(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Facetiae"

!■;!¥ E 



~3E 

>UOB 

«ANTl 













^ i 










, 



■ 



























1 









K 



i*A 







iV 



\ 






'X 



• I 



c 




\K 






N 



* 








KV 







// 



(V 



* 










, <• 






■ 




cm 1 



6 



8 



10 11 12 13 14 15 



n 
3 



t\) 



OJ 



.d. 



Ui 



OY 



-J 




. j/5. 



Z. 






CD 



. 



\£> 



O 



N) 



LJ 



4^ 



<J1 



O^ 



// 



-j — 



co 



\£> 



o 



ho 







cm 1 



6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 



- - . 



• 



• 















6 



TTTT 
8 9 10 11 12 13 14 15 




/ 







Ex BibJiotheca 
quamifiooo. Voll. conflantem 
huicAbbauarS.GenovcfePanf 
Tcllanen-oleg.vitCar. Maurir" 
t-.TrLLi^Arch.ep. Rcrcenfis. 










cm 1 



6 



7 



B 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



f 



; ».vt*M»c -f <*•-;*-< v 






r 









J^Vjn fltrCfiiint 



M 








.',..'■ Ws/*, /^i-mtnUm / *>/«'*/ 









j 



iiii 



6 



7 



8 



10 11 12 13 14 15 



n 

3 



M ■ |P 


p^"^"*^^^^^""^""^""^"" 1 


■■"■"■"■^■"■■■■■■■■■H 










ro ""■ 


* 




w- ~" 






J 






1 












m ^ 






1 


i 




cn 1 








-J 








] 




,• 




■ 

co — — ■ 






1 






o — m 






^l 








1 

N) — m 








1 

(_o — B 






] 






M_3 

(ji — 1 






1 






=1 

M — ■ 






-§■ 




* 


■ 1 






M — 1 

^HJ 


■ 




PO — 1 

o ^J 






M 




* 








^B^^ 










' 






! ' 




POGIT FLORENTINI ORATORIS CLARISSlMI 
FACFTIARVM LIBER INCIPIT FELICITER. 

VLTOS FVTVROS ESSE ARBiTROIl : 
qui hasnoftras confabulationes: cumut rcsle 
ues & uiro graui indignasreprsehendac : tum.in 

ornatiorem dicendi modu:(X maiorem eloquen 
tiamrequiranr.Quibusego firefpondeam le/ 
gifTeme noftrosmaiores prudcntiiTimosacdo^ 
fiiflirnos uiros facetiis iocjs:6t fabulis delectatos.no reprahe* 
Cione fedlaudemmeruifle:fatis mihi fadu ad ifloru exiftima 
tione putabo.Nam qui mihi curpcclTc puce»hac inre: quado 

quide hac i cxteris nequeo:iliomimicacionefequi:&: hoc ide 
tepusquodreliquiincirculis &ccetu hominu cofabulando 

coterunc in fcribendicuracofumere^prasfertimcu neqj laboc 

inhoneiiusfir:&Iegetesaliquaiocudicatepoflitafficere.Ho 
iieftu eft em ac ferme neccflariu: ccrte quod fapientes lauda 
runt mente noftra uariis cogitationib 9 ac moteftiis oppncfla. 
Recreari quandoq? acotinuiscuris SCea aliquo iocandigenc 
readhylaricatemremiffioneqj conuerci. Eloquentiamuero 
in rebus infimis uel in iis in quibus ad ucrbum ucl facette ex 
primenda? func; uelaliorumdidarcfercnda qu^rere homi> 
tusnimiucuriofi cffe uideturSucenim quxda qux ornatius 
ncqueancdcfcribircuitarccefcndafinc queadmoduea pro* 
tukrunc hii qui in fabulatiombus cohciuncur.Exiftimabunc 
aliqui forfan hancmea cxcufatione ab ingcnii culpa eflc pro^ 

feda:quibus ego quocp a(Tencio:modo ipiieadeornatiuspo^ 
litiufcp defcribit quod ut faciant exhortonquo lingua latina 
ctia leuioribus in rebus hac noftra £tate fiat opulencior. pro 
derit eni & ad eloquctiam & do&rina ea fcribedi exhorcatio. 
Egoquidcexperiri uolui:an multaquxlatinsd/cidifficalter , 
cxiftimancur no abfurdc fcribi poflc uiderecur: 1 quibuscum 

nulIusornatus:nulIaamph'tudofcrmonisadhiberiqucat:fa 
tis crit ingcnio noftro fi noin cociohe omnino uidebuntur a 

mc refeni:ueru faceflant ab iftaruconfabidacionuk&ione: 

ftc cnitn cas appcllari uolo qm nimis rigidi ccnfores a u c acres 

a 2 



4 




3 



J 





1111)1111 1 1 1 M llll 


MM Mll II 1 1 1 llll 







7 



8 



BIBLIOTHEQUE 
SAINTE | 
GENEVIEVE 











exiftimatores retu exiftufit. A facetfs efifm 8C humaftis ficut 
lucilius a confentims 8C tarcntinis legi cupio.Quod fi qui ru 
ftitiores erunt non recufo quin fentiant quod uolunumodo 
fcriptoremneculpentquiadleuationem ammihocSi aditi 
genii exercicium fcripfit . 

De Caietano paupere naticlero . 

Aietani qui e plebe funt: ut plurimu nauigiVui&um 
C quaerucNaucIerus ex cis admodu paupencu ad uaria 

loca lucri caufarrelifta domi uxoie iuuencula & tenui 
fupelle&ileriauigafletrpoft quintu ferme annu rediit e naui 
cucftigioaduifendauxor&quannterimuiri reditu defpcras 
cu alio confueuerat domu proficifcitur.Ingreflus cu eam ma 
ioriexparteinftaurata inmeliufqiauda uidiflct admiratus 
uxorequfcfiuit quornodo domucula antea informisclTetp^ 
polita.Refponditftatimmulier fibiincareeius quiomnib* 
fert opem aci gracia 8C auxiliu affuifle. Benedicatur iquit uir 
deus pro tato hoc benefido erga nos fuo : uidens infuper cu* 
bile le&uq* ornatiore reliquamqj fupelle&ile munda ultra <j 
fcrretuxoriscodirio: quompercotatuseflct undeiiiaquoqi 
proucniflent K dei indulgcntia illa fibi fubminiftrafle afleue 
rauit:gratias ite uir deo cgit qui ca Iiberalis iti (c f uiflct ;codc 
modo8£aliisquibufdaquasnouadomi# infuera uidebatur 
cofpedus:cu largitoris aeimunificetia affuiflc diceret. Vircp 
ipfe tam profufam erga fc dei gratia admiraretur fuper ucnit 
fcitulus puer tricnio maior blandies ut mos cft pueroru raa* 
tri: cofpica n ti hunc marito fcifcitantiqi quifna puer effet fu$ 
etia uxor refpondit^Stupeti quarrenriqj uivo unde fc abfentc 
pucr proueniffet dei quoqj in co acquiredo fibi aftitifle gra* 
tiamulicr affirmauitttunc uir indignatus diuina gratia ctia i 
procreandis filiis fibi adeo cxuberaffe.Malas iam inquit gra 
tiasdcohabco agocpquitotcogitationesiufcepic de rcbua 
tneis.Vifum cft homini deu nimiu curiofum f uiflbqui ctiatil 
de comparandis fc abfente liberis cogitai ic, 
Dc Medico qui dementes 8t infanos curabat* 

Lures colloquebaturde fupuacua cura ne dica ftufti' 

p tia coru qui canes ac accipi « cs ad aucupiu alu n t: cum 



i 






■■I 



■ 



■ 



l\ 



paulus quidaflorefmnusre&ehosinquitrifit ftultusmedio 
Fanenfis.cunarrarifabulapofceremus fuicinquic olim ciuis 
mediolani^demenciu &. infano^medicus qui ad fc delacos in 
fra cercu tps fanados fufcipiebac*t:rac auc curacio hmoi: habc 
bat domi arcaJJC 1 ea lacuna aquse fecidas atq» obfcenas in qua 
nudosadpaluligabateosquiinfani adducebantur. aliquos 
ufqjadgenua:quofdaipguinetenus:nonulIos pfundius p 
infanisemodo-.aceos ta diu aqua acqj in cdia macerabat quo 
ad uidercnf fani. Allatus eft inccr ca^ccros quida que ufcp ad 
fcmur in aquapofuir.qui poft quidecim dics coepit refpiccrc 
accuratore rogarc utexaquarcduccrefJHchominecxemica 
cruciatu:ca tame condicioc nc aream egrcderetuncui cu die 
bus aliquot paruiflet ut uniuerfa domupabularct: ita uc ex> 
teriore ianuam no egrederetur.permifit rciiquis focius q plu 
res cranc in aqua refi&is paruic diligenter medici mandatis . 
Stans uero aliquando fup hoftiumeq? enl egredi audebat ti 
morc lacunas adueniente equeftre iuuene cii accipit re S£ duo 
bus canibus-.cx his qui fagaces dicuntur ad fe uocauit rei mo 
tus nouitate necp enim q ante in infania uidcrat tenebac mc 
moria:eu accefliflet iuuenis heus tu inqt ille aufculca oro me 

paucis:acfiIibecrefpondc:hocquouehensquid eft& quam 
obreiIfudteneo,Equuseftinquit&aucupiigratia:cumdein 

ceps hoc uero quod man u gcftas quid uocatut 8C qua in re il 

lo uteris.Accipiterrefpondit&auaipioaptus quequecfula> 

r um aut perdicu: tu alter hi qui te comitatur qui fut ayc & qd 

;pfunt tibi.Cancs ait 8C aucupio accomodati ad inueftigadas 

aues:he aut aucs quarii capiehdarum caufa tot res parasxu' 

ius funtpreciift in unuconferas torius annicapturaparu qd 

nefcio cum refpondifTet dC <j fex aureof tio excederent.fubdit 

homo que na eft equi canucj» 8C accipi cris imprnfa^nquagin 

ta aureorum affirmauit: tu iadmiratus ftulticia equeftris iuue 

nis.hohoinquitabihincociusoroatcp adeoaduola acequa 

medicus domu redeacmam fi hic ce copereric ucluci tnfanifft 

muomniuqui uiuantinlacuna fuacoiicieccurandu cu cetc 

ris mentecaptis atq? ultra oes ufqt ad meiitum in aqua funv 

ma colIocabit:oftcndit aucupiiporro ftudiu fumam cffe amc 

*5 



k 



















tiammifi aliquando 8L ab opulctis ST exercfcii caufa ffat# 
De Bonacri pigritantis difpuratione. 

Onacius adolefcens facetus ex familia Guafconu du 
b effemuscoftatieacmodutardefurgebat ele&o curti 

focii ea tarditateculparennquiduc ta diu in le£to age 
retpcrcontarentunfubridesrefpodit: Jitigantes difceptantef 
cpaufculto.Adfuntenunanemihicueftigiocu expergifcor 
due habitu muliebri follicitudo uidelicet dc pigricia quarum 
altera furgcrehorta£:&aliquid opis agere neq} diclc&o tere 
rc:altera priore increpas quiefcenduj aflerit : & ppter f rigoris 
uim in calorelc&ipmanendu indulgcducp corpis quieti neq$ 
femp Iaborib^ uacadu prior inftip rones fuas tuef ita vt cum 
diuti^difputec atcp altercetunego taq equus iudcx nulla 1 pte 
declinasaudiodifputatescxpcdrasquoad fincfma cocordcs 
hoc fit ut furgam tardius expe&ans litigii finem. 
Dciudeononulloru fuafu xjpiano fado. 

Vdcumcumulcihortareturadxpi fideegreillebofia 
i fua dimittcbat furdebat 5i plures ut ca daret pauperi 

bus qm fcdm euagelica fni am que effet ueriffima cen 
tuplueflerreccpturuspfuafusradead fidecouerfuse: diftri' 
butus Itcr paupes egenos.& mcdicos bonis idc p mefem hof' 
pitio cxceptus chonorifice a diucrds xpianis cum eiois blatt 
direnturdclaudareturfadwillctn quipcariouiueret expes 
ftabat 1 die centupli pmiflione:& th multos focietas cibandi 
hoiscepiffetiacp rarusihuitatorrepireturcepit hoad modii 
egere ita ut ei necefTe effet diuertere ad hofpitalc quoddam i 
quomorbocorreptitsadextremu uitedeuenit:cu fangiiisp 
pofteriora eff luerctrdifperas itaqj falute 8C fimul diffifus pofi* 
licirationis centupli ex anxietate quada aere queres ,egreflus 
eftle£tu ad fuccefluui uentris-in pratuupropinquu ubi cuco 
ftitiflet qucfitis poftegcftione ad tergeridu an in hcrbis inuc 
nir iuolutuiincurefertuIapidib 9 pciofisquarcdiQ:or faftus 
adhibitismediciscoualuit atqjdomo empta& poflcffioibus 
uixit poftmodu in fumma rertim opulentia.Cumcrgo dicere 
cur an o rmiibu s:ccce none uerum prediximus tibi dcum cetu 
plum 1 cddiuirum.Rcddidicinquic illc fed cn piiug ut ufcp ad 



\ 



/ 



^m 



ititcritum caccare fanguinem pmifit: dicku contra eos qui tar 
diin beneficio dando aut reddendo exiftunt. 
'De homine infulfo qui exiftimauit duos cunnos in uxore. 
Omo noftrisrufticanus 8L haud mulcu prudens:cn:te 
h in coitu miilieru rudis: fumpca uxorc cu illa aliqn m 

lco renes uerfo uin im uolucs nates in eius gremio po 
ftiiffet ere&otelouxorecafucognouicadmiratufcp poftmo 
du8£ rogasmuliere:anduoscunnos habereccuilla annuiffet 
ho ho inquit unus mihi fatis eft alter uero fuperfluus:tum ca 
lida uxor que a f acerdote parrochiano diligcbatu r: poflum 9 
inquit exhoc altero elemofina faceredcmus eu eccleiie &C ia 
cerdoti noftro cui hec res erit gratiflima & tibi mhil obent cu 
unus fufficiat tibi : affentit uir uxori 8f in gfam facerdons 8£ 
ut fc oncrc fupernuo leuarct.lgitur co uocato ad cena caufa 
cb expofita cum fumpto cibo leftu unum trcs mgrederentur 
ita ut mulicr mediaeflcfcuir anterioripte: poftenori alcer cx 
dono utcrcturtfacerdos famelicus cocupitiqp cibi auidus pot 
a»reditur acie fibi comiflam qua I rc uxor quoqj f ubmurmu 
ias ftrcpim quenda edebat-.tunc uir timens ne ptes fuas agre> 
dcretur:ferua inquit amice inter nos couenta 8£ tua portone 
utere mea inta&a relinquens:huic facerdos:det mihi gratiam 
deusinquitnam tuapuifafto ut bois tm ccckfte uti poflim! 
his uerbis acquiefces ftulr* illc qd ecclefie coccfferat Iiberc uti 

iuflit. De uidua accenfa Iibidinc cum paupcrc. 

Pocritarumgenuspeftimumeftomniumquiuiuant 

i cum de his femel in cetu me prefente exortus fermo 

effendicereturcB oia ipocritisredundaraquicumoV 
ffnitatum atcp honoru ambicioe ardeant tn fimulado ac diffi 
mulado agunt ut no fpote fed inuiti ac fuperiom pccpto hcv 
norcs affequi uideantuntum quida ex aftantibusdixiteos li 
miles paulocuida bcato quihabitabatpifis im*exeis quiuul 
oo apoftoli uocacur quoru cft cofuctudo fedcre ad hoftm do 
musnihilpetentes.Cuutnobisexponeretquis:is fuiffct ro^ 
garemus-.paulus inquit quippter uite fanaimoniajbtus uul 
lo coznominabatunfedit aliquandocuiufdam uidue ad ho 
Sium W fibi cibum pbebac in elemofyna': illa confpicat a fw 

a 4 








Vi/ 




t 




puis uirurerat enim formofus exarfic in paulum cibocB dato 
rogauitucpoftndierediiet fecuratura utbeneprandcret:cu 
f requens domu mulieris acceffiffct illc tande rogauic hofem 
utintus accederet ad fumendu cibum annuichicSc cu opipc 
re uentrecibopotuej farfiffet:mulier libidinis ipatiens uira 
ampledif ofculatur^afferens noindehabiturupriufqfe co 
gnofcat llle relucrati fimilis ac deccftans mulieris fruente cu 
piditatc.cum ilia obfcenius infrarec candeccdes uidue impor 
tumtati poftea q ihquit tacum malu patrarccupis:teftor deu 
tuu opus ent ego pcu! a culpa abfiim: tu ipfa inquit capc hac 
maledicTa carne:ia enim uirga ereda erat 6C ipfamet uterc ut 
Iibet:egocnimea"hodicminfmetanga itainuitus mulicrcm 

rubegic:Iicet ppterabftinctiamnotaneercccarnefua cotum 
peccatum tnbuensmulieri. 

De equeftre palleato. 
Bam femel ad pontificis palatiu tranfibat quidam e 
1 noftns palleans cquefter 8i forfan implicit* cuvis huc 

quifpia cu detccTo capite reucrcretur: no animaduer' 
tit eps:at llle fupbia autarrogantia fadu cxiftimashicinquic 
aimifuimedietatencquaqrehqtdomutotueni fecu deferc 
ligniticans eum effc afinum qui f e reucretibus no refpoderec. 

DicTuna Suchari. 
ErambuJantes aliguando urbem uir facetiffimus om 
p nium qui uiuerent Sucharus: egoqj peruenimus ad 

locum ubi celebrabancur nuptie poftridie qua fponfa 
domumuenerat:ftetimuspaululuanimireIaxadi gfa refpi' 
nentes una pfallenres:uiros acmu1ieres:tu fubridens zucha^ 
rus iiii inquit matrimoniu cdfumaruncego iaparrfmonfu co 
fumpfi facetein feipm dixic:q ueditis paternis boispfimoniu 
oe comcdendo Iaudedoq? cof umpfcrat. De pnetore. 

yida'iturusflorcntiaptor:qua dic urbeintroiit habu 
q it de more in maiori templo coram prioribus ciuitatis 

fermonelongumfancSimoIcftuma ordiriinfua co^ 
mcdatione ccepit fe fuiffe antea roma: fenatorem ubi quicqd 
ab fe ltemq? ab reliquis in fua' laude honoreq? dicTiim faafiue 
extiterat plixo fermone cxpIicauit.Exitum deinccp» cx urbe 



4 






v 1 




t\. 



comitatumcp reccfuit:primo dic futrium eotulifle fc dixit & 
quseibi fe a&a crant fingulatirmtum dictim quo I Ioco hofpf 
tionc firilTct ac quicquid ab co geftum quacp de rc dtet naiv 
rauit:plures horc hac in oratione tranfierant:& nondum pcr 
uencratfcnasrcum omnibus fermonis odiofilorigitudoinfe 
fa cet neq? finis fieretdiccndi. Videretur auteille uniuerfum 
dicinhis fabuliscofumpturuscum ianoxappropinqretrtum 
unusexaftatibusiocabundus adaureptorisaccedes:dnein 
quit hora ia tarda e fuftinetis iter oportet:na nifi hodie flore* 
tia intraueritis cum hodicrnus dics fit tiobis coftitutus aduc 
niendum:officium hoc amittetis:hoc intelle&o ftultuf homo 
acloquax tandem retulit fe florentiamuenifle. 
De muliere qua* uirum defraudauit» 

Etrus qdam contribulus meus-.olim mihi narrauit fa' 
p bulam ridcndam & uerf utia digna muliebri. Is re ha> 

bcbatcufaeminanuptaagricolashaud mukum pru' 
dcnti 6C is foris 1 agro fcpius ob pccunia debitam pnodabat . 
Cum aliqn amicus intraiTet ad mulicre uir infpiratus rcdiit \n 
crcpufcuio tumiUafubitocoIlocatofubtus lc£tum adulte^ 
ro in tnaritum uerfa grauitcr illum icrepauit:q> rediflet:a(T<v 
rensucIlceumdegereincarccrib 9 :modo inquitprsetoris fa^ 
tel Jites ad te capicdumuniucrfa domumpfcrutati funt: ut tc 
abripent adcarcerecum d/ccrem te foris aormire Colitum ab 
icruri t cominantes fc paulopoft reuerfuros.Qua^rebat homo 
pterritus abeundi modum.fed ir. porae opidi claufc erat tum 
mulier ^d agis ifcelix fi capis a&um e.Cum illc uxoris cofih> 
um tremcns quzererctrilla ad dolum p mpta afcede inquit ad 
hoc columbarium.-eris ibi hac no£fceego hoftium cxtra con> 
cluda &remoucbo fcalas nc quis te ibi ce fufpicari queat.IIIe 
uxoris paruit cofilio Ea obfcrato hoftio ut uiro facukas egrc 
dicndi no eflet amoris fcalis hoiem ex ergaftulo eduxit:qui fi 
mulansli&orcspratoris iterum aducifiemagna cxcitata tur 
ba mulicrc quocp p uiro loqucreingente latenti timore fncuf 
ftt:fedato tame tumulto i le&um ptc&i ea node ueneri ope 
ram dederuntuiirdelituitinterftercora &coIumbos. 
De facerdotc folcnnitatcm palmarum ignorantc. 










1 










Elhim oppidum eft i noftrfs appenini moribus ad mo 
b dum rufticanu:in co habicabat facerdos rudior arqj 1 

do&ior incolis:huic cum ignoca clTcnt rpa anniq) ua^ 
rierates:nequac|idixit qdragefimapopulofuo, Venithicad 
terra noua ad mercacum fublato ante folerinitatem palmaru 
cofpe&ifcpfacerdotibusoliuarum ramos ac palmulas in dic 
fequentc parantibus admiras quid na id fibi ucllet: cognouit 
tuc erratu fuu 8i qdragefima nulla obferuatioe ftioru trafifle 
Rcucrfusinopidu & lpferamospalmafqnnpofterudie pa^ 
rauitquiaduocata plebiculahodieinquitcfVdies quo rami 
cliuaru palmarucp dari ex cofuetudie debet:o&aua die paf' 
ca erit:hac tm hebdomoda agcda c penitent iamcq? longi^ ha 
bemus hocano ieiunuucuius rei cam haccognofcite « Carnis 
priuiu hoc ano fuit tardu ac lcntu # ppter frigora & difficub 
tateitineruhos motes nequiuic fupareudeoq? Kqdragefima 
adeo tardoacfelTu gradu acceflit ut iariilapliusq hebdomo 
da una fecu feranreliquis 1 uia relidis: hocergo modico tpe 
quo uobifcu mafura e:cofitemini & peniteciam agicc omhes. 
Dc rufticis nunciis interrogatis an uellec crucifixum uiuii 
ucl mortuum ab opifice. 

XhocqdemopidomifTifunt quidaaretfuad emedu 
c Jigneum cruciffxu qui 1 eoru ccckCia poerct dedudi 

aa htvoireru opificc qucda cu rudes & ueluci ftipites 
eflet opifex rifus mareria audftis hoi b* qrens:uiuu ne an mor 
tuutfi crucif ixum uellcc poftulauit: illi f umpto paulo tpis ad 
cofultadum fccreto collocutfcdemum rnderunt (euiuumalle 
nafiVo mofuo populonoplacerctfeillueueftigiooccifuros 
Di&um coci duci mediolanenfihabitum. 

Vx mediolani fenior princeps in oj b 9 rebus elegaririe 
d fingularifhabebat cocum cgregiu que ufq* ad gallof 

ad perdifcenda obfoniamiferat:bclIoqdingens cum 
florctinisduxhabuincueialiqn no faris,pfpernunciusadue 
nitfet admodumturbauitducismetemoblatis poftmodum 
ad menfa epulis faporesnefcioquoscum dux IprobafTenepu 
lasinfuperutnoritecodirasefTet afpernat 9 accitum cocum 
ueluti igharum artis afpcre increpauit: tum ille ut erat Iiberi 






orin Ioquendo.Siflorentini inquittibiguftu atcj? appetitu 
auferunt quc mca eft culpa:8£ cibi enim mei fapidi fut Stfum 
ma arte copofiti:fed tenimiuconcalefaciunt & appetituau-' 
fcrunt florentini:rifit ille ut erat humaniffimus coci f acetam 
in refpondendo ltbertatem. 
Eiufdemcoci didtum ad prelibatum principem. 

Dem cocusbello infup uigente iocatus ad menfa du*» 

i cis:cu uideret eu anxiu atcp afflicTu curis no miru efle 

iquitillutorquerinaduoimpoflibilia dux conatur: 

nnunehabeatc6finia:alteruutpinguereddat:fraciTcubarba 

uarchomine opulentu fumacg cupiditate flagrante:hoc dico 
pftringens S£ dominadi appetituducis Imoderatu 8C francifd 
lmmenfamopum atq? ambitioniscupiditatem. 
Petitio eiufdem coci ad eundem principem. 

S ipfe cum mulci peterent uaria beneficiiloco fummo 

opere in cena duce rogauit ut fe afinu f aceret miratu f 

dux quid fibi ea poftufatio uellet:cur fe afinuq hoiem 

mallet.Atquioesuideoinquitille:quosinfublimeextulifti: 

quib* honores & magiftrat* dedifti fupbia & faftu elatos 'atqj 
infoletes euaiifle afihMtaq» ego quocji afinus a te fiencupio 

De Iannoto uicecomite. 

Ntoniuslufcus uir facetitfim 9 acdo&iffimus:cu eino 
a tus quidam litteras apud potificem expcdiendas obtu 

lifle t atqj ipfe certo in Ioco corrigere a rcp emenda iul' 
fiflet.llle autc poftridielitteras eafdcm retuliffet ueluti emen 
datas ihfpeftis litteris tu me inquit.Iannotu uicecomtte for^ 
fanputafti:cuquereremus qnidnahocfibididtumuellet lan 
notus ait olim prctor fuic nofter Vicen n nus homo bonu s fed 
corpore & ingenio craflb.ls fcpius aduocato fecretano man#" 
dabatfcribicpiftolam adducem Mediolani feniorem q ua ' 
rumparticulam^quandamipfedicTitabat que fpecTabat ad 
cercmonias uerborum reliqua committebat fecretano fcmo 
ri qui afferebat epiftolam poftmodum fcnptam eam. laiv 
notuslcgendamfumens ftatimque epiftolamueluu mcon^ 
ditamatcBineptamincrepans non bcneeftaiebat pcfgearcp 
emenda . Secretarius qui patroni fui ftulticiam noftec : 







— fH 

— °J 


1 




1 


— O 

= CN 


^B 




■ 


= <J\ 

— i-H 


■ 


= CO 




j 1 


= r- 

— i— 1 






1 


= vo 

"iH 


■ 


= m 

— t-H 






■ 


— i-H 




B 


= m 

— i-l 



CN 



o 



CT\ 



Qj 



r- 



V£> 



LD 



■*=r 



ro 



tN 




7 



8 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



n 

o 















llll llll 


llll llll llll llll 


llll llll llll llll llll 



15 










1 










I 





&morespaulopoftreuertensat eadeeplamnihilo mutatam 
fcrens 8C corrcxifle fe 8C refcripfifle dcebat quam cu illc tan^ 
Ieaurusinmanusfumeretinfpc&apaulu epiftolanuc bcnc 
fe habet inquit:uade 6C obfigna atcp ad duce deftina hoc om 
nibus epiftolis fuis facereconfueuit. 

Dc futore quoda uicccomitis per ufam comparationis. 
Ommiferat olim Martinus pontifcxAntonio lufco 
c litteras quafda cof/cicndasrquaf cu poftmodum egi( 

fetiuflitpontifexillas Iegendas quocpdefcrriad qn 
da amicu noftru i quo plurimu f idebatJIIe aut q paulu eet iri 
cena cocalefadus a uino If as penitus improbauit & aliu { mo 
nu coponi iuflit: tunc antoniusBarthoIomeo de bardis q adc 
rat : faciam inquit in Iittcr js mcis quod olim futor in farf itio 
quodappcllantloannis galcacii uicecomiris ♦ Qas antequa 
edat ucl bibat redibo & littcrc bcnc crunt s deindepcrcotanti 
quidnamhocefletBartholomeoIoanncs Galeatius uiceco^ 
mcs inquit Antonius patcr fcnioris ducis mcdiolani crat uir 
magnuspinguisfuuiubcbatquemacritcr redargues aicbat 
fecifle illum 8C corpulentus.Is cu fepi^ muko cibo & potu uc 
tre farfiflet poft cena cu iret cubitu uocari ad fe f utorem fibi 
f arficiu nimis artum:madabatc£ ampliari nc fibi eet moleftu 
fa&u erit aiebat futor ut iubcs cras optimc crit: dcinde accc 
ptam ueftempicicbatadptic&nihilimmutenscu dicerentce 
tcricur noamplias ucfte hancque nimiu uentredomini ur^ 
get:hiccrasinqtcudominuspoftgeftiohe furrexeritac ierit 
caccatu ueftiseritampliffimatmane portabat farfitium quo 
iUeindutonuncbenccftdiccbat:nuIIoinloco mc offendit. 
code mo antonius epiftola fua digefto uino pfacitura dixit. 
Querimonia fpolii caufa ad f acinum canem fa&a. 

Pud facinum canem qui fuit uir crudelis ac dux pre^ 
a cipuus in hac noftri temporis militia quxrebatur qui 

dam fe fpoliatum clamide in uia a quodam fuo mili 
tc:hufic intuens facinus ucftitum tunica bona quefiuit an il 
Iamcumfpoliarcturgcftaflet:cumiIIcannucrct. Abi inquit 
hic quem dicis tc fpoliafle ncquaquam ex meis militibus na 
nullus mcusunquamtibitam bonam turiicam reliquiflet. 






ExhortarioCardinalisadaitnigerospontifias.- 

Ardinahs hifpanicnfis bcilo qd co au&ore geftu eft lft 
c piceno ad ucrf us pocificis hoftes:cu. ahquado ad aciem 

uentu eflet in qua uiccre aut uinci cos qui potificc fe' 
quebatur necefle erat-hortabaf militcs ad pugna plunbus ucr 
bis aflercs qui i eo plio ceddiflent cu deo.8c angchs tjaftturos. 
peccatom eni omniti uenia jjpofita occumbentib* aftirmabat 
quo morci fc alacriusofferrec.Hisexhortarion>b'ufus. .excej 
dcbatpugna: tiicunusex aftatib* militibus.cur tu iquitnoK 
ad hocpradiu una nobifcvi accedts: Atille tcpus pradii nondu 
eft mihi inquit quonia nodu efuno . 

Patriarche Refponfio. - .. - 

Atriarcha Hierofolymitanus qui cacellaria apoftohca 

p regcbat: couocatis aliquado in urbc certa ob caula dil> 

cuciedam aduocatismonnullos ncfcio quid ucrbis acri 

ter caftteauit: huic cu uftus pcetcris thomas biracus Iiberi» re 

fpondiflet ucrf us in eum patriarcha inquit malu caput habea 

at ille uterat hopmptus ad laceflcndu acpfacctus jefte lqmt 

ac ueteloqueris: nihileni uerius poc dici na fi bonu caput ha 

feere fatis mcliori loco rcs noftrae eflent necp hac opVflet cotro 

uerfia: te izitur ipm culpas ait Patriarcha-.tu iUc no rne inquic 

fedcapucrcprajhcdo.-facete i ipm qui aduocatisoib*peracpa 

triarcha lufit qui cfuro paulu capite exiftimabatur • 

De Vrbano Ponrificc vi. 
Lter Vrbanu olim fumupotifice fextuleuiterpftrixir. 
» na cu illc ncfcio quid acrius a potificc cotchderec malo 

capite es inquit Vrbanus.Tum ille hoc idem inquit 6£ 
Ac te uulgi dfcunt homines pater fan&e. 

Dc Sacerdote qui loco ornatus capones epo portat. 

PifcopusarerinusAngelusnoierquc nouim 9 aliquan 

c do couocauit ad fiftodu facerdotes fuos pcipies utqui 
ab'quacudignitateeflentcucappis6icottis:futeni he 

ueftcs faccrdotales ad firiodu yflcifcerenf .Quid^ pftitcr cui 
hsec ueftimeta deerat mceft* domi crat ignoras unde na ea fibi 
pararet.huc ccgiubudu uulcu dimiflb cofpicaca anolla qua 
domi n utriebat cu quarfiflec merori* caufa dixit fibi cu cappn 














Mll llll 









cm 



4 



6 



y 



10 



li 



12 



13 



14 



15 



■i 





















/ 



II 1 



«cottis fcdm epifcopi edicH eundu ad firiodu efle. Atqui i 
quic o bonc uir no reae.uini madati huius cognouiftf: no cnf 
-g&H# cottas fcd cappos coccos eps poftulac qui c bi fun 

nc Siff h - cd1 '^ faCe L d °- S mul ' eb ' c « *cu capo 
cs coaos defercs opt.me ab cpo fuit fufceprtquip rifu recu 

hc huc facerdorc folu reeT:.?q cxteros ed&i fmam cSgnouiffe 

N curia romana utplurimu fortuna domiriatuncum 
» perraro locus ffc uel f ngenio ud.uircuci fcd ambicioe 

.,kf« * ,m i*. ortun 'raccparat.ur omnia ut de numis filea:qui 
«biy rcrraru .mperarea.idecur:amicus quidam quisgre fere 
bac p. jeferri fibi mulcos dofttina 6C pbicace infct lores* aua-rr 
batur apud angeloccu cardinale tal SSS 

EfffiSS 6 * CC? POftp ° ni hiS * m i 1Ia in rc fibi P arcs rf&nl- 
t,rn S m 5 P ft » dla /°memorauic:& in difcendolaborcs: cu pm 

Softrini a n c ^ cnda «"*«»« «rd.nalis:hfcfcfencfa fnquic K 

uaca fi S?£ l?T° fUt ^ ^* ^ uod C P S ad ^cendum ' 
uacafiuisponc.ficiaccepci.seffe. Dc mulicre f renetica. 

