi frigida abluat* 

DE AMPELOMELAENA* CAP^ XXXIII* 

NOMINA^ 
X) |P|p^|H| m p fi a o 2 (lUcuvx Graecis 3 VitisnigraLarinisnominatur t Onicinisiri 
Vitknigmunde ' | cognita,Germanis VO<tiotcbcn/ooev£iymn/obcv jCcncrtuocat. NL 

* JlFPvvfi ora uero uitisdida eft a radice iiigra 3 cVquod uitis fimilitudine obtineat* 

ffcllyl^ FORMA, 

Folia Hedera? fimiliahabet,magis tamen ad Smilacis folia accedentia 3 cui cV cau 
les fimiles obtinet : maiora tamen eius folia quam illius funt ♦ Clauiculis ha?c etiam 
arbores ample&itur.Semen racemofum, initio herbaceum , cum maturuit deindc 
nigrum, Radicem foris nigram 3 intus buxei coloris* Ex qua deliniatione omnibus 
coftat herbam hanc cuius pictura exhibemus, efie uitem nigram. Folrjs enim Ha> 
derg,maioribus tamen,Smilaciproximioribus,caulibus quoc^ cognatis. CIauicu> 
lis fuis arbores perinde atque adminicula comprehendit. Semen racematim coha> 
ret 3 interprincipiauirens 3 poftmaturitatemnigrefcens.Radixforis atra, intus bu^ 
xeo colore nitet.Flores eius 3 quod omifit Diofcorides s (unt candidi 3 &: odorati,qui- 
busdecidentibus femen fubnafcitur plumisquafiueftitum 3 autbarbae cana?eflL 
giempra?bens 

LOCVS, 
In frutetis &C dumetis potiffimu m nafcitur* 

TEMPVSf 
- Floret lulio menfe, Augufto uero femen profert* 

TEMPERAMENTVM, 
Idem quod uitis alba temperamentum habet. 

VIRES EX-DIOSCORIDE. 
Huius caules in prima germinatione olerum modo manduntur, urina? SC men* 
libusducendis utiles Jidem lienes minuunt. Comitialibus, uertiginofis^&refolu^ 
tis accomodati funt.Radix eadem preftat qua: uitis alba?,minus efficax tamen.Fo* 

liacum 




pQ PLANTARVM HISTORIAE CAP t X XX 1 1 1» 

c lia cum uino illita ad iumentorum ceruices exulceratas conducunt, Quinetiam lu^ 
xatis eodem modo imponuntur* 

EX GALENO, 
Yiti alba? ad omnh fimilis,nifi quod imbecillior, 

EX PLINIO, 
Afparagi eius in cibo urina? cienda?,lienic£ minuendo utiks. Radix offa infracla 
efficacius extrahit quam fupra dicta* Ca?terum eidem peculiare eft, quod iumento 
rum ceruicibus unice medetur ♦ Aiunt fi quis in uilla extruxerit, fugere accipitres, 
tutasq? fieri aues uillaticas ♦ Aliter eadem in iumento homineq? flegma aut fanguL 
nem qui fcreatur,talos circunligata fanat. 

DE AMARANTO^ CAP^ XXXIIII» 

NOMINA, 

smapantos Grgcis, Amarantus Latinis didtur.Medicis &herbarrjs 

noftra?a?tatisex amore&anthosdicTiionemcoponi credentibus,Fios 

I amoris uocatur ♦ Hanc appellationem ufurpantes Germani,Slo^?tt©t 

_Jnominant,alias &<ttnatblmn/ SC ^aufcntfcfrott appellatur. Amaran- 

Anurattusm» tusautemnonalionominediciccepit, quamquodfloseius nunquam marcefeat* 

dediftw. Hinc cft quod puella? hyemales Gbi corollas ex eo coficiant: id quod Erfordia?, ubi 

non fblum a?ftate, uerumetiam hyeme geftant coronas,fieri potifsimu fblet» 

GENERA, 

Duplex eft Amarantus : unus luteus,qui Diofcoridi ^««ft Galeno Amaran^ 

stkhM dtrim. tus, officinis c^imperitis Stichas citrina, uelutipfiloquuntur., Sticados citrinum, 

Germanis Kbcittblitmeit/quod in regionibus qua? Rheno adiacent, potifsimum 

d uero qua? intra Spiram & Vuormaciam funt,proueniat: ober 0Oomnhimn/ot>tt 

Kelichryfon un j^tt$litt$appellatur t Helichryfbndi&um, quodadfblisrepercuflum comantib* 

ieditkm, ^ orbem florum folrjs,fulgorem auri pra?feferat, Alter purpureus,qui hodie Flos 

ffow amom. amoris uulgb,8c" Germanis $lotamoz/obev &am<ttb{C%tn uocatur,ut paulb ante a 

nobis di&um eft. 

FORMA, 

Ammntm h* Amarantus luteus qui Helichryfon alio nominc dicitur, uirgam habet tenuem, 

*«**• uirentem,recT:am,folidamqj.Folia angufta ex interuallis, Abrotono fimilia. Coma 

orbicularem,auri modo fulgentem ♦ Vmbellam rotundam, ueluti corymbos are- 

fcentes. Radicem tenuem. Ex qua defcriptione planum fit eam herbam quam ho^ 

dieofficina? folcecifmo utentes Stichada citrinam nominant,effe Helichryfon . Eft 

enim herbafurculofa, exilibus ramulis, folio ut Hyffopus angufto , guftu amaro, 

cV inftar Abrotoni albicante % coma orbiculari, auri modo fplendente:umbella ro« 

tunda ueluti corymbos arefcentes : radicegracili. Et ut paucis dicam, non eft nota 

Ammm pur qua? illi non aptifsime quadret.Purpureus uero pedali altitudine furgit, caule pur^ 

purms, purafcente,folrjs Ocymo fimilibus,maioribus tamen &longioribus,fpicapurpU' 

rea,uerius quam flore,inodora,qua nihil gratius afpedu cernitur. 

l o c v s. 
Nafcitur ia afperis, fabulofis , ficcis cV conuallibus locis luteus ♦ Alter autem in 
hortis &fic1:ilibus feritur. 

T E m p v s. 
Helichryfum lunio & Iulio menfibus floret, Amarantus uerb purpureus a?fta» 
te,potifsimu autem Augufto menfe, 

TEMPERAMENTVM. 
Luteus calidus & ficcus hauddubie eft,id quod amaritudo in guftu cVfacultates 
eiusabundedemonftrant»Purpureusautemrecentiorumherbariorufententiafii 
giduseft&ficcus- VIRES. 



99 



.MARANTVS 

LVTEVS. 




^mblumm. 



I z 



I0O 




AMARANTVS 

PVRPVREVS 









PLANTARVM H I S T O R I AE CAP t XXXIIII, 101 

VXRES EX DXOSCORIDE. 

Coma Helichryfi cum uino pota difBcultatibus urina?, ferpentium iclibus, ccv 
xendicum doloribus,& ruptis auxiliatur.Menfes ducit,& fanguinis grum os in ue 
ficaautaluocumoxymelitepotaliquefacit. Deftillationem trium obolorum pon. 
derecum uinodilutoalboieuno datacompefcit . Reponitur etiam cum ueftibus, 
quas ab erofione integras feruat. Vnde iterum colligere licebit, herbam quam 
^.bcinbinmcn uocant,efle Helichryfum,quodiliamhacfacultate ut ueftes a tinds 
tueatur prseditam elTe,omnibus in confelTo eft. 

EX GALENO» 

Amarantus,luteus nempe,facultatis eft incidentis cVextenuantis. Quapropter 
coma eius cum uino pota menfes educit^&fanguinis grumos liquare creditur, 
non folum in uentre,fed & in uefica . Sed tunc potius illam cum mulfo bibere coil- 
uenit f Omnes uero fimpliciter fluxiones pota deficcat,ftomacho tamen aduerfa, 

E X P L I N I O» 

Heliochryfum ckt urinas euino pota,&menfes.Duritias & inflammationes di. 
fcutit. Ambuftis cum melle imponitur. Contra lerpentium idus & Iumborum uu 
tia bibitur.Sanguinem cocretum uentris ac uefica? abfumit cum mulfo . Folia eius 
trium obolorum pondere Munt profluuia mulierum in uino albo, Veftes tuetur 
odore non inelegantu 

APPENDXX. 

Recentiores purpureum Amarantum uehementer ficcare tradunt, ideoq? cum 
uino fumptum aluifluxiones fiftere fcribunt; fed, utaiunt, ftomacho aduerfatur. 
Lutei floribus in uino deco&is, ad lumbricos educendos utuntur; & ad pediculos 
enecandos in lixiuio co&is. 

DE AQVILEGIA* CAP^ XXXV^ 




NOMINl 
VAE Aquilegia uulgo abomnib.appellaturherba,eaGermanis %&c* 
ky/%$icy/& %$cky nominatur.Quoueronomine Gracis aut Latfc 
nis medicisuocatafit,nobisnondum conftare potuit. NonelTe enim 
P ^^ l Gra?corum Aegilopa,ut non folum uulgares herbarrj,uerumetiam ma Aquilegk nm 
gni nominis medici putant, notius eft quam ut demonftrari a me debeat, Nam ni. eiAegih^ 
hil in uniuerfa Aegilopis,qu a? alterum Auena?genus eft,hiftoria reperitur, quod Aegitopyud. 
ad Aquilegiam referri queat, Neque enim tam ab anguilla cancer,quam Aegilops 
ab Aquilegia difsidet; ut hoc nomine errare toto ccclo euidentifsimu £t, qui Aegi. 
lopa elTe Aquilegiam arbitrantur. 

F O R M A. 
Folia Chelidonrj maioris habet,fed paulo rotundiora, ac molliora. Caulem cu^ 
bitakm,cVinterdum proceriorem,in cuius fummo flores purpurei funt, ex caudis 
quibufdam ueluti muliebres loculi propendentes * His decidentibus capitula fub^ 
nalcuntur, haud fecus atque in melanthio, in quibus femen atrum eft ♦ Radix eius 
craffa. 

LOCVS t 
Nafcitur paflim in hortis,&pinguibus quibufdapratis Jnuenitur etiam in motl 
tibus fyluofis,& interdum in petris & muris. 

TEM P V S. 
Maio SC Iunio menfibus floret. 

TEMPERAMENTVM, 

In guftu dukedinem quandam pra? fe ferre uidetur, ut hoc nomine mediocriter 

1.3 calidam 




plantarvm historiae cap, xxxv, 10J 

A caiidameire,acmodicedigerendiuimhabereuerifimilefit; 

VIRES. EX RECENTIORIBVS* 

Recentiores omnes,tum herbarrj, tum medici, Aquilegia? omnes Aegilopis fa^ 
cultates tnbimnt,at quam re&e ipfi uiderint,Neque enim ueriftmile eft herbe que 
iubacns non eft, tantam difcutiendi ineffe facultatem poffe. Quum uero modice di 
gerat & exiccet,fcabiei & fiftulis, potifsimum (I illi farina comifceatur triticea, con. 
rerrepoteft» 

DE ALLIARIA» CAP» X X X V l> 

NOMINA. 
jjONDVM conftat quo nomine ueteribus Gra?cis & Latinis herba ha?c 
| appellata fit* Vulgo tamen,e6 quod trita eius folia ingratum ac plane aL AttUrk unde 
Iiaceum odorem redolent, Alliaris & Alliaria nominatur, Germanice met * 
JtKnobloc&tvtmt/obc? Cmfyd/ohct &<t$foant. Pandeftarum autor 
Pedem afininuin uocat. &stfwimis. 

FORMA, 
Folia eius cum primum emicant fubrotunda funt , uiola? fimilitudine, aliquan^ 
tulum tamen maiora, Adulta autem in angulos exeunt, Herba ipfa bicubitalipro. 
ceritate confurgit,caule tereti,folrjs Vrtica?, nifi quod leuiora funt, parcius fimbria 
ta,&apediculo latiora, Allrj odoratu cum teruntur,florelacfteo alboue, exiliin fiU 
quis femine,atro colore,radice oblonga,eiufdem cum folrjs odoris, 

LOCVS, 
Paffim propter fepes cVagrorum margines prouenit* 

T E m p v S» 
Folia ftatim primo uere,atqueade6 Martio ipfo erumpunt, Fioret aiitem a?fta> 
te,atque deinceps femen profert* 

TEMPE R A MENTVM, 
Quum prortusfuboleat Allium,neceffe eftut temperamertto eodem praedita 
fit * Calefacit igitur hauddubie & deficcat , non tamen perinde atque Allium in ex. 
ceffuquarto* 

VIRES. 

Eafdem prope Allrj facultates habere uel hinc conrjci poteft, quod nonnulli in 

iuribus tortiuisqj fuccispro Allio fubftituant . Proinde corpus calefacere, craffos 

humores in eo extenuare, glutinofos inciderepoteft.Omniatamen ha^cminori 

quam Allium efticacia ♦ Semen eius cum aceto emplaftri modo mulieribus 

ftrangulatu uteri laborantibus impofttum , & uulua? admotum 

prodeft, ac eafdem excitat. Et fummatim,omnia qua? 

Nafturtrj femen , fed minori effica- 

cia, poteft, 

I 4 DE ACA- 




DE ACALYPHE» CAP» XXXVI> 105 

NOMINA, 
| k a a v * h,« wIJIh Gra?cis, Vrtica Latinis nuncupatur ♦ Officina: latino 
nomineutuntttr,Germanis rtcfjcl appellat. Acalypheuero di&aeft, Acdypheun* 
fAthenaroautore^quodiniucundofittacftUjcVprurjginemciea^Cnicle *^* 
) aute, quod uellicet, pungat, ac fuo morfu fenfum laceflat,a uerbo faify, 
quod pungere & uellicare fignificat. Vrtica ab urendo, quod pruritum puftulasq? vrtica. 
igni fimiles excitet. 

GENERA, 
Diofcorides duo facit genera. Vnam afperam, quam hodie Romanam uocant: vnkn Yomttuu 
& eft ea quam pi<flam damus. Huius quidem femine in officinis utendum, non al- 
teriusqua?paffiminfepibusacdumetis nafcitur . Germanice TtMfcfrrccffcl appek 
latur. Alteram minus afperam,quam ob id mollem nominat.Hancnondum uide- 
re potuimus.In Germania noftra preter ha?c genera,alia duo inueniuntur. Vnum vrtica noHra 
maius^quodgermanicet^cytcrncflel nominat: alterum minus, germanice35tcjt. mior * 
nefjcl/uel jr><ibemcf]cl/quodnimiruminauenanafcatur,appellari{blet. Harum vnMmm * 
etiam pi&uras adrjcere placuit , quod non prorfus inefficaces efte putemus, quan> 
doquidem haud fecus atqj Romana pungere uideantur* 

FORM A. 
Romana caule eft rotundo &afpero, fylueftrior etiam &afperior, latior SCnu 
grior folrjs, femine haud diffimili in globulis quibufdam femine lini , fed minore» 
Alterapriori fimilis eft, nifi quod non fimiliter afpera eft, tenuiusqj femen habet* 

L O C V S. 
Romana apud nos non nifi fata prouenit, non fecus atque mollis uocata urtica* Rmmim; 
Vulgares paffim in dumetis ac fepibus gignuntur* 

TEMPYS, 
Semen mefsibus colligi oportet. 

TE-MPERAMENTVM, 
Subtilium eft partium,8t" temperatura? ficca?,non tamen tantum habet calidita^ 
tis utiam mordicet. 

V £ R E S. E X DIOSCORIDE. 

Vtriufq? folia cum fale illita canis morfibus,gangra?nis, malignis ulceribus,can 
cris,fbrdidis9,luxat!S3tuberculis,parotidibus 3 phygethIis 3 &abfceffib.medentur* 
Lienofis cum cerato imponuntur. Profluuia fanguinis ex naribus cum fucco trita 
cVimpofita fiftunt. Cum myrrha trita 8£impofita menfes mouent . Recentia ad^ 
motauteriprocidentias emendant. Semencum paflbpotum uenerem ftimulat, 
cVuuluas aperit. Cummellelinclum orthopnceas,pleuritidas, & peripneumonia 
iuuat.Eaqua?in thoracefimteducit. Mifcetur &C exedentibus medicamentis „ Fo^ 
lia cum conchulis decoda aluum molliunt,urinascf? mouent. Cum ptifana decocfta 
eaqua?inthoracefuntedueunt. Deco&umfoliorumcum exiguo myrrh^potum 
menfes elicit.Succus gargariiTatus,uuaminflammatamreprimit. 

EX GALENO. 
Herba? femen & folia, nam ha?c potiffimu in ufum adhibentur, digerentis ftmt 
facultatis, ade6 ut tubercula cV parotidas fanent . Sed & quiddam flatuofum obtu 
nent, quo 5C uenerem extimulant, maxime ubi cum pafTo femen bibitur . Porro 
quod non uehementer calefaciat,fed admodum tenuium ih partium,teftatur cra£ 
forum uifcoforumqj humorum ex thorace & pulmone educlio, tum quod partes 
quas contigeritpruriant . Ca?terum flatuofum eius, cuius particeps effe di&aeft, 
dum concoquitur,nafcitur:non enim aclu flatuofa eft,fed potentia ♦ Ventrem au^ 
temmediocriterfubducitipfaduntaxatabfterfione,ac ueluti titillatione, nonpur> 

gatione 



\q6 




VRTICA 

ROMANA 






VRTICA 

MiUOR 




107 



#«w#k 



io 8 



VRTICA 

M I N O R 




PLANTARVM H I S T O R I AE CAP„ XXXVII, lop 

A gatione. Gangrenofa & cancrofa, bC in totum qua? exiccari citra mordacitatem po- 
ftulant,ea conuenietiter fanat* 

EX PLINIO» 
Vrtica plurimis fcatetremedrjs . Semen eius Cicuta? contrarium efTe Nicander 
affirmat, Item fungis,& argento uiuo, Apollodorus SC Salamandris cum iure deco 
ctaeteftudinis Jtem aduerfari HyofcyamOj&ferpentibus, SC fcorpionibus ♦ Quin 
illa ipfa amaritudo mordax,uuas in ore, procidentesq? uuluas, & infantium fedes, 
taclrurefiiirecogit. Lethargicos expergifci taclis cruribus, magisq^ fronte. Eadem 
canis morfibus addito fale medetur.Sanguinem trita naribus indita fiftit,& magis 
radice.Carcinomata & fordida ulcera,fale ammixto ; item luxata ♦ Sanat & panos, 
parotidas, carnesq?ab ofsibus recedentes * Semenpotum cum Sapa, uuluas ftran^ 
gulantesaperit,&profluuianariumfiftitimpofitum. Vomitiones in aqua muL 
fa fumptum a ccena, faciles praeftat,.duobus obolis . Vno autem in uino poto, laC 
fitudines recreat. Vuluas uitrjs toftum, acetabuli menfura . Potum in fapa, refiftit 
ftomachiinrlationibus.Orthopnoicisprodeftcummelle,cx:thoracempurgateo^ 
demedigmate.Etlaterimedeturcum feminelinijaddunt Hyffopum cVpiperis 
aliquid Jilinitur lieni ♦ Difficilem uentrem toftum cibo emollit ♦ Hippocrates uul- 
uam purgari poto eo pronunciat , Dolore Ieuari todo acetabuli menfura dulci po- 
to,8£impofito cum fucco malua?, Inteftinorum animalia pelli cum hydromelite SC 
fale.Defluuia capitis, femineillito cohoneftari ♦ Articularibus morbis SC podagrix 
cis plurimi cum oleo uetere,aut folia cum urfino adipe trita imponunt ♦ Ad eadem 
radix tufa cum aceto, non minus utilis Jtem lieni ♦ Et cod:a in uino difcutit panos, 
cum axungia uetere falfa ♦ Eadem pfilothrum exiccat . CondiditlaudeseiusPha- 
nias phyficus, utiiifsimam cibis co&am conditamue profeflus arteria;, tufsi, uen^ 
tris deftillationi, ftomacho, panis, parotidibus, pernionibus ; cum oleo fudorem, 

g codam cum conchulis ciere aluum,cum ptifana pecflus purgare, mulierumqj men 
fes cum fale,ulcera qua? ferpunt cohibere. Succus quoque in ufu eft. ExprefTus illi^ 
tusqjfronti fanguinem narium fiftit, potus urinam ciet, calculos rumpit. Vuam 
gargariffatus reprimit, Si quadrupedes fcetum non admittant, urtica naturam fri, 
candam monftrant. 

DE APHACE^ CAP» XXXVII l> 

N O M I N A. 
1 * a k"h Grsecis , Aphace Latinis , uulgo Sylueftris uitia,8t" Os mundi, 
I Germanis VPilhwi&m/obev S.Cbnftofjfclf^mw uocatur. Alia eft ab 
| AphacaTheophrafti, qua? fylueftrium olerum genus eft , de qua fuo 
lloco plura dicemus. 

F O R M A. 
Exiguus frutex eft, lenticula altior, tenuioribus folrjs . Qua? nafcuntur in ea fi- 
liqua? lente maiores,terna aut quaterna femina nigriora & minora continent» 

L O G V S, 

In aruis fponte nafcitur* 

T E M P V S. 

Maio menfe floret,& fubinde femen in filiquis producit, 

TEMPERAMENTVM, 

Moderati caloris eft,ualentius autem deficcat* 

VIRES EX DIOSCORIDE. 

Semina adftringendi uim habent, quapropter ftomachi &C alui fluxiones tofta, 
fracT:a,& decocTa lentis inftar fiftunt, 

K EX GALE- 




119 




SSfflbxric&n. 




tcnfis* 
Sylueftris, 



PLANTARVM H I S T O R I AE CAP t XXXVIII* 1U 

EX GALENO, 
Aphace facultatem obtinetadftricloriam, ficut &ipfalenticula \ Sed & fimiliter 
utlenriculaediToIetrcactemm^griusquamillaconcoquitur.Aluumretinet, 

EX PLINIO, ' 

Natura ei ad fpiffandum efficacior quam lenti.Reliquo ufu eofdem effe&us ha> 
betStomachi aluiq? fluxiones fiftit femen deco&um , 

D E ANDRACHNE* C A P» XXXIX» 

NOMI NA, 
jNAPAXNH Graccis, Portulaca Latinis SC OfficimV, Germanis 'Bnt/ VortuUca. 
H t$cl&mit dicitur, corruptatamenuoce s cumefferendum effet pottjeL 
femjt/acfiporcelloruherbam dicerent, Alias 0<*wbort rjfdem appek 
llatur. GENERA, 

Portulaca in duas diftribuitur fpecies;unam hortenfem, SC alteram fylueftrem, Portuiaca hora 
qua? non eft tertium Aizoi genus,ut aliqui feducli mendofis Diofcoridis exempla 
ribus credunt.Nam quod pleriq? nomina harum duarum plantaru cofuderint, fa, 
d:um fubinde eft ut multa adulterina,que fcilicet tertrj generis Aizoo debentur,ca> 
piti de Portulacafylueftriinferta fint,queomnia prorfus expungenda ueniunt, ut 
paulopoftclariusmoftrabimus. Hortenfem Germani fimpliciter !$nt%dtmnt/ 
fylueftrem uero xoiib obet* adetbii?t$d uocant» 

FORMA, 
Hortenfis caules habetcraflbs, pingues, teretes, in altum erectos, lenteuergen- 
tes in puniceu,folia pinguia,a tergo candida, flores exiguos luteos, femina nigra in 
herbaceis calycibus cotenta. Sylueftris folia olea? obtinet>minora tamen muko,nu 
B merofiora SC tenera, rubentes cauliculos ab una radice multos in terra fefsiles, qui 
comanducati fiieco abundat,glutinofic^,& faporefalfi funt.Pfec eft genuina apud 
DiofcoridePortuIaca:deliniatio,reIiqua ueroomniafuntadulterina, SC ab imperi 
to aliquo reru,ex capite de tertio Aizoo excerpta,& huic fine omni iudicio inferta* 

LOCVS, 
Prouenitinhortorum areolis,uineis 3 cV:ali)s cultis locis,hortenfis»Ca:terum fyL 
ueftris inpetrofis cVincuItis etiam nafcitur. 

T E M P V S. 
Iunio 8iIuliopotifsimumenfib«carpendafolia&flores: femen uerofequentib, 

TEMPERAMENTVM, 
Refrigerat utraqj quidem in tertio ordine a temperatis ac medijs, humeclat ue^ 
ro in fecundo ; quare uiribus etiam non diftant, Hinc qua? in Diofcoride leguntur 
non funt propria?,fed Aizoi tertrj generis , SC a fciolo aliquo temere Portulacae fyL 
ueftriattributa?. 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 

Portulaca uim habet adftri&oriam.Cum polenta illita,capitis doloribus,oculo 
rum inflammationibus,& aliarum partiu, ftomachi ardoribus,eryfipelatis,cV uefi 
csedoloribus auxiliatur . Comanducatadentium ftupore, ftomachi &inteftinoru 
aeftuationem fluxionesq? fedat. Renes erofbs Sc uefica adiuuat » Vcneris impetus 
exoIuit.Pari effeclu SC fuccus eius prodeft potus,cV in febribus etiam ualens.Con> 
tra rotundos lumbricos,fanguinis excreatione,dyfenterias,ha?morrhoidas,proflu 
uiafanguinis percocla efficax.Contra Sepis morfus.Ocularibus medicametis utL 
liter comifcetur.Inteftinis fluxione laborantibus,aut uulua erofione affecfla infun> 
ditur . Contra dolores capitis ex uftione cum rofaceo aut oleo ex alto deftillatur. 
Exanthemata in capite cum uino exterit, Vulneribus ad fyderationem fpedantib* 
€x poknta illinitur t 

K a EX GALE- 




PORTVLACA 

HORTENSIS 



113 




PORTVLACA 

SYLVESTRIS 



Mflfribuml 



K 






1*4 FLANTARVM HISTORIAE CAP t XXXIX» 

C EX GALENO, 

Portulaca frigida SC aquea temperamento eft,pauca? cuiufdam aufteritatis parti 
ceps.Proinde fluxiones reprimit,maximebilfofas $C calidas, cum eoquod eas mu^ 
tet, & in qualitate alteret, magnopere refrigerans ♦ Hac ration e & arftuantes , ut fi 
quid aliud,adiuuat,tum uentris oiculo impofita,tum totis hypochondrrjs, potifsi 
mum in hecticis febribus.Pra?terea dentium ftuporem fanat, nempe qua? ab acido 
rum contadu afpere exiccata fuerant,leniens atq? replens,utpote cum uifcofam ha 
beat humiditatem ♦ Similiter uero SC fuccus eius . Itac^ non foris modb impofitus, 
fed epotus quoq? refrigerat ♦ Hoc fane & toti herba? comefae accidit. Qixoniam au> 
tem adftringit,utiliter dyfenterids editur,& in muliebri profluuio,&:fanguinis re^ 
ie&ionibus.Sed ad hsec multo quidem efficacior eft herbse fuccus. 

E X PLINia 
Portulaca* memorabiles ums traduntur. Sagittarum uenena,& ferpentium ha; 
morrhoidum SC prefterum reftringit,pro cibo fumpta,cVplagis impofita extrahit. 
Item hyofcyamo poto,e paflbc| expreflb fiicco.Cum ipfa non eft,femen eius fimili 
erTedu prodeft.Refiftit cVaquarum uitrjs,capitis dolori,ulceribus9 in uino tufa 5i 
impofita.Reliqua ulcera cum melle comanducata fanat. Sic & infantiu cerebro im^ 
ponitur,umbilicoq?prociduo. Inepiphorisueroomniu, fronte temporibuscpcum 
polenta . Sed ipfis oculis, e lacT:e SC melle. Eadem, fi procident, prodeft, folrjs tritis 
cum cortidbus fabas.Puftulis cum polenta & fale,& aceto ac cera.Et ulcera oris,tu 
moremq? gingiuarum comanducata cruda fedat Jtem dentium dolores. Tonfilla^ 
rum ulcera fuccus decodhc. Mobiles dcntes ftabilit comanducata . Cruditatcs fe. 
dat,uocemq$ firmat, 8c" fitim arcet. Ceruicis dolores cum Galla & Lirti femine pari 
menfura fedat. Mammaru uitia cum melle aut cimolia creta ♦ Salutaris SC fufpirio^ 

x> fis,femine cummelle haufto.Stomachu in acetarijs fumpta corroborat. Ardenrib. 
febribusimponiturcum rjolenta. Et alias manducata refrigerat etiam inteftina* 
Vomitiones fiftit.Dyfenterig SC uomicis datur ex aceto,uel bibitur cum Cumino* 
Tenafmis autem cocT:a,8£ comitialibus cibo uel potu prodeft. Purgationibus mu/ 
lierum,acetabuli menfurain fapa.Podagris calidis,cum fale ittita,& facro igni.Suc 
cus eius potus renes iuuat & ueficas . Ventris animalia pellit. Ad uulnerum dolo^ 
res,ex oleo cum polentaimponitur. Neruoruduritias emollit. Venereminhibet, 
Venerisq? fbmnia. Prgtorrj uiri pater eft, Hifpania* princeps, quem fcio propter im 
patibiles uuse morbos , radicem eius filo fufpenfam e collo gerere, pranerquam in 
balneis,6i italiberatum incomodo omni . Quinetiam inuzni apudautores, caput 
inde litum deftillationem toto anno non fentire . Oculos tamen hebetare putatur. 

DE ASPHODELO CAP* XL> 

NOHINA, 

E2<i>oAfiA02 Grecis, Afphodelus Latinis,OfBcinis corrupta uoce Af- 
fodillus,Germanis 05o\frxvuv% nominatur. 
GENERA. 
i Duo efle Afphodeli genera, utcunq? uno contentus Cit Diofcorides, 
genem. teftatur Plinius libro xxi.cap.xvrj .marem nimirum &fceminam.Mas proprie Al 

Albucut. bucus nominatur,fcemina uerb Haftula regia,quod fcilicet dum floret prorfus re^ 
grj fceptri effigie>eferat,Germanice (Solbtxmrg.Marem depingit Diofcorides, SC 
radicem eius acrem atqueadeo cibo inutilem effe tradit. Fcemin£e Theophraftus li 
UefiodM fcemi* bro vrj.de hiftoriaplantarumcap.xrj. &C Hefiodus mentionem facere uidentur, 
n<ementionefe* quandoquidemeiusufuminribo quotidianum fuifle fcribant . Hocenimdema^ 
djfe uiietur. r e ^ fo^ p £J^ a radicis mirifica acrimonia fadt ♦ Galenus eriam libro fecundo 

dealL 



ASPHODELVS 

FOEMINA 




m 



&ol^m^wibk* 



K 4 



Il6 PLANTARVM HISTORIAE CiP, XI* 

c dealiment,facult. Afphodelon fceminam cognouifle uidetur,dum fcribit, Afpho^ 
deli radice m Scyllae radici,magnitudine, figura & amaritudine quadantenus fimL 
lem effe ♦ Hscc enim de Diofcoridis Afphodelo uere dici non pofTunt, cuius quide 
radix non Scylla2,fed Pa?oniae potius fimilis eft, Deniq? non eft ut fceminae amara, 
fed acris,Neq? obftat quod noftra Haftula regia tanta amaritudine, quanta ei Ga- 
lenus tribuit,non habeat,Nam neq? ea quam Hefiodus fuo carmine tantopere cele 
brauit,tanta prsedita fuit amaritudinejalias enim citra coctura multam, cuius tame 
ille non meminit,cibo quotidiano idonea effe non potuifTet ♦ Et certe ut Aron non 
in omnibus regionib.parem acrimonia obtinet,ita nec Haftularegia parem amari^ 
tudinem omnibus in locis fbrtitur , Ade6 ut dubium non fit Hefiodum de noftra 
Afphodelo,qugfcernina eft,loquutu efTe.Defemina autemloquutuefTeHefiodtf, 
cofirmat quod alibi tradat in fyluis nafci Afphodelu, Quod certe de ea quam fcemi 
nam fecimus,re&e dici poteft,quando raro alibi quam in fyluisnafcatur.Sententia 
noftram firmare uidetur Apuleius ille, qui in libro fuo de herbis infcripto, feorfim 
& Afphodelum,^ Haftulam regiam defcribit. 

FORMA, 
Afphodelta Afphodelus mas folia habet Porro maiori fimilia, Caulem leuem in fummo flo^ 
MM. t g m f er ente, Anthericu uocatum,Radices fublongas, rotundas,glandibus fimiles, 
Tmiitct, guftu acres, Nos marem hac uice habere no potuimus.Fcemina folia habet oblon 
ga,angufta,leuiter lenta, Plantagini minori nondifsimilia; caulem leuem, in fum> 
mo non unum,fed plures flores pingues retrorfum incuruos, plenos puniceis ma* 
culis,radicem itidembulbofam,capillisAllij inftarmultis fub bulboenafcentibus, 
comatam,guftuq? glutinofam. 
D L O C V S, 

Mas non prouenit in Germania nifiinhortis culta cVplantata.Fceminauero in 
montibus & fyluis fua fponte ac copiofe nafcitur* 

T E M P V S, 
Iunio menfeflorent» 

TEMPERAMENTVM. 

Maris radix calida SC ficca eft.Fcemine. folia cum amara nonihil fint SC acria, itu 
dem calida & ficca efle, quemadmodu etiamradicem,conftat. 

VIRES. EX DIOS C O R I D E. 

Radices Albuci uim calefaciendi obtinent,urinas cVmenfes pota?mouent.Late 
ris doloribus,tufsibus,couulfionibus,ruptionibus, drachme pondere ex uino po^ 
tg medentur, Comanducata aftragali menfura uomitiones adiuuat, A ferpente de> 
morfis datur utiliter trium drachmaru ponderejllinire aute oportet morfiis folrjs, 
radice,c^floribuscumuino,Itemulcerafbrdida,cVdepafcentia,Mammaruquoc^ 
SC teftium inflammationes,tubercula & furunculos, deco&a in uini fa?ce radice:ad 
recentes aute inflammationes cum polenta.Radicis fuccus,adiecT:o uetere uino dul 
ci,myrrha &C croco fimul decocT:is,perquam utile fit oculis medicamentu. Ad puru 
lentas aures per fe,& cum thure,melle, uino &C myrrha tepefaclus prodeft, In con^ 
trariam aurem per fe infufus dentium dolore mitigdiU Cinis e radice cremata illitus, 
alopecias capillis explet, Oleum in excauatis radicibus igni decodhim,ilIitum exul 
ceratispernionibus, 8tambuftis igniconducit. Doloriaurium inftillatus auxilia^ 
tur.Candidam uitiliginem linteo anteaperfriclamin fble,illitaradix emendat, Sc 
men SC flores in uino poti, fcolopendra? SC fcorpionum uenenis egregie aduerfao- 
tunAluum quoque derjciunt. 

E X GALENO. 

Afphodeli radix utilis eft,perinde atqj Ari, Afari & Dracontij ,Extergetis fiqui- 

dem& 



PLANTARVM HISTO.RIAB C A V. XL, 117 

A dem c^difcutientis facultatis ♦ Vfta? tamen cinis calidior, 8t* exiccantfor , ttiagis te^ 

nuium partium, 8c ad difcutiendum potentior efficitur, propterea SC alopecias fk- 

nat Jneft itaqj ei extenuandi facultas,atq? obftru&a demoliendi,ueluti etiam Dra- 

contio Jdeoqjipfius coliculus arquatis tanquam fummum prsefidium exhibetur* 

EX PLiNIO, 

Defe&is corporib.ck" phthificis conftatbutbos eius eum ptifana deco&os aptif- 
fime mederi,panemq$ ex his cum farina fubaclum faluberrimum effe. Nicander e£ 
contra ferpentes SC fcorpiones, uel caulem uel femen, uel bulbos dedit in uino tri^ 
bus drachmis : fubftrauitqjfomno contra hos metus.Datur 8c"cotra uenenatama^ 
rina,8£ contra fcolopendras terreftres. Folia quoq? illinuntur uenenatoru uulneri- 
bus ex uino. Bulbi neruis articulisqj cum polenta tufi illinuntur , Prodeft &C conci^ 
fis ex aceto lichenas fricare Jtem ulceribus putrefcentib. ex aqua imponere.Mamu 
marum quoq? 8t"teftium inflammationib, Decocli in faece uini,oculoru epiphoris 
fuppofito linteolo medentur ♦ Folrjs in quocunq? morbo deco&is magis medici u* 
tuntur. Item ad tetra tibiarum ulcera,rimasq? corporu quacunq? in parte,farina are 
factoru.Succus quoq? ex tufisexpreffus,autdecoc1:us,utilis fitcorporis doloricum 
melle Jdem odore corporis iucundu affec1:antibus,cum Iri arida 8cfale exiguo.Fo^ 
liaetiam fupradiclis medentur,8£ ftruniis,panis, ulceribus in facie,decocl:a cum ul 
no. Cinis e radice alopecias em endat,cx^ rimas pedum , Deco<fbe radicis in oleo fuc^ 
cus,perniones &C ambufta. Et ad grauitatem aurium infunditur . A contraria aure 
in dolore dentium. Prodeft $C urina? pota modice radix,& menjl:ruis,8c" lateris do^ 
loribus Jtem ruptis,conuulfis,tufsibus,drachma? pondere in uino pota.Eadem 8£ 
uomitiones adiuuatcomanducata. Seminefumpto turbaturuenter, Chryfermus 
cV Parotidas in uino decoclra radice curauit Jtem ftrumas,admixta cachry ex uino, 
b Quidam aiunt,fi imppfita radice pars eius in fumo fufpendatur,&quarta die folua 
tur,unacum radice arefcere ftrumam.Sophocles ad podagras utroq? modo, cocta 
crudaqj ufus eft, Ad perniones deco&a ex oleo dedit, &fuffufis felle in uino,8chy^ 
dropicis ♦ Venerem quoq* concitari cum uino 8£melle perundis, autbibentibus, 
tradiderunt.Xenocrates 8clichenas 8£pforas, radice in aceto cocla tolli dicit ; Item 
fi cocffo. Cit cum hyofcyamo &pice liquida,alarum quoq? cV feminum uitia.Et capit 
lum crifpiore fieri,rafo prius capite,fi radice ea fricetur. Lapides renum in uino de^ 
cocTaatqjpotaeximit. Hippocrates femen eiusad impetus lienis dari cenfet^Iu^ 
mentoru quoqj ulcera ac fcabiem,radix illita,aut decoclg fuccus ad pilum redudt* 

A P P E N D I X. 

Animaduertendu facultates a Diofcoride cV Galeno comemoratas,Albucofeu 
Afphodelo mari conuenire,huius enim radix guftu acris eft.Quac uero a Plinio re 
cenfentur,ha?partim mari,partim fceminsedebentur.Fccmin^cuius radix 8dfolia 
glutinofa&amarafunt,ulceraglutinandi,fcabiem,rimascpcorporum,&fiqua?fi'- 
miles funt facultates conueniunt,quas periti methodi fimplicium medicamentoru 
facile difcernent. Experientia etiani quotidiana teftatur, huius ufum effe in ulceri^ 
bus malignis falutarem.Quacautem mari finttribuenda?,ex Diofcoride, Galeno, 

8tguftuquiuis deprehendere poterit. Nos in tranfcurfutantumparumat^ 
tentos monereuoluimus , neindifcriminatim 8t"promifcue a, 

ktriq? generi has facultates ineffe putarent, 
DE ATRA- 



118 




ATRIPLEX 

HORTENSIS 




Bottm* 



lZ0 DEATRAPHAXI» CAP^XLI^ 

c 

NOMINA, 

epji^pl t p a $ a s 1 2, ufflvritoJxafoy Gra?cis, Atriplex Latinis bY Officinis,Ger 

, L . . r :^J manis COoiun ot>et* OOiitm nominat. Atraphaxis Atticis d Iiteram 

fliwrc ctoffa. t u3j m r mutare rrequeter amarmbus,dicta eii.quod k&us *uf s, id elt Jta^ 

R#. j tim in amplitudine adolefcat. Siquidem odauo a fatudie profilit,con^ 

6s3iB«E=i feftimq? incremento proficere uidetur.Fidem celeris augmeti facit ere 

ptum in confinio ceteris herbis alimentum. Ac ne in hortis quidem iuxta eam nafci 

chryfokchd* quicquam tradut,nifilanguidum.Chryfolachanon uero,id eft, aureum olus dixc 

m ' runt,aluteoquemprofertflore. 

GENERA, 
Duo Atriplicis funt genera, fatiua feu hortenfis,8c" fylueftris.Satiuam fimplicL 
ter Germani 0fio\tm/ fylueftrem uero cum adieclione aliqua, VO tlb molterc/o&etr 
%&mnoitm/o&ettkin(£fyti$miitcn nominant. 

F O R M A. 

AirijAexhor* Hortenfis caulem funditquadratum,ramis brachiatum, quibus primum flores 

tenfis. j ute j €X {g U i 3 j eln foliatum femen dC obductum cortice promitur . Radicem unam 

habet in altum defcendentem,non glabram, fed fibris quibufdam capillata, Sylue^ 

Syhcjlris. ft r i s tam luxuriofa proceritate prodit, ut quaternos fa*pe cubitos excedat : caule ut 

hortenfis angulofo,ramofb, 8c" purpurafcente: folio hortenfi non admodum difsi^ 

mili, potifsimum quod ad colorem attinet : flore luteo exiguo , femine race matim 

congefto,radice fimplici in altum defcendente,ex qua fe multa: promunt. 

L o c v s. 
Hortenfis non ni(i fata prouenit.SyIueftris fua fponte nafcitur ; Vtraque autem 
d afsiduohumorefatiariamat. 

TEMPVS» 
Vtraque lunio &C Iulio menfibus floret,deinde femen proferunt. 
TEMPERAMENTVM. 

Atriplex humida in fecundo ordine, (xigida. autem in primo ♦ Hortenfis tamen 
fylueftri humidior frigidiorqj exiftit. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Efturolerum modo elixum. Aluummollit.Crudum uelcoclumillitum panos 
difcutit.Semen eius potum cum aqua mulfa morbum regium fanat. 

EX GALENO. 

Atriplex celeriter,ob lubricitate, uentrem permeat ♦ Parum autem omnino eius 
eft,quod digerendi obtinet facultatem.Phlegmonis cV phygethlis quide incipien^ 
tibus^crefcentibus^mollibusadhuc^acuelutiferuentibusjhortenfismigentibus 
uero,declinantibus,86'ndurefcentibus comodior eft fylueftris.Semen eius abfter^ 
gentis eft facultatis,proindeadmorbum regiumexiecorisobftriKftioneprogna^ 
tum utilis eft. 

E X P L I N I O. 

Coquit difficillime. Addidere Dionyfius dC Diocles,plurimos gigni ex eo mor^ 
bos,nec nifi mutata fepius aqua coquendumjftomacho cotrarium effe, lentigines 
bC papulas gignere. Hippocrates uuluaru uitrjs id infundi cum Beta . Lycus Nea^ 
politanus cotra cantharidas bibendu dedit.Panos,furunculos incipientes,duritias 
omnes,uel cocto uel crudo illini utiliter putant.Item ignem facrum,cum melle,ace 
to,nitroqj .Similiter podagris. Vngues fcabros detrahere dicitur fine ulcere . Sunt 
qui morbo regio dent femen eius cum melle,arterias SC tonfillas nitro addito perfri 
cent,aluum moueant,co&o aut per fe,aut cum malua, aut lenticula condtantes uo 
mitiones, Sylueftri capillos tingunt,& ad fupradi&a utuntur medicina, 

EX SYMEO' 




121 




£<tt&0&ttwWck' 



PLANTARVM HISTORIAE CAP t XLI, U3 

A EXSYMEONESETHI. 

Ventrem quidem cit,prodeft ad caliditatem iecoris,ac idlericis , cV calidam tem^ 
peraturam habentibus fuccurrit . Comodiffima autem biliofis. Cum malua illita, 
inflammationes fedat. 







DE ATRACTYLIDE» CAP» XLII^ 

NOMINA, 
tpaktyais, « lcvU^K^ix Gra?cis: Atraclylis , Cnicus fyluefter LafcU 
nis dicitur . Atradylis autem ideo dicta, quod ea antiqua? mulieres pro Atraitylis uttde 
fufb utebantur: vjfcaer@ j enimfufuseftGreds.SylueftrisueroCnicus, diaa - 

quia Cnico urbano fimilis eft. SylueH ™ 

t^ cnicus* 

GENERA, 
Sylueftris Cnici feu Atraclylidis, Plinio lib. xxi. cap. xv, cV Theophrafto libro 
vi.cap.iirj .autoribus,dua? funt fpecies. Vna mitior, & Cnico fatiuo fimilior. Hanc 
proprie Greci AtracT:ylida 3 Latini uero fufum agreftem,aut colum rufticam, quod AtrdtyUs pro* 
eius caule rigido admodu & exili,ueteres mulieres pro colu,ut di&um eft, uteban^ pricditla. 
tur 3 nominabant,SuntquiCartamufylueftremappellant. Germanice itaq? uocc cattmwfyU 
tur wilber felfcfajfiwr/ ut hac ratione difcernatur a Cnico, quem aliqui Cartatnu, «eflrfc. 
cV Crocum hortenfem nominat. Alterahirfutior, caules 8c" folia Soncho no afperse 
fimilia habens,que OfFicinis omnibus & uulgo Carduus benedict-us nuncupatur, carduusbene* 
Germanice C<vcb<>hcmbict/l*><>inxom%/Qhct gefeejnete* Mjfel uocatur* dfc 

FORMA, 
Spina eft Cnico fimilis, in fummo autem uirgularu folia multo longiora habes, Atrrftytk pro* 
caulem magna ex parte nudu^afperumqj,quo etiam mulieres pro fufb utuntur. Ca & rie rfi& ' 
b pitula in cacumine aculeata,fl ore pallidu,radice tenuem,inutilem . Ex qua fane de^ 
fcriptione omnib. perfpicuu effe putamus,fpina quam picta exhibemus efle Atra- 
cl:ylida,quodCnicQ fatiuo fimilis admodu fit,8i in cacumine uirgularu folia quam 
Cnicus longiora habeat, caulem deniq? magna ex parte nudu, autumni potiflimu 
tempore,quo foliafua fponte decidm,&minimeleue,fed afperMriatuq? obtineat. 
Idem etiam rigidus & exilis eft,utfufi ufum pra?bere queat. Summitati quocp eius 
capitula infident fpinofa , flos illi pallidus, radix tenuis: 8c* in fumma,nulla eft nota 
qug huic non refpondeat.Carduum autem benedi&um uulgb nominatum effe aL cardm bene* 
teram Atradylidis fpeciem,exTheophrafti&Piinfj uerbis oftendi poteft: hirfu- *'&«• 
tus enim eft,caulibus Soncheis,humi ferereptantibus:propter fui enim mollitiem 
ueluti feflfilis caducusq? folo procumbit, femine minuto, frequenti, amaro, &pilis 
barbato,quod molli lanugine operitur.Flos ei pallidus luteusue. 

L o c v s. 
Mitior Atraclylis in aruis &montibus,hirfutior autem in hortis iam pafsim pro 
uenit. TEMPVS. 

Prior Augufto menfe apparet,eius tamen femen anteautumnum non mature^ 
fcit. Pofterior citius nafcitur, eius tamen femen fer6 etiam ad maturitate peruenit. 

TEMPERAMENTVM. 

IGuftu cum amara? fint fpina? ha?,euidentifsimu eft calido cV ficco temperamen^ 
to effe pra?ditas,id quod ex earundem etiam facultatibus colligi poteft. 
V I R E S. E X DIOSCORIDE. 

Atra&ylidis folia,coma & femen trita cum pipere uinoq? pota,contra fcorpionu 
idus profunt. Sunt qui dicant a fcorpion&us percuflos quandiu teneant eam her^ 
bam,non fentire dolorem,depofita uero,dolore afEci. 

E X GALENO. 
AtracTylis aut Cnicus fylueftris.Ha?cplanta ex fpinaru eft genere.Facultateha^ 
betdeficcandi,&modicedigerendi. L z APPEN' 



&ih MWv 




\l6 PLANTARVM HISTORIAE CAP t XLII, 

C APPENDIX. 

Prima fpina fri fanandfs ulceribus 8c" fiftulis diuturnis efficacifsima eft. Altera 
quam Cardum benediclum uocat, obftrudionesinternoruuifcerum tollit,urina 
mouet,calculum frangit,ulcera,potifsimupulmonis,fanat . Percufsfs aferis uene^ 
natis medetur.Negant etia peftis experiri contagia,qui aut cum cibo,uel potu prac 
fumpferit, lam quoqj correptis magno fore remedio fibi uulgus perfuafit . Ex quL 
bus etiam omnibus fit perfpicuu,eafdem quas ueteres Atraclyli tribuerut,utranqj 
fpinam habere facultates Jtem herbam quamCardum benediclum uocant,contra 
ferpentum cV fcorpionu morfus ualere omnibus in confeflb eft:quam fanefaculta^ 
tem cum Atractyli etiam afsignet Diofcorides, cofequitur ab eadem diuerfam no 
efle.Recentiores Cardum benedielum cotra capitis uehementifsimos dolores,uer 
tiginem, memoriam amiflam, in cibo autpotu fumptum ualere tradunt , Item ad 
putrefcentia ulcera, mammarum potifsimu, fi in puluerem redadus infpergatur, 

DE ANGELICA^ CAP^ XLIII» 

NOMINA» 

|S31JJ^VNQyiD ueteribuscognitafuerit ha?cherba, &quonomineappellata 

Angdkd no e# SlS^S 1 fit,nondu fcire licuit. Neq? enim Smyrnion eft, quod fcilicet umbellam 

smymion 3 ne^ l^^Sfl Anethi&femenrotundumialia^multaquscdefcriptiorequirit, noha 

Mpfow* p-^SIfeFp beat ♦ Silphion etiam efle haud poterit, quod folia Apij habere minime 

deprehendatur . Recentiores autem uno ore omnes Angelicam, & Sanclifpiritus 

sMifriritiu radicem, a fuauifsimo eius radicis odore, quem fpirat ; aut ab immenfa contra ue^ 

tatixcur dm. nenafacultate,appellant.Germanis %n$di$/obtz bc$ ftciligcngeyffe xvuvt$/0' 

d ber 35*ttj¥wut?Q uocatur» 

GENERA. 
•Rortenfis. Duo eius herba? inueniuntur genera. Vna enim mitior eft, cuius quidem radix 
Sylneilm* ualdeodorata,aGermanis $<tm %n$did? nominatur.Alterafylueftris,eiusradix 
fuaui odore reftituitur,& a Germanis *mlbc Zngdid? nominatur» 

F O R M A. 
Caulem profert duum cubitorum,cocauum : folia oblonga, per ambitum ferra 
ta,fubnigra:flores in purpura candidos,femen latum,foliaceum ; radicem craflarrt 
& multam,foris nigricantem,intus candidam» 

LOCVS, 
Mitior in hortis plantata proucnit, & in montofis ettam nonnullis locis, perin^ 
deatquefylueftris. 

TEMPVS. 
lulio & Augufto menfibus floret. 

TEMPERAMENTVM. 
Calefacientem & deficcatoriam uim in tertio ordine ei afsignant herbarrj re. 
centiores. 

VIRES. 
Aperit, extenuat, difcutit, utrecentiores perhibent. Vnice uenenis aduerfatur» 
Pefnlentise populatim fxuientis arcet cotagia ♦ Corpora alue peftifera uindicat, fi 
tantUjUtaffirmat^in ore teneatur. Per hyemem cicerismagnitudinecum uino, per 
e.ftate ex ftillatitio rofaru liquore fumpfifle fatis eft. Nec fenfuru eo die contagione 
pollicent,quo quis deuorarit;nam urina '■& fudore uenenu abigit. Lenritia pituitae 
digerit,quapropter tufsi,quam frigus attulerit,medet. Crafla qugfn thoracecoie^ 
rint,difcutit.Herbaipfa in uino 8daqua eocta uulnera interna glutinat. Cocretum 
fanguinerefoluit,ftomachu efu eorroborat» Cor recreat» Pituita uentriculi derjcit, 

foftidia 






. 




u 7 



LOLIVM 



&<xmn> 



128 PLANTARVM H I S T O R I AE CAP t X L 1 1 1* 

c faftidiaciborumdifcutit, cVelanguefcente inuitatappetentiam.Rabiofi canismor 
fu,aut ferpentis ictu liberat, fi contrita cum ruta & melle foliaindantur, dein cocla 
in uino bibantur, Libidinem extinguit oreieiuno fumpta.Lafsitudines reficit,tho 
racemexpurgat.Suprafebricitantis caputimpofita,ferturad fe feruoreelicere, Va 
Iere contra fafcinationes adfirmant,fi quis eam fecum geftarit» 

DE AERA^ CAP^ X L 1 1 1 !► 

NOMINA, 
IQSP^pff* 13 A > udvxg&jiQtoJviop Gra?cis:Lolium Latinis dicitur, Officinse nonuL 
ofjficiturum ^^^^S^ nGn ^ ne magno errore 3 pro Melanthio fcu Nigella utuntur, ut non 
emr ' !?OK^f 1 temer ^ etlam Pfeudomelanthion dici queat, Germanis &<tttm / cbcv 
Piffl£g3S 3vo nwcffcle appellatur. 

FORM A. 

Folio conftatangufto,Theophrafto lib. virj . de plantaru hiftoria,cap.vrj. tefte, 

pingui&pilofo,florefubpurpureo,femineexili in filiqua hifpida, uel ut Plinius 

mt 3 in cortice aculeato. Ex q ua fiquidem defcriptione fatis perfpicuum fit omnibus, 

pfeudomekn* Pfeudomelanthion hoc effe Loliumrfolia nanqjPorri habet,oblonga,hirfuta,flox 

thon e& io* rem p ur p ure ^f emen fn pilofajonga, angulata, acper interualla ftriata filiqua. Et 

ut paucis fingula comple&ar, hordeo, cuius ut reliquarii frugum peftis & uitium 

eft,tota efTIgie non difsimile eft* 

LOCVS, 
Non folum in triticea SC hordeacea, fed in omni fere alia fegete per fe prouenit. 
Frugum acerba peftis,ideoq? a Vergilio infelix appellatum» 
D TEMPVS, 

Iunio menfe floret,& fubinde femen profert* 

TEMPERAMENTVM, 
Deficcat oC calfacit efficadter, utpropinquum fit acribus magis quam Iris : fed 
noneft perindeutillatenuium partium, uerummultum abeft.Secundum hocpo 
natipfum quifpiam in principio tertij ordinis excalefacientium, in fine uero fecun^ 
diexiccantium, 

V I R E S. E X DIOSCORIDE, 

Lolium molitum nomas,putredines,8c"gangrenas cum raphanis cV fale illitum 
compefcit.Feras impetigines,&lepras cum fulphure uiuo cV aceto lanat. Strumas 
quoque cum fimo columbino Sc lini femine in uino decocftim difcutit. Qua? segre 
maturantur rumpit . Decodlu ex aqua mulfa &illitum,ifchiadicis prodeft.Si cum 
polenta^autmyrrhajautcroco^autthurefufritum^conceptionesadiuuat* 

E x P L i N i o. 
Lolium molitum ex aceto cocftum impofitumc£,fanatimpetigines,celerius quo 
isepius mutatum eft.Medetur &podagris,alijsq? doloribus cumoxymelite.Cura< 
tio ha?c a cseteris difFert . Aceti fextario uno dilui mellis uncias duas iuftum eft ; ita 
temperatis fextarrjs tribus,decoc1:a farinaLolrj fextarrjs duobus ufque ad crafsitu^ 
dinem, calidumq?ipfum imponidolentibusmembris. Eademfarinaextrahitofla 
fracla.Magis etiam casteris purgat ulcerauetera, &gangra?nas ♦ Cumraphano 8C 
fale SC aceto lichenas.Lepras cum fulphure uiuo ♦ Et capitis dolores cum adipe an. 
ferinoimpofitafronti . Strumas &panosconcoquitcum fimo columbino, &C lini 
femine decodtain uino* 

A P P E N D I X. 
Iam comemoratas facultates huic etiam herbse,qua Germani Kattw nominat, 

recentio^ 



M^fe 




n? 



Vincetoxicum. 




130 PLANTARVM HISTORIAECAP, X L 1 1 1 1, 

recentiores tribuunt* Mirifice enim hanc in fanandis impetiginibus, alrjscp fcabiei 
generibus comendant Jtem in uulneribus glutinandis,ac fiftulis curandis, compe 
fcendocp fanguine,eius effe ufum tradunt,ut hinc etiam liqueat hanc ipfam a Lolio 
noneffediuerfam, 

EX SYMEONE SETHI. 
Vim a?qualem Iridi obtinet. 

DE ASCLEPIADE^ C A P* X L V* 

NOMINA, 

1 2 k a h p 1 a 2 Grarcis, Afclepias Latinis,herbarrjs Hirundinaria,Of< 
jficinis Vincetoxicum,Germanis &d)xv<ilbenxviiv% appellatur.Afcle 
Afclepm unde | J P*as autem ab Aefculapio antiquo medicine autore nominata eft. Hi- 

*<Sa. ^SEm^ rundinaria uer6 a filiquis quas producit, que dehifcetes plumofum fe 

HmiditttcrU. gjilillfaOj m en oftendunt>atqueade6 hirundinis efFigiem referut» Vincetoxicu, 
uel reclius ntm-nfrwy hauddubie di&a eft, quod illi inugnis aduerfus uenena uis fit, 
ut paulo poft fufius docebimus, 

FORMA, 
Ramulos profertlongos,in quibus folialonga Hederac fimilia * Radices nume^ 
rofas,tenues,odoratas,Flores grauiter olentes.SemeSecuridacgfeu Hedyfari. Ex 
qua deliniatione nemini non perf^icuu fit Vincetoxicu appellata herba,efle Afcle^ 
piada.Fruticofafiquideherbaeft,caulemobtinensrotundu,leuem 3 tenuem 3 acfere 
iunceu,ramulis longis,folio hederaceo, fed oblongiori, in uiridi nigricante, florib, 
exiguis, candidis,aut uerius in albo pallefcentibus, grauiter odoraris,ex quibus fili 
quac oblonga? fiunt,quse dehifcentes femen plumouim Securidacsc fimile, hoc eft, 
rufum & latum oftendunt, radicibus multis,exiguiSjtenuibus a cxIodoratis,ade6 ut 
nulla fit prorfus nota quse illi non refpondeat aptiflime» His accedunt locus natalis 
cV facultates, qua? fingula cum Afclepiade illi communia funt,quemadmodu ex i)s 
quas ftatim fubrjciemus manifeftifsimum fiet» 

LOCVS. 
Prouenitinmontibusafperis,altisacarenofis« Copiofifsime autem nafcitur iti 
monte haud procul a Tubinga fito,in quo olim arx pofita fuifle fertur, 

TEMPVS, 

Augufto menfe floribus abundat, acfubinde feminainfolliculis oblongis,for^ 
mam hirundinis cum dehifcunt referentibus, profert* 

TEMPERAMENTVM, 
Afclepias,Paulotefte,calida,ficca,cVtenuisfubftantiseeft + Quo fane tempera^ 
mento Hirundinaria etiam prardita exiditt amara fiquide cV parum glutinofa eius 
eft radix,folia uero aliquam prse fe ferunt adftric1:ionem;utiterum euidenter appa^ 
reat,Hirundinariam efle Afclepiada* 

V I R E S. EX DIOSCORIDE, 

Radices cum uino potse,torminibus,cV uenenatoru morfibus fubueniunt. Fo^ 
lia uero illita maleficis in mammis & utero uitrjs opitulantur* 

E X PAVLO, 

Torminibus in uino pota competit. Illita uero uenenatorum morfibus,cVmali> 
gnis mammarum & uteri uitrjs fuccurrit* 

EX PLINIO. 

Radices torminibus medentur, & contra ferpentium ic"lus non folum pota, fed 
etiam illita profunt, 

APPENDIX, 

Recentiores radice eius magna efficacia ad menfiuprouocatione utuntur, cV ad 

rabidi 



l#t PLANTARVM HISTORIAE CAP, XLV+ 

c rabidicanis morfum,uenenisqj potenterrefiftereaffirmat,undeetiamhaudteme* 
vifirix toxici. re Vi&rix toxici ab rjfdem appellata eft.Hydropicis etiam radicem in uino macera* 
tam cVfubinde co&am, mirificeauxiliari tradut.Flores prgterea foliacp ficcata, mox 
trita,uulneribus utiliter infpergi aiunt. Sordida etiam ulcera purgare,&ad cicatrice 
perdttcere, genitaliumqj uitrjs 8C rupturis egregiemederi docent. Qua? in uniuer^ 
fum omnes facultates cum ijs quas Afclepias obtinetpukhrequadrant,uteandem 
e(Te Hirundinariam uocatam herbam,nullus deinceps dubitare debeat. 

D E A P I O CAP^XLVI^ 

NOMINA. 

fjSpllll 11 ! ° 2 > "%*' »WP«&dAx»& Gra?cis ; Apios, Raphanus fylueftris Lati, 

Apbscurditii. %£ nis dicitur.Officinis incognita.Germanis tttbimf/HZtdtekn/lttbfei. 

W^^i $cn/$C llthmwtbd appellatur . Apion uero dixerunt Gra?ci,quod ra. 

ifchM. IS^SIjBdids extremum in pyri formam turbinatur.Eadem etiam ratione ifchas 

chmtbdmos. 3C chamarbalanos ab ijfdem nominata eft, quod in ficus, uel glandis effigiem radi- 

cis extremu turbinetur , Quapropter non inepte Latinis etiam glans autficus, feu 

caricafylueftris nominabitur» 

FOR-MA. 
Ramulos duos aut tres iunceos,tenues,rubentes9 profert,qui fupra terram pa- 
rum fe attollunt.Folia ruta? fimilia,longiora tamen,& uirentia. Semen exiguu.Ra 
dicem Afphodelo fimikm,& ad pyri figuram accedentem,rotundiorem tamen,8c" 
liquore pknam,intus candidam,foris nigro cortice te&am. Ha?c Diofcorides. Alrj 
d adijciunt Apion habere tenues capreolos,florem Pifb no difsimikm,fed longe miV 
norem.Qug fingulafatis declaratherbam cuius picfturam exhibemus,effe Apion; 
ramulosenimmagnaexparteduos,uel ternos,imo utTheophraftdsait quater^ 
nos,&interdumplures emittit,iunceos,tenuesc£, 8t"infimaparterubentes,qui fiu 
praterram parum fe extoll u nt. Folia quoque Ruta? habet,at longiora & uiren, 
tia. Semen etiam exfguum . Radicem denique Afphodelo mari fimilem , SC ad py^ 
ri effigiem accedentemrquod tamen no de tota radice,quglongifsima eft &C tenuis, 
intelligendum uenit,fed de extremis eiufdem,hoc eft, nucibus feu glandibus ab ea 
dependentibus, pyri autficus formam habentibus,qualibus etiam Pa?onia?fcemL 
na? radix afsimilatur. Succofa quoq? radix eft,intusq? candida ♦ Quibus omnib. ao 
cedunt flores Piib fimiles, & mirificeodorati, minores tamen : necnon capreoli te^ 
nues. Coueniunt etiam uires,ut ex fequentibus patebit, ita ut prorfus nulla fit no^ 
ta qua? reclamare uideatur» 

LOCVS, 
Prouenitin frumentaceis agris, hordeaceis potifsimu, tritici cVzea?, quos inter^ 
dum fues, ducla? cupiditate eius radicis,feu reclius nucum ex radicedependentiu, 
v<tnh porcinut prorfus euertunt» Atque hinc eft quod panis porcinus a quibufdam nominetmv 
wdiihts* TE M P v s.- 

Floribus abundatodoratis admodum Iunio menfe, 

TEMPERAMENTVM. 

Apios temperatura calida eft SC ficca mediocriter, id quod ex guftu facile depre* 
henditur. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Pars radicis fuperior fumpta,uomitione bilem pituitamqj extrahit Jnferior per 
aluum.Totaueroutrinquepurgationesmouet. Succus eiusfefquiobolipondere , 
hauftus, utraqueparte,hoceft,fapra&infrapurgat. Cumueroliquoremcollige^ 
re uolueris,tundito radices, coniecftisq? in craterem aqua plenum mifceto,tum pen 
na colkdum qui fupernatabit liquorem ficcato» 

£X Pll- 



PLANTARVM HISTORIAE C A P t XLVI, 



*# 




EX PLlNia 
Succuspttrgat utraqueparte fefquioboloinaqua mulfa*Sic cVhydropicis da- 
tur acetabuli menfura. 

APPENDIX. 
Experientia teftatur nuces has naufeam atqueadeo uomitionem ciere, fi qttis iV 
lis uefcatur* 

DE ASTERE ATTICO C AP» XLVH» 

N O M I N A* 
1.2 t h p K%wsA*€mvioy Graecis : After atticus , Inguinalis Latinis dicitur, inguitudisi 
I OfFicinis ignota herba ♦ Germanis Btetmhr^ut comode appellari po. 
I teft * Afteris autem nomen, non a foliorum in caulibus, fed in floribus AHerunde 
jpotius figura SC fitu,accepit.Siquidem foliorum in huius herbg flore nu <&&. 
merus & forma, ftellam pra? fe ferunt, uel ut Plinius ait, capitula per ambitum dL 
uifa folrjs pufillis,ftella? modo radiata funt. Errant itaque qui fingula folia in cauli^ 
bus ftella?formamreprefentareputant.Bubonium & Inguinalis, quodinguinum mguiulkqme 
prsefentaneum fit remedium,dic1:a eft + appelkta. 

FORMA, 
Cauliculus lignofus,purpureu &luteum in fummo florem habens,ueluti Cha- 
mazmeli capitulu m,undique per orbem incifuris diuifum, foliolis ftella? fimilibus* 
Qua? uero circa caulem funt folia, oblonga SC denfa hirfutaue. Ex qua quidem de- 
liniatione omnibus perfpicuum fit,herbam cuius pi&uram exhibemus efle Aftera 
atticum. Nam caulis eius lignofus eft, folrjs ueftitus oblongis & denfis,in cacumi^ 
b ne flos illi purpureus 8C luteus, ftella: modo radiatus, qui fubinde in pappos abit: 
radix fibris multis capillata* 

LOCVS, 
Nafcitur in collibus,montibus altis, Sc fyluis* 

TEMPVS» 

Augttfto menfe utplurimum floret, durantcpin magnam autumnipartem eius 
flores* 

TEMPERAMENTVM, 
Mixta? eft potentise,uti rofa:refrigerat enim,non tamen uehementer,& digerit 
atque exiccat,quod fcilicetilli amara indt qualftas. 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Aeftuanti ftomacho illita cofert. Succurrit etiam oculorum inflammationibus, 
bubonibus, & procidenti fedi ♦ Traduntpartem in flore purpuream, fi bibatur ex 
aqua,anginacorreptis, cVpuerorum comitialibusopitulari. Recensinguinumin. 
flammationibus illita prodeft.Sicca finiftra manu dolentis decerpta, inguini adak 
ligata doloribus liberat. 

E X GALENO, 
Non tantum illitum,fed etiam fuipenfum bubonas fanare creditur.Habet uero 
quiddam etiam digerens,ut mifta? Cit facultatis,uerum id non adftringit. 

EX PLINIO, 
Bibituraduerfus ferpentes. Sedadinguinum medicinam finiftramanudecerpi 
iubent^&iuxtacinclxis alligari.Prodeft dC coxendicis dolori adalligata. 

M DE AGRO- 



i?4 




ASTER 

ilTTICVS, 



&tw\8mt. 



. 




lls^: 



DE AGROSTI^ CAP» XLVIII* n $ 

NOMINA» 
r p n 2 ti 2 Gr2ca's,GrameiiLatinis 3 Germani's (5ia$ appellatur. Gra 
men uero diclum eft 3 quod geniculatis internodrjs mirifice ferpat, a gra Gumm unk 
1 1 diendo^ uel a gignaidi fcecunditate ; fiquide crebro ab ijs nouas fpargit dittum. 



Iradices. F O R M A. 



Geniculatis per terram ferpit ramulis^ ab rjs dulces geniculatasqp radices fpar^ 
git.Folia eius acuminata,dura 3 cVut parue arundinis lata^qua? iumenta bouescp pa^ 
fcunt ♦ Exquibus uerbis planum fitomnibus 3 plantam hanc 3 cuius picTruradamus, 
effe ueri graminis genus : geniculatis enim ramulis per terra ferpit, & ab ijs dulces, 
geniculatas^&exiguas admodum ac tenues radices fpargit.E dodrantalibus etiam 
ramulis circa unumquenq? geniculu bina folia acuminata 3 dura ac lata emittit. Fio^ 
ribus deniq? ad grame Parnafi accedere uidetuncandidi enim funt,& quinis diftin 
cti folrjs,& his ipfis diffeclistquibus decidentibus folliculi rotundi lini inftar, femL 
nepleniexiguo^utParnafigramen^prodeunt, Adeo utnemo fitqui non uideatiL 
li per omnia graminis refpondere notas, Quare reprehenfione digni funt 3 qui Eu^ ErrorquorundS, 
phrafiam effe putant, [cpkfuriorum. 

LOCVS, 

Pafsim nafcitur in umbrofis locis 3 cV dumetis. 

TEMPVS, 

In fine fere Aprilis floribus fuis candidis &C elegantibus ornatur* 

TEMPERAMENTVM. 
Radix graminis mediocriter frigida cVficca eft 3 mordacitate quandam exiguam., 
cVpartium tenuitatem obtinens.Herba uero ipfain primo quidem exceffu refrige^ 
B ratjn humiditate uero Sc ficcitate moderata ♦ Semen alibi quidem imbecillum eft, 
in Prrnafb uero deficcatorium 3 8£ tenuium partium cXfubacerbum* 
VIRES. EX DIOSC<t>RIDE, 

Graminis radix trita & illita uulnera conglutinat, Deco&um eius in potu tormi 
nibus medetur,& urinas difficultatibus* Calculofa etiam uefica: excrementa comk 

.MUiU EX GALENO, 

Radix cruentaulceraglutinat* Ca?teru mordacitas SC tenuitas quaeradiciineft, 
exigua eft quidem 3 fed interdum tamen frangere lapides affolet,fi quis ipfam deco 
quens bibat* Semen autem alterius quidem imbecillum eft 3 eius uero quod in Par 
nafb nafcitur,urinam ciet,8£ fluxus uentris bC ftomachi reficcat* 

E X PAVLO. 

Gramen Parnafimaximeutile eft 3 ficeat,modiceVefrigerat 3 tenuiupartiu ; ,cV: fub 
acerbum^eocjjuulnera cruentaglutinat, cVdecodu eius ueficecalculos confringit, 

EX PLINIO, 

Deco&umgramenuulneraconglutinat, quod&ipfa herba tufa prasftat: tue^ 
turq? 5 8£ ab inflammationib. placat ♦ Decoclo adrjcitur uinum ac mel : ab aliquibus 
&C thuris;, 8t" piperis^cV myrrha? tertia? portiones.Rurfusq? coquitur in a?reo uafe ad 
dentiu dolores 8C epiphoras.Radix decofta in uino^torminibus medetur^cVurina? 
difficultatibus,ulceribuscj? uefica?.Calculos frangit. Semen uehementius urina im 
pellit 4 Aluuuomitiones9 fiftit. Priuatim autedraconumorfibusauxiliatur. Sunt 
quigeniculanoueuelunius , uel eduabus tribusue herbis , ad huncarticuloru nu- 
meru inuolui lana fuccida nigra iubeat,ad remedia ftrumg panorumue. Ieiunu de- superMofum. 
bere effe qui colligat. Ita ire in domu abfentis cui medeat, fuperuenieti'% ter dicere, 
Ieiunio ieiunu medicamentu dare,atq? ita alligare^triduocj? id facere, Quod egrami 
nu genere fepte internodia habet 3 efficacifsime capiti cotra dolores adalligat, Quida 
propter ueficac cruciatus decoctu ex uino grame ad dimidias e balneis bibi iubent* 

M Z DE ALOE», 




D€ ALOE» CAPk XLIX> m 

NOMINA, 
AO h Gra?cis 3 Aloe'Latinisappellatur. OfFicina?ueterem appellatione 
retinuerunt. Germani deftituti peculiari nomenclatura^pariter Latinis 
Aloen uocant , Sunt qui hanc a crafsis folrjs, cV fimilitudine quam cum 
S Semperuiuo habet 3 Semperuiuum marinum nominent» Sempemiuum 

FORMA, mrinm ' 

ScyHgfoliumhabetAloe^crafTum^pingue^modicelatum^rotundu.repandum^ 
Foliautrincp gerunt ex obliquis aculeos raros 3 cVbreues.Caulem profert Antheri., 
co fimilem^florem album/emen Afphodelo fimile. Graui eft tota herba odore, cV 
guftuamarifsima.Radice una 3 paliin terram ada&i fpede. Noftra pictura non nifi 
radicemcVfolia ob oculosponit,reliquahoctempore haberenonpotuimus.Da. 
bimus autem operam 3 mod6 Deo ficuifumfuerit, utaliquandointegra?plantgpi,. 
cfturamftudiofis exhibereliceat. 

LOGVS. 
Nafcitur copiofifsima in India 3 pra?pinguis9 3 unde fuccus quoq? defertur.Pro. 
uenit etiam in Arabia Afiacp, cV in maritimis aliquot locis s cV infulis, ut in Andro; 
Nunc in aliquothortis Germania? noftra?plantattn\ 

TEMPVS, 
Neque florem neque femen in ftirpe nobis uidere contigit, quare de rjs quo n> 
mirum proueniant tempore nihil certi mOnftrarepofTumus. 

TEMPERAMENTVM. 
Aloecalefacientiu eft primi ordinis intenfi, aut fecundi remifsr, tertrj autem exic 
cantium. ViRES, EX DIOSCORIDE, 

Duo funt fucci concreti genera ♦ Vnum arenofum, quod fedimentu purifsima? 
aloes uidetur (hocofficinis Caballinuuocatur.)Alterumiecinoris modocoaclum 
(Succotrinu barbari appellat.)Eligito pura qua? nihil doli CmGt, fine calculis^fplen 
dentem.fubrurFam/riabile^ecinoris modo concreta/acile liquefcente 3 eximig ama 
~ritudinis.Reprobatoautemnigram,8cTrac1:u contumace.Eftaloeuis adftringere, 
fomnum cociliare,exiccare 3 corporadenfare 3 aluum foluere 3 cVftomachupurgare* 
Ponderecochleariuduoruin aquafrigida, auttepidapota, fanguinis excreationes 
fi ftit. Regium morbu purgat tribus obolis ex aqua 3 aut drachmg pondere in potu*. 
Deuorata cum refina 3 autcum aqua^autcoclo melle excepta,aluufoluit.Trium dra 
chmarupondereperfe&epurgat.Mixtaalrjspurgatori)s medicamentis 3 ftomacho 
minus noxia ea reddit. Siccata cV infparfa 3 uulnera glutinat, cV ulcera ad cicatricem 
perducit,compefcitq?.Priuatimautem exulceratis genitalib. medetur, cVruptain. 
fantium pra?putia agglutinat. Condylomata, rimascp fedis cum P au o mixta fanat. 
Sanguinis eruptiones ex ha?morrhoidibus fadas compefcit . Digitorum reduuias 
ad cicatricem perdudt.Liuores cV fugillata cum melle delet.Palpebraru fcabrities, 
angulorumcp prurigines lenit , Dolorem capitis fedat temporibus cV fronti ex ace„ 
to cum rofaceo inunclia.Capillos fluentes cum uino compefcit.Tonfillis 3 gingiuis 3 
cV omnibus oris ulcerib.ex melle cV uino prodeft.Torretur oculorum medicamen 
tis in tefta pura cV candente.,rudiculaq? fubinde uerfatur donec gqualitcr torreatur» 
Lauatur utquod eft arenofifsimum fubfidat 3 tanquam inutile,cVleue cVpinguifsf* 
mum alTumatur, 

EX GALENO, 
Ha?c herba non admodum apud nos prouenit t cV qua? in magna nafcitur Syria 
aquofior eft 3 cVfacultatis imbecillioris:attamen ufqueadeo deficcarepoteft 3 ut uuL 
nera conglutinet. At in regionib.calidioribus^qualis eft Ccelefyria cV Arabia,muk 
tb eft melior.Optima uerolndica^cuius liquor eft id quod ad nos importatur medi 
camentucognominatualoe,,adplurimas res propter ficcitate mordicationis exper- 
tem utile t Eftautem no fimplicis natura? a fed, utindicio eftguftus, adftringit fimul 

M 3 cVamara 




ALO E 

SlloMv 



PLANTARVM H I S T O R I AE CAP t XLI^ f$# 

A &amara eft. Adftringit quidem mediocriter,fed uehementer amara eft 4 Subducit 
&uentrem,utp uta ex numero medicamentoru qua? Graxi ab excernendo fterco- 
re uocant Uo^Znsi. Verum & ipfius facultatis mifturam atteftantur particularia 
eius opera : nam &gratum ftomacho eft medicamen ,ut fi quid aliud,& finus glu. 
tinat. Sanat & ulcera que aegre ad cicatrice duci pofTunt,cV maxime qua? in ano lunt 
&pudendo . Iuuatetiameorum inflammationesaqualiquata^&uulnera adeun. 
dem modumglutinat.Congruit fimiliter utentt &ad inflammationes in ore,nari. 
bus 3 & oculis Jn fumma,repellere & difcutere fimui poteft,cum hoc ut paulum ex 
tergeat,quantum uidelicetulceribus puris non fitmoIeftum 4 

EX PLXNIO. 
Natura Aloes fpifTare, denfare, cV leuiter calfacere , Vfus in multis cVprindpa> 
lis,aluum foluere,cum pene fit fola medicamentoru que per fe id pra?ftant.Confir. 
mat etiam ftomachu,ade6 ut non infeftet ulla uis contraria 4 Bibitur drachma 4 Ad 
ftomachi ucro difTolutione, in duobus cyathis aqua? tepidas uelfrigida:, cochlearis 
menfura,bis terue in die ex interuallis,utres exigit . Purgationis etiam caufa pluri^ 
mum tribus drachmis.EfTicacior 3 fipota ea fumatur cibus. Capillu fluentem conti 

. net cum uino auftero 3 capite in fole contra capillu peruncT:o, Dolorem capitisfedat, 
temporibus & fronti impofita,ex aceto cV rofaceo t Dilutiorcp infufa, oculoru uitia 
omnia fanariea conuenit.Priuatim prurigines & fcabiem genaru,item infipnitR ac 
liuida 3 illita cu melle 3 maxime Pontico:tonfillas 3 gingiuas 3 £ omnia oris ulcera. San 
guinis excreationes, Ci modica? fint, drachma? pondere ex aqua, fi minus, ex aceto 
pota. Vulneru quoqp fanguine 3 8c"undecuncp fluente fi ftit per fe,uel ex aceto. Alias 
etiam eftuulnerib.utilifsima 3 ad cicatrice perducens. Eadeinfpergit exulceratisge 
nitalibus,uirorum codylomatis,rimisc£5 fedis, alias ex uino, alias expafTo, alias fic- 
ca per fe,ut exigit mitiganda curatio,aut coerceda.Ha?morrhoidu quoq^ abundan 

B tiam leniter fiftit.Dyfenterig infunditur. Et fi difficilius concoquantur cibi 3 bibitur 
a ccena modico interuallo.Et in regio morbo tribus obolis ex aqua.Deuoratur pL 
lula? cum mellis decod:o 3 autrefina terebinthina,ad purganda interiora 4 Digitorii 
pterygiatollit. Oculorummedicamentislauatur 3 utquodfit arenofifsimum fub* 
fidat.Aut torretur in tefta,pennacj5fubinde uerfatur,utpofsita?qualiter torrenV 

DE BECHIO CAP> L> 

NOMINA, 
j|H x i o n Grgcis,Latinis TufsilagoautFarfariadicitur.Sic uocata 
quod JB^ff, hoceft 3 tuflfes iuuare creditafit. Herbarijs&offick Bechionunde 
j nis hodie Vngula caballina appellatur. Germanis&o^bufe/obe? diCkm. 
|35tmttaUttttct>/quod fcilicet equina? ungulse perfimilis ftt, SC am- vnguk caUh 
buftis medeatur, &«• 

I) FORMA. 

Folia hederae habet 3 fed maiora,fex aut fepte a radice prodeuntia 3 fuperne uiren- 
tia,inferiore autem fui parte albida 3 plures angulos habentia . Caulem palmum aL 
tum.Flore uere prodeunte pallidu,quem una cum caule cofeftim abrjcit . Inde no, Bechion mn m 
nulli exiftimauerut Cine caule hanc herba nafci.Radix illi tenuis eft 3 qu£ minime in, foturfme flore. 
utilis effe poteft,quandoquideillius,ut ex fequentib. patebit,in rurapendis thOra> 
cis abfcefsibus, cVefjciendoex utero emortuo foctu ufus Bu SubefTeitac^ errorein 
DiofcoridemanifeftifTimueft,ubiradiceTufsilaginis %»^ efTe inquit, quem ta^ Mofcoridisfo* 
men nemo interpretu,quod fciam, animaduertit . Hoc etiam adrjciendu duxi pro memn ^*, 
confirmanda Diofcoridis defcriptione,& confutanda erronea quorundam fenten^ 
tia, flores Tufsilaginis efTe fugacifsimos : rjs enim enatis breui uigor uitaqj durat, 
longifsima^ mora triduum aut quatriduum,poft quod ilico tempus flaccefcen^ 

M 4 tesin 




i4° 




TVSSILAGO 



PLANTARVM H I S T O R I AE CAP t L t l^t 

A tesinpapposeuanefcuntjcVcaducimarcenMta ut non nifi uere tez fortefortuna 

ferantobuiam,quopotifsimumtemporefloscVcaulis(?nefolijsuidenLCluapro. 
pter qui herbam ipfam hoc tem pore non c5fpexerunt,cV tam fubitam floris & cau. 
lisiacl:uramhaudanimaduerterut 3 fi'neutri%nafci crediderunt t Nos tamen &flo^ 
rem cVcaulem fcpius oculis contemplati fumus 3 ideocj5 ut utriufc^ pidura accederet 
diligentercurauimus, 

LOCVS, 

Nafcitur prope fontes,cV in aquofis Iocis* 

T E m p v s. 

Flores uere s cVin Aprili colligunt;ab hoc enim tempore 3 utpaul6 ante diximus, 
nufquam apparent.Folia .& radix tota a?ftate durant. 

TEMPERAMENTVM, 

Folia Tufsilaginis uirentia aquea? fubftantia? admiftionem habent 3 ut hac ratio- 
ne frigida & humida dici pofsint, Sicca uero acriora funtjdeoqp caiida. 
VIRES, E X DIOSCORIDE, 

Tufsilaginis folia trita cum melle illita,ignibus facris, & inflammationibus cun. 
dismedentur, Eademficcaincenfa 3 eosquificca tufsicV orthopncea infeftantur, 
quumfumum per infundibulum hianti fufcipiuntore, fanant , Abfceffus thoracis 
rumpunt .' Eadem radix fuffita poteft, fcetumq? emortuum in aqua mulfa cocla & 
potaeijcit. 

EX GALENO, 
Bechium ideo nuncupatum eft 3 quod &fas, id eft, tuffes & orthopnceas iuuare 
creditum ftt 3 fi quis uidelicet folia arida aut radicem in prunis accendens, afcenden 
tem inde fuligine infpiratu attrahat. Eft autem modiceacris^ut fine moleftia noxa. 
ue omnes thoracis abfceiTus credita fit rumpere . Sane folia uiridia partes cruda in, 
B flammatione obfeffas illitu extrinfecus adiuuant,propter aqua? humiditatis admL 
ftionem,qua omnia uirentia tenera,alia plus 3 alia minus participant. Nam ficca Be 
chrj folia acriora funt, cjuam ut inflammaticne laborantibus partibus conueniant. 

E X PLINIO, 
Tufsilaginis aride cum radice fumus per arundinem hauftus aut deuoratus.ue^ 
terem fanare dicitur tufsirmfed cVin fingulos hauftus paiTum guftandum eft. 

DE BVGLOSSO^ CAP^ LI>- 

NOMINA, 
joyrAnssoN Graccis^Bugloffum.Bubula lingua 3 Bouis lingua Lati 
| |nis 3 quod fcilicet eius folia bubula? r lingua? Gmilm fint : officinis & her^ 
| barijsBorrago 3 Germanis Biirtetfd? dicitur. Aliaueroherbaeft qua? Bowgo. 
|hodie Bugloifa uulgo nominatur^utfuo loco indicabimus. 
F o R m a. 
BugloflTum Verbalco ftmile eft, folium habens in terram depreflum, afperum, 
nigrius, bubularlingugnon difsimile.Florem ccrruleum 3 ipeciofum.Qua?nimiru 
defcriptioitahodieuocatseBorragini herba?quadrat,ut nemo non 3 nifitalpa cse* 
cior fit.ueterum effe Bugloffum uideat. Qui tamen eius rei plura argumentaderL 
derat 3 ea qua?libro primo,cap.xxxirj, noftrorum Paradoxoru produximus, legat, 
cV nihil puto deinceps dubitabit. 

LOCVS, 
Nafciturin planis & fabulofis locis , Pafsim etiamhodieinhortis feritur,ob id 
olitoribus optimecognitum. 

T E M P V S f 

Carpitur lulio menfe* 




PLANTARVM HISTORIAE CAP f t% 143 

a TEMPERAMENTVM, 

BuglofTum calidi humidiq? temperamenti eft. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Folium Bugloffi in uinum deiectum animi lgtitiam efFicere creditur. Aiuntqua? 
tres caules emittat cum radicibus & femine tota teratur, & in potu detur, contra 
tertianos rigores prodeffe:ad quartanas uero quasquatuor . Horum autem deco> 
ctio m uino fiat t Herbam abfceisibus etiam utilem efle ferunt f 

EX GALENO, 

BugloflTum uinis inieclum Isetitia* cV hilaritatis caufa efle creditum eft» Sed cVrjs 
qui ob faucium afperitatem tulsiunt, in melicrato co&um conuenit» 

E X PLiNIO, 
Bugloffo prajcipuum quod in uinum deie&a, animi uoluptates auget, Sc" uoca> 
tur Euphrofynum . Bugloflb insircCccntc, fi quis medullam e caule eximat, dicatcp 
ad quem liberandum febre id faciat, cV alliget ei feptem folia ante accefsione, aiunt 
afebreliberari» 

EX SYMEONE SETHL 
BuglofTum urinam cit, & fitim fedat ♦ Caules eius cocti cV crudi comefti iecoris 
affe&ibus profunt A uiatoribus ex eo conficitur zulapion,& eft utile, 

DE BVPHTHALMO CAP» L I !► 

N O M I N A. 
joy4>©aamom Graxe,Buphthalmu Latine ♦ Hodie ocuftis bouis aUt 
luaccar > 8£ Cotula non fcetida herbarrjs uocatur. Germanis &.int>$<mc$/ cotuU non fos* 
lobctr ^lum^Buphthalmum autem non alia ratione dixeruntueteres, tida. 
jquam quod eius flores oculi imitentur formam,& boum potifsimu ocu tybtWtwm 
Us fimiles fint.Germanice etiam 'Knhiii/hoc eft^uaccinum anethum dicitur, quod ™ J, T** ^ 
falicetuerumAnethumeiusfoliareferreuideantur* mm ^ 

F O R M A* 
Buphthafmtim caulem tenerum emittit,folia fccnicufo fmiilia.flores luteos An- 
themide maioreSjOculorum figura 3 uude cV nomen traxit. Hae fiquidem notx. ada- 
mufsim conuertiunt herba? quam uulgus herbariorum Cotulam non fcetidam uo 
cant:caules fiquidem eius teneri, folia fccniculo fimilia. Nec te moueat quod a Dio ohkttionti fa* 
fcoride Buphthalmo lutei flores tribuuntur 3 Cotule autem non fcetidg albi fint:ad lutio * 
difcum enim mediumue Diofcoridcs refpexit 3 quod luteum cftmon ad ambitum, 
in quo folia radiata candida/ut in Chama^melo, exiftunt* Qiiod dicimus , confir^ 
mant que Galenus lib.vi.de fimpl.medic facul.in hunc modum fcribit: BuphthaL 
mijinquiensjflores colore Anthemidis floribus fimillimi funt, fed multo maiores» 
Serapion quoq? florem eius magis luteum flore Chama?meli effe ait . Si itaq? An^ 
themidis floribus fimillimi funt, necnifi fbla magnitudine dirFerunt, & Anthemi^ 
dis proprie di<fta? flores in medio lutei,cV per ambitum candidi exiftuntmecefle eft 
ut Buphthalmi etiam flores tales fint , ut [cilicet candida illorum folia,luteum me, 
dium cingant.Quid multa f Buphthalmi flores ab Anthemidis floribus 116 nifi {b> 
iamagnitudinedifferungrandiores enimBuphthalmi flores quam Anthemidis 
confpiciuntur 3 relfqua facie quamfimillimi. Quod igitur ad colorem attinetjn nuL 
lo uariant ♦ Iam diclis accedit, quod Serapionis interpres fub Cotulae nomine Bu. 
phthalmum deliniat . Denicp congenerem efle planeherbam Buphthalmum cum 
Anthemide Diofcoridis tradandi ordo abunde docetjquum conftet illum tres her 
bas fibi admodu fimiles^Chamaemelu nempe 3 Partheniu, & Buphthalmu.uno in 
loco defcribere» Vnde iteru palnu fit Buphthalmu efle Cotula non fc€tidam 3 quod 
fcilicet Chama?meIo prorfus fimilis fit 3 excepto duntaxat flore,qui in illa maior eft« 

LOGVSf 





BVPHTHALMVM 




PLANTARVM HISTORIAE CAP, LII, t jr 

locvs, 
In campis SC circa oppida nafcitur, 

TEMPVS» 

Carpitur Iulio Auguftoq? menfibus,& durat etiam ufq? ad autumni medium* 

TEMPERAMENTVM. 
Flores Buphthalmi acriores funt Chamemeli floribtts^ob id illis funt calidiores, 

V I R E S, EX DIOSCORIDE, 

Buphthalmiflores cum cerato triti, ccdemata &durities difcutiut, Ferunt poft 
exituabalneo potam, regio morbo correptis coloris bonitate tra&u temporis red 
dere. EX galeno, 

Buphthalmi flores Anthemidis floribus uehementius difcutiunt,adeo ut &du. 
rities ex cerato mixti fanent* 

EX PLINIO, 
Buphthalmos cum cera fcirromata difcutit, 

DE BELLIDE» CAP* LIII* 

N O M I N A. 

E L L I S neq? a Diofcoride, neq; a Galeno, nec alrjs etiam Grsecis, quod 
fciam,defcripta eft, ideocp greco nomine deftituitur.Latinam ita<£ dun 
taxat appellationem habet,& Bellis fiue Bellius,autore Plinio 3 nomina 
tur. GENERA, 

Duorum eftgenerum 3 maioris cVminoris difcrimineinfignis ♦ Minor Bellis eft 
B ea quam officina? Confolidam minorem appellant ♦ Ha?c iterum duum cft gene- CofolikminoY. 
rum . Quseda enim hortenfis & domefticaeft Bellis, hanc Germani 0Don<ttbl&m 
le/o&zvvotehl&tnk nominant. Alterafylueftris, quam uulgus herbariorum Pru 
mulamueris, quod fcilicetuereinchoantemoxerumpat., Germaniautem 0O<tp Pnmukuem, 
liehk/S>C^Uin$eitl§$U nuncupant.Maiorem officina? nonullse Coniblidam me- cofolukmedii* 
diam.quodcredaturuulneraglutinare, Germani (Smfihlmn uocant ♦ Nos aliam 
Confolidam mediam infra defcribemus. 

FORMA, 

Minor hortenfis, fylueftri 3 pra*terflorem quirubicundus eft, peromnia fimilis Minor. 
eft.Conftant uero flores rj interdum fimplid,interdu multiplici foliorum cotextu, 
ut picturaaffabreoftendit.SyIueftris 3 Plinio Iib.xxvi.cap.v,tefte 3 fiore coftatalbo, vlimj hm ex* 
aliquatenusrubente 3 quinquagenifternis 3 interduetiam quinquagenifquinis bar. pKwtw 
bulis circinato 3 folio pingui,in terraiacente 3 in rotundum oblongojeuifsime femu 
to.Neq? obftatquod Plinius lib.xxi.cap. virj. Bellio luteum effe flore tradat, quia 
nonadambitum,fed ad difcum mediumuefloris,quodfaneluteumeft 3 refpexit. 
Hinc eft quod a quibufdam Plinfj locus ita legatur;Luteum SC BeIlio,ut fubaudia 
tur femen. Maior Bellis procerior a(Turgit,folio non admodum diuerfb,altioribus Mdor. 
duntaxat crenaturis laciniato,coliculis tenuibus 3 furculofis, cubitu altis, flore prio- 
rinon difsimili,maiore 3 paucioribustantum barbulis^&inuniuerfum candidis, 
medium luteum in orbem concinne cingentibus, 

L O C V S. 

Pafsim in pratis uterque nafcitur Bellius, Iam 5C in hortis feritur^fed flore muf n% 
plici 3 barbularum ftipatu denfiore. 

TEMPVS. 

Minor primo ftatim uere apparet,cVtota fere a?ftate durat.Maior autem in Ma^ 
io menfe fioret,quo etiam tempore carpi debet. 

TEMPERAMENTVM. 

Bellius uterque calidus Sc ficcus eft,id quod ex Piinio colligi poteft^qui illorum 

N addif 




BELLIS MINOR 

HORTENSIS. 



MmtUutn* 



i47 




BELLIS MINO: 

SYLVESTRIS, 



M<x$U$kn> 



N * 



%4& 




BELLIS MINOR 



Swfftlum* 




PLANTARVM HISTORIAE CAP, LIII, ^ 

A ad difcutiendas ftrumas ufum elTe fcribit, Acetofus tamen fapbr quem in guftu mi 
nor pra? fe fert.aliquam rrigiditatis in ea portionem eiTe monftrat. Quicquid tame 
fit 3 exiccare Bellios euidentifsimum eft, 

VIRES. 
Quotquot hodie uiuunt uulneraria herbam Bellium eiTe nouerunt, ualetq? po^ 
tifsimu in capitis fraclura admota « Succus etiam herba? utiliter uulneratis bibitur* 
Laudaturetiamherbaad membrorum refolutionem, quam Graxi paralyfinuo^ 
cant;itemcj5 adpodagras, ifchiada^&aduerfus ftrumas, 

DE BRATHY» C A P» LIIII* 

N O M I N A. 

ipaoys i&tbdgvdfoy Gra2cis,SabinaueiSauinaRomanis,0cncttbrtum 
j Germanis dicitur.Officina* nomen uetus retinuerunt* 

GENERA, 

DuumeftgenerumSabina,VnumquodhicpicT;umexhibemus;at 
terum Tamaricis foliahabens, 

FORMA» 
Primi generis Sabinafolrjs Cupreftb fimiliseft, fpinofior tamen, grauiodore, 
acris & feruens, Arbor breuis,8c"in latitudinem magis fe fundens 8c explicans.To 
piarius itaqj frutex eft,immortali coma uires,patulo faftigio, iuniperi fimilitudine* 

Locvs/ 
Pafsim in hortis nafcitur. 

TEMPVS. 

Quouis tempore coliigi poteft,potifsimu aute autumno dum femine prggn ans 

^ft. TEMPERAMENTVM. 

Tertrj eft ordinis excaffacientiu &deficcantium, & ex numero eorum quse uel 
maxime tenuium funt partium, 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 

Prioris folrjs nonnulli pro fuffitu utuntur, Vtriufq? folia nomas fiftunt Jnflarcu 
mationes illita mitigant. Cum melle illita nigritias repurgant, itemcp fordes BC car. 
bunculos abftergunt. Cum uino pota fanguinem per urinam ducunt,fcctumc£ ex 
cutiunt Jdem appofita & fuffita pra?ftant,Mifcentur unguentis excalefacientibus, 
priuatim Gleucino. 

EX GALENO. 

Sabina ex numero eft fortiter exiccantiu, idcp fecundum tres qualitates quas in 
guftuprasfefert fimiliter Cupreffo,nifiquod eaacrior eft,&utficdica, magis aro^ 
matica,feu odoratior Jgitur huius quam modo dix/ qualitatis eft particeps,nempe 
acrimonix cofiftentis in calido temperamento,pr£terea amaritudinis & adftriclio. 
nis obfcurioris quam inCupreffo.Siquide quanto magis acrimonia fuperat,tanto 
etiam potetius digerit Jtacp glutinarenequitob ficcitatis cV caliditatis robur. Nam 
utriufcg illi tantum ineft, ut etiam tendat, & inflammatione afferat , At putredinL 
bus fimiliter CuprefTo accomodari poteft, maximerjs quse maligniores fuerint, SC 
diuturniores,Nam ha? citra noxam medicamenti uehementiam perferunt , Quin 
& qua? atra funt reddita,& admodum fordida,ea cum melle expurgat.Carbuncu^ 
los item foluit ♦ Porro ob effentia? partiumue tenuitatem menfes quocp prouocat, 
ut Ci quid aliud . Etfanguinem per urinas mouet , Fcctum etiam uiuentem interfi- 
cit,8c' mortuum erjcit. Vnguentis inditur, & potifsimu Gleucino, & in multas an- 
tidotos inrjcitur. Quidam uero etiam Cinnamomi uice duplum eius adrjciunueft 
enim extenuandi & digerendi facultatis,fi pota fuerit. 

EX PLINIO. 

Sabina a multis in fuffitus pro thure aiTumitur Jn medicamentis uero dupjicato 

N 3 pondere 



i?o 



SABINA 




PLANTARVH HISTORIAE CAP, Llllfc ,^ t 

A pondereeofdem effe&us habere quos cinnamomum traditur.Colfe&iones m^ 
nuit, & nomas compefcit , Illita ulcera purgat ♦ Partus emortuos appofita extrahit 
&fuffitu .Illinimrignifacro &carbunculis.Cum melle bC uino pota,regio morbo 
medetur, Gallinacei generis pituitas fumo eius herb^ fanari tradunt> 

DE BATO CAP» LV^ 

NOMINA, 
a t o 2 Grecis,Rubus autfentes Latinis uocatur, Aliquibus Moraua- 
ticana,corruptauoce,eius frudus dicuntur, cum dicendum effetmora 
uacinia. Nam in hodiernum ufque diem Gra?ci mora illa a j3«t», &«hunc 
EJiyilKeaJteTm* cognominant. teftis Galenus Iibro fexto,de compof medica. 
fecundum locos,cap. primo. Vergilius in Bucolicis unius litera? immutatione ua^ 
cinia uocauit, inquiens t Alba liguftra cadunt,Uacinia nigra leguntur. Eclog.rj. A 
noftra* a?tatis medicis barbaris §C herbarrjs mora baeci appellantur,cum illis dicen 

dumeffetmorabati.Theophraftolibroirj,deplantarumhiftoria,cap.xvirj, Cha- 
madbatos,quafi dicas humilis rubus,appellatur, Germanice 23tombet% 

FORMA, 

Rubum omnes nouerunt,ubique enim ueftibus pratereuntium (kCc affioit, re^ 
moramcp uiatoribus inrjcit.Caulem habetminacibus acpungentibus fpinis &acu 
leis ueftitum.Folia incifuris diuifa,nigricantia ab uno latere,aItero candentia. Flo^ 
rem initio rubefcentem,dein candidum profert,quo abeunte fru&us exit,qui cum 
maturuerit moro perfimilis fitnigrefcens,auibus gratus, nec hominibus infuauis 
cibus ♦ Ineft illi fuccus fanguineus,& ueluti cruore atro manus inficiens» 

LOCVS, 
Pafsim in dumis prouenit Rubus, qui protinus quam paulo accreuit,retro uer^ 
gitin terram,atque ita radicatur,iterumc£ ex fe nafcitur, 

TEMPVS. 

' Diuerfis temporibus folia, flores & frudus Rubi colliguntur . Folia nanque in 
uere:flores eftatis initio, Iunio nimirum SC Iulio men fibus ; fru&us autem ubi iam 
maturueritper meffes $C extrema a?ftate decerpitur. 

TEMPERAMENTVM. 

Rubi folia, germina, flores, fruclus & radix qualitate adftringente participant, 
eaqj non obfcura.Sed hoc inter fe differut,quod folia potifsimu & recens nata plu- 
rimum in fe habeant aquea? fubftantig,parum uero adftringant.Eadem ratione & 
germina. Eft itaq? eorum temperies ex terrea frigida effentia,cVaquea tepida.Fru^ 
&us autem, fi quidem maturus fuerit, non parum habet fucci temperati calidi, qui 
dulcis eft.Proinde eam ob rem,&: propter modicam adftridionem, efui non infua 
uis eft. At immaturus a frigida terrea fubftantia uincitur,ac proinde acerbus eft,8£ 
exiccatorius. Vterqp autem ficcatus reconditur,ualidius quam recens deficcans. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Rubus adftringit cV deficcat.Capillos tingiu Ramorum eius decocftum potum 
aluum fiftit, cVfceminarum profluuia cohibet.Prefteris morfui utile* Gingiuas fi> 
mat. Oris ulceribus folia comanducata m edentur. Cohibent herpetas, cV in capite 
achoras , oculosqp procidentes, condylomata & hsemorrhoidas,illita folia fanant* 
Cardiacis SC ftomachi doloribus trita &impofita fiibueniunt. Succus ex caulibus, 
folrjsqp eius expreffus, eVin fole coac"tus,efficacius omnibus iam didis medetur«Fm 
ctus eius optime maturi fuccus,ad oris medicamenta couenit.Siftit cV aluum in me 
dia maturitate comeftus, Fios quoqj eius in uino potus aluum fiftit, 

N 4 EX GALE<- 







33*omfw* 



PLANT.ARVJfl HISTORIAE CAP t L V, I 5? 

R t EX GALENO, 

Folia &germina Rubi f? mandantur, aphthas &alia oris ulcera fanant. Quin & 
alia uulneraglutinare ualent.Ffos eius eandem fru&ui immaturo facultatem pofsi 
detmtracp ad dyfenterias,&uentris profluuia,eiusq? robur deperditu,& fanouinis 

expuitiones^idonearemcdia.Radixpr^teradftridionenonpaucainfehabetfub. 
ftantiam tenuem,propterquam etiam inrenibus lapides comminuit. 

E X PLINIO. 

Nec Rubos ad maleficia tantutn genuit natura,ideoqj ex eis mora uel hominib, 

c^bosdedit t Vimhabentficcandi J adftringendi9,gingiuis,tonfillis J genitalibusac. 
comodatifsimi. Aduerfanturferpentium fceleratifsimis, ha-morrhoidi cVprefteri, 
flos&mora.Scorpionumuulnerafine colleclionum periculoiungunt. Vrinam 
ciunt.Caules eoru tunduntur teneri,exprimiturq? fuccus, mox fole cogitur in craC 
fitudinem mellis, fingulari remedio contra mala oris, oculorumqj fanguinem ex. 
creantes, anginas, uuluas, fedes, cceliacos, potus aut illitus . Oris quidem uitijs 
etiam foliacornanducataprofunt,& ulceribus manantibus, autquibufcunq? in ca„ 
pite iliinuntur. Cardiacis uel Cic per fe imponuntur a mamma finiftra. Itcin ftoma- 
chidoloribus, oculisqj procidentibus ♦ Inftillatur fuccus eorum &auribus . Sanat 
condylomata cum rofaceo cerato.Calculorum ex uino decodum pra?fentaneu eft 
remedium . Itemper fe in cibo fumpti cyma? modo,aut decodi in uino auftero, la^ 
bantes dentes firmant, Aluu fiftunt & profluuia fanguinis . Dyfentericis profunt. 
Siccanturin umbra,utcinis crematorum uuam reprimat.Folia quoque arefacla8£ 
contufa,iumentorum ulceribus utilia traduntur. Mora quejn rjs nafcuntur,uel e£ 
ficaciorem ftomaticen pra*buere quam fatiuamorus . Eadem^compofitione, uel 
cum hypocifthide tantum & mellebibuntur in cholera, cV a cardiacis, cxT contra 
araneos.Intermedicamentaqua? ftyptica uocant,nihilefficacius Rubimora feren. 
B tis radice decoda in uino ad tertias partes,ut colluantur qa oris ulcera , & fedis fo- 
ueantur,tantac# uis eft utfpongia? lapidefcant, 







DE B A L L O T E^ C A P^ L V I> 

NOMIN A. 
a a a n t h, »^6A^wfeef«<>^Gra?cis 3 Ballote Latinis, Officinis Marrubiu 
nigrum,autMarrubiaftrum,autPrafsiumfcetiduni dicitur.Germanis Mmuhium m* 
{d)vea?t$ ^nbotn/ohet 2tnbow wdblc. Marrubium a fimilitudine fo. grrai w tezft 
liorum , nigrum a caulis colore, qui niger eft Marrubrj refpecT:u,di<fia 
Balloteeft* 

FORMA, 
Caules ex fe mittit Ballote quadrangulos,nigricantes,fubhirfutos, ab unaradi. 
ce complures.Folia Marrubio fimilia,maiora tamen,fubrotunda,pilofa<per inter. 
ualla in cauledifpofita,Apiaftro fimilia,graueolentia, undealiqui Apiaftrumeam 
uocarunt.Flores in rota? fpeciem caules circumiacent.Theophraftus etiam lib. vu 
cap. rj .de hiftoria plantarum, Balloten folio herbido,ferratiori, incifurisqp profun^ 
dioribuscVconfpedtioribusdifcreto conftarefcribit. Vnde liquido conftat hanc 
quam pidam damus efleueram Balloten,quodillafitherbarruricofa 3 quadrangu- 
lis caulibus affurgens, nigris, hirfutis fere, folio Marrubrj,fed matore, pilofb , cin. 
gente per intercapidines caulem,odore graui, orbiculato florum purpureoru am, 
bitu,qui fcapos uerticillatim obducunt. 

LOCVS. 

Nafcitur propter uias, domos, fepes, ccemiteria» ckalrjs umbrofis in locis. 

TEMPVS* 



V4 



BALLOTE 




{f>*lp<tt*&<Wfc<»tt. 







PLANTARVM HISTORIAE CAP, LVI* l^ 

A TEMPVS, 

Fforctin fine Iuntj menfis,8t" initio Iulrj,quo fanetempore carpi comodepoteft, 

TEMPERAMENTVM, 
Amara cVacris eft,ideocp calefacit ih fecundo ordine iam completo,aut tertio re 
miffo:deficcat autem in tcrtio, 

VJRES, EX DIOSCORIDE, 

Huius folia cum fale iilita,canis m orfibus medentur. Feruenti cinere flaccefcen* 
tia,condylomata reprimunt,fordida qp ulcera cum meile purgarit, 

E X P A V L O. 
Ballote,quodalrj Marrubium nigrum dicunt, acris eft &:abfterforia?facultatis, 
Ulitum cumfalecanis morfibus medetur, 

EX PLINIO* 
Vis eius efficax aduerfus canis morfus ,ex fale folrjs tritis impofita, Item ad con. 
dylomata,codis cinere,in folio oleris.Pu rgat ..& fordida ulcera cum melle, 

DE BATRACHIO CAP^ LVII^ 

NOMINA, 
a t p a xi o n Grams,Batrachium & Ranunculus Latinis dicitur, Apu 
leius Scelerata nominat. Vulgus medicorum perperam Pedem corui Scelmu, 
uocat, Sunt etiam qui Flammulam,ab urendi facultate,appellant< Ger, TUmmuU, 
manil04itcnfilJ5.Batrachion autem fiue Ranunculus diftaefthauddu Jtonuncidtttua* 
bie,quod limitibus humidis opaciscp marginibus ranarum more lsetetur;aut quod *<*»&». 
aquis ubi rana? degunt potifsimu,gaudeat,aut quia inter eius frutices ranscfrequen 
terinueniantun Agrefte uero Apium feu Apiaftrum,quodfolrjs apium emuletur* 
b Scelerata, eo quod comefta noxia Gt : uel,quod magis arridet,quia ualidi fceleraticp Agrefo qium. 
mendicantesfibicruracVlacertoshacipfadilaniant 3 quo pofsint impudentius fti- Scekrata. 
pem extorquere, atque hac impoftura pecuniolam aucupari f 

GENERA, 
PiurafuntRanunculigenera, Diofcorides uero & Galenus quatuorpotifsimii 
effetradunt . Primum duplex eft: huius enim generis Ranunculus quidam fyiue^ syluefowa* 
ftris eft : oZ hic iterum duabus difcriminatur differentrjs, Vnus enim luteos flores numulus. 
profert,&: Germanis xvtiffetframnfiify dicitur. Alter uero purpureos, qui mihi, 
quod fciam, nondum uifus eft » Quidam autem hortenfis, qui nifi culturaaccedat Hortenfis. 
prouenire haud folet, Hic itidem duplex eft, Vnus qui fimplici florum textura con 
imt 3 Gcrmmicex>n§efniuv^aUm\)(tmnfiif. Alter multiplice folioruinfloribus 
c5pagemobtinet,ideocp Germanis $tfnim$mtm%mt>tnfn$ di&us eft\Alterum 
quod a foliorum fimilitudine quam cum Aprj foltjs obtinet,a nonullis ciAmy tytoir, 
id eft, Apium fylueftre, uel Apium riffts cognominatur, Germani "VOaffttbanm^ Apmfytuefae,. 
fnf? uocat.Tertium genus exiguum e ft, ob id etiam Germanis Ueimv fTj anenfn$ 
nominatur.Quartum etiam minimum,germanice"flMbti?ettle appofitifsimauo^ 
ce appellatur : eft enim inter reliquas herbas qua? germanice Pedes galli uocantur, 
cVminima, &nonnifiinfylufs utplurimum prouenit, adeocp compofitauoce re^ 
(EtifsimeWaibbenie nominatur,quafi dicas minimainterpedes Galli, SCin fyluis 
prognata» Eftcp duumgenerum : unum quidem la&eo flore, alterum luteo,ut pi^ 
d:ura docet»Primu autem quod la&eo flore o rnatur,eft id quod a Diofcoride pin^ 
giturjgermaniceuocatur Wei^waihbcnie.A\tcmm 3 haB gclb waihb^nU. 

FORMA, 
PrimumRanunculi genus foliaCoriandrofimiliahabet,latfora,uelutPlinius vrimutn genus; 
ait,ad malua?latitudineaccedentia,fubalbida cVpinguia . Florem luteum, interdu 
purpureum» Caulem non craffum, cubitali altitudine ♦ Radicem paruam, albarn, 

amaram, 



i?6 




RANVNCVLI 
CIES SYLV 



ffitiffwfyxwnfu$+ 




RANVNCVLI HORTENSIS 
SIMPLICIS PRIMA SPECIES. 



Vmefiik&gmmHnmfn$. 



f?8 




RANVNCVLI PRIMA SPECiE 
KORTENSIS MVLTIPLICIS, 



<5efnUwb<mtnfu(* 




R AN VNC VLI 

SECVNDA SPECIES. . 



85<tffhj£<wwft$* 



o % 



i6q 







i6i 













RANVNCVLI 

QVARTA SPECiES LACTEA 



^ap^tfftljenlc* 



o 3 



\6x 




RANVNCVLI 

QYARTA SPECIES LVTEA, 



£&b$®dfymte* 






PLANTARVM HISTORIAE C A P t LVlU 16$ 

A amaramjadnafcentias Ellebori modo habentcm « Ca?terum efFecit cuftura, ut qui 
in limitibus fimplici foliorum compage flores oriantur, gcmino quodam denfoq? 
ac multiplici foliorum ftipatu nunc in hortis collucefcat, quernadmodu pi&ura a£ 
fabremonftrat, Alterum genus lanuginofius, uel ut Plinius inquit fpliofius, akio^ Altcmm. 
recaule,pluribusfoliorum incifuris, copiofiflimuin Sardinia, accrrimumq?., quod 
iam Apium fylueftre nominant*Tertium genus ualde paruum^graui odore^flore Terthm* 
quiaurifpeciem refert.Quartumhuic fimile^floreautemlacleoautluteo^radice Q&artum. 
/ongiore,& modo quodam nodofa 5 guftu acri, 

LOCVS, 
Primum genus Ranunculi fylueftris lutei dnc cultura circa fluenta 3 8C in lfmitu 
bus pratisq? humidis cVuliginofiVprouenit, Hortenfis uero adhibito cultura in hor 
tis nafcitur . Alterum genus fecus aquas 8C fontes gignitur 3 & apud Sardos copkv 
fiffimum.Ea fi comedatur 3 uefcentibus neruos contrahitjricluc^ ora diducit,ut qui 
mortem oppetunt,uelut ridentiu facie intereant* Ob id Sardonius rifus in prouer^ Sardotm rifus* 
bium ceflit. Etfiautem noftra non perinde efficax fitatq? ea quse in Sardinia nafciV 
tur 3 tamen hanc uchementiflimaetiamerodendi facultate efTepra?ditam,guftus 
oftendit.Tertium genus in pratis 8C campcftribus pafllm prouenit» Quartum, ut 
Germanicum nomen palam demonftrat/yluis familiare eft t Luteum uero in uak 
le fupra &C infra Bebenhufum monafterium iuxta aquas copiofiflime nafcitur» 

TEMPVS. 

Primum genus hortenfis Ranunculi lutci,ftatim inter initia Aprilis floret: Ma- 
io autem menfe difperit 3 cV nufquam fubinde confpicitur.Secundum cVtertium ge 
nus itidem tota seftate inueniri poflunt» Quartuni in uere, Aprili nimirum menfe, 
tantum apparet,quo fane tempore hoc ipfb fylug, luci cVnemora fcatent,floribusqj 
eius candicant* 

B TEMPERAMENTVM, 

Omnium tum radix 3 tum uniuerfa herba uehementer calida 8C Gcca. eft . Primi 
tamen generis fylueftris lutei, no perinde ac reliquoru acris admodum eft facultas* 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

OmniumfoliacVcaules teneri ii iliinantur^exulcerandi^cVcruftascumdolore 
creandi uim habet.Proinde fcabros ungues 8C fcabiem tollunt, 8C ftigmata delent s 
myrmecias, acrochordonas &alopecias modtco tempore illita fanant ♦ Tepido eo^ 
rundem deco&o perniones fouentur.Radix ficca tritaq?,fternutameta naribus ad^ 
motaciet.Dentium dolores adhibita lenit.eos tamen conterit* 

EX GALENO, 

Quatuor habet fpeciatim Ranunculus differentias ♦ Omnesuerouehementer 
acrem facultatem pofTidentjadeo ut cum dolore exulceret.Hac itacfj ratione G mo/ 
derateutare,pforas &lepras excoriant,cVungues leprofbs diuellut,ac ftigmata dif- 
cutiunt,8c"acrochordonas 8C myrmecias detrahunt.Quin cValopecias iuuantpau- 
co tepore admota.Nam d diutius inha?reant,non excoriat folum cutis>fed cVin cru 
ftam uritur, Atcp igitur hasc omnia caulis 8>C foliorum funt opera, fi illinantur uirL 
dia. Porroradixarefa&afternutatoriueftmedicamentu fimiliter alrjs qua? ualeiv 
ter deficcat.Sed cVdentium dofores iuuat>ut 8C eos 3 uehementerfcilicetexiccando, 
frangat, ex PUNia 

Omnibusuis cauftica.ficrudafoliaimponantur^puftulasciJUtignisfaciut. Ideo 
adlepras 8C pforas utuntur, &adtollendaftigmata 3 caufticisq? omnibus mifcent» 
Alopeci]s imponunt, celeriterremouentes , Radixindolore commanducatadiu^ 
tius 3 rumpitdentes»Eademficcaconcifa,fternutamentufacit»Noftriherbarrjftru^ 
meamuocant,quoniammedeturftrumis 3 cVpanis,parteinfumofufpenfa, 

O 4 DE bryo* 







LVPVS SALICTARIVS. 

fropffen. 



A 




DE BRYOv CAP^ LVIII* x6$ 

NOMINA, 
pyon Grxcis reccnrioribus,LupusfaIi(fiariusLatfnfs 3 LupulusofE. uputus. 
cinis 3 uulgoHumulusuocatm\ AliquotItalia?rura 3 ad gra?camappeL H«m«/^ 
lationem alludentes,Brufcandulam,quafi Bryon fcanfite nominat. Ger Bryoti. 
mani ^Offfm* Gra»ci autemBryonaBryonise fimilitudine hauddu- 
bie nominarunt ♦ Lupus uero fali&arius, quia fubit fcanditq? falices, & arbufta o> LupmfM^ 
mnia circumuoluendo fe circumple&itur,appellatus eft, Hinc quoqtie Lupus re^ ««»• 
ptitius nonnullis nominatur* i«iws repfc 

FORMA» 
Caules habet aculcatos^longifsimosc^.Folia uitis alba^hifpida^cV nis>riora, Flo 
rescincreos feucandicantes,acmultisexilibus folliculis fquamatim compadiles» 
Radicem fubnigram,longamu 

LOCVS; 
Pafsim & copiofe in Germania noftra ittxtauepres &falicftaprouenit 3 exeac^ 
ceruifiam potum,quo uini uice utuntur,Germani conficiunt Jdeoc^ in hunc ufum 
inhortisplantatur» 

TEMPVS, 

Augufto menfe floret & Septembrn 

TEMPERAME NTVM, 
Sunt quirefrigerare Lupulum dicant, alrj temperamento medium efTeputant* 
Atutri^meaquidemfententia/alluntunfloresenimquorumpotifsimuufuseft, 
calidos ck ficcos effe 3 odoris cVgrauitas 3 & immodica amaritudo teftant, Antiquus 
eriam herbarius calidum SC ficcum in fecundo ordine effe tradit ♦ Denique conftat 
radices quoque eius ealidas efTe* 

ViRES, EX RECENTIORIBVS* 

Bilem utrancp detrahit, AbfcefTus difcutit ♦ Pituitam in aqua inter cutem per at 

uum ducit ♦ Succus eius crudus hauftus uentrem magis fubducit, minus uero ob- 

ftrucftionesaufert. Coclusuero magisab obftru<fKonibusliberat,minuscfuen^ 

trem fubducit, Auribus inftillatus eas a putredine uindicat 3 cV a fcetore libe^ 

rat,Radices obftrucliones tolluntjienis potifsimum cViecoris» 

DE VER0<* 



\66 




VERO a NI 

MAS, 



€xtnbui$tnmnlt 




VERONICA 

F0EMINA, 



%s$ 



DE VERONICA* C A P>> LIX* 



"Veroniat, 



D 




NOMINfl, 

E T E R I B V s Gra?cis SC Latinis cognita fuerit nec ne hxc herba,nondun 
conftat» Vulgus autem herbarioru hodie Veronicam, Germani ^rrctt 
htcifi obev (Btutt&beyl/obmirificamfanandi ulcera&uulnerafacultsu 
temnominant» 

GENERA, 

Duum eft generum Veronica: una mas,altera uero fcemina»Difcrimina earum 
exdefcriptionibus patebunt* 

( FORMA, 

Veronica mas herba eftper terram ferpens,caulfculo dodrantali 8t"nonnunqua 
etiamlongiore,rubefcente 8£lanugmofo,folrjs oblongis,nigris,hirfutis &ferratis, 
floribus in cacumine purpureis,femen in uafculis loculi fpeciem habentibus, radi^ 
ce tenui, Foeminaitidemperterramferpitcaulelanuginofo,folrjsrotundis inftar 
herbar qua? Centummorbia SC Nummularia hodie uocatur,minime in ambitu in* 
cifis,paulo quam maris uiridioribus,floribus in luteopurpureis, feminein uafculis 
rotundis,radice,utmas,tenui, 

L O C V S, 

Nafcitur incultis Sc fylueftribus locis» 

TEMPVS» 

Iunio menfe floribus cVlfemine abundat* 

TEMPERAMENTVM, 

Amaritudinem quandam SC uehementem adftri&ionem in guftu prse fe fert,ut 
hinc calidam SC ficcam effe conrjcere liceat. 

VIRES* 

Mirifice ad cruenta ac uetera uulnera SC ulcera fananda confert, Scabiei denique 
SC omnibus cutis uitrjs medetur,Ferutquondamhuiusherbae adiumento Regem 
Gallias elephan tise morbo correptum,a quodam uenatore fanatum effe, cum is cer 
uum a lupouulneratumeius herba?comeftione,&afsiduainillauolutatione,cUx 
raffe feipfum animaduertiffet,Tumores etiam,in quacunq? corporis parte fuerint, 
potifsimum autem in ceruice,difcutere poteft Recentiores huius ufum unice com 
mendantin febribus peftilentialibus,iecoris 8tlienis obftrudionibus,potifsimum 
ueropulmonis exulceratiombus» 



Cepttfylue&w. 
Bulbh 




DE BVLBO SYLVESTRI» CAP* LX* 

NOMINA, 
o a b o 2 3yfi& Greds,Bulbus fylueftris Latinis.Suntquibus Cer5a fyl 
ueftris appeliatunGermanice $db/mlb ofcet* ^dfctr^wibcl.Bulbos au^ 
tem nominant radices fuis membranis tunicatas,fiue pluribus capitulis 
coagmententur, uno folliculo omnesambiente,fiue quadantenus dL 
iiindseleparentur* 

FORMA. 
Herba eft caule dodrantali,cauo,folrjs porraceis,floribus lilij finuatim emicanti 
bus,fpedofis,fex folijs e calatho ftellatim radiatis,ex uiridi in luteum tendentibus, 
capillointus croceo, capitulo floribus decidentibus triangulari, feminibus pleno, 
radice bulbofa ceu Allium,dtra odorem glutinofa* 

LOCVS, 
Inlocis umbrofis,drcacpmargines quorundam pratorucopiofeprouenitQuax 
re in uallibus non procul a Tubinga iuxta monafteriu Bebenhufenfe fitis, Stradice 
montis Auftriaci ad pratum tenue uocatum,Bulbus plurimus nafdtur* 

TEMPVS, 



\6$> 




BVLBVS 

SYLVESTRIS, 



P 



*7& PLANTARVM H 1 S T O R I AE C A P, L X* 

C TEMPVS» 

Per initia ueris,Martio cVAprili menObus erumpit,ac ftatim fubinde euanefcit. 
Semen non tantum iti caulibus,uerumetiam iuxta radicem profert f 
TEMPERAMENTVM, 

Amara aufteraqp qualitate pra?ditos inueniet,non hunc, fed cValios bulbos, qui 
"guftum exa<fti confuluerit.Proinde hos ab ftergere fimul & gIutinare 3 cV nimirum 
etiam exiccare poffe, nemini non notum eft. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Omnes bulbi acres funt &C calefaciunt, ueneremq? ftimulant , Linguam $C ton^ 
fillas exafperat.Multum nutriunt.Carnes procreant, flatusq? faciunt . Ad luxata, 
collifa,furculos,articulorumq? dolores illiti coducunt. Gangrenis cV podagris cum 
mellej&perfchydropicoruc^tumoribuscVlcanummorfibusprofunt. CummeU 
le pariter & pipere trito illiti, fudores cohibent,& ftomachi dolores fedant. FurnL- 
res 8c~achoras cumnitro tofto exterut.Sugillata Si uaros per fe, autoui luteo pur^ 
gant^ lentigines cum melle aut aceto.Fradiis auribus cum polenta,cV cotufis un^ 
guibus profunt. Ficos in calidis cineribus tofti,c*' cum msenarum capitibus crema 
tis appofitijtollunt.Cobufti uero 8c"Alcyonio permifti uitia cutis in facie,cV nigras 
cicatrices in fble illiti emendant. Cum aceto elixi 8C in cibo fumpti ad rupta faciunt* 
Cauere uero corum in cibo copiam oportet,quoniam neruofas partes tentant* 

EX GALENO. 

