(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "De componendo hexametro et pentametro libellus. Kalendarum rota."

n 





















i; 






: 






,1 



'■■ 



cm 1 



6 



8 9 10 11 12 13 14 15 







^Ji 




1 ($£■ 3&4. ^ 






/K *■ l ?* w 


* 












• 


— M 


*• 


. 






# 


— M 


- 

• 




■ 


* 


4 1 

■ t 



cm 1 



7 8 9 10 11 12 13 14 15 












7 8 9 10 11 12 13 14 15 









* •_ l* 



I 



cm 1 



7 8 9 10 11 12 13 14 15 



4- 



PACIFICl Maximi poete^ Afculani ad Magni 
ficum Iacobum Saluiatum decoponendo he 
xametto &pentametro libellus incipit. 

EPISTOLA. 
f VAViflima oratio tua / & amor erga 
mefingularis cogir metus: uoluntay 
ti morem gerere/Er nihil efl: quod pro te non t 
animo libentuTtmo uelim fubite/Ciiqj maxi ' 
mus fis oratoni hoc etia tibi quo maior emct 
gas poeta:deeflenolo. Scd quid eft immorra 
lcs diiq> atchitectum architectura:/ aftrologu 
aftrologix/ rherorem thetorices/nullum aute 
poet£no Homerii/non Virgilium/no cjuiciiq; 
plegituncatminis artem iradidifle confpicio/ 
auantia ne/uel inuidiarcum pii/facriq? finr:ab 
hocofficio feductos fufpicer^An uero magis/ 
cprcs immenfa&fdiuinau\liregular/&:certo fi) 
ni fubiacere non poteftyQui tamen fyllabaui 
quatitates & tempora tradiderut 1 etrore plu 
timo dcprehenduntut/quicpiUoru dtfciplina 
fecutifunt:adiudecarmen&difficileperuene 
runt.Nos uero fineulla fyllabaru cognitione 
quara fir quarq? e poetaru carminibus elici de 
monfrrabimus:quoru obferuatia fecuri nullo 

ai 
















' 











-Awitw^ 



penicus iabenc errore:fecppoetas:quales efle 
uolent:imicacioneconficienc"Vale. 

Prtfpofirio. 
d Ocebimus ergo cii hi careris prarftentpri 
mohexametri/moxq? pecametri fcanfio 
nemrqua perfpecra fyllabarii facilequantitas 
percipierur.Erollendemus in urroqj carmine 
quoc dacryli/quorq* fpondei/moxq* quoc fyl 
lab^logf/quorqsbreuesfinrz&quarfLtcuiufqj 
cerciflimapedis (edes. 

Dehexamecro. 
d Icituero hcxamecer uerfus uelfenarius 
qjfex conftet menfuris.Heroicus q>hoc 
carminegefta h^roum notetur. Dacryhcus q> 
bocpcde maxime conftet.Pnuscpdicrus elfc 
py thms q> hoc carmme Apollo utererur. 
Quorpedes & quibus ucimur. 
f Vnc uero pedes oes duo de rriginta/Ex 
his quatruordiflyllabi/ crifyllabi ocrof 
quadnfyUabifedecim.Sedunmurduobusrl 
tum i legirimo hexamerro & pencamecro dac 
rylo/uidelicer/&:fp6deo:Licet&aliiquatruor 

lambus/anapefhis/tribacus &|>celeumaricus 
ahquado &perrato quidemfinc copetti.Iam 















cm 







III . II 





















7 



S 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 




f>«»utLirainacplauru»q,dei.Tecanicagiico 
la magna cu ucnerir urbe.Non ego cdare pof 

fum quid nutus amotis.Tytitus hmc abetac 
lpfererynrepmus/frecjuenrius emm tettiam 
fibifede uendicauir. Anapefhis/Fluuiorii rex 
etidanus.Ttibacus/Tumqjcanich.meneos. 
Ec fi peteo manibus hominum.Procelcumati 
cus Genua ^banr.Arietatiportas.Herenrpa 
necibus fcalaj.Labacariere crebro.Ecflumine 
rcicecapellas/Licecihis plurimis fi.i.uocalis 
mediacofona efficeretur, dactylus inuenirec/ 
Qui omnes cV confimiles exrta noftram tegu 
lamlocandi funt. Animaduercendum eriam • 
ultimam cuiuscpuerfus indiflerenrem efle/ac 
f>loga haben.&ficrrocheum excludi/cuillic 
eria bteuis rempus inregrii uideat uendicare. 