Vl.er ex meo mumcipio cu uiderccur frenecica duce' 
tn batur auiro&generc|>ximfsad,fatidica-quanda cu> 
k™ a r US °P C c "ra/«ur:cu arnu fluuiu traTitur m ulieri tw 
pra dorfum boi s ualfdforfs impofuMenc.ccxpitilU eueiii^io 
SSSSHZ l miksco ™\?™*8™ ucce clamans egotn, 
3 mn£ p w C T S uelIefuci ri ^bus uocibus dm cxpf, 
f cmorbi^uifcrcbacfcemmaadcoemiifumcffufusut una 
SSffi? a 9 ua / ad ««^unc ndences ^oes cu infanfa: medela co 
gnouifTent no cgcopus lncantacidfbus affcruncfcd coicu ad 
famtace rcfncucnda: 8£ in uiru ucrfi tu inquiuc optimus uxo 

i!^ orci S- Rcd ^ nc ^ lsfg J , ' turilIis cu uir uxorc c °g no ' ' 

VilIctmcspnft.narcduDhxcadmuIieruinfaniamemedela. 

^cmulierefuprapadumaftance. 

d f^ C ^, tndbuS fe , rcbacUr ;nauieula ferrariam una cu ' 

ccrcis cur.al.bus duannulieres ex his qus fcruiuc indi 

* , g e ntibus.TummuIicrquxdamfupiapadumaftan« : 
feminasconfpicatainfupe^ 



V 



*■ .■• 




cm 1 






6 



7 



8 



: < 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



H 



■■ 



rftrirts uobis ftrrarie defuturascucerte plurcs mucniuiitur 
hic mererrices q uenetiis pbc mulicres. Dc abbate feptimi. 

Bba s fcptimi honio corpulctus & pinguis uefpcn flo^ 

a rentia pfteifces inrcrrogauit rufticu obuiu an pot ta fe 

jngredicxiftimaret:intellcxitabbasanputaretfcper 

ucntr.ru in urbc antequa clauderctur porte.We ucro in pinguc 

dine iocatus a tcp inquit currus fcni nedu tu portam incrohet 

Ciuisconftantiefororcuiusgrauidaerat* 

Obilis eps cxbritaniis ad oftcndendum q tunc multi 
n requireDantconciliiconftantienfisIibertatemin ma 

gnoprsclatoruconucntuhocattulittcftimoniurfuif^ 
fc ait conftanteciuc cuius foror innupra grauida fa&a erat. 
cum fratritumoruentrisinnotuifTctacceptogladio quidid 
cfTetaut undeidpdiflet quxfiuit pcuffon fimiKs.Tumiuue 
niscxtcrrita idefi~eaitconciliiopus:feq}exconciliopnegnan 
te hocintdle&o fraterconcilii metu ac rcuercntia forore lpu 
nita rdiquir.Cu CcEtcri aliaru rerti libertatc qrcret ille ptulit li 
cetia futuendi. Sigifmondi imperatorisdiaum. 

Igifmondus quoq* imperator cuidam coram eo qucrc 
f ti conftanticE libertatem non eflcratqui inquit nifi hic 

fumma eflcclibertas tu tam libereminimeloquercris: 
libcrc cnim loquimagnc Jiberratis cft fignum. 
Didum facerdoris Lavrcmii Rcmanu 

Va dic Angclotus romanus fa&use a potificc Fiigc 

q niocardinalis:quidalaurctiusfacerdosurban°domii . 

rediithilarisapplaudcstotufc? I rifu aclctitiacffufus 
cu rogarct uicini quidna fibi obt/giflet noui q> ra let 9 Kalacris 
eflecbene i quit c magna f fpc fum pofteaq dcrnetes atq? Ifa' 
nicardinalesfiericccperuntcu Angelotus amcntior me fit 
cardinalemme quoq?cfle futurum* 

ConfabuIatioNicoIaianagnini. . . » 

N hac fermc fentetia Nicolaus anagninus focat^eft i 

i pontificeEugcniuquedicebatplurimuflulfis &inff : 

piccibusfauerc:nacueflcm 9 copluresuariisdc rebus , 
ut fit in palacio cofabulaces:quida iniquitate fortunse maxf 
mcaccufabat: quaercbaturcy ea reb* fuis admodu aduerfam* 



« 










\i ' 





Tumhicolausuirdoainimusifcdingcfiio ificottahti &pn 
caci Iinguamulluseftomnium qui uiuac inquic cui magisq 
tiiihi fortuna fucritinimicamacumhoctemporcfitftulritiiK 
regnu:in deuqj omnes fcrc amentcs atqj infanos. Angelocu 
quoqt nouimus inter cos ad amplas dignitatcs acqj officia cx 
tolIuFgofolusrelidusfumcxomniudcmetiu numcro: cui 
nihil cdcedicur hoc mihi folius accidit malignitatc f orc un r x. 

Dc Prodigio . 

Onftra hoc arino plura diucrfis in loris natura cdidit^ 
tti In agro fcnagalienfi in piceno:Bos quzeda (crpente pc 

pcritmircmagnitudiniscapitccrac groffioriq fitui' 
tulucollo Iongo admcnfura ulnc:corporecani firnihs cerctc: 
Slongiorehuncedicucubosconuerla: rcfpcxifTet magnoq; 
mugitu cdico cxtcrrita aufugerc uellet:ere&us ferpes iiibito 
pofterioribus cruribus cauda circundatis ad ubera os admo> 
uitttamdiu fuges quoad Iac incrat uberibus:deinde bouc re> 
Ii&a ad fyluas uicinas aufugit. Vbcra poftmodu QC ca cruru 
pars qua ferpes cauda tetigcrat ueluti adufta nigraqi diutius 
pmanfcrunchoc paftores nam in armento bos crat-.fe uidiffc 
affirmarunt.Bouem quoq» poftea uiculum peperiiTc : idqj cx 
littcris fcrrariam nuntiatum . 

Diftum Magiftri Hugohis Sththfy . 

Ir ifignis Hugo fenefis mcdicopt nff reporis mihi quo 
u q» rcculic natu f erariaz cattu bicipite feqi id cofpexiffe. 

Dc Monftro . 

N agto qu oqj paduano mefe lutrii coftat fiatu cfTc ut 
i tuluduobuscapiribus unico corpore pofteriorib*an 

terioribufqj cruribus duplicatis Jra ramcn uc effcn c co 
iun£h:hoc monftrum quidam ad quaeftum circunfcrebanc : 
inultiqj id uidifle affirmabanc ♦ 

De Monftro . 

Llud infup cofiftac allata ciTc feraria imaginem macini 
i monftri nup tn iittore dalma rico inueti : corpore erat 

humano umbilicotenus: dcinccps pifcis ita ut iferiot 
pars qua: in pifce definebat elTet bif urcatatbarba crac prolixa 
duobus can^ cornibus fug auriculas eminecibus: grofTiorib* 



* 



■■■ 






mammisorelatomahibusquattuortm digttos habccibus a 
manibus ufcp ad afccllam acqj adimum uencre:ale pifciu pro 
tendebantur quibus adnabat*Captuhoc pafto ferebarit-.Erac 
| plures fcmine iuxta littus lauantes lineos pannos ad unam 

caruacccdcnspifcisicibiucaiuntcaufamulicremahibuscom 
prehcndit ad fe trahere conatus:illa rclu&as & erat aqua mo^ 
dicamagnoclamoreauxiliu ceteraru implorauit. Accurretcs 
quinq* numero monftruneq* cnim 1 aqua rcgrcdi potcrat f u 
ftibus 6ilapidibusperimut qdin littus abftra&u haud paruu 
terrore afpicientibus pbuit:erat t corporis magnitudo paulolo 
gior^ampliorqj forma hominis:hancIignea ad nos fcrrariauf 
q? delatacofpcxi cibi gratia mulicre coprehenfam argumento 
fuerepuerinonulli quicudiuerfis teporibus ad littusjauadi 
caufa acccfTiffehtmufq poftea compcrti funt quos poftmodu 
ab co monftro captofqj crediderunt* 

Facctia hiftrionis ad bonifacium papam. 

Onifaduspontifcxnonusnatione fuit Ncapolitanus 
b cx f amilia tomacelloru:appellacur aiit uulgari fcrmo 

nCtomacclli cibus fadus cxiccore fui fic admodu con* 
tritoatqi inmodupiliinuolutointeriorepinguedie porci: co 
tulic bonifacius fe pcrufiu fcdo fui pontificatus anno: aderae 
aut Cecii fratres 8C affincs ex ea domo per multi qui ad cum ut 
fic confluxerant honoru ac lucri cupiditateJngreflb Bonifa^ 
cio urbe fequcbatur turba primoru intcr quos fratres crant X 
cctcri cx ca familia quida cupidiorcs nofcendoru hoium quc 
rcbantquinameflcnt quifequeretundicebatiunusite alter : 
hiccftandrcastomaccllus:dcindehicloanestomacclluscum 
plurcs deinde tomaccllus nominatim recefedos ^Tum quida 
facct^hohcp magnu nempc fuit iccur iftud inquit cx quo tot 
tomacelli j>dieruc8Ctam ihgentes. 
Dc facerdote quicanfculum fepeliuit, 

Rat-facerdos in tufcia cjuidam rufticanus fcd admodu 
C opulentus hic caniculu fibi caru cu mortu* riTet feperf 

liuitincimiterio.Senfithoceps&in cius pecunia ani 
muintcndcns:facerdotcmuelutimaximicrimihis rcrum ad 
fcpuniedu uocat:facerdos qui animu epi fatis noucrat: quin 

b 



i 



11 

B 


1 1 II II llll|llll 

21 




— o 


^^H 


= o\ 

— iH 


■ 


co 

— tH 

— r- 

— <H 




— \o 

— iH 




= lt> 

— tH 




— *& 

— iH 


1 


— iH 


I 
■ 


= (M 
— tH 




= i-H 
— rH 


1 


= O 
iH 


1 
1 


~ — ro 


M 


=— r- 




=— K& 




=— m 


1 I 


= — ^ 




=— f> 


H 


^— Csl 




^— iH 



- 




















■ 




«juaginta aureos fecu deferefis ad epm deuenft qui fepultura 
canis grauiter accufansnuflitadcarceres facerdoteduci : hic 
uir fagax:o pater inquit fi nofceres qua prudentia caniculus 
fuitnon mirareris fi fepulturainter homines meruit.Fuit eni 
plufij ingenio humano:tu in uita tum precipue 1 morte:quid 
namhoceaiteps:tcftamcntuinquitfacerdosinfine uite co 
dehsrfdenfc^egeftatctuatibiqiunqLiaginta aureos cx tefto 
reliquit quos mecu tuIit*Tum cps dC tcitamentu & fcpultura 
coprobansracccpta pecunia facerdotem abfoluit. 
De tirano qui homini pccuniofo cas iniullas iniecit. 

Omo admodu pccuniofus crat in piccno in opido Ci 
h gulo nomirietaudiuit hoc tiranus loci atqj ad cripien* 
dosnumosanimumadiiricns qucfiuit occafione cn> 
minis qua illi pecunias auferret:uocato ad fe uiro dixit illum 
criminc lcfc maieftatis rcu teneri:cu nihil contra cius ftatum 
flutdignitatcm fe faftucontenderctpcrftabat tirannus affe^ 
rchsiUumcapiteeffemul&andu:homoinfons quidna tande 
cgiffct cu poftuIaret.Hoftes inquit meos ac rebcllcs qui con/ 
tra mc confpirarut domi abfconditos tcriuiftufcnfic tandcm 
illc fuis numis infidias parari. Males igitur uitc qua pecuniis 
parcere.Vcrueft inquit qd ais mi dominc: fed deftina mccu fa 
tcliites tuos ego hoftes il Ios ac rcbelfes tibi fta tim comprehen 
f os dabo.Miflbs itaq? Ii#orcs domu ad arcula.in qua pecunia 
cratfecuduxit:eac$apcrtacapitehosinqukeueftigio: hi fut3 

cni no folu domini fed mei quocp hoftes accrrimi ac rcbcllcs: 
quibus delatis ad tirannumhomo penam omncm euafit. 
De religiofo qui fermoncm habuit. 

pidum cft in montibus noftris:in quo multf ex uariis 
O Ioeis ad diem feftum eonucnerat:erat enim celebritas 

fan#i Stephani religiofus quida erat habiturus dc mo 
rcfcrmone ad populucum hora effct dici tarda facerdotcs au 
temefuriretiiererenturcp Iongitudinefermonfs. Afcendcn^ 
ticp fuggcftu religiofo unus &C item alter ut paucis loqueref 
in aurcm hortatifunt.IIIe fc exorari facilc pafTus ac prelocut* 
c~ ueda put confueucrunr: fratrcs mci inquic anopreterito cu 
hoc sn loco uobis afiantibus uerba facerc dc fan&itatc uita QC 






; 



w 









I 



rairaculis hui 9 fan&i noftri:nihiI ptermifi eoru qdillo uel au' 
diui ucl fcripca in facris libris reperiuntunqueoia uos crcdo 
memoriatenere:poftmoduuerotunihil noui feciflc nihilqj 
amplius de co fcriptu rcpi:figno igitur crucis fa&o dicitc con 
fiteor& reliquaq fequutur &itaabiit. 
FacctilTimum coniilium Minacii ad rufticum* 

Vfticus cum caftancam arborcm ad excuriedos frud* 
r afcendiflet decides ex ca coftam pc&oris cffregit : ad 

hunccofulanduacceffitminacius quidam homo per 
facetus:quiinterloquendudaturu fcnormamilli dixit: qua 
fcruatanunqcxaiborccaderctruclle hocantea Iquit egcrc5 
fuluilTcs:attamen 6C 1 futuru poterit prodefle:tu Mjnaci 9 fac 
feper inquit ne fis celerior in defcenfu q 1 afcefutfed ca q afcc 
dis tarditatc defccndas hoc pa&o n uq precipite te ages. 

Eiufdem Minacii refponfio. 
i Dcm Minacius cu aliquando nonullos numos & ue> 

ftes ad talos egenus cni erat Iufiflet:flcns ad hoftiu ta 
bcrnecuiufpiafedebat:uidensmerenteflchteqi amicus quid 
naefttibiinquitmhiiminaciusaitcurna crgofi nihU habcs 
plorashocfoluquianihilhabeoinquit.admiratus ille quarc 
crgo fi nihil habes ait Iacrimas ob hanc ipfa caufa refpondit : 

quonia nihil eft mihi:alter nihil fibi ee caufa curploraretintcl 
ligcbat:alternihiIfibircIiquiimfupcrefTcaiudopJorabat. 
Dc paupcre monoculo qui frumentum empturus crat. 
Empore quo florcntie fumnae aliquado erat anno rie 
t charitas acceflk pauper lufcus ad foru queda fcxtaiia 

frumcnti utdicebat cmpturus:rogauit huncin forop 
con tantcm predu quidcalterfupcruenies:quanti fcxtarium 
frumentiuenderetur hois oculotnquit conftat : def ignans 
hisuerbisannonecharitatehoc audiens fcitulus qui aderac 
puer cur tu ergo ait ram grande facculu portafti cu rion anv 
plius qua unu iextarium poflis emere. 
Vir qui mulieri dum egrota effet ueniam poftulauit. 

Onfolabaturuxoremuirqueaducrfa ualitudine du 
c cm fuum obibat: mcmorans omnia boni mariti offi> 

cia fibi in uita prcftiriffe: ueniamc|l poftuiansfi quid 

bz 



1 




^H 














— 


^^H 




H 






— 


I 




■ 




1 




^v 




H 




1 
















! 








I 










unq ad ucrfus eam inkp eg;ffet:neq? tter cctcra fe ait omiufle 

unq qtu debitum thoro preberet eo excepto tpe quo illa non 
re&e ualeretmecoitu fatigaretuntumulierlicetmorbo gra^ 
nis hoc inquicper fide nuq parca nequc remitta tibimullo eni 
tepore adeo ihualida atq? infirma extiti quin comodepoiTem 
refupina iacere:danda cft igitur uiris opcra ne hoc uenie gc/ 
nus ab uxoribus implorent cum ricenegaripoflit. 

Dcadolefccntula que uiru deparuo priapo accufauit. , 

Dolefcens nobilis 6i forma infignis duxit uxorcm fili 
a am Ncrii de paccis equitis florentihiinter cctcros fuc 

etatis egregii 8C preftatis uiri poft aliquot dics ut mo/ 
ris eft adolefccntula ad patre reuertitur no alacris aut iocun' 
da ut cctcrc folerfed mcfta ac uultu lahguido intucns tcrra: 
ad uocata in cubiculo danculu rogat matcr nunquid r cs finc 
fatis faluc ut uultis flens iuuencula refponditmo enirn uiro 
mc defponfaftis ait:fcd ei uirilia'defunt:nihil eni aut parum 
habet cius partis ypter qua fiunt matrimonia:doIes admodu 
fortuna filie matcr re cum uiro comunicat:deinde rc ut fit in 
tcr cohf anguiheos mulierefcp quc ad c6uiuiuadcrat:uulga.* 
ta meftitia doloreqj ois impletur domus cuno hupta fcd fuf 
focatam adolefccntula cgregia forma diceret.Supuenit poft 
modu uir cuius graria cotutiiu parabatur & cu omnes uultu 
merentiafflicloquccofpiccrct:miratus rci houitate quidna 
noui acccdiiTet rogabatmullus erat qui caufam doloris aude 
rct palam facere:unus tademliberior ait dixifle pucllam ma> 
cu eiTc illu in uirili fexn:tum iuuenis^alaccr nequaq hec erit ca 
qucautnos conturbetautconuiuiudifperdctcitohoc pur/ 
gabitur crime. Cu in mcnfa oes fcdcreht uiripariter ac mulie 
ris:fumptisiaferecibisfurgesadoIefcespatres inquit fentio 
me culpari in ea re cuius uos teftes effe an ucra fit uolo:deide 
edu&o egregic forme priapo: ueftibus enim curtis tuc utcba 
t ur:ac fupra mcnfam pofito omncs ad rci nouitatc magnitu 
dineque couertit:& an culpahdus cflet quefiuit:maior ps mu 
lieru ut uiris f uis talis copia ineflet optabac uiri per muln fe 
ab illo tali fuppellecule fuperari fentiebanr.qui oumes 1 ado 
Jefccntula coucrfi grauiter Illios ftulticiam increpabaht: alius 







• 



aliWqufdobiurgans:tumilIaquidiurgatis:quidmcreprehe 
ditis inquit:afellus nofter que ruri nuper cofpexi beftia eft 8£ 
adeo extefo brachio oblongum membruhabet: hic uir meus 
qui ho eft non habet eius medietate.Credidit fimplex puella 
homfnibus longius q bcftiis eiufmodi membru ineflc debere. 
De predicatorc 3 potius dece uirgies <| una nupta eligebat • 

Rcdicabattiburefratcr paru cofideratus ad populu 
P aggrauans multis ucrbis ac deteftans adulteriu: dixic 

qi intcr cetera adeo efle grauc pcccatu ut mallet dece 
uirgirics cognofcere <| unica mulicrem nupta hoc ctiam mulci 
qui aderant elegiflent. 

Depaulo qui ignorantibus nonullis luxuriam comoufe* 

Lter paulus noie queipfe noui:cum Secie urbecampa 
a fiiein quadacontioneluxuria deteftaretur tnonullos 

adeo lafciuos atqj iiitemperantes dicebat ut ad elicien 
da maiore ex coitu uoluptatematibus uxoris puluinu fubiicc 
rent:hoc adco nonullos quiid ignorabant cotnouft ut paulo 
poft uerum cfle experirentur. 

Deconfeflore. 

Vlicr adolcfcens quc idmihi poftea retulit pfe&a cft 
m aliquando ad confitendumpeccata fua prout fit tcm 

porc quadragefime.Cum intcrloqucndu fe uiro non 
feruaflcfidemrefpondifTeDconfeflbrquifratcr crat libidinc 
inccnfus:protentopaliopriapumcrcduinmanu adolefcen^ 
tule pofuittfuades ut fui mifererctur.Illa ruborc pfufa abies: 
matriquehaudproculcratroganti quidnamfibitantus ru/ 
bor ucllet harrauit conf eflbris f uafionem. 
Dc mcdico &cetera«Refponfiomulieris. 

Ntcrrogata fcmel a uiromulienque fiam caufa eflet: 
i curcumcoitusuoluptatisitaparticepsefletfcmfa fi 

cuc& uintamen homihescittusappeterent fcqucrcn 
turcp mulieres cjille uiros:tum illa fumma cum rationc hoc 1 
ftitutumcft inquit utporius nos requiramur a uiris.Conftat 
cnim paratas ac promptas nos ad cocubitum femper efle uos 
rion itcm fruftra crgo uiri peterentur a nobis cum eflent im* 
parati.Scita facctaq* rcfponfio. 

t>5 




4 



r 














Pe medico qui tempore belli Bemardo pacem fiominamt* 
Ello quod primum florenrini cu duce Mediolani po^ 
b fteriore habucruntlege fanxitueft capitale cflfe fjquis 

de agcda pace ucrba feciflet*Bcrriardus mane&i chris 
f acetiflimus erat 1 foro ueterimefcio quid empturus: acceflit 
ad e um frater quada ex his mehdicis circumforaneisrqui 1 tri 
uiisaftantes aliquidfibia tranfeuhtibus dari inneceflarios 
uTus petunt:ac quippia petiturus primis uerbis pax tibi inquit 
tuui Bernardus quidpaccm tu homiafti an riefcis capitalc ce 
fi quis de pace loquatunab eo inquinne quis me huius culpe 
affinem putenhoc di&o rccedens a nebulonis illius moleftia 

feexemit. t f ; 

Fabula domihi.F.philelphn 

Rat fermo ifttcr focios-.que pehaeflet ftatueda l uxo 
c resimpudicas.Bonifacius faiutatusea qua bononien 

fis amicus fuus minatus cft fe uxorem fua affcdurum 
cxiftimabat.Scifcitantibus nobis pena bofcohienfis inquit uir 
haud magno exiftimandus habet uxorem fatis liberale 8i mi 
hi quandoqj obfequentacu accefliflem domualiquando no>; 
&u foris ftans-.audiui eos acricer collitigantcsrihcrepabat eni 
uir uxoreraccufans impudicicia eiusJlla ut moris.eft talium: 
negandofetuebatuntu uirinterclamandu Iohanna Iohana 
aitzcqo tenecp ucrberabo ncqjpcrcutiam:fed intantu te fu> 
tua cJiioadplenadomufiIiisredda:atc?ita folam tecu natis 
relinqua poftmodu & abibomfimus oes genus fupplicii adeo 
cxquifitum quo ftultus illc ulturu fc uxoris flagitia putauit. 
Cardinalis burdugalcnfis dc hiftriohc- 

Regorius duodecimus anteq pontifexcrearetur in co 
g claui ££ poftea quoqj plurima fe fa&urum pollicitus 

cft pro fcifmate quod tunc in ecclefia uigebat tolleh** 
doratffl adeo aliquibus diebus in eo quod promiferat perma^ 
fit ut ctiam pontificatui fe ceffurum fi opus cffet fpondcret: 
poftmodu uero dulccdific du&us dignicatis iuramcnta & pro 
miffioncs omnes irritas f ecinnihil feruas eoru quc antea poi* 
licebatur:hoc egrcffercn^ cardinalis burdugalenfis uir grauis 
& concilii fingularis mccum dehifce rcbus aliquahdo loques 







> 















llll|llll|lllllilll 

















cm 1 



6 



7 



8 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



hfc iriquie fiobfs cffccf t # hiftrio bononienfis fe aflereiis uola' 
turum.Cu referari mihi fabulam rogarem:hiftrio f uic nuper 
bononic aic qui propofico palam edi&o fe uolaturu ex curri 
quadam que eft uerf us pontem {andti Raphaelis miliari anv 
plius excra urbcm prcdixitxongregaco ad diem conftkucum 
omni fcrmc bononicnfi populo fole dC fame ufqj ad occafum 
folishomines ludendo macerauinpendebancoes animi fufr 
pcnfi ad afpe&um turris uolatu hominis expe&antes.Cu illc 
inccrim in curris cacumine oftcnderccur alafqp quaccrcc uola 
turofimilistfccpdcorfumproicdurumfingercc: crac magna 
ad hec figna populi acclamatio paculo ore currim afpicicnces 
tum hiftrio poft folis candem occaf um ne nihil a£tum uiderc 
turruerfis ad cos renibus culum populo oftencauic . Ica clufi 
omncs in edia & tedio confe&i in urbem no&u rcdicrunc . Eo 
dem modo nofter inquit qui poft coc oftentationes tande no 
bispofteriora oftendendo fatiffecit. 

Refponfio Redolphi ad.B, 

Edolphi camarinenfis di&ura prudchs refertur:obfiV 
r debacur ciuicas bononiefis a Bernaboue ex familia ui 

cecomicum domini Mediolani:eratautemad cufto^ 
diamciuicacisduxpoficusaponcificcredolphusuir bello 8£ 

pacc egregius qui fc incra menia concincbac ob ciuicatis cuce 
!am Icui iemel pcr excurfores cdmiflb prelio a quo redolphus 
aberac capcus equcs ad Bernaboucm d u&us cft.lncerrogabat 
illc intcr ccccra:cur no egrcdcrecur ad bellu rcdolphus equcs 
cum unam auc alceram caufamattuliffet:tandemdimi(Tus re 
diit in ciuitatem: tum Rcdolphus fcifcitans quid in caftris ho 
ftium ageretur 8£ que uerba Bernabouis ad eum fui(Tent:cuni 
intellexiflet refponfionem equicis cguefTum fuum excufantc 
non bcncinquitrcfpondiftiuiade dic Ber. 

Redolphus ait fe idco urbem non cgrcdi: fietu lgrediarfs* 

Iri nonnulli camarinen fcs cxrra urbem exercitii caufa 
u fagitando tempus tercbant.Cum auifpia fagittam in 

caucius emififlct aftatem procul redolf um leuitcr uul 
fierauit : capto illo cum uarie de pena inferenda fcntentia di 
ccrcntur i6Cut quifque acccrrimc feotuet : icem fe maximc 

b 4 







• 



m 




principigratiffcaturum putaret:unuscenfuftmafium illiefTe 
amputandam nc amplius arcu utcretur : redolphus Iiber um 
homincm dimitti iuflit diccns illam f uturam fuifle utilcm fe 
centiamfiidanteacceptum uulnusconfiliumdediflet plcna 
prudentie 6C humanitatis refponfio. 

Fabula Mancini. 

Ancinus uir rufticus opidanus mcus frumeto ad figi 

gnurncaftrumafellis uehendoexercebatunquos illc 

compluris ad ue&uram fumebacCu illc fcmel a mer 
cato rediens feflus e uia afcendifTct afinum quenda preftanti 
orem computatis in uia afinis qui pibacdomo appropinquas 
eoqjquouehebaturminimeadnumeratouifu eftei unu de 
ec curbacusigituracreliquisafinisuxoriquos rcftitueret co 
modatis confcftieode afinoquoferebaturadmcrcatufepte 
milibuspafTuum retrocedit:querefcp a fingulis obuiis:an afi> 
numquepiam amiffum reperifTent:cuomnesnegaretdomu 
no&u mcrens & dolens iaftura afini rediit tadem etia ab uxo 
re admonitusrcu defceftdiflct illum quem tanto ftudio & do 
lorc afin um quef ierat cfle cognouit. 

Alia refponfio redolphi ad G* 

Dcm bello quod florcntini cum Gregorio dedmo po 
i tificc geflerunt diuerfas partes fecutus nunc uni nuc 

alterihcrebat:interrogatusaquoda cur adeo mutas 
ita fepe fc comutaret:quohiam ihquit in codem latere diuti* 
iacere non poflum. 

De code quo a florcntinis |> prcditorc depi&us aft. 

Lorentinis poftmodu pditiois habitus reus publicis 1 
f locis urbis ut pditor depi&us f uit-Cu uero haud mul 

to poft fentiret mitti oratores ad fe floretinos de pace 
a&uros qua die ad fe uenturi erant thalamum ingreflus clau 
fis fcneftris igne accenfo:erat aute menfis augufti fefe pellice 
is ueftibus cooperiri ih Ic&ulo iuflit uocatis deinde oratorib 9 
querentibus quo namorbolaboraret:frigorcrefpodit quod 
tadiu in eoru muris etiam no£tu ad aerem difcoopertus con^ 
traxiffet hoc difto illorum lufit pi&uram que poftea cx pa&o 
delecacft. 



^ 






T 



Dc illo qui aratrum fupcr humerum portauic* 

Lter pierus nominc admodu incultus cu ufcj} ad mc 
a ridiem araflet feflis bobus 8tfpfe labore fatigatus: rc^ 

diturus in opidu aratrum fuper afcllum alligattdeiri 
de afcllum pmiflis bobus afcendit qui cum nimio onerc gra* 
uatus fub pondere deficeret:fentit tandcm Pierus afellum irc 
non pofle:tum defcendens atqj aratru fupcr humeru fuu po' 
nens rurfus afellu afcedit inquies nunc re&e ambulare potes 
non cni tu fcd ego aratru fcro. 
Rcfponfio elegans dantis poete florentini. 

Antes Alligeriuspoetanoftcrflorcntifius aliquadiu 
d fuftentatus eft uerone:opibus canis uetcris principis 

delafcala admoduliberalis.Erat aut & aker pencs ca* 
ncm florentinus ignobilis:indo£tus imprudens:nulli rci prc 
terq ad iocum rifuqj aptus:cuius ineptic ne dicam facetietca* 
neppulerantadfeditandum.Cuillu ueluti belua infulfam 
dantes uirdo&iflimus fapiens ac modcftus:ut equii eratco' 
temnerct: quid eft inquit ille cj tu cu habearis fapies ac do&if 
fimus tfi paupcr cs & egenusiego aut ftultus 5i ignarus ducef 
prefto.tu Dantes quando ego reperia dominu:inquit mihi ft 
mile&meismoribusconformeficutitutuis &L ipfe fimiliter 
meditabit.Grauisfapienfcprefponfiofcpercni domini coru 
confuctudine qui fibi funt fimiles dele&antur. 

Eiufde poetc faceta refponffo. 

Vicipfi inter feniorealiquado tunioreqj canes prand£> 
h ti cuminiftri utriufq* dedita opera antc pedcs dantis 

ad eu laceflendu ofla oculte fubieciflcnt:remotamen 
fa ucrfi omnes 1 folu date mirabatur cur ate ipm folumo ofla 
cofpicereturrtu ille ut erat ad rcfporidendu pmptus minime 
lquitmiru fi canes ofla fua comederut:ego aut non fu canis* 
Dcmuliereobftinata que uiru pediculofum uocauit. ^ 

Olloqucbamur aliquando de pertinacfa mulieru ita 
c qnq*perftatanimoindurato:utfemorima!intqcede 

rc cx fnla tu unus:mulier queda e noftris lquit admo 
du uiro contrariatfemper uerbis cuis obiurgarido refragraba 
tur perftans in co quod ceperat:ita ut fuperior efle uellet:ha^ 



a 



o — 
3 3 






H» — 3 




ro— 3 




w— 3 


■ 






ji — ^ 




ui— 3 




ty>— 3 


1 




1 


^i— 3 






co — 3 






<£>— 3 






o ^j 

1-1 ^ 


1 

■ 





N) 






W 



Ol 



<?l 



^J 



CO 



\p 



K) 
O 



fO 




bitafemelcumuirograuialtereatrone maritum pediculofu 
uocauit.IIle ut ucrbum id retra&aret uxonuerberibus conte 
debat pugnis cedcns ac calcibus quo magis cedebatur eo plus 
illapediculofuappellabattuirtandemuerberando laltus: ut 
uxoris pertinacia fuperaret pcr funem in aque putcu dimifit: 
fuffocaturum fedicens nifi uerbis efufmodi abftineret:muli* 
er inflautius perfeuerbat etiam in aqua mentu ufq? conftitu> 
ta:uerbumilludcontinuas:tumuirneamplius loqui poflet 
in puteum demerfit tcmptans fi ea mortis periculo a ueiboru 
ptinacia poflet aucrrerc:at illa Ioquedi facultate adcmpta eti 
am dum fuffocaretur quod Ioqui nequibatmamanibusdigi 
tisexprimebatfupercaputercdisatqpungulisutriufcp polli 

cis coiuftis falte qd potuit geftu uiro pcdiculos obiiciebat: un 
guibus enl eorudigitoru pcdiculi a femi s occidi cofueuerut. 
Dc eo qui uxore in flumineperemptam quercbat. 

Lteruxorequein flumineperieratquerens aduerfus 
a aquapficifcebatuntumquidaadmiratuscudeorfum 

fcdm aque curfum illa queri admoneret: nequaq hoc 
mo reperietur mquit.Ita eni dum uixit difficilis ac morofa fu 
itreliquoruqjmoribuscotraria utnuqnificotrario &L aduer 
fo fl umine ecia poft morte ambulaflet. 
Dc ruftico qui nobilem fe ffcri q uerebat ♦ 

Etebac a ducc aurelianenfi (ub ruftids moribus 8i mV 
p ta incultus quida qui ei feruiebat ut fe nobile facercts 

id fitapudgallos:cmptispoflcflionibuscx quibusfo 

lisruri uita nobiles ducanntudux quinaturahominis callc^ 

battdiuice iquittcfacillimepoffefaceremobilenuq poffem. 