Bulbiamaram aufteramcpuim manifeftam obtinent, quamobrem elanguefcen 
tis ftomachi aliquatenus auiditatem excitant. At uero neq? rjs inutiles fimt, quibus 
ethorace 8£pulmone pus expuendum erit, quanquam craffioreac glutinofiore fit 
corporis fubftantia ; etenim amaritudo crafsitudini aducrfatur , lenta craffaqj nata 
incidere.Quapropterbis elixi uberius quidem alunt,fed excreare uolentibus relu^ 
r> (fiabunturjUtpote omni amaritudine exuti.Tum uero ex aceto,oleo garoqj miftis, 
efitarefatius fuerit: nam ita magis obledabutac nutrient,minuscjnnflabunt,8tfa^ 
cilius cocoquentur ♦ Quidamhorum cibo abunde cVimmodice ufi, plane feminis 
auctam copiam, incp uenerem fe effe promptiores fenferunt . Hos quoq? homines 
uarie apparant. Nonenimfolumaqua elixos, uerumetiam parinas exipfis uarie 
conditas inftruunt. Alij quidam in fartagine frigunt,multi in craricula afTant» 
Ver-um hi multam co&ionem haud fuftinent, admodum pauca cotenti , Sunt qui 
nihilprorfuspr£ecoquant:delec1:atnanc^eosamaritudoipfaacaufteritasintegra, 
quippe qui amplius ab ea ad cibum alliciantur : quanquam ad huiufmodi illecebra 
duo aut tres plus fatis faciet. Si uer6 liberalius fic apparati fumantur,prefertim ubi, 
utmos eft, crudiores ingeruntur, amplius cruditatem generabut . Quidam etiam 
non probe cocl:i,inflationes $C tormina pariut. Qui ad hunc modum efitantur,ali^ 
mentum minime boni fucci procreant , Atplurimum decoctorum, autbis etiam, 
fuccus craffior quidem ille erit,ca?tera uero melior ac alibilior reddetur t 

E X PLINIO, 
Bulbi ex aceto SC fulphure uulneribus in faciemedentunper fe uero triri neruo^ 
rum co tradhonem,cV ex uino porrigines.Succu cum melle canum morfibus.Erafi 
ftrato placetcum pice.Sanguinem idem eos (iftere tradit illitos cum melle . Alrj fi e 
naribus fluat,Coriandru & farinam adrjciut . Theodorus cVIichenas ex aceto buk 
bis curat, &C erumpentia in capite cum uino auftero aut ouo . Et bulbos epiphoris 
idem iilinit,& fic lippitudini medetur. Aeque uitia quar funt in fade, eorum ruben 
tes maxime in fole illitis,cum melle &C nitxo emendant. Lentiginem cum uino, aut 
cum cuminoco&is»Vulnerib. quocg mire'profuntperfe,aut,utDamion,exmuL 
fo, fi quinto dk foluantur . lifdem & auriculas fracftas curat, $C teftium pituitas . In 
articulorum doloribus mifcent farinam.In uino codi illiti uentri, duritiem pracor 
diorum emolliunt,Dyfentericis in uino ex aqua ccelefti temperato dantur, Ad coit 

uulfa 



PLANTARVM H I S T O R I AE CAP, LX t 'i 7 « 

A uulfaintus cum Silphio pilulis faba? magnitudine, Ad fudore tufi ilfinuntur ♦ Ner- 
uis utiles. Ideo cV paralyticis dantur iuxta in pedibus , Qui funt ruffi ex his, citifsL 
mefanantcum melle &fale, Venerem ftimulant.Sylueftres interarteoruplagas bC 
uitia cum Silphio pilulis deuoratis fedant,Et fatiuorum femen contra phalangia bi 
bitur in uino, Ipfi ex aceto illinuntur contra ferpentiu iclus. Semert antiqui biben- 
duminfanientib, dabant» Flos bulborum tritus crurum maculas uarietatesqjigne 
fa<ftas emendat * Elixos afsis minus utiles adrjciunt effe , & difficile Concoqui ex ui 
uniufcuiufqj natura?* 

APPENDIX. 
Hic quempiclumdamus Bulbus, facultateemolliendi cVdifcutiendi durostu> 
mores habet. Humidis denique & depafcentibus ulceribus toftus calido cinere,& 
cum melle tritus atque admotus prodeft» 

DE BICIO CAP* LXI* 

NOMINA, 
11 ki o n Gracce 3 ViciaLatinenominatur,Officina^nonfinemaximoer ojjtcbunm 
Irore ea pro Orobo utuntur* Germani alludentes ad graxam appellatio erm > 
Jjnem,TPidcnfimpliciter a uelcumadiecT:ione $<imxvi<£en uocant»Vicia vidtmte 
Jaute,ut Varroni placet,dicT:a efta uinciendo,quod item utuitis capreo- #&• 
los habeat,quibus furfum uerfus ferpit. 

FORMA, 
Cubitali altitudine furgit,folijs Aphaces,anguftioribus tamen,flore Pifi,minu> 
tis nigricantibusq? in filiquis feminibus, quorum quidem figura non rotunda eft, 
fed,fimiliterlenti,latiufcula* 

LOCVS, 
Siccalocamaximeamat,interautem fegetes copiofeprouenit* 

TEMPVS, 
Iunio menfe floribtis SC femine prsegnans eft, 

TEMPERAMENTVM. 

Medium tenet caliditatis & ficcitatis,ualidius tamen Gcait 3 in fecundo nimirum 
ordine* 

VIRES* EX GALENO* 

Seminahsecnon fbluminfuauia,fed conco&u etiam difficilia, &aluum retinen^ 
tia»Perfpicuum ergo eft, quum huiufmodi naturam obtineant, alimoniam quoq? 
qua? ex ipfis in corpus permanat, improbi crafsiq? fucci effe, idoneam ad humoris 
melancholici generationemu 

P * DE BLITO+ 





DE BLITO CAP» LXII» %n 

NOMINA, 
a i t t o k Grcds,Biitum fiue Blitus Latinis uocatur.Omcinehancher offidmmm 
bamcum oetacorunduntnonfinemagnoerrore.Germanisk)akrdi mwv 
citur^Bi/tumnomenindetraxit^uodinerscVfatuumoluseiTet^nera. Blitumunde 
JporeautacnmoniaulIa.Nam Mfos ftolidos cVignauos Gra?ci dixe. diflw». 
runt. Sichodiegraxaimitationefocordes,&nullius momentihomines,bliteosap ^«» 
pellamusJtaPlautusinTruculentobliteam meretricem nominauit, 

FORMA, 

Blitum non pingitur h Diofcoride,fed ab Hermolao Barbaro,homine non mu 

„ nus docfto quam dihgente,in fuo CoroIIario ijs uerbis defcribitunBiitum erumpit 

„ ocyfsime,foli)s betaceis, ftn e acrimonia fatuis cV infipidis, femine ut Beta corticeo, 

» copiofo,racemofo,ut AtripIex.Radice non una,non in redtum tendente,fed mul' 

„ tiplici,obliqua,cVproiixa.Ex quibus utiqp uerbisomnibus perfpicuum fit,herbam 

quamdepiclam damus eiTe Blitum.Hec fiquidem ocyfsimeerumpit,atq* in altum 

tollitur foliaq? Betacea prorfus habet . Infipida denique SC Cmc acrimonia # Semen 

ems ut Betae-corticeum,copiofum,racematiin fingulis ramis infidcns.Radice non 

una nititur,fed multiplici ac longa,non in reCtum,fed obliquum tendente.Re<3io 

rem tamen & magis defcriptioni refponden te Ci quifpiam protulerit, non orauabi- 

mur noftram mutare fententiam, ut qui probe perfpedum habeamus in rfs herbis 

qua? aDiofcoride non defcriptaz funt,facillime aliquem in tanta rerum pene omniu 

caligine aberrare poffe. 

LOCVS, 
Etfi fponte fua interdum herba hecproueniat, tamen ut de BJito etiam tradunt, 
fi culto folo fem el nata fuerit, ipfa fe per multa fecula feminis deiedione reparat, ut 

B «iamfiuelisuixpofsitaboleri,ficfemelnatapluribusannisreftibilifertilitatepro. 
uenit. 

TEMPVS. 

Floret a?ftatc & autumno,femineq5 prsegnans eft # 

TEMPER AMEN TVM. 
Blitumfrigidum 8t"humidum infecundo ordine # 

ViRES. EX DIOSCORIDE. 

Blitum oleris uice in cibum uenit , Aluo utile eft , nullam tamen medicamento. 
famuimobtinet. 

EX GALENO. 
Aquofum eft olus,ac uti quis non abfurde dixerit qualitatis expers,& infipidu; 
quapropternon ex folo oleo garoc^,fedadditoacetofa?piusmelius9alTumitur # 
Nonihil etiam ad leuiganda aluum momenti affert, uerum idipfum perquam exu 
guum eft,quoniam nulla ipfis acris nitrofaue adeft qualitas , qua? aluum ad excre. 
tione irritare pofsit # Liquet etia quod minima ab ipfo alimonia in corpus dimanet, 

EX P L I N I # 
Blitum iners uidetur ac fine fapore aut acrimonia ulla. Vnde couicium fccminis 
apud Menandrum faciunt mariti. Stomacho inutilc eft # Ventrem adeo turbat, ut 
choleram faciat aliquibus . Dicitur tamen aduerfus fcorpiones potum e uino pnv 
deffe, & clauis pedum illini # Item lieni cV temporum dolori ex oleo ♦ Hippocrates 
menftrua fifti eo cibo putat # 

P 3 DE BVNIA^ 







DE BVNIADE^ C A P* L X 1 1 l> w 

NOMINA, 
o y n i a 2 Gra?cis, Romanis Napus, Germanis €$te dtv&b appetfatur, mput. 
Buniadis autem appellatione a tumente figura quam pra^ fe fert, Grx, Bmins qum 
d deduxerunt. Nancp radix Napi buniadis in amplitudine excrefcit,& Mlii ' 
in rotundum extuberatXliuos fiquidem,colles,uerrucofac|? loca j3«w &**& 
nominant, 

GENER A, 
Napi buniadis, quem Galenus &alrj ueteres in Raporum cenfum reponunt, 
duo funt genera, Vnum fatiuum,quod forma proxime ad Brafsicam tertia? fpeciei mpusBuniM 
accedit^radicemqpoblongiorem obtinet.Germani huius generis Napos^trwctw f atim - 
ftecfrwbeit nominant, Alterum fylueftre, quod folrjs fuis Erucae non difsimile eft, Sylu&m. 
radiceampliore,8t^otundiore, Germanice H#ffcdrt'»ben appellantur eius ge^ 
neris Napi» 

FORMA, 
FoliahabetRapi, leuiora, Eruca? modolaciniata, caulem cubitalem, interdum 
altiorem, rotundum, flores luteos, Brafsica? proxim os, femen in filiquis, radicem 
oblongam, 

LOCVS, 
Bunias gaudet frigidis locis. 

TEMPERAMENTVM. 

Cumeafdem quasRapum uireshabeatBunias,necefTeerl;idemeriamutobt!- 
neat temperamentum,Eftitaq$ Napus bunias in fecundo ordine calidus,cVin pri^ 
mohumidus, 

V I R E S, EX DIOSCORIDE, 

Radix Buniadis elixa, flatus creat, minus tamen quam Rapum nutrit , Semen 
b eius potum letalia uenena inefEcacia reddit, Mifcetur antidotis, Radix etiam eius 
fale conditur, 

EX GALENO, 

Eafdem quas Rapa uires obtinent, Vide itaque caput de Rapis, 

P 4 DE BOTRY» 



<<<'■;: 




NAPVS BVNIAS 

SYLVESTRIS, 




*77 



i 7 8 



DE BOTRY^ CAP^ LXIIII* 



Botrysunie 
difta. 




N O M I N A. 
o t p y 2 Grax:is,Botrys Latinis appellatur.Officfnis & uulgaribus her 
barrjs incognf ta. Germanis haud inepte %t*\\hcnht<tut nominabitur, 
Botrys uero dicta eft a femine, quod racematim ramulis adnafcitur» 
FORMA, 
Herba tota eft lutea,fruticofa, fparfa, multacp alarum caua habens ♦ Semen totfs 
ramulfs adnafcitur, Folia Cichorio fimilia obtinet, totacp ualde odorata eft, ideocg 
ueftibusapponitur.Ex qua quidem defcrfptione omnibus manifeftum fit,herbam 
cuiuspiduramexhibemusefTelegitimaBotryn:uniuerfa enim herba ad luteum 
colorem uergit,fruticofa eft,8t* multis ftolonibus fufa, folrjs Cichorrj, odoratis, fe^ 
minecircaramulos totos inracemos collecfto nafcente t Quid multaCnullaeftpror^ 
fus nota,qua? illi non appofitifsimequadret. 

LOCVS» 
Nafcitur circa profluentes aquas & torrentes ♦ In Germania tamen, quod equi« 
dem fciam,non nifi fata prouenit* 

TEMPVS. 
Augufto & Septembri ad maturitatem maxime peruenit : quibus etiam menfr, 
bus,ut Ruellius annotauit,uenalis herbaper Parifienfium urbem defertur . Odo^ 
ris enim gratia Galli ueftimentis,pannis,&linteis curiofe interponunt. Apud Ger 
manos tamen eius herbse nulla eftgratia,quodillis hacflenus ignotafuerit, 
TEMPERAMENTVM, 
Calidam & ficcam effe Botryn amaritudo eius quae guftui occurrft, facile mon* 
ftrat, Item uis eius incidendi, quse illi propter calorem,tenuitatemq* inefh 
VIRES. EX DIOSCORIDE, 

In uino pota orthopnceas teniu 

E x PAVLO, 
Planta eft admodum odorata, quae cum uino pota non nifi recta ceruice fpiran^ 

tibus auxiliatur» 



Medetur orthopnoicis* 



EX PLINIO, 



DE BARBA 



C iso 



DE BARBA CAPRI> C A P» L X V» 






NOMINA, 

lp|lll|| v O nomfne ueteribus Gra?cis cV Latinis ha?c herba uocata fit , nobfs 

Tpycnocoml i m&M nondum o>mp«tum eft.Neque enim Pycnocomon eft 3 quod adefcri. 

Bctrbd capricut |K/ pti °. ne * IliuS P ror{us abn orreat . Quare Barbam caprina interea donec 

m ^ p p^A<rjgfl certius nomen nacli fuerimuSjnuncupabimus^a florum nimirum figu. 

ra^quascaprinambarbam referreuidetur. Germanice U>aU> gcif&mrt/ut eam fe^ 

gregaremus ab altera eiufdem nominis^quse non in fyluis,ut ha?c ipfa, nafcitur 3 fed 

in pratis §C fenticetis 3 appellare nobis placuit» 

FORMA, 
Caulem habet tricubitalem.angulofum/olfaCaftanegautCorylo fimflfa 3 fn am 
bitu ferrata.flores candfdos 3 exiguos 3 racematim compactos., inftar barbe cana? de- 
pendentes,radicem nigramjignofam.intus candidam ♦ Flores eius in iulos abeut» 

LOCVS, 
Prouenitfn obfcuris fylufs, & ualiibus nonnunquam minus apricis. 

TEMPVS» 

Floret lunfo menfe 3 ac fubfn de femen profert. 

TEMPERAMENTVM. 

Calfdam & ficcam efTehancherbam facile ex guftu deprehenditunmfram enirn 
amaritudinem 3 inradicepotiflTimum 3 guftataexnibet» 

VIRES» 
Abftergithauddubieexpurgatqp, &quaeinuenis eftcraflitfem fncidft . Quam- 
obrem menfes ducft,educendoq? ex thorace 3 cV pulmone puri auxiliatur, Et in fum 
D ma, fiue craflfa in eis pituita, fiue pus, fiue aliud quippiam continetur eiufmodi 3 ex^ 
purgat. Hacutiq? ratione cV morbocomitiali competit . Extrinfecus illita & 
impofita,tumores ex pituita ortos difcutit t 



I>E BLATTA' 



182. 



DE BLATTARIA» CAP^ LXVI» 



— N O M I N A. 

||P§||1 VM Grxds autoribus cognita ha?cherbafuerit, nondum copertum ha. 
■ zkttmdunde ^^pJ||r e0, P Il,m ' usce "elibroxxtj,capj'x.Blattariam nominat.Inuenitau tem 
ffl*> l^^^i nomen hoc Latinum^a colligendis in fe blattis, Ideoq? couenientifsimo 

l^^^lnomineGermanis appeliabitur &d)abmtv<mt* 

F O R M A. 

» Plinius loco iam citato Biattariam fic pingit ; Blattaria eft fimilis Verbafco her. 

» ba, qua? fa*pe fallit pro ea capta, folrjs minus candidis, cauliculis pluribus, flore lu^ 
teo.Ex qua pi&ura fatis conftat,herbam cuius pi&uram damus effe Blattariam:fic 
enim Verbafcum mentitur,utpro eo fa?pius ab imperitis decerpatur . Etfunt non 
pauci herbarrj, qui hac fimilitudine decepti, eam inter Verbafci genera connume- 
rent. Folia tamen, qua? minime funt hirfu ta cV candida, fed potius uiridia, facile ab 
hoc errorepaulo attentiores reuocare poflunt. Piures denicp cauliculos habet, ftV 
res item luteos, ad Verbafci flores proxime accedentes ♦ Folliculos quoque lini in, 
ftar,in quibus femen continetur. 

L o c V s. 
Nafcitur iuxta aquas,& fluminum ripas, 

TEMPVS, 

Floretlunio cVIulio menfibus. 

TEMPERAMENTVM, 
Vehemens amaritudo eius fms docet eiTe calidam cV flccam. 

VIRES. EX PLINIO* 

Ha?c abiecla blattas in fe contrahit,ideocp Roma? Blattariam uocant» 

A P P E N D I X. 

Non plura de huius herba? facultatib. apud probatos autores inuenio,fed haud 
dubie Ci quis ea uti uoluerit,eade quse alia amara, in corpore noftro efficere poteii 
Qua? qualia fi'nt,ex capite pra?cedente facile intelliges. 



D 



DE BRO-MO*. 




cJwfcmfemk 




134 DE BROMO^ CAP» LXVII» 

NOMINA, 
p a mo 2 Graece,Auena Latinis ac Offidnis, Germanis frabemdicit; 

FORMA, 
Folrjs & culmo Tritico fimilis , geniculis interfedo . In fummo uer6 
fructum habet ueluti locuftas duplici crure diuaricatas,in quo femen in 
duditur.Radicem copiofam. 

LOCVS, 
Pafsim in Germanie agris nafcitur, ac iumentorum potius quam hominum pa^ 
bulum exiftiu 

TEMPVS, 

Seritur Martio menfe,metitur autem Augufto. 

TEMPERAMENTVM, 

Auena ut medicametum refrigerat, Galeno autore: ut alimentum uero, eodem 
tefte,calefacit fufFicienter. Vtroque uer6 modo exiccat. 

VIRES. EX DIOSGORIDE, 

Semen eius haud fecus quam hordeum ad cataplafmata utile . Puls etia m ex ea 
fitcohibenda»aluoaccomodata. Succuseius in forbitione acceptus,tufsientibus 
prodeft» 

EX GALENO, 
Auenaut medicamentumfimilemhordeouimobtinet. Namillitum deficcat, 
& digerit mediGcriter 3 & fine morfu.Nonnihil etiam adftriclionis obtinet,utueiv 
trisprofluuiaiuuet. 

EX PLINIO. 

*> Semen utile ad cataplafmata atque hordeum & fimilia.Prodeft tufsientibus fuc 
cus t Auenae farina in aceto tollit nacuos f 



DE VVA 



AVENA 




185 



<xkm. 



aj 




156 DE VVA CRISPA* CA> LXVIIN 

NOMINA, 

jlETERXBVSne Grseds &Latinis frutex ilie cognitus fuerit,me ignora^ 

I re adhucingenuefateor . Quarecum nomenaliudquo huncappellare- 

I mus in promptu non efTet, uulgare SC qua omnes hodieherbarrj utmv 

vuaarifttcur j|N|||| || t ur nomenclaturam ufurpare uoluimus ♦ Vuam autem crifpamfrutL 

cem hunc dixerunt ab intortis fereq? in circulum uerfis (crifpa alrj uocant)folrjs,& 

acinis quos producit t Quo etiam rcfpicientesGermaninoftri,llnjgbeetVok^ 

2itiifelbeer uocant.Latiniusforte uuaintortanuncuparetun, 

FORMA, 
Frutex eftramulis multis,aculeatus,recft.ocp fpinarumucrone horridus,folrjs in 
tortis ac circinata? rotunditatis, Apij modo diffediSjflore ex herbido purpurafcem 
te,acinis candicantib*&: fplendefcentibus,primum acerbis, a maturitate dulcibus, 
Ex rjs abunde conftare putamus/ruticem h unc cuius pi&ura exhibemusmon effe 
primamjUtnonnulliarbitranturjRhammfpeciem^Nametfica^terarefpondeant, 
tamenfoliaqua!rotunda&:minimeoblongafunt 3 utRhamni,repugnaremanife. 
fte uidentur. Poffet tamen citra aliquod uitce difcrimen Rhamni generibus annu^ 
merari,quod fcilicet uiribus illi fimilis admodum fit,quas etiam illi fuo loco adfcri- 
bemus. 

LOCVS» 
In frutetis & fepibus nafcitur , non tamen pafsim , Nufquam autem copiofius 
quam Tubinga? luxuriat, ubi circa om ncs fere fepes fefe profundit» 

TEMPVS, 
Veris ftatim initio frutexillepubet,primumhoctemporefolia,deinflores,ac 
D non diu pbft acinos feu baccas acerbitate gratas profert» 

TEMPERAMENTVM, 

Hauddubie idem quod Rhamnus temperamentum obtinet. Vtenimhicad^ 
ftringit SC refrigerat,ftc etiam illa. Refrigerat autem in primo completo,aut fecun^ 
doincipiente",deficcat uer6 in fecundo* 

VIRES» E DIOSCORIDE, 

Folia ignibus facris & herpetis illita auxiliantur. Fertur & ramos eius foribus SC 
feneftris appofitos ueneficioru arcere maleficia ♦ E quibus Diofcoridis uerbis fatis 
iiquet, Vuamintortamnonhoc tantumnomine fepibus apponi ut eafdemmu^ 
niat, atqueadeo alienorum ingreffum prohibeat, uerumetiam ut ueneficia ab hor^ 
tis propulfet. Vt hinc quoqj colligere liceat, eiufdem cum Rhamno efife facultatis. 

E GALENO. 

Herpetes fanat,& eryfipelata non magnopere calida t Porr6 ad ha?c tenerfs uten 
dumeftfolijs* 

DE BALSA' 



JSgfe 




188 



D E BALSAMINE» CAP» LXIX* 




NOMINA. 

V O nomine ueteribus tum Grcccis cum Latinis appellata? fint hx plan. 

tg,me ignorare ingenue fateor.Puto autern illis plane fuifTe incognitas, 

quod de rjs ne uerbum quidem apud eofdem fcriptum inueniatur.Ho* 

die Balfamines nomineuocant.Caufam indicabimuspaulopoft, Ger. 

mani ad latinam nomenclationem aIIudentes 3 154lf4ft^r4ttt/haud(arbitror)inex 

pteappellabunt* 

GENERA, 

Primet Balfc Duo Balfamines genera damus.Primam,quam nos certioris difcriminis gratia 

mne - , marem fedmus,Ligures Padani Balfaminauocat,HierofbIymitanu pomum He^ 

mmpotmm* trurla > Mirabile Gallia, uulgus Italorum Charantiam, quonia fepti modo in hor^ 

mirabilepomii. tis feneftrisq? per cancellos opere topiario facile digeratur. AIteram,quam fcemina 

charmtk. nominauimusjtali neutro genere Balfaminu appellat,priori quidem quod ad fru^ 

Altera Balfumi? & nm attinet fimilis,nifi quod minor eft, in alrjs difsimilis : neq? enim folrjs , neque 

nc ' ir . etiam floribus refpondet. Vtracj? planta uifu pulcherrima eft, uthoc faltem nomk 
Balfammum, . - -c r n. • t_ i- i -n . •> ' « 

nepingimeruermt,btiipr^(teteuamharumhaberepicturas,utder)spliirainuc^ 

ftigandi pofteris occafio aliqua Gu 

FORMi 

vrim* Prima tenuibus f>ra?longisqj flagellis ultro citroq? reptantib.euagatur, folijs Vi 

tis albsefeu Bryonia*,articuiatioribus,exilibus pampinis ex alarum finu prodeun^ 

tibus,quibus illigantes fefe cancellatim uicinis implicant pergulis;flore cucumeris 

ex albo in luteum languefcete,turbinato utrinq? frucl:u,carnofa cute, & per uerfus 

uerrucofa,acrigidioribus bullis intumefcete,cucumeris fylueftris pufilli fimilitudi 

b ne,puniceus maturocolor, cartilago intus punicea uel lutea, fanguineuscp fttccus» 

Pomum maturitate difsilit,inanitasq? confraclo patet, femina intus pomi formam 

Alterius. referentiacontinens.Alteracaulemhabetcrafsifsimu, Portulaca?afsimilem,inher 

baceo colore rufefcente, folia Salids, in ambitu inciGs 3 flores magnos, purpureos, 

inftar Confblida? hodie regalis uocatseherba? caudatos, fruclum priori non difsi- 

milem,primo herbaceu,dein pallidum luteumue,pilofum, qui maturitate difsilit, 

inanitascp confra&o apparet,femina intus aliquot lenticula? fere figura continente. 

LOCVS, 

Non nifi fatse in Germania proueniunt t Sed iam in multorum hortis plantatac 

nafcuntur. 

T e m p v s. 

Floribus & frudlibus prsegnantes funt Augufto & Septembri menfibus* 

TEMPERAMENTVM. 

Idem quodTelephium temperamentu,potifsimum alteram,obtinerearbitror* 
Qiiare in fecundo ordine intenfo,aut certe principio tertrj exiccare, nec infigniter 
cakracere,primo nimirum ordine,eft uerifimile» 

VIRES. 
Ex primi generis Balfamines feminibus oleum exprimitur,ad uulnera,quod in 
Corollariofuoannotauitdoc1:ifsimusHermolaus,pra?dpuum*Nonullipomum 
oleoprius imbutum aliquot diesinfblant,deindeuelfimo,uelterratantirperob^ 
ruunt-dum prorfus intabuerit,fic Balfami uires gludnandis uulneribus adfcifcere 
"BAfdmim uox pollicentur, inde traclum Balfaminae uocabulum . Quid multa dn uulneribus fa^ 
mde tuttt. nandisTelephio non inferiores effe coni)cio,hincq?Balfaminas appellatas.Nos ta^ 
menderjspeculiaremexperientiamnullamhabemus.Poteruntitaquealrj,fi 
lubet,earundem uirium facere periculum. 

DE GLYCYR* 




DE GLYCYRRHIZA^ CAP^ LXX^ > w 

NOMINA, 
aykyppiza Gra?cis, Dulcis radix Latinis, Liquiritia officinis, tiquiritU. 
Germanis 0ii j$l>olj$ dicitur. Nomen tum apud Gra?cos,tuni etia GlycynUotun 
Latinos a dulcedine, qua radix eius pra?dita eft, inueniffe notius dcdi£Ia ' 
eft,quam ut dici debeat.Theophraftus nono de plantaru hiftoria Scyihiu r<tdix. 
libro,Scythicam nominauitradicem,quod in Scythia circa Ma?o- 
tim paludem plurimum proueniat » Sunt etiamqui «Moy uock 
tent,quod fitim retenta in ore arceat. 

FORMA, 
Breuis frutex eft, ramos binum cubitorum altitudine fpargens , in quibus folia 
dcnfa^Lentifcofimilia^pingLiia^ta^ucpglutinofa.FioremfertHyacinthofimilem, 
Frucflum pilularum Platani magnitudine,afperiorem tame,filiquas Lentis modo 
rubefcentes,breuesqj habente» Radices illi funt longa?, colore buxea? ut Gentiane, 
fubacerba? 3 fedduIces 3 qua?Licrjmodoinfuccumcoguntur&:denfantur t Ha:cdeH 
niatio ita Liquiritia? hodie uocata? quadrat,ut nulla penitus Gt nota qua? in illa non 
reperiatur.Fruticofaenim eft,ramos bicubitales emittens, folrjs lentifcinis, denfis, 
pinguibus,tacT:uc£ fequacilentoregIutinofis.FloreHyacinthi,frucT:u pilularu Pla- 
tanicrafTamento,fedafperiore, filiquas Lentis figura, & breues habente . Radici- 
bus pra?longis,buxeo coIore,& dulcibus» 

LOCVS, 
Plurima&optimainCappadociaacPonto nafcit, Multapra?tereanecignaua VtfcnUrgenfU 
aliquotGermanig noftra? locis,Pabenbergenfi prefertim agro,i o A C H i M I noftri *&* Gl ycyrrhi* 
Camerarij,uiri do&ifsimi,patria,producitur , Et hodie nufquam fere no feritur in Z4 fe cundm 
hortis. His qua? femel comprehenderit, tam pertinaci fertilitate coha?ret,ut uix un^ Jfof ^™™* 
quampofsitradicitus extirpari,tam reftibili fcecunditate regerminat 

TEMPVS, 

Carpitur Septembre menfe,quando femine pra?gnans eft,aut Vergiliarum oc- 
cafu^Flores fuos lulio menfeprofert. 

TEMPERAMENTVM, 

Naturaemsnoftra?temperatura?familiaris eft: namtaiemonftratimi efteffeid 
quod dulce eft, Sed quum adftriclio qua?dam adiun<fta fit,unioerfum eius tempe. 
ramentumquantumexcaliditate&adftricliioneeft 

fuerit,quamproximeadfymmetrumtemperatumueaccedens,Porroquumetiam 
dulcis fit,humida quoq; fitoportet* 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Succus radicis ad arteria? exafperationes utilis eft,oportet autem ut lingua? fub- 
dituseliquefcat.Ardoriftomachi,&adiecinoris thoracisqjuitia prodeft. Vefica? 
fcabiem,&renumuitiacum paftb potus emendat Jdem eliquatus fitim reftinouit. 
Vulneribus prodeft circunlitus ♦ Comanducatus ftomacho fuccurrit. Radicum 
recentium deco&um ad eadem conuenit . Radix uero ficca in puluerem trita, pte- 
rygfjs commodiisimeinfpargitur. 

E X GALENO, 
Huius fruticis radicum fuccus in primis utilis eft,fimiliter ut eius radices dulcis 
fimulqp modice adftringens . Proinde afperitates lenire poteft,no folum in arteria' 
uerumetiam fcabrauefica, id^temperaturacmediocritate ; Quoniam autem tem* 
perie quoque humidum eft quod modice dulce eft, iure fane Citim arcens medica^ 
mentum eft,nimirum modicehumidum,fimul &naturahumanafrigidius.Refert 
Diofcorides,radicem ficcamad leuorem reda&am , pterygiorum illitu idoneum 
efferemedium. 



EX THEO- 



FLANTARVM HISTORIAE CAP, LXX t 793 

A EX THEOPHRASTO, 

Dulcis & Scythicaradix utflis ad fu{piria,&: tufsim ffccam, atq? in totum thora^ 
cis laborantis medicamento comoda redditur . Quin & ex melle ulceribus mederi 
poteft. Sitimquocpextinguit.ii teneaturinore»Quadecaufatum ea,tum Hippa. 
ce 3 Scythas decem 8t"duodecim dies degere^&uitam prorogare affirmant» 

E X P L I N I O. 

Radicis ufus in fubditis decoda ad tertias>cetero ad mellis crafsitudine, aliquan 
do SC tufa. E quo genere & uulnerib. irnponitur,&I faucium uitrjs omnibus ♦ Item 
uoci utilifsimofucco, fic ut fpiffatus eftlingua? fubdito i item thoraci &iecinori. In 





pterygi]s.Sanatuefica?fcabiern., renum dolores, condylomata^ulceragenitalium» 
Dedere eam quidam potui in quartanis, drachmarum duarum pondere, SYpipe^ 
rejheminaaqua?. Cornanducatafanguinem fiftitexuulnere ♦ Suntqui&calculos 
ea pelli tradiderunt f 

DE GALEOPSI^ CAP^ LXXI^ 

NOMINA» 
a a h o v i s 3 « yxAwSJbteij grxcet Galeopfi's 3 Vrtica labeo latine., uulcro 
&officinis Scrophularia maior, Ficaria, Millemorbia & Caftrangula Scrophukrk 
didtur. Germanice %Z*wmi*%/&wwnt%/$po$ fd$ xvatt^mlmuu mior - 
Appofiteautem Galeopfis appellatur 3 nomine ex gra?co cV latino com. Gakopfocur 
B pofito 3 quodeiusfloresprorfusgalea? afpecTium referant. Aut fi gra?ca cum lati- ##*• 
niscomponihaudpoffunt;, ycthkt-Us cum « cVnon/, uthabentmultaexemplaria, 
fcribendum erit, ut idem ualeat ac muftela? afpeclum referens : flores enim no dif 
fimiles effe capiti illius animalis uidentur ♦ Et ita legendum effe Plinius etiam tefta 
tur,qui Galeopfinhanc nominatherbam . Scrophufariamautemacurandis ftru- 
mis,quas fcrophulas uocantrecentioresjdixerunt» 

FORMA, 
Totus cum fuo. caule & folijs frutex Vrtica? fimilis eft 3 la?uiora tamen habet fo^ 
lia^St" cum teruntur grauiter odorata.Flores illi tenues 3 cV purpurafcentes ♦ Huius 
deliniationisnota?in uniuerfum omnes , nulla prorfus reclamante, herba? quam 
uulgus Scrophulariam maiorem nominat,conueniunt* Frutex enim eft qui ad hu 
mani corporis fere longitudinem interdum affurgit, foliaq? Vrtica? habet, fedla^ 
uiora } &: qua? trita grauem fundunt odorem.Flores tenues 3 atque purpnrafcentes» 
Refpondetetiamlocus natalis,utexfequentibuspatebit.EfTeautem ueterum Ga* 
leopfin uulgi Scrophulariam maiorem 3 pra?ter ea qua? iam diximus,manufcriptus 
quoque codex euidenter oftendit, in quo picluraita Scrophulariam refert a utne^ 
mo fit qui eam non agnofcat. Huc accedit quod in defcriptione,quam ex DiofcorL 
de defumpfit,aperte teftatur Scrophulariam maiorem alio nomine dictam effe Ga 
leopfin &Galeobdolon.Nequefacultates difcrepant>fed utrarunque fimiles fiint, 
adeout hauddubie ueterum Galiopfis, recentiorum herbariorumfitScrophula^ 
riamaior. 

LOCVS. 
Nafcitur circa fepes 3 femitasc£ J 8£ in areis a?dificiorum pafsim* 

TEMPVS. 

Colligitur Iunio bC lulio menfibuSjtum enim potifsimum floret» 

R TEMPE' 



%94 



GALEOPSIS 




PLANTARVM H I S T O R I JSE C A P t L X X I, \ 9 f 

TEMPERAMENTVM. 

Deficcat 3 exteiiuat,8^diTcutit,adeo9pardumefttenuium,fdquodamamudo 
quam ln guftu prac fe fert,fatis indicat, 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Folia,fuccus,caulis & femen,duritias,carcinomata,ftrumas,parotidas &panos 
difrjciunt,Oportetautembisdiecumacetotepidumcataplafmaimponere.Fouen 
tur & decodto eius utiliter « Ad nomas , gangramas, &C putrefcentia cum fale illita 
profunt, 

E X PAVLO, 
Galeopfis,quam alrj Galeobdolon appellant,urticar fimilis herba eft, maiorem 
tamenla-uorem habet, cVodorem grauem , Scirrhofos tumores difsipat&emoL- 
lit, Item ad nomas cataplafmatis modo illita confert* 

EX PLINIO, 
. Galeopfis folia caulescp, duritias cV carcinomata fanant ex aceto trita & impoiL- 
ta Jtem ftrumas,panos &parotidasdifcutiunt.Exufu eft&decodofuccofouere, 
Putrefcentia quoque &gangra?nas fanat, 

APPENDIX. 





dis lumbricis eflfe efficax adfjciunt,id quod ab eius amaritudine non abhorret, 

DE GALLIO^ CAP^ L X X I !► 

NOMINA, 
ja a Aio n, HyKfal&afrHyieAaTiop Grecis,GallionLatinis.Officmis,utmuI 
tscaliseoptimasherba?,neglecT:a&:incognitaefi:. Germanis *X>nfcv lie^ 
bcn fv avocn wcg/obetr xpal/ obcv bctfiro dicitur, Nomen inuenit ex eo Gdbnunde 
quod uim coagulandi,ac fpiflandi la&is habeat, diihm. 

FORMA, 
Ramulos redlos, Sc folia Aparinas fimillima habet ♦ Florem in fummo luteum, 
tenuem,frequentem,ualdeodoratum, 

LOCVS, 
Nafciturin aruis & humidis paluftribusuelocis. 

TEMPVS. 

Iunio & Iulio potifsimum menfibus floret, 

TEMPERAMENTVM, 
Gallium ficcum eft 8c fubacre. 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 
Flos eius ambuftis illinitur,8tTanguinis profluuia cohibet Jdem cerato rofaceo 
mifcetur^infolaturcp donecalbefcat, &fic lafsitudinesrecreat. Radix ueneremffc 
mulat, 

EX GALENO, 
Gallium inde ade6 nomen fortitum eft fuum,quodlac coaguletFacuItatem ob 
tinet exiccatoriam & fubacrem. Flos eius languinis profluurjs competere uidetur, 
&ambuftismederi.Eftautemboniodoris,&colorislutei. 

R 2 DE GLE- 




©nf#ftwmw#0* 







DE GLECHONE* CAP» LXXIII» X97 

NOMINA. 

AHXiiN, S^«fi Gr^PulegmmLatmeuocatur.Officin^latinum 



nomenretinent.Germanicepolcy.Blechonaautem appellamt,quod vkcho» 
guitatum apecorecum floret,balatum condtet Jd quod Piinio lib,xx, 
^^Ml cap.xiii^autore, de fylueftri uere dicitur , Pulegiu uero, quod eius flos 
recens incenfus pulices interficiat. 



GENERA, 



Plinius & Apuleiusduo Pulegrj faciuntgenera,alterumfccminam,alterum ma 
remmec aha rauone differre fcribuntmifi quod mas candfdum , fcemina uero pur. 
pureumfloremhabeat.DiofcoridesPulegium mafculum,quodfatiuumaliono. s , H uumVuk 
rnine m Uidamm defcriptione uocat, duntaxat depingit . Sylueftre autem fecun. gfe». 
dam Calamintha? fpeciem facit, quam Latini proprie Nepetam nominant, ut fuo s ^ rf • 
loco dicemus, 

• F O R M A. 

Pulegmmmasfeufatiuum,cuiushicpiauradamus,fruticofumafTurmt cVad 
cubiti altitudinem increfcit, maxime ft fit quo fuftentetur:folrjs Sampfychi furcu. 

lishirfutis,rubicantibus,&perinteruallapurpurcofloreorbiculatimcoronatis. 

LOCVS, 

Prouenitlodsculris&:aquofis:femelc>fatumdiutmadurat^tate. 

TEMPVS» 

Carpitur dum floribus pragnans eft,id quod Iulio & Augufto menfib.accidit. 

TEMPERAMENTVM, 
Pulegium quum acre & fubamarum fit, ualde tum excalefacit, tum extenuat, 
B ldeoqj in tertio ordine calidum & ficcum effe ftatuunt. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Extenuat, calefacit,cV cocoquit Potum menfes,fecundas,8-fcetus trahit.Cum 
mellecValoepotum,eaqacecircapulmonemfunt, educit, cVconuulfis auxiliatur. 
INauieas itomachup morfus cum pofca potum lenit. Atram bilem per aluum edu. 
cit.Cum umo potum uenenatorum morfibus fuccurrit.Defe&os animo cum ace. 
to nanbus obie&um recreat . Siccatum & in puluerem tritum crematumqj gingi, 
uasfirmat Jllitum cum polenta inflammationes omnes mitigat . Podagris perfc 
confert ufquedum rubefcatcutis . Cum cerato uaros tollit . Lienofis cum faleuti. 
hter iflimtur , Decoctum eius prurigines Ci eo lauantur fedat Jnflationes, duritias, 
cxconuerfiones uulua? in defefsionibus iuuat. 

r EX GALENO, 

Pulegiumcalefacereabundcmagnumeftteftimonium,quodillitumrubriricat; 
&quod,ft quis diutius toleret, exuiceret ; Extenuare uer6 fatis indicat, quum hu. 
rmda,craila & lenta ex thorace cVpulmone excreatu facilia faciat,menfesc> moueat* 

EX PLINIO, 
Magna focietas cum Mentha,ad recreandos defetfos animo,Pulegio cum fur. 
cuhs fuis in ampullas uitreas aceti utrifque deiedis . Quade caufa dignior e Pu. 
legio corona uertigini quam e rofis, cubiculis noftris pronunciata eft . Nam & ca. 
pitis dolores impofita dicitur leuare t Quin & olfaclu capita tueri contra frigorum 
aeftusq? iniuriam, & a Gti traditur : neque a?ftuare eos qui duos e Pulegio furculos 
impofitos auribus in fole habeant Jllinitur etiam in dolorib.cum polenta cV aceto* 
Naufeas cum fale bC polenta in frigida aqua pota inhibet . Sic & pedoris ac uentris 
dolorem. Stomachi autem ex aquaitem rojiones fiftit,& uomitiones cum aceto & 
polenta Jnteftinorum uitia melle decocla & nitro fanat. Vrinam pellit ex uino, & 

R 3 fiami> 




PVLEGIVM 




PLANTARVM HISTORIAE CIP, LXXIII, ipp 

fi amina?um fit, & calculos , & interiores omnes dolores, ex melle & aceto fedat* 
Menftrua & fecundas , uuluas conuerfas corrigit , defuncfios partus erjcit ♦ Comi 
tialibus in aceto cyathi menfuradatur / Si aquannfalubres bibendscfunt, tritum 
infpergitur^Salfitudinescorporis fi cumuinotradaturminuit, Neruorum caufa 
& in contra<fKone,cum fale,aceto cVmelle confricat opifthotono. Bibitur ad ferpen 
tium iclus decodum. Adfcorpionum,in uino tritum,maximequodin ficcis nafci. 
tur, Ad oris exulcerationes,ad tufsim efficax habetur, Flos recentis incenfus, puli- 
cesnecatodore.XenocratesPulegrj ramum lanainuolutum,intertianisante ac> 
cefsionem olfactandum dari, aut ftragulis fubfjci, & ita collocari a?grum , inter re> 
media tradit» 

EX S Y M E O N E S E T H I, 
Pulegium attenuat & calfacit uehementer, quapropter humida SC craffa in tho>. 
race, SCin pulmone humida cVglutinofa iuuat, & utexcreentur efficit. Cum uino 
albo coctum & potum,calidumc£ fyncerum menfes prouocat.Extrinfecus illitum 
ifchiadicis, &: alrjs partibus frigore affedis auxiliatur, 

DE GENTIANA» C A P* LXXIIII* 

NOMINA, 
fi u : t i a n h gra?ce,Gentianalatineappellatur,Nomenapudomnesoft 
ficinas retinet, Germanice Hnnian/oUvl^itutxomn nominatur, Sic a 
Gentio Illyriorum rege,qui in bello primus eius uires reperit,dicta eft. Gentimun* 
_J FORMA. dcMfa 

Folia Gentiananuxtaradicem erumpuntiuglandi aut Plantagini fimilia, fub. 
b rubentia ; fed quar a medio caule , prafertim autem cacumine prodeunt,breuiori. 
bus incifuris fesfh funt. Caulis illi inanis,leuis,digiti crafsitudine, binum cubitom 
altitudine, geniculis interfectus, ex maioribus interuallis folia proferens t Flores 
eius lutei primum calycibus conclufi,poftea intumefcentes explicantur . Semen in 
calycibus obtinetlatumjeue, glumofum , ad Spondilrj fernen accedens , Radicem 
mittitlongam,fimilemAriftoIochia?longa?,craffam 3 &:amaram, 

LOCVS, 
Nafcitur in altifsimis montium cacuminibus, u mbrofis locis & aquofis » PlurL 
ma uero &. copiofifsimafub Alpinis montibusin Illyrio,8c~ in monte $<mmbem 
haud procul a Tubinga Gto t 

TEMPVS, 
Floret a?ftate,Iunio potifsimum menfe,dein Iulio femen prod ucit, 

TEMPERAMENTVM. 
Amaritudo immenfa fatis monftrat radicem eius effe calidam cV ficcam, 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Gentianasradixcalefadoriam cVadftringentem uim habet . Venenatorumor. 
fibus fuccurrit duarum drachmarum pondere cum pipere,ruta cVuino pota.Succi 
drachma,laterum doloribus,ex alto cadentibus, ruptiscV couulfis opitulatur.He. 
paticis, ftomachicis pota cum aqua fubuenit ♦ Radix collyrrj modo fubdita fcetus 
erjcit, Vulneraria eft 3 impofita ut lycium^uulneribusqp finuatim depafcentibus, po 
tifsimum fuccus,medetur t Oculis inflammatione laborantibus illinitur t Pro me^ 
conio collyrrjs acribus mifcetur fuccus.Radix alphos abftergit. Contufa radix die^ 
bus quinque aqua maceratur, poftea in eadem decoquitur, dum aquse radices fu. 
perftent emineantue:deinde ubi refrixerit aqua linteolo percolatur,iterumc£ deco^ 
quitur,dum mellis crafsitiem contrahat;dcmum in uafe teftaceo reconditur. 

R 4 EX GALE- 




PLANTARVM HISTORI.AE CAP, LXXIIII, lQl 

I , EX GALENO, 

Radix Gentiana?herba?admodum efficax eft quum opus eft extenuatione 3 pur 

gatione^abfterfione^obfirudionisIiberatione.Necmirumfiha-cpofsit^quumim 
penfeamaraftt* 

EX PLINIO. 
Vfus in radice & fucco. Radicis natura eft excalfacloria, fcd pra?gnantibus non 
bibenda.Pra?cipueaduerfus angues duabus drachmis cum pipere &ruta 3 uini cya 
this fex, fiue uiridis fiue ficca pota prodeft. Tanta huic uis eft 3 ut iumentis etiam no 
tufsientibus modo, fedilia quoq? trahentibus auxilietur pota.Stomachum corro^ 
borat ex aqua pota. Farina eius ex aqua tepida faba? magnitudine pota 3 interaneo, 
rum uitrjs occurrit. Radix trita uel decocla, a ruptis, conuulfis, cV ex alto deie&is 
potatur, 

DE GLYCYSIDA» CAP* LXXV» 

NOMINA, , 

a y k v 2 1 a fyHiffcuovict Gra?cis 3 Paonia SC Cafta herba Latinis dicitun 
NomePa?onia? in officinis feruat. Germanis peonitMitm/gLmiffi 
bltiro / <Sid>txeiti%/ 15migmm$$/Vcmbi(cl)t0f, / %tmkimm<>$/ 
_ Pfmctffrofj uocatur. Giycyfida porro dicla eft 3 quod grana mali punL Glycyfiduun* 
ci acinis fimilia habere uideatur. Nam fidia mali punici grana a Ba?otis nominan. dediiU. 
tur. Pa?onia ab eius inuentore 3 medicina? peritifsimo 3 Paone appellata eft, v*om cm 

GENERA, *#*• 

Duo eius genera funt , mas &£ fcemina. Mas in uuf garibus h erbarrjs Vtinimn^ 
*MM?<$/fcemina uero PeottictrblusiValijsc^ nominibusGermanicis paufo antecom 
memoratis nuncupatur. Iidem 3 magno errore, Paoniam a Pionia differre putant, 
atqueadeo diuerfis etiam capitibus 3 im6 & uiribus difiungunt. Ferendus tamen is Enwbdte 
B error effet niii utriqj etiam herba? 3 hoc eft 3 Paconia? & Pion%duplex genus afsigna 
rent 3 marem nimirum &fceminam 3 cum tamen fub una Pa?onia? nomenclatura.u. 
trunq^genus Diofcorides & alrj ueteres complexi fint, 

FORMA, 
Caulisduorum fere dodrantu altitudinenafcitur, multas propagines habens* 
Mas luglandi nud folia fimilia obtinet : fcemina uero Smyrnij modo diuaa. SuriL- 
mo caule filiquas quafdam Amygdalis fimiles profert , in quib. quum aperiuntur, 
grana rubra 3 mu!ta 3 exigua 3 punici mali acinis fimilia inucniuntur 3 in medio nigra* 
purpurea 3 quinq? aut fex.Radix maris digiti crafsitudine 3 dodrantali uero longitu^ 
dine 3 guftu adftringens, alba. Fcemina* propagines fobolesue ceu glandes feptem 
aut odo 3 ut Afphodelus habet.Ex qua fiquidem defcriptione abundeliquet 3 Pa?Ox 
niamqua?pafsim inhortisnafcitur 3 cVcuiushicpicluram damus 3 effefceminam, 
quod eius folia Smyrnij modo fint laciniata ; & quod radix feptem aut o&o uelftt! 
glandibus conftet.Reliqua? not&potifsimum quod in filiquis grana alia rubentia, 
alia nigra fint 3 utricp generi comunes exiftunt. 

LOCVS» 
Nafcitur inaltifsimis montibus, & pafsim hodie 3 fceminapotifsimum 3 inhortis 
prouenit. 

TEMPVS, 

Maiofloretmenfe, 

TEMPERAMENTVM» 
Paronia radicem habet leuiter adftringentem cum quadam dulcedine. Si uero 
plufculum dentibus mandas,acrimonia item quampiam fubamaram fubeffe perci 
pies 3 id quodin radice etiam noftratis Pa?onia?;quamfceminaeffediximus 3 depre. 

hendes. 



norum. 



PLANTARVM HISTORIAE CAP t LXXV t zo$ 

A hendes, Paconiae ucr6 111 uniuerfum temperamentum tenuium eftpartium, exic> 
catorium,haud tamen inOgniter calidum, fed aut fymmetrum, aut paulo calidius* 
VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Datur radix mulieribus a partu non purgatis, Cit menfes Amygdalsc niagnitu> 
dine pota ♦ Ventris doloribus cum uino pota auxiliatur , Regio morbo correptis 
prodeft,renum ac uefica? doloribus.Deco&a in uino &pota,aluurn fiftit.Seminis 
grana rubra decem aut duodedm pota in uino auftero, nigro, rubentem fluxione 
fiftit.Stomachicis Sc erofionibus comefta profunt, A pueris pota cVcomefta,initia 

calculorueximunt.Grananigranodurnisfupprefsionibus.ephialtasnominant, 
uulua? ftrangulationibus, cVuteri doloribus in aqua mulfa aut ufno quindecim po* 
ta,opitulantur f r 

EX GALENO, 
Radix Paeoniac menfes cit ex mulfa Amygdalae quantitate pota ♦ Sane tundere 
eam oportet ac cribare,8c" fic infpergere. Expurgat etiam iecur obftrudu cVrenes* 
Sed haec efficere nata eft qua acris & fubamara eft,qua uero quiddam etiam adftr/. 
ctormm obtinet,fl uxiones uentris tittit. Oportet autem tunc in aufterorum uino- 
rum quopiam eam deco&am bibere. Eft omnino reficcatoria uehementer, ut non 
defperauerim eam ex collo pueris fufpenfam,merito comitialem morburn fanare. 
Equidem uidi puellum quandoque o<3o totis menfibus morbo comitiali liberum, gjjtafc 
ex eo quo geftabat radicem tepore. Vbi aute fortefortuna quod a collo fufpenfum 
erat decidi(Tet,protinus morbo correptus eft:rurfusq? fufpenfo in illius Iocum alio, 
inculpate poftea fe habuit. Vifum uero eft mihi fatius eflTe denuo id certioris expe> 

rientiajgratiadetrahere.idquumfecifrem^acpueriterumerTetcouulfus^magnam 
acrecentemradicispartem ex collo eius fufpendimus, ac deinceps prorfum fanus 
b effectus eft puer,necpoftea conuulfus. Rationabile itaque erataut partes quafpia 
a radice defluentes,ac deinde per infpirationem attratf:as,ita afFeclos locos curare, 
aut aerem a radice afsidue mutari & alterari. Nam hoc pado fuccus Cyrenaicus co 
lumellam phlegmone affeftam iuuat,cV Nigella fricla palam deftillationes &gra. 
uedines deficcat,fiquis eam in calidum linteum rarum liget, afsidueq? calorem ex 
eaperinfpirationem qua? pernaresfit 3 attrahat. Qiiinetiamficompluribuslinis, 
maxime marina* purpura?,collo uiperas inieceris, illis uiperam prafocaueris, ea^ 
poftea cuiufpiam collo obuinceris, mirificeprofuerit tum tonfillis, tum omnibus 
rjs quse in collo expullulant» 

EX PLlNia 

Paconia medetur Faunorum in quiete ludibrrjs* Rubra grana rubentes menfes 
fiftunt quindecim fere pota in uino nigro. Nigra grana uuluis medentur,ex pafib 
aut uino totidepota » Radix omnes uentris dolores {ed^tin uino,aluumq? purgat* 
Sanatopifthotonum,morbumregium,renes,ueficam 4 Matricemautem&ftoma 
chum deco&a in uino, aluumq? fiftit. Eftur etiam contra malum mentis,fed in me, 
dendo quatuor drachmac fatis funt, Grana nigra auxiliantur cV fupprefsionib; no. 
durnis in uinopota quo diclum eft numero,Stomacho uero cVerofionibus,cVeC 
fe ea &illinireprodeft, Suppurationes quoc^ difcutiuntur recentes nigro femine, 

ueteres rubro t Vtrunc^ auxiliatur a ferpente percufsis, & pueris contra cak 
culos incipiente ftranguria» 

DE GERA> 




GERANIVM 

PIUMVM, 



mfmtymHl 






205" 




GERANJtVM 

ALTERVliT, 



Zo6 




GERANIVM 

TERTIVM, 



%Mpn<fytehmt 






zo7 




GERANIVM 

QVARTVJVL 



®wni$M$. 



S 2 




Xop 



S 3 



DE GERANIO C A P* LXXVI* 

C NOMINA. 

-'"*• r ^r^M ~]| £ p a fJ i o n gra?ce, Geranium latine , uulgo & herbarrjs Roftru m cico 
c ■ , 'tiii ' 




nia? appellatur.Geranium autem a gruini capitis imagine,qua? fummo 



eius plantse capitulo ineft, Gra?cis aptifiima fimilitudine di&um eft. Sic 

recentioribus a ciconia? roftri effigie,Roftrum ciconia? nominatu eft, 

GENERA, 

• ! < gem. DuoGeranijDiolcoridestraditgenera. Primumquodiongioribusrofl:ns,8d 

in mucronem acuminatis conftat.Hoc hodie officinis bC herbarrjs Acus paftoris & 

seamdnm. Mufcata, Germanis uer6 &toi$m{<bnabd dicitur ♦ Alterum quod maIua?folia 

\mneSk habet, Pescolumbinus uulgo nominatur. Suntquiturpiteraberrantes,Amomu 

hmbinm. effeexiftimant.Germanice^4iiben:fi^/obc^@ct>«t*ten^rrttttappeIlatur»Pra?ter 

rertium. ha?cduoaliaadiecimusgenera,interqua?idquod tertium ordine eft,folrjs Arte^ 

Kohertim' mifia?tenuifolia? uel Cha?rephyllo fimileexiftit,herba Roberti & Robertiana a 

nonnullis,hauddubieafuperftitione aliquaDiui,qua fuperior a?tas mirifice inv 

Quttrtum. buta fuit,appellatur,germanice 'K.uptccfytstvant . Quartum folia obtinens la^ 

O&intum. ciniata 3 germaniceprocertioridifcrimine^.t*amcl?l?*ilJ5 uocaripoteft. Quintum, 

quod folia Ranunculi habet, gratia Dei nominatur, germanice (Bottcs cttmb / ab 

sextum. infigni in fanandis uulneribus effectu. Sextum, quod forma quarto generi fimillL 

mum c(k y ncc fere ab illo nifi (bla magnitudine folioru, florum SC radicis diftat, ger^ 

manice "Biiitvont^ / a rubro colore aut mirifica in fiftendo fanguinis profluuio fa- 

cultate uocatur. 

FORMA» 

Vrimi. Geranium primum caules habet a radice rubentes, lanuginofbs, folia Anemo^ 

nes,diuifunsincifa,florespurpureos,&incacumine cauliumfaftigia capitulis d> 

d conigautgruurn cumroftellis longitudineacus emicantia.Radiceoblonga&fub^ 

Secundi. rotunda dulcemqj. Alteruut precedes caules tenues,rubentes aradice ftatim,la' 

nuginofos9 obtinet,folia malua? fimilia,candidiora,flofculos fubpurpureos,capi* 

Tertij. telia gruini capitis modo roftrata,radicem tenuem & oblongam . Tertium,cau^ 

ies habeta radicerube(centes,lanuginofos,geniculatos,faporis SC odoris iniucun^ 

di,fo!ia Cha?rephyllo aut Artemifia? tenuifolia? fimilia , flores purpureos,capiteL 

Qudrti. la gruini capitis modo roftrata,radicem intus uiridem,cV adftringentem» Quar^ 

tum,cauliculositidemutreliquarubentem,lanuginofum,folialaciniataadmodu, 

flores purpureos , ex quibus capitella gruini capitis inftar roftrata, SC in ijs femina 

Quinti. quincp nafcuntur : radicem intus candidam,extra fubluteam. Quintum reliqua 

omnia magnitudine excedit,caules emittit oblongos,rotundos,modicelanugino^ 

fos,a radice ftatim rubentes,folia Ranunculo fimilia,flores fere ca?ruleos , capitella 

precedenti Geranio fimilia,radicem craffam & Iongam,multis exiguisradiculis ue 

toxti* luti capillamentis quibufdam fibrata. Sextum ramos habet tenues,Ianuginofos, 

folialaciniata,tenuia,flores in fummopurpureos,exquibus,utin quarto, capitella 

gruini capitis formamreferentiaproueniunt.Radicem extra cVintus rufam. 

L O C V S. 
Omnia Geranrj generain incultis proueniut.Primum pafsim in campeftribus, 
8C nonunquam inter fegetes nafcitur. Alterum in colliculis. Terrium in umbrofis 
locis SC dumetis. Quartum in agrorum limitibus, & iuxta fepes. Quintu in pratis* 

Sextum in locis montofis SC faxofis. 

T E M P V S. 

Primu ftatim inter inkia. ueris Aprili menfe flores fuos oftendit, cV fubinde per 

integram a?ftatem . Alterum,tertium,&quartum,Maiomenfe florent.Quintum 

lunio Silulio menfibus,quemadmodumetiamfextum» 

TEMPERAMENTVM. 

Omnium folia &radices,primo excepto,cuius radix dulds eft,quodammodo, 

atquea^ 



PLANTARVM HISTORIAE CAP, IXXVH %u 

a atqueadeo difcutiendi ui pra?dita,adftringunt ac ficcant, 

VIRES, EX DIOSCORIDEf 

Radix Geranij primi in uino drachmse pondere pota , uteri inflationes difcutit, 
Secundum nullum habet in medicina ufum > 

E X PAVLO. 
Geranium quod folfjs refpondet Anemones,radicem habet efculenta^que cum 
uino drachmas unius pondere fumpta, uteri inflationes diflbluit , Altera Geranrj 
fpecies in re medica inutilis eft 

EX PLINIO» 
Prima: Geranfj fpeciei radix, reficientibus fe ab imbecillitate utilifsima , Bibitur 
contra phthifindrachmain uini cyathis tribus bis die Jtem contrainflationes,qua* 
& cruda idem pra?.ftat. Succus radicis auribus medetur, Opifthotonicis femen dra^ 
chmis quatuor cum pipere SC myrrha po tum * 

APPENDIX, 
Etfi fecundum Geranij genus a Diofcoridealrjscp nonullis, tanquam nullius iit 
medidna ufus damnatu fit, tamen pofterior setas quotidiana experientiain fanan. 
dis uulneribus bC fiftulis, eius acreliquorum etiam mirum effe effedum comperits 
proinde eas herbas his ipfis in potu mirifice coferre tradunt , Et certe no mirum eft 
earundem uires olimfuifTeignoratas,cum 8taliarum multarum plantarum faculta 
tzs 3 quas conCtu elTe hodie notifsimas,ueteribus fuifTe incognitas,notius Ck quam 
ut demonftrari debeat. Antiquus quocp herbarius,pracdic1:orum Geranioru folia 
magnam uim obtinere in glutinandis uulneribus,cWticulorum doloribus leniefi 
dts tradit.Primi autem radicem mouendi urinam facultatem habere ait,ideocp caL 
culofis^ftranguriajcVdifficultatiurinajprodeffe^Tertiumgernisadoris^mammiL 
b iarum,pudendorumc^ulcerafanandaunicecoducit.Reliquafimiliteradglutinan 
da ulceramirifice profunt.Nullum uero ad fanguinem undecunq? emanante com 
pefcendu pra?ftantius kxto eft:unde etiam Germani,ut comprehenfum eft,2$li*t* 
xcutt$/hoc eft,fanguinariam radicem appellare uoluerunt, 

DE GONGYLE» CAP^ LXXVII» 

NOMINA, 
r r y ah, Hyoyvtis Gra?cis,RapumLatinis&Officinis, Germanis ^ongyU qtai 
K&bcn appellatun Graeci autem a figura eius, quse pleruncp rotunda dial 
efTe folet,uocabulum detorferunt, Nancj; quod m rotunditatem coa. 
&umeft,uelinorbemcircumagitur, yoyvhioy dixerunt.Rapa uero, 6 v ' Aw 
quod ex terra? rure,quafi ruapa, Varrone tefte,nominata eft, ' &%Ln7e. 

GENERA, 

Rapiduo funtgenera. Vnum fatiuu,quod fimpliciter Germani&ftbett uocat* 
Eftq? id iterum duum generum . Vnum eandidum , quod Germani etiam wcij^ 
r6Wttuocant:&alterumrubrum, tot tnlWttijdem appellant , Alterum fylueftre, 
quod uulgus Rapunculum,quafi paruu rapum, Germani K^ptttt^eln nominlt, Rapmculut. 

FORMA. 
Rapum fatiuu caule & folrjs raphano fimileeft: floribus uer6 SC filiquis, in qui. 
bus femen profert,Napis aut Brafsicis . Sylueftre frutex eft cubitali altitudine, ra^ Sylu&rertpu. 
mofum,in fummo leue,folia nimirum leuia habens,digitali latitudine,autmaiora* 
Semenin calyculatisfertfiliquis:dehifcentib.uer6feminuinuolucris, aliaintus ca. 
pitu fpecie eft filiqua.jn qua femina parua nigra funt,fed qua? fra&a intus albicent» 
Flos eius in purpureii uergit colorem . Radix digitalis fere eft. Que; ddinmio pror 
fus alluditadhancherbam quam uulgusRapunculum nominat: ftquidem cubita 
lis eft,fruticofa,ramofa 3 folio digitali,nigroin filiquis femine, quod cum frangitur 
album intus apparetFios etiam purpurei coloris eft,radixcp digiti magna ex parte 
magnitudineconftat. S 4 tocvs» 





RAPVM 

SATIVVM. 




RAPVM 

RVBRVM, 



S&Ott&bM* 



ii4 



RAPVM 

SYLVESTRE, 




$<q>twft*u- 



HANTIRVM HISTORIAE CAP t LXXVII, 21^ 

A LOCVS, 

Satiuum folum putre & folutum defiderat* Sylueftre 111 aruis nafcitur pafsim, 

T E M P V S. 
Satiuum rapum floret a?ftate 3 ac filiquatur fubinde. Sylu eftre autem uerno qui> 
dem tempore priufquam in caulem attollitur, acetarfjs frcquenter inferi folet, eru> 
tum radicitus cum folrjs fuis iam recens enatis, quo fane tempore a pueris etiam £ 
gnofcitur, Deinceps uero exitin cauiem & adolefcit^ac Iunio menfe flores, acfub- 
inde femina profert» 

TEMPERAMENTVM. 
Rapa calida funt in fecundo ordine, & h u mida in primo* 

VIRES. EX DIOSCORIDE 

Satiui rapi elixa radix nutrit, inflat, carnem flaccidam ge nerat, uenerem ftimu> 
lat. Deco&o eius podagrac ac perniones fouentur , Ipfa etiam radix trita illita pro. 
defLSi uero quifpiam in excauata radice rofaceum ceratum feruenti cinere liquefe^ 
cerit, exulceratis pernionibus proficiet , Afparagi eius decofti edunturciendxurL 
na? accomodi.Semen in antidota cV theriaca,pra?fertim qua? dolores miticrare pof 
funt,apteadditur ♦ Potum uenenis aduerfatur , Venerem concitat , Muria condt 
tum, comeftum minus nutrit, fed appetentiam excitat . Sylueftre rapum mifcetur 
medicamentis qua? ad detergendam faciem reliquumqj corpus,ex lupinorum,aut 
tritici,autloIi),auteruifarinaconficiuntur. 

EX GALENO. 

Rapi femen uenerem excitat,utpote fpiritum flatuofum procreans.Sic & radix 

concodu difficilis eft , inflatcf? & femen generat ♦ Succus ex ea in corpus digeftus, 

temperato crafsior eftadeoq* fi quis ultra modum efitauerit, cV maxime Ci perfedi 

conficere eam nequeat, crudum fuccum inuenis congeret. Adalui deieclionem 

B nec conferre quicquam , nec offlcere dixeris, potifsimum quando bene fuerit per^ 

| Coc1a,utquelongam elixationem requirat,optimaq? Cit bis decoftiomm perpeffa* 

Sincrudioringeramr^concodionipertinaciusrefiftet.panetinflationes^ftoma 
chuminfeftabit,nonunquam etiam mordereillum non uerebitur» 

EX PLINIO. 

Rapo uis medica inefh Perniones feruens impofitum fanat . Item frigus pellit e 
pedibus aqua decoclum . Etius feruens podagris etiam frigidis medetur , Et cru- 
dum tufum cum fale cuicuncg uitio pedum. Semen illitum cV potum in uino,cotra 
ferpentes & toxica falutare efle proditur. A multis uero antidoti uim haberein uf. 
no cVoleo.Democritus in totumipfum abdicauitin cibis propterinflationes. Dio 
cles magnis laudibus extulit,etiam uenerem ftimulari ab eo profeffus Jtem Diony 
fius : magisqj Ci eruca condiretur.Tofta quoque articulorum dolori cum adipe pro 
deft ♦ Sylueftri ad leuiganda albicandamue cutem in facie totocp corpore,utun tur, 
mixta urina pari menfura. Eius fuccus circa meffem exceptus,oculos puro a t,mede 
tur caligini admixto lade mulierum* 

EX SYMEONE SETHI. 

Admodum nutriunt rapa, urinam ciunt, inflant, genitale femen gtgnut, fauces 

leniuntatquethoracemXrebriorillorumufuscraffumhumoremgeneratl&ob- 

ftru&iones iecoris parit, Ventre nec fiftuntmec mouent.Si cum aceto & fale edan^ 

tur,appetentiam excitant . Horum femen tritum cV hauftum magna copia, uene^ 

remfufcitat.Fertur quod fiquis hocipfum femecum Calamintha &Lemnia terra 

comixtum fumat,eo die neque ueneno, neque morfu uenenati animalis lav 

di t Appenfum inguinum morbis peculiariquapiam 

proprietate medetur* 

£>E GIN- 



tt\\\ .«$$$& 





L O C V S f 



DE GINGIDIO CAP^ LXXVIII* W 

NOMINA, 
i r r i a i o n gra:ce\Gingidium latine, officinis Cha?refoliu, Germanice cUrefolium. 
Iktthdhant dicimr . Cha?refolium autem,gra:ca uoce 6c latina coale, C h*refi>m m 
fcentibus in unum nomen,ob id diclum eft,quod folijs luxiiriet. Ne ta dedifim. 
_men uocabulorum uicinitas aliquam pariatcofufionem, imperitoqplex 
don nomenciationu fimilitudo imponat/ciendum eft officinarum Cha^refolium 
diuerfum effe a Cha?refolio Piinrj, 

FORMA, 
HerbaeftfylueftriPaftinaca?fimilis,tenuior tantum cVamarior, Radiculafub- 
candida, amaricante . Vnde fatis liquet herbam quam hodie Cha?refolium nom^ 
nant,efTe Gingidiu, Nam erratica? Paftinace folium a?mulatur, aliquanto tenuius, 
radicula fubalba,amaricante,floribus candidis,femine in fiiiquis exiguis obWo, 
angufto&acuminato. 

Paisim hodie in hortis colitur, 

TEMPVS, 
Maiomenfeflorct^&fubinde femen profert* 

TEMPERAMENTVM, 
Sicutguftu amaritudinem & adftriclionem pra?fert,fic temperamento quoque 
ipfo caliditatem & frigiditatem f Secundum uero utrancjj qualitatem deficcatoriii 
infecundoordineeft:undeiterum coliigi poteft,Cha?refolium effe Gingidium, 
quod ipfum guftui amarorem & adftridionem euidentifsime reprafentet. 
VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Crudum cVco&um oierum modo efuiidoneum eft, Editur etiam fale coditum 
B feruatumue.Stomacho utile. Vrinam ciet, Decocftum eius cum uino potum 3 uefi> 
cx accommodum eft. 

EX GALENO, 
Eftur Scandicis modo, Stomacho mire utile fiue crudum, fiue elixum libe^t fa 
mere. Longioris deco&ionis impatiens eft . Nonulli ipfum ex garo oleocjj efi tanfc. 
AJrj uinum autacetu adfjciunt,ac multo ftcmagis ftomacho conducit , Cum aceto 
ailumptum/aftidiofosadcibuminuitatPerfpicuumueroefthancherbammedi. 
camentum magis effe quamcibum 3 quippequa?cx:adftridtioniscVamaritudinis 
non obfcura?necexigua?particeps eft. 

• EX PLINIO, 

Codlum crudumqj ftomachi magna utilitate eftur ♦ Siccat enim ex alto omnes 
humores eius, 

APPENDIX. 

Facultates iam comemoratas etiam Cha?refolio fuo tribuunt recentiores : fcrk 
bunt enim mirifice conferre uentriculo,ciendisqj menfibus, & uring in uino deco- 
clum, ut iterum hinc conftet a Gingidio non effe diuerfum. 



CE GENI> 




DE GENISTA* CAP* LXXIX* 21 * 

NOMINA, 
|ENISTA Latinis rei ru ftica? fcriptoribus & Plinio nominatun Offici 
1 nis &barbaram fe&antibus medicinam,Gencfta &C Geneftra*Germa, Gene&d. 
I nis(5tttjiuel<ScttifIappellat t Geniftamautemuocathauddubiequod GeniStdunde 
I genu modo flexilis ad nexus fit:uel,utali}s placet,quiagenibus medea- di&u 
tur dolentibus, Alia autem eft a Sparto, quod hoc uirgas habeatlongas fine folrjs, Genifamn dt 
ut fuo dicemus loco,illa autem minutis folrjs fcatet* eadecu spato» 

FORMA, 

Geniftafruticatramis herbacefs, fcabris, folrjs minutis fcatentibus, flore futeb, 
apibuscp gratifsimo,femine lenticulis haud abfimili, quod filiquis innafcitur, radk 
cefublutea» 

LOCVS. 

Perarida loca amat,ideoq? in fyluis,cV iuxta fyluas nafcitun 

TEMPVS. 
Floret Maio & Iunio menfe,ac fubinde in filiquis hirfutis femen proferk 

TEMPERAMENTVM, 

Calefacit SC ficcat in altero ordine,id quod amaritudo qua guftata refert, & eius 
facultates abundedocent* 

VIRES. EX PLINIO. 

Semen Geneftas purgatEllebori uice, drachma cVdimidia pota in aqug mulfa: 
cyathis quatuor ieiunis,Ramis fimiliter cum fronde in aceto maceratis plurib. die' 
bus & tufis,fuccum dantifchiadicis utilem,cyathi unius potu.Quida marina aqua 
macerare malunt,cV infundere clyftere.Perunguntur eodem fucco ifchiadici,addL 
to oleo. Quidam ad ftranguria utuntur femine ♦ Genifta tufa cum axungia, genua 
b dolentiafanat, 

APPENDIX. 

Ex iam comemoratis uerbis perfpicuttm omnibus fit,Sparto cVGenifta*, no ob 
ftante quodformanonnihil diftent,eandem ineffe facultatemrut enim Spartum pi 
tuitam per fuperna cV inferna purgare poteft,fic etia Genifta» Hinc ade6 fit ut eius 
feminis hodierno tempore contra podagram magnus fit ufus. Vrinarn etiam ama^ 
ritudinis rationemouet,8cquiaincidendi cVextenuandifacultatem habetjapidem 
tum in renibus,tum in uefica cofringere,ut etiam recentiores tradunt,poteft*Stm^ 
mas denique atq? alios tumores difcutere poffe rjdem fcribunt* 

DE GENISTELLA* C A P» L X X X* 

NOMINA. 
|R 1 R I non admodum difsimilem herbam nonnulli Geniftelfam uo GeniMd': 
I cant, quod fcilicet Genifta exilior cV humilior Bt . Germanice appellari 
|poteft,fc>te ftcd)mhe(5inft.Alr\ uocat tttbpfvymen/obevHeinftveicfys 
_J bhttttett.Sunt qui non fine magno errore proGenifta utantur,quum fa 
cukaribusdiuerfis praedita Gt. Sunt qui Rofmarinum aculeatum nominent, quod ^ fm<trinusdcti 
eius folia Rofmarino fere fimilia fint, katut. 

FORMA, 
Frutex eft Libanotidis coronaria?,quam Rofmarinum uocat,penefolio, fedri^ 
gido ac pungente,flore luteo,pifb non di{simili,femine in exiguis filiquis rufb, ra* 
dicefublutea* 

LOCVS. 
Nafcitur in arenofis locis,fecus uias. 




FLANTARVM HISTORIAE CAP, LXXX* tn 

A TEMPVS, 

Mafo menfe flores luteos producit,quibus pafta? apes improbu mel con ficiunt» 

TEMPERAMENTVM. 

Adftringentem cum amaritudine facultatem pofsidet, acproinde ualenter, & 
mulq? citra mordacitatem exiccantem» 

VIRES. 

Semen eius ferpentibus aduerfari tradunt.Decoclum foliorum,profluuiu men 
ftruorum fiftit Jdem etiam potum uentris fluori fuccurrit.Et ut rem in pauca con. 
traham,idem Geniftella quod Hippuris feu Cauda equina poteft, 

DE GNAPHALIO CAP» LXXX1> 

NOMINA, 
m a * a a i o n Gra?cis a Centunculum aut Centuncularis herba Latinis ^ntuncuhml 
nomina^Officinisignota,GermanisKbWmtit appellat,Gnaphaliu Ccntmuletris 
uero uocata eft haxherba,Galeno autore,a candidis mollibusqj eius fo Zmu m 
_Jrjs 3 quibus ^WccA^hoceft^protomentisutuntur.Gnaphalionita^ redifim. 
que dicitur 3 quafi tomentitia.Centunculum autem dixerut,quod centonibus cum ccntuncuiuicut 
tomento maxima fit cognatio ♦ Germanicam nomenclaturam ab eius facultate ad,. mcm ' 
uerfus dyfenteriam illi inditam eiTe nemini non notum eft, 

GENERA. 
Duum effe uidetur generurm unum enim paulo latioribus accandidioribus fo. 
lijs conftat : alterum uero tenuioribus & minus candidis, quodq? flores in fummi. 
tateaccacuminetantumprofert> Verum cum forma parum admodum, facultati- 
B bus uer6 nihil diftent^nos una piclura genus utrunqj complexi fumus» 

FORMA, 

Candida &mollia Gnaphalium obtinetfolia^atqueadeo tomentitia^floresqjfu* 
teos,radicem uero capillatam ac tenuem^utpi&ura ipfa monftrat. 

LOCVS» 
Vulgaris herba ubic^fcatensGnaphalium^inlocis ficcis potifsimum 3 interdum 
etiam pinguibus proueniens* 

TEMPVS, 

Iunio Sc Iulio menfib us floret» 







TEMPERAMENTVM, 
Adftringit atqueadeo exiccat Gnaphalium, 

VIRES* EX DIOSCORIDE* 

Gnaphalrj folrjs aliqui pro tomento utuntur.Tamen faciunt hax fpfa in auftero 
uino pota ad dyfenteriam, 

EX GALENO, 

FoliaGnaphalijmediocriteradftringunt 3 acproindequidamidexhibentexau- 
Uerorum uinorum quopiam dyfentericis, 

EX PLINIO, 
Datorinuinoauftero ad dyfenteriam, uentrisfolutiones,menfesc^mulierum 
fiftit Jnfunditur autem tenafmo Jllinitur &putrefcentibus ulcerum, 

T 3 DE DIPSA' 






%%% 




^kMxmu 




DE DIPSACO CAP^LXXXII» *** 

NOMINA, 
i f 2 a k o s Grecis,Labru ueneris,Carduus ueneris Latinis, Vir wVg^ pAftom. 
ga paftoris officinis,& Cardo fullonum dicitur. Germanis %jcvc, 
tmUftd/^&hcnftixl/lX)chc&<ivtcn>Dip(kci aute nomen a con- Dipfacuiundt 
trarioinuenit, quoniam concauo alarum finurorem uel imbrem *&<• 
recipiat, quo uelutad abigendas fitfs iniurias abutitur. Labri ue- ubrumusnm 
neris nomenclatione a carinato foliorum habitu contraxit,qua? fe 
anfra&uofa finuantiaambage, peluis uellauacrifpeciem coftituunt, &£ mtrafehu" 
more nunquam no retinent Virga paftoris hauddubie di&a eft,ob longas uirgas, virgt pt&ofn* 
quibus cardui ad poliendos pannos utiles infident, quas paftores forte fumunt, & 
ea parte qua pofsit manu capi aculeis nudant,reliqua autem aculeata parte gregem 
ducunt. Carduus uer6 fullonius ccepit appellari,quod ea rudes pannos uelut echt ctrdum futlo* 
no quodam expoliunt, detracTrisq? floccis concinnant, Errat mirum in modum Se> nil{ *- 
rapionis interpres,qui fub Virgarpaftoris nomine,Polygonon Diofcoridis de> sertphmsinter 
liniat» presperftringi* 

generaV tUT ' 

Duum eftgenerum, Vnum quod afullonibus in hortis plantatur, alteru quod 

f fua-fpontepafsimprouenit, Dirferuntinterfehacquidem ratione, quodprimum 

: folia latiora SC profondius in ambitu incifa,flores candidos, echinatacp capitula ma 

gis aculeata habeat; alterum contra anguftiora ScTninus laciniatafolia, flores pur, 

pureos,capitulacp minus aculeata obtinet . Nos difcriminis illius rationem haben^ 

tes,primi generis appellauimus Dipfacum album,alterius uer6 Dipfacum purpu- 

reum,ad florum nimirum refpicientes diuerfitatem, 

FORMA» 

B Aculeatarum generis eft hsecherba.Caulem habetaltum, fpinis horrente, folia 
caulem amplectentiaja&uca? fimilia,in fingulis geniculis bina,oblonga,aculeis ar 
mata, quse in dorfi medio ueluti bullas intus & extra fpinofas habent, cocauo quo 
fe in geniculis coiungunt finu,quo aqua^rores^ imbres afferuantur,unde Dipfa 
ci quafi fitientis nomen traxit , In cacumine caulis, fingulis furculis capitulu unum 
echino fimile ineft,oblongum,aculeatum , quodpoftquam exaruerit candiduap^ 
paret.Diffec1:u per mediam medullam caput,uermiculos habet,Quod R itaq? con^ 
templeris eam quam herbarrj hodie Virga paftoris SC Carduum fullonu nominat 
herbam,offendes omnes huic notas refpondere, Siquidem hgec paftoria uirga pro 
fertcaulem binumcubitoru,imo qui fa:piufculefuprahominis altitudineincrefcat, 
{pinis horridum,geniculatu,folialacT:uca?,in fingulis geniculis bina,pra*longa,acu 
leata,quorum torulibullantibus turgentfpinis,dorfo6^ nocentibus aculeis rigent, 
carinato alaru finu, qui peluis uel labri modo roris cVimbris pluurj capax fit.Gna^ 
ra? laticis huius auicula^cum folis ardenfcifsimus opprimit a^ftus , hucappelluntur 
ad fatianda fitis defideria, illis fa&a bibendi poteftate anfra&u liberalem potum mi 
niftrante,Scaporum faftigia echinato minantur uertice, refupina hamuloru flexu- 
ra, mucronibusqj leuiter uncinatis, quibus rude lanificiu afpero ductu la?uigatur* 
Singuli echini erotundo in oblongum quodantenus turbinantur, inter quorum 
fpiculacandicans autpurpureusemicat flos.His diffeclisin medullo uermiculos 
identidem nobis in autumno quum exiccari incipit licet inuenire, Verniiciilus au^ vermicutiin 
tem albus eft,qui per cauitatem echini dimouetur, & in caudicem tranfit . Hyeme echi ™ D #« 
etiam eundem uidere licebit antequam pra? frigore moriatur , Imo etiam ueris ini^ inmti * 
tio in quibufdam uermiculi a nobis reperti funt,partim uiui,partim mortui, 

T 4 LOCVS» 



22 4 







SSti&tmMWL 




i2f 



Bil 

PVRPVREVS, 



116 



PLANTARVM HISfOB-IAB C A P, XX XXII, 



LOCVS, 

Nafcitur humeclis locis , iuxta riuos aquarum SC fontes t quapropter nonnulli 
Dipfacon a Graecis nominatum efTe arbitrantur. 

TEMPVS, 

Carpitur in aeftatejunio Sc Iulio potifsimum menfibus. 

TEMPERAMENTVM, 

Dipfaci fpinacradix ex fecundo ordine exiccantium eft.,habetcf nonnihil abfte 
{orium. 

V I R E S. EX DIOSCORIDE. 

Huius radix cum uino decocta cV tufa ufqj dum cerati crafsitudineaccipiat, im 
pofita rimas fiftulasq? fedis fanat. Oportet autem medicamentum hoc a?rea pixide 
recondere.Feruntprasterea formicis SC uerrucis penfilibus remedio efTe. VermL- 
culi capitis eius infolliculo claufi cVcollo autbrachio appenfi,quartanas fanarepro 
duntur. 

EX PLINIO. 

Sanat rimas fedis,item fiftulas decocta in uino radice ufcjj dum fit crafsitudo ce^ 
ra^ut pofsit in fiftulam mitti.Item uerrucas omnium generu ♦ Quidam & alarum, 
quas modo diximus,fuccum rjs illinunt. 

APPENDIX. 

Alia? facultates qua? a Serapionis interp rete Sc alrjs recen ti oribus illi concedun* 
tur non funtgenuina^fed fpuriae 3 & Polygono adfcribenda*» 



Lamoh. 

Ddpbnoides un 
dedift*. 




DAPHNOIDE^ CAP» LXXXII1> 

N O M I N A. 

aonoeiaes grarce,Daphnoides latine nominatur.Oftlcinis cVnoftrg 

a?tatis herbarrjs^grazcam imitantibus uocem,Laureola.Germanis $cv 

i^m/Sd^etbclptf jfnuncupatur. Daphnoides autem cVLaureokjaLau 

ri forma cV fpecie 3 quam in folrjs Sc fructu refert,dida eft. 

FORM A. 

Frutex eft cubitalis, ramos complures habes lori inftarflexiles, a medio furfum 

uerfus foliofos ♦ Cortex ramos ueftiens admodum glutinofus lentusue eft . Folia 

Lauro fimiIia 3 molliora tamen, tenuiora 3 nec facile fragilia, os bC fauces erodentia, 

incendentiaq? . Flores candidi.Fruclius ubi ematuruerit fubniger . Radix inutilis. 

obicttionii dif> Qiiein uniuerfumomnes notgLaureolghodiedicla^coueniunt.Necobftatquod 

foluuo. Diofcorides fug Daphnoidi candidos tribuatflores 3 cumLaureola purpurafcentes 

potius habeattfolet enim color fecundu diuerfas regiones in eadem fa?pe herba mu 

tari^ut fufius in Symphyto maiore dicemus.Et certe nihil incomodi erit (^ etia Lau^ 

reola? flores quifpi am candidos dixerit , cum albi coloris non minor quam purpu^ 

reiinrjs pordoreluceat.VerifimilequocpeftDiofcoridemabextremo potiusco^ 

lore 3 quam medio flores appellare uoluiffe. 

L o c v s. 
Nafcitur in montanis & fylueftribus locis. 

T E M p v s. 
Floret primo ftatim uere anteq? folia erumpunt. Frudu aute autumno profert* 
TEMPERAMENTVM. 

Calida eft admod um Sc ficca. 

VIRES. EX DIOSGORIDE. 

Ducit per inferna pituitofa ficcum aut recens Daphnoidis folium . Vomitus SC 
menfescit. Comanducatum capitis pituitaselicit.Sternutamentaitidemmouet. 
Purgant etiam feminis eiuspotagrana quindecim. 

EX PLI- 






:o^ 







zz 7 



11$ 



PLANTARVM HISTORIAE C A P t LXXXIII, 




c , EX PLINIO, 

Daphnoides fiue fylueftris laurus aluum foluit 3 recenti folio uel arido drachmis 
tribus cum fale & hydromelite manducata. Pituitas extrahit foliu SC uomitus. Sto- 
macho inutile.Sic & baccaz quina* denacue purgationis caufa fumuntur, 

APPENDIX. 

ofjicinarum Animaduertendu hoc loco mirum iy modum errare officinas 3 propterea quod 

mor. f i{^ s Daphnoidis pro Mezereon, qua? tamen grgcorum eft Chamela?a diuerfa ad 

modum a Daphnoide^utantun&eius fruclu pro cocco cnidio,quod frudttim Thy 

melga? effe notius eft quam ut demonftrari debeat . Sic in manireftifsirnis csecutire 

folent officina^pulchre interim ad eos errores conniuentibus medicis , non minus 

rhymeUa non quamillireiherbaria^imperitis.ThymelajanuerononelTelaureolam hodieappel 

eftkureoU. latam herbam, ex eo colligi pote ft 3 quod hgc ipfa,Diofcoride autore,linum nonuL 

lis nominata ftt^non alia quidem ratione,quam quod fatiui lini fimilitudinem refe^ 

rat,cui quam difsimilis laureola fit,nemo non nouit.Sunt etiam qui ad hanc fimili> 

tudinemrefpidentes 3 in hodiernum ufque diem linum iylueftre appellant» 

DE D R Y !► CAP^ L X X X 1 1 1 1* 

NOMINA, 
pys Gra?cis, Quercus Latinis &C Officinis, Germanis Z£yd)cnb<mm 
appellatur. 

FORMA, 
Jlfil Notifsima eft arbor Quercus,procera,crafsiore cVafperiore caudice, 
ramofa/olrjs profundelaciniatis.Glandes producit optimas^&grandifsimaSjgak 
las item dC uifcum.Radix eius latifsime circumiacentem terram ample&itur* 

LOCVS, 
Pafsim in fyluis alijsq? locis nafcitur. 

TEMPVS. 
Vere quidem germinat,fed tardius multis alrjs arboribus* 

TEMPERAMENTVM, 

Deftccat^adftringit SC excalfacitpaulo infra media 3 ingenere fcilicet eorum quse 
tepidafunt. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Qyercus omnis adftridoriam facultate habet^prajfertim id quod inter corticem 
cVcaudicemmembranasfimile clauditur:quinetiam membrana putamini glan^ 
dis fubiecta. Decoclu ex ijs datur dyfentericis & fanguine excreantibus , cVin pefc 
fis tritum contra fluxiones mulierum apponitur.Glandes idem poflimt. Vrinam 
ciunt,capitis dolorem 3 SC flatus comefta?pariunt « Refiftuntefitata? uenenatorum 
ictibus.Decoclum corticis cumlaclebubulopotum, contratoxica prodeft. Cru^ 
da: autem trita? SC illitx inflammationes leniunt . Ad malignas duritias,&malefica 
ulcera cum adipe fuillo falfo c5ueniunt. Gallafruclus eft quercus. Aliqua ompha 
citis appellatur.parua quidem 3 pra? fe ferens formam in digitis articulorunr, folida, 
nulloforamineperuia.Alteraleuis 3 plana,perforata. Eligi debet omphacitisqua? 
efficacior eft. Vtraq? uehementer adftringit.Carniu excrefcentias trita?, fluxiones 
gingiuaru &columella?, atqjin oreaphthas reprimunt ♦ Nucleu^ earum cauernis 
dentium inditus,dolores fedat. Cremata? carbonibus donec igne flagrent, bC uino 
aut aceto,aut oxalme extiiKfta^jfangufnem reprimunt . Decoctum earum ad infek 
fus utile^contrauuluajprocidentias^fluxionesq?. Capillos denigrat aceto autaqua 
macerata^.CceliaciSjdyfentericiSjCumuinoautaquatritaconuenienterillinuntur 
aut bibuntur » Vtiles &C obfonrjs mixta? , aut integra? in aqua pra:coclsc,in qua alk 

quid co^ 



5J0 PLANTARVM HISTORIAB CAP, LX5CXIIII* 

c quid coquendum fit quod ipfis coferat, In fumma, gaUa.utendum quoties opus eft 
adftri&ione bi exiccatione, 

E X 6ALENO, 

Quercus omnes partes adftriclroriae facultatis participes funt, Sed plus tame que 

in trunci cortice membrana fubeft,tum que fub glandis putamine, ea uidelicet quc. 

frudus carnem conueftit ♦ Quamobread fluxum mulicbrem, fanguinis expuitio^ 

nesjuentrisq? diuturnos fluxus,comodam eflfe credunt, Maxime uero ea utunt de^ 

cocl:a,Siquidem ego quandocg glutinafTe me uulnus memini fecuri inflicT:u,quum 

nullum ad manum eflfet medicamentu pra?ter ipfius Quercus folia.Terebam uero 

in leui faxo,& uulnus cum circumiacentibus locis illinebam.Eandem folrjs uim ha 

bet & fruclus Querctts,eoc£ medici nonulli ad incipientes,cV* crefcentes phlegmo* 

nas utuntur.Nam quariam uehementes funt,adftringentibus haud indigent. Gal 

la quse omphacitis nuncupatur,admodum acerbum eft medicamentu, plurimum 

terrena? SC frigide; fubftantig particeps,per quam deficcat &C reprimit fluxionestad^ 

ha?c conftringitcontrahitqj partes laxas ac languidas,omnibusq? fluxionu affe&ib. 

ftrenue refiftit.Efto uero tertrj in deficcando,fecundi autem in refrigerado ordinis* 

Altera autem galla,flaua,laxa,&magna,exiccat quidem etiam ipfa,fed tanto, quan 

to acerba? qualitatis minus eft particeps , Cocta itaq? ipfa. per fe,ac deinde trita cata^ 

plafmanoninftrenuumeft{edisphlegmonaru,acprocidentiarum,Porr6coquen- 

da eRin aqua, fi modica opus fit adftric1:ione:fin uehementiore in uino.Et G auge^ 

reinfuper adftricfiionem fit opus,uino etiam utareaufteriore.Deniqjgallaecombii 

fhe fanguinis reprimendi facultatem acquirunt,ac nimirum eriam calorem cV acri- 

v&d dcrimoniS, moniam ex uftione afTumunt,fimtqj fjs qua? ignem non experta? fuerint,tum fubti 

ajfumunt. horum partiu,tum maiore deficcandi poteftate. Cgterum quum ad fanguinis fup^ 

d prefsionem pra?parare eas uoles,carbonibus impofitas dum undequaqj candeant, 

aceto aut uino extinguere oportebit. 

EX SYMEONE SETHI, 

Glandes difBcilisfuntcocftionis, & ualdenutriut, tardius defcendunt, crudoscjj 
humores generant,proptereacjj illarum ufum deuitaripracipimus. 

DE DAVCO CAP^ L X X X V* 

NOMINA, 
a y K o 2 gra?ce,Daucus latinenominatur. OfRcinsealfjs cVadulterinis 
herbisfubhocnomineutuntur. Germanicas appellationes in generii 
explicatione indicabimus. 

G E N E R A. 

Diofcorides triaDauci co memoratgenera.Primum Creticum daucum uocat* 

tBcrwtir<5 Germanis 35crwturi$/ propter capillatam radicem, aut quia uteri dolorem.qui f)C 

curdifa. fem l&etmnut appellatur,fanat, Alterum nomine peculiari caret , folrjs Laferpi^ 

tio fimile, Germanis wcif» ftivt$xoiivti dici tur.Tertium genus itidem nomine defti 

tuitur proprio,Germanis autem nonnullis fd>xvavt$efyitt$xvtivt$ nominatur. 

F O R M A. 

Creticm dducm Creticus daucus folia Fccniculo fimilia habet,minora tame cVtenuiora. Caulem 
dodrantalem,umbellam Coriandro fimilem . Flores candidos , cVpoft hos femen 
acre,candidum,hirfutum,cV in comanducando odoratum. Radicem crafsitudine 
digitali,& longitudine dodrantali, Omnes huius dcfcriptionis notg, herba? quam 
ISctwuvti Germani uocantconueniread unguem uidentur, unaduntaxat exce^ 
pta : fiquidem femen non eft hirfutum , Sed quum omnia alia , atqueadeo faculta^ 
tes etiam ipf^ refpondeat,no eft cur una ha?c nota nos impediat,cur minus Crericu 
daucum credamus,autfaltem Germanicuqui Crericoperomnia refpondeat. Vel 
fi prorfus alicui non fatisfaciunt,qua? diximus, dicat plane hanc herbam efTe Sefeli 

Creticum, 




DAVCVS 

CRETICVS, 





&ft$6fe}totti*f» 




$mx%fyx$$Qvx%> 



2J4 PLANTARVM HISTORIAB CAP» LXXXV, 

Creticum,cuius etiam herbae notg omnes huic noftrg coueniunt,necp etiam fccuL 
tates quas fimiles Dauco cretico habet,difcrepat* Alterum Apio fylueftri,uel,ut 
antea diximus,Laferpitio fimile eft:aromatu modo odoratum,acre,guftanti odo^ 
ratum & feruens» Tertiu folrjs Coriandro afsimilatur,flore candido,capite & fe. 
mine Anethi, in quo umbella erraticse Paftinacae fimilis eft, femine oblongo ple- 
num,fapore ut Cuminum acri\ 

LOCVS* 
Primum in petrofis & apricis Iocis nafcitur, nufquam uero in Germania copkv 
fius quam in Martiana? fyluae quibufdam pratis prouenit , Reliqua duo genera in 
altis montibusgignuntur* 

TEMPVS, 

Iunio 8cIulio menfibus florent f 

TEMPERAMENTVM. 

Semen Dauci admodum calefadt & exiccat, Idem etiam,fed minori efficacia, fk^ 
citherba» 

VIRES* EX DIOSCORIDE» 

Omnium Daucorum femen calefcciendi uim obtinet.Potum menfes,fcetus,& 
urinas mouet.Torminibus liberat.TufTes diutinas lenit. Succurritphalangiorum 
morfibus cum uino potum, Oedemata illitum difcutit ♦ Ex alijs feminis tantu ufus 
eft,ex Cretico radicis etiam,quae cum uino pracferrim ad uenenata bibitur, 

EX GALENO* 

Dauci femen efEcax admodum tum mouenda? urinac medicamentu, tum prcv 
uocandis menfibus.Multum etiam difcutereforis impofitum ualet Jpfa etiam her 
ba eandem uim obtinet, femine tamen inferiorem , nimirum ob aqueachumidita^ 
tismifturam* 

EX PLINIO. 

Vehementerurinamimpellit.CreticummagiscontraferpentespolletBibitur 
euinodrachmauna,datur&quadrupedibus percufsis, aduerfaturphalangio, ca^ 
pitis dolori medetur,tufsi fubuenit,ftranguriae medetur drachmafeminis* Eius ra 
dix in uino pota,dyfenteriam fi ftit.Contufis &C euerfis potu duobus obolis in mul 
fi cyathis tribus fubuenit, aut d febris adfitin aqua mulfa . Menfes cVfecundas po^ 
tum facillimepellit.Calculos erjcit.Folia omnia telainfixa corpori extrahunt. 

DE DRACONTIO MAGNO^ CAP* LXXXVI^ 

NOMINA, 

pakontia t*ydhH$J}pKH$>v7to¥ti.i.yK Gracis , Dracunculus maior LatiV 
nis,nonnullis Serpentariamaiordicitur . Officinisignotaherba. Ger^ 
mani &do\anQtvktant uocant, Nomen autem a figura fumpfit t caulis 
Bractmcului un |fa»w»gyj| enim glaber, purpureisq? refperfus litnris, uerficolori facie, corpus aiv 
guinum reprefentat cVacquat longitudine . Vertex quoque finuofb oris hiatu liit> 
guam exerens cruentam,caput exprimit, Atque hinc eft quod ueteribus etiam Ro 
Colubrim. manis Colubrina ac Serpentaria nuncupata fiti uel ficdicta, Plinio autore, quod e 
terra ad primas ferpentiu uernationes exeat,rurfusq? cum rjfdem fe in terram recon 
dat,nec omnino occultata ea appareat ferpens. 

FORMA, 
Caulehabetglabrula^uum^,red:u,bicubitaIe,baculicrafsitudine,uerficolore,ut 
angui fimilis uideat,purpureis etiamaculis abundat. FoliafertRumicis inflexa, 64 
plicata . Frudlu in fummo caule racemofum,coloris inter initia cineracei, poftea q? 
maturuitcroceicVpunicei.Radicegrande, rotunda, candida, tenuicorticeueftitau 
Ex qua deliniatione omnib.perfpicuu fit,planta eam cuius pictura exhibemus,eflc 
Dracunculu maiore. Simplici enim caule attollit,binu cubitum alto,leuiglabroue, 
recto, baculi crafsitudine, uerficolorib, anguiumaculis uariegato, purpureis etia 

intercur. 



Serpentark 
maior. 




l}6 PLANTARVM HISTORUE CAP, L XXX VI, 

c intercttrfantib» lituris,itautplaneferpentis habitum coloremcp mentiri uideatur,' 
In uertice comofo folia prodeunt fena feptenaue , crafsiore pediculo digitoru mo, 
do propendentia,puniceis refperfa notis, Rumids primi generis figura ♦ E foiiato 
fcapi faftigio, uagina quedam foris herbacea profilit,in mucronem (cnCim turbina 
ta,uelut erupturi partus inuolucrum, qua? cum dehifcens fefe pandit, purpureum 
cornu in acumen raftigiatum demonftrat . Ea feminis incremento diftenta difsilit 
in rimam,&: tandem elanguefcens flaccefcit/ubarefcensc^ perit reli&o cornu. Cu^ 
ius imam partem racemofus frucfhis ambit,acinis primo uirentibus,dein croceo & 
puniceo colore rutilantibus ♦ Radix denique magna,rotunda,alba,tenuicp cortice 
ueftita.Etin fumma, nulla eftprorfus nota,quaeredamareuideatur. 

LOCVS, 
Nafcitur in opacis fepibus. 

TEMPVS, 
Carpitur femen cum maturitate nigrefcit.Radix per meffem effoditur, hoc eft* 
Iulio menfe,aut initio Augufti. 

TEMPERAMENT VM, 

Dracunculusacris8iamaruseft,leuiculam9quandamadftricl:ionemhabet,uC 
calidam St ficcam effe nullus dubitare pofsit. 

VIRES» EX DIOSCORIDE. 

Radix calefaciendi uim obtinet.Tofta Stelixa cum melle delin&a orthopnoids, 

ruptis,conuulfis,tufsibus,&deftillationibus prodeft» Potacum uino uenerem ft> 

mulat. Concifa & ex melle illita, ulcera maligna atq? phagedamica expurgat,pra> 

fertim cum uite alba» Ex ea SC melle collyria ad fiftulas,& fcetus euocandos compo 

nuntur. Ad uitiligines cum melleefficaciter illinitur.Polypos cVcarcinomataabfu 

d mit. Succus eius ad oculorum medicamenta,item contra nubeculas,albugines,ca- 

liginemqp utilis eft. Odor herba? radiciscp,recens coceptos abortu uitiat. ldem pra: 

ftant triginta grana eius in pofca pota, Sunt qui eitts fuccum cum oleo aurium do^ 

loribtts infudere.Quinetia foliaeius,utpoteadftringentia, uulneribus recentibus 

' impofuere,in uino autem codh pernionibus ♦ Ferunt non feriri a uipera eos qui fcv 

lia manibus affricuerint,autradicemgeftauerint. 

EX G A L E N O. 
Dracuntium quiddam Aro perfimile habet,tum folijs,tum radice. Acre etiam 
eft &amarum, tenuiumqp partium ♦ Obtinet quoque leuem quandam adftridio^ 
nem,quaj quandoquidem cum pracdidis duabus qualitatibus, acrifcilicet cVama^ 
ra,coniunci:a eft, medicamentum factum eft,ut qug maxime efficax.Nam radix ui 
fceraomniaexpurgat,crafTospotifsimu&:lentoshumoresextenuas»Optimumc^ 
remedium eft contumaciu ulcerum.Expurgat extergetq? ftrenue tum alia qua? ex^ 
terfionem defiderant,tum alphos cum aceto. Folia quoque, utpote fimilem facul- 
tatem habentia,ulceribus, uulneribusq? recens inRiftis accomoda funt , & quanto 
minus fuerint ficca,tanto magis conglutinant : nam qua? ficciora funt,uiribus funt 
acrioribusquamutuulneribus coueniant.Creditum eftcafeum humidufiillisfo^ 
ris te&us reponatur,ob temperaturas illorum ficcitate,a putredine coferuari. Fru* 
clrus ualentior eft,no folrjs tantum, fed & radice:proinde & cancros, & polypodas 
eliquarecreditus eft.Succus quoqj eius uitia oculorum expurgat* Dracontrj radi- 
cem bis terue elixam,quo omnem exuat medicamentofam uim, in cibo interdum 
Ari modoexhibemus,quumcrafsiacglutinofi thoracem pulmonemqj infeftan, 
tes humores fortiore ui expellendi ueniunt* 

E X PLINIO. 

Omnino habente Dracunculu ferpentes fugiunt.Ideo percufsis prodefle in po^ 
tumaioreaiuntmt&menfes, fiferrononattingatur, fiftat. Succus eius & aurium 
dolori prodefLReliquas facultates in Ari defcriptione offendes, Vident enim ue^ 
teres Arum cum Dracunculo minori mifcuiffe. a p p e n* 






A 




•4fr 



PLANfARVM HISTORIAE CA P t t X X XV I* tyf 

APPENDIX 

Hasjc eft uera Serpcntaria qua: officinis utendufn erit > & minime ea quam 
alio nomineBiftortam uocant.Nam uiribus planeab eaqua? genuina eftdifsidet, 
utfuo etiam loco monuimus » Quare non eft cur deinceps eandem medicamentis 
quas thoraci expurgando adhibentur admifceanif medici,fed hanc potius,cuius pl 
cluram oculis fubiecimus 4 

DE DAPHNE ALEXANDRINA» 

C A P. LXXXVII, 
NOMINA, 
a * n h K^icwJjoc^H^xlx Gra?cis : Laurus Alexandrina , aut Ida?a LatL vuutm*: 
ms,officinis Vuularia,nonullis Bonifacia,multis etiam Paganalingua, 
Germanis 5^PwiTmit/l^uc^bUtt/cVrtu|fcttbUttdicitur.Theophra npiphyttoa 
ftus appellat vxupvfaof&finy, quodfru&umfuperfolrjsferat. Alexandri pos. 
nam autem laurum di&am putamus,quod Alexander ui&or ea ufus fuerit ; Hinc Akxandrm 
eft quod Apuleius hanc Vi&orialam nominet, quod nimiru ui&ores ea pro Lau< U, T mimi . 
ro in triumphi cV ui&oria? fignum uterentur ; quanquam in eo capite Daphnoida J^ «T 
cum Vi&oriala confundat t Idaea uer6 ab Ida monte, quo in loco fpeciofior & cc 
piofiornafcatur. v 

FORMA, 
Folia Rufco feu Myrto fylueftri fimilia habet,maiora tamen,molf iora Sc candiV 
diora.Fru&uminmedrjs folrjs fertrubentem,Ciceris magnitudine , Ramos fpar^ 
git a terra dodrantales,& aliquado ampliores ♦ Radicem Rufco fimilem,maiorem 
B tamen,odoratam,&molliorem.Ex qua fanedeliniatione fatis perfpicuum fit,eam 
herbam cuius pi&uram damus,e(Te Laurum Alexandrina.Folio fiquidem Myrti 
fylueftris,fed ut Plinius lib.xv.cap.xxx.ait, acutiore, molliore, &candidiore, fru. 
ftuinter foliarubro,magnitudine Ciceris,ramulis a terrafparfis dodrantalibus,ra 
dice fylueftri,Myrto proxima, odorata cV mollu 

L O C V S. 
Nafcitur in locis montanis, & in Ida monte , ut coprehenfum eft,fpeciofifsima* 
Nunc adfertur ex inferiore Pannonia,atc£ in nonnullis hortis plantata prouenuv 

T E M P V S. 

Fru&um m a?ftate in medio folrj,in geniculo alterius folrj quod maiori fuperna^ 
fdtur,profert f 

TEMPERAMENTVM. 

Calida8c* ficcaeft, idquodguftus euidenter monftrat. Siquidem guftantibus 
acris fimul & fubamara eft» 

VIRES* EX DIOSCORIDE. 

Radix eius pota pondere fenum drachmaru cum dulci uino,difficulter parienti 
bus,8c" ftillicidio urinadaborantibus fuccurrit.Sanguinem quoqj menftruu elicit» 

EX GALENO. 
Pota tum urinas,tutumenfes prolicit. 

EX PLINIO* 
Celeres partus facit, radice pota trium denarioru pondere, in uini dulci cyathis 
tribus. Secundas etiam pellit meniescj^eodem modo pota* 

A P P E N D I x. 
Recentiores in fauciu ulceribus, & humecta fupra modum columella utuntur* 
Hinc eft quod nonnulli appendant hanc herbam pueris,ut nimia illorum humidi* 
tas exiccetur» 

DE EPHE* 




DE EPHEMERO NON LETALI» CAP#> LXXXVIH» %39 

NOHINA, 
«hmepom, »kts«ftix Gra:cis,Ephemcron ,Iris fylueftris Latinis 
dicitur ♦ Cum autem Galeno, Paulo, cV Diofcoride teftibus,duo xphemeri im 
fint Ephemerigenera,alterum,quod Colchicon a natali folo dic^ g«ww. 
tur, interficiens , dequo fuo loco plura i alterum quod non letale 
eft,& pra?cipuo nomine Ephemeru dicitur,hic de fecundo,nem^ 
pe non interficiente,nobis fermo duntaxat eritEphemeru autem Ephemerumcw 
nominatum eft,non quod eadem dieiugulet(nullaenim ei uis mortiferaineft)fed (fea * OT * 
quod flos illius confeftim marcefcat,nec longius uno c^altero die comoretur. VuV 
gus dC officina? Lilium couallium,quod in opacis cV lucis nafcatur,appellant, Ger^ UHu conuM. 
mani tfOaycnbi&mU. 

FORMA, 
Caule cVfolia Lilio fimilia habet,tenuiora tame\Ffores candidos amardsc^.Fra 
clum molle . Radice unam digitali crafsitudine, longam,adftringente, odoratam- 
Qua? fiquide deliniatio ita herbg illi quam uulgus Lilium couallium nominat con^ 
uenit,ut nulla prorfus in ea Gt nota,quac ei no refpondeat. Caulem enim cV folia Lt 
lij habet,fed tenuiora.Flores candidos cVfuauiter olentes,guftu amaros.Fruclum 
mollem,colore puniceum, afparagi fru&ui non difsimilem ♦ Radicem fingularem 
digitiminimicrafsitudine,longam,adftringcntemcVodoratam. Necobftatquod oKA m* 
nunquam aut rarifsime apud nos reperiatur radix qug minimi digiti crafsitudinem twr» 
a?quet. Diofcorides enim cum alicui herba? aut radici menfuram tribuit, id facit ut 
maiori parti indiuiduoru illius fpeciei quadret, nec adeo ftatam menfura aflignat, 
quin quandoqj infra aut fupra hanc eflTe pofsit. Cui hoc etia accedit,quod magnita 
do fecundu diuerfas regiones in una eademcp herba fa?pe uariatur,ita ut nihil mirii 
B fit radices noftri Ephemeri,paulo quam illius quas Diofcorides uidit minores efle f 

LOCVS, 
Nafcitur in. fylufs & umbrofis locis. 

T E m P v s. 
In Maio menfe flores illius magna copia erumpunt, ac mox iterum euanefcunt 
I atq? decidunt» Deinde Iulio menfe fruftus profertur Afparago haud difsimilis, ut 
l di<ftum eft» 

TEMPERAMENTVM. 

Mifta? eft temperaturse, Galeno tefte,nempe repellentis 8c*difcutientis,quia fcili 
cetradix adftn'ngit,floresqj amari funt. 

VIRES. EX DIOSCORIDE» 

Huius radix in dentium doloribus remedio e(k 3 Q deco&o eius colluuntur.Folfa 
l in uino deco&a &C illita cedemata Sc tubercula,qua? nihil adh uc puris cotraxerunt 3 
i difcutiunt; «wp enim 8£ non v^ty legendum,ut ex Galeno liquet. 

EX GALENO. 

Ephemerum non illud letale, quod etiam Colchicum nominant, fed alterum, 

i quod SC Irin agreftem uocant, folia & caulem Lilio fimilem obtinet , radicem ob^ 

! longam,nonrotundam ceuColchicumrdigiti autem potifsimu crafsitudineeft,ad 

ftringens bC boni odoris ♦ Ex quibus palam fit quod miftae dt facultatis, nempe re^ 

pellentis,& halitu digerentis ♦ Teftificantur uero id qua? particulatim a?dit opera. 

Siquide non inefficaciter radix eius in dentium doloribus colluitur.Folia tubercu- 

lorum tum augmento,tum uigori congruunt. Oportet aute in uino decoda prius 

quam pus moueas illinere. 

E X P L I N I O» 

Radicem unam digiti crafsitudine obtinet, dentibus praxipuam cocifam in ace^ 

to 9 de^ 




PLANTARVM H I S T O R I AE CAP, LXXXVIII, 241 

A to.deco&amfc uttcpidocolluantur.Etipfaeriam radixmobiiesfiftit,cau<s&exe. 
fisimprimitur. 

APPENDix. 
Recentiores roborare cor 3 iecur 3 cerebrumqj tradut. Hinc eft quod eius fuccum 
aut decocTrum fyncopa,uertigine,morboqj comftiali correptis.attonitis^ phrene^ 
ticis exhibeant.Ca;terum incipknti elephanti^ne latius ferpat,cV altius radices a. 
gat,uiam prxcluderefcribut. Ocularrj medici ad oculorum caligines difcutiendas 
eoetiamutuntur. 

DE ELENIO CAP^ LXXXIX^ 

N O M I N A. 

aeniom Graecis,Elenium& Inula Latinis,officinis Enula,rufticis 
Campana,uulgo iunclis utrifq? uocabuiisEnula campana dicitur. Ger EmU umum 
manis ^Unr.Eleniuni autem ab Helena:lachrymis,equibus natum fa ukmummkdi 
Jbulantur,quidamdic1:um efle uolunt. Alij quoniam cotraferpentes ex to « 
eo primum ab Helenaremedium inuentum Hu 

F O R M A. 
Caulem ex fe mittit Elenium craflum, hirfutum, cubitalem, cV aliquando raa, 
iorem ( interdum enim iuftam hominis ftaturam aititudine a?quat) anguiofumq?, 
Huic fuperne lutei flores infident, & in his femen Verbafco fimile,tacT:u pruritum 
excitans.Foliaanguftifoiio Verbafco fimiiia obtinet,lanuginofiora tantum SCob^ 
longa.Radicem fubruffam,odoratam,magnam,fubacrem,ex qua ad confitionem 
Liliorum aut Ari inftar,pingues propagines appendicesue auferunt. Ha? fiquide 
B nota? Enula* campana? uulgo didx pulchre quadrant,neq? obftat quod no in cun. obieaiodilidtur 
clis graeds exemplaribus omnes iila* habeantur,cum in nonnultis,rjscjj probatifsL 
mis faitemJegant.SicMarcelius Virgilius Fiorentinus in fuis quos ^diditin Dio- M«rceUus\tb» 
fcoridemcomentarqsteftatur 3 fibiuifumeMe antiquifsimuac probatiisimucodL rentin "t> 
cem,in quo adhuc omnes feruentur . Et certe nihii abfurdi comittemus,fi nonnuL 
las Diofcoridenotas fubticuifle dicamus,cum euidentifsimu Cit Inulam no pafsim 
una formapraeditam nafci,quando,eodem Diofcoridetefte,in quibufdalocis cau 
lem haud emittat tin irriguis deniqj procerior cVelegantior,quam in ficciorib.pn> 
ueniat.Hucacceditquodaliasfa?penotas etiamadmoduneceflkiaspretermittat. 

LOCVS. 

Nafciturmontanis,umbrofis, & ficcis locis . In hortis etiam pafsim hodieplan> 
tatur. 

TEMPVS. 
Radix acftate effoditur.cVconcifa ficcatur.Floret Iulio menfe. 

TEMPERAMENTVM. 

Elenrj radix non primo ftatim occurfu excalefacit,ac proinde non dicenda eft ca 
lida & ficca exacft^ceu mel cV piper album/ed cum recrementitio humore. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radicis Eienij deco&a potum,Urinam & menfes ducit. Ipfa deniq? in eclegma. 
te cum melle fumpta.tufsi^orthopncea^^rupturis.couulfionibus^inflationibus^ue, 
nenatorum morfibus prodeft,calefaciendi ui quam in uniuerfum habet. Folia eius 
in uino co&a ifchiadicis utiliter illinuntur.Radix etiam Elenrj in paflb condita, fto 
macho utilis eft.Siquidem falgamarrj paululum ficcatam eam,mox decoclam^ fri. 
gida aqua demergunt, poftremo irt defrutum coniecl:am,ad ufum recondunt'. Ea 
trita cVpotafanguinem excreantibus auxiliatur. 

EXGALENO. 

Elenrj radix maximeutiliseft. Eclegmatis quai faciunt act educendos lentos & 

X crafloS 



14* 









PLANTARVM HISTORIAE C A P, LXXXIX, 243 

A craffos qui funt in thorace & pulmone humores commode mifcetur , Rubrificant 
quoq* ea partes frigidis & diuturnis uexatas affe&ibus , cuiufmodi funt nonnulla? 
coxarum pafsiones, ifchiadas uocant, & exigux afsidua?cp quorundam articuloru 
pra? humiditate luxationes. 

EX PLXNfO. 
Inula a ieiunis comanducata dentes confirmat , fi ut eruta eft, terram non attin* Super&itbfm. 
gatXonditatufsimemendat.Radicisuerodecodsefuccustineaspellit.Siccataau 
tem in umbra farina tufa,&conuulfis,& inflationibus^&arterrjs medetur. Vene- 
natorum morfus abigit.Folia ex uinolumborum dolori illinuntur. 

DE EVPATORIO CAP* XO> 

NOMINA, 
YPATnPioN, ftHTtxrmwy graxe,Eupatorium &Hepatoriulatine,onv 
cinis Agrimonia dicitur.Germanis £>t>cvmcni$/l$tud>xonv%.Eupato A&honk. 
rium ab Eupatore rege, qui illam primus inuenit , nominatam effe uo. Bupatorimcw 
lunt. Hepatorium uer6 quoniam iecori prsccipue medeatur. Mm - 

FORMA, Hepatorinm. 

Fruticofa eft herba, unum, interdum alterum etiam fcapum efferens , tenuem, 
lignofum^reclum^nigrum^hirfutum^cubitalem^autetiammaiorem .Foliaper in\ 
terualla partibus potifsimu incifa quinqj, & aliquando pluribus, Quinquefolrj uel 
Cannabis potius folfjs fimilia, nigricantia, SC ferra? modo in extremitatibus incifa. 
Semen a medio caule enafcitur,deorfum inclinatu,hirfutum, adeo ut ficcatum ue^ 
ftibusha?reat. Hae deliniationes adamufsim, nullareclamantenota,herba?quam 
B uulgusc^officinpuocantAgrimoniamconueniunt, Quapropterhancuerum& Agrimonk rii 
genuinumeffe Eupatoriumfaciledeprehendet,quifingulas defcriptionis partes ™ Bupato* 
diligenter expendet. Siquidem Agrimonia fruticofa eft herba , fcapum unum attt rim ' 
alterum obtines,lignofum,tenuem,recl:um,nigricantem,hirfutum,cubitalem uel 
maiufculu . Folia ex interuallis Cannabina,aut Quinquefolio fimilia,quinquepar 
tita uel plurifaria incifa, per ambitum ferrata ♦ E medio caule femen erumpit deor. 
fum fpe&ans,fubhirfutum,utreficcatum ueftibus adha?refcat. Proinde prafra&a 
quadam ac immedicabili carcitate captos effe eos iudico , qui hoc ipfum hodie noa 
animaduertunt* 

LOCVS. 
Nafcit paisim locis montofis,campeftribus etiam,pratis nempe,cx: circa fepes* 

T E M p v S. 
Carpitur in seftate,dum floribus abundat. 

TEMPERAMENTVM. 
Eupatoriu herba tenuium partium, incidendi extergendic^ facultatem citra ma 
nifeftam caliditatem obtinet Jneft ei & adftriclio modica. 

VXRES. EX DIOSCORIDE. 

Contrita huius folia 8tcum ueteri fuillo adipe impofita,ulceribus difficile cicatri 
cem contrahentibus medentur.Semen autherbain uino pota^dyfentericisjiecino-. 
rofis,& ferpentium morfibus auxiliatur. 

EX GALENO. 
Obftrucliones iecoris expurgat,&robur huicuifceriaddit* 

EX P L I N I O. 

Semen dyfentericis in uino potum auxiliatur unice. 

X * , DB EVPHRA-» 




EVPATORIVM 




D E E V P H R A S I A* C A ?► X C I* H$ 

N O M I N A. 
|AVDDVBIE Euphrafce herba^nomenagraxa^inguejmperitisphar 
|macopolisdeprauatumeft,cumolim y\z<pfo<ruun dufhfit, quodnimirum ^<p§oavuH 
|oculos,quorum caliginem difcutit, deleclet . Ad quod nomen Germa^ curdifiu. 
J ni noftri pulchre alludentes QLugentv ojl/ hoc eft, oculoru folacium ap^ 
pellant. Nonnulli hac quoque rationemoti ophthalmicam & oculariam nomL ophthdmicj. 
nant.Officing,ut fere' in omnibus altjs herbis,corrupta uocem retinentes,Buphra- 
fiam uocant . Etfi autem herba haxgrseco &C eleganti nomine donata ftt , nihil ta- 
mendeea,quodfciam,apud ueteres Grsecos & Latinos,nempe Diofcoridem, Pli 
nium,Galenu, adde etiam recentiores, Aetium, Paulum, & Acftuarium fcriptum 
reperitur.Cum uero appellatio ipfagrsecam teftetur originem, uidetur fane a Bu- 
gloflb ueterum mutuata SC defumpta efle . Vt enim hoc in uinum conieclum ani- 
mi la?ticiam parit, atqueadeo 3%wiawp di&um eft , ita etiam illa quia oculos iuuat 
& delecflat, Zbcp§o<nwH appellari ccepit. Quam fubinde uocem imperiti lingua?,ut di , 
ximus,deprauantes,in Euphraftam uerterunt. * 

FORMA. 
Herbaeftparuajpalmeuniuslongitudine^Hyffoponmilis^cauliculispurpureis, 
folrjs exiguis,perambitumferratis, flofculisalbicantibus,radiceexigua cVinutili. 
Nec obftat quod Hermolaus,immenfa? eruditionis uir,libro tertio,capite decimo rtormolatts B<tr 
ocftauo fui Corollarrj, luteolos efle dicit:is enim ad partem duntaxatflorum refpe^ h * m ' 
xit } qua? lutea efle euidenter apparet . Certefiflores Euphrafceexquifite confide. 
res,nequeprorfusluteos,neque in uniuerfum etiam candidos efle deprehendes; 
tribus enim coloribus,nempe purpureo,candido SC luteo,ut piclrura ipfa oftendit, 
maculati funt . Quum uero potior florum pars candido colore conftet,facT:um eft 
B utfermeomnesherbahancdepingentes,albosilli afsignarintflores,nobis autem 
hos candicantes dicere placuit. 