Pedes & eorum figurar. 

Hifuntpedes cVeorum fyllabarumactempo 
rum figunc. 

Dactylus haber fyllabas rres/prim£longam/ 

duas uerobreues:cuius hajceirfigura.^ II» 

Spondeus fyllabas duas longas- ~< — * 

Iambus duas/primam breuem/exrremam ue 
rolongam*! ►-• 



* - 


^B — 


m A**f>tjl<# 




nl+A*# 


1= 


Vrc rf-li^u^rvr^ 


1 

■- 


h aA& 


m 



o 



r 



b^tyLe 



I 



J<C"ir 



CUrHif**'-»' 



a ii 







cm 



3 









7 



8 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



13 























ff 



c/^jV 






£ r^fcjV^ Anapeftus dactylo contrariarut . 11 ~ » 

/ Tnbacus tres babet breues . III. 

7* -vn«* Proceleumaticusbreuesquatruor.ini. 

)V.*IW*.«/?. Qu.dpes. 

Pes ecopofirio duarum plurfum uefyllabara 
fub cerra fyllabaru ac remporuobferuatione. 

Quid pedi accidar. 
Pedi fex acciducarfis/rhefis/numerus fyllaba 
tum/rempus/refolutio & figuta. 

Quiduerfus. 
Verfus eft legirima pedum conexio &ordina 
ra difpofirio adanimi dellecratione inuenta. 

Quid metro accidat. 
Merro fepcem accidur/fcanfio/genus/fperieif 

compofitio/ce^fura/figura/depofitio. 

Quidfcanfio. 
Scanfio e fingulorum pedum commenfurara 

diftnburio. 

Quid fcanfioni accidar. 
Scanfioni duo accidunr/finaljpha & eclipfis/ 
qu£do enim aliqua dictio in uocali aur.m.de 
finit:cVfubfeques a uocali inci^it fit p collifio 
ne ecthlipfis.i.depofitio cVexcuflTio praeceden 
nsrquod utrunq? hoc habet carmen/Littora 






gzdLff*. 4 






& \ 





MMjlMI 




II II | II M llll 














III . II 





















cra 



7 



8 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



16 






multum ille&recris iacrarus &alco. Licecca 
men.m.Ted raro)feruet/ utEmnius miliami 
lirum opro. Iuuenahs:Cum proprer plunma 
tum his.TibulIusrEctantum ueneratauirum 
hunc fedula curer.^Comperrum eft eriam.s. 
cum fuauocah collabi-urlnrerfecoiilTeuiros 
& decernereferro;&autouium fiprus aucuren 
ns culta capellas.Solus hic iflexir.uelhiceft 
breuts ut in illo:Hic uir hicefl tibi. Sa?pe licet 
hx uocaies concurtax / no tame cadunt cu coL 
htedc excuflseno pedem legirimu cofieerenc/ 
Vt longu formofe uale uale inquit iola. Vale 
uale lnquic&echo.Litcus hyla bylaomnefo 
narec po.lhabira coluille famo/hic illius ar 
ma/Sranc&iunfpen &caftane:e byrfura?.Am 
phyon dirceus ln acra^o aracyntho.Sub ilio al 
to.Ctedimus an q amannpfi fibifomnia fm 
gunc.In lonioimenfo &autpurpurea!aurorg 
Inful* ionioimagno/o/utina que dardanio 
anchile:&aerera permulca.Er farpeieadem di 
ccione caciunr/ur laqueanbus aureis/ungui 
bus aureii.Ferreiq*eumemdum rbalami.Cen 
rumam clauduc uecces.Talibus ilioneidic 
tis.£tiilud;ColLtcta exilio.Orphei calhopea 

a iii 







<J , W C4«/% 



fr' 
