Dc Guilermo qui habebat priapea fuppclledile formofam 

Ratin opido noftro tcrrcnoue uir nomineguilcrmus 
r faber Iignarius:priapea fuppelle&ile faris copiofus:di 

u ulgauerat hoc uxor inter uicinas : ea mortua duxit 
a 7 ijm uxore iuuencula fimplice antonia nominc que defpofa 
taprefenferatexuicinisingcns uiri telum: qua ergo no&e 
primocura uiro concubuit tremebunda nolcbatherere uiro: 
nccp coitum pati fenfit uir tandem quid timeret adolefccntu 
la confolatufcg iUam ucrueffe quod audierat ait:fcd duas fc 



± 






Wffitiilashabcrcparuamacmaiorcmquafidam: nete ergo 
offendam aic utar hac no&e parua que tibi minime riocebit ; 
poftea maiore fi tibi uidebitur cofentiens puella obfecuta eft 
uiro abfcp clamore aut nocumento aliquo poft mefe uero fa 
flaliberior at<$ audentioncu no&u uiro fuo blandiretun mi 
uir inquit fi libet maiore iam illo focio utaris:licet rifit uir:cu 
fcmi afellus in ea re uideretur bonu uxoris appetitu hoc po^ 
ftea narrantem audiuiin aliorum cetu, 

Refponfio unius mulieris pifane. 1 
Am bacharia mulier pifan a f uit .pmpta ad rcTpohdcfi' 
du. Accedcns hiftrio quidam ad illudendu eirppurium 
inquitafihi uos falutactumillaeueftigiohohc lquit 
fafie unus ex fuis nuciis uideris quo facetodi&o abiit. 

Diftu matrone que ueftes adukere ad fcrieftras confpexit. 

Vlier adukeraexpandcratmarieadfeneftrasuarii §e 

m : neris ueftimenta ab adukero data: matrona ante do' 

mum tranfieris confpe£tis tot ueftibus ficut aranea te 

las ita hec inquit ueftes fuas culo effecit:pudendoru [artifiriu 

omnibus oftentans. 

Monitio cuiufdam. 

Ogabat quidam coritribulem meum uirum facetum 
r temporc uindemie:ut fibi uafa quedam uinaria mu^ 

tuo concederet.Tum ille inquit do uxori expenfas p 
uriiuerfum annu ut ea 1 carnis pi iuio uti poflim. Monuit hoc 
di&ononeffepoftulandasabaliiseasrcsquarum ufus effec 

eisneceflarius. 

Di&um perufini ad uxorem. 

Erufmihabentur uiri:faceti ac perurbafii rogauit ma 
p ritum uxor Retrucia nomine ad jdiem fcftum 'poftrv 

die profedurautfibi calceos nouos emcretranriuit 
uir cius & fimul iuflit antequam domo abirct mane gallinam 
inprandiocoquiuxorcum cibum paraflet domus hoftium 
egreflatconfpe&oqj fimulquem fumme adamabat iuuenc 
domum regrcditundato figno m fe intus cum uir abeflet fe^ 
queretur:8i ne Iongior mora eflfet afcefifis fcalis fe ad terram 
p roftrauit ita ut ex hoftio poflct con fpici fupcr impofito au^ 






3 3 






1-1 — =] 
ts)— 3 






w— 3 


■ 




^—3 










<J1 






ov 



^I 



co 



\Q 



K) 



W 



Cn 



<?i 



^J 



co 



\p 



K) 
O 



t\) 



S 




ccm iuuene cluncs eius cruribus ac pedibus amplexarcocupi* 
to operi intendebattuir interim exiftimans uxorem ad feftiui 
cacem iam pfe&a K fimul tardius reditura: fociu rogauic ad 
prandiu diccns tixore prandio effe fallendarcu domu pgcrenc 
uirprius ingreditunuifaqj apud fcalas uxorc fupra iuuenem 
pecfescomoucnceshohe petruciainquitper culudei ucmos e 
illis iuradi:fi hoc mo abulaueris nuq illos calccos confumes, 
Perfacetum di&um cuiufdam adolefccntis. 

Verebacur rufticana mulier anferulos fuos no fe benc 
q habere fafcinacos ucrbis cuiufda uicine quccum illos 

collaudafletmequaq poftea addidiflet:de 9 eos biidicat 
ut uulgo dici foletrhcccu adolefces audiflet nunccaufa ui^ 
eoinquircurmihi memulaegriusfehabuithis diebus ad' 
modu debilitata:na cu cam quifpiam laudaflet nequaq addi> 
dit eiufmoi bencdi&ione quo fa&u eft ut fafcinata pute cum 
poftmodu nunq crexit caput bn dic ergo eam te rogo ait quo 
priores recupcret uires. 

Dc uiro ftolido qui fimulante uocecredidit feipfum efle. 

Atercuiufdam amicinoftricognofcebatmuliere uiro 
p infulfo ac baIbuciecinupcam:femelcuno£fcu ad cam 

acccderct:crcdens uirum abeflbhoftiu pala pulfauit: 
ffmulans ufri uoce.ac fibi apiri hoftium peciimiir aut ftol/duf 
domi exiftens audita illius uoccJohana api.Iohana introduc 
illum inquit nam uidettir ide qui ego efle. 
De ruftico qui anfcrem ucnalcm deferebat. 

Vfticum adolefccntem qui florcntic anfercm defere^ 
r bat ucfialeconfpicata mulicr que fibi faceta uidcbaf 

ridcndi hois gratia rogauit quantianfere faceret. Ac 
ille quod faciUimeinquic perfoluasrquid e iquitmulier: uni 

coaicilIecoitu:iocaris rfpodic muIierfeddomuigredcretK 
de precio conueniemus.lngrefrusdomucupcrftaret in fentc 
tia mulier precio annuit:tierum ctim fupcrioris partcs egiflct 
pecico anferc rufticus fe negac dacuru:non cnim fcmuliercm 
iubagiraflc fcd fe ab ca comprefliim dixiclgicur rcintegrata 
pugnamunerefcflbrisfungituradolefcens.lterum cx con^ 
ucncu mulicr cum anferem poftulaflec : rcnuic adojcfccni 






1 






» 



1 



pari rone fe cu illa cffe affereftsthoti etiim fe preciu petitum ac 
ccpiflefcdrepuliffciniuriaillata:namfepriusa muliere fub/- 
aautwcum longior fgrederetur contentio fuperueniens uir 
fcifcitatur que nam hec fit controuerfia:cupieba inquit uxor 
tibicena oppipere parare nifi hicma!edi£tus impedirct: couex 
ncrat enim mccu in uiginti folidi s nunc poftq introiit domu 
mutata eft fnla duos atnplius rcquiriocya inquit uir ta par> 
ua rcs impcdit cenanoftra:accipe inquit qdlibef: ita 'precium 
abftulit 8i concubitum uxoris. 
De auaro qui urinam dcguftauit. 

Vrialis unus e noftris note auaricfe fcpe menfa familie 
c accedebat du comederent deguftas uinu anfatis aqua 

tueffet:fimulabatautfeidagereutbono uino utere 
tunhoc cum aiaduertiffent nonulli tande comunicato confi 
iio recentc quandocp urina $> uio in mefa fuppofucre:qua ho 
ra uenturu hominefufpicabahtunacccffitillemorefuo 8icu 
urina bibiflet naufeans ac femi eru&ans magno clamore aw 
fceffit minatus multa illis qui hec cometi effentrilli uero rifu 
cena f inierut:hoc cius rei machinator:mihi poftmodu retulic 
multo cu rifu. De quoda paftorc fimulatim cohfitenti. 

Aftor ouium ex ca regni neapolitani ora que olim la* 
p trociniis opcram dabat:femel confefforeadiit fua pcc 

cata di#urus : cuad facerdotisgenua pcubuiffet j>ar 
cc mihi iquit ille Iacrfmas pater mi:qrii grauiter dcliqui cu iu 
bcrct diccre quid effct: atq? ille fepiu s id uerbu iteraitet tanq 
quincfariumadmififfet fcelus:tandehortatu facerdotis ait 
fe cum cafeu faceret ieiunii tepore: expreffura laftis guttas : 
quafdam quasnon fpuiflet I osdefiliiffe:tu facerdosqui mo 
res illiuspatrie noffct fubridens:cu dixiffet grauiter illum de 
liquiffe qui quadragefima no feruaffet:qucf iuit nuqnid aliis 
obnoxius cffet peccasis* Abnuente paftore rogauitnum cirni 
aliispaftonbusquemqueperegrinuutmos eftillius regiois 
tranfeunte fpoliaffet aut peremiffet:fepius iriquit utracp in rc 
cum reliquis fu uerfatus: fed idud tit apud nos ita eft confuc 
tumutnullaconfcicntiafiattcuutruqpgraue facinus cofeP 
for affcuerarct illc ut rem leue latrocinis 6i hominu cede qua 










• 






n 

3 



1-1 — 3 


1 




R 


ro— 3 




w— 3 








ja,— 3 




t~— 3 








CT^— 3 




^j— 3 


1 


co — 3 




<x>— 3 




1-1 ~~l 
o J 




h- 




12 13 


1 


~~ =H 
h- ~~| 




Ul J 








M ~~| 
-0 =q 




h- ^ 
co ^j 




h- ~~l 
\o ~q 


[ 


K)_3 

o - Eq 


1 


h- ^ 





T"»- 



apud cos ufu .pbarentur exiftimans folius la&is ucniampctc 

bat:respeftimaconfuetudopecddi:queetiaiIla crrata lcuia 
rcddit que funt grauitfima. 

St inopido terrc nouc certa conftituta pcna fs qui hu 
e f crint ad talos:q uidam notus mcus in ludo dcpreho* 

fus contra&a pcna in carcerem trufus fuit:cumpetex 
rctur ab eo cur ibi reclufus c(Tct:hic nofter prctor inquit quia 
quod mcum erat lufi mc in carcerem pofuit:quidnam hic agc 
retfiiufiiTemfuum. 

Depatre filium ebrium redarguente. 

Ater cum filii ebrictatem fcpius nc quicq rcdarguiflet 
p confpe&o fcmel in uia ebrio re&is ueredis turpiter ia 

cerite pucris:quocp p multfs qui circuftabant ridenti' 
bus atcp illudentibus tiliu ad ta uerecudum fpe£taculu uoca 
uipexiftimis hoc cxcmplo ab cbrictatc dctcrreri eu pofTe. I Uc 
aut uifo cbrio:rogo patcr inquit ubi eft id uinu quo iiic ebri* 
fa&uscftutegoetiamciusuini dulcedinem deguftem non 
cbrii turpitudine abfterritus : fed uini cupiditate commotus. 

De adolefccnteperufino. 

Ifbinam quocp pcrufinum adolcfcentcm nobilem at 

qj admod um diffolutum cum opprobrio ccreris cx ea 

familia cflc:fc uocauit femcl.Simon ceculus cognat 9 

cius fcncxmagncaudoritatisat^admodumprudes& cum 
rationibus multis adolefccntem ad melforem uitam horrat* 
cfTetdeteftansuicia:uirtutcs uerocollaudans:poftc| tandem 
perorauitSimoninquitiIle:compofiteatq$ ornatc admodu 
ficuti uirum eloqucntem decct fccifti uerba uerum centies ia 
pulchriorcs orariones in hanc fenrentiam audiui 8C tamen ni 
hil eorum quc diccbantur unq facere uolui:nihil amplius fw 
pcrior exemplo q hic uerbis prof uit. 

Dc duce Andegauenfi quam prcciofam fuppelledilem re-» 
dolfooftcndit. 

Rat fermo aliquando in cctu doftorum uirorum rc> 
e prehendcntium inanem corum curam.qui multu ftu 

diiopereqj iftquerendisemendifcpprcciofislapiclibus 
ponut:hic quidcm re#c iquit redolfus ex camerio ducis an* 









degauefifis cum ad regnumfteapolitafiuprofitifcereturftul 
ticiam monftrauit.Cum cnim rcdolfus ad cum uifcndum in 
caftra ueniffct:oftendit ci dux admodum prcciofam fuppcllc 
dilcm interqp cctcra margaritas:zaphiros:carbunculos:& ce/ 
tcros lapidcs magfto qui m prccio habcntur * His confpe&is 
qucfiuitredolfusquancolapidesillicxiftimarcncur: 5£ quid 

utilitatis afferrcncmagnum quid eftimari dux refpondit:fed 
nihil afferre Iucri:tum redolf us oftendam cibi inquit duos la 
pidesdcccmflorcnorum: quimihiannuatim duccntos red/ 
dunt-.ac deindc cum duccm hcc admirantem ad moledinum 
quod ipfeconftituifeceratduxiffet:duos molareslapides ci 
oftendindicens illos effc qui fuorumprccioforum utilitatcm 

uirtutcmcp fuperareno 

Dc codem redolfo. 

Jcipfecuidamcamerinenfiqui uifefidi.caufa orbem 
h peragrarecupiebatuuflit ufqi maccratam opidum pro 

ficifcuquod illecum effcciffet:orbcm inquit tcrrarum 
uniuerfum confpexifti:nihiI effc aliud affcrens mundum huc 
q colIes:conuallcs:montcs planicic culta atq* inculta Ioca:nc 
mora & filuas:que omnia eo loci fpacio contincntur* 
Facctiffunum di&umcuiufdam perufini. 

Rat pcrufino cuidam dolium uini fapidi & boi admo> 
c dumparuumadeumpro uinocumquidam pucrum 

cumuafcmaiufculodcftinaffecfumpto in manibus 
uafeatqiad nares admoto hohc inquit uas iftud admodum 
fetet:riunqin hocuinummcum Ifundam: uade atqj ad cum 
«jui tc mifit iftud rcporta. 

Contchtio duarum meretricum de tela linea. 

Vc romanc mulieres quas noui diuerfa etate forraa: 
d iucrunt domum curialis cuiufdam e noftris uolupta 

tis ac prcmii caufa.Is cum pulchriorcm bis cognouif* 
fct:alteram fcmel attigit.-tum ne fe fpretam putaret : tum ut 
iterum redirct cum focia abcuncibus teiam lineam dono de* 
dit : noh difccrncns quanta cffct futura cuiufque portio . 









I 













I 








Indiuifioneclariculacofiteritioortaeft intcr femtnas altera 
duas partcs fecundum opus exa&um altcra medictatem fecu 
dum perfonas poftulante diuerfe utrinqi uarieq; rationes zU 
f erebantur:cu una maiorem fc labore perpeflam efle: reliqua 
parcm fuifle contendcrct:ex ucrbis ad uerbera deuenerunt:ac 
ungiucapillorucpcertamenprimo uicini Idectiammariti cS 
currunt:d ifcidii caufam ignorantes:utraqj fibi uerboru con> 
tumcliam illatam aflerentauiris f ue cuiufq? uxoris caufa tue 
tibus mulieru pugna ad uiros defcendit:ueftibus S£ lapidibus 
a&a res eft donec concurrcntium interuentusprelm diremit. 
Vindiflenfioniscaufamignoratcs inimicitiam feruantjcclu 
f i in caueis more romano panus eft apud quenda obrem indi^ 
fcuflam nondum diuifus fed occulte a mulicribus dc diuidcft 
do agitur qucritur a do&oribus quid fit iuris. 

De gallo dC uulpe. 

Suriens quoridam uulpes ad dccipiedas gallirias: que 

gallo duce arborem cxcclfiore quo fibi aditus no crat 

afcenderant ad gallum blandc accefTit:quemcomitct 

cum falutaflet:quid in excclfo agis inquit tnunquid non au> 

difti noua hec rcccntia tam falutaria nobis nequaq gallus: tu 

refporidilTet:atqui prenuciahuc acccfli ajt: ad communican* 

dum tecu alacritatem animalium omniu concilium celebra/ 

tumeft:in quopaceperpetuaomriiuanimatiu intcr fefirma^ 

runt:ita ut omni f ublato timorc nulli ab altero infidie aut in 

iuric amplius ficri queanc.fed pacc 6i concordia oes fruantur 

licct abirc unicuiqi uel foli quo uelit fecurre : defcedite igitur 

& hunc feftu agamus diem.Nota uulpis fallacia gallus bonu 

inquit affcrs nunciu Si mihi gratu ac fimul collum altius pro 

tcndcfis:f>fpeQ:uro($longius&admirantifimilfs inpedcs fc 

crcxft:tu quidnaafpicisuulpcscudixiflct:duos iquitmagno 

curfuorcpatuloaduchtantcscanes tutrcmebudauulpes ua 

Icte inquit:mihi fuga cxpcdit anteqilli aduehiant & fimul cc 

pitabirc.Hic gaIlusquonafugis:autquidtimesait: fiquide 

pace coriftituta nihil cft timend&dubito iriquit uulpcs an ca 

ncs ifti audicrint decretu pacis hoc pa&o dolo illufus c dolus. 

Facetumdi&um. 















u 



Ir in dicendo Iiberior cu qufd audatius loques fn pala 

tioponrificis:geftu locoqj diflolutiori uteretur: quid 

agisinquit fociusquidaftultusquidediceristumille 

hociriquic permagni lucri loco poncrcm : no enim alio pa&o 

poflum carus efle hiis qui nunc rcgnant: cu ftultorum hoc cc 

pus exiftanatq; hii foli paciantur rcr um • 

Difceptatio intcr Fiorcntinum 8C Venetum. 

Enctis fcdus erat cu ducc Mcdiolani ad decenium: in 
u tcrim primo rcer floretinos duceqj orto bcUo-.cu florc 

tinoru rcs deteriori loco uideretim Verieti duce haud 
quaqhoftilequidtimenteadorti:ruptofedere Brixia occupa 
runt ueriti nc fi dux fuperior efletjomnis belli mollcs in fc ucr 
tcretur: florcntino ucnetocj} poftmodu dc hac re difceptatib* 
cu Venetus diceret nobis libertatc debetis: na noftra opera Ii> 
bcricftis: hocnequaquauerucftinquit;adrccundcnda illius 

pctuIanriam:florcntinusnoncnimnoslibcros cflc effeciftis: 
fed nos uos reddimus proditores. 

Comparatio Antonii Lufci. 
Iriacusanconitanushomo uerbofus & nimiuloquax 
deplorabataliquadoaftaribushobiscafum accp eucc 
fioneimperiiromani:inq} carc uehcmcntiusangi ui 
debatur:tuAntoniuslufcusuir do&iflimusqui incctuadc 
ratrides hominisftulracura:hicpfimiliseftiquituiro medio 
Iancnfi:qui dic feftocu audiflet unii. cxgregccantoru:quigc 
fta hcroru adplebe dccantant recitante morce roladi:quf«dcc« 
iam fermc annis I prclio occubuic:ccpic acritcr ficrc atcp indc 
cii uxor domu t euerfum ac meftu ac gemcnte uidiflec: rog iP 
fctqpquidhaaccidifletnoui:hcu meauxor iquic, ! defuncb>fu 
mi uir uxor ait: quid cibiaduerfi euenit: folare atqj ad cena ue 
nuAt iTecum in gemftu perfeucraret neqs cibum uellet fumc 
rc:tandem inftantius meroris cam pcontati mulieri: an ncfcis 
rcfporidit que noua hodic audiui quc nam mi uir uxor 1 quir 
mortuus cft Rolandus quifolus tucbatur xpianos. Solata e 

mulicr infuliam meftitiam uiri dluix taride ad cenam potuit 
illumperducere. 

De cantorc qui prcdixic fe mortcm he&oris recitaturum. 






} 

















4 






Vbiunxit alter fimilis fabellam ftultitie quida inquit 
f uicinus meus ho fimplcx audiebat quempiam ex eiur 

modi cantoribus:qui in fine fcrmoms ad illiciendam 
au dientiu pkbem pdixit fe poftridie mortem heftons recitav 
turujhic nofter antcq cantor abiret pcio redctnit nc ta cito he 
ctorem uiru bcllo utilem inter ficerecrille morce poftero die di . 
ftulicalter uero fepiuspreriudeditfequentibus diebusj» uit« 
dilatoe: « cu pecunic defuiffent tande morte ems multo fletu 

acdolorenarrauit. . 

Demuliercquefeuirofcmimortuamoftcridit. m 

Arda opidum eft iri montibus noftris fitu ineo cu mt 

ffmplcx uxore cu altcro cocunrc deprehedinettilla fta 

tim fc femimortua fimulauit .pfternes fe ad tcrram G/ 

milis def unftc: nccedehs uir proprius ac mortua crcdens cepit 

illachrymasbrachia uxorisfricare:tuiIla fub apertis ocuhs ta 

q ad fc panlulu reuerfa:cu petiffet uir quidna accidifTet \ fe ni 

mio timore pculfam dixit:& cfi eam confolari ftultus cepiffet 

acfiquid uelfecpecereiuffifferuioloinquic lllaiures te mhil 

uidifle ftatim cu id iuraffet mulicri ualitudo reftituta eft. 

Facetaiocatiomilitisfloreritirii. 

Offus dc rictiis eques florcntinus magni uir animi ac 

feuerus uxorem habuit Teldam nomine uetula &mi 

nime formofam hic cepit iri aficilla" qua dotni habebac 

oculos coniicerc:8icu illa fepius moleftaffec illa ad patronare 

detulit: fuafit iu affentirctur accerto i loco fubobfcuro hora 

roflb afliffn aret in que p ahcilla fe tclda cla contuht. Accedes 

ad locu roffus ac uxore p ancilla diutius traftas tande demiP 

fa metula nihil agere potuitau exclamas uxoneia iqt eques 

merdofe fi hic acilla extitiffct i&c cu ea re babere potiuffes: tu 

miles ohe telda mi p deu Iquit hicmeus focius prudentior ad 

modu e 5 egotnapoftq tep acillaignaras attiguftati illemala 

C5 r ne te effecognouit ac ppterea retroccdes mc deiutmc 

Dc mihte qui uxorcm habebat litigiofam. 

Abebat flcrentinus cques admodu nobilis uxorelit^ 

h eiofamacpucrfaquequotidicadrcligiofuconfcffo**. 

lemuelutaiuhtdeuotufuu querelas uiri & uicia de^ 







I 



• 






T 

• 






\K 






! 






fercbat:hicequite reprehendebar.obiurgabatur aliquado ucr 
baadmonitus uxoris:& utpaccmintereosponerct: rogauit 
uiruad confefTionepeccatoru qua fa&a nodubitabatconue 
turaintereosconcordiaparuiteques& cum religiofus cum 
fua peccata cxplicarc iuffilTet nequaq e opus inquit quicquid 
enimunqcommifi&multopluraetiamabuxore fcpius tibi 

rccicata extiterunc* 

De temerario qui afinos curabat. 

Vit nupcr floren tie homo confides ac temerarius nul 
f liarti deditus.ls cu legiflet apud medicu quedanomc 

&uircuteccrtarupilularu que ad uarios morbos coii 
ferrediccbantunexiftimauit homo ridiculus fehis folispillu 
IisdcfacilimedicueuafuiU;C6fe£i:oeaiu magnonumero ur 
bem egreffus cepit uagari p opida 8£ uillas medicinc arte pro^ 
feflus:ad oem aut egritudine has pillulas accomodabat:caru 
cp cura aliquicafu ualicudinerccuperarunt.Cuhuius fama 
percreuiiTctftuItiapudftultosquidaqui afinufuu amiferat 
rogauit hoicmmunquid remediu ad recipiendu afirui habe^ 
ret atfenfit ille 8C ei fex pillulas deglutiedas dedit quibus fum 
ptisabienspoftero diecuafinuquereret cogenobus pillulis 
de uta difceflitlaxandi uentrisgfa:& in arundiueru forcc di* 
ucrti t ibi reperto afin o pafcete medici fcientia & pillulas ad ce 
Iu l.i udibus extulit:ad hucpoftmodii ucluti alteru Efculapiu 
magnus fiebat rufticoru cocurfusrqui audierat medici medo 
las etia ad rccipicndos afinos accommodatas* . 

Comparatio petri eghi. 

N feditione quada ciuitatis florentic qua ciues pro fta 
i tu reru inter fe cerrabant cu quida altciius fa&iois ab 

aduerfariismagnotumultuoccideretununus exhis 
qui loge aberat gladios excrtos cofpicies atcp hoies cocurfan 
tespcontatuseacircuftantibusquid naibiageretuntu unus 
noie petr 9 de ghis illic iquit magi ftratus ciuitatis atcp officia 
diutdunturmolo iquit ilie res q ra caro conftat: atq* eucftigio 
receffit* Dcmedico. 

Vm ccnarent mecu contribules nonnulli homines ad 

facetias pmpte multa ridenda intcrcenandum dice/ 

c Z 






• 










// 




banrurunterqueurius fubridensCechinus:iriquit medicus 
arctinus accerfitus ad curandu quanda formofam adolefceft 
ttila:qucfaIicndocontorfcratgcnuincomponendo:cum« 
tibiam femie & coxam paibam ac mollc aliqdiu tra&aflet:ere 
aa cft mcntula maiore in modu ita uc fub ligaculo contineri 
ncquirct:tum fufpirarts cu aflurrexiflet:atq? illa quid p ca cu 
ra fibi dari uelkt qucfifletmihil fibi debcri refpondit:queftta 
caufa pares eniin opere inquit fumus : ego eni tibi mcmbru 
cotorfum dircxutu mihi item aliud erexifti. 
locatio ueneti.quiequu fuumnoncognouerat. 

Oquetibusnonullisdo&isuirisde infulfitate ftulti> 

I tiacp multoru narrauit Antoriius Iufcus uir facerifli^ 

tnusscu olim ab roma uincenriapficifccretunaddidif 
fcfcin fuafocictateucrictuqucda-.quipcrraro ut uidcbatur 
CquitafTecqui cu fenis diucrtiflet ad hofpicium:in quo 8C alii 
pmulti cu equis eranttmanecp ad itcr fc quifqi pararct : folus 
uehetus fcdcbat ad fores ociofus atq» ocrcatus:admiratus lu 
fcus hominis negligentia ac tarditatem:qui cu ccteri ferme 1 
cquis cflcnDipfc folus quiefccret:admonito:ut fi fecu f>f icifci 
ucllct cquuafcerideret:caufammorepercuntabatur:tum il 
le atqui inquic tccu irc cupio fcd equu mcu minime inter ali 
os recognolco.lgif expe&o quoad reliqm equftarint: ut qui 
equus folus in ftabulo rcmanfcrit fciam ee meu.Cognito ho 
minisftuporcAntoniuspaulucomoratuseftquoadftultus 
ac ftipcs illc unicum relid um cquu caperet pro fuo. 

Di&um caroli Bonorijenfis. 

Oscftloqucndicuquepiampnobis contcmnere uo 

lumus ut dicamus ego te centies in dic oppignoratu 

rclinquere apudcauponula taberna Razelfo oononi 

cnfiuiropmpto ad rcfpondcnduquidainteriuigandumhoc 

idcm in cetu hominum obiccit cxtollens prudentiam fua ra>» 

scllum uero dcfpiciens:tum razellus hoc tibi inquit facilimc 

conccdo:cito enimrcs magniprecii Kbone dari pignori poC» 

funt. Ac uero tu ita ncqua uilis K abie&e conditioms es: ut fi 

quis te per omncs fori tabernas & caupones circumferret: nc 

motcnecproereoquidemnumo uelicaccipere:hoc dictoK 



i 







1 









circuftantibus rifum mouit QC dicaciratemhominis dicacitate 

compreflit. 

Dc fcneratore fene dclinquete ferius timore perdedi parta» 

Ortabatur fencratorem iam fcneamicus utdefifterec 

a fenore 6i anime £ue faiuti confulens QC corporis quie 

ti phmbufqj fuadebat uerbis m fe ab ea moleftia fimul 

& infamia uitc ucndicaret:tu ille ut fuades Iquit hanc artem 

dcfinamnanoiameaiam itamale refpondent ucneceffefic 

uel inuito hoc exercicium relinqui non cofcientia peccatirfed 

timore amittendi parca fe fenus reli&urum profeflus. 

De Meretrice fene mendicante. 
Vm hoc in corona recitaretunfimilis hic fuit cotribu 
c lismeusaic peructule&nomenretulitmeretrici: quc 

iam etate confecta ftipe iri elemofyna petensrbenefaci 
te aiebat ei quepeccatu reliquit & arte meretricia lcrepita ab 
hoie noto g> mendicaret quid uis aga iquit:iam nemo me am 
plius requiritmeceflitate ergo no uoluntateaitillepeccatum 
relinquisrcum peccandi nulla adfit facultas. 

De Do&ore imperico. 
Vm fecretarii eflent aliquarido cu pontifice 5£ martu* 
C no & fermo de facetiis mcid iflet retulit illc fuifle «do* 

&ore bononienfem:qui cu ab Iegato quid inftatius pe 
teret:fatuus ac demens ab eo appellatus efhhoc audito qua/ 
do inquit mc demete efie cognouiflirad hec Iegatus cu id tpi* 
dixiffetmonre&einquit alter arbitraris;: tuccnimfatuusfui 
cumte ignarukgudodoreiurisciuilisfeci.Erateni do&or 
Icgatus &parum do&us hoc di&o ignorantia Iegati ofteridil 

Di&um epifcopi ele&en fis. 

Lter eps.f.cIe&enfis:romani cuiufpia di&u retulff: c3 
a cardinali neapolitano hoi ftolido atqj indo&o redcii 

ti a pontifice:romarius ciuis obuiaflet cardinabs ucro 
quia mos fuuseratcontinuoutrideret:petuitafocio: quani 
obcaufamcardinaleputaretriderequicuid feriefcirc refpo* 
diflet atqui itiquit ftulticfam poririficis iidet qui fe adc6 im/ 
meritum cardinalem fecir. 

Dichim facetum cuiufdam abbatU» 

c 5 



< 






n 

3 



N> 



W 



<J1 



Ov 



^I 









co 



^o 







K) 









U) ^ 
















■ 








CO ^j 










M ^ 1 ] 








N) ^ 

1-1 ^ 







Vbdidft&aliusduofacece aboraroribushiduo ab> 
f baccs ordinis fan&i bencdi&i crant concilii coftantie 

fis difta qui cu ad petrum de luna antea apud hifpa* 
nos & gallos ponrif ice noie cchcilii ueniflent:atq? is illis con 
fpcdis duoscoruos fe adiredixifTetminimcmiruuidcri debe 
re alter refpondit fi corui ad cietftum cadauer accedereht ex* 
probrans ei $ & concilio danatu s $> cadauere haberetur. 

' Di&umfacetum. 

Dem in altercatione qua fuper iure pontificatus cum 
i ipfohabebant:cupetrusdixiflethiceftarcha noc defi 

gnans apud fe ius efle apoftolice fedis:6i in archa noe 
inquitbelue fuerunt permultc. 

Mirabilia pcrlibrarum di£a*' 

Ibrariu s meus loanes noi etqui nuper ex ea qua uocac 
I britania rcdierat retulit mihi ih ccna ad octauam idus 

o&obris pcnultimo Martiniano queda miracula quc 
fe uidifle aflerebat:homo do&us & minime medax primu e fa 
guiheintcr ligeri biturigas a pi&ohes pIui(Te:exqj ea pluuia fa 
guinc pfufos lapides uideri-.hoc qm accidifle fepi 9 hiftorie $di 
dcrunaminusmirandu uidctur.qd feqtur neqqcredidifle: fti 
fi aflcueratis iufiurandu acccfliflet.Iniefto petri & pauli apo^ 
ftoIoru:qd( eft in menfe iunii: ait quofda mcflbrcs i patria fua. 
cu pridie nefcio qd feni i agro reIiquiflet:c6tcpto dic ne fenu 
amitteretunrcdiilTc ad mctedu id qd unica hora cffici potuifr 
fet.Sed dci iudicio mefiores diutius uagatos efle pcr agru me 
tetesmcq) aliud qoicq dieno&uqp agctes abfqj cibo &L fono nc 
cp uero pluribus diebus aut illos agru exiretaut alios ad illos 
ut fcifcitarcttir quidna id fibi uelletaccederc potuiflcrcu mul^ 
ti circuft aret fattios illos ee exiftimates uidifle fe illos metetes 
Iibrari^afTcruit:qdueroillfs:poftea acciderit nefdre kdixiu 
Mirnbile iudiciii ex contcmptu fan&ornm. 

Ic akcr ex fenatoribus meis rolctus noi e patria rotho 

magenus fe haud diflimile miraculu uidifle ex cotem 

ptu fan&oru dei aftirmauitcfleaitiuxtacaftellumci 
tsitdtis parruchia quanda dicatam beato Gothardo cuius fo> 
lenniscucfletdiesparochianioesihgerisdemore fcftu cum 





j>ceflione#pompa agebant:adolefcencnla uero alteriu s par 
rochie cum illos derideret nomeq} fan&i fpcrrierct & eorii ce^ 
remonias fe in euis contemptu filatura dixie:ac deinceps colu 
fumpfifle 8C fufu:hcc aur f ubico manibus 8i digicis magno cu 
dolorchefiflenc:ita ut auellinequirct.AdolefcctuIa ueromu 
ta eflet fadla-.nutu na uoce no poterat dolore dC caufa fignifi/ 
cabacttandcm accurrence hominu muhicudine du&a ad a Jca 
re fan&i qucm cocempferat atq* ibi uoco fufcepto & reftituca 
uoce & coiu fufumq? e manibuscecidifle hec in fua parrochia 
accidifle dixit ica Idubie ut niihi incredulo aliquam fidem fa 
cereuideretur, 

Facetum de fene quoda qui afinum portauit fuper fe. 