L O C V S. 
Nafcitur in apricis collibus,&pratis fereomnibus. 

TEMPVS, 

Inter autumni initia magna copia erurnpit. 

TEMPER AMENTVM. 

Quas particulatim facultates obtinet, abunde docent calidam SC flccam effe 
herbam. 

V I R E S. 

Vtuntur ea adoculorum caligines & fuffuflones , uel perfe impoflta, uel ex uu 
no deco&a . Memoriam etiam oculorumcp aciem redacla in puluerem , &C in uino 
albo pota,mirificeroborat,amiflamcp reparat. 

X | t>E £LELiS> 






24* 




EVPHRASIA 




DE ELELISPHACO CAP^ XCI> H/ 

NOMINA 

aEM2<pakon Gra?cis,Saluia Romanis & officinis, Germanis &aV 
bcy appellatur.Porro cum ipfa herba femper retorrida cVexucca uidea^ 
tur,facl:um eft,ut Gra?cis Elelifphacon,quafi in tabem redad:a,uelin fy Eklifcyconun 
_]£ derationem flaccefcens diclra flt, iterifat/ & <r$dws uocibus in unam coa ^tfl*. ; 
lefcentibusappellatione.Eftautem o-cpxK®-, feupotius <r$xn\@' ) maluminplantis a-^KiA®* 
quumper a?ftatem &ardentifsimucanis a?ftum ui folis altius penetrante , humo^ 
req? quo nutriuntur deficientejanguent Starefcunt.Latini fyderatione nominant» 
Saluia autem di&a Latinis,quod ad multa,pra?fertim ad fcecunditate,falutaris u\ t sdukcwuo* 

GENERA» «**• 

DuofuntSaluixgenera,quemadmoduetiam pleberj abunde noueruit. Vntim 
quod priuatim Elelifphacon dicitur, fqualidius folio & fcabrius,lacunofa facie pra? 
afperum,multolatius,quafi cultum fenferit,ade6 utdomefticaauthortenfisSaluia 
dici pofsit, Nos euidentiori diftinctione ufi, Saluiam maiorem nominauimus. Ger Salm mmr. 
manis etiam cn?op obcv btcyt &<ilbcy uocatur. Alterum folio leuius 8C cotra&ius, 
quafi fylueftrem ob id referat figura,fylueftris Saluia appellaripoteft,minus etiam 
fqualore obfitu eft. Nos Saluiam minore diximus. Germani cveiit$ @<tlbey / obcv sdukmxw. 
Uein G^tbey/ooet' fpit$ @<tlbey/et>cl Sklbcy nominant.Diofcorides utrunc^gc 
nusfubunoEleIifphacinominecomplexuseft,quodfcilicetfacuItatenihiIdiftent, 
fed idem prorfus efFiciant» 

FORMA, 
Frutex eft oblongus, ramofus, quadrangulas SC candidas liirgas habens ♦ Folia 
mali Cotonei effigie,oblongiora tamen,afperiora,8c" crafsiora, qua?fenfim attrita> 
rumueftiummodohirfuta,fubaIbida,uehementerodorata,feduirofafunt. Seme 
| B in fummis caulibus fylueftri Ormino fimile gerit, Ha?c defcriptio,nulla prorfus re 
clamantenota, cumherbaquam Saluiam uulgo uocant quadrat:nanqueeafnp 
ticofa eft,rugofis folfjs,extritarum latenter ueftium afperitatem fcabritiamue refe„ 
rentibus,incanis,ueherneter odoratis,purpureo in fpica flore,in aquilini roftri fpe^ 
ciem falcato, femine fylueftris Ormini,ut piclura graphice monftrat* 

LOCVS, 

Nafcitur m locis afperis,8t" utrunq? genus hodie pafsim in hortis inuenitur» 

T E m P v s. 
Carpftur iti Iunio & Iulio menfibus , quando nimirum floribus &C feminepra^ 
gnanseft» 

TEMPERAMENTVM, 
Elelifphacos euidenter excalfacit,acleuiteradftringit. 

VIRES. EX DIOSCORIDE* 

Foliorum ramorumqj deco&u potum urinam cit, menfes fcctusqj extrahft. Pa> 
ftinaca? marina? iclibus auxiliatur, Capillos denigrat. Vulneribus herba utilis eft, 
fanguinemqj compefcit. Ferina tetraue ulcera purgat. Pudendorum pruritus folio 
rum & ramorum decodum cum uino,fi eo abluanturjfedat* 

E X A E T I O, 
Traduntquidam fuffitamSaluiam menfes immoderatefluentes,8tomnino mu 
liebreprofluuiumcompefcere,Agrippafacramherbamuocauit,quampra?gnan^ 
tes mulieres fifluida? laxa?qj fuerint, utilifsimecomedunt: cotinetenimconceptu 
uitalemq? reddit: ac fi fucci huius heminam cum modico fale quarto a fecubitu die 
mulier potauerit,deinde uiro mifceatur,proculdubio concipiet. Aiuntin quodam 
Aegypti loco poft fa?uas peftilentias ab his qui fuperfunt,ad eum fuccum bibendu* 
mulieres cogijplurimos^indeproducifcetus ♦ Dato^inquit Orpheus, fanguinem 

•• . X 4 expuen- 




6wp6olbeju 



»49 




SALVIA 

MINOR, 



*50 PLANTARVM HISTORIAE CAP t X C 1 1» 

c expuentibus fucci Saluiae cyathos duos,ieiunis cum melle bibendos,8t" fanguis ili^ 

Siluk, co cohibet.Tabidis piiulgein hunc modum parantur.Spica? nardi^Zingibcris fin- 

gul.drach. rj. feminis Saluia? afiati triti SC cribrati drach. virj » Piperis longi drach. 

xrj.cumfucco Saluigpilulasconficito^cV maneieiunisdrachmam unamexhibeto, 

eodemq? modo in uefpere,ac poftea aquarpura* quippiam propinato. 

EX PLINIO. 
Menfes Saluia cit & urinas.Paftinaca? marina? iftus fanat.Torporem autem in* 
ducitpercuffoloco.Bibiturcum Abfinthio addyfenteria. Cum uino eademcom. 
morantes menfes trahit. Abundantes fiftit decodo eius poto. Per fe impofita uuk 
nerum fanguinem cohibet. Sanat & ferpentium morfus. Et fi in uino decoquatur, 
pruritus teftium fedat.Partus emortuos appofita extrahit,item uermes auriu. Ad 
tufsim laterisq? dolores bibitur.Contra fcorpiones eadem §1 dracones marinos e£- 
fkax.Contraferpentes quoqj ex oleo perungi ea prodeft. 

DE ERPYLLO* CAP* XCIII^ 

NOMINA. 
ppvaaon grace, Serpyllum Iatine.Officinselatinum nomen retinue 

serpytium mdc g| Kg||| runt. Germanice ClnmM/Kinlin/frunctUl appellatur. Serpyllum 




autem,utautoreft Varro, abeoquodferpattam Gredsquam Latinis 

1 didtum eft,quonia H qua eius particula terram attingit,inibi radices de^ 

mittit. Eft enim ut Theophraftus libro fexto de plantarum hiftoria,capite feptimo 
ait,proprium quoddam eius ramulorum incrementu,quippe cum pofsit in quaa* 
tam uoluerit quifpiam longitudine trahi,adiecto illi pedamen to aliquo, aut Q pro^ 
D pe fepes plantetur,aut ex altiore loco aliquo deorfum demittatur : fic enim in lon* 
gum protrahuntur:& ab hac plantg in ramulis eius natura,quod in longum ferpit, 
Gra?ci SC Latini peculiariter Serpyllum nominauerunt. 

GENERA. 
serpyUum hor* Duo eius genera,Hortenfe,quod germanice beymifchet (FluenM dicitur. Syk 
ueftre,quod priuatim Zygis uocatur, quodforteeo iugarentur uites. zt^Sj/ enim 
Grecis interdu m idem quod Latinis ligare & uincire fignificat. Germanice fimplL 



ten fc< ueftre,quod priuatim Zygis uocatur, quod forte eo iugarentur uites. Zv>% enim 

vy&y ' citer <fructtt>el dicitur, iSlos fylueftris tantum Serpylli picfturam damus. 



FORMA, 

Hortenfe. Hortenfe no difsimile eft Origano, potifsimum quod ad folia & ramulos ipfbs 

attinet 3 quos candidiores tantum habet, odore tamen prorfus Sampfychum re- 

Syke&e. pra?fentat. Repit humi,cV in re&um non attollitur.Sylueftre contra huminon fer- 

pit,fed reclum exilibus ramulis &lignofis attollitur,Ruta? folrjs plenis, anguftkv 

ribus tamen.Flofculos habet fubpurpureos,guftu acres,odore iucundo, radicem 

Tlinij matum . multifida . Plinius fecus quam Diofcorides hortenfe ferpyllum nequacp/ylueftre 

uero h umi ferpere afTerit,adeo ut fubeffe in hoc menda uerifimile fit : res enim ipfa 

cV uiua? herbarum imagines {ktis teftantur,Diofcoridis fententiam effe ueriorem* 

Diofcoridi fubfcribit Aetius. Necp miru eft magis humi reptare cultum, quod nv 

firmius humoris copia eft, atqueadeo ramis inualidioribus ftare nequit, quam fyk 

ueftre,quod illo rigidius ac lignofius exidit. 

LOCVS. 
Hortenfe non nifi fatum prouenit,& Columella tefte,neqjpinguem,neq? fter^ 
coratum,fed apriculocum defiderat, utquod macerrimo folo nafcatur . Sylueftre 
autem in petris,collibus,&:montibus plerifq? copififsime nafcitur,ita ut eo quafi ue 
ftiriuideantur. 

TEMPVS* 

Sylueftre tota aeftate floret,hortenfe autem Iunio & Iulio menfibus» * 

TEMPERA' 






*Jt 




SERPYLLVM 



<&Xti$\H+ 



Z5 1 PLANTARVH HISTORIAE CAP, XCIII, 

C TEMPERAMENTVM. 

Serpyllum guftu acre eft,ob id calidum uaide, ita ut menfes & urinam moueat. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Sylueftre efficacius & maiori calefaciendi ui quam hortenfe,atque ad ufum me„ 
dicina?aptius.Menfestrahit,cVurinamcitpotum.Torminibus,ruptis,conuulfis, 
iecinoris inflammationibus auxiliatur. Aduerfus reptilia potum 8t"illitum . Capi* 
tis dolores fedat co&um adie&o rofaceo,& aceto madefaclu. Maxime uero lethar* 
go & phrenitidi couenit . Sanguinis uomitum fedat fuccus eius quatuor drachmis 
cumacetopotus. 

E X A E T I O. 

Serpyllum ita calefacit ut menfes & urinam ducat. Huius genus duplex.Sylue^ 
ftre efficacius calidiusq? hortenfi.atq? omnino ufus eius in medicina prgfertur. Pro 
deft torminibus,couuIfionibus,rupturis, inflammationib. iecinoris, reptilibuscp. 
Potum acillitum capitis dolores fedat. Madefacftum autem aceto acdecoclum acL 
mixto rofaceo lethargicis,&diutinam phrenitim patientibus fummopere cogruit. 
Prgterea drachmae unius pondere ex aceto bibitum, fanguinis eiediones copefcit. 

EX PLINIO. 

Aduerfus ferpentes efficax,maxime Cenchrin $£ Scolopendras terreftres ac ma 
rinas & fcorpiones,deco<fh's in uino ramis foIrjscp.Fugat & odore, cominus Ci ura- 
tur, cV contra marinoru uenena praccipue ualet . Capitis doloribus decoclu in ace* 
to illinitur temporibus,ac fronti cum rofaceo. Item phreneticis, lethargicis,contra 
tormina cViecinorum dolores. Folia obolis quatuor dantur ad lienem ex aceto. Ad 
cruentas excreationes teriturin cyathis duobus aceti & mellis. 
v EX PLINIO VALERIANO. 

Serpyllum calidum, fimul nobis utile m edicina? ufus oftendit , Capitfs dolores 
d codlum ex aceto SC rofaceo tempori ac fronti illitu mitiga.t t Serpentes & omnia ani 
malia uenenata aduftum nidore repellit, ideo SC meflbribus in cibo mifcetur, ut fi 
fatigatosfortefomnusopprefTerit,tutequiefcantcontraanimaliaqu£ehoctempo^ 
re uenenatis haufibus feuire confueuerunt.Contufipuluis ex fcrupulis xrj, in aqua 
datus tormina emendat,urina? difficultates refoluitjienis quoq? iniuria? idem pul* 
uis ex aceto mixtus occurrit. Nec minus cruentis excreationibus fubuenit,ex duo^ 
bus cyathis mellis & aceto temperatus* 

DE ELYMO CAP^ XCIIII^ 

NOMINA. 

Efpj||l AVH02 Gra?cis,Panicum Latinis, Germanis t3eyt>elpfem(t>/ot>er 5* 
vmcm qttare Kg £03} nici) dicitur.Panicum autem a paniculis in quibus femen eft, Latini ap^ 
mctum. Kir^JfM tt * 

WwI3ii FORMA. 

Milrj fimilitudineprofilit,denis utplurimum folrjsluxurians,culmopeneinfur 
culum extenuato,nutante, rubido panicularufaftigio, praedenfis aceruatogranis, 
alias purpureis, alias rufis,nigris alias,item & candidis» 

L O C V S. 
Satum facile quouis fereloco prouenit , leuem autem &folutam terram potiisi- 

mumdefiderat.Necinfabulofbduntaxatfolo,fedinarenaquocpnafcit,modohu^ 
midum ccelum,uel riguum folum fbrtiatur. 

T E M P V s. 
Quadragefimo die poftqua fatum eft abfolui,ut omnia acftiua,inter omnes con 

uenit. 



2L?4 PLANTARVM HISTORIAE CAP t X C 1 1 II t 

c uenit, Quocunq? sgitur tempore fatum fuerit, ubi femine praegnans erit, tum car* 
pendumuenit. 

TEMPERAMENTVM. 

Refrigerat SC exiccat,pra?fertim fi foris illinatur. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Milrj fimilitudmemrefert,eodemq?modo inpanesdefingitur,8c"ad idem ac^ 
comodatum eft,minus tamen quam Milium nutrit & adftringit. 

EX GALENO, 

Panicum facultate pauci nutrimenti,& exiccatoria ♦ Siftit quocp nonihil uentris 
fluxus,ceu ipfum etiam Milium.Panis itacp eius exigui eftalimenti cVrefrigerans» 
Conftat infuper prsearidu & inftar arenae aut cineris friabilem effe;caret enim pent 
tus pinguedine cVlentore Jureigituraluum humentem deficcat. Agricolasfarina 
huius cocta admifto adipe fuillo & oleo uefcuntur. Panicum in omnibus Milio ce^ 
dit , infuauius efu, concoctu difficilius, uentremqj magis coercet , minusq? nutrit. 
Huius farina interdum cum ladre co<fiam,ruftici ueluti triticeam efitant.Clarumqj 
eft id edulrj tanto quam illud per fe folum afTumptu melius effe, quanto lac huius 
feminis natura ad boni fucci procreatione, aliaq? omnia eminentius habetur . Dico 
autem alia omnia, cococlionem, uentris fubdud:ionem,in totum corpus diftribu^ 
tionem,adeoqj ipfam in edendo fuauitatem &uoluptatem. Hoc nanqj femen nuL 
la gratia aut iucunditate commendatur. 

EX P L I N I O. 

PanicumDiocles medicus mel frugum appellauit.Eflfe&us habet quos Milium* 
In uino potum prodeft dyfentericis. Similiter rjs qug uaporanda funt excalra&um 
imponitur.Siftit aluum in lacte caprino decocT:um,8£ bis die hauftum. Sic prodeft 
d 8tadtormunu 

DE ERICA^ CAP» XCV^ 

NOMINA. 

Jp fii k h Greds,Erica Latinis,|T>eyt> Germanis dicit.Officinismufitata* 

FORMA, 

Ericafruticofa arbor eftTamarici fimilis,mult6 tamen breuior.Eius 

__J flore utentes apes,reprobu mel conficiunt.Plinius lib.xxiirj.cap.ix.fru 

ticem efle {cribit no multum a Tamarice differentem, colore Rorifmarini, &£ pene 

folio.Id quod uere de ea Erica,cuius nos picturam damus,dicitur . Theophraftus 

etiam Rofmarino fimilem Ericam facit.Habet flores in candido purpureos. 

LOCVS. 
In montibus cV fyluis locisqj arenofis nafcitur» 

TEMPVS, 
Autumno floret fola fere in fyluis. 

TEMPERAMENTVM. 
Calida & ficca eft Erica,id quod in guftu amaritudo fatis docet* 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Ericsc coma cV flores illita ferpentium morfibus medentur, 

EX GALENO. 

Difcutiendi facultate praedita eft Erica: flore eius potifsimii cV folrjs utendum. 

EX PLINIO. 
Ericen aduerfari ferpentibus tradunt. 

APPENDIX. 
Recentiores herbarrj prxter iam comemoratas, alias facultates addunt, nimiru 
florum decodtum lumboru ac uentris dolores lenire pofle. Succum ex folrjs flori^ 
bus$ elicitum,oculis imbecillibus guttatim inftillatum, autforis inun&u coferre* 

DE ERY- 





Y 2. 



% * 6 DE ERYSIMO CAP^ XCVXp* 




NOMINA, 

j p y 2 1 m o tf greceJrionlatine^ocatur.Officinis noftris incognita. Vul 

| gares herbarrj non inepte Sinapim fylueftrem,nonulli etiam Rapiftru, 

j Germani t^cbcrtc^&lf Ubcnfcnff appellant* Suntquiperperam,eo 

Kdptfbrumnon H ^jyil Sl quod guftu Erucam imitatur,fylueftremErucam nominant. Alia enim 

efkfyhcfok e= eft Bruca fylueftris ab ea quam Rapiftrum nominant herba, ut fuo loco dicemus* 

ruca. Ery fimon quidam hs v& l^&x&y nomen m utuatum efte credunt, id eft , a. multiplici 

ttitim. m ^ ^ ou ' orura fecTionemam Erucac modo laciniata cofpiciuntur. Alrj ab oleris prasftan 

tia di&um uolunt, quafi tftTipoy, quod eft preciofum cVnobile » Mihi faojpv&y po. 

tius diclum effe uidetur,quod ob fuam caliditatem maxima trahendi facultate pr 

Jrim qtMre uo dita Bt. Larini autem Irionem ab irruendo dixerunt, quod ignea ui , SC feruido fa 

cat*. poreirruatinguftum. 

FORMA, 
Folia habet fylueftri Eruca? fimilia,caules lori modo flexiles,flores luteos Jn ca 
cumine filiquas corniculorum figura,ut Fcenigra?ci graciles,in quibus femina con 
tinenturparua, Nafturtio fimilia, guftuferuido. Hacutique notae inuniuerfum 
omnes,herba?illi quam pidam hic exhibemus adamufsim quadrant. 

LOCVS, 
Nafcitur pafsim prope urbes,domorum areas,rudera & hortos, 

TEMPVS, 

Per integram seftatem floret,autumno autem femen in filiquis profert» 

TEMPERAMENTVM. 

Semen Eryfimihaudfecus quam Nafturtrj calfacit&exiccat, Herba etiam ipia 
arefacta fimilem femini uim obrinet. Humida tamen ac uiridis, multo femine infe^ 
r> rioreftV 

VIRES. E X DIOSCORIDE, 

Eryfimi femen thoracis fluxionibus purulentis, tuisientibus, regio morbo , co^ 
xendicum doloribus linclium cum melle confert.Bibitur etiam contra letalia uene> 
na.Ex aqua aut melle illitum,occuItis carcinomaribus, duritrjs,parotidibus, tzRw 
ac mammarum inflammationibus prodeft Jn uniuerfum extenuat & calefacit.Mi 
tius ad eclegmata fiet , fi aqua madefiat Sc" torreatur, aut linteolo illigatum circum- 
lita pafta perafTetur» 

EX GALENO, 

Irionis femen ficutguftu Nafturtio fimile apparet,ita facultate igneum eft 8tex 
calefacftorium. Porro ubi in eclegmate uti ex ufu eft, pra?ftat aqua pra?maceratum 
torrere , aut linteolo illigatum fubindeq? crufta? piftoria? inuolutu aflare ♦ Vtile eft 
cum eclegmatis adpromouendas craffbrum lentorumqj in thorace cVpulmone hu 
morum expuitiones.Quin cVparotidas induratas,atcj3 duritias mammarum & te 
fticulorum ueteres iuuat* Refert Diofcorides,quod cum aqua & melle illitum,oc 
cultis profit cancris, 

EXPLINIO. 

Vtilifsimum tufsientibus cum melle , & in thoracis purulentis excrearionibus* 
Datur&regiomorbo^&lumboruuitiiSjpleuriricis^torminibuSjCceliacisJllinitur 
uero parotidum & carcinomatu malis.Teftium ardoribus ex aqua, alias ex melle» 
Infantibus quoq? utilifsimum ♦ Item fedis uitrjs & arricularrjs morbis cum melle SC 
fico. Contra uenena etiam efficax potum, Medetur bC fulpiriofis» Item fiftulis cum 
axungiaueteri,ne intus addatfrr» 

DE HEL' 






Wl 

1 



2*8 




MimMnb. 




DE HELXINE CISSAMPELO CAP* XCVII* %59 

NOMINA, 
]|A g i ns h «<w4" 7r£A ©' Graecis, Helxine ciffampelos SC Conuoluulus La^ 
tinis nominatur. Vulgus herbariorum 8C officine, Volubilem mediam 
8d" Vitealem appellat, Germani 0Oxttdxoinbcn/<fott VOdn^attmwm^ yuedis. 
£M ^cw ♦ Recfce autem Ciffampelos dicitur : in uineis enim potijlsimum na- cijfmpdos^utt 
fcitur, 8£ folio hederaceo. Conuoluulus uero,quod crebra reuolutione Uicinos fru* re dicitm 
ttces & herbas implicet. Comolmlm. 

FORMA, 
Foliahabet Hederg {imilia,minoratamen.Ramulos exiguoscircumpleclrentes 
quodcunq? contigerint.FoIfadeniqj eius fcanfili ordine alternafubeunt.Flores pr i 
mumcandidos Lilrj ehHgk, deinin puniceum uergentes,profert. Semenangulo. 
fum ia folliculis acinorum {pecie. 

L O C V S. 
In uineis nafcitur,unde etiam ei appellatio CifTampeli,ut diximus,indita eft 

TEMPVS, 

Aeftate, potifsimum autem Iulio $C Augufto menfibus,floret. 

TEMPERAMENTVM, 
Calidam eife ex uiribus quas illi ueteres tribuunt,facile conrjcere lkebit* 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Succus foliorum eius potus,al uum fubducendi facultatem obtinet* 

EX G ALENO. 

Helxine,qua: SC Ciffampelos nuncupatur,digerendi facultatem habet» 
DE HEPTAPHYLLO CAP* XCVIII* 

N O M I N A. 

jr*TA<fYAAON gra*ce,Septifolium latine,uulgo Tormentilla nomina- Tormentitk. 
tur.Sunt ex recentioribus qui perperam Biftortam uocent. Germanice 
Qonnmtill/ Kot beil wurs$ appellatur t Heptaphyllon autem a fepte. HepuphM 
J nario foHorum numero dicta eft. undedittum. 

F O R M A. 
Qliinquefolio fimillima eft,nifi quod feptem non quinqj habet folia, utrincp la^ 
nuginofa, exigua,parua, ferrata, caulem certis fereinterftitrjs ambientia, flores lu- 
teos , radicem puniceam ac modice intortam . Bx hac defcriptione omnibus con^ 
ftare puto.herbam noftris Tormentillam diclram, non effe Diofcoridis Quitique- rormentHtino 
folium. Hoc enim,ut reliqua omittam,radicem non intortam,fed re&am SC oblon & Quinquefo* 
gamhabet.Plinius etiamlibro xxv.capite ix.herbam Quinquefolium incipere St* '* 
definere cum uite fcribit ♦ Tormentilla autem non mature prouenit, fed cum uites 
iam florent. Accedit quod hdcc in montofis SC fylueftribus incultisq?,hoc uer6 pra- 
tis, cultis bC aquofis in locis potius prouenit. Apuleius etiam utranqj herbam feor^ 
fim defcribit. 

L o c V S. 
Nafcitur montofis,ut diximus,locis ac fylufs» 

T E M P V S. 

Ser6 ac cum iam uites florentherba ha*c apparere incipiu 

TEMPERAMENTVM. 

Recentiores iudicant hanc herba in tertio ordine frigidam 8t*ficcam efTe. Cgteru 

non efte frigidamjpotilsimii in tertio ordine,facultates eius abundedeclarant . Gu 

ftus etiam adftri&ioneillam tanta frigiditate prorfus carerepalam oftendit.Qiiare 

cum eafdem quas Q^iinquefoliufacultates habeat,idem etiam temperamentu ob- 

Y 4 tineat 




lium. 



l6o 




fSbtmmtiH* 




PLANTARVM HISTORIAE CAP, XCVIII, jtff 

tineat nccefle eft.Erit itaq* radix deficcatoria ex tertio ordine, nullatenus tame ma, 
nifefta caliditate participans. 

VIRES E X APVLEIO. 
Heptaphyllo herba trita &cu oleo mixta pedes perunges, cVtertio dk dolore tollit* 

EX REGENTIORIBVS. 
Facultatem obtinetglutinandi uulnera.Farina hcrbaj uel radicis ex fucco Plan^ 
taginis propinaturindifficultate urina?» Eadem refperfu uulnera ad cicatricem per 
ducit.Cum albo oui fuba&a cV figlino decod:a,datur cholericis.Folioru uis deplo- 
ratis fiftulis inftillatur,neq? non oculis ad difcutiendas nubeculas* Ad putrefcentia 
oris ulcera herba & radix comanducata,cVin ore retenta ualet.Herpetas,ftrumas, 
duritias,tumores, aneurifmatac^ fanat. Etutanteadiximus, facultates fereeafdem 
quas Quinquefolium obtinet. Quapropter uenenis refiftit, dyfenterias, & omnes 
fanguinis eruptiones compefcit, 

DE ERVCA» CAP^ XCIX^ 

N O M I N A. 

jv z a m o n Gra?cis,Eruca Latinis,officina?latinum nomen retinuerut, 
Germanis Wci$ fcnff appellatur . Euzomos autem Grxcis, quoniam Euzomos undt 
iura comendet,habeatc£ in eifdem peculiare gratiam dicldi eft ♦ Erucam <&<&. 
_ uero ideo nominatam uolunt quod erodat:hec enim ubi deguftaueris, mc4 ' 
os & linguam fatis acriter uellicat* 

GENERA, 
Duplex eft Eruca * Vna hortenfis feu fatiua, qua? Germanis $<w% wtf$ fcmJdL 
citur 4 Alterafylueftris,rjfdem wilbcrwcifjfcnff appellatur* 

FORMA, 
Sefquipedalithyrfb confurgitfatiua,foIio longo,anguftoc£, in profundas fed ra 
riores crenas Iaciniato,guftu prarter modum acri,floribus paliidioribus, feminein 
filiquis rapi,uel finapi,firmo,radice candida. Sylueftris folio fatiua* fimili,ftriaiore 
tamen & minore,flore luteo, 

LOCVS, 
Satiua in hortis nafcitur. Sylueftris Hifpania?*familiaris:propetamenaquas pro 
ttenit magna copia, Qua? autem apud nos creditur effe fylueftris Eruca, ea non eft 
fed Ery fimon,de qua quidem herba fuo in loco abunde fcripfimus* 

TEMPVS, 

SatiUatotaa?ftatefloret:fylueftris autem circa Calendas lunrj potifsimum erum 
pit:alio enimtempore uix reperitur. 

TEMPERAMENTVM, 
Temperamentum Erucseidem cum temperamento Eryfimi* 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

CrudaErucafatiualargius comeftauenerem ftimulat Jdempoteftfemen eius, 
quodurinamcit,'coclioneadiuuat,aluumcpbonumefficit,Vtunturfemineadcon 
dimenta. Quod utplurimo tempore feruetur,aceto uel lacfte maceratum,& in pa- 
ftillos digeftu recondunt* Sylueftris femine homines in Hifpania finapis uice utun 
tur.Eft autem ad ducendam urinam efficacior, cV multo quam fatiua acrior* 

EX GALENO, 
Olus hoc perqua manifefte calefacit,ade6 ut no facile fblum abfq? iuncftis Ladii 
ca? folrjs edatur , Quinetiam genitale femen augere creditur, SC in uenerem ftimu^ 
los addere . Caputmagis dolore afficietfi folum edatur, 

E X P A V L O. 
Eruca temperamento Eryfimo fimilis,flatulenta eft,ob quod ad uenerem inftu 
gat.Semen eius urinam quocj? mouet* Cazteru fylueftris, domeftica ualentior eft, 

EX PLJ. 



16% 




ERVCA 



fcrifjjinfjv 




z^ 







2^4 PLANTARVM HISTORIAE CAP t XCIX, 

C EX ■PLINIO. 

Eruca df uerfa? eft quam Laduca naturaj : concitatrix ueneris : iddrco iungf tur 
illi ferein cibis,utnimio frigori par feruor immixtus temperamentua?quet,Eius fe 
menfcorpionumuenenis&murisaranei medetur . Beftiolas omnes innafcentes 
corpori arcet. Vitia cutis in facie cum melle illf tum.Lentfgfnes ex aceto.Cicatrices 
nigras traducit ad candorem cum felle bubulo. Aiunt uerbera fubituris potum ex 
uino, duritiam quandam contra fenfum induere , In condiendis obfbnrjs tanta eft 
fuauitas, ut Graxi euzomon appellauerint . Putant fubtrita Eruca fi foueant ocu* 
li,claritate reftitui.Tufsim infantfum fedari.Radix eius in aqua deco<fta,fracl:a ofla 
extrahit.Tria folia fylueftris Eruce finiftra manu decerpta,& trita in aqua mulfa,fl 
bibantur,uenerem ftimulant» 

DE EVPATORIO ADVLTERINO* CAP> C^ 

NOMINA. 

V M herba ha?c ueteribus Grarcis cVLatfnis cognfta fuerft,cVquo nomi 

ne ab rjfdem appellata fit, mihi nondum conftare ingenue fateor . OfE. 

ojficinmm | 1 cin3etamenfereomnesproEupatoriouero,cumtamennonfit,haud 

fine magno errore utuntur. Hinc cum nomen aliud non effet quo illam 

-Eupdtom adul appellaremus, Eupatorium ad ulterinu nominare placuit. Germanice ^liwtgimb 

tcrinum. fcr<mt/hoc eft, herba S. Kunigundi uocatur, & Wtfflerfcoff / ab Origani fimilitu. 

dine, cVquodiuxta aquasproueniat, Alrjs frit%cnUce/ quod uulneraticeruifibi 

hac medeantur herba. 

FORM A. 

Caulem editrotundum,purpureu,geniculatu,folidum cVhirfutum,circa quem 

d ala»panduntur,folialonga, Canabinis ferefimilia,amaracp . Flores in fummo par^ 

uos coaceruatos,in candido purpurafcentes,tande in pappos tenues abeuntes.Ra 

dicemmultisfibriscapillatacVinutilem.ErranthauddubiequiherbamhancDiox 

mpatoriuaduh fcoridis Hydropiper eflfe putant. Nam etfi fere tota eius herba? facies,floribus dem 

tennum non e# ptis, Hydropiperis deliniationi relpondeat,tamen quia nulla prorfus piperis in fo^ 

Hydwpiper. |fj s aut floribus acrimonia apparet,non eft cur Hydropiper dici pofsit aut mereat« 

LOCVS. 
In fluminum ripfs,alrjscp locfs humidis nafcitur : potifsfmum uer6 iuxtarefides 
aquas,aut tardo fluxu prorepentes. 

TEMPVS. 
i Iulfo & Augufto menfibus floret. 

TEMPERAMENTVM. 

Giiftu uehementer amara eft, ut calidam SC ficcam efTe in fecundo ordine,aut fn 
medfo tertij non fit dubium* 

V I R E S. 

Hauddubie herba ha?c abftergf t,expurgatcp,& qua» in uenfs eft crafsf tf em mcL 
dit: quamobrem menfes &urinas mouet, educendoqj ex thorace pulmoneq? puri 
auxiliatur, aliasq? facultates amari faporis,quas recenfet Galenus lib.iifj.de Simp. 
med.facul.cap.xvrj.obtinet . Poteft itaq? obftru&iones iecoris cV lienis aliarumqj 
partium corporis fbluere.Ex recentioribus funt qui hancVulneraria efle tradunt, 
necp temere:idipfum enim pofle,ficcitas eius teftatur.Suffitum pra?terea eius her,- 

bg,uenenatas fugare feras rjdem fcribunt. Euidentifsimu uer6 eft hanc eriam 
contra uenena efle admodum efficacem* 

DE ERE' 




%65 



EVPATORIVM 

ADVLTERINVM, 




166 DE EREBINTHO CAP^ C I* 

c N O M I N A. 

|p e b i uo o 2 graecejCicerlatinioJfBcfnselatmumnomcnrctinucmne, 
yermanice ^yflcm nominatun 

GENERA» 
Tria pra?cipuafunt Cicerum genera,album,rufum cVnigrum.Nos 
cx i]s tribus nigri tantum picturam damus.Differuntpotifsimumin floribus;hoc 
cnim ut cernis purpureos,album uero candidos flores produdt. 

F O R M A. 
Cicer fatiuum caule eft lignofb,obliquo,folijs exiguis,multis,circinatis,flore aL 
bo uel purpureo,filiquis rotundis, radice tenui & non admodum longa» 

L O C V S* 

Pullo craffocp fblo gaudet* 

TEMPVS» 
Fioret Iunio & Iulio menfibus,atq? fubinde in filiquis femcn produdfc. 

TEMPERAMENTVM, 

Calidum 8£ ficcum eft primo in ordine. 

V I R E S. EX DIOSCORIPE, 

Cicer fatiuu bonam facit aluum,urinam cit,inflationes parit, cutis colorem com 
mendat,menfescVfcetuseducit,lacauget.CumEruodecocT:umillinituradinflam 
mationes teftium 8£myrmecias. Ad fcabiem, achoras, impetigines, ulceraconcrc^ 
fcentia 8c*maligna,cumhordeo8c"melle. Alterum genus arietinum nominatur* 
Vtrunqj cit urinas,dato cum Rofmarino contra regium morbu SC cutem fubeun- 
tesaquaseorumdecoclo^L^duntautemueficamexulceratacVrenes.Contramyr 
mecias8c*acrochordonasiubent aliqui noualtina fingula earum capita eminen^ 
tiasue fingulis Ciceribus tangere , deligataq? in lintheolo femina illa poft fe abrjce^ 
D re,utacrochordonesdecidant* 

EX GALENO, 

Cicer legumen eft flatuofum quod nutrire poteft, aluo mouenda? habile, cien^ 
da? urine idoneu,8c" femini generando aptum .Prolicit uer6 bC menfes, Porro quod 
uocatur arietinum^caeteris efficacius urinam prouocat.Decodhim eius calculos rc 
num confringit.Reliquum autem Cicerum genus quod Orobiaui uocant,eadem 
ui pollet, putaattrahendi , digerendi, incidendi , extergendi . Lienem &C iecur, 8£ 
renes expurgant, fcabiesqj &C impetigines extergunt. Parotidas &teftes induratos 
difcutiunt.Maligna etiam ulcera cum melle fanant. 

EX SYMEONE ANTIOCHENO. 

Cicera difficulter concoquunt cV excrementa gignunt. Venerem ftimulant,ma 
gisq?quam fabaenutriunt, obftru&iones tollunt, Sc menfes educunt. HabentfaL 
famfimulcVdulcemqualitate,cVobfalfuginemuentremmouent,propterdulcedi 
nem autem urinam.Inflationes quoqj faciunt,8dacgignunt,extergendiqjfaculta^ 
tem obtinent.Nigra medicamentofam uim habencurinam enim uehementifsime 
mouent,8c" calculos renu cV uefica? frangunt. Nullum uero legumen dc ut Cicera, 
pra?cipue aute nigra & parua,lapides frangere poteft.Id uer6 magis eius ius, quod 
tamen ueficas morbis fupra ca?tera legumina officit. Cicera uero rubra calidiora $C 
crafsioru funt partium quam alba. Omnia autem urinam ducunt. Madcfacla no« 
cle una in aqua cV fumpta, lumbricos eijciunt,fed qui utitur fex ieiunet horas opor 
tet Jmpofita ut cataplafma parotidibus, molliunt 6c difcutiunt tumore. Farina hcv 

rum aceto fubacta , SC fcabiofis inunda prodeft . Ius eorundem ictericos iu^ 

uat,8£ urinam albam reddit . Oportet uero rjs neque ante oU 

bum,neque poft uti,fedin medio, 

DB ECHIO* 






■ .. ..■ C -I 




CICE 

NIGRVM. 



Z6y 



'^mt^p^m, 



DE ECHIO CAP* CIi> 






NOMINA, 

r^xiow, 3 hKnZMov Grards^Echion&AlobiacuLatinfsdicitu^Offid, 
2f Km J ; ; 1 " ? ignotum. Vufgares herbari) fylueftre Bugloflum nominant, quos 

&&«»«** . rfi uente ^ 

d^Mm, S^muolunt^quodcontraferarumicTrusfitutiie, Alijquodflorefcitca- 

pituhs uiperjfe fimilibus.Recftius Diofcorides,quod femina uiperino capiti fimilia 
habeat* 

FORMA, 
Folia obtinetoblonga,afperMenuia, Anchufa?proxima 3 minora tamen cVpin, 
guia. Habet cV aculeos exiies folfjs adiacentes.Cauliculos tenues multos,cV utrin. 

quefoiiolatenuia 3 pennata 3 nigra,minoraproportioneadcacumencaulisJuxtafo 
lia flores purpureos,in quibus feme eft uiperino capiti fimile.Radix digito exilior, 
fubnigra. Ex qua fane deliniatione fole ciarius fit,herbam cuius pidturam hic exhi, 
bemus effe Echion.Folia enim habet pra>longa,hirfuta,tenuia,ad Anchufam acce 
dentia,minora tamepinguiaqj, tenuibus fpinis horridula,cauliculos tenues,nume 
rofos,minutacg folia utroq? latere dependentia, nigra, in fummo caule minufcula, 
inter qua? purpurei flores emicant,in quibus femina uiperarum capitulis fimilia in 
fident,a ceruice paulatim in roftellum extenuata, tu midiore fuperna parte, in qua 
qua?dam prominulajquafi fedes oculoruapparent, idquodego hifceoculisnon 
femel,fed iterum atcp iterum confpexi.Radix digko tenuior nigricat* 

L O C V S* 

Vbicg fere ad itinera, & in afperis locis nafcitur» 

TEMPVS, 

Iuniomenfefloret* 
O TEMPERAMENTVM* 

Calidum eflfe citra tamen infignem ficcitate indc conrjdtur,quod laclis procrea»* 
tricem facultatem obtinetMedicamenta enim, Galeno libro quinto capite uigefr. 
mo de SimpLmedJacuUefte, quiapituitofos humores calefacientiain fanguinem 
uertunt,lacprocreare fblent» 

VIRES» EX DIOSCORIDE* 

Radixnonfblum rjs qui a ferpentibus morfifuntfuccurritpotacumuino,ue, 
rftmetiam praefumentes eam ne feriantur fadt. Idem pra?ftant folia & femen ♦ Se. 
dat etiam dolores lumborum,& cum uino autforbitione fumpta lacproritat. 

E x P A v l o. 

Echion fpinofa herba eft, qua? non modo a ferpente commorfis cum uino pot 
auxiliatur,fed prsefumentes quoq? percutinon pautur» 

DE ELEO^ 




I6p 



ECHION 



170 



APIVM 

PALVSTRE. 




<8aff#*ppw^ 




DE ELEOSELINO CAP» CIID> t ft 

NOMINA, 
JAB02EAIN0N, 3 v^okMvoy Gra?ClS 3 Apiunt paluftrc &ruftlCUm La- ApiumpaMre 

tinis 3 Germanis TPrtffc^cpjf/obcir^ptc^/obctrbmircrtcppic^nomf. Ekofdinonm* 
natur,Sicdicl:umGrgcis 3 quodmpaIudibus8^aquoiislocisproueniat. deditium. 
J FORMA, 

Apio fatiuo maius eft,caule tenero 3 concauo 3 folio molii 3 raro nechirfuto, fimffe 
Apio fapore 3 odore 3 floribus 3 femine &C radice. 

LOCVS, 
Nafciturin paludibus & aquofis locis. 

TEMPVS» 
Iulio menfe floribus & femine prsegnans eft* 

TEMPERAMENTVM. 
Idem quod Apium fatiuum temperamentum obtinet» 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 
Eadem omnia qua* fatiuum poteft ♦ 

E X PLINIO» 
Eleofelino uis priuata contra araneas ♦ 

DE ELLEBORO ALBO» C A P» C 1 1 1 !► 

NOMINA, 
jAAEBOpos \4,ws Gra?cis 3 Elleborus candidus, & Veratrum album 
Latinis 3 officim's pariter Latinis Elleborus albus 3 Germanis wdfiniep E Uehomm 
wur£appellat. Elleboron autem Gra?ci4i^um uolunt 3 quod cibu cor^ di&urt 
poris eripiat.Albumaradiceuocarunt 3 qul^nigrirefpe&ucandida eft, AMnqturecoa 
FORMA, * gnomimtm. 

Plantagini fimilia folia obtinet, aut Beta? fy!ueftris 3 breuiora tamenmigriora,8<: 
colorerubentia. Caulem palmi altitudine, cauum 3 quum ficcariincceperitcortici- 
bus feu tunicis inuolutum.Radices illi fubfunt numerofg 3 tenues 3 ab exiguo SC ob- 
longo capite ceparu modo prodeuntes. Quod autem Diofcorides dicit colore ru- 
bere folia 3 id de coftis eorum intelligendum erit. 

LOCVS, 
Nafcitur in montanis locis frigidis SC afperfs* 

TEMPVS, 
Radiccs eius permefTem legenda? funt. 

TEMPERAMENTVM, 
In tcrtio ordine eft excalefacientium &C exiccantiutm 

VIRES, E X DIOSCORIDE, 

Optimus habetur qui mediocriter extentus eft & albus 3 fragilis, carnofus 3 non 
acuminatus 3 iunceusc£ 3 aut quum frangitur puluerulentus 3 exilem interiorem me^ 
dullamhabens,guftunonadmodumferuens 3 necf? faliua confertim ciens . Huiu- 
fcemodiautem ftrangulat. Purgatuomitionib. uaria educens. Mifceturcollyrrjs, 
qug claritati oculorum officientia purgare pofTunt.Menfes ducit 3 cVfcetus in utero 
appofitus enecat.Sternutamenta cit 3 & mures interficit 3 cum melle Sc polenta fub- 
aclum» Carnes fimul codum minuit. Datur ieiunis per fe SC cum Sefamo 3 aut PtiV 
fang fucco 3 aut Alica? 3 aut mulfa 3 aut pultejut lenticula 3 aut alia fbrbitione. Pani co^ 
pinfitur & torret. Apparatus & uidus ratio ab ijs tradita eft, qui de ratione & nuv 
do dandi eius 3 dicato priuatim opere 3 fcripferunt.Potifsimum autem Philonidi Su 
culo ab Enna fubfcribimus. Longum enim eflet ei qui de medica materia agit 3 cu^ 
randi quocp rationem docere . Dant autem aliqui cum cppiofa forbitione 3 aut fuc- 

Z 4 co muL 




*7* 




PLANTARVM HISTORIAH C A P, C I I I f, 273 

A co mufto,aut modicum cibum dari praecipientes 3 ftatim Elleborum offerunt 3 pra> 
fertim rjs in quibus fufpe&a timendaue erit ftrangulatio, aut corporis imbeciliitas 
imminet:tuto enim ea ficperagitur purgatio 3 quod nonintempeftiue medicamenx 
tum corporibus cibo munitis accedat. Sedi etiam baiani ex Eileboro fubdita? cum 
aceto 3 uomitiones eliciunt. 

EX GALENO, 
Eileborus extergentis fim ui cVexcalfacientis facuitatis eft . Quamobrem adaL 
phos 3 impetigines 3 fcabies, leprascpaccomodus eft . Quinetiam C\ in fiftulam calio 
induratam infundatur duobus tribufue diebus, callum detrahit . Dentibus Ci cum 
aceto colluantur prodeft. 

E X P L 1 N f O» 

Candidu ueratrum uomitione, eaufascp morboru extrahft:quondam terribile, 
poftea tam promifcuum 3 ut plericp ftudioru gratia ad prouidenda acrius qua? com 
mentabant 3 fa?pius fumptitauerint. Carneadem refponfuru Zenonis libris ; Dru. 
fumquoc£apudnos 3 tribunorupopulariumclarifsimu , cuianteomnis pkbs ad- 
ftans piaufit 3 optimates uero bellumMarficum imputauere, conftathoc medfca. 
mento liberatu comitiali morbo in Anticyra infula Jbi enim tutifsime fumitur 3 quo 
niam 3 utdiximus 3 Sefamoides admifcent. Italia ueratrum uocat . Farina eius per fe 
&:mixtaradicuIgqualanasdiximusIauari 3 fternutamentufacit 3 fomnumc^.Legun 
tur autem tenuifsima? radices breuescp ac ueluti decurtata? etiam ha?. Nam fumma 
quaeeft crafsifsima 3 cepis fimilis 3 canibus tantum datur purgationis caufa. Antiqui 
radicecorticemcj carnofifsimu eligebant 3 qu6 tenuior eximeretur medulla . Hanc 
humidis fpongfjs opertam turgefcentemcp 3 in longitudine findebat. Deinde fila in 
umbra ficcabays utentes. Nunc ramulos ipfos a radice fua grauifsimi corticis, ita 
b dantes.Optimu quod acre guftu, feruenscp in frangendo puluerem emittit. Opti- 
mum prarterea quod celerrime mouet fternutamenta 3 fed multo terribilius nigro, 
praecipue Q quis apparatu poturoru apud antiquos legat,contra horrores, ftrangu 
htus,intempeftiuas fomni uires, fingultus infinitos, aut fternutamenta, ftomachf 
difTolutiones,tardiores uomitusautlonginquiores,exiguosautnimios . Sedanti- 
quorum uitium erat 3 quod propter hos metus parcius dabant,cum celerius erum- 
pat,quolargius fumitur.Themifon binas no amplius drachmas donauit.Sequen- 
tes Stquaternas dedere, claro Herophili praeconio 3 qui Elleborum fortifsimi du* 
cis fimilitudinia?quabat . Concitatis enim ihtus omnibus 3 ipfum in primis exire. 
Pra?terea mirum inuentum eft 3 quod incifum forficulis 3 cortex remanet . Hoc ina- 
nito,medulla cadit . Ha?cin nimia purgatione data 3 uomitiones CiRit . Cauendum 
eftfeliciquoquecura,nenubilodeturdie 3 quippe impatibiles cruciatus exiftunt. 
Nam a?ftatepotius quam hyemedandum, non edin dubio.Corpus feptediebus 
pra?parandudbisacribus,abftinentiauini,quarto&tertiodieuomitionibus,prL 
dieccenasabftinentia. Album edulcidatur, aptifsimeuero in ladeautpulte/Nu^ 
perinueneredifTecftisraphanis inferereElleborum,rurfuscfj comprimere rapha- 
nos, ut tranfeat uis 3 atcp eo lenimento dare.Reddi poft quatuor fere horas incipiu 
Totum opus feptenis peragitur horis. Medetur in morbis comitialibus,uertigini 3 
melancholicis 3 infanientibus,lymphaticis,eIephantigalba?,lepris,tetano 3 tremulis a 
podagricis, hydropicis 3 incipientibuscptympanicis, ftomachicis/pafticis.clinicis, 
ifchiadicis, quartanis qua? aliter non definant, tufsi ueteri, inflammationibus, tor^ 
minibusredeuntib. Vetantdari fenibus 8tpueris . Item mollibus 8ifcemineicor^ 
poris animeue exilibus 3 aut teneris 3 & fceminis minus quam uiris Jtem timidfs,au£ 
fi exulcerata fint prgcordia,uel tumeant,minimeq? fanguine excreantibus 3 uel late^ 
re uel faucibus.Medetur extra corpus eruptionibus,pituita? cum axungia iliitum. 
Item fuppurationi ueteri . Mures polenta admixtu necat. Mufcx quoqj necantur 
albo trito,& cum lacfie fparfo. Eodem & phthiriafis emendatur. 



DE ELLEBORO NIGRO ADVLTE- 

C RiNO. CAP, CV, 



ECefcowj niger 
adulterinus cur 
dittus. 



NOMINA. 
E K B A M hanc cuius pi&uram damus non efle uerum Elleborum fa. 
ciie conftabit^fi eam ad defcriptione referas. Verum quum magna pars 
hodie medicorum pro Elleboro nigro,neq? tamen citrafummam effica 
|^^^Jcitatem,utatur,adulterinum nigrum Elleborum appellare placuit.Ger 
manis Cbwflwiwr^ dicitur , non alio fane nomine quam quod circa feruatoris no. 
ftn c H R i s T I natalemdiemflores,modocalidoinlocofitafitherba,producat* 
Ca?terum etfigenuinus Elleborus non fit , tamen non admodum ab illo abludit 
defcriptio,nec uiribus multo inferior eft,ut in alterius inopia huius ufus citra erro- 
remeflepofsit* 



Duoeiusefle gcneradeprehendimus. VnumquodofficinsehodieElleboruni 
nigrum, Germani uero Cbttjlnmrs/ ut diximus,nominant ♦ Nos certioris difcri* 

Kortcnfis. minis caufa, Elleborum nigrum adulterinum hortenfem appellauimus,quod fdlt 
cet fuafponte, SC nifiplantatum fit,inhortis non proueniat . Alterum quod fyluc 

Syluefcis. ftre fit,& fponte fua nafcitur , Elleborum nigrum adulterinum fylueftrem nuncu^ 
pauimus.Germanis £e»g£mut dicitur. 

FORMA. 
Hortenfis caulem,uel potius pediculum,habet oblongum Sdfolrjs nnd um,ni(i 
in fummo,ubi folia oblonga,angufta,pluribuscj5 diuifuris incifa,atqueade6 in am^ 
bitu ferrata producit.Florem habet herbacei coloris.Radices tenues,nigras,ueluti 
a capitulo ceparum pendentes ♦ Sylueftris priori non admodum difsimilis eft , nifi 
quia caulem obtinet crafsiorem/oliaq* minora.Florem etiam etfi herbaceu habeat, 
tamen e medio eius,folliculi,aut filiqua? duae aut tres,in quibus femen eft,exeunt* 

LOCVS. 

x» Hortenfis,ut di&um eft,pafsim in hortis nuncprouenit;fylueftris in montibus 
alperis, lapidofis ac fublimibus* 

TEMPVS. 

Hortenfishyeme,circa ghristi nimirumnatalem, utcomprehenfumeftV 
floret. Sylueftris autem uere & initio seftatis. 

TEMPERAMENTVM. 

Quum experientia teftetur Elleborum nigrum adulterinum,potifsimu horte» 
fem,eandem quam genuinus habere facultate,idem etiam obtineat temperamen* 
tum necefle eft. Calidus itaq? SC ficcus in tertio ordine erit. 

V I R E S. 

Purgat perindeatc^genuinus inferioremuentrem, pituitam SVflauam bilern 
ducens.Prodeft comitiali morbo laborantibus,melancholicis, infanientibus,artL 
culorum doloribus correptis,& refolutis. Menfes in peflb fubditus trahit. Fcetus 
necat. Porro cum illis etiam infit extergendi uis, alphos, impetigines, fcabiem, le* 
prasq? curant.Erodentibus medicamentis comifcenturjdeoqj fylueftris non teme 
re,quod pediculos interficiat,£.etifjt4rm}t a Germanis meis dicitur ♦ Non uero pc* 
diculos tantum,uerum etiam oues& alia animantia comeftus necat* 

DE HEL- 




%77 




^ 8 D E HELXINE^ CAP^ C V !► 

NOMINA. 

aSInh, Hts^Kioy graxeV.HelxinecV Vrceolarislatmenominatur.Of- 
ficinac uocant Parietariam,8tclemptaunalitera Paritaria. Vulgus Mu 
ralium8t"Muralem.Germani %a$vn\>na<fyt/& t 'PmK&ttmt/<&>tv 
^ memdc ^^^Hl <Sl<t$Ct<mt . Helxine autem ab afpero femine quod tenaci nexu uefti' 
perdidon . Dus adha3ret,dic1:a eft, Perdicium uer6,quod ea perdices pra?cipue' uefcantur, Vr^ 
vrceokm. ceolaris autem,quod detergendis uitreis,urceolis uafisqj efTicax fit.Muralis bC Pa^ 
Mwdk. rietaria,quod muros ac parietes natales locos fibi fecerit. 
mictaria. FORMA, 

Gauliculos habet tenues,fubrubentes,folia Mercuriali fimilia,hirfuta,circa cau 
les ueluti exigua femina, afpera, ueftibus adharrentia. Ha?c fane pidura fic plantae 
illi refpondet,ut nulla prorfus Rt nota qua? illi non adam ufsim conueniat. E ft enim 
fruticofa,cubitalis,cauliculis tenuibusjeniter rubefcentibus,folrjsMercurialis her 
ba?,hirfutis,floribus purpureis minutifsimis, exili per ambitum eius femine, afpe* 
ro,ueftibus adhscrente,radice fubrubra,fibris capillata. 

L O C V S. 
Nafcitur in fepibus,muris,macerrjs,parietibus cVuinetis.Nuncin hortis etiam 

plantata prouenit» 

TEMPVS, 

Iuliomenfefloret. 

TEMPERAMENTVM, 
Facultas Perdicio ineft abftergendi cV coftrfngendi cum humiditate fubfrigida» 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Folia refrigerandi coftringendicf uim obtinent, Quare illita facros ignes fanant, 
d condylomata,adufta,incipientes panos,inflamrnationes omnes,8£cedemata,Suo 
cus eius ceruffae mixtus,ignibus facris & rjs qua: ferpunt malis utiliter illinitur , Ia^ 
ungitur podagris cum ceratoCyprino,uel feuo hircino. Diuturnas tuffes adiuuat, 
cyathi menfura abforptus ♦ Contra inflammatas tonfillas gargariffatus cV illitus 
prodeft. Aurium quoq* dolores cum rofaceo infufus iuuat. 

EX GALENO. 
Vim habet abftergendi SC paulatim conftringendi ac refrigerandi. Quare phle 
gmonas omnes inter initia, 8c" in augmento ufq? ad ftatum fanat, maxime calidas» 
Quinetiamincipientib.phygethlis cataplafmatis ritu illinitur . Succus quoq? eius 
ad dolores phlegmonofos mediocriter profuerit. Gargarizandu item nonnulii ex 
hibent ad parifthmia, Aliqui etiam medicorum ijs qui diutina tufsi uexantur,illam 
exhibuerunt. Certieuidensextergendiexperimenturn pra:bet &inuafis uitreis* 

E X A E T I O. 
Exterit alopecias cVimpetigines priuatim afsidue illita, Sedis harmorrhoidas 
aperit, fiftulis medetur,8£ finus cohibet trita SC cum modico fale appofita» 

EX PLINIO. 
Haxinficitfanas, fanat ignes facros, tumores, collecftioncsqjomnes cVadufta* 
Panos fuccus eius cum pfimm ythio , &C guttura incipientia turgefcere ♦ Item uete^ 
rem tufsim cyatho haufto . Et omnia in humido, Sicut tonfillas & uarices cum rofa 
ceo.Imponitur &C podagris cum caprino feuo ceraqj Cypria* 

APPENDIX 

MonendifunthoclocomediciutredumHelxines ufum difcant. Namhac"tc, 

nus non recle eam in frigidis uitrjs pro fomento ufurparunt,cum refrigerandi con* 

ftringgndiq? uim habeat. Cseterum cum abftergendi quoqueilli facultas in(it } po- 

teftetiamcalculofis, 8c"rjsquidifficultate urinselaborant exhiberi,potifsimumfi 

aliquid 




PLANTARVM HISTORIAE CAP, CVI, 279 

& aliquidconfimilem facultatem obtinens ei admifceatur , Sic Aetius fedis hxmor, 
rhoidas aperire tradit.fi trita cum fale, cui etiam abftergendi uis ind\ apponatur. 
Quarc qui calculofis hanc herbam propinant, curent ut aliquid quod abftergetv 
di facultatem habeat,eommifceant, 

DE ERYTHRODANO CAPv C V I I> 

NOMINA. 
|pyopoaanom gra?ce, Rubia latine uocatur , Officinae Rubeam tin> 
cftorum appellant , Germanice &ptc nominat , A rubore radicis, quo KubUwtw 
lana? dC coriatinguntur/aclum illi utrunqj nomen eft, cata. 

r J GENERA, 

Diofcoridi&aliisduoRubiajfuntgenera» Altera enim fatiua eft,alterauero Sathu. 
fponte prouenit, cV fylueftris exiftitmec effe uidetur alia quam qax k noftris SteL Sylueflm. 
lariauocatur. 

F O R M A, 

Caules fatiua? quadranguli,longi,afperi,fimiles Aparina?, multo tame maiores 
robuftiores^Joliaperinteruallainfingulisgeniculishabentes,ftellaramodoiti 
orbem circuiacentia, Frudlus rotundus, per initia uiridis, mox ruber, poftea cum 
maturuit niger. Radix tenuis, longa, rubra . Sylueftris itidem caules quadran^ 
los,utdiximus, emittit, foliaperinterualla in fingulis geniculis ftellaruminftarm 
orbem circumiacentia,flores candidos,radicem tenuem,longam cVrubram,ade6 
ut fuo colore tingere etiam uideatur, 

LOCVS, 
* Nafcitur in plerifq? nunc Germania? locis, agro potifsimum Argentoracenfi BC 

Spirenfi.SeriturautempropteremoIumentuquodexeaqugftuofifsimufentitur^ 

TEMPVS, 
Aeftate colligitur frucT:us,& fubinde etiam effoditur radix, 

TEMPERAMENTVM. 

Calida eft in fecundo ordine,& ficca in tertio. 

V I R E S. £ X DIOSCORIDE. 

Radix urinam ciet,qua de caufa regio morbo laborantibus cum aqua mulfa au^ 
xiliatur : item ifchiadicis & refolutis . Vrinam multam cV craflam ducit, nonnun- 
quam etiam fanguinem » Biberttes quidem quotidie lauari oportet,cV excremen- 
torumqua?redduntur differentiam fpe&are. Aduerfusuenenatorumorfusfuc 
cum cum folrjs bibere prodeft.Semen ex oxymelite potum, lienem abfumit , Ap- 
pofita radix,fetus,menfes,cx: fecundas trahit. Albas uitiligines ex aceto illita fanat, 

EX GALENO. 

Rubia tin&orum radix acerba 8t" guftu amara eft. Itaque qua?cunq? agere dixL 
mus ubi eiufmodi coiuerint qualitates , ea omnia in hac radice luculenter confp^ 
cies I quippe quum cV lienem SC iecur expurget, cV urinam craflam copiofamcfcac 
nonnunquam etiam fanguinolentam moueat. Quin &menfes ciet, acmediocri^ 
ter qua? exterfionem poftulant,extergit ; proinde uitiligines albas cum aceto illita 
iuuat. Sunt qui eam ifchiadicis Sc refolutis in potu cum melicrato exhibeant, 

EX PLINIO. 

Erythrodanum,quam nos Rubiam uocamus,quatingunturlana?,pellescpper 
ficiuntur , in medicina urinam cit , morbum regium fanat ex aqua mulfa, cV liche. 
nas ex aceto tllita ; SC ifchiadicos SC paraly ticos , ita ut bibentes lauentur quotidie, 
Radix femenqj trahunt menfes,aluu fiftunt,&: collediones difcutiunt. Contra fer^ 
pentes rami cum folrjs imponunt, Folia & capillum tingunt . Inuenio apud quoC 
dam morbum regium fanari hoc £rutice,etiam fi adalligatus fpc&etur tantum. 

a z de zea. 




RVBIA 

SATIVA. 









^Kf^p 







28i 



D E ZEA^ 



CAP^ 



C V 1 1 !► 



-, "- 


^ggty 1 ^ 




'' 













NOMINA, 
SemencurdU jg^^^^^^S EI a Grarcis,Zea & Semen Latinis, uulgo SC Italis Spelta dicitur. 
flazw. ^^^^^^^1 Semen autem Latini a prxftantia frugis appellarunt. Hinc eft 
zetc/lecfos K ■ " ;|| quod HomerusctiahanccelebraueritdicenSj^c/Iaj^a^a.QLiib» 

%«. [itllK >otSw3I fene uerbis innuitaruum Zeam largiens , non ut nonnulli arbiV 
trantur quod uitam donet,Plinio autore* 
GENVS, 
Duo Zea:Diofcorides facit genera . Vnum cuius grana in fingulis tunids feu 
&UoKKos. glumis gemina, quod Gra?cis eaob caufam c/lfWx^cognominatur . Germanis hoc 
genus €5pel#/obet: 3Diitcfcl£out uocatur , Alterum fimplicis eftgrani, cVgerma' 
nice nominatur t£intom/obcv & t paet& £om. 

FORMA. 
Vrimumgems. Primum genus culmo , geniculis 8C fpica tritico fimile eft , duobusque utriculis 
Ahemm. iun<£tis duo grana fimul fert, Alterum culmo & fpica eft breuioribus, grana fingu^ 
lainfingulistunicisdupliciordine feuuerfu dilpofitisproferens,acin fummitate 
ariftis fuis planehordeum refert. 

LOCVS, 
Lajtumpingueqsfblum defiderat. 

TEMPVS. 

lunio menfe floret Julio autem maturitatem confequitur. 

TEMPERAMENTVM. 
Zea media quodammodo eft inter triticum cV hordeu,quatenus ad calefaciendi 
& refrigerandi facultatem attinet,placide uero exiccat* 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

r> Zea magis nutrit quam hordeum ♦ Ori fuauis eft ♦ Digefta in panificia minus 
quam triticum alit* 

EX GALENO, 
Zea uniuerfa fua facultate quodammodo in medio eft tritici & hordei i itaqj ex 
illis cognofcatur» 

EX PLINIO, 
Zea?farinaerEcacior hordeacea uidetur, trimeftris mollior ♦ Ex uino rubroad 
fcorpion um iclus tepida , SC fanguinem excreantibus ♦ Item arteria?. Tufli cum ca^ 
prino feuo autbutyro ♦ Ex Fcenogrseco molliflima omnium. Vlcera manantia fa- 
nat , & furfures corporis , ftomachi dolores , pedes & mammas cum uino SC nitro 
cocla. 

EX SYMEONE SETHI, 

Zea facultatem habet proximam tritico.Eft liero facilis concodionis,bonicp fuc 
ci;ad ha?c etiam emplaftica cxidiu 

DE ERI- 










2EAE PRL 

MVM GENVS, 



m 



a4 



2S4 




^EAE ALTE 

,RVM GENVS, 







Cfefan. 







DE ERIGERONTE» CAP^ C I X» z8 ^ 

N O M 1 N A. 
p i r e p n n Gra?cis,Senetio Latinfs,officinis inufitata,Germanis 
$5iinbttmnt dicitur . Gra?cis autem Erigeron quafi uernus fe, Erigeron cm 
nexnominatur,feucito ueluerefenefcens, quodceleriterin pap^ &*** 
pum & lanuginem abeat. Itaque compofitione nominis,tempus 
fimul quo ftoret, cV floris mox deflorcfcentis euentum * indicare 
81 ] uoluerunt Gra?ci,ut quo tcmpore qua?rcnda, SC quibus noris in^ 
uenienda ellet omnes fcirent . Non igitur fene<ftutis ratio aliqua in ea eft, fed cane^ 
fcenteshumani capilli modo poft florem eius pappi,ut a fenecftute denominaretur, 
effecerunt. Eam etiam ob caufam Romani Scnetionem illam uocauerunt» , senetio. 

FORMA, 
Herba eft cauliculo cubitali , fubrubro , folijs continuis, f n extremitatibus Eru^ 
ca?modo incifuris diuifis, fed minoribus multo ; floribus luteis, celeriter fcifsis de^ 
hifcentibusue,6iin papposdeflorefcentibus; unde S^Erigeron dic"ta eft,qtiod 
uere {cilicet capilli modo flores canefcant . Radice inutili ♦ Omnes ha? Diofcoridis 
nota?,herba?quamGermani Cmnjwuwj &C(5nnS>ttv<tnt nominant, refponde- 
redeprehenduntur.Siquidem cauliculus eftilli cubitalis,fubruber, folia continua 
habens, per extremitates Eruca?inftar laciniofa, minoratamen . Flores lutei, qui 
fcifsi ftatim in lanuginem abeunt ♦ Errant toto ccclo qui Senetionem Naftur^ senetiomn efl. 
tium efTegarriunt, K&unkm. 

LOCVS. 
Nafcitur pafsim in fepibus,c^circum oppida» 

TEMPVS* 

Vere erumpft,quo etfam tempore,ut dicftum eft,canefcit,& durat fere tota a?fta 
b te eius herba? prouentus* 

TEMPERAMENTVM. 
Erigeron,PauIo Aegfneta autore, mixtam temperaturam obtinet;refrigerat e* 
nim SC modice difcutit. 

VIRES. EX DIOSGORIDE. 
Foliacumfloribusrefrigerandi uimobtinent, quapropter cum exiguo uino, 
autper feilIitafoIia,teftium fedisqj inflammationes fanant,Cum manna,tum relL 
quis uulneribus , tum neruorum quoque medentur ♦ Idem pra?ftant pappi per fe 
ex aceto illiti,uerum recentes epoti ftrangulant. Totus autem caulis in aqua deav 
(ftus,& cum paflb potus,ftomachi dolores a bili contra&os perfanat. 

EX PLINIO. 
Lanugo eius cum croco & exfguo aqua? frigida? trita? illinitur epiphoris.Tofta 
cum mica falis ftrumis, Erigeron quoque cum farina thuris SC uino dulci, teftium 
inflammationes fanat* 

DE HE> 




CuH^m^ 




D E HEDYOSMO^ CAP^ CX^ **? 

NOMiNA. 

|a y o s m o 2, «^k gra?ce,Mentalatinedicit. Offtcine^omenlatinum 
jretinuerunt. Germanice OOumt, uocatur* Hedyofmon Gra?ci,quod Hedyofmonun* 
|fuauemfpiretodorem,nominauerunt. Menta autemdicfh eft,quod dediCkm. 
|odorefuomentemexcitet,autquodgrato,ut aitPliniusrodore men^ Ment4t 
fas percurrat. 

GENER A. 
Mentsein uniuerfumduofuntgenera. Vnaenim fatiua ■& hortenfis efbalte^ 
rafylueftris SC fera . Satiuae iterum quatuor prsecipua funtgenera . Vna eft quam Sdtiu* genera, 
Germani lOcytnent fimpliciter,uel ttan% iDcymcntuocant. Altera, quam rjdem 
fcmuj? 3alfim.Tertia,qua? rjfdem "&ai{<immiin% appellatur, SC vnfcv %tan, 
wwroiwi$/o&et'fpij$rottttg:anoftrae a?tatisherbarrjsRomana uel Saracenica. 
Qiiartam Germaniquidam jr>cv%tmnt/nonnuuil$al{mntmttl uocant.Perme 
tamenlicebithas fpecies,quandoquidem facultatibus fimiles fint, ut cuiuis plaeue 
rit nominare . Nobis autem ut certius difcernerentur pra?dicT:is nominibus appel- 
lareplacuit,Sylueftris,qua2 Latinis Mentaftrum uocatur, & uulgo equina Men^ 
ta,germanice Kof roifttg/wi&e* 15atfam/obcv voilb mnm$ dicitur. Non ignora^ 
: mus plures efle Mentac fpecies , nos tamen eas duntaxat quas uidimus,picl:as ex^ 
hibemus. 

F O X M A. 
Satiua prima caulem habet quadrangulum,a radice lente punicantem, & lanu- P/wm* 
gine pubefcentern,folium fere rotundum ,ferratum,molle & odoratum, fiofculos 
purpureos internodiageniculatimcoronantes,uerticillato femperambitu, Altera secmk. 
priori per omnia fimilis eft,nifi quod illi fubpurpureus flos circa cauliculorum fa^ 
b ftigiafpicatur.Tertiafolio longiore&acutiore conftat , flofeulis purpureis coli- 
culorum cacuminib. fpicatim infidentibus . Quarta itidem longioribus fo!i)s eft, 
floribuscp purpurefs internodia geniculatim,haud fecus quam in prima, caules co 
ronantibus. Mentaftrum uero folijs Janugine canefcentibus, atque hirfutioribus, 
Sifymbribprocerius,odoremagisuirofo,flofculis fpicatim coliculorum faftigia 
coronantibus. 

L O C V S. 
Satiua?pafsim in hortisproueniunt.Amantapricumlocum,no pinguem, non 
ftercoratum,humidis facilius adolefcunt.Sylueftris autem,qua? Mentaftrum alio 
nomine appellat,uliginofis gaudet locis , pafsimq? irrigua hoc Mentaftro puben t, 

TEMPVS. 

Florent omnes menfe Augufto. 

TEMPERAHENTVM, 

Vtraqj,tam hortenfis fcilicet quam fylueftris,guftu acris,cV facultate calida eft 3 
ex tertio ordine excalefacientium . Infirmior tamen eft hortenfis,minusq? calefacit* 
Exiccat autem in fecundo ordine : illi enim ex cultura aliquid humiditatis accedit* 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Calefaciendi, adftringendi atque exiccandi uim habet Menta hortenfis.Proin^ 
de fanguinem fiftit fuccus eius cum aceto potus. Lumbricos rotundos enecat. Ve 
nere concitatv Singultus,uomitioties, choleramq^ fedant duo aut terni furculi cum 
acidi granati fucco poti. Cum polenta illita abfcefllis difcutit. Impofita fronti, capi> 
tis dolores mitigat.Mammas qua? tendunt,autlac1:e turgent,compefcit.Curn fale 
canum morfibus illinitur . Aurium doloribus eius fuccus cum aqua mulfa fubue^ 
nit.Mulieribus ante coitum admota,conceptioni refiftit. Lingua? fcabritiem con- 
fricata leuigat. Lac coire denfaricp in cafeum non finit,immerfis in eo folrjs. In funv 
ma,ftomacho utilis eft,&:incondimentispeculiaremufumhabet» Sylueftrisinfa- 
nitate deterioris ufus eft quam fatiua, 

EX GA> 



1S8 




Zp9 




MENTA 

HORTENSIS TERTIA 



SDnfoftatvenmwnQ* 




*pl 



HORTENSIS QVARTA 



§K$?tmt 



b 2 



MENTASTRVM 




PLANTARVM HISTORIAE CAP f CX, 293 

A ■ EX GALENO, 

Menta fatiuaad uenerem mediocriter excitat, idquod omnibus ineftquxhii. 
miditate femico&a & flatuofa participant. Dcniq? in abfceflibus aliqui eam cum po 

lenta imponunt.Habet etiam quiddamamarum in fe c^acerbumnllo quidem lum 
bricos interficit,acerbitate uero Ci cum oxycrato bibatur,reccntes (mgviinis excrea- 
tiones reprimit. Subftantia eft,ut Ci qua alia herba,tenuium partium. Aetius addit, 
potum eius decodum tribus feriatim dicbus,colicos omnino finare» 

EX PLINIO, 

Menta> hortenfis odor animu excitat, & fapor auiditatem in cibis; ideo in manv 
marum mixtura familiares ipfa? acce(Tere,ut coire denfariq? lac no patiantur . Qua- 
relacftis potionibus additur, ne huius coagulati potu ftrangulentur , Datain aqua 
cVmuIfo,eadsmuirefiftere&generationicreditur,cohibendogenitaIiadenfari. 
Aeque maribus &fceminis fanguinem Mit 3 & purgationes fccminarum inhibet. 
Cum amylo ex aqua pota,cceIiacorum impetus.Syriation & uomicas uulua? cura. 
uit . Illc SC iecinorum uitia ternis obolis ex mulfo datis, Item fanguinem excreantL 
bus in fovhitioncm . Vicerain capite infantiu mire fanat ♦ Arterias humidas ficcat, 
ficcas adftringit, pituitas corruptas purgat in mulfo &aqua, Voci fuccus fub certa 
mine utilis duntaxat,qui & gargarifatur uua tumente,adiecl:a ruta & coriandro ex 
la&e. Vtilis & contra tonfflias cum alumine, lingusc afpera? cum melle. Ad couuV 
fa intus per fe,uitfjsqj pulmonis. Singultus cVuomitus fiftit cum fuccogranati, ut 
Democritusmonftrat.Recentis^^ * Aiasfpiritlts 

Ipfa tnta choleras in aceto quidem pota . Sanguinis fluxiones intus , Ikum etiam fubtotos, 
impofitacumpolenta, &fi mammajtendantur . Illinitur&temporibusin capitis 
dolore. Sumitur&contra fcoIopendras,&fcorpionesmarinos,cVadferpentes. 
B EpiphorisiIIinitur,&omnibusin capiteeruptionibus,itemfedisuitrjs. ImpetioL 
nes quoc£, uel fi teneat tantum,prohibet. Auribus cum mulfo inftillatur. AiimtSC 
lieni mederi eam in horto guftatam,ita ne ucllatur. Arida? quocp farinam tribus di. 
gitfs apprehenfam , & ftomachi dolorem fedare in aqua, & fimiliter afperfa in po. 
tionem,uentris animalia pellere» 

A p p e N D i x. 

Animaduertendum, ea qua: Plinius Mentaftro tribuit,CaIamintha?deberi, ut 
iatis hquet Diofcoridem Icgenti. Neqj fane mirum, quandoquidem autores focie. 
tate qua? cft intcr Mcntam , Mentaftrum & Nepetam deccpti , tum fpecies , tum 
nomina confundunt. 

APPENDIX ALTERA. 

Ca:terum appendicis etiam uice hic annotandum erit, Ariftotelem feclione xx. 
proble.fccundo,cum afTcrit Mcntam refrigerare pofle corpora,non pugnare cum 
Galenoalnscpmedicis quiillam eflecalidaaffirmant. Perfenanc^calidaeftMen. 
ta:atquiaefaIibidincmproritat,cVheccumimmodicafucritcorporisuiresden^ 
atcp adeo animum & corpus rcfrigerat , idco cam ex accidente, quia uidclicet ut in 
uenercm immodiceruamus efTicit,rerrigeraredixit Ariftoteles, 
EX SYMEONE SETHI. 

Iuuat iecur frigidum,cY uentrcm corroborat ac ftomachum,cotf ionem facit uo 
mitum fedat & fingultum.Prodcft etiam ad cordis morfus , &appetitionem fufci. 

tat.Hatusdifcutit^Iumbricosinterimit^potiflimumfylueftrisMenteius.Vene. 
rem ftimulat , & iecinoris obftrucliones tollit . Verum hoc ucfci ad fatietatem non 
oportet,quomam fanguinem extenuat,& ferofum facit , & ipfum in flauam bilcm 
mutandcm efficit utfanguis qui maxime eft tenuium partiudifcutiatur, cVcraflus 
* ac mclancholicus rclinquatur,atqj idcirco oportet biliofos ab ea abftinere. Coti ita 
cum fale, & morfui rabiofi canis impofita, medicamentum fit falubre. Arida uero 

b 3 



294 




jgftfjpiwn» 




£lantarvm historiAe cap, cx* 2.9? 

A trita^poftcibuaifumpta.adcococfiionemfacitj&licnorosmuatXumuinopo' 
tadifficulterparientifuccurrit.Feruntetiamquodmanralippientiimpofita,fiatre^ 
medium:quodq?eius decoftum abforptum,confeftim fanguinem efaucib.erjcien 
tes fanet. Huiusfemen uentrem purgat,& pulmonem la?dit. 

DE HEMIONITIDF> CAP^ CXI^ 

N O M I N A. 
m 1 n n 1 t 1 ^HaxrAltvioy Greeis, Hemionitis Latinis,PlinioTeucrion,offi' 
cinis 8£herbarr)s Scolopendria & lingua ceruina, Germanis frivfeung scohpendm 
I nominatur. Alia tamen eft a Diofcoridis Scolopendrio,qug Afplenon officiturwn* 
alio nomine dicitur. 

FORMA, 
Folium Dracunculo fimileprofertjunaturn. Radicesuero illimulta?fubfuii£, 
tenues , Neqp caulem, necp femen,necg flore fert , Ex qua defcriptione fatis liquet, scohpendrkeji 
cam herbam qua uulgus Scolopendria uocat, cffe Hemionitin, quod tota illi Dio- nemionius. 
fcoridis pic1:ura,nulla reclamante nota, conueniat , Suut enim illi folia Dracunculi 
feu Ari,inftar lunc corniculantis falcata. Etfi enim interdum in altu furgant,tamen 
interinitia potiffimum incurua, &luna?crefcentis modo falcata funt . Radicibus 
etiam cohseret multis exilibus, nunquam florefcens, nec caulem, nec femen profe- 
rens.None(TeautemPhyllitiminprimisfoliadocent,queineafuntrecl:a,c^mmL scohpendrknti 
me Cicut in Lingua ceruina lunata. Dein in tergo ueluti uermiculi,qui in Phyllitide $ vhyliitis. 
penfiles , in Linguaceruina autem feffiles Se~ nequaquapropendentes , fed liratim 
digefti funt. Tertio natales ipfi: Phyllitis enim in umbrofis opacisue , cV hortis na^ 
b fcitur,Scolopendriauerofeu Hemionitisinpetrofis. Quarto,quodmeomnmma 
xime mouet, Phyllitidi nullaprorfus lienem liquandi facultas ineft , quam tamen 
Scolopendrig uulgari adeffe pra?ter comunem confenfum,quotidiana etiam expe^ 
rimentademonftrant . His itacpde caufis Phyllitis , Scolopendria uulgaris effc aut 
dici non debet.Dato enim quod defcriptio per omnia conueniret,facultates tamen 
ipfa?,qua? diuerfa? funt,aliam a Scolopendria effe manifefte zlocctcnU 

L o c v s. 
Nafcitur locis umbrofis, montofis ac petrofis , copiofiffime aute iuxta montem 
haud procul aTubinga fitum,tjuem Germanico uocabulo $<&nbc?g nominant* 
prouenire folet, Nunc paffim in hortis habetur. 

TEMPVS, 

^ftate ufq? act autumnum abunde nafcitur, 

TEMPERAMENTVM. 
Adftringens fimul SC parum amara eft , unde credibile eft in primo ordine effe 
calidam, 8t" in fecundo ficcam. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Herba guftu adftringit. Ha?c autem cum aceto pota lienem liquat 

EX GALENO, 
Hemionitis ftmul SC adftrictione & amaritudinem poffidet : quamobrem cum 
aceto pota,lienofis auxilio eft. 

E X PLINlO. 
Medetur lienibus. Conftatq? fic inuentum: cum exta fuper eam pf oie&a effent, 
fertur adha?fiffelieni,eumq$ exinaniffe. Ob id a quibufdam Splenion uocat. Nar^ spknionunde 
rant fues qui radicem eius edunt, Cine fplene inueniru «fi&fl». 

b 4 DE ERYN' 



A$| [>J 




ERYNGIVM. 




DE ERYNGIO CAP* CXl* W 

NOMINA, 
p y r r i o m Grarcis, Eryngiu Latinis, officinis corrupto uocabulo Irin. iringus. 
gus uocatur. Pleriq? etia Centumcapitanominant,anumero nimirum ctntmcapiu. 
capitum qua? in futnmo obtinet. Plinfj tamen Centumcapita, ab Eryn« 
_. gio eft diuerfa,ut- etiaSerapionis. Si quis enim diligenter ef us defcriptio^ serdpionis cen 
nem excutiat.eam plane efife deprehendet.quae Diofcoridi After Atticus SC InguL twncapita efi 
nalis appellatur. Vtriufq? enim piclura? fic fibi refpondent,utplane una elTe herba A ^* 
uideat. Germanis Eryngiu nominatur 0Om$tvcxv/15iacbenbiftd/$C Katoijlicl* 

FORHA. 
In genere aculeatarum ftfrpium eft Eryngium^cuius folia initio fale condita of e» 
rum modo comeduntur. Sunt aut lata, 8c fn ambitu afpera,guftu odorata. Quum 
uero adolefcunt, in multis caulium eminentrjs fpinis aculeant : in quorumfummi^ 
tatibus globofa capita , duraru acutifTimarumq? fpinarum ambitu ftella; inftar cir> 
cumuallantur,quorum color modo uiridis aut candidus, interdum ceruleus inue^ 
nitur.Radix itli oblongajata/oris nigra 3 intus alba 3 pollicis craflitudine, SC odora^ 
ta.E qua nimirum deliniatione omnibus perfpicuu flt, fpinam cuius picftnra nune 
• exhibemus, efTe Eryngium : aculeatis enim folrjs & per extrema fpinofis confpici- 
tur, odoratis, caule cubitali, in cuius uertice coa<5ta in globum capitula, durorutfi 
& acutifTimorum fpiculorum uallo 3 ftellginftar radiantur 3 quorum color in puber^ 
tate uiridis 3 adultse cceruleusjflaccefcenti candidus confpicitur ; radicepollicari,in-> 
tus candida,foris nigra,fed odorata» 

LOCVS, 
Nafcitur in campeftribus SC afperis locis» Prope Argentoratum eius magna eft 
copia. 
B T E M P V S. 

Colligi hanc quidam, ut Plinius tradit,cum fol Cancri hofpitium tenet,hoc eft* 
fub folftitio^iuflere* 

»TEMPERAMEJSTTVM. 
Eryngiumcaliditateautparum autnihil eaqusemoderata cVternperatafuntfu^ 
perat.Siccitatem uero in tenui efTeiitia confiftentem non exiguam obtinet» 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Vim habetcalefactoriam radix. Pota menfes SC urinas pellit. Tormina SC infla^ 
tiones difcutit. Cum uino iecinorofis, uenenatorum morfibus, cV rjs qui letiferum 
hauferunt fuccurrit . Bibitur aduerfus plurima cum Staphylini femine pondere 
drachmse unius, Appenfa cV illita tubercula difcutere proditur*Radix cum hydro, 
melitepota,opifthotonicis SC comitialibus medetur. 

E X A E T I O. 
Potum radicis deco&um colicis medetur. Mulfb addito calculos 3 ftillicidia 3 diffi 
cultates urina?, 8t"renum uitia fanat : quod per quindecim iugiter dies, cVieiunos, 
SC in lectum ituros bibere oportet. Quod fi cum eo Sium quoq? decoxeris , magis 
proficies. Affirmabat quidam afliduoEryngrj ufu,nuncp poftea minxiffe calculos^ 
cum prius eo morbo frequentiffime uexaretur* 

ex PLiNia 
Clara in primis aculeatarum Eryngion eft,contra ferpentes SC uenenata omnia 
nafcens. Aduerfus icftus morfusq? radix eius bibitur drachme pondere in uino: aut 
fi plerunq? tales ihiurias comitatur febris 3 ex aqua.Illinitur plagis 3 peculiariter effL 
cax contra cherfydros acranas. Omnibusuero contratoxica&aconitaefficacio- 
rem Heraclides medicus , in iure anferis decocftam 3 arbitratur. Apollodorus ad- 
uerfus toxica cum rana decoquitjCacteri in aqua* 

DE THRI' 




*9$ DE THRIDACE* CAP> CXI1> 

NOMINA, 
piiAS Grece, La&uca Latine: officfnae Iatinum nomen retinue" 
uaucamde : ^^ runt: Germanice£^tttd?/ot>a*£4ct«c^nominat. Diclaautem 

Lacfhica eft , qu6d copia laclis , quod credebatur leniter mouere 
uentrem,exuberet: unde apud ueteres in primis epulis ueniebat* 
quod Martialis etiam fjs teftatur uerbis: 

Prima tibi dabitur uentri Laduca mouendo Vtilis* 
GENERA. 

Ladtucaprimum infatiuam &fylueftrem deducitur. Satiua? tria funtgenera, 

crifpa nimirum,rotunda,8c* capitata. Nos una icone duo complexi fumus genera» 

crifc* uauca. Folium enim quod ftatim aradice erumpit,eam La&ucam refertqua? Latinis cri- 

fpa 3 afolrjscrifpiffimis,Ge^ 

cap.irj . Cecilianam &Beticam a regionibus in quibus crefcit,nominat.Reliqua fo^ 

Rotundd. liaeamqua?Rotundaafolijs rotundisuocatur,pra?feferunt.Germanicebtcttet? 

coptot*. &<tttid) nominatur.Terrij generis La<?tuca,que Capitata dicitur,afo!rjs fuis,quar 
ubiparum a terra attoliuntur , mali cuiufdam fpeciem rotundam obtinent, &uv 
ftar Brafllca? capitata?, in capitis fere formam extuberant. Germanis cjro jfer £*t> 
tid?/uel xveifiev£<mict> afeminecandidonominat. SylueftrisLaftucafatiugop, 
ponitur,fponteenimfuainaruisnafcitur.Germanis tvil&er£4tticl? nuncupatur. 

FORMA, 

Satiua prima,cuius imaginem hicdamus,folia Intybo fatiuo haud diflimiliaha* 

bet, in recftumc^ furgit, caulibus in fummo brachiatum , in quorum cacumine flo- 

res funtlutei.Akera foli)s,qugcrifpaadmodum funt,duntaxatapriori uariat,alias 

peromnia fimilis. Sicetiamcapitatanonnififolrjs fuis,idcpdum paululum creue« 

D runt,a priorib.differt. Ideoqp duab.pi<ft-uris,que; omnes referunt,contenti fuimus. 

uaucafyU Sylueftris fimilis eft fatiua? Lacftuca;, radice tamen breuior , proceriore caule, can* 

**'t didioribus folrjs , gracilioribusq? , afperioribus, & guftu amaris , qua? , ut addidit 

Theophraftus,ubicofummatafuntaculeantur. Exquadeliniationeabundecon^ 

ftat,La<ftucam fylueftrem effe eam herbam,qua? paflim nuncab officinis &herba* 

officinmm rrjs, no fine magno errore,Endiuia dicitur.Ea enim in aruis & uinearum limitibus 

«wr. fponte nafcitur,folio Lacl:uca?,&: cum adoleuit per oras aculeato 3 & laciniattm fer* 

rato,caulib. bicubitali proceritate confurgentibus, fpinulis inhorrefcentibus, quu 

busfuccus ineft Iafteus, amaruscp,floreutLaducafatiualuteo. Definantitacgde^ 

inceps ea herba pro Endiuia uti medici,fi modo recle confultum a?gris cupiunt. 

LOCVS, 

Satiua in hortis prouenit ♦ Sylueftris in aruis & uinearum hortorumcf macerijs 
fua fponte nafcitur. 

TEMPVS, 
FlorentIuliomenfe,atc|jfubinde femen proferunt. 
TEMPERAMENTVM. 

Ladtuca fatiua humidum eft frigidumcp olus,non tamen extreme:fiquide eden^ 
do non foret : uerum maximefecundum aquse,ut ficdicam, fontanaefrigiditatem* 
Symeon Sethifrigidam&humidam in tertio ordine ftatuit. Sylueftris autemmi. 
nus refrigerat & humedat. 

V I R E S. E X DIOSCORJDE. 

Satiua Lacftuca ftomacho accommodata eft, refrigerat, fomnu conciliat,aluum 
molIit,Ia<fiis abundantiam facit.Elixa magis alit. Illota autem comefta ftomachicis 
prodeft, Semen eius potum uenerem aflidue fomniantibus opitulatur , SC concu, 
bitum arcet. Ipfa? tamen frequentiores in cibo , daritati oculorum officiunt. Con^ 
diunturmuria. Quum in caulem prodierunt, uim quandam nancifcunturfucco 

aut 




ICTVCA SATIVA CRI- 
SPA ET ROTVNDA. 




etofjfeioffty. 



LACTVCA 

SYLVESTRIS 




3 0t 



fflfifotottfcfr* 



30Z PLANTARVM HISTORIAE CAP, CXII, 

c autlacli fylueftris Lacluce fimilem.Sylueftris uirib. in totum Papaueri fimilis eft, 
unde aliqui eius (uccum Meconio permifcuerunt. Aquofa per aluum purgat po* 
tusinpofca liquorobolorumduorumpondere, Exteritargema8tcaligine. Cum 
la&emuliebriinundla adambufta prodeft. In uniuerfum foporiferaeft, 8cdolo, 
rem leuat, Menfes trahit. Contra fcorpionum iclus, cV phalangiorum morfus bu 
bitur. Semenhaud fecus quamfatiuelibidinumimaginationes infomno,acuene^ 
rem arcet. Succus ad eadem ualet, fed uiribus infirmior. Reponitur fuccus eius in 
fiftili uafe,antea,utin alijs liquaminibus moris eft,infolatus, 

EX GALENO. 
Lacluca ad calidas phlegmonas accomodaeft, &adparua&leuiaeryfipelata, 
maioribus tamen fatisfacere minimeidonea eft.Eft etiam edulium Rtim arcens.Se 
menpotumgeniturseprofluuium cohibet; quamobrem etiam rjsqui libidinofis 
fomnrjs uexantur,datur.Sic cVfylueftris Laciucaefemen. Cuiusquoqjfuccuscok 
ligitur,argema & caliginem expurgans, Ad aduftiones cumla&e mulierum inun^ 
gitur.Omnibus alrfs oleribus pauciffimum fanguinem & uitiofum generantibus, 
ex fola La&uca non multus quidem , nec uitiofus , haud tamen omni ex parte lau^ 
dabilis gignitur, Vt plurimum cruda ipfa uefcuntur, j$Lftate autem cum in femen 
iam proruptura eft,in aqua dulci prsecoquentes, cu oleo, garo 8c* aceto affumunt, 
aut cum aliquo ex condimentis,obfonrjsue,praefertim rjs qua? cafeo conftant ♦ Ple^ 
riqj etiam antequam excaulefcat,in aqua elixa utunt;uti ego iam facio, ex quo den* 
tes mihideteriores effe cceperunt. Nam amicus quidam meus , quum olere hoc a 
longo tempore me ut familiari cibo ufum fuiffe fciret,uideretcp poft mandi a me cl- 
tra magnam moleftiam non pofle,cocT:urac rationem indicauit.In iuuentute enim, 
quoniam affiduo os uentriculi bile efferuefcebat, a?ftus moderandi gratia Ladhi* 

d cis utebar, Quum autem ad prouecta a?tatem perueniffem, olus hoc contra quam 
in iuuentute, fomnum iam ftudio & induftria accerfenti mihi,auxilio fuit ; quippe 
quietiamnum iuuenis uigilrjs deditaopera me affuefeceram , declinanteiam a?ta- 
te , ipfa ex fe infbmni , grauius hoc incommodo moleftabar. Aduerfus quod uni, 
cum mihi pra?fentiffimum remedium Lacluca uefpere comanducata femper fuit f 
Frigidum ergo humidumqj fuccum profert,haudquaquam tamen uitiofum.Itaq? 
ficut alia olera a iufta conco&ione non excidit , neq? aluum cohibet, uti neqj impel 
lit. A tcp hec illi non immerito accidunt,quum nec auftera,nec acerba fit, quibus fa* 
cultatibus in uniuerfum aluus fiftitur,quemadmodum afalfis,acribus, &omnino 
abftergendi uim habentibus ad excretionem concitat,quorum nihilLaclucg ineft» 

EX PLINIO. 
Eft quidem natura omnibus refrigeratrix, & ideo eftate grata? a ftomacho faftk 
dium auferunt,cibiqj appetenriam faciunt. Diuus certe Auguftus La<ftuca coniov 
uatus in a?gritudinefertur,prudentia Mufa? medici, cum priores eam ob religione 
minirne commanducarent,in tantum recepta commendatione, utferuari etiam in 
alienos menfes eas oxymelite repertum fit. Venerem inhibent,eftum refrigerant, 
fomnumq?faciunt. Cruditatem ipfa? nequaquam faciunt, nec ulla res maiorem in 
cibis auiditatem incitatinhibetq?. Ambuftis proiuntrecentibus,priuiquam puftu^ 
la? fiant,cum fale illita?. Vlcera etiam qua? ferpunt,coercentinitio cum aphronitro, 
mox in uino trita?, Igni facro illinuntur. Conuulfa 8>£ luxata caulib. triris cum po^ 
lenta ex aqua frigida leniunt. Eruptiones papularum ex uino 8c"poIenta, In chole^ 
ra quoq? coclas patellis dederunt , ad quod utiliffima? quammaximi cauhs 8c" ama^ 
ra?,Quidamla(fteinfundunt, Deferuefacfh rj caules 8c~ ftomacho utiliffimi tradun^ 
tur,ficut fomno,& fatiua maxime La<fiuca,8£ amara Iactenscp, quam Miconidem 
uocauimus.Hoclac&oculorum claritaticummuliebri lacfte utiliffimum effepra?., 
cipitur, dumtempeftiuecapitiinunguntur. Semen fariuaru contrafcorpiones da^ 

ri.Se- 




PLANTARVM H I S T O R I AE CA P r C X 1 1» 305 

A ri.Semine trito ex uino poto & libidinum imaginationes in fomno compefci.Ten^ 
tantes aquas nounocere La&ucam edentibus.Quidam tamen frequentiores in ci^ 
bo officere claritati oculorum tradiderunt» 

DE THYMBRA^ CAP^ CXIII* 

NOMINA, 
jvmb pa Grgcis,Thymbra s Cunilaq^ Latinis^iwclGermanis appellat, 
GENERA, 
Thymbrccfeu Cunflaz.duse funt fpecies ♦ Vna hortenfis feu fatiua, Konmfiu 
jqug quia minori eftacrimonia 3 in codimehtario genere edulrjs cocoqui- 
tur; hinc a facurando Satureia dici ccepit* Alf) tamen a Satyris nome traxiffe putat, Sdturetiunde 
qnod fcilicet marcefcentes coitus ftimulet» Germanice &atme>n/fo&mv{ul/ jfofe di6ia - 
pkn/ ^wihd obctr (S&nmbyfop/o&ct &ez$mtmut nomfnatur, Altera agreftis syluejlm. 
fiuc raftica Cunila eft,qua:peculiariter Thymbra nuncupatur» 

FORMA, 
Thymbra fimilis eft Thymo,fed minor atq? tenerior,ferens fpicam floribus ple^ 
nam, coloris uiridis. Satureia pedali altitudine furgit, fruticofa, furculofis utrincp satureU* 
cauliculis , folio Hyffopi, flofculis per interualla expurpura candicantibus , odore 
faporeqjgratiffimo, 

LOCVS» 
Thymbra in tenui foIo 3 8c" afperis locis nafcitur,Satureia in hortis feritur paffim* 

TEMPVS, 

iEftate utraqj Cunila floret» 

TEMPERAMENTVM, 
J Thymbra calida 8c" ficca in tzxtio ordine* 

VIRES, EX DlOSCORIDE, 

Thymbraeadem qua:Thymus prseftat d confimiliter fumatur. Vtilis etiamin 
fanitate eius ufus. Eft etiam fatiua Thymbra, in cuncT:is fylueftri minor i ad cibum 
uero utilior, propterea quod non adeo efficax illi Qt acrimonia. 

E X P A V L O. 
Thymbrafylueftris eadem qua:Thymus praftat, Hortenfis autem omnibus 
quidemimbecilIior,fed ad cibum laudatior* 

EX PLINIO, 
Nufquam utruncjj Thymbra? genus additur,quippe fimilis effeclus, 

EX HERBARIO A N T I CLV O. 
Farina eius ex uino pota,medetur pulmonis, thoracis, SC uefica* uitrjs. Ciet uri- 
nas,mefes pellit, Herba ipfa cum floribus Lethargicos excitat calfad:u,aut corone 
modo capiti impofita, Succus cum rofaceo auribus infunditur. Cum triticea farina 
coxendicibus illinitui\Satureia? ufus marcefcentes coitus ftimulat, quare a Satyris 
traxiffenomenputant* Stomachi conco&iones adiuuat,faftidiadifcutit, hebetes 
oculos exacuit. 

C 2. DE THLASPIf 



304 




SATVR.EI 

S A T I V A, 



BofifknoUtBmxm. 





:W 







D E T H L A S P 1> C A P>> C X 1 1 1 1* ^ 

N O M I N A* 
AA2p i^HdAcamicAioy, HcrivH7riKyqioy Gra?cis dicitur; Thlafpi, Capfella, SC 
Scandulaceum Latinis. Sunt huiustemporis herbari] qui Naftur. uujlurtium te* 
tium ted:orum 3 &Sinapi rufticum,quod digitis friatum finapim fub- ^"'n.^ 
oleat,appellent, Alr) DUrlam paltoris uocant, non ianequod ht reue^ Blir f^afloris t 
ra eius herba? fpecies, fed quod ad formam illius quamproxime acce- 
dat. Sic antiquo herbario Burfam paftoris appellareThlafpinplacuit.Thlafpiau Tbkfpiunde 
tem Graxis a frurtus forma di&um eft } qui Nafturtio fimilis eft,fed latior 3 8c" uelut diam * 
infraclus cV contufus, ©a£&<m enim fjfdem contundi eft SC infringi 3 infringendoqj 
quod globofum tumidumue erat malleo 3 lapide,pede'ue cum dilatatione exa^ 
quare, 

GENERA, 
Duo Thlafpis genera damus, Vnum latioribus folrjs s quod ad Diofcoridis de^ 
fcriptione proxime accedit.Hocgermanice !B#umfcnff/obct*3itcgnominatur» 
Alterumfolrjs anguftioribus conftat, cVgermanice^Bcfcm&mit/quodfcoparum 
uices fuppleat uocatur.Quare fi quifpiam ha*cduo genera ab inuicem diftingucre 
certis appellationibus uoluerit,primum Thlafpi maius autlatifolium^altcrum ue^ 
ro minus aut anguftifolium appellet, Diofcorides etiam duo Thlaipios genera fa^ 
cit,unumlatifolium 3 alterum anguftifolium, 

fORMA. 
Herbula eft anguftis folrjs ad digiti longitudinemjn terram uerfis,in extremita 
tibus incifis , fubpinguibus. Caulem tenuem , duorum drodantum emittit 3 adna>- 
fcentes fibi paucos ramulos habente , SC per totum eius ambitu frucflus eft in fuuv 
b mo modicelatus, in quo femen exiguum Nafturtio fimile 3 difci figura, ueluti con^ 
quaffatunx.Unde & rtomen inuenit.Florem obtinet album/emenq? acre. Ex ea fa- 
nedefcriptione fatis coftat, herbam hanc quam piclam damus effeThlaipin^angu^ 
fta enim folia habet, potifsimu fuprema eius parte,digitali longitudine , in terram 
fe conuertentia,per extrema leniter incifa, caulem duum dodrantum, agnatis in eo 
paucis cafycibusjbreui pediculo nitentibus,quadam ligularum uel cochleariorum 
effigie,in quibus femen continetur Nafturtio fimile, fed latius SC ueluti conquafla 
turn, quod acerrimi effe guftus deprehenditur, ita ut manfum Sinapis modo os &C 
linguam uellicet» 

IL O C V S* 
In foisiSjfemitiSjC^ fepibus prouenit* 
T E M P V S» 
Maio & Iunio menfibus floribus SC femine prsegnans inuenitur. 
T E M P E RA MENTVH, 
Semen calfacit 8c* exiccat in quarto ordine* 
VIREl EX DIOSCORIDE, 
Calefacit.bilem per fuperna &inferna purgat acetabuli menfura potCrmJfchia> 
dicisin clyftere in funditur.Potum fanguinem ducit* & interiores abfceflus runv 
pit,menfes cit 3 & fcetus necat> 

E X PAVLO. 

Semen Thlafpi facultatehabet acrenijadeo ut internos abfceflus potum difrum 
pat.Menfes cit,&: foetus enecat. Per fedem infufum fanguinolenta euacuans ifchia 
dibus prodeft, Poteft enim alioqui tum fuperne, tum inferne bilioibs uacuare hu- 
mores acetabuli menfura epotum.Infunditur & contra coxendicu dolores, Quin^ 
etiam potum fanguinem trahit 3 & internos abfceffus rumpit* 

c 3 EX GA, 




2?.4umfmff* 



30$ PLANTARVM HISTORIAE CAP f CXIIII, 

EX GALENO, 

Thlafpi femen facultate acre eft,adeo ut internos abfceffiis potu rumpat.Men* 
fes mouet s & fcetus necat. Per fedem infufum fanguinolenta euacuans ifchiadibus 
prodeft, Eft enim alioqui tum inferne,tum fuperne bilioforum humorum euacua 
torium, acetabuli menfura potum. 

EX PLINIO. 
Semen afperi guftus,bilem cV pituitam utrinc^ extrahit.Modus fumendi aceta^ 
buli menfura. Prodeft cV ifchiadicis infufum , donec fanguinem extrahat . Menfes 
quoqj cit,fed partus necat» 







DE THERMIS* CAP» CX ¥► 

NOMINA, 
e p m o s «pef 0? Grsecis, Lupinus fatiuus Latinis : officina? latinum no- 
men retinuerunt: Germanis $ti$bon appellatur. 

F O R M A. 

Vnicum caulem obtinet Lupinus, folium quinquefariam aut fepti- 
fariam diileclum , florem candidum „ filiquas in quibus quina fenaue intusgrana, 
dura,lata,rufacj5 continentur.Radicem luteam capillamentis fibratam. 

L o c v s. 
Exilemamatterram,arenofamcVrubricam praxipue. Limofo agro non exit, 
culturamcp reformidat» 

T E M P V S. 
d Ter floret,primum Maio,deinde Iunio,&tertio Iulio menfe.Poft unumquenv 
que florem filiquas producit. 

TEMPERAMENTVM. 
Immenfa amaritudo euidenter calidum & ficcum efle monftrat» 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Farina eiuscummellelin&alumbricospellit.Ipfiquoc^ macerati,cV amari ad* 
huc comefti idem efficiunt. Deco&um eorundem cum Ruta cV Pipere potu idem 
facitmnde cVlienofis prodeft. Eodem gangramas, ulceratetra,incipientefcabiem, 
alphos,maculas,exanthemata,8<:achorasperfundereutile.Menfes cVfcetusidem 
decoctum cummyrrhacVmelle fubditum trahit. Farina eorum cutem liuoremcp 
expurgat.Inflamationes cum polenta&aquamitigat. Ifchiades SC tubercula cum 
aceto lenit.In aceto cocfta cVillita ftrumas diffipat,& carbunculos rumpit. Deco&i 
pluuiali aqua doncc in fuccu liquefcant faciem abftergunt. Cum radice nigri Cha^ 
ma?Ieonis ouium fcabiei medentur, Ci tepido decocfto abluantur. Radix cum aqua 
cocta bC pota citurinam. Vbi autem edulcati fuerint, triti cum aceto cV poti ftoma* 
chi faftidium leniunt,cV cibi auiditatem excitant. 

EX GALENO. 
Lupinus editur coclus,multis ante diebus maceratione in aqua amaritudinem 
deponens, fitcp tunc nutrimentum craffi fucci. Ca?terum ut medicamen ita pracpa^ 
ratusexgcnereeftemplafticorum.Quiuero natiuam amaritudinem habet/iuic 
extergendi & digerendi uis ineft. Lumbricos occidit illitus , cV cum melle lin&us, 
aut cum pofca potus.Quin cV decoctum eius lumbricos erjcere poteft. Foris iden- 
tidem perfufum,alphos,achoras,exanthemata,fcabies, gangra?nas, ulceraqj malk 
gna iuuat, partim extergendo, partim digerendo, citraq? mordacitatem ficcan^ 
do. Expurgat iecur cVlienemcum Ruta&Pipere fuauitatis gratia aflumptum» 
Elicitmenfcs acfcetum cum myrrha &melleadpofitum.PorroLupinorum etiam 
farinafine mordacitatedigerit: nec enimliuida tantum , fed cV ftrumas cV tuber^ 
culacurat: atqui tunc in aceto, aut oxymelite,autpofca hanc decoquere oportet, 

pro 







LVPINVS 



'Mghm. 






3*0 PLANTARVM HISTORIAB CAP, CXV, 

C prolaborantis nimirum temperamento, & affe&us diuerfitate,quod ex ufu eftin 
ueniendo, Digerititemqua? liuidafunt,&qua?cuncj; mododicT:um eft pra?ftare 
deco&um , eadem omniaefficit cV farina. Sunt uero etiam qui Ifchiadicis catapla- 
fmatis modoillinunt» 

E x PLINiO. 
Ex omnibus qua? eduntur ficco nulli minus ponderis eft,nec plus utilitatis.Mi., 
tefcunt cinere aut aqua calidis.Colorem hominis frequentiores in cibo exhilarant* 
Amaricotraafpidas ualent. Vlcera atra,aridi decorticatiq? triti,fuppofitolinteolo, 
aduiuumcorpus redigunt. Strumas, parotidas inaceto cocti difcutiunt. Succus 
decoctorum cum ruta&pipere,uel infebri datur ad uentris animalia pellenda, 
minoribus triginta annorum. Pueris uero impofiti in uentrem ieiunis profunt, Et 
alio genere tofti,& in defruto poti,uel ex melle fumpti. Iidem auiditatem cibi faci^ 
unt , faftidium detrahunt. Farina eorum aceto fubacla , papulas prurituscpin baU 
neis iliitacohibet,cVper fe ficcat ulcera.Liuores emendat.Inflammationes cum po 
lenta fedat. Si ad mellis craffitudinem decoquant,uitiligines nigras & lepras emen- 
dant, Rumpuntcarbunculos impofiti, panos & ftrumas minuunt, aut maturant* 
Cocliex aceto cicatricibus candidum colorem reddunt. Siuerocccleftiaquade^ 
coquantur 3 fuccus ille fmegma fit, quo folent fouere gangrsenas , eruptiones pitui^ 
te,ulcera manantia,utiliflimum. Expedit ad lienem bibere,cVcum melle menftruis 
ha?rentibus.Lienicrudicumficoficca tritiex acetoimponuntur.Radix quocp in 
aqua decocT:a 3 urinas pellit. Medentur pecori cum Chama?leonte herba deco&i,a^ 
quain potum collata . Sanant cV fcabiem quadrupedum omnium inamurcadeav 
&i,utrocp iiquore poftea mixto.Fumus crematorum culices necat, 

D D E IO CAP» CXVI^ 

NOMINA/ 

jon KogQvfoujj Gra?cis,VioIamuraria uelpurpureaLatinis,bUw 

J T>eidobev$Otv%enx>ioUn Germanis dicitur. Officina? fimplici^ 

lonquitreditia. p , Jy. MP|1 ter Violamnominant. NicanderlonGredsdi&amcredit.quod 

1 Nympha?qua?damIonia?,floreillumIoui primumdederemu^ 

I neri. Alrj Gra?ci Ion uocatum putant, quod cum Io in uaccam a 

1 Ioueconuerfaefletjterrafloremillumpabulobouiseiusfuderit* 

viokunde Latiniquocpdetrita t litera, Violamquafi uitulam imitatione gra?ca uideripok 
uocm. f unta ppellafle. 

FORMA, 
Folium habet minus tenuiusqj quam Hedera,nigrius tamen nec diffimile. Cau 
liculus ftatim aradice medius profilit, in quoflofculus fuauiterolens, purpureus. 
Humilis pra?terea eft, ftatimqp a numerofa radice orbiculata folia fine ramis exeut> 
Semenquoqj minutuminfoliiculis uafculisuerotundis, utpi(fluraindicat,extre^ 
ma fere a?ftate producit. 

L O C V S. 
Nafcitur in opacis cVafperis locis,ad radices maxime murorum,hortorum mar# 
ginibus, & fepibus» 

T E M P V S. 

Viret ha?c perpetu6,Theophrafto tefte,fi cultus adhibeat: tamen uere,& Mar' 
tio menfefloret, quo potiffimum tempore colligi flores eiufHem debent. Semina 
uero in a?ftate,ut dicftum eft. 

TEMPERAMENTVM. 
„ Viola?foliaaqueam & fubfrigidam fubftantiam fuperantem poflident.Frigidg 
autem funt primo ordine,humida? uero fecundo, 

VIRES, 




3» 




VIOLA 

PVRPVREA 



tffewjcnwfel* 



11% PLANTARVM HISTORHE CAP f CXVI, 

C VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Refrigerandi uim obtinet. Folia eius per jfe cV cu polenta illita,ftomacho eftuan, 
ti^oculorum inflammationibus 3 fedisc£ procidentrjs auxiliantur.Pra?terea id quod 
in flore purpureum eft cum aqua potum ,angina correptis,cV puerorum comitiali- 
bus mederi aflrirmant. 

EX GALENO, 

Foliaperfe 3 autcumpolentaillita 3 calidas phlegmonas mitigant. Imponunt& 
ori uentriculi a?ftuanti,cV oculis. 

E X PLINIO. 

Purpurea?uiola? refrigerant. Contra inflammationes illinuntur ftomachoar^ 
denti. Imponuntur & capiti in fronte, Oculoru priuatim epiphoris, & fede proci^ 
dente 3 uuluaue. Et contrafuppurationes. Crapulam cVgrauedines capitis impofi* 
tis coronis olfactuue difcutiunt. Anginas ex aquapote. Id quod purpureurn eft ex 
rjs comitialibus medetur,maxime pueris, in aqua potum. Semen fcorpionibus ad^ 
uerfatur. 

EX SYMEONE S E T H I. 

Profuntadinteftinorum dolores,cor uero ofFendunt. Dolores capitis qui fiunt 
aflauabile fopiunt potas&odorata?. Ventriculuirritant, cVflauaineoinuentam 
bilem.Caput ficcum humecl:ant,calidumcj5 refrigerant fuo odoratu. Somnum in* 
ducunt.Humidacapitadeftillationibusobnoxiareddunt. 

DE VIOLA MATRONAL> CAP^ CXVII>' 

N O M I N A. 
Eteribus GrseciscV Latinis cognita?fuerintnec ne Viola?qua?hodie, 
quodeas matrongcolerefoleant,matronales uocantur, nondum com^ 
pertumhabemus. Quareuulgari&ufitatonomine 3 donecrec?tiusku ■ 
uentu fuerit.utemur, Germanice\,quodrara?adhucinGermaniadum 
iftafcriberemusfuerint^wcifdj^ciclappellareuoluimus^utnimirumhacnomeiv 
claturaa Leucorjs,dequibus fiio dicemus loco 3 fegregaremus.Pof!ent etiam haud 
inepte %t<txvenuciel/a.d imitationem latini nominis appellari. 

G E N E R A. 
Tria Violarum matronalium damus genera. Primi enim generis candida eft,al 
terius punicea^tertrj purpurea; nec differre admodum nifi fblis floribus uidentur. 

FORM A. 

FruticofaeftherbajCubitalialtitudine^ramofa^caule cVfolrjs lanuginofis, oblon 
gis.anguftisjmollibusaccanefcentibusjfloribusautalbisjautpuniceisjautpurpu-' 
reis quadrifolrjsjfemine in oblongis filiquis lato ac tenui,radice longa,lignofa 3 fub^ 
rufacVacri. 

L O C V S. 
In hortis cVcultis locis proueniunt. 

T E M P V S. 
Iulio SC Augufto menfibus florent. 

TEMPERAMENTVM. 
Admodum calidas efTe fapor foliorum cVradicis,qui acris eft 3 abunde docet. Hu 
miditatem autem multa^Galeno lib.4.cap.i8.de fimpli.medi. facul.tefte,eo quod 
amara?non fint,admiftam habent. 

V I R E S. 
Inddendi&digerendi perhalitum uimobtinent. Ideoqjradixautfoliadecocta 
in aqua 3 couulfis 3 difficultate fpirandilaborantibus,cV ueteri tufli' auxiliantur. Vri- 
nam 8tmenfes ducunt/udorescp ciendifacultatem habent. 

DE IRIDE. 





VIOLA 

MATRONitUS ALBA 



ffiWptwlfifraWtl. 




313 



BH 




VIOLA MA- 

TRONALIS PVNICEA 



8ottt#$%)tf& 



& DE IRIDE* CAP» CXVIII* 

C NOMINA. 

|BMPI P 1 2 Gra>cis,Iris Latinis appellatur : officinis fuam appellationem retk 

|to Wi nuit * Germams hi <™ <Bil$en/bUvo &d)wcncl/Vcktrviwp< dicitur. 

\m undedia* . I ^ cccleftls arcus fimilitudine , quam flores eius reprsefentant, ut paulo 

t^yKSB poft dicemus , nomen accepit Iris . Sunt qui non ffne pudendo errore 

aliam afsignent herbam re&caliam cafui paterno,ita ut Iris ab Ireos, tanqua pur. 

caufauulg^m pureus color a niueo,diftingui putetur imperitis herbarrjs.PromanafTe aute hunc 

crrom. errorem ex graeca uoce Asew?, qua Lilium, quod candidos profert flores, genti I 

li fignincatur, parum perunius literse abie&ionem deprauata, uerifimile eft . Pri. 

mamnanqueliteramabrjcientes,ultimamuer6in <r uertentes, '«»©' dixeruntpro 

Aae»f . Sed ha?c opinio indigna eft quac explodatur, cum Diofcoridem & alios ue. 

teres omnes feorfim de Iride & Lirio fiue Lilio agere conftet. 

FORMA, 
Folia Gladiolo Cimilm fert, maiora tamen, latiora & pinguiora . Flores in caule 
aequalibus inuicem fpacrjs diftantes, inflexi,uarrj . Aut enim candidi, aut uirides, 
aut lutei,aut purpurei,aut ccerulei confpiciuntur. Vnde ob hanc uarietatem arcui 
ccelefti afsimi!ata eft.Radices fubfunt geniculatae,folida», odorata?;qua2 fimulatcfc 
fuerint diffeto, ficcantur in umbra , & filo traiefe recondunt . Hax Diofcoridis 
picftura tota huic herbe,quam Irim hodie herbarrj & offidnae uocant,fuffr agat.SL 
quidem ea radicibus nititur folidis,geniculatis cV odoratis, adeo ut uiolaru purpu. 
rearu odorem prorfus referre uideatur, & hoc nomine a Germanis noftris Veicl 
vhkcemdix. wuris/hoceft, Violacearadix,fltappellata.Folia Gladiolifaciem fimulant,maiora 
duntaxat,latiora & pinguiora. Caule reclo fefquipedali,e cuius faftigrjs pari inter^ 
d uacante fpatio flores erumpunt, inflexis mutuo folioru labris, qui nitent uaria co- 
lorum miftura,inftar cceleftis arcus . Quemadmodu enim aquarius ille arcus, qut 
eft imago male exprefsi folis,caua nube recepta,uarios mentitur colores,fic ut cce^ 
ruleas,uirides, luteas, purpureasqjlineas ducat, ita cauo calyculi finu uerficolores 
lituras flores oftendunt,qua diuerfafpecie cceleftem aemulantur arcum.Falluntur 
itaque qui in toto floris ambitu huiufcemodi uarietatem perquirunt , cum inflexa 
foliorum labra uel purpureus,uel cceruleus femper color inficiat. 

L O C V S. 
Pafsimin hortis &macerrjsuinearumprouenit. Laudatifsimatameneftquaj 
in Illyrio &Macedonia nafcitur,& melior inter has qua^ denfa & breui radice con- 
ftat,quaeque frangenti contumax eft, colore fubruffa,admodum odorata,gu- 
ftuqjferuida. 

T E M P V S. 
Floret uere,Maio potifsimu menfe,quo fane tempore flores colligi debent.Ra- 
dices autem fuo tempore,hoc eft,autumno. 

TEMPERAMENTVM. 
Iris in altero calefacit ordine,in tertio autdeficcat . Abftergit quocp & maturat. 

VIRES. EXDIOSCORIDE. 

Irides omnes calefaciendi extenuandicp uim obtinent . Contra tufsim efficaces, 
humorescp no facile excreabiles extenuant , Biles ex hydromelite drachmarum fe' 
ptemponderepotaspurgant.Somnumconciliant.Lachrymascient.Torminibus 
medentur.Cumacetopotajuenenatorummorfibus,lienofis,conuulfis,refrigera^ 
tis, rigentibus , cVquibus genitura effluit, auxiliatur . Menfes cum uino pota: du« 
cunt.Decoduearum ad muliebria fomenta utile,molliens aperiens^locos.Ifchia- 
dicis infunditur.Fiftulas & finus carne explent. Quinetiaglandfs modo cum mel^ 
leappofitac,fcetus extrahunt.Strumas ueteresqp durities co&a? & illitx emolliunt. 

Arida» 




$8h<co&tl$(tx> 



d 3 



3*8 PLANTARVM HISTORIAE CAP f C XVIII» 

C Arfdxulceraexplent^cummellepurgarit.Nudataofracarneoperiunc.Dolor^ 
bus capitis cum aceto SC rofaceo utiliterillmuntur . Lentigines, cutis in facie uitia 
cum Elleboro albo^cV: duabus mellis partibus illita? emendant. Pefsis,malagmatis 
& acopis mifcentur Jn uniucrfum magni ufus funt. 

E X PAVLO. 

Tris tufsi utilis.Humores in thorace no facile excreabiles extenuat. Torminibus 
medetur,uiceracpfbrdidaexpurgat.Cum mulfa potaaluumducit. 

EX PLINIO. 

Infantibus eam circunligari falutare eft. Dentientibus pra*cipua eft &C tuisienti- 
bus 3 tinearumue uitio laborantfb. inftillari.Ca?terum ulcera purgat,capitis prseci- 
pue,fuppurationes ueteres. Aluufoluitduabus drachmis cum melle.Tufsim,tor^ 
mina,inflationes 3 pota. Lienes ex aeeto, Contra ferpentiu &C araneoru morfus,ex 
pofca ualet. Contra fcorpiones, duarum drachmaru pondere in pane uel aqua fu^ 
mitur . Contra canum morfus ex oleo imponitur. Etcontraperfri&iones , Sic& 
neruoru doloribus.Lumbis uer6 & coxendicibus cum refina illinitur. Vis ei con* 
calfa&oria.Naribus fubdita,fternutamenta mouet,caputqj purgat.Dolori capitis 
cum Cotoneis malis aut Strutheis illinitur. Crapulas quoq$ & orthopnccas difcu* 
tit. Vomitiones cit,duobus obolis fumpta. OfTa fra&a extrahit,impofitacum meV 
le ♦ Ad paronychias farina eius utunt . Halitus oris comanducata abolet, alarumcp 
uitia.Succo duritias omnesemollit.Somnum conciliat, fedgeniturascofumit. Se- 
dis rimas 8£condylomata,omniacj? in corpore excrefcentia fanat» 

DE HIERACEO CAP^ C X I X* 

D NOMINA, 

Iepakion, HtroyftTHS Grxcis, Hieraceum Latinis dicitunofficinis inufi 

tatum. Germanice,quum aliud nomen expifcari non potueramus,iO*t 

I bidytmut appellauimus,ad gra*cam alludentes appellationem;neque 

tiiencctm un* BSIslg S i enim alia ratione Greci hanc herbam Hieraceu nominarunt, nifi quod 

dedichm. accipitres , quos illi itfxwcs dicunt, fcalpendo eam, fuccoqj oculos tingendo,obfcu* 

somhites. ritatem cum fenfere difcutiant. Sonchites autem di&a eft, quod Soncho no admo^ 

dum difsimilis fit, maxime quod ad eius circunferentiam cV extremam partem , in 

quacaules &C flores funt,attinet.Ha?cenim & illa cocauo,&Ia&eum fuccum emit- 

lAckcA fyltta* tente caule,luteisq? floribus eft . Apuleius Laducam fyluaticam appellat . Plinius 

tlc4t quoquelibrouigefimo,cap.feptimo,utalrj omnesfere, in Laclucarumfpontena- 

fcentiumnumerOjpropterfimilitudinem^Hieraceonhochabet.Quamautemin^ 

uicem fimiles fint Hieraceum & Laduca fylueftris, utriufqj icones 8t"effigies coL 

lata? monftrabunt. 

G E N E R A. 

Hieracrj duo funt genera , maius nimirum &minus . Maius germanice $vo$ 
t^abid?hrmit,minusautem Ucinfoabicfykmnt nominatur» 

FORMA, 

Merdceum Hieraceum maius caulem habetafperum,modicerubentem, fpinofum, conca* 

mm * uum . Folia per interualla rariufcule diuifa , Soncho per circunfererttiam fimilia» 

Flores in oblongis capitulis luteos . Qua? defignatio prorfus hanc quam pictam 

damus herbam exprimit . Siquidem caulem emittit fcabrum, fubrubrum, fpiniix 

lis horrentcm, cauum, folia ex interuallis SC raro laciniata, Sonchi folrjs non difsi^ 

meraceuminta, milia. Fiores in longiufculis capitulis Iuteos » Minus Hieraceum folia ex interuak 

lis per 




HIERACEVM 

MAIVS. 




3*9 



g*ogg4W#ftauk 



d 4 



PLAJTTARVM HISfORIAE CA P, CXIX, jil 

A iis per ambitum diuifuris fcifTa obtinet . Caules de fe emittit cauos, teneros & uirk 
des,in quibus flores lutei circulum circunfcribentes. Qugitidem notae omnes her^ 
bx illi,cuius pufturam exhibemus,conueniunt. 