i><-wv 



2> 



?T>T> 
























lino.Incipe dameta tu deindefequete mcnat 
ca:fedinhacdictione/deinde/non femperfit 
excuflio/fedftat modolonga modo breuis. K<^ 
Cogitat utdehiiic fpetiofamiracula promat 
&donadehincauro grauia:ubinota'grauia. 
In deero ahquado feques.e.cadit&de.longii 
remanet:f*peq5 cadit de.& feques breue rema 
net:fopeq* ambo ftant & de.bteue eflt ratione 
fubfequens.e.utin illo deerat adhucearatio 
nequaeft prseuftus &fit proceleumaticus uel 
pr^dicta ratione fitdactylus aut rribacus.In 
diiunurn.i.cofunditur. Animaduerte fuadet 
diflyllabu Hinc difluadet amor timor eft qui 
fuadeat illud.Statius tamenait:quas noxin 
opina fuafit. Fit eni f#pe digrefis i diphthon 
gis/utaenus:innominibus utfilufiinuerbis 
utfoluo:&incgteris dictionibus utheu/huic 
&: cui:utiUecui ternis.Druforum cui corigere 
barbar.Porfena fed iuueni ne fim ribi longior 
huic. Heu £| pingui macer eft mihi taurus in 
aruo:fed heu bc heu no collidunt:ut Indoluit 
quotienfq? puer miferabilis heu hcu Dixerar. 
hgcrefonis iterabat uocibus heu heu.Cumq* 
una fyllaba i fuprema parte carminis. fupereft 






. 






(i i fe no coUidi? fiet collifio cum imediata uo 
cali fequetis catminis:uthominuqdocoruqj/ 
quod'«{contra fierieade rone coceffum eft:ut 
illud/Rorepruina & matutina greges. Eriter 
go ex bis &his fimilibus hbera noftra regula- 

Defex fedibus pedum in hexametro 
Habet heroicu carmen pedii fedes fex-dactyli 
quintaui/fpondei fextam,babita indifTerente 
ultima plonga. Caeterjc uero quattuor fedes 
comunes funt & dactyli cV fpodei. Sunt tame 
notada qusei qrito fpodeu habet.Brachia tet 
rarum porrexerat amphitrite:Siluarum tucos 
circumfpicit antiquarum/Cornua uelatarum 
obuertimus antennarum. 

Prima regula hexametti. 
NeceiTeeflrnumerum fyllabarum carminis ha 
beri non computata fyUabaquam ecthlipfis 
amou rnubet/Tumcpfifuerint fyllabadece 
&feptem .— n. erunt quinque M«.unusf 
Quotcp fyllabe; dectefcunt ad ttedecim ufque 
tot decrefcunt .-n.Succeduntcp ►- _ /uta 
primo ad ultimum.Panditur interea domus 
omnipotetis olympi Luctates uentos/tempe 
(tatescpfonoras. a iiii 



(^*#r—ie' > 












. 




.- 













III. . II 











6 



8 



10 



i: 



12 



13 



14 



15 



' . 













Secunda regula. 
Haberonumos dece &ocro&a:quaronume 
tum fyllabarum cum numis/quorq$tibi fupc 
rerutnumi/rotertir. »m ~.Cxteti uero. mR« 

TerriareguU 
H^bcto item numos duodecim/arquaro cum 

fyllabis quot fyllabajfupererut/roteriir. ~i\. 

Ca?reriuero*~ *« • Quarra regula 




kS. 



Bis cape extremos duos fed no bis primum i 
pnmo.'uel enumera fimplicirer/a fine repeten 
do pricipiii dcxqua cu fyllabis cVqfunt anre 
fine cum eo fine. — Ti.funrrCarcen uero qui re 
rro funr. — — . Quinraregula 

Sumico quincp excremas fyllabas carminis & 
exbis — Tj.unu/unucp — *-.confice.Exom 
nibus uero fyllabis quefiir anrefiri£re — — • 
quarruorquor fyllabeexrabunt coc incenace 
bunc N-if, Sexcaregula. 

Similimodoexoibus fyllabis quaifunr anre 
finge~ n.quartuocquoc fyllaba;deeriirror 
inrenacebunc ~ -,. Septima regula. 

Pune radium maiorem totx i numero carlaro 



stquali fyllabis carminis/eueftigio enim uide 
bisquotfint -Il.&quot *„ .quotlongir 

fint &auor hrfiip* AilUk-» 



quot breues fyllaba?. 




Signat prima.-feques prorendit:tertia tardat: 
quartaq? fpondeus e":quinraq?dacrylus e. 




