Iccbatur intcr fecretarios pontificis:eos qui ad uulgi 
d opinione uenircc miferrima premi feruitute: cu haud 

quai| poflibile eiTet cu diuerfa fentirent placere omni 
busrdiuerfis diuerfa p bancibus:tum quida ad ea fniam fabu^ 
Iaretulitquanuperinalamaniafcripcapiftac^ uidifle: feneni 
ait f uifle qui cuadolefcetulo filio pcedente abfqj onereafel> 
io que uediturus erat ad mercatu pficifcebatur : ptereuntib* 
uianr.quida in agris opus facientes fenem culparunt cj afellu 
nihilferentemne^pacerne(^filiusafcendiflet fcd uacuum 
onere finerct:cum alter fcne&ute alter etate tenera uehiculo 
egcret: cum fenex adokkcn rc afino fpofuit:"ipfe pedibus iter 

faciens:hocaliiconfpidentes increparuntftultiuam fenis cj 
adolefcence qui ualidior eflct fup afinum pofito ipfa ecatc o5 

fe&us pedcs afellum fequeretur.lmmucato confilio atqj ado 
iefcentedepofico:ipfe afinum afcendit:apulum ueroprogref 
fusaudiuitaliosfe culpantesquod paruulum filium ! nulla 
rationeecatis habita tanquam feruum poftfe traheret ipfe 
afelIoquipatercratinfidens:hisuerbispermocus:fiIiumafel 
lo fecumfupcrimpofuit hoc pa£to:iter fequens interrogacus 
indeab aliisanfuus eflct afellus:cum annuiflcc caftigatut 
eftucrbis q> eius tanquam alieni nullam curam haberct mini* 
me'aptiad tancumonus: cum fatis 'unius ad ferendum effe 
debuiflct:hic homo perturbatustot uariis fentenms:cum 
fieque nacuo afello : neque ambobus : neque akero fu * 

c 4 















1 








perimpofitis abfcg columhia pgredi poffet:taftdem afellu pe 
dibus iun£tisligauit atcp baculo fufpenfu fuo filnqp coilo fiw 
perpofitu ad mercatu deferrc cepic oibus .ppter nouitate fpe 
tlaculi ad-rifum effufis:ac ft ulticia amboru maxime ueropa 
tris increpatibus:indignatus ille fupra ripa flumvnis confiftes 
Iigatu afinu in flume deiecit atcp ita amiffo afino domu redit 
ita bonus uirdum omnibus parerecupitmemini fatiffaciens 

afellumperdidit. 

Hominis Maxima imperitia: 

Ecitabantur aliquando littere cora prioribus florenti 
r nis narrantes qucdam de hoie non faris rcipublice ao 

crpto.Cum uero homen illius fcpius referri in Iitteris 
neceffefuvffetacciditutnoiilliadderetur pfatumut dicarn 
Paulu:tuunuscxadftatibuslfarumrudis exiftimahs uerbu 
illud honorificu efferK magfta aliquam laude in prefati noie 
contineri ac fi fapietiffmiu aut prudentiffimu fcripfitfet: ffaci 
uociferarecepit rem indigna effe ut homo improbus hoftis pa 
trie prefatus appellaretur. 

Alia hominis impcritia. 

Tmilishuiccontribulismeus Matheoziushoie:ho ru 
f flicusrifummulriscomouif.nadicfcftoincouiuiofa 

cerdotucuipparandoipfe nonulliqp alii prcfuerant: 
cu poft cibu gratie facerdoribus:pIures en 1 ex longinquo co> 
uenerant agede effent:hic cuinegocium de maiidatu erat ad 
modu fcnex uerba faciens:patres mei fiquid defuit uobis in* 
quit ignofcitemon fecimus qd debuimus:fed {> modo facuk 
tatis noftre tra&auimus uos fecundum ueftra ignorantia pu 
tauit ho rudis qui aliquod uerbu rcfonas querebat: fe id ,p fu 
ma laude dixiffbac fi prudentiam aut fapiam dixiflet. 

De Quodam fenebarbatr, 

Ir doctiffimus atcp humaniffimus oiumAntonius lu 
(1 fcus retulit nobis interloquendu poftcouiuium rem 

ridendam.Eft cois Ioquendi modus cu quis uetris cre 
pitumediditutcircuftatesacfbarbaeiiisquinihil cuiq debet 
dicant. Senex quida uincentic barbaadmodu $>lixa uocatus 
a crcditore iniudiciumcoramprcfideciuitatis.IsVgulottus 









- 






biahcardus fiift uir do&us atq? feucrus cu multis uerbisia&a 
bundus clamicarcc fe nullius ulla in re debitorem effe repetes 
fepius nihil cuiq fe dcbere facete huic otius.Vgulottus ait aty 
ep hanc tua fetidam barba que nos malo odore coturbat amo 
ue.Cum ille ftupidus quamobrem feteret adeo grauiter po> 
ftulafletirefertaeft inquit ugulottusomnibusbobisque ufq 
ab hoibus edita funtxu ad baibam eius quinullumhabet de 
bitum rciciahtur hoc di&o perfacete elufit hominis iachntia 
ridcntibus qui aderantomnibus. 

Comparatio queda Caroli bonofiienfis de quoda notario# 
Vmcenaremusinpalaciopotificisnonulli Iter qucs 
c & fecretarii erant:orto fermone de eorum fgnorantia 

quorudoflrina ois ac fcia pendetex fcriptis formulis 
neqj eavu caufas afferunt fed tantu dicunt:fic fcriptum fupo 
riores ftilo reliquifte Carolus bononienGs uir admodu ( feftv 
nus hi fimiilimi fut inquit notarii cuiufdam dC nomen retulit 
conciuis mei ad que cu duo acceftiftent contra£tus uenditiois 
inter eos conficiendi gratia atcp ille fumpto calamo fcribere i 
cipienstquefiftet eoru nomina & alter loanes.Philippus alter 
fibi nomen efie dixiltent» Refpondif eueftigio riotarins id in' 
ftrumentu:ita enim appellant:cofici inter le no pofte: queren 

tibus illis Ciimmifi inquic uendicor Conradus emptor uero ti 
cius uocetunhec cni fola nofa informulis fms didicerat.-roga 
ri aut iure confiftere hiccotradus nequit:cu uero fe noia mu 
tarenonpo(Tediceret:iIleinfniaperftaret:quoniaita formu 
le (ue continerent hoics miftos f ccit cu rio auderet noia Imti 
rare:abierutilliadaliurelifl:ohoieinfulfo quife crimefalfi 
fubire exiftimauit fi fcripta 1 formulis fuis noia comutafiet. 
De Dodtore florentino ad reginam deftinato qui concubi 
tumpoftufauit* 

Ncidit etiam fermo intcriocandu de ftulcitia rionuk 
i lorti qui oratores mittuntur ad piihcipes : cumcp ahV 

qui nominati elTennridens antonius lufcus nunquid 
naaudtftistemeritateflorentinituimeituens: que populus 
fiorentinus ad lohanna regina quonda neapolitaria defti auit 
Francifcus is nomine f uit do&or legu licekadmodu indo&us 



i 








1 1 





quicumreginemaridataqueda expofuiflet poftridiecp ad ca 
reuerti iuflus.audiffet interim reginam haud afpernari uiros 
prefertim forma coftfpicuos.ad reginam rediitmultifqj ultro 
citroqj di&is.tandem fe cum ea fecretiora quxdam Ioqui uel 
le dixic.cum regina cum hominem in remocius conclaue ad^ 
uocaflec exiftimans aliquid effe ocultius qucdcomunicandu 
cumpluribusnon effet.ftultusillequifibide propria forma 
plurimum perfuaferat.reginam concubitus poftulauit. tum 
illa nihilo immutatauultumhominisinfpicienscomicer nu 
quid ait hoc tibi f lorentin um mandatis quoque dedere, tace 
tem acq? erubefcentem oratorem uthuiusreimandatum af 

ferretdicens abire ab fe abfq? indignatione iuiTit . 
Dehoiequidiaboluinimagine mulieris cognouit. 

Ir do&iffimus Cincius romaus mihi fepius retulit rem 
u haudcontemiicnda quamuicinus fuusminime inful 

f us hcmo fibi accidiffe narrabat ea eft huiufmoduSur 
rexerat is aliquando ad lune fplendorem exiflimanscirca di' 
Iuculum effecu noxefletiri tempefta ut f pficifcereturad uine 
am fuaprout eft mos romanis uirieasdiiigenter colcre.Egref 
fusporca oftiefi:excitis enim cuftodibus utea app.erirecur ro 
garat:mulierem'confpexitfepcedenteexifi:imas ucro aliqua 
effe qucdeuotionis gratia fan&u paulii uificarcccum exarfif 
fet in Iibidmem gradu properauic utea confequererur 8C qm 
fola effet id facilius fe affequipurabat.Cu ad eam appropin^ 
quaffet ad femieamere£tauiadiuertit:hichomoceleiius am 
bulauit ueritus ne mulieris occafiorie oblatam amitteretpro 
greffus paulu in diuertieulum muliere comprehendit tacen* 
tem ad terra ftrauit cognouicqj:quo fa&o illa fubito euanuic 
reli&o fecore fulftireo homo in terra herbida feefie fcnticns: 
paulum abflerricus furrexit domuq* rediic:demonis eam illu 
fionem ftiffte omricsarbitrabantur. 
Alia fabula per Angelocum di&a* 

Derac Angelottus.epifcopusariagniriuscuhec Cirici 
a us recitaflet 8C alteram huic fimile fabcllam dixit. Af> 

finis inquit meusmomine cu appellansieum no&u ur 
bis deferta perambularet:obuiam mulierem qua extimabafc 



T 



6C quidem fpeciofam forma ut uidebatur coghouintu illa ad 
eurn terrendu in hominis turpiffimi forma uerfa:& quid egi' 

ftfinquit:cquidemtcinfulfedcccpi:tumilleutlubccintrcpi^ 
dus inquit:& ego tibi culum maculaui* 

Deaduocato qui ficus a licigante acceperat. 

VmaniffimusacfacetifTimusuir AnconiuslufcusCuI 
h pancibus nobis ingraticudinem eorum qufad fatiga^ 

dos homiries funt prompti ad promerendum remifff. 
Vinccntinus inquit meus qui aduocatus erat homini prediui 
ti fed auaro cum multotiens illi iri caufis affuiffet:necp "quiccj 
tuliffec premii:randem difficiliori in caufa qua fibi 'adeffc ad 
cum dcfendendum rogarat die ad tuenda caufam prefcripto 
co autem die cliens ffcus & perfica aduocato mifcrat:ad tribu 
nalacceflTitaduerfanismukaconcraillum dicentibus ^fem^ 
pcr'cIaufoorc s taciiit:riccpucrbiimullum^uis laceffentibus 
illis ungf>tulit:admirantibus finguliscumcliens quidnam 
illud filentium fibi ueIlctpercontarctur:pcrficainquitficuf> 
q? que mififtiuta os meum congelarunt ut ncqucam uerbum 
prof errc . 

Dc medico qui iri uifitatione infirmorum ta^ indo&us fp/ 
fosinterfecit. 



m 



Edfcus fncfodus fed ucrhitus cum fnf/rmos adhibito 
difcipulo uifitaret.-tangens ut moris eft pulfnm fi que 
grauiorcm folito fenfiffettculpam in egrotum confo 
rebat alTerens aut ficus aut pomum aut quid aliud a fc prohi 
bitum comcdiffe:quod cum fepiffimc faterentur egri uir diui 
nus iridcbatunquiitaerroresmorbolaborantium ahimad' 
uerteret.Hocadmiratuspcrfepedifcipulus:rogauitmedicum 
qtio nam modopulfus neta&u an alia quadam altiori difcis 
plina perciperetrtum illepro eius in fe obferuanria hoc archa 
numreferaturum pollicitus. Cumperuenioiri cubiculum 
cgroti ait:circumfpicio in primis diligenter f i quid reliquiaru 
autfruduscuiufpiaautalteri^rci I pauimeto fupfinucluti fi 
caftafteeautficuscorriceuelnucistcftaaut pomoru fruftra 
aut aliud qppia uideri:coie&or Ifirmu tale ;<jd cx his, coediffe 





























& fic eo-rotum incoritincntiatti in morbis grauionbus lflOM 
fo: ut uidear procula culpa fidctcrias fehabuerinc s haud 
multo poft difcipulus & ipfe quoqj cura medcdi fufcepta i. fc/ 
pius eode malo egros culpabat afferens edendi formula abfe 
data excefliffe:8c aliquid ediffe put ex reliquus coicftura afle 
qui pocerat.Semel ad rufticanu inopehomincacccffit: cui cu 
ualitudinepriftina feeucftigio reftiturupromififfet finorma 
fuanf feruaret:data nefcio qua portione abfceffinpoftridie re 
ucrfurusrcu rediffet grauiori morbo eger afflictabacuchic ho 
moftultusacrudiscaufam nefcienscuhucatqj lllucdeflexif 
fec oculosmullafcf eiufinodi rcliquias uidiffcneftuans ammo 
tandefub Ie&ulo afclliclitcllaconfpcxictuclamitare cepitc 
ueftigio tande fe percipcrc cur deterius fe haberet eger : ma* 
gnu excefTum effe ab eo fca&fi quo mirabatur illum mmime 
morcuu eiTe afinu quippe egrucomcdiffe affercbaecxiftimas 
fella decocTi afini uelutos carnis reliquias uideri . In ftultitia 
fua deprehenfus homo ridiculus multos ad rifum excitauic . 
DeDuobusinrepecuniarialitigantibus. 

Ppidu eft bonomenfium nomine medicina eo mifius 

o eft poteftas uc aiunt: homo rudis atq? imprudens ad 

quecumduolitigantesdere pecuniaria acceffiffent : 

acprior qui creditorem fe dicebat fibi pecuniam certis excau 

fis dcberi dixidct: uerfus in debitorem poteftas male quod te 

habes aascur non huic debitum reddis: cum negaret alter fe 

quicq debere:cum iam illi fatif factum effet : credicore ftacim 

increpauit:qtii peteret quod non deberetur: ilio rurfus caufa 

fuam tuente ac debiti rationem afterente: Debitorem acrius 

itcrum increpauit qui rem tam manif efta negaret. At is aliis 

rationibus in medium deducTisxur folutus effet debito pote 

ftas quoq? creditorem obiurgauit qui pecercc rcm folutam. 

Ita cu fepius fe ad urriufqj ucrba uertiffet:uir ridiculus utra^ 

qj pars ihquit eft uidTrix & ui&a quo Iicet a beatis. Ita conue' 

tum re indifcuffa permififchoc recitatum cft inter focioscum 

quidam nobis hotus fcpiusin eadem rc fcntentia tnutaret* 

De Medico indo&o qui urine gratia iudicauit mulierc 

coitu indigerc 


















I 






Grotabataputnosmulferquamftoui Iohanna nomi 
c ne. Accedens fcitus 6C do&us medicus uc morbum cu 

rarec urinamtcuitis feruande cura adolefcenti filiein 
mipte:demandataerat:utmoriseftpoftuIauit:hecanteaob:* 
litam fuampro egre urinam medico oftendit:ftacim muliere 
indigece coitu medicus affirmauit:cum id niro nuciatum cx 
titiftet curato in cena opiperc ftomacho cum uxore concubu 
it:illa cu hodfibi ex debiiitatemoleftiffimu eflet:ignara cnim 
medici cofilii erat clamaretqp fepius ob rci nouitate quid agis 
mi uir me quidcoccidisuaceuir inquit:hecoptima eft ex me 
dici fnia ad te curandu medelama ifto quide pado Iiberaberis 
& rcftituetur ualitudomeqp enim fefcilitopinio nam cu qua 
ter eam fubagitaflet:poftero die omnis febris abfceflit ita me 
dici deceptio caufamprtbuit fanitatis. 

De uiro qui uxorem egrotam cognouit 8£ conualuit* 

Em fimilem in opido ualentie quidam accedifle cotri 
buli fuo interiocandum recitauit:ait adolefcentulam 
nuptamnotarioadmoduiuueniqueno mulco poftq 
ad uiru ierat:graui morbo egrotaret cepit:adeo ut oes mori* 
tura exiftimarent:na 8C medici fanitate defperaueranc:& mu' 
JieradolefcentulaamilTaIoqueIa:claufisoculisiterclufofpu 
mortua uidebatur.dolebat uir ta cito eripi uxore fibi qua W 
rocognouerat:&eam utequu eratfummcamabat: dcereuic 
ergocu uxorcateq ea expiraretcoire*Semotis omnibus cum 
ncfcio quid fe a&uru fecreto dixiflet uxorem cognouit ♦ llla 
eueftigio tanq uir noua uitam in corpus eius indidiflec cepic 
fpiritum ducere atq$ oculis fubaptis poft paulum loqui & fub 
mifla uoce uiru appellare:quicum letus rogaflet nunquid uel 
letpotu petiuit:quo atqp deinceps cibo dato coualuit : cuius 

camprefticeratmatrimoniiufus:exeploigitur arguitur mor 
bismulieru eam rcplurimu confcrre. 

Dehomine no litteratoquidignitatemarchipfbyteratus 
ab archiepo Mediolanenfi poftulauit. 

Veret&tur alfqn de coditioe teporu ne dica homfnum 
q qui 1 ecclefia pricipatu teneum pofthabftfs do&is ac 

prudctibus uiris Ido&i 8i nullfus precii hoies exrolluc 



/ 















tu antonius lufcus no e fnquic magis pontificu q ceteros prin 
cipu culpa apud quos fatuos 8C ridiculofos homines i deliciis 
habcrido&ria ueroexcelletesreici uidem 9 * Eracoll ait apud 
prifcu illu, Caric prineipe ueronenfe periocundus ho noie ao 
bilis rudis atqj indo&us Icd facetiarugfa acceptiffimus Cani 
dl ob ea ab eo: crat cnim clericus pl uribus ecclefiis doatus: hic 
cu oratores uiri cxcellcntes ad archie£m Mcdiolanefem ana 
quioreilluquiciuitatiimperabataprincipe mittereturfe in 

coru focictate contulit:expofitis mandatis oratorcs cu rcuer 
tiuellencnobilifcpucerachoconfabulatorrifuarchiepomo 
uiiTet poceftaccfccic fiquid ab fe uellct pctcre archtpfbytera^ 
tum queda magnc dfgnkatis fibi daii nobilis poftulauic. Tu 
ridensarchiepsholsftulciciamruidequidpctis inquit maior 
eft hec rcs q uires tue ferre poflint:ho ei m es infdus if Jrum 6£ 
apprime indoftus:atqui ftarim 5i confidcnter r^fponditnobf 
lis:morc quidcpatrioid facioma ueronenulla litteracisuiris 
fedindodis&infciisbeneficiaconfcrutur: iifimusfacete ho 
minis didum qui quod ucrone ftulce fiebat 6C alibi f icri debc 

rcarb.trabatur* 

Dcmerecriceconquerentedetonfori^maleficio. 

Agiftratus eft florecie que offtciales honcftacis uocac: 
loi horu pc/pua cura eft in iutt merecricibus diccdo cura 

doq? utin ciuitatc abfq* moleftia eflc poflinc : acceflit 
ad eos femd merctrix quefta iniuria damnuq* a tonfore illa> 
tu qui in balncu accerfitus ab ea ut partes inferiores raderet: 
raforiokacunnfparceinciditutpluribusdiebushoiesadmit 
terencquiuifTet:cx quodaniinfeftiillumaccufabatamifli lu 
cri reftiturionepctcns queritur quc fic futura fenccntia. 
De religiofo cui uidua confitcbatur* 

Vatfbat rcligiofus ex his qui uiuerc fnobfcruantia di 
a cuntur uiduam formofa floren tic pcccata fua confitc 

tem cu mulier interloquendu uiro hereret 5i facie fua 

ut fecretius loqueretur .ppius admouerec:anhelitus auteiuuc 

nilis uiru c6cakfeciflet:cepic tande qui iacebar caput : crigcre 

adro ur paulo homine torquercncu ille moleftiacartiis ofci> 

":■ ;\: C:e~:r-~'--s.- * ! t ''vuil(''v r •! -rcullaucrofibi pniam 




\f 



iniungi pete rrnpchitehtiam inquit illc indidifti tu mihi. 

De uiro qui fuc uxori mortuum fc ofteftdit» 

N monte uarchio opido riobis pptquo ortolanus mi 
i binotus:cumfemeluxore iuuene quepanncslotimi 

ieratabfente ex orto domum reuertilfet: cupies quid 
mulier fe mortuo di&ura K qucadmodu fe habitura cflct au 
dire:fein aulaad terram mortuo fimilis refupinusproftrauic 
uxor cum domu onerata linteis ueniflet: I uento mortuo puc 
credebatmarito:dubitanshercbatanimoftatim neuiri mor 
tem lametareturran priusueiuna ent meridic ufqj pmanferac 
comederet fame urgctc cibu cape decreuit:& frtifto fuccidic 
fupra prtinas i pofito.-ppropere comedit nihil pre feftinatonc 
potascufitiretnfmiucarhesfallitasfuptourceolo fcalas ce* 
pit defcedere ut uinu ex cellario hauriret:fu^ucnies d' Iproui 
fo uicia ignis petedi gFa cu fubito fcalas afccdiflet:ftati mu/ 
Iier abic&o urccolo fitibtida uel uti tuc fpete uir exalaflet ani 
ma exdamarecepio&morte ei^multis ucrbfs plagcrcfupue 
nere ad ululatu ploratucp uicia ois uiri acmulieris ob mortc 
ta repetina Jacebat eni uir atqj ita fpum cotincbat claufis ocu 
Iis uc olno expirafle uideref uadc cu uifu ei ect fatis ludoru de 
diiTe uociferate mulierc ac dicete fepftni uir quo nuc facia illc 
aptis oculis malc fqr uxor mca nifi eueftigioporu mdas cx la 
chrymasadrifu oes couerfi futaudita pferti fabula &ca ficts. 

Dc bononienfi adolcfcentula fimplici. 
Dolefcccula bononiefis nouiter nupta qrcbatur apud 
a honeftiflima matrona mihi uicina: fe acritcr nimiu ac p 

fepeauiro uapularuqretequaobrematrona refpodit 
uiru^egrcfcrreeadumfimohio uterettir lmobilefmodu tru 
ci permanere.-cur no fquit ilfa uiro obfeqris 1 Ie&o & tiolutati 
pares.*tu illanefciodomia quoidfiataidnu^cni aliqsmedo 
cuit qtio id agendu eetma fiid fcirc nopatcrermc ucrbcribus 
a uirocedi:rifit mulier fimplicitatc puclle q etia que natura p 
cipiutur femis ignorarct hoc uxeri poftea p iocu 'recitatiit. 

Refponfio confefforfs ad Bernabouem principem. 

Ernabouesprihccps Mediolani:fuicadmodu mulie^ 
b rofus Js cum aliquando folus f orto femotis arbicris: 



^ 
















cu muliere qua amabat lafciuus tocaretunfuperuenit de im> 
proiuTorcIigiofusquidaconfenbreius:cin,ppterfapfentiam 
& au&oricace fcmp ad principcm petebant fores. Embuit fi> 
rnul & indignatus eft princeps infpcrato cofeflbris aduentu* 
paulocpcomotior uteu in refponfocaperet:quidinquic agc 
rcsfitu quoq? cum eiufmoimuliereinle&oefles: atillequid 
me deceret ait fcio quid uero fafturus cfTem ncfciorhoc refpo 
fo iram princeps flexic cu fe quoqj hominem elTe 6C labi poiTe 
faterctun 

De fcruo obliuiofo expondere defatigato. 

Obertus ex albitioru familia uir do&us 8C £humanus 
r habebatfamuluquendainfulfuobliuiofu&ingcnio 

tardo:queiIIemagis humanitatisq utilitatisca domi 
nutricbatrhuc aliqn cu cerris mandatis mifit ad amicu fuum 
degii noie qui habitabat ppe trinitatis pote ad que cum acce 
fiflet rogatus quidna a patroho afferrct nouirille obritus pa> 
troni uerboru ueluri ftupidus accogitabundus quiddiccret 
hcfitahat:confpe&ahois quemproDenouerac taciturnitate 
ftatimfcioinquitquiduehs:SioftenfopgrandiIapidco mor 
tario:capc hoc ait 8C ad patronu cuu nam id poftulat q primii 
feras:huncrobertus morcariu humeris ferente a longe cu af 
pcxiflfencogitas g> crat id ad punicnda famuli obliuionefa&u 

cuappropinquaiTct:maIum tibiinfulfcait:quin6rc<9:euerba 
mea pcepifti:rcdi inquit eueftigioma tamgrandenolo 8i miV 
nufculu porta.Illc fudans ac pondcre feflfus:cu fe errafle fatc 
rctur:ad amicu rcucrfus aliud quodda tertio reporcauit:hoc 
padoinfulfitashominiscftmulclata. 

Dchomincquimi!!eflorcnosuuicexpcndcreutcognofca 
6irefpon{orricum fa&a. 

Vidamenoftrisfloreritinus adolefccns haud magni 

q conftlii am»co narrauit pagradi orbis cupiditate fe mil 

leflorcnos ucllc expendere utquanti eflet nofcerctur 

tum alcer cut probc notus erat fatius cft inquit duo milia cj^ 

pendas utdcs operam nccognofcaris* 

Iocatio Dantis clariflimu 















*- L 






Arf tes poeta hofter cum* exul fefiis eflet & aliqfi in ec 
d clefia minoru cubito f upcr akarc pofito cogitabudus 

aliquid fccretius fcrutaretur animoracccflit ad euqui 
da nefcio quid moleftius petensrtum dantcs dic mihi iquk q 

cftmaximaomniubeIuaru,AtiHecIepbasrefpondit:cuidan 
tcs o clcpbas fine me inquit maiora uerbis tuis cogitantem SC 
liolicfletnoleftus. 

Iocunda refponfiomulieris fa&a ad quedam querccem ari 
uxor iua penxii.menfes poflec parere. 

Lorentinusciuis,peregrc profc<2us:cumpoft annum 
r qua die domum rediic: uxorem parcuriencem deprehe 

diflet:egrc hoc ferebat fufpicans uxoris peccatu confi 
iii tamencaufacupenderecanimo:quefiuitauicia matrona 
nobili 6£ pacuta an filius fibvxiumcnfium nafci poflet. At iila 

ftuIticiahoIsconfpcaain'ruconfoIatacertcinquu:na fi tua 
uxor qua die concepit.-afinu forte uidiflet more afinc annum 
1 tcgru partu geftabit:acquiefces uir matrone uerbis Qi ei gra 
tias agens q> fe fufpicionc haud parua uxoremagno fcandalo 
liberafTet na tu puerum fuu dixir. 

Interrogatio obfcena cuiufdam facerdotis. 

Vxta portam pcrufina eft ecclcfia fan&i Marci : iti ea 

Ciccro facerdos in diefolcnni m quoplebs ois-conuc 

ncrat:cu fermoncde morehaberecpoftremo intcr cc 

tcra fratrcs inquic magno quide crrore Iiberari a uobis cupio 

Hac quadragefima cu audire cofefliohes uxoru ueftraru:nul 

lam repi que no pfiteretur fc f ide uiro inuiolata feruafle: uos 

aut ferme oes faffi eftis alioru uxorcs cognouifTc:nc ergo liac 

indubitarioncdiutius uerfcrfcircauobiscupio qucaut ubi 
nam fint ifte mulieres f ucurc. 

Ridenda homlnis aduerfus oratorem Perufmorum* 

Vo tempore florcntini cum pontificc Grcgorio bellu 
f gercbat orarorcs perufinoru qui a potifice defciuerac 

florenria,p fubfidio uenerut.-horu unus do&or cu 15 
gam oFonem exorfustprimis ucrbis tagphemii Ioco date no^ 
bis de oleo ueftro dixifletralter fcftin us homo cuiabages uer' 
boruodiocrant:quidhoceoleu iquiDoleutupoftuIas cum 

4 


















milice egeamus '• aft oblicus es nos arma ho oleum pofrulacu 
ueniffe.Cum illeuerba hec facrc fcripcure effe refpoderec: bcl 
la res efl inquicalcer nos quide hoftes fumus ccclefie « cu fa 
cra fcripcura in noftru auxilium pfers-.riferunc oes hois fefti* 
uicaccqui doctoris fupflua uerboru f upftitione cum ad calce 
ucniendu effec eiufmodi didis Iufic: 

De oracoribus perufinis ad pontificcm Vrbanum.'" 

D Vrbanu quoqp quicum potificc auinionc:|perufini 
a oratoresnumerotrescuacceffiffenttpStifexantgra' 

ui morbo teneretur:tn hoies diutius fufpenfos tene*» 
retad feuocari iuffitadmonicosancea uc paucis loquerecur: 
unusdocrorquiofonemlongain uia:quahabituruseffcc ad 
poncificcmenricomendaracnullaronehabicamorbi: auc q» 

in le&o iaceret multis uerbis ufus e ita ut pontifex fepius mo 
Ieftia audiendi pfe ferrec.Cum candeindodcus ille poraffencf 
fiuitfua humaniracepocifexnunquidaliud uellent: cu alcer 
Iex oratoribus qui & dicentis ftulcicia 6C potificis moleftia pce 
piffec-patcr in quic fandtiffime habemus hoc in mandacis no/ 
ftris uc nifi nobis eueftigio p his que petem^ feceritis facis : fo 
cius hic meus anceq hinc recedamus uobis icerum 'referac fer 
monem fuum quo faccce didto cum arrififfec poncifex:|oraco 

res eueftigio expediri iufffc. 

Infulfumdidcum oratorem florentinorum. 

Oftri florencini oracores in gallia miiIi:cu,MedioIanii 
s u pueniffer.Bernaboue principe honoris gra uificarunc 

rogaci ab eo primo cogreffu qui na effenc florencimv 
rum K ciucs & Iegaci fi uobis placcc qui mos e loquedi refpon 
derunc comicer ab eo accepci dimiflicp cu ia uercellas deuenif 
fenc:recenfetes q hadtenus egjffentmenic 1 mente uerboru q 
bus ad Bernaboue ufi erant.Et cum unus male ab eis dicrum 
dicerec fi uobis placec na ecia fi difpliceret:tn & florencini K ci 
ues &. oratorcs cffet:oes fmam fua approbarunt id perperarn 
prolatum necp ex eorum dighitatc affeuerates.Coi igitur co' 
filioadreci-accadaeauerbaMediolanureuerfi principe adie 

runt:tnmfenior qui& dodtior • nidebatimprincepsinquit cu 
iicrcellis cffcmus ueftit in mcnte dixifienos cibi-.nos florecini 






r 






oratores & eiiies effisfi tibiplaceret fnfulfe ac infcite di£tu:na 
placeat an difpliceat fumus florentini & ciucs dC oratores.Ri 
fic pririceps de cetcra feucrus hominu ftulta curam fibi placc 
rc afTerens:$ hii cffent quos credebat. 
Facerc didum cuiufdam Iohan nis pctri fenenfis. 

Ohannes pccrus ciuis fenenfis ad facetias & iocos,pm 
i ptus:femclromeinuiratus adpotu:maneeni &eftas 

crat a Bartholomeo de bardis:cum plures una coue> 
hiflemus:tum portandutum ornandi homls caufa:atq> cflet 
unicuiqs ut moris eft ante potum pciculapanis oblata fum* 
ptumpanecumaliicomederent.-foluspartem fua fcruabat 1 

mahu:rogatuscur&:fpfen6edcret:TidcnsBarthoIomco in' 
quic hic tuus panis ultra oes quos uiderim reuerens eft ac mo 
deftusmam cu fepius hunc ad os admouerim nullo tamen pa 
&o potis fum ut uelit uinum pire rifimus omncs f acetc diau 

eiusquicxiftimabatcibumnonfemperin magna prefertim 
fiti preirc oportere. 

De uiro qui uxori ueftem magni precii fecerat. 

Vercbatur uir quida cu uxori ucfte magni prccii fecif 

q fet nunq fc matrimonio ufum quin amplius aurco nu 

, moc5pucaripoSTct:cuiuxorhocquideiquittua acci 

dit culpatcur cni no totiehs cocubitu utcris ut numulo crco 
conftet. Recicatf o iocofa de medico. 

EtuIitmihicardinaIfsburdegaIenfisquendacotribu> 
r, Ie fuum:cu fero domu rediiflct clamare ccpifte fc crus 

uchemcnter dolerc-.uxor cu oleo rofacco crus peruft' 

xiftec ftuppa Klana additis:fafcia infup Iinea circuuoluit ho 

cum dolorepremi fe diceret:acgemens medicum poftularet: 

aduchitilk «paulatim lenitercp:manu cftim dolorcpre fc ic 

rebat:dere&o crurecu palpitans nihil in illo morbi efle dico 

ret:tum rufticus ergo hoc alterum crus porrigcns: quod do> 

leoeftinquit.StuIticiahominispcriocundaquiquoddoIuic 
a medico cfltt admoncftdus. 

Dehomine qui in fomnis aurum repc riebat. 

Micus quidamnoftcr: aurum a fe receptum rio£fcu 

a pcr fomnium rcferebat incetu : tum quidam uide ne 

d z 















tibi accidat aitquod meo uicino:cui auru i ftercus cecidtecu 
{omniu narrari pofccrcmus. Vicinus inq uit nofter fomniauit 
ducTu ie a demone in agru ad auru effodiendu:& cu multum 
reperifTecno licet 1 quit nunc demon auferre fed figna Iocum 
utco°nofciatefoloqueac:cu alter quo fignaculo uteretur 
peterct.Cara hic demon inqufcna hoc maximo mo nullus hic 
cfTe auru f ufpicabitur: & tibi foii res nota erit annuic uir # fta 
tim expergefactus fenfit fein le&o uente admodu laxaffein 
tcr fetoie 8i ftercus cu furrexiffet:domu exiturus capiti capu 
cium ultimo impo{uit in quo cattus ca nocTe ftercus fecerat. 
In quo fetore pmotus inquinatum caput & cefarie Iauit. Ita 
aureum fomnum in merdam rediit. 
De fecretario frederici imperatoris. 