LOCYS» 
Vtruncfj m quibufdam pratis prouenit. 

TEMPVS. 

In fine Iulrj menfis,cVper uniuerfum Auguftum floret Hieraceum, Succus eius 
carpitur per meflTes incifo caule. 

TEMPERAMENTVMi 

Maius Hieraceum plane Sonchi temperamento cohftare uidetur,refrigerat ita> 
que & mediocris adftri&ionis eft particeps , Minus in guftu paulo maiorem ama> 
ritudinem refert* 

V I R £ S, EX DlOSCORIDE, 
Vim habet Hieraceu maius refrigerandi, & modice adftringendi a ideo^ a?ftuan 
I ti ftomacha,&inflammationib.illitum prodeft.Succus eroflonem eiufdem in for^ 
i bitione mitiga.u Herba ipfa cum radice illita fcorpionum idtibus auxiliatur.Minus 
facultates habet fuperiori eafdem. 

E X PLINIO. 
Succus fanat omnia oculorum uitia cum lade mulierum. Arcet nubeculas,cica> 
/ trices,aduftiones% omnes,pra2cipue caligines. Imponitur etiam oculis in lana con 
I tra epiphoras Jdem fuccus aluum purgat,in pofca potus ad duos obolos. Serpen- 
i tium i&ibus medetur in uino potus , Bt folia tofta, thyrfiqj triti ex aceto bibuntur, 
' Vulneri illinuntur,maximecontrafcorpionumicT:us, Verumcontraphalangia, 
B commixtouinoexaceto, 

APPENDIX. 

Sunt qui tantam ineffe huic herbse uim contra oculorum uitia credant, ut radL 
cem etiam a collo fufpenfam caliginem oculor um fartare poffe dicant, 

DE H I P P V R !► CAP^ CXX^ 

N O M I N A. 
| p p - o y p i s Gracis^Equifetum, herba aut falix equinalis Latinis , r& nquifetuin. 
centioribus herbarrjs uerbum uerbo reddentibus Cauda equina, Ger couk fymt 
manis Kopfdi>W4n^/Pfctrbif<^wrtn^/KopWrtb<l/^«tQcfwcbel/ 
_J 3&.<ttsw$<t$d/&<mtm&<iut/ Bcfrafftl?ow nominatur. Nomen tam 
Gracum quamLatinum a cauda* equina? imagine,quamcomadlliuspra?fefe. nippumw 
runt,accepit, mn 

GENERl 
Eius duo funt genera, Vnum longius,quod nonnulli aetatis noftra? herbarij ab 
afperitatequamobtinetAiprellam uocant.Hinceftquodmateriarrj fabrilignea 4/H&fc 
pe&inumckaliorumminutoru operumruditatemhuiusherba?fcabritia in nito^ 
rem expoliant. Germanice#fco£ Kofjfc&waiwj dicitur. Alterum breuius eft,ad ab. 
ftergendauafaaptum.Germani £letn&oj?fc{)tv#n# appellant. 

FORHA, 
PrimumEquifetigenus cauliculos habetinanes, leniter rubentes , fubafperos, 
folidos, geniculis quiinuicem inferuntur diffe&os, in quibusfoliaiuncea, crebra, 
& tenuia. In altitudinem adfurgit, fcandendo proximas (kipites comis circunfuia 
dependet multis, nigris ut equorum cauda. Radix illi eft lignofa,dura, Alteru co. 
mas p er interualla habet breuiores,candidiores & molliores» 




32-Z 




EQTXSETVM 



LONGIVS. 



SJO^o^eU 







314 PLANTARVM HISTORIAE CAP, CXX, 

c LOCVS, 

Longius Equifetu in aquofis locis Sc fcrobibus prouenit, nec eo in foflis prope 
x«p<rc/j^|/. aquas & umbrofis locis alia planta frequentior eft , ut hoc nomine yttfiJi^co/o^ Grae^ 
•{fMflgop. c is diclum fit. Nec^ enimx«fcJ</lf* aliud eft illis nifi terrg rima & fiflura, V<Vf et, am \ 
non alia ratione,quam quod in aquofis produceretur, nominauerunt. Alterum in 
pratis inuenitur,nec fere frequentius occurrit,inuifa fccnifecis. 

T E M P V S. 
Vtrunqj a?ftate fuis in locis copioie prouenit. 

TEMPERAMENTV M. 

Adftringentem cum amaritudine facultatem , ac proinde ualenter ffmulq? dtra 
mordicationemexiccantem,obtinet. 

VIRES» EX DIOSCORIDE, 

Herba ipfa. adftringit, quapropter fuccus eius fanguinem ex naribus erumpen* 
tem fiftit. Dyfentericis cum uino potus confert. Vrinam cit. Folia cruentauulne^ 
ra glutinant trita 8c" infperfa , Herba SC radix tuflientibus,orthopnoicis,ruptisq? fuc \ 
currit. Quinetiam inteftinorumdiuifiones, ueficasdiffectionem, &inteftinorum | 
ramicem coalefcere cogicg folia in aqua pota feruntur» 

EX GALENO* 

Vulnera maxima conglutinat, etiamfiprapfedosefleneruoscontingat: pra?te* 
reainteftinorum ramices cogit. Ca?terum ad fanguinis reie&ionem, ad fluxu mii/ 
liebrem, potiflimum rubrum, ad dyfenterias , & ad alia uentris profluuia genero- , 
fumeftmedicamentum herba ipfaautexaqua,autexuinoepota. Sunt qui deea; 
fcriptum reliquerunt,quod nonnunqj etiam uefica?,& tenuium inteftinorum uuL. ! 
nera fuccus ipfius fanauerit. Prodeft etiam profluuio fanguinis ex naribus,tum ! 
D fluxu obnoxrjs in uentre affectibusex aufterorum quopiam uinorum potus , ac fl 
febre teneatur ex aqua* 

E X P L 1 N 1 O. 

Vis eius fpifTare corpora. Succus fanguinem e naribus fluentem inclufus Cidit, \ 
item aluum. Medetur dyfentericis inuino dulci potus cyathis tribus . Vrinam 
cit.Tuflim,orthopn<xamfanat;itemrupta,8c' quaeferpunt.Inteftinis cVueficcefb^ j 
lia bibuntur.Enteroccelen cohibet, 

DE HIBERIDE» CAP» CXXfr 

NOMINA. 

fp^^^m b e p i ^HKctf<Axna»iiKH^xyfioKc^Axyt.o\/ Graxis, Galeno & Pauloalionomk 

« a •• If Sfl S53 ne Lepidion;Hiberis, Nafturtium agrefte Latinis appellatur, OfficiV 

a e> nji ^i nl snoftns mcognita. Germams (5^uct>bujm/nonaha rationequam 

feBjlJISJ quodplerofqj qui in illius notitiam nondumperuenerunt,infatuet 4 

Agrbcadmon Poteft etiam comode dici wilbct* .^t*eJ5. Cardamantice, & Agriocardamu Grarcis 

curditia. appellata,quodradiciodorinfitNafturtp : uel quod eius folia partim Nafturtio a- 

quatico,quod aDiofcoride Sifymbrium cardamine dicitur, partim etiam hortenff, 

quod Cardamon Graecis nominat, fimilia fintmel quod guftu Nafturtiureferant. 

F O R M A. 
Folia Nafturtio fimiIiahabet,uerno tempore uirentia,cubitaIiIongitudine, aut 
minore,florelacT:eo,radicibus duabus, fed unaapud nos frequentius,nititur, odo^ 
reNafturtrj quamacerrimo. Ex quanimirumdefcriptioneomnibusperfpicuum 
fit, herbam cuius pi&uram exhibemus efle Hiberida:caulem enim cubitalem ob^ 
tinet, foliaqp Nafturtio fimilia. Qusc enim a radice ftatim exeunt,aquatici,qua? uc 
roinfupremo caule emicanthortenfis Nafturtij folia referunt. Verno quoqj tem^ 
pore uirent,flos deniq? lacfleus eft,hoceft, in albo purpurafcens:hunc enim Diofco 

ridem 




w 






&6 PLANTARVM HISTORIAE CAP t CXXI, 

c ridem uocare la&eum florem, fatis teftatur quarta Ranunculi fpedes, cuius etiam ; 
florem, qui colore huic fimilis eft,lad:eum effe fcribit . Semen quoque in filiquulis 
tam exiguum producit,ut, Plinio etiam tefte,uix afpicipofsit: radicem autem cxu 
lem atque acrem,cui ineft Nafturtrj odor* 

LOCVS, 
Nafcitur incultis locis,circa itinera tV prata, 

TEMPVS, 
Verno tempore apparet, Aprili potifsimum menfe SC Maio, duratcp ad a?ftatis 
initia,quo potifsimum temporela&eum florem fundit:initio enim purpureo colo 
re maculatus uidetur : efficacioremq? ufum obtinet, quod tum (emen etiam in fili, 
quulis proferat. 

TEMPERAMENTVM, 

Ex quarto eft ordine calefacientium , ut Nafturtium,minus tamen eo deficcat* j 

VIRES. EX DiOSCORIDE, 

Radix calefacit cV adurit. Vtilis eft ad coxendicis dolores cum fuillo adipe falfo, 
cmplaftri modo quaternis horis illita . Deinde in balneu defcendatur, & oleo cum 
lana locus perungatur* 

EX GALENCX 
Similis Nafturtio tumodore,tum guftu,tum uiribus* 

E X PLINiO, 
Coxendicibus BC articulis omnibus cum axungia modica utilifsima, uiris plurf- 
mum quaternis horis, fcetninis minus dimidio adalligata , ut dein in balneum de^ 
(cendatur in calidam, cVlpoftea oleo &C uino corpus perungatur, diebusq? uicenis : 
interpofitis idem fiat,fi quaadmonitio doloris fuperfit. Hoc modo rheumatifmos j 
omnes fanatoccultosJmponiturinipfainflammationejfedimminuta. Adalligata :i 
d capiti cum Quinquefolio,epiphoras SC G. qua in oculis uitia funt, emendat* 

A P P E N D I X, 
Recentioresherbarrjeiusherba? cuius picturam damus ufum probant contra ; 
pediculos Ci lixiuio incoquatur. Vnde colligere licebit,eam exiccandi SCex alto euo . 
candi trahendiq? facultatem, haud fecus atcp Nafturtiu aut Sinapi, habere. Nam, ! 
Galeno libXde compofit.med.fecundum locos,cap. vrj. tefte, medicamenta qua? :< 
phthiriafi medentur neceffario exiccant atcp ex alto trahunt. Vtiterum euidentif ' 
fimum fithanc herbam,eoquodNafturtrj facultates obtineat,effe ueram HiberL \ 
da,non obftante quod rar6 aut nunqua duabus,fed una potius & exili nitatur, 

DE HIPPOSELINO C A P* CXXII^ 

N OMINA, 
,r . ^BPI^f pfoseainon Gra?cis, Olus atrum Latinis dicitur : ofricina? eius fe, ; 
error. §IH B%| mme P er P eram P ro Fetrotelino macedomco utuntur; Germanis $vo$ I 

Hippofelinuun fm Im ^PfP^/O&tt^ | 

dediaum. ^SLlfiN tudinediclum eft:fiquidem Gra?cimagnis cVamplis rebus hippopra> j 
olusatru quare ponere folent, adeo ut Hippofelinu Latinis nihil aliud nifigrande Apiu fit . Olus | 
a^pcUtitum. autem atrum uel pullum a folrjs,qua? atro colore nitent,appellatum effe uidetur» ' 

F O R M A. 
Maius eft hortenfi Apio,caule cauo,alto,tenero,ueluti lineas habente, folrjs la* 
tioribus,fubpuniceis, Libanotidis coma, plena flore, in corymbos antequa den\> i 
reat cogefta,femine nigro,oblongo,folido,acri,odorato,radice odorata,intus can . 
dida,ori grata,pro caulis magnitudine non admodu denia.Porro ne mireris quod 
pictura? non ex omni parte refpondeat defcriptio : necp enim Hippofelinum inte^ 
grum,8t" quod ad perfe&am peruenit a?tatem, floresq? bC femen produxit,damus, 

fedid 



3*7 




HIPPOSELINVM 




C 2 



3*3 PLANTARVM HISTORIAE CAP t C X X I I t 

C fed idtantumquod primoerumpit.Radicemitacf! tantum 8tfoliadepingi cnra- 
uimus,ut qua? Oleris atri,cuius fa?pe fit apud Diofcoridem mentio, formaffaitcm 
snfolrjs &radice, effet, cerneres , Annitemur tamen ut aliquandointegram eius 
herba?picl;uram exhibeamus. 

LOCVS, 
Nafciturinumbrofis^cViuxtapaludes. 

T E M P V S. 
Satum tarde prouenit,ideoc| fa&um ut integre depidum dare nobis haud licue 
rit.Floret,Plinio tefte,a?ftate. 

TEMPERAMENTVM. 
Calidum eft in fecundo ordine,ut Apium, cV ficcum in medio tertij. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Eftur olerummodoceu Apium. RadixetiamcodacVcrudaeftur.Quinetiam 
folia & caules cofti manduntur, cV per fe aut cum pifcibus pra?parantur . Crudacp 
ad falgama condiuntur . Semen potum in mulfo menfes ducit . Rigore concufTos 
calfacitpotum 8cillitum. Vrina? ftillicidio auxiliatur.Radix eadempra?ftat. 

EX GALENO. 

Hippofelini Hmiiis Apio uis eft,ualidior tamen.Menfium autem & urina?cien<. 
da?potifsimum facultatem habet,ut liquet ex capite eiufdem de Smyrnio* 

EX PLINIO. 

Oius atrum quod Hippofelinum uocant,aduerfatur fcorpionibus ♦ Poto femi* 
ne torminibus interaneis medetur . Itemcp difficultatibus urina? femen eius deco. 
«fhirn ex mulfo potum. Radix eius in uino decoda calculos peliit, & lumborum ac 
lateris dolores.Canis rabiofi morfibus potum & illitum medetur* 

DE IXO* CAP> CXXIII^ 

NOMIN A. 

« o s Gra?cis, Vifcum Latinis & offidnis, Germanis (ftiftd/oUe 
j ^Lffoltet: nominatur» 

FORMA* 

Planta eft fruticofa, lenta, femper uirens , intus porracei coloris, ex^ 
sra fubflaua,folijs buxi,acinis exiguis,fine flore* 

LOCVS. 

Nuncj? in terra,fed femper in arbore,quercu pra?fertim,pyro, maloqjprouenik 

T E M P V S. 
Autumni initio cum fuis acinis decerpitur. 

TEMPERAMENTVM. 

Calefacitcum acrimoniajexplurima enim aeria &aquea,paucifsima terrena 
conftat.Igitur acrimonia in eo amaritudinem excellit. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Difcutit,emollit,attrahit;tubercula,parotidas, ceterosqj abfceffus cum refina & 
pari ca?ra mixtum,maturat.Epiny<ftidas in fplenio curat. Cum thureantiqua ulce 
ra, & malignos abfceffus mollit . Lienes cum calce, aut gagate Iapide, aut afio a> 
clum cVimpofituminuit. Cumauripigmentoautfandarachoillitum, unguesex, 
trahit.Mixtum cum calce &fa?ce,uim fuam intendit. 

EX GALENO. 

Valenter ex alto humores extrahit : nec tenues tantum, fed cVcrafsiores, eosqp 
diffunditacdigerit.Eftautemexeorum generequa? nonprotinus admotacalfa* 
ciumvfed qua? tempus requirunt,uelut Thapfia. 

DE ISA- 




319 




e 3 



3p DE ISATIDE* CAP^ CXXIIII* 

NOMINA, 
njgnNp a t 1 2 Grascisjfatis Latinis uocatur. Gallis,utin comentarijs fuis te. 1 
GMdm. I ftatur Casfar, Glaftum olim dicebatur, nunc Guadum . Germanis au, I 

Mecht | ;|temadhocnomenalludentibus,Tt)eybtnominat.ArabibusNii J Ni. 

indimm. |gj|lj^|kch,& Indicum,utlib.i.Paradox. cap. uigefimofexto monftrauimus* ■ 
oftUs, BarbarideprauatauoceOfatfmappellant. 

GENERA. 
Duolfatidisfuntgenera. Vnaenimfatiua,quatingendislanis infe&ores utun^ | 
tur. Alterauer6fylueftris,qualanarum infeclrores haud utuntur. Priorem Germa 
ni fimpliciter TX>eybt/alteramuer6cumadiec1:ione wilb TPey&t nominant, 

FOR M A. 
utm. Satiua folia habet Plantagini fimilia,fed pinguiora,nigrioraqj,caule duobus cubi 
tis altiore.HgcDiofcorides,qui reliquas notas,qug fylueftri fimiles per omnia funt, 
comemorare noluit. Ex fylueftris tamen cSigk facile quales fint scftimare poteris: 
s&ie&ris. hec erri tefte Diofcoride,fatiua? Gmilis eft,folia tame maiora obtinet,ad Laduce fo. 
lia accedentiarcaules etia tenuiores,multifidos,rubicantes, qui in cacumine follicu- •, 
los linguaru figura multos dependentes habent,in quibus femen. Flos ei Iuteus SC ! 
tenuis. L O C v S. 

Ifatis fatiua copiofe in Germania prouenit, prefertfm agro Erphordiano,cui ma 
gnum quscftum adfert. Viridem enim herbam truiatilibus molis premunt,ut her^ 
bacea faniem excludant:dein aba&o liquore digerunt in magnos globos, quos ta- 
bulatis coputrefcere in asftate feruente finunt. Hos cortinis infecloria? coquunt o£- 
ficinas,8t" laneos pannos,ac uellera demergunt,ut cceruleu imbibant colorem. SyL- 
d ueftris fua fponte in quibufdam Germanise locis nafcitur,utTubinga?,ubi omnes 
uinearum maceries hac herba fepta? uidentur. 

TEMPVS» 
Maio &C Iunio menfe florent,ac fubinde femen proferunt, 

TEMPERAMENTVM. 

Ifatis fatiuaualenteradmodum exiccantis,nondum tamen mordentis facultatis 
eft:amara enim fimulatque adftringens exidiu Sylueftris uero acre quiddam 3 tum 
guftujtumaclione pra?fert:proinde ualentius quam fatiua deficcat. 
VIRES» EX DIOSCORIDE. 

Ifatidis (atiua? folia omnia cedemata & tubercula illita difcutere poflunt. Cruen 
ta uulnera glutinant.Sanguinis profluuia fiftunt. Vlcera phageda?nica, herpctas, 
eryfipelata, &putrefcentia fanant. Sylueftriseadem qua? fatiua poteft . Lienofis 
etiam pota &C illita auxiliatur.. 

EX GALENO. 

Satiuamagnaulceradurorumcorporum glutinat, etiamfimcapitibus mufcuv 
lorumfuerint, &(anguinis profluuiolaborantibus partibus utiliter illinitur.Tu^ 
morescedematodasmirificedifcutit, fimul&reprimit, omnibusq? ulceribus ma, 
lignis mirabiliter refiftit,etiamfi putrefcant,etiamfi erodantur. Quod (i quando la^ 
borantis natura ualidior appareat, folrjs eius tritis autpanem, authordeacea fanV 
nam,aut triticeam,aut polentam,pro uincente in unoquoqj arFecT:u,mi{cere opor^ 
tebit.Sylueftris uero potenti{simehumidisputredinib.obfiftit,adcgtera uero iam 
comprehenfa deterionimmoderatius enim $C cum mordacitate deficcat,talia nan^ 
que irritantur hoc pa<flo,& phlegmone grauari incipiunt . Ca?terum ob facultatis 
robur lienofis quoq? utilis eft,quum altera prodefTe nondum pofsit, 

E X P L I N I O. 

Iiatidis foliatritacum polenta,uuIneribus profunt.Sanguinem d({it. Phageda; 
nas SC putrefcentia ulcera,Sc" qua? ferpunt,(anat. Item tumores ante fuppuratione, 
Contra ignem facrum,radice uel folrjs prodeft,uel ad lienes pota, 

DE ITEA. 



. 





ISATIS 

SYLVESTR.IS. 




D E I T E A> CAP^ CXXV^ m 

h NOMINA, 

5]r fi a Graca's,SalixLatinis,TPctt)c«/ot>ctrSclbctr Germanis appelia> 
^Jtur.Salixuero afaliendo di&a eft,quod ea celeritate crcfcat, utquafi fa- Salix cutdi&t. 
lire uideatur. Sic etiam Iteam quafi Salicem uocauerunt Gracd* jtea unde uo* 

GENERA, «te. 

Tria Salicis generaTheophraftus lib.irj . cap.xifj. de hiftoria plantarurecenfet» 
Prima nigram nominari dicit,quod nigro aut puniceo cortice obducla fit . Secun. salixnigYd* 
dam candidam,quod candido obducatur cortice.Tertiam coadg breuitatis ac pu- cmdida. 
i milam,Helicen Arcadibus appellari fcribit. Plinius etiam lib.xvrj.cap.xxxvrj.tria vumk. 

Salicis nomina comemorat: Viminalem, eandemcjj purpurca ; Vitellinam a colo, viminrfis. 
I reluteo,graciliorepriore;Gallicam,qua» fittenuifsima.Lucius Columellalib.iirj. vHeWnct. 
; cap.xxx,eiufdcmquoquetriafacitgenera,Gra3cam,Gallicam, &Sabinam,quam G<fa 
, ctiam Amerinam uocari a plurimis fcribit. Grecam flaui coloris, Gallicam obfoleti Gncca. 
| purpurei,tenuifsimicp uiminis,Sabinam gracilibus uirgis atq? rutilibus effe afferit* sMm. 
Qusefane fingula pulchre cum fjs qua? Theophraftus tradit, conuenire uidentur. 
Nam primam Salicis fpeciem , quam Theophraftus nigram aut puniceam uocat, vnm Salicis 
Plinius Viminalem, Columella uero Sabinam 5C Amerinam appellat, Germani frecies. 
' totWeibm nominant . Secundam fpeciem, quam Theophraftus candidam, Pli- secunda. 
r nius Vitellinam, Columella autem Gra?cam uocat, Germani geelWeibm . Teiv Tenk. 
I tiam, quse Theophrafto Helix dicitur , Plinius cV Columella Gallicam appellant, 
Gcrmani uero a tenuitate Uein Weihen. 

FORMA, 

Salix breui caudice confurgit,ramis longis,e trunco extremo ueluti a capite pro 
:untibus,lentis,flexilibus:folrjs longis, fubtus incanis, luperne uirentibus t flore 
feu nucamento fquamatim compa<flili,lanuginofb, propendente, fructu qui facile 
ante maturitatem euanefcat. 

L O C V S. 
Aquofislaetatur,ideocj? aucftu perquam facilis. 

TEMPVS, 

Floret primo ftatim uere. Ocyfsime amittit fruclum, ante quam omnino matu^ 
[ ritatemfentiat,obiddicT:aHomero «Awiwfsr©-, hoceft,frugiperda, Odyff. «. ubi 
t ficcanit; pccKfcti t dy&fu x£. m«u uKmKce$7roi. Fructurn fiquidem fert, Plinio autore^ 
l abeuntem in araneam antequam percoquatun 

TEMPERAMENTVM. 

Salicis tum folia,tum flores, citra mordacitatem exiccantis funtfacultatis,acmo 
diceadftringunt.Cortex tamen eius ficcior. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Adftringunt Salicis folia,frucT;us,cortex &C fuccus. Folia trita cum exiguo pipe, 
rec^uinopotaileofisconueniunt.Perfeetiamcumaquafumpta,pra?ftantmulie^ 
ribusneconcipiant.Frucluspotusfanguineexpuentibusprodeft. Cortexeadem 
prgftat.Vftus cVcumacetofubaclus, clauos cVcallos illitus tollit. Exfolfjs &cor^ 
tice fuccus in putamine mali punici cum rofaceo calfacftus, aurium doloribus auxL 
liatur,Decoc1:o eorum podagras foueri optimu. Furfures exterit. Excipitur etiam 
e Salice fuccus excifo cum floret cortice;in interiore enim eius parte concretus inue 
nitur» Vim autem habetexterendiquaxuncp pupilla? claritati obftant* 

EX GALENQ. 

Salicis folrjs ad cruenti uulneris glutinatione quis uti poflTet. Veru floribus eius 
maximepropeomnes utuntmedici ad exiccantis emplaftri preparatione: eft enim 
uis eorum deficcatoria : habent etiam quandam adftri&ione . Suntqui fuccum ex 
eaexpren r um,medicamen feruent mordacitatis expers bC exiccatorium, ad multas 

res uti- 




\ 6cel58efce*u 



^: 




TERTIVM 

SALICIS GENVS, 



£Wn$S<ftcn* 



PLANTARVM HISTORIAE C A P r CXXV, #7 

A res utile, Haud enim inuenias quid ad plures res utilius medicamento citra morda 
citatem exiccante,quod paulum etiam adftringat* Porro arboris cortex fimilemfa 
cultatem obtinet,tum floribus,tum folrjs,nifi quod temperatura? fit flccioris^uelut 
omnes cortices . Sedhuncquidam comburunt, eiusq? cinereutunturadeaomnia 
qua? ualenter deficcareoportet.Nam dauos quos uocant^callos, myrmedascp toL 
lunt 3 aceto ipfum macerantes acri. Nonnulli autem dum floret Salix,corticem eius 
incidunt, & fuccum quendam colligunt , utunturcp ad ea qua? pupillas obfufcant, 
cxtergente uidelicet fimulcp tenuium partium medicamine. Vti uero illo ad multa 
alia quis pofTet,fiquidem talis fit. 

EX PLINlO. 
Salicis fructus ante maturitatem in araneam abit.Sed fi prius colligatur/angut 
nem rerjcientibus prodeft.Corticis eramis primis cinis,clauum cV callumaqua mt 
xtafanat. Vitia cutis in facie emendat,magis admixto fucco fuo.Eft aute hic trium 
generum. Vnumarboripfaexudatgummimodo . Alterummanatinplagacum 
floret, excifo cortice trium digitoru magnitudine . Hicad purganda qua? obftant 
oculis,item ad fpiffanda qua? opus funt,ciendamq? urinam, & adomnes colIecliO' 
nes intus extrahendas . Tertius fuccus eft detrurtcationeramoru a falce deftillans* 
Ex rjs aliquis cum rofaceo in calyce mali punici calfaclus, auribus infunditur : uel 
folia coda, cV cum cera trita imponuntur . Item podagricis , Cortice cVfolrjs in uv 
no deco&is foUere neruos utilifsimum.Flos tritus cum folrjs furfures purgat in fa^ 
cie.Folia trita cVpotaintemperantiamlibidinis coercent, atque intotum auferunt 
ufum fepius fumpta» 

DE CAPNO CAP^ CXXVl» 

N O M I N A. 
|a p n o 2 Grgcis^FumariaLatinisrofficinisFumusterr^Germa Ttmutm* 
nis£tHmcb/foxiibm%vo?ff/Kanmnibd appellatur.Fuma mnwuunde 
ria uero hxc herba dicfta eft 3 propterea quod fuccus eius oculis in. ^. 
| ditus,uelutifumus lachrymas mouet,oculosc£ mordicat. 
F o R M A. 
Fruticofa herbula eft,Coriandro fimilis,tenera admodumrfo- 
Irjs candidioribus,cineraceicoIoris,undiq? numerofis:flore purpureo. 

LOCVS, 
Nafcitur in fegetibus hordeaceis,hortis,uineis,fepibus,& macerrjs, alrjsqj locis 
incultis atque pinguibus. 

TEMPVS. 
Carpitur in fine Maij menfis & Septembris» 

TEMPERAMENTVM. 
Capnos calida&ficcain fecundoeffeuideturordine,id quod ex guftu patet: 
acris enim cV amara eft. 

VIRES. EX DiOSCORIDE. 

Hufus fuccus acris eft,uifum acuit,lachrymas ducit, unde & nomen traxit ♦ KU 
tus cum gummi duplices palpebrarum pilos renafci non uniu Comanducata her. 
babiliofam urinam trahit. 

EX GALENO. 
Capnos acris fimul&amarasqualitatis eftparticeps,nectamenplaneexperseft 
acerba?.Quamobrem biliofam urinam multam prouocat, fanatq?iecinoris obftru 
cliones cV debilitates ♦ Succus eius oculorum aciem acuit, non parum lachrymam 
trahens,uelut ipfe fumusmam hinc ei appellatio indita. Plebeius quidam ea uti Co, 
lebat ad ftomachum roborandum, unaqj uentrem lubricandu, Siquidem herbam 

f primum 





PLANTARVM HISTORIAE CAP f C X XV I t 339 

A primum deficcatamcondebatrdein cum utiuolebatfubduftionisquidemgratia 
mdicrato infpergebat;roborandi uero caufa,uino nimirum diluto» 

EX PLINIO, 
Clantate facft inunclis oculis,delachrymationemcp ceu fumus,unde nomen ao 
cepit.Eadem euulfas palpebras renafcf prohibet. Bilem per urinam trahit, 

DE CICD- CAP» CXXVII^ 

NOMINA. 
iki, lxs*™\? Grajcfs^RfcfnusLatfnis^MauritanisKeru^ofBcfnfsnon. chemu 
nullisCataputia mafor,quibufda etiam PentadacTylon &Palma ChrL caqutknuhr 
fti,quod fcilicet eius foliain humana? manus effigiem articulentur:Ger 
_ manis VOunUvbmtm/obct <treuj$bmimdicitur.Croton autem & Ri crotonw R<«- 
cinus a iimilitudine animalis,quod femen eius referre uidetur, nominata eft, Sunt »«* undsdifa. 
enimGraeds xfoVaw, &LatinisRicini,infecT;aanimantia 3 qua?canibuspra?fertim L« f , 
adha?rent, quibus cibi nullus exitus eft, colore liuido, nullis difcreta membris, in 

globumcontinuecrefcentia,donecpleniusfaginata,poftaliquotdiesfpontefuade 
ddant.HinceftquodaGermanisnoftris accfrtt^otwr nominentur» 

FORMA, 
Arbor eft parug ficus magnitudine,foliaPlatano fimilia habens,maiora tamen, 
lamiora&tiigriora.Caudices uer6 cVramos arundinis modo concauos, Semen in 
uuis racemisue afperis,quod cortice nudatum,Ricino animali fimile eft, Qua? de^ 
fcriptioitapi(ftura?quadrat,utnihilmagis. 

LOCVS, 
B Nafciturnufquam in Germanianoftra,nififatum fuerit.Satum autemfemel co 
piofe prouenit.Sine difficultate etiam pafsim iam in hortis prouenit» 

TEMPVS, 
CarpiturAutumnodumfemineabundat, 

TEMPERAMENTVM, 

Rfcfnus in fecundo uel fummum tertio ordine calefacientium & ficcantium e£ 
feapparet* 

VIRES, E X DIOSCORIDE, 

ExfemineRicfni oleumnomineRicininumexprimitur,adedendum minime okumiMcimnu 
aptum:alioquintamenlucernis &emplaftris utile , Grana triginta numeroputa. 
minibus purgata,trita & pota,pituitam,bilem,&: aquam per aluum derjciunt. Vo 
mitionesetiam mouent. Eftueroiniucunda admodum cVlaboriofahuiufcemodi 
purgatiorftomachu enim ualidefubuertit.Tufa &illita uaros,macuIascp fole cotra 
chs purgat. Folia trita cum polenta, oculoru oedemata cVinflammationes fedant, 
mammascfturgentes cohibent.Perfeautcum acetoillitaignes facros reftinguut. 

EX GALENO. 

Semen Ricin(,quod etiam purgat, extergendi cVdigerendi facultatem obtinet, 
Sic uero & folium,fed undequaq? debilius . Oleum quod ex femine coficitur, tum 
calidius, tum tenuiorum partium, quameftoleum commune,acproindequoque 
digerit. 

f »■ DE CIR- 



DE CIRSIO CAP» CXXVIII* 



Ui 




NOMINA, 

i p s i o m gvxce, Spina mollis , BuglofTum magnum Iatine nominatur: Bughflk. 
offidna?, necnon herbarrj Bugloilam uel Linguam bouis uocant.Cirv cirfioncurdi&t 
fionautemeoquoduarices 3 quosGrgci Ki§<rk nominat 3 fanet 3 di(fta eft» 
Germanis 4>d?fett$un# appellatur. 

GENERA, 

Nos duo damus genera, quorum unum Germanicum a alterum uer6 Italicum 
cft,m quo omnia funt maiora* 

FORMA, 

Caulis eft tener 3 duum cubitorum,triangularis, Ab inferioreparte foliolis rofL 
ceorum figura 3 angulos jfpinofos per interualla, ied molies habentibus. Folia Bu^ 
gloffo fimilia, modice hirfuta, Iongiora, albicantia j extremitatibus aculeata obtu 
net. Cacumenincauleorbiculatum, hirfutum, in quocapitulainfummopurpU' 
rea 3 qua? in lanugines euanefcunt. Ha?c fane defcriptio fatis monftrat , CirCion efle 
BugloiTam hodie uocatam, cum ei deliniationes omnes, nulla fere reclamante no^ Bughjjknoflu. 
ta J conueniant.Siquidem caulis ei tener 3 bicubitalis 3 triangularis,{pinofis per inter^ 
ualla angulis, fed mollibus $C innoxrjs aculeis. Folia BuglofTo fimilia, longiora ta^ Locm BhfcoH* 
men 3 autlege, tattgoTifx, hoceft, minora^cum Plinio:fubcandida 3 leniterhirfuta,in dkemendutur. 
extremis partibus aculeata.Cacumen quoquecaulis circinatum 3 hirfutum, in quo 
capitula purpurea ♦ Etfi uero reliqua omnia conueniant, tamen capitula purpurea 
non abeunt in pappos neqj in noftra.neq? in Italica» 

LOCVS* 

Produciturlocis cultis &incultis,arenofis potifsimum &petrofis. Italicuetiam 
B hodie in multis hortis magna copia nafcitur* 

T E M P V S. 
Carpitur Iunio & Iulio menfibus. 

TEMPERAMENTVM, 
In primo calefacere & humedare ordine apparet. 

V I R E S. EX DIOSCORIDE. 

Radicem Cirfrj laboranti loco adalligatam^dolores uaricum fedareAndreas 
fcrip fit* 

EX PLINIO, 

Hanc herbam radicemue eius adaIligatam,dolores uaricum fanare tradunt* 

APPENDIX, 
Nonpluresiam comemoratisfacultates Cirfio, Diofcorides & ueteres alfj txi, 
buunt. Videant igitur noftrg aetatis medicime temere BuglofTae fuas quas non ob^ 
tinetuires adfcribant. 



DE CO' 







CIRSIVM 

GERMANIGVM, 



544 DE CORIANO CAP> CXXIX^ 

C NOMINA, 

Mffl33M°, p * ° N ' " ^vcwvoy Grecis;Corion feu Coriannon Latinis,uulgo &ok 

corkndrum. I ^^g|ficinis Coriandrum^GermaniSjquilatinamreuorTicinarum appellatio 

Corionquareuo JA %mM nemimitantur, Cotmnt>ct*nominatur. Corio nomen fecifle cimices 

catm ' t KiS^Sl ueriftmile eft, quos folia & caules eius olent; w?v S enim Gra?cis infe&i 

*&?vs, idgenus eft,quod Latinis cimex dicitur* 

FORMA, 
Caulis Corianno exilis, fefquicubitalis, ramofus ♦ Folium dum primu erumpit 
Adianti,dein Fumaria?,odore graui.Flores candidos. Semen rotundu ac nudum, 
firmum & diutinum. Radicem breuiufculam,ligneam, neq? admodum fibratam* 

LOCVS, 

Amatterrampinguem 3 Palladiotefte 3 fedcx:macrofolonafcitur f Nunquamau 
tem nifi fatum prouenit. 

TEMPVS, 
Autumno dum femine pra?gnans eft carpitur* 

TEMPERAMENTVM, 
Coriandri temperamentu minimefrigidum ac fimplex eft,fed uarie coalitum & 
compofitu.Eft enim copiofa? quidem amaritudinis particeps,qug in tenui fimul ac 
terreftri fubftantiafundanfed 8caquofa? humiditatis tepidgei no parum ineft Ha* 
bet etia adftri&ionis nonihil,ftcut paulo p6ft ex Galeni uerbis clarius innotefcet> 
VIRES. EX DIOSCORIDE, 

HicDiofcoridis Vimrefrigeratoriahabet Coriandrum,undeillitum cum paneautpolenta ery, 
uerbapaulopojl fipelatis,6<: herpetibus medetur.EpinycT:idas,teftium inflammationes, carbuncu^ 
Gdmmexibikt j os ^ cum me lle & uua pafla fanat . Cum lomento ftrumas cVtubercula difcutit* 
D Lumbricos femen cum paflb potupellit,genituramc£ auget. Largius tamen fum^ 
ptum, mentem non fine periculo mouet, quapropter copiofiore & cotinuum eius 
ufum cauere oportet.Succus cum cerufla,aut argenti fputna,necnon aceto &rofa^ 
ceo illitus,ardentes in fumma cute inflammationes iuuat. 

EX GALENO. 
Coriannon fiue Corion,aut utcunq? uocare Iubet. Vetuftiores Gra?ci Corian, 
■Diofcoridesre* n on nominabat,ac recentiores omnes medici Corion appellitant, ficut SC Diofco* 
rcprehenimr* r ^ zs re frigeratoria effe herbam di(ftitans,fed perpera.Siquidem ex contrarrjs con 
ftatfacultatibus,plurimuhabensamara:eflentia?,quamoftendimuseflretenuium 
partium,&:terrenam,nec modicum etiam aqueghumiditatis obtinente,qua?eftfa^ 
cultatistepid^HabetautemcVadftridionispauxillum.Exquibusomnibusua^ 
rie quidem agit ea qua? fcribit Diofcorides, & non tantum ex refrigeratione. Ca?te„ 
rumegocuiusq?particulatim a(fh'onis caufam enarrabo,tametfi propofitum fue^ 
rat mei unius duntaxat hoc in libro fententia expromere . Sed fortenihil obftabit, 
imo R uerum fatendum eft , proderit nonihil fuperiores methodos, qua? in paucis 
medicamentis funtdicT;a?,huncin modumrepetere.Primum ergo no Diofcorides 
tantum,fed cV alf) complures medicoru indeterminate cV citra limitatione de mor^ 
bis pronunciant,ficut fane hac quoq? tempeftate non paucos reperias medicos inft* 
gnes,pra?ter alia,hac in re maxime hallucinantes.Interdum enim atra,liuida, frigiV 
dacp reddita parte qua? eryfipelas habuit, nec amplius refrigerantia pofcente medi^ 
camenta,ceu antea,fed ea qua?infixum parti pra?ter naturam humorem euacuent, 
rj tamen refrigerare perfeuerant. Aliquando autem ad digerentia quide tranfeunt, 
ca?terum ery fipelas fanare dicunt. Et fane fcribunt incipientibus etiamnum cV cre^ 
fcentibus eryfipelatis aliacouenire medicamenta, aliaq? declinantibus. Verum res 
ita non habet ♦ Neqj enim eryfipelas etiam uocari debet pofteaquam inflammatio 

eius 




345 



CORIANDRVM 



£Qii<mfcv* 



34-6 PLANTARVM HISTORIAE CAP, CXXIX, 

c eius & feruor,ac biliofum illud abierintmeq? que facultate funt frigida,necjj qug il, 

la fanant, remedio efle putandum eft, fed uelut fi uel initio protinus aut percufsis, 

aut alia de caufa quauis tumor in parte quapia aut liuidus, aut niger extiterit, eum 

rrigidum efleaffe&um exiftimabis^&qua^digerantexcalfaciantcppofcererad eun^ 

dem modum Q calida affe&io in frigidam reciderit, negligenda quidem prior eft, 

fed fecunda alio nomine appellanda. Aut fi difplicet nominis mutatio, faltem ficut 

aliqui alia fcribunt principrj,alia declinationis remedia,haud frigida efle autuman, 

tesdeclinationis remedia,concedendu fane eft,fi cui ita placet,ut talis affeftio etiam 

eryfipelas uocetur : fed eam etiam calida dicere ubi iam refrigerata eft,id uer6 neu- 

tiquam concedendum Jtaque ne quod tunc ei auxilio eft, refrigeratorium efTe cre^ 

damus, ficut Diofcorides Coriannon, quod, ut ipfe ait, cum pane aut polenta illi- 

tum eryfipelasfanet . Nam quod exquifitum efteryfipelas, cViam utiqueinflam, 

matum & flauum eft,nequaquam cum pane fanabit Coriannon, fed illudquod 

iam refrigeratum eft.Proinde nos fuperioribus uoluminibus, quum determinata 

acdefinitaexperientiacuiufq?medicamenti facultatem explorandam cenfuimus, 

quammaximefieri poflTet fimplicifsimum eligi affedum confuluimus, At plerique 

medici, nccp quod uel plurimi morborum prbtinus ab initio compofiti inuadant, 

norunt, neque quod alius affectus fit eryfipelas exadum, alius uero is qui uocatur 

ab omriibus nobis ufitate, ut a ueteribus quoqp, phlegmone . Alrj autem inter hos 

medrj plurimi , partim utficdicam eryfipelataphlegmonode,partim phlegmona: 

eryfipelatodes . Acinuenias nonunquam ubineutrum uincat, fedad unguem pa- 

ria fint. Quinetiam nonunquam cedematodes efle eryfipelas cofpicitur,ficut aliud 

d fcirrhodes,utcompofitoru morborumhaudparuusacerueturnumerus . Dequi, 

Lihroxiiij, bus copiofius cum alibi difleruimus, tum in libris de curandi ratione . Dicetur au, 

Bxquifitum ery tem & nunc, quoad faltem eorum meminifTe necefle eft, quod exaclum eryfipelas 

ftpelat. naU( j U nqua ab antedi&o cataplafmate curari pofsit. Voco autem exactum,quum 

y - a biliofa fluxione pars impleta fuerit . Porro quod longe a refrigeratione abfit Co, 

riandru,uel ex rjs qua? ipfe fcripfit Diofcorides difcere licct. Nam ftrumas, inquit, 

cum lomento difoitit. Quod uero nullum refrigerantiu medicamentoru idoneum 

fit difcutiendis ftrumis,uel ipfum Diofcoride non dubitare arbitror,ut qui fexcen, , 

ta fcripferit medicamenta ftrumas fanare potentia, quse omnia temperie calida, & 

aclionibus digerentia efle cofeflus eft.Haftenus Galenus;cuius quide,etfi prolixa 

fint,uerbaideorecenfereplacuit, utuulgi&nonullorumetiam medicoru errore 

detegeremus,qui preter ueritate Coriandri temperamentu efle frigidum aflerunt. 

pericubfumDio Denicp ut ex hocloco difcerent ftudiofi,quam periculofum fit Diokoridisac alioru 

fcoriditfcriptafi ueterumfcriptafinelimitationefequi. Admonitos quoq? leftores efle uolumus, 

nehmmtionele* noc caput ex eoru m efle numero,in quo Galenus a Diofcoride diflenrit. 

oere* l 

s EX PLINIO VALERIANO MEDICO. 

Non dubitanter Coriandro refrigeratrix poteftas datur, no tamen fimplex, ut 
prudentifsime Galeno uidetur, fed cui quaeda portio aufteritatis immixta fit 3 inde 
quod quxdaex eo uitiacurantur,qua?nunquaomninocuraret,fifbla uirtutefrigi 
da niteret.Cum melle & uua pafla tritu cVimpofitu,omnes tumores colle&ionesqj 
compefcit.Pra?cipue tamen ifto genere medicaminis doloribus teftium fubuenit. 
Succo mali granati et oleo in potione permixtum,animalia interaneis innata perfe- 
quit . Semen ex aqua potum folutione uentris ftringit. Scriptu a multis legitur tria 
Coriandrigranaterrianasexcludereanteaccelsionefifuerintdeuorata.Iiidequocp 
repellendis efflcax eft ipfum Coriandru ante folis ortum ignoranti ceruicali uiride 
fubie&u.Mirum eft quod Xenocrates tradit, G unum feminis granu fcemina bibe 
rit uno die menftrua cotineri, biduo f\ duo,& toride diebus quot grana fumpfcrit. 

Eadeferefuntqua?alter Plin.Iib.naturalis hifto.xx.cap.xx.fcribit, ideocpomit. 
tere placuit.Tantu addit,Marcum VarroneputareCoriandro fubtrito cum aceto, 
carnem incorrupta a?ftate feruari. A P P £ N • 




PLANTARVM HISTORIAE CAP t CXXIX» 547 

A P P E N D I X. 

Non tranfeundum filentio erit quod Diofcorides hic diligenter monct,Corian corUndro noco 
dri copiofum & cotinuum ufum effe fugiendum .Ideoqj errare uehementer recen- pH e & &&& 
tiores medicos,qui eo tam frequenter 3 poti{simum ad caput roborandu, cui infen, utendm ' 
fifsimum eft 3 utuntur 3 rnanifeftius eft quam ut probatione indigeat. A quo fane er^ 
rore uel id faltemreuocareeos deberet, quodidem Diofcorides, libro fexto, Co^ 
riandrum inter uenena connumeret. 

EX SYMEONE SETHI. 

Stomacho bonum eft,& eundem corroborat.Cibos in uentriculo donec probe 
cocoquanturretinet. Toftumigne uentrem fiftit. Prodeftadphlegmonas &cali^ 
das temperaturas.Sanguinis profluuiu potum, & R imponatur, compefcit ♦ Cum 
uino potum, lumbricoseducit: immodicus tamen eius ufiis delirium facit. Hu^ 
ius etiam fuccus potus uenenum eft &occidit. Qui enim huncbibunt,muti fiunt, 
&defipiunt. 

DE CASSVTHA^ CAP* CXXX» 

NOMINA, 
a 2 2 v o a recentioribus GrarcistCaffutha^yliterain u tranfeunte, ut 
fa?pe fieri fblet, Latinis appellatur : officinis &herbarrjsnoftraea?tatis 
hincdeflexaquadam priftini nominis umbra,Cufcuta dicitur,cum pri 
_ mum Cafluthajdein couerfa Cafcutha,poftremo Cufcuta cceperit ap- 
pellari. Sunt qui podagram lini uocant,quod quafi compedibus id cui infederit illi voddgrdini. 
get s nec uin&um eo facile pofsit extricari. Germanis $iln&<mi/0$>ct$l<i<bffitben/ 
B obctr ^obtcm dicitur. Errant qui Diofcoridis Androfacen efTe putant, cum uete- Androfacenon 
res Graed 3 quod fciam, de Cufcuta hodie didla, nihil memorisc prodiderunt , Pli* t§t cuffutU. 
» nius tamenlib.xvi\cap.ultimo,eius uidetur meminifle rjs uerbis:Eft cVinSyria her 
» ba quae uocatur Caflythasmon tantum arboribus,fed ipfis etiam fpinis circumuol 
uens fefe : Caflytas enim legendum non Cadytas : fic enim codices aliquotPlinia- vlinij lom 
ni 3 utin fuis annotationibus docftifsimus Hermolaus admonet, rjcp emendatiores, *>«e«<to, 
habent . Iam igitur memoria Plinrj Caflytas herba fuo nomine Syriaco uenerat in 
Latium, quod multis pofteafeculis ufurpantes tam Poeni quam Arabes, fuis foi- 
ptis protriuerunt . Qixod autem Plinius finefpiritu protulit, idlibrariorum culpa 
fa&um efle fufpicor,qui inuertentes mutarunt Caftytha iti Caflytas* 

F o R M A. 
Herbofis fruticibus adnafcitur, earum adminiculo fulta : radice nulla, fed uelut 
ab alarum finu prodeunte cirro capillamentoue mira? longitudinis, ftatim ab eius 
ortu fefe ramulis conuoluente ♦ Qua? iam ueluti clauiculis nixa 3 fenfim proferpens 
herbarum faftigia fcandens^ crebris uolutionibus opere topiario per uertices ro. 
tata,comas herbarum complectituntam uolubilis illi naturaxft.Folrjs uidua cerni 
tur.Florem fundit album,femine quoq? fcatet tenui.Cirri dilutiore rutilant purpu 
ramonunquam ex rubro rufefcunt.fidibus lyrarum crafsitie pares* 

L O C V S. 
Non in terra,fed in herbis arboribusq? pafsim nafcitur Caflytha, quas tam fpiC 
{bfa?piusirretitcotextu,uttentorrjmodoherbofumcefpitemafbleuindicet.Non 
nuncjuam cacuminib. impendens ftirpeshumideturbat, propriamqs parente fuis 
laqueis ftrangulat,autcontinu6 materni alimenti fu&u perducitadtabem. 

T E M P V S. 

Aeftate, Iulio potifsimum &Auguftomenfibus J maximusillius in Germania 
prouentus efTe folet : hoc enim tempore tanta eius eft 1 uxuria , ut mole fua ftirpes 
oneratse fere procumbere uideantur, 

TEMPERA- 



?48 



£ 



CASSVTHA 



¥ 



stocf^fe&m. 



PLANTARVM HISTORIAE CAP t C X X X» 349 

a TEMPERAMENTVM. 

In primocalefacienttum abfcefTu feu ordine, &deficcantium fecundo ftatuen* 
dumjquandam enim refipit amaritudinem, 

V I R E s. 
Abftergendi naturam obtinet, & cum quadam adftri&ione roborandi facuf ta„ 
te praxlita efL Iecinoris impedimenta laxat, infar&i SC obftrucli Iknis expedic aL 
tia,uenas pituitofis atq? bilioiis exonerat humoribus,pellit urinam, Regio morbo 
fubuenit qui iecinoris obftru&ionibuscontrahitur* Febribusrjs auxiliatur quse 
pueros male habent : fed ufu nimio ftomachum fua aftri&ione grauat: uerum rio^ 

I xa tollitur,fi Anift momentu adijciatur ♦ Natura eius flauam bilem per aluum exw 
gere,fed efficaciorem cum Abfinthio pradbet effe&um, Ha? quidem ex Pcenorum 
ac Arabum fententia facultates CatTutha? tribuunt, qui Utiq? uires illius longe ma- 
gis glifcere pollicentur, ii parentis ingenium ei patrocinetur t Hinc eft quod hanc 
forfitan ueteres Gra?ci,quamuis triuialem, eo nomine fubticuerunt, quod natiuas 
fuaemeritp parentis dotes adfciuilTet, e finu cuius uernaculum ebibens humorem 

i aleretur. Nam ut teftatum rjdem Arabica? faclionis medici reliquerunt,fi calida? 
infidetherbsearbonue,calidamfortieturfacultatem, cV fi decubueritfrigida?, uim 
fibifrigidam uendicabit f 

DE CESTRO CAP^ CXXXI^ 

NOMINA, 
ifi 2 t p o n gra?ce, Betonica feu Vetonicalatine:in officinis antiquuno^ 
jmenretinuit, 23tmwbetomc£ germaniceappellat, A uarietateautem 
fccopia remedioru,Ceftron a Greris dicla eftthac fiquidem uoce opus ce&ronmde 

Jinterpundu^acuue pi&um nominauere ♦ Libri etiam a uarietate fubie* &&a. 

cT:i,ab aliquot Gra?cis hoc titulo infcripti funt. Plinius quoque aliquando Ebur ce^ 
ftrum,id eft,picT:uratum dixft.Betonica uerb ab inuentoribus Vetonibus, Hiipa^ monk^ 
nia? populis, nominata eft, 

FORMA, 
Herba eft caulem tenuem obtinens,cubiti altitudine,aut maiorem, quadran <ni 
lum .Folia longa,mollia,quernis fimilia,per ambitum incifuris diuifa,odorata,pro 
pe radicem maiora Jn fummo caulium iemen ueluti Thymbra? fpicatum ineft.Ra 
dices fubfunttenues utElleborn 

LOCVS, 
Naicitur in pratis,fyluis,montofis,frigidis 8t opacis locis, ideoq? Grecis 4t^oV- ^nfo^o^ 
qojj uocataefi 

TEMPVS, 
In Maio SC Iunio menfibus floribus abundat, 

TEMPERAMENTVM* 
Calida & ficcain primo ordine completo,autin medio fecundf» 

V I R E S. E X DIOSCORIDE, 

Folia Betonica? carpunt & ficcantur plurimos ad ufus , Radices cum hydromeli * 

tepotg,pituito{amuomitioneeliciut.Foliadanturruptis,couulfis,uulua?affecT;io^ 
nibus,cVeiufHe ftrangulationib.drachmg unius pondere cum hydromelite.Terng 
inuinifextarfjsduobuscotraierpentiumorfus ebibunt* Herbaipfa illitauenena- 
toru morfib* prodeft, Aduerfus etia uenenadrachma ex uino potacouenit. Hanc 
fiquis pra?fumpferit,letale hauftu uenenu nihil nocebit. Vrina cit. Aluum fubdu^ 
cit.Medet comitialibus &furiofis cum aqua pota Jecinoris Sclienis uitrjs drachmg 
pondere cum aceto mulfo pota fuccurrit, ConcocTione adiuuat, (1 quis a ccena eam 

2 faba? 




PLANTARVH HISTORIAE CAP, CXXXI, tft 

A faba? magnitudine cum melle cocto deuorauerit ♦ Eodem modo SC acida ru&antL 
tibuspropinat,Stomachiciseammanducare, &fuccumdeuorare proderit, fi po., 
ftea dilutum uino forbeatur ♦ Datur fanguinem excreantibus trium oboloru pon^ 
dere cum diluri uini cyatho uno, Ifchiadicis,renum cV ueficg dolorib, ex aqua f Hy. 
dropicis autem binis drachmis, febrientibus cum hydrom elite, non fcbricitantib» 
cu mulfo, Regio morbo laborantes recreat, Menfes ducit drachma? pondere cum 
liino pota, Aluum purgant drachmg quatuor cum hydromelitis cyathis dccem po 
ta^Cum melle tabidis,purulentis auxiliatur.Folia cum inaruerint trita ad hos effe 
clus fictili uafe reponuntur* 

EX GALENO. 
Vim habet inddendi, utguftus indicat ♦ Amariufcula enim eft, & fubacris ipCa. 
herba,id quod cVparticulatim editaoftendit a&io.Nam confiftentes in renibus la 
pides rumpit,& pulmone & thoracem & iecur expurgat,abftergitcj? t Menfes mo> 
uet,&comidalibusprodeft,Ruptaatc^conuulfacurat,&omnibusbeftiarijmor(i 
bus illita ulceri attxiliatm\ Acidum ru&antibus & ifchiadicis bibita fuccurrit, 

EX PLINIO. 

Morfibus ferpentum imponitur Betonica pra?cipue,cui uis tanta perhibetur,ut 

inclufa? circulo eius ferpentes,ipfa? fefe interimant flagellando,Datur & ad idus fe 

men eius denarrj pondere cum tribus cyathis uini, uel farina drachmis tribus fexta 

rio aqua? imponitur ♦ Obolis tribus in aqua, contra purulentas, contra^ cruentas 

excreationes facit ♦ Faciles pra?ftat uomitiones radix eius Ellebori modo quatuor 

- drachmis in paflb aut mulfo ♦ Ifchiadicos dolores & fpina? leuat eiufdem ferina ex 

aqua mulfa* Aluum foluit drachmfs quatuor,in hydromelitis cyathis nouem f Fo> 

lia ficcantur in farinam plurimos ad ufus ♦ Fit uinum ex ea & acetum, ftom acho & 

B claritati oculoru ♦ Paralyfin fanare dicitur ♦ Eadem torpentibus membris prodeft* 

Ad lateris &C pecloris dolores farina eius bibitur* 

DE BETONICA ALTERA» CAP» CXXXI> 

NOMINA, 

jVAS effeBetonica*fpeciespra?terPauluni Aeginetamlib* vij. Plinius 
jetiam lib.xxv.cap, vffj f abunde docet: & in aliquibus Diofcoridis codL 
Scibus huius quoque fecunda? Betonica? mentio fit + Hanc itaque pofte^ 
j|riorem,tam officina? quam herbarrj medici Tunicam,detraclis a Beto^ mba Tunica* 
nica duabus literis prioribus,nominat,Germanis <Sz$$hliimtn bcttcQcibiitmcn/ 
quod flores eius garyophylloru odorem referant, f appellare placuit» 

GENERA. 
Duum eft generurm Vna fiquidem fylueftris eft, quam Germani tvilb Vtegcl syfafofi 
binmcn/ hoc eft, fylueftrem Garyophylleam, SC '&m&cme$eU/ $c\bmc$cU/ &C 
25lutftropfflc. Alteraaltilis eft,que alio nomine Betonica feu Vetonica coronaria, Mt%s t 
quod illius in coronis nimius ufus fit,dicitur ♦ Germani hcymi fcfy Vtcgclblvmtcn/ 
quafidominatam Garyophylleam appellant* 

FORMA, 
Speciemuftum apriore BetonicadifFert*Radicem enim totam rubram, odora^ 
tamq? habet ♦ Folia porracea, oblonga ,ftamine quo medium diuiditur puniceo ac 
rubente,cum red:o calamo triangula,floribus in uertice purpureis. Ha?c Diofcori- 
dis deliniatio utriqj generi comunis eft: priuatim tamen fylueftris Betonica herba *te Be» 
fruticofaeft, folrjsporri,obIongis,anguftis,perextremu mucronatis, ca?frjs, con^ tonic4 - 
coloribus calamis, teretibus, geniculatis, cubitalibus , floribus fpeciofis , fimplfci- 
bus,qui quinis,fem'sue folrjs conftant,lente fimbriatis,magna ex parte purpureis, Altilk feu coro* 
quamuis & interdum niuei confpiciant f Altilis feu coronaria/olrjs eft porraceis, naru Bctonk*. 

g z oblon. 




35i 



BETONICA 

SYLVESTRIS VNA. 



J? 



PLANTARVM HISTORIAE C A P t CXXXII, jjy 

K oblongis,per extremum mucronatis,cocoloratu ca?fn's,teretibus caulicufis fefqui. 
cubitalibus,geniculatis, coeuntibus pyxidatim internodijs, floribus omnium fpe^ 
ciofifsimis, Garyophyllorum odoratu/edlongefuauifsimo,quandoquidem alius 
cocco rutilat,alius faturata nitetpurpura,alius candido, alius emaculato blanditur 
colore,alius uerficolore uariatur comiftu. Omnibus teres Iongiufculusq* calyx fpe 
datur,orbiculo fuperiore denticulatus.a quo quina fenaue folia prodeutjente qui 
dem fimbriata.Nonnulli tamen flores frequentiore coma ftipantur,geminis utrin 
que emicantibus ftamineis apicibus, 

LOCVS, 

Sylueftris fn pratis,montibus,nitidis9 locis nafcituf .Coronaria uer6 pafsim in 
fiftilibus uafis alitur,nec£ facile a?des inuenies, ante quas non expofitam intuearis, 

TEMPVS. 

Ina?ftateutriufc^magna cft copia . Coronaria tamen longiori temporedurat, 
atcp a»ftiuas 3 autumnales,hyemalescp ftruit coronas. 

TEMPERAMENTVM. 

Calidam & ficcam effe tum amaritudo, tum odor &alia multa declarant. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Animashominum&corporacuftodit.Contranodurnasperegrinationes,io- 
, cainfidiofa, &difficiles fomnos comendatur. In totum,adomnem medendiratio, 
! nem celebrata.Recens trita uulneribus capitis indita dolorem finit . Vuluera ok C 
I tinat.Fracla offa extrahit,&hoc quotidie efficit,donecperfanefcat . Dolori capitis 
medetur, fi deco&a ea ex aqua caput perfundatur, aut temporibus cum bitumine 
| illinatur,aut radix eiufdem fuffiatur. 

EX INCERTO. 

1 Farina eius tam aduerfus toxica quam ferpentu & fcorpionu i&us ex albo uino 

l bibitur.Quartana? reliquarumqj febrium horrores difcutit. Comitialibus opi tula 

tur fub ipfam accefsionem propinata.Eadem per fe carcinomatis infpergit,qua? ta- 

men pra?ftiterit herbas fucco prius abluiffe. Eftur contra uentris tineas. Succus pe. 

I ftisarcetcontagia } atqueetiamhauftus,fiiammorbusinuaferit 3 Iiberat.Fitexflore 
i oleum ad canis rabiofi morfus, ad fiftulas &C parotidas, quibus illitu medetur. Vu 
i fus aciem exacuit. Ieiuno fumpta dolorem dentium fedat,iure decodi colluto ore. 

Difcutitgrauedines.Partum,quifinefebrefit J accelerat.Neruoruuulneribusim> 
l ponitur ♦ Praefumpta ebrietatem arcet . Intertriginem in itinere faciundo non Cen, 
i tient qui ex uino biberint. Faftidia cum aceto mulfo difcutit . Iis qui ex morbis {efc 
I recolliguntaluumexaquacalidadefjcit. Vomitiones cohibet . Dolores podagra? 
| ac inflationes uentris fedat . Venena rabiofi canis morfu impreffa elicit plaga? diu. 
; tiusilligata. s 

APPENDIX. 

Recentiores fylueftris Betonicg fuccum mirifice comendant in atterendo & edu 

: cendo calculo,& medendis comitialibus . Altilis autem radicem contra peftis con. 

i tagia utilem effe tradunt. Hanc ob caufam ex floribus etiam eiufdem, medicamen. 

tum conficiunt,quodConferuam hodie uocant,quod ad eundem ufum adhibent, 

g 4 DE COL* 



3?6 




COLGHICVM 



Seidofcmttit&Cttbhlmctt, 



3?7 



COLCHICI 

FOLIA ET SEMEN, 




t)Mtfo(mmithkmmv>nh f< 



" $ DE COLCHICO^ CAP» CXXXIII^ 

NOMINA, 
> a x i k o n, » iQ&pQoy Grxcis, Bulbus agreftis Latmis,offidnis & her 
HermoMylm. M ^^Ml barfjs Hermoda&ylus dicitur. Germanis Sddofen.Colchicum a CoL 




colcbicumcur | jSSg chideueneniferace 3 inquanafcitur, nomedefumpfit, Diclum ueroeft 

Epbmmm* 'BJ^^ Ephemerum 5 quoniam uno die fumptum interficiat,atqueadeo ab altc 

* roEphemero,quodminimeletaleerl: 3 8idequofuoIocodiximus a nonfolumfigu^ 

ra 3 uerumetiam facultatibus differt. Etfi uero Ephemeron Colchicumetiam figni. 

ficet,tamen prxcfpue id Ephemeron quod ueneno caret , hoc nomine intelligitur* ' 

FORMA, 
Autumni exitu florem fubcandidum.crocino fimilem profert.Poft florem folia | 
Bulbo fimilia,pinguiora tamen.Caulem palmo altum,ruffum ferentefemen, Ra- 
dicem habentem corticem in nigro rufefcentem^qug cortice fuo nudata, alba^tene* 
ra/ucco plena J 8c' dulcis inuenitur.Habet Bulbus eius in medio rimam fifluramue j 
unde ftos^rumpit ♦ Huius defcriptionis in uniuerfum nota* omnes ita Hermoda* 
«ftylo noftro conueniunt,ut nemomifi Tirefia csecior fit, Diofcoridis efle Colchicu 
ambigere pofsit. Exitu enim autumni in pratis florem a?dit albicantem^croci flori* J 
bus fimiiem. Pofterius 3 Februarfo nfmfru menfe SC prfmo ftatf m uere/olia Bulbf, j 
fed pinguiora, Caulem palmeu ferentem femen rufum. Radicem cortice in nigro, ■ 
colore rufefcente 3 qua? decorticata candicat,teneracp ,fucco plena^&dulcis appareu j 
Bulbus etiam eiufdem diuifione in medio obtinet, ex qua flos erumpit, ut pi&ura I 
exquifitetibimonftrat.His accedit,quodSerapioArabs fub nomine Hermoda 1 
D cTyli 3 Diofcaridis Colchicon prorfus depingat. Alium tamen efle a noftroHermo I 
uemoixttylm daclylo illum putamus,quem Aetius 3 Paulus Aeginetalib.vfj.& A&uarius pecu . 
recmtiorumgrs {{ anter & priiiatim artfculorum doloribus conducere fcribunt. Paulus enim fepa* j 
ratim tanquam diuerforum mentione fecit 3 &de Colchico cVEphemero diuerfa I 
ab Hermoda&ylo capita conftituit* 

L O C V S. 

Magnus Colchicf f n MefTenia, cVapud Colchos prouentus.Nafcftur cVpafsf m i 
in omnibus pratis Germania: noftra% 

TEMPVS, 
Flores in Autumni exitu 3 ut diximus,apparent.Folia autem poft flores generati i 
tur 3 5^ primo ftatim uere e terra erumpunt. Semen in a?ftate Iunio potifsimu meti* ] 
feproducitur. 

TEMPERAMENTVM, 

Calidum Si ficcum nonnulli Colchicum in fecundo ordine feu a medfo receC 
fiiftatuunt* 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 

Radix efus comefta fungorum modo ftrangulando enecat.Hanc autem depin* 
xfmus ne pro Bulbo deuorata alfquem lateat . Mirum eft enim quantum ignaros 1 
propterfuauitateinuitet.HaccDiofcorides.ProindefatisliquetHermodadylihu 
ius noftri ufum minime tutum efle: uenenum enim eft a cV uCcp ad fanguinis excre* 
tionem per inferna fubducit.Eius tamen, radicis potifsimum &fbliorum J ad ene* 
candos ac abigendos pediculos ufus efle poteft. 

REMEDIA CONTRA COLCHICVM. 
Remedio funt edentibus quecunq? contra fungos opem ferunt . Bubulum etia 
lacpotum,adeo utquoties hoc affueritmullum prgterea quserendum prarfidiu Ru 

E X P A V L O. 
Ephemeron,quod nonnulli Colchfcon, e6 quodfn Colchfdenafcatur, uocant, 
autBulbum agreftem,epotum protfnus totum corpas prurire facit,uelut urtica & 

fcifla 



PLANTARVM HfSTORlAE CAP t C X X X I 1 1, W 

K fciliataclum irritatumqmnteriora erodit, ftomachum urit cum ponderofa arauita 
te.Inualefcenteautem malo 3 cruenta ftrigmentis mifta per aluum e^eruntur. Suc^ 
currendum,ut SaIamandra?,uomitionibus cVclyfteribus.Sedantequam uires fibi 
adfcifcat uenenum^daridebetfoliorum quercus,autglandiu,aut malicorfj, autfer 
pylli deco&um cum lacle bibendum : aut Polygoni} fuccus 5 aut furculorum uitis, 
autrubi,auttenerarumferularum medulla?, autmyrticum uino , Benefacit etiani 
caftanearumintenortunicuia^ficumaliquoefuccis^quosprediximus^afrumatur. 
Origanum quoq? cum lixiuia potum.in idem efFicax eft. Adeo uero exa&um pra? 

fidiumeftlacuaccinumcalidumpotum.cViimulinorecontentum^uthocprcefen- 
tenullum aliuddefideretur, 

DE CLEMATIDE DAPHNOIDE* CAP» CXXXIIII* 

NOMINA, 
a h m a t r 2 </txcpvo&<AHs Gra?cis 3 Clematis Daphnoides Latinis.,PeruiW 
ca officinis, Vincaperuinca uulgo nominatur. Germanis.eo quod fem 
I per uireat, Vn$vun/ uel &yn$tun. Clematida Gra^quoniam «**. ckmttvsmdc 
I fMTtXy hoc eft, farmenta feu uiticulas per terram fpargat, dixerunt ♦ Da^ *&*< 




phnoida uer6 a foliorum Lauri, quam eius folia habent,figura. Plinius lib, xxiirj. Daphnoides. 
cap.xv.Clematida Jigyptiam nominat ; libro autem xxi, cap.xi, Vincamperuin^ 
cam, alioq? nomine Chama?daphnen dici tradit, quod CcHicct humilis uideat Lau. chunuedaphnc. 
rus,ut nomen fonat . Non eft autem cur eam Chamardaphnen putes qua? Roma^ 
nis Laureola aut Laurago dicla eft : ha?cenim a Vincaperuinca genere cVfaculta^ 
tibus diuerfa eft 3 & feorfim illam Chama?daphnen depingit Plinius lib.xxiiii cap* 
B xv. ut hinc manifeftifsimu fit Plinio duplicem eiTe Chamsedaphnen, Vnam quam Vliniodupkx 
fic appellant Diofcorides 3 Galenus cValij Gra?ci. Alteram quam priuatim Vincam chum^edaphne, 
peruinca alio nomine uocat Plinius.Sic autem,quod humi ferpat, cVfein modum 
funiculiporrigat uicina qua?<^ uinciens,appellat« 

FORMA, 

Sarmenta oblonga habet,iuncea? crafsitudinis* Folium exiguum 3 Lauro figura 
&colore fimile,multo tamen minus Jam fi quis imaginem cV effioiem Ciematidis 
daphnoidisexquifitiusexploret, eadeprehendeteftequa?hodie uulgo Vincaper. vincaperuinca; 
uincanominatur, Ha?cenim humiles cVgraciles fpargitiuncos, foliacp Laurifigu. 
ra cV colore obtinet, multo tamen minora ; flore hyacinthino feu in purpuram cce^ 
ruleo, inodoro, rotundo, folrjs quinque fed continuis diftincfto . Ea etiam, utPliV 
nius ait/emper uiret,in modum linegfolijsgeniculatim circundata. Hybernas fua 
perpetuafronde texit coronas, 

LOCVS. 

Gignitur pinguijumbrofo, la?toc£ folo,fed inculto, in agroru uinearumcf; mar. 
ginibus» 

TEMPVS. 
Ha?c etfi nunquam non uireicat, uere tamen duntaxat florefcere uidetur, Mar> 
tio potiisimum menfe cV Aprili. 

TEMPERAMENTVM. 
Siccitas in Clematide, Paulo Aegineta tefte, ca?teris qualitatibus pra?ualet. Id 
quod guftus etiam oftendit; guftanti enim adftricftionem quandam cVamarorem 

habereuidetur.Adftringitautemmodice/edfortiteramaraeft.Siccatitaque^atci^ 
tra mordicationem. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Huius caules ac folia in uino pota,alui profluuia &dyfenterias finiunt. Vteri d6 

lorescumla(ftecVrofaceo,autcyprino in peflb appofitafanant* Commanducata 

dentilim 



3<5o 




CLEMATIS 

DAPHNOXDBS. 



(Sf>n$v&tL 



PLANTARVM HISTORIAB CAP, CXXXIIII, tf t 

A dentium dolorem mitigant, Venenatorttm morfibus impofita profunt, Feruntur 
&afpidum morfibus cum aceto pota auxiliarn 

EX GALENO, 
Ciematis daphnoides nequaquam eft exulceratoria, nequeacris, imo aluipro. 
fluufjs & dyfenterrjs Cum uino pota prodeft,dentiuq? dolores manfa rnitioat. Vte. 
ri doloribus in peffo admotum ufui eft, tantum abeft ut urat aut ulceret» & 

E X p A v L o ( 
Clcmatis quibufdam Daphnoides, altjs Myrfinoides, nonullis Polygonoides 

larmentahabetpra?ionga,crafsitudineiunci,foiiumuer6Lauri\Siccandifacultate 
pollct,qua alui fluores,difficultates inteftinorum^&dcntium dolores finit.Contra 
uenenatorum morfus prodeft, 

APPENDIX, 
Iam comemorata? facultates fatis oftendut Clematida daphnoida effe Vincam. 
peruincam: nam codex antiquus manufcriptus, quem in rebus dubijs lubens cito 
& fequor, eafdem prorfus uires PeruincEe tribuit ♦ Sanguinis enim e naribus pro. 
fluuio miru in modum prodefle tradit ♦ Item rjs qui fanguine uomunt aut fpuunt, 
In fumma omnem fanguinis fluxum folia eius fiftere afferit,ita ut euidentifsimum 
fit Peruincam officinarum eandem effe cum Ciematide hac noftra . Quibus etiam 
accedit pidura&defcriptio eiufdem,quae utraque adamufsimPeruincamoftra: 
reipondent* 

DE CARDAMO* C A P» CXXXV* 

NOMINl 
A p a a m o m gra?ce,NafturtiufatiuumIatinedicitur. Officinis latinum 
nomen retinuit.Barbari noftre setafils herbarrj Crefsionem hortenfem crtfSh horknfn 
uocant, Germanice (Savtmhefi dicitur . Cardamu uero Gra?cis non. cardamum m* 
W*vXfflprim dictum efle arbitrantur, &s7w«y«/>«, quodcorfoueat,&infynco ^didunu 
peilla, quam Cardiacamnominant,piurimum ualeat * Alrj diuerfa rationeufi, Gc 
I di<flumquodcaputedomet,quafi ^ w , putantNamarcemmentisobfidens 
iuokntacremento,&igneauipra?ditumcaputtentat.SunteGra:cisquiw^^ 
, vsfcts (tvey, ideft,quodpupillasoculorumcoeuntibusunapalpebris abfcondat, ita 
! dici cenfeant ♦ Nam luminibus admotum fubinde cogit conniuere * A quo,ut uo^ 
: lunt,euentu %^t/'^ uerbumdeclinarunt,quodconniuerenoftralingua dici. mfayMlk 
\ mus.Nafturtium autem appellatum eft, Varrone &Plinio teftibus,a naribus tor. miiurtiu^uare 
| quendis,quod odore & feminis acrimonia fternutamenta prouocet* appetkttm. 

FORMA» 
Nafturtium caulibus afliirgit fefquipedalibus , ftatim a radice minutoru folfcv 
rum pediculo,floribus candidis,femine per ramorum latera copiofo,firmo,calycu 
lis orbicularibus contento, acri fapore. 

LOCVS, 

Pafsim in hortis fatum prouenit* 

TEMPVS. 

Floret a^ftatejunio potifsimu menfe, Sequenti tempore femine pra?<?nans eft. 

TEMPERAMENTVM. & 

Nafturtrj femen calefacit &deftccat ordine quarto.Herba quoque ficca fimilem 
femini facultatem pofsidet, Humida autcm adhuc & uiridis propter aquea? humi. 
ditatis admiftionem multo inferior eft, adeocp fic mordacitas eius moderata eft, ut 
cum pane ea uti liceat ceu obfonio» 

h VIRES* 




PLANTARVM HISTORIAB CAP f CXXXV, 3^ 

1 . VIRES. EX DIOSCORIDE* 

Umnium femen calefacit,acre eft,&ftomacho inimicum, Afuum turbatXum. 
bncos pellit.Lienem imminuit.Fcetus in utero enecat.Menfes cit, Venerem exci. 
tat.bmapis&ErucaifeminifimileeftXeprascVimpetiginesabfterait.Lienemil. 
litumcummelleextenuatcVreprimit J cVfauose X purgat.Sorbitionibusinco(ftum 
eaquxinpedorefunteducit. Potum ferpentibus aduerfatur , Suffitu eafdem m> 
gat.CapilIos deciduos continet . Carbunculos rumpitad fuppurationem ducens. 
iichiachcis cum polenta cVaceto illitum confert, Oedemata &inflamma*'ones dif 

cutit. hurunculos cum muriaillitGadfuppurationes ducit. Herbaomnia eadem, 
iedminoreefte&u,poteft f 

EX GALENO, 
fMaiturtnfemen adurentiseftfacultatisparticepsiicut Sinapi.Proindecoxen. 
diciscVcapitisdolores,atqueade6quodcunquerubrificationepoftulat 3 eoperinde 
atquebinapiexc^efacmnt.MiTceturquo9remedijsqua?exhibenturafthmaticis, 
tanquamid quod crafioshumores ualenterincidereualet J uelut&:Smapi f Nam 
peromniaeifimileeft f 

EX PLINIO, 
Nafturtium Venerem ftimulat, animum exacuit, aluum purgat . Detrahit bi- 
iem potum in aqua decem denariom pondo. Cum lomento ftrumis illitum, oper. 
tumc? ttrafsica,pr*daremedetur, Capitisuitiapurgat, uifumclarificat, Comotas 
rnentes iedat ex aceto fumptuXienem ex uino potum,uel cum fico extenuat.TuC 
hm ex mene,ff quotidie ieiuni fumant, Semen ex uino omnia inteftinom animalia 
expeIIit,eliicaciusadditoMentaftro.Prodeft&contra fufpiria cum Oria a no& 
uinodukuPedorisdoIoribusdecoauminladecaprino.Panosdifcutitcumpice 
Bextrahit^corporiacuIeos.EtmaculasiilitumexacetoXontracarcinomataadii! 
cimrouorumalbum, Etlienibus iliinitur exaceto, Infantibus ueroemelleutiiifsL 
me, beftius adrjat hoc ferpentes fu^ 

tntum,&alopecias emendareaddito Sinapi;grauitate aurium trito impofito auri. 
bus cum fico JJentium dolores infufo in aures fucco . Porriginem & ulcera capitis 
cum adipe anferino. Furunculos concoquit cum fermento . Carbunculos ad fup. 
purationeperducit cVrumpitPhageda:nas ulcerum expurgatcum melle.Coxen. 
dicibus bC Iumbis cum polenta ex aceto illinitur . Item licheni & uneuibus fcabris: 
qmppe natura eius cauftica efi 

DE CRINO CAP» CXXXVI* 

NOMINA. 

pinon^^i/ Gr*cis,Lilium fiueIunonisrofaLatinis,LiliumaI^ 

bumofficinis, wdg£i%ctt/o^(5i%ctt Germanis dicitur. Veteres 

Gr*coru poto fingunt e Iunonislatferefperfaterranatum Lilium. ^» 

.J JNanffl cum Hercules puer,quem ex Alcmene fuftulerat Iupiterjuno *MmiMu 

nisdormientis ubenbusadmotus eflfet, ScIacTreferepleiTet, poft futfum dioreflfus 

mammala&ecopiofe profluxit, Quodinccelo^puerouago&incertofuluper. 

tuiumeft,lacleamerTecituiam:quodhumifparIumeft,Lihumlaaeofloreniten 
creauit,unde rofa Iunonis diftum. 




FORMA, 



Lihum caule fimplici,raro duplid,tricubitali,comofo, foirjs longis , Satyrij efi> 
gie,ex herbaceo nitentibus,flore eximrj candoris,folrjs foris ftriatis,&ab anmiftiis 

mIatitudinemfepaulatimlaxantibus,formacaiathi,refupinisperambitumIabri s 
luteisemicantibusexfundo calycisapicibus,alterius quam flos odoris , conftat' 

h 2, Fios 







LILI VM 

CROCEVM. 



mbt$Bs* 



h? 



3^ 



^66 FLANTARVM HISTORIAE CA P t CXXXVI, 

C Flos ille languido femper collo eft,no fufficiente capitis oneri.Radix bulbofa, Hec 
defcriptio plane huic Lilio couenit,quod hodie candidum uocamus. Nos alterius 
etiam generis pi&uram adiecimus, quod Croceum appellauimus,a flore eius, qui 
non,ut in priore,candidus,fed croceus eft. Folia quoqj eius anguftiora funt quam 
prioris,aIias fimile,ut picflura luculenter oftendit. 

LOCVS, 
Pafsim apud nos in hortis prouenitu 

TEMPVS, 

Floretinitio menfis Iunf)\ 

TEMPERAMENTVM, 
Lilfj flos temperatura miftam obtinet,partim ex tenui,partim ex terrena eflen^ 
tia, ex qua uticp in guftu amaritudine habet, partim ex aquea, eacp temperata . Ra* 
dix autem & folia primi ordinis funt exiccantiu &abftergentium. Plus tamen ineft 
abftergentis facultatis in radice quam in folrjs. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Utrwm ohm, Ex Lilrj flore unguentu fit quod ab alrjs Lirinum , ab alrjs Sufinum appellatur, 
ad emolliendos neruos,priuatimcg uuluarum durities aptum.FoIia herbg illita,fer 
pentium morfibus fubueniunt.Feruefac"ta ambuftis profimt.Eadem in aceto con 
dita uulneribus opitulantur ♦ Succus foliorum cum aceto & melle fn a?reo uafe co- 
ctus,cotra uetufta ulcera,& recentia uulnera medicamentu fit.Radix afla,aut cum 
rofaceo trita ambuftis medetur,uuluam emollit,menftrua ducit,& ulceribus cica* 
tricem inducit. Cum melle fubacla neruorum pracifionibus SC luxatis auxiliatur* 
Alphos, lepras, furfuresqj emendat ♦ Achores abftergit, faciemq? emendat cV eru^ 
gat.Tefticuloru inflammationes trita cum aceto,aut Hyofcyami folijs,& farina tri ijl 
D ticea demulcet.Semen contra ferpentiu morfus potum ualet, Illinunturfacris igau 
bus femen & folia cum uino trita» 

EX GALENO. 

Quod ex flore Lilij conficitur oleum &unguentum,citra mordicationem dige, 
rendi fimulcp emolliendi facultatem obtinet. Vnde fit ut uteri duritiebus Qt aptifsk 
mum . Porroradixfoliaqpperfetritadeficcant&abfterguntcVdigerunt modera- 
te;proindequoqueambuftiscompetunt:fiquidemha?cquoc^moderatedeficcan^ 
tem extergentemq? facultatem poftulat, Radicem ergo affam toftamue, ac deinde 
cum rofaceo cotrltam,ambuftis quoad obducatur cicatrix imponunt:quippe cum 
alioqui 8{ aliorum ulcerum omniii bonum fit inducenda? cicatrici remediu. Quin^ 
etiam uteros emollit, menfesq? prouocat , Folia uer6 pra?coquentes, & ipfa ad ob^ 
duclam ufq? cicatricem imponunt,non in ambuftionibus duntaxat,fed alrjs quoqj 
uulneribus. Sed fun t qui aceto ea codientes ad uulnera fuo tempore utant. Quum 
alphos, aut pfbram, autlepram, autachoras, autaliquid id genus extergere uolu> 
musjcomifcemus illi aliquid aliorum medicamentoru ualidius extergentiu, cuiuf 
modi mel eft . Ca?teru fi id moderate illi ac couenienter admifceatur, & ad neruoru 
diuifiones competit,8c" ad alia uniuerfa qua? ualenter exiccari poftulant abfq? mor^ 
fu.Impofuimus uero etiam quandoqj SC folioru fuccum cum aceto 8c" melle codHr» 
Quinque partibus fucci plus utroq? erat, atqj inGgne medicamen ad omnia ea qug 
exiccari poftulant abfq? morfu fuit,ceu uulnera omnia ingentia,8t*maxime qua? in 
capitibus mufculoru eueniunt, & qua?cunq? humidaflaccidaue, diuturna cV a?ore 
ad cicatricem perducuntur* 

E X PLINIO. 

Lilrj radices multis modis florem fuum nobilitauerunt,contra ferpentium iclus 
ex uino potse, &C contra fungorum uenena ♦ Propter clauos pedum in uino deco* 

quuntur, 




PLANTARVM HISTORIAE» CAP, CX.XXVU $<$-/ 

A quuntur, triduoqj non foluuntur ♦ Cum adipe aut oleo decofta? pilos aduftis red- 
dunt.E mulfo pota? inutilem fanguinem cum aluo trahunt* Lieni & ruptis & uuk 
fis profunt.Et menftruis fceminarum in uino decocta? .Impofita?c£ cum melle ner^ 
uis pra?cifis medentur. Lichenas,lepras & furfures in facie emendant. Erugant co* 
pora.Foliainaceto co&a uulneribusimponuntur. Epiphoristeftiuinmellecum 
Hyofcyamo & farina tritici. Semen illinitur igni facro . Flos & folia ulcerum uetu* 
ftati imponuntur ♦ Succus qui flore expreflus eft ab alijs mel,ab alrjs fyrium uoca* 
tur,ad emolliendas uuluas utilis. Sudores mouet,fuppurationes concoquit» 

EX SYMEONE SETHI. 
Odoratum t\igido capiti prodeft. Oleum uero quod ex ipfo paratur,uim habet 
difcutiendi & emolliendi ♦ Huius autem radicequidamutunturad uulnerumfa^ 
nationern* 

DE CVCVRBITA SATIVA^ CAP» CXXXVII* 

NOMINA, 
Joaokyn0a MJlp®' Gra?cis , Cucurbita Latinis uocatunojfBcinae 
latinumnomenretinuerunt.Germanis ^wb^Grseciexaduerfouo. afexciMcpi 
I cabulum impofuere, HsteKuvky nominantes , quod fcilicetpumilibre. renominuta. 
__J uesq* fint partus, quos ipfa pafsim enititur, cum tamen corporis mole 

pmnesherbarumarborumuefruausuideanturfuperareXucurbitauer6Latinic« w ^c W 
aconcuruatuhauddubie dixerunt,quodfaciIefiquidobftiteritautfueritimpedi, *&.■ 
mento quo minus extendatur,incuruefcat. 

GENERA. 

* PIiniusIib.xix.cap»v.duofatiuasCucurbita?generafacit.Vnamcamerariauo. 
catam, qua? facili & admodu flexibili ramoru curuitate, te&a, pergulas & teftudk - 
nes operit. Altera plebeiam,qua? fcilicet fuis flagellis humi repit. Nos ad forma re^ 
fpicientes tria eiufdem genera fecimus. Vnam maiore,altera uer6 minorem.Maio 
rem uocauimus ficafloribus cVfru&u,quos maiores habet.Minorem contra quc 
pracdidaminoraobtinet.TertiamIongiore,airud:uobIongiorediximus* 

FORMA. 
Cuciirbita amplexicaulis eft,reptantibus flagellis in altum fcandens,in ramoscg 
uitis modo fe diffundit;tamen ob caulis infirmitate.humi fpargitur,ni propius ad^ 
fitcuicaducusinnitatur;foIiorotundo 3 Perfonatia?aut Afari folrjs haud difsimi. 
li;flore candido, fruflu coloris herbacei primum, flaui paulo poft, pyri forma tur* 
binato, qui autinlongum prorogatur, aut in orbem colledus intumefcit, aut in 
breue craffamentu co^itur. Cortex recenti tener,inueterato durus,quo carne 
prius exinanito peregre proficifcentes urceoru uice frequenter utuntur in eo uina 
condentes,quo per iter fe a fitis iniuria uindicare pofsint» 

LOCVS. 
Amat rigua & aquofa loca Cucurbita,nec nifi fata prouenft* 

TEMPVS, 

Tardius in Germania ob foli frigiditatem frudus Cucurbita? maturefeit,ideocB 
ujx ante exaclum autumnu maturum eius fruclum inuenics ♦ Cibus autem quoti* 
dianus,donec lignefcat,efie poteft. 

TEMPERAMENTVM. 

Cucurbita frigida? humida?c? temperatura? eft,utraqj qualitate fecundi ordinis* 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Cucurbita audamta&:ilIita,ademata,abfceffusquemitigat^Ramentaeius 

fa 4 infan^ 




M I N O R. 



"^7\ 




CVCVRBITA 

OBLONGA. 
£<t»<j2liwbf*. 



PLANTARVM HISTORUE CAP, C X X X V 1 1» %y\ 

\ infantibus contra capitis ardorem,quam firiafin uocant,in Cmcipke utiliter illinun^ 
tur. Oculormnflammationes,podagrasqp fimiliter iuuant. Succus eramentis con^ 
tufis per fe,& cum rofaceo inftillatus,aurium doloribus auxiiiatur. Aduftiones cu 
tis inuncftus adiuuat.Totius Cueurbita?elixa?cVexprefra?fuccus cum exiguo mcV 
le & nitro potus,aluum leniter foluit . Si quis in Cucurbita crudam excauata uinu 
infundat,cV fub dio habeat,temperatumcp ieiunus bibat,aluum leniter molliet, 

EX GALENO. 

Succus ramentoruCucurbitg ad aurium dolores cum phlegmone iunc1:os,cum 
rofaceb utentibus prodeft. Sic tota quoq? illita calidas phlegmonas mediocriter re^ 
frigerat.Comeftahuniidaeft,& Rtim arcet.Cruda ciboinluauis eft,ftomachoper 
niciofa,& conco&u plane inexpugnabilis,adeb ut d quis alterius cibi inopia ingere 
re eam copellatur,ceu quidam iam aufus eft,pondus cum algore uentriculo incum 
bere fit fenfurus, ftomachumcj? euertet, Sc ad uomitione concitabit, qua? una eum 
ab urgentibus fymptomatis liberare poteft.Hanc igitur,aliaq? ex fugacibus coplu^ 
ra,aut mox quam elixata eft,autfricT:am in fartagine, autaiTam omnes homines e£ 
fe confueueruntjpfa quantum in fe eft,humidu frigidumq? corpori alimentu pra> 
bet,acidipfum eadecaufaexiguum,fedleuiterper aluum fubit, cumobfua?fub. 
ftantia? lubricitatem,tum ob comunem omnium humidoru ciboru rationem, qui 
fcilicet citra adftricliones tales funt. Nec fane infeliciter cocoquitur, modo non an- 
teuertat corruptio.Plura lib.rj.de aliment.facult. Galenus. 
EX PLINIO VALERIANO. 

VeteresmedicideCucurbitaita fenferunt,uteam aquam dicerent coagulata* 
Galenus humida? putat uirtutis Sc frigida?,idq5 ex eo probat,quod ipfa in cibo fum 
pta ftomachu relaxat,bibendi defideria non excitat.Ca?tera etiam inCucurbita ta- 
lia ut aperte frigida? poteftatis exempla demonftret.Cruda? SC trita? leniunt omne 
tumorem.In cibo fumpta? molliunt uentrem.Succus earum,ut Galenus ait,ad co> 
pefcendum uelociter auricula? dolorem tepefa&us infunditur. Idem fuccus cV do^ 
lorem dentiu mitigat,fi diutius in ore teneatur. Sed dC rofaceo mixtus, &C unclioni 
corporis admotus, febriu reftinguitardores. Cinis arida? corticis efficaciter poteft 
combufta fanare.Eundem cinere didicimus ab expertis uulnera in uerretro iam in 
putredinem uerfa purgare, & ad cicatricem ufq? perducere. Semini ficco illa uis tra 
ditur,ut in puluerem tufum & infperfum impleat uulnera qua? cauata funt ♦ Qui- 
dam illud in uino bibendum dedere,ut folutiones alui fluentis inhiberet. Viticula5 
quocp Cucurbitgiam fenefcentes cum paiTo cVaceto dyfentericis data?,miro modo 
faucia inteftina componunt* 

EX SYMEONE SETHI. 

Concoctu facilis,boniq? fucci eft, cV admodu nutrit. Sitim fedat,urina cit,cVuen. 
trem mouet,Calidis cVficcis teperaturis prodeft,cVinflamationes uentris cViecoris 
fedat.Pituitofos autem ledit, colicoscj? affedus.Si malos humores aflequitur,ab rjs 
corrumpitur,cV malum fuccum generat.Semen genitale minuit,& Veneris appe^ 
tentiam extinguit.Sanguis ex ea procreatus, confiftentia tenuis eft. Thoraci, pul> 

moni SC uefica? prodeft.Succus ramentorum eius,cum rofaceo impofitus,ad 

aures inflammationelaborantes confert.Integra uerbillita,ca^ 

lidas inflammationes refrigerat. 

DE CO' 




DE COLOCYNTHIDEk CAP» C XXX VIII» 37? 

NOMINA, 
oAOKVMeis Grascis, fylueftris Cucurbita Latinis , Coloquintida cohquimidA. 
barbaris&offidnis,Germanis xvilbcv3&.iivb$/ uel Coloquwt appek 
latur.Sicautem nominata eft,quafi parua Cucurbita. Nam fi eius fru. cobcynthisun* 
_ (ftum cum fruclu fatiua? contuleris,quantitate longe minor erit,ac pila? dedifta. 
forma in orbem coadus. ' 

FORMA, 

Viticulasfoliacp per terram ftrata emittit,fatiuoCucumeri,einimirumquem 

Citrulum hodieofficina?uocant,fimilia,diuifuris fciffa, fruclum rotundu, medio^ 

cri pila? fimiiem,uehementeramarum, fungofa candidaqj intus medullarflores, 

quod Diofcorides omifit,pallefcentes acluteos, Cucumeri iam nominato ftmiks* 

LOCVS, 
In Germania fua iponte non nafcitur, fatatamen prouenit, fedrarifsimeperfe> 
dionem attingit, quod frigidior (lt eius terra quam quod in ea fructum proferre 
jpofsit.In orientalibus enim & calidioribus locis nata ad nos defertur. 

TEMPVS, 

Eius flores in fine feregftatis,frucT:us autem extremo autumno apparent,quipri 

mum quidem herbacei,mox pallidi fiunt.Legendi uero funt cum cceperintin paL 

lidiorem colorem demutari. Et durat integris natura & uiribus ad quinq? annos. 

TEMPERAMENTVM. 

Calefacit & deficcat in tertio ordine. 

VIRES, EX DIOSCORIDE. 

Medulla fruclus purgandi uim habet, quatuor obolorum pondere cum mulfa 

I aquafumpta, cVcumnitro, myrrhacVmellecoadaincatapotium, ArefacTra? pilas 

3 trita?,utilitermifcenturclyfteribusifchiadicorum, refolutionis neruorum, Sicolu 

I codoloreaffec1:arum,pituitam,bilem & ftrigmenta,interdum etiam cruentaedu^ 

centes ♦ Appofita? fcetus enecant. Dentium dolores, Ci quisrepurget hanc, cVlu^ 

tooblinat,& in acetonitroqdnferuefcat,&adcolluendosdentes det, tollit . Si ue^ 

r6quisaquammulfamautpaffumineadecoxerit,&fub dio refrigeratum biben- 

I dum dederit, craffos humores SC ftrigmenta purgat. Stomacho fupra modum ad^ 

uerfatur . Sedi etiam ex ea balani fubrjciuntur, ad excrementa erjcienda ♦ Quinetia 

« uirentis fucco,ifchiadici utiliter perfricantur. 

EX GALENO. 
Colocynthisguftuamaraeft. Sedqua? amarifsimo dum potaturadfuntopera 
I medicamento,ea euidenter efficere nequit,ob purgatoriam facultatem quam uahV 
I dam in fe continet,nimirum cum rjs qua? expurgat,per aluum & ipfa excerni pra> 
i uertens. Viridis ipfius fuccus intritus ifchiadicis prodeft. 

EX PLINIO. 
Herbacea arefa&a per fe inanitaluum. Infufa quoque clyfteribus inteftinorum 
omnium uitrjs medetur,8£renum, & lumborum, cVparalyfieieclofemine . Aqua 
mulfa ineadecoquituraddimidias, fictufsienti infunditur obolisquatuor. Pro^ 
deft&ftomacho,farina?arida?piluliscum deco&o melle fumptis.In morbo ue^ 
1 rbregio utiliterfemina eiusinfumuntur,8iprotinus aqua mulfa.Carnes eius cum 
abfinthio cV fale dentium dolorem tollunt.Succus uero cum aceto calefaclus mobi 
| les fiftit. Item fpina? $£ lumborum ac coxarum dolores,cum oleo Ci infricetur. Pra?„ 
terea,mirumdicT:u,feminaeiusfifuerintparinumeroadalligatafebribus,fa' 
naredicunturquas Gra?ciperiodicas uocant. 

i DE CO^ 




DE GOTONEA M A L O CAP* C X X X I X* m 

NOMINA, 
y a a n i a (mxIx GrxciSi Malus Cotonea & Cydonia Latinis, officinfs 
Citonia,Germanis ;&iittcnbmim nominatur.Cydoniam uero Grseci cydoniaunde 
aCydoneCretasoppido^undeprimum aduec1:aeft,dixerunt* Cotcv dtfta. 
nea uer6 a Sidonte Corinthi uico nominata eft ♦ Sunt tamen qui fic uo^ CotoWf <» 
catam uelint,quod malaeius lana quadam tcgi uideantur , quse coton dicitur. At^ 
qui in re non admodu magni momenti,parum refert utram ample&aris fententiau 

GENERA, 
Cotoneasarborismala Diofcoride&Galeno autoribtis duum funtgenerum* 
Alia enim minora,rotunda,odoratioracp funt, qua? uera Cotonea appellant ♦ Alia 
autem maiora,dulciora,ac minus acerba, Galeno in fine libri {cxti de tuenda fanita 
te tefte,Struthea nuncupantur» strutbca, 

F O R M A> 
Arbor notior eft quam ut debeat reprefentari. Malo uulgari haud difsfmilis eft, 
nifiquod infra magnitudinemilliusfubfidet/ruclufcilicet incuruatosdeprimen^ 
teramos, prohibenteqj parentem crefcere ♦ Folium quoque eius anguftius a terra 
albicat» Poma tenui lanugine pubefcunt, & incifuris crifpantur 3 utpi&ura affabre 
oftendit» 

LOCVS, 
In cultis cV hortis prouenit ♦ Locum tamepeculiariter Sc frigidum & humidunt 
! defiderat. Si in calido ftatuitur, afsidua irrigatione illi fuccurri opus eft : fert tamen 
| mediocris fitus,inter frigoris $C caloris naturam s ftatum.Planis SC dediuis gaudet, 

TEMPVS, 

Autumno poma eius maturefcunt* 

3 TEMPERAMENTVM. 

Mala Cotoneafrigido SC terreftri temperamento donata funt,proptercp uincert 
S tem adftri&ionem minus cacteris matis humida exiftunt ♦; Frigida itaque funtpri^ 
mo ordine,& ficca fecundo* 

VIRES* EX DIOSCORIDE, 

CotoneaftomachoaccomodatalnntjUrinammouent.Toftamitiorafiunt.Cce 
liacis, dyfentericis, purulenta excrcantibus, cholericis profuntjprasfertim cruda* 
' Maceratoruliquor potusftomachiatquealuifluxionibusopitulatur.Succuscru^ 
', dorum aflumptus orthopnoicis auxilio eft ♦ Decocto eorum fedes SC uulua? proci^ 
1 dentes proluuntur. Qua? melle condiuntur,urinam cient,mel autem naturam eo^ 
•rum induit ; quippe adftringens SC confpiflans obftruensue fit ♦ Qua* autem cum 
melle coquunt, ftomacho utilia funt, &C guftu iucunda,minus autem coftringunt* 
I Cruda cataplafmatis mifcentur ad cohibendam aluum,contraq? ftomachi fubucr^ 
1 fionem 5d ardorem, mammaruminflammationes,lienes induratos cVcodyloma^ 
l ta.Fit uinum ex rjs tufis SC exprefsis,fed quo perduret,fedecim fextarijs fucci,unus 
| melhs adrjcitur,alioqui acefcit. Prodeft autem ad omnia qua: dida funt » Vnguen^ vnguentmme* 
i tum etiam ex ipfis coficitur, quod Melinum appellat, quo utimur quando adftrin Unum* 
; gentioleoopuseft.Eligioportetuera, qua?parua,rotunda8£odoratafunt. Stru- 
thca autem uocata cV magna,minus utilia.Flos SC uiridis cVficcus cataplafmatis uti 
i lis^ijs potifsimum quse adftricflionemdefiderantconueniensjnflammationibus 
i oculorum, fanguims reiedionibus, alui fluxionibus, menfiumcj? impetui cum uu 
nopotusprodeft* 

EX GALENO, 
Eximium quid Cotonea pra? alrjs malis pofsident ; nam &C plus adftringunt, SC 
durabilem fuccum habent, fi co&acum melle afleruare quis cupiat ♦ Alioru fuccus 

i z repofi' 



37<£ PLANTARVM H I S T O R I AE CAP, CXXXIX, 

G repofitusacerdtjUtpotefrigidahumiditatemultaredundans.Struthcorumquoc^ 
fuccus perennare poteftubi re&emeritpra?paratus,quemadmodu8c"CotoneO' 
rumtueruhicminusfuauis&iucunduseftjmaximec^adftringit.itauthuiusquo^ 
que aliquando ufus fit idoneus ad uentris maiorem in modum difToluti robur re- 
ftituendum* 

EX PLINIO. 
Cotonea cocla fuauiora ♦ Cruda tamen duntaxat matura, profunt fanguine ex„ 
creantibuSjacdyfentericis^cholericis^cceliacis.Nonidempofluntdecocla^quonia 
amittunt coftringentem illam uim fucci. Imponunt &C pe&ori in febris ardoribus, 
SYtum decoquuntur in aqua,ad eadem quse fuprafcripta funt. Ad ftomachi autem 
dolores crudadecoclaue cerati modo imponuntur. Lanugo eorum carbunculos 
fanat,cocl:a in uino,8d" illita cum cera. Alopecrjs capillum reddunt. Quse ex rjs cru^ 
da in melle codiuntur,urinam mouent . Meliis autem fuauitati multum adijciunt, 
ftomachocp id utilius faciunt. Qua? uero in melle condiuntur coda,quidam ad fto s 
machiuitiatritacumrofaceofolrjsdeco&is dant pro cibo. Succus crudorum lie> 
nibus,orthopnoicis,hydropicis prodeft.Item marnmis, condylomatis, uaricibus» 
Fios cVuiridis 8c" ficcus,inflammationib.oculorum,excreationibus fanguinis,men 
fibus mulierum.Fit SC fuccus ex rjs mitis, cum uino dulci tufus, utilis &cceliacis SC 
iecinori.Decocto quoque eorum fouentur, fi procidantuulua? cV interanea.Fit 8c* ; 
oleum ex rjs,quod Melinum uocauimus,quoties no fuerintin humidis nata . Nlu 
nus utilia Struthea,quamuis cognata. 

EX SYMEONE SETHL 
Stomachuadftringunt 8c"corroborant, cVantecibumfumptauentrecohibent, 
urinam prouocant.Siad(atietateedantur,difficulter cocoquuntur. Dulciaminus i 

D adftringut,acidauer6magis,uomitumqpcompefcunt. Poftcibumfumpta uentrei 
mouent:fed quibus eft imbecilla facultas uentris retentrix,cVexcretrix ualida,plus • 
cibi accipiant.Manfaapotu, uini uapore in caput diftribui prohibent.Siqua pra> 
gnans, utfertur,crebrius ha?ccomedat,puerum induftrium cV uerfutum pariet. 

DE CASTANEA» CAP> CXb 

NOMINA. 

aStanAj « Jtis &&Actv&, « o-ctfjtcwx jSaA«f©-, « K<nnyLt]> Gra?cis x Caftanea, | 
Sardiana glans, Iouis glans, NuxqjcaftaneaLatinis appellatur. Ger> 
c<ifi<aK*uitde U\ ^^^jmanisnoftris Ctfjlam/uel 21ejlettuocant.Caftanea? autemaCafta' 
dia<e * lB-^^^ S! n o Magnefiseoppido.undeprimum adue&a? funt, nominatas efte co- 

sardwu gkn* ftat. Sardiana? uero glandes,quoniam in Sardinia optima? nafcantur* 

F O R M A. 

Arbor eftuulgo cognita, Iuglandi haudquaquam difsimiliV.foho tantum ueno 
fiore SC fimbriato.Nux quam producit intus fblida,cVplurimum plana,triplici te^ 
gminis ambitu fepta, membrana primum amara,mox lento cortice, demum echi> 
natocalyce. 

L O C V S. 
Puram cVrefoluta terram defiderat,opacocp cV feptentrionali cliuo la?tat, Mon* 
tes cVuallesdiligit.In plerifq? Germaniaeloriscopiofifsimaprouenit. 

TEMPVS, 
Ineunte ueregerminat,{eriuscj? Vergiliarum occafufru&ificat* 
TEMPERAMENTVM. 

Adftringit&exiccatCaftaneahaudfecus quam alia? glandes * Calida uero8c* 
ficca eft primo ordine» 

VIRES» 




tks. 



37 S PLANTARVM HISTORIAE cAP, CXti 

C VIRES. EXDIOSCORIDE, 

Caftanea? adftringunt,eademqj qua? glandes pofTunt.Potifsfmu autem qug in, 
ter carnem & corticem membrana eft ; Caro hfs qui Ephemeron, hoc eft, Colchi- 
con,biberunt,accommodata eft. 

EX GfALENO. 
Caftanea?inter omnes glandes principatum tenent, fola?c£ fylueftriumfruftuS 
alimentum memorabile corporibus pra?bent. 

EX PLINIO. 

Caftanea? uehementer fiftunt ftomachi & uentris fluxiones, fanguine excrean. 
tibus profunt,carnes alunt. 

EX PLINIO VALERIANO. 

Caftanea? ex omnibus fortifsimu quidem cibum corpori pra?ftant, fed qui diffi 
cile concoquatur.Co&a? autem in carbonibus,uel in fictili uafe ficco afTata?,8ccum 
melleieiunis datg,tufsientibus profunt. Aquain qua cum fuo cortice decoquutur, 
cceliacis, dyfentericis,fanguinemq$excreantib. bibendahaud inutiliter propinat. 
Interiormembrana qua?corticefru(ftumcp difcernit,ad tertiam partem decodh iti 
aqua & potui oblata, mirealuum fluente refrenat,adeo ut Diofcorides putet etiam 
catharticodato,per hanc potionem iriobuiampofre,fiplufquanecefTefit,puroet. 
EX SYMEONE SETHI, 

Copiofum corporialimentum pra?bent, tarde tranfeunt, &difficultercoquun^ 
tur.Craffum humore,capitis dolorem,& flatus erEciunt,uentremc£ fiftunt.Si tor* 
reantur,aut ficcentur,multum nocumenti deponunt» 

APPENDIX. 

Capitis dolores creant Jnflationes pariunt,coco<ftu difficiles.Tofta?'tamen cru. 

D dis innocentiores funt. Arefa&a? multum noxa? remittunt . Tritsc cum melle & fa- 

le rabioforum canum morfibus imponuntur.Mammaruduritias difcutiunt, cum 

hordeaceo polline & aceto impofita?, rjscp uino maceratis, & cum farina fubaclis, 

pefsi uice utuntur ad fupprimendos menfes» 

DE CARYO BASILICO* CAP* CXLI* 

N O M I N A. 

lifp^^Sf A p v o n SxmHHsy Gra?cis,Regia nux &Perfica Juglanscp Latinis: offl 

Caryonunde jj^ kpp*l cinisNuxfimplidter,GermanisTlMfd;>mij? appellatur. KcJfvoy autem 

GrtcUppcU h bt^S Gra?cis a capitis grauedine uocatam effe notifsimum eft. Nam folia ar> 

t^Ww£Sm\ bons huius grauem cxpirant halitu, uiresq? ems m cerebrum penetrat, 

B#p*crP»f atqueadeo eos fopore tentans la?dit qui fub arbore decubuerint. Bafilica uero,Re- 

pacurdtaa. g^ mue g^ Perficam,eo quod e Perfide primum in Graedam a regibus delata fit,db 

lugkm, clamefTeconftatJuglandemaiuuandocVglandenominatamexiftimant. 

FORM A. 

Arboreft pr^grandis, multis pra?longisqp nixaradicibus,procero caudice,muL 
tis fummatim ramis ingentibus brachiato, ad binum ternumue cubitoru comple^ 
xus fa?pius craffefcente, cortice hiulco, cVin rimas altas dehifcente, folrjs latis , ob^ 
vmhra ughn* longis,eiucundograuiterfubolentibus,patulamc£ iaculantibusumbram&infa* 
disdrhom mfo i u brem, per autumnum deciduis . Verni temporis initio ueluti quodam geftiente 
foliorum conceptu, panicula pra?longa, callo fquamatim compa&ili protradta,or„ 
dinenucispinea?protuberat,dehifcit9.Flauefcensftatim quam frondem facerc 
ccepit,nutans caducacj? prolabitur . Tum fuper ramenti huius pediculu flos erunv 
pit, totidemq? calyculacea tegumenta quot flores petiolo contrahuntur, finguliscp 
rjs fingula?includunturnuces,multis munita?inuolucris,primum herbaceo corti' 
ce,mox ligneo putamine , dein tenui tunica ♦ Crifpi intus nuclei quadripartito di, 

gerun> 



380 UANTARVM HISTORUH CAP, CXLI f 

c geruritur,lignofaintercedentemembrana. 

L O C V S» 

Montibus la?tat,aquasc£ odit.Pafsim in omnib.fere Germanie.hortisprouenit, 

TEMPVS, 

Germinat poft afflatum Fauonrj, non cacumine, ut maxima pars arborum,fed 
lateribus impulfo priore pullulo.Frudtificatautumno. 

TEMPERAMENTVM, 

Huius temperamentum ex uirium enarratione patebit. Virides uer6 nuces pri- 
mo ordine ficca?,fecundo uer6 calida? cenfentur. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Nuces iuglandes difficiles cocod:u 3 ftomacho inutiles,biiem augent, capitis do. 
lorem faciunt,tufsientibus inimica*. Ad uomitiones ieiunis in cibo utiles.Prafurrv 
pta? & a cibo comeftas cum caricis & ruta letalibus uenenis aduerfantur . Largius 
efitata?latos lumbricos pellunt Jllinuntur mammaruinflammationi, abfcefsibus, 
luxatiscp cum exiguo melle cVruta ♦ Cum cepa uero, fale & melle, canis hominiscg 
morfuiconferunt.Torminacum putaminefuo cremata?cVumbilicoadmota?fe. 
dant.Cortex combuftus, tritusqj in uino & oleo, infantibus inunclus capillos ele. 
gantes efficit^alopeciascjj replet.Siftit menfes crematum tritumqp, cVcum uino ad- 
motumquodintranucesdauditur. Vetuftaruautemnucumnucleiilliti 3 gangra?^ 
nas, carbunculos, acgilopas cValopecias comanducati cVimpofiti celeriter fanant. 
Fit etiam ex rjs contufis cV exprefsis oleum ♦ Recentes nuces ftomacho minus no. 
cent,dulciores enim funt . Quam ob caufamallijs mifcentur, utacrimoniam aufe^ 
rant.Illitu liuores quoque tollunt, 

EX GALENO, 

D Arbortumingerminibus,tuminfolrjsadftricl:ionem qftandam pofsidet . Cav 

terum euidentem & plurimam in nucis putamine recenti $C ficco:proinde eo fullo-. 

nes quocp utuntur. At nos ea exprimentes, fucco fimiliter ut mororum & ruboru 

decoclo in melle , ut ftomatico medicamento utimur, cV ad omnia reliqua ad qusc 

modo dicfti fucci coueniunt.Porro nucis ipfius quod edendo eft,oleofum eft 8t" te^ 

•fAlCdslfi^ nuium partiurn, ideoqj etiam facile t exprimitur: bC quo diutius reconditum fuerit, 

vttu, in bikm magistaleefficitur. Quamobreoleum ex eojnueterato exprimere licet:tunc fane 

mtitlir - admodum difcutiens fit,uteo nonulli gangra^nas^ carbunculos , SC a?gilopas fa^ 

nent: nonulli uero etiam ad neruos uulneratosutuntur.Ca?terumfirecensfitad' 

ftringentis nonihil qualitatis quocg obtinet. Atquod imperfecHieft etiamdum 3 & 

nondum ficcum, uelutirelfqui fru&us omncs qui uirides funt, plenum eft femiav 

^ashumiditatis. Cortex tamen eiusubi inaruit, tenuium partium & exiccatoriu 

eft medicamentum,morfus expers. 

EX PLINIO. 

Arborum ipiarum foliorumcp uires 3 in cerebru penetrant,hocqp minore momen 
to,fedincibis,nudeifaciut.Suntautemrecentesiucundiores,ficcseunguinofiores> 
& ftomacho inutiles, difficiles cocodlu, dolore capitis inferen tes 3 tuisientibus ini^ 
mic£,& uomituris ieiunis apta? in tenafmo folo:trahunt enim pituita. Ea?dem pra 
fumpta? uenenahebetant.Item anginam cum ruta cVoleo.Item aduerfantur cepis, 
leniuntqj earum faporem. Auriu inflammationi imponuntur cum mellis exiguo* 
Itemcumrutamammis cVluxatis.Cum cepaaute cVfale&melle, canis hominiscp 
morfui.Putamine nucis iuglandis 3 dens cauus inuritur.Putamen combuftum tri- 
tumcp in oleo aut uino.infantiu capite peruncT:o,nutrit capillum:8c*ad alopecias fic 
utuntur. Quo plures quis nuces ederit,hoc facilius tineas pellit.Et qua? perueteres 
funt nuces gangrsenis bC carbunculis medentur.Item fugillatis. Cortex iuglandiu 
lichenum uitio dC dyfentericis prodeft. Folia trita cum aceto,aurium dolori. In fan- 
duarfjs Mithridatis maximi Regis deuid:i,Cn.Pompeius inuenitin peculiari co* 

menta^ 






PLANTARVM HISTORIAE C Af f CXLI, 381 

A mentario ipftus manu compofitione antidoti,duabus nucibus ficcis,item ficis toti^ 
dem, SC ruta? folfjs uiginti fimul tritis„addito falis grano:cV qui hoc ieiunus fumat, 
nullum uenenum nociturum illo die , Contra rabiofi quoq? canis morfus, nuclei a 
ieiuno homine comanducati illitiq?, praefenti remedio effe dicuntur, 

EX PLINIO VALERIANO. 
Nux uiridis,utpOte adhucaquatioris humoris,ftyptica &frigida uirtute ceniet. 
Poteftdeniq? SC ftomacho aliquid uigoris acquirere , SC uentre cum garo fumpta 
moIIire.Nuces aute ficca?,dure.,cum caricis duabus,cVuiginti ruta? folrjs addito fa- 
lis grano fimul coteruntur,nullisq? uenenis opprimi poterit ea die quifquis ieiunus 
acceperit Jnter Calendas SC Idus Iulrj centum numero nuces ftatim ut arbori deni 
ptaefuntcorticeadhaerentequaffantur: hisadmifcenturaluminisfcifsi libra? tres, 
& in nouo fi&ili uafe ponuntur : fuper ha?c infunduntur olei boni libra? tres, & di^ 
ligenterinloco necphumido, neq^nimium ficco obruunt, poftnonaginta dies da^ 
buntoIeum,quod fluentium capillorum damnareftituit. 
EX SYMEONE SETHL 
Virides uentrem mouent,quamobre quidam ante cibum cum fapo comedunt. 
Facilius etiam quam amygdala? concoquuntur . Arida? in ore inflammationes SC 
plagasefficiunt.Stomacho meliores fiunt,fi cum caricis edantur, Ferunt etiam 
eUmquinucescumcariciscVrutaantereliquos cibos efitauerit, non magnoperea 
Uenenatis medicamentis la?di . Cocoquunturfacile nucesinfrigidis uentriculis,in 
calidis uer6 in bilem magis mutantur. Faucium cV capitis dolorem afferunt,cV tufc 
fes augent ♦ Ante alios cibos fumpta? , uomitum adiuuant . Ad fatietatem come> 
ftasjlumbricos educere fcimus. Addentium pruritum utifes funt* 

b DE CALTHA^ CAP> CXLII* 

NOMINA, 
VO nomine Gra?ci plantam hanc appeIIauerint,fateor ingenue mihi 
nondum conftare . Latinis autem didta uidetur Caltha uel Calthula, 
quam uoce deinde corrumpentes orTicine,in Calendulam immutarat. cakndukqms 
Quanquam uerifimile etiam fit,fic nominatam effe,quod omnibus $&** 
menfium Calendis fruticare comperiatur. Atque hinc fit quodnonnulliflcrem ilosomnium 
omnium menfium appellent. Germani Kwcjelblmnctt uocant, ab intorto, Sdn »«#»». 
circulum acto femine. 

F O R M A* 
Herba eft rruticofa, caule dodrantali, lignofo, folrjs longiufculis, in artguftum 
definentibusjfloribus fpeciofis,croceis luteisue,non ingrati,quamuis grauis,odox 
ris,qua dote in coronamenta ueninfemine, cuius uagina fcorpionis caudam imita 
tur : radice fimplici, multo capillitio fibrata.Curautem hanc herbam Caltham 
effe credam , facitinprimis Plinius, qui lib* Uigefimoprimo, capite fexto,Caltham 
odore grauem effe fcribit. Dein Virgilius qui iEgloga fecunda Gc canit:Mollia lu> 
teola pingit uacinia Caltha.Luteolam,aluteo floru hauddubie colore,nominans* 

LOCVS, 
Prouenitin cultis,atcg uixfoortum inuenies in quo non copiofe nafcatur. 

T E M P V S. 

Singulis fere menfium Calendis,ut diximus, florere deprehenditur, Maio inci- 
piens menfe.Magis autem autumno eiufdem emicant flores. 
TEMPERAMENTVM. 
Calidam cVficcameffe ftatuunt,neq?id immerit6,quandoquidedulcedinemo^ 
dica cum amaritudine coniuncla participet* 

VIRES 





PLANTARVM HISTORIAE CAP t CXLII, jgj 

VIRES E X RECENTIORIBVS, 
Herba ipfa adhibetur condimentis cV acetarrjs t Flos ex uino potus ciet menfest 
item herba? fuccus,quo in dentium dolore os prefentaneo remedio colluitur. Non 
parumetiam eius flos ad flauos reddendos capillos conducit. Idem,perindeatque 
ipfa herba,fecundas educit mirifice,fi aridus fuffitibus admotus fuerit. 

DE CARYOPHYLLATA^ CAP^ CXLIII^ 

N O M I N A* 
V ALITER Gra?cis cVantiquis Latinis fcriptoribus ha*e herba nomL 
nata fit,nondum compertum habeo.Cur enimDiofcoridis Lagopum CdryophyUuu 
non efle credam,etfi paniculum pedi leporino prorfus fimilem habeat, noeh ugopm. 
_ facitquodinmanufcripto&peruetufto herbario feorfim defcripta 8d* 
depida utrancB herbam uiderim.Pictura autemLagopi longe aliam herbam,qug 
in fegetibus na{citur,quam fit CaryophylIata,exprimit : de qua fuo loco dicemus* 
Neq? defunt qui herbam hanc de qua agimus , Geum Plinio di&am uelint, quoru 
certe fententia periculo uacat , quod eadem facultas utrifqj radicibus f\t ♦ Sed ad in^ 
ftitutum reuertamur.Herbam quam recentiores LatiniCaryophyllatam,ab odo^ 
ris fuauitate quam radices de fe pra?bent,nominant, uulgus herbam Benedicftam 3 Bcncdifi*. 
a diuina fua efficacia,&Sanamundam appellant. Germani 15mcbictcnXQtit%* sanwnutuk. 

GENERA, 
Duoefleeiusherba?generaanimaduerti,non tamenmultum a fedifsidentia* 
Primum genus Caryophyllatam hortenfem uocauimus,cuiexculturaaliquate^ caryophytLtta 
neritas accedit in folijs^floribus&paniculis. Flos huic paulo minor cVpallidior bortenfts* 
B quam fylueftri . Germanice cf<*mn/ot>e£ bcymifd? 35mebictmxou?t$ appellari 
poteft . Alterum huius herbsegenus Caryophyllatam fylueftrem diximus , quod caryophyUuta 
fcilicet citra culturam proueniat.Flores eius multo maiores, magisq? ad croci colo- fykeftrk. 
rem accedunt.Germanice tvilb 2$enctnctcnwuti3 nominaricomodepoteft. Diffe 
rentiam tamen nemo recfiius quam ipfa picftura demonftrabit, 

FORMA, 
Caulis illi fefquicubitalis,geniculatus,anguftus,terna e pediculo longo folia ar^ 
ticulatim exeuntia, per ambitum ferrata, bina etiam prioribus minora, fingula ge. 
nicula cingunt . E medio alarum finuramuli funduntur tenues, quibus in fummis 
flos luteus emicat, quo fuccuflb caputextuberat circinatis acinulis cumulate ftipa^ 
tum,quafirudim'entumeluceatnatura?fraguminchoantis, Radixmultisluteisca 
pillamentis fibrata,Caryophyllon olet. 

LOCVS, 

Primum inhortis plantatum prouenit. Alterum in montanis,opacis,8duxtafe> 
pes nafcitur. 

TEMPVS. 
■ FioretMaio&Iuniomenfibus. 

TEMPERAMENTVM. 
Recentiores, & peruetuftus etiam herbarius, calidam &ficcam efte in fecundo 
ordine ftatuunt.Foliafaneinguftunon mediocrem adftriclaonemoftendunt.Ra^ 
dix itidem haud paruam adftri&ionem obtinet. 

VIRES EX RECENTIORIB VS, 
Radix eius luto & fordibus eluta ficcatur, & imbre aceti refperfa arcas & ueftes 
iucundo comendat odore . Decodum huius fumitur ad perficiendas concoclio- 
nes, fedandosq? coli dolores. Radix eius pecTroris laterisq? dolores SC cruditates ku 
cundo fapore difcutit, Manuicriptus herbarius facultatem haberediffbluendi, di^ 
gerendi^SCobftrucfliones tolkndifcribit, Fomentuitemex uino decodionis eius 

menfes 




CARYOPHYLLATA 

HORTENSIS, 



<5<wt<t\x !5m&tctmx0iit%. 



Centauriumun* 
dedittum* 




386 PLANTARVM HISTORIAE CAP, C X LI 1 1, 

c menfes dere.Contra uenena tritam cum ufno fumptam ualere, Cocodtionem prae 
terea roborare, dolorem uentrkuli & inteftinoru afrigiditateautflatibusortum, 
decoclaminuino fanareait* Mirifice etiam ad interna uulnera huiusherbaedeco^ 
ctum confert.Externa uer6 ex ea collui debent, 

DE CENTAVRIO MINORE* CAP» CXLIIII* 

NOMINA, 

6NTAYPION ^x/of/, « fa(jLVH<noy, ngu, fa[Avouo[> Gra?cis, Febrifuga & Fel ter^ 

raeLatinis,officinisCentauriaminor, Germanis Utin ^mifettbtcwU 

btn$t;ant/$kbcvt'vant/l£tt>t$ail/c)t !5ibevtvant appellatunCentau 

^rium, quod ea curatus dicit Chiron Centaurus, cum Herculis excepti 

umnefium- hofpitio pertraclanti armafagittaexcidiffetinpedem ♦ Limnefion &Limnaeum, 

quod fecunduaquarumfcatebrasacpaludes^quasGraeci Ai(*vxs dicunt,nafcatur. 

lebrifugct. Febrifuga, eo quod febres fugat, & procul e corpore pellat* Fel terrae,ob fummam 

felterr*. quam habet amaritudinem, 

FORMA, 

Herba eft Hyperico Origanoue fimilis,caulem habens altitudine fiipra dodran 
tem,angulofum>Flores in puniceo colore fubpurpurafcentes,ad Lychnidis flores * 
accedentes. Folrjs paruis & oblongis ueluti Rutae, Semen tritico fimile ♦ Radicem 1 
exiguam,inutilem 8£leuem» 

LOCVS, 

Propterlacus &rigualoca, Diofcoride autore, nafcitur ♦ Apuleio uer6 tefte in 

folidis SC fortibus quoque locis prouenit, id quod non raro in Germania noftra ac* 

d ciderecompertumhabeo* 

TEMPVS, 

Floret acftate & autumno, quo maxime tempore, quiafemineeft prsegnans, 

colligitur» 

TEMPERAMENTVM. 