Ocraua regula, 
Acqua fyllabas carminif cCx digitis ut hi dicut 
uerfus. /^\ 




Quicpartus numera bis prirnofnecape/fedq 
Efl: modus atqj infra dacrylus eTe foler. 



i 



l> 





MMjlMI 


















III . II 


















llll|llil 





cm 1 



7 



S 



9 10 11 12 13 14 15 16 




Depenrametro. 
p Encramecer uerfus uel quinanus dicirut 
a qumcp pedibus. kem eleg.acus etia he 
xametro mncrus luctf. cVlamenrarione f.ani 
fican s d ttotov £ A 6 roo- qd e a ttotov e * A^h. 
Dequ.ncpfedibus pedf. m pentamerro. 
Penramerer haber pedfi fedes quincp/pr.ma» 

duascomunes ~u.cV .poftcp fyllaba 

unam utplunmu longam/&e X tremam unam 
que ,p loga habetrqu* duar unu coficiunmter 
quas du*funtfedes femper ~ n . 

Pnma regula 
Numerab.s eius fyllabas / fi fuer.nc quarruor 
decm ~lI.erurquarruor.Si fuermctredec.m 
•-II.tres.Sin duodecim -n.duo/reliquiue 



m — < —> 



Secundaregula. 
Habeto nmnos quattuordecim cVaquaro nu 
merum fyllabarum cii niimis/demfi infpice/cV 
quor nb, rupereruntniimi tot erunt - ~< .S. 
nuilusmoerit ullus:eo excepto:qui conficic 
ex duabus fyllabis/media cVextrema. 

Terria regula. 
Habero mimos decem/cVarquato cii fyllabis/ 



























quotfyllabsefupererunrroterunt _n.C*te 

riuero ►* ;•—•„. 

Quarta regula. 

Bis cape cxtremos duos in numero & bis pri 
mum in primo &£cqua ci\ fy lla bi s / & qui funt 
anrefinefineeofinenifibis ibi paufet ►* II. 
funt.Fmis ipfe fi bis no paufat/&q retro funr 

mm *-.funt. 

Quinra regula. 
Ante fupremam fyllabam confice •— jj.duos 
poftirerum monofyllabam.Si anrequatruor 

erunt fyllabar/duo »*- .funtzSiquinqs. —II. 
unus &C m ~ .unus.Si fex duo »_< jj. 

Sextaregula. 
Item antemedia monofyllabaubiuox fufpS 
ditfinge ~~ .duos/&quotnbifyllaba:fup 
fun.t totribi funt ^-ji.Item finge »_]|.duos 
quordeeruntfyllabjtottibierunt mm .fub 
fequentes fedes duas ^-u.efTcdiximus. 

Septima regula. 
Pone radium maiorem torae fub calato nu 
meroscquato fyllabis tui carminis / rumcuc 



V 






ftigio enim uulebisqfifnt -n.&qui *--., 

quoc longrtfint &quot bteues fylldbff rxn* 
duas inLiifl-ercnces. . Ul 




Signat prima>feques prorcndir/fertia rardat: 
quarraqjfpondeus eft/quintacpdartylus eft. 






















I 



Octauaregula 

Acquafyllabas carminis cum digitis uthidi 
cuntuerfus. f \ 

x / 







Extremos bis fumeduos fine pollice primu. 
Dactylus eft finis/quicquid &C ante fuit. , 









A 










. 



• ' Quefitfedes cuiuscppedis. 

t Elinquebat uidte certiffima cuiufcp pedis 
fede.Eftigit certa fedes «n.qinta:fexta 
uero. „ M .urdiximus habitaindifTerenre,p 
longa. In quarruor aut pracedenribus (i funt 
oes. ^n.feu fpondei oes nulla eftfedis dubi 
tatio; Verum fi pmixri (unticix hxc loca quat 
tuorinhexamerro/in pentamerrp duo prima 
muadetis finnaccetus .pnunriatio/diphrhon 
gus/cVmaximepofirura cerriitimacuiuscp pe 
dis fedem difcernetiplurimis.In fecunda enf 
tVterria. —TT.fylUba neclongafyllaba necpo 
ficura quse illa elogec effepor.quare depofiru 
ris dicendm eft. 

Quidfitpofirura 

Pofituraeftduarupluriumueconfonantium 
coiunctio pr*cedete uocalem elonganrium. 