Etr us de uineis uir docTus & prudes f rederici.ii. impc 
p ratoris (ecrctarius f ufcqui cum hoftis efiet. Alexan^ 

dri tertii pontificis-.ac bcllu terris ecclefie itiferrecpe<' 
trutwis italicus erat:ex inuidia aduerfus eu a barbaris orta Iu 
mine priuauit:deinde pniaducTusunique enl cgerat:ad{ciuit 
eum in fecrerius confiiiu fuu:cu imperator anguftia rei pecu 
niaricpremeretur:confuluitpetrus uires ecclefie fuifmet opi 
bus contereridas capieda ad coflanda effe ad ufu belluis cum 
pifis erat:ecclefiaru oia ornamerita aurea atcp argetea f ter c| 
zona illa q uc dirigebat teplu memorabilis erat placuic confi 
liu Frederico:&: fpoliis ecclefiaru exercitu parauit : tuPetrus 
imperator inquit iniuria abfte iniufte mihi illata ultus fu : ut 
tibi hoium odia coparafti : ego tibi deu ex facrilegio reddidi 
inimicu omnia tibi deinceps in deterius cadent:ita poftea fu 
it: ui&or tande Alexander f uperbia fregit imperatorisjhoc di 
cTo monuit res facras ad profanum ufum trarifferri no opor* 
tere qui fecus facerent a deo puniri. _ 
Deiudeo mortuo afTumpcoincibupcrflorentirium. 

Vm duo iudei ex uenetiis ubi habitabant fe bononia 
cotuhfTent:accidit ut alter morbo correptus interiret 
cupiens t fuperftesdefuncticadauerVenetias deferre 

cum palam id f ieri phibitu effec minutatim concifu in par uo 
dolio pofuteadmixcis diuerfis aromatibus 8cmelle;ita u t mi 












rum ift modiim fiunb ex dolfo pdirec odor:hoc Venecias icu 
ro iudeoalterkomedauic:quicum nauicula fccumper cana 
le ferranadoIiudeferrecaccidit:pIurcs eni unanauicula con 
fcenderamit florentinus quida ppc doliu cofideret:S£ cu nox 
fuperueniflec motus odore dolii ac fufpicatus aliquid ad ufu 
edendirccoditumefrerclacuiuoredoliiretcaorcepit qd itrca 
eracdeguftare:&cum fibicibus fapiditfimusuidcrecur : cocu 
ferc doliu cdendo ea no&e paulatim confumpfit exiftimans 
remoptimacomedifle:egre(Turtis fcrrarienaueiudeuscu do 

Iivimauferret:fenfi*cexeiuslcuicaceuacuueflc:cumiudei ca 
dauerecum fe fraudatu uociferarec tandecognouit florenci 
nus fc iudei fepulchrum efle. 

Vifio Francifci philelpht. 

Rahcifcus philelphus zcloripus uxoris fuma cura cor 
f quebatunne cu altero rem haberenfemper dies ac no 

&es adcius cuftodiam intetus:huic dormieri pcr fom^ 
frium:fit cnim ut quc uigilances uerfamus aioin fomnis fepi 
us occurrancuiifus cft demo quida uxoris fecuricate polliccri: 
fique admonerec ucllet facere:& cu per infomniuanuiflet id 
qj fibi pergratu fore diceret:fimul pmium pollicit?: cape huc 
illc inquic ahnulu &diligcncer 1 digito ferua:nadu in eo gc> 
ftaueris hunchunq uxor cc lfciocu aliococuber: prc gaudio 
exritacus a fono fcndt fe digitum haberc in uxoris cunno:op 
timum quide eius anulizelotipis remediumme uxores igno 
rantibus uirispoflinc efleincontinentes. 
i Depotatore* 

Vidam uini po tator egrcgius ineidit in febre: cx qua 
q miif co maiore folico ficim concraxic: accerfici medid 

cudercmouenda febri Kfiti quoi^maiufcula agita> 
rcritrfebristancuinquicegrotus remouende offitiudt onus 
fumacis uolorfitim autmihicurandam relinquite. 

Facecum Eucrardi fcripcoris apoftolici qui ad cardinafis co 
fpe&um uefttriscrcpicum cdidit. 

Ardinalis dc comiribus uir craflus 8fcorpuIefitus cu 

aliquando ucnatu iffet efuries circa meridicm ad pr& 

dium defccndic f udans ad mefam:cftas cnim erac : ac 

<*5 



l 



4 




















p ofccfis ut u eritu s flabello fibi fieret:cum ttiifiiftri abefleiit di 
ucrfis rcbus ocupati iuflit quendam.Euerardu lupi fcriptore 
apoftolicu fibi uentu^facere: at ille nefcio id ueftro more cum 
refpodiflet:ut fcis ait & ttiomo card Jalis f acito:tum ilie Iibes 
me hercules 8i fufpcfo idextro crure pergrande ueiuris crepi^ 
Eumedidit:eo pa&o fe uentulu facere folirudicens:quo exd 
tati oes multi eni ia aderant ad rifu funt maximu compulfi* 
Facetia alterius cardinalis iocundiflima. 

Qdem inftrumento cardinalis trfcaricefifis altodeco 
e mitibus fe monenti refpodit: ham cu cardinalis elTet 

nite dfflblutforfs. Altus uero illu in uenatione admo 
rieretmultis uerbis ad mcliorfs uitcmores auditis alti uerbis 
ineu palulu rcfpcxit ad eueftigio fe in equi caput refle&es ue 
tris crepitu cdidit ingente:inquies ad barba tua quo folo ref* 
poftfo abiit:oftedens quanti faceret fuas monitiones. 
Demulicreque cu cooperfretcaputculumdetexit. 

Vlier capite ob dcfe&u cutis abrafo euocata foris ui/ 
m cina ob rcm neceflarfa imemor pfeftinatione caput te 

gere:domo egrefla eft:cam confpicata altera femina 
fncrcpat^nudocapiteatqiinuenuftoinpublicu pdiflet: tu 

illa ut caput tcgerct ueftes retrorfus a natibus fublatas cum 
capntcoopfreuelfetculudetexfttridere qui aderant cepcre 
mulferis fa#u:que ut leufs pudorfs cufpam uftaret maforem 
contraxit:hoc eos refpicit qui paruum deli&um gradiori fce' 
Icre occultare qucrun t. 
Fabula facetiflima cuiufdam-quilitteras uxori & mcrcato 

rimiferat. M 

Rancifco de ortano cquiti fieapoIftafto:queLadffla^ 

f us rcx pfecerat ciuitati pcrufine : Ire & ab uxore & ab 

iariuefi mercatore:cui mutuocrcditaspecunias debe 

bat:fi'mul reddite fuerut. Altere ab uxorc eu rogabant ut do 

mum'rediretcoiuga!is officii & fidei datcacdti rcditus admo 

nentes:altere ut creditarcddcrct pecuniapofcebanr.mercato 

ri m equu erat fe q primu ci fatis eflc fa&uru refpondit paruu 

15 nefcfo qua dilatione petesruxoris uero dcfideriu multis bla 

diciis & pollicitationibus lenicbat:fe illuc eucftigio accefluru 






fcribefts 8C ofa fa&uru per que refarciret amiffas cotiiugii uo 
lupratcs utcns put ad uxore par crat ucibis paulo Iafciuiori' 
bnsiin quibus & illud crac adie&um fc ea multimode cogni' 
turu:feuutuerbisfuisutarfuturu.In obfignandis cpiftolis 
ad mercatorem uxoris ad uxore uero mcrcacoris Iras infcrip' 
fit.accepca uxor epiftola miraca eft admodu nihil fibi refpon 
deri ad ca quc fcripferatJanuenfis uero perle&is ad fe licccris 
cum rcs iocofas atq? uxoriascontinerennin quibus illud crat 
precipuu fc reuerfuru &C cum ea fepius coituru atcp alia pau/ 
Ix> obfceniora exiftimans fc ucrbis deludi ad regem pfe&us e: 
oftentanslitteras acconquercns fbip numis debicis coicum 
jpmitti fefeq* fatis fu curum f uiffe eo die clamitans quo ille pc 
cuniascrcdiditfet:omlbusadrifum conuerfismagis poftmo 
dum cpiftolarum errorecognito rifcre. 

Fabula Dantis qui fcpius uxorem fuam increpabat. 

OntribulismeusDamesnoIe cuius uxor fcrcbatur 
c" parii pudicarcu fepiffime admoituseffet a iociis ut $v 

hiberct turpicudinedomus:uxore acrius increpabat. 
llla multi Iachrymis iuramentifq; honcftate fua tuebatunaf/ 
fcrent ca a maliuolis confingi qui eoru quieti I uidcret perfua 
fus uir eiufmodi uerbis cum adhuc amici in increpanda uxo^ 
rc perftarentrhohe nemehfs ucrbis obtudaris amplius dicite 
inquic:iila ne ari uos fua errata melf us noftis. Cu illi uxorem 
affirmarent:illa uos omncs mcntiri affirmac cui foli magis q 
uobis omnibus prcfto fidem. 

Teftario cuiufdam fcnis faflra uxoru 

Etrus Mafini ciuis nofter admodu mordax in loquc> 
p do f uitJs cu fenex die fuu obiret codito tefto nihil jv 

ter dotem reliquic uxori:hoc illa cum grauiflime feres 
apud uiru fe poftpofita neq; fibi ab co quicq'rcli&u querecur 
cocedcrctcpmulcisculachrymis utaliquod fuc fene&uti fub 
fidiulegarecunuocatc notariuacteftes uirmoribudus iquit 
ut aliquid relinquatur uxori quibus fubito accerfiti&adftatc 
uxore ad teftes conuerfus-petrus hcc mc obtundit ait: ut ali* 
quidfibireIinquam:eiergoutmoregeram:uos tcftes aduo 

co qui adcftis me fibi reiinqncrc feudiorcm Si ampliorem 



co qui 



cf-f 



t 



p 









uuluam aliqua alia huiufce ciuitatis mulfere hoc di&o ridcn 
tes ocs abicre elu fa m ulierc ac mefta refponfo uiri. 

Narratio quedam suchari de mulicrc a prefbytcro medcv 
lamquerentc. 

Vcharus uir omniu urbaniflimusmarrare folebatmu 
z Iierequandahaud fpcrnendeformeuicinafua qucfte 
rilis erat:quefifle fepius a facerdote confeflbre fuoran 
fciret alf qua medela ad liberos cocipie ndos.IHu poftrcmo aft 
nuifle ac madafle tit dk iouis eiufmodi rei apta ad fe ueniret: 
cu accefliflet filioru cupida mulier ad camcra faccrdotis: utar 
illeinquitincantatione queinducitmultas uariafqjillufioes 
ita ut que no fiunt fieri uideantur:itaqj coftaritia 3C firmita^ 
terinimiopuseftmeresicaflumeuadat: uidebitur tibi ut te 
tanga:o(cuIer:amp!ex;er 6L fecretiora etia facia que uirjtuus co 
f jeuinatcamen nihil eoru erit:fed ita uidcbitur ex ui uerbo^ 
ruquibusutendueft:queadeoeefficax:utqueno funt eflfe 
uideantur cofenfit mulfer cofidcs copatris uerbis & fe has p* 
ftigias piiifa&ura dixit.Saccrdos multispa&is fignis di&ifqi 
I aure fecretiorib^ uerbis ccpit muliere ofculari G£i le&u fter^ 
nere:cu illa tremebuda quid na copater ageret qreretur:none 
pdixi antea iquit quc nulla cflent p ueris uifu iri:ita muliere 
credula bis cognouit femp affirmans id nihil eehocpa&o mu 
lier fe delufa falfa imagi e exiftimas rcdiic domum. 
De heremita qui multas mulieres in cocubitu habuit. 

Eremita quida padue erat Anfimirius noie tpe franci 
h fci d ucis patauini feptimi*. hic cu uir fan&9 haberetur 

multas mulieres etia nobiliores p cofeflionis fpem ad 
concubitum pellexiouulgata tandem neqj eni diu hfpocrifis 
cclari pot fcelem fama captus a ptorercu multacofefliis efTee 
ad fracifcudeducitur.Isadfcitofecretarioexfuis queda ioci 
caufa fcifcitabaturabheremitanoiamulieru quascogfiouif 
fet:quascumultasetiaexdomefticisfamiIiaribus uxores jv 
tuliflet fcribebat noia fccretarius-.ut exinde cam rifus eliceret 
cu tandem noiandis fine fecifle uideretur peteretqj dux : an 
plures fupereflent:ille uero coftanter negaret:afperius argue 
bat holem K uim minabatur fecretarius nifi ocs retuliflemu 














Ule f ufpjrans fcribas & titam quocp ainatqj cam addas fcume 
roaliaru:quo di&o 8£ calamus prc dolore c manibus fecretax 
rii excidit 6C dux in maximu eft rifum couerfus: re£tu fa&um 
effedicehs:ut qui tantauoluptate reliquaru maculas audic/ 
bac & ipfc in.corum cetum adderetur. 
DeFlorentino iuuenc qui nouercam fuam fubegit. 

Lorenticiiuienisquidamcunouercam fubigeret ac 
f fuperuenicns pater filium in ftupro uxoiis dephendif 

fet rci nouitate indignitateq? pmotusrclamando ob^ 
iurgarc acriter f ilium cepicrillc tergiuerfando peccatu excu 
fabat:cum diutius elatioribus uerbis ambo coccrtarenr: cla^ 
more cxcitus fupcruenit uicinus quida ad iurgia coponenda 
ignarusrei.Cupeteretcohtentionis camillis ob domeflica 
turpitudinefilentibusihftabat^iiicinus uchcmcntius ut cam 
nofceret: tafide cu pa tcr I filium culpa reieceret tum ftlius pri 
onhic pater mcus admodu indifcretus inquit: millies matre 
meamfutuif.meetiamtacchtcnuncquiafemel uxore fuam 
cognoui ut rudis atq? inconfultus celu clamoribus ueluti iri 
fanus rcplet:rifit illc f acctii filii rcfponfum & patrcm quoad 
potuit folatus difceflit» 
Difccptatio minoru p imaginc fan£H Fraficifci f icnda ." 

Ratresquida ordinisminorudecreueratacccrfito pi 
f flrore ut imagine beari francifci pfngererfed in,forma 

pi&ure diflidebant:cu alter ftigmaticu alter ad popu 

Iupdicante:aliusaliomopingcnducenferct.Ineadifceptati 
onecumuniuerfu diecofumpfiflentnulla ccrta fnia pi&ore 

dubiuquidftaagcretrclinquentesdormituierc pidor infpe 
aaferarruminfulfitatccumfedelufumputaret figuram ea 
pinxit fiftula fonant&alii Iaqueo fufperifo dicut:ftaticp abiit 
figura infpeda fratres cu piSore ut male mul&aretur quefif 
fent:ille uero pedibus fibi cofuluiflct: exiftimanres fuma vdifi 
gionicotumcliam illatam pi&oreadpenam querebant. 
De facerdote florentiho qui Vngariam iuerar. 

St 1 rcgno Vngaricmoris.utpoflmiflam celebratam 

e omnesquiadfuntoculfslippiefitibusaccedentespro 

prius altare a facerdotc aqin calfccm effufa oculos co 



. 




I *J 








fpergantundicit autcm in terim facerdos uerba quedam ex & 
cris littcris bonam tulitudine pcantia accdTit ad Vngaria ok 
foccrdosquidaflorehtinusruphilippoqui hifp3nus cogno> 

minabatur hiccum aftante ♦Sigifmodo rege rnifla dixifftt: ac 
cefleruntplurcs ad eu lippiences uc aquademore oculoscon 
fpcrgerencur:ac ilic exiftimans id nimio pocu 5i crapula con/ 
tigifleoaftumpto calice ita cnim ficri uideraoadftantes refp> 
fic dicens lingua icalia beeccmeno chc fiate morchagiadi : id e 
moriamigiadioquodincclIigcnsrexidenK? impator rifum 
continerenopotuitPoftiidieueroincouiuioioci caufa uer 
ba facerdorisrefcrenslippientesad iracundianr.ceteros onv 
ncs ad rifum commouic* 
Rcfponfio ruftici ad pacronum.fui fundi. 

Vfticus quida e noftris roganti patroho fiidi quo ma 
r xime tpe pluribuslaboribusimplicarentur: maiorref 

poridic fcifcitanti cam:id cnl miru uidebatunquonia 
inquit Knoftras 8i ueftras nos uxores fubigcre oportec. 

Ridiculofihominis di3um. 
Omanus quida nobis notus afcendit fcmel macericm 
in arundineto ficam:ac fimilisad popuIucontionan> 
ti:ccpit ad arundines loquudifleresmulca de urbis fta 
eu ihterdicendu ex leui aura arundinii capita ceperunt fledri: 
horidiculus qui fibi arundines ,phofbus finxerat riqcorionc-' 
gfas agcrent:no tata rcuerecia inquic domini romani: na cgo 
ex uobis minimus fumthoc poftca in proucrbii locum uenit* 
Derifio hominisporcum occidcre uolentf s*. 

Os erat in oppido.quoda piceni utqui hicme porcUttt 
occidiflet uicinam ad cena inuitareuquida quo pa&o 
cam impenfam uitaret:cSpatrem confuluit dic inquic 
ilkcras poicum tibi hac no&c furto ablatum & firntil nihil ta 
le alio ucrcnte clam porcum no&e fubripuitrmane confpkies 
porcum fibi ablatu ad copacrem pfcQ? alta uocc querebatur 
porcum fibi furco fubreptum tum alter re&e copater mi fapis 
inquitutaenl tcdocui locuturumtcumillcfepius 8£ pcrdeos 
omncs iurarcc id uerum dTcbenc agis rcfpondcbat & fccun*» 
dum cohfilium mcu.Curn illc iuramcnto icera:ct:hoc mo tc 



c 






< 



foqui debere anteamohui refpofidebat: 8t fanum coftfdium 
dcdit'tibi:tandem elufusabiit» 

Di&um f azini canis. 

Asfftus canis dux armoru opera ghibelline fa&iohis 
f ticinu ingrcfTus ex copofito guelforum tantum bona 

diripuir.his cohfumptisceptt&ghibellinoru domus 
cxinanire tanqguelforubonis refcrtas:cu illi apud duce quc 
rerentur fe cu ghibellini efTentindighe fpoliari: tum fazinus 
uerum dicitis tiiii mei:ghibeliini eftis omnes fcd boa fut guel 
fa:hocpa&o fcullafa&ionis difcrimineboha omniumairc* 

pta Tunt. 

De adolefcente qui uxorcm prima no&enofi cognouit* 

Dolefcens bonoriiehfis ftupidi ingenii & infulfi uxo<* 
a rem duxit adolefcetulam f orma egregia prima no&e 

igriarus rerum & qui nuqmulicre cognoflet matrimo 
mim ho cofumauinmahc a focio rogatus quo rcs nofturne 
pceflTiiTentfufpiransmaleinquicnamcudiu quefiffem uxo 
ris coticubitu:tandeiIIam abfc? foramine cofueto ut aiebant 
ab fe repertacognita illius ftulricia focius tace inquit obfecro 
necp uerbu hifcastcures fitmagni pudoris ac periciili fi pala 
fiar.IHe cum auxiliu&confiliu fimul petiiflet : ego laborc |> 
te fubibo af t hoc foramen facicdi fi mihi fumptuofam ccnam 
uelis pbere fed o£to dieru fpaciu mihi opus eft ad hac rcm :■ cu 
admodu fic difficilisrpficfenda annuit ftultus & fecreto illum 
cum uxore no£u coltocauit: ipfc in alio le&o recubans: trafa^ 
€to fpacio cu uia eflet admodu patens amici opa ut fentes no 
cffent timendi.-accerfito uiro multu diuqj fe fudafle dixit I ob 
fequfum cius:# tande corife&a foramc quod querebat:do&a 
adolefcetula uirogratulata eft amicilaboresccmendas:ftuI> 
tuscum uxorempforatainuenifletletus &fociogratiasegit 
& ceriam perfoluit. 
De uxore paftorfs que de faccrdotc filium habuit. 

Afloriscuiufdaminriuofrigido oppidulo mocaneo 
p uxorcum facerdoteconfueueratex quopuerum con 

cepitteducauitcp in paftons domo:cum puer eflet fep 
tennis facerdos beh gnc allocutus paftorem ait:tandem eum 















pucrum fuum filiuidTe rogauitq* ut fua uoluntatepuer ad fc 
migraret: minimc hoc fiet paftor iquit:ego pucrum pmcuo 
Io qui fit domi nat 9 .*male en 1 ageretur mecu & cu pf ono mco 
inquit fi omnes agnos qui ex ouibus alicno arictc compreflis 
oriuntur tradercm arictum patronis. 
Deruftico qui afinos onuftos deduxit frumento# 

Nconfiliopufinorrufticuscugfam ccrtam quereret 
i tanq inhonefta poftulati ciufs unus cotradixit: poftri 

dic admonitus ho tres afirios frumcnto onuftos : do^ 
mum cius quicotradfxeratdeduxitrpoft quartu die fnia mu 
tata multis uerbis rufticicam ciuis egitrtum uicinus eius Iter 
loquedu adfociosinquit;auditis nc queadmodu illi afiniru 
giuntin frumentu fufceptumiocatus. 

Facctum di&umpauperis ad diuirem frigentem. 

lucs quida fufFultus ueftib^hiemebononia pficiCccs 
c repco inter motana ruftico qui unica tantu 6i ea cori' 

trita tunica indutuserat:admiratus in tanta ui frigo 
risrftiues eni & uentus erant:hois pacientia rogauit: nuquid 
no frigerct mime alter cum Iero refpodifiet uulru ftupenti rc 
fponfu:dfccntiq? ego fubpellibusalgeo tu feminudusnofen 
tis f rigus.Si tu inquic ille ocs tuas ucftes ferrcs ficuti ego me 
as tu quoqj nequaq frigeres. 

Dcmonrano qui filiarn dcfponfare uolebat. 

Vpiebat ex oppido peigula montanus dcfpofarc uni 

cx uidnis iuucnern filiam quam ille confpicatus: ut cu 

nimium teneram & adolcfcentiorcmrcfpuercc. Inful 

fus patcr maturior cft,inquit q opincris: tres cnim an filios pe 

pcrit cx clerico faccrdoris noftri. 

Dc prcfbytero qui adolefcentule dccimas darepcrcepir. 

Ruggisea nobilfseft loccideteciuitasinqadokfce^ 

tula haudadaiodu fcita fatebatur parochiao peccata 

fuaJIIecu icerceteraqfifret:an dcbitas ( declas tradc^ 

ret facerdocirpfuafit etia coitus decima cfle reddcnda: qua iu* 

uencula ut fc cre alicno Iiberarct:ftatim perfoluit domu tar^ 

df reucrfa:admirati uiro cam more abfcp ullo tiore dixit: uir 

re diflimuUs p^ qdrid liu pcchianu ad pradiu uocaiut {} nullis 



f 

* 



\ 






cm 1 









llll|llll llll TTTT 







c 



n 



? 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



♦ 






adhibitis quo res f ieret riotior:cu federent in mefifa uir fiarra 
% a prius fabula ad facerdotem uerfns poftq inquit tibi rerum 
omniu uxoris mee debetur decima & hanc quoqj accipies : 6C 
fipiul uas ftercore 8i urina uxoris plenum ori admotum 1 me 
fa bibere compulit. 
Dc Medico qui uxorem futoris infirmam fubegit. 

Vtor quifpiam florentie ad uxore non recfce ualentem 
f medicu fibi notu rogauit adirerille abfete uiro domu 

j>fedus:uxorceiusircetrclu(3:antecopreil"itinici9:ulo 
uir redies cumedicu abeuteq fe re&e muliere curaffe dixit of 
fendi(Tet:uxore lachrymante capite diflbluto in uenit:medici 
pfidia cognita rem diflimulauit dC poft dies o&o fupto pcio^ 
f iore pano ad uxore mcdici ,pfe&us dixit fe ab eo miflu quo fi 
bi lteriortunica:eaco&auocatur:fieretopuserat:ut nuiliet 
que forma e cgregia maiori ex pte nudaretur quo re&ius cor 
poris mcnfura capi pcffet ad ucfte re&e perficienda nuda tam 
remotis arbitris futor coprimit:parem uicc mcdico reddens: 
quod & poftea obiecit cu 

De Morentirio qui filiam uidue defponfauerat. 

Lorentinusquifibifcictisuidcbatur:uiduefiliacudc 
f fpondiflet:uxoris domu ut fit fepius accedes abfentc 

aliqnmatreadolefcctulacognouit:exuultu filie cc 
gnita re mater iurgare acrite illa cepit:que fedomuq? dchonc 
ftafler.demu teftans matrimoniu illud mlme racu efle hxtvu 
ru & fc a&ura enixe ut id folueretur:redies uir qui id obfer ua 
bat abfete focr&cumeftam iuuene depheridiflet:qfita ca ma 
tris fniam de diftrahedo mf imoio I tellexit quid tu ille matri 
obfequi uolo refpodit:alter f tua e ptate 1 quit : cu illa modu 
qreret atca ait iferiores ptes egifti nuc fupior euadas oportet 
ut p cotrariu aftu diflblutio mfimonii f iat cofetit illa 8C mf iV 
monfudiflbIuit:tadeilIa uirurille uxore altera duxit, In eius 
nuptiis prior fpofa afiait 6C cu ambo pteritoru mcmoria iuv 
cciubriderecepiflet:uideshocnouauxor8d aliquid fufpicas 
malimo&u icgauit uiru 8C q ciid illc fibi uoluiflct rifus: tergi 
uerfante detundendo copulit ut fabula referret& fimul illius 
ftultfciam accufaret:tu uxorcorriftetur iquitilladeus:q tam 



— 




— rH 




— CN 




1 


— O 
= ^J 

= <J\ 

— *H 






co 

— tH 

— r^ 

— tH 




B 






11 


— iH 




^H 


— LT> 

— tH 




■ 








— iH 


\ 


■ 


= P"> 

— iH 


1 


I 


— (N 

— tH 




1 


= iH 




— i-* 






— O 
~*H 






^— a\ 






^— 






~ — ro 




1 




^B 


=_\X) 


- 


1 








=— iT> 




H 
■ 






1 


~ — ^ 




■ 


fV^ 




— r j 






i^V i 




— CN 




H 


^— rH 










fuit ameris uc id notu feciffet matri quid eh 1 opus crat ut ms 
tri ueftru concubitu referret ftulta me quide nofter famulus 
ampliuscentiescognouitmeqj ullum unquerbua mc itrno/ 
tuitmfi:tacuit uir fcntiens fibi debita mercedem reperifam. 

Defeneratore Vicentino. 

Enerator Vicentinus religiofum magrie auctoritatis 
f uiru continuos fermones de more ad populu habentc 

hortabatur fcpius:utacriter inuehcret contra ufurari 
os deteftareturq? q maxime uiciii qd precipuc in ca urbe uigc 
rer:adeoq? inftabat uc qiiq? effet moleftus religiofo: admirat* 
unus tamcotinuoinftanteproeiusreicaftigatioe:cuius que 
ftu ipfe faceret;qucfiuit quid fibi tam freques follicitudo uel 
Ier:ru ille ita mulri fuc inquit in hoc Ioco qui arte ufuraria ex 
crcentuitcu pauci admodu ad me accedac nihil faciam Iucri. 
Sed fi ceteris fenus diffuaiu erit ceffabut ipi & pueniet ad mc 
oim reliquoru emolimeta:hoc mihi poftea religiofus indens 
retulit. Fabula facctiffima Iannini coci. 

AnninuscocusBarotipiftoricfisqui ucnetiis coqui/ 

naria excrcucrat in couiuio fecrecarioru retulit fabiv 
.,. .. la admodu iocunda:Venetus inquit infulfus fuit 3 p 
iniuria uapulauit:cu filios haberc cupet qui accepta iniuriam 
ulafcercntUKuxor aut effec fterilis rogauit amioi qui filforu 
|>creandoru fc opifice optimu j>f itebatun ut fibi hoc munus 

lpcnderctpcrcandi.IIIcopcraftudiucp pollicitusmariti uice 
f ungebacurtintcrim cu femel relidro ad ferendu agrii uiro nc 
quid & opc impedimenti afferret p mbe uagarctur : obuio ac 
maiora minanti inimico:hoho quaflans caput tacc ftulre riv 
quitmcfcisbenequidtccotra agatur domifiquideid feircs 
nedu contineres minasfcd timeres tibi fit iam mihi crede: fit 
gui cito faciec uindiclam noftram. 

De Veneco qui equitans calcaria in finu geftabat. 

Ddidit dc alcerius Veneri haud impare ftulticiamtqui 
a cum equu a fcediffet:rus iturus calcaria i finu ferebat 

equus pigre tardccp ambularetulle calcancis armos fe 

piuspercunendo:tunonmoueris eninquit:fifciresquid Ifi 
nu habeam mutarcs paffus. 



i 












M II 1 1 1 M M M 1 MM 


MM IIM llll MMjMM MMjlMI lllljlMI 



cm 1 



C 



B 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



De Vcneto jfano que farma copola circuforafieus dcrific. 
Arraufcquocpaliafabulaminqua plurimu rifimus» 
h Ait farma copolam circuforaneu Venecias ueniflccu 
ius in uexillo pictus crac priapus plunbus Iigaculis di 
ftin&us acceflic quida uenecus quid illa diftin&io' fignifica' 
rec querens:ille per iocu ainmcbru fu um efTe illius nacure: uc 
q muliere prima trii pce cognofcerecmercarores facerec: fecii 
da milires cercia duccs:qrca pociffces &preciu |> qualibec pfo 
fiaru petebat.Id crcdes ftultus coicaca rc cii uxore domu 110** 
cauichoiempadopcioucftbifiliumiiicefacerec:cum ad coi 
tum cu uxore uencu efTcc:maricus fimulans fe abirc 1 : clancu/ 
lum poft Iedum feceflit:& cum illi gignedo milici Itenti ecnc 
.pfiliit f acuus:& cuium feflbris uehemeter pmens ut qrte quo 
qj partisbeneficiouteretur:perfan£tadei,euangelia hic eric 

papa inquit:pucans fe focium defraudafle.| 

De Veneco qui ceruifum proficifcens a fcruo in rencs lapi 
depcrcufluseft. 

Enccusceruifiu pfe&ur 9 equocodu&ouehebacur:fcr 
u uopedibusicerfacicce:incereundu cum equtis ferui 

cruscalcepcufTifTet:ilIe dolorcmocus abrepto faxo 
equu ulcifcicupiens:cafu Irenespacroni f piecic:credidic ftul 
tus equti id egifTe:cum feruus q tardius ex uulnere icedcbac 1 
creparef a dno:nequeo citiu&pficifci inq uic exequi calce quo 
mc afflixit:tu illc ne eurcs inquit: eft uideo admodu calcitroy 
fus:na & mihi quoq? modo calcemagnum in renes, dcdit. A 
De uulpcin palea afcoditaque fugabatur acanibus. 

Vlpes olim fugiensin uenatione canes diuertit adru 
u fticum q in area triticunj rerebac rogas uc a canib%ie 

rctur:&: fimul pollicita e nuq fe ei^pullosgallinaccos 
feAiraiwannuit rufticus conditioi : & fumptispaleis furcula 
uulpem texitraduenic unus &item alter ex uenatoribus 1 uul 
pemquercns:rogitabaritaucemrufticum nunquid uulpcm 
fugiencemuidiflct:&itercius,UIeucrbisuulpempcrccrtani 
uiamdiffugiflemutu uero&iucolslaterefub palcis innue* 
bat:Illipotiusaduerbaquamnurum refpicientes abferunt: 
rum ruftfcus detc&a ? uu!pe : fcrua'inquic modo ptomiffa: 










■11 








fia ucrbis meis euafifti cu diceretrt te abifle : at illa quc l\bxj& 
mens perrimainter paleasrufticucontcplabatur difigenter: 
uerbatuainquitbona fuerut:feda&usfarismaIi.Dicfcumin 
eos qui unum uerbis aliud re agunt. 
* DeFlorcnrinoquiequumemerat* 

OtusmihifiorcrinusRomcepturusnccelTario eqtiu 
n 'pa&us eftcu ucnditorc qui.xxv* aureospreciii carius 

equo poftulabat fe quindccim daturu in prefentia rc 
Ifquoru uerofedebitorceiusefieuelle:annuituenditor.Po> 
ftndie cum rcfiduu peteret folutiorierecufans:ferua conuen 
ta emptor inquit.pepfgimus quide ut debitor tuus fim futu> 
rus:finutfibi fariffecifletnon fucuru amplius debitorem. 
Facetifiimum hiflrionis Gonnelle. 

OnncIIa quondahiftriopfacetuspollicituseftob pau 
g culos numos fe quenda ferrarienfem:qui id admodil 

cupiebat diuinu cflfc fa&uru.Acccrfito ut una fecum 

in Ie£fco cubarcthoie: uentum tacitu uentris in le&o cmifit: 

deinde cu in interiorem ledu caput fubduccre fufliD quo fa^ 

dfcocuillcfetore motuscaputcpftarim exerens;crepitu uetris 

cdidifti ut uideor dixiftet:cum gonndla foluc nummos nam 
re&e diuinafti inquit. 

Alia facctia ciufdcm dc uno qui diuinare uolebat. 

Ltcri quoqj ur diuinatorfieretoptanti unica : inquit 
a pillula tediiiiniiredda:afienticnti pillula cx ftercore 

confe&amin osfbuit.lllepre fetore uomitas ftercus 
inqnit fapit quod dediftuturn gonnella ueru illudiuinafie af 
firmauit dC precium diuinarionis popofcit. 
De prodigiis nunciaris Fugenio pape. 

Oc anno me nfc o&obri cum iceru pontifex eflet flore 
h tie:plurima pdigia nunciata fut 5C ita cerris au&orib* 

ut fidcm abnuere lmpuden tis uideatur. A como littc 
reallateadhoncftiffimusuirisaflerenribuseaadfe delata a 
plurimis qui id cofpexerant teftabatur a ccrto loco qui ultra 
comu eftmiilepaftusquiqs uefpi uigefimapriahora uifu ce 
ingcntc Canu:qui rubco colore uidebatur multitudine ad qt 
tuor milia:iter alamania uerfus faccre:hac ueluti prima acien* 



fequebaturboum pecudumq? irigens humerus poft hos cqui 
tespeditefcp in turmas cohortefcp diuifrfcutati plurcs : adeo 
magna manu ut exercitu reprefentarettquoru partim uix ca 
pita.-partim finc capite confpiciebantur.Vltima acies erat ho 
minis pcrmagni gigatis morc equo altiori infidecis 5t ipfc ma 
gnam iumetoru diuerfl generis copiam fecu ducens:tris fcr>> 
mehoras eoru tranfitus f uit Iongiffimo agmine u t diuerfis 1 
tocis apparerecctiius rei plurcs extant teftes uiri femkq? qui 
ctiam ppius cofpiciendi ca accefferunt:poft folis occaf u uelu 
tiad alia tranfiffetnequaqponfpecti funt. 

Mirandum infpiciendu. 

Aucispoft diebus & ab.urbe roma allat^fuc alia haud 
p dubiafidecummanifeftaextentueftigia: uctoru tur 

binecoortodie.xx.feptembrismuricaftelli deferti <\ 
borgetus appcllatur £pe urbe ml.paff.fex:& itcm ecclefia q* 
dam puetufta ei loco ppinqua folotenus deie&a funtuta con 
tritis Iapidibus ut manibus hoium difturbata uideretur: cau 
ponule queinframuroseratpcgrinantiu diuerforiii:cuin ea 
plures cofugiffcnt tedum omnc fublatu:aliocp haud Iongc i 
inatranflatueabfcphoiumnocumeto:turris quocp ecclefic 
fan&e rufinc lorige ab urbc mil.paf.x.in ora traltiberina: ma/ 
reuerfus cafalc appcllatu.M folo auulfa pftrataqi e»boru cam 
multis mirantibus fcifcitantibufcp bubulciduo quieo in cafa 
li morabantur agriculture ca ad urbc ob rei nouita te acccdeh 
tes retulerunt-.fepius abfc uifu in filuis ppinquis ambulantc 
cardinaleq in fepukhro.Hadriani ex uulnerc nup deceffit:pa 
tri3rcha cognominatu uefte defuplintca ut moris cft cardina 
Iiu 8C bireto capite cote&o put deferre cofueuerat: meftu la* 
mentante ac coqucrcntc.eo ucro tpe quo ueruru turbo adco 
repcns fuit:interdiu aut erat confpe&u ab fefe in area iter ue 
tos amplexante eam turrim & ab folo a fe logius dclataad tcr 
ra pftraffcscoplures infuper qucrcus atcp iliccs mircgroffitu^ 

dinisaradicibusauulfasat^aliocedclatasquibusrcbuscu 
parum fidcs haberetur.-mulri cum acceffiffent id pro comper 
toretulerufitv 

Denotarioflorcnnno fulfo. 



i 









c 


















m 

Otarius quidaflorentinus<piparuqueftusarte fua 
n faciebat:excogitata aliquid lucrandi ucrfutia adolc^ 

fcente qucnda adiit pctens nimquid ei fatiffa&u eflet 
dc quingcntis florenis qui olim patri p quendaiiam defun&u 
mutui ca debebantur Jnfcius illc ncgauit id debitu in noibus 
patris eflemotarius id inftf o conftare abfe faflro aflferes iuuc 
neppulit ut numis rcdcpto inftfo apud ptore debitu peteret. 
Citatus fiiius cius qui debitor dicebatur hegauit parete tmq 
mutuo quicq ab alio fumpfiflcrcu riihil dc ca rc ut mos e mcr 
catoribusltbrisfiusc6ftaret:ftatimq? ad fiotariu pfe&us ut 
falfuhoicmarguerecepit:quiqd nuhqefleta&u fcripfifTet* 
Tum notarius:ncfcis fili tpis jlliusa&aiftquincu fiondu ha^ 
tus cfles:pater quoftda tuus ea fummam mutuo fumpfit : fed 
p oft paucos reftituit menfes eius rei ego cotraftum finis fed 
quo liberatus eft pater Jlle pccunia data inftrumcntum rcdc 
mit:& ca moleftia pdu&o fine liberatus cft:ita ab utroqj num 
mos bella fra udc corrafit. 
De Monacho qui mifitpcr foramcfitabulepriapum. 

N piceno cft opidum Efis nolc in co«monachus quida 
i qui Iupus uocabatunamabat uirgine adolefcctiorem 

cui cu multis uerbis coitu fuafiflet:ceffit illa tahdcm 

pcjbussfcdcu ucrira efTetnefiimfodoIore traffoderetur pau 
lulucpheficaret;monachus tabulaligncapcrcuius forame tc 
iu mitteretur:intermcdia ic pofituru dixicdehinc tabula abie 
gria quc pertcriuis erat quefita:ac paulu perforata ad puella 
clanculuadiitmniffocpperforame priapoqui adhuc dormiC 
bat:cu pucllam deofculari fuauitcr cepiflet:fublatisueftibus 
cibucocupituquerebamrirga uero fuauitateoris 8C infcrio-* 
rfs partis taftu expergefafta:ccpit admodu &preter menfura 
foraminis tumefcere:adeo ut ualdc conftrifta teneretur : rcs 
ita in arfto erat ut necp ingredincqj cgredi abfqj magno do/ 
lorc poftet.Verfa in dolore uoluptate clamarc 81 gemere mo 
riachus cepit nimio ncxatus cruciatu:exterrita puella cu ofcu 
lo folari hofcm ucllct: & rcm optatam perficcrc in doloris le^ 
uamcn tormentu augebatma cum ea ex rc uirga tumerior fie 
ret co arftius torquetur.Cruciabatur mifcr pctehs aqua frigi 







dara qua abluto telo tumor refideretuiirgo quc domefticos 
timerecaquampeterenoaudebac.tandehols damore dolo" 
rccppcita:aqua aduexit:ea pcrfufo inguic& ea pte que tabu 
ieiriferta erat paulu tumor abiit monachus cu iam ftrepitum 
qucnda domi fieri pfentiret:abcundi cupidus c tabula mebru 
deduxit maiori cx partc decoriatu medicu cum morbo qucfif 
fet fabula palam fa&a eft:fi cetcris tanto f ua uicia ftarent plu 
res ficrenc continentiorcs* 

Horribilc dc puero qui ififantulos comedebat* 

Nferamhisnoftrisconfabulationibusrenefafidahor 
rendaq? nullis antea feculis audita qua ego quoqj fax 
bulofa exiftimaba quoad litteris cuiufda regii fecreta 
riftrertior fa&us fumrueru eflfc qd fercbatur fnia particulc lfa 
rum his fcrme uerbis explicabatunrem monftro ftmile accet* 
fifle ,ppe neapolim dece milibus paffuu in motibus fumme qcl 
eft caftru eo loci fitu:puer lobardus.xiii.annoru captus eft 6C 
ad ptore perdu&us qui iam d uos inf antulos triu anhoru av 
mederat.Seducebat eos blandiciis in fpelunca quartda atqj ibi 
fufpenfosin fruftra partiebatunpartimcrudasa rccenti cedc 
carnes edens.partim igni co&as:faflusie feplurcs alios come' 
difTe idqt fe agere:quonia fapidiores reliquiscarnibus uidere 
tur:feqjdenuocomcfturumfipoflct:cu dubitaretur infania 
ne hoc faceret confulte.-ad cctera rcfpondit:ut fcritatc no de 
mcntia fa&um conftaret» 

Dc equitc florcntino qui fingeris fe iturum foras infcia co 
iuge in cubiculo latuit* 

Quesflorcntinuspodagrofuscuiusnomen hoftoris 
e caufa reciceo habebat uxorem que in difpenfatorem 

domus oculos coniecerat id uiro cum cifet perfpe&ii 
ac die fcfto fimulaflet fe foris fturum in cubiculo infcia uxo^ 
rc latuit.IHe eueftigio uirum abcfTe rata difpenfatorc clancu 
lumaccerfitomoloinquitpoftaliquaprimi congrefTus uer^- 
ba ut ludum aliquem inter nos ineamus:cum ille annueret:fi 
mulemus ait mulier bellum inter nos efle:5£pacem poftea fa 
c/emusalteromodumquerente:Iu#emur pauluminquit 8C 
cum ad terram proftraucris : telutn infcrs iti cum uulnus 



< 



c z 









cuhcffi mutuis ofculis pace conmtuemus:phcuit ilh cum fe* 
per pace audiftet laudari ab oibus pax ta fuauis f utura.Cu uc 
ro rccubentes ad pace fe pararent:tu uir e tatebra egrediens: 
centu ia ego diebus mcis inquit paces perfeci-.hanc ego unam 
tatum dinma preter cofuctudine mea.Ita pace ifeda abierut. 
De quodam uolente fc uidcri fummecaftitatism adultc/ 

rio comptehenfo. • • .. . . 

Vidam ciuis nofter qui fe cafium fummeqj rcligioms 
a uideri uokbat:femel dephenfus a focium coitu lnho 

nefto:acriter ab illo reprehenfus eft:c$ caftitate pdicas 
in id facirius Iaberctur: tum altet hoho inquit no ppter luxu 
ria ut forfan putas:fcd ad domanda maceradamqj hancmiie 
ra carne':& ad purgandu renes hoc ago.lta K ifti peffimi hypo 
crite quibus ola oppleta funt faciut qui femper eorumambi 
tionem & fcelera fub aliquo honeftiuelamento cotegi uolut. 

Ad idem. 

Eremita qui pifis morabatur tepore pctn gamba cur> 
h tc:meretrice noftu in fuam cellula deduxit uigefiefqj 

ea nodte mulicre cognouif.femp cu moueret clunes: 
utcrimen fugeretluxurieuulgaribusucrbisdicensdoma ti 
carne catiuella:hoc eft doma te miferrima caro quod cum rc 

tuliffet meretrix:ille urbe pulfus eft. 

Depauperequinauiculauietumquerebac. 

Auperculus qui nauicula ad flume tranfportadis ho 
p rnimbusuiduquerebatxunemine unadie tranfue** 

xiffet:feroquoqpmeftusdomurediret:apparuitI6ge 

quidamclamitans ut ueheretur.IHelucellum fperans cii re/ 
diffet letus hoiem traduxifcu pecunia peteretulle enixc iuras 
nullos fibi numos ade(Te:fe fapientia illi pro nummis daturii 
polIiceretur.Quid nauta num familia mea inquit efuriens fa 
pientia pro cibo £ afci pofhoc folo aker ait tibi fatis poffu fa^ 
cere.llle fubiratus petes'que na hec effet fapientia ut nunq ait 
quepiatrafportesdcceteromifipriuspecuiarecepta-.tuutnuq 
dicasuxorucuiqmaiusgenitalemebruqtibiefle: his auditis 
meft 9 domu rediif. uxor 8t quid qftus feciffet ad emedii pane 
cii ccudtatur: uir p lucro fapientia fc reportaffe affirmat: req» 


















llll 















cm 1 



c 



8 



? 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



m 






m 



ftarrafis ordine:traditam fapientia ref ert:mtilier cum ad gcni 
taleaureerexiiTetmunquid mi uirinquiemonoeseqiu mcn 
furacflis.Vachrcfpondir.magnacftinccrnosdiffereciamam 
facerdosnofterdimidiofermenosomnescxcedic & brachiu 
exccndens menfura defcripfic.Ula ftatim in facerdoce acccnfa 
nuriq deftititquoaduiranuercdixiffecqprimu experirecur. 

Itafapienciainftulciciam ucrfa docuit reticenda nobis effe 
quefuntnocitura* 

Dc quodam infulfo Mediolanenfi qui in fcriptis porrexit 
peccata fua facerdoti. 

Ediolanefisquida fiue ftutcus:fuichypocrica:fiueob'' 
Iiuiofus:cu libellu quendapgrande fuoru erracorii fcri 
pfifTecpfe&us eft femei ad uirii do&iftimu inqj ca rc 
admodupecicuAntoniuRandenfeMediolanefe ex ordine 
mfnoruuteipcccatafuacoficcreciir:libeIloc^porrecto roga 
lucutcuFegeretquicotmereccofclTionefuauiirfcicusfii pru 
des qui ea leSione plurimi tpis e(Te uiderec : ftulcicia hols co> 
ghita:paucis illu uerbofu incerrogas ab omibusre Iquic que 
in hoccodice cocinentur abfoluo.Cu alcer qua fibi pniam in 
iungerctrogarcc:ucpermcfemhuncinquiL cuuhbdlu fepci 
esin die Iegas:cuida fefieripoflenegarecperfticiccofcfibrin 
fnfa*Ita fatui uerbofitasfaceco refponfoconcufaeftv 
Dc quodacj uifirado nffines uxori uolebat a foriocomcndari. 
Efponfauerat uxore quida haud fatis firma tialicudi 
d nc & minime opulecus:accerfic 9 cftate ad cena ab uxq 

ris parcntibus:duxit fecu amicu quenda rogans uc (& 
pcr ucrbis augcrec ea q ab fe dicerencur:laudancc ibcru cuni 
ca q na ucftitus crat: fe alia multo pulchriore gener habere di' 
xivtu fociuspcer ea:alcera ctia inquic duplo pciofioreilii eiTe 
afteuerauicrogace focero & quas poflfelTioes haberet; fe pdiu 
cxtraoppidu poffidereaic qd ui&u fuppeditarec:no mcminiV 
fti inquit focius 8C alterius predii qdilfo mulco eil clegancius 
cx quo plurimos numos corrahis.Deniqj ad fingula que ab \l 
Io iadabantur:focius diiplu coferebat:cu uero paru quid cde 
ret foccrqj horcarctur ad cibu n<5 bene me inquic eftacc habeo 
hic focuis uc folicam ia&antia feruaret:plus muko q dicac eft 



* 






















iquir.ftameftatcmalefchabctKttiu!topcuisbi>mc:liicuer 

bis'cum rififlent oesleuiflimi hois ia&antia ad falfam laude 
quefitam dcbitum ftulticie prcmium tulit* 
De Pafquino quodam fenenfi qui impofuitcuidam ex fta 

tuutcreparet. 

Afquinus fcnenfisuirdicaxaciocofusmutatoftatu 
p ciuitatis:cum cxul a patria ferraria fe cotulifleraccefy 

fit ad eum uifcdi gfa ciuis quida fencfishaud m2gni 
uir pcccii quvex ucftctiis fenas redibar:comiter a pafquio fuf 
ceptus.Ciiinterloqucndu fuaillcopera fiquidin cius gfam 
agcre poflet fenis pollicerctur & aliquid fe pofle ad ia&antia 
oftendens fubdcret ego fu de corfjore pfentis ftatus tum Paf 
quinu-s urinacitocrepetidcorp^quituttutuiq? fimilcs ex 
co q prfmu cgrediantur:faccte ia&antiam hois caftigauit* 

De do&ore qui litterali fermone loquebaturin auibus ca^ 
piendis & indo&us erat. 

Oftor Mediolancfis indoftus arq? lfulfushoiem qui 
d ad capicndas aues cum no£tua pficifcebatimrogauit 

ut fe quiid uidcrc cupiebatrad captura auium fccum 
duceret:annuitauccps:&hoIcmfrondibusc6tc£i:uiuxra no 
£hiaftatuit:eac6ditioneneiierbu faceretneaues terreretur 

cumauiculcpIurcsc6ucni(rcr:fliiltusilleeuefligio excfama 
uitauiculas mulras adefle utretheeorraheret.IIIeaudita uo 
« diffugerunt:increpatus acriter ab aucupesfilentiu cft polli 
citustaucs cum iteru coueniffent eueftigio ftultus uerbis lati 
hisauespmultefuntinquit:exiftimasqueabeo latinc dice^ 
bantur aues minimc intelle&uras:rurfus f ugiefitibus auib^: 
cu aucepscaptura fruftaretunhoiem acerrimeq.Iocutuseet 
obiurgauitttum altcr nunquid Iatinc fciuntinquit aucs : exi 
ftimauit do&or illc n5 ad fonum fcd ad fcnfum uerboru taq 
ab fe inrel le&am uoce aues diff ugifle* 

Dc muliere fe credcnte ad laudcm trahi coftfitcfido latio^ 
rcnruuluam habere* 

Vbigebaturabadultero mulfer fenehfisbic cu poff 
coirum in cii i s contumejiam dixiffet f e nuq in alia la 
tioreuiiluamrepcri!Te:illacxiftimansidfibi Iaudi ee 



\ 



exgcatia tua hocinquit dicis fton meo merito: utinam mihi 
ca quam pfers adeffct copiamam m ulto propterca me.nobi* 
liorcm & m.iiori excimandam reputarem • 
Dc adolefcentuia laborantc cx partu facetum . 

Dolefcentula paulo fimplicior florentie laborabat cx 
a partumagnoinlaboreconftttuta:cudiutiusfummo 

cruciatu diftraheretur:& aliqii obftetrix fumpto lumi 
fce [ecrctiorailiiusinfpiceret:annondu infans cgredcreturs 
pofticum ctiam an ca prodirct infans infpiccrc iuflFit: nam 8£ 
(ecum ca quoqj pte qnq3 uinim coiflfe ait* 

De quoda qui romanum adolefcentulum laudauic* 
Omanu adolcfccnculu admod u formofu: fed honcftatc 
pditu certe diditu ftudiis Iraru laudabat^admodu quida 
chris:formamorefcpci 9 muItisucrbisextolles:S:cii pluresi 

cu laudescdgeflTiflfectadeexiftio Iqticfuxpmnoftpicuidcec 
ctatis ncqq alia atcp ifte forma f uiffet igens laus formeuitq 
nulla cxqmficions neqj demofthencs ne<# Cicero adlueiflfec. 

Depluribusquiduierfabonafibioptabant. 

Rantcopluresflorentiecolloquentcs Kfibi diuerfa 
c bona optantes:ut ficcum ateer fe potifice maximum 

altcr rcgc:alcer quippiam aliud fc uellc e(Te affeuera/ 
rct:tum puer loquaculus qui adcratrcgo inquitpepoefle uel 
le rogat? qua obcam: qm oes mihi culii olfacerec refpodfc.Eft 
eni mos freques utmeloes epturi pofleriorem olfaciicptem. 

Dc mcrcatorc qui laudando uxorem fua affercbacea nun<| 

ucnttiscrcpitum edidifle, 

Ercator quidam cora domino cui fubditus erat uxore 
m incercercrac^mendanscudixiflecilla nuq uentriscre 

picu edidiffe admiratus dominus idq? negas fieri po^ 
tuiflepofico inter eos opipere cene pignore:q> antcq crcs exif 
fentmefes : aIiquoscrepitus ederet uxor mercatore poftridie 
rogauituit quingetos fibi aureos I fra o&o dies reddedos mu 
tuococederct.GrauabaturiUetanta fummaab eomucuoco 
c«deda:a(Tcnfit egre ttim &pccumac6ceflit:cum folicitus die 
coucntuexpe&aHet:acceiTitaddomfnu credicam pccuniam 

pofcens:aIccr tanqna rc gra uzori preflus rogauicmercatorcm: 

e 4 






4 










I 

uclutin ar&o confticutus utpro readmodu graui alfos qufn 
gencos'mutuarct :& feoesinframefcmpollicccuc fcfticuturu* 
cumbonusiiir diuriiisinopiamprcfcrensdenegaflTet tamcn 
nc &reliquofu folucio deficeret multisTufpiriis 8£ alios qunv 
gcncos acculit domum reuerfus meftus atq$ animo egenrnul 
ta cogitans plurima dubitans agcbatno&es ifomnes:uigilas 
fcpius audiuit uxore dormienre cderc ucntris crcpicus . Poft 
menfcm dominus mercatoremad fe uocauic fcifcicans art un 
quam poftea uxorc crcipitante audilTet:tum ille errore f uum 
confcffus toticns inquic uc nedu cena fcd patrimonium con 
fumendum f uiflet hoc dido peccunic reddice : QL ccna foluta 
multaicacp fnbterfugiuncdormientes, 

SapientilTima refponfiocotra detra&orem* 

Oyfius Marfilius excrdie auguftincnfiu fuic riup 

d Florcntie uir exccllenti ingenio &L do&rina hic fcnex 

educaueratinftitueratq? in ft udiis humanitatis paupe 

rem adolcfccntemnoie Ioanequem nouimus contribulem 

noftru adeo utpoftea uir do&iflimus euaderet Florentinus 

quidac6difdpulus:plurcsenldifcedigfaadfcnemc6fluebat 
inuidia motus cepic ccculte detrahcrc apud magiftru, adole> 
fccnti:aflercns eu uduti ingratummaledeeo & fentire& Ioq 
idcum fcpius egiflet: tunc lcnex qui crat prudentiflimus qto 
inquit tpcloanem nofti=cu detra&or haud amplius anmi ref 
pondiflet miror afc cc adco fapien te te exiftimari & tne ftulru 
uellc utpurcstcmeliusannoqmedcccnnioquomccu uixic 
naturam & mores loanis nofle.Sapientiflima rcfpofto & dctra 
&anteneqmcic coargues:& adolcfcentis fidecomendas : hac 

fipluresutereturtminoreftecinuidie&dccradionilocus. 
Facera refponfio mulris epifcopisaccommodata. 

Dem rogatus ab amico: quidna fibi uellent duo ufclu 
i ti apices in cpcrii mitris coftituci:refpondit fignifica 

ri anreriori noi;u:pofteriori uetus teftameca: que ipfi 
teneremcmoriadebent.ProcedensuIterius pcrcun£Ucor cu, 
quefiflcr qu»d etiam fignificarenc duc ueluti corrigere que a 
mitra poft rcnes penden t:neutru ifloru inquic epos fcire:face 
ra rcfpon fio & mukis cpis accomodata. 









Facetum di&um cuiufdamin Frsncifcum phiMphum. 

Vm in palacio apoftolico in cetu fecraai ionim:cui & 

c mulci uirido&iflimi ut foletaderanufeimode impu 

ra inquinataqj uita fcekftifTinuhois traciici phiielphi 

ortus eflet:multicp multa in eum fceiera cdicaflenc: quefunt 

quifpi&anphilelphusgenerenobiIiseflet:tum unus cdchbu 

l&cius opcimus uir &admodu facetus:uultu ad grauicatcm 
compofu;o:apprHneinquitmaximaisfulgetnob}litate:nam 

pater fuus femper mane uefte^ fencas inducbat denotans eu 

facerdotisfiliuuieftimctacniqmbuspreibyteninfacrisutu 

tur ut plurimum fcricei exiftunt. 

Vm alter nd iniocundus uircnomirum eft iquic \i Io 

uis ncpos gcfta parcncum "imicatus 6C altera europam 

rapuit 8£ alceru Ganimcdcdenocans eu Qt uirgine grc 

ca Ioanis Chrifolore f ilia ab fe ftuprata i italia adLicxiile & qn 

daadolefcetepatauinuabeoppformai greciam adueaum. 

De Lcnone fa&o ex notano. 
Ratnotariusgallicusauinioncin romana curia ad=* 
c modu fcitus qui cii publici fcorti amorc captus artem 

notarii dcliflet:qucftu meretricio uita agebac Js cum 
calendas ianuarii qd cft ani pricipiu noua uefte id uiflet x. ma 
nica Ifis argetcis afcripfit uerbis gallicis:debene i meli? uifii 
eft Pbilenonis exerdau priori eflc honoreprefcrendum* 
Facctum pctrilli uclibcrarcchofpicale a tordidis. 

Ardinalis barefis neapolicanus genere:tencbathofpi 
c talcuercellis in galliacireriori cx quoparupcipiebat 

f • . ^__?_ WW_-,___. ? MAkA f A ^ rtil* 1 r\-'_ l lr^n iU; t\^U ; HMni I 1 



mt _ u lf ofpitale rcfcrtu cu uariis laguidis ac morL>oiis:qi 
na lociittiusaflumebantcdfpexiflcc utftimetismedicj xdut^ 
hofpicale igreflus c:uififq? diuerfi gencris.uJccribusrcu ocs cd 
uocaflet nulla iqt mcdla utilis ad fanadiftilcera.ufa adhiberi 
pdtnifiexpinguedlehois ungetu fiat.Ira^ inceruoshodic 
forteiaciaqui p falurecetcroru uiuus i aqponi accoqui de^ 
bebac:finguli hfs uerbis territi au;iigerut:ne mortis fors i eu 
cadererEo modo hofpirale Ipcia fordidoru holura liberauic. 



1 F 









r 









Facetia ciriufdam qui fubagitabat omffcs de domo* 

Lorcnrimisquidamhabcbatdomiiuuene qui filios 
f If as doccrec:is diutina cotuetudincprimo ancilla: cu 

tiiHricc:dcindep?ona:poftrcmoctiadifcipiiIoscogno 
uit:hoc cu refciflet patenerat cni ho pfacctus: uocato I fecro 
tius cubiculu iuuene:poftq inquit ocs mcos fubcgifti qd ubi 
ucrtat bcnctnc quis excipiatur ac fortc Iquit & mc quoq* fub 
agiccs uolo. De fono* 

Rat olim tpc Bonifacii noni fcrmo intcr quofda:quis 
c exomnibusiocudioracfuauioreflec fonus:aliis aliu 

prefercntibus:litusimolefisfecretariuscardinalisflo 
rcnrinicius qui uereflorentinus fuitrcapanulam ccteris fonia 
iocundioreefi-Fieti uidcridixit:moscenimcardiaIibus utfa 
milia ad prandiu atq? ad cena fonocapanulc uocet:quicu.tar 
diuiculus fic qncp q fcrac mulcoru appetitus auditus fcrt fu> 
ma efurieci uol uptatc Jtacp ocs illum re&e fenfiffc iudicarut: 
8C hi prcfertim qui id fcpius fuerant expertu 

De filio pricipis mutuo iuflii patris pprer Ifgua malc dica. 

Rihcipi oiim hifpanoeratfiliusadultuslingue malc 
p dicc ac cotumeliofe qua ex re multoru odia cotraxe* 

rar ob eam cam patcr filio utppetuo filcrcc cu indixifr 
fct paruit ille. Accidit intej ca ut foleni couiuio i cgis pfeme rc 
gina ambo inttrcffcnt adokfces ad cetera induftrius cum mi 
niftrarct urmutuspatrircgina ca ipudica crauuere mutum 
furduqjcxiftimans&fibiidcod ccretrogauitpatre ut fccu 
cfTe filium paterctimid cu imperaflct adhibuic cum fccrccio^ 
ribus rebu&ita uc ipudicicie fepc tcftis eflct:fimili icc^: coui^ 
uio pr poft biennium affuit:rex incerim uiderar fepius adole 
fcentem:qiieocsmutupucabanc:hiclcuregrcminiftrarec pc 
tiit prcm rex cafiune an nacura filius mucus euafifleoneutfu 
Hle rndic:fed iuflii fuo ob lingue maledicencia.-rogauit rex uc 
liccntia pcrmittcret loquendicumdiutiuspf reftitiflccdices. 
aliquid fcandali fecuturum:tanderegisprecepto loqui filiu 
fi ucllet iuflteiUe in primis ad regem coucrfus hes uxorem 1 
quit:ca qua nunq aliq pfticuta merctrix impedcntior auc im 
probior f uiacof ufus rcx ptohibuit amplius loqui;mos e quo 














1111)1111 MM MM 







cm 1 



V 



n 



9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 



* 



xnftdam u t licet ra ro tamefi femp loq uehtur malc " 

Cuiufdamtutorisfa&urcn 

Acconus de ardingellis ciuis ftorcntinus reli&us tu^ 

torcuidam pupillocumbonaillius<hutius admini» 

ftraiTetoiaqjgulecaufaaflumpfiiTet tandecum po^ 

fcerctur ro geftoru iulTus a magiftratu pduccre Iibros introi* 

tus litaiunt & exitus-.os 8C nates oftcndiodices null-os fibi ni 

fi illosakea! introitus:akeru exitus libros eflc. 

De fratre comatrem cognofcente. 
Ratcr quida mendicantiu iniccerat oculos in comatre 
f adolefcente.pukhra: maximeq* torquebatur amorc 

illius:cu puderet aliquid i honeftu ab ca petere excogi 
tauit ucrfutia mulieredecipere:plunbus diebus fafciatu dc 
tulitindice digitu-.fimulas fc maxiodolore torqueri:tadc dia 
tius coquerete illorrogauit comater nuqua rcmedia expt 9 eec 
mulranlcrefpondirfcdnihilpfuifle^iinoaucmcdicametoqa 

qiridamcdicusfuafiflcc:fcutin6po(Tc&:id calcefle Gterubew 
fceret pferre-.horranre mutiere ne pudcret loqui que ad mc> 
dcla tanti morbufpe&arct.Illc uclut admodu timidusaut di 
gitu abfcindcndu cfTe aittauc 1 natura mulieris jre aliqdiu te 
nedu quoad cx calore ukus macera recunfed no audere fe p 
ptcr honeftatc id ab aliqua pctereieomacer pictate moca fua 
opam pollicerur.Illecx uerecudia loco renebrofo opus cidu 
xitmo eni fe in luce aufui* rafi obfequio utli cofenfit mulict 
hil mali uerita.llle uc in obrcuru uetu cfbrecumbetc mulicre 
primodigitudeindepriapuin uuluaiferuitquofa&o ulcus 
aptu cfle dixit & faniem emififTe:ira index liberacus cfh 
Facctum AngellonC-bifarioncm.c* 
Ngelottus romanus cardinalis in multis pfacctus ci5 

a card/nalis grecus ad curia plixa dc more barba uenif 

fenmirantibus aliqdiu mulcisullu barbam non depo 

fiere ptercofuetudineceteroru bene fe hochabcc inquitma i 

tcr totcaprastpcomodc refidet unus hircus. 

Facetum iudicis in aduocatum* ! 
Aufa quedamreftametariatra&abaf ucfietus apud 
iudices inccrta curia feculari.aderataduocati pcium 








■ I 

















quifcp fut dientis ius defendes:alteret facerdos teftem fuc de 
fenfionfsattulicclemeinina&noueliacerdfniamearu rcfcv 
rcns:tu exiudicibus grandeuus qdam cui ca noia ighocacrat 
pariicp cum falamoe comerrii cocraxeramruci uulcu in aduo 
catuuerfusrquiddiabole tuinquicnoerubefcis cora calibus 
uirisfcrasimpudicas&merccriculasnoiare: carum uerbap 
fcntentiisanobiscoprobariputansrexiftimauituirille ftohv 
dus clemetine 6C nouellc nori legum fed feminarum noia eiTe 
quas ille pro concubinis haberet domi. 

Remcdium ad frigus cuicandum, 

Verenti aliquado mihi quo nodte frigus in lc&o uita 

rerur.-eoquidaaftansaitrquofocius mcusdu uacare 

ftudiis utcbaturthacu femperfolicus cflfec poft ccna 

uctrc'purgare:qnq? eo ufu abftinebat arterens retcntu ftercus 

calcfacere noftu corpus rcmediu frigoris dcfuetum. 

De predicatore quodam. 
p Redicator ad populu in fefto facfci xpofori multis uer 

bis extolkbat fa&u q» xpm fuis hucris porcaflec : fepi* 
fcerrogas & qs tanta habuiflct in terris progatiua uc faluatoy 
re frrretr&cu molefti* i hac iterrogatione perfeueraret: quis 
unq fimili fuiflec gfa ex aftartb* facetus quida frequeci icerro 
gationepertefus afinus iquitq filiu BC matreporcauir. 

Dolefces qda ueronefis fiftaci forrm adolefcerula uxo 
a rcduxic.Is cu plus equo idulgeret mfimoio pallorem 

uult^macics ac debilitas corpis fecuta e mf filio folli^ 
cita acdeterioremorbu ueritarfiliu ruslogeabuxoreablega 
banilla uirimeres defiderio cocutes pafferes cofpicata abite { 
qt:ne fi uos focr 9 cofpiciac & uos atto I diuerfa cotrahac loca. 

Anuenfisonerarienauispronusquiingalliamcddu 
i dfcus a regeaducrfus Anglicos nauigau tgefhbatfcu 

tuminquobouiscapucdepiducraccofpicacushunc 
gallicusnobilistcu id armorum infignc ftbi uendicaret: orta 

altercacioncgallicus ianucnfcadccrcams puocauitianuen* 

fis accepca puocatione in campu ad certamen nullo apparara 

ondic alter multis Ipcnfis ornatifTimis in capum coftitutu uo 

nit tum ianuenfis:quid e iquid ppter quod certacuri hodie u 










m 



■ 



V-l 



uicem f umus illc aflero ifiquit cua i figna mea mcorucp priu» 
§ tuoru fuiflc:cu ianuefis que na fua eiTc diccrec caput bouis 
ait:hic ianuenfis noft eft opus cercaminc aliquo inquit na hoc 
qd porto non bouis fcd uaccc eft capur.faceto di&o lanis gal 

lici ia&antia cft clufa. 
Facetum medici fortc mcdelas dante. 

Oseftinurberomautinfirmiurinamittatur ad mc 

dicu cum uno aut duobus argeteis numis uc cofulat 

fanitatitquida mcdicus que ipfc noui uaria no&e re* 
mcdia morbis fcnbebat in cedulis quas receptas uocat eas oes 
in facculum poebat:manc cum urine ad eum deferrentunpo 
ftulato remedioulle manu poncbat ad facculucafu que 1 ma 
nus inciderat fumpturus diccnsintercapiendu petenri uulga 
rib'S uerbis prega dio telamandibonaudeft rogadeu utlor 
tiaris bdnam mifera corum conditio quibus non ratio fed f or 
tunaopitulabatur. , 

Exhortatio ad homifiem triftem ob debita. 

Eambulat pufinis quidam puicu cogitabudus ac me 
r ftus qucmcuobuiusinterrogatfetqirideumtorque^ 

rct exoluere: uah Iquit ftultcrelinquehascogitatoes 

creditori. 
Dcpena impofitagrecis & ianuenfibns homicidis. 

Vidamlanucnfeshabicantespere^ea eft ianuenfium 
q ciuitatis ,ppe conftantinopolim.xu negociandi ca con 

ftantinopolim dluertiflent or ta inter eos ac grecos dif 
cordia partim ex eis interf t&i partim uulnerati funt:cu petC' 
retur ab imperatore iuftiria de homicidis fieri illepmpte fe id 
fa&uru pollicitus:barba grecis in pena fceleris radi iuffic quc 
muldra apud cos ignominiofa habetur ptor ianuenfium qui 
erat pene fe dclufu putans:cofanguineis ianucnfiu r pmifit ut 

ipe met fuas iniurias ulcifceretur.Sumpto itaq? tpeconftan^ 
tinopolim igrefli: nomillos grecos occideruntac uulnerarut 
inges qucrela ftatim ad ptore perc ab fperatore defertnr pcria 
maleficii poftulantenlle fe punituru maleficos libere aflerens 
dic ad pena pfticuta:captos homicidas reliquofq* I publicu r p 
duci iuffit tancjillos capite mul#arurus:c6uenerant ad fama 






< 




















rd tum grcci permulti:tupopulus uniuerfuspercexpe&ati' 
tes penam:facerdot<efq? adcrarit paraticucrucibus uciuti ela 
turjcadaucra mortuoru: tttm pretor filentio pcr prcconefa^ 
&o omriibus malcficii rcs culum radi fecit aflerens ianuenfes 
barbam non in facic fcd circa narcs fcrrc ita rafura 6i facici 8C 
culi equata malcficiipcna eft. 

Facetum contra Romanos quiedunt uirtutcs . 

Aledas maii romani uaria Icguminu genera que uir 

tutcs appellat fimul coquunt mane edutqj. Fracifcus 

Iaucgiusmediolancnfis pcr iocucum is mos recitare 
tur iter fociosmequaq miru eft inquit romanos fuperioribus 
degcnera/Tccufingulisanniseoruuirtutes ededo abfumar» 
Uc quodam qui uouit candclam uirginis maric. 

Vm eflem in anglia audiui facetu di&ti cuiufdama- 
c giftri oncrarie nauis: qui erat hibcrnicus. Ia&abatur 

magnis in mari flu&ibus nauis & tepeftate quaftaba 
turradeo ut falute oes dcfpcraret magifter fi falua nauis eua 
derct tempeftate cuida ecclefie dci genitricis uirginis marie 3 
antcobfimiliamiracuIainfi^niscrat:uouic candela cercam 
iftarmali nauis.Tu fociuscu uotumculparct utdiffitiUimu 
fa&o.Cu in tota anglia tantu cerenoefle affirmaret uttalis 
candela poflit conficuobrace inquit magiftcr 8C quantulibet 
matrideipollicear:dumodo periculu euadamusfine.Nam 
fifaluabimur catidelaparuinumulicontenta crat. 
Facctum dc alio qui fecit uotu fan&o.Ciriaco* 

N eande fentcntia anconitarius quida mcrcator 1 fafi 
i &u Griacu que ciuitas barba pmiffa depi&u pronum 

colit iocatus e.Ia&ata magnis aliquando flu&ibus na 
ui morte ueritus dornu Ciriato ifra certu tepus fe daturu uo 
uouineo elapfo id antiftitj ecclcfie p cofeflione faffus e.Sacer 
dos utile eni id fibi futuru erat:ad exoluendu uotu hortatur 
illc fe tato onereexuturu pollicitus cu fepius & no abfcg rep> 
henfiofiepromifli nimiudiIatiadmoneretur:feu moleftia fa 
cerdotistafrcquetcrmonetis:fcu impictatcmotus femel iri* 
terpellattis:ohe ne amplius hac dc re obtundas ait: nam ma* 
iorem q qua Ciriacus cft iam barba decepi. 




V 



De muliereuidua cupiete habere uirum proue&a etate* 
Vlier uidua cu diceret uicie-.fe licet iam de uita huius 
m feculi no curaret:cupere tame uiru quietu pue&a eta 
te focietatis potius K cois uite fubfidii q alterius rei ca 
cum potius de falute anime q corporis Iafciuia eflct:cogitaa' 
dum.llla inuentura fe eiufmodi uiru poIIicita:poftridie ad ui 
d ua redit: & fe coperifle uii u teftatur in quo oes quas 'cuperet 
uirtutes ineffent:& illu Iprimis qd ipfa optare uideretur mati 
cu niribusectu uiduaiftuinquitego uirunullopa&ouolos 
na fiofFiciaIis:itaenihouimappeI!auitgenitore:defitqa me 
diator :pacifice,n .cu uiro triuedu e fi qii ut fit altercatio gras 
uior aut difcordia inuice moriretur coftitueret 1 tcr nos pace* 

De quodam fratre abbatiflam impregnante, 

Batiflam certi monafterii de urbe qua noui:cu amaret 
a frater ordinis minoru petiit f epiti s cocubitu eiusJd d 

negantimulieri eoq»uerereturne cociperet& exide 
pefia metuenti pollicitus e fratcr quodda breue ut appellat fe 
illi daturu q5 fi ad collu filo fericeo fufpenfu ferret phibcret 
plern & eo mo fecura coire cu quocuqp uellet poflet : credidit 
illa qd optabat:frater mulicre fcpius coprcfltepoft tresmeri' 
fcs mulier grauida copcrtae.ld refcifces fratcr aufugit: abba 
rifla fe delufa cofpiciens breue illud diflbluit apperuitqj ut ui 
deret qufd intus eflet fcriptuuicrba hec crant uulgaria . Afca 
imbarafca:no facias te fupponift noimplcbis tafcanvoptinu 
ad prohibenda fecunditatem incantatio* 

Cuiufdam pueri refponfio in Angelottum cardinalem. 

Ngelotto cardinali romao homini mordaci 8C ad iur/ 

a gandum pmpto uerboru (atis prudentie paru crat ad 

eu cu pontifex Eugenius eflct florenrie:acceflit uifita 

digra puer dccenis admodu fcitus ufus paucis ucrbis orone 

fatis Iuculenra:admiratus Angelottus puerigrauirate fuaui 

tateq? dicendiachonulla pcotatus ad quepuer fcitc refpodic 

uerfus adflates fimili fgenio 8L ita do£ti a pucrfcfa fquit crc 

fcetibusanisdecrefciititeIIedu:&ftuIriorespuei9:aefatecua 

dut:tupuerexeplodo#ffTimus crgopfe&o fapientitlimufcp 

precererisuosin teneris annis efle cfebuiftis:obftupuit fu^ 



\ 













bito f aceteep refponfo cardiftalis ftultitie ab illo rcptcheftfus 
quem fermc infantcm uidcbat. 

De difcipulo ccrdonis qui fubagitabat uxore magiftri • 
Rcdi difcipulus cerdonis fepius domuredibat:fimu' 
Iansfeibicomodiuscalceosfuere:orta ex frequenti 
receflu fufpitione:ccrdo domum cuinfperato rediflct:difcipu 
lum fubagitantem uxore dcprehcndic:in que couerfus credo 
piftiufmodifuturainquitncdumpccuniasdemtibi: fed ha 
beogratiasmal3S. 

Facetia adolefcentule que emittcbat petu. 

Vptaadolefcentulaadparentespficifces cuper filua 
itcr cum uiro faceret confpe&is rionullis ouibus quas 
arictes fubfgebac:quefuiit cui potius cu illisqcu aliis 
*oiret:uir iocundo quc petu facit ouis inquit ftatim coprimi 
tur ab ariete: petiit illa nunquid 8C uiris id mori s eflet : cu uir 
annuifletillaftatimpetum edidit:uir ioco fuo deprchenfus 
uxorecognouit.Cum ddndepaulu uie fccfTiiTentiterumuIi 
er pepediituiir denuo mattimonio ufuseft:cu iam ad fine ne 
tnoris perueniflent: femina tali Iudo gaudens tertio pecu emi 
fit:tu uir &iocundo 8£ ambulando fefliis no fi cor cacares air 
te amplms fubagitarem. 

Quid fic acceptius deo diccrc aut facere* 

Acetus quida notusmeuspetiuitareligiofo utrueet 
deo acceptius dicere aut facercille facere cu dixiffet: 
ergo alter plu s mereC q facit patcr nofter q <j dicit ait, 
Decgyptohortatoad ftdem« 

Ortatus eft xpianus qtienda infidelem cgvptii quo cu 
h fibidiutiria uiteconfLietudofuerattcuisinitalia ue* 

niflet ut fcmel intereflet in ecclefia dum mifla folenis 
celebrareturaflentiturille 8C miflcintcrfuit cumxpianis.-ro^ 
gatus deinde iri cetu quid fibi de cerimoniis SC folenitate offi 
cii uideretunrefpondit oia re&e & cx ordinc prctcr unum fibi 
uideri fa&amulla enim charitate in ca mifla efle fcruatam:cu 
unus folus rcliquis cfurientibus comediflet ac feibiflet: nulla 
portiofie cibi ac potus reliquis impenfa. 
Dc cpifcopo pcrdices pro pifcibus comedente. 
















Pifcopus hifpaft lis itcr faciefis dic uencris ad hofpiciil 
c diuertit:mifTbq$ feruo qui pifces emerat no repiri eos 

ueales:fed duas pdicespfonoretulittilleeasemi & fi 
mul coqui ac in menfa def erri iufTit:admiratus feruus qui eas 
emptas p die dominico crederet quefiuip ab cpo num eas eec 
e(urus:cu tali die carnes eflcnt phibite: tu pro pifcibus inquit 
utar.multo id magis admiranti refponfu:an ncfcis ajt me fa* 
cerdoteefle:quideft maiusinqutttcxpanccorpus xpi facerc 
anex pdicibus pifces:fa&ocg crucis figno cu eas in pifces uer/ 

ti imperaflet p pifcibus ufus eft* 

De f atuo dormiente cu archiepo colonienG qui dixit eum 
quadrupedem. 

Rchieps colonienfis defuti&us habebat 1 deliciis fattr 
a um qui fecu in le&o cubabat:cu aliqti monialis eodc 

ift le&o iaceret fenfit fatuus qui in inferiori pte iace> 
bat:plures folito eflfe I le&o pedes;ta<ao unopede quefiuit cu 
iusnaispeseiTettfuuefleiefponditarchiepscu alteru dcida 
tertiu ac qrtu tetigiflet:oes archicps nidit fuos efle: tu illc fc 
ftinus furges ad f eneftra j>didit:magna uocc exclamas:accur 
rite oesaduidendu riouufii infuctumonft^nofter eniarchi 
cps quadrupes fa&us eft:ita pf ont turpitudine detcxit Jnfani 
or eftcerte fatuo qui fatuis dele&atur. 
Facctu Marcni potifici s in oratorcm moleftum. 

Etebat a pocifice Martioqnto orator ducis mediolai 
p nefcio qd Iftatius qd ille cocedcre noIcbat>Cu orator 

iportun 9 iftaret feqbaturpetedopotificeufq* adcu^ 
biculi foresttu ille ut f c ea moleftia eximerec pofita ad genas 
mau hoho detes fume doleo Iqt:relid:ocg oratore cubiculu i 



greflus 



De quoda qui danabat uitam Car. An* 

_ _ ■* * _ _■ _ A 



Amnabat quidamukis uerbis uita Kmores Angclot 
d ti cardinalis defu&isfuit eni rapax 8C uiolctus: utcui 

nullaeetcofcia.Tu^xadftatibusurius opinor Iquit 
diaboluiauoraffe&cacaffecufcpiusobfcelerafua alter iris 

facetiffimus-.adeo mala caro etf fuit {quituit null* dcmo qua 
tumuis bonoftomacbo illapre naufca comederc auderct. 
De fatuo qui militcm florentinum frridebac 







f 









II I : 













Rarolim florecie equeftris ordinis uir ftobis notus fta 
c tura admoduparuus:8£ batba utcbatur paulumpmif 

fa:quida fatuus cum irridere cepic: & in ftacura ac bar 
bamiocari quoriens in ipfum in uia incidiflct adeo importu/ 
nc aliquando utmolcftus eflet:hocequiris fentiehs uxor fa> 
tuum ad (c uocatu optimo cibo farfit uefteq? dedit rogas nc 
amplius illudeiet uiro:f>romifitil!e & cu offenderet aliquan^ 
do hoiem tacicus pceribat.Hoc admirari adftantes ad loque 
dum irritabant:fimul quercntcs:cur nil ut antealoquerctHr. 
Tu ille digito ad os pofiro:obturauit 1 qnit os meu ut aplius 
nequca loq optfm^ergo ad cociliada beniuoletia opifcx e cib*. 
Excufacio fterilica tis fifie ad patrem. 

Omini cuiufdam uxor reie&a ac repudiata eft a uiro 
d poft anos aliquot obfterilitatc:cu in domu paternam 

rediflet:obiurgauit ea fecreto patcr q> fio & cu aliis crc 

andisIiberisoperadedifleiRtuillamipateriquit nulla huius 
rei rcfidet in mc culpa:oes cnim domefticos etiam ftabularios 
fu expcrta:an poflem cocipere & nullius ufus profuit mihi:do 
luit filie fortunam pater procul exiftentis a ftcrilitatis culpa. 
Iohannis andree adultcrium deprehenditur. 

Oannem andrea do&ore bononiefenvcuius fama ad 

i moduuulgataefubagitanteancilla domeftica uxor 

dcphendit rc ifuera ftupefa&i mulier f uiru uerfa ubi 

nufic ait dominc Joanes eft fapietia ueftraulle nil amplius Io^ 

curus l uuluaifti^rnditdoco admodu fapiecie accomodato. 

Dc fratre minorum qui fecit nafum puero. 

Omanus uir facetiflimusin cetu mihi confabulau re/ 
r tulit hiftoriam rifus plenamjque acciderat uicine fue: 

frater inquit ordinis mihoru nomine Laurentius ocu 
Ioscohiecerat in adolcfccntulam formofanupram ufcfno : 6Z 
nomenretuIit:mcoquerensuIterius progredipetiuit a uiro 
utprimeproliscopatcrefletprefentiensfraterqui oia uefti^ 
gia adoIefcentisobfcraabatiIlaeflepregnante:uiro prefente 
acccflit ad muliere 8C tanq futuroru diuinator dixit Kgraui^ 
dam illa ec & paritura quod plurimfi meftitie afferret: mulier 
dc femina fufpicans di&um:ctiam fi femella f uerit Iquit crit 























llll 












lllljllll 



cm 1 



c 







9 



10 



11 



12 



13 



14 



15 






f>ratifYima:aIiud quid grauius mefto uultu frater affeuerans 
crupulu quid cfTec riofcedi iniccit mulicri: quo inftantius fu 
tura rogabat mulicnlle coftantius fe dicturu negabatstande 
f ua maia nofcedi cupida muliencla uiro acccrfico f ratrc-.mul 
tis precibus ipetrauitmt fibi quid id moftri efTet rcferrct. IHe 
filetio opus efle di&itans:tande ait illa mafculu parituram « 
abfcp rtafo:queeft turpiflima omniuin faciehominis nota. 
Extcrrita adolcfcetuIa:« nviquid remediu adhibcri poffct pc 
tens-.annuit illc fcd certa die opus efTet ut cii ca cocuberet: « 
fe fuppletutu uiri defedu & puero additurunafunv.quis du/ 
ruid femine uideretur:tamen ne infans informisnafcerctun 
preftituta dic fefubdidit fratri:#cu illc nondum nafum pf<v 
&n dTe dicerct-.fepius cu mulierc cocubiut: illa prc uerecudia 
cu ftaret imobilis:f rater moueri ei iubebat : ut ex cofncatioe 
masris nafus cohereret:tademcaf u mafculus orcus cft & nafo 
admodu proceto id admirate muliere: frater mmia nafo pficiC 
do opera' impefam dixiuhoc ipfamet uiro retulit. exifhmas re 
infandam filium abfq» nafo deformatu nafci: quod Si manf 
Iaudauit:Kopcramcorporis noeft afpcrnatus. 

Dc Mendaciffimo floretino» 

Ratfloretie quida abeo medaciis affuetus utnunqua 
e ueriiexore fuopdirefcunus quocu fcpius cofueuev 

rat multifq? fallaciis ufus erac:cu ei fcmel medax obv 
uiam fierct tanq Iocuturus:mentiris iquitille: quomodom€ 
tiot ait qui mhvl dixi:tu alter cgo fiquid loqueris aio. 

Selotipusquidam fe caftrauit ut 

uxoris probitacem cognofcerer » 
VidaminciuitateEugubii admodum zelotipu» 10/ 
ha'ncs nominc nefdebat quo maxime modo animad' 

? uerreret.Si uxor cum altero aliquo confuefTet : exco* 

jritatacalliditate zelotipis digna feipfumcaftrauic: co confi> 
lio:ut fi uxor poftmodum concepifTcc in adulcerio fuiffccon 

uincerecur. .. : . . 

Sacerdosofferentibusquiddicensaudiuerit. 

Vm quidam faccrdos caftri florentiniin offertorio 

c quod dic follcnnicx cofuccudinc rcripiebat a popula 

X 2r 



i 









J 



_ 



** 



__ ^^^^^^f^^I^J 



y 



10 



li 



12 



13 



14 



:z 









illud demoredfceretofferefttibus:cemu puKo accipietis & 
uita eterna poflidcbitis:unus fenex nobilis qui numum dabat 
auditis his uerbis:fatis duce rem inquit fi taritum capitale ut 
uulgo dicitur redderctur miht. 
Saccrdos prcdicauit 8C in niicro crrauit cetu ;p mille dfces. 

N eandem fniam faccrdos quidacum exponeret po 
i pulo fuo cuageliu:rcfcres faluatorc noftru quinq; pa 

nibus quinqjmiliahoiumfaturaffe;errore dixit pro 
quincjj milibusquingentosrtudericnsfuuscu fubmurmu^ 
rans dixiflet cu in numcro errafle:cu.y.milia euangeliu refcr 
ret:tacc iriquit ftultc fiam uix numeru que dixi credent* 

Ifum eft mihi in has confabulationes noftras coferre 

u falfum di&um cardinaIisauinione:uiriprudetifTimii 

quemcupontifices auinione morarcntur cum equi 
plures ftratufalleratiq* uacui fefTorib^pmagnificetiaprcirec 
rogauiteurex fraficieiridignabundus:hunquidapoftoli ca 
pompa ufi eflcnctu cardinalis nequaq refpondit:fed apoftb' 
tos co quoqrf uifle tpe inquit quo & reges:& aliis moribus ui 
uererincupaftores efTent Karmerito^cuftodes. 
Tcrribile fa&um in Iateranenfi ecclefia. 

Ori confabulafldi fed a fceleribus deterreifdi gfa: rcs 
n monftro fimilis referetur.Quidam religibfus ex orcfi 

nc auguftincnfium romarius:dum ucrba haberet ad 
populu hac quadragefime me adftanteshortaretur <j ad con> 
feflione peccatoruhoc miraculu fibi accidifTe fex arinis antea 
dixit.Cum no&u in bafilica latcraften fi cum aliis f urrexiflet 
poft media noflrem ad matutinashoras deo canendas:ait uo 
cee fepulchro: quo afitea.xviii.diebus quidam romanuslciuif 
conditusftieratpdiflfefcpiuscopellahtemutadfc adfrent. - 
lilos ad prima uoce tcrricos:tum paulu confirmato afo: quo 
uox trahcbat acccfTifTe:ac fubinde mortuu dixifk ne timeret: 
fcd iret calicecp afferrcnt 81 Iapide fubmouerettquo f a&o fur 
rexilTemortuijachoftiafacrataquamatca mortc fumpfcrat 
in calicem fpuifle.-tu dixiflc fc damnatum maximi crudari pe 
his:co q> matrcm filiacp cognoucrat:quc fcclcra ftunq fuiflec 
confcflus: hisdo&iscadaucr recubuiiTe. 



' 



■HHB 



Prejfcatormultumclamafisqaocohfuficlcbatur. 

Vm rel jgiof us:ad populu predicans fepius: ut ftulto* 
C ru mos eft magna uocc clamicarenqueda ex ad ftariti 

bus feminis ad exclaraatis ueluti rugitu plorabat:hac 
refepiusanimaducrfareligiofus exiflimans muiiere uerbis 

fuiscxzelodei&confcienrianotamfleteadfe uccata roga> 
uit que caufa eflet gemitus;&: num uerbis fuis mentis fpiritu 
agitata lachrymas lllas pias ut putabat effunderet. Illa uero 
uocibus 6i ctamoribus eius imputfa fe acriter animo comoue 
rt 5£ dolere refpondit:fe enim uidua efle cui olim afellus a ma 
rito effet relidfcus ex quo parte fui uf&us traheret:eu fepius ut 
religiofus ille confueuerat rugire dic no&uqj folitum tuc de 
fun&u fe mifecam fine fubfidio reliquiflbitaq? cum predica^ 
tem illum audiret magnis uocibus refonante fimile iliu uoce 
afino f uo uideri cuius recordatioc comota ad flendum eriam 
iriuitaimpellcretunftultusillelatrator poriusq predicator 
jfua ftutticia confufus abiit* 
De adolefcentula per fenem maritum delufa» 

Lorcntinusiam fenexuxoreduxic adolefcentulamq 
f a matronis edofta ut primo infultu noffcis obfiftcrec 

uiro neqp primo prelio arcem traderet reriuit congref 
fum. Vir ad nauigandu plenis ad id impcnfa opera uelis para 
tusubiiIIamrenicenremcognouit:quefiuitcurfibin6obfe> 
queretur.Cuuirgodotore capitis caufaffec:uirdemiflaunv 
^a in atiudtatusreuolutus uftjj addiluculum dormiuinpuel 
fa fentiens fc no amptius petbdolenfqj cofilium datu 8L fe po 
ftularis.no confenfifTe:cxcicato uirodixit fe non amplius do/ 
ierecapuc-cuille &egonuncdoIeocaudarefpodit:uxore uir 
ginc ut crat reli&a.Sanum igitur confilium eft accipcrc rcm 
proficuam cum datun 

Dejrliqiuis bracharum cuiufdam minoris; 

Esdignarifu &utconfabuIarionibusinfcratur: nup 

accidir. amefie:nupta mulier dt mota ut exftimo bene 

ngendi confcientia confitebatur peccata f ua religio* 

foexordinemihoruthic iterlbqueduexarfit in cocupifcetia 

carnis:&tademukisuerb;smuIicreiuoIutatefua traduda: 

f> 














querabatur facultas Klocus rci coficiende.placuit ut multer 
fe egra fingens.hunc fratre pro cofeffore ad fe uacaret.cofuef 
fe enim folos eiufmodi homines relinquf : ut remotis arbitris 
que ad anima fpcdac libera fit loquedi facultas.llla ficta egn^ 
cudinecorpcrisleauingredif/dolorcm pcrgradcm fimulat 
confefforem acccrfit qui uc ad eam ucnitcumceteri abiffent. 
folus fola fepiuscognouit.cudiucius morarencur interuetu 
aliorum frater ueluti nondum perfe&a confeffionc abiit po' 
ftridiereuerfurusreditmulierisfupra leftica brachis pofitis. 
prionmodopeccatacxaminat:Vir no nichil fufpicas de tam 
fonga cofeffioriis mora cubiculu ingreditur.ille fubiro inter 
uetu perculfus brachas cblitus abiit.maritus brachis uifis ex 
clamat adulcerum no fracrem effe.totacp domus ad bracbaru 
afpedtu facinusindignum codamat.Eueftigio primariu con 
ucntus fratru uir clamitans conuenit.indignu ra&um queri 
turmortcmmaleficominatur.AItcrquifenexerat iram co/ 

primitaffcrensiIIumimpropriefamilic:fuumcp dedecus ex<* 
clamarc taciturhitate & reticentiaeffeopusut contegcrctur 
crimcn.IIle ita rempalam effe repertis brachis ait uc nequeat 
cclari.Sencx ad id remcdium profitctur: afferturii fe enim il- 
las fandi francifci brachaseflbq uas fratcr ad liberanda rau/ 
licre porcarit:acccffu r uq? eo profirecur cu proccnjone 8L popa 
brachafqp publice exinde reporcaturu:probato cofilio primax 
rius fratrcs illos couocat:ac cu cruce ueftibufqj facrisdomum 



illius accedic brachafcp deuote capiens & tanq reliquias reli^ 
giofas fuper pepulu fericiu fufpefis manibus feres: tii uiro tu 
matriitu reliquis obuiis exofculadas porrexic: & magna r " m 
cerimonia 6: cantibus ad couentum deduttas 1 facrario 

_ _ * _■ 1 * 



cum 
cura 



ceccris reliquiis Iocauic:dete£ro poftmodu dolo oratorcs cius 
tirbis qucftu eam iniuria uenerunr. 

De breui contra pefte ad collum ',fufpendendo. 

Vpercu iuiftem tibur cupidus uidedi Iibcros quos co 

peftis ca ex urbc mifcram audiui rcm digna rifu & con 

fabulationibus noftris:paucis afttea dicbus frater qui 

ex his circulatoribus in uicinis caftellis ad rufticos prcdi 

pollicebatunerat eni peftis fufpicio:;ff,daturueis certu 



ri 
cfem 

cans 






B 






utaiuhtbreue.quodadcolluqui geftaret nunq pefte portee 
perire:ftulta plebecula hac {pe comota: pcio quo pocerat bre> 
uia redimcces ad collu filo uirgineo fufpendebac:edixerat aue 
fratcr ne quis breue ante die.xv.refer aret:id fi fcciiTent uirtu* 
teamitfur&mulriscotra&isnumis f rater receiTit breuiapoft 
modu Iedla funt ut e cupiditas hominii noua cognofcendi:in 
eis uulgaribus uerbis fcripcu erat.Dorina fi fili & cadeti Io fu 
fo:quado tafieri'tieni Io culo chiufo:hec funt latine:Mulier fi 
filas « cadit tibif ufus quado te fleclis tene eulu claufum:hoc 
omnium medicor um precepta cxuperat & medelas. 

AngelociCardinalisosporius claudendum aperiebaturv 

Ngeiotus Romanus admodum Ioquax & maledicus 

a nemini parces erat. Cu culpa teporis nc dica ftultiria 

' hominu cardinalis eflct fa&us-.aliqdiu ut moris e i fe> 

cretoconfiftoriocardinaliumtacuit uulgocni clauiu os te> 

rierenouOs.<ardinaIesaiuc:donecp6tificis pmiflu loquatur 

cardialis fa&i Marcellicerco diecQ abeopecilTeK.quid nain 
c6fiftoriocgiflent:os iquitaperuimus Angelottortu ego fa 
tiUs inqconfultiufcp fuifletifli os fera ualida occlufifle. 
Equum exquifitum preftauit redolphus fe petenti. 

B Redolpho camerinenfi cuius f upra meminimus : ej 

dam nobilis ex piceno dono petiuit equu:cui tot con 

diciories ad pulchritudine uircutecp adiecit: ut nullo 

pa£to talis equ? Iter fua armeta repiri poiTefctu redolph^quo 

illi^uolutati fatiffieret-.equa & ftallone uulgo aiut ex luis clc 

;it atqj ad illu.deftinauic inquies fe ei iftrumeta miftcrc qui 

»us equu fuaptcm5c6ficeret:cu nullus eiufmodi prout po^ 

ftulaflet intcr fuos rcperiretur:hec uerba monet nc adco ex$ 

fita petamus ut 3 uc difficilia finc auc negencur honeftc. 

Gontentio mulierum extorfic diclum rifu perdignum. 

Vcdain urbe quanouimus muliercorporisqueftuui 

q tam dueens habebat filiam grandiore natu admodu 

pulchram: quam ueneri dedicaucrat: orta inter ip<* 

fam"aIiquahdo& uicinam fuameiufdem profeffionis conte 

tioncad iurgia 8i ucrbo^t contumelias peruenerunt:cum ui 

cina quorunda maiorum a uxilio confifa:matri & filie acricer 

f 4 






I 



f 
























mfnarctur: tuc illa taflo filie defuper femore.-hoc mihi faluec 
6C cuftodiat dcus inquit: qua tuca omnia cua , uerba 5C rninas 
contemno:opcime quidem refpodicmam egregio parrocinio 
%L ^uo multi delc&abancur fidebac. 
Saccrdos laicum delufic fc capere uolenrcm. 

Acerdos quidammeridiecu uxorc ruftici iacebat i Itf 
f fto fubquolacebatrufticus:ucfacerdocedeprehende 

rcc:cu faccrdos laborc forfan nimio in quanda leuem 
uertigine incidiffec ncfcius uirum fub le&o abfconfu : o totu 
terrarumorbe mihi nideor cofpicerc inquic:tum rnfticus qui 
pridie afinum perdidcraciniuriaru ob!icus:ho refpice ;quefo 
air:an ficubiafinu meum forfan uidercs;. 

Fulloni in anglia accidit resmiranda cum uxore. 

Vm eflem in anglia:f ulfoni res ridcnda 6i haud reiici 
c chda a noftris ccnfabulacionibus contigit.Is cu uxo* 

rem haberet mukofc^ preccrea 1 familia iyuenes arcp 
ancillas:iniecitanimum in unaearum qucpulchrioratcp ue^ 
nuftior uidebatuncu camcoitus requififlct:fepius illa remdc 
tulic ad macrona eius confiiio aflenricur pacronorpreftitic dic 
atqj hora in 1 ocu fccrccum ac fubofcurum macrona Iatuic p 
anrilla:acceflit uir mulierccp cognouit nefriens uxorcm effc: 
pern&o opere cxiens a coclaui: quid egiflet narrauic uni ex iu 
nioribus:eu<# hortacus eft ut etia ipfc acfllam prouccrcdcbat 
fubagitarcc:acceflicille quemmulierp uiro cxcepicnihiL-Io^ 
cuca:cum poft cu & ice altcr a uiro miflus eec:mulier exrimas 
tnaricum cflc: cerriu congreflu pafla cft.& ipfa uirii & illi ancil 
lam eflc opinaci digrefla occulcc poftmodu a loco mulier no^ 
&u maritu redarguebat:qui in fe cflet remiflus 8t in ancillara 
adeo libidinofus ut una dic tcr fc pro ariIlacognouiffec:difli' 
tnulauic uir crrorcm ftium 8C uxoris cuius ipfe caufa fuiflet 
pcccatum. 

Confeflio tufca & poftea brufca. p 

Vida qui fororis pudicicie non pepercerat: romam ac* 

q" ceffit criminis confitendi caufa:confeffore quefcs qui 
tufcus eflet:oft:enfo hoieacceflitprimu pctensan cuf 

ccIoquinoflcc:annucntciIIointcrceccradeliaadixic:fccum 



V. 



eflet in cubiculo folus cu forore tefifa balifta fagitafle illam 
tu confeflbr o fcelusinquit nunquid fcroreoccidifti: minime 
refponditille fed tu no mtclligis fermone tufcu:noui fatis al' 
ter ait:cu fim ibi gcnitus:nempe dixifti tenfa te balifta fagitaf 
fe forore:no ait ille ita intelligo fcd dico me cetendifle balifta 
& impofuifle fagittam 8C in iororem mififle.Num tu uulnera 
fti eam inquit:aut facic uel ahquod mebrum lefifti:ho relpo^ 
dit iile nefcis fane loqui tufce:atqui alccr uerba que dicis nc 
ui fed cauc ne tu loqui tufce ignores:rio dico iqiut me iorore 
uulncrafle-.fcd fagitta tcnfa balifta cmififle:ccnfeflbr qui dif 
fimularetfeignorare quedicerenturrille uero iteraretconfef 
forcm no intelligere tufca Ifguam repetes baliftc di fagittc ca 
f um:nifi aliis uerbis utaris ait quid iencias ignorottu alter cu 
diupudorctcrgiuerraflet:tandemuulgaribusuerbisdixitap 
te fororcm fuam fe compreflifle hic altennuc tu loqueris tuf> 
cc apud tufcum inquit tc plane intelhgo:& ipofita erroris pe 
riitentia receflit.Mali animi eft pudorcm uerbis oftcnderc cu 
opere impudicus fueris ac fceleftus» 

De prelio picarum & gracularum* 
Ocanno millefimoquadnngcntefmo quinquagefT^ 
b moprimo menfe apnli res monftro fimilis accidit i co 

finibusgallie& ciusquenuncdiciturbritania:pice 8C 
graculeaucsaciebusinftru&js inaerc immenfo clangorc p 
uniuerfumdiemacriterpugnarunt: ui&oria pencs graculas 
ftetir.ex eis ad duo ex picis ad quattuor milia m terra mortuc 
funt repte-.quid id pdiguu ferat tps oftendet. 
Facetumdi&um Francifcidelanucnfium filiis. 

Rancifcus quaratenfis mercator florentinus moraba 
f turianuecum uxoic&familia.-filiifui macilentierat 

61 gracilescorpore ianuenfium filiihabitiores fuut:SC 
robuftiores.-petiuitquidaexeis ab francifcocurfiliieius ita 
tenueseflent&natura imbecilles ianucnfiu uero noitem: tu 
ille caufa eft inquit 1 promptu:ego eni folus fiiios meos creo 
uobis uero ad filios pcreados multorufubfidiaopitulantur 
Ianuefesquippc fumpta uxorepaulopoft nauigatnjxores dc 
folatas uiris aliost pf idio ut aiunt anis pluribu s relinquetes* 



i 




f 







j 



I II 












De fa£o cuiufda florenrini iufto fcd bruto. 

Etulitincecu hominummihi familiaris.florehrinum 

r quenda que rioflec uxore formofam habuiflfe qua mul 

ti procf fequ erencur: ex eis quida ferenacas ut aiuc cu 

fepius flo&u accenfis cereis uc moris eft ift uia prope domutn 
faceret:uiruadmodufacctufemeltubarucantuexcitatucu 

furrexiflet de Ie&o ad fefleftra cu uxore acceflifTe confpe&aq* 
tumul tuantiu & lafciuientiu curba magna uoce aftantes ro' 
gafTe uc ad fe paulu fufpicerencrcum oculos omnes ad ea uo 
cc fubftuliflent illu exerco K extra feneftra porrefto Ciiif erac 
copiofus prfapo ihane labore 8C in urile fumere illos aincu ui 
derent fe habere unde etia uberius q ipfi poflent uxori fatiffa 
cere:itaqj confulere uchmceorumoleftieparcerentnoprofu 
ture quo pfacete difto ab fuperflua cura deftiterunt. 
Faceta petitio fenis Iabore copxile ferre no potentis. 

Diecic 8C altcr fimilcm fabellam florctini quoqj uici> 
a ni fui quicu efletetatenacura uxore duxeraciuuene 

hanc amare cepit.Ricardus de albertis adolcfcens no 
bilis ac pulchcr qui fimiliter fono 8C cantu per ftrepen tibus iri 
uia plurimis no&uhominea fomno fepiusexcitabat:acisde 
mum ad benediftu adolefcentis patre profe&us narraca prio 
ri eoru confuecudfne & mutuis odiciis poft longa qucrehm 
grauitcr queftus eft fe nihil comeruiflfe cur eius f ilius fe bcl> 
let occideretad hec pater ftupens idcp egro animo ferens ref-- 
pondit fe id facinus probituru:& fimulre fibi narrari poftu* 
latquofiIiupofTetacriuscompefcere:tuaIteruxore mea in> 
quic depcric filius tuus fepiufqj fuis tibiis 8C foniru mt8L uxo 
rcmdormictesno&u fufcfcat:quo fit uc uigilas ulcra q uircs 
feranc uxorc ne alium appecac concr fubagicare: quod cu fe> 
pius accidat iam dcficiut ad id opus uiresrita ni tuus filius ab 
icepco defiftat:iamiam cali uigilia perea neceftc e:quo ioci ge 
ncre Riaardus pa tris monitu haud aplius illi molcftus f uit . 
. Facerum di&um meretricis adiocans uenecis. 

iVra eflem in balneis pecriolanis audiui a quoda crudi 

to uiro diftimimeretricis facetu fane:&.haud idignu 
reliquaru confabulationu noftrarum focietatet Scor 



c 









uimerataitueftetiisuulgareadquod diuerfarum gentium 
uiri accedcrcnc: qucfiuit aliquando ab co quifpia:que fibi'ho 
minum nariomaiorimebrouirilieiTe uidcretur.MuIier cuc 
ftigio iienetos refpondit.Cum caufa poftularetunquoniain 
quit ta Iongo funt priapo:ut cu fcpius 1 rcmotiflimis & ukra 
mate fitis prouinciis uerfentur tn cu uxoribus cocant & pro^ 
creent filios:iocata cft in illoru uxores quas uiriprofe&i pcrc 
grc relinquunt aliorum cure* 
Facetumdi&umindo<£Hdo£Horescohfuridens* 

Vm plurcs religiofi de etate & opcribus faluatoris fio 
ftrf:8f quomodo poft trigcfimum annu prcdicare cc 
piflfet col loquerentunquida rudfs Iittcraru adftans q 
fiuft ab eis:quid primu iefus feciftet poftq trigefimu annum 
cxceftit.Cu aliihefitarenttalii uaria fcntirentmcfcitis inquic 
ille cu ucftra do£trina re coghitu farilem:petetibus illis quid 
primum cgiffef.trigefimuprimu annuingreflus eft:ait omes 
aborto rifu facetum hominis diftum comendarent* 

Salfum hominis di&um contra mercatore alios accufante 

Arolusgeriimercatorflorcntinus:cxhismenfariisq 

romanamcuriamfequuntunacceffitauinionempro 

m moris eft mcrcatorum qui in diuerfis prou iciis nc 

gociatitunroma deinde reuerfus in conuiuiodomcfticorum 

cum qucretur ab co interloqueridum de uita 8i moribus flo 

rcntinoru quiauinicnecommorabantur.Refpondit guau" 

dercomncsKalacrcscffcmaquicunqiibiper annum fuiflct 

dementesefficercntuntuAIdigheriusquidaex conuiuis ho 

mo pcrfacetus rogat Carolu quanto tempore ibidem como 

ratus cflet:cum fcx menfes tanru Carolus refpondiflet : tum 

altcrpcroptimo inquit Tgenio Carolc extitifti qui quod alii 

anno folen t tu fex menfibus perfecifturifimu s omnes falfum 

hominisdi&um- 

Bcllummulicrisrefponfumadiuuencmfuo amorc na^ 

grantcm» 

VuenisquidamnoreritieamorecalebatmuKeris no 

i bilis atqj honefta:quam ad templa & quocuq? diucr* 

teretfrequefttiusfequcbatunhiccum fociis tempus 



L 
















f\bi & facultatcm dari optabat ; quomuliercpaucjs uerbis a 
fe ad id premcdicatis 8£ copoficis poflec alloqui : cu femcl ad 
templum fan&eLucie fefto diemulier acceuifTec:cempus Io 
quendi adeffe ex foci's unus aic:cu uidifTeceattvfolam ad £5* 
tem adire aque biidi&eulle ueluc amilTo fpiritu ftupidus hor 
tanceacq? fpcllence focio:propemu!iereabi c:oblicufq$ eoj* 
qcogicaucrat neq? auderec loqui:focius auc inftarec uc falte 
ucrbafudcrcttandeilledominalquitegofuucfter (eruitia 
!is:ad quc uerba fubrides femla:fatis fuperqj facis famuloru 
habeoiquicdomuqui&eauerrac&fcuceilas ac inciforia Ia^ 
ucntucpluribusmihiTeruiciahbusnon ficopus:riferuc focii 
6i hominis ftupiditare & bcllum mulieris refponfum. 

De nobili quodam cempore frcdcrici imperatoris in armis 
prefumcnti fcd nil facientu 

Emporc quo Frcdericus imperator qui ift bonconucft 

C tu oppido fenenfium dcf un&us cft propc florenciam 

adfecundumlapidemuchoftiscaftrapofuicrmukino 

bilesadcuendampacriamarmafumpreranc caftris hoftium 
infulcanccs:cum quidam ex nobili familfa ia&abuftdus afcen 
fo equo armacus:excraporcam extcnco curfaferebacur incre 
pans tardicaccm cccero^:qui ueluti timidi cardius incederet# 
fecp uel folum clamitanscnm hoftibus congre(Turum:cu mi> 
liaris fpacium currcd o & uircs fuas ia&ando cranfegifTet: ui^ 
dens quofdamuulneribus confe&os ab hoftibus reuerti : ce' 
pit paularim incedere tardius lentoqj paffu proficifci: audito 
ucro hoftiu cu ciuibus pugnantium cIamore:cofpc£fcaq? a loft 
gc preliancium pugnagradu fixicimmobilis cum quida qui 
eiusia&atoris uerbaaudicrancxur non ulcerius progrcderex 
tur ad pugnam rogarenc:tum ille cu aliquadiu filuifTct:tande 
non fentione ita fortcm 5£ ftrcnuu armis efTe aic uc perfuafe^ 
ra mihi.Pehficaride f unc animi & corporis uircs neqj plus pro 
mitcendum q queas prcftarc. 

Dc homine qui per bicnnium cibum tfofi f umpfic neqae 
potum« 

Ereorne id quod noftr/sconfabulationibus inferam 
cctcrisfabuIofiusuidcacur:cum & nacura rcpugnet 






■■ 



Aa 



# preter modum uideatur miraftdum tamen ita : ucrum effe 

compcrcum eft ut impudens uidcatur id negare.Quidam la 
cobus nomihc qui tcmporc Eugehii erat in romana curia ex 
his qui uocafttur copufte:cum ad patriam nouiomu in gallia 
rcdiflet:incidit in morbii graue & diuturriu:Iongior eflet f u* 
tura narratio fi omnia rcccnfere uelim quc fibi in morbo afr 
fcritcontigiflctandepoft arinosmuItosano*vi\Nicolai quin 
tipontificis reucrfusadcuriautirctadfepulchrii faluatoris 
noftri nudus & inops: nam in itinere inciderat in facrones:di 
ucrtitapudcurialesuicinosmeoshoncftiffimos uiros quib* 
antca fucrat notus.Is bienio iam poft morbu dicic fe neqj co 
medifle neqj potafle cuius rci periculum fa&um eft fepxus ho 
momaccrrimuseftfacerdos&fanemetisutqui officium co 
tinue dicat & miflamme uidente audierit.PIures & theologi 
Kphificicum eo ferio locuti funt:recontra riatura aiunc fed 
ita certa eft ut pernicacis fit id no crederc .Cocurfus ad eu fic 
quottidiehouimpercontanriu:muIti uariadehoc fentiunt 
Sunt quicxiftimaccorpnsilludademonehabitarifcd nulla 
figria in co apparcnt fiifi prudentis iriri probi 6i ; rcIigiofi : qui 
hodie quoqp fcribendi exercitio uacat: alii humore melancoli 
cum afferunc prcbere nutrimeritum cum ipfo egomet fepius 
fum colfoquutus: falfa exiftimans que dicebantur ♦ Is quoqj 
noh mihus g reliquos fe ex hoc admirari dicit:no tamen fubi 
to fcd paulatim in hanc confuetudine defcendit:ego rem hac 
magis admirarennifi rcuoluens riuper quofda annales quos 
in gallia olim tranfcripfi legiflem.Idem tpe Lotharii impera 
toris&pafcalis papcannodominio£h"ngetefimo uigcfimo^ 
fccundocontigiflepuellam fcilicetduodeci arinoruin terri 
torio tullchfi uilla comertiad:poft aflumptam ift pafcatc fa* 
cram cofofiemrprimo pcr dcccm mefes pane deindc triennio 
pocu& ciboabftihuifle:poftearedifleadpriorem uita quod 
8i ifte fe fperat f uturum* 
Facetum di&um hominis afinum erudire promittentis. 
Irarihusadexhauriedumbonisfubditum qui femul 
tafa&urumia£Ubat:fubgrauipenaprecepitut afi^ 

num littcras doccrct:iIIc Ipoflibile ait foremifi multu 












temporisGbi Meruclfefidoafinocofieederetur:petere quafv 
tum ucllcc iuflus dcccnnium impetrauit:dcridcbatur ab >omi 
bus:quoniarcmimpofTibaemfufccpifTct.IUc amicos folacos 
nil timco inquit nam intcrim aut ego moriar aut afinus : auc 
dominus:quibus ucrbis oftcndit falutarc cfle rcm difticile m 
longumprotrahiacdiffcrri. ■■: 

Deprefbytero epiphaniam an uir eflec ucl fcia lgnorante. 

Ocius quida in fefto epiphanic narrauit mihi ftulcitia 
f ridiculam faccrdotis contribulis fui.Sacerdos f uit in' 

quit qui populo nundansEpiphariiecelebritate futu 
ra.Cras ait fumma deuotioe ucncremini Epiphamat maximu 
cft cnim & precipuu feftu ncfcio aute uir fucnt an femi a: fed 
quifquis cxtitcrit a nobis e fumo timorc hic dics cuftodiedus. 

De quodam equcftrc corpulcnto. 

Queftrem qucnda admodu corpulcn tum urbe perufl 
e um ingrcffum cu permulrimatura cni ad facetias fut 

promptirantcriori contra more equipartc iocando ma 

fa ferrcdiccrcnt.IHc faccto refponfo atqui ita cft opus inquic 

in urbe furibus ac Iatronibus referta. 

Fcneratorfi&epenitusinpeiusrecidiuat. 

D fenem qucndam fencratorcm qui artcm fe defiifle 

fimulabat:accefljt homo pecunia fub fenqre fumptu* 

lusttulitqp in pignus crucem argentea in q incrat por 

tiucula.ligni crucis faluatoris noftri.-cum peteretur a fene uc 

pccuniam mutuarecego inquit ab hoc feneradi peccato iam 

defticufed uade ad illum filiumeum aitsK nome dixit:q'am> 

mamprofligauit ac pdidit ut mutuet cibi:mifirqj domefticu 

cum illo domu filii monftraturum cu iam abiflent Iogius: hc 

us tu imjit domcftico:dic filio ut memineric deducerc de pre 

cio ligni pondus noluit qui ad cofciam fe redifle finxerat : ut 

filius Ifgnum crucis cxtimarct pargentoud uilius argento pu 

cans:facillime res in fuam naturam redir. 

Dc auiculis fabulofc & f alfc Ioqucntibus. 

Vidam auiculas capicns in cauea reclufas-.ftri&o ma' 

q nibus capite intcrficiebat.Incerim cafu Iachrymas ce^ 

pic emittere: cu una cx reclufis aic rcliquis : bono fitis 






animo:nam ut uideo Iachrymahte noftri miferetur.hic fcnior 
cx cis o fili inquit non ad oculos refpicc fed ad manusmon ad 
uerba (cd opa moftras efle a nobis refpiciendum. 
Catenis uariis collu cingens ftultior eftimatur. 

Rdinis eqiieftris quidamediolaneniis-miiesgloriofus 
o qui oracor florcnciam uenerat quottidie i oftcntacio 

nerdiuerfas uarii generis ad collum catenulas defcro 
bat:hui?inaneia&anria uidens nicolaus nicolus uir do&ifli* 
tnus & ad iocos pmpt 9 : ceteri ftulti iqt unica catena fe ulciri 
patiuf:huius aut Ifania tata eft utnon fit unacacenacotetus. 
Facctum Redolphi camerini in oratoremcontraomncs do 
minosifiie&um. 

EHum quod inter pontificcm Gregoriu.xi.& .floreti* 
b nos eft geft um piceriu & oes ferme ccclefic romae pui 

cie a p6uficemdefciuerut:orator raconatefium flore 
tiam miflus gratulatus eft apud priores ob rcftituta eis flore 
tinoru opc libertatem multifq» ucrbis in potificem fuofqa mi 
niftros & precipue cotra domios oes & tiranos inue&us e ma 
lum eoru regime & facinora dcteftacus nulloq? adhibito ref^ 
pe&u Redolphi dominicamcrini: quitudux florentinorum 
aderat cu eiufrnodi legati audiretundiutius uerfatus eft i eo 
rumdetra&ioetu rcdolphus petes ab oratore illo cuius facul 
tarisautartiseflct:cumillcdodoremiuris duilisfe diceret: 
quefiuit quatum tempus lcgibus opam dediflet:cum ille am 
plius decenio refpodiflet:i| ueliem mquit ut faltcmannu dif 
cretionisftudio uacaffes:ftultumillumiudicans:qui tamuL* 
la fe prefente cotra dominos efFudiflet. 
De arbitro in cuius domo porcus oleum efFudit. 

Vidamarbiterinterduoslicigaticesdatus accepit ab 
q uno tirceum olei ea fpe & polIicitatione:ut pro fe iu^ 

dcx fniam ferret:hoc fenciens alterporcumpinguem 
mificiudici rogahs ut fibifaueret:tuIicilIefentctiaproporco 
qd fentiens alter cu 8C fidcm data & oleu miflunVapud iudice 
quereretur porcusinquirquidadomuuenifc&inuentooleo 
uascffregit atqj oleum diflipauit adeo uc tui fucrim oblitus 
oprima uenalis refponfio. 


















— -^ — ^— ~ — ^~ ^ ^^m^m^ 



6 



y 



10 



li 



12 



13 



14 



:z 











Iuueficularuma Caluo quodam faceta delufio. . _ 
Vucftcuk duc cu eflent ad feheftra domus fupra ortu 
i fite exibat ortolanus feftex 8i caluus ad fumendu c\J 

bum que cumiUc uidiffcnt caluicie:dcf orme pctiue* 
runt nunquid cupercc fcirc quo pafto pili nafcerentur. Alien 
ticnte illo /oci caufa dixerunt ut caput aliquado unna laua^ 
ret uxoris:tu ille ad eas uerfus hanc ueftra medelam ndens in 
quidnequaq uera effetuxoris mee factu comprobamc que li/ 
cec hunc.focium meu priapu,manu oftefidensuam tngintala 
ueric afinis tamen nulli in eo pili exorci funt. 

De Meffer perde elepiato. ^ 
Eriricus de monte leone caufaru procurator erat 1 ro 
h mana curia fenex admodu 8C parum in ca facultate. 

Vnde meffer perde elepiato uulgari uerbo appellatur 
id eft dominus perdens litesxu femel ab co poftularetuncur 
ifc fingulis femp caufis fuccumberet. QuonianuIIus Iquit ni 
ti iniuftitiapetens litigaturus patrociniu meum pctit: ut no 
ceiTe fit me femper efle in caufa iniqua Iferiorem faccta igno 
rantis hominis refponfio. 

Dc Catilenatabernarifs placida. 

Iator quidam efuriens cu diuertiffet ad cauporiulam 

u uentiemcibo potucp fartiuit: petente pecuniamcau 

poneraic nullos fibi effe numos fed cantilenis fe fatis 

effefa£turu:tabernariusnon'cantu fed precio fibi opus effc 

refp<, idit:quid alcer fi eam cantionem dicam que placeat ti^ 

bi: n um ca pro pecunia contentus eris:annuente caupone ct* 

pit ulator cafiere:3£ an ea placeret interrogauit : cu abnuiflet 

caupo uriam K dcinde alcera cecinit: nulliuscantu fibi facif> 

fieriille teftatus eft: hicuiatorsdfcam crgonunc inquic eatn 

que tibi funt placitura:& arrepto marfupio diffolueti fimilis 

cepit cantionc quai uiatores uti cofueueruc.Metti manu'alla 

borfa & pagha loftahoc e mitte manu ad burfam 8i facif fac 

hofpiti.hac didta miquid illa f lbi placeret rogat: placet hec in 

quit hofpes: tu uiator fatif facTu cfltibi ex pa&o ainpoftq he« 

cantio placuit tibi.lca abfqj foluciorie difccffit. 

De Gracili quodam faceta refponfio. 











Illl|llll llll TTTT 


^ 11 ™ 11 ! | IMI ||M | | IMI 



cm 



•: 







? 



10 



11 



12 



13 



14 



15 







luis fioftcr mihi amicifTimus:eft admodu gracili cor> 
c pore ac macilentus:admirah te quoda huius rci caufa 

facccus quidam quid miraris inquic qd cft i promptu 
fcmihoraqiiippchicincibocapiendofcdct:! feccfTuad cmit 
rcndum duas-.mos cnim illi eft ut plurimum tcmporis in pur 
gafido uentrcm impartiat. 
Faceta rcfponfio mulicris pugillare uacuumhabentis. 

AtronaerioftrishoricftifTimamulier: querenti tabcf 
m lario nuquid litcerraru ad maricu darc ucllct : abcrat 

cnim Iongius reipublice legatus quomodo Iquit pof 
fum fcribere:cu uircalamudeculeric fecu mihipugillarc ua^ 
cuum reliqueric.Faceca atq? honefta refporifio. 
Ridenda de paucicace amicoru dei refponfio» 

D cgrum quenda ciuem noftru perfacecura qui gra* 

uimorbodfiucius corquebacunacccfTitfligiofus hor 

tandigratia:cu uero intcrcetcra confolacionis uerba 
dixifTec: folcrc dcum qtios diligcrct hoc pS&o caftigare 6C iii 
comodisafficere.Nomirueftinquicegrotus fi.tam paucos 
amicoshabethabiturusfiitatra&areteos etiam pautiorcs. 

Dc Antonii fratrc & Iaico ac lupo. 

Eligiofus ex his qucftuariis qui pro fan&o 1 Antoriio 
t clcmofinam petunt:agricole ad dandum fibi nefcio 

quid frumenriperfuafic:ea pollicicationc utaflcrcrcc 
rcsomnes fuas & oucs prefercim pcr cum annum faluasatcp 
incolumcs forchuiufmodirufticuspromiflis fidens:cu oucs 
Iicentius uagari permififfetdupus plures cx cis comedit: qua 
cx rc indignatus uillicus cu anno alcero qucftuarius pro tru 
mentorediretnegauit fequicqdacurum:8i fimul queftuse 
inanes fuas fuiflc poIlicitationes.Scifcitatus caufam: refpon 
dic ab Iupo oues fuas raptas.Lupus iquit altenhoho mala ea 
bcftia cft 8f abfqj fidc:caucbis ab ea.Non cnim fan&um An^ 
toniumtahtumfcdipfum chriftumfi pofTct fallcret.ScuI* 
tumcft nihil fidcrc quonimjexcrcitium I fraudando confiv 
micur. 

Demirabitfconfitehti&confefTore reciproca pro fatiffa' 

dioncputanti. 

S 




l 
l 



















VidaTeuferiofeufacerdotfsludendicaadeum aant 
q affercs fe peccata fua cofiteri uelle iuffus dicere q me 

minerar.aitnefcio quid fe abalterocla furatum:fed ll 
lum muko plus eripuiffe fibutu facerdos alterum inquit pro 
nlcerocoputet' rquoniaparesinfaaoeftis:addiditetiam ie 

alium qucmpia uerberaffe:8£ ic quoqj ab eo uapulatu:eo mo 
do facerdosparefuiffeculpa'& pcna dixit plura fimihmcdo 
cum retuliffct femper facerdos alceru pro altero compcnlan 
dum refpondebatuuillercfiat nunc peccaol inquit lngens 
quod dicerc uereor atq? erubefco:tibi prefernm ad que maxt 
me fpeaarcu hortaretur cu faccrdosad deponenda uerecun 
diam & libcre profitendu crimen cii diutius recufaffetrtanQc 
motus exhortantis facerdotis uerbis.Ego inquit forore tuam 
cognoui tum facerdos & cgo matrem tua ait fepius runuuita 
q? utdereliquisalterum alteriusculpamluatacapancas cn*« 
minumpeccaioremabfoluic. t 

Duorum florencinorum adolefcetium dicta falerelperia. 

Dolefcens quifpiam florentie defercbat ad arnifluui 

a umretiaquibuslauanturlanehuicobuiusdicax pu 

er ridendi illius gratia:ad quod cum iftuc rete pcrgis 

aucupiuminquiotu ille ad exitnm Iupanaris uadouit exten*< 

foibireticapia matrem tuameueftigioalter heus tuinquic 

pulfa Iocam diligentiusmam & ibi quoqj reperies tuam:duo 

eodem fale refperfa di#a. 

Adolefcentis confufioTuper menfam 

mingentis in conuiuio. 

Obilis in ungaria adolefces a quodam nobiliore quo 
n cum fibi affinitas crat ad prandium uocatus acceffic 

cum famulis equefter cu abeffet Iongius. Cu ex equo 
dcfcehdiffet uiri mulierefq? obuiam prodeunradolefccnteqj 
eueiugio fthora erattardiufculaad tricliniuconuuno para 
ctim dcducuntdotis deinde ftati manibus in mehfa lter duas 
rormofas adolefcentulas hofpitis filias adolefcens collocaj: 
quiemittcde urinecupiditateprepudcretacitanccp ulla da 
ta cKuth tendi facultate inter edendu mingendi cruciatu : rtd 
uexabatur utcibot^cogcreturobliuifcitcu omnes fufpenlu 













animi rcmllTiorc^ in fumendo cibo uidcrer ac hordarecur ad 
edendu:il[edoloremotus dextra man-u fubtus menfa pofica 
priapumoccultecxercuminalcera ocreai^ mingendi gratia 
demific.AdolcfcentuIad^xtreproxiaheuscdealacriter Iqiii 

cns brachiuqjfubito appreheridens manum cxculic fupr * me 
fam uirilia renentcm ac mingencem ex quo urina menfa rete 
perfaeffcadtaminfolitumfpectaculu rifereomes adolcfcen 
tcadmodum uerecundia pcrfufo.; 

Callidaconfilia femirie in facinorc dcprehenfc, 

Vlicrpropcfloretiam publicihofpitis uxor admodfi 

m liberalis cum quodam cuius ufu tcncbatur cubabat 

in lc&o.Acceflit interitn de improuifo 6C alccr : idern 

quodpriorfadurus:qucmprefenticnsfcalasafccndcntemu 

Iieratq5obuiamfa&a:acrirereumiurgare& ultcriore aditti 
arcerecepicaflercnsnon cfletepusquoeifatiffieripoflet: ro 
ginfqi uteueftigio abirec renitendoajtercaoqjcualiquani 
diu tcmpus tcrcrccur fuperueniens uit;quid fibica uellet c<5 
certatio quefiuit:femina ad fallendu promptadiic inquit itc 
ratoaiouultfuperiusingrediad uulncrandu queridamqui 
in domuconfugit:que adhuccoiuuuri nc tatu facinushfc pa 
traretur ille quUatebac his audiiis ucrbis fumpco animo ce^ 
pitmimri fe ulturum iniuriam dictfcans. Alccr itcrumpriori 
nimKminasintcntarefefimulabac.Virftulcus cjuefita cau 
fa diflenfionis onus rei componende f ufccpit K cu ambobus 
una coliocutus paccm compofuic foluchs etianVde fuo uinu 
utuxorisadulterioadderetia&urampotuscallida funt pnv 
fe&o fcmine confilia in facihorc deprehenfe. 






De mortuo uiuo ad fepulchrum dedu&o Ioquente& rifu 

tnouentr. 

Ratflorcntieftultuscognominenigniacahaudmm' 

t uni irifamens 8L fatis iocundus.Iuuehes quidam facc 

ti ioci gratia cum ucllcnt ei perfuadcrc fflum grauiter 
cgrotarerccompofitarcxeuntimancdomo unuspbuiam ftc 
pctcnsnuhquidcimalicumfaciceflccimmucata & pallida 
contigiflet: ncquaquam refpondic ftulcus > Cum paulum 



^ 












/ 



s 











proceflifletlcngius aliusexcompofito rogauitari tefieretur 
fcbri cum macra eflet facie & egriciidine oftencancerccpic ad 
dubftareftultus ueru qtiod diccbaturcredens:cuprodirec ci 
miduslencopaflu certmsutcoftitutu eratcofpedoilloruul-* 
tus ait tuus indicat tc febri ualida torqueri S{ graucm morbu 
cfle:timuit ille magis & repreflo pede cogitabudus animo pe 
debatan fcbri citaret.Tum fuperueniens quartus grauifli' 
meillum ifiimariaffimiauinmiraricj? fedixitnoilluminle^ 
fto efle:fuafitqj ut domu eueftfgio redirecfecp fociu obtulit 
ut frarrccuratu^.Retroceflit ftultustariq magnagrauatus 
infirmitate^ede&uluingreflus expirati fimuilis uidebatur. 
Ceter focii eueftigio domu pdcut dicentes re&c:illu qui fc i 
le&o collocaflet feciiTe:pauIopoft fupuenit qda qui fc medi' 
cu pfitcbatur & ta&o pulfu tcftatus eft egru paulopoft cx eo 
morbojpitu^.deinde circuftantesle&u omnesdicentcsalter 
alccri:ia ifte iripitmori:ia pcdes frigefcut:lingua balbutit:.# 
caligaritcculi:flatiqj ?,xpirabitinquiunt:claudamus igitur 
ocuios&componamusmanus&ad fepelicndu fcramus: & 
o q magna ia&ura in iftius obitu fa&a cft:bonus enim 6C ami 
cus nofter:&: fc inuiceconfolabatunftukus utdefun&usni" 
hri loquutus:pcrfuaferat fibi fe mortuu efle pofito in fcretro 

cuiuuenesilliper urbeportarentpeteribusceteris quidnam 
reiefler fenigniacaad fepulchru ferremortuu diccbant.Inter . 
petcndumultiadluducocurrebantcuomncs ftigniaca mor 
tuumadfepulturadeferredicerent.Vnusex tabernariiso c| 
mala bcftia fuinK fur peflimus ait:dignusccrte fufpedilaqo 
Tum ftultus cu hec audiflet ere&o capite fi uiu^ effem ficut 
fum morcuus iftquit diccrem f urcifer tc per gulam mentiri : 
quieumportabantaborturifu maximo hominem in fere/ 
trorelinquere. 

De d ubfo zophifmate. 

Iflerebant ambulantes focii duo:utra maior cflet uo 

Iuptas coitus rie an uentris feccflus:confpe&a mulio 

re que congrefliim hominu haud afpcrnata f uerat: p 

cufiftemur hanc alter ait utranq? rem cxpcrtam:minime in^ 

ijuit hcc eft idonca aker ad hanc rem iudicandam:muIco cni 



■ 



■ 



fepius futuit q cacauir. 

Demolcndinario ab uxoredecepto Si quinqj oufs refeclo. 

Dicictiir I uperionbus confabulatio mantuc Iter ocs 

a nora.fcft iuxta urbis ponte mola:cuius magifter coiv 

nicula dicebacur.Is in pontc poft ccna & cftas crat fe* 

dcns tranfeuntc puella ruftican a etate matura ueliiti crrabu 
dam confpicatus:hortaturcu hora effetrarda & fol in occafii 
uergerec ucapud uxore diuercerer.Cu anntritTecilla accfto fa 
mulo duci cam ad uxorem iubcr dariq? cena & in ccrto eubi* 
culo Iocari:rcmiffo famulo cu inrclligcrcc uxor uiru ad ado* 
Icfcenculaadieciffeanimu:adolefcenculainfuo JecTo collos 
caca:ipfa in ide cubiculu dormicu prdfiafdcur.Vif de indiw 
ftria ad multa nodle cum uigilaflct:exiftimas dormitarc uxo' 
re cla domu rcuerfus cubiculu ingrcditur ignarufcp dblimxo 
rcm tacitus tacitum fubagitauir:egreffus c<t egerac dixic fa* 
mulo ipm ad idcm certamen cohortatu ipfc pfoni uxore co 
enouir.Cornicula ad folitum cubiculiun diucrtcns: le&u fi^ 
rensintrauit:neuxorutputabatexcitarerur:mane q primii 
furgens tacitus abiit:exiftimas fepuelIacognouifle:hora del 
deprandiicurediffetaddomumxorin primisfibiquincp rc 
cecia oya ad forbendu dedic:admiracus uinrei nouitate cum 
quid idfibi uellecpeieuncarecurrilla uultu hilari p numero 

iruliariuquceanodecofeceractotideoua fibi offerreiquit 
fenfit ille fe fuo laqueo captu ac fimulans ab fe folo uxorem 
ta:ouafupfitacciditpleruq? utfuomerdolo caftigef Iprobi. 

Pulchrum dietum pulchrirudinem mentiens. 

Bant per uiam florenrie colIoqucr.es focii duo quoru 
i unus erat oblongus & corpuletus ac facie fub nigra. 

Is cofpcda adolefcentuIacumatreambulate:heein/' 
quic iocandi gf a iuuecula formofa eft admodu ac uenufta:il 
la ad hec iierba infolerior fa<fta nequaq hoc de uobis dici pof 
fetrnditumo rede iquitalf fiqs jmt ego feci uellet metiri. 

Facccummulieris refponfum fed parum honeftum. 

Arrauicmihiquidammihifamiliaris hifpanus di&u 

n .■- mulieris falium quod mihi uifum noftris confabula 

tionibus adiicieridum:duxerat uiduam in uxorem.uir 


















M 



"' 










I 




quidamctatcprouedionquiciimpnmanoftcdumatnmo^ 
nid fun<*eretur percipiens uxoris ccllam uberiorem g puca* 
ranmea^uxor iquithectuacuriaamplioreft numero gregis 
mei.Tu muiier hoc i quic tua culpa accidit. Na uir meus qui 
obiit mifcrcatur dcus anime fueuta hac adimplebat curiam 
ut edi perfepe extra tabulata p loci anguftia pfilire cogercn^ 
tur.Rcfponfiftn falis plcnum 8C ucnuftatis. 

De dentibus cafum minantibus fimilitudo obfcena. 

Pifcop 9 mihi notusfeniorqrebacurquofdadetes fibi 
c cecidiffe-.quofdam ita labare ut eoijicafum timeret : 

tii ufi us ex familia nc timeatis inquit dcntiu cafil pe 
tcnti caufa epo cjofcU ef-.culi mei refpondit iam.xl. anis pepe 
deruntcafnrofimi'«a:tamenunqcccidenint. • 

lfumeftmihieuquocpnpftrisconfabulationibus Io 

u cum adiic-re in quo plurcs