In folrjs &floribusuincit qualitas amara paululumobtinens adftriclionis , ak , 
queproptereiufmodi temperamentumadmodum exiccatoriumeftmedicamen* 
tum,expersmordacitatis* 

VIRES. EX DIOSCORIDE* 

Herba ipla adhuc uirens tufa & illita uulnera glutinat* Vlcera uetera purgat, SC ; 
cicatrice obducit . Biliofa bC craffa per aluum ducit ♦ Decoclum eiufdem iCchisidkis 1 
cornode infunditur, fanguinem educens, cVadolorelettans, Succusadoculorum 
medicamenta perutilis,cum melle qua: pupillas obtenebrantexpurgans . In peffo 
admotus menfes acfcetus educit.Priuatim potus neruorum affectibus fuccurrit» 

EX GALENO» 

Centaurrj minoris radix prorfus inefHcax eft ♦ Rami uerocVpotifsimumfolia 
qua? in rjs funtatqueflores,utiliora. Vlceramagnaherba ipfaadhucrecensillita I 
glutinat. Vetera quoque & quae a?gre ad cicatricem perduci poffunt eodem modo I 
utentibus cicatrice obducuntur. Arefa&a glutinatorrjs cV deficcatorfjs mifcetur fx* 1 
cukatibus, ijs uidelicet qua? finus & fiftulas fanare funt nata?, & ueteres durities e^ ,1 
mollire, tum ulcerum maligna fanare . Mifcetur etiam rjs qua* rheumaticis affecli' 1 
bus medentur, in quibus ea medicamenta optimafuntquaeuehementerdeficcan^ f 
tiacumquadamadftriclionenullamhabentmordacitatem^Decodumherbequ^ J 
dam ifchiadicis infundunt,ceu biliofa ac craffa ducensmam cV talia purgat. Quan^ I 
quamquumadeo uehementeroperabitur utcruentaeuacuet,tuncmagisprode>- 1 

.rit.Suo 1 



CENTAVRIVM 




38 7 



Zkltin *%<mfcnbtcptti>tn t 



k t 




?88 PLANTARVM HISTORIAE CAP t CXLIIII, 

C rit.Succus porrb eius quum adfimilis fit facultatis, hoc eft,exiccatoria? cY abftcrfb* : 
riae, cVreiiqua iam dufhpulchre efficerepoteft. Cum melleetiamoculisillinitiny 
menfescjf & fcctum appofitus in peffo euocat. Sunt qui ipfum prsebeant cV rjs qu| 

busneruiaffeAifunt.utquieuacuetcVdeficcetinnoxiequa^impletafunt.Optimu 
etiammedicamentumeftadiecinorisobftruflionesfoluendas.BonumquocKlie^ 
ni indurato foris impofitum,8c" nihilo fecius fi quis bibere fuftinuerit, 

EX PLINIO. 
Purgataluum fuccus Centaurrj minorisdrachmainheminaaqusecumexipuo 
falis &aceti,bilemq?detrahit. 

DE CYAMO^ CAP> CXLV» 

NOMINA, 

I y a m o 2 Gra?cis, Faba Latinis dicitur f Officina: Latinum nomen re> ) 
I tinent.Germanis 15omn appellatur, 

FORMA, 

m Sola Faba inter legumina fine adminiculo nititur,folio carnofo, Por 1 
tulace fimili,flore criftato,uerficolore,partim albo,partim purpureo, atris quibuC ] 
dammaculis notato,quas M. VarroIugubresuocatIiteras;fiIiqua plerunquefej 
mipedali, fruclu intus lato h umani unguis cffigk , colore non fimplici, fed au t fuk ] 
uo,aut nigro, iam uerb etiam herbaceo & coccineo : radice fingulari,lignofa,cx: ca* ' 
pillata fibris . Qua?hicaquibufdam,quafi noftranon effetueraFaba, afferuntur i 
argumenta, non tanti momenti funt ut confutationeindigeant: conftatenim no^ J 
ftram,eas quas ueteres illi adfcripferunt,haberenotas cV facultates.Non tamen ne 3 
D gamus in diuerfis terris maiorem aut minorem produci poffe» 

L O C V S. 

Pafsim in hortis fata prouenit, La?tatur loco pinguifsimo cV ftercorato» 

T E m P v s. 
Floreta?ftate» 

TEMPERAMENTVM. 

Faba in refrigerando & exiccando ad mediam temperaturam propinquifsime ; 
accedit.Eft itaque frigida & ficca in primo ordine. 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Spirituofa, inflans, concodu pertinax, infbmnia tumultuofa faciens . Tufsi tju 
men confert,carnes9generat. Decodain pofca, &cum cortice comefta, dyfente* 
riascVc<xliacasfluxionesfiftit. Vtilis contra uomitiones in cibo fumpta. Minus 
inflat priore aqua in decodione effufa . Viridis magis ftomacho nocet, piusq? in, 
flat.Farina eius per fe cVcum polenta illita, ex plaga inflammationes mitioat, cVci> 
catrices ad reliqui corporis colorereducit. Mammis in quibus lac in grumos copL 
tur,cVinflammatione laborantibus auxiliat,laccp extinguit, Cum melle & fccniire 

cifarinafurunculos, parotidasacfugillataoculorum difcutit, Cum ro ( fa, thuref&: 
oui albo,procidentes oculos,ftaphylomata cV ccdemata compefcit. Macerata in ui 
no fuffufiones&icftusoculorum fanat , Ad fiftendas fluxiones fine cortice com^ 
manducatafronti imponitur, Teftium inflammationes in uino decocfla fanat.Pue 
rorum pubiilfitadiuimpuberes feruat. Alphosexterit. Euulfos pilos ut nonnu. 
triantur cVgraciles fiant,cortices illiti efficiut.Cum polenta,alumine & oleo ueteri 
illiti ftrumas difcutiunt. Decodumillorumlanastingit. Facftasabhirundimbus 
fanguinis eruptiones, cortice ablato, Faba qua parte coha?ret diuifa, Ci dimidia ap, 
ponatur,compefcit. 



EX GALE* 







1*9 



3?0 PLANTARVMHISTORIAE CAP, C X L V. 

C EX GALENO. 

Caro Faba? paulum quid abftergentis facultatis cotinetjficutcortex adftrinaen 
tis : idcircomedicorum nonnulli totam Fabam cum polentadecocftam dyfenterL 
ciSjCoeliacis cV uomentibus exhibuerunt. Porrb ut edulium flatulenta eft 3 cV coclu 
difficilis, ut fl quid aliud , Excreationibus quidem ex thorace cV pulmone idonea, 
Vtmedicamentum uero foris impofita fine moleftia exiccat ♦ In podagricis eafa> 
penumero ufi fumus ex aqua decoda, deinceps adipem fuillum admifcentes . Ad 
neruorum tum contufiones, tum uulnerariones, farinam eius cum oxymelite im^ 
pofuimus. Ad eos qui ex i<ftu iam phlegmone occupabantur,cum polenta ♦ Sed SC 
teftiumcVmammarumbonumeftcataplafma.Namha? partescum phlegmone 
tenentur 3 moderaterefrigerariamant,maximecum mamma?exlad:e in ipfis con* 
creto phlegmonen patiantur, Quin lac quoque ab eo cataplafmate extinguitur } fi% 
cut puerorum pubes farina fabacea illita plurimo tem pore glabra permanet . Ma- 
nifefte fabacea farina cutis fordes detergere confpicitur, quod intelligentes mango 
nes^acmuliercul^in balneis quotidiehacutuntur ,Illinuntpra?terea &hacfaciem 
quemadmodu ptifanamam qua* in fumma cute eminent lentes exterit, bC maculas 
uelut ex fble contracftas, 

E X PLINIO. 
Faba hebetare fenfus exiftimata 3 infbmnia quoq? facere ♦ Solida fridla, feruensq? 
inacriaceto coniecT:a 3 torminibus medetur. In cibo freffa, &cum allio coda, con^ 
tradeploratastufTes fuppurationescppe&orum, quotidianocibo fumitun&com^ 
manducata ieiuno ore, etiam ad furunculos maturandos difcutiendosue imponi^ I 
tur 3 cVin uino decoctaad teftium tumores cVgenitalium . Lomento quocp ex ace^ 
todecoclO5tumoresmaturatatcpaperit.ItemliuoribuS3Combuftismedetur.Voc1 I 
eam prodefte, autor eft M. Varro. Fabalium etiam filiquarum cinis , ad coxendi^ I 

D ces 3 cVad neruoru ueteres dolores 3 cum adipis fuilli uetuftate prodeft, Et per fe cor* I 
tices deco&i ad tertias fiftunt aluum,. 

DE CONSOLIDA MEDIA^ CAP» CXLVI*| 

NOMINA, 
|NTER multasaliasherbasquibus uulneraglutinandi£icultasineu\& ' 
j ha?ccuius picturam damus conumeratur. Hinceftquod uulgusherba I 
Confolidi E riorumillamConfolidammediam nominet. Qua eiiam appellatione, : 

m ^' fellJBp nos uti uoluimus, quod nobis quo nomine ueteribus Gra?cis aut Lati- 
nis appellata fitnondum conftaret, Reclius tamen Solidago diceretur , Germanis ; 
(Bnlhc $nnt$d nuncupatun 

F O R M A. 
Caulem habetquadrangulum ;> lanuginofum ; ,ex qoo per interualla folia bina ex 
fingulis geniculis in extremitatib.laciniata 3 Mentha? fimilia emicant. Amedio cauv 
lis ad faftigium ufq? ex fingulis foliorum alis 3 flores fex aut feptem in purpureo cc&* I 
rulei exeun t. Radix illi fubeft lignofa, qua? multas a fe exiguas radices capillamen^ 
torum inftar per terram lateferpentes propagat, 

LOCVS, 
Pafsim in pratis nafcitur» 

TEMPVS, 
Floret copiofe Maio m enfe. 

TEMPERAMENTVM. 

Guftu adftringit cV amara eft,ut calidam cV ficcam efTe nemo dubitare pofsit, 

V 1 R E S. 

Vulnera glutinat,Sanguinis grumos ex cafu,uel cotufionib*coacl:os in corpore ] 

di fijcic 




39i 




39* PLANTARVMHISTORIAH C A P. CXLVI, . 

c difrjdt cV diflbluit ♦ Pra?fens remedium eft aphthfs & ulceribus in ore ferpentibus. 
Decoclum eius tumoribus illftum eos difsipat. Vfus etiam eius adintertrigines,ul 
cerapudendorum,&inteftinorum exulcerationes prodeft» 







DE CANNABE» CAP» CXLVII» 

N O M I N A, 

|A n n a b 1 2 Gra?cis, Cannabis Latinis, Barbarfs SC uulgo Canapus di- 
citur,Germanis autem foanff, 

GENER A. 

%oivospo<p&. ISJgfcSfl Cannabfs duo funt genera. Vna enfm fatf ua eft,quam Greci yotvesp*. 
cpoy, quodmagni fnuita ufusfitad robuftifsimos funes texendos . Germanis $<t> 
mtt D anff dicitur. Altera fylueftris, quam Latini Terminalem uocant, Germani 
xvilbmfrtinff 

FORMA, 

SdtindCduubis Satiua Cannabfs folfa fert fraxino fimilia,graufs odoris,caules longos^inanesckj 

syhtcftris. femen rotundum.Sylueftris uer6 uirgas fundit Althea? fimiIes,nigriores, afperiox: 

res 8C minores,cubitali altitudine. Folia fatiua? fimilia,afperiora & nigriora. Flores 

fubrubeos,Lychnidi fimiles > Semen SC radicem Althea? fimilia, Eius effigiem uu 

dere nobis nondum licuit» 

LOCVS, 
Satiua,in locfs cultfs fata prouenit.Sylueftris in fylufs cV afperfs locis, Apulefoc£| 
tefte,iuxta femitas SC fepes nafcitur» 

TEMPVS, 

Herba ad ufus medicos carpitur dum maxime ufret . Semen autem eius, Plfnfo 
d autore,cum maturum eft,f d quod prope autumni a?qui nodiurh accidit* 

TEMPERAMENTVM. 

Admodum calefacit SC exiccat. 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 

Satf ua? mafori copia fumptum genituram extinguft. Ex ufridf autem fuccus ex- I 
preflus, contra aurium dolores utiliter inftillatur . Sylueftris radix decodaillitacf;, , 
fnflammationes mitigat.Tumores difcutit^&callos difrjcit, Huius cortex texendis ; 
funibus utilis eft. 

E X GALENO. 

Cannabis femen flatus extfnguf t,adeocp deficcat,ut fi plufculum edatur genitu, 
ram exfccet. Sunt quf ex ufrfdi fuccum exprimcntes, ad aurium dolores ab obftru- 
d;fone,utmfhf uidetur,natos utuntur. Semen etiam cannabinum difficulter conco 
quftur,ftomacho &capitiaduerfatur,praucsq? humores creat. Admodum excak 
facit,ideoqj caput a?ftuofo ac medicamentofo halitu furfum miftb tentat. 

EX P LINIO. 

Semen Cannabis extinguere genituram uirorum dfcitur . Succus ex eo uermf, 
culos aurium, & quodcuncp animal intrauerit, erjcft, fedcum dolore capftis . Tan, 
tac^ uis ei eft,utaqua?infufa,coagularedicatur, cVideoiumentorum aluo fuccurrit 
pota in aqua. Radix cotraclos articulos emollit in aqua cocla . Item podagras cV Vu . 
miles impetus. Ambuftis cruda illinitur, fed fa?pius mutatur priufquam arefcat. 
EX SYMEONE SETHI. 

Seme Cannabis comeftum idem nocumentum quod Coriandru affert: immo, 
dice' enim fi eftur, ut illud,deliriu facit. Folia uero arida pota, ueluti farina, aut ma, 
gis pro potione ha?c farina exiccata, ebrf etatem quandam hofpitalem facit, cV quae ; 
ab hauriente non fentiatur. Apud Arabas enim pinfitur, fubigiturue pro uino, &C 
inebriat.Deficcat uero (emen genitale ut Caphura. 

APPEN' 




m 



CANNABIS 

S A T I V A, 



%mtv§mf[+ 



394 PLANTARVM H I S T O R I AE CAP, CXLVII* 

c APPENDIX» 

Quum ex iam di&is coftet Cannabinum femen caput fadle tentare, atqueadeo 
lazdere, imprudenterfaciunt, qui uulgierrorefequentes,in morbis,rjsc£ maximis* 
capitis, ex hoc femine confe&a iufcula aegrotantib ♦ magno eorum maio exhibent. 

DE CARDIACA* CAP^ CXLVIll> 

NOMINA, 

l|^S|§l VO nomineherbaha;cueteribusfitappellata,nondum nobis conftat» 
drdkaw m^^m Noftritamentemporisherbarij Cardiacamuocant. Germani frerid 
difa, 'i $fy<w/°hcvfocv%$fycvt . Cardiaca uero hauddubie a recentioribus 

SSSBll nominata eft, quod cordis palpitationi, quam illi perperam ««f</>«xfy I 
appellant,mirifice conferre uideat, Aiia eft hax a Ballote,de qua fuo loco diximus* '] 

FORMA, 
Cardiacacaulem ex fe mittitquadrangulum,geniculatum,nigrum;folia laci- 
mata,nigra,pennteruallaincauleexfingulis geniculis prodeuntiatflores in can^ 
dido purpureos orbiculato ambitu caules circumiacentes : radicem luteam, intor- 
tam,capillamentis fibratam, 

LOCVS, 
Palsim in ruderibus 8c" circa fepes nafdtur* 

TEMPVS, 
Iulio menfe floribus abundat. 

TEMPERAMENTVM. 
Amara admodum exidit, ut hoc nomine calidam eflein fecundo ordine, & ffe- :|l 
cam in tertio conftet* 
D V I R E S, 

Recentiores re&e contra cordis palpitationem, conuulfionem & refolutionem 1 
coducere tradunttpoteft enim quum amara Cit herba,fua caliditate & ficcitate craC J 
fos humores qui in uenis & alrjs partibus, neruofis potifsimum,funt, incidere, ex^ 1 
tenuare & difcutere, Hac etiam ratione morbo comitiali confert, urinas mouet, & | 

menftrua educit,aliasq? facultates quas Galenus libro quarto de fimplmed. 
facult.cap.xvrj,amaristribuit,obtinet» 

DE CARO f > 



%q6 




CAROS' 




DE CARO CAP^ CXLIX* 397 

■ NOMINA, 
a p o 2 Grecis,Caron uel Careum Latinis,officinis Carui nominatur. Cmi. 
Germanis tf04tttwrttct>/ ot>c£ XOyfen£wncl dicitur. A Caria forte careumundt 
regione,in qua laudatifsimum nafcitur,appellationem accepit» diOum. 

fORMA, 
Caules emittit quadrangulos ab una radice multos,folia Staphylini, flores can/ 
didos, SC in caulium fummo femen angulofum ac copiofum , radicem oblongam 
&luteam f 

LOCVS, 
Pafsim in pratis Germania? noftra? prouenit, Optimum tamen eft quod irx Ca^ 
ria,utdiximus,nafcitur. 

T E m P V s. 

Iunio menfefloribus 8t*femine prsegnans eft. 

TEMPERAMENTVM. 

Carifemen calfacit SC exiccat tertio quodammodo ordine,moderateacrem qua^ 
litatempofsidens* 

VIRES» EX DIOSCORIDE, 

Semen Caricalfacit,urinam cit,ftomacho &origratumaccomodumq?.ConcO' 
cliones adiuuat. Antidotis 8toxyporis utiliter mifcetur, Anifo proportione refpon 
dens.RadixelixaPaftinacaz fylueftris modo edendo eft» 

EX 6ALENO. 
Flatus extinguit SC urinas det,non femen tantum fed SC planta, 

DE CARYO PONTICO* CAP^ Cb 

N O M I N A. 

apya TtnvLK^ terfon&pvx GraxisrAuelfana? nuces,&Pra?neftina?La' AueUdnr. 
tinis,Jr>#felmt^ Germanis nominantur. Pontica? autem uocantur, Po ntic£Mm 
quod in Afiam Gra?ciamq?e Pontouenerunt.Parua?,quodIuglandL uocat*. 
bus minores fint» vaus. 

GENERA. 
Duo eius funt faftigia. Vna enim eft fylueftris, quam priuatim Germ ani noftri 
frafdmxf, nominant.Alterauerourbanafeudomeftica, quamrjdem 7k.otmt$/0' 
bcvKnmnfi appellant. 

FORMA, 

CorylusarborinquaAuellana nuxprouenit,caudiceeftmultis inferne ftolo^ corylws, 
> nibus fruticante,fuperneramis brachiato,uirgis breuibus,fine alarum finu enodi^ 
bus, crafsiqj nonullis, folrjs ab una parte nigris, altera uero fubalbis, per ambitum 
ferratis,materia admodum lenta,cortice fummo tenui, pingui,maculis albis uario, 
medulla tenui SC flaua ♦ Non floret, fed floris uice quidam in eo peculiares compa^ 
cHli callo racematim coha?rentes,cV ueluti prglongi uermes fingulari pediculo pen 
files iuli erumpunt, qui ineunte uere dehifcunt ac defluunt cum folia profiliunt, ac M. 
tumcalyculaceategumentatotidem fummatim fimbriata, quotiuli fuprapedicu< 
lum exeunt,eorumq? fingulis nuces fingula? infunt.Domeftica non differt a fylue- Dome/fo*. 
ftri,nifi quod eius folium maius, SC caudex procerior, melior fruclus, rubra mem, 
branainclufus. 

LOCVS, 

Gaudetargillofis cV uliginofis locis; nafcitur itaque in plano ♦ Nemora etiam &£ 
montes Corylis ueftiuntur. 

T E M P V S. 

Autumno leguntur Auellana? nuces» 

I TEM- 







40© P L AjfN TARVM H I S T R I AE C A P, CL^ 

c TEMPERAMENTVM, 

Tum cortex,tum planta,tum fruclus guftanti aufterior quam Iuglans apparet, 
plus itaque habet effentisc terreftris cV frigidse ♦ Symeon Sethi calidas cV humidas 
effe Auellanas aiTerit, 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 

Stomacho aduerfantur Auellana? 4 Trita? in aqua mulfa,& potg ueterem tufsim 
fanant.Tofhe uero cVcum exiguo pipere comeftasdeftillationem maturant.Tota? 
cremata?,tritar cum axungia aut feuo urfino & inun&a? alopecias explent . Ferunt 
aliqui ufta earum putamina , & in puluerem redacla cum oleo caefiorum oculoru 
pupillas infantibus denigrare,perfufo fyncipite, 

EX GALENO. 

Valentiores fiint Auellana* quam Iuglandesmam denfior ftri&iorcp his eft fub^ 
ftantia,acminus oleofa.Csetera magna: nuci fimiliafunt, 

E X AETIO, 

Auellana,qu£ &Nux pontica nuncupatur,quodin Euxino ponto frequens Qt, 
praeter quod frigidior, aufterior, terreftriorcp eft, in reliquis Iuglandi afsimilatur» 
Comefta dolorem capitis inuehit. 

EX SYMEONE SETHI. 

Magis nutriunt quam Iuglandes nuces, difficiliusq? cocoquuntur ♦ Inflationes 
faciunt,8c",ut quidam aiunt,ieiunum inteftinu lasdunt ♦ Facilius autem cocoquun^ 
tur,minusq? uentrem fiftunt,fiinterior earum cortexabrjciat. Diciturquod fi qufs 
ante reliquos cibos cum ruta fumpferit,huic neqj morfus,neq? uenena officere illo 
die pofTe,& fcorpiones ab ipfb fugere . Sumptae cum caricis, iam a fcorpione ictos 
b iuuant» Ad aciditatem a nigro humore excitatam omnino confert» 

DE CENTVMMORBIA^ CAP» CLI> 

N O M I N A* 

Fflllpfl v I C herba?,ut alrjs multis,nome aliud imponere non licuit,qu am,quo 

centummcrhia 1 yXfjj 1 uulgo hodieappellarifblet,Centummorbia2.Sicautemhauddubiea 

wdedifa. I WyB I chirurgis, qui illa quotidie utunt,a mirifica fuaquam in plurimis ulce^ 

JUgfilUi ribus medendis obtinet facultate,dicl;a eft.Sunt qui a folioru fimilitudi 

mmmulma. ne,qug nummi fpecie referut,Nummularia uocant. A nonullis Hirudinaria,quod 

pafsim terrse hirudinis inftar affixa fit, dicitur . Necdefunt qui Serpentariam ap' 

pellent, quod compertumfitferpenteshacherbafiuulnerenturfibimederi» Ger^ 

manice i£$elh?<mt/Qbe?UeinVi4ter$un$/ohev pfennighaut nominatur* 

FORM A. 
Serpitperterram,exiguisc^radiculisecoliculislatisprodeuntibusnititur.Folia 
habet ex utroq? caulis latere rotunda,pinguiac£;flores luteos* 

L o c v s. 
Prouenit in locis humidis,potifsimum uer6 circafluenta. 

TEMPVS, 

Maio menfe apparetjulio autem floret. 

TEMPERAMENTVM, 

Guftu admodum adftringit, uthinc conftetfecundi auttertrj ordinis exiccan^ 
tiumefTeherbann 

V I R E S. 
Huius flores cVfolia trita adeo deficcatadftringuntq?,ut quseuis ulcera glutinare 
ualeant» Tdeocp pota cum uino dyfenterias,uentris imbecillitates,fluxusqj ac humi< 
ditatesfanant. Cataplafmatis ritu illita ulceruputredinofaiuuant t Profuntetiam 

adfati 






^T^S 




IENT 




4°2. PLANTARVM HISTORIAE CAP t CXLI t 

C ad fanguinis reiecT:iones,profluuia mulicbria,8t" ad omnia interanea uulnera cV uV 
cera,potifsimu pulmonis i Externis etiam utceribus fumme confert, fi uino in quo 
herba ha*c deco&a eftjauentur atque abftergantur» 

D'E COCCIMELEA^ CAP^ CLII* 

NOMINA, 
|okkimhaea Gra?cis, Prunus Latinis cVofficinis, Germanis eius ar^ 
|boris fruclus pjfoumcit/ober pmmcndicuntur, 

GENERA, 

sutmtvrm. B r^^ 3l Duo fane Prunoru habentur genera. Vnurn fatiuoru,in quo gencre 
funt nigra^candicantia^uerficoloria^cerea^hoc eft, ex candido in luteum pallefccn, 
tia,purpurea 3 Damafcena,cVfi quafuntalia. Alterum fylueftriu,qug Galeno lib.i). 
Pnmeok, dealimentorumfacultatib. a^MK$*£ip*A«, cVin Afia Trpipvec, Pruneola fiuePrunu, 
lauulgonominant, Germanice @4>lcbert. Caueeorumample&arisfententiam, 
qui Poterium eflfe putantmeque enim facultatesmecp nota? Prunulis refpondent. 

FORMA, 
Prunusarbor eftradicibus fummo cefpite Uagantibus paucis,caudice fubrecto, 
fcabro, multis brachiato ramis , folio ex oblongo fere rotundo, per oras minutim 
ferrato,flore candido,foliato,pomo carne cuteqs ueftito,offe intus duro in quo nu^ 
deus includitur» 

LOCVS» 
Satiua Prunus in hortis nafcitur . Damafcena in Damafco Syria?, a quo cogno^ 
minatafunt.Sylueftris autem pafsim in fepibus reperitur* 

TEMPVS» 

D Satiua in aeftate poma fua profert,fylueftris autem autumno» 

TEMPERAMENTVM, 

Satiua?PrunifrucT:us mediocriter hume&ant cVrefrigerant . Sylueftris adftriiv 
gunt,utfufiusexeorundemfacultatibusinnotefcet. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Ems pomum eftur,ftomacho tamen aduerfatur. Aluum mollit . Syriaca autem 
pruna,cV pra?fertim in Damafco geni ta, exiccata ftomacho utilia funt,& aluum co 
hibent. Foliain uinodeco&a cVgargariflata columellam, gingiuas cV tonfillasflu^ 
xionelaborantes reprimunt. Pra?ftantidem cV fylueftrium Prunorufruftus cum 
maturueruntficcati ♦ Cum fapadecocli ftomacho utiliores, & adcohibendam aL 
uumaptioresredduntur.GummiPrunoruglutinat.Potuminuinocalculosconr 
terit.Exaceto illituui,impetigines infantium fanat» 

EX GALENO. 

Pruni fruclus uentrem fubducit, recens quidem plus, aridus uer6 minus . Ca?^ 
terumDiofcorides,baudfcio cur,PrunaDamafccna ficcata uentrem fiftere ait, 
quum tamen cVipfa palam etiam fubducant,minus tamen rjs qua? importanturex ' 
Iberia.Damafcenaquidem magisadftringunt:atqua? Iberia fert, dulciora funt. 
Quin cV ipfa? arbores frudribus proportione refpondent:minus enim adftringunt 
qua?in Iberia nafcuntur,magis uer6 qugDamafci.Porro utin fumma dicam,qua^ 
rum in folps autgerminibus adftri&io qua?dam ineffeapparet manifefta, rjs deo> 
dis phlegmongin columella auttonfillis exiftentes colluuntur. Sylueftriu fructus 
euidenteradftricftoriuseft, uentremq? fiftit. Gummi autearboris funt qui dicant 
cum uino potum lapides confringere,cum aceto uero pueroru fanare impetigines. 
Acfi id pra?ftat, clarum eftincidendi tenuandicp illi faCultatem ineffe . Raro fru^ 
dum hunc aufterum aut acidum,aut omnino iniucundum inuenias, ubi exacftam 

maturiV 




^rW 







'•£>" \\ J 



4\ Mrwwt® 





PRVNVS 

SYLVESTRIS. 




PLANTARVM HlSTORIAE CAP t CLII, 405 

A maturitatem fuerit affecutus ♦ Priufquam enim eb perueniat,nullus eft ferme qui 
non acorem,aut acerbitatem pra? fe ferat:eft qui cV amaritudinem. Proinde ex hoc 
fhictu minimum alimenti corpus accipit. Verum quum hume&are cV refrigerare 
mediocriter uentrem ftatuemus,utilis erit ; quem fubducit humiditatis & lentoris 
fuigratia. Prunis porro a?que ac ficubus conceiTum eftut uel exiccata utiiia perma 
neant. Damafcenis primalausbonitatis magnahominum opinione defertur.Pro 
xima rjs qua? in Iberia & Hifpania proueniunt . Probatifsima in Damafcenis funt, 
qua?cummediocri adftridtione magnalaxaqjfunt* Atparua,dura, acerbaq? cVin 
cibo permolefta, cVuentri fiibducendo minus idonea, cui officio Iberica maxime 
coueniunt Jn melicrato plus mellis habente,abunde uentrem molliunt,etiamfi fb^ 
Ia comedantur,cV multo magis fi melicratum ipfum fubfbrbeatur» 

E X PLINiO. 

Pruni folia decodta tonfillis, gingiuis, uua? profunt m uino decodta, cV fubinde 
ore colluto Jpfa Pruna aluum molliunt. Sylueftriu quidem Prunorum bacca?,uel 
e radice cortex, in uino auftero G decoquat, ita ut triens ex hemina fuperfit, aluum 
& tormina fiftunt ♦ Satis eft fingulos cyathos decodi fumi ♦ Et in fjs cV fatiuis Pru* 
nis eft limus arborum, quem Graeci Lichena appellant, rhagadijs bC condyloma^ 
tismireutilis* 

DE CONIO^ CAP^ CLIII* 

NOMiNA, 

f n n £i o n grsece, Cicuta Latinis & officinis, Germanis TPugerlwct/ 
I W intbtfcty€tling/&d)itlin#/ obefc YO&tmd)/ quafi tyrannus dicitur, 
quod fcilicet homit|e interficiat,fi intra corpus fumatur ♦. Hinc eft quod 
|Athenienfes eius fticco in interimendofapientifsimophilofbpho So>- 
crate,quemfalfb Anytus&Melytusquafi parum re&e de Dijs fentiret, accufk' 
runr,ufifunt* 

FORMA, 
Caulem profertgeniculatumFceniculi modo, magnum ♦ Folia ferula», uel, ut 
Plinius ait,Coriandro fimilia, anguftiora tamen &graueolentia . In cacuminibus 
adnafcentes ramulos SC umbella, Florem fubalbum, femen Anifo fimile, albidius 
tamen.Radicem concauam necprofundamu 

LOCVS. 
Pafsim inpratis,locis incultis & umbrofis nafcitur, 

TEMPVS» 
Iulio menfe flores 8tTeminaprofert- 

TEMPERAMENTVM, 
Summam habetrefrigerandi uim Cicuta,atqueadeo uenenum eft. 

VIRES* EX DIOSCORIDE. 

Inter letalia connumeratur Ciclita, fua frigiditate enecans. Remedio eft merad 
uini potus. Succus exprimitur ex eius cacuminibus contufis, priufquam femen & 
coma arefcat,expreffusqj in fole denfatur. Multus aridi ad medendi rationem ufus 
eft.Mifcetur utiliter collyrrjs,qu3e leuandi doloris gratia adhibentur . Herpetas bC 
eryfipelata illitus reftinguit. Herba cum coma trita cVteftibus circunlita,libidinum 
infomno imaginationibus auxiliatur , fed genitalia illitarefoluit,languidacpred^ 
dit. Lac extinguit,mammas in uirginitate increfcere prohibet . Puerorum tefticu^ 
lostabefcerefacit, 

E X PLINIO. 
Cicuta uenenum eft, publica Athenienfium pcena inuifa, ad multa tamen u* 
fus nonomittendi, Semini SC folrjs refrigeratoria uis, qua* fi enecat,incipiunt 

algere 





CICVTA 



PLANTARVM HtSTORlAE CAP, CLIII, 407* 

A algcreab extremttatibus corporis , Reniedio eft, priuiquam perueniat ad uitalia, 
uininatura excalfactoria. Sed in uino pota, irremediabilis exiftiinatur , Succus ex^ 
primitur folrjs floribusq?:tunc enim maxime tempeftiuus eft &C melior,Semine tri- 
to exprefTus 3 8^ (ble denfatus in paftillosmecat fanguine fpiffmdo. Ha?c altera uis. 
Etideo ficnecatoru macula? in corporibus apparent. Ad difToluenda medicameiv 
tautunturilloproaqua.Fitexeoadrefrigerandu malagma. Pra?cipuus tamen eft 
ad cohibendas epiphoras a?ftiuas,oculorumq?dolores fedandos circunlitus.Mifce 
turcollyriiSj&aliosomnesrheumatiitTioscohibet.Foliaquocptumoremomnem 
doloremqj&epiphorasfedant. Anaxilausautor eft,mammas auirginitateillitas 3 
femper ftaturas. Qiiod certum eft,lac puerperarum mammis impofi ta extinguit, 
ueneremqj teftibus circa pubertatem illita, 

DE CYNOGLOSSO OFFICINARVM> 

C A P. C L I I I I, 

NOMINA. 

Bw ^" i ^JH y NorAnssoN gra?ce,latine Lingua canina : officina? gra^cam ap^ tingMcanm. 
' "f pellationem retinuerunt,Germanice Dunbj^tittg appellat, Animad^ 
uertendum tamen nos non temere adiecifTe officinarum : neque enim 
^Diofcoridis damus Caninamlinguam,qua? uidua caule eft,cV uiribus viofcoridis Cy* 
etiam ab hac noftra diuerfa, no ^ on ' 

F O R M A. 
Caulemobttnetcubitatem, cYmterdumlongiorem, hifpidum, furculofum:fo^ 
liaangufta,pra?longa 6^1anuginofa,non uenofa,molliaq?:florem primum purpu^ 
reum,dein cccruleum,ftaminahabentepurpurea ; radicem oblongam,& profua, 
fe deterrampenetranteiru 

LOCVS, 

Pafsim circa itinera prouenit» 

TEMPVS. 
Iunio bC Iulio menfibus floret. 

TEMPERAMENTVM. 
Recentiores herbarfj frigidam & ficcam eflfe ftatuunt in ordine fecundo* 

VIRES. 
Oris cV alfjs maleficis ulceribus medetur.Dyfenteria? etiam prodeft, Debet ita- 
queillius herbg ufus eflfe in omnibus ulceribus,uulneribus,fcabie Hifpanica,8t" & 
milibus morbis, Auxiliatur etiam gonorrhcea? & deftillationibus : atque hinc eft 
quodcatapotiorum compofitioni,quorum nomenclaturaeftadomnes mor catapotkdeCy 
bos catarrhi,aut de CynoglofTo,admifceatur, nogb)]b r 

DE CNICO, 




4o3 




CYNOGLOSSVM 

OFFICINARVM. 



Cctrtamm. 

Crocmhor* 
tenjh. 




410 DE CNICO^ CAP> CLV* 

NOMINA, 
n 1 k o 2 gra?ce, Cnicus Sc Cnecus latine nominatur. Officinae Carta^ 
mum cV Crocum hortenfem appellant* Germani VOitbcn^aumfn'^ 
van / ad dirTerentiam AtracT:ylidis,de qua fupra di&um eft. 
F ORMA, 

Foha habet oblonga,incifuris diuifa,afpera,aculeata t Caules cubitafes,in quibus 
capitaoliua?magnitudine.FloremGmilemCroco,{emencandidum&rurum,obx 
longum,angulofum f 

LOCVS* 
Nafdturin hortis &agris fatus* 

TEHPVS, 

Floret Iulio QC Augufto menfibus,ac fubinde femen etiam profert, 

TEMPERAMENTVM, 
Tertrj eft ordinis excalefacientium eius femen, ft quis foris eo uti uolet, 

VIRES» EX DIOSCORIDE, 

Huius flore utuntur in obfbnijs*Semen tundit & cx eo exprimit fuccus qui cum 
k hydromelite aut gallinaceo iure datus aluum purgat ♦ Stomacho tame aduerfatur* 
Fiunt etiam placentse quse aluum emolliunt,fi fuccus eius amygdalis, nitro, anifb, 
& mellicocT:o mifceatur. Oportetautem antecccnam inpartes quatuor diuifas Iu^ 
glandisnucisquantitateduasauttresfumere.Eashocmodoconflcereoportet.su 
matur Cnici candidi fextarius, amygdalaru toftarum SC decorticataru cyathi tres, 
anifi fextarius unus, aphronitridrachma una, caricarum triginta carnes ♦ Seminis 
fuccus lac cogit,8t" ad fbluendum aluum efficacius efficit» 

EX GALENO, 

x> Cnici femine duntaxat ad purgationes utimur* 



Miliumunt 
dediilum. 




DE CENCHRO^ CAP» CLVI^ 

NOMINA, 

firxpos Graxis,MiIium Latinis &officinis,Germanis iOtr^ appek 
latur,Nomen,Feftoautore,amiliariafammaderiuatum» 
FORMA ( 
Fritmentigenus ftipula cubito altiore, geniculata, folio arundina^ 
ceo, femine in iubatereti bC pendulo, folliculo conclufo, radice numerofa, capilla^ 
ta, ac multiplici fruticante culmo, 

LOCVS» 
Satum in aruis prouenit Jn frigido cVaquofb folo prius ferendum, pofteain ca^ 
lido praxipiunt. Gaudet folo limofb uliginofbq?» 

TEMPVS, 
Augufto menfe demetendum. 

TEMPERAMENTVM, 
Milium primo ordine refrigerat,exiccat autem tertio exoluto, aut certe fecundo 
intenfb.Paululum etiam tenuium eft partium* 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Minus cseteris frugibus alit. In panes autem coaclum, aut tanquam puls confe^ 
dum aluum fiftit,urinam autemmouet.Toftum uero faccis inditum & fomenti lo 
co appofitum,torminibus SC alrjs doloribus auxilio eft f 

EX GALENO. 
Miliumutferculum comeftum interomnia frumentaceaeduliaminimunutnV 
mmti confert,Sed SC uentrem deficcat,Porrb foris impofitum in facculis idoneu m 

eftfJ 



3-^ 



MILIVM 






^ :;^ 




41* PLANTARVM HISTORIAE CAP, CLVI, 

C eftfomentum i]'squa?citramorfum exfccaripoftulant.Cataplafmatisetiam modo 
illitum exiccare poteft, attamen admodum friabile eft , proinde difficilis eft eius in 
Vmextnilio. cataplafmatis ufus . Panis ex milio exigui eft alimenti & refrigerantis . Conftat in* 
fuper prearidum SC inftar arenulas aut cineris friabilem effe:caret enim penitus glu 
tinofo pingui:iure itaque aluum humentem deficcat. Milium tamen ad omniapa- 
nico pra?ftantius,nam cV fuauius editur/acilius concoquitur, uentremq? minus co 
hibet,ac magis nutrit. Huius farinam lacli incodam efitant,ueluti triticeam agrico 
ia?:clarumq? eft id edulrj tanto quam illa que. per fe fola fumuntur melius effe 3 quan 
to lac milrj natura ad boni fucci procreationem 3 aliaq? omnia eminentius habetur» 
Dico autem alia omnia 3 concocftionem 3 uentris fubdudionem^in totum corpus di* 
ftributionem^adeocjipfam in edendo fuauitatem ac uoluptatem» 

E X PLINIO, 

Milio fi ftituraluus 3 difcutiuntur tormina, in quem ufum torreturante. Neruo- 
rum doloribus & alijs feruens in facco ponitur,neque aliud utilius.quoniam leuik 
fimum molliisimumcj? eft, SC caloris capacifsimum . Itaque talis ufus eius eft ad o- 
mnia quibus calor profuturus eft. Farina eius cum pice liquida,ferpentium & mul 
tipedac plagis imponitur. 

EX SYMEONE SETHL 

Difficulterconcoquitur, uentrem fiftit, parumqpnutrit. Iuuateosquirefrigera* 
tionc & exiccatione uentriculi indigent. Sumptum cum lacTe 3 uel amygdala thafia 
facilius concoquitur 3 cx: humidius fit* 

DE CRAMBE SATIVA» CAP^ CLVII* 

N O M I N A. 

p a m b h « «^4©- gra*ce\, Brafsicafatiualatine, officinis cVuuIgo Caulis» 
Germanice ^lolappellat.Crambe Grecis di&a cenfetur quafi lOgxpS^ 
quod pupiIIasocuIorum,quas Gred n$?xs uocant > obtundat,hebetetqj,. 
In quacerte fententia fuiiTeColumellamhocews decultu hortorum 
carmenteftatur: 

]Slunc ueniat quamufs ocuhs inimica Corctmlle] f 

Attici integro nomine tofop&p protulerunt s aliofedpotiore etymifenfu,qua(i 

wfeoK^, uelreclius «***&, ideft,crapuIaefatietatic£contraueniat.Nam uinoad^ 

ucrfatur 3 ut inimica uitibus. Antecedens in cibis ebrietatem arcet,&pofteafumpta 

crapulamdifcutit> 

GENERA, 

Etfiplurima fint Brafsica? genera,ut ex ueteribus reirufticajfcriptoribus liquet^ 

quatuortamenduntaxat 3 qua2hodieufitata?funt 3 producemus:quarumunaGr£e 

fttafictlem cis Asa, hoceft 3 Ieuisnominatur 3 grandibus&latisfoIiis,cauIemagno:Germanis 

bicittvobcv$vQflcv&oi uocatur. Alteracrilpa s qua:afimilitudirte aprj atJuve&^ 

Apim. ideft,Apiananuncupatur. Vulgo crifpus caulis, Germanice rVmifer&olTcrx 

crmhe. tia proprie uocatur Crambe,minutioribus caulibus^&tenuioribus folijs, florelu* 

teo, Germanice fclcmet^ol/utabalrjs difcernatur, nominaripoteft,autfimplici- 

Cdpiiatd. ter & fine adieftione 2vol. Quarta fefsilis eft, folio cV capite patula. Vulgus capu- 

tos caules,quafi capitulatos appellat 3 quoniam in capitis formam extuberant.FoIia 

enim horum in orbem glomerantur,exterius callofa&perambitum rugata, muL- 

tisintuscarinarum uoluminibus,externisfemper interiora complecTentib. Huc 

alludentes Germani Ctfppiffcmt uocant. Nonnullia candorefoliorum BraisL 

cam albam, & caules albos appellare maIuerunt,Hocgenere Brafsica: in plerifque 

Germa* 





ERASSICAE TER 

TIVM GENVS, 




m 4 




BRASSICAE QVAR 

TVM GENVS. 



ftopptgftattk 




PLANTlRVM HISTORIAE C A P. CLVI7, ^Vf 

A Sermania? partibus, Boioarfa potifsimum, per mtegrum anni curriculum quotL 
die uid:itant,quod illic eius prouentus fit uberrimus„ 

FORMA, 

Caule eft Brafsica leuiter rubente,craffo,folio pra:grandi,carnofo,ex cscfio car^ 
.dicante a in latus utrine^ diffufo,prominulis uenarum toris fruticante,cyma patula , 
flore tum luteo,tum albo,femine in filiquis* 

LOCVS, 

In hortis hodi> paisim proueniunt Brafsica?,Frigidis uero cY pluufjs regionibus 
pofitio earundem optima» 

TEMPVS, 
Augufto menfe potifsimum florent,ac fubinde femen etiam proferunt, 

TEMPERAMENTVM, 

Brafsica tum manducata, tum foris impofita exiccat ♦ Sicca uero & calida' primo 
ordine* 

VIRE& EX DrOSeoRiDE» 
BrafsicaTatiua aluo eft idonea,fi leuiter feruefatfa edatur. Percocla uero aluu ft 
itit,&multo magis bis cocTa,&in lixiuio decofta.iEftiua ftomacho nocet & acrior 
cft.In Aegypto propter amaritudineno eftur.Obfcuritate uifus laborantib.&tre. 
mulis comefta auxiliat. A cibo fumpta ex crapula & uino noxas reftinguit. Cyma 
eius ftomacho utilior,fed acrior, cV ad cienda urina ualidior. Codita fale ftomacho 
inimica eft, aluumqj coturbat. Crudus eius fuccus cu iride 8C nitro deuoratus alutfi 
mollit.Cu uinp potus uiperaru morfib.fuccurrit.Cum Fcenigred farina,podagrL 
cis cVarticuloru doloribus correptis,ulceribuscf fordidis cVuetuftis illitus prodeftv 
Caput purgat per fe naribus infufus.Menfes ducit cum loliacea farina inditus. Fo 

8 lia per fe aut cum polenta trita,omnibus inflammationibus cV cedematis coferunt* 
Eryfipelatis^epinydidiscVleprismedent.Cumfalecarbunculosrumpunt.CapiL 
lorum incapite defluxu retinent, CocTa autem & melli mixta gangrsenaru pafcen- 
tibus malis opitulant. Cruda ex aceto comefta lienofis profunt.Manfa uero deuo^ 

i rato fucco uocem amiflam reftituunt. Decodu eius potum, aluum bC menfes mo^ 
uet. Flos poftconceptioneinpeiTo fubditus fterilitatefacit.Semen eius,pra?fertim 
qiiann Aegypto nafdtur, potum lumbricos pellit ♦ In antidota cocliacoru additur. 
Faciem lentiginescp expurgat.Cauliculi uirides cum radice cremati,8eadipeporci 
uetufto excepti,diuturnos laterum dolores impofiti mitigant, 

EX GALENo/ 
v Brafsica efculenta deficcandi uim habet tum efa, tum foris impofita, non tamen 
etiam admodum acrem. Alioqui SC ulcera glutinat,8c" malignaulcera fanat. Prate^ 
rea phlegmonas iam induratas, ac segre folubiles, cV id genus quoque eryfipelata* 
Eadem tacultate epinycl:idas cV herpetes fanat* Habet quiddam etiam in fe abfter- 
forium, quo lepras curat . Porro femen eiuspotum lumbricos interficit, maxime 
Brafsica: Aegyptfa?,quanto ea Ccilket temperatura ficcior eft.Sane amara? qualita- 
tisparticepsfemeneft, ficutuidelicet omnia alia medicamentaqua?ad lumbricos 
idonea funt ♦ Secundu eandem facultatem ephelidas, lentigines, &qua?cunc£ alia 
■modica abfterfione poftulant,adiuuat,Caules Brafsicecombufti,cineres efFiciunt 
admodum deficcantes,ut uidelicet iam cVadurente uim participent.Hac ratione e* 
ueterem adipem comifcentes,ad inueteratos laterum dolores, & Ci quid eius fuerit 
generis,adhibent.Nam ualenter digerens medicamentum efficitur.Brafsicg quo^ 
que fuccus purgandi quandam uim obtinet : contra folidum eius corpus ficcitatis 
ratione cohibere magss quam incitare deie&ionem poteft ♦ Proinde quum expel^ 
lere alui excrementa propofitum erit, aheno in quo elixa una cum aqua fuit , pro^ 
pius admoto,ipfam eximere confeftim,uafculoc| in quo paratur, oleum cum garo 

inrice< 



41$ PLANTARVM HISTORUE CAP, CLVII, 

Cinncereoportebit,Athumentealuum0ccareuolentes,quummecliocriterbuli](re 
uidebitur 3 priore aquaeffufa repentealiamcaientemmijcimus,acita rurfusinea 
difcoquimus ufquedum tenera flaccidacp euaferit. 

E X PLiNIO, 

Cato crifpam maxime probat 3 dein leuem grandibus folrjs 3 caulc magno . Pro, 
deffetraditcapitis doloribus 3 oculoru caligini 3 fcintillationibuscf! 3 uel ftomachido, 
loribus 3 crudam ex aceto cVmelle 3 coriandro 3 ruta 3 mentha 3 laferis radicula 3 fumpta 
acetabulis duobus matutino.Tantamcp effe uirn, ut qui teranthac, ualidiores fid 
ri fe fentiant.Ergo uel cum uino tritam 3 forbendam 3 uel ex olei intinctu fumenda. 
Podagra? autem, morbisq? articularrjs illini cum ruta 3 coriandri cV falis mica, hor> 
dei farina. Aqua quoque eius deco&a 3 neruos articulosq; mireiuuari.Si foueantur 
uulnera cVrecentia cV uetera 3 etiam carcinomata, qua?nullis alijs medicamentisfa, 
nari poffunt.Foueri prius aqua calidaiubet, cV bis die tritam, imponi.Sic etiam fi, 
ffulas eluxatas, cV tumores reuocari, quaque difcuti opus fit . Infomnia etiam, uu 
giliasq? tollere decodam, fi ieiuni edantquamplurimam ex oleo cV fale.Tormina, 
11 decocta iterum decoquat,addito oleo cV fale 3 cumino 3 polenta.Si ita fumatur finj 
pane 3 magis profutura.Inter reliquabilem detrahitper uinum nigrum pota.Quin 
cV urinam eius qui Brafsica efitauerit, afferuari iubet, calefa<ftamc£ neruis remedio 
effe. Auribus quoq? ex uino fuccum Brafstca? tepidum inftiliari fuadet . Idq? etiam 
tarditati audientiumprodeffeaffeuerat.Etimpetigines eademfanari fineulcere* 
Gra?ci biles detrahere non percocla putant Jtem aluum foluere, eandemc^bis co* 
dtam fiftere. Vino aduerfari 3 ut inimicam uitibus. Antecedentein cibis caucri ebrie 
tatem * Poftea fumpta crapulam difcuti. Hunc cibum cV oculoru claritati conferre 
multum, fucco uero cruda?angulis uel tantum tadtis cum Attico melle, plurimii» 
D Hippocrates cccHacis,dyfentericis bis cocta cum fale dari iubet. Itcm ad tenafmon, 
cV renum caufas. Ladis quoq^ ubertatem puerperis hoc cibo fieri iudicans, cV pur^ 
gationem fccminis.Crudus quidem caulis Ci edatur, partus quocp cmortucs pclln 
Inuenio cV a podagra liberatos edendo eam 3 decocta?q? ius bibendo.Hoc cVcardia* 
cis datum cV comitialibus morbis addito fale. Item fpleneticisin uino albo pcr dies 
quadraginta.Contrauerbfingultuscumcoriandro,cVanetho 3 cVmeIic 3 acpipere, 
cVaceto.Illitam quoqueprodeiTeinflationibus ftomachi.Item ferpentiu i(ftib.us 3 o£ 
fordidis ulceribus cV uetuftis 3 uel ipfam aquam cum hordeacea farina.Succu ex ace 
to 3 uelcumFa:nogra?co.SicaliquicVarticulis 3 podagris9imponunt.Epiny(ftidas 
acquicquidaliud{erpitincorpore 3 impofitaleuatJtemrepentinascaligines:hascV 
fi mandit ex aceto. Sugillata uero cValios liuores puraillita. Lepras cV pforas cum 
alumine rotundo ex aceto. Sic cV fluentes capillos retinet . Epicharmus teftium & 
genitalium malis hanc utilifsime imponiafferit . Efficacius eandem cum faba trita. 
Itern conuulfis cum ruta. Etmuris aranei morfus, foliorum aridorum farina alte, 
rutraparte^xinanit. Stirpium Brafsica?aridorum cinis 3 inter cauftica intelligitur. 
Ad coxendicu dolores cum adipe peruetufto.Piura de Brafsica? uiribus uide apud 
Catonem de re ruftica,cap.clvrj . 

EX SYHEONE SETHI. 
Malum cV melancholicufuccum procreat.Vifumhebetat 3 cVfomnuperccntra 
ria infomnia interturbat. Succus eius aliquatenus purgancorpus uerb eius uentrc 
fiftit. Quapropterin quibus humectaaluum exiccareuolumus 3 ipfam modicedc' 
coquentes 3 aquamc^ primam abi]cientes, confeftim alteri aqua? feruenti indimus: 
nihilenimnequeaeris.nequerrigida-aqua^quodbiscoquiturtangeredeberj^fti 
ua Brafsicapeioris fucci eft quam hyberna. Cituero urinam 3 lumbricosinterficit, 
cVrjsquiexuinocrapulalaborant auxiliatur.Ferturautem quod ab humiditatc 
ortamhebetudinemianet. Coclacumpinguicarne,plurimum noxa?atquc uittj 

amittic. 




PLANTARVM HISTORIAE C AV* CLVII, 419 

A amittit.Fios eius proprietate quadam femen genitale corrumpit,utero impofitus, 
g^mulieresconcipereprohibet^Pulmonem laxlit,Traduntquoquefi ante alios 
cibos affumpta fuerit, ebrietatem arcere, Et quod eius fuccus cum melle fuinptus, 
maonificedefediones uocis iuuet, Vulneribus impofita,ea conglutinat,8c' malefi- 
ca uicera 3 cV induratas inflammationes fanat, 

DE CRVCIATA» CAP> CLVIII»- 

NOMiNA, 

vo nomineueteres hancherbamappeliauerintnondum compertum 
habeo ♦ Neque enim Ifatis eft, quam uulgus Saponariam uocat, ut fuo 
loco doeebimus,ideoq$ nomen quoillam nominaremusfingendum 
fuit. Ad imitationem autem Germanicse nomenclaturaz Cruciatam di^ cruddiaeur 
ximus,quodeiusradixmmodumcrucistransfoflafit, Vthocetiam nominegra^ ^* 
ce swfOTVTT®' dici poffet ♦ Germanice <ZvcntycoviVQ/&lpcvcnfti<fy/& OQabclgccv swyoW©** 
nuncupatur, 

FORMA» 
Caulem rotundum obtinet,dodrantalem,m fummo rubentem, alas multas ha^ 
bentem,equibus fingulis bina folia craffa,angufta 5coblonga,floresc£ orbiculatim 
purpurei e filiquis coloris herbacci prodeunt ♦ Radicem albam, longam, crucis in^ 
ftar ab utroc^ latere perfbratam,a qua ilii nomen inditum eft* 

LOCVSf 
Nafciturlocis incultis* 

TEMPVS, 1 
3 Floretluliomenfe- 

TEMPERAMENTVM* 
Admodum amara eft,unde facile colligere licet calidam & ficcam effc 

VIRES, 

Recentiores eius effe magnum contra peftilentise uenena ufum tradunt , Item 

quod ea qua? in thorace funt educere ualeat, Quse fane fingula prscftare poffe ama, 

rusfaporquiilliineftabundedocet, Abfterguntenimexpurgantcpamara, cVquas 

in ueniseft craisitiem incidunt, Galeno libro quarto de fimpl. medicamentoru 

facultatib, cap, decimofeptimo, autore,Quamobre menfes etiam mouet,comitia^ 

ii tnorbo competit, cV alia quae amaris ab eodem tribuuntur,praeftare poteft , 

Vulneribus etiam glutinandis mirifice conducit, 

DE CISSO, 




DE CISSO CAP» CLIX* 4 zx 

N O M I N A. 

j|i s 2 o 2 grgce,HcderaIatine,^bew Germamcedicitur. Athenicnfcs cflbscvwiri* 
1 bacchum appellarunt Citton, quo nominc rigeiis Hedera qua? fine ad rm* 
mi ™cufoftat,folaomnium generum ob iduocataeftCiffosrediuerfo 
§J I Jnimquanifirepensn^^ Di w^ 

nominata eita Baccho, quiprimus cx Indis in Gra?ciam Hederam afportauit: uel 
quodintuteiaeiusfuerit. Namutilleiuuenisfemper,itaha?c uiret. Nec fecus o^ 
mnia, ficut iiie mcntes hominum, iiligat, Hedera uero dida eft, quod uetuftis pa> mdmunde 
netibus ha?reat:uel potius quia editapetat,& altediuagetur : uel quiaid cui adha?. ««*&*<. 
ferit, cdatatque corrumpat. 

GENERA» 

Plurimas,Diofcorideautorc, figillatim habetfpccies, fed maximegeneralcs tan 
tum tres. Candida enirtt quedam dicitur, eo quod candidu" fert Gm&aihxc fccmina candid*. 
a Piimo uocat . Germanis ufciflcr ^rpbcw nominari comode poteft. Altera nigra, *%*. 
qua?nigrum producit fru&um:ha?cPiinio mas nominatur. Germanis f^ 
t§cr^pl?cw. Ha?c etia parietibus obrepit, murisq? pertinacius ha?ret quam u t poC 
fit abire , hmc tfDsmrcpbew Germanis uocatur, ■& 3S*umcpbcw/quod fcilicet ar. 
bores fuo complexu ftrangulet.Tertia priuatim Helix,id eft,clauicuia,& hederu. Hdix> 
lanuncupatur.Germanis^lcw^pbew/obet^rbepbcw* 

F o R M A. 

Nigra, qua? in Germania noftra prouenit, arbores cVparietes radicofis ample. Nrgnr. 
cT:itLU'brachiis,intotumfruticofa,foliaprimumcumpubefcitangulofa,compIuri. 
mumintrianguiamfaciemexeuntiahabens.Vetuftiorirotundantur,pinguia,du 
ra,immortali uiror erflor e exilf,uitigineo, non inodoro:bacds primum herbaceis, 
Bmoxatris,&nonnunqua croceis,longioripediculoin uua?modumdependentL 
bus,fparfioribus racemis non in globum candida? modo coeuntibus,fed in acinos 

difciTtis.Radicenirmerofa,denfa,flexuofa,cotorta,acfurculofa,necadmodupro^ 
funda.Candidainter mediafolia^ 

ximeramola &robufta,corymbis,hoc eft,racemis in orbem circumadis, aut folio 

albicat. Hefix quantu muis diu uiuat, Theophrafto autore, nunqua fert frucftum, uelicit. 

adeoqp fterilitate a ca?teris diftat. Parua tenuiaue huic folia,angu!ofa & rubra, uiti, 

cula?q?teuues fine corymbis. 

LO CVS. 
Hedera aquis gaudet.Nigra pafsim circa muros crefcit.Helix uer6 in fyluis hu^ 
miferpit. 

TEMPVSf 

Nufquam non uirct Hedera. 

TEMPERAMENTVM. 
^ Hedera ex contrarfjs copofita cft facultatibus: habet enim quiddam adftringen 
tis fubftantia?,qua? terrena &frigida eft. Habet etiam nonihil acris, qua? calida eft. 
Nec deeft tertia,aqueam nanq? fubftantiam quandam tepidam obtinet,certe Ci uu 
ridisfie. Siquidem dum arefcit, ha?cprimaexhalet neceffe eft,manetq? qua?terrea 
eft&frigidaadftrmgensc£,8<: ea qua? calida cVacris. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Hedera omnis acris & adftringens eft. Nemos tentat. Flores trium digitorum 
carptu,in uino bis die poti,ad dyfentericos faciunt. Ambuftis cum cerato illiti pro^ 
£ nt * Teil f era ^° lla CX aCet ° coc ^ a > aut crua * a cum pane detrita,lienes fanant.Folioru 
&corymbommfuccuscumirinounguento, melle,aut nitro naribus infunditur. 
bt contra ueteres capitis dolores ualet,atque eo perfunditur caput cum aceto cVro 
iaceo.DoIentibus 8t"purulentis auribus cumolcomcdetur.Nigra^hederefuccus, 



n aut 




HEDER A 

NIGRA. 




HEDERA 

H E L X X» 



^- / )MttoJ£?hw>* 



n % 



4H PLANTARVM HISTORIAE CAP, CLIX, 

G autepoticorymbiimbecrtiitateparfunt,mentem9turbantlargiusfumptuPiIu!jc 
quinque corymboru trita? calefa&a?c> in malicorio cum rofaceo fi inftillentur in 
contrariaaurem^doloremdentiummitigant.Denigrant capilium illiti corymbi. 
Folia in uino decocla^omniu ulcerum generi,etiamfi cacoethe fint,illinuntur. vi 
tia cutis in facie cV ambufta, uti iam diximus decocT:a,fanant. Mouent menfes triti 
& fubditi corymbi . Iidem poti poft purgationes fccmiaaru drachm^ pondere fte, 
riiitatem faciunt. Pediculus folioru meiie irrigatus , ac uulua? inditus, menftrua & 
fcctus extrahit.Succus inftillatus in naribus,graueoIentia cVputredines expuroat. 
Lachryma eius depilat^pediculoscp illita necat. Radicum fuccus cum aceto potus, 
phalangiorum morfibus fuccurrit. 

EX GALENO, 

Viridis, folrjs eius in uino deco&is, ulcera grandia conglutinat, qua?que mali- 
gna funt,ad fanitatem reducit . Igne etiam fadas exulcerationes cicatriceincludit, 
Cum aceto decodafolialienofis profunt. Flores autem quodammodo ualidiores 
funt,ut adleuorem redafta cum cerato ambuftis conueniant.Pra?terea fuccus m& 
dicamentu eft,quod naribus infufum capitipurgando idoneum exiftit. Vetuftas 
aurium fluxiones fananad ha?culceraueteratum in auribus, tum in naribus. Por, 
r6 fiacriorappareat, autrofaceo, autdulcioleo mifceatur . Lachrymaeius pedicu, 
losinterimit,pilisnudat,ufqueadeocalida?poteftatisutobfcureadurat. 

EX PLINIO, 

Naturaomnium Hederaru in medicinaanceps. Mentem turbatcV caputpur,. 
gatlargius pota.Neruis intus nocefc Iifdem neruis adhibita foris prodeft . Eadem 

naturaqua?cVaceto 5 eieft.Omniageneraeiusrerrigerant.Vrinamciuntpotu ca' 
pitis dolorem fedant, pra?cipue cerebro : continenticp cerebru membrana? utiiiter 
D mollibus folrjs impofitis,cum aceto &rofaceo tritis & decocl;is,addito poftea rofa^ 
ceo oleo. Illinuntur autem fronti, & deco&o eoru fouetur os,caputq? perungitur, 
Lieni cV pota & illita profunt. Decoquuntur cV contra horrores febrium,cruptkv 
nesc^ pituita?, aut in uinoteruntur . Corymbi quoquepoti uel iliitilienem fanantj 
iecinoraautem illiti.Trahunt & menfes appofiti.Succus Hedera? ta?dia nariu gra^ 
ueolentiamq? emendat,pra?cipuealba? fatiua?. Idem infufus naribus caputpuraat, 
efficacius addito nitro.Infundituretiam purulentisauribus,aut dolentibuscum 
oleo.Cicatricibus quoque dccorem facit. Ad lienes efficacior alba? eft,ferro calefa* 
c1:us:iatisq? eft acinos fex in uini cyathis duobus fumi . Acini quoque ex eadem aL 
ba terni, in aceto mulfo poti,tineas peilunnin qua curatione uentri quoque impo^ 
fuiCTeeosutileeft.Hederarquamchryfocarponappellauimus, baccis aurei coloris 
uiginti,in uini fextario tritis, ita ut terni cyathi potentur, aqua qua? cutem fubierit, 
per urinam educit Erafiftratus. Eiufdem acinos quincg tritos in rofaceo oleo, cale^ 
factoscp in cortice punici,inftillauit dentium dolori a contraria aure. Acini,qui cro 
ci fuccu habent, pra?fumpti potu,a crapula tutos pra?ftant. Item CmguinQ excrean, 
tes,aut torminibus laborantes. Hedera? nigra? candidiores coryrnbi poti fteriles 
etiamuirosfaciunt.IlliniturdecocT:amuinoomniuulcerumgeneri,etiamficacoe- 
the fint.Lachryma Hedera? pfilothrum eft,phthiriafimcptollit.Flos cuiufcunqpge 
neris trium digitoru carptu,dyfentericos cV aluum citam emendat,in uino auftero 
bisdiepotus.Etambuftisilliniturutilitercum cera . Denigrant capillum corym» 
bi.Radicis fuccus in aceto potus,contra phalangia prodeft. Huius quoq? Iigni ua* 
fe fpleneticos bibentesfanariinuenio.Etacinos terunt, moxcpcoburunt, cV itaillL 
nunt ambufta,prius perfufa aqua calida.Suntqui cVincidat fucci gratia 3 eoq! utan< 
tur ad dentes erofbs, frangiq? tradunt, proximis cera munitis ne ledantur, 
Gummi etiam in Hedera qua?runt,quod ex aceto utilifsi^ 
mumdentibus promittunt. 



DE CE' 




4* DE CERASO CAP^ CLX» 

NOMINA, 

| fi p a 2 o s Grecis,Cerafus Latinis, Germanis $jvfc\)mbanm dfcftur. 

| Cerafumautem arborem,ut Atheneusrefertlib.rj.Dipnofoph.aCe. 
rafuntePontica ciuitate,primusin ItaliamLuculIusintulit,debellato 
Cerafutmde *SU!3m3$ Mithridate . Illeidem eft qui etiam fruftum cognomine ciuitatis ap. 
dia*. pellauitCeraftum. 

GENERA, 

Multa Cerafiorum funtgenera, in Germania tamen tria,quodfciam,duntaxat 

vfvmim. proueniunt. Primi enim generis funt rotunda, acmaxfmerubent, fuacp uoceillis 

seandmt. dicuntur Zmotdlm, Alterius generis, quod ad figuram attinet,prioribus fimilia 

funt,differuntautem colore, quiillis ad nigredinem accedit. Vocanturautem ho. 

Tertium. rum lingua U>etd?fel,Tertrjgenerispra?diclisminora funtaclongiora, partimcp 

rubent,partim nigricant : a nonnullis priuatim Hirfd?cn uel Kcv(ci)m appellan. 

tur. Nos una icone omnia tria complexi fumus. Qua? in utroq? genere nigra funt, 

ca uefcentiu manus &labra fucco fuo,qui fanguineus eft,mororu inftar inficiunt. 

F o R M A. 
Cerafus folio fere Mefpili,duro,latiore,cV in ambitu ferrato coftat,cortice leuo, 
in candido nigricante,flore albo racematim congefto, frudu rubro aut nioro/ma* 
gnttudine faba?. 

tocvs, 
Frequens eft in ommbus hortfs Cerafus. Que. tamen pofterioris generfs Cera, 
fia profert,fn fyluis nonnunquam &nemoribus etiam reperitur. Gaudet autem 
aquofis montibus. 

T E M P V S. 
x> Iunio ac Iulio potifsimum menfibus fruchis mataritatem confequitur, Florcs 
primo ftatim uere apparent. 

TEMPERAMENTVM. 
Ceraforum non unum idemqj eft temperamentum, quod ex eorundem facut 
tatibus perfpicuum fit. Symeon tamen Sethi frigida & humida efle tradit. 
VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Cerafia quidem ipfa i^ uiridia furnantur,uentri utilia funt. Eadem ficcata aluum 
fiftunt.Gummi Ceraforum cum uino diluto fumptu,uetufta?tufsi medetur.Gv 
loremcommendat, Vifum exacuit. Appecentiam inuitat, Idemex uino potucaL 
culofisauxilioeft. 

EX GALENO. 
Cerafus arbor fruclu fert non paris adftridionis in omnibus particulatfm plan, 
tispartfcipem.Nam &inhorum, ficutetfam malorumgranatorum, cVmalorum, 
quibufdam auftera qualitas, in quibufdam uerodulcis, in nonnullis autem acida 
exuperat.Quinetiam ipforum dulcium eaqua?nondum concocftafuntacmatura, 
qua?dam admodu acerba funt,qua:dam fimiliter moris acida. Sed in moris imma^ 
turis acida qualitas acerba exuperat,in Cerafrjs non femper.Ergo quedulcia funt, 
magis qua?in inteftinis funt fubducunt,fedminusapta ftomacho funt, Contra 
auftera. Quaxunq? ueroacidafunt,eapituitofis excrementofiscpftomachis con/ 
ueniunt.Siquidem aufteris magfs exiccant, & nonnihil etiam incidunt. Porroip^ 
fiusarborisgummicomunemomnibus uifcofis&mordacitatem expertis mediV 
camentis facultatem obtinet,qua? cVad arterias exafperatas acc5moda eft.Proprie 
autem (fi quidem uerum eft quodquidam fcribunt)calculis uexatoscum uinopo 
mm adiuuat.Nam ficilli tenuium partium quardamfacultasineft. 

E X P L I N I O. 

Cerafa 8c"aluum molliunt, ftomacho utilia. Eadem ficcata aluum fiftunt, urfnl 

ciunt* 




PLANTARVM HISTORIAB CAP t CLX, 417 

A ciunt. Inuenio apud autores, fi quis matutino rofcida deuoret cum fuis nucleis, in 
tantum leuari aluum,ut pedes morbo liberentur, 

EX SYMEONE SETHI. 

Cerafia mali fucci funt,uentrem fubducunt,humidum uentricululedunt, prse^ 

fertimcum non funtmatura , Profuntautem calidis cV Occis uentriculis ac tempe 

raturis*Gummi uerb arboris cum uino fumptum calculofisauxiliatur, 

A P P E N D I x. 

Suntqui tradunt gummiquodex arboredeftillatueteri tuisi mederi, exqjuf' 

110 fumptum gutturis lenire afperitates,faftidia difcutere,8t" ciborum appetentiam 

moliri ♦ Colorem cutis faceregratiorem, 6C oculis afferre claritatem ♦ Lichenes in* 

fantium ex aceto fanare* 

DE CYANO CAP» CLXD- 

NOMINA, 
v a m o 2 Gra?cis, Plinio & Latinis alrjs Cyanus appellatur , NonnuL 
lis Baptifecula,quod fecantibus cVmetentibus officiat,retufa in eius oc Buptifecula. 
curfu falce . Nam cV feculam ueteres falcem dixerunt . Rectius tamen 
Blaptifeculauocaretur,quod bhzrf&y Gra?cisnocerefignificet. Noftri 
floremfrumentorum,Germaniautem biavo^otnhimnm nominant, quodfcilb ?hs frumentoru 
cetinfrumentario nafcat agro, Cyanos uerodic*ta eft ha?cplanta, ob florem quem cyanoscurditlu 
profert cceruleum, autquodhonorem nomenq? dederit cccruleo colori . Hinceft 
quod pueri in hodiernumu(que diembarbulascalycibuserutas,excandidooui 
liquore terant,quo in pingendis grandioribus literis cccrulei nitorem mentiantur» 
B FORMA, 

Caulis illi eft angulofus,folia angufta & oblonga, calyces rofarum, fed iquarofi 
atque triftes,quos plurima? ccemlea? ftipant barbula? t Radix oblonga, lignofa, n> 
bris quibufdam capillata» 

LOCVS, 
Triuialis flos eft,pa(sim in frumentis nafcens* 

T E m p v s. 
Ianio potifsimum menfefloret,necparumgratia?fuocoeruleocolorefrumen- 
tis adfert. Hinc eft quod rufticorum etiam coronis inferatur, quanquam inodorus 
prorfus fit, 

TEMPERAMENTVM. 
Frigida? eft temperatura?atqueadeo repellentis,id quod guftus etiam facileindi 
cat,uifcofitatem manifeftam,& nullum prorfus caloris indicium pra? feferens» 

V I R E S. 
Recentiores re&e tradunt huicherba? facultatem ineffe, qua oculis alrjsq? partk 
bus inflammationelaborantibus profit» 

n 4 DE CROJtt* 



428 




2M<ttt>£omMumcf?« 




DE CROMMYO CAP^ CLXII* 4*$> 

N O M I N A. 

p o m m r o n Gra?cis,Cepa,86'n neutro Cepe,Latinis dicitur, Officine 
genuinum nomenretinuerunt.Germanis ^wibel appellaturrquodfa 
neuocabulum a Gallico detortum efTe uidetur : quandoquidem Galli 
_ruaIinguaCepamuocentSibouIam,Crommyonautem a AriftoteIeincra««;;ottK« ; 
problematis autore, didum eft, quod oculi pupillam comprimi cogat. Nam ocu. dtdiQum, 
los uellicando exprefsis fubindelachrymis contrahi pupillas certum eft. Itidem li^ Cc ^ V urc m "' 
brononoDipnofoph.teftatur Athenseus.Cepaueroacapitis magnitudine» c * Ut 

FORMA, 
Folia habet fere porracea,intus concaua:cauIem teretem rotundumq?,per cuius 
faftigium flores primum candidi,ac fubinde femen,in orbem fparguntunradicem 
capitatam pluribus compa&a tunicis,que fummatim prsetenuibus rufiscp ueftitur 
membranis,uertice nigricante,a quo fibrse capillitrj modo fruticant, 

LOCVS, 
Terram Cepx amant pinguem , uehementer fubaclam &irriguam , pafsimcp 
hodie in omnibus plantantur hortis* 

TEMPVS» 
Floret Iulio potifsimu menfe, & deinceps femen profert, quod non ante legen, 
dum,quam cum nigrum colorem pras feferet ♦ Siquidem eo colore perfedionem 
fatetur,nigritiaq$ maturitatis index efL 

TEMPERAMENTVM, 

Ex quarto eft ordine excalefacientiu^eiTentiacp eius crafTarum eft partium.Si fuc 
cum eius exprimas,quod reliquum eft admodum terrese fubftanti'* eft,eiuscp cali. 
B dsejat fuccusaquea?aeria?c£caliditatis, 

VIRES. EX DIOSCORIDE» 

Cepa5ongaacrioreftquamrotunda 3 itemflauaquam candida, ficca quam ui- 
ridis, & cruda quam co&a, aut fale condita ♦ Omnes tamen mordicant, flatus ou 
gnunt,appetentiam inuitant,extenuant,fitim excitant,faftidium pariunt & expur 
gant. AIuo utiles funt. Detradis tunicis inqj oleum conie<fta?,ac pro glandibus fub 
dita?,hemorrhoidas, reliquasq? excretiones aperiut.Succus cum melle illitus, ocu^ 
lorum hebetudinibus, argemis, nubeculis, cVincipientibus fuffufionibus auxilia. 
tur,anginaq^Iaborantibus.SuppreflTos menfes mouet. Caputpurgat naribus infu 
fus.Canis morfibus cum fale,ruta & melle illinitur. Cum aceto autem in fole inun 
cttis alphos fanat.Cum pari fpodio, fcabras Iippitudines fedat. Varos cum fak re- 
primit.Contracalceamentorum attritus,cum gallinaceo adipe utilis eft. Alui fluo^ 
ribus prodeft. Aurium grauitati,ac Conitui confert. Ad purulentas aures,& elicien 
damaquaminijsinterceptamualet, Alopecia? earum fucco utiliter perfricantur: 
celerius enim quam Alcyonium pilos euocat. Largior Ceparum cibus capitis do. 
Iores ciet. Cocla uehementius urinam pellit ♦ In morbis, cocla etiam, copiofius co. 
meftajethargu effrcit,Cum pafsis uuis,& fico illita,tubercula cocoquit & rumpit. 

»EX GALENO. 
Hemorrhoidas aperit,tum appofita,tum cuaceto inuncfta Jn fole alphos abfter 
git,& alopecijs attrita pilos Alcyonio citius reftituit.Porro fuccus eius rjs qui fufrii 
fione oculoru laborant,autaciem oculoru obtufam pra: crafsitudine humoru obti 
nent,inunclusprodeft.TotaCepamanducataflatuofaeft.Itac^quetemperatura 
funtficciore,minusflatuugenerant.CrafToscorporishumoresextenuat,glutino. 
foscpinddit.Bis tamen autter in aqua decoda,acrimonia fpoliatur, quanquam ne 
fic quidem uim perdit extenuandi t uerum facultate quandam obfcurifsima alendi 

corpo^ 



43° 







CEPA 



%toM* 



is 




PLANTARVM HISTORIAE CAP, CLXII, 43I 

A corpork exinde acquirit,cuius antea quam decoqueretur,nihiI prorfus obtirtebat* 

EX PLINIO, 
Ccpxolfaiiuipfo 8£ delachrym ationi, S£caligini rrtedentur, niagis uero fuc* 
ciiiiunftione.Somnum etiam facere traduntur, & ulcera oris fanare, commandu^ 
cata?cum pane. Etcanis morfus uirides ex aceto illita?, aut ficce cum melle cV uino, 
ita ut poft diem tcrtium foluantur. Sic SC trita fanant ♦ Toftam in cinere epiphoris 
multiimpofueixcumfirinahordeaceaj&genitaliumuIceribus.SuccocVcicatrices 
oculorum.c^ albugines,8^ argemas inunxere,2>£ ferpentium morfus,8c" omnia uL 
ceracum melle. Item auricularum cum lacte mulierum, SCin ijfdem fortituacgra<- 
uitatem emendantes, cum adipe anferino, aut cum melle ftillauere. Et ex aqua bu 
bendumdederuntrepente obmutefcentibus. Irt dolore quoqjad dentes colluen^ 
dos inftillauere,& plagis beftiarum omnium,priuatim fcorpionum. Alopecias rri> 
cuere SC pforas tufis cepis.Coctas dylentericis uelcendas dedere,cV contra lumbox 
rum dolores.Purgamenta quoq? earum cremata in cinerem, illinentes ex aceto fer 
pentiu morfibus,inter ipfas quoq? multipedes ex aceto.Reliqua inter medicos mi* 
radiuerfitas.Proximi inutilia efie praecordrjs SC conco&ioni, inflationemqp cVfiV 
tim facere dixerunt. Afclepiadisfchola ad ualidum quoqj colore proficihoccibo, 
Bt fifuccum ieiuni quotidie edant,firmitatem ualetudinis cuftodiri, ftomacho uri* 
lia eiTe,ac fpiritus agitationi, uentrem mollire, ha?morrhoidas pellere fubditas pro 
balanis, fuccum cum fucco fccniculi contra incipientes hydropifes mire proficere. 
Item contraanginas,ruta SC melle.Excitari eifdem lethargicos» 
EX SYMEONE SETHI, 
Cepalotium cit,cVfemen genitale gigniuCibi appetentiam excitat.Capftis do* 

B loresfacit, cV ftomacho ofFicit. Rationem etiam, ut aliqui ferunt,la?dit, Si uero co^ 
quatur, plurimum malignitatis deponit, cV utilis fit ad thoracis afperitates, &C tuC 
(es> Ha?morrhoidas impofitaaperit, cVcumaceto inunclum alphos extergit. Etfi 
autem craffarum partium fubftantia habeat, humores tamen cralTos cVlentos ex^ 
tenuat* Ventriculum uero inflat,Si crebrius quis ea utatur 3 in lienis uitiaincidit, 

DE CAMPANVLA» CAP^ CLXIII* 

NOMINA» 
1 V V M nobis non conftet quo nomine ueteribus appellata fit ha?cherba, 
placuitillamCampanulam, aflorumfimilitudine,qui campana plane cmpmuUm* 
referunt, nominare. Germanis \~)al$tt<mt 3 hoc eft Ceruicaria, dicitur, dedau, 
quod fcilicet ad oris,& ceruicis,fauciumc£ mala mirifice conferat» cowwrw. 

F O R M A. 

Caulem profert quadrangularem,hirfutum,rubefcente,folia oblonga,hirfuta, 
inextremitatibus inciCa. SC ferrata, ad Vrticam proxime accedentia, flores purpu- 
reoscampana?autcalatho fimiles, inmedio luteum quid prominens obtinentes, 
quibus emarcefcentibus in rotundis capitulis femen prouenit, Radicem multifL 
riam intortam,& candidam» 

L o c V S» 
Gignitur in pratis ficcis,in quibus dumeta plurima exiftunt»Propemodu enira 
nunquam nifi in dumetis reperiri poteft. 

TEMPVS. 
Floretlunio cV Iulio menfibus* 

TEMPERAMENTVM» 
Guftu adftringit,uthinc exiccandi illi uim eflfe quifo^ conrjcerequcak 

• YIRES, 

Adftringendi habet facultttemjdeo^deco&umillius uniceadoris cxulcera^ 

ciones, 





PLANTARVM HISTORIAE C A P r C L X I I U 433 

A tiones, aliaqp eiufdcm mala qua? adftricfiione indigent,confert ♦ Vtilis etiam haud- 
dubiead alia qua?uis ulcera,ob infignem quam obtinet in exiccando facultatem* 

DE CALAM INTHAv CAP» CLXIIII* 

NOMINA, 
g»i a a a m i n © h Grecis, Calamintha Latinis, officinis Calamentum no^ 

| minatur.Germanicasappellationes paulopoftindicabimus.Calamin CakmintU^ 
tha uero dicitur quafi uel bona,uel utilis menthamanq? nidore fuo fer^ **&&*• 
pentesfugat. Quod teftatur etiam Ariftophanes rjsuerbis; avJio&s 
whcc{Avksj$MsiAKsiKv, Nifiquisexiftimet a ^a?, hoceft,ligno,quafilignofamap^ 
pellari mentham» 

GENERA, 
Calaminthae Diofcorides tria facitgenera.Primum amat montes,ideo huius ge vrimum, 
nerisCalamintha montana uocatur.Germanis Bteittobct* &<t%minimQ dicitur. 
Alterum Latini proprie Nepetam,uulgus e6 quod Pulegio fimile fit/ylueftre Pu secundum, 
legium nominat. Germani etia uulgi opinione fequentes, wtlfrctt poley & lvotn> Pukgiumfylue* 
mun% uocant. Officina? pro Calamento hoc folo genere utuntur , Tertium Men. ^ rc ' . 
taftro fimile eft, Germanice <5cdmun% comodeappellatur. TMim. 

FORMA, 

Primum Calamintha^genusfolia Ocymo fimiliahabet,fubalba,ramulos angu 

lofos,florem purpureu. Alterum Pulegio fimile eft,maius tamen,propter quod 

quidam,utdi&umeft,fylueftrePulegium nominant, quoniam cVodorem illius 

a?muletur. Tertium Mentaftri fimilitudine eft 3 l ongioribus folrjs,caule & ramis 

B prazdictis maius/ed minus efficax;flore luteo» 

LOCVS, 
Primi generis Calamintha iri montibus & afperis gignitur,unde SC montana di 
(ftaeft. Alterius in campeftribus cVagris.Tertrj inaquofis iocis» 

TEMPVS» 
FlorentluniOjpotiisimum uero Iulio,menfe f 

TEMPERAMENTVM, 

CalaminthaefTentfaeft tenui &calida,ficcac|s intertio quodammodo ordine* 

Horum manifeftafuntindicia,partim guftuapparentia,partim experientia cogni 

ta, Guftu quide acris & palam calida eft, ac paulum omnino amaritudinis obtinet. 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Omnium folia guftu feruentiaadmodum &acria»Radixinutilis. Potaautillita 

demorfis a ferpente opitulatur . Deco&um eius potum urinas & menfes expellit* 

Ruptis,conuulfis 3 orthopncea?,torminibus,cholera: 3 rigoribusc^ auxiliatur . Pra> 

fumptain uino uenenis refiftit.Regium morbuexpurgat.Lumbricos &afcaridas 

cum fale & melle pota,enecat. Nec fecus cocla cruckq? fi terat.Elephanticos efitata 

adiuuat 3 fipofteaferumladisbibatur.FoliatritacVappofita 3 menfesducunt,cVfce 

tus interimunt. Accenfa aut fubftrata ferpentes fugant.Nigris cicatricibus cando^ 

rem reddunt,in uino coCta & illita. Sugillata tollunt. Ifchiadicis imponitur, uthu- 

moremexaltoeuocet,meatus9tranfmutet 3 fummamcutemexurens»Vermesne< 
cat fuccus auribus inftillatus» 

EX GALENO. 

Periclitantibus cVcorpori admouentibus extrinfecus impofita, primuquidem 
ualde excalfacit & mordicat,cutemc£ Ianiat,poftremo etiam ulcus efficit.In corpus 
autem intro afliimpta, tum ipfa per fe ficca,tum etia cum melicrato,perfpicu6 calfa 
cit.cVfudorem ciet,omneqjcorpus tum digen\tum exiccat. Earaticnedudiqui^ 
dam ipfam contra rigores per circuitu repetentes adhibuerunt , foris quidem oleo 

o inco^ 




CALAMINTHAE PRI 

M V M GENVS, 



#4t#nmwtttj* 




CALAMINTHAE 

CVNDVM GENVS. 





CALAMINTHAE 

TERTIVM GENVS, 



6ttkMtx%> 




\ 

■PLANTARVM HISTORIAE CilP, C.LXIIII, 4 37 

A incoclam toti corpori inungentes cum fri&ione non fegni,intro uero aflurnentesi 
ficuti eftdicftum . Quinetia & coxendicibus eam quidam in iroritudinibus ifchia! 
dicis tanqua ftrenuum remediu illinunntrahit enim qua? in profundo ha?rent, to. 
tumqj adeo articulum excalfacit, cutemq? non obfcureadurit, menfesq? tum pota, 

tumappofitaadmodLiefficaciterprouocat.Bonumetiamelephanticoruremediu' 
non e6 tantum quod ftrenue tenues humorcs digerat,uerumctia quia extenuet & 
incidat ualenter craflos,quales funt qui hunc m orbu procreant. Sic cV cicatricibus 
atris candorem reddit,& fugillata digerit.Sed ad taliarecentem magis quam aren. 

temadhibercpra;(tat.(iuippearefadauehementiorredditui%cVadurenduprom 
ptior.Porro talis cum fi t, ad uenenataru beftiaru morfus aiTumitur,ueIut etia cau. 
teria,& quaxunqj medicamenta calida funt cVacria,tenuiumq? partiu, quarcp facile 

exakoadfefecircumiacentcomnemhumiditatepofluntattrahere.Ca?temqu£ciL 
li inzll amaritudo, plane exigua eft,uerum ad qua?da ita efficaciter agit, ut qua? ua^ 
Ientifsima eft,nimiru quum coiun&a fit uehemert ti calori cum tenui cflentia. Qua- 
re cV afcaridas & lumbricos fuccus eius infufus aut potus enecat.Eadem ratidne au 
rium uermes, aut alicubi in parte corporis finuofa aut implicata qua? putredine 

tentetur,talisproueneritaffeaus.SiccVconcepmfeupota,feuadmotainterimit&: 
erjcitJgitur incidendi quidem ei uis adeft propter calore eius,tenuitatem,& amari 
tudinerabftergendi uero propter unicam amaritudinc. Itaqj afthmaticis ob omnia 
antedictaprodeit . Icftericis uero potifsimum ob amaritudine, ficut alia fereomnia 
amara utpote abftergentia & expurgantia in iecinorc prouenientcs obftrutfio. 
nes. Ad omnia lam dicta cfficacior eft montana. 

EX PLINIO, 
Deco&a in aqua ad tertias difcutit frigora. Mulieru menftruis prodeft. Aeftate 
B fedat calores. Vires quoq? contra ferpentes habet.Fumu ex ea nidoremqj fugiunt, 
quam & fubfternere in metu obdormituris utile eft . Tufa a?gilopis imponitur, & 
capitis doloribus recens,cum tertia parte panis temperata aceto illinit. Succus eius 
inftiilatus naribus fupinis,pronuui5 fanguinis fi ftit. Item radix cum myrti femine 
inpatTotepidogargarizata,anginis medetLir. 

DE CRITHE^ CAP^ CLXV» 

N O M IN A. 

j p i o h Gra?cis,Hordeu Latinis cV officinis dicitur.Germanis Okrflett. 
Exeopolenta,quam Gra?ci Hm-ny nominant,&Ptifana,medicamen. Foknu. 
taueteribus ufitatifsima,conficiuntur. 
=J. GENERA. 

Ruftici duo elTe Hordeigenera tradunt. Vnum PotyftichG,quod ftcdidum eft Hordcum poly* 
quiain multos uerfus fpicatur.Suntenim ex hocgenerequefpicam tribus,interdu ^ ichm ' 
quatuor,nuncfex,nuncotf:ouerfibusdiftin^^ 

hoceft, Hordeiimagnumuocatur. AlterumDiftichu nominatur,quodfcilicet in DiftUhum. 
duos duntaxat uerfus fpicetur.Germani tlctrtdkrffcn/id eft,Hordeum exiouum 
appellant, & 

. FORMA, 

Culmum habet tritici, fragiliore tamen minoremqj,quinque, fex, & interdum 
plunbus geniculatu articulis, fimplici in ftipula hlio 3 cV eo quidem fcabro ac Iato. 

branaferenuda,longiorecapilIamento,mordacic|arifta.Inuerfusfpicatur,radice 
irequenti,capillis fibrata. 




LOCVS. 

Hordeum pinguifsimum amatagrum. 



O 3 TEMPVS. 




HORDEVM 

POLYSTICHVM. 



6ttffr6#fl 




47? 



£te'twSttfl 



44° PLANTARVM HISTORlAE C A P. CLXV, 

C T E M P V S. 

Erumpit a primo fatu die feptimo,cV caputalterum grani in radicem exit,altcru 
in herbam.Metitur Augufto mente. 

TEMPERAMENTVM. 

Hordea primi funt ordinis in exiccando cV refrigerando. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Hordeumoptimueftcandidum.purumcp, Minusquam triticum nutrit.Pti* 
fana tamen ob cremorem in elixationeredditum, plus alimenti prarbetquam po- 
lcntaex hordeofada. Contraacrimoniasatcgfaucium fcabritias,exulcerationesq$ 
pollet,quibus etiam triticca ptifana prarfidio eft, fed plus alit, magiscp urinam mo- 
uet.LacabundeTuppeditatjficumFocniculifeminedecodaforbeatur. Abftergit, 
urinamcietjinflat.ftomachoaduerfatur.cVocdemataconcoquit.Farinahordeacea 
cum fico in mulfa aqua deco&a, ocdemata cV inflammationes difcutit . Duritias cu 
pice,refina & fimo columbino concoquit.Cum meliloto autem cVpapaueris caly- 
cedolores finit qui latus excruciant . Aduerfus inteftinorum inflationes , cum lini 
femine/ccnograjcocVrutaillinitur.Strumascumpiceliquida.cera.oleo^cVimpu- 
bis pueri urina, ad concocftionem perducit . Cum Myrtoautem,autuino, autfyL 

ueftribuspyris 3 autrubo 3 autmaIicorio J aIuiprofluuiafiftit < Podagricisinflamma^ 
tionibus cum cotoneis,aut aceto prodeft. Decoda in acri aceto,modo quo hordea 
ceum cataplafrna,cVcalida impofitajepris medetur. Liquata eadem cum aqua,atc« 
cumpicecVoleodecocl:a,pusexcitat.Cum acetoautemliquata, cVcum pice deco 
&a,contraarticulorum fluxionesprodeft.Farina ex rjs aluum cohibet, inflam- 
mationesq? mitigat* 

EX GALENO. 
D Hordea pauxillum etiam abfterfionis habent. Paulo etiam plus deficcant quam 
farina fabacea,cui non infint cortices. Cgtera uero fimilia funtforis utentibus.In ci^ 
bo autem hoc pra?ftant fabis,quod flatuoiam natura exuant : fabis quantumcunq? 
quecoxeris, flatuofa naturaremanenfuntenimcrafsioris effentia? quam hordea, 
quamobremiisplusetiamnutriunt.QuoniamueroambopauIumamediorecef 
ferunt, multo funtufui . Nam talia medicamenta multis alrjs mifcentur ceu matc 
risequa:dam:itaque etiam cera & oleum paucis medicamentis coniunguntur. Po^ 
lenta uer6 multo plus hordeo deficcat . Plura de hordeo, ptifana cV polenta apud 
Galenum libro primo de alimentoru facultatibus offendes. 

E X PLINIO. 

Farina ex hordeo cV cruda &decoc1:a,colIectiones impetusq? difcutit,lenit SCcon 

coquit . Decoquituralias in mulfaaqua,aut fico ficca . Adiecinoris dolores eam in 

pofca pofitam cocoqui opus eft,aut cum uino.Cum uero inter coquendum difcu^ 

tiendumcp cura eft } tunc in aceto mclius,aut in fece aceti,aut cotoneis pynsue decoy 

<fas. Ad multipedu morfus cum melle,ad ferpentium in aceto cV contra fuppuran* 

tia,ad extrahendas fuppurationes ex pofca,addita refina cVgalla, Ad concoctiones 

uero cV ulcera uetera cum refina . Ad duritias cum fimo columbino, aut fico Cicca y 

autcinere. Adneruoruinflammationes,autinteftinoru uel latcrum uel uirilium 

dolores, cum papauereaut meliloto, cVquotiesabofsibuscarorecedit. Ad ftru- 

mas cum pice cVimpubispueri urina. Cum oleocVfccnogra:co contra tumores 

praxordiorum, uel in febribus cum mellc,uel adipe uetufto. Suppuratis tli- 

ticeafarina multo lenior . Neruis cum Hyofcyami fuccoillL- 

nitur. Ex aceto cV melle lentigini. 

DB CRO' 




Bit^mnhimmn, 




CROCI, FOLIA 



&affmnbktm> 






44* DE CROCO* CAP» CLXVIi- 

______ NOMiNA, 

|_^m| p o k o _ Gra:cis,Crocus Latinis appellatur, Officina; antiquu nomen 

1 Wil retmuerunt * Germani Brtjfmit uocantfimpliciter 3 autcumadiecuo, 

•crocwiunde H sfccSi ne > 5^wer Ba(fmu« Sic uer6 uocatus a Croco iuuene,qui propter 

Muu WMGm amorem Smilacis uirginis,in florem fui nominis uerfus eft;quod Oui 

dius teftatur,qui Oc fcriptum reliquit; 

Et Crocum inparuos uerjumcum Smilaceflores + 

FORMA» 
Crocusfolioeftangufto adufque capiliamentipeneexilitatem;florepurpureo 
Colchici floribus non admodum difsimili, in quo flammea Croci ftamina ; radice 
bulbo{a,copiofaq? ac uiuacu 

LOCVS, 
Nafcitur in Coryco monte Cilicia>optimus.Proximanobilitas eiquiin Olym, 
po Lycias monte prouenit . Dein ei qui ex Aegis __ttolia> urbe aflfertur 4 Nunc in 
plerifque Germania: locis plantari ccepit haud infeliciter, quod uiribus e locis iam 
comemoratis allatis haud cedat. 



TEMPVS, 



Floremantefoliuma?dit;perautumnunancpVergiiiarumoccafufloret,nequc 
ultra menfis fpacium flores durant.Poftqua autem hi decidunt, ftatim foliaangu, 
fta 8_ oblonga prodeunt,uirentc£ tota hyeme, 

TEMPERAMENTVM. 

Crocus pauium quid adftringens obtinet,quod terreum frigidumqjeft; fed fu. 
perat in eo calefaciens cVqualitas & facultas,ut tota eflentia fecundi fit ordinis exca 
lefacientium,cVprimiexiccantium. 
D VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Crocusemollit,concoquitJeniteradftringit,urinamcit,cVcolorisbonitateeffi. 
cit. Arcetcrapulam cum pafTopotus.Fiuxionesoculomcumlacftemuliebri inunJ 
dusfiftft.Potionibusqua?prointeraneisparantur,utilitermifcetur;itemrjsqu3e 
uulua? fediqp fubrjduntur & illinuntur. Venere ftimulat. Inflammationes eryfipe, 

latofasinuncT:uslenit.Auriumremedi]sutilifsimuseft.Letalemfanedicunthunc 
fi trium drachmam pondere cum aqua bibat.Radix eius cum paflb pota,urina du 

EX GALENO. 

Crocus concoquendi uim quandam habet,adiutantefcilicetin hoccVpaucaad* 
ftriftione.Quippe quibus medieamentis,quum non admodu excalfaciat,paucula 
adeft adftricT:io,eaparem facultatehabent eiTentrjs emplafticis nominatis,quas 
cum iunclas caliditati non uehementi contigerit,concoquentes efTe conftat. 

EX PLINIO. 

Difcutit inflam mationes omnes quidem,fed oculoru maximeex ouo illitu. Vul 
uarum quoq? ftrangulatus.Stomachi exulcerationes,pe(?toris cVrenum,iecinoru, 
pulmonu^ueficarumcf, peculiariterinflammationiearum uehementerutile . Item 
tufsi cVpleuriticis.ToliitcVpruritus. Vrinam ca\Qui Crocumprius biberint.cra- 
pulam non fentient.Ebrietati eo refiftunt. Corone quoq? ex eo mulcent ebrietate. 
Somnum facit.Caputleniter mouet, Venere ftimulat.Flos eiusignifacroillinitur 
cum creta Cimolia Jpfum plurimis medicaminibus mifcetur. 
EX SYMEONE S E T H I. 

Stomacho bonus eft,ciborumcp concodioneefficit. ObftrucfKones tollit.PituL 
tofa cVlethargica uitiaiuuat. Difcutiendiquoqueuimobtinet,cVuifceribusudlis 
eft,adfpirituscpdifficultateconducit. Siquis illo mediocriter utatur, bonumcolo, 
rem habebit;fin uero citra modum, pallorem contrahet, cV capitis dolorem, cibicg 

inappe^ 




PLANTARVM HISTORUE C A P, CLXYI, 443 

A inappetentiamfaciet.Cum opiocVla&e&rofaceo pedum doloribus irnpofitus 
iibi doIent,fummopere prodeft,fuperpofitis Beta: foIi)s. 

DE CYNOCRAMB E> CAP» CLXVII* 

NOMINA, 
ynokpambh, HKiwicc,H?uvi(a>si:Ktfuc%fkjj Grecis,Canina Brafsica, Cy 
nia,&fylueftris mercurialis mas Latmis,wiU> 15mgdhaiiiba$mcnn^ 
le/frimb^irol Germanis appellatur. 
__ FORMA, 

Caulem ex fe mktit dodrantalem, tenerum & fubalbidu.Folia Mercuriali Gmu 
lia, albefcentia ex certis interuallis.Semen prope folia paruum,rotundum.Ex qua 
quidem deliniatione fole meridiano clarius eft 3 herbam cuius piduram damus effe 
Cynocramben . Siquidem ea caulem binum palmorum altitudine habet, mollem 
8tfubcandidum. Folia Mercuriali fimilia admodum, certis interftitijs, fubalbida. 
Semen item iuxta foliaexiguum,rotundum,geminoruin(tartefticuIorum conne^ 
xum;8ein fumma,nihil eft quod non in ea defcriptioni adamufsim refpondeat, 

L O G V S. 
In fyluis copiofe prouenit, 

TEMPVS. 
Semen ueris initio,nempe Aprili menfc,profert,maturefcitautem Maio* 

TEMPERAMEN T V M. 

Quum guftu nihil afatiuaMercuriali diftet Cynocrambe, colligitur hinciderrj 
quod illa obtinere temperamentum. 
i VIRES* EX DIOSCORIDE. 

Caulis cV folia pota, & olerum modo comefta aluum cient ♦ lus uero decocloru 
bilem SC aquofa detrahit, 

APPENDIX. 
Alia eft Cynocrambe ab haenoftra,ea cuius mentionem facit Galenus, Paulus 
& alrj,adde etiam Diofcorides, uerum fub nomine Apocyni ; quod ledorcm , ne 
diuerfas herbas unam efTeputaret,monere uolui* 



DE CQLY- 




CYNOCRAMBE 




DE COLYTEA* CAP* CLXVIII* 44? 

NOMINA, 
o a v t b A Gra»cis,Colytea & Colutea Latinis dicitur : anullo tamen 
quod fciam, ueterum,quam aTheophraftolib. ii). dcplant. hift. cap' 
xvi).celebrata. * ^* 

GENER A. 

Duo eius funt genera. Vnum quod priuatim Colytea uocatur,officinis incoPni cdjkil 
tum.Germam wdfcj? £mfeir appeliant . Alterum officinis cognitum & frequen 
ti ufu a medicis ufurpatu, Mauritano fermone Sena nominatur . Germani ad eam 
alludentes appellatione, Bcnct nuncupant . Differunt autem inter fe magnitudi. 
ne;fiquidem primugenus maius eftaltero, utpote quod quadriennio, Theophra^ 
fto loco paulo ante citato te^c in arborem efferat. Siliqu* etiam illius ma^ tur. 
gido fpiritu diftenduntur , Sena uerb filiquas profert lunatas, nec ita pra-tumidas 
Semen deniqj Colytea? rotundum, lentis obtinens fimilitudinem;Sena: autem ob 
longum,cordisc£ humani inftar acuminatum. 

FORMA, 
Frutexeftramisexilibus^^ 
neo folliculo, pellucente, prartumido, & ueluti quodam fpiritu diftendente turoi. fcriptib. 

do^itautdigitisftprematur^crepitansdifsiliat^inquofemenatrum^durumjatum, 
lentis magnitudine,pifi guftu,in ordinemcp digeftum clauditur. 

L O C V S. 

Satum utrunque in hortis prouenit. 

T e m P v s. 

FioretColyteaMaio&Iuniomenfibus,ac fubinde infiliquis oblongisfemert 
Bprofert. & 

TEMPERAMENTVM. 
Arabes calidam in principio fecundi,& ficcam in primo ordine ftatuunt, 

VIRES. EX ACTVARIO, 

Sene filiquofus quidam fruclus a barbaris appellatur, qui citra noxam drachmg 
pondufculo potus, pituitam & bilem dei)cit;poft hos reliquos humores modeftif 
fime purgat,retorridam atramqj bilem,eiuscp fuffufiones ex gallinaceo iure depel. 
Mu Vetufto capitis dolori, fcabiei, comitialibus, impctigini fuccurrit. Sed feruefa^ 
tfiiuspotius quam triti farina propinatur Jnteraneorum obftrudiones tollit. 

APPENDIL 
Quum non forma tantum,imo etiam fapore duo ha?c Colytea? genera fibi fimi. 
lia fint,facile etiam hinc colligitur facultate inter fe minime differre . Quare utrun* 
quecitra moleftiam atrambilem retorridamcpeducit^caputcjpac cerebrum, Scin, 
ftrumentafenfuum anoxijs purgathumoribus. Quidmulta ^aduerfus 
omnia uitia ab atra bile nata ualet. 



DE COR€V 



c 






DE CORONOPO CAP^ CLXIX* 

N O M I N A. 

m Cornids ' ITPilll P n N ° P ° Y 2 ' " c * w Graecis, Pes Coniicis & Sanguinaria Latinis di 
corompwmi 1 wS dmr ;° ffidms inc ^ 

de <M* I ^S^ ?™f&$ appellari poteft . Coronopus enim non alia ratione dici ccepit, 

sanguinark. JiJl^y^quani quodCornicis pedem effigie repra-fentet. Sanguinaria autem 

BtrbdftdU. Sanguinalisue uocata eft, quod fanguini fi ftendo apta fitherba» Suntqui herbam 

Stellsenominantjalludenteshauddubieadgra^camappellationeaftrion. Nonnul 

li quod folium eius multipartito confeftum in ceruini cornuimaginem effioietur, 

Cormemmm Ceruinum cornu uocarunt, 

FORMA, 
Herbula eft oblonga, per terram ftrata, folrjs fifsis, radice gracili & adftringen^ 
te , Ex qua quidem defcriptione ,- etfi concifa admodum, fatis liquet, herbam hanc 
cuius pi&uram damus effe Coronopum . Herbula enim eft folrjs oblongis & fcif 
iis ac in multas partes laciniatis,atqueadeo cornicis pedem effigie referentibusjm^ 
mi quoque femper fparfa proferpit;radice denique tenui admodum cVadftringen, 
te praedita ♦ Quibus omnibus id quoque accedit,quod Diofcorides Pfyilium folia 
Coronopo fimilia habere fcribinquod fi uerum effe ex utriufque herba? collationc 
experiri uolueris, {enties Coronopi huius noftri folia plane Pfyllrj foli^s fimillima 
cflfe, potifsimum ubi primum e terra ettjmpunt : imo quod ad folia, flores & femi^ 
na attinet,omnia in utrifcp fibi fimilia deprehendes, in eoq? folo diftare comperies, 
quod Pfyllium folianon fiffa habeat,& in altum furgat,fingulacpiam di&a maiora 
producat;contra Coronopus humi repat,minoraq? omnia proferat. Vtraqj igitut 
herba luteos obtinetflores, Stfeminzin capitulis pulicibus fimilia . Capitula uero 
in Coronopo funt muItoquarninPfyllio tenuiora ac longiora,id quod piclura 
D graphice monftrabit. Exrjs quoque manifeftum fit errare illos toto ccelo, qui ora, 
men aculeatum &Coronopum unatn&eandem herbameffe contendunt,cum 
tamenforma non parum diftare uideantur. Atquehinceftquod omnesueteres 
tamGreci quam Latini utranque herbam feorfim,&in diuerfis locis defcripferint» 
Plinius fiquidem lib.xxiirj. cap.xix.aculeatum gramen in cacumine aculeos plurt 
mum quinos habere,atqueadeo Dadtylon uocatum effe hoc nomine,quod fciliceft 
digitorum fpeciem referat,fcribit ♦ Coronopus uer6 neque quinos, neque in cacu- 
mineaculeos obtinet, fed tantum folia fiffa, uel G aculcos placetappellarehas fiffu, 
ras,non in cacumine,fed in ambitu pafsim foliorum cas reperies;ut certum Gt Co* 
ronopum non efTe acukatum gramen. 

LOCVS, 

Diofcorides in incultis, femitis, & iuxta domicilia nafci tradit ♦ In Gcrmania ta* 
mcn,quod fciam,nufquam nifi fata prouenit* 

TEMPVS, 

Florct lunio menfe, ac fubindc in oblongis capitulis femen profert, 

TEMPERAMENTVM. 

Ex adftriclione ipfa fatis conftat radicem ipfam ficcandi ui prarditam effe, 
VIRES, EX DIOSCORIDE. 

Herbaco&aefturdlerum modo ♦ Radicem habet in cibo adftringentem, quae 
cceliacis conducat, 

EX GALENO* 
Coronopodis radix comefta cceliacis prodeffe creditur» 

EX PLINIO. 

Seritur intcrim Coronopus,quonia radix cceliacis pra*clare facit in cinere tofta» 

DE CYCLA- 




V° DE CYCLAMINO CAP^ CLXX^ 

C NOMINA, 

jvKAAMiNos, Htjfvi^o\f Grarcis, Rapum cV tubcr umbilicuscp terrse 

Latinis,Cyclamen officinis mutata uoce,Panis porcinus & terra?,atC8 

Arthanita a noftrg ztuis herbarrjs, Germanis l£t%> wmrjj ober 3tyffcl/ 

CycUminm un» MJ5&3M @d?wewot>er ©ctvbtot dicitur. Cyclamino Graxi nomen fecerunt, 

dcdiaa. circumacfla in orbem eius circinatione contemplati, &# t& wkA», quafi ab orbe Cy, 

claminon,hoc eft,orbiculare dixerunt. Fuitip ha?c prior & antiquior plantse huius 

ichthyotheron. appellatio Jchthyotheron uero rjdem,quod piices ea necantur nominauerunt.Ro 

Kapum terra. mani Rapum terra?,quoniam eius radix in terra uelut Rapum extuberat. Qua fa, 

Tubertcme. nerationeterra?tuber,quodin moIemquandamintumeat:autumbilicum teroe, 

VmMiMtm* quoniam ut umbilicus circinataforma emergit,fic &Cyclaminus fub terra confpi, 

tanis porcinm citur,etiam appellarunt. Panem porcinum hauddubie primum uocarunt fubulci, 

Pank terrx. qui pecori fuo radicem huius gratam pabulis cognouerunt. Cseteri antiquum Cy, 

clamini nomen ignorantes, quod farpius radicem in orbem circumacta intueren* 

tur, qua? non in globum intumefcens, fed ueluti prefla Ce(e in latitudinem explica* 

ret, qua forma quotidiano ufu panes uifuntur,terra? panem cceperunt appellare. 

FORMA, 

FoliaHederehabet,purpurea,uaria/uprainfracpalbicantibusmaculis.Caulem 
longitudine quatuor digitoru>udum,folrjsq5 carentem, in quo flores rofarum e£ 
figk purpurei.Radicem nigram,rapo fimilem 3 in latitudinem fe pandentem, 

L O C V S. 
Nafcitur in umbrofis $C uepribus,maxime fub arboribus, 

T E M P v s. 
Cycf aminus ad finem Augufti folia fua qua? per integru retinuit,amittit, cV fub/ 
D inde noua emittit,atCjj ftatim intereafloresoftendit,quiintegrodurantauturrmo f 

TEMPERAMENTVM. 

Clarum eft ex particularibus operationibus,quas ftatim fubfjciemus,Cydamk 
tium efle calidam dC ficcatn in tertio ordine* 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radix Cydamini cum hydromelite pota, pituitam, aquamcp per inferna trahit* 
Menfes pota SC appofi ta cit. Tradunt fi pra?gnans mulier radicem tranfgrediatur, 
abortum fieri.Partum appenfaaccelerat.Bibitur 8cin uino contra letalia, prafo 
tim lepore marinum.lllita contraferpentiu ictus remedio eft . Immifta uino ebrie* 
tatem facit.Regium morbum fiftittribus drachmis pota cum paflb,autdiluta mul 
fa.Sed oportet eum quibibitcubiculo calidoreclinare, multis ueftibus cotedum, 
quo fudet.Eiecftus uer6 fudorfelleus coloreinuenitur.Succus eius ad purgandum 
caput,naribusinftillatur,SedietiamderjciendaexcrementainIanafubrjcit. Vmbi 
lico, imouentri &coxa?illitusfiiccusaluu mollit,uerumabortuefficit. Suffufis& 
hebetibus oculis inuncftus cum melfefuccus prodeft. Medicametis abortu inferen 
tibus admifcet.Sedem procidentecum aceto inundtus fuccus copefcit.Exprimitur 
tufa radice fuccus,8t" ad mellis crafsitudine decoquit.Radix cutem extergit. Exan* 
thematareprimit. Vulneribusperfeexacetoautmellemedet. Illitaliene minuit, 
VitiacutisinfacieafolecValopeciasemendat.Deco(ftoeiusIuxata,podagra, cVca 
pitisulcufcula,pernionescputiIiterfouentJpfa9inuetereoleoferuefacT:a,adcicam 
cem perducit qua? oleo illo inuncta fuerint . Cauata radix oleo explet, & cineri fer^ 
uenti imponit,adied:o interdu thyrrhenica? cera? modico, ut ftrigmenri crafsitudi' 
nemcontrahatunguentu,cum primisutilepernionibus. Radix Scilkcmodocon/ 
cifareponitur. Narrantad amatoriam aflumi cotufam, cVin paftillos conformata. 

EX GALENO, 

Cyclaminus uarias uires obtinet,nam 8t"extergit,8C incidit,&ora uenarum ape 
rit 3 &attrahit,8t"difcutit,Clarum uer6 id eft ex particularibus operibus, Nam fuc, 

cuseiu* 



45« 




4?* PLANTARVM HISTORIilE CAP, C L X X, 

C cus eius ha?morrhoidas referat,uiolenterqj ad receflum prouocat in floccis appofi, 
tus.Sic etiam medicamentis tubercula,ftrumas,aliasqj durities difcutientibus com 
miicetur, ac fuffufis cum melle illitus competit : ad ha?cquoc£ per nares expurpat, 
Adeo eft uehemens eius facultas, ut abdomineillito uentrem fubducat, cVfcctum 
interimat. Nam cV alioqui ualidum interimendo conceptui medicamen eft 3 in pef 
foaddita.Totaueroradixfucco imbecillior eft, quanquam&ipfa uehemens fit. 
Nam & menfes Gue epota,fiue appofita euocat, & regio morbo prodeft, non mo, 
doipfum uifcus expurgans, fed etiam qua?in totocorporebilis fuerit, eam per fu. 
doremexcernens.Proindeapotione omnibus modis fudoris adiuuanda prouo, 
catio eft. Modus eius bibendieft drachmarum trium,fiue cum melicrato,fiue cum 
palTo. Cutem extergit cum in alrjs, tum quod alopecias, ephelidas , omniaqj exan* 

thematacuret.Lienemquoqueinduratumiuuatillita,tumrecens,tumarida,Sunt 
qui radicem ficcam afthmaticis exhibeant. 

EX PLINIO. 
Cyclamini radix contra ferpentes omnes bibitur. In omnibus ferenda domibus, 
fi uerum eft,ubi fata fit,nihil nocere mala medicamenta;amuletu uocantmarrantcp 
eaebrietatem repraefentari, addita in uinum radice.Et ficcata ScilIa?modo concila 
reponitur,decoquitur9 eadem ad crafsitudine mellis . Suum tame uenenum ineft 
ei, traduntqp fi pra?gnans radicem eam tranfgrediatur, abortum fieri . Radixdo 
nique tribus drachmis bibitur in loco calido,§ perfriciionibus tuto;fudores enim 
felleosmouet. 

DE CYPERO^ CAP* CLXXI* 

N O M I N A. 

| v p fi p o 2 ntahf&g®' Greris,Cyperus cVCypirus Latinis dicitur.Quum 

lenim Gra?ci quandoq? diphthongo, utTheophraftus, quandocpuo^ 

| cali breui, quemadmodu Diofcorides, Galenus cV alt] quidam,penulti 

|mamfcribant,fitutaliqui e,alr) uer6 i retineant. Poetsequi e exdiph- 

thongoretinuerunt, meritopenultimamin Cypero producunt . Officina? latinu 

nomenretinuerunt.Germanis witbc* (Balgan uocatur, 

FORM A. 

Cyperus porri folia habet,longiora tamen,graciliora Stfolidiora. Caulem cubL 
talem,&nonunquam altiore,angulofum, fchceno fimilem, in cuius cacumine ml 
nutorum foliorum ac feminis producTio eft.Radices illi fubfunt,quarum ufus eft, 
oblonga?,oliuarum modo fibi inuicem comiiTa?,autrotunda?,nigra?,fuauiterolen 
tes,&amara?:uel,utTheophraftusdeliniauit,in^quales,partimcraiTa?,carnofa?^, 
partim graciles atcp furculofa?.Ex quadefcriptione omnibus efte perfpicuum arbi^ 
tramur,ftirpemcuiusnuncpicT:uradamuse{TeCyperum.Siquidemfoliafertpor^ 
racea,longiora exilioracprcaulem altitudine cubiti,aut altiorem,angulofum, in cu, 
ius cacumine minuta folia prodeunt,inter qua? femen refidet.Radices huic funt ob 
longa?,oIiuarum modo interfeconnexa?acinuicem impIexa?,autrotunda?,nigra?, 
iucundefpirant.es , guftu amara? . Pra?terea magna ina?qualitate notantur,quod 
pars qua?dam craffa carnofacp,qua?dam gracilis atque Hgnofa. ftu Nemo enim non 
uidetradicistenuitatefurculofamprotinus in oliuaria tubercula uerticillari. Na^ 
fcitur quoque elatere huius radicula,quod Theophraftus etiam notauit,unde cau 
liculus erumpit alius,ut picTura affabre monftrat. 

L O C V S. 

Nafcitur in locis cultis SC paluftribus . In Germania certe non nifi cultus in hor^ 
tis prouenit. T E M P V S. 

Minuta folia in cacumine cum femine Iunio 8c" Iulio menfe producit, 

TEMPE' 











1 lfxU t^S^cfV > 'r\''- 



$& 



4?4 PLANTARVM HISTORIAE CAP, CLXXI, 

C TEMPERAMENTVM. 

Cyperi radices maxime ufui funt,excalfacientes pariter & exiccantes citra mo^ 

dacitatem* 

V I R E S. EX DIOSCORIDE. 

Radici Cypericaleficiendiuisineft, urinamop mouendi , Calcufofis cVaqua in^ 
ter cutem corrcptis pota fuccurrit. Aduerfus fcorpionu icftus remedio eft. Refrige 
rationibus uulua? c&preclufionibus fotu auxiliatur.Pellitmenfes, Arida trita oris 
ulceribus,etiam fi depafeant,prodeft.Malagmatis calefacientibus mifcetur,& un^ 
guentorum fpiflamentis accommodatur. 

EX GALENO, 

Cyperi radices maxime ufui funt,excalfacientes pariter cVexiccantes citra mor^ 
dacitatem. Itacp ulceribus qua?pra? nimia humiditate cicatricem difficulter admit* 
tunt,mirifice profunnhabentenim quiddam etiam adftringens, quapropter ulce^ 
ribus item oris conueniunt. Quin & incidendi uim quampiam illis incffe teftifican 
dum,qua 8£calculo uexatis congruunt,& urinam menfesq? mouent. 

E X PLINIO. 

Cypero uis in medicina pfilothri. Illinitur pterygrjs, ulceribusqj genitalium , 8c 
qua? in humore funt omnibus, ficut oris ulceribus , Radix aduerfus ferpentiu iclus 
& fcorpionum pra?fertim remedio eft. Vuluas aperitpota, Largiori tanta uis, ex^ 
pellit eas. Vrinam ciet cV calculosrob id utilifsima hydropicis.Illinitur cVulceribus 
qua? ferpunt,fed his pra?cipue qua? in ftomacho funt,ex uino uel aceto illita . Iunci 
radix in tribus heminis aqua? decocla ad tertias tufsi medetur.Semen toftum &in 
aqua potum,fiftit aluum bC fccminaru menfes,capitisq$ dolores facit. 

D DELATHYRI* CAP^ CLXXII* 

NOMINA, 

CdtdputUminw IMgfevy 'W^ A Y p * s Gra?cis, Lathyris hmnis 3 officinis Cataputia minor, 

qmtdidtc .">.) quodinpilulisquibufdamjfeupotiuscatapot^Sjfemcnferatraut, 

, j quod uerifimilius eft,quia graniseiusadaluumflibducendam 

j pro catapotrjs utantur . Germani ©ptittg&vtiit/GfpiittgfcoittCi: 

ohcK^zcibHtmv appe!lant,quodfemen fcilicet nifiintempore 

^Z :. ~ j '4 auferatur,fua fponte ex loculamentis faliendo excidat. 

FORMA, 
Caulem profert cubitalem, uacuum, digiti crafsitudine t in eius cacumine funt 
ala?.Folia in cauleoblonga,amygdalinis fimilia,latiora tamen cV la?uiora.Qua? ue^ 
ro in fummis funtramulis,minora, Ariftolochia?aut oblonga? Hedera? figura.Fru 
cftum fertin fummis ramis tribus loculamentis diftincT:u,rotundu ceuCapparin,in 
quo terna fiint femina putaminib.inuice difcreta,rotunda, maiora eruis, qua? quvx 
corticibusexuunt,candidafunt,cVguftudulcia.Radixillitenuisc^inutilis.Totus 
autem frutex lafteo liquore,Tithymali modo,plenus eft. Hanc certe defcriptione, 
CAtaputUminor fi fingula comparare uelis, ita Cataputia? minori quadrare inuenies, ut nulla pror, 
fus fitnota,quam non pi&urareferat.Nam ha?ccaulem cubitaliemittitlongitudi. 
ne, & digitali crafsitudine. Gignunt in faftigio ala?,& folia in caule oblonga,amyg- I 
dala? proxima,latiora cV la?uiora. Quarautem in fummis emicant ramulis,minora 
rjsqua?caulemambiunt confpiciuntur, Ariftolochia? autlongiorisHedcra?figu^ " 
ra . In cacuminibus fruclum gerit triplici cellula conceptaculoue diftinclum, ceu I 
Capparin rotundum, in cuius uentriculis grana tria intercurfantibus membra^ J 
nisdiuifa continentur, eruis maiora, rotunda, qua? corticibusexutaalbafpeclan- 
tur,guftatudulcia. 

LO CVS* i 




\m • 



^S^ 






r^ 



'\\\ /7 ¥>WW^ fft / ■ P 7 ^ f\V^H 455" 










4$6: PLANTAHVM HISTORlAB CAP, CLXXJI, 

G L O C V S f 

Nafciturlods cultis &fabulofis* 

TEMPVS» 

Carpitur autumno dum frudu pragnans eft, femencp eximitur dum tunicul* 
quibus includitur,inaruerunt. 

TEMPERAMENTVM» 
Calidam in tertiOj&in primo ordine humidam ftatuunt. 

VIRES, EX DIOSCORIDE* 

Purgant aluum grana eius fex uel feptem fumpta in catapotio, aut comefta, aut 
cum caricis aut palmulis deuorata, frigida fuperpota aqua f Ducunt autem pitui- 
tam 8t'bilem,8c'aquas,Succus Tithymali modo exceptus, eundem effedum prae> 
ftat.Folia cum gallinaceo aut oleribus decoquuntur ad eofdem effe&us. 

EX GALENO, 

Sunt quiLathyrin dicantTithymali efle fpeciem, tum quod fimiliter illis fuc> 
cum habeat,tum quod eodem modo purget,uniuerfacp illis facultate fimilis fit, ni* 
fi quod femen guftantibus uideatur dulce ; quod faneetiam maximepurgatoriam 
uim obtinct, 

EX PLINIO, 

Grana uicena in aqua puraautmulfapota,hydropicos fanant.Trahunt&bi- 
lem.Qui uehementius purgari uolunt,cum folliculis ipfis fumuntea, nam ftoma* 
chum Ia;dunt:itac|j inuentum eft,ut cum pifce,aut iure gallinacei fumerentur, 

DE LEVCOIO DIOSCORIDIS* 

CAP. CLXXIII, 
D NOMINA 

viokalba. IjMjs^fc^] e y k o i o n GrarciSj Viola alba, uel Viola fimpliciter Latinis, officints 
c/wn * sftiwl Mauritana uoce Chefri uel Keirim appellatur,Germanis tpcict. Non 
autem temere' adieclu eft Diofcoridisihac enim uoce a Leucoio Theo- 
phrafti,de quo fuo loco dicemus,fegregare uoluimus» 
GENERA. 
Etfi Leucorj nomine Viola Bgni ficetur candida,tamen cV pro lutea,cV cccrulea, 
SC purpurea folet ufurpari. Quatuor itaque Viola: huius funt genera,quae fbJa flo^ 
vhU pwpmA rum diuerfitate inter fe differunt. Alia enim candida,alia lutea,alia purpurea, Non 
dupkx, eft tamen quod per pttrpuream hic intelligas eam qua? Graecis «?, & Latinis pro^ 

prie Viola dicitur:nam eius alia ab ea de qua hic agimus familia eft,huiccp tum qua 
litate tum facultate,adde etiam forma,contraria.Ea enim quac «V Graxis uocatur, 
humilis eft, ob id a nonnullis Sefsilis dida, &latiorefolio . Contra noftra illa, ut 
mox dicemtts, cubitali eft altitudine, SC minime fefsilis ♦ Idem de candida diclum 
vioUetndid* putes,nam eaquocgduplex eft:unade qua hicfit fermo, alia fefsilis, de quain pra? 
dnplex, fentia nihil dicemus, Nos tria duntaxat genera picfta damus:cceruleas enim uidere 
non licuit.Quare fuppofititium hoc uerbum in Diofcoride puto,maxime cum Pli 
nius lib, xxi. ubi de fatiuis Violis loquitur, purpurea fcilicet, lutea SC alba, nullam 
de cccrulea mentionem fecerit» 

FORMA, 
CubitaIialtitudineprofiliunt,ramofa?,cauleBrafsicacexiliore,foliolongo,moL 
li,canefccnte,florequadrifolio, Viola?fylueftris odorem referente, non unius colo 
ris,nam alij candidi,alrj lutei,alrj purpurei.SemenfoIiaceum tenuibusquidem,fed 
quincuncialibus filiquis continetur. 

LOCVS, 

Vbiq? fere in hortis 5t* cultis reperiuntur . Non enim nafcuntur magna ex par. 
te nifi fata? fuerint, t E M P v S. 





Bctf%KitU 



sm 





(UwSDrtd* 



4*0 PLANTARVW HISTORIAE CAP, CLXXIII, 

TEMPVS, 
Prfmo uere & Maio potifsimu menfe,inter flores emicat Leucoion.Hoc itaque 
tempore flores carpendi, Semen inter seftatis initia profert, 
TEMPERAMENTVM, 
Leucoion abftergcnte facultatem pofsidet,& tenuium eft partium, Galeno au* 
tore,proinde ut calidum fit necefle eft. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Lutea in medicina praecipui ufus eft , Huius flores aridi efferuefacfti in defefsu> 
nibus,contra uulua? inflammationes ualent,cV menftrua educunt, Cerato excepti 
rimasfedis fananncum melleoris ulcera , Semcn eiusduum drachmarum ponde^ 
re ex uino potum^aut cum melle appofitum,menfes, fecundas 8c fcctus educit, Ra 
dicescumacetoiIlita? 3 reprimuntlienem 3 &podagricosiuuant, 

EX GALENO. 
Leucorj frutex uniuerfus extergente facultatem obtinet, actenuiu partium eft, 
plus tamenflores^&inter hos quifunt ficciores magis etiam quam uirides, adeo ut 
cV oculorum craflas cicatrices extenuent. Tum menfes quoep decocftu eorum mo, 
uet,&fecundas,fcctumq? emortuum elicit,& fi bibatur,abortum facit. Eft ergo id 
medicamentu,ut G quod aliud, amarum . Quod fi quis uirium eius uehementiam 
multa aqua admifta mitiget, aut certe id genus aliquo, habebit & ad phlegmonas 
bonum medicamentu . Sicdecoctum eius finon merumfuerit, uteriphlegmonas 
identidem perfufum fanat, potifsimum qua: diutino tempore ad fcirri modum uv 
duruere, Siccum cerato ulcera segre adcicatricemperuenientiacurat.Suntuero 
ctiam qui cum melle ad oris ulcera adhibeant . Semen quum eiufdem fit facultatis, 
aptifsimum eftduarum drachmaru menfurapotum,tum menfibusciendis cum 
D melleappofitumconuenirecreditur,fcetumq? uiuentem interficere ac mortuum 
erjcere, Radices fimilisquoque facultatisjnifiquatenuscrafsiorisfunteflfentia?,^ 
magisterrena?,cum aceto lienes induratos fanant ♦ Nonnulli uero & phlegmo^ 
nas induratas rjs curant* 

E X P L I N I ol 
Extenuant,menftrua cV urina ciunt.Minor uis eft recentibus,ideoc£ aridis poft 
annum utendu.Lutea dimidio cyatho in aquaj tribus,menfes trahit . Radices eius 
cumacetoilIitgfedantlienem.ItemJpodagram,oculoruinflammationes,cummyr^ 
rha & croco . Folia cum melle purgant capitis ulcera,cum cera rimas fedis, & qua? 
£d humidis funt.Ex aceto uero colle&iones fanant, 

DE LAPATHO» CAP» CLXXIIII^ 

NOMINA, 
Ldpdthumundc ||||g^fc^ An ASON Gra?ci,Rumicem Latini,barbariLapatium uocant. Lapa 
*'#«>»• ^^Mv^8 tnum autem ab effe&u nomen accepit, quod fcilicet exinaniat ; etenim 

KctTrafry, J^^^S **7r«£ay uacuareuel exinanireGra?ciseft;omniumfiquidemgenerum 
[1^3813 1 folijsdecoclisaluusmollitur, 

G E N E R A, 

Frimum. Huius quatuorgenera facitDiofcorides . Primum oxylapathon Graxis & La^ 

J-dpdtiumacu» tlnis dicitur.OfficinaeLapatium acutum,Germani 0Ocn$cl?outt$/<5tmbtvom't$/ 

tum. ett-cy ffxvntt$/%itzct xont %/ Wiiham^ffct nominant. Oxylapathu,quamuis an. 

ceps in acidum fapore uel acutam figura uideatur fignificatio, tamen nomen hoc a 

Sccundum, folrjsquannmucrone definuntaccepifleuidetur, Secundugenushortenfepriori 

difsimile,non quide in uniuerfum,fed duntaxat in folrjs,qua? Serapione tefte,muL 

tofuntlatiora.HocgenushauddubieeftRhabarbarumonachorum,quodpafsim 

hodieinhortis plantatur; Oxylapathoenim peromniaferefimiIeeft,folia tamen 

latioraobtinet,cVob cultupaulo tenerius eft. Cum autem primum erumput folia, 

TMinm. purpurea fere funt,dein quotidie uiridiora fiunt, ut pidura ipfa monftrat.Terti um 

fyliid 










4$i 



q? 



. 






ODimd) KWbmrbmt 




':m 




\\\^» 



464 




OX ALIS 



awSImpffi*» 






PLANTARVM HISTORIAE C A P, CLXXIIIL 46? 

A fylaeftrejparuum.plantagini fimile,mollecVhumileeft,quod uulgatonominebo 
nus HenrichuSjgermanice givtct tOcinrtd} dicitur,id quodex forma primiim coL 
ligptur : foliaenim eius oxalidi, nifi quod ampliora funt, atqueadeo ad plantaginis 
nonihil acceduntfolia,fimilia funt.Flores autem eius cVfemen fic Oxylapathurefe 
runt,ut uix ab inuice difcerni queant.Dein uires etiam coueniunt:uulneraria enim 
herba cft Bonus Henrichus, ac mirifice ad iordida purganda,acglutinanda ulcera 
confcrt,fic ut appenfa etiam,ac trita uulnerib. impofita, uermes qui in rjs nati funt 
cxciderefaciat,QuartugenusGra?ci cgcirifa, Latini Oxaliden, officing Acetofam, Qttatum* 
Germani ©mit* 3hnp|fct* nominant ♦ Oxalis autem ideo di&a eft, quod in guftu Acetoft. 
acore plane refipiat, unde etiam uulgus Acetoiam uocauit.Hanc proprie Romani 
appellarunt Rumice,forfitan quod ab ea fuccus non aliter atq? mamma,quam Ru Rumcxunde 
men ueteres dixerunt, fitientibus exugi foleat. Galenus tria tantum genera Lapa- diiix ' 
thifacit,Oxaliden,OxyIapathon&:Hippolapathon,quoctficGr2eciquafigrande 
Lapathum dicunt, magnis amplisq? rebus hippo pra?ponere foliti, ab equo exceL Ht>pc>; 
lentis amplitudinis animalimagnitudinem mutuantes» 

FORMA, 
Oxylapathu folrjs duris SC in cacumine acutis,iemine herbaceo acuminato ex mi oxyUpmhu 
nutifsimis pediculis dependente,radice longa cVlutea uel potius crocea. Secundu 
genusOxylapatho perquam fimile eft/olrjs tame latioribus ac teneriorib.conftat, 
caulebicubitaliinterdum,ftriato,floribus exiguis,luteis, femine ut Oxylapathon 

' triangulari,radice longa cVlutea feu crocea. Tertiugenus,quod uulgus hodie Bo 
numHenrichu uocat,foliuOxalidi,latius tame,autAro,uel utDioicorides inquit, Owfcft. 
plantaginiue fimile obtinet, Aliqua enim Ari,aliqua auteplantaginis folia referut» 
Caule prioribus duobus humiliore, in quo flores&feminaracematim multade* 

B pendent. Radiceuerolongam 8cfubflaua. OxalisautefoliafylueftricVparuohu^ 
miliue Rumici fimilia habet.Caulis eius no ade6 grandis eft,fefquicubitu altus. Sc 
men acuminatum, rubrum, quod foliaceo ueftitur inuolucro, fapore acri,quod in 
caule & adnafcentibus coliculis nafcitur* 

»L O C V S* 
Oxylapathon in paluftrib.cVcirca foiTas potifsimu nafcitur.Secundu genus ho-> 
die in m ultoru hortis confiturri prouenit*Tertiu pafsim in areis,fepibus & circa itL 
nera crefcit.Oxalis in omnibus pratis copiofifsimeprouenit, 

TEMPVS, 
iEftateantequam pratademetanturomnium copiahaberipoteft* 

TEMPERAMENTVM. 

Recentiores Acetoiam ftatuutefle frigida & ftcca in fecundo. Atqui quale hufus* 
& reliquaru Rumicu fit temperamentu,ex facultatibus earundem,quas mox dice^ 
mus,faciledeprehendentftudiofi\Secundigeneris Rumexinfolrjs manifeftifsima 
aciditatem oftendit,ut hinc etiam conqcere liceat eflfe Rumicem,utcunq? monachi 
& cum fjs multi quoq? medici, Rhabarbarum eflfe contendant» 
V I R E S. EXDIOSCORIDE. 
Omnium Rumicu olus decodu aluum mollit. Crudum illitu cum rofaceo aut 
croco melicerides difcutit.Semefylueftris cVOxylapathi cVOxalidis cum aquaaut 
uino utiliter contradyfenterias,cceliacos affe&us,ftomachi faftidia,fcorpionumcp 
iclus bibit*Si quis etia in potu pra?fumat,nihil iclus patiet. Radices ipfaru ex aceto 
& crudas illitar,lepras,im petigines,fcabrofosc£ ungues fanat. Sed antea locus aceto 
& nitro in fole perfricandus eft.Pruritus deco&u earum fedat,fi eofoueantur.Co^ 
ctscin uino fi cum iure coIluant,aurium dentiumqp doloremulcent. Strumas paro 
tidascp difcutiunt fi cum uino decodtac illinant.Lienes aute cum aceto. Aliqui utun 
tur radicibus contra ftrumas,uinculo collo eas appendentes.Trita? cV appofitefce. 
minaru fluxiones fiftunt. Decodg cum uino & pote regio morbo correptos emen^ 
dant.Calculos uefica^cominuunt.Menfes cient. Scorpionum idibus auxiliantur. 

Hippolapathon cafdcm antediclis Rumicum generibus uires obtinet, 

EX GA-*> 



466 PLANTARVM HISTORIAE C A P r CLXXIIH, 

c EX GALENO, 

Lapathum moderate digerente facultatem habet, oxylapathum uer6 miftam; 
nam fimul cum eo quod digerit,nonihil quoq^ reprimendi facultate participat, Ss 
meneorum manifeftam quandam adftric1:ioneobtinet,ade6 ut&dyfenterias, & 
alui profluuia fanet,potifsimum autem oxylapathi , Hippolapathon eafdem diclis 
facultates obtinet/ed imbecilliores. 

EX PLINIO. 
Sylueftria Lapatbafcorpionu idibus medentur, cVferireprohibent habentes. 
Radix aceto decofta Ci coletur, fuccus dentibus auxiliatur : fi ucr6 bibatur, morbo 
regio.Semenftomachiinextricabiliauitiafanat.Hippolapathiradicespriuatimun 
gues fcabrofosdetrahunt. Dyfentericos, femenduabus drachmis ih uinopotum, 
liberat. Oxylapathi femen lotum in aqua ccelefti, fanguinem rerjcientibus^adiecfta 
acacia lentis magnitudine 3 prodeft.Pra?ftantifsimos paftillos faciunt ex folfjs & ra^ 
dice, addito nitro cViureexiguo.In ufu acetodiluunt. Sed (atiuii in epiphoris ocu- 
lorum illinunt frontibus. Radice melicerias & lepras curant.In uino uero decodhj 
ftrumas Sd parotidas cV calculos . Poto uino & lienes, cccliacos a?que QC dyfenterL 
cos cV tenafmos. Ad eademq? omnia efficacius ius Lapathi, cVrudus facit, cV urina 
ckt 3 & oculorum caliginem difcutit . Item pruritum corporis, in folia balnearu ad- 

ditum,autpriusipfumillitumfineoleo.FirmatcVcomanducatadentes.Eademdc 
codacumuinOjfiftitaluum^Foliafoluuntadieclofale» 

APPENDIX. 

Rkibjrbdrimo* Alterius generis Rumicis,qui Rhabarbaru monachoru uocatur,radix purgan* 

nschorw faul eJietiam uimobtinet, fiinpulueremredaCtadrachma?ponderefumatur. Necpid 

mirumadmodum,cumctiamDioicorides ipfeomniumRumicum olusdecoclu 

*> aluum moIlire,atc^ decoctas eorundem radices cum uino, regio morbo correptos 

emendare,ob bilis nimirum per inferna edudionem, teftetur. 

DE LIMONIO^ CAP* CLXXV^ 

NOMINA. 
Ij^^fcjs^l fii m n n i o n Gracis, Limonion, Betafylueftris cVTintinabulum ter^ 
^^M^M rsc Latinis, uulgo Pyrola 3 Germanis Tfmtergrnn/DolQman^olt/ 
Veta fyhieflrii ffM^^ VOaibtman^oit/obcvWaibtlot appellatur.Betaautem fylueftrishgc 
undeditu. !|^S|gy|| herbadicftaeft,quodiniyluis cVlocis mufcofis, hortcnfi Betaprimum 
'imnnabukm erumpentihaud difsimilis, proueniat . Tintinabulum , a floribus eius tintinabu^ 
ierre, lo fimilibus. Pyrola, quod eius folia arboris pyri folio fimilia fint, 

?yr ° k ' FORMA. 

Folia Beta? ^milh habet, ten^iora tamen cV minora, decem,autplura. Caulem 
tenuem, reclum, lilio aqualem, femine rubro, guftuq? adftringente plenum . Ex 
qua fiquidem defcriptione abundeliquet,herbam quam uuIgusPyrolam uocatek 
feLimoniu.Folfjs enim Beta? fimilis eft, uerum tenuioribus 8t"minoribus (legen^ 
dumcnim inDiofcoride ixck^ot^x, 8cnon y^KfoT^ Plinio libro uigefimo, capite 
ochuo,tefte)decem,interim pluribus . Caule tenui,recT:o,lilio fimili,pleno fe^ 
minis rubri,quodguftuadftringit. Quibus acceditquodgermanice "VO aibtman^ 
crolt/ideft, Beta fylueftris nominatur. Nequeuiresdifcrepant:adftringitenim, 
uulnerariaq? herba eftPyroIa, haud fecusatqueLimonium . Flores deniquetin^ 
tinabulo fimilesfunt, ut citra ullum difcrimen Pyrolam Diofcoridis elTe Limo^ 
nium afleuerare liceat» 

LOCVS, 
In umbrofis cViylueftribusprouenitlocis. 

TEMPVS. 




4<$7 



4* S PLAKTARVM HISTORIAE CAp ( CLXXV t 

C T E M P V S» 

Iunio menfe floret* 

TEMPERAMENTVM, 
Folia & femen guftu uehementeradftringunt,ita utin tertio ordine ficcitatis & 
lud recle recentiores collocent* 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Semen tritum in uino potum acetabuli menfura, dyfenterfcis ac cceliacis auxilia 
tur.Rubrum fceminarum profluuium fiftit. 

EX GALENO, 
Limonrj femen utpote aufterum,cceliacis,dyfentericiscV:fanguinemlpuenti. 
bus cum uino exhibent . Iuuat cV profluuium muliebre , Satis autem eft acetab uli 
menfura. 



*- ^v r l, x rs x KJt. 

Huiusfolia ambuftis utilia, guttantia adftringunt ♦ Semen acetabuli menfura 
dyfentericis prodeft, Aqua?eradiceco<%maculas ueftium eluere dicuntur, itemcp 
membranarum. 

EX RECENTIORIBVS. 

Pyrola? decocftum interna & externa uulnera potum fanat . Item fiftulis ac alrjs 
malignis ulceribus medetur. 

DE LAMTO CAP^ CLXXV1> 

NOMINA, 

jSTpJSfl A M x v M P u ' ni 'o hb.xxi, cap.xv. & lib.xxij. cap.xiirj. uocatur . Vulgoi 

Wg I m$M Vrticainers&mortua,SuntquialbamVrticamnominent,cVArchani' 

D £ j : g^icam, Officinis inufitatum.germanice ( <Tot>titcffd/ ober ^aubncf^ 

vrticamortu* fgsi- - j \ dicitur. Iners&mortua cognominata, quod folrjsnon mordenriJ 

<**<***> busfit,&mitifsima> 

GENERA, 
Vrtica; mortua? tria inueniuntur genera. Vnum albis, quod proprie LamiumJ 
dicitur : alterum luteis,& tertium purpureis floribus conftat. Nos,quia folis flori, 
bus differunt, nec in eorum folrjs aliquod difcrimen apparet, una icone omnia tria 
complexi fumus genera. 

FORMA, 
Folrjs conftat Vrtica? pungentis,minoribus, fimbriatis, candidioribus, lanugiVi 
ne nequaqua mordaci, caule quadrangulo, florealbo, luteo, autpurpureo, radice: 
ex interualiis cincinnis capillata. Graui odore tota fragrat. Innoxia eft & morfu ca<! 
ret.Semenin caulibus per interualla copiofum cVnigrum profert. 

LOCVS. 
Paisim circa femitas cV fepes nafcuntur. 

TEMPVS. 
Vereprimo,Maiopotifsimummenfe,floribusabundant 3 cVtotaferea?ftate f 

TEMPERAMENTVM. 

Calidum & ficcum eft Lamium,ueluti etiam alia Vrtica? genera,id quod ex ou, ; 
ftu,eiuscpfacultatibusdeprehenditur. 

VIRES. EX PLINIO. 

Medeturcum micafalis contufis incufsiscp, inuftis & ftrumis,tumoribus,poda I 
gris,uulneribus . Albumhabet in medio folio, quodignibus facris medetur.QuiJ 
dam e noftris tempore difcreueregenera. Autumnalis Vrtica? radice alligata in ter 
tianis,ita ut a?gri nuncupen tur cum eruitur ea radix,& dicatur qua?, cV cui, & quo, 
rum filio eximatur,liberari morbo tradiderunt.Hocidem contraquartanas polle, | 

rejidem 







470 PLANTARVM HISTORUE CAP t CLXXVI, 

C re Jidem radice urticse addito fale 3 infixa corpori extrahi, Folrjs cum axungia ftru, 
mas difcuti,uel fi fuppurauerint,erodi compleriq^ 

EX RECENTIORIBVS, 
Recentioreshacinerti Vrtica utuntur fiftendo ruentis e naribus fanguinis inv 
petu,ima? ceruici uel fcapulis alligandojnde fperant in aduerfum trahi cruoris ma- 
nantisimpetum . Vlceribus denique, putredinibus cV fiftulis mirifice conferre,ac 
mederitradunt, 

DE LINO> CAP» CLXXVII* 

NOMINA, 
|inoh Gra?cis 3 Linum Latinis & officinis, Germanis £tfn/obtt 
\ $l*d>$ appellatur, 

FORMA, 
Herba eft tenui caule 3 folrjs anguftis, oblongis, & in fiimmo acumL 
natis, floribus cceruleis, fpeciofis, quibus decidentibus folliculus enafcitur in quo 
femina continentur fulua, 

LOCVS, 
tinum<t&U Gaudet pingui folo & modice humido. Agris autem noxiu eft,deteriores enim 
wxium. cos &cit, id quod rjs carminibus in Georgicis fignificauit Virgilius; 
Prit enim litti campumjeges 7 urit auen# 7 
T/runt letheoperjujapapamrajomno^ 

TEMPVS, 

Vellitur seftate ubi maturitate confecutum fuerit,quse fane duobus argumentis 
D mtelligitur,intumefcente femine^uel flauefcente colore, 

TEMPERAMENTVE 

Eft in primo ordine calidu,ac humiditatis &ficcitatis quodamodo in medio fituv 

VIRES, EX DIOSGORIDE, 

Semen Lini eandem Fcenograeco facultatem obtinet , Omnem intus forisq? in^ 
flammationemdifcutitcVemollit,cum melle, oleo, exiguac^ aqua deco&um, aut 
melle coc1:o exceptu, Vitia cutis in facie crudum, uarosq? cum nitro & ficu illitutm . 
Cum lixiuia autem parotidas, duritiescp difcutit , Herpetas in uino decoclu, & fa* 
uos purgat* Vngues fcabros curn pari modo Nafturtr) & mellis eximit, Cum meL 
le uice eclegmatis fumptum ,ea qua? in thorace funt educit.Tufsim lenit, Venerem 
ftimulat fi cum melle cVpipere mixtu proplacentalargius fumatur.Huiusdecodit : 
mteftinorunvuteriq? erofionibus inie&um medetur^ado^excrementoruedu&io* i 
nem prodeft, Ad uulua? infiammationes in defefsionibus haud aliter quam Fceni« • 
grseci perquam utile eft, 

EX GALENO. 
Lini (emen efum flatuofum eft, etiamfi frigatur, ade6 fane excrementitia humi^ 
ditate plenum eft. Vifceribus tamen qug circa hypochondria funt, ut (i quid aliud, 
oratum exiftit. Qiiidam hoc toftoinftar obfonrj non fecus ac factitio fale cum garo 
utuntur. In ufu eft $C melle coniperfum. Inferunt nonnulli panibus quoque t Stcv 
macho & concoclioni repugnat ♦ Tenuiter corpus alit , Quod fpeclat ad deiedio^ 
nem, neclaudandum, nec uituperandum, perexiguamtamen uim mouenda?uri, 
na? tenet,qua? in tofto efficacior eft Jdem quoque aluum magis fiftit.Ruftici fa?pe^ 
numero torrefa&o adie&a portione mellis utuntur. 

EX PLINIO. 

Lini femen cum alrjs quidem in ufu eft , Et per fe mulierum cutis uitia emendat 
in facie, Oculorum aciem fuccoadiuuat.Epiphorascum thure&aqua,autcum 
myrrha,Cumuinofedatparotidas t Cummelle 3 autadipe 3 autcera 3 ftomachifolu- 

tiones 



LINVM 




471 



r % 



472- PLANTARVM HISTORlAE C A P, C LX XV I I. 

C tiones infpeiTum polenta? modo. Anginas in aqua & oleo decocT:um 3 cx cum anifo 
illitum.Torretur ut aluum fiftat. Cceliacis & dyfentcricis imponitur ex aceto, Ad 
iecinoris dolores eftur cum uua pafla cV ad phthifin utilifsime.Semine flunt SC cclu 
gmata.Mufculorum 3 neruorum,articulorum,ceruicum duritias, cerebri membra 
nas mitigat farina feminis, nitroautfale, autcinere additis * Eadem cum fico item 
concoquit ac maturat. Cum radice uero cucumeris fylueftris extrahit quaxunque 
corpori inhscrent . Sic & fracla ofTa ♦ Serpere ulcus in uino decocla prohibet . Eru* 
ptionespituita?cum melleemendat. Vngues fcabroscumpari modo Nafturtrj, 
& teftium uitia & ramices cum refina cV myrrha,& gangrarnas ex aqua. Stomachi 
dolores cum Fccnograrco fextarrjs utrifcp deco&is in aqua mulfa. Inteftinorum & 
thorads perniciofa uitia,clyftere in oleo & melle. 

DE LICHENE» GAP^ CLXXVIII* 

NOMINA, 

•RtpSctu I % AWiU EIXHN Or^cis,LichenLarims,officinis8dherbarrjsHepatica,Gcr 

•Uchenqmre ^^m^^t mani ' s BtdnobctrlBuittttcnlcber^mutdicitur.LichenaautemGra* 

dicla. mffkf^^ cl & Latini nominauerunt,quod cotra Lichenas omnibus remedrjs 

riPpl|$|^ anteponatunautareipfanomen dederunt,quoniam faxa quibus 

Uepaticaqudre. EslBiiSI harretlingua^modolambat. Hepaticam uer6 recentiores uocarunt, 

quod iecinorum fibris fimilis confpiciatur. 

FORMA, 

Folio fucci pleno,crafTocVoblongoconftat,rorulentis petris adhserente,fub 
quo cauliculi,pediculorum forma,capitula ftellatahabentes,exeunt. 
D LOCVS, 

Nafcitur in rofcidis cV grauiter olentibus faxis. 

T E M P V s. 
lulio menfe ea qua pifta eft forma decerpitur. 

TEMPERAMENTVM, 
Abftergentem ac modice refrigerantem facultatem, utranq? uet6 reficcantem 
habet . Abftergentem quidem atcp exiccantem a petra, refrigerantem autem ab a* 
queohumore. 

VIRES, E X DIOSCORIDE, 

Lichen illitus fanguinis eruptiones fiftit,8cinflammationes compefcit. Impetk 
gines fanat. Inun&us cum melle regio morbo affedis prodeft . Oris & lingua: de^ 
nuxiones arcet. 

E X GALENO. 
Lichen qui in petris nafcitur, eft ueluti mufcus quidam, fed rede ex plantarum 
genere cenferi poteft. Sic nominatus uidetur^quod lichenas feu impetigines curet. 
Extergentem & mediocriter frigidam facultatem obtinet . Porro quod ex talibus 
fubftantqs coponitur, aduerfum efteinflammationi nihil mirum eft. Anuero fan^ 
guinis eruptiones fiftat,utDiofcorides ait 3 id neutiquam dicere queo. 

EX PLINIO, 
Sanguinem fiftituulneribus inftillatus, cV collectioncs illitus . Morbum quoq* 
regium cum melle fanatore illito cVIingua/Stigmata etiam delet. 

DE LINO* 






47*- 







LICHEN 



tdn^tUxfmut 



t 3 



474 DE LINOZOSTE* CAP^ CLXXIX* 

C NOMINA, 

Mcrcuridis. [rf -^^ggj 11 * ° 2 a 2 T ! 2 ' * Vf s ^tkvio^h ttck Gra?cis,Mercurialis Latinis SC oflfciV 
BiyS nis dicit. Germanis 2$itt<teuTaut/ (^Oemmusfrrmit/ obetr &tfa»i}?j$, 
MercumUscw Itfil^ MercurialisdicT:aeft,quoda^ercurioinuentafit> 
*#* ]ll21i^l GENERA, 

Duo eius genera, mas cV fcemina, qua? facile ex eorunde defcriptionibus difcer< 
ni poterunt.Folia uero maribus nigriora,foeminis candidiora. 

FORMA, 
Mercurialis folia Ocimo fimiliahabet,ad Helxines foliorum figuram acceden, 
tia,minoratamen.Ramulos geniculatos,alaru caua multa cV denfa habentes. Fce* 
mina femen fert racemofum & multum, Mas uero iuxta folia exiguum, rotundu, 
geminorum tefticulorum modo connexum ♦ Totus frutex dodrantalis, & non- 
nunquam maior» 

LOCVS, 
Nafdtur in campeftribus cultis,uinetisq5,aliquibus locis tam copiofa SC efficax, 
ut fapore fuo uina etiam inficiat,& bibentibus ingrata reddat* 

TEMPVS» 
Augufto menfe femine pra?gnans eft. 

TEMPERAMENTVM, 

Calidam & ficcam in primo ordine efle aflferunt, 

ViRES. EX DIOSCORIDE. 

Vtraq? aluum mouet oleru modo comefta. Coftain aqua 8c*epotaaqua,bilem 
& aquofa ducit.Creduntur prseterea fcemina? folia trita cV pota,aut poft purgatio^ 
nem pudendis appofita, utfceminae concipiantur efficere ♦ Mafculae uero fimiliter 
D adhibita,maresprogenerare. 

EX GALENO, 

Mercuriali omnes duntaxatad uentris purgationes utuntur ♦ Verumenimue^ 
rofi quis eius facere periculum uolet in cataplafmate,fanedigerentis admodum 
facultatis efle experietur. 

E X PLINIO, 

Mirum eft quod de utroqj eorum genere proditurmt mares gignantur huncfa. 
cere,utfcemina? illam. Hoccotingere fi aconceptu fuccus protinus bibaturin pa£ 
fo,edanturue folia decocfta ex oleo SC fale, uel cruda ex aceto , Quidam decoquunt ! 
eam in nouo fidilicum heliotropio, cVduabus aut tribus fpicis , donec decoqua^ 
tur , Decoclum dari iubent Sc herbam ipfam in cibo altero die purgationis mulie^ 
ribus per triduu,quarto die a balneo coire eas . Hippocrates miris laudibus in mU/ 
lierum ufupraedicauitillas . Easq? adhuncmodum adhucmedicoru nemonouit* 
Ille eas uulua? cum melle, uel rofaceo, uel irino, uel lirino admouit . Item ad cien^ 
dosmenfes,fecundasqj. Hocidem praeftarepotu fotuq? dixit . Inftillauit auribusi 
furdis fuccum , inunxitqj cum uino uetere . Aluo folia impofuit, epiphoris, ftran^ 
guria? & uefica?. Decoclum eius dedit cum myrrha & thure. Aluo quidem foluen^ 
da?,uel in febri,decoquiturquantum manuscapiat,in duobusfextarrjs aqua?addii 
midias,bibitur fale cVmelle admixtomecnon cum ungula fuis,aut gallinaceo deco* 

dum falubrius. Purgationis caufa putauere aliqui utrancp dandam,fiue cum 

malua decoclum.Thoracem purgant,bilem detrahunt, 

fed ftomachum latdunt, 

DE LIBA-4 






473 




MERCVRIALIS 

FOEMINA, 



S3ttt$dft4tttWftfo 






DE LIBANOTIDE CORONARIA^ 



477 



C A P. C L X X X, 




NOHINiL 
i b a n n t 1 2 Grxcis^Rofoiarinus Latinis ckofficinis, Germanis Kof. fto/Ww^ 
mavin appellatur . Libanotfs uer6 dida eft, quod odorem thuris red- ubanotk cm 
dat.Libanotida autem no eam quac fimpliciter fic nominatur a Gra?cis &&*> 
intellige/ed eam qug cum adie&ione, coronaria Libanotis appellatur. Libanotkco* 
FORMA, toturuu 

Rofmarinus qua neclentes coronas utunt, uirgas habettenucs, circa quasfu nt 
folia tenuia,crebra,oblonga cVgracihaJntus candicantia 3 exteriore autem parte uL 
ridia, grauiter odorata ♦ Florem, quod Diofcorides omifit, in candido cceruleum s 
radicem nigram 3 multis fibris capillatam. 

L O C V S. 
Hodiepafsim inhortis Scficlilibus uafis plantatitr . In Narbonertfi autem GaL 
lia fua fponte prouenit tam c0piofe 2 ut eius incolas aliud lignum non urant» 

TEMPVS, 
Carpitur Maio menfe oc" deinde ufque ad Septembris medium.Florctq? bis afb 
nuatim,uere SC autumno» 

TEMPERAMENTVM. 
Calida SC ficca eft,id quoct ex guftu & uiribus conrjcere quifq? poterit* 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Calfacit. Regium morbum ianat, fiquiseam inaquadecoxerit,cVanteexerci> 
tia bibendam dederit,dein poft exercitia Iauerit,& uino potauerit. Mifcetur etiam 
acopis,& mufteo oleo- 

EX GALENO. 
Libanotidis } quscad coronas eft utilis, quam Romani Rofmarinu nuncupant, 
decodum regio morbo laborantes potum adiuuat. Omnes ertim Libanotides ab^ 
ftcrgentis 8c*incidentis facultatis funtparticipes. 

A P P E N d I X. 

Recentiores Rofmarinum fiifTitu tufsim & deftillationem fedare tradunt . Et 

quod in primis nobile,tutam pra?ftare in peftilentia domum creinatam,nidore im 

probam aeris diluentem perniciem . Adrjciunt cValias facultates 3 cas ncmpe : Ro£ 

marinus corroboratcerebrum,fenfus interiores 3 memoriam & cor . Succurrittre^ 

mori^refblutionic^partium.Loquelamamiframreparat^cValiamultapoteft, 

qux comemorare fuperuacaneum eft» 



£>£ LlGV' 




DE LIGVSTRO CAP* CLXXXI» ^ 

NOMINA, 
|j IG VSTR VM Piinio alrjsqj Latinis nominatur . Officinis inufitatum, 
Germanis 15cinhUnUn/(faiinhtbolt$/'&tinohct &d)itlvoeibm dicu 
tur « Quoautem nomine Grsccis appellatum fit, nondum certo nobis 
l! conftat : neque enim ut fereomnes hodie putant Cypros eft, quse Pli, i.iguftm» i 
niolibro duodecimo tefte,femen habetCoriandri,peregrinaq? exiftitarbor. At Li- ^ c yP roSt 
guftrum femen non Coriandroftmile,quodrQtundumacfubflauumeft,fedpO' 
tius atrum,cV altera parte latum modiceq? cocauum in racemis profert. Nec arbor 
eft peregrina,fed fponte in fepibus SC (enticetis ubiq? prouenit. Mea tamen fenten 
tia Phillyrea potius apud Diofcoridem erit, quod ha?c Cypro congener ac fimilis Phttyreamte» 
fit,eafdemcp quasLiguftrum facukates habeat Judicium tamen penes prudentem <w#Lig«/iw 
le&orem cfte uolumus» 

FORMA, 
Liguftrum arbor eft parua,folrjs Olea? fimilibus,floribus paruulis, candidis & 
. odoratis,racematim florentibus,fru&ibus initio uirentibus,procefTu temporis m> 
gris,uuarum more congeftis, 

LOCVS, 

Nihil frequentius Liguftro in uepribus occurritmihilq? crebrius in dumetis in* 
uenitur,ita ut hoc nomine contemptui habeatur. Quapropter huc refpiciens Vu% 
gilms in Bucolico carmine, eius flores negligi a paftoribus, ac inutiliter perire ca^ 
nit,dicens: 

^Alba liguflra cadunt ? uacinia nigra leguntur* 

TEMPVS, 

! Maio menfe floret,autumno autem cum maturis baccis nigrcfcit, 

TEMPERAMENTVM, 

Etfi forma nonihil a Cypro diftet Liguftrum, temperamento tamen eodem ed 
pra?ditu. Eius enim folia &furculi mixta qualitate conftant:difcutiens enim quid^ 
dam cum aqueafubftantia, modicecalida, & quiddam etiam adftrictorium ex ter„ 
rena fubftantiafrigida,& fine morfu ficcante,ob tinent* 
VIRES* EX PLINIO, 

Succus eius neruis, articulis, algoribus, folia ubicg ueteri ulceri cum falis mica 3 
& oris exulcerationibus profunt ♦ Acini contra phthiriafin, item contra intertrigi^ 
nes,foliaue,Sanant cV gallinaceorum pituitas acini, 

A p p e N D i x. 

Recentiores Liguftri fuccum ulcera oris, ueretriq? fanare tradunt . Idem etiam 
pofle foliain uino decocfta adrjciunt : uthinc euidentifsimu fit,folrjs Liguftri,haud 
fecus atque Cypri aut Phillyrea?, adftricloriam ineffc uim, propter quam coman^ 
ducata & decocla, oris potifsimum ulceribus opitulantur, 

t>E LV' 






DE LVNARIA MINORE^ 

CAP. CLXXXII. 



481 




NOMINA. 
IV multumq? dehuius herba? nomenclaturafuimusfoliciti,at utcun. 
quemultos intcrrogauerimus,tamen aliud nomen quam idipfum quo 
nuncappellamus expifcari haudpotuimus. Vocetur itaque Lunaria Umm minor. 
minor, donec certiorem appellationem habere contigerit * Germanice 
Ucin tfDonfctant/ut fit ad Latinam nomenclaturam allufio qugdam,nuncupetur, 

FORMA. 
Rotundo eftcaule,cui folia utrincp feptem annexa,cordis fere humani formam 
habentia:in fummitate caulis femen Beta? fimile profert. 

LOCVS. 
Nafcitur in montibus. Copiofifsitneautem Tubinga? in pedemontis Auftria^ 
ci prouenit. Prope hanc nunquam noOphris,de qua fuo dicemus loco,inuenitun 

T E M P v S. 
In fine Marj cV Iunio menfe inuenitur,dein ftatim euaneicit. 
TEMPERAMENTVM. 

Terreftre quid prsc fe fert guftata, atque parum adftringit, ut hinc mediocriter 
frigidam & ficcam effe uerifimile fit. 

VIRES. 

Visfoliorum eius hauddubie uulneribusefficax,glutinandinanque facultate 
pra?ditaeft ♦ Chymicorum nugas, quibus eius herbas ufus frequentifsimus eft, lu^ 
bensprgtereo.Coftatautemexperientia, adfupprimendosmenfes,6ialbummu. 
liebre profluuium,mirifice conferre hanc herbam. 



DE LEPl> 



4$i 



«?&K& 




L VN ARIA 

MINOL 







DE LEMDIO CAP> 6lxXXIII> 4*§ 

NOMINA. 
E p i a i o n Gra*cis, Lepidium Latinis appellatur ; Vufgus herbarioru 
Pipcritim noniinat.Quam denominatione fequentes Germani noftri viperitis. 
pfcffevh-ant uocant ♦ Nomeh uero hoc a pipere traxit, euius acrimb- 
niam hcrbaha?cguftatarefert.Diuerfaeft uero,utobiterparum atteru 
tos moneam, ab ea planta quam Plinius Piperitim nuncupat,de qua fuo loco dice, 
mus copiofe.Sunt qui Lepidium alfo nomine raphanum nominent,quod non alia kqhumucurdi 
fitratione,quam quodherbahaxquod ad folia attinet,raphanofylueftri,quem c ^Lepidium t 
Amoraciam alio nomine dicunt,admodum iimilis fit . Lepidium uer6 appellatu, icpidiumuttdc 
quod A4tt?JW> hoc eft,fquamas SC maculas in facie deleat &repurget, Ui&um 

FORMA, 
Fruticofum eft, in cubitalem altitudinem furgens, folrjslaurinis, fed mollibus, 
cV maioribus.Sic quidem Lepidion depingit Plinius & Paulus . Vnde fole clarius 
fit,hcrbam cuius pichiram damus efle Lepidion:cubitaIis enim &interdum bicu- 
bitalis eft, caule folido cVrotundo, folrjs oblongis Sdaurinis, maioribus tamen SC 
mollioribus, guftu piper referentibus cVacribus, magnoperecp linguam uellican- 
tibus.floribus candidis exiguis admodum,femine paruo,radice bblonga. In fum- 
ma } formatotiusherba:raphano,utdiximus 3 fylueftrifimiliseft. 

Pl o c v s. 
In hortis potifsimum prouenit,in quibus uiuacitatem fuamufqueadmultos 
annos prorogat, 

T E M p v S. 
Floret Iunio & Iulio menfibus,deinde femen profert. 
TEMPERAMENTVM. 

B Inordine quarto calefacit,ut Nafturtium,exiccat autem ipfo minus» 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 
Salgamorum more, fale cum la&e conditur * Foliorum uis acris 8C exulceratrix 
eft. Quapropter ifchiadicis pra?fenti remedio illinitur,tritum cum radice In ula?, $C 
quarta unius hora? parteimpofitum.Similiter cVlieriofis prodeft.Lepras idem pel 
lit.Radix collo adalligata,dentium dolorem leuare creditun 

E X G A L E N O* 
Facultate Nafturtio fi mile e ft 

EX plinio. 
In facie cutem emendat exulcerando, ut tamen cera cVrofaceo facile fanetur . Sic 
Iepras cVpfbras tollitfemperfacile,&cicatricuulcera ♦ Traduntindoloredentium 
adalligatum brachio quadoleat,compefceredolorem«. 

APPENDIX. 

Lepidion craflbs SC glutinofbs cibos&humores extenuare,8c"inddere ualet; 
ideoq? culinaria eft herba^ fallamentis idonea* 

S ,'Z DE LEV" 







LEPIDIV 







DE LEVCOIO THEOPHRASTI>- 48; 

C A P. C L X X X I I I I. 

NOMINA. 
evkoion Theophrafti hoc loco defcribimus, quod pfanediuerfurtt 
efta Leucoio Diofcoridis,quod fupradcpinximus,id quod tamen ple 
rique etiamdocti uiri nonanimaduerterunt. Latinis Viola alba dkl viokSi r 
tur.Germa.nkevoci$tlQtnmtQfMmncn/cbct(tocv^cnblitmcn. Non 



autem ab re Viola alba dici ccepit;flos enim huius herba: colorem album, SC Vio, viokdbacut 
Iarum odorcm refert. ##** 

F O R M A. 

Folia habetPorro ftmilia, tenuiora tamen cVmolIiora, ex radicebulbofa pro^ 
deuntia. Pediculum etiam profertdodrantalem, tenuem ac fere iunccum, inquo 
carididusflos eft, in medio croceus, Violarum purpurearuodorem referens, quo 
decidente,capitula Nucis auellana? quantitate erumpunt, in quibus fcmen Sinapi 
haud difsimile continetur. Quod (i ad hanc defcriptionem adhibeas eaqua? de 
Viola albaTheophraftus librofexto&feptimo de ftirpium hiftoria tradit, certe 
fole manifeftius erit herbam hanc cuius pi&uram damuseffe eam,quam *A/wop 
Theophraftus uocat ♦ Nam hax prima florum fe oftendit ♦ Emicat ubi ccclum cle- rheophrajli d* 
mentius ftatim , etiam non hyeme exacla : ubi uero immitius, poftea , Celeriter huuiolu 
quoqueeuanefcit.Radicem deniquebulbofam &floremodoratum obtinct. Que 
fingulaetiam dehacnoftra herba ueredicipofTunt. Primafiquidem florum, hye. tfosvcbrmii 
me etiam nondum exacT;a,Februario nimirum menfe,&die diuo Valentino facro, uoctm, 
ubi ccelum clementius fuerit, apparet. In Aprili, ubiappropinquareiam coeperit 
Maius,euanefcit.Flos item eius, Violarum purpurearum prorfus odorem refert. 
Radixetiam adBuIbi fimilitudinem orbiculata exiftit, uthocnomineneminidu' 
bium e(Tedebeat,quin fit Viola alba Theophrafti, 

L o c v s. 

Prouenit in umbrofts fyluis cVlocis, qualis eft non procul aTubfnga paufo fii* 
pra cVinframonafterium Bebenhufum uocatum,ubi copiofifsimenaicitur. Plaiv 
tatur nuncetiam pafsiminhortis. 

TEMPVS. 

In Februarioftatimh^cerumpit,utdiximus,herba,cVinterinftia Martij adper 
fecftionem uenit. Semen in Aprili oftendit in capi tulis, ut in altcra piclura uides. 
TEMPERAMENTVM, 

Foliaferequalitatis omnis expertia,radix autedulcis cVglutinofa eft, uthocno^ 
mineadftringat&exiccet^utreliquibulbi. 

VI R ES. 

Digerentem leuiter, &cumhocad(iringentefacuItatem,ficutreIiquosbuIbos, 
habere ex i]s qua? comemorauimus fatis conftat.Tamen nunc nuIIus,quod fciam, 
eius ftirpis ufus eft. 

S 3 DE LITHO' 



VIOLA ALB 




apMtim* 




tt>c$fto*mmc$bl»mmitbcmfo<ncjn 



s^X 



l&mw 






/) 



4* 8 DE LITHOSPERMO CAP^ CLXXXV^ 



Miumfotii, 

LithofpcrmoH 
unde ditlum. 




D 



NOMINA, 
!0o2i<£pmon Grsccis, Lithofpermum Latinis, officinis SCmedu 
cishodieomnibus Milium folis appellatur. Germanis OOccvbivfi/ 
obcv €5temfomen. Nomen a lapidea feminis duritia accepit : neque 
enim Lithofpermon aliud fonat Gra?cis,quam lapideum femen» 
Quum itaque femina tanquam calculos ferat,candore cV rotundita^ 
temargaritarum,duritiauer6 lapidea, comodifsimauoceLithofpermon didum 
eft.Miliumuero folis recentioribus nominatum puto, quod femen eius candore 
folis &lucis fpiendorefulgeat. 

FORMA, 
Folia habet Olea: fimilia, longiora tamen cV latiora, & qua? in ima parte funt, 
humi iacent.Ramulos uer6 re&os,tenues, crafsitudine Iunci acuti, folidos, ligno^ 
fosq?.In quorum cacumine bifidi diuaricatiq? exortus, cauliculorum fpeciem exhk 
bent longa habentes folia, inter quaefemenlapideum,rotundum,paruum,eruo 
ec[uale.Plinius graphice candore & rotunditate margaritas referre dixit. Noftrum 
autemLithofpermon multo minus quamDiofcorides&Pliniustradiderunt fe^ 
men profert, quod foli diuerfitati acceptum referendum erit . Radix etiam Litho^ 
fpermi,quodadrjciendumeffearbitror,exteriorefuiparteruboreperfunditur, 

LOCVS, 

Lithofpermon afperis&fublimibuslocis gaudet.Satum etiam in hortispro, 
uenit. 

TEMPVS, 
Floret Iunio & Iulio menfibus,eoq? tempore femen etiam profert» 

TEMPERAMENTVM. 
Semen Lithofpermi,cuius maxime ufus eft,calidum SC ficcum effe facile ex eiuk 
dem facultatibus conrjcitur. Omnia fiquidem urinam cientia, Galenolib» v,de 
fimpl. medicam. facult. cap,xij.tefte,calida&:ficcafunt. 

VIRES* EX DIOSCORIDE. 

Semen cum uino albo potum,calculos frangit,& urinam dudt» 

E X P A V L O, 

Semen cum uino albopotum,calculos conterit,& urinas pellit» 

EX PLINIO, 
Lapilliseiusdrachma; pondere potisuino albo calculos firangi pellicp conftat, 
& ftranguriam difcuti» 

DE LTCSl" 



4*° DE LYSIMACHIA^ CAP* CLXXXVI* 

C NOMiNi 

jpippjjl ysimaxion graxe, Lyfimachia latine, uulgo Salicaria, germanice 

• HS VOcibctid) nominanrivLyfimachia uero ab eius inuentore Lyfima- 

3L>//«wc 14 Un» W&m^ cho appellata,aut duia uis tanta herbe, ut iumentis difcordantibus im^ 

dedppcUata, WW/&SS\£ r> • r ■ i i X[ i i-rr i t ir • i 

|fe&6dB^yl3 1| potita mgo, alpentatem cohibeat ♦ Quare a diiloluenda diisidentium 
salicam. pugna,non inepte Lyfimachia uidebit nominata. Salicaria uerb quod folia falicis, 
aut quod inter falices nafcatur,did:a eft. 

GENERA. 
Lyfimachieduo eiTegeneraex Diofcoride & Plfnio fatisliquet.Plinij enim pur 
pureum florem habet, hinc nos illam purpurea appellauimus , Germanice btmm 
IX^ctbcrid^.Diofcoridisuerorufos^hoceft^aureoSjUtmetipfeinterpretaturjflores 
obtinet,ideoq?luteam nominauimus,Germanice gedWeibctid), Etharcquidem 
altera magis adftringit,incp ufu medico hoc nomine eidem pradferenda. 

FORMA, 
Caules profertcubitales,autetiam maiores, teriues, fruticofos, quorum ageni^ 
culis folia exeunt gracilia,falici fimilia,guftum adftringentia,flores rufos,aut ad au 
ri colorem declinantes. Ex qua pictura nulli non notum fit,plantas quas piclas da^ 
mus effe Lyfimachias . Caules enim emittuntcubitales, cVmulto quoque longio» 
res, tenues cV fruticofbs ♦ Folia etiam habent falicis, cum lentore quodam adftrin^ 
gentia.Flores ha?crufos,illa autem purpureos habet, ut non contemnendus autor 
eft Plinius. His accedit locus natalis,8c" alia quas referre non attinet. 

LOCVS, 
Nafcuntur paluftribus locis, SC prope aquas, potifsimu ubi falices proueniunt. 

TEMPVS, 
D lunio cV Iulio menfibus florent,ac fubinde purpurea in filiquis oblongis femen 
producit, lutea uero decidentibus floribus, femen exiguum, Coriandro haud difc 
fimile profert,quod guftum non fecus atque folia adftringit. 

TEMPERAMENTVM. 

Superantem adftri&oriam quaIitatem,adeoq? exiccatoriam uim obtinent. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Succus foliorum eius,cui adftringendi facultas eft, ad fanguinis excreationes & 
dyfenterias potus &infufusconfert.SiftitcVmulierum fluxumappofitus.Contra 
erumpenteme naribus fanguinemherbaipfautiliterinferitur. Vulnerariaetiam 
eft, cVfanguinem compefcit. Incenfa acerrimumhabetfumum,utferpentesqui^ 
dem abigat,& mufcas enecet» 

EX GALENO. 
Vulnerag!utinat,erumpentemcj? exnaribusfanguinem emplaftrimodo illitz 
fitt.it : quin & reliquas fanguinis eruptiones compefcere tum ipfa, tum fuccus eius 
multo magis poteft.Potadyfenterias, fanguinis reiedKones acmuliebrem fluxum 
fanat. 

EX PLiNIO. 
Viseiustantaeft, utiumentisdifcordantibus iugo impofita,afperitatem co- 
hibeat. Pota uel illita, uel naribus indita, fanguinis profluuium fiftit . Vulneribus 
rjs priuatim qusecalceamentofa&a funtcontrita cVaridainfricataefFicaxeft. 

D E LAGO' 



\ 
4<j* 




LYSIMACHIA 

PVRPVREA. 



A9* 




L YSIMA CHI A 

L V T E A. 



DE LAGOPO CAP* CLXXXVII* 



493 




NOMINA, 
a r a n oy 2 Greds,Leporinus pes Latinis, Trifolium humile cV Tri Trwrifcj. 
nitasatribusfolrjs herbariisdicitur. Officinisnoftrisignotaeft her- 
ba. Germanis l Oafcn(ii$/ohev 'KanmUcc/QQtv K&t$k nominatur, 
SicueroGrseci atqueLatinihanc herbam appellarunt, quod Lepo. Lagopmcur 
rino pedi fimilem paniculam habeat. Mdt 

FORMA, 
A nullo,quod fciam,Lagopus defcribitur . Herba autem quam pro eo exhibe. 
mus,caules habet rotundos, hirfutos, folia Loto trifolia? qua? in pratis gignitur fi> 
milia,femen in paniculis mufcofis lanuginofiscp, leporino pedi fimilibus admodu, 
adftringentis guftus. 

LOCVS, 
In fegetibus, Plinio etiam authore, &in hortorumareis,utteftaturDiofcorL 
es,gignitur. 

TEMPVS» 
Iulio & Augufto menfibus potifsimum apparet. 

TEMPER A MEN TVM. 
Exiccandi facultatem obtinet,Galeno tefte,Lagopus. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 
Vim habet Lagopus herba fiftendi aluum cum uino pota . Febrientibus autem 
cum aqua danda. Alligatur eadem contra inguinum inflammationes. 

EX GALENO. 
Fluxus alui probe cxkcsiU 

EX PLINIO. 
Lagopus fiftit aluum e uino pota, autin febri ex aqua . Eadem inguini adalllga- 
turintumore. 

APPENDIX. 

Ex f)s omnibus abundeconftat, herbam eam quam depiclam damus efTe Lago 

pum, fiquidem&nomen&formailii aptifsimerefpondent. Locus etiam conue^ 

nit;nafciturenimcopiofifsimeinfegetibus.Nectemperamentumabhorret,quod 

illi eftadftriclorium &exiccans. His omnibus acceduntuiresruulgo enim 

omnes hac planta in dyfenteria,& alui profluuio utuntur. 

t DE LARI" 













um%#* 




DE LARICE» CAP^ CLXXXVIII» ^ 

NOMINA, 

a p i • g Gra?cis, Larix cV Larex Latinis, officinis &uulg6 Larga, Ger„ urixfmunx 
manis £Loid)hmim appellatur. 

FORMA» 

Larix arbor eft magna,Picea? GmiIis,crafsioi: Jaeuioriqp cortice, folio 
uiilofo pedhnum modo,pingui & denfo, mollicp flexu, materia prxftanti, ruben. 
te,odoreacri. Hincerumpitnonnihil liquoris melleo, Diofcoride acPlinio tzfti, 
bus,coloreatquelento,nunquamdurefcentis. Eftautem refinaquam Larignam, Pe r md uy h 
autcerteLaricinam uel Lariceam uocant, quahodieomnes fereofficinsepro tere. blL P ro tJ 
, binthina,non fme errore utuntur. Terebinthina enim candida eft, pellucida, & in binthimutuntur 
modumcolorisuitri cccrulea&odorata. Lignumeiuspropemodumignibusin. *""* 
uiclum^necgflagra^nec^incarbones recidit;necaliomodo ignis ui confumitur, 
quam faxum in fornace ad calcem coquendam adhibitum,quod quidem nec flam! 

mamrecipit,neccarboneremittit 3 fedlongofpaciotardecomburitur 4 Eramiseius 
panicularum modo nucamenta dependent,quod picflura affabre oftendit. 

LOCVS, 
Larix, ut autor eft Vitruuius,circa ripam fluminis Padi, & litora maris Adria^ 
tici nafcitur. Copiofifsime autem in Silefia prouenit,unde Muftrifsimus Princeps 

GEORGIVsMarchioBrandenburgenfisdominusmeusclementifsimus,plures CIO r C! vs 
arhores Onoltzbachiu transferrecurauit,aquofanehanc etiamcuiushic damus Marcbb Br<m* 
piduram ad me Tubingam tranfmifit . In Silefia ex eius arboris ligno hypocaufta m m<gnftu 
conftruuntur,tantus illius ibidem prouentus eft, 

TEMPVS, 

Larixnulloexhilaraturflore,fedturgenstantuma?ditgermina. 

j TEMPERAMENTVM. 

Minimum in eius temperamento ignis cVaeris, humoris autem terreni pluri. 
mum . Hinc cumnonhabeat fpaciaforaminum quapofsit ignis penetrare, fit ut 
eius uim, quemadmodu paulo ante diximus, rerjciat, necpatiatur ab eo cito Ia?di 
Adftridoriam itaque facultatem, haud fecus atque picea?, eius foiia & cortices, xtt 
ftatim dicemus,obtinent, 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Cortexeiusadftringit,acintertriginib.tritus&:ilIitusprodeft,&ulceribusfum 
mam cutem occupantibus a ambuuisqj cum lithargyro & manna thuris. Vlcera in 
teneriscorporibus cerato myrtinoexceptus ad cicatricem perducit.Tritus cum 
atramento futorio/erpentia cohibet.Fcetus cVfecundas fuffitu erjcit. Potus aluum 
fiftit>cV urinam mouet . Folia eius trita illitaqrinflammationesleniunt, & uulnera 
abinflammationeuindicant.Tritauerocx:inacetocoda,calidacollutionedentiu 
doloremmulcent.Refinaeius,utomnesalise,emollit J calefacit,difcutit,expurgat. 
Tufsientibus ac tabidis in ecligmate per fe aut cum melle conuenit. Thoracis uitia 
expurgat. Vrinam etiam cit,maturat,&aluum mollit.Pilos in palpebris glutinat, 
Cotraleprascuma?rugine,atramentofutorio,cVnitroinungitur.Auribirsfaniem 
ftillantibus cum melle cVoleo,&: in genitalium pruritu. Mifcetur etiam emplaftris, 
malagmatis & acopis.Lateris^doloribusper feinunaa&impofitaauxiliatur. 

EX GALENO. 

Cortex eius uincentem habet adftritforia facultatem ufqueadeo, ut SCinterttu 
gines bellifsime fanet, & uentrem potus fiftat . Sed & ambuftis cicatricem inducit. 
In folrjs arboris, ut qua? multo funt cortice humidiora,uis ineft uulnerum Mutina^ 
toria. Refina eius deficcat & calefacit. 

E X P L I N i o. 

Laricis folia trita & deco&a in aceto, dentium dolori profunt < Cinis corticum 

t 2 inter* 






4:>x. 






:-J ,.- v O sM ... 



y7, •-• 



\li 






i) 



fi 



\mi 












***** , SKSwl^P^ 




plantArvm historiae cap, ctxxxvnt 4P7 

h mtertrigini&ambuftismedetur.Potusaluurri ftftit. Vriiiam mouct. Suffitu uut 
uas corrigit.Refina larigna tufsi efficax habetur^polletq? contra uifeerum Ulcera, 






DE MELISSOPHYLLO CA P* CLXXXXX* 




NOMiNA, 
|jEAis204>YAAo n, « ptti(pv7koy Gra?cis , Apiaftrum fiue Citrx. 
go Latinis, officinis MelifTa dicitur. Germanis (jDeiifjett / 0Oe* fcciijja. 
lifjwhrmtt/frottigbliMtt. Meliffophyllum nonalionomineap^ Mdijfopbytluitt 
pellatum eft,nifi quod apeseius folio magnoperedelectentur: undediclum. 
neq? enim (akiosocpvfaoy aliudquam apumfoliumfignificat.Me^ 
liphyllon uer6,quauoceNicanderufuseft,mellis folium indi^ 
cat.SiCitaque nominari cocpit, quod hinc apes mellis materiam colligant , Pari ra^ 
tione Latini Apiaftrum hauddubie dixerunt, quod ea herba apes plurimum la?^ Apiajlrum* 
tentur,adeo ut fieaalueariaconfricentur perunganturue, detentum iri eis examen 
non fugiat , Citraginem autem ab odore Citrimares enim Ci confulantur Citrium citrago. 
malum olebit* 

IGE NER A. 
Duofuritex uulgarium herbariorum fententia MelifTophylligenera. Vnuni 
uerum:alterum adulterinum,quod Germani Wantsmhaut nominant,utpaul6 
poftdicemus, 

FORMA, 

Folia cVcauliculi ueri MelifTophylli,Balloti feu Marrubio nigro Bmilin funt,mat 

. ioratamen cVtenuiora,necitahirfuta, citri mali odore . Perperam hodie officina* 

B proueraMeliflautunturherba pafsim inhortisproueniente,quamGermani,ut 

diximus,quia cimices olere uidetur * tPmtgcn&mtt nominant , Fcedus itaq? cum 

huius herba?odorfit,noneftcurapeseadelecl;entur,neq^eiflorenti infidcnt, fed 

eam potius fugiunt . Contra illa quam pro uera pidtam damus uniceobledrantur, 

quod illius tam gratus odor fit,ut in a?dibus ftrata,eas gratifsimo odore compleat* 

LOCVS, 
Nafcitur in fyluis uerum,adulterinum autem in hortis* 

TEMPVS, 
Carpitur a?ftate,Iunio potifsimum menfe,quo floribus pra?gnans eft. 

TEMPERAMENTVM. 

MelifTophyllon ex fecundo ordine calefacientiu cenfetur,deficcatueronona?> 
que,fed ipfum quifpiam in hoc primi ordinis effe pofuerit. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 
Foliacum uinopotaautillita, contrafcorpionu, phalangioru, canumq?morfus 
profunt.Decoctu eorundem,fi eoperfundantur, idem poteft. In infefsionibus ad 
ducendos menfes utile eft.Dentes eodem in dolore cclluuntur. Dyfentericis inie^ 
ctum prodeft.Fungoru ftrangulationibus, folia cum nitro pota fuccurrunt . Tor^ 
minibus auxiliant. Dantur in eclegmate orthopnoicis . Illitacum lale ftrumas dif- 
cutiunt.Vlcerapurgant.ArticulariosdoIoresillitamitigant. 

EX GALENO. 
Meliffophyllon Marrubio facultate fimile eft, fed plurimu ab eo uincinquam, 
obrem necutiturilloquifpiam. Superuacaneumfiquidem forctpra?fenteMarru' 
bio,cuius tantus eft ubiq? terrarum prouentus,uelle uti MelifTophyllo. Ca?terum 
fi cui forte ad manum quandocp Marrubium non fucrit, illo ad quaxunque uti \u 
cebit,modo quanto ab hoc exuperetur cognitum habuerit* 

E X PLINIO. 
Meliflbphyllo fiue Melitta?na Ci perungantur aluearia, non fugient apes : nullo 

t 3 enim 







MELISSOPHYLLVM 

VERYH, 



J»cKfffcw 




Bmm^mt 






500 PLANTARVM HISTORIAE CAP, CLXXXIX, 

C enim magisgaudentflore.Copiaiftius examinafacillimecontinentur Jdem pra?. 
fentifsimum eft contra i<ftus earum uefparumqj, &araneorum, item fcorpionum, 
remedium Jtem contrauuluarum ftrangulationes additonitro.Contratorminae 
uino.Folia eius ftrumis illinuntur,& fedis uitrjs cum fale deco&a. Succus fccminas 
purgat,&inflationes difcutit, cV ulcera fanat. Articularios morbosfedat,caniscp 
morfus. Prodeftdyfenterids ueteribuSj&cceliacis, orthopnoicis, lienibus, ulcenV 
bus thoracis. Caligines oculorum fucco cum melleinungi eximium habetur. 
E X SYMEONE SETHI, 
Ad ftom achi ex frigiditate morfus, cV a nigra bile triftitias cV timores qui fine ra, 
tione ex illa fiunt,confert.Hilaritatem efficito&ad melancholicu acpituitofum hu* 
morem prodeft.Fertur quod induftriam afferat,8t' quod ante fomnum fumptum, 
bona fomnia faciat,contraria ratione cum Brafsica, qua? mala infomnia affert, Bu^ 
bonesla?dit. 

DE MARATHRO^ C A P* CXC^ 

NOMINil 

inpg^ a p a © p o n gra?ce, Fceniculum latine, officina? antiquum & latinum 

MdMhrum cuy |j^||| | nomen retinuerunt, Germanice ^citchcl dicitur, Marathrum Gnrcis 

«ppetlatum. m£$M 1 dictum putant a marcefcendo, quod ad codienda plurima cum inarue. 

f«/kV«/«jk. JlIllllJj ritcomendatifsimumfit.Fceniculum autem dici exiftimant, quod fij 

tum magno cum foenore femen reddat* 

FORMA» 
D Fceniculum ferulacei generis eft,hominiscf plerunqj proceritatem fuperat, cau* 
le geniculato,fangofaintus medulla, leui exterius cortice &herbaceo, folia Abro^ 
toni,fed longiore mollioricf,iucundo odore, umbella rotunda, ampla,lutea,in or. 
bem radiatim circinato, in qua femen nudum dependet, radice candida, lono a 8c* 
odorata. 

LOCVS, 

Pafsim in hortis fatum prouenit. Sua etiam lponte interdum ceu Anethum 
nafcitur. 






T E M p v s. 

Colligitur caule turgefcente.Floretlunio & Iulio menfibus. 

TEMPERAMENTVM. 
Fceniculum tam ualenter excalfacit, ut ex tertio ordine excalefacientium cenferi 
pofsit. Exiccat uero non a?que,fed ipfum quifpiam in hoc primi efle ordinis pofue^ 
rit.Proinde lacprocreat,quod,fi admodum deficcaret,non fane efficeret. 
V I R E S. EX DIOSCORIDE. 

Foeniculiherbacomeftamammaslacl;erepletJdempoteftfemepotum,autde. 
coctum cumptifana. Coma?decodumfubditumimpofitumue,renumcx:uefica: 
uitrjs utile:quippequod urinam cierepoteft . Contraferpentium iclusin uinopo- 
tum prodeft.Menfes ducit Jn febribus naufeam,& ftomachiardorem ex aquafri. 
gida potum,fedat. Radices contrita? & cum melleillita?, morfibus canum meden^ 
tur. Succus caulibus & folrjsexprefsisinfoleficcatus,medicamentisqua?adexci' 
tandam oculorum aciem coficmntur,utiliteradrjcitur . Extrahitur etiam fuccus ex 
femine uiridi, folrjs^ramulisq?, adeadem utilis , Radix inprima germinationeex^ 
primitur, In occidentali Iberia liquorem gummi fimilem reddit . Caulem medium 
dum herba floret incola? demetunt,ignicpadmouent,quofaciliusui caloris exu^ 
dans gummi remittat.Hoc efficacius fucco eft ad medicamcnta oculorum. 

EX GALE' 



$0% PLANTARVM HISTORIAE CAP, CXC» 

c EX GALENO. 

Fceniculum lac procreat.Suffufis auxiliatur. Vrinas menfesq? cit.In condimen^ 
tis afsiduus Anethi ufus,Fceniculi uer6 & in obfonrjs. Apud nos in boc reponunt, 
nonfecusacPyrethrumcVTerebinthum condientes, utintotumannumufuifit, 
quemadmodum cV cepas &rapas 8c"alia huiufmodi quaedam in folo aceto, alia in 
oxhalme afleruantes, 

EX PLINIO. 

Adfcorpionum ictus & ferpentium, femine in uino poto ualet. Succus SC auru 
bus inftillatur,uermiculosq? in his necat.Idipfum condimentis prope omnibus in* 
feritur . Oxyporis etiam aptifsime. Quin &cruftis fubditurpanis . Semen ftoma^ 
chum difTolutum adftringit , Naufeam ex aqua tritum fedat . Pulmonibus 8c*iecL 
noribus laudatifsimum . Ventrem fiftit cum modice fumitur, urinam excitat,& 
torminamitigatdecoctumJadiscpdefeclupotummammasrepIet.Radixcumpti 
(ana pota renes purgat,fiue decoctjo fucco, fiue femine fumpto , Prodeft & hydro,- 
picis radix ex uino coctantem conuulfis . Illinunturfoliatumoribus ardentibus ex 
aceto ♦ Calculos uefica? pellunt . Genitura? abundantiam quoquo modo hauftum 
facit . Verendis amicifsimum, fiuead fouendum radice cum uino cocfta, fiuecon- 
trita in oleo illitum . Multi tumoribus ck* fugillatis cum cera illinu nt , Et radice in 
fucco uel cum melle contra canis morfum utuntur. Et contra multipedeex uino» 
EX SYMEONE SETHI. 

Lacprocreat,&fuffufis remedioeft, Vrinamcit,& menfes ducit* 

DE MELANTHIO CAP» CXC1> 

D N O M I N A. 

N . - ya^^^i eaanqion Graecis, Papauer nigrum, Nigella & Gith Latinis dicL 
, \ llvSllj ffi tur.Officina^omnesNipellamappellant.Melanthionautem&Nigel 

deditfwtt iLElfrt M la,amgro femims colore ha?c herba hauddubiedicta elt» 
|^S&Bl GENERA, 

Etfi apud Diofcoridem aliosq? ueteres unaduntaxatNigella? fpecies reperia^ 
tur,nobis tamen domefticasSchortenfestres uidere contigit, quarum dua? quL 
demhabentfeminanigra,tertiaucrofubflauum.Intereasqua?habent feminani^ 
gra,prima fitywavQ^ommid) germaniceappellauimus,alteramautem fcfrw<tt*t$ 
Cotimrbcr/quod folia eius Coriandri folrjs non difsimilia fint.Tertia,quod ad fo^ 
lia&floresattinct, prima? per omniafimiliseft,in feminetantumquod flauefcit, 
utdiximus, diucrfa. Herbarr) huius temporis Nigellam citrinam nominant.Prav 
ter has tres iam comemoratas eftquarta, qua? fylueftris Nigella dicitur, quod (cu 
Hcet fua fpontc in aruis nafcatur . Germanis wilt> fd)X$att$cv Cottottbet* nomina* 
tur, Videtur autem effe potius tertium genus Cumini fylueftris» 

F O R M A, 
mcUntbion. Melanthion frutex eft pufillus, ramulis tenuibus, altitudiue palmorum duo* 
rum uel amplior, folrjs paruis Senetionis herba? fimilibus, multo tamen exilio^ 
ribus, capitulo in cacumine, exiguo ceu Papaueris, oblongo,intercurfantibus in* 
terne diftindionibus loculofis quinque aut fex, in fummitate extrinfecus cornio 
latis,quibusfemennigrum,acre,odoratumincluditur.Sylueftrealterihortenfife^ 
re fimile eft,folia fiquidem anethi habet,flores primo fimiles,nifi quod colore 
fintelegantiores . CapitulumplaneAquileia?refpondet, atqueinfe femina nigra 
8todoratacontinet t 

LOCVS* 



MELANTHIVM HOR 

TENSE PRIMVM- 




?o$ 



&d)W<tW&Mttnn<fy* 




TDtl&ei? fcfcwtftJgetJ Cott<m&«^ 



$<i$ PLINTARVM HISTORIAE CAP. CXCI. 

C LOCVS, 

Melanthion domefticum non nifi inhortis fatum prouenit . Sylueftre autem, 
iit dictum eft,in agris fua fponte prouenit. 

TEMPVS, 

Melanthion floret Iunio menfe, Iulio autem 8C Augufto femine pragnans eft. 
TEMPERAMENTVM. 

Melanthium excalefacitatque deficcat tertio ordine. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Capitis doloribus illitum fronti Melanthiu,& incipientibus fufFufionibus cum 
irino tritum & naribus infufum prodeft» Tollitlentigines,lepras,ccdemata uetu^ 
fta,duritiesq? cum aceto illitum* Circunfcarificatos clauos excutit cum uetere uino 
impofitum.Dentiumdoloribus cum aceto &tedadecoc1:um,fi eocolluantur, fuo 
currit.Rotundos uentris lumbricos expellit,ex aquaumbilico illitum.Tritum au^ 
tem &L in linteo colligatum cV olfac"tum,deftillatione laborantes adiuuat.Pluribus 
diebus potum, urinam, menfes 8tlacprouocat 4 Difficultatem fpirandi cum uino 
potum finit . Phalangiorum morfibus drachma? pondere cnm aquahauftum au* 
xiliatur.Suffitu ferpentes fugantur.Tradunt largius epotum enecare. 

EX GALENO. 

Tenuium eft partium Melanthium, unde deftillationes fanat calidum in linteo 
admotum,atqueafsiduo olfaclum. Quinetiam fiintroincorpus fumatur, uelma* 
ximeflatus extinguit.Hincconftat effentiadpfum effetenuis, &ad unguem a cahV 
ditate elaboratsc. Propterea fane etiam amarum eft ♦ Itaque mirum non eft fi lumy 
bricos interimat non efum modo,fed etiam foris impofitum. Neque fane etiam mi 
randum fi lepras,clauos,myrmecias erjciat . Sic uer6 etiam orthopnceam iuuat, bC 
D menfes prouocat, qui ob crafsitiem aut uifcedinem retenti fuerint ♦ In fumma, ubi 
incifione,exterfione,deficcatione, excalefadione eft opus, prscftantifsimum id re^ 
medium eft. 

EX PLINIO* 

Melanthion medetur ferpentium plagis cV fcorpionum ♦ Illini ex aceto SC melie 
reperio, incenfoq? ferpentes fugari. Bibiturdrachmacontraaraneos ♦ Deftillatio^ 
nem narium difcutit tufum in linteolo olfa&um ♦ Capitis dolores illitum ex aceto, 
& infufum naribus mitigat. Cum irino oculoru epiphoras & tumores lenit ♦ Den^ 
tium dolores coclrum cum aceto. Vlcera oris tritum & comanducatum ♦ Lepras & 
lentigines ex aceto tritum emendat.Difficultates fpirandi addito uinopotum.Du 
ritias tumorescpueteres & fuppurationes illitum . Lac mulierum augetcontinuis 
diebus fumptum.Colligiturfuccus utHyofcyami.Oculospurgat,urinam cVmen 
ftruaciet.Similiterlargius uenenum eft,quod miremur,cum femen gratifsimepa* 
nes etiam condiat.Quinimolinteolo alligatis tantum granis triginta, fecundas tra 
hi reperio. Aiunt & clauis in pedibus mederi tritum in urina ♦ Culices fuffitu neca^ 
rfcitem mufcas. 

EXSYMEONESETHI. 

Eft tenuium partium, lumbricos in uentre necat, flatus difcutit, pituitamq? in, 

cidit. Ad orthopnceas & defluxus capitis facit odoratum,praeferrim poftquam ca. 

lefaclum fuerit. Dicitur uero quod Ci teratur, cVcum aceto uentri imponatur,etiam 

ficlumbricosnecare.Etficummellefermentetur,cVcalidaaquahauriatur,calculos 

inrenibus cV uefica minuit,urinam cit,menfes ducit,&uelutiremedium con* 

tra uenena eft,fi quis ipfumieiunus aflumat. 

DE MALA' 















MALVA 

HORTENSIS. 








rc: 



^/r^-v^, 



,W?Vh, 




MALVA SYLVE 

"" STRIS PVMILA. 




MALVA SYLVESTRIS 
ELATIOR. 



%0$p<Xpptl 



' IO DE MALACHE^ CAP^ CXCtl^ 

C ^ N O M I N A. 

fRBI|p|| A A A x H g r ^ce 3 Malua latine, officinis latinum nomen retinuit, Ger* 

Mdludqmre HjVy^W I manice p<tppel dicitur. Maluaautem Graxisabemolliendaaluono^ 

f * f^ lllkWi ll men traxit: fMcAewfap enim mollire fignificat. Quinetiam Latinis Varro 

fe^^gsU Maluam quau moluam,quod aluummolliat, dictam eiie contendit» 

Antiqui enim ea utebantur in acetarrjs cum Laduca ad fubducendam aluum, Vn 

de Martialis libro decimo ait: 

Exoneraturas uentrem mihi uillica maluas 
^Attulit^ uarias quas babet hortus opes* 
GENERA, 

MaluarugeneraefleduoDiofcorides&Galenustradunt.Vnaenimhortenfis, 1 

Mortenfis altera fylueftris Malua dicitur . Hortenfis, qua? in hortis fata prouenit, Germanis 

«tofo*. Korotfd?* p<tppel/uel l£vnvo$/qaod falicet mefsis tempore floreant,uel frcrbft. 

t*o£ nominatur, Huius iterum uaria funtgenera:alia fiquidem rofas purpureas,& 

has uel fimplici uel multiplici folioru textura conftantes, ut pi&ura monftrat : alia 

candidas & iterum folioru textura differentes producit . Nos una pi&ura quatuor 

Syluejkis. ha?chortenfis Malua? genera complexi fumus . Sylueftris non qua? in fyluis, aut 

afperislocis,fedqua?in incultislocisfuafponte nafcitur, intelligi debenid quod 

Xfto-c&t, gra?ca uox x^o-aue, qua Diofcorides utitur, maxime docet. Ha?cenim Grarcisin^ 

cultam & in elaborata terram fignificat,qualis in femitis,pratis,alrjscp huiufcemodi 

ruriscVagripartibus eft.Erraticaha?cfeufylueftrisMalua itidem in duas diftri. 

PumiU. buiturfpecies : qua?dam enim pumila eft, &humi ferpens, hanc Germani <5m$' 

Arborefccns. $*wd/3k&$ o&er4o<*fettp**pp d uocant. Qua?damaltiusattollitur,&:ferearbo^ 

refcit,hancgermanice Kopp«ppel nominant, 

D FORMA, 

nortenfi$. Hortenfis Malua grandefcit in arborem, eiuscp fcapiis tanta magnitudfne proV 
ficit,utbaculiufumpra?beat.Foliahuicampla,circinata?rotunditatis,muItisinam 
bitu fegmentis, Caudex fimpIex,luxuriofa?proceritatisattollitur, amedioferead 
uerticem pulcherrimis floribus decoratus, breui admodum pediculo dependenti^ 
bus,qui uenuftate rofis non cedunt, cx fi fuppeteret odor, de principatu certarent* 
Coloreconftantpurpureo,uermiculatouecVcandido.Capitulaqugdambreuibus 
innixa petioIis,cVIeuiterinmucronem faftigiata primum ecaule profiliunt, rjsq? 
paulatimintumefcentibus,pra?gnantiafloruinuolucrafatifcut,inquibusdehifcen 
tes rofa? fefe pandunt,& explicant in folia quincp, interdum ftrucftili quadam ferie, 
ut diximus,numerofa, calycibus apices paucos coplexis, qui lutei medrjs emicant, 
quibus decidentibus erumpunt purpurea ftamina.His fcctus fuccrefcit multiplicL 
tertunicatus,atcg in umbilici formam numerofofeminecoagmentatus, inquibus 
cum decufla funt folia, reliquarum Maluaru modo femina recluduntur. Sylue* 

Sifaeftrispi» ftris pumila & humi repens,folio rotundo, pingui, Scin ambituferratoconftat; 

mU ' caule magno, floribus ex candido purpurafcentibus, radice candida. Sylueftris 

Syluefkis pro altior folio magis laciniato nafcitur.floribus ex cccruleo purpureis,radice candida» 

cerior. L O C V S. 

Hortenfis in hortis fata prouenit. Sylueftris autem locis incultis, pinguibus po* 
tifsimum,cVhumidis, 

TEMPVS, 
Hortenfis floretlulio&Augufto pra?fertim menfibus:neque enimflos is ut 
rofafugaxeft,feddiuuigoruitaq?durat. Sylueftrispumilaper totam a?ftatem, & 
in maximam autumni partem durat, Arborefcens autem Iunio & Iulio menfibus, 
floribus quammaxime abundat* 

TE.MPER.A- 



PLANTARVM HI$TORl.fiE CAP ( CXCIU 511 

A TEMPERAMENTVM, 

Malua fylueftris digerentis paululum, & emollientis leuiter eft facultatis. Hor^ 
tenfis uero quanto plushabet aquea?humiditatis,tantofacultate imbecilliorefh 
Frudus eius tanto ualidior eft,quanto cV ficcior. Inter Lacftuca, Betam & Maiuam 
id eft difcriminis, nempe quod ficciora fint fylueftria, fatiua humidiora , Permiftu sylueftrUfttiuit 
eft Malue fucco aliquid glutinofum,quo La&uca caret. A refrigeradi facultate ma f lccior<t ' 
nifefteabeft,utante fumptionecernere licet, Q cx ambobus particulatim oleribus, 
quemadmodu faditare homines confueueruntjCataplafma ad caiidum quempiam 
afTec1:um,qualis efteryfipelas, componas, molliufculafoliadiligentertundens do^ 
nec ad leuorem reda&a fint exacftifsimum.Tum nanque cognofces Laducam ma^ 
nifefte refrigerare, Maluam ueromodicum, cVquafi tepidum quendamcalorem 
obtinere ♦ Facile hoc olus deorfum labitur, non tantum quia humidum eft, fed 
etiam quia glutinofum 4 Si horum trium olerum fuccos inter fe compares,tenuis &C 
abfterforius Beta? , crafsior glutinofiorqj Malua?, in utriufq? medio Laduca? fta^ 
tuetur t Ha?cGalenuslib.ij.dealimentorufacultatibus* 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Efui aptior hortenfis multo quam fylueftris , Stomachonoxia, aluumbonam 
efrlcit, pra?fertim cauies, inteftinis cVuefica?utiIes. Foliacrudaillita, cVcum modi^ 
cofaleaddito melle comanducata, egilopas fanant, Verum in inducenda cicatrice, 
ea fine fale utendum eft ♦ Contra apum ucfparumc^ icfus illita prodeft ♦ Et R cruda 
tritaq? cum oleoanteafe inunxerit a!iquis,non feritur . Achoras, furfuresq? eum 
urina iliita fanat . Sacris ignibus cVambuftisdecocftafoliatritacf utilitercum oleo 
imponuntur.Eius deco&um uuluas infefsione moIlit.Prodeft erofionibusintefti- 
norum,uulua? fedisq?,clyftere infufum. Ius deco&a? cum radice fua omnibus leta^ 

B libus uenenis auxiliatur, H continuo abibentibus reuomatur . Contra phalangio^ 
rum morfus remedio eft.Lacproritat ♦ Semen eius admixto Loti fylueftris femine 
potum cum uino uefica? dolores lenit* 

E X P L I N 1 Ov 
Malua?contraomnesaculeatosicl:usefr7cacior uis,pra?cipueicorpionu,ueipaJ 
rum fimiliumq?, cV muris aranei . Quin & trita cum oleo qualibet earum perun&i 
ante,uel habentes easnonferiuntur.Folium impofitum (corpionibus torporerri 
affert. Valent contra uenena . Aculeos omnes extrahunt illita? cruda?,aut cum 
t anetho pota?.Decocte uero cum radice fua, leporis marini uenena reftringunt:8£ tSUaxtoi 
utquidamdicunt,fiuomatur.DeeifdemmiracValiatraduntur,fedmaxime,fiquo 
tidie quis fucci ex qualibet earum iorbeat cyathum dimidium,omnibus morbis ca^ 

; riturum ♦ Vlcera manantia in capite fanant, in urina putrefacla?lichenas, SC ulcera 
oris cum melle ♦ Radix decocfta furfures capitis & dentium mobilitates . Eius quai 
unum caulem habet,radicecirca dentem qui doleat punge, donec definat do^ 
lor* Eadem ftrumas cVparotidas panosque,additahominis faliua,purgat citra 
uulnus ♦ Semen in uino nigro potum, a pituitis Senaufeis liberat, Radixmanv 
marum uitfjs occurrit, adaliigata in lana nigra.Tuisim in lacfe co&a, 8C forbi^ 
tionis modo fumpta,quinis diebus emendat, Stomacho inutilesSextus Niger 
dicit» Olympias Thebana,abortiuas effe cum adipeanferis. Aliqui purgari fco 
minas,folfjs earum manus plena? menfura, in oleo cV uino fumptis ♦ Vtiquecon^ 
ftat parturientes fubftratis folfjs celerius ibIui,protinus a partu reuocanda,ne 
uulua fequatur* Dant 8C fuccum bibendum parturientibus ieiunis,in uino de<- 
co&a hemina, Quin 8t"femen tritumadalligantbrachio, genitale non continen* 
tium . Adeoque ea? Veneri naicuntur, ut femen unicaulis afperfum genitali , fcc- 
minarum auiditates augereadinfinitum Xenocrates tradat,Item tres radices iuxta 

u 4 adalli* 



5^ PLANTARVM HISTORIAE CAP, CXCII» 

c adalligatas,tenafmocVdyfcntericis utilifsime^nfundi.Item fedis uitrjs,uel fi fo. 
ueantur . Melancholicis quoque fuccus datur cyathis ternis tepidus , cV infanientij 
busquaternis.Decodajcomitialibushemma^fucci.Hic&calculofis^&inrlcUionej 
ck* torminibus, aut opifthctonico laborantibus tepidus iliinitur . Et facris ignibus 
&ambuftis decocfta in oleumfolia imponuntur, cVad uulnerum impetus crtida 
cum pane . Succus decocfta? neruis prodeft 3 cV uefica?, cV inteftinorum rofionibus» 
Vuluas cYcibo &infufione mollit in oleo.Succus decoctg pori meatus fuaues facin 
EX SYMEONE SETHI, 
Ventriculumfacilefubitmonfolumpropterhumiditatem^uerumetiaglutino. 
fitatem,atq? inprimis fi cum oleo & garo offeratur, uino quo editur tempore irro^ 
rata. Veficam,thorace\pulmonemq?iuuat,&raucam uocemlenit. Sylueftris mak 
ua, ut ferunt, comefta, dolores ex uefparu morfu tollit. Si quis morfus a uefpis aut 
apibus,fucco Malua?,pra?fertim fylueftris, perungatur, confeftim dolore leuatur* 
Dicitur etiam quod huius decoctum potum, lapides conterit, fomnum conciliat, 
facilemq? partu ni pra>ftat, fi mulier ea crebrius utatur . Illitainflammationeslenit, 
eacpquanndurata funtemollit. Illud Malua? peculiare eft, utimpofitaiclibus ue- 
iparum dC apum,dolores leuet» 

DE MYRICE» CAP» CXCIII^ 

NOMINA, 
^ -r 6^K&&riS! v p l K H Gra?cis, Myrice & Tamarix Latiriis,officinis Tamarifcus, Ger 
*Fl&wi 1| mams €<tman\ct oC potft nominatur. 

I^^Wffl GENERA. 

D li^SAHl Diofcorides duo Tamaricis genera facit. Vnaenim fylueftriseiT, 
qual!sefteaqua?inplerif(^Germaniaelocisprouenit,quamc^ hic pi&am damus» 
Altera fatiua,qua? priori in ca?teris fimilis eft, nifi quod frudifera eft,&: minime,ut 
illa,fterilis. 

FORM A. 

Sylueftris arbuftum frutexue humiiis eft, ramis ex herbaceofuluoqKoforeua* 
riegatis/olrjs Sahina? aut Erices,flore mufcofb, qui demum in pappos euolat . Sa^ 
tiua ca?tera fimiliseft fylueftri,fruclum tamen gaIla*nondifsimilemprofert,qui 
guftu inarqualiter adftringit. 

L O C V S. 

Proxime paludes,refides ftagnantesq?aquasnafcit. SylueftriscjKopiofa in Ger^ 
maniaadRhcnumcV: Ifarum, infignesfluuios,prouenit.SatiuainSyria&^B-gy^ 
pto,ubi procerifsimas a?quatarbores,gignitur» 

T E M P V S. 

Perpetua coma frondet. 

TEMPERAMENTVM. 

Myrice abftergentis eft ac incidentis facultatis,abfq? perfpicua deficcationetha^ 
betueroetiam adftriclione nonnullam . Ca?terumfiuc1us &cortex non paucam 
fbrtitaeftadftri&ione,ade6utgalla?omphacitidi feuimmatura?proximafint,nifi 
quod acerbitas euidens eft in galla, fed Myrices fructui temperatura ineft insequ u 
lisrimmifta eftenimnatura? eiusmulta partiumtenuitas,atque uis abftergend^ 
quodfane galla?haudineft. PorroMyrica* combufta?cinisadmodum deficcatsoS 
ria? facultatis eft, plurimam abftergendi facultatem habens,pauxiilam adftiin> 
gendu 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 

Fru&u uicegallejn oris oculorumq? medicaminibus utuntur.Cruentis fputis in 

potu 



5*4 



PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXIII, 



C potu 3 cccliacis/ceminaru fluxionibus, morbo regio,cVphalangioru morfibus pro 
deft,Oedemataillitusreprimit, Cortexeademquxfruduspoteft.Decodumfo. 
liorum cum uino potum 3 lienem minuit. Ad dolorem dentium in collutionibus fa. 
lutare eft, cVmulierumfluxionibus in deiefsionibus , Aptehisinquibuspediculi 
&lendes abundant circunfunditurXinislignorumeius appofitusprofluuiuex 
Caliccspotorij utero fupprimit.E trunco eius nonnulli potorios calices fabricant.quibus in lieno. 
ex trunco t<t* fi s propoculo utuntur,quo datus in fjs potus proficiat. 

EX GALENO, 
Myriceprodeftadmodulieniindurato,decocl;iscumacetoautuino radicibus, 
fiuefolrjs^fiue extremis ramulis.Sanat uero etiam dentium dolores. 

EX PLINIO, 
Lenasus fanari ea carcinomata in uino decocfta tritaqj cum melle dicit. Ad lienem 
praxipua cftfi fuccus eius expreffus in uino bibatur. Adeoq? mirabilem eius anuV 
pathiam cotra folum hoc uifcerum faciunt,utaffirment,fi ex ea alueis fa&is bibant 
fues 3 fine liene inueniri. Et ideo homini quoque fplenetico cibum potumcp dant in 
uafis ex ea fadis. Lignum & flos cV folia cV cortex in eofdem ufus adhibent, quan. 
quam remifsiora.Datur fanguinem rerjcientibus cortex tritiiSjSt" contra profluuia 
fccminarum, cceliacis quoq? . Idem tufus impofituscp colle&iones omnes inhibet. 
Folijs exprimitur fuccus, Ad ha?c eadem cVin uino decoquuntunipfa ueroadiecfto 
melle gangrenis illinuntur. Deco&um eorum in uino potum, uel impofitum cum 
rofaceo cV cera fedat.Sic & epinyclidas fanant. Ad dentium dolorem auriumqs, de 
co&um eorum falutare eft . Radixad eadem, fimiliter & folia . Ha?camplius ad ea 
qua? ferpunt imponuntur cum polenta . Semen drachma? pondere aduerfus pha* 
langia SVaraneos bibitur.Cum altilium uer6 pinguifurunculis imponitur.Efficax 
D SC contra ferpentium idus,pra?terquam afpidum. Necnon morbo regio 3 phthiria. 
fi,lendibuscf decodum infufum prodeft 3 abundant.iamc£ mulierum fiftit, Cinis ar 
boris ad omnia eadem prodeft, 



DE MECONE RHOEADE» CAP^ CXCIIII» 



Vapducr ruheu. 




. 



NOMINA, 
h k a n $uh Gra?cis, Papauer rhceas, hoc eft, fluidum aut erraticum 
Latinis, Papauer rubeum officinis cVherbarrjs^Gcrmanis aftrepitu 
quem ludentes pueri harum folrjs concauo pugnoimpofitis 3 aItera pal 
ma incuffa a?dunt 3 ^Uppmofm/quafidicas crepitaculares rofas, &- 
Rto unde di* <5lftfcfren/& xciib (XOam/ac Homtrofro appellant. Rhccas autem a flore, qui ef 
fium* protinusdecidit^didumeft. 

FORMA, 

Folia Eruca^aut Cichorio fimilia,& incifa habet^longiora tamen cVafpera.Cau 

tdus iunceum lem tlanuginofum^reclum.afperum^cubitalem, Florem puniceum, cValiquando 

candidum, fimilem fylueftris Anemones flori. Caput oblongum,minus tamen 

quam Anemones. Semen rufum . Radicem oblongam, fubalbam, minoris digiti 

crafsitudincamaram . Exquadeliniationeomnibusperfpicuu fit^herbam quam 

Papauer rubeum hodie uulgo nominant 3 effe Rhceada,quod fit folio Eruca?, laci- 

niato/cabro.&longioretcaulelanuginofo^reclio^afpero^cubitali^florefylueftris 

Anemonespuniceo 3 nonnunquaalbo 3 oblongocapite:feminerufo 3 radicelonoa a 

vapMerrubeti fubalbida 3 minoris digiti crafsitudine,guftu amara.Errantitaque qui Anemonem 

noejlAnemone. efTe arbitrantur, quod foiia eius , qua? Coriandri funt, euidentifsime reclament.. 

Nos Rhocadis utriufquepidurasdamus, Vnius^atqueadeoprimijquodEruca: 

folia habet,alterius quod Cichorrj, 

LOCVS* 




tftittwrat» 



PLANTARVM H I S T O R I AE CAP, CXCIIII, 5 I 7 

A L O C V S. 

Naicitur in aruis & fegetib us pafsim. 

T E m p v s. 

Verc cVa?ftatedum frumenta meflem appetunt, floret:quo etiam temporcde 
cerpitur. r 

TEMPERAMENTVM, 
Refrigerat,ut alia genera Papaueris. 

. VIRES. EX DIOSCORIDE 

HuiusPapaueris quinque fexuecapita cum tribusuini cyathis decocla donec 
adduas reducantur^potui dabis quibus fomnum accerfere uolueris . Semen accta. 
buh menfura cum aqua mulfa potum 3 aluum leniter emoliit . Ad idem praftandu 
mellms&dulciarijsimm 
fcorundem pertufione&fotu fomnus allicitur. 

EX GALENCX 

Papauer quodda Rhceas nuncupat,quod fcilket celeriter Ros eius defl uat. Hu- 
fus femen ualidius refrigerat^ita ut nequaquam eo quis innoxie folo uti pofsitiueiu 
ti fatiuo melli admifcens. Admodu uero ita fumptum fomnum conciliat.Sed & pu 

| finumeiusinfperguntijsqua:exmelieconficiunturbelIarijs,pIacentis&panibus. 

EX PLINIO. 

Aluum exinaniunt capita qutnqj decocTa in uini tribus heminis : pota fomnum 
faciunt» 

»E X RECENTIORIBVS, 
Sacro igni medetur.Mulierum menftrua profluuia compefcit.Sanguincm ena 
ribus fluencem iecori impofitum Cidit . Lingua ex deco&o eius lota, ardorem fau^ 
B cium fanat. Pudendoru tumores detumefcere facit. Temporibus iilitum, phrene- 
ticis fomnum conciliat. Calidos oculorum dolores linteo impofitum mitigat.Vn, 
{ de rurfus omnibus liquet, Papauer hoc rubrum non efle Anemonem, quod CcHu 
cetha?cipfacontrariasplanefacultatesobtineat, 

DE MECONE SATIVO CAP^ CXCV» •. 

NOMIN A. 
|h k n n Zi*$& grarce, Papauerfatiuum latinedicftur. Officina?antiquu 
! nomenretinuerunt.Germanice 0Oa$fomenobcvCO&n uocatur, Du 
j dum autem Gra>cis A h piwfy, hoc eftnon miniftrando.quod aeamaun^ 
!| iuis rungi rnunrjs uefcentes non patiatur. peUetur. 

GE NER A. 
Satiui Papaueris duplex genus,albu uidelicet, cuius flos cVfemen candidmcVni 
, grum,quod femine nigro coftat. Nos utrunqjgenus una piclura complexi fumus. 

FORMA, 

Foli]sconftatlongis 3 perambitumferratis 3 nulloc>pediculocauliadhgrentibus: 
floribus uel candidis, uel ex candido leniter purpureis ; capitibus obIongis,in quil 
busfemenatrumuelcandidum. ' 

LOCVS, 
Pafsim in hortis fatum prouenit. 

TEMPVS. 
iEftate floret,ac fubinde femen profert. 

TEMPERAMENTVM. 

Refrigerat,ficutomnia alia Papaueris generajn quarto ordine. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Comunisipfisrefrigerandi uis eft;proindefoIia&capita inaquadecocla fotu 

x fomnum 




fi» 







PLANTARVM HISTORIAE CAP t CXCV, 5 tp 

Afo^umacccr^ 

ta cataplafmat<sm.xta,ignibus facris&inflammation.bus profunt. OportetaU. 

teminridiaipfatunde^^^ 

ta per ie et.am ad d.midias in aqua decofta, dein iteru cum melle dum hiimor dcL 

ieturcraiieicatc^deco&a, eclegmamedicamentfieffidunt,dolore mitigansin tuf 

ciltidis iucco & Acaaa. Papaueris nigri femen tritum cum uino bibitur contra flu. 
hones alui & focminarum profluuia . In peruigiifjs fronti temporibuscp cum aqua 
^n.tur.B.ufdemhquorplusrefrigerat,infpiiTat,flccat9.Bruiqu 

doIoremIeuat,fomnumconciliatcVconcoqu.^Tufsiatquecaliacisaffeaiburau. 
x.Iiatur + Maioriautemcopiahauftusnocet,lethargicoseffi'cien S ,&interimit Ad 
dolores cap.t.s curn rofaceoperfufus facit. Aures dolentibus cum amypdalino 
myrrha & croco inft.ilatur Jn oculorum inflammationibus cum tofto ouUuteo & 
croco Jgni facro & uulneribus cum aceto, podagris cum la&e mulieris & croco fe, 
di pro baiano fubditus,fomnum allicit, 

rt EXGALENO. 

Satiui Papaueris femen panibus utiliter ceu dulciarium infpergitur,non fecus ac 
Sefamuni . Candidius nigriore praftat, uimc^refrigerandi habet, ideocfifomn.fi. 
cum ett , bi uero hberalius fumatur, foporem etiam inducet, a-greq? concoquetur 
Tufsim praterea ex thorace & pulmone compefcit. Confert aduerfus tenues ex ca 
pite deitiiiationes.Corpori nullum notatu dignum exhibet nutrimentum. 

EX PLINIO, 
Candidi femen toftum in fecundamenfacummelleapud antiquos edebatur. 
Lalyx ipie tentur & bibitur fomni caufa.Semen elephantijs medetur.E nigro Pa. 
B pauere ladeus fuccus fcapo incifo exprimitur, qui denfatur, & in paftillos tritus in 
umbra l.ccatur,non ui foporifera mod6,uerum ft copiofior hauriatur, etiam mor. 
titera per fomnum:opion uocant . Semine eius trito in paftiilos, elacfte utuntur ad 
fomnum Jtem ad capitis dolores cum rofaceo . Cum his aurium dolori inftillatu 
Podagnsiliiniturcumlaaemulierum . Sic&folrjs ipfts utunturad facros ignes* 
Itemuulneracumaceto.Ego tamen damnauerim collyrrjsaddi,muItoq? magis 
quas uocant lexipyretas, quascp pepticas fcccdiacas , Nigrum tamen cceliacisin 
uinodatur. 

EX SYMEONE SETHI, 
Melius eftalbum quam nigrum . Somnificam uim habet, cVdifficilis eft conco, 
aionis,parumcpnutrit.Siautemcum melleedatur,feminigenitaliadiicit Prodeft 
&thoraci J 8cafpera:arteri; C , actufsi. Ventrem fiftit,etfiquidamfalfo putauerunt 
lpfum mouere, cum contrariam habeatuim. La^ditcaput, fi copiofius fumatur 
ldemcjj aggrauat. Sunt qui ipfum conterunt, cV uigilantiu fronti imponunt, in hoc 
utfomnumconciliet. Ca?terunigrum Papauer frigidius eft, cxCmagisfomnifem, 
adeo ut Ct quis eo immodice utatur,fomno profundo fimiliter lethargicis capiatur! 
Cum rofaceo impofitum capitt,eiufdem dolores a caloreortos fanat.Dicitur 
etiamquod illitumcum la&e muliebri&croco, podagricos iu- 
uet.Huius lachryma uenenum eft, Nigri autem 
fuccus eft uocatum opium. 

X * DE HECQ* 



A 




DE MECONE CERATITE» CAP? CXCVI» *** 

NOMINA. 
«Kntj *#*t?w Gra^ciSjPapauercorniculatumLatiWs^officinis Papa^ VapmcYcor* 
uercornutum,Germanis<25clb olmagm appellatur « Corniculatum a mim * 
frud:u,quem producit,cornu modo inflexo nominatum eft. 
FORMA, 
Folia habet candida, hirfuta, Verbafco fimilia, pcr ambitu Papaueris fylueftris 
modo ferrata:caulem etiam fimilem,florem lutcum pallidumue,fruclum paruurrt 
utcornu inflexum, focnigra?ci corniculo fimilem, unde cV nomen inuenit , Semeit 
pufillum , nigrum quale Papaueris ♦ Radicem in fuperficie terra? herentem, ni^ 
gram,craffairu 

LOCVS, 
Diofcorides fn maritimis cV afperis locis prouenire ait» In Germania tam en nov 
ftra non nifi fatum fueritnafcitur. 

TEMPVS, 
Iunio floret menfe, Semen autem circa meffes legitur. 
TEMPERAMENTVM. 
Calidum cVficcurn effe,facultates eius,& in guftunitrofitas,fatis oftendunt, 

/ VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radix ad dimidias co&a in aqua cYpota,ifchiadas,8£ iecinoris affecTus fanare po 

teft. His etiam qui craflas cV araneofas faciunt urinas prodeft, Seme acetabuli men 

fura cum aqua mulfa potum, aluum leniter purgat,Foliapra?tereaflorcscpcum 

oleo illita cruftas emarginant.Eadem inun&a iumentorum argema acnubecu^ 

' lasemendant. 

EX GALENO, 
Papauer corniculatu nominatum quidem eft a fructu leuem inuerfione habeii^ 
te,ueluticVfccnumgra?cu,utbouis cornu fimile efTe uideatur. Vim habetincideiv 
di &t abftergendi , Proinde radix herba? in aqua decoda ad dimidium,iecinoris af> 
fedusadiuuat.Foha cVflorcs/ordidaadmodum &£ malignaulceraiuuant, Sedab 
his abftinere oportet ulceribus iam purgatis:adeo enim abftergere ualent,ut SCpu 
ra?quoquc carnis nonnihil eliquent, Hoc facultatum robore non fbrdes duntaxat, 
fcd & cruftasn ulccribus detrahit. 

E x P L I N I o. 
Semen aluum purgat dimidio acetabulo in mulfo.Folia trita cum oleOjargemas 
iumentoru fanant.Radix acetabuli menfura cocla in duobus fextarrjs ad dimidias, 
daturadlumborum uitia &iecinoris,Carbunculis medentur ex melle folja. 

DE MORO» CAP^ CXCVII^ 

N O M I N A. 
|o p fi a, « <rvtvt(ju.vU Gra?cis, Morus Latinis, officinis cV uulgaribus her- 
barrjsMoruscelfi,Germanis (^Oaxiibtthanm appellatur. iiomalfi. 

F O R M A. 
Morusarbornotioreft quam utdefcribi defideret . Folia autem n> 
tunda fere habet,nifi quod in fummo fint acuminata, in extremitatib, ferrata,cV ad 
Mentha?hortenfis primi cVfecundigeneris foliaaccedentia.Flores lanugineos, fru 
ctum ftatim ab ortu candidum, cum pubefcitrubrum, ubi maturuitatrum . Non 
eftcerte filcntio tranfeundum, quod Mori folrjs quadragintafere diebus a Vergi>- 
Iiarum exortu ufq? ad fol ftitiu pafti uermiculi,qui o-h^ Gra?cis, Latinis bombyces Sereutermicuti 
ac Seres nominantur,fericeu uellus, quo turgetuterus,pedibus explicantes confL mdcmtriantur, 
ciunt : nulla enim in re alia natura fagacior depreher.dit, nec ars aliquid ab rjs acce. v™ rmdem m 
piiTeuidebfturjinquoingeniofiusIaboraueri^fitammultasdumiduellusperrici, p j 10 r lSt 

x 3 turna, 







PLANTARVM HISTORIAE C A V> CXCVII, ji? 

A tornatura?mutationes, & artis dum ad uita? ufum difponiturlabores a?ftimemus; 
Appctente fiquidem uere oua, pifcium ouis haud difsimilia, Iinteolo charta?ue ad> 
ha:refcentia 3 qua?proximoautumnoproduxerunt 3 radr)sfolisexp0nuntur 3 autca> 
iidoinloco,hypocauftonimirum,feruantur.Quo fitutuermiculi excludantur exi 
gui,quimoxMori foli)s nutriuntur, quoad grandiores facfti fuerint:tum ftatim 
penula? cuiqjchartacca?, uel potius inuolucra conficiuntur, quibus inclufi mirabili 
natura? opere lanitio fefeinuoluunt, ac congefto glomeri fe cortdentes, poftquam 
fuum nendi obierunt munus emoriuntur, adeo ut femeftris tantum illis apud nos 
juita fit, Mortuis teftacea fubinde tunica inducitur, qua aliquot diebus obducli re^ 
uiuifcunt, acafcitis fibi alis in uolucres papiliones degenerant, qui afsidueinuicent 
infidentes coeuntescp,tandem reliclis ouis milrj forma SC coIore,quibus fua rediui- 
ua proles fequente anno renafcitur, iteru moriuntur, atqueadeo cum nullius pra?> 
terea fint ufus abijciuntur . Oua autem ad ueris ufq? initia feruantur ♦ Hanc mirifi> 
cam metamorphofin quam no rarofumma cumadmirationeacdeleclatioilefum 
contemplatus,non potui non comcmorare, qu6 ftudiofis uermiculorum iftorum 
qui Mori folrjs pafcuntur natura prorfus perfpe&a eflet. 

LOCVS, 

Nafcitur in hortis quibufdam, Amat autem inprimis loca calida fabulofacg, Gau 
det fofsione & ftercore, 

TEMPVS. 
Nouifsima urbanaru germinatmec nifi exado frigore,ob id dicfta fapientifsima mmfqkii* 
arborum.Proinde cum hancgerminare uiderimus,rrigus minime timendum erit. tifSimafam* 
TEMPERAMENTVM, 

Immaturus Mori fru&us ubi exarueritadmodu adftringit.Maturusautem me 
£ diocriter adftringit. Cortex radicis arboris amaritudinis cuiufdam & purgantis fa^ ; 
cultatis particeps eft. Folia ck"germina quodammodo media temperie inter adftnV 
clionem SC purgatoriam facultatem funt pracdita. 

»VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Morifruclus aluum foluit.Facilecorrumpitur.Stomacho inimicus eft,Pra?ftat 
hoc idem eius fuccus. Decoclus autem a?reo uafe, aut infblatus, magis adftringit. 
Admixto meIIisexiguo,adfluxiones,nomas cVtonfillaruinflammationes facit.Au 
getur uis eius adiecto fcifsili aIumine,gaIIa,croco ckmyrrha, item tamaricis femine, 
iride BC thure.Mora uer6 immatura ficca tufaq?,Rhois uice obfbnijs mifcent,cVcce 
liacos iuuant.Radicis cortex decoct us in aqua cVpotus aluum foluit.Latos uentris 
lumbricos expellit : rjs quoqj auxiliat qui aconitu hauferut. Folia trita cV cum oleo 
illita, ambuftis igne medentur , Dcco&a in aqua ccelefti cum uitis SC nigra? fici fo^ 
irjs capillos tingunt. Succus foliorum cyathi menfura potus,phaIangiorum morfi- 
bus auxiliatur ♦ Corticis bC foliorum deco&o colluuntur utiliter in dolore dentes* 
Colligitur per meflem fuccus,circufolTa & fecla radice arboris : inuenitur enim po 
ftridie concretus,qui in dolore dentiu utilis eft.Tubercula difcutit,8i aluu purgat* 

E X G A L E N O. 
Morifruclus maturus uentrequidefubducit:immaturus arcfacTtis medicamert 
tum fit fatis coftringens,adeo ut ad dyfenterias cV cccliacos affe&us, aliosq? omnes 
quiexfluxionumfuntgenereeh^caxfit.Contunditurautem&obfbniismifcetur, 
ueluti Rhois frucl:us:aut (] cui ita uideatur, ex aqua aut uino bibitur . Porro quod 
rhaturorum fuccusad ftomatica medicamenta fit utilis, propter eam uidelicet quaj 
ineftilliadftri&ionem,neminem latet.Prgterea ad alia complura particularia, qua* 
mediocrem pofcunt adftri<ftione, competit. Atimmatura pra?ter acerbitate acidL 
tateetiam participant.Tota quocparborin omnibus fuis partibusmiftam aliquam 
obtinere facultat em ex conftringente SC purgante compofitam uidetur , Attamert 
in radicis cortice purgatoria cum quadam amaritudine exuperat, adeo ut cV latum 

x 4 lumbriv 






$14 PLANTARVM H I S T O R I Afi CAf 4 CXCVII, 

C lumbricum interficiat. In alrjs autem partibus conftringcns uincit ♦ In folrjs tamen 
& germinibus media quodammodo coprimerttis cV fubducentis facultas eft. Ca> 
terum Mora ubi in uentriculum purum, cV prima fuerintingefta, citifsime per irfcj 
teftina tranfeunt,&Y alrjs cibis fuo ueluti duclu uiam ftruunt. Verum fecundo loco 
aflfumpta, aut prauum irt uentre humore inuenientia, celerrime alrjs una cum cibis 
corrumpunt,extranea quandam atq? inexplicabilem corruptelam inducentia fimi 
IiterCucurbitis.Tametfienimfugacibusha:Comniafi'nteicillentisinnocentiora, 
corruptione tamen rtifi uelociter deorfum concedant,non fecus acPepones, uitian 
tur.Porro quando Uentriculi os fqualidum calidumcp erit,tum ficut peponibus,ita 
& Moris utendum , Tale nanq? iecur etiam tunc efle necefle eft. Immatura Mora 
ab arbore decerpta,ficcataq5,in hyemem reponunt,ut fibi medicame ex rjs parent, 
utile ad dyfenteriam, aluiqp diuturnum fluorem perfanandu . Quod quidem facile 
defcendantforte eis ufuuenitfolafubftantia? humiditate&lubricitate, forteetiam 
admiftioneacrioris faculcatis,qua?ftimulandgadexcretionem aluofit fatis. Nam 
adftringensqualitasadeo nihiIaddeieCtionemopitulatur,utetiamreprimerefti- 
parec^ fi t nata. Proinde Moris exiguam quandam eius facultatis portiunculam in, 
cfle corjcio^cuius permagna in purgantibus medicamentishabetur ; qua?facitnon 
folum utfacile derjciantur, uerumetiautdiutiusmoratain uentre corrumpantur. 
Quod Ci corruptioncm crTiig!ant,omnino quidem humectant,fed non planerefri* 
gerant,nifi frigida accipiantur. Parcifsimecorpus alunt,fimiliter ut Pepones,haud 
tamenuonn'tumcient,nccftomachoutilliaduerfantur. 

DE MYRRHIDE* CA P>> CXCVIII* 

E> NOMINA* 

. frf^ll^ v p p 1 2 Hiwffx GracciSjMyrrhis Latinis, uulgaribusherbarijs Cicirta* 

l&Spf* ifj ria, quod fcilicet caule cVfolijs Cicuta? fimiilima fit. Hacfimilitudinc 

b«.^j j fc t. • l^#f lquidamdecepti,ueramefleCicutamputauerunt,cumtamenabea,u^ 

Errordedubha mw^sWM #1 i -r - — i- rr ■ r- ri - -^s^iJ t. /*.. .. 

C i cuUt ||nbuspotiisimu,diuerliisimalit.Uermanis iPuocrtotjfcl appellatur. 

FORM Ai 
Cicuta? caule & folijs fimilis cft, radicem obtinetlongam, teneram, rotundam, 1 
odoratam,in cibo non infuauem. Ha?c tota Diofcoridis deliniatio,nulla prorfus rc 
clamantc nota 3 herba?cuiuseffigiem damus pictam fufTragatur.Siquidem caulc 
ftriato,folrjs & flore Cicuta? fimillimaeft, adeo uteam nonnullia Cicutadifcernev 
re nefciant. Radicem etiam habet longam, teneram, rotundam, cibo iucundam 
&odoratatru 

L O C V S, 
Pafsim in hortis SC pratis nonnullis prouenit. 

TEMPVS, 

Maio menfe locain quibus nafcitur huius floribus quafi candicant. 

TEMPERAMENTVM, 
Ex fecundo eft ordine excalfacientium,adiun(fta partium tenuitate. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Phalangioru morfibus radix Myrrhidis fuccurrit cum uino pota ♦ Menfes putv 
gatcVfecundaseducit. Coctainforbitionetabidisutiliterdatur.Feruntprseterea 
aliqui eam bis te'rue diepotam ex uino in peftilentialibus conftitutionibus, a mor, 
bo feruare incolumcs. 

EX GALENO. 
Radix eius menfes mouet,qtia?q? in thorace SC pulmone funt expurgat. 

EX PLINIO. 

Cit menftruacVpartuscumuino, Aiuntquoque eandempotaminpeftilentia 

falutarcm 







hwm 



516 PLANTARVM HISTORIAE C A P. CXCVIII, 

C falutarem efle, Subuenit & phthificis in forbitione. Auiditatem cibi facit . Phalan. 
giorum morfus reftringit. Vlcera quoque in facieaut capite fuccus eius in aqua 
triduo macerata? fanat. 

DE MELILOTO CAP^ CXCIX^ 

NOMINA. 

Rt3§}1ll ^ A * A ^ T ° 2 ^ r2CCI ' s '^ eIlIotus 'Scnula campana,&Corona regia La 

dial? ^ IIS^ 1 tims ^icitunMeliloti nomen officina? retinuerunt. Sertulam uero dixe 

• IJw3 i nint,quodfloseiuscoronamentis dicatusfit,cVquiaex eaantiquitus 

m^MMM corona? cx. lerta ractitata tint.Coronam autem regiam, quoniam luteis 

floribus fuperne coronetur, 

G E N E R A. 

■vulgm mc* Tria Meliloti hodie faciunt genera. Primum uulgare, ftatim a radice frutiav 

fam, cubitalem, folio focnigrseci minutoaclente fimbriato, flofculo luteo, odoris 

Prjmumgenui fuauis,tereti per ramos difFufo femine. Hoc quanquam tertio generi,quod nos ue- 

Ubln*** rLim effe P utamus > fo ^ s & Aoribus fimile fit,tamen cum nullam guftu pra? fe ferat 

adftricftione, quam fummerequirunt Diofcorides, Galenus cYalrj ueteres medici, 

cVpra?ter amaritudine haud exiguam acrimonia habeat,fit ut inter Melilotos,meo 

quidem iudicio^recfti con u merari non pofsit. Hinc eft quod nos infra,hanc alio no 

GemdtricdMc* minedignatifumus,Saxifragamq? luteam appellauerimus. Alterum afpectu ca 

libM. no 3 Crociflore,folpsTrifolrj,minutifsimis,utpaul6 poftfufius dicemus. Hocfane 

genus nos Mclilotum germanica uocauimus,quodilla,8<: non prior,in Germania 

noftra pro uera Meliloto Gt ufurpanda, ob adftridionem illam manifeftam quam 

guftuprafert. Acceduntfoliaqua?pinguiafunt, cxlflores Crocicolore referentes, 

D quos Diofcorides requirit , Sententia noftram confirmat antiquus manufcriptus 

herbarius,qui hanc pro Meliloto pingit. Necp obftat quod ha?c herba non admo^ 

dum odorata (it ; fatemur enim non efle laudatifsimam Melilotum,fed eam quam 

Germania noftra profert.Nam quum Pliniolib.xxi.cap.xi.tefte,Melilotus ubiq? 

nafcatur, fuam qua?uis habeat fereregio neceiTe eft. Nihil igitur mirum fi huicher 

ba? non adfint fingula? nota?,quas illi ueteres Gra?ci & Latini atmbuunt. Satis au- 

temeft eimiftam quandam, nempeadftringente&digerentem ineflefacultatem, 

haud fecus quam optima?. Germani hanc herba nominant ¥>nfe fvaxocn fdyudy, 

lUlia Melilotut list/uel vciibcn lUc. Tertium genus nos optimam & legitimam efle arbitramur 

Melilotu, quam nos maioris difcriminis caufa Italicam nuncupauimus,quod mos 

fit patrius Germania? noftra?,omnia fere peregrina uocare Italica. Germanice itaq* 

haud inepte xvcifd)cv StewHce nominabitur, 

F o R M A. 

meUom Ger* Vulgaris Meliloti defcriptione inuenies fuo loco . Germanica, herba eft humk 

nunica. lis,palmi altitudine,folio pratenfis Trifolrj,pingui & cano,flore pifi,minore tame, 

italica. luteo,femineinfiliquis, radicerufa.Italica,quameCampaniaallatam inGerma^ 

niam arbitror,caulem habet fubrufum,rotundu,folium foenigracci, in ambitu fer^ 

ratum,floreluteo,odorato,feminein filiqua lunata,ut piduraluculenter oftendiu 

Tota etiam herba odorata eft,ut hinc etiam conrjcere liceat ueram eiTeMelilotunu 

L O C V S. 
Germanica pafsim in pratis Germania?, montofis potifsimum, nafdtur.Italica 
in Germania, nifi fata fuerit, nonprouenit.In Campania uero circa Nolam a Dio* 
fcoridc tefte,copiofe nafcitur, • 

TEMPVS. 
Floret fere per integram a?ftatem utrunquegenus ♦ Siliquas tamenin fine Iulrj 
St" Augufto menfe proferunt, 

TEMPE' 



r~7 




MELILOTVS 

GERMANICA, 



*X)n$v fmxomffyufylin* 



PLANTARVM MISTORIAE C A P. CXClX t fip 

3 TEMPERAMENTVM. 

Mixta? efl: facultatis : habet enim quiddam adftringens, fed &difcutit & matu^ 
rat;copiofior enim to ea eft fubftantia calida quam frigida. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Meliiotusadfi:ringendifacultateobtinet.Mollitomnesinflammationes 3 prgci- 
pueautem oculoru,uteri,fedis & teftium in paflb decoda cVillita. Aliquando aute 
additoouiluteoaflato, autfcenigra?ci farina, aut linifemine, autpolline molario, 
aut capitulis Papaueris,aut Intybo.Recentes meliceridas per fe cum aqua,cVacho. 
ras cum cretaChia cVuino aut galla illita fanat. Stomachi dolore cum uino co<fta,8£ 
cruda cum antedicTris leuat. Aurium etiam dolores cruda? expreflus fuccus,&: cum 
paflb inftillatus fedat. Capitis dolorem lenit,cum aceto & rofaceo infperfa. 

EX PLINIO, 

Melilotos oculis medetur cum la<fte,cut cum lini femine. Maxillaru quoc^ dolo 

res lenit 3 cV capitis cum rofaceo ; item auriu e paflb, quarcp in manibus intumefcunt 

uel erumpunt . StOmachi dolores in uino decofta, uel cruda tritaq? . Idem effe&us 

eftad uuluas.Teftes Uerb & fedem prociduam,qua?9ibifuntuitia,recens ex aqua 

decoda^uelexpaflb.Adieclorofaceoillinunturadcarcinomata.Deferuefcitinui-- 
no dulci.Peculiariter & contra meliceridas efficax. 

DE MANDRAGORA» C A P» C O* 

N O M I N A. 

anapatopas, Hxifbcdx. Gra?cis , (wdfoo7ri[AOfQ<&' Pythagora?, Latinis 
caninaautterreftrismalus, officinis Mandragora, Germanis %kaun 
dicitur. Qui Circa?am uocarunt,nomenilli a Circe fecerunt, quoniam circummil* 
Jcrediturradixeiusadamatoriaconducere.Pythagorashauddubieab famandrugor* 
humanaforma,quam radix eius referre uidetur, Anthropomorphonappellauit. Anthropomor* 
Hinc fumpta occafione,agyrta? & impoftores illi circuforanei radices humana effi. phoscur nomi* 
gieinfignitas circunferunt, quas Mandragoras efle teftantur , cum tamen conftet mu ' 
eas efle fi&itias,&: manufadas ex cannarum radicibus humana fpecie fculptis, po. ^^ mcm 
fteaplantatis.Nafcunturautem fubinderadicula?parua?, qua?repra?fentantcapik 
los,barbam,pecT:inis piIos,cV: ex terra eum acquiruntcolorem, ut radices eflTe appa 
reant. Sunt&alia multaqua?nebulones illifabulanturutpecuniamabimperitis 
extorqueant,qua'comemorareinpra?fentianihilattinet.Terreftremma!umRo. Terreflmmttut 
mani dixerunt,quod mala proferat,nec in altum ut relfqua? arbores furcrat. 

GENERA, 
, Duo Diofcoridi & Plinio Mandragora? funt genera . Mas candida eft , piwy m% 
Gra?ci uocant.Huius hic effigie,citra tamen poma,qua? habere non potuimus,da- 
mus.Fcemina nigra,Grecis S&fxxixsa fimilitudine foliorum appellata.Theophra toanm. 
ftus tamen Iib.vi.de hiftoriapIantaru,cap.rj.tertium quoddamgenus Mandrago Locusrheopfo* 
ra?conftituereuidetur,cuiusfrucl:us Mt til^wfxyafasjwotvcofagryjpiw, hoceft,ni fr' c *P^<rt«#» 
ger,acinofus,& fapore uinofus . Et nifi hoc genus a priorib. diuerfum efle ftatuas, ^ 
difcrepare inter fe non leuiterTheophraftu cVDiofcoride necefle eft fatearis. Nam 
Diofcorides palam aflerit poma priorum duoru generum uitellis ouoru efle fimi. 
lia,& pallida ; contra Theophraftus nigra,acinofa, ut diximus,8<: fapore uinofa e£ 
fe tradit, Accedit quod idemTheophraftus eode locoMandragorg caulem trib uat, 
perindeatque Plinius, quem Diofcorides penitus aufert;ut hocnominenecefle 
fit ha?c omnia ad tertium hocgenus Mandragorg referre, quod nos tamen infra in 
ter Solani genera recenfebimus,ubi etiam eius piduram offendes. 

F O R M A. 

Fcemina anguftiorib, & minoribus quam Laduca folijs eft,grauiter odoratis SC tcnun* 

y uirofis, 









MANDRAGORA 

MAS, 




$Ktatttnmmnfe, 



PLANTARVM HISTORIAE CAP, C C. tfi 

A uirofis, perterram fparfis, iuxtaq? folia pomis uitellis oui fimilibus 5 pallidis 3 oclora^ 
tis,in quibus femen quale pyri,radicibus magnis,binis ternisue,fibi inuicem impli 
dtis,in fuperficie nigris, intus candidis & crafsi corticis . Caulem uero non fcrt. 
Maris folia funtmagna,candida,lataj£uia utBeta?.Maladuplo maiora quam fce 
mina?, croci colore, cum aliqua grauitate odorata, qua? comedentes paftores qua* 
dantenus foporantur.Radix fupradifta? fimilis, maior tamen candidiorq? , Orba* 
ta&ha?ceftcauie, 

LOCVS, 
Prouenitinfyluis &umbrofislocis.Nuncinhortis etiam plaritatut^ 

TEMPERAMENTVM. 

Mandragora uincentem habet facultatem rerrigeratoriam, ade6 ut tertfj (Tt or> 
dinis refrigerantium. Veruntamen nonnihil etiam caloris ineft,& in pomis humk 
ditatis.Radicis cortex non tantum refrigerat,fed & deficcat. 

V t R E S. EX DIOSCORIDE. 

Succuscolligiture cortice recentis radicistufocVpra?lisfubieclo,quem infofa* 
tuni cum iam cocreuerit,in fiflili uafereponere oportet. Colligituritidcm epomis 
fuccus,ignauiortamen.Delibratur radicis cortex,cV traie&us lino ad ufum fufpen 
ditur * Quidam Mandragora?radices in uino ad tertias decoquunt, cV traieftu per 
colum ius feruant, utentes cyathi unius mcnfurain peruigilrjs, & doloribus, & in 
his quos Cmz doloris fenfu fecare aut urere uoluerint. Potus obolorum duoru pon 
derecurn'mulfa aqua Mandragora?liquor, pituitam, nigramcpbilem ueratri mo, 
dopurgat. Verum maiorecopiapotus uitam adimit. Mifcetmedicamentisocula^ 
ribus,8t" rjs qua?dolores finiunt,pefsis quoq?enibllientibus.PerfefemioboIi pon^ 
dere appofitus, menfes & fcetus trahit . Sedi pro balano fubditus fomnu facit. Ra^ 
B dix ebur emollirefertur,fi fenis horis cum eo decoda fit,&in quam uoluerit aliquis 
formam fingi cVformari facilem reddere.Folia recentia,oculoru 8tquas ulcera exci 
taruntinflammationibuscumpolentaillitaprofunt.Difcutiunteademomneduri 
tiem,abfce{rug,ftrumas,tuberculacp,quincpautfexdiebuslenitercofricata.Stigma 
tafineulcerationedelent. Foliacondita fale feruanturin ebfdem ufus « Radixaute 
trita ex aceto ignibus facris,cV ferpentium idhbus ex melle aut oleo medetur.Stru^ 
mas atque tubercula ex aqua difrjcit, Articuloru dolores cUm polenta fedat. Con^ 
ficitur citra codione uinu e corticeradicis. Terna? mina? in Uini dulcis metreta cOn^ 
rjciuntur.Dantur ex eo terni cyathi,rjs qui fecari,aut uri debent,Utantediclum efh. 
Siquide nullo tuncafficiunturdolore, e6 quod fomnoquodam prefsi tbrpefcant. 
MaIaolfacT:u,cV comefta ioporem afferunt. Poteft idem U eoru fuccUS.ISimius ta 
men eorundem ufus obmutefcere facit . Semen malorum potum UterUm purgat, 
appofitumqp cum fulphure ignem non experto rubra fceminarum profluuia fiftit* 
Colligiturex radiceliquor,ea fcarificata multifariam^cVeo quod erumpit,in ca- 
uum uas recepto . Eft autem liquor fucco efficacior, Sed non feruntomnibus locis 
liquorem radices,idq? experientia oftendit* 

EX GALENO, 

Soporem conciliandi uim habent Mandragora? poma» Radicis cortex ualentiC- 
fimus eft,reliquum quod intus eft imbecillum exiftit. 

E X P L I N 1 o. 

Succus fit cV e malis & e caule, decifo cacumine, cV radice punclas aperta aut de> 
codta.utilis ha?cuel furculo.Concifa quoque in orbiculos feruaturin uino.Succus 
non ubiq? inuenitur, fed ubi poteft, circa uindemias qua?ritur . Odor grauis eius, 
fed radicis SC mali grauior. Mala matura in fole ficcmtur . Succus ex rjs fote dcnfo* 
tunitem radicis tufa?,uelin uinonigro ad tertias decoclg.FoIia feruanturinmurrjs 
efficacius, alias recentium fuccus peftis eft ; ficquoque uires noxia? , Grauedinem 

y % afferunt 







5V- PLANTARVM HISTORIAE CAP, CC, 

C afferunmfamolfadu^quanquam^ 

obmutefcunt ignari.Potu quidem iargiore etiam moriuntur, Vis fomnifica pro ui 

ribusbibentium,Mediapotiocyathiunius.BibiturcVcontraferpentes 3 cVanrefe. 
sftiones puii(ftionesqj,ne fentiantur . Ob ha:c fatis eft aliquibus fomnu odore q ua? ' 
fiffe. Bibitur & pro Elleboro duobus obolis in mulfo. Ad ftrumas radix Mandra' 
gora ex aqua bibit . Articulis profunt folia cum polenta, uel radix recens tufa cum 
cucumere fylueftri,uel decocla in aqua.Cum cerato apoftemata 8cuIceratetra,fo, 
lia Mandragora: recentia fanant, Radix uulnera cum melle aut oleo, 

DE MALIS INSANIS* CAP» CCfr 

NOMINA. 
j V AE mala infanahodie appellantur, & a Neapoiitanis Melanzana, ab 
alijs amoris poma,a Gcrmanis uero $Od<int$<m/num ueteribus cogni 
tafuerint affeuerare nonaufim , Non latettamen Hermolaum in Co^ 
J rollario fuo in ea efle fententia,ut putet efle tertiaMandra^org fpeciem,' 
rti«/u»rf«o»quamMorion uocant.Quam tamenfententiamcurnon probem,?acitinprimis 
tTor^cti Theo Pj ir ? ftus ><l ul ' lib - vl - de hiftoria ftirpium cap.rj.eius frutfum effe nigrum,acu 
agoKipecieu no f um ^ fcribit, qualia mala infana non funt , Dein quod Morrj frudus letalis (?t, 
mAlainfm cur mala uero infana minime,ut paulo p6ft dicemus.Mala autem infana dicfta funt,n5 
«feftt. quodletaliafint,fed quod dimcultereoftcoquantur. Amoris autem poma, quod 

Amonspom proptcr elegantiam cVpulchritudinem digna fintquscamentur» 
S«rfrc«o«M, GENERA, 

Duo funt malorum infanorum genera . Aliqua enim purpurea fere tota, aliqua 
D uerolutea, aut candorem aliquem prac fe ferentia ♦ Primigeneris pomagermanice 
bfcaimtf0cUttJ5<w/alterius autem,£celOOcUttt$<ttt uocantur» 

FORMA, 

Malainfanainfrutice nafcuntur, qui Perfonatiam propeniodum caule&folrjs 
refert. DifFerunt autem huius folia a Perfonatia?, quod longiora, magisqj laciniata 
fint. Flores habetpurpureos,fpeciofos : ,fexfolr)se calatho ftellatim radiatis, fru* 
chis oblongi mali forma & magnitudine, in quibus femen filiquaftro non difsimi, 
le.Radicem multiscapillatam fibrisluteamc^» 

L O C V S* 
Inhortfs apud nos feruntur,fed frequenter in fi&ilibus & penfilibus feneftram 
liortis.Eteodem cultu quo cucumeres 8t melones gaudent* 

TEMPVS, 
Floret Augufto & Septembre menfibus, ac fubinde fru&um profert» 

TEMPERAMENTVM, 
Inhismalishauddubie ut in cucumereefculento,autfungo,frigida&humida 
temperies fuperat» 

VI R £ S, 

Nullum, quod fciam, in medicina ufum habent . Eduntur autem a nonnullis 

ex oleo,fale & pipere fungoru modo codta . Alrj ubi paululum inferbuerunt igni, . 

inorbiculosuel taleolas digerunt,&:inacetarrjsexoleo,ueipipere8<:acetocome^ 

dunt . Salgamarij in muria aeida feruant, cibo per hyemem bC uer origrato, fed ta. 

men qui a>grius eoncoquatur. Quid multafdelicatorum & omnia deguftare uolen 

tium cibus eft malum infanum . Quare qui fanitatis ftudio aliquo tenen^ 

tur,rj ftatim nomine ipfo territi,ufum illo- 

rum euitabunt,. 

DB NYM' 




^4 DE NYMPHAEA* CAP^ CCI1> 

C NOMINA, 

^nuphtr. i^^^^g^j v m * ai a Gra?cis, Nympha?a Latmis, officinfs Nenupharbar. 
'IklflB k ara uocenominatur. Germanis ©ccblmu/ VOaffmnabm. 
KymphMcw g^^^DJ' Nymphea? autem nomen fibi uendicafTeuidetur,quodaquofa 
p amet loca : ucl, ut ex ueteribus aliqui fabulati funt, a Nympha, 
quse-zelotypia Herculis intabuit cVmortua eft,inq5 paluftrem 
hanc plantam mutata. 

GENERA, 
Cdndidd. Duo eius genera . Vna enim a flore candido, Lilf} fimili, candida appelfatur. 
tutea. Germanice \wtg0eebumten. Alteraitidem a floribus,qui lutei funt,lutea no* 
rninatur.Germanice cjcel ©ecblmnctt, PofTentetiam radicibus difcerni,cum prior 
nigra,altera uer6 candida coftet, adeo ut hoc nomine prima candida, altera autem 
nigra diceretur.Multo uer6 confultius eft a floribus,quam radice difcrimen fume^ 
re,quod illi nunquam non oculisexpofitifint,radicesautemnon nifi efFofTajin^ 
meripofsint. 

FORMA, 
Prima,folia Ciborio fi milia habet, minora tamen & longtora, quadantenus fav 
per aquam eminentia,aliqua tamen etiam fub aquis, plura ab una radice prodeun- 
tia.Floscandidus,LiliofimiIis,in medioquodcroceum fitobtinens . Hiccumde^ 
florueritrotundus,&malo circunferentia,aut Papaueris capiti fimi!is,colore niger 
fit.in quo fane femen clauditur nigrumjatumjdenfum, guftu glutinofum. Caulis 
illila?uis,minimecrafTus, niger 3 ^.gyptia?faba? fimilis . Radix nigra, afpera, claua? 
perfimilis. Ha^finguhc nota?alteri Nenuphariuocatoquadrant. Folio enim con^ 
D fpiciturorbiculato,la7ui,herbaceo,ampIo,inftagnantibusaquisfupernatante:flo^ 
recandido,Lilio fimili,in mcdiocroceum habente,cVcum deflorueritcapite Papa^ 
ueris,inquofemenlatum,amarum,pingue. Caulis gracilis eftcVla?uis, Radixnk 
gra cVampla,dulcis,nodofa,claua?fonina5Ti reprafcntans. Altcra folia antedicfte. ' 
fi'miliahabet,fed radicem albam cV afperam:florem luteum, fplendentem, rofa^ fL 
milem, Qua? itidem nota? in uniuerfum omnesalteriNenuphari,qua;luteiseft 
{loribus,refpondent. 

L O C V S. 
Nafciturin paludibus cVaquis ftagnanubus. 

T E m p v S. 
Flores in fineMarj &Iuniomenfe colliguntur. Radices autem in autumnoe 
fodiuntur. 

TEMPERAMENTVM. 

Nympheae tum radix, tum femen refrigerandi & dtra morfum deficcandi uim 
obtinet. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 
Radixprioris ficcacum uino pota,codiacis cVdyfentericisprodeft, Lienem ab> 
fumit . Stomachi ueficaxp doloribus illinitur . Alphos ex aqua exterit . Alopecias 
cum piceimpofitafanat.Eadem contra Venerisinfbmnia bibitur, fiquideeacom^ 
pefcit.Paucisdiebus,fiquiscontinuobibat,genitaleinfirmat. Idem femen potum 
efficit. Alterius qua; lutea dicitur, radix & femen contra muliebria profluuia ex \m 
no nigro bibuntur. 

EX GALENO. 
Nymphga?radixcVfeme,uentrisprofluuiacohibent,femencpgen!talefiueperfo 
rnnia,fiueaIiopacloimmodiceprofluensretinet.Iuuatdyfentericos.CgteruNym 
phaca quae candida radice habet,potentioris eft facultatis, ut & muliebri profluuio 

medea' 




PLANTARVM ItlST.ORIAB CAP f C C i t. $$? 

A medeatur ♦ Verum cVha?c, cVea quoque qua? atram habet radicem, cx uino mV 
gro auftero bibitur . Porro nonnullam etiam abftergendi uim obtinent , ita ut al- 
phos &aIopecias ianent. Ad alphos uero macerantur aqua, ad alopecias piceliqui 
da.Sed ad ha?c aptior eft ea cuius radix nigra eft,ficut ad alia,cuius alba» 
EX THEOPHRASTO. 

Nymphara trita plaga? impofita fanguinem fiftere traditur. Vtilis & ad difficuk 
fcates inteftinorum pota» 

EX PLINIO, 
Venerem in totum adimit Nympri£a,femel in quadraginta dies pota Jnfbmnia 
quoque Veneris a ieiuno pota,8< in cibo fumpta . Illita quoque radix genitalibus, 
inhibet no (blum Venerem,fed effluentiam genitura?:ob id corpus alere,uocemq? 
dicitur . Semen cum uino potum dyfentericis auxilio eft . Tenefmo radix eiufdem 
ex uino bibitur.In uino quoque pota lienem confumit. Dolores uefica? fedat ex uu 
no.Manantia fanat ulcera,Maculas omnes emendat.Trita plagis imponitur» Vk 
ceribus, priuatim rjs qua? calceamento fa&a fun t,prodeft arida infricata, 

DE NAPY» CAP^ CCIII» 

NOMINA. 
a f y,«otVw gra?ce,SinapiscVSinapilatineuoCatUr.Officina*nomenrc^ 
tinuerunt. Perpera tamen faciunt,quod altero genere pro Eruca, quam ofjicinarm 
fuo loco depinximus, utunt. Germanice $*m obct (Battmfmff nomi< w, 
— natur . Sinapis autem nomen e Gra?cia uenitin Latiu, cenfetq? didum sindpisundc 
| Athena?uslib.ix.Dypnofbph.Sinapi, Z7ioivmuTV5%7nxgyv'tiiioJ i p$, hoceft,quodolfa <i'&, 
& clum luminibus officiat. Pleraep Gra?cia Napy nominat quafi Naphy,utidem eo Napycurw» 
dem in loco interpretatur , quoniam non fine natura fit,fed acri cV proinde inconv cmm * 
modadonetur.Alrj Napyperpriuationemuidelicet vmaoy, quafi immite dici uo^ 
lunt,quoniam acrimonia: uehementis particeps Ciu 

GENERA. 
Sinapis duo inueniuntur genera,folrjs,floribus cV femine diftantia.Primum ff> 
quidem genus rapitiam frondem exprimit, floremcg luteum obtinct, ac femen al- 
bum profert. Nos a floribus luteis germanice geelen (Battmfmffi nominauimus». 
Alterum in Eruca?folium laciniatur,floreq? albicante,cV femine uefco pullocp con* 
ftat . Nos genus hocab albicantibus floribus weijfen(04t*tcnfenff appellauimus* 
utefTethuius aliquaab Eruca? nomenclaturadiuerfitas, quam Germani fimplici* 
ter weifjcnGenff uocant* 

FORMA, 
PrimumcaulemhabethirfutumJongum^ramofum^foliarapijminoratameS^ 
afperiora^flores luteos,filiquas rotundas ac hirfutas,plenas lemine candicante. Al^ 
terum genus itidem hirfuto caule pra?ditum eft,minore tamen,folrjs Eruca?,maio* 
ribus tamen acIatioribus,lacim'atis,floribus albicantibus,cruciscp effigiem referen 
tibus,filiquis teretibus Sc oblongis/emine pullo rufefcenteue refertis* 

L O G V S. 

Vtruncp in hortis fatum prouenit . Et quamufs nullo cultu pleruncp germiner» 
terram tamen aratam cVcongeftitiam magis amat» 

T E M P V S. 
Fleret utruncp Iunio ac lulio menfibus, eodemq? tempore femen in filiquis luis 
profert. TEMPERAMENTVM. 

Sinapi calefacit SC dcGccu quarto ordine. 

VIRES. EXDIOSCORIDE. 

Calfaciendi.extenuadi Statrahendi uim habet.C6manducatu capitis pituita di 

cit* 



538 



S I N A P I P R I 

MVM GENVS. 







<5ctht$<mmfmf[. 



54<* PLANTARVM HISTORIAE CAP t C C I I I, 

C cit. Succus eius hydromeliti mixtuscontraton011arumpracdurostumores,ac ue* 
teremcallofamcparteriasfcabritie conuenientergargarizatur. Tritum naribusad^ 
motum,fternutamenta ciet.Comitialibus quoq? auxiliatur.Fceminas uuluar ftran 
gulatu oppreflas excitat.Lethargicis,derafo capite,illinitur.Ficis ammiftum & irrj 
pofitumdonec rubefcat locus, adcoxendicum cruciatus,lienes, 8c*omnisgeneris 
diuturnos dolores confert,cum permutanda? pafsionis caufa. ex alto in cutis fuper* 
ficiem aliquidtrahereuoluerimus. Alopecijsillitummedetur. Faciem purgat. Su* 
gillata cum melle,aut adipe, aut cerato delet. Ex aceto contralepras 5 cV feras impe- 
tigines perungitur , Aridum contra febrium circuitusbibitur, aut potui polenta» 
modoinfperfum. Extrahentibus emplaftris, fcabiemqjextenuantibus utiliteram^ 
mifcetur. Grauitati aurium cV fbnitui,tritum cum fico impofitum prodeft. Succus 
ad hebetudines oculorum & palpebrarum fcabritiem illinitur» Exprimitur autem 
ex uiridi adhuc femine fuccus, cV in fble ficcatur. 

EX PLINiO. 

Sinapi Pythagoras principatum habere ex his,quorum fublime uis feratur,iudi 

cauiuquoniam non aliud magis in nares cV cerebrum penetret. Ad ferpentiu iclus 

& fcorpionum tritum cum aceto illinitur.Fungorum uenena difcutit . Contra pi^ 

tuitamtenetur in oredonec liquefcat, autgargarizatur cum aquamulfa. Adden^ 

tium dolorem manditur . Ad uuam gargarizatur cum aceto & melle . Stomacho 

utilifsimu contra omnia uitia,pulmonibusq?. Excreationes faciles facitin cibo fum 

ptum.Datur SC fufpiriofis.Item comitialibus tepidum cum fucco cucumeru, Seiv 

fus atque fternutamenta capitis purgat,aluum mollit, menftrua & urinam ciet. Et 

hydropicis imponitur , Cum fico cV cumino tufum ternis partibus comitiali mor^ 

bo . Et uuluarum conuerfione fuffitum excitat odore aceto mixto ♦ Item lethargi* 

D cos : cV fi uehementior fomnus lethargicos premat, cruribus autetiam capitiillink 

tur cum fico cV aceto . Veteres dolores thoracis, lumborum, coxendicu, humero^ 

rum, & in quacunque parte corporis ex alto uitia extrahenda funt, illitum cauftica 

ui emendat puftulas faciendo. At in magna duritia fine fico impofitumjuel (1 uehe 

mentior urigo timeatur,per duplices pannos . Vtuntur ad alopecias cum rubrica, 

pfbras,lepras,phthiriafes,tetanicos,opifthotonicos.Inunguntquocpfcabrasgenas 

autcaligantes oculos cu melle.Succusq? tribus modis exprimitur in fic"lili,calefcitqj 

in eo in fble modice.Exit & e cauliculo fuccus la&eus, qui ita cum induruit, dentiii 

dolori medetur.Semenacradixcum immaduere mufto,conteruntur,manuscg 

plena?menfurafbrbenturadfirmandasfauces,ftomachum,oculos,caput,fenfuscf 

omnes. Mulieru etiam lafsitudines,faluberrimo medicinsegenere ♦ Calculos quo^ 

quedifcutit,potumexaceto» IlliniturcVliuoribus fiigillatisq? cum melle cV adipe 

anferino, autceraCypria.Fit&oleumex femine madefaclo in oleo exprefloq?, 

quo utunturad neruorum rigores, lumborumq? 8t* coxendicum perfridiones* 

E X SYMEONE SETHL 

Sinapi uim habet diflbluendi cV difcutiendi humiditates quas in capite cVftoma 

cho funt.Confert etialienisaffe&ib. ahumiditate & flatu procreatis . Item quarta 

nis morbis,qui ex adufta pituita contra&i funt : ad hsec cV podagris a pituita faclis 

OfEcituerbuifui, &calidocapiti,aciecori. Adiuuat concoctione cVdiftributione 

ciborum craflaru partium.Minuitquasin uentriculo funthumiditates . Ulitum le^ 

pris,eas in melius mutat ♦ Linguas etiam humiditate grauatas ficcat . Si cum melle 

fumatur,tufles refbluit.Cum caricis uerb ifchiadicis illitum,8c"lienofis utile 

eft:trahit enim quaeintus funt ad corporis fuperficiem.Suk 

fitum uerb 8c*incenfum,ferpentes fugat. 

DE NI 







54* 



54^ 



DE NERIO CAP» CCIIII* 



Okdttder. 

Khododdphne 
curdifta. 




N O M I N A. 
h p i.o n, Hfo&c/lctJQVH, HfodVAyv&oy Gra*cis, Nerion & Rhododendron La 
tinis,officinis &barbaris Oleander,Germanis4>lmtt>C£dicitur. Rho^ 
dodaphnenautem Gracidixerunta rofse floribus & lauri folrjs,qua» 
_ fruticis huius pra?cipua? funt nota:. Nec refert quod Diofcorides amy. 
jiala: folrjs eius folia coparauerit,lauro enim & amygdala? no difsimilis magnope 
•Bhododendm re folioru figura efhFecit idem rofa? flos & arbor, ut eade gens Rhododendru no* 
qutrc minauerit. forma, 

Notusfrutex, amygdatelongiora&crafsiora foliahabens, floremrofarum fi, 
gura,frucl;um amygdalae fimilem, ueluti cornu, qui dehifcens laneanatura plenus 
eft,pappis acanthinis fimili, Radix illi eft acuminata,longa, lignofa, guftanti falfa, 

LOCVS, 

Nafciturinhortis,maritimis,& fecundum amnes locis» 

TEMPVS, 
Quo menfe floribus&fruclu pra?gnans fitNerion,non fatisconftat:neque 
enim uel flores uel frudus eius nobisuidere licuit, Hinc eft quod etiam pidlura 
quam exhibemus fjfdem careat. 

TEMPERAMENTVM. 
Neriu Arabes calefacere in principio tertrj ordinis,&in fecundo ficcare tradunt» 

VIRES» EX DIOSCORIDE. 

Flores cVfoliacanes, afinos, mulos cVquadrupedes plurimos enecant:hominu 
uerocum uino potacontrauenenatoru morfusprsefidiafalutariafunt, pra?fertim 
fi ruta? comifeueris.Infirmiora uero animantia,ut oues,caprascp, fi aquam biberint 
in qua folia eius maduerint,moriuntur i 
D EX GALENO, 

Nerium autRhododaphnenotus omnibus eftfrutex. Foris quidemillitus diC 
cutiendi uim obtinet , Intro autem in corpus aflumptus, perniciofus ac uenenofus 
non tantum hominibus,uerumetiam plerifq* pecudibus, 

E X P L I N I O. 
Rhododendros ne nomen quidem apud nos inuenit latinum : Rhododaph^ 
nen uocant,aut Nerium. Mirum, folia eius quadrupedum uenenum effe, homini 
uero contra ferpentes pra:fidium,ruta addita,& e uino pota, Pecus etiam & caprae 
fi aquam biberintin qua folia ea maduerint,mori dicuntur. 






is. 



r- ..':;.: -}:.nm 



DE OXYACANTHA^ CAP^ CCV* 

NOMiNAi 
SYAKANOA Gra?ds , Oxyacantha Luinis , ofBcinis Berberis, 
Germanis patffclbect* / &aimd> / iifrbfcl/"X>cirfict> uocatur. 
Hauddubie Gra?ci a fpinarum acuminatis cufpidibus Oxya, 
can than dixerunt* 

FORMA» 
Sylueftri pyro fimilis arbor eft,fed minor&nimis fpinofa* 
Fructum ferc Myrto fimilem, plenum confercflumue , rubentem , fradtu facilem, 
puus nucleos habentem.Radicem multifidam &altam,Huius deliniationis note, 
iuiilaprorfusreclamante, arboriquam uulgoBerberim barbara uoce nominant, 
adamufsim refpondent . Nanque arbuicula eftpyri fylueftris afpe&u, fed humi^ 
lior, ramis ex interuallo fpinofis, folio lenteper ambitum aculeato, acinis rubenttV 
bus, in pediculo iuxta cVracemo pendulis, guftu acido & fubauftero, duobus in^ 
eus granis,radice numerofa* 

LOCVS* 




544 PLANTAR7M HISTORIAE CAP t C CV. 

C LOCVS, 

Multis nafcitur locfs, fyluis nempe, frutetis, eampeftribus, montanis, ficcis & 
aquofis. 

TEMPVS» 
Germinatineunte uere,ab occafu autem Vergiliaru fructifera , Per Septembre 
itaque ac Odobrem menfes carpitur,campos fyluascp exornans» 

TBMPERAMENTVM, 

Oxyacantha adftringit&deficcat,atqueadeo quorundam fententia frigidaoc" 
ficca in lecundo eft ordine, Fruclus tamen tenuium eft partium,& paululum quid 
dam incifiuum habet. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 
Huius fruduspotus&:comeftus,aluiprofluuium,cVmuliebremfluxumfiftit, 
Radix trita & illita aculeos cV fpicula extrahit . Abortum facere tradunt , fi fenfim 
uenter ter radice feriatur aut perungatur, 

EXGALENO. 

Oxyacanthus arbor ut pyro fylueftri fimilem habet fpeciem,ita 8cfacultates mu 

nimedifsimiles.Quin & ipfi frudus.Pyri quidem fylueftris prorfum atq? abfolute 

aufterus eft,Oxyacanthes autem tenuium partium eft,8cmodiceincidit, Porro ar^ 

boris huius rrucT:us,pyri fylueftris fimilis non eft,fed Myrti potius fru&ui, rubens 

njjolsuidctur fcilicet&trarus^Habetuerocknucleos.Cxterumnontantumefus/ed&bibitus 

IZZf^T 0mnes fluxlonum zfe&M cohibetatque fiftit. 

EX RECENTIORIBVS, 

E baccis uinum exprimitur eodem fere ufu,quo uinum ex malo punico . Con* 
diuntur item acini uel melle uel faecharo ad reftringenda fitim, depellendamqj fe^ 
D bricitantium malaciam , quoru morofum nimis palatum cibum ferre quemcunqj 
refpuit, Elanguefcens appetentia grato huius acore recreatur, 

DE OSYRIDE^ CAP^ CCVI^ 

NOMINA, 
j 2 v p 1 2 Gra?cis,Ofyris Latinis, orBcinis Linaria,nonnullis herba urk 
nalis appellatur , Germanice $l<id>$h<mt/£.ynh:<mt/fr<&n$v<mt/ 
jJmiid qumre l^l|Bf| *Vrf** fvaxcen fkcfc j$ / Wttfeffocb j*/&trot*njfocb£/£?ab elh<mt> Lina 
m *> fcSBJ^ riam autem dixerunt recentiores a folrjs qua? Lini facie referre uident, 

F O R M A, 
Virgultum farmentumue nigrum eft Ofyris,tenues uirgas lentasq? habens ♦ In 
quibus foliola funt terna &quaterna,modoquina,interim&fena,ceuLininigra 
inkioydzin colore mutato fubrubefcentia , Iam G rem diligenter expendas, nullant 
deliniationis notam OfyriditraditaynLinariadi&ahodiedeeflereperies. Siquide 
ha?c cauliculis fruticat nigricantibus,&qui ob fuum lentorem haud facile frangun^ 
tur, tenuibus, atris quoque folrjs , Linifacie , Concolori denique femine tantifper 
dum maturefcit,poftquam ematuruitrubefcente , Senefcentes quoque ramulini^ 
gritiaminruborem uertunt . His accedit antiqui & manufcripti herbarfj teftimo^ 
nium,qui Linariam eam efleherbam tradit,qua?DiofcoridiOfyrisdidtur,flo^ 
remq? habere luteum inquit.Reipondet etiam per omniapiclura. 

LOCVS, 
Pafsim in campeftribus prouenit. 

TEMPVS, 

Floret asftate tota SC autumno, 

TEMPE' 





545 



54^ PLANTARVM HISTORlAE CA^ CCVI» 

C TEMPERAHENTVM. 

Ofyridi amara ineft qualitas s SC obftrudtiones aperiendi, adeocp ut calida (Tt ne. 
ceffe eft . Amara nanq?,Galenolib. xifj* cap.x, de fimpl. medicament. facult. tefte, 
qualitateprajdita^omniacalidafunt.Siceriameodemautorelib.v.cap.xi.eiufde 
tra&ationis,fingulaqua?poros cV meatus expurgant , ab infar(ftuq?liberantmcdi. 

LinaU non e# camenta,calida funt 8c" tenuiu partium. Vehementer itaque errant, qui Linariam 

fngtda. frigidam cV humidam effe afterunt . Et certe prseter ea qua? iam di(fta funt, uel hoc 

uno argumento erroneam illorum {ententiam confutare omnium maximeliccbit, 
CumetenimLinaria? urinam mouendi facultateminelTefcribant uulgares eriam 
herbarr),coliigiturillam non e{TefrigidamcVhumidam,quand6 Galenolibroiam 
citato cap.xrj .atteftante,omnia qua? urinam ducunt ex acrium atqueadeo calidoru 
& ficcorum fint genere, 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Huius decoctum potum morboregio affectos iuuat, 

■ ■* %Mm EX GALENO. 

nilhmVoL*, Ofyridi,ex qua medicamenta ad exterendam leuigandamq? cutem, Gra?ci x$f «. 

itt iuifkm arbi> P*™ uocantjfierifolentjamaraineftqualitas^cVobftrudionesexpediendifacultas* 

tratur, uemm* quare cV in iecinore confiftentes obftrucftiones adiuuat, 

timHsrpxffct, EX AET xo. 

s " f ' o *®!, f* ° Ofyris eft herba fubfruticofa,tenuibus uirgulis,fradioni renitentibus,folrjs Lu 
tjlcmptorlo- no fimilibus,nigris primo,poftea fubrubefcentibus,guftu amaris,underegio mor 
mttiftantiafxcic boconferunt, 
mdicMJttgr* E x P L j N x o. 

tum^fantnume* Smegmata mulieribus ex Ofyridis folrjs faciunt . Radicum decoclu potum/a- 
roofyriseft,qu<e natarquatos,Ea?dem priufquamaturefcitfemen concifa?, &foleficcata?,aluum G* 
tuamarafitfx* ftunt. Poft maturitate uero collecTa?, cV in forbitione decofta?, rheumatifmis uer 

tergercetu qm tr { s medentur,&per fe trita? ex aqua ccclefti bibuntur, 

funt in corpore, 

facie potifiimii, 

macubj> poteft. 

Bincreclc Vlia 

mmexeimfoliji 

piulieribm, utpo Wf^~!m, 

tequ.e plm atijs jK^^S^: eft,regium appcllatur , quod nomen apud omnes noftra? a?tatis herba^ 

^flZjaJem^ M\ nos ^ omcinas ufurpatur.Sunt tamen quibus Ocimum gariophyllanl 

knt,fmegmat4 ojgfjjjll nominetur.Germanice 1$<i(ilkn/uc\15<ifil$v<im dicitur.Ocimumau 

fieritradit, tem quibufda a nafcendi celeritate diclum eft,fiquidem a fatu tertio ftatim die emt 

cat. Quod uerius Ocymouideturconuenire,quodpabulicVfarraginisquoddam 

genus eft,fic nominatuab «w gra?cadicT;ione,qua?cit6 fignificat.Proindefunt 

ozimumcur qui fignificantius per z fcribenduducantOzimum, ab ofa quod redolere deno* 

dtamu tat,quoniam herba tota fuauifsimu fpiret odorem . Ab eodem odore, quod bafili^ 

Bafilicum, ca 8c" regia domu dignum fit,Bafilicum hodie nuncupatur, 

GENER A. 

SuntquiduoOcimi cominifcantur genera:unum latiora folia habens,quod 
priuatim Bafilicum : alterum anguftiora, quod Ocimum gariophyllatum appek 
lant.Nos tria tibi exhibemus ex uno promifcuefemine nobis nata.Primumaioris 
difcriminis ratione Ocimu cxiguu,Germanice Heut^afilicn/nominauimus, AU 
terummediocre,Germanice mittel23afiuej$, Tertiumagnum, Germanice <jro£ 
"^itfiUm uocauimus.Neq? enim nifi folrjs folis diftare uident,qua? in primogene^ 
re cxigua admodu funt,in altero uer6 paulo Iatiora, in tertio primi refpedu htifsu 
ma,Odorautemomnibustribusunusidemcj?eft + 

FORMA» 



DE OCIMO^ CAP^ CCVII* 

NOMJNA. 
kimon Gra?cis, Ocimum Latinis, recentioribus Gra?cis jBawiAw&p, id 




Hf 



OCIMVM 

EXIGVVM, 



%Lkinl$<iftlkm 



2 4 



5'4* 




OCIMVM 

MEDIOCRE. 



$Omd~Ba{ilkn> 




?4* 



OCIMVM 

MAGNVM, 



6w$83<tfiltott 



5*0 PLANTARVM HISTORUE C A P t CCVII, 

C FORMA, 

Ocimum pedali altitudineprofilit,furculofum, ramulis rotundis, folfo Mercu^ 
rialis, diluti uiroris. Floretparticulatim, primo parte inferiore, demum fuperiore: 
flofculo candido,femine pullo nigroue,cui cortex obducitur.Radix una defcendit 
in altitudinem,crafsior cV lignofa,ca?tera? a lateribus funduntur exiles ac prolixa?, 

L O C V S. 
Pafsim in figulinis uafis mulieres extra feneftras a?dium fouent Ocimu Jn hor- 
tis etiam fatum prouenit, 

TEMPVS, 

Iunio cV Iulio menfibus floret,deinfemen producit, 

TEMPERAMENTVM, 

Ocimum ex fecundo eft ordine calefacientium,cum excrementitia quadam hu- 
miditate, 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 
Copiofe comeftum oculorum aciem hebetat,aluum emollit, flatus mouet, urk 
nam cit,lac euocat, a?greqp in uentre mutatur , Illitum cum polenta? farina, rofaceo 
cV aceto,inflammationibus, marinic^ draconis cV fcorpionis ictibus auxilio eft, Per 
fe autem cum uino Chio oculoru doloribus , Oculorum caligines fuccus eiufdem 
abftergit,eorundemq? fluxiones exiccat, Semen potum quibus atra bilis gignitur, 
difficultati urina?,inflatisq? conuenit,Olfa&u per nares attra&um, copiofa fternu* I 
tamenta mouet, Quodidem herbaefficit. Porro inftante fternutamentooculos 
comprimereoportet.SuntquiOcimumcauentminimecjcomedunt,quandoqui^ 
dem manducatu,cVin fole pofitum uermes gignat.Libyes autemadiecerunt,quod 
£ feriantur a fcorpione qui Ocimum ederint,nullo dolore confliftari, 
D EXGALENO. 

Ocimum excrementitiahumiditatem habet,proindeneccomodum eftquodin 
corpus fumatur,Ca?terum foris illitum,ad digerendum cV concoquendu utile eft. 
Pleriq? hoc etiam ut obfbnio utuntur,ex oleo cVgaro offerentes. Vitiofibris autem 
fucci eft. Admentiuntur ob hoc quidam dicentes, fi tritum fi&ili nouo indatur, ce^ 
lerrimeintrapaucosdies fcorpiones gignere, pra?fertim ubi quis quotidie ollam 
foli expofitam calfecerit.Sed hoc fane a uero abeft. Id porro uerede eo dixeris, pra* 
ui fucci,ftomacho inimicum,cV concodu pertinax olus efle, 

E X PLINIO. 
Ocimum Chryfippus grauiter increpuit, inutile efledicens ftomacho, urina?, 
oculorum quoq? claritati, Pra?terea infaniam facere,cV lethargos,cV iecinoris uitia, 
ideoq? capras id afpernari;hominibus quoq?fugiendum cenfet, Adrjciuntquidam, 
tritum fi operiaturlapide,fcorpione gignere;comanducatum, Scin fble pofitum, 
uermes afferre, Alrj uero, (i eodieferiaturquifpiam afcorpionequiedideritOaV 
mum,fanarinonpofTe.Quinim6 traduntaliqui,manipulo Ocimicum cancris de^ 
cem marinis uel fluuiatilibus trito,couenire ad eum fcorpiones a proximo omnes, 
Diodotus in empiricis,etiam pediculos facere Ocimi cibum , Secuta a?tas alacriter 
defendit, nam id efle capras, nec minus quam mentham cV rutam fcorpionu terre, 
ftrium idtibus,marinorumqj uenenis mederi cum uino,addito aceto exiguo . Vfu 
quoq? copertum,deficientibus ex aceto odoratum falutarem efle.Item lethargicis, 
cV inflammatis refrigerationi, Ulitu capitis doloribus cum rofaceo, aut myrteo,aut 
acetojtem oculorum epiphoris impofitum ex uino.Stomacho quoq? efle utile,in^ 
flationescVru&umexacetodiffoluerefumptum. Aluumfiftereimpofitum. Vru 
nam ciere.Sic cV morbo regio cV hydropicis prodefTe.Choleras eo cV deftillationes 
ftomachi inhiberi.Ergo etiam cceliacis Philiftio dedit,cVcoc"tum dyfentericis cV co 
licis Pliftonicus, Aliqui cVin tenafmo,cVfanguine excreantibus,in uino.Contra du 
jtitiam precordioruillinitur mammis.Extinguit quoc^ ladis prouentum, Auribus 

utilifsis 




A utilifsimu infantium,praxipue cum adipe anferino* Semen tritum cV hauftum na- 
ribus,fternutamenta mouet,& deftillationes capiti quoq? illitum ♦ Vuluas purgat 
in cibo ex aceto ♦ Verrucas mixto atramento futorio follit» Venerem ftimulat f 

EX SYMEONE SETHI, 

Bafilicaocimaolfacfta cor 8c" caput iuuant » Si aqua irrigantur, humidiora fiunt, 
&fomnum conciliant. Semen eorum cardiacis affeclibus fuccurrit» Animi mcero- 
rem ex atra bile ortam,in hilaritatem & la?titiam mutat* 

APPENDIX, 
Videsin referendis Ocimi facultatibusnonparuinterfedilTentireDiofcoridej 
Galenu & Plinium,ita ut uix pugnantes illorum fententias conciliare pofsis.Qiia^ 
recofultum erit uthic, quemadmodu in alrjs etiam, Galeni ample&aris opinione a 
quiquodammodo interhos medius interiectus, comendatexteriorem eius ufum 
inrjs qua; <rt/^4^ hsk»^?^*^» id eft, conco&ionem & difcuisionedefiderant; da- 
mnatuero internum, ob excrementitiuhumorem quo grauat&la?dit interanea* 
Etadhunc etiam fcopum refpiciens, plerafq* aliasDibicoridis&Plinijcontradk 
dliones tollere poteris, 

DE ORIGANO* CAP^ CCVIII* 

NOMINA. 
p i r a n o s Gr&ds, Origanusuel Origanum Latinis,orTicinis nomen 
fuuretinuitj.Germanisi&olgciniit/Bollcn/Btmmbollcn/uel^er^ 
miiws nominatur . Origanum ueroquod montibusgaudeatappella* origanmunde 
^jtionemapudGretosinuenit, oe»ijSIo/»wj ideft,monte,8£ ;><«/&, gaudio* dliim * 
Herodianus quoduiium exacuat nomen duxifleteftatur,ab og& uidere,& yxvS 
B clarifico,quafi aciem oculorum illuftrans\Theodorus grammaticus nomen exad, 
. uerib datu putat,a fiyii, quod eft algeo,fieri glywop, quafi rigens,cenfet,& tandem 
afcita litera principe,o,in Origanum efTe confi<flum,contrario tamen fenfu, quod 
minimerefrigeret* 

GENERA, 
Origani genera feu reclius cognomina quatuor efTe conftatEft enim Heracleo wenckotiiimi; 
ticum,Onitis,Tragoriganu,&fylueftre.Primumab HeracleaPonti diclum, ca?^ 
teraapecoribus cognomentadefumpferunt Onitis,quodab afinis impeteretur, onitti, 
ac in cibo gratum e(Tet*Tragoriganu,quafi hircinum Origanum, non alia forfitan Tntgorigmnh 
ratione quam quod eiuspabuli uoluptate ammal hoc caperetur,Sylueftre,quod fi^ sylmftre. 
necultura, & fuafponte proueniat, cognominatum fuit. Ca?terum quum in tanta 
cumnomenclationutum hiftoria? ambiguitate uarietatecjtamGraecorumquam 
Latinorum no facile (it quicquam in folidum de his ftatuere, fatis fit unum genus* 
fylueftre nimirum & uulgare,pro omnibus piclum exhibere, qu6d,ut Paulus ait, 
utcunque nominibus diftinguantur, una tamen omnium fitfacultas, adeoq?inre 
admodum incerta, multum operse aut laboris temere infumere minime necefla^ 
riumputaui* 

FORMA, 
Origanum uulgare fruticulus eft,tam folrjs quam ramis Serpyllo fylueftri fimk v«fg<*& 
lis, comante fupracacumen umbella, in qua flores haud fecus quam in Serpyllo in 
albo purpurei, odore iucundo prediti emicat.Ex qua fane deliniatione fatis liquet, 
Origanumhocuulgare,Tragoriganu, uel faltem eiufdem fpeciem quandam efTe, 
quod hoc ut Diofcorides refert,folrjs bC ramulis fylueftri Serpyllo fimile exiftat* 

L o c v S, 
Montibus cliuofiscp locis gaudetOriganumnoftrum,pafsimc£in hispropter 
fepes nafcitur* 

TEMPVJ» 




$&0ktKfc* 



PLANTA.R.VM HISTORIAE CAP t CCVIIL 553 

TEMPVS, 

»FloretIuliomenfe. 
TEHPERAMENTVM, 
OmnesOrigamrpecies^Galeno&Pauloteftibus^aleFacfunt&exfccantmte^ 
iordine. 
^ VIRES, EX DIOSCORIDE» 

1 Heracleoticuexcalfacit,undedecodumeiuscum uinopofcum uencnatorumdr 
fibusprodeftrcumpaffo autemrjsqui cicutam,aut meconiu:cum oxymeliterjs 
quigypfumautephemeruhauferunt.Ruptis^conuuIiis, hydropicis cum fico man 
• ditur 4 Ariduacetabulimenfurapotumcumaquamulfa,atroshumoresperaluum 
ducit 3 menfesq9ciet.Linctuexmelletufsibusmedetur. Prurigines itidem/cabies, 
| regiumqj morbu,decoctumeiuscuminbaIneadefcenfumeft,iuuat. SuccuseiuC 
dem adhuc uirentis,tonfil!as, columelIas,oriscjj ulcera fanat. Per nares cum oleo iri 
no infufus trahit . Curn la&eauriurn dolores mitigu . Conficitur ex eo & cepis^oc* 
rhu obfonioru uomitorium medicamentu,omnibus rjs in ereCyprio fub Canis ar 
dentiecftuper quadraginta diesinfolatis. Herba uerofubftrata ferpentes fugat. 
Pnitiseademqua?Heraclcoticu Origanum pra?ftat,nontamen eadem efficacia. 
Sylueftre priuaum foli^s & floribus cum uino potis,uenenatoru morfibus auxilia- 
tur. Omhia autem Tragorigani genera calefaciunt, urina mouent, bonam faciunc 
aluum,fi decoctu eius bibatur;biliofa enim dei)ciunt, Lienofis cum aceto pota uti- 
, lia;cum uino autemhis qui Ixiam hauferunt. Menfes ducunt . Tufsientibus, penV 
pneumonicis,exmeJkineclegmatedantur.Eftcx:ejfficaxpotio,quarecibumfaftu 
dientibus^ftomachomaleafFedi^cVacidarudantibusdatur.Itemrjsquibu^ t^rtffc- 
maris iaftatione naufea, & hypochondrioru calor excitatur . Oedemata cum po< tione 
B lentaillitadifcutiunt. 

fs> . **. EX G A L E N O. 

Origanus Heracleotica efficacicr eft Onitide . Sylueftris uer6 utraqj ualentior. 

.Omnesautemincidendi,extenuandi&calfaciendifacultatemobtinent.Tragori. 
ganus quippiam etiam adftri&ionis affumpfit. 

. . EX PLINIO. 

Origani priuatim ufus contra torfiones ftomachiin tepidaaqua, cVcruditates* 
ContraaraneosJcorpionesc^inuinoalbo.Luxata&contufainacetocVoleo&la. 
na.Tragoriganu urinam ciet,tumores difcutit,contra uifcum potu uipereep i<ftum 
efticacifsimQ, ftomachoqj acida ru&anti cVprsccordrjs . Tufsientibus quoque cum 
melle datur,cV pleuriticis>&peripneumonicis. Heraclium ferpentes fugat.Percuf 
fisefuidaturdecodu. Potu urina ciet. Ruptis,conuulfis medeturcum Panacisra. 
dice . Hydropicis cum fico,aut cum hyffopo, acetabuli menfuris decodiiad fexta. 
Item fcabiem, prurigine, pforas,in defcenfione balneam. Succus auribus infundi. 
tur cum lacle mulieris.Tonfillis quoq? & uuis medetur. Capitis ulceribus. Vene. 
na opi) cV gypfi extinguit decocl5,fi cum cinere cVuino bibatur. Aluum mollit ace 
tabuh menfura. Sugillatis illinitur. Item dentiu dolori,quibus etia & candor! facit 
cum melle cVnitro.Sanguine narium fiftit. Adparotidas decoquitur cum horeka^ 
cea farina. Ad arterias afperas cum gallo cV melle teritur. Ad lienem folia cum miV 
le & fale. Crafsiores pituitas & nigras extenuat codum cum aceto cV fale fumptum 
paulatim. Regio morbo tritum cum oleo in nares infunditur . Lafsi perungun. 
tur ex eo,ita ut ne uenter attingatur. Epinydidas cum pice fanat. Furunculos ape. 

nt cum fico trita. Strumas cum oleo & aceto & farina hordeacea.Lateris do- 

lores cum fico illitum.Fluxiones fanguinis in genitalibus tu, 

fum ex aceto illitum. Reliquias purgatio^ 

num a partu. 

aa rjE orchi. 




ORCHIS MAS LA 
TIFOLIA, 




£>n3cfyttn$tlkn<ibetifa<mtmcnnU> 



ORCHIS MAS 

ANGVSTIFOLIA. 




(5tfpicn$t$Lnabmh<mt 
mcrmle. 



556 




ORCHIS FOE 

MINA MAIOR. 



voeihiitx. 



557 



ORCHIS SIVE CYNOSOR 
FQEMINA MINO.R. 




tibim 



55* 



DE ORCHI* CAP^ CCIX* 



Tejliculm 
canis, 
Orchkcur 
difta. 
Cynoforchis* 




NOMINA, 

p x 1 2 Hxwkoftis Graecis , Orchis & Cynoforchis Latinis, '1 efticulus 

canisofficinis 3 Germanis31n^bctttrmituocatunOrchisdi<fi:ahgcher 

jba eft,quod radices fibiinuicemhaudfecusatqueduotefticulicoha?. 

I reant.Cynoforchis uero,qucd canum tefticulis fimilem radice habeat, 

GENERA, 

Orcheosduoeffegeneraanimaduertimus,maremnimirum cVfceminam, Mas 
. in uniuerfum maior quam fcemina proceriorqp eft, utpi&ura ipfa pulchredecla. 
rat.Eftq? duorum generum. Vnum latioribus folrjs cVcandicantibus ferefloribus, 
quod Orchin marem latifoliam uocauimus . Alterum quod anguftioribus folrjs, 
8cmaculofis magis, floribusq? purpureis conftat. Nosmaioris difcriminis ratio. 
nem habentes,Orchin marem anguftifolianuncupauimus ♦ Focminaitidem duo^ 
rum eft generum:una enim maior,altera minor eft,utpiclurafatis demonftrat. 

FORHA» 
Folia habet circa caulem SC ima eius parte per terram ftrata,olea? molli fimk 
lia,anguftiora tamen,leuia & longiora. Caulem dodrantali altitudine,in quo 
purpurei flores. Radicem bulbo fimilem, oblongam, duplicem, in modum oliua: 
anguftam,fuperiorem alteram, inferiorem alteramjcVhancquidemmollem acru* 
gofam,illam uer6 plenam. 

LOCVS, 

Nafciturlocis,Diofcorideautore,petrofiscx:arenofisJnGermaniacertenoftra 
D in hortis & pratis,locisc£ fabulofis copiofe prouenit. 

TEMPVS, 
In Maio cV lunij principio carpitur. 

TEMPERAMENTVM, 
Radix eius maior calida & humida eft, guftantibuscp dulcior effe apparet ♦ Mu 
noradmodum elaborataeft,adcalidius ficciuscptendit. 

VIRES. EX DIOSGORIDE* 

Radix editur ut bulbus coda.Fertur de ea,fi maiorem edantuiri,maresgenera^ 
ritminorem uer6 fccmina?,fccminas. Addunt etiam in ThefTalia mulieres paruam 
cum caprino lacle bibendam dare,ut ad uenerea excitent:aridam uero ad inhiben- 
da atque difsipanda, Alterum etiam alterius potu refolui. 

E X GALE.NO. 
Radix maior Orchios multam uidetur habere hurniditatem excrementitiam & 
flatuofam:quapropter pota Venerem excitat, Altera uero,minor uidelicet,ccntra 
non mcdo non ftimulatad coitum,fed planecohibetacreprimit. Edunturbulbox 
rummoreaffa?. 

E X P L I N I O. 
Tumorcs & uftia partium earum erumpentia,cum polcntaillfta radixfedat,uel 
per fe trita. Eadem cx ladeouillo neruos intendit,cV ex aqua remittit. 

DE ORCHI 



559 




TRIORCHIS SERA 

PIAS MAS t 



^n^bcn^mtmcrriiiibitaUcmtr, 



aa 4 



$6o 




TRIORCHIS 

FOEMINA, 




%tymx%toMu 




DE ORCHI SERAPIADE^ CAP» CCX> ? 6t 

NOMINA, 
p x i s atf&Ttixgfiifioflds, Paulo cV Aetio teftibus.,Gra?cis dicitur. Orchfs 
fiue tefticulus Serapias Latinis ♦ Officina: eius cognitione non haben t. 
Germanice Ka$wurj$ dicitur . Serapias autem ab Andrea medicoob serapmame 
multos radicis ufus^utinquit Diofcorides,appellataeft » Suntqui a Sa- dtffa. 
rapi Alexandrinoru deo nominata uelint 3 propter lafciuia impudente., qua is deus 
Canopi^ubitemplumcVcultu&religione excellens habebat 3 colebatur:de quo 
r Strabo in xvij.fua? Geographia? libro. Triorchis uero, manifefto ex ea appellatio- rriorchk cur 
neargumento, quod non duabus, fed tribus tefticulatis radicibus in terra nitatur. dicttur. 
Qua una quidem re facile a prioribus difcriminanturOrchibus* 

GENERA, 
Duo effe Orchis Serapiadis feu Triorchis genera, res ipfa (atis monftrat . Etfi 
cnim in folrjsac radicibusnihilautparumdifcriminis habeant,tameninfloribus 
manifefte differre uidentur. Namalterum genus, quod nos marem uocauimus, TrionhtimM. 
floribusconftatpurpureis,8t"parumperalbicantibus. Alterum uero 3 quod nos ut 
certiusapriori difcerneretur,fceminamnominauimus.,floresobtinet diuerfiscOx Triorchhfa 
loribus diftinc1:os 3 purpureo uidelicet^candidojuiridi ac nigricante, inferiorec| par »««♦ 
te fuci plane effigiem exhibent. 

F O R M A. 
FoliahabetPorro fimilia 3 oblongaJatioracVpinguia 3 in alarucauis inflexa.Catt 
liculos dodrantaies/ubpurpureos flores.Radicem minimis tefticulis fimilem* 

L O C V S. 
Prouenit in pratis SC campeftribus. 

B TEMPVS, 

In fine Marj menfis cVinitioIunrj hocgenus apparet 3 dein nufquam inueniri 
poteft* 

TEMPERAMENTVM. 

Valentius quam primo ordine exiccat. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radix illitatumores difrjciendi uim obtinet, atque ulcera expurgat . Herpefas 
, cohibet.FiftulasaboletJnflammationelaborantiaillitamitigat.Siccanomascom^ 
pefcit,ulceracf! putrefcentia & maligna oris fanat. Cum uino pota aluum fiftit. Fe^ 
runtur de hac etiam qu&*cunque de Cynoforche diclra funt. 

EX GALENO. 
Orchis Serapias ad Venerem no fimiliter accomodus eft ♦ Oedemata illitus diC 
cutit, & ulcera fordida purgat, & herpetes fanat . Siccatus multo magis deficcat, 
adeoutcVputrefcentia contumaciac^ ulcera fanet. Habet etiam quippiam fubad^ 
ftringens 3 ac proinde uentrem in uino potus fiftit. 

EX PLlNia 
Eiusradices fanant oris ulcera 3 thoracis pituitas,aluum fiftunt e uino potse* 

DE OENAN- 




#0t6ttfo&«<^ 




DE OENANTHE^ CAP^ CCXI* & 

NOMINA. 
j i m a m h, nhfflmvloy Gra?cis,Oenanthe Latinfs, Filipendula officmis, 
&Saxifragarubea,Germanis vot 'Stcinbtcd) nominatur. Oenanthe Saxifagdruhe* 
autemdi&a hauddubie eftquodcum uinofloreat.Leucanthonuero oenambequare 
J aflorum quos producitcandore . Filipendulam a numerofis illis cV ro^ d f a ' , . 
tundis in radice capitibus tuberibusue, qusc quafi ex filo quodam pendere uiden^ 
tur,appellatam efTe conftat» 

FORMA. 
FoliaPaftinacaefylueftris habet 3 flores candidos,caulem craflum^dodrantafema 
v femen Atriplicis,radicem magnam, multa habentem capitarotunda . Exquade^ 
fcriptione palam apparet,Oenanthen eam efTe herbam quam a?tas noftra Filipen^ 
dulamuocat,quod nullaprorfusfitnotaqua? illinonconueniat.Folijsenim Pa„ 
ftinaca? erratica: eft,qua? plane eius herba? qua? uulgo Petrofelinon hodie appeL 
latur folrjs fimilia funt. Hinc eft quod m uulganbus herbarrjs fcribatur folia Petro 
felinofimilia haberejquamuisStaphylino legendum efTeputem.Manufcriptus 
etiam herbarius Filipendulam foliaDauci agreftishaberetradit. Floresdenique 
illi albi,caulis craflus^dodrantalis, Atriplicis femen. Radices quoque multa ; quiiix 
que interdum aut fex,nonnunqua etiam plura capita rotunda,tanquam a fllo pen^ 
dentia^utaitantiquusherbariuSjhabentesntauthincefleOenanthenabundecon. 
ftet.Seddemusnoneflemihiltamen inde periculierit,quod fcilicet Oenanthe eaC 
dem quas Filipendula,ficut expaulo poft dicendis patebit, facukates obtineat» 

LOCVS. 
Nafciturinpetrisc^montibusafperis.Tubinga?certe in tnonteAuftriaco ho; 
minato copiofifsime prouenit, & in fylua non procul ab arce eius oppidi dtftante» 
8 T E M P V S. 

lunio menfe floret,quo lane tempore quia facile ex floribus agnofcitur, carpi p& 
teft.Radices tameninterautumniinitiacolligendarerurtt, 

TEMPERAMENTVM. 

Amara admodum eft Filipendula,ita utnon temerehancrecentiores calidam Si 
ficcam in tertio ordine ftatuant. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Oenanthes femen,caulis & folia cu mulfo ad fecundas eijdendas bibuntur.Ra' 
dix cum uino contra ftranguriam conuenit. 

E X P A V L O. 
Oenanthe fecundas eijcit,urina? ftillicidio,morbocjj regio medetur» 

E X pljnio, 
Caulis eius SC folia cum melle ac uino nigro pota,facilitatem pariendi pra^ftane, 
fecundasc^ purgant.Tufsim e melle tollunt. Vrinam cient.Radix uefica? uitfjs me, 
detur. 

EX RECENTIORIBVS, 

Filipendula in lotrj ftillicidio St" urina? remoratu, neque non renum doloribus, 
atquelapideeorundem, couenit; Eadem ftomachiinflationesdifcutit,medeturcV 
fufpiriofis cVanhelantibus 3 8iomnibus morbis quos caufafrigidaconcitauit.Fari> 
nam eiufdem cibis comitiaiium infpergunt, 

de oxy\, 



5<?4 




OXYS 



Gmuv&kt* 




De oxy* cap» ccxii» & 

NdMINA, 

SY5 gracce, Oxys Plinio cVLatinis,Trifoliurri acetofum cVAlleJuya Trifolium dce* 
officinis^uulgoPanis cuculi',iiel quod cuculus auis eo uefcatur,uel quia tofum. 
hoc crumpente,cuculus uocem fuam cdere incipiat.Germahis©atsrct* • ?*** .. 
_ Hec/^iic^Hec/^t^amplfety^ftcbbtot/cBmid^Hcc/iBu^awc^Hcc 
■& Dafenfc tce appellatur.Oxys uero ab acido fapore dida eft. oxys tjware 

FORMA, ffiftt. 

Humilis herba eft, longis tantum pediculis, tria fummatim folia perinde atcjue 
Trifolium profercns,exiguajcV in cacumine laciniata, fapore acido ♦ Florem habet 
candidum,in fimplici ftylointerfolia profilientemrrufum in lunatis filiquis femeri» 
Radicemin tranfuerfumlongam,geniculataacrufam , Antiquus cVmanuicriptus 
herbarius putat hancherbam efle Lotum fatiua,cuius certe fetttentia,qu6d a Dh> 
fcoride non defcribatur Lotus,necp probo neq? improbo* Cur tamen non fequar, 
facit quod herbaquam Alleluya barbari uocant,non fitfatiua,fed palsim in fyluis 

I&alrjslocis umbrofisnafcaturfutura?tempeftatisprcnuncia, Siquidem appropiri 
quante aliqua tempeftate,arrigitur contra tanquam tempeftati colluclatura» 

LOCVS, 
Multis locis prouenit : nam in fyluis circa petrofa cV aquea loca nafcenteni cotv 
fpcximus. Nullibiautem copiofiorem quam Tubinga?inprimo ftatim conieciifu 
| montis Auftriaci addextram prouenireuidimus. 

TEMPVS. 

Apriliatqueinterdum Maiomenfefloret,dum lcilicetcuculiuoxprimum exati 

ditur, atqj hinc Cuculi panem didam effe puto,ut di(ftum eft antea. Obferuatu aii 

tem eft a nobis,atqueadeo multorum aliorum experientia cognitu,quod eius her- 

B ba?copiofiflores,crebrasilliusannipluuias,8daquarum inundationes certo por> 

tendant;pauci contra ficcitatem. 

TEMPERAMENTVM, 
Quum acidum in guftu faporem pra? fe ferat, idem cum Oxalide habere tempe 
ramentum, frigidum nempe 8c* ficcum,euidentifsimum eft f 
VIRES. EX PLINIO. 

Daturad ftomachumdiiTolutumreduntcVqui enteroccclen habent> 

EX RECENTIORIBVS, 

Vlceribus,uulneribus cV fiftulis,potifsimum autem oris,medetur, Sitim arcet^ 
cVutfummatimdicamjeafdemquasOxaliSjacetofamnoftrinominantjfacultateS 
obtinet» 

DE OPHRI^ CAP» CCXIII^ 

N O MINA. 
PHRIN hattcherbam nominareplacuit,quod muenerimplantabinfs Opkk 
duntaxat folrjs conftantem hac appellatione infigmri. Germanicum 
nomen nullum extorquerepotuimus : nequeenim ea eft qua? iDnt*d> 
vca&yz/hoc eft,Perfoliata uocatur, ideoq? hanc a geminis folrjs awey,- 
bUtc nominauimus» 

F o R M A. 
Caulem a radice fingularem ac rotundu emittit; per bina qua? tantum habet fcv 
lia penetrantem,a cuius medio ad fummum ufque calyculi multi funt, & m his ue^ 
lutilingua?difTecl:a? nutantes flofculi.Radix ueroilli fubeft tenuis,adnafcentes fibi 
f adiculas multas.obliquas & odoratas obtineiis, 

ob toevg* 





OPHRIS 






PLANTARVM HISTORIAE CAP t CCXIII, 



5*7 




A LOCVS, 

Nafcitur in montibus,&nullibimaioricopia quam Tubinga? inpedemontis 

•Auftriaciprouenit, 
T E M P V S. 

Maio&rluniomenfibusflore^deinftatimeuanefcit. Quapropterhoc potifsL- , 
mum tempore colligenda, 

TEMPERAMENTVM. 
Guftanti glutinofaeiTe apparet,&quodammodo dulcis, ideoq? calidam & .fio 
cam efle conrjcere licebit. 

VIRES» 
Iuxtadirtarum qualitatum miftionem contrahendi&conftringendi facultate 
pra?ditam enVnemininonconftat. Hinceftquodadrupta, &uulneracoglutinan 
da hac herba comode utantur recentiores, 

DE ORMINO^ CAP^ CCXIIII* 

NOMINA, 
|p m 1 m o n Gra?cis, Orminum & Geminalis Latinis, Gallitricum offici' G Str» 
a nis,Germanis &ci>atUct) appellatur , Orminonautem Graecishaud^ ormimnw 
dubie didum eft,quia Venerem extimulat. Mum 

. J GENERA, I 

)rmini duo fuiit genera , Vnum fatiuum, quod Gallitricum fimpliciter nomi. 
nant,&germanice ec^^rU^.AlterumfylueftrcquodalionomineSaluiam Cyl smmfhU, 
ueftrem herbarij uocant, Germani wtlbcn Qci>atUd)/oWt ttnlfcc ©*lbey f 

FORMA, 
B Orminum fatiuum herba eft foirjs Marrubio ftmilis,cauf e quadranguf o, femi. orminmkU 
I cubitali,circaquememinentia3filiquisftmilesprodeunt,adradicemuerfusnutan. um> 
tes,in quibus femen eft, Ex qua deliniatione abunde liquet herba quam hodie Gal 
litricum uocanteiTe Orminum fatiuum i ha?cenim folrjs Marrubio ftmilis eft, nid 
quod funt maiora & mirificeodorata;caule femicubitali,quadrangulo,ab itrmrufe 
fcente,calyculis circa caulem filiquarum effigie prominentibus,cVad radicem deor 
. fum fpe&antibus, in quibus femen nigrum & oblongu includitunflofculis in can. 
dido purpureis, aut in dilutum ruborem inclinatis , Sylueftre priori non admodu syfafa; 
difsimile eft,folrjs fatis ad Saluiam accedentibus,rugofacp afperitate pra?ditis ; cau- 
lefefquipedali,leniter hirfuto,in quadrangulum ftriato;floribus e cceruleo in pur^ 
>ureum uergentibus, ad aquilini roftri effigiem falcatis, calyculis pluribus in ter^ 
ram inclinatis , in quibus ad fummum quatuor femina,parua,rotundacV:fulue^ 
fcentia reperiuntur* 

LOCVS, 
Satiuum nufquam non in hortis fatum prouenit, Sylueftre autem pafsim omnia 
prata exornat/uaq? fpontein rjs nafdtur. 

»T E M P v S» 
Vtrunque Iunio menfe floribus cVfemine pra?gnans eft, 
TEMPERAMENTVM. 

Orminum calidum & mediocriter ficcum eft, id quod amaritudo atque adftrL 
dioinguftufatismonftrant. 

VIRES. EX DiOSCORIDE, 

Creditur femen fatiui cum uino potum Venere ftimulare . Cum melle argema 
& oculorum albugines purgat 1 Ulitum cum aqua cedemata difcutit. Surculos ex^ 
trahit. Herba ipfa illita eadem poteft, Sylueftre uehementiorem facultatem habet, 
quareunguentis mifcetur f 

bb X EX PA\» 




570 PLANTARVM H I S T R I AE CAP t CCXIUI, 

' EX PAVLO, 

Orminon Venerem ftimuIat s oculorum crafsities cum mellerepurgat,cedema' 
ta difcutit, SC extrahitaculeos.Sylueftre domeftico eft ualentius, 

EX PLINIO, 

Semen ad Venerem ftimulandam, & ad oculorum argema cValbugines ualet» 
Vtroque genere tufo extrahuntur aculei ex corpore, per fe illito ex aqua , Folia ex 
acetoimpofita 3 panosper feuel cummelledifcutiunt Jtem furunculos, priufqua 
capita faciantjomnescj? acrimonias* 

EX RECENTIORIBVS, 

Recentiores etiam eafdem facultates fuo Gallitrico attribuunt : potifsimum au^ 
tem conferre ad albugines & oculoru caliginem tradunt, ut hinc etiam colligi poC 
fit 3 herbam hanc Orminon efle Diofcoridis» 

DE OROBO^ CAP» CCXV» 

NOMINA. 

j p o b o s Gra?cts 3 Eruum Latinis dicitur , Offidnscgraxam appellatio. 
| nemretinuerunt, Germanis Xtmw/ ad imitationem latini nominis, 
appellari poflunt, 

GENER A» 
Duo funtgeneraEruirunum enim candidum 3 alterum autem rufum inuenitur, 
Necinter fe nifi floribus cVradicibus differunt 3 quemadmodu pidura affabre mon 
ftrat.Rufum uero fylueftre eft/uaq? fponte in aruis 3 cx: inter dumeta prouenit. 

F O R M A. 
D Exiguus frutex eft, tenuis, anguftis folrjs, floribus uel candidis, uel in candido 
cccruleis aut puniceis, feminibus in filiquis fine fepto cylindraceis, quemadmodu 
pi{a,fe inuicem tangentibus. 

L O C V S. 
La?tatur loco macro,non humido,quia plerunque luxuria corrumpitur, 

TEMPVS, 

Floret Iunio & Iulio menfibus^rjfdemq? femina profert, 

TEMPERAMENTVM, 

Deficcat quidem Eruum exceflix fecundo intenfb,calefacit uer6 primo* 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Capitis grauitate facitEruum 3 uentrem turbat, fanguinemc^ perurinaducitfi 
comedatur. Co&um tamen appofitu boues fagmat , Farina eius bonam facit aluu, 
urinam cst 3 corporiscolorem comendat.Frequentiorin efu autpotu fanguinecum 
torminibus peraluum dC ueficam ducit. Vlceracum mellepurgat,cVlentigines 3 oc" 
afpredine cu tis in facie-.eiufdemq? maculas cV reliquu corpus. Nomas 3 gangrenasq$ 
cohibet y cVmammaruduritiasemollit.Feraulcera 3 carbunculos,fauosqprumpit.In 
uino maceratacanum^hominUjUiperarumcf morfus illita fanat. Cum aceto autem 
difficultates urine,tormina cV tenefmos lenit.Prodeft etia rjs qui cibo non nutriun 
tur,nucis magnitudinefrixa cxTcum melle fumpta.Deco&um eius fouendo pernio 
nes,& in corpore pruritus fanat» 

EX GALENO, 

Orobus quatenus amaritudinis eft particeps, eatenus incidit, extergit, atqj ob^ 
ftructiones expedit. Caeteru fi fumatur copiofe^fanguine per urinas euocat. Homi 
num cibis prorfus hoc femen damnaneft enim cVinfuauifsimu 8C praui fucci. Eruo 
autem inftar lupini pra?parato ex melle utimur>ut medicamento craflbs pulmonis 

thoraciscf? humoresexpurgante. Candidum minus eft medicamentofum, 
quam id quod ad flauum au t pallidum colorem tendit» 

DE 0RE0- 




?Uto&artpUt> -£*«*»♦ 




DE OREOSELINO C A P> CCXVI* t™ 

NOMINA. 
pfioSEAitioN, HTsiTfoAhivoytyioy Gra?cis , SylueftrePetrofelinum, SC 
Apfum montanu Latinis, officinis & barbaram fe&antibusmedicina At>iu monUnK 
Petrofelinum dicitur.Id quod hincaccidifteputo, quod lirigua? gra?ca? Peirofelinu offi* 
^infcitia, Oreofelinum dictionem in Petrofelinum mutauerint : uel quia c wdrun. 
fimpliciter enunciauerint quod cum adiedione nominandum erat Petrofelinu fyL Pet ^Unmfyl 
ueftre,addifferentianimirum Macedonici, quoduere eftPetrofelinum ueterum. ^* 
Germani pctct*ftl#cn uocant. Nos teutfd? petetf%w/obctr pctcriw nominaui 
mus,utdifcerneretur a Macedonico,de quo fuo dicemus loco* 

FORMA, 
Caulem habet unum dodrantalem a radice tenui exeuntem, circa quem ramuli 
& capitula Cicuta? fimilia,mult6 tamen tenuiora Jn his femen oblongum,acre, te- 
nue 3 odoratU,Cumino fimile.Exquafanedefcriptione fole clarius apparet.Petro^ 
felinum officinarum effe Oreofelinum ueterum:caule enim uno prouenit dodran 
tali ex radice pertenui, quiper ambitum ramulos fpargit capitulis Cicuta?, tamettf 
multo tenuioribus:in rjs femen,acrimonia guftu pra?ferens,odoratum,tenue, Cu Bhfcwiik h* 
: mino proximum.Nequeobftatquod in plerifque exemplaribus Diofcoridis capi- wemtmtetur* 
j tulorum Papaueris fiat mentio : error enim haud exiguus fubeft,quod fcilicet non 
vAwMTrKf^fH* hoceft,Papauerifimilia,fed kwsuo, ideft,Cicuta?legendum fk, Id 
quod in primis confirmant ea qusc fcribit Plinius libro xix, capite o&auo, in hunc 
modum:Oreofelinum eft Cicuta?folrjs,radice tenui/emine Anethi,minutiore t^ 
men.Quod fi tamen ha?c fententia minus arriferit,nihil moror quin dicas Petrofe- 
linum germanicum,cum forma parum admodum a uero Petrofelino diftet,urpa- 
lam fit utriufcjue pi&uras intuenti, 

LOCVS, 
B Nafcitur in locis petrofis Sc montanis,unde etiam nomen accepit, In Germania 

Iuero noftra in hortis pafsim plantatur. 
TEMPVS, 
Iunio & Iulio menfe floribus & femine prscgnans efh 
1 TE MP E R A M E N T V M. 
Calidum eft in fecundo gradu extenfo,ficcum uero in medio tertrj, 

VIRES» EX DIOSCORIDE, 

Semen cVradix in uino pota urinam cient.Menfes etiam ducunt.Mifcetur antL 
i dotis^necnonmedicamentisurinamcientibus&excalfacientibus.Nonhallucina- 
rinosoportet,exiftimantes Oreofelinumeifequodinpetrisprouenit:aliudenim 
ab hoceft Petrofelinum, 

APPENDIL 
Vtcunque autem difigenterhocmonueritDiofcorides,tamen cauerenonpo^ 
l tuitquin pofteritas medicorum Oreofelinum effe Petrofelinum certo crediderit» 

EX GALENO, 
Oreofelini fimilis Apio uis eft t 

EX PLINICX 
Oreofelinum urina: & menftruis efficax t Eo etiam purgantur fcemina? e uino* 

DE O I S> 



i< 1» I 



574 




OREOSELINV 



2*«#«p*to(%> 




DE OIS» CAP* CCXVII* w 

NOMINA, 
H GrarciSjSorbusLatiniSjeftarborcuiusfrucflusGra^cis fat&tovcc, Ga„ torbm 
lenotefte,LatinisueroSorbaappellantur, Officina? latinam nomen, sorU, 
claturarri retinuerunt. Ge^manis€5priet*lm<t/uel Gpotopffel corru^ 
_ ptaputouocepro ©otbopffel nominantur. Velfieabaufteritateuo^ 
cata funt 3 quafi mala auftera» 

GENERA, 
Sorborum duo genera traditTheophraftus lib.irj.de hiftoria ftirpium,cap.xij, mofunt%mu 
fceminam fru<ftiferam,cV mafculam fterilem, Differre quoque frudhbus idem fcri- sorborii Tbea* 
bit,quod alia? orbiculatum, alia? ouatum ferant . Fructus autem orbiculati dulcio, J*^ 
res fentiuntur,ouati fa?penumero acidi,minusq? odorati , Plinius lib, xv. cap. xxi. P /, m - w q mtuor 
in Sorbo quatuor differeiltias Latinos nolTe memoria? prodidinalrjs enim eorum, diffhmtiM sor* 
ait,rotunditas mali eft,ali)s turbinatio pyri,alrjs ouata fpecies ceu malorum, Quar borumpomt* 
tum genus torminale appellant.Nos piduram eius generis damus,quod turbina* 
tum pyri inftarfru&uma?dit,qui Germanis @po*btm/GOrruptauocepro@otb 
btm/autquafi aufterum pyrum dicitur, 

formA» 
Sorbus arbor eft procera,red:o caudice,cortice leUi,pir1guiufcuio, colore ad fla* 
uum albicante,cuius folia pediculo fingulari,prolixo, neruaceoq?, in uerfus condk 
ta,ala? modo a lateribus exeuntia, tanquam ex omnibus unum fiat, ad neruum u&- 
que laciniaturn,uerum ampliufculo interuallo diftantia . Omnibus ramulis in ex^ 
tremo pediculi folium impar prominet,cuius accefsione impar numerus erTicitur*. 
Figura laurum tenuifoliam imitantur,uerum ambitu ferrata, breuioraq? funt, nec 
£ in extremum acutum mucronata,fed in rotundius orbiculata.Flos racematim fin* 
gulari petiolo, e multis minutis SC candidis conftans.FrucTus uel orbiculatus,ut di 
Ctum eft, uel ouatus, uelpyriinftar turbinatus . Radices haud multas, necaltede* 
fcendentes,ualidas tamen &craffas cVincorruptibiles agit, 

L O C V S, 

Loca arnathumida,montana cVfrigida,eodem Theophrafto autore» 

TEMPVS, 
Autumno frudhis fuos Sorbus oftentat. 

TEMPERAMENtVM. 
Adftrmgenteobtinetqualitatem Sorbus,fed multo imbecilliorem cp Mefpilus* 

VIRES. E X DIOSCORIDE. 

Sorba malorum colorem referentia,necdum maturefcentia,difTecta cVin fole Gc 
cata,cum manduntur aluum fiftunt . Farina eorum cum mola teritur, polenta? Io* 
co in eundem ufum fumitur.Poteft idem SC decodum eorum» 

EX GALENO. 

Sorba quidem adftringunt,fed multo fortius Mefpila quam Sorba . Quamob* 

rem aluo fluenti in cibo accomodatifssme exhibentur. Sorba maiori cum uolupta* 

tefumuntunprorfus eniminitio nihil acerbi uti Mefpilahabent, fed fuccus eorum 

citraacerbitateduntaxataufteruseft.Illudporr6neminemputolatere,ha?comnis 

parce, non large ut ficus, Uuasq? efte comedenda ♦ Nequaquam enim eis 

ut cibis,fed magis ut medicamentis egemus, 

i)E ophIo* 



977 




OPHIOGLOSSVM 




9fttt#$ttt» 



tc 




tma. 



* 78 DE OPHIOGLOSSO» CAP> CCXVIIi> 

NOMINA. 
faoytoovoy HSS^FI E R B A ^ xc app°Gtifsima uoce gra?ce iQxoybuvsov appellarf poteft, non 
m difia. Hf 1 quod fic eam ueteres aut recentiores greci nominauerint,fed quod cum 

germanica nomenclatura optimequadret. Necpenim certo conftatan 

Gra?cis,& fub quo nomine herba iila cognita fuerit, Quapropter ut no 

uam ei inderemus appellatione neceflum erat : meliorem uero hacipfa quam retu- 
lJngM [crpcn* limus,inuenire haud potuimus. Latine Ophiogloflum, aut lingua ferpentina dici 
poteft : germanice enim XT<ttev$un$lin uocatur, a forma & figura quam refert.E 
fingulis nanque folrjs fingulari pediculo prodit, quodligulam ferpentis formafiia 
referre uidetur,ut piclura affabre monftrat. 

FORMA, 
Foliumunicu obtinetpingue,digiti Iongitudine, Plantagini aquaticaeuocata* 
haud difsimile, e cuius finu inferiore pediculus exit, cui quippiam herbacei coloris 
infidet,quod ferpentina? lingua? uocati Iapilli fimilitudinerefert. 

LOCVS. 
Copiofe in monte prope Tubinga Auftriaco nominato prouenit ♦ Amat 8c"alia 
pratain montanis fita. 

T E M P V S. 

Maio menfe reperitur,fubinde autem euanefcit,acnufquam apparet* 

TEMPERAMENTVM, 

Citracaliditatem infignem exiccat,id quod guftus fatis docet* 

VIRES. 
Vulneraria eft h erba,maligna fiquide & curatu difficilia uulnera fanat ♦ Tumo» 
res etiam difcutit,& fere Symphyti facultates obtinet. 

DE XANTHIO» CAP> CCXIX^ 



Uppdimierpt. 

"Xantkbn unde 
didum. 




N O M I N A. 

a n © i o n, HQko-ywoy gra?ce,XanthiumlatiWnommatur.AbherJ 
barfjs noftra? tempeftatis Lappa minor&Lappa inuerfauoca^ 
tur. Germanice 3$cttlet*6lcu£/ofc>cr ^ubcntcug. Xanthion di* 
&um,quod §ewSis t hoc eft, flauos capillos faciat. 

FORMA, 
Caulem habetcubitalem, pinguem,angulofum,cV:in ipfo alas 
mukas.Folia AtripKci fimil^ 

ceu grandem oliuam,aculeatum ut Platani pila, contactu ueftibus adha*rente , Ejc 
quaquidemdeliniationenemononuidetherbam cuius picturadamus effe Xan, 
thion,quod illiomnes nota?adamufsim refpondeant.Cauleenim eft cubitali,pin* 
gui,angulofo,crebrasfundentealas,folrjsAtriplicisincifurashabentibus,Naftur^ 
dummanifeftifsimeolentibus,frucl:umagna:oliuarmodorotundo,utPiatanipila 
fpinofo,contacT:u ueftes apprehendente.Nucleus qui in echinatapilulaclauditur a 
pueris eftur dulci cV grato cibo* 

L O C V S. 
Nafcitur la?tis SC pinguibus Iocis,& lacubus paludibusue exiccatis» 

T E M P V S. 
Fructus Autumno maturefcit,quo fanetempore colligidebet* 

TEMPERAMENTVM. 

Cum difcutiendi uires habeat,facile colligitur temperamento efle calido & ficcfr 
pra?ditum,id quod ex fapore etiam,qui eft amarus cV fubacris, deprehendi poteft» 

vir.es. 



Gofiipion t 

Cotum. 
Cotonium. 
Cotommt. 
*Xylin<e ue 




580 FLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXlX» 

VIRES, EX piOSCORIDE, 
Poteft fru&us antequam penitus inarefcat colletfus i tufus,& in ficftili uafe recon 
ditus, capillos flauos reddere, fi quis cum ufus exigit trybli) pondus ex eo fumens, 
tepidaqs aqua madefaciens,nitro prius capite pra^parato illinat» Alrj cu uino tufum 
Ipfum reponunt. Fructus etiam comodetumoribus illinitwv 

EX GALENO, 

Xanthion uocatur etiam Phaiganion^Frudtus difcutiendifacultateobtinek 
DE XYLO CAP* CCXX* 

NOMINA, 
Y L o N & Gofsipium Plinio cV alrj s Latinis dicitur, Grxci, quod fcian% 
eius nufquam meminerunt,Barbaris ac Arabibus Cotum & Bombax 
feu Bombafum, Germanis 35<tnmwoU appellatur , Linum eius coto^ 
nium uulgo uocatur, ficutlanugo ipfacotonu. Ab huius generis plan^ 
taueftes xylinx 3 &L lina xylinanominatafunt Jurifconfulti lanamhancligneam 
hmUffiea, nuncupant. 

FORMA, 
^ Fru tex eft exiguus, folio uitium, fed minore, floribus luteis in medio purpura, 
fcentibus,fru<ftu barbata? nuci fimili,lanugine pleno, qug netur in linum candidifc ', 
fimumjmollifsimumq^Nuxautem ipfa cum hiafcens fatifcit, lanuginis globos j 
reprxfentat» 

LOCVS, 
Superior pars iEgyptiin Arabiam uergens, Pliniolib. xix, capite primo tefte, 
D fruticem hunc gignit . In Creta etiam nafcitur, & in Apulia,ac Maltha prope Sicfl 
liam infula ♦ Nunc in Germanisenoftra: hortis plantatur, ut plurima alia peregri*., 
na,nobis antea prorfus incognita* 

TEMPVS, 
Tam fertilis hic frutex eft, ut fimulatque adoleuit, quod duorum menfium fpa. 
cio acddit,nunquam definat florem cV fruclum proferre, donec afperitate bC incle^ • j 
mentia hyemis impediatun 

TEMPERAMENTVM, 

Arabes, ut annotauit Serapion, fruticis huius lanuginem calidam &humidam 
effeftatuunt» 

VIRES EX ARABIBVS. 
Foliorum fuccus medetur infantium aluiprofluuioatquetorminibus*Semen 
tufsi & thoracis uitrjs ♦ Oleo feminis emaculantur lentigines & facieipuftula? ♦ SeJ 
men etiam eius genitale femen procreat, 

DE PARTHE>: 



$81 



DE PARTHENTO C A P» CCXXI* 



Cduta. 
CotuUfcctid*. 




NOMINA, 
a p © fi n i o n, K^mvj&ttaquihsi! Gra?cis:Partheniu, Amaracum, 
Solis oculus,Mi!lefoliu Latinis : Thufcis Cauta,off~icinis & her. ' 
barrjs Cotulafcecidadicitur. Germanis lirottCttfctll/tOtmbjv 
himn/voiih €f><mtillctt.Ca?terum cogitabunthocloco ftudiofi, 
Amaracum de quo nunc agimus diuerfum effe ab eo quem alio 
nomine Sampfychon Gra?ci uocant, ut fuo loco fufius dicemus* 
FORMA, 
Folia Coriandro fimilia habet tenuia. Flores per ambitu candidos, in medio lu. 
teos,odore graui cV fubuirofo,guftu9 amaro. Ha?c Diofcoridis defcriptio pulchre 
& per omnia herba?il!i qua? hodie uulgo Cotulafcetida nominatur,rcfpondet. Su 
quidem ea fplrjs eft Coriandri tenuibus, flore per ambitum albo, intus luteo,odo- 
regraui,cVfaporeamaro.Folf)sautemCoriandri,nonquidemiamerumpentis& 
paulo ante enati, necdum maturefcentis, qua? funt quadantenus lata cV fubrotun, 
da,atque in extremitatibus incifa.Ted maturi,cuius quidem in alto folia ad Chama: 
meli aut Fceniculi foliorum formam accedunt, capillataq? funt, conftare fcias . Sic 
enim utriufque folia Cimilia. funt,ut Coriandrum Parthenrj, & rurfus Parthenium 
Coriandri prorfus referre folia uideatur . Quod ut diferte innueret Diofcorides, 
^/a\«a^, id eft, folia tenuia dixit, ut fcilicethacuoce latiora, qua? in infima funt 
Coriandri parte, fecluderet . Quod autem de fjs folrjs Diofcorides Iocutus fit,ej 
traaandiordineabundeliquet.Detribusfiquidemherbis,Chama?melo,Parthe. 
nto &Buphthalmo,qua? faneinterfecongeneres,atque foh>admodumfimiles 
funt, ordine agit, quod nunqua feciflet Ci nulla inter has fimilitudo intercederet fo* 
D horum,addeetiamflorum.Buphthalmutamenfo!fjs ad Fceniculi formam pro- 
pius quam reliqua? dua? accedit . Sententiam hanc noftram confirmat,quod aliqui 
Parthenium, ob fimilitudine quam habet cum Anthemide, Chama?mclon dixe, 
rint. Tam fimilisenim eftChama?melo,utfrequenteretiamabimperitisproilla 
carpatur. His accedit cV hoc, quod ob foliorum tenuitatem nonnullis Millcfolium 
appellatum Cit Parthenium, quod fieri minime potuifTet C\ ad latiora Coriandri Co* 
coltttmxunde liaDiofcoridesrefpexifTet. Pra?tereaeiTeParthenmmCotulam,nomen quod illi 
deduiU. Thufciindideruhtfatisdeclarat:Cautamenimappellauerunt,undediminut!uii 

Cautuladeducftum eft,6c tandem corrupta uoce Cotula.Fcetidam autem efie,gra 
uisodor qui in eaomnium maximefentitur,euidenterdeclarat. Nequaquaitac^ 
ea efk herba poteft,quam Matricaria uulgo uocant,ut HermoIaus,cValrj multi do 
<fti uiri hunc fequentes putant:quodhuius folialariora fint,quam ut cum Chama?. 
meli, Buphthalmiaut Coriandri tenuibus folrjs coparari queant,tantum abeft ut 
fimilia fint. Huc accedit,quod omnium maxime euertere uidetur aduerfarioru fettt 
tentiammemo unquam ex recentioribus Matricaria? herba? bilis cV pituita? per in, 
ferna tra&ricem facultatem tribuit,quam tamen ParthenioDiofcorides,Paulus & 
airj ueteres afsignant, ut etiam hoc nomine Parthenium non pofsit efle Matricaria 
herbadicftauulgo. 

L O C V S. 

NafciturinterfegetescViuxtafemitas,intermixtaferefemperChama?melo.Iti 
hortcrum etiam fepibus,Pliniotefte,prouenit. 

T E M p v S. 
Primo ftatim uere,Maiopotifsimu menfe,erumpit,actotam a?ftatem durat. 
" t TEMPERAMENTVM. 

aud inftrenue,Galeno autore qui Amaracum uocat, calefacit, non autem ue^ 
nementer deficcat.Itac^ in caliditate tertrj eft ordinis,in ficcitate uero fecundi. 

VIRES* 



Pdrthenium no 
efl Matncork, 




PARTHENIVM 



^xmnML 



?84 PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXXl, 

C VIRES. EXDIOSCORIDE. 

Sicca cum oxymelite, aut falepota,nonfecusatqueEpithymumbilem atram 
cVpituitam perinferna ducit. Afthmaticis cVmelancholicis prodeft.Herbaipfa flo 
ribus demptis a calculofis & afthmaticis utiliter bibitur.Decoclum eius ad infidcn 
dum prodeft in uulua? duritia & inflammatione . Illinitur cum floribus facris igni, 
bus,& inflammationi. 

E X PAVLO, 
Parthenium aridum in potu fumptum atram bilem per infernadeducit. 

EX PLINIO, 

Siccatum cum melle cVaceto potum,bilem trahitatram.Ob hoccontra uertigL 

nes utilis &calculofis . Adinfidendum deco&uin duritia uuluarum &inflamma^ 

sujxr&tiofum. tionibus Jllinitur cVfacroigni,item ftrumiscum axungiainueterata.Magicontra 

tertianas finiftra manu euelli eam iubent, diciqjcuius caulauellatur, necreipicere; 

dein eius folium a?gri lingua? fubi)cere 3 ut mox in cyatho aquae deuoretun 

DE POLYGONATO^ CAP^ CCXXII* 

NOMINA. 
|rzz2es2gq| oAvroNATON Gra?cis, Polygonatu Latinis dicitur . Officinis,item 
sigtlumsalo* Q |gj (Llherbaitjs&uulgo.figfllumSalomoms^GermanisTDtt^ui^/hoceft, 
volygonutum | radsx albanominatur.Folygonatuautem a radicegeniculorufrcquen.- 

wditlum. l^^^Jl tibusnodisexinteruallistumenteappellauerunt. 

GENERA, 
Duoeius generadamus. Vnum uerum,latioribusfolijs:alterummult6angu* 
D ftioribusjquemadmodupicluragraphice oftendit.Afolrjsutrique nominafunt 
indita, 

FORMA, 

Frutex eft cubito altior, folia lauro fimilia habens,latiora tamen & leuiora,fapo.< 

remalicotonea?aut punica?:guftatum enim adftridionequandam refipit.Per fnv 

gulos foliorum exortus candidos flores promit numero maiore quam folia, fuppu 

tationearadicefacla.Radicemhabetcandidajmollem^ongamjgeniculisplenam, 

denfam,graueolentem, digiti crafsitudine obtinentem . Iam fi fingulas Salomonrj 

sigMum sdo» figilli notas libeat profequi, omnes,ne una quidem reclamante, adefle comperies. 

momum. Nanque in montibus gignitur, fruticeeubito proceriore, folrjs lauri latioribus,& 

la?uioribus,qua?guftata quendam malicotonea?autpunicgfaporem referantcum 

aliquaadftridlione. Flores per fingulasfoliorumeruptionesexiliuntcandidi, qui 

folia numero longefuperent,a radice ad cacumen fupputata. Siquidem bini,terni, 

aut plures ab unoquoque foliorum finu prodeunt . Radix illi candida,mollis, lon^ 

ga,crebris nodis articulata, denia, grauiter olens,digitali crafsitudine.Floribus ex^ 

cufsis bacca? pifi fere magnitudine dependent, ex uiridi nigricantes,& in quendam 

ordinem digefta?» 

L O C V S. 
Nafcitur in montibus. 

T E m p v s. 
Maio menfe floret,quo etiam tempore carpi debet. 

TEMPERAMENTVM. 
Polygonatum miftam habet qualitatem . Eft enim in eo adftri&ionis pariter &C 
acrimonia? quippiam,necnon faftidiofa? cuiufdam amaritaris explicatu difficilis. 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radix illita uulneribus auxiliatur. Quinetia uultus maculas delet &C aufert. 

EX GALE' 




sewgtwtttj. 




POLYGONATVM AN 
GVSTIF OLIVM. 




&<btnakyOei$vomt$i. 




3PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXXM* $$j 

A EX GALENO, 

Radicem Polygonatf qufdam uulneribus illinunt ♦ Sunt etfa qui illo nseuos ma> 
culasq? in facie detergant* 

APPENDIX. 
Hodfequoq? mulferes figfllo Salomonis fibi faciem cxtergunt&fucant,utpla> 
nenullum fubfitdubium,quinPolygonatum efTeconftantercredamus. 

DE POLYPODIO CAP^ CCXXIII» 

NOMINA, 
oavpoaiom gra?ce,Polypodiu, Filiculalatine, officina? graxam ap> 
pellationemretinuerunt, Germanice t£n$d{u$/!$aumfaKi/ jDtopf^ 
xvvwts uocatur.Polypodionomenaradicequa? polyporum modo cuv polypodiumun* 
rosobtinetinditumeft.Filiculam autemLatinia fimilitudine folioru dediaum. 
cum Filicenuncupauerunt. mom 

FORMA. 
Herba eft palmf altitudine, Filici fimilis, fubhirfuta, fncifurfs diuffa, non tamen 
adeo tenuibus.Radix iili eft hirfuta, cirros polyporum modo habens,minimi digi 
ti crafsitudine. Derafaha-cintus uiridis eft,acerba,guftu fubdulcis.Parteauerfafo 
lia fuluis maculis notata,fine femfne. 

LOCVS. 
Gignftur fn mufcofis petrfs,& fn agreftibus quercuum truncfs* 

T E M P V S* 

Radix in fine Augufti carpenda, 
{ TEMPERAMENTVM, 

Polypodium dulcem fimul cV aufteram habet uincentem qualitate,ut facultatfs 
Ht admodum deficcantfs 3 citra morfum tamen. 

VIRES, E X DIOSCORIDE. 

Purgandi uim obtfnet.Coquitur autem cum galli'na,aut pifdbus, aut Beta, aut 
Maluaadpurgationem,Aridaaqiia?mulfa:infparfa 3 bilemcVpituitamducit, Ra.- 
dix trita cV illita luxatis confert,cx: ad fififuras qua? inter digitos funt. 

E X PAVLO. 
Polypodiu exiccat admodum citra morfum, & potum per inferna pufgat* 

EX PLINIO. 
Radix fn ufu.Exprfmftur fuccus aqua made£acla,cVip{a concifa infpergitur ole> 
tuSC Bcta?, cV Malua?, Uel falfamento, uei cum puldcula coquitur ad aluum leniter 
foluendam,uel in febri. Detrahit bilem & pituitam. Stomachum offendit . Aridas 
farinaindita naribus Polypum confumit.Illita luxads medetur. 

OE PRASIO* 



r 4ss 




POLYPODIVM 



fJ&M&HSS 




DE PRASIO CAP^ CCXXIII> *** ■ 

NOMINA. 
p a s i o n Gra?cis,Marrubiu Latinis,Prafsium officinis uocatur.Ger. umubim. 
manis Znbotnbas wetblm/wetp %nbom/<\0avobd/(5ott$x>ctge$. Prajfom. * 

FORMA, 
Frutex eft ab una radice ramofus, fubhirfutus, albicans, uirgis qua^ 
drangulis. Folium pollici a?quale,fubrotundu,hirfutu,rugofum 3 guftu amara.Se- 
men per interualla in caulibtis eft. Flbres afperi uerticilloru figura. Hsec deliniatio 

adamufsimMarrubiohodiediaorefpondet.SiquidemfinguIariradice,anguIofisMrfn-«^/i 
ramulis fruticat, laniiginofum ; folrjs fere orbiculatis, pollicis magnitudine, inca. 
nis, hirtis, amaris, la&co flore, uerticillato cindm caulem ex interuallo ample&en- 
te,cuifuccrefcitteres &afperum femen. 

L O C V S. 
Nafcitur circa domicilia collapfa, & in ter rudera. 

T E M P V S. 

CoIIigitur herbain scftatejulio potifsimu menfe,dum femine eftpra?gnansV 

TEMPERAMENTVM. 

^ Marrubiu in caIiditatequidemfecundiordinisiamcompIetieft,inficcitateue^ 
ro tertrj medrj autcompleti. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

HuiusfoIiaaridacumfeminedecocT:ainaqua,autuiridiumexpreflusfuccus,da-- 
turcum melleafthmaticis, tufsientibus cVtabidis * Craflaethoracecum iride ficca 
ducunt. Datar mulieribtis quainori purgantur, utmenftrua &fecundaspellant* 
Item difficile parientibus, his qui a ferpentibus morfi funt, cVqui letale quid bibe- 
| runt. Veficanamen cVrenibus nocent.FoIia cumelleillitafordida ulcera purgant, 
B pterygianomascp cohibent, Doloreslaterummitigant. Adeadempolletexfolrjs 
ccntufis expreffus fuccus 8t"folecoa<£tus. Cum uino & melleillitus, oculorum cla- 
ritatem exacuit.Morbu regium per nares expurgat , Aurium doloribus per fe,aut 
cum rofaceo inftillatus prodeft, 

EX GALENO. 
Prafium ut guftu amarum eft, ita fi quis utatur confentientehuic faporiaelione 
habet^iecuracIienemobftrucflioneliberans.cVthoracempulmonemcpexpuroans, 
acmenfespromouens. Sed&illitumdetergitacdifcutit. Succoeiuscummeliead 
acieioculorum claritatem utuntur. Quinetiam cVpernares morbum regium pur- 
gant,cVadaurium doloresinueteratosadhibent,in quibus utiqueobftrucftionem 
difi]cere,meatum9ipfumcVexpIantationesmembranaruexpurgarenecefleeft, 

EX PLINIO, 
Huius folia femencp contrita profunt contra ferpentes,pecT:orum & lateris dolo- 
res,tufsim uetere.Iis qui fanguineerjciunt eximie utile,fcapis eius cum panico aqua 
deco<ftis,utafperitas Cucci mitigetur.Imponitur ftrumis cum adipe . Sunt qui uiri- 
dis femen, quantum diiobtis digitis capiant,cum farris pugillo decod:u,addito exi 
guo olei cV falis,forbere ieiunos ad tufsim iubeant. Alrj nihil coparant Jn eade cau- 
faMarrubrj & Fceniculi fuccis adfextarios ternos exprefsis,decod:isq? ad fextarios 
duos,fi cochlearrj menfura in dieforbeaturin aquascyatho. Virilitim uitrjstufum 
cum melIemireprodeft.Lichenaspurgatexaceto.Ruptis,conuuIfis,neruorum 
contractionibus falutare.Potumaluum foluitcum falecYaceto. Item menftrua8c* 
fecundas mulieru . Arida farina cum melle ad tufsim ficcam efficacifsima eft . Item 
ad gangrenas cVpterygia.Succus ucr6 articulis,cV e naribus morbo regio,minuen- 
da?cp bili cum melle prodeft.Item contra uenena inter pauca potens.Ipfaherba fto 
machu cVexcreationes pedoris purgat. Cum iride cVmelleurinam ciet. Cauenda 
tame exulcerata? uefica?,& renum uitfjs, Dicitur fuccus claritate oculoru adiuuare. 

dd DE PERISTE^ 



?po 




MARRVJBIVM 




DE PERISTEREONE^ CAP» CCXXV> ^ 1 

NOMINA, 

fcpis TfipsnNjfyiWw grcce; Verbenaca, Verbena,Columbarisfeu v«-5omc<. 

Columbina,herba Sagminalis Iatine,herbarrjs &officinis Verbena uo verfrww. 

catur. Germanice ^ifcnlmot/uei mfcvnbavt/hoc eft,ferraria,quod 
_ nomen ut olim,fic hodie quoq? habet . Periftereon nomen inditu a co. Verifimoncwt 
Iumbis,qui in ea uerfari plurimum dele&antur. Hierobotane autem,hoc eft,facra m *> 
herba ideo di&a,quod ea olim apud Romanos domus purgabatur, familia luftra^ Rimhotmc ' 
baturjouis menfa ad facrificiu cVepulas uerrebat, Scfceciales in facris legationibus 
illa coronabantur,uel ut Diofcorides inquit,quod in expiationibus fufpenfa &alli 
gata mireutilis Gt. Sagminalis uero, quod inter fagmina, hoc eft, gramina ex Ioco sugmindis. 
iacro,pradcrtim arce Capitolrj,cum fua terra euulfa,primum haec honore haberet. 

GENERA, 
Dfto Verbenacae&Graed&Latimfecemntgenera.DiofcoridescVaItj Graeci 
a plantae habitu redarn & fupinam. Plinius a fexu marem cVfceminam.Reda Dio 
fcoridis, eftPlinrj mas,aliocjj nomine Criftagallinacea, aferratisfolrjsquaegallina crifla gS< 
ceae criftaeformam referunt,dicitur.RecT:a autem nominata eft,quod rectis ramu, me «* 
lis aflurgat. Supina autem Diofcoridis apud Plinium fccmina eft,Romaniscjj Cin 
cinnalis uocatur.Supinam uero uocarunt,quodfemper humi fupineprocumbat* 
Germani etiam per fexum genera illa diftinguunt, uocantqj redam Verbenacam 
t£i{ctifat<mtb4$ mcJwle/Supinam uer6 bas wcible. 

F O R M A. 
Re&a fiue tnas herba eft altitudinis palmi,aliquando etiam maioris. Foliahuic && 
incifa,fubalbida,e caule prodeuntia,qui ei unus eft magna ex parte,quemadmodii 
B &radixuna.Fiosluteus,quofolo fereafccminadiffcrreuidetur. Haec defcriptio 
pulchre Verbenacaemari refpondet;eft enimherba dodrantalis, interdum uero 

procerior,quemadmod{ieaeftquaeinGermanianoftraprouenit;nunquamenim 
aut rariflime palmi altitudine non excedit. Folia habet incifuris diuifa, albefcentia, 
erumpentiaecauIe.Singularisdeniqueilli, utplurimum, caulis cVradixuna. Su! sqfot 
pina feu fcemina ramos profert cubitales,aliquando etiam maiores,angulofos,dr. 
ca quosfolia funt perinteruallaquernisfimiIia,anguftiora tamen & minora, per 
ambitumincifa,colorefubcaefio.RadicemhabetobIongam,tenuem.Florespur^ 
pureos, tenues . Cuius iterum deliniationis notae Verbenae fceminaeadamufsim 
conueniunt.Siquidem multis ftatim a radice angulofis coliculis conftat,coma fub 
tusincana,foiioquerno nondifsimili,nifiquod minus eft 8c"anguftius, multisper 
ambituincifuris;flofculo ex albore&purpura uerficolore. Quibus omnibusma. 
nufcripti codicis,qui Periftereon interpretatur Verbenam, accedit teftimonium^ 
&communis omnium confenfus, aquofinemanifeftisconie&uris cVrationibus 
nunquam eft difcedendum. 

L O C V S. 

Vtraque in planis 8c*aquofis locis prouenit. 

TEMPVS, 

Mas citius quam fcemina apparet . Colligi debent,potiflimu fccmina,circa Ca^ 
nis ortum,nam hoc tempore floret. 

TEMPERAMENTVM. 

Vtraque deficcat cV adftringit. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Recftae Verbenacaefoliacum rofaceo,autadipe fuillo recenti appofita, uulua- 
rum dolores finire putantur.Ignem facrum cum aceto illita reprimunt.Putrefcen 
jtia ulcera cohibent. Vulnera glutinant,ueterac£ ex melle ad cicatricem perducunt. 

dd z Supinae 




VERBENACA 

S I V E M A S, 



i£i{mtr<mt tnmnU* 




VERBENACA SVPI 

H& 5IVE FOEMINA, . 



594r PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXXV. 

C Supina?autem folia&radix in uinopotaillita^aduerfusreptiliaferpentesuefa^ 
ciunt. Eadem drachma?ponderecum thuris obolis tribus^&uini ueteris hemina, 
quadragcnis diebus ieiuno contra regium morbum bibuntur ; Vetera ccdemata' 
&inflammationes illita mitigant.Sordida uicera purgant.Totaautem herba in ui 
no decocta tonfillarum cruftas abrumpit,& oris nomas gargariffata cohibet.Fer, 
tur fparfo aqua triclinio qua maduerit,la*tiores conuiuas fieri.Datur potandum in 
tertianis febribus tertium a terrageniculum cumadiacentibusfolrjs;quartanis, 
quartum, 

EX GALENO, 

Vim habet ade6 deficcantem ut uulneraglutinet. 

E X A E T I O. 

Verbenaca re&a ad capitis dolores fum mo prsefidio effe teftatur Archioene$,fi 
ea coron etur patiens,aut (1 teratur cum aceto & rofaceo cV illinat,aut oleo decoqua 
tur, acfoueaturcaput . Nec tantum capitis dolores fedat,fed capillos quocgfluen. 
tes compefcit . Radicis decodum calidum ore retentum dentium dolores mitigat, 
ac mobiles firmat, orisq? ulceribus medctur. Ad colicos radicesfemicontufas in 
aqua ad dimidiam decoquito,& diebus quinque decoctum potandum dato ; effc 
ociftimumideileexperientiacompertumeft.FacitcVadcalculosatc^adinchoan^ 
tem elephantiafiin, fi cum melle propinetur . Vtere itidem ad epilepticos, & ad 
quondiana.quartanauefebrelaborantes.Adpodagricosuero&coxendicumorx 
bo arledos uino decocla exhibetur. Succi e radice expreffi collutio ad fiftulas com, 
modiffima eft. Et Ci mororum liquori ac melli mixtus exuratur,cVacidus illinatur, 
fiftulas fanat.Poteft etiam melle aflumi 3 & fiftula* tanquam collyrium inrjci,aciruV 
rum in modum prodeft. 

D EX PLINIO, 

Aiunt fi aqua fpargatur trklinio qua maduerit Verbenaca, la?tiores conuidtus 
fieri. Aduerfus ferpentes conteritur ex uino. Omnibus uifceribus medetur,lateri^ 
bus,pulmonibus,iecinoribus,thoraci,peculiariterautempulmonibus,cVquosab 
rjs phthifis tentat.Dyfenterias emendatex aqua data carentibus febre, aut ex uino 
aminaeo cochlearibus quinque,additis in cyathis tribus uini. 
EX SYMEONE SETHI, 

Verbenaca redafacitadcapitisdolores cVdefluentescapillosinundta . Dentiu 
dolores fedat,& motos atqj concuflos cofirmat. Oris ulcera fanat. Deco&um eius 
colicos cVcalculofosfuuat. Pota rjs qui primum elephantia laborareincipiunt, & 
comitiali morbo affeclris fuccurrit . Item quotidiana & quartanalaborantes fimilu 
ter iuuat.Podagricos uero cV coxendids morbo captos,uulneratoscpillitafanat. 

DE PTERIDE^ CAP* CCXXVJ> 

N O M I N A. 
X . jr fjfptt t E p i s, uwnmv Gra?cis,Filix Latinis dicitur ♦ Offidna* latino nominc 
vkm cur difa. i i |||jj| h utuntur. Germanice XValbifavi . Pteris autem & Pterion ab alis auiu, 
quarumforma inramulis difpofitaeiusfoliareferunt, Gra?cis dicitur; 
pennatus enim, cVpennatis folijs frutex Filix eft. 
GENERA. 
vtctii. Duo Filicis funt genera, mas fcilicet & fccmina . Mas Graxis fimplidter ^W, 
Thdyptem Latinis Filix mas, Germanis VOaibtfan mcnnk dicitur.Fcemina Grecis QnAvTiftw, 
Latinis Filixfccmina,Germanis "Waibtfavi weiblc appellatur, 

F0RMA* 







°m?A 






<£Z 






Hk 






^? r /ti£ 



5* 









rrf^P 



g^a 






____£*»; 



-^? 







A44^^ /// 



^ss^ai^&gf^^^ 5 ^ 




FILIX MAS 



>('■(/ KTOfp 



^T. 



PLANTARVM HISTORIAE CAP t CCXXVI, 597 

FORMA, 
Filix mafcula folia habet fine caule,fine flore,fine femine,ex uno pediculo Cubi. wi u x m f cuU , 
tali longitudine exeuntia, incifa, alarum auium modo explicita, odore fubgrauia* 
Radicem in terra? fuperficie foris nigram,craffam,obiongam,adnafcentias ap„ 
pendicesue multas habentem, Ex qua fiquidem defcriptione fatis conftat hanc 
quam fub hoc nomine pidam daniusherbameffeFilicem mafculam :ha?cenim 
neque caulem(quod enim in ea fupra terram extollitur, pediculi folioru, non cau^ 
lis rationem obtinet)neque floremmeque femen habet:folia ex uno pediculo cubi 
, tali a terra ftatim, aut ex ftipite eius exeunt, utroque latere pinnata, fnbaraui odo- 
re , Radix denique illi eft per fumma cefpitum nigra, & ut Theophraftus ait, craC 
fa,oblonga, multis adnatis & capillamentis fibrata, atque, ut fummatim dicam,o^ 
mnes illi nota? adamuffim refpondent. Filix fcemina folia priori (imilia ob tinet, Afemm 
non tamen uno flngulariq? pediculo ut illa ha?rentia,fed adnafcentes ramulos muU 
tos altioresq^ habentia.Radix illi Ionga,obliqua,in nigro colore fubflaua, aliquan- 
do uer6 rubefcens. Qug defcriptio iterum per omnia cum ea herba cuius pifturam 
exhibemus ita conuenit,ut nullaprorfus iit nota qua? illi non refpondeat* 

LOCVS. 

Nafcuntur ubiq?,fed maxime in montibus,fyluis 8t faxofis locis» 

TEMPVS, 
Effodiuntur Vergilijs occidentibus,hoceft,autumno* 

TEMPERAMENTVM, 

Amara? funt Filices,paululum habentes adftricftionis,ut euidentiffimum fit has 
calefacere &C exiccare poiTe» 

B 

VIRES» E X DIOSCORIDE, 

Filicis mafcula? radix pellit Iatos lumbricos pondere drachmarum quatuor cum 

aqua mulfa pota.Melius autem fi cum Scammonia?,aut ueratri nigri quatuor obo 
lis detur:ueruntamen oportetfumentes allia pra?fumpfiffe t Lienofis utreftituan- 
tur prodeft pota, Radix etiam cum axungia illita contra icftus ab harundine faftos 
utilis eft. Eius autem ha?c probatio.Peribit Filix quam per ambitum copiofior ha- 
rundo coronet:&contra euanefcet harundo,quam obfepiensmultaFilixin or^ 
7 bem cinxerit ♦ Fcemina? radices cum melle in eclegmate fumpta?, latos lumbricos 
pellunt, Cum uinoautem pondere trium drachmarum pota?, rotundos lumbri^ 
cos erjciunt, Mulieribus data? fterilitatem faciunt. Et Ci pra?gnansfumat, abor^ 
tum. Sicca? cV in farinam trita?,humidis & rjs qua? difficulter fanantur ulceribus in* 
fperguntur.Medenturiumentorum ceruicibus ♦ Folia eius nuper prodeuntia ole^ 
rum modo elixa comeduntur 3 aluumcp molliunt 

EX GALENO. 
Filix masradicemhabetmaxime utilenulatumenim lumbricum interficit,fl 
quis eam quatuor drachmaru pondere in aqua mulfa fumpferit ♦ Ad eundem mo, 
dum fcctum quidem uiuum necare, mortuum autem erjcere mirum non eft ♦ VJU 
ceribus impofita ualenter deficcandi facultatem obtinet,no tamen mordax eft , Su 
milem eiuim habet Thelypteris nominata. 

EX THEOPHRASTO, 

Thelypteris feufcemina Filix,contra lumbricos uentris cVlatos cVgraciles utilis 
eft t Contra latos quidem cum melle mixta,contra tenues autem in uino dulci cum 
polenta data.Quinetiam mulieri fi detur,pra?gnanti quidem abortum:fimpliciter 
autem fceminis fterilitatem facere affirmant* 

E2C PLINIO, 






598 PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXXVJ, 

C EX PLINIO, 

Vfus radicis in trimatu tantum, neque ante necp poftea. Pellunt tnteraneorum 
animalia. Ex his tineas cum melle, ca?tera ex uino dulci triduo pota? . Vtraque fto* 
macho inutilifsima. Aluum foluit, primo bilem trahens, mox aquam . Melius t| 
neas cum Scammonrj pari pondere . Radix eius duum oboloru pondere ex aqua, 
poftuniusdieiabftinentiabibitur 3 mellepr£eguftato,contrarheumatifmos.Neu^ 
tra danda fceminis,quoniam grauidis abortum,ce.teris fterilitatem facit.Farina ea^ 
rum ulceribus tetris infpergitur, Iumentorum quoque ceruicibus ♦ Folia cimicem 
necant, ferpentem non recipiunt, ideo fubfterniutile eft in locisfufpeclis ♦ Vftae 
etiam fugant nidore. 

APPENDIX. 

Mixfeminepror Falfum cV comen titium hauddubie eft quicquid neoterici aliqui de Filicis femk 

fticdret. ne fabulantur ; quod fcilicet una folftitiali node floreat, eademcp hora cum defUv 

ruit maturum in terram femen cadat, ideocp nifiquifpiam tuncaffuerit, necuideri 

florem,nec colligi femen pofTe>tum quiaincredibiliafunt,tum quod omnes,Theo 

phraftus Ccilicct, Galenus, Diofcorides, Plinius,fterilem & fine femine dixerunt> 

Necj? etiammediciuelArabes uelPerfa?ad magicas uanitates nati, feminis huius 

meminerunt. Quapropteromniaha?c agyrtarum comentaefle uidentur huma- 

. nadgnorantia? ad quasftum impudenter illudentium, quse certe uel una hac ratio^ 

ne abunde fatis confutari pofliint,quod cuncla illa fieri cVobferuari natali node du 

ui loannis Baptifta? pra?cipiunt,cum natalis ea nox & folftitialis illa duodecim die^ 

rum numero nunc inter fe diftent. 

jy DE PEVCEDANO CAP^ CCXXVII» 

■ NOMINA, 

|| T^ 7r ^ || evKEAANos Gra?cis, Peucedanus Latinis,£fficinis & herbarrjs no, 

~" *** I Wj£\ l\ ftra? * tat,s Foeniculus porcinus dicitur. Germanis fDatfeang/ Scw. 

1 H I fcttrfKl/ofccr Bd?\vcfclwi;t^/quodlachrymaeradicefulphuriautthu 

veuce<knut m* I ps^W ri fimilis exudet.Peucedanum autem nomeninuenitapinu,qusc Grse^ 

tem. cis ™Mkh dicitur, cui folio par eft . Hinc pofteriores Latini Pinaftellum eum uo^ 

VmMus. cauerunt. 

FORMA, 

Caulem emittittenuem, macilentum, Fcenicufo fimilem . Comamhabetcirca 

radicem copiofam cV denfam.Florem luteum ,radicem foris nigram, intus albam, 

graui odore, craflam, liquore plenam . Ha? faneomnes nota?, nulla prorfus recla^ 

ofticmruPeu* mante,huicquampicl:am exhibemusherba?conueniunt. Officina?, qua?nonraro 

cedcmm non ei* adulterinas progenuinis uendutherbas, Peucedanuoftenduntradicenofuccofa, 

%enum. fed Iignofa,nec graui odore,fed iucundomnde fatis coftare poteft uerum non efle* 

L O C V S. 
Gignitur in montibus opacis,potifsimum in monte propeTubingam,cui olim 
arx impofita fuit,in itinere uerfus Rotenburgum fito. 

T E M P v S. 
Floret Iulio cV Augufto menfibus,atque deinceps femen producit. Radix fodiV 
turexitu autum ni. 

TEMPERAMENTVM. 

Calefacit ordine fecundo iam compIeto:deficcat uero tertio iam incipiente. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radice adhuc tenera Peucedani cultello incifa liquor effunditur,profluenscp fta 
tim in umbra reponit;in fole fiquidem languefcit.Facit cum colligit capitis dolores 
& uertigines,nifi quis antea rofaceo nares pra?ungat,& caput irrigat* Radix aflata 

inutilis 




PEVCEDANVS 



600 PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXXXIII, 

C inutilis fit. Colligitur cVex caulibus bC ex radice ficut e Mandragora liquor atcp fuc 
cus.Minustamenefflcaxruccoliquor 3 &uelociusexpiratJnterduetiamc6cretain 
ueniturlachrymathurifimilis 3 caulibusradicibus9adha?rens.Exacetocxrofaceo 
inunctus lethargicis,phreneticis 3 uertiginofis,comitialibus, diuturnis capitis dolo 
ribus, refolutis,ifchiadicis, conuulfis:in uniuerfumq? neruoru affecftionib. ex oleo 
cV aceto inungitur. Strangulatu uulua? laborantes olfac1:us,foporeq? profundo cor 
reptosreuocat.Suffituferpentes fugat. Aurium doloribus cum rofaceoinftillatus 
prodeft . Cauis dentium erofis inditus eorundem dolores mitigat . Contra tufsim 
in ouo fumptus facit . Difficultati fpirandi, torminibus cVinflationibus fubuenit- 
AluumlenitermoIlit.Lienem minuit.Difficiles partus egregieadiuuat. Adueficg 
renumq? dolores SC diftentiones potus confert . Aperit uuluam . Radix ad eadem 
utilis eft,fed ineffkacior. Eiusdecoclum bibitur. Siccatritafordidapurgatulcera, 
ofsiumq? fquarnasdetrahit, ueteraq?cicatrice obducit. Ceratismalagmatisqpcalc^ 
faciendi ui pra?ditis mifcetur . Eligi debet recens,non cariofum, folidum, odoris 
plenum . Succus ad potiones amaris amygdalis,aut ruta, aut pane calido, aut ane* 
thodiflbluitur. 

EX GALENO. 
Peucedani radice quide maxime,fed tamen etiam fucco 8c liquore utimur. Sunt 
auteha?comniaeiufdefpecie facultatis,fedualentiorliquor,admoduexcalfaciens 
&C digerens. Quare affectibus omnibus circa neruos confiftentibus conuenire cre^ 
ditur,tum morbis in pulmone SC thorace ex crafsitudine atque uifcofitate humoru 
facT:is. Etintro quidem fn corpusfumpta, fedtamen etiam olfaclu profunt ♦ Porrb 
quod incidatatque extenuet,fa?pe etiam dentium perforatoru dolores cauitati im^ 
pofitus protinus fedauit,quia uidelicet eft tenuiu partium,& excalfaclorius.Quin 
D etiam lienes induratos iuuat, nempe incidehdo, digercndo &C extenuando craflbs 
humores ♦ Sed &C radice ad ha?c uti licebit,qua? cV fquamas ab ofsibus celerrime de*> 
trahit,quia uidelicet ualidedeficcat,minus tamen quam fuccus excalfaciens . Et uL 
ceribus malignis arida illita optimum eft remedium ; ipfaenim expurgat* carnem 
generat,cxl ad cicatricem perducit. 

EX PLINIO. 

Peucedani radices concidtrnturinquaternos digitosofreisculteliis,funduntq$ 

fuccum in umbra,capiteprius&naribusrofaceo perun&is, ne uertigo fentiatur. 

Etaliusfuccusinueniturcaulibusadha:rens } incifis9manat.Probaturcrafsitudi^ 

ne mellea, colore ruffb, odore fuauitcr graui, feruens guftu. Et hic in ufu & radix, 

&decocT:umeiuspluribusmedicamentis . Succo tamenefficatifsimo,quirefbluk 

tur amaris amygdalis,aut ruta,bibiturq? contra ferpentes,& ex oleo perunclos tue 

tur ♦ Idem pectoris doloribus fubuenit . Pituitam & bilem detrahit Peucedani ra^ 

dix.Eadem decocla lieni & renibus prodeft.Perungunt cV radice fudoris caufa ehV 

ciendi, quoniam cauftica uis ei eft . Peucedano ad recentia Uulnera tanta uis eft, ut 

faniem ofsibus extrah at . Cum femine Cuprefsi bibitur, fi fanguis per os redditus 

eft,fluitq? ab infernis . Strangulatus uulua? nidore uftum recreat, laxanturq? fuffcv 

cationes eo:fed quidam ammifcent in uino femen Cuprefsi cotritum. Potum cunt 

coagulo uituli marini a?quis portionibus comitiales fimat. Succus infantium rami^ 

ci,& umbilicis eminentibus inungitur.Stranguria? cum melle medetur» 

Item feminelethargici excitantur,& ut perhibent ex 

euphorbio naribus tacftis Peuce<- 

dani fucco, 

DE PERSP 



6oi 



DE PERSICA ARBORE* CAP> CCXXVII1> 




NOMINA, 
1 6 p 2 1 k h (maIx Graxis,Perfica malus Latinis : antfquum nomen ner^ s 
barrj uulgaresretinuerunt:Germanis pfctftcfybanm appellatur, Per^ 
Verficttcut || Wffk § ^ca fortedi<£ta,quod ex Perfide primum adueda fit. 
m *' w ^mJm^ FORMA, 

Perfica folrjs amygdala? maioribus conftat:flore fubpuniceo, pofno carnofb, 
fucculento,foris lanuginofo,dura intus cV fcabra nuce, in qua nucleus qualis amy^ 
gdalis. LOCVS, 

Pafsiminhortis,uineis potifsimu, nafcitur, Gaudetautem aquofis, 

TEMPVS, 

Floret primo ftatim uere,fruclus uero eius autumni fere exitu maturefcit, celer^ 
rimemarcefcens, 

TEMPERAMENTVM. 

Perfica arbor in germinibus cV folrjs uincentem amaram qualitate habet, ut hoc 
nomine calidam efle nemo dubitarepofsit ♦ Frudus eius in fecundo ordinefrigi* 
dus & humidus exiftit. 

V I R E S* EX DIOSCORIDE. 

Perfica pomaftomacho gratafknt,maturabonumfaciuntaluum,crudauero 
aluum conftringunt.Siccata uehementius adftringunt, Siccorum decodum hau^ 
ftum ftomachi §L uentris fluxiones fiftit* 

E X GALENO, 

FoliaPerficas trita&fuperumbilicumimpofita lumbricosnecant. Alioquifk' 
ne etiam difcutiens medicamentu eft , Pomorum uer6 eius fuccus St ueluti caro fa* 
cilecorrumpitur,omninoc£noxam infert, quapropter haudpoft alios cibosulti* 
D moq?,ficut nonnulli fblent,illa offerri oportet:nam in fummo natantia corrumpun 
tur.Huius uero,quod omnibus comuneeft, meminifTe oportet: qusecunq? uituv 
fi fucci,qua? humida & lubrica funt,facileq$ defcendunt feceduntue,pra: alrjs come^ 
denda efTe:fic enim & ipfa celeriter fubeunt,8calrjs pra?eunt,ac quafi iter muniunt* 
Poftremo autem fumpta,una fecum alia quoq? in corruptionem trahunt» 
EX PLINIO VALERIANO, 

Perficoru cibus eft quidem ftomacho inutilis,eo quod cito fuccus eius inacefcat, 
& caro arque in digeftione uitietur , uerum minimegrauis, dum non diutius in in* 
teftinis moratur,& ad ima femper exitu celeri feftinat. Perficorum cibus negatur a 
medicis membra nutrire. Sed & Galenus fuadet nunquam omnino poft cibum fu^ 
mere,corrumpiaffirmansficibisca»terisinnatent,Perficoru folia trita &impofi% 
ta uentris animalia perimunt & expellunt.Eadem ficca $£ in puluerem tufa, recen, 
tes plagas cruentoru uulnerum claudunt, Nucleus perficorum capitis dolori cum 
oleo&acetotritus illinitur : quamuis quidam cumfolo rofaceo tereremaluerint, 
Gummi gutfa quam Perfici truncus illachrymat,fluenti aluo medetur.Eadem mL 
xta cum uino etiam in uefica lapillos frangit ♦ Trita ex aceto impetigines reprimit» 
Decocla cum croco tumores faucium mitigat. Afperam arteria? canalem leuiorem 
facit.Excreantibus fanguinem miro modo fubuenit, Thoracis obftrictos finus re> 
feratmitia pulmonis expurgat» 

A P P E N D I X* 
Flores Perficae faccharo conditi,inftar rofarum aut uiolarum, aluum haud Uau 
ter mouent atque fubducunt, 

DE PEPLO» 



tfo4 



c 




DE PEPLO CAP» CCXXIX* 

NOMINA, 
E n a o s Gra?cis 3 Peplos Latinis 3 offkinis cVuulgo Efula rotunda,Ger, 
manis ^eufelJ3mtlcj?appellatur. 
F O R M A* 
Exiguus frutex eft albo liquore plenus;folijs paruis ut Rutscjatiori 
bus tamen.Tota eius coma dodrantalis 3 rotunda 3 humi fufa ; femine fub folrjs par- 
uo &rotundo, minore quam candidi papaueris ♦ Radice una, ex qua totus frutex 
prouenit. LOCVS» 

Nafcitur in hortis & uineis* 

TEMPVS» 
Colligitur mefsibus,ficcaturc£ in umbra,& continue uertitur* 

TEMPERAMENTVM, 

Idem cumTithymallis habet temperamentu, atqueadeo exquartocalefacienv 
tiumordineeft, 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Herba ipfa multos habet ufus, radix uer6 inutilis . Semen eius tufum, feruidacp 
aqua madefaclu reconditur . Pituitam bC bilem acetabuli pondere cum hydrome^ 
litis cyatho potu ducit. Obfonijs mixta herba aluu conmrbat ♦ Condnur in muria* 

EX GALENO. 
Peplos frutex liquorem fimilem Tithymallis habet, cum in alrjs, tum quia pur^ 
gatceuilli f 

E X AETIQ, 
Pituitamacbilemducitacetabulimenfuracum mulfa?cyathobibitum Pepli fe^ 
D men.Sale etfam herba maceratur 3 flatusq? difcutit,ut Hippocrates aflerit. Summo, 
pere igitur confertflatuofisafFed:ibus 3 quiinmelanchoiia dominantur,itemdiu- 
turnis lienis & uteri & coli flatibus 3 tumefac1:isc£ cedematibus in abdomine» 

EX PLINIO. 
Semfne Peplf poto aluus foluitur 3 bilis acpituita detrahitur.Mediapotio eftace 
6abulimenfura 3 inaqua;mulfaeheministribus t Et cibis infpergitur obfonfjsq; ad 
molliendamaluum. 




DE PILOSELLA* CAP^ CCXXX* 

NOMINA 
V o nomine ueteribus Grgcis aut Latinis nominata fit hscc herba, fnge 
nue fateor me ignorare . Neq? enim eft pvos ls Diofcoridis . Cum ita^ 
quegra?cocVlatinonominedeftitueremur 3 barbaro uti nobis necefle 
fuit, nifi planeherbam hancuulneribus glutinandis mireutilem 3 pra> 
vhfc\Umk terire uoIuiflemus.Herbarrj itaq? noftras a?tatis a copiofis pilis quibus ueftitur, PiV 
iifa. lcfeIlam,Germani flOeupotlitt/uocant. 

GENERA, 
mior* Duo eius herba? genera reperiuntur 3 in nullo fere nifi floribus diftantia. Vnum 
genus maioribus folrjs 3 8£qusefe afblo fuftollunt, floribusq?luteis 3 maior Pilofella 
Mi/w, nominatur,Germanisproprie X%a$dh?<mt . Alteru minoribus folfjs 3 interrafef- 
filibus 3 floribus purpureis 3 cVquafiinpappum euanefcentibus 3 Germanis OOen^ 
Qtlin/obcv toafenpfMtttpeculiariter appellatur.Sic etiam fuam Pilofellam manu 
fcriptus herbarius in maiorem & minorem digefsf t t 

FORMA, 

Herba eft folrjs in terram graminis modo fparfis, pilofis, albicantibus a terra, 

fuperne 



&Qf 




PILOSELLA 

MAIOR, 






<$Q6 



PILOSELLA 

MXNOR» 




PLANTARVM HTSTORIAB CAP» CCXXX, 6oj 

A fuperne uirentibus, floribus lutcis aut purpureis, radice in exilitate multam exte^ 
nuata . Ex qua defcriptione iole clarius fit, eam herbam qua? a Grsecis Myofotis, a MyofotisHoneJl 
Latinis autem Auricula muris dicitur,non efle Pilofellamrnam, ut reliqua taceam, pilo ff*> 
nequemaiornequeminorPilofellacoeruleum flofculumuelut Anagallis obtinet; Am ^ am f i ' 
utnon parum errent herbarrj noftri temporis qui Pilofellam alio nomine Muris m ' * 
auriculam appellari tradunt. 

LOCVS. 
Nafcitur utrunque genus locis montofis cVcollibus terrenis . Maior autem iri* 
uenitur etiam in afperis cV incultis agrorum limitibus* 

TEMPVS, 

Maio & Iunio potifsimu m enfe florent . Minor tamen Pilofella paulo poft. iriu 
tia Iunrj menfis difperit,8c" nulquam fubinde inuenitur. 
TEMPERAMENTVM. 

Efle calidas SC ficcas Pilofellas guftus palam declarat;habent enim adftricliont 
cum exigua quadam acrimonia coniuncftam, ut hoc nomine ad purificanda acfub^ 
inde glutinanda uulnera fint mirifice utiles. 

VIRES EX RECENTIORIBVS. 

Ferunt foliorum farinam uulnera mirum in modum glutinare. Herba? recentis 
fuccum exprimuntad coliibendos quartanajfebris horrores.Eodem tinguntgla* 
diorum aciem,utomne ferrum aliud domet, fecetq? : ferrum enim quodhuius fuc# 
cocomaduittantam contrahere duritiam,tamc^magnu induereroburprodunt, 
utchaSybis aciem refpuat . Has certeomnesfacultatesmanufcriptus herbarius Pi- 
lofellae adfcribit. Recentiores huius herba? radicem Maio menfe effoflfam, ficcata, 
SC in puluerem redadam,ac fubinde potam,aut tn cibo datam,efRcaci{simii efle ad 
B uerfus ramicem remedium tradunt. 

DE PIMPINELLA» CAP^ CCXXXI* 

N O M I N A. 

jjT appellata fitGrxcis autLatinisherbahaecquamhodie uulgushetv 

j bariorum & ofBcinse Pimpinellam uocant,nondumnobiscert6fcire 

| licuit, Sunt qui Pampinulam & Bipennulam nominent. Germani "£i, pmpinuh. 

\\binclkn Sc 15ibcvndkn appellant. 

GENER A. 
Duum eftgenerum Pimpinella. Vna maior,radiceadmodufonga,folfjs multk 
fariam fcifsis,Sifaro haud difsimilibus,caulibus angulofis,floribuscpin fummo exi 
guis & candidis . Altera minor, caulibus rufefcentibus, folrjsqs minoribus, & non 
diflectis multifariam,fed ferratis tantum,alias prioriper omnia RmiliSi. 

F o R M A. 
Herbaeftfolio mucronato, difled:o, aut in extremitatibus ferrato,caulibusab 
eadem radice binis aut trinis,angulofis, SC interdum rubentibus, in quorum fum^ 
monafcuntur floresminuti &candidi,8c*rjsdecidentibusfemen exiguum Oreo- 
felinifeminifimiIe.Radicecrafla,longa,&:fubrubente,acriadmodum. 

L O C V S. 

Lucis $C opacis locis minus, in pratis autem maius, affatim citra cultu erumpit» 

T E m P v s. 
j&ftatc in autumnum ufque floret. 

TEMPERAMENTVM. 

Quum acrimoniam non exiguamingufl:upra:feferat,hauddubieinfecundo 
ordine calidacVficca erit, imo fecundum calefaciendi ordinemexcedere credibile 
eft,cV ad tertium fereaccedere. 

cc 4 VlfcES 







6tO PLANTARVM HISTORUE CAP, CCXXXl, 

C VIRES EX RECENTIORIBVS, 

Pimpinella-: fuccus bibitur contra ferpentium morfus» Ex uino pota calculos 
terit. Stranguriaetiam deco&aleuat. Succuseiuspotusomneuenenumdifcutit. 
Aqua eius ignis ui expreffa oculoru caliginem difcutit. Ux funt facultates quas illi 
antiquus herbarius tribuit ♦ Alrj tradunt fuccum eiufdem faciei maculas detergere 
poffe.Eftautem radicis Pimpinella?tum ufus praxipuus^quumfseuientispopufcu 
tim peftilentiarcontagiaarcereconamimuniceenim uenenis aduerfatur^&corpo- 
SJttguiforha no raabhaclueuindicat 3 utadn'rmant, fitantuminoreteneatur. Quodcertenon po» 
eft Pimpimlk. teft ea quam hodie Sanguiforba uocant herba. Quare mirum in modu errant, qui 
hanc cum Pimpinella confundunt 3 ut fufius fuo dicemus loco f 



Burfa aut pe* 
rdpafloriscur 

ditta. 




DE PASTORIA BVRSA* CAP^ CCXXXII^ 

NOMINA, 
VO nomineherbaquamuulgusPaftoriamburfam appellat gra:cis& 
'atinis medicis dicla Cit, ignorare me ingenue fateor. Sunt qui peram 
etiam paftoris nominent.a folliculisin exigua: uulga? fimilitudinem 
comprefsis, turbinata cordis effigie ♦ Germanis jDcfc^clhwit & fottv 
tenfectxluocatur, 

FORHA, 
Herba raro pede altior 3 ramofa 3 Eruca? folia habens, at minora ♦ Flores exiguos, 
candidos.Semen in uulgis minutum 8tnigrum. Radicemcandicante&oblongau 

L O C V S, 
Nafcitur propter uias pafsim, 8t" in parietinis» 

TEMPVS, 

Iunio & lulio menfibus legitur. 

TEMPERAMENTVM. 
Refrigerat & ad ftringit. 

VIRES EX RECENTIORIBVS, 

Ex aceto trita colleclionum inflammationes refrigerat 3 ac e6 confluentes hutruv 

mores cohibet Jmponiturfacris ignibus^&quibus ftomachusa?ftuat. Succus eius 

purulentis auribus infunditur.Cruenta fanat uulnera . Medetur dyfentericis, fan* 

guinemexcreantibusmecpnonmuliebriprofluuio.Manufcriptus herbarius ad^ 

dit hanc fanguinem enaribus profluentem fiftere mirifice poffe , Herbam quoque 

manu tantum geftatam, mox idem eflicere tradit , Quid multaCmire e£ 

ficaxeft in comprimendisomnibus fangut 

nis eruptionibus» 

DE PEDE 




PASTORI A 

BVRSA. 




DE PEDE LEONIS» CAP> CCXXXIII» ^ 

A 

NOMIN A. 

IV A M uulgus herbarioru Pedem leonis nominat, non eft Diofcoridis uontopodio* 
iLeontopodion,id quod defcriptio fatis monftrat. Quo ueronomine Mofcoridis non 
Graxis & Latinis appellata fit,mihi nondum conftat.Sunt ex barbaris ^ Peiko »^ 
f«j^jiqui Alchimillam, alrj etiam qui plantam leonis nominant.Sic autem du aTSL 
ch, quodfolia habeat inftar leoninipedislata&rotunda.. Germanis &ynnaxo/ PcYlZtcw 
$~*rvmtapm/£,*mnfii$/c}>Cvn{evftavecnm<intel uocatur. ». 

FORMA t 
Dodrantalis eft herba, folialata, crifpa & rotunda ocfto ferratis mdfuris diRin, 
fta,non tamen ad pediculos ufque, qui ftatim e radice exeunt, fifla habens ♦ Flores 
item exiguos & Iuteos profert.Radicem digito crafsiorem,& fefquipalmolongio^ 
rem,fubr ubefcentem ♦ 

L O C V S. 
Pafsim in pratis,in altopotifsimum fitis,nafcitur. 

TEMPVS, 
Maio menfe erumpit,ac inter Iunrj initia floret. 

TEMPERAMENTVM. 

Folia&radix adftruftione uehementiparticipant,atqucadeoexiccant,Recenv 
tiores idipiTum in fecundo efficere ordine tradunt. 

VIRES EX RECENTIORIBVS. 

Vulneribus glutinandis aptifsima eft. Deco&o enim illius lauant utiliter omnia 

uulnera. Linteumquoquemeomadefadumilliscomodeimponitur. Mulierum ■ 

mammas impenfe laxas linteum decodo eiufdem intin&um & impofitum, duras 

folidasq^efficit.Decocl:umdeniquehocepotuminteraneauulnera,rupturasc^gIu 

B tinat . Et quod di&u mirum eft, tanta eius plantse in glutinando uis eft, ut ramices 

inteftinorum,in pueris potifsimum,fanarepofsit, 

i 

DE POLYGONO MARE* CAP^ CCXXXIIII^ 

N O M I N A. 
| o a v r o m o N %fr graxe; Proferpinaca, Seminalis a feminis muftitu. smMk* 

dine,c* banguinahs a cohibendo fanguine nominatur . Officinis Cor. dia^ 
| rigiola 8c"Centumnodia. Germanice Weggttf/fomngvtf/TOect, ^nguinalis, 
_| biitt appellatur ; Polygonon a geniculorum frequentia,& muhfcudL «"»&*>. 
nediclumeft. Ccntumnodut* 

FORMA. 

Herbaeftramistenuibus,teneribus,copiofis,geniculisinterfecT:is,interragra 
mmis modo repentibus.Folrjs Ruta: fimilibusjongioribus tamen , Iuxta finjula 
rolia femine,unde mafculum uocatur. Fiore albo aut puniceo, 

L O C V S. 

Nafcitur pafsim,quotidiec> pedibus conculcatur, fua fponte in aggeribus & &. 
mitis proueniens* 

ma a . T E M P V S. 

-aittate rioret,quo etiam temporelegitur. 

T E M P E R A M E N T V M. 

ytiadftridionequandamobtinetPoIygonum,itafaneuincitineoaqueumfrtV 

gidam,utudelicetfecundifitordinismedicaminurefrigerantium,autetiamduo. 
dammodoininitio tertrj.Bft etiam exiccatorium. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Vim habet adftringendi & refrigerandi fuccus Polygoni potus.Prodeft fangui 

£ f nem ex» 



PLANTARVM HISTORIAE CAP t CCXXXIIII» 6l$ 

A nem expuentibus,8talui defluxionibus,cholericis SC urinse ftillicidio. Vrina enim 
euidenter ducit.Cum uino potus uenenatoru morfibus auxiliatur. Valet etiani ad 
febriumcircuitusunahoraanteaccefsionefumptus.Muliebreprofluuiumappo- 
fltusfiftit.Auriumdoloribus^cVpurulentisauribusinftillatusconfert.Cumuino 
decodtus melleadieclo,eximieadgenitaIium ulcerafacit. Foliacontra ftomachiar 
dorem,fanguinisreiecl:ionem, herpetas, ignes facros, inflammationes, ccdemata, 
& uulnera recentia illinuntur» 

»E X GALENO, 
Pofygonuijs fane quibus ftomachus azftu feruet extrinfecus illitum auxiliatur: 
ueluti etiam ignes facros & calidas phlegmonas iuuat.Porrb tale cum flt,& fluxio^ 
nes reprimit, & hacratione uidetur exiccatorium effe. Quare cum herpeturn,tum 
ulcerum, aliorumq? bonum eft remedium : efficacifsimu autem inflammatione SC 
fluxionelaborantium partiurmEft cVcruentorum uulnerum glutinatoriu. Sed8£ 
auriuulceribus prodeft:8£ fi uel fatis puris inGt 3 hoc tamen etiam deficcat.Eafdem 
ob facultates & muliebre profluuium,cV dyfenteria^cV fanguinis eiedHones,8t" un- 
decunque aliunde immoderatiores impetus fiftit. Refert Diofcorides quod SC urk 
nam prottocet exhibitum ftillicidio affedis ♦ Non tamen affeclum exa&e difcrimi' 
nat in quo dari ipfum expediat» 

E X PLINIO. 
Succus eius infufus naribus fupprimit fanguinem, cVpotus cum uino, cuiusli^ 
bct partis profluuium excreationesq? cruentas inhibet. Vis eius fpiffare ac refrigex 
rare . Semen aluum largiusfumptum foluit, urinam ciet, rheumatifmos cohibet: 
quifinonfuere,nonprodeft. Stomachiferuori foliaimponuntur. Vefica? dolori 
illinuntur,& ignibus facris. Succus 8£ auribus purulentis inftillatur,8<: oculoru do 
B lori per fe.Dabatur SCin febribus ante accefsiones,duobus cyathis in tertianis quar 
tanisue prazcipue.Item cholericis,dyfentericis a 8£ in folutione ftomachu 

DE PEGANO CAP* CCXXXV* 

NOMINA, 
H r a n o n xmrAi-hy gra?ce, Ruta hortenfis latine; officingeretinuerunt 
nomenlatinum:&mitcn & Wdnmutm germanice uocatur . Pega- 
non Gra?ci, Plutarcho libro tertio fui fympofrj tefte, a facultate, quod vegmonunk 
J calore ficdtateq? genituram coagularet, dixerunt : -mnyw^ enim coa. Manu 
gulare, & quafi in glaciem contrahere efi Hinc uterum geftantibus inimica etiam 
coronis inferta putatur* 

F O R M A. 
Frutex eft Ruta hortenfis grauifsimi odoris, femper fere uirens : folio exiguo," 
pene rotundo, caefrj coloris, denfo, furculofis ramis : flore luteo 3 angulofis calyck 
bus, in quibus femen album continetur* 

LOCVS, 

Prouenitpafsim in hortis,amataprica & ficcaloca* 

TEMPVS. 

Floret a:ftate,femen autem Autumno maturefcit, quo etiamtemporecarpen^ 
dumuenit» 

TEMPERAMENTVM. 
Gufttt non folum acri,fed & amaro eft,ex tertio ordine excalfacientium, & ftre^ 
nuedeficcantium* 

V I R E S. EX DIOSCORIDE. 

Vrit, calfacit, exulcerat, urinam mouet, menftruaquedu cit. Aluum fiftitpota 

ff z dCco, 







*$&>&& & 




PLANTARVM HISTORIAE CAP f C CXXtV, 6\f 

A :SC comefta.Letalium uenenoru antidotum eft,fi femen acetabuli menfura in irino 
bibatur.Folia per fe ante cibum fumpta,8<: cum nucibus iuglandibus,aridisc£ ficfs, 
inefficacia uenena reddunt . Contra ferpentcs fimilitcr fumpta profunt . Genitura 
tam in cibo quam potu extinguit . Codum eum anetho ficco, tormina fiitit . Facir 
etiamadlateristhoracisc^dolores^difficultatefpirandi^tuffes^pulmonisinflamma 
tionem,coxendicum,articulorumcp cruciatus,rigores circuitibus certis rcpetentiu 
febrium,uti pra?diclu eft,pota . Ad inflationes coli, uteri cVrecfti inteftini, decocla 
cum oleo 8t* infufa ♦ Vulua? ftrangulatu liberat trita cum mellc, fi a genitali ufq? ad 
fedem imponatur.Feruefa&a cum oleo & potajumbricos excutit. Articuloru do* 
Joribus cum melle, aque inter cutem,qua? hypofarcadic,itur,cum ficis illinitur.EiC 
dem pota auxiliatur,in uino decoda ad dimidias partes,8cfi ea abftergantur.Cru> 
da,falecpconditaaccomefta,uifus aciem exacuit,8t oculorudolores cum polentail 
lita ledat. Cum rofaceo 8t* aceto capitis doloribus fuccurrit, Sanguinis narium pro> 
fluuia trita 8c impofita fiftit ♦ Teftium inflammationibus cum Lauri foIi)s illita, SC 
exanthematis cum myrto 8t* cerato prodeft.Cum uino autem,pipere SC nitro con^ 
fricta,alba? uitiligini medetur.Cum rjfdem illita thymos cVmyrmccias tolIit.Cum 
melle&alumineimpofitalichenibusprodeft.Succusinmalicorio calfadus Scin^ 
fhllatus aurium doloribus fuccurrit. Oculoru hebetudinibus cum fucco Fccniculi 
8t"melleinuncftus fubuenit.Ignes facros, herpetes 8t achores cum aceto, cerufla 8£ 
rofaceoinundtusfanat. Ceparum Stalliorum acrimoniam comanducatadomat. 

EX GALENO. 
Rutaincidere atquedigererecraiToslentoscphumorespotefl:. Obeam autem 
uim Sturinas mouet.Quinetiatenuium eft partiu.flatuscpextinguit.Quaread in> 
flationcs prodeft, ac Veneris appetitum cohibet . Difcutit atq? exiccat ftrenue : eft 

B enim ex eorum medicamentoru numero quae ualenter exiccant» 

EX PLINIO, 
Quecunq? Ruta SC per fe pro antidoto ualet,folrjs tritis SC ex uino fumptis. Con 
traaconitumaxime 8cixiam.Item fungos,fiue in potu detur,fiue in cibo.Simili mo 
docontraferpentiui&us, utpote quumuftela?dimicatura;cum his, Rutam prius 
cdendo fe muniant. Valent SC cotra fcorpionu idus 3 8caraneoru 5 apum 3 crabronu 3 
«efparu aculeos, 8f cantharidas,ac falamandras, canisue rabiofi morfus,acetabuli 
menfurafifuccuseuinobibitur,8<:foliatritauelcomanducataimponuntcummel 
le &fale,uel cum aceto cVpice decodla.Succo uer6 perunclos, aut etia habentes,ne 
gantfeririabhismaleficrjs. Serpentesq?,fiuraturRuta, nidorem fugere. Efficacif- 
iimatamen eft fylueftris radix cum uino fumpta : eandem adrjciunt efficaciore efTe 
fub dio potam.Pythagoras oculis noxiam putauit falfo, quoniam fculptores cV ptV 
cT:oreshocciboutunturoculorucaufa. Cum panequocpuel nafturtiofatiua?atq? 
fylueftris propter uifum ♦ Vt aiunt, multi fucco eius cum melle attrito inuncfu' dit 
cuflerunt caligines, uel cum la&emulierispuerumenixa?,uelpurofuccoangulis 
oculoru tactis.Epiphoras cum polenta impofito . Lenit autem capitis dolores po* 
tacum uino,autcum aceto Strofaceoillita. Siuero Cmt cephala?a, cum farina hor- 
deacea,uel aceto.Eadem cruditates difcutit,mox inflationes, dolores ftomachi ue^ 
teres. Vuluas aperit,corrigitg$ conuerfas,illita in melle toto uentre 8t peclore.Hy- 
sdropicis cum ficu, &deco&aaddimidiaspartes,potac£ex uino. SicbibiturStad 
pecftoris dolores laterumqj,8c lumbo^ 

uitia : horrores frigidos. Ad cfapula? grauedines decoquuntur folia poturis . Et in 
cibo uel cruda uel decocla conditaue prodeft . Item torminibus in Hyflbpo deco, 
cT:a,cV cum uino. Sic & fanguinem fifti 

dcntibus prodeft ♦ Auribus quoque in dolorefuccus infunditur,cuftodito utdixi. 
mus modo .♦ E fylueftri uero contra tarditate 3C fonitum cum rofaceo, uel cum lau. 

f f 3 reo oko 



6l$ PLANTARVM HISTORlAE C A P. CCXLXXLV, 

reo oleo,aut cumino BC melle.Succus & phreneticis ex aceto trita? mRillatur in tem 

poracVcerebrum.AdiecerLUitaliqui&Serpyllum^&Laurum.iliinentescapitacx: 
colla, Dederunt cV lethargicis ex aceto olfaciendu.Dederunt cVcomitialibus biben 
dum decocla? fuccum in cyathis quatuor ante accefsiones,quarum frigus intolera. 
bile eft . Alfiofiscj? crudam dari in cibo , Vrinam quoque uel cruentam pellit . Fcc. 
minaru etiam purgationes, fecundascp, etiam emortuos partus, ut Hippocrati ui^ 
detur, ex uino dulci nigro pota . Itaque illitam & uuluarum caufa etiam fuffire ii- 
bet.Diocles cVcardiacis imponitexaceto SC mellecum farinahordeacea.Etcontra 
ileum deco<fta farinainoleo,8c" uelleribus colle<fta . Multi uero &contra purulen^ 
■tas excreationes ficca?drachmas duas , fulphuris unam cV dimidiam fumi cenfent. 
Et contra cruentas, ramos tres in uino decodos . Datur cV dyfentericis cum cafeo 
in uino contrita.Dederunt cVcum bitumine infricftam potioni propter anhelitum» 
Ex alto lapfis feminis tres uncias,ex olei libra,uiniqj fextario. Illinitur cum oleo co- 
clris folrjs partibus quas frigus adufferit . Si urinam mouet, ut Hippocrati uidetur, 
mirum eft quofdam dare uelut inhibentem potui contra incontinentia urina?. Pfo, 
ras &. lepras cu melle & alumine illita emendat. Item uitiligines uel rugas,ftrumas, 
cV fimilia, cum hircino St* adipe fuillo, ac taurino feuo. Item ignem facrum ex aceto 
cKoleo,uelpfimmythio. Carbunculum exaceto. Nonnullilaferpitiuunailliniiu- 
bent,finequo epinyctidas puftulascurant, Imponunt&mammisturgentibusde 
coct.am,cV pituita? eruptionibus cum cera.Teftium uero epiphoris cum ramis Iau, 
rea? tencris, ade6 peculiari in uifceribus his effectu, ut fylueftri Ruta cum axungia 
ueteri illitos ramices fanari prodant.Fra&a quoque membra femine trito cum cera 
impofito.Radix Ruta? fanguinem oculis fuffufum,8cin toto corpore cicatrices aut 
maculas illita emendat.Ex reliquis quoque qua? traduntur,mirum eft,cum feruen 
tem Ruta? naturam effe conueniat,fafciculum eius in roiaceo decoclum addita un- 
cia aloes,perunc1:is fudorereprimere. Itemq? generationes impediri hoc cibo, ideo 
profluuio genitali datur,& Venere crebro per fomnia imaginantibus . Pra?cauen^ 
dum eftgrauidis,abftineanthoccibo,necarienim partus inuenio.Eadem exomni 
bus fatis quadrupedu quoq? morbis in maximo ufu eft,fiue difficilefpirantibus,fiv 
ue contra maleficorum animalium iclrus, infufa per nares ex uino i aut fi fanguifu^ 
gam exhauferit, ex aceto, & quocunque in fimili morborum genere, ut in homine 
semperato. 

EX SYMEONE SETHI, 

: Incidit craffos cV tenaces humores,percjp urinam uacuat,cVad inflationes condu 

cit,appetentiamqj Veneris compe(cit,ac ftrenue exiccat. Ad inflatas aquas inter cu 

tem,& anafarcam, morfos a uipera, fuccum Papaueris aut aconitum bibentes, co^ 

licos^pota&iniecla. Traditurquodcomeftauifumacuet,ob idantiquipictores 

hancafsiduedeguftabant.Nonnulli 8cfuccum eius melli comifcentes,medicamen 

tum ad oculoru aciem acuendam coficiunt. Succurrit difficultati urina? fi cum oleo 

coquatur, 8tea uefica foueatur . Item difficulter fpirantescum meIIedata,confe^ 

ftim iuuat. Lethargicis pota, cV per clyfteres iniecla remedium fit. Inteftina corro^ 

horat,non folum caliditate,fed proprietate quada.Fertur etiam quod Q pra?gnans 

rnulier ex eius fucco bibat, abortiat . Et Ci in dies quindecim folia affumat, idem fa* 

cit.Qbftructiones iecoris cVlienis tollit.Si ieiunus quifquam ipfam affum^ 

p(erit,eo die a ueneno non la?detur* 

DE POTEN- 




6#tfftfr$* 



610 DE POTENTILLA» CAP> CCXXXVI* 
c 

N:0 M I N'A. 

i|lps|jIVO nomine Gracci & Latini hanc herbam appellarint, anullo,quod 
vokmiUd, \ %L^^f| fciam,adhucproditum eft.Recentiores herbarfj Potentillam,aliqui ob 
Tanacctumfyl* I \^g^g| fimilitudine Agrimoniam cVTanacetum fylueftre nuncupant.Germa 
" ■ pl^J 3l| ni,qnod herba llla anferes in cibo delecl:entur 3 ©cnfcnd; uocant. 

FORMA, 
HerbaEupatorio,quod Agrimoniam hodieuocant,haud diisimilis. Caulesex 
una radice multos profei t, humi ftratos . Folia Eupatorio fimilia, fuperne uiridia, 
inferne candicantia.Floresluteos fingulari pediculo pendentes.Radice extrinfecus 
rufefcentem,intus candidam. 

LOCVS. 
Nafcitur pafsim circa femitas & loca aquofa, atque in fluuiorum ripis ac rnargi^ 
nibus» 

T E M p v s. 
iEftate floret,quo etiam tempore legi debct. 

TEMPERAMENTVM. 

Qtium folia eius cVradix adftringant, temperamento a Pentaphyllo feu Quin^ 

quefolio nihil differre uidetur. Quare ha'C,potifsimum autem eius radix, cx tertio 

ordine deOccatoria eft,minimumq? euidentis caliditatis habet . Errantitacp mirum 

votentilldnodl j n modum rccentiores, qui hanc humidam elTe ftatuunt, nulla alia moti rationc 

hmida. qaam quod in humidis locis proueniatrquafi uero Nafturtium aquaticum, quod 

Sifymbrium cardaminc Diofcoridi uocatur, haud obftante quod in aquofis nafci^ 

tur, non etiasn in tertio deficcetordine. DebuhTetcerteillos ab hacfententiadeter^ 

D rere non leuis illa adftrictio,que certilsim us eft ficcitatis index;adftringentia enim, 

Galeno libro quarto de fimpli. medicament. facult. capite fexto teftc 3 terrenafunt 

& craiTa corporis confiftentia, atqueadeo ficca» 

VI R ES. 
Recentiores Potentilla fluxionibus cVpuncturis oculoru prodefle,recentia uuL 
neraglutinare 3 5^exedentiafanare,mulieru menftruacopefcere^artus&membra 
cofi'rmare,recie traduntrnam idipfum pofle, adftriclio,qua? in hac hcrba haud mo 
dicaeft,abunde docet. EtcumhabeatQuinquefolrjtemperamentu,ciusetiamfa* 
cultates obtineat necefle eft. Dentiu itaq? dolore finit . Exedcntia oris ulcera fanat. 
Dyfentericis &alui profluuf)s,coxendicis articulorumq?doloribus fubuenit. San* 
guiiiiseruptionesfiftit,aliaq?poteftqua:a Diofcoride Quinquefolio tribuuntur. 
Quod uero adfjciunt hanc etia lumbricos exterminare pofle,id minus recte' faciut, 
Ea fiquidem facultas non huic, fedilliineftherba:qua?uereTanacetudicitur,quac 
HerharijVoten* quidemefttertia,utfuodiximusloco,Artemifia?fpecies.Proindenonfi^ 
tiUamcumTan* ne magno errore,Potentillam cum ea qua?proprie 

cetQconfudenu. Tanacetum uocat ur herba con^ 

fudcrunt. 

DE PRV" 



iPfc 




PRVNELLA 



6l% 



DE PRVNELLA^ CAP» CCXXXVII* 



VruneUt* 




NOMINA, 
D N D V M nobis conftat quo noniine hxc herba ueteribus tum Graxis 
tum Latinis appellata fit. Vulgus tamen medicoru & herbarioruPru^ 
nellam nominant.Germani 15tannnciknobcv(&ott\>eyU 

fORMA» 
Caules habetin medio ftriatoSj pingues cVhirfutos:folia Ocimo fimilia., coloris 
herbacei 3 cV acuminata^Flores in fummis caulibus fpicatos^Lauandufceuocateher 
bx non difsimiles.Radicem tenuem,multis capillamentis fibratam» 

L O C V S. 
Nafcitur pafsim in pratis» 

TEMPVS. 
Maio & lunio menfibus floret* 

TEMPERAMENTVM. 

Calidam cV ficcam eflTe conftat,id quod ex guftu patet:glutinofa enim admodu, 
&£ modice 1 amara eft» 

VIRES. 

Vulnerariam eflTeherbam euidentifsimu eft. Succum eius cum aceto cV rofaceo 
mixtum, uehementes capitis dolores fedare recentiores uno con{enfutradunt 3 fi 
tempora ex eo inungantur, Aphthas & oris ulcera 3 fauciumc£ uitia fuccus eiufdem 
fanat. 



D 

Quinquefolium 
undedittum. 



Mcdw Venta 
pbyUon, 




Uinm. 



Muiui Qidnqut 
filiumeftuetoim 
Ventdpbyllon* 



DE PENTAPHYLLO CAP» CCXXXVIII^ 

NOMINA. 
Jntaoyaaon Gra?cis, Quinquefoliu Latinis & officinis, Germa* 
nis $iinffm$evltaiit/obcv $iinffbl<itt appellatur. Nomenanumero 
folioru habet;in unoquoq? enim pediculo quincg eiTe deprehendunt* 
GENERA, 

Etfi Diofcorides unum duntaxat Pentaphylli genus fadat, tame nos ad noftras 
refpicientes terras tria eiusgenerainuniuerfum produximus, Vnuquod maiusap 
pellauimus } prorfus ad Diofcoridis picturaaccedes, ut hoc nomine ueru effe Quirt 
quefoliu putemus.Eftq? duum generu:unum quod pallidos feu candidos flores ob 
tinet,hinceftquodQuinquefoIiu maiuscandidum appellauerimus, Germanice 
groji wcif* $iinffin$cthant * Alterum floribus ornatur auri colore a?mulantibus, 
feu luteis, Nos ut difcerneremus a priori, Quinquefoliu maius luteum nominaui^ 
mus ♦ Diofcorides etia ha?cduo genera innuereuidetur, cum inquitflorem habere 
uel candidum uel auri a?mulu . Tertiu minus diximus , quod priori haud difsimile 
eft, nontamen pafsim utillud quinque folia obtinens . Hoc, cum non haberemus 
aliudnomjen quo ipfum appellaremus,interQuinquefolrjgenera connumerare 
placuit . Videtur uerb Hippocrates etiam duo Quinquefoli] genera nouifle, unu 
numiliuSjalteruproceriuSjUthocnominenobis etialiceatminus cVmaius ftatuere* 

FORMA, 
Ramulos habet feftucaru inftar graciles,dodrantales,cVin ijs femen.Folia Mert 
tha? fimilia,in fingulis pediculis quina,rar6 plura,per ambitum ferra? modo mci&Z 
florem in candido pallidum,auri a?mulu.Radicem fubrubra,oblongam,Elleboro 
nigrocrafsiore.ExquafanedefcriptioneomnibusliquetjmaiusQuinquefoliuefTe 
legitimum.Ex una fiquidem radice fubrubra & oblonga, ramulos profert tenues, 
ac prorfus feftucaceos,cVin rjs femen,folia Menthg, quinain fingulis pediculis.per 
ambitum ferrse modo crenata,florem luteum,aut aureum . Quibus accedut natalis 
Iocus(in riguis enim nafcitur)St" immenfa adftringendi facultas ; qua? quidem fitv 

gulaue^ 



6i 3 





Q.VINQVEFO 

L I V M MINVS. 



I&dtin $m%$ fin$et£v<tm> 




§g 



6l6 PUNTARVM HISTORIAE CAP, CC XXXV III. 

C gula uerum effe Quinquefoliu docent • Adeoq? mirari fatis non poffum, cur notv 
nulli adulterina hsec effe Pentaphylla fibi perfuaferint. 

LOCVS. 

Prouenit aquofis locis,8ciuxta aqua?duclus.Interdum etiam in incultis,ficcis & 

arenofislocis. 

TEMPVS, 

Fioret Maio Sdlunio menfibus potiisimum. 

TEMPERAMENTVM, 

Vtriufq? certe folia,flores & radices uehementer adftringunt:atqueadeo,ut Ga 
lenus ait,radix,cuius multus cft ufus,ex tertio eft ordine deficcantiu, minimum ha 
bens euidentis caliditatis, 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Radicis Quinquefolf) decoctum ad tertias depreffum deduclumue, fi fn orc re^ 
tfneatur, dentium dolores fedat, Putrefcentia oris ulcera collutione fiftit ♦ Arteriafi 
afperitates gargarizatum emendat . Contra alui profluuia, & dyfenterias auxilia^ 
tur. Item articuloru bC coxendicu dolores potum fanat, Co&a in accto cV illita,herx 
petas cohibet.Strumas difcutitjduritias.cedematajaneuryfmata.abfceffus^eryfipe 
Iata,digitorum pterygia,condylomata,fcabiesq? fanat.Tenera?radicis fuccus, con^ 
tra iecinoris pulmonisq? affediones cVuenena prodeft.Folia cum hydromelite,aut 
uino diluto, cV exiguo pipere,contra febrium circuitus bibuntur : in quartana qui^ 
dem quaternoru ramulorum folia,in tertiana uer6 trium,in quotidiana unius. Tri 
cenis diebus pota comiriali morbo m edentur . Succus folioru per dies aliquot triu 
cyathoru menfura potus,cclcritcr regiu morbum fanat. Vulneribusac fiftulis cum 
fale & mclle iliita medentur . Entcrocelicis, id eft, inteftinorum ramice laborantL 
D bus fuccurrunt . Sanguinis eruptiones potum cVillitum Quinquefoliu fiftit ♦ Inci' 
ditur ad expiationes luftratione'sue,fanguinis profluuia & caftimonias. 

EX G A L E N O. 

Pentaphylli radix deficcat uehementer,minimum uero acris efbquarein multo 
cftufu, uelutalia quoqucomnia, quaequum finttenuium partium, citra morfum 
deficcant. 

EX PLINIO. 

Quinquefoliuadhibeturpurgandisdomibus.Strtimismedetur,&pcci:orisu^ 

trjs . Idem ifchiadicis bibitur cV imponitur . Panos fanat. Impofitu articulis utilifsiV 

mum . Fiftulis qua? in omni parte ferpunt auxilio eftcum fale & melle . Phalangio 

aduerfaturjichcnas emendat . Succus de Quinquefolio potus cyathis tribus angiV 

ne medetur.Idem iecinoris cVpulmonis uitfjs 3 fanguinemcprerjcientibus,cuicunc^ i 

(angutnis uitio intus occurrit . Multi fupraomnialaudantad deploratosdyfente* 

ricos Quinquefoliu, decodis in lacle radicibus cV potis . Item decoclum ad tertias 

inuino idericisdariatcpilliniutilifsimueft. Eius foliaex aqua comiriales fanant» 

Item contrita ex uino fumpta triginta diebus in betonica? farina? pondo denarion* I 

tredecim cum aceti fcillitici cyatho, comitialibus morbis liberant. Celerrimefuo 

cus regio morbo medetur,tribus cyathis cum fale &C melle potus.Quinque^ 

folfj folia quidam terna terrianis dedere, quaterna quartanis,plura 

ca?teris,omnibus obolis tribus cum pipere cx 

aquamulfa. 

OE PISIS. 






6l$ 



DE PISIS^ CAP> CCXXXIX* 



Vifum quare 

tiitlum* 



====jj]I SON, HhiKvS 



NOMINA. 
graxe,Pifum latinedicitur. Officinishoc nomfnenc^ 



Xj |ij tum.Germanice .Xirtbp/oket: Jgtweyflkn. Sic autem a Pifa loco in quo 
_M (polim copiofifsimenafcebatur,nominatum eft, 
l^^^yl GENERA, 

Duo apud nos genera Piforum reperiuntur , Vnum in aruis caducu, humi fcr^ 
pens, quodgenus Germani Heinfelfr ^tnsveyffcimominant. Huius, utpote uul' 
garis,picturam haud damus, Alterum in altum fcandit,arboribus aut palis quibus 
accubetadfixis, quibus fefe capreolis uinciensilligat ♦ Hoc Germani ctrop gartcn 
J£vwey fjm uocant, Genus hoc pidtum exhibemus* 

FORMA, 

Caules in terram fpargitconcauos,ramofosq? pra?tenui furculo:folio frequenti 
j^ra?tercceterorumoremlongiu{culo:florepapilionis forma,circa umbilicum pur* 
pureo:filiquaoblonga feu cylindracea:granis rotundis,&, ut Piinius lib» xvirj. ca* 
pite xfj.ait,angulos multos insequales habentibus : radice imbecilla: ut mirari fatis 
non pofsim,unde plerifq? fufpicio orta fit, ut Pifum noftrum legitimum elTe dubL 
tauerint.Scio aute eiTe qui legumen hoc quod hodie pafsim Pifum appellatur, pu^ 
tent efle Cicer arietinu, quod fcilicet ualuulac feu filiquac eius cornu arietini forma 
habeant. Quorum certe fententiam probare non ponum,quod,Plinio tefte,Cicer 
arietinufic nonfit diclumquiaualuulaeeffigiearietinicornuexprimant,fedquia 
legumen ipfum feu granum Ciceris arietino capiti fimile fit ♦ Eam autem formale^ 
gumen hoc quod Pifum nominamus non refert» 

LOCVS, 

Apricis gaudet locis,frigorum nancg impatientifsimu\Tepidum itaque locum l 

SC ccelum frequentis humoris defiderat. 

TEMPVS, 

Iunio SC Iulio menfibus floret,& fubinde etia femina in ualuulis profert» 

TEMPERAMENTVM, 

Quu Pifum fimile quid tota fubftantia cum faba,ut teftatur Galenus^obtineat, 1 
neceffeeftutnonmultum a medio temperamento in refrigerando & exiccando 
recedat» 

VIRES EX GALENO, 
Similequid totafubftantia cum fabis obtinent Pifa, nec alio quam illae modo 
manduntur Jn duobus autem euariant.Non enim fimiliter ac fabej inflant, nec ab> 
fiergendi facultate habent,ideoq? fegnius quam illx per aluum fecedunt,. 

EX PAVLO, 
Pifum molle quidem cVlaxum eft,non tamen adeo inflat». 



Vdytrichu Apu 
kijcttrdittum. 



DE POLYTRICHO APVLEIANO» 

C A P. CCXL 

N O M I N A. 

ON temereadieclueft Apulerj, ne fcilicetquifpiam Diofcoridis &alK> 
rum Graxoru m intelligeret Polytrichon, quod fane forma ab eo quod 
nunc defcribimus alienifsimu eft . Germanice a colore aureo quam ha* 
bet, cuilbincrTPibertbon uocatur , Offirinisincognitaefthaecherba» 
Poly trichon dicla eft a ramulis,qui capillorum inftar tenues funt» 

QENERA» 




PLANTAB.VM HISTORIAE C A P t CCXL, 



6%$ 



* GENERiL 

Duo Polytrichi Apuleiani damus genera* Vnum maius, alterctm minus t necp 
cnim differunt nifi fbla magnitudine* 

F O R M A> 

Ramulos habet capilloru inftar tenues, coiore aurum referentes, circumqj hos 
folia multa capillacea, in fummo capitula lentis aquatica? fere forma, eiufdem cum 
ramuliscoloris f 

LOCVS, 

Maius nafcit in pratis humidis & uliginofis ♦ Minus in petris ac muris humidis, 

TEMPVS» 

IMenfe lulio utrunque reperitur* 
TEMPERAMENTVM* 
In caliditate & frigiditate fymmetra funt;deficcant tamen^extenuant SC digcmtl 
~ VIRES. 

Deco&um eorundem in aqua aut lixiuia capilloru radices firmat, ideoq? in alo^ 
pecia caput glabrum capillis ueftit, Potum, uifcoforum craiTorumqje thorace pul 
monecp excreationibus non mediocriter confert;lapidesfrangit 3 &urinasdudc 
Morbo regio correptis cVlienoiis auxiliatur.Strumas difcutit,&in fumma eadem 
qu^AdiantumpotetlRecentioresfuperftitionequ^ 
ia bC incredibilia tribuunt. 



Maitts Tolytrichum ^dputei)± 




Minus Volytrichum<^£puleij+ 
g)«6 ffetn ^olbin tPtbert^on, 




DE PERSI- 




PERSIC 



fcfcttfc 




DEPERSICARIA^ CAP^ CCXLI^ ^ 1 

N O M I N A, 
i ON clamme eftquamuarie a multis dfuinatum fit, quo nomfnePerfi% verficam. 
cariauocatauetenb. (lt, Sedmeaquidefententia, in uniuerfum omnes 
coniecturis ufi non fatis firmis,decepti funt.Et ego quidem fateor inge^ 
_J nue,nec mihi conftare num a ueteribusdefcripta fit, tantum abeft ut fci- 
re queam quo illam appellauerint nomine ♦ Vulgus herbarioru uno confenfu ho. 
die,quodfoliaPerfica[!habeat,Perficarianominant t Germani5l0Wm«<: f verfiamunde 

FORMA* <im> 

Folia Perfiea: arboris habet, fufca in medio macula plumbagineue i caule genk 
culato, rubente, longo : flore fpicaceo,primum candido,dehinc purpureojfemine 
minuto,radice lutea,numerofa„ 

L o c v s. 

In humidis SC paluftribus locis frequentius prouenit 

TEMPVS, 
lulio cV Augufto menfibus floribus ornatur* 

TEMPER AMENT VM. 

Frigidam SC admodum ficcam elfe guftus abunde monftrat : miriflce enirn gu^ 
ftataadftringit» 

v i r e s. 

VulnerariamherbamefTetemperamentueiusfatisdocet^Recleitac^iumores 
nedici in uulneribus, & maxime fiftulis curandis utuntur ♦ Vtilis hauddubie in 
iyfenteria a alijs9 malis quaerefrigeratione &adftri(ftionem requirunt, 

DE PERFOLIATA^ CAPk CCXLII* 

NOMINA. 

JRffljj Nha?cherbaueteribus cognita fuerit Graxis &Latinis,afRrmarecerto> 

^ wi non P ^ um *% P* an ^Cotyledonem putarem Diofcoridis,nifiradix 

JMjl in diuerfam me traheret fententiam 3 qua? oliua? inftar rotunda non eft f 

^M Hodie tamen, quod caulis eius Rnguh folia diffecat atq? penetrat, Per/ TerfolUtacm] 

foliataabomnibusappellatur* Germanice 'pM<fyxeaci)$ & !5tn<tyxouK% dicitur, *'&*♦ 

FORMA, 
Caulis illi rotundus^rubefcens^olia fingula penetrans^qua? Piforum folrjs haud 
difsimiliafunt, tenuia admodum cVglabra, Infummocoliculorumcapitula, SCiti 
rjs flores lutei, SC femina formam fereTithymalli, quam uulgo Efulam nominant, 
pra: fe ferentia.Radix candida,fibris capillata* 

L O C V S. 
Nafcitur in hortis fata,& interdum fua fponte in arenofis locis proueqii* 

TEMPVS, 
Floret Iulio menfe 3 & fubinde femina producit. 

TEMPERAMENTVM. 

Amara modice eft SC adftringit,ut hinc colligi liceat calidam & ficcam effe«. 

V I R E S, 

Vulneribus SC ulceribus tam externis quam internis curandis aptifsima eft her> 
ba:ha?c enim glutinat ♦ Valet autem potifsimum ad ramices puerorum fanandos* 
Auxiliatur etiam exulcerationibus cVprominentrjs umbilici.Plurimushuius apud 
chirurgos ufus* 

gg 4 de pob.ro* 




PERF OLI AT VM 







DE PQRRO CAP^ CCXLII1> *n 

N Q M I N A. 
p a s'o n Grcecis, Porrum Latinis &ofncinis, Germanis £lavi&) ap- 
pellatur , Porrum autem di&um putant, quod porro eat, & longe la- vomm trnde 
tcq>, grafic tur. diam ' 

GE NERA. 
Porri duo genera fignauitantiquitas . Vnum capitatum, (ic nominatum quod CdpiutumVore 
cius radixin caput increfcat atque extuberet . Alterum fccliuum, cui frondens co^ w. 
mafuper terram eminens aufertur amputaturue. HocGcrmani pulchre ad nomen Seiimm ' 
latinumailudentes,€5d?mttlat?d? nominant, & !5ty$Utn<fy. 

FORMA. 
Capitatu fimplici capite ex alba? ceruicis anguftfjs extuberante conftat, fronde 
fuperterramcarinata.&inangulumoblonga.SediuouerocauIiseftlongus^intus 
cauus,multis in uertice floribus aceruatim colleclis, SCin fpecie abfoluti orbis con^ 
glomeratis, id quod in bimo accidit:quod etiam fementefcit, fparfo per eius cacu^ 
men femine,& emoritur.Radix candicans,crafla, multis flbris capillata, ac tunicis 
cjuibufdam ueftita. LOCVS, 

ILa?tofoIogaudet,oditrigua» 
TEMPVS, 
Duodeuigeftmo die afatu prorumpit,bimatumq? perfert, 
TEMPERAMENTVM, 
Calcfacit cVextenuat perinde atquecepa,utexeiusfacultatibuseuulentmsm^ 
notefcet. Symeon Sethi calidum & ficcum in fccundo facit ordine* 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Porrum capitatum inflationefacit.Noxium fuccum creat,difficiliainfbmnfa pa^ 
B rit. Vrinam ciet. AluoaccQmodum.Extenuat. Oculorum obfcuritatefadt. Men^ 
fespeliit,ueficamexulcerata,renesc^la?dit. CumptiianauerocodumcVcomeftu, 
ea qux in thoracc funt educit . Coma eius in aqua maris &C aceto co&a, in defcfsio^ 
nibus ad praxlufiones uulua? cV duritias,utilis habetur ♦ Vna cV altera aqua cocox, 
autaquafrigidamaceratum, dulcefcit, cVmulto minus inflat. Semenacrius eft, &C 
quandam adftricloria uim habet . Quare fuccus eius cum aceto, addito thure aut 
manna,fanguinem 3 maximeenaribusprorumpente,fiftit. Venereftimulat.Con^ 
tra omnia thoracis uitia pro delindu efficax eft,o£ ad tabem comeftu.Purgat etiam 
arten'am.Sedfia(sidueeftur,uifusobfcuritateinducit.Stomachoaduerfatur,Suc^ 
cus ex melle potus.contra beftiaru morfus auxilio eft, Idem quoqueillitus poteft» 
Cum aceto,thurc cVlacte,autrofaceo inftillatus, aurium doloribus otTonitui pro^ 
deii. Varos tol!untfolia,cum rhoe obfoniorum illita. Epinyctidimedentur.Cru^ 
ftas ex fale iilita rumpunt. Veteresfanguinisreiedionescohibentfeminisdrach' 
ma; bina? cum a:quali baccarum Myrti pondere pota?» 

EX GALENO. 
Corpus calefacit, cV craflbs in eo humores cxtenuat, glutinofosq? incidit. Bis 
tamenaut ter inaqua deco(flum,acrimoniafpoliatur;quanquam ne fic quidetn 
uim perdit extenuandi. 

E X A E T I O. 
Porri capftati acris laporisueluti&cepefunt,cuiusrationecorpuscalefaciunt, 
cra{Tosa^humoresattenuant,aclentosincidunt,urinamprouocant,ianguinepur> 
gant. Pra^ftan tiisim us ufus eorum qui bis coquunturjita enim acrimoniam depo^ 
nunt,nequeamplius deprauatum fuccum retinent. 

E X PAVLO. 
Porru mali fucci eft SC acre. Vt aute Diofcorides ait,grauia facitinfbmnia,aluuqs 
bonam, urina cit & extenuat, Habet cV abftergendi uim aliqua,cum ptifana: fiquL 

dem 



6?4 




PORRVM CA 



Vulmomk cm 
nomitMt*. 



6}6 PLANTARVM HISTORIAE C A P r CCXLIII, 

C demcocT:um,eaquannthoracefunteducit, Semenuero eiusnephriticismifcetur 
medicamentis . Folia etiam nonihil adftringunt>ob eamcp caufam fuccus ipforum 
fanguinem fupprimit, 

EX P L I N I O. 
Porro (ecliuo profluuia fanguinis Gfti in naribus,contrito eo obturatis, uel gaL 
la? mixto,aut mentha?. Item ex abortu profluuia, poto fucco cum lade mulierum» 
Tufsi etiam ueterijacpecloris cV pulmonis uitijs medetur Jllitis folrjs fanantur am 
bufta, epinyclides:ita uocatur ulcusaciem hebetans, &in angulooculiperpetim 
humor emanans. Quidam eodem nomine appellat puftulas liuentes, ac noclibus 
inquietantes.Et alia ulcera cum melle trito, Vel beftiaru morfus ex aceto.Item fer^ 
pentiumj"Aurium uero uitia cum felle caprino, uel pari menfura mulfi . Stridores 
cum lacte mulieris ♦ Capitis dolores, fiin nares fundatur, dormitunsue in aurem, 
duobus fucci cochlearibus, uno mellis , Succus cV ad ferpentiu (corpionumcj} iclus 
in potu bibitur cum mero,&ad lumboru dolores cum uini hemina potus, Sangui, 
nem uero excreantibus SC phthificis,deftillationibus longis, uel fuccus, uel ex ipib 
cibus prodeft.Item morbo regfo,uel hydropicis ♦ Et ad renum dolores, cum ptifL 
na?fuccoacetabuli menfura.Idem modus cum melle,uuluaspurgat . Toftus uer6 
editur &C contra fungorum uenena,imponitur cV uulneribus ♦ Venerem ftimulat, 
fitim fedat, ebrietate difcutit, Sed oculoru aciem hebetare traditur,inflatione quo^ 
que facere, qua? tamen ftomacho non noceat, uentremq? molliat ♦ Capitato maior 
eft ad eadem effeclus.Sanguinem rerjcientibus fuccus eius cum caule aut thuris fa^ 
rina,uel acacia datur . Hippocrates cV fine alia mixtura dari iubet,uuluasq? contra^ 
d:as aperiri putat, Fcecunditate etiam fceminarum hoc cibo augeri , Contritum ex 
melle ulcera purgare.Tufsim cVdeftillationes thoracis., Pulmonis cVarteria?fanat 

D uitia,datum in fbrbitione ptifana?:uel crudum,pra?ter capita,fine pane,ita ut alter^ 
nis diebus fumatur:uel fi purulenta excreentur.Sic uoci uel Veneri/omnoq? mul^ 
tum confert . Capita bis aqua mutata cocta, aluum fiftunt, Sc inflationes ueteres* 
Cortex deco&us illitusq?,inficit canos, 

E X SYMEONE SETHI, 
Vrinam cit,& mali fucci eft. Afsiduecomeftum uifus hebetudine erTicit.Diffici^ 
lia inuehit fomnia, cV ftomacho nocet , Semen genitale calefacit, SC capitis dolorcs 
excitat , lecur, renes SC ueficam Ia?dit . Confert ad ha?morrhoidas , Bis uer6 aqua 
co&um, cVaceto, garo&oleo, cuminoc£conditum,falubreeftrjs quifrigidofunt 
ftomacho. 

DE PVLMONARIA* CAP> CCXLIIII^ 

N O M I N A. 

T ueteribus Grsecis & Latinis nominata i^t ha?c herba, nondum fcire 
licuit ♦ Hodierni temporis medici & herbarrj Pulmonariam uocant, 
Germani £L\\n$cvi&cai\u Sicautem hauddubieappellaricccpit, quod 
pulmonum uitrjs/exulcerationibuspotifsimum eorundem, praefens 
remediumfm 

F O R M A. 
Foliamolliahabet,inuicem incumbentia,leniter laciniata,cauis multis pra?dita, 
fuperioreparteuiridia,inferiorein luteo albicantia, acuelutipunclisaut puftulis 
quibufdanotata, atq?hocnomine aliquam pulmonis humaniformam referenaa; 
ftnde etiam Pulmonariam dicftam efTe conrjcimus, 

LOCVS, 

Prouenitin quercu arbore,&faxofis locis. 

TEJKPVS* 




6^7 




PVLMONARIA 



Uw$vctimu 






hh 



6}& PLANTARVH H I S T O R I AE CAP, CCXLIHI, 

C TEMPVS. 

Tota seftate fnuenitur locis fam monftratis. 

TEMPERAMENTVM, 

Recentiores frigidam &humidam cffe,mea quidem fententia,fal{b ftatuut: ack 

modum enim adftringft,ut hocnomineidemcumquercuinqua nafciturhabeat 

temperamentum ♦ Deficcatitaque cVpaulo infra media calefacit, in genere eorum 

quanepidafunt. 

v I R E S. 

Deficcandi 8d*adftringendi facultatemobtinet,quamobrem uulnerarecentia 

glutinat,poti(simumautem pulmonis.Adincipientesquoqueaccrefcentesphle^ 

gmonas utilisrnam qua? iam uehementes funt,adftringentia refpuunt.Confert au 

temhauddubie etiam ad muliebre profluuium,&fanguinisexpuitiones,8t*diuv 

turnosaluifluores* 

DE PTARMICE^ CAP^ CCXLV^ 

NOMINA. 
SteYMtMentui jc= ^^ -i| tapmikh Graxis,Sternutamentaria Latinis dicipoteft.Sunt quifyl' 

"*- U Wm m ue ft re Pyrethrum nominent,quod fcilicet Pyrethri modo, quanquam 
$yheflreVyre>M \M-.^^...u *._!; k i . _. S 



syiueftrepyre* | WBA ffl mitius,linguam uellicet. AtquehinceftquodnonnulliproueroPyre. 
§_jHBUgM thro, fedudli eius titiilante acrimonia, defcripferint , Germanis wilbetr 
vtarmicecur ISetttam appellari poteft.Ptarmicedicla eft,quod flores eius naribus obiefti fter 
dicla. nutamentaeliciunt» 

D FORMA, 

Breuisfrutexeft^paruis^multis^teretibus^cVAbrotonofimilibusramulis^circa 
quos folia multa,oblonga, oleaginis fimilia. In fummo Chamsemeli capitulu,par. 
uum 5 rotundum,olfacT:u acre,fternutamenta ciens,unde &nomen inuenit. Hacle^ 
nus Diofcorides. Quod fi itacp naturam atque imaginem eius fruticis recte expen* 
das, undiquacp ei planta? cuius pi&ura damus, ha?c defcriptio quadrabit. Nam fiuv 
culis fruticat exiguis,multis,rotundis, Abrotono non difsimilibus, lente rufefcen^ 
tibus,qui fofijs frequentibus, longiufculis, olea. fimilibus,anguftis,utrincg leniter 
ferratis ambiuntur,cacumine Anthemidis umbellam obtinente,qua?acrifuo odo* 
ire nares feriens fternutamentum irritat* 

LOCVS, 
Inuenitur fa? pius in montibus altis & faxofis locis» 

T E M P V S. 

Floret ae ftatejradix eius extremo effoditur autumno, 

TEMPERAMENTVM. 

Eius temperies eft calida SC ficca, uiridis etiamnuordine fecundo, ficcatsetertio* 
VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Folia cum floribus illita fugillata emendare poflunt , Fiores fternutamenta effrV 
cacifsime mouent* 

EX GALENO. 
Ptarmices flores cienda. fternutationis uim obtinent,unde & herbsenomen^Su 
gillata&reliquas ecchymofas difcutit. 

E X P A V L O. 

Ptarmices folia fternutamenta mouent. Totus autem frutex uiridis fugillata, 1L 
uoresqj alios diffjcit, 

DE PYRE' 



n 




*4° DE PYRETHRO* CAP^ CCXLVI* 

c 

NOMiNA, 

[ i y,fe^„ |YP eopoN grace, Saliuarislatine dicitur . Officinsegra?cam appella^ 

Tyrethroncur |h| 131 |< tionemretinuerunt.Germanice 33ertmm nominatur. Pyrethronau- 

diaum, 1 Wffk W tem a feruido^acignis fimili^qui in eius radice eft fapore,Gred dixerut. 

Saliuark htU fU jyjyi \ Saliuarjs uGro,quod manfa uel ore tantum detenta eius radixjcopiofam 

quarenommatct. f a y uam diciat,Romanis appeliata eft. 

FORMA, 

Herba eft caulem foliaq? fylueftris Dauci,cV Fceniculi inftar proferens. Vmbek 

lam Anetho fimilem orbiculatam ♦ Radicem pollicis crafsitudine, longam, fapore 

feruidifsima.HaecDiofcorides. Vbi nobis monendus uenit leclor, Pyrethrum no 

ftri foli non ex omni parte huic defcriptioni refpondere.Non enim umbellam ane 

Vyretfaum m* tho fimilem,fed anthemidis potius orbiculatum capitulum,quod Ptarmici tribuit 

flrurn ?t<trmices Diofcorides,habere deprehenditur. Caetera omnia adamufsim refpondent. Siqui* 

flom obtinet. $ cm faba Pyrethrum caules cV folia Dauci fylueftris &C Fceniculi,', radicem polli> 

cis crafsitudine,guftus ardentifsimi. 

LOCVS. 
In Germania noftra,quod fciam,non nifi plantatum prouenit. 

T E M p v S. 
Floretacftatis maximaparte. 

TEMPERAMENTVH. 
Excalfacit SC ficcat in tertio ordine,uel ut aliqui putant,in quarto. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 
Pituita elicit radix:ideoqj dentium doloribus decocta in aceto, colluto inde ore, 
D auxiliatur.Manfa pituitam extrahit.Sudores ciet,inuncta ex oleo.Diuturnis rigo- 
ribus efficax, Contra refrigeratas partes corporis ac refblutas eximie condudt. 

E X GALENO. 
Pyrethri radice potifsimu utimur urentem facultatem obtinente,qua uticp den* 
tium etiam refrigeratorum dolores mitigat. Et ad rigores ante drcuitum cum oleo 
infricatur. Ad haec ftupidos & refolutos adiuuat. 

E X P A V L O. 
Pyrethriradix adurentem poteftatemoccupat,dentiumquifrigori patuerunt 
dolores lenit.Item ad febrium rigores ante circuitum infricatur cum oleo . Ad harc 
rjs quorum corporaex refrigeratione ftupent, &refolutafunt, efficacifsime adht- 
betur. 

de pyxo* 



64i 





BVXVS 



S5tt4#<wm, 











DE PYXO CAP* OCXLVII^ *4s 

NOMINA, 
|y go 2 Gra3cis,BuxusLatinis,Germanis "g>\x<fy§h<mm dicitur, 
FORMA, 
Arbor immortalf coma uirens:folio Myrti,exiguo,fubrotundo;floo 
I re herbaceo;femine rufo &rotundo,omnibus animantibus inuifo^ 
LOCVS, 
Gaudetfrigidis &apricis,plurimaqmbiq? Buxus* 

TEMPVS, 
Perpetua fronde uiret, neque ei ullo tempore decidunt folia . Quo nomine po* 
tifsimum hanc celebrat germanica illacantilena 3 eiufdemacSaliciscontentionem 
continens, 

TEMPERAMENTVM, 

Recentiores temperatam eius arboris eflentiam efleftatuunt,idquodobmuL 
tas caufas,quas recenfere fuperuacuum eft,non uidetur uerifimile,Hauddubie ue„ 
ro adftringit,atqueadeo exiccat» 

VIRES. 

Non admodum magnus.Buxi in medicina ufus eft.Folio ems in lixiuio deco&o 
rufant,autflauef«rreefficiuntcapillos ♦ Scobem eius deco&amin aquaalufproflu* 
uium fanaretradut.Somnum capere fub hacarbore,cerebro uehementer incomo- 
dat, quod eius odor natura? prorfus aduerfetur t Feruntferpentes uulneratas rius 
radice deguftata,ftatim fanitatem recuperare, 

DE PETASITE^ CAP^ CCXLVIII* 

NOMINA, 
a t a 2 1 t h 2 Greris,Petafites Latinis appellat. Officinis penitus igno. 
ta. Germanis pejfikm$wutj$ nominatur,quod nimirum eiusradix 
praefentaneum fit contra peftilentiales febres remedium . Petafites au. Ptt*fite$ p*e 

_cemapetafo,pileumfignificante,didaeft,quodfoliueiuspediculofu. #& 
perpontum,petafimodoamplum,utfungusdependeat* 

FORMA, 

Pediculus eft cubito maior,crafsitudinepolIicis, in quo petafifigurafolium ma- 
gnum,ut fungus dependet.Ex qua fane defcriptione fatis perfpicuu fit, herbam cu 
ius pi<fhiram damus efle Petafiten. Ha?c enim ftatim inter inicia Martrj,flores fuos 
in albo purpureos,agglomeratos,&botri figuram referentes profert,dtra quidem 
folia,quodDiofcorides omifit.Hi marcefcentes finefru<ftuabeuntacdecidunt.Po 
fteapurpureos emittitpediculos,cauos, hirfutos,quibus folia fuperpofita funtma 
gna,pilei ampli figuram obtinentia/uperne uiridia, inferne uer6 candicancia;qu<c 
in tantam crefcuntamplitudinem,utunuminterdum,orbicularemenfam prorfus 
tegat, Radix illi crafla & longa,intus candida,uehementer odorata & amara. Qui- 
bus accedit quod uires huius herba? a uiribus Petafites, ut ex fequentibus patebit» 
nondifcrepent: ut hoc nomine nihil euidentius fit, quam eam herbamefieplanl 
ueterumPetafiten, 

LOCVS, 
Nafcitur copiofifsimein pratis humidis & iuxta riuufos Citis^ 

T E m p v s. 
InitioMartrj menfis,ut comprehenfum eft, floribus fuis confpicua eft herba, 
qui Aprili imminente ftatim titra fruclum decidunt, Quo facfto folia cum pedicu* 
lisfuisprodeunt» 

hh 4 TEMPERA- 





PETASITES 










PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCXLVIII, 64$ 

T E M P E R A M E NT V M. 

Ex tertio eft ordine deficcantiu,id quod amaritudo eius,quam guftu deprehen, 
dimus,facilemonftrat. 

VIRES» EX DIOSCORIDE, 

Facit ad maligna SC phagedamica ulcera tritum & illitum» 

EX GALENO, 

Ad maligna c^phagedsenicaukera, ea utuntur ♦ Idem etiamdePetafitetradii: 
Paulus» 

APPENDIX, 

Experimento comprobatu eft radicem hanc mirifice coferre peftilentialibus fe* 
bribus,quod fudore uehementer moueat,fi in puluere redacta cum uino fumatur* 
Nec minori efficacia bibitur a mulieribus quas uteri tormina &pra?focationes ex~ 
ercent. Valet etiam unice ad enecandos lumbricos ♦ Succurrit quoq? rjs qui fpiritus 
difficultatelaborant.DuciturinacVmenfes. Efficax eftaduulneraprarhumida, &C 
ad reliquas cutis fceditates, Hec uero pofTe,amaritudo eius euidentifsime docet, cu 
ius quidem ha? funt facultates,ut ex rjs qua? fa*pe iam diximus, & Galenus lib* iiij, 
de fimpl.medi.facult.cap.xvrj.fufius docet,manifeftum eft\ 

DE PERICLYMENO CAP> CCXLIX^ 

NOMINA. 

EPiKAYMfiNON Gra?cis, Volucru maius Latinis, Scribonio Largo 
Sylua? mater,uulgo Caprifoliu cV Materfylua,& nonnullis Lilium in, sylu*m<ttcr. 
terfpinasdicitur. Germanss <5ty$bl<t&/ 0fii<£ ober Walbtgilgcn/ caprifolmu 
& Kctwlmg. Sicfane dictum, quod circumuoluendo ad fe uicinas ar- *? hm mtet 
B bores auttrutices uocet, %rid ym m 

FORMA, mdeMum* 

Simplex frutex eft,exmteruallisfoiia fpargens ipfum ampledkntia, fubcandi^ 
da,Hederg fimilia:flores candidos^Fabe fimiles,fubrotundos, quafi in folium pro* 
cumbentes;femen durum, S^quoddifficileuellitunradicem crafTam, rotunda, Ex 
quaquidem defcriptione perfpicuu fit, fruticem quem pidum exhibemus effe Pe^ 
riclymenomfiquidem caulibus fuis uicina ampleiftitur, gemina perinterualla utru 
bilicata folia habens,a terra ca?frjs,fuperne herbofis,ad Hedera? fimilitudine:flores 
albos,Faba? non di(similes,fubrotundos,potifsimum antequam dehifcant,bacca» 
hederaceas aut Rufci,radicem crafTam. 

L O C V S. 
Nafcitur in aruisac fepibus,conuoluens fe uicinisfruticibus.Nunc inhonis 
etiam pafsim plantatur» 

T E M P V S. 

Floretlunio&Iuliomenfibus, 

TEMPERAMENTVM. 
Vehementer calefacit 8c"deficcat,id quod guftu etiam ipfb dcprehenditur»FoIia 
fiquidem acrimoniam quandam pra*fe ferunt guftata* 

V I R E S» EX DIOSCORIDE. 

Huius femen poftqua maturuit colle&UjcV in umbra ficcatu,drachma? pondere 
datur in uino quadraginta diebus,ut liene minuat abfumatue, cV lafsitudine difcu^ 
tiat. Orthopnoce & fingultui prodeft* Vrina cit a fexto die cruenta.Partum accele^ 
rat.Habent eafdem uires oc" folia : qua? trigintafeptem diebus pota, fterilitate face> 
reproduntur.Inperiodicis febribus cum oleo mun&a, earuhorrores mitigant. 

EX GALENO. 

Periclymeni utilis eft tum frudus,tum folia, adeo uehementer incidentis & ex* 

calefa* 




m°^ri?:^m 



PLANTARVM HISTORIAE C A P + C C X L I X» 647 

fe calefacientis facultatis,utfi plufculum bibantur, urinam fanguinolenta efficiant* 

Principio quidem urinam tantum mouent : porro foris cum oleo illita calfaciunt» 

Iuuat&lienofos,cVdirTiculter fpirantes^Copetens potionis menfura eft,drachma* 

unius popdus cum uino. Ca^terum deficcat quoque femen,Et quidam aiunt.fi co< 

piofius bibatur, fterilitate omnino bibentibus afferre ♦ Sunt etiam qui certum die^ 

rum numerum ad talem potionem pra*finiunt,quemadmodu Diofcorides,qui fe^ 

ptem cVtriginta dies eos tradi refert* Hicquoquecruentam urinamreddi a fexto 

dk memorat, 

E X PLINIO. 

Semen eius in umbra ficcatum tunditur,&in paftillos digeritur.Hi refoluti dan 

tur in uini albi cyathis tribus, tricenis diebus ad lienem , eumq? urina cruenta, aut 

per aluum abfumit,quod intelligitur a decimo ftatim die, Vrinam cient &folia de^ 

cocla,quse & orthopnoicis profunt» 

A P P E N D I X, 

Ex iam comemoratis facultatibusnemo non intelligit fruticem hunc eiTe Perk 

clymenomcum enim guftu acrimonia pra? fe ferat, necefle eft omnia ha?c qua? ue- 

teres Periclymeno tribuunt,pofsitQuibus accedit, quodrecentiores etiam herba 

rij fuo Caprifolio eafdem uires afsignent ♦ Exiccare enim ipfum tradunt ulcera hu^ 

mida &fordida,fanare impetigines, cV alias cutis fceditates, lienem abfumere,di£ 

ficukati fpirandi conferre,partus celeritatem facere, calculos pellere, faciei maculas 

abftergere, cV alia pofle qua? non attinetreferre* 

DE PYRO* CAP^ CCb 

N O M I N A* 
y p o 2 Gra?cis,Triticum Latinis didtur > OrTicinseantiquumlatinum 
nomen retinuerunt. Germanis VOeyfjkn appellatur.Triticum uero di^ Tritkumunk 
citur,quod tritum ex fpicis fit,ut autor eft Marcus Varro, Mm + 

_J GENERA* 

Triticifummagenera triaobferuant qui frumentaria*rei periti funt.Primum vrimum. 
quod Robus dicitur,quoniam cV pondere cV nitore praeftet. Germanis fimpliciter 
VOeyffien nominatur»Secundumtrimeftre 3 cV nonnullis Sitanium dicitur + Trime. secundum, 
ftre quidem ,quod tertio fere fatum menfe maturefcat: id quod tamen noftro in or^ 
be non fit, in quo Martio menfe fatum, quinto tandem, hoc eft, Iulio menfe metL 
tur t Germanis3|,mcl^otndicitur 3 hauddubienonaliaratione,nifiquodexhocge^ 
nere tritici amylum optimum conficiatur ♦ Eius picturam dare hoc tempore non 
potuimus^Tertiugenustriticijnonundiquacgnotum^Germanis xcetf<fyevTOeyf, Tertium* 
fw/& VOeyflentolb dicitur» 

F o R M A* 

Primum tritid genus culmo eft quam hordeu altiore, tribus geniculis conftan, 
te,folio arundineo,fpica afolrjs remotiore ,incondita, oYin nullos uerfus difpofita* 
Exteritur in area,ut alia quacda frumenta, Alfceru culmo,geniculis,graniscj5 prio^ 
ri fimile, nec ab eo differt, nifi quod fpicam multis ariftis uallatam, & in duos uer^ 
fus difpofitam obtinet* Tertium genicula habet quaterna, alias pracedenti per 
omniapropemodum fimile* 

LOCVS. 

Pafsim prouenitTriticftm primi & fecundi generis ♦ Poftremum in Alfatia, & 
agro Tubingenfi gignitur» 

TEMPVS, 

Floret,utaliafereomniafrumenta, lunio menfe:in Iulio autem metitur* 

TEMPERA' 




64S 




RITICI PRI 

MVM GENVS. 



ffltofjfo 




^.^N 






TRITICI TERTIV 

G E N V S, 







6?9 PLANTARVM HISTORIAE CAP t CCU 

C TEMPERAMENTVM. 

Tritfcum utmedicamentuTorisimpofitum,primieft ordinis excalefacientiu, 
non tamen necreficcaremechumecftare manifeftopoteft. Porr6quodexeoconfi> 
citur amyIum,eo tum frigidius eft,tum ficcius. 

VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Optimum ad fecunda? ualetudinis ufum Triticum habetur quod recens cViam 
perfecleadultum^cVcolorem malirefert.Crudum in cibis rotundoslumbricosgiV 
gnit. Canum morfibus prodeft manfum & illitu, Confedus ex eius fimilagine pa. 
nis 3 plusalitquam cibarius, qucm Gra?ci a-vy^ixisoy uocant. E Sitanrjfarinapanis 
feuioremcibumpra?bet 3 &quifacileinmembrademandetur t Farinaeiuscumhyo 
fcyamifuccoillinituraduerfusneruorufluxionesJtemcontrainteftinoruinflatio 
nes.Lentigines ex oxymelite tollit. Furfures autem acri in aceto elixi cVcalentes iV 
litijepras pellunt Jncipientes etiam inflammationes omnes illiti leniunt. In Rutse 
uero deco&o elixi.mammas turgentes fedant. Viperarui&ibus auxiliantur,cVtor 
minofis profunt , Confeclu ex farina tWticea fermentum calefaciendi extrahendicp 
uim habet. Priuatim qua? in plantis pedum funt extenuat. Cgtera tubercula, furun 
culoscpex faie concoquit 3 cVaperit. Sitanrj farinacontrauenenatos icftus cum aceto 
aut uino comodeillinitur. Eadem fi decoda in glutini modum delingatur 3 cruenta 
excreantibusfaccurrit.Contra tufsini cVexafperatamarteriam, cum menta cVbu, 
tyro deco<5ta efficax eft. Tritici pollen fi ex aqua mulfa, aut hydreIa?o decoquatur, 
omne difcutit inflammatione. Panis cVcum melicrato cocftus & crudus inflama- 
ciones omnes illitus mulcct, cum emolhat, cV quadantenus refrigeret, mixtus her^ 
bis fuccisq? quibufda. Vetus autem & aridus per fe, adiedisq? alrjs quibufda.citam 
aluum cohtbet.Recens muria maceratus & illitus,uetuftas impetigines fanat.Glu 
D tinumex Cunihgme & polline, quo charta?glutinantur 3 fanguinemexcreantibus 
prodeft,fi liquidius ac tepidum cochlearis menfura detur forbendum» 

EX GALENO. 
Triticum quiddam lentoris, cVobftruentisnatura?habet, Quodueroexpanc 
fit cataplaima, uim obtinet magis digerentem 3 quam quod exTriticomimirurn 
quum SC falem cV fermentum panis adiuncta habeanquippecum fermentum uim 
habeat attrahcndi digercndiq? ea qua? in alto refident . Plura deTritico petenda e^ 
runt ex capite primojibri primi de aiimentorum facultatibus 3 quo in loco uarig pa^ 
ois fpecies exponuntur* 

EX PLINIO. 

Grana Tritici ferro combufta,rjs qua? frigus uflerit pra?fentaneo funtremedio* 

Farinaex aceto cocla,neruorucontracT;ionibusauxiliatur:cumrofaceouer6cVfix 

co ficcamyxisq?decoc"tis.Item fuppuratisneruiscum hyofcyamifuccoillinitur.Ex 

aceto&mellelentigini. Furfures tonfillisfaucibusqjgargarizationeprofunt. Sex* 

Pompeius pra?toirj uiri pater 3 Hifpania?citerioris princeps,quum horreisfuis uen 

tilandis pra?fideret,correptus dolorepodagre^merfitinTriticum fefefupergenua, 

leuatusqj ficcatispedibusmirabili modojhocpoftea remedioufuseft» Vistanta 

eft,utcados plenos ficcet. Paleam quocptritici uel hordei calidam impo^ 

ni ramicum incomodis experti iubent,quacj? decoctse 

funtaquafoueru 

DE POTA^ 



Voiamogetonun 
tledifta. 

Stachyites. 




«» DE POTAMOGETONE^ CAP» CCLI^ 

C NOHINA, 

oTAMorEiTfiN, «sojjt/mff gnrce, Fcntalis SC Potamogeton Latinis 
dicitur.Officinisignota eftherba.Germanis Qtan&mnt uocatur.Pcv 
tamogeton autem quafi fluminibus uicina dicTa eft : fiquidem aquofis 
Sc paluftribus locis nafci amat, Stachyites uero quafi fpicata,ob caulem 
quem ex fe mittitfloribus SC femine fpicatum. 

FORMA, 

FoliumBeta2fimilehabet,denfum,cx:paulumextraaquaeminens.ExquaquiV 
dem breui admodum deliniatione fatis intelligi poteft,herbam cuius picturam da^ 
mus effe Potamogetona.Caulem nanq? rotundu habet,geniculis interfecT:ii,e q\iu 
bus pediculi exeunt folrjs Betseaut Plantaginis ueftiti, paulum fupraaquam emi^ 
nentibus.Flores etiam fpicatos,Plantaginis inftar, profert,acfubindefeme\ Quid 
rnultacfolia huius herbac plane referunt folium Indum uocatum officinis, 

LOCVS, 

Nafcitur in lacuftribus &C aquofis locis. 

TEMPVS, 
Floribus pra^gnans eft Iulio menfe* 

TEMPERAMENTVM, 
Refrigerat & exiccat,ut guftus etiam abunde docet. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Refrigerat &adftringit:pruritibus,ulceribusq? uetuftis,&rjs quaepafcendofav 
punt,confert» 

EX GALENO. 

Adftringit 8irefrigerat fimiliter Polygono, fed efTentia eius crafsior quam Po^ 
lygoni eft» 

EX PLINIO. 

Potamogeton exuino dyfentericis SC cccliacis medetur ♦ Peculiariterrefrigerar, 
fpiffat ♦ Vfus in folrjs,cruribus uitiofis utili^bC contra ulcerum nomas, cum melie 
ueiaceto. 



DE PEDE ANSERINO CAP* CCLII* 




NOMINA» 

vo nomine ueteribus tum Gra?cis tum Latinis fit appelfatahsecpfan^ 
ta,nondum cognofcere potui : quapropter nouam ut illi nomenclatura 
inderem neceflefuit* Aliam autem cVcomodiorem nonlicuitinuenire 
__ pra?teream,quamalludentes adgermanicamappellationemimpofui- 
Pesdnferinw mus . Nam fifoliaeiusfpecT:esinambitulaciniata,planeanfcrinipedisformamac 
surdifin. fimilitudinereprxfentant.HincappofitifsimeGermanisnoftrisuocataeft (Scn^ 
f&($/ ofccr- (5citjjfii|jlc ♦ Quum uer6 eadem herba fuibus inimica admodum Cit, a.v 
queadeo mortem inferat,facT:um eft ut a mulierculis ettem fit nominata Bcrctob/ 
6c QcbxveinftQb . Etfi uer6 in officinis eius herbsenullus Cit ufus, tamen quia paC 
fim nafcitur,&temerefortafsis anonnullis uires eiusignorantibus ufurparipofTet, 
eam filentio tranfirenofuimus,quofcilicet facultas tamuulgarisherbaeomnibus 
patefieret* 

FORMA. 
Caulem profertcubitafem, ftriaturmfolia ad Halicacabi formam accedentia, m 
ambitu tamen laciniata,atqueadeo anferini pedis fpeciem referentia:floresexiguos 

ruben^ 



^M.5! 



PES 

.ANSEKINVS» 




654 PLANTARVM HISTORIAE CAP t CCLII, 

C rubentes,femen racematim,ueluti in atriplice fylueftri,Ongulis ramis infidens 1 1& 
dicemobliquam,muItascpadnafcentiashabentem, 

LOCVS. 

Pafsim in hortis,alrjs9 locis ubi fimum reponitur,nafci fblet» 

TEMPVS, 

Iulio menfe potifsimum floret. 

TEMPERAMENTVM. 

Hauddubie in fecundo refrigerat ordine 3 non fecus atque Solanum hortenfe* 

VIRES, 

Suibus exitium affert herba ha?c comefta, id quod experientia cognitum eft ♦ Iri 
numanocorporeidem poteftquod Solanum hortenfe, Quarefacultates eiufdem 
fuo qua?res loco. 

DE PETROSELINO^ CAP>> CCLIII^ 

NOMINA, 
Apmmfax4tik. [ r^ _ ^ . i j ETposeainon Gra?cis, Apium faxatile Latinis,cVPetrofelinum ap 
R 55 f P e ^ atur »Germanice fvcmbbcvpctctfdicn nominaricommode,adak 
1 §11 | teriusquodOreofelinumeft.utfuodiximusloco^differentiamjpoteft* 
offiatmm tt* |[|pjp^tyfj| Officina? eius herba? cuius nunc picturam damus femine pro Amomo 
utuntur,nontamcn One magnoerrore,quum conftet omnibus,modo conferre 
inter fe utriufque hiftoriam non pigeat, Amomum ab ea herba efTe diuerOfsimutm 
Nos ut tandem fciremus e qua ftirpe femcn hocdecerperetur, terra? illud manda^ 
uimus,cVha?ccuius picT:uraformaoftenditherbaerupit,quam nosuerumeflePex - 
D trofelinum,ut paulo p6ft oftendemus,credimus» 

FORMA, 

Petrofelinum,inquit Diofcorides, femen Ammi Omile obtinettodoratius ta^ 

men 3 acre, cV aroma olens. Breuis quidem deliniatio ha?c eft 3 atque imperfeifta, ut 

nihil mirum Ot, nos hactenus quod uerum effet Petrofelinum non potuifTe cogno 

niofcoridcs nt* fcere. Merito itaque hoc loco,ut compluribus etiam aIrjs,Diofcoridcs negligentiac 

gligmtmnfimu inOmulari poteft,utqui mancas ac mutilas plerafcp pofteritati relinquere ftirpium 

Utur* hiftorias uoluerit , Si uero quifpiam paucas etiam has notas expendat, hauddubie 

herbam hanc cuius picluram oculis fubiecimus,Petrofelinum effe comperiet ♦ Se^ 

menenimeius Ammi tam Omileeft,utabeouix difcerni queat:odoratiusetiam 

exiftit^&acre^acaromaoletJnfummamullaeftnotaqugillinorefpondeatjUthoc 

nomine uerum Petrofelinum effe credam. Quinetiam tota eius herba? forma,qua? 

non multum a noftro & Germanico Petrofelino abeft,atque odor,Selini fpeciem 

efledocent,utpro Petrofelino ufurpare hancipfamofrlcina? tut6 pofsint:femen 

enim quo hodie utuntur,non Macedonicum Petrofelinum,fed Hippofelinum,ut 

fuo diximus loco,exiftit, 

LOCVS, 
In Macedonia frequens optimumq? nafcitur,hinc Macedonicu dicitur i inqj la^ 
xis&pra?ruptispotifsimulocis,undecocpitappellariPett^ 
£nlocis,utlib,i.de antidotis teftatur Galenus,at minus laudatum» 

TEMPVS, 

FloretAuguftomenfe,atquefubindefemenprofert» 

TEMPERAMENTVM, 

Petrofelinum ut guftu acre eft cum amaritudine,Oc SC in operibus calidu ♦ Fue^ 
rit itaq? & ipfum tertrj ordinis tum excalfacientium,tum deOccantium* 

vires* 




>ETROSELINVM 



656 PLANTARia HISTORIAE CAP t CCLIII, 

c 

V I R E S. EX DIOSCORIDE, 

Vrinam cit, cV menftrua dudt. Stomachi & coli inflationibus auxiliatur,cVtorx 
minibus . Laterum quoque, renum SC ueficas doloribus in potu fumptum fuccmv 
rit.Mifceturantidotis urinam cientibus. 

EX GALENO. 
Petrofelini femen maxime ufui eft,quum tota etiam herba unacum radice Gmu 
leni,fed imbeciIliore,facultatem fortiatur. Incidendi etiam uim habet : hinc menfes 
SC urinas largiter prouocat.Flatus quoque extinguit. 

APPENDIX. 
Sunt qui hanc herbam qttam pro Petrofelino damus, Sifona efTe putent:quoru 
fententia?cur non magnopere repugne/acitin primis Diofcorides, qui Sifona pe- 
rinde atcg Petrofelinu fuis notis haud defcripfit. Dein quod uiribus no difcrepent, 
atqueadeo in ufu huius aut illius nullum fit periculu » Nos tamen noftram fenten^ 
tiampropteraddu&aspaulo ante rationes deferere, nift euidentibus conuicli ar^ 
gumentis, non poffumus. 

DE ROSA* CAP* CCLIIII» 

N O M I N A. 

o ao n gra?ce,Rofalatine^officiniseodemferuatonomineappek 
Modoncitr p|^ lltlllll latur^GermaniceH.ofm.RhodonautemGraeas.Piutarchoaii^ 
tore,nominatur, quodlargum odoris effluuium emittat. 

GENERA» 

Theophraftus libro fexto,cap. vf.de plantarum hiftoria,gene 
ra rofarum multa effe tradit,qua?folioru multitudine, paucitate, 
afperitate, leuitate, colore & odore differunt . Plinius etiam lib.xxi. capite quarto, 
exlocidiuerfitatemultarofarum genera colligit . Nos fimpliciter duoduntaxatiL- 
larum genera faciemus,fylueftres fcilicet & domefticas.Sylueftres, qua* etia Cani^ 
na? rofe uocantur,afperiores tum uirgis,tum folrjs funt, ac odore,colore,magnitu. 
tudineadomefticis fuperantur. Germani freybrofett/& VOiibtofm uocant. In 
utroque uer6 genere duplices exiftunt,puniceac nimirum cV candida?.Nos utrun- 
que genus una pictura complexi fumus. 

F O R M A. 

Vulgo omnibus nota eft Rofa . Virgas fiquidem fufcis maculis tinctas, cVacu- 
lefsplenas emittft:folfa incifuris diuifa, nfgricantia&afpera. Germinat primum 
inclufa granofo cortice, quo mox intumefcente, cVin uirides alabaftros faftigiato, 
paulatim rubefcens dehifcit,acfefepandit,in calycis mediofui ftantis complexalu- 
teos apices ftaminaq? capillamentis infidentia,qua? proprieflores dicuntur . Sylue^ 
ftris fpongiolas etiam producit,quas plera*q?officina: Germanias noftra?,non Cme 
deteftando errore pro Bedegar ufurpant:frucT:um quoqjparitrotundu, initio uiri 
dem,dein puniceu. L O C V S. 

Domeftica pafsim in hortis prouenit. Sylueftris etiam nufquam non in campe* 
ftribus bC dumetis nafcitur. 



difium. 




T E M P V S. 



- 



Rofa ut nouifsima fnter uernos flores erumpft,ita etfa ftatfm deficft. Decerpi 
da itac^ erit Iunio menfe ubi primum erupit,ne mox nufquam compareat. 

TEMPERAMENTVM. 

Rofarum uis ex aquea calida fubftantia duabus alrjs qualitatibus, adftrfnsjenti 
uidelicet cV amara* mifta,compofita eft t Flos earu magis etiam ipfis Rofts adftrin- 
git,ac proinde fane exiccatorius eft» 



VIRES* 



6?8 PLANTARVM HISTORlAE CAP, CCLIMI» 

c VIRES. EX DIOSCORIDE, 

Rofa refrigerat & adftringit, fed ficca magis adftringit . Succus recentibus folrjs 
vnguti. exprimendus 3 detraclo forfice ungue.Sicappellatur quod candidu eftinfolio : re^ 
Iiquu mortario premi Si teri debet in umbra donec denfetur, &itaadoculorucir* 
cumlitiones recondi.Siccanturetiam foliain umbracrebro uerfata, nemucefcant» 
Ex aridis rofis in uino decocftis exprefTus liquor, ad capitis,oculorum ;) aurium.,gin 
giuarum 3 fedis,re(fti inteftini ac uulue dolores penna iIIitus a coIIutus infufusue,con 
ducif. Eadem fineexprefsionecontufa cVillita, praecordioruminflammationibus, 
ftoniachihumiditatij&facrisignibusmedentur.Sicca^actrita^femoribusinfper^ 
guntur.Mifceri folent compofitionibus quas antheras uocant, cV uulnerarijs antL 
dotis.Vrunturfoliaadhoneftandaspalpcbras.FlosquiinmedijsRofisinuenitur 
ficcatus, gingiuarum fluxionibus efficaciter infpergitur t Capita pota 3 aluumpro' 
fluentem.,8£ fanguinis reiectiones fiftunt. 

E X P L I N I O. 

Vfus fucci ad aures^oris ulcera, gingiuas, tonfillas, gargarizatu:ftomachu 3 uuk 
uas 5 fedis uida, capitis dolores . In febre per fe, uel cum aceto ad fomnos, naufeas, 
Folia uruntur in calliblepharum. E ficcis feminaafperguntur . Epiphoras quoque 
aridaslcniunt. Flosfomnumfacit. InhibetfluxionesmuIierum 3 maximealbas,in 
pofcapotus 3 &fanguinis excrcationes. Stomachiquoquedolores, quantuminuL 
ni cyathis tribus. Semen his optimum crocinummecanniculo uetuftius,& in um, 
bra ficcatur.Nigrum inutile.Dentium doloriillinitur. Vrinam ciet.Stomachoira 
ponitur Jtem igni facro non ueteri.Naribus fubditum caput purgat.Capitapota, 
fanguinemcVuentremfiftunt.VnguesRofa:epiphorisfalubresTunt:uIccraenim 
oculoru Rofa fordefcunt, pra?terquam initi)s epiphora?, ita utaridacum pane im» 
D ponatur.FoIiaquidem uitrjs ftomachi 3 rofionibus,cx:uitrjsuentris, cVinteftinoru, 
& precordrjs utilifsima uel illita. Cibo quoque Lapathi modo condiuntur. Cauen 
dus quoque in rjs fitus celeriter infidens.Etaridis cV exprefsis aliquis ufus . Diapa* 
fmata inde fiunt ad fudores coercendos,ita ut a balneis inarefcant corpora a dein fnu 
gida abluantur.Sylueftris cum adipe urfino alopecias mirificeemendat. 

EX SYMEONE SETHL 

Odorata calidis capitibus prodeft 3 humida uero ofTendit, eaq? deftillationi ob* 
noxia reddit . Sumpta uer6 ad febres ex flaua bile procreatas iuuat, bC roborat fto^ 
rnachum&iecur.Proprietateautemquadamteftesla:dit,prohibet9acresexhaIa' 
tiones ne ad caput ferantur» 

A P P E N D i x. 

Spongfolac ac fructus Cynorrhodi feu fylueftris Rofa? mirifice ualentcontra cal 
culumjC^urinacdifficultateSifileuigatacinpulueremexhibeantur, 




DE RAPHANO^ CAP» CCLV» 

NOMINA, 
j a * a n o 2, Hgcupeem Graccis : Raphanus, Radix, Radicula Latinis dicL 
I tur. Ha?cautemgenerisfuntnomina,ideocperrantnon pauci noftrac 
RdpUnutunde fe| B^P^p artatismedici&herbarrjjquiRadiculacnomenadfatiuuduntaxatRa^ 
diftut- fegjgjlS£a phanum transferunt . Raphanus autem fibi nomen oc£ t& /« qou.my id 

Kadix. eft,quod facileappareat,adfciuit:nam die tertio a fatu profilit.Radicisuero nomen 
fibi arrogauit, quod carteras amplitudinecorporisfuperet, uel quampaucifsimis 
magnitudine cedat.Etenim plerunq? in tantam molem coaIefcit,utfrigidislocis 
quibusgaudetjficutinGermania^Pliniolib.xix.cap.v.tefte^infantiumpuerorum 
magnuudinea?quet. Etmemini meftupendaemagnitudinisRaphanos Erfordi^, 
Turingiac celeberrimo oppido,uidifle, 

CENERA* 






PLANTARVM HISTORIAE CAP, CCLV. 66i 

GENERA, 

Raphani Gra?ci duo faciuntgenera,fatiui&fylueftris ♦ Satiuus officinishodie 
peculiariter Raphanus minordicitur, Germanice Kcttid). Sylueftris Latinis Ar. Raphaniumi* 
moracia appellatur, Germani ad uocem Romana alludentes, OOcvzctid) & "Kvcn "°r* 
nominant»Noftri hodie herbarrj,fua potius quam ueterum autoritate freti, Radi^ Arwwn «™. 
cem fimpliciter,generis nomine,uocant. Nonnulli Raphanu maiorem appellant, KqUnwmdor 
propter folia ipfa, quae fatiui folia magnitudine fuperant:aut quia acrimonia maio- 
re,aut uiribus efficacioribus pra:ditus eft» 

FORMA, 

Radix fatiua caudice uno aflurgit nonnunqua arboreo,radice ad Rapi fi militu^ s<ttim radix. 
dine,folrjs Iaciniatis,angulisq? horrida:floribus candidis,cVfeminein filiquis ♦ SyL- sytoefkiu 
ueftris dicla Armoracia fronde copiofior quam corpore, folia fatiuse fere fimilia ha 
bet, magistamenadLampfana:formaaccedentia,longacVacuta:radicegracilem, 
mollem,Sinapiinftaracerrima,ade6utcaputtentet,cx:lachrymasincitet f 

LOCVS» 

Raphanus in hortis nafcitur» Amat autem terram pinguem,Palladio libux.cap, 
quinto tefte, fblutam cV diu fubada ♦ Sylueftris etiam hodiein hortis habetur,ficqt 
translatusadculta,edomita feritate mitefcitmeliorqjfit* CrefcitaliascircamargL 
nes itineru, cVloca arenofa, inq? pratis nonnunqua fua fponte copiofe prouenit, ut 
fitin prato ad oppidum Tubingam fito,facrificoru uocato* 

TEMPVS, 

Cum frigoris patientifsimus fit Raphanus, non folum eftate^uerumetia hyeme 
colligi poteft.Eftq? illius ufus quotidianus. Floret a?ftate* 

TEMPERAMENTVM, 

B Raphanis fatiua excalefacit quidem ordine tertio,deficcat uero fecundo ♦ Syf uc 
ftris autem in utroqj efficacior eft^Quin & femen ipfum planta efficacius eft» 

ViRES. E X DIOSCORIDE* 

Raphanus fatiuus excalfacit,flatus gignit,ori fuauis eft, fed ftomacho inimicus* 
Ru&us & urinam cit.Bonam facitaluurn»Si quis a cibo ipfum fumpferit,diftribu^ 
tioni eius magis conferet,Prefumptusautem,cibum fubleuat.Prodeft ante cibum 
datus uomituris.Senfus exacuit* Deco&us contra ueterem tufsim, & crafsitiem in 
thorace natam prodeft ♦ Cortex eius cum oxymelite fumptus maiori efficacia uo^ 
mitionescitat*HydropicisutilisJllituslienofisetiamconfert* Cum melle ea qua? 
ferpendo pafcunt Rdit ♦ Sugillatatollit* Contra uiperarum icl:us auxiliatur* Alo^ 
pecias pilis explet»Lentigines cum farinaloliacea exterit»His qui a fungis ftranpu^ 
lanturmbuenit» Menfes trahit* Semeneius uomitum proritat, urinamcp mouet* 
Cumacetopotumlienemextenuat* Co&um cumoxymelite calidoanginalabo^ 
rantibus utiliter gargarizatur* Contra Ceraftis morfum ex acetopotum auxilio 
eft ♦ Cum aceto illitum gangrsenas efficaciter difrumpit fcarificatuc, Sylueftris 
tam folia quam radix olerum modo in cibo coquuntur, Excalefacit autem,urinam 
cit,«eftuofus eft* 

E X GALENO, 

Facultas ineft Raphano difcutiendi, itaque ad fugillata, cV alios id genus liuores 
ob eam facultatem conducit. Radix eius ex eorum numero eft quacobfbnrj potius 
quam nutrimenti nortiine frequenter comeduntur* Vis illi extenuatoria,cum qua 
confpicue una excalfacit : acris enim in ea qualitas exuperat * Verno tempore cau^ 
lem in altum aflurgentem producere folet,ceu alia qua» nata funt excaulefcere. Hic 
elixus eftur ex oleo, garo cV aceto, ut Rapa? cau!is,Sinapi cV Ladluca? ♦ Etfane cau^ 
lis hic magis quam crudus Raphanus nutrit, utquiacrimoniam in aquadeponat: 
quanqua minimam fane dC ipfe alendi poteftatem habeat, Quidam non folum cau 

kk lem 3 fed 



66l PLANTARVM HISTGRIAE C A P, CCLV, 

C lem, fed una Raphanos ipfos elixantes comedunt Raparu modo . Ca:terum cum 
rnedicos, tum idiotas illos mirari fubit, qui a ccena crudos eos concocvionis iuuan^ 
da? gratia cdunt. Ipfi quidem fe cxperientia id abundecompertuhabere dicut,nut- 
lus tamen exemplum illorum fine dairmo imitari potuit. Haclenus Galenus, cu^ 
ius equidem uerba eo libentius rccitauimus, quod uulgi errorem Raphanos a ccc.' 
nacomedentis lepidenotare uideantur. 

EX PLINIO. 

Rapbanidecocti manepotiadternos cyathos,cominuuntcVetjciuntcaIculos» 

lidem in pofca decocti,contra ferpentiu morfus illinuntur . Ad tufsim etiam manc 

ieiunisprodeftRaphanuscum melle.Semen eorum toftum,ipfumq?comandu* 

catum ad iagonoponomln aqua folfjs eius decoctis, bibere uel fuccum ipfius cya* 

this binis. Contraphlcgmoniipfosilliniretufos utile. Inchoantibusautemrecen^ 

tcmcoiticecummellejUcternofisuero quamacerrimosmandere.Semenqjtoftu, 

dcin contritucum mellefufpiriofis.lidem cVcontrauenenaprofunt, Cacterum cc, 

raftis,fcorpionibus aduerfatur, uel ipfofemine infectis manibus impunetracftantiV 

bus.lmpofitoRaphanofcorpionibus,moriuntur.SaIutarescVcontrafungoruau£ 

byofcyamiuenenacque,utNicandertradit,EtcontraixiamquocpdariduoApol 

!odoriiubent,{edCicieusfemenexaquatritum,Tarentinusfuccum,Licnemitem 

extenuant,iecinori profunt & lumborum doloribus. Hydropicis quoquc ex aceto 

£V finapi fumpti, cV lethargicis , Praxagoras 8t iliofisdandos cenfet , Pliftonicus &C 

colicis.lnteftinoruulcerafanant.AtpuruIentaprgcordioru, ficummelleedantur* 

Quidam ad ha*c coquere cos in luto illitos malunt,fic cV fceminas purgari , Ex acc 

to cV melle fumpti in teftinoru animalia dctrahunt , Itcm ad tertias decodo eorum 

poto cum uino entcrocelisprofunt. Sanguinemquoque inutilem fic extrahunt» 

D Mcdius ad ha?c cVfanguine excreantibus co&os dari iubet . Etpuerperis ad lac"n's 

copiam augcnda. Hippocrates capillos mulieru defluos fricari Raphanis, Sc" fuper 

umbilicumimponi,contratormentauulua?.ReducuntcVcicatriceadcolorem.Se^ 

rnen quoque ex aqua impofitu fiftit ulcera qua? phagedamas uocant, Democritus 

Vcnerem hoc cibo ftimulari putat, ob id fortafsis uoci nocerealiqui tradidcrunt. 

Folia qua?in oblongis tantum nafcuntur,excitareoculorum aciemdicuntur , Vbt 

uer6 acriorRaphani medicinaadmota fit, Hyflbpudariprotinus imperant. Ha?c 

antipathiaeft. Etauriumgrauitati fuccum Raphani inftillant, Namuomituris, 

Jfummo csbo efle eos>utihfsimu eft, Sylueftris urinse duntaxat eijciendac urilior* 



DE RIBE^ CAP^ CCLVI* 

N O M I N A, 
/RAECIS cognitusfuerit nec ne rrutexi1Je,nondumcompertuhabecV 
| Mauritanis cV officinis hodie Ribcs nominatur . Germanis (3. jfc 
jibang treublm obcr becrlin/quod fcilicet drcadiui Ioannis Baptiftae 
| diem frudus eius fruticis ad maturitatem pertingant, 
FORMA, 
FrutexcftnuIlisfpinishorridus,fedtopiarm^ 
rubentibus ex pediculis longis dependentibus refertus.ut picfrura ipfa abunde do^ 
cct . Vnde manifeftum fit Mauritanoru Ribes a noftro diuerfum cfTe, quod non 
uitis,fed lata pot?us,magna,rotunda cV uiridia folia habeat. Quanquam non lateat 
Arabes etiam in Ribes defcriptione non admodum concordes efle. 

LOCVS* 












!y pp> 



RIBES 




€5» J$\)<tm beevlwt. 



kk; 



664 



PLANTARVM HISTORlAE CJlP, CCLVI, 



LOCVS, 

Pafsim m hortfs nafcitur,aceorundem puluinos cVareas fepft, 

TEMPVS, 

Circa dfui Toannfs Baptifta? natales ferias,& lulio potiisimu menfe, baccfs ac u> 
uis rubentibus frutex ille ornatur. 

TEMPERAMENTVM. 
Folia cVfruclus uehementeradftringunt.Mauritani frigfdum cV ftccum faciunt 
infecundoordfne. 

VIRES EX MAVRITANIS. 
Bacca? acido fapore placent.Refrigeranta?ftuante ftomach&fitfm reftfnguunt, 
qua?cum ah'os,tum maxfme febricftantesexcrucfat. Cibifaftidiadifcutiuntj&ap* 
petentfam inuitant.Fccdam uentris proluuiem cohibcnt. Vomitiones fiftunt,fto' 
machum firmant, Alui profluuiuquod bilis attulit,retinent:erofiones cVuellicatio 
nes eiufdem tollunt. Sanguinis feruore demulcent, $£ bilis acrimonfa domant . Se* 
plafiarrj fuccu eius fru&us condiunt,ad anni totius ufum,Rob de ribe appellantes* 

DE RHODIA RADICE^ CAP^ CCLVII» 



JRhodidradix 

ewditla. 




N O M I N A* 

o a i a fi(a. gra?ce,Rhodia radix latine nominatur. OfTicinis ignota,ger^ 
manice K.ofem\nurf$ uocatur.RhodiamautemtamGra?ciquamLatL. 
nidfxerunt,quoniam contrfta Rofasredolet.QuapropterRofa?, quas 
_ Gra?cf fafix nominant,nonRhodusinfula,utimperftiputant,huicra^ 
D dici nomen fecerunt, 

F O R M A. 

Radix rhodfa Cofto fimilfs eft, leuior tamen mfnorfsq? ponderfs, cV fna?qualfs," 
odorem Rofaru cum teritur reddens.Reliqua eius facfesTelephiu refert,nifi quod 
fiore & icmine carere uidetur,fd quodGalenus etia afferft, cV f n Corollario fuo an^ 
notauit Hermolaus. Diofcorides etiam illorum nullam facit mentfonem, 

l o c v s. 
Nafatur potifsimu in Macedonia. Nunc in multisGermaniachortis plantatur» 

TEHPVS, 

Radix autumno effodienda. 

TEMPERAMENTVM. 

Rhodfa radfx fn calefacfendo fecundf ordfnfs,aut certetertrj fncfpientfs. 

VIRES. EX DIOSCORIDE. 

Vtilis eft capftfs dolonb us, fi madefacfta fronti cV temporibus cum modico rofo» 
ceoimponitur» 

EX GALENO. 



Tenuium partium,cVdifcutientis eftfacultatis. 



DE SAMPSV 




RHODIA RADIX 



666 
C 



DE SAMPSVCHO CAP^ CCLVII1> 



mpkxAmfc 




N O M I N A. 

amtvxon, HKttKgetwy Gra?cis t Maiorana, Amaracus Latinisj 

officina? latinam appellationem retinuerunt, Germanis 0O<tio, 

tan/ud CDtytan dicitur . Animaduertendu autem noshic de 

Amaracoealoquiqua?iucundoplacetodore.Duplex enim Gra? 

cis Amaracus eft. Vna qua? Diofcoridi alio nomiue Parthenium 

dicitur,ingrato prorfus&uirofo odore pra?dita,merito9eade 

caufa hodie Cotula fcetida nominata ♦ Altera de qua hic agimus, odorata, quam 

Sampfuchon Graecipriuatimnominant. Id,neimperitisuoxilla miwoHp®' impo^ 

neret,monendum efleduximus. 

FORMA, 
Herbaeft Sampfuchum furculofa, per terram ferpens:folijshirfutis8t*roftmr 
dis,Calaminthgtenuifolia? fimilibus,admodum odoratis.Ha?c deliniatio adamuf- 
fim herba? Maiorana? uulgo di&a? fauet:eftenimfurculislenterubentibus,folrjs 
pilofis,& rotundis,iucundo odore,femine copiofo,quod bullulis quibufdam con^ 
tinet:flore candido & exiguo. Serpit etiam per terram:uerum id non ubiqp fit,inter 
dum enim recla furgit in altum ♦ 

LOCVS, 

Pafsim in hortis cV ficflilibus uafis prouenit. Gaudet autem locis umbrofis,aqua 
&fimo* 

TEMPVS, 

Alftate dum floribus pra?gnans eft carpitur. 

TEMPERAMENTVM. 

Sampfuchum tenuium partium,& digerentis eft facultatis J deficcatenim &ca* 
lefacitordinetertio. 

VIRES, EX DIOSCORIDE, 

Calefaciendi uim obtinet,cVcoronamentis apta.Decodu eius potum,incipien* 
ti aqua? inter cute prodeft,cVrjs quos urina? difficultas,cV tormina difcruciant. Ari^ 
da folia ex melle illita,fugillata tollunt. In peflb fubdita menfes ducunt.Cotra fcor^ 
pionis iclum ex fale cV aceto illinuntur.Luxatis cerato exceptaimponuntur.Simk 
liter & cedematis ♦ Aduerfusoculorum inflammationes cum polline polenta? illi 
nitur. Mifcentur acopis & malagmatis calefaciendi gratia. 

EX PLINIO. 

Sampfuchum fcorpionibus aduerfatur ex aceto cVfaleillitum . Menftruis qu 

quemultumconfertimpofitum.Minorefteidempotouis.Cohibetoculorumep: 

phoras cum polenta . Succus decodi tormina difcutit . Vrinis & hydropicis utile, 

oleum kmm Mouet SC narium fternutamenta. Fit ex eo oleum quod Sampfuchinum uocatur, 

aut Amaracinum,ad excalfaciendos emolliendcscpneruos. Vuluas calefa* 

cit.Et folia fugillatis cum melle,cV luxatis cum 

ceraprofunt. 

DE SPANA 









D 



rpi 



.'•*?». 




AMARACVS 



66$ 
C 



DE SPANACHIA» CAP» CCLIX^ 



Spannchk cur 
ditta. 




NOMINA, 

panaxia Grxcis recentioribus , Spinacia uel Spinaceum olus Latk 

nis appellari poteft, Arabica? fadionis principes Hifpanach.hoc eft, Hi 

fpanicum olus nominant . Germani ©pmet/obet*0pittttm;. Spana- 

chiam hauddubie ab oleris raritate dixerunt Gra?ci : rar6 enim illo ute^ 

^antur medici 3 quod cibo magis forfitan,quam medicina? nata effet,nec quicquam 

illuftrefortita. Vel,quod etiam fimile ueri eft D ab alrjs nationibus emendicato fpina 

spimcUunde ceo nomine. Spinacia uufgo di&a eft ab infigni feminis fpiculorum nota:etfi enim 

wcata. herba ipfa glabra & mollis fit, femen tamen in fpinas occalefcit . Hifpanicum uer6 

Hifctnicumolus olus nominauere, forfitan quodindeprimum duxeritorigine, ad ca?teras tandem 

nationes translata. 

F o R M A. 
Exitfeptem diebus afatu,folioprimum triangulo, molli, moxintybi, plerunq* 
qua pediculo coha?ret laciniato, inerti fapore , exigua radice, tenuibus capillamen^ 
mentis fibrata,caule cubitali,nonnunqua altiore,intus cauo:floribus in uertice ro^ 
tundis,racematim coeuntibus,exiguis:femine fpinulis horrido. 

L O C V S. 
Nullumfolumrefpuit/edubicunquefatumfuerithicla?tifsimeprouenit. 

T E M P v S. 
Seritur Septembri menfe, non horrens hyemis frigora, ut uerno tempore cibu 
fuppeditare pofsit . Martio etiam menfe feritur , Iunio autem & Iulio menfibus fe^ 
men & flores profert. 

TEMPERAMENTVM. 
D Spinachia primi refrigerantium & humeclantium ordinis eft. 

VIRES, 

Aluum emollit , Melius Atriplice fuppeditat alimentu, fed aluo parum ha?rens 
facile exigitur . Flatus coiligit, & uomitiones concitat, nifi excrementitius humor 

abrjciatur. Ventrem decocla? ius proluit. Stomacho inutile.Et ca?teras fere omnes 
Atriplicis uires fibi fertur arrogafle» 

DE SANI- 






SPANACHIA 





SANICVLA 



^ DE SANICVLA» CAP^ CCLX^ 

c NOMINA, 

|Tjl|lT| E R B A ^ uam omnes hodie Sanicula uocant, a n ullo, quod fciam, uete. 

I WSk I mm defcripta eft,fed a recentioribus inuenta,ut multa* alia? uulnerarie 

Dfcpw/w. i herba?. SuntautequiDiapenfiam nominent. Germanis ©arocfeldk 

SanicuU cur flJgR3Ll citur.Nomen Saniculam a fanandis uulneribus traxifle uulgo conftat» 

«ifa* j G E N E R A. 

Duum eft generu. Vna qua? proprie appellatur Sanicula, ideocjj marem,ut cer. 
tius efle difcrimen, appellauimus . Germanice &anidci mcnnlc . Altera ab omnL 
bus fere herbarrjs pro fpecie Ofteriti) uulgo uocati habetur, fed falfo,quando necp 
in folrjs,neque in radice ulia appareat acrimonia,fed perinde atque in mare Sanicu. 
Ia,amaritudo & adftriclio. Germanis errore etia quodam bic Ucin 0Dciftcv xcutt$ 
nominatur.Nos eandem cum&forma &facultate ad ueram Saniculam, quam 
marem fecimus,proximeaccederet,Saniculam fceminam nuncupauimus, Germa 
nice ©mwdelwdble, 

FORMA, 
Sanicula uera,atqueadeo masherba eft folio uitis,attt Aprj,in quincp partes diC 
fe&o,rubcntibus in fine feclionu maculis quibufdam ; furculis quocp rubris ad ra^ 
dicem, qua? multis ei capillamentis fibrata fubeft:capitulis in fummis coliculis pu. 
filiisjierbacei coloris & fubnigris. Focmina quod ad folia attinetpriori fimilis, ru. 
bentibus tamen maculis caret,itemcj5 rubris ad radicem furculis,quod in ea hai Cm 
gula candida fint.Fiores in fummo candidos, acfubinde femen ftriatum cxloblon. 
gum profert> 

LOCVS, 
Nafcitur in fyluis & umbrofis locis* 

TEMPVS, f 

Carpenda cum fuis capitulis Maio & Iunio menfibus, 

TEMPERAMENTVM. 

Non eft fimplicis nature/ed,ut indicio eft guftus, adftringit fimul cVamara cft, 
ut hoc nomine calefa&oriam 8c*exiccatoriam elle nulli dubium fit.Statuunt autem 
calidam & ficcam ordine fecundo* 

VIRES. 

Sanicula? herba? fuccum uulneratisin potumirificeconferre experientiacom, 
pertumeft.Tumoresquoque reprimeredecocTramherbam impofitam,aut eius 
fuccum illitum tam in homine quam in pecoribus conftat. Neque enim aliud pra> 
fentius eft auxiliuin,cum ad fauces uel pulmones uitium decubuit . Et in fumma, 
omnia qua? Symphyton,pra?ftat etiam Sanicula, Potifsimu uero fanguinis fputo, 
dyfenteria? 3 renum9 uitijs medetur, 

DE SONCHOt 



D 







DE SONCHO CAP* CCLXI» *** 

KOMINA, 
o r x o 2 grscciSonchuSjCicerbitalatfnedfcitur. Suntqui Laclucella 
8£ La&eronem appellent,quod fcilicet caulis eius difle&us copiofo dik 
fluatlacle.GermaniceaOop/obcrCDcn^bi^cluocatur.Sonchusautem somhmm 
_ fibinomenuendicauit o^-rfio-ajof/^Veoquodfalubremfundatfuccum, m ** 
utpotequi fuaforbitioneftomachirofionesleniat, cVladis abundantiam nutriciV 
bus fumminiftretjgenitalibuscflocis colle&ione laborantibus prafidio dt . Cicer. tfartfa 
bitgtamenuoCabulUjquoomnisHetruriaadhucutiturjrecenseiTeadieditiumci, 
& ex non multo tempore Diofcoridi accreuifle uidetur» 

GENERA, 
Sonchi duo funtgenera, Alterum fylueftrius^cuIeatius^cV nigrius,quod <5at$ soncbut dfetta 
fcijlcl germaniceuocatunAlteruteneriusefculentum^acminusnigrum, Germa No«4en*> 
nis frrtfcnfcol dicitur. Et Apuleio La&uca leporina, quod cum leporeanimus de- 
fecit acftu,hac fibi herba mederi foleat, 

FORM A. 
Cubitalis 8c"angulofus Soncho cadis eft 3 cauus cValiquandorubefcens, cVqui 
fradus copiofo lade manat.Folia habet per interualla in ambitu fcifla ♦ Florem lu^ 
teum, qui 3 ut Senecionis,breui digeftus abit in pappos^uanefcitq? in lanugines» 

LOCVS, 
Vbfq? fere in macerrjs hortorum, potifsf mu autem in uineis Sonchus prouenit* 

TEMPVS, 
Floretlunio Si lulfo menfibus Sonchus uterq^ 

TEMPERAMENTVM, 

Temperamentu eius quodammodo mixtum eftrconftat enim ex aquea terream 

B eflentia 3 utracpIeuiterfrigida,Nam cVadftri&ionis cuiufdam eftparticeps, Etfiue 

cataplafmatis in morem imponatur, fiueedatur 3 manifefterefrigerat. Pofteauero 

quam plane reficcatus fuerit, terreftre eius temperamentu redditur, modicam ha> 

bens caliditaterru 

V I R E S. E X DIOSCORIDE. 
Vis utriqueSoncho refrigeratoria, modicecpadftringens. Proinde ftomacha 
asftuanti & inflammationibus illiti profunt. Succus eorum in forbitione datus fto^ 

machirofionesmorfusuemitigat^&ladisabundantiaeffiicitJnlanaappofituSjfex 
dis ac uuluarinflammationibus opitulatur * Tam herba quam radix illita fcorpio- 
num ictibus fubuenit*. 

EX GALENO, 

Sonchusubi adoleuerit, ex fpinofis plantis eft , Catferum uiridis etiamnu & tt* 
ner eftur perinde ut cactera olera fylueftria. 

E X P L I N I O» 

Albus qui elacle nftor 3 utflfs orthopnoicfs Laclucaru modo*Erafiftratus calcu- 
los per urinam pelli eo monftrat,& oris graueolentiam comanducato corrfgi. Suo 
cus trium * cyathoru menfura in uino albo cV oleo calefa&us adiuuat partus, ita ut * atohhrm 
a potu ambulent grauida? » Datur cV in forbitione . Ipfe caulis decoctus facit ladis 
abundantianutricibus^coloremc^melioreinfantiumtilifsimus rjs que lacfibicoire 
fentiant.Inftillatauribus fuccUSjCalidusq? m ftranguriabibitur, cyathi menfura:5i 
in ftomachf rofionibus cum femine Cucumeris^nucleisq? pineis.Illinit ScTedis coL 
ledionibus.Bibitur cotra ferpentes fcorpionesq? ^radix uer6 illinitur. Eademc^ de^ 
cocla in oleo punici mali calyce, auriu morbis pracfidium eft . Hecc omnia ex albo* 
Cleomporus nigro prohibet uefci, ut morbos faciente 3 de albo confentiens . Aga^ 
thocles etiam contra fanguinem tauri demonftrat fucco eius uti. Refrigeratoria ta^ 
men uim efle couenit nigro,&l hac caufa imponendu cum polenta, Zeno radice aL 
biftrangunadocetfanari, U t)E ser£» 



^lillDj,, 




675 



67$ 



DE SERIDE» CAP» CCLXII^ 



N O M I N A. 




fi Pi 2 Gra?cis, Seris & Intubus Latinis uocatur . Reliqua qua? illi funt 

nomina,in generum diftin&ione mox dicemus* 

GENERA, 

Serin Gra?ci in duo faftigia partiuntur,in fatiuam cV fylueftre. Sic & 

Stimntdm. Intubum Latini in duo genera digeflerun t,in fatiuu cV erraticum. Satiuu, qui non 

zrratim. nifi cultu cV humana diligentia prouenit.Erraticu uer6,qui fua? fpontis &liber,fub 

nulia olitoris lege uagatur &errat,dixerunt. Satiuus Intubus, quem priuatimJPli, 

nioIib.xx.cap.viti.tefte^Serinnominarutueteres^induasdiftrahiturfpecies.Vna 
latiore folio conftat, Laduca? fimilior. Ha?c corrupta ab Intybo uoce, in Hetruna 

Endiuia. pafsim Ehdiuia appellatur . Et debet in omnibus pro uera Endiuia ufurpari offici. 

nis.Nam qua hodie fub hac uoce utuntur, non eft uera Endiuia/edLaduca fylue 

| ftris, ut fuo diximus loco. Germanice J^nbmkn uocari poteft. Altera anouftiora 

scriok. folia habet,& fubamara eft. Ha?c diminutiuo a Seris nomine Seriola dicitur,quod 

ScarioU. deinde corrumpentes recentiores Scariolam fecerunt, germanice Sc<mol appek 
lari poterit. Erraticus iterum Intybus in duas fpecies,Plinio Ioco antea citato au^ 
tore,degenerat. Vna,quacGra?cisabinfigni amaritudine »4«^ nomina. 

Ckhorea. tur,Latinis aute Ambubeia. Vulgus herbarioru &officina? Cichoreauocant,Ger 

mani T^cgwmrtctt/quafi uiarum cuftodem,uei TTccrtvct^/quod peregrinis quafi 

HcdypnoU. uiamindicareuideatur.Altera,qua?Iatiorefolioprodit, Plinio Hedypnoisnomi. 

natur,hauddubie non alia ratione,nifi quod fuauiter dormire, fomnumcj irrepere 

faciat. Vel, Ci paulo durior ha?c uidetur interpretatio, quod flos eius preter alias Se« 

D rides fuauiter admodu fpiret . Theophrafto libro feptimo de plantaru hiftoria, ca* 

ApUct. pite feptimo,& Plinio Iib.xxi.cap.xv. Aphaca alio nomine appellatur : diuerfa ta* 

• men ab ea quam fupra defcripfimus, cVquse alias Vitia fylueftris dicitur . Vulgo 

-Dmhonh. Dens Ieonis, quod folium finuatim per lacinias denticulatu Bt, & Roftrum porci. 

«r«r P ° r nUm nominatur « Officinis noftris,que barbaris deledantur uocibus, Taraxacon, 

rtuxmm. aut Altaraxacondicitur,Germanis &Qilh<int/pf4ffcmklm/pf<tffcnbi<ttt. 

FORMA, 
saimintuhus. Satiuus Intubus caulem edit magnum, rotundum, ftriatum, frequentibus fur. 
culis brachiatu. Germinat foliatu ftatim a radice uenofo.Flos illi in ramufculis ccc. 
riileus,cV nonnunquam etiam candidus emicat . Prima autem eius fpecies,utdixi. 
mus,foiiolatiore,alteroanguftioreconftat.ErraticiIntubigenusprimum quod 
Cicbonum. Cichorium uocant,germinataradicepoft Vergilias,folioBeta?laciniato,ferefem 
per in folo procumbente ; caule magno, fiftulofo, frangi cotumace,multis ramulis 
brachiato, ad uintfum quoquelentis : florecoeruleo, interdum albo, particulatim 
ufque in autumnu erumpente, quinubiloetiam diefolis exortupanditur, cVcum 
eo circumagitur in occafum, nodu femper comprefTus, cV interdiu hifcens . Hinc 
panditur rudifsimusquorunda error,quihancherbaquam Germani WcQxtxttt 
nominant,Heliotropiueffe cotendunt,cum tamen primum foliarepugnent, qua» 
non funt Ocimo fimilia,neque candida,fed nigricantia magis . Deinde non candi, 
dum, fed magna ex parte cccruleu florem habet. Radix denique eius,ut Heliotro. 
prj,non inutiiis,fed,experientia tefte,mireefficax. Quibus omnibus accedit mani. 
fefta cum alrjs fatiuis Intubis fimilitudo, qua? una fatis docet Intubu eflTe fylueftre, 
cVnon Hcliotropiu. Vtquorundam temeritatenon fatis mirariqueam,quicontra 
apertam ueritatem,&omnium medicorum cofenfum,fecuspronunciareaudent, 
Uomdens. Alterum,quod Leonis dens nominatur,foIrjs multis conftat,utrinq? denticuiatis,* 
in terra fefsilibus,cauliculis dodrantalibus,concauis,leuibus cV enodibus, flore lu' 

teo,fti* 




INTVBVM SATIVVM 
LATIFOLIVM, 



677 






<m% l %a 




11 3 




IKTVBVH SATIVV-M 
ANGVSTI-FOLIVM, 



PLANTARVH HISTORIAE CAP, CCLXII, 6Sl 

A tco s ftipantibus in circulum folioliscoronato,quifenefcenseuanefcitmlanugine, 

qua? cum aura rapt