Degeneribus pofiturarum. 
Generaaurem pofirurarum funt quincpquaj 
fub hoc carmine corinenrur.Srat autem acro 
nitusqjherernecnauiraftipar.Autenimpofi 
tura efl: tota in principio prima dicrionis/cV 
runccu nil habeatquod elonget pofirura eflie 
non poreft.non enim ulla breuis uocalis prg 
cedit/ut Sr. Aut eft tota in fine dicrionis:cV 








,: 













H 








if 






tuncelongatpuecedenrem uocalem:utfhnr. 
Auieft tota rn mediodictionis;& ttic ctiam 
clongar ur actonitus. Aur e ? pars m finc pcarce 
dentis dicrionis &pars ipnncipiofubfequen 
tisi& tuncfimili modo elongac:ut cusqnAut 
efttota in pnncipio fubfequetis dicnonis/& 
tunc ur plurimum no eloganut nauita flipati 
Sed marcus dixitromanaftungis iota.Potes 
cx boccarmine colUgereq>diphtongus elon 
giniftaliqu.ido fequenreuocaU:ur(lancau. 
Icern qun.cti fua uocali fequete uocali cadac: 
ut atit actonicus.Item habes.h.no e(Tc Uttera 
fed afpirdcionis notarcu collifionem no impe 
diar:utibi cpb^ret.Iceqpuocalis uocaltcoiun 
cta fubutio fpiricu efticirur cofona:ur nauita. 

Deliquidis. 
Nora tamen qp.l.&.r.cum Uquefcut prseceden 
rcm uucalem breuem lunctafcum muca imme 
diate poft no eloganc.s.quocp fa*pe Uquefcir; 
ut illud/lbimus quefitum uerbu neipfi tenea 
mus.fonmdo quid ago da uenus cofiUum. 

Deduphs 
Duplasfunt.x.&.z.&.Lm medio duatum uo 
calium fi confona confici£ 






U 






Ad Iacobum Saluiatum» 
b Abes mi Iacobe quaiporui uel arteuel 
ingenio ihexametro &penrametro co 
ponendo perquirere: Tibicp recipiofipoeta 
tum autoritate&doctrina adcarmen uenies 
perfacile breuiqjte ipfum non ulrimurn inter 
poetas comperies. Vale. 

FinirlibellusPacificiMax.po.Afcutanidehe 
xamerro 8c pentametro componendo. 






Pacifici Maximi Poeta Afculani adeundem 
Iacobum Saluiatum kalen/iarum Rora. 

n Eque in hoc tibi necp in tebus aliis quas 
me fubire iuflens unquam noftra deenc 
induftria. Nefcio quid breue a me petieras ne 
femp longa dierum i nonis/idibus/kalendis/ 
l menfe omni habererur dimenfio. Feci quide 
oTnoinuirus hanc tibirotam:utdies omnes 
notare poflTis:facilecperia notatos percipere. 
Animaduerte kalendas a menfe fequeti nun 
cupati/Cellulam auc uacuam in febtuario i bi 












• ' 














fexto diem unii affumere feptimo decimoka 
lendas martias fignandum. 







Sctipfimus kalen.adufum uulgi/n5 ignoratite» 
quidper.c.notetur. 






\\\ 



cm 



8 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



16 












Eiufdem Pinfici.ad eundem Iacobum. 
£ym tecu difcuburffe uidi adolefcere auru/ar 
getii&ars f rnedm pofuifleMuflucpabiis quel 
lenc c^lari/moxq* qd qfcp cglauerar indicauir. 
Hcecquoqj tres rerum carlacores indicabir. 





Dato primo numum unurmfccundoduos 






1 













Tertio ucro rres. Demum colloca i medio ai 
fum/argentii &Cx$. Dein ponehumerunurr/. 
rum fupra decem & feprem.Qui auru cjelauf 
fumatex eo ranrundemrqargenru bis tanrii 
qui ueroses quarertantumr&innumerode! 
ctente fignatrice colloca/Siccp quod quifqj c 
ualerituidebis eueftigio) 








Impreflum Florenri* Anno gratfa. MCCCC 
LXXXV.pridieidusIulias 

■ Ofr • *- £t 







>OH •<: iV 






■ . . 



m 



I W 







<■'< 



cm 1 



7 



9 10 11 12 13 14 





























* 



cm 1 



7 8 9 10 11 12 13 14 15 









' 









cm 1 



7 



10 11 12 13 14 













cm 1 



J 



7 8 9 10 11 12 13 14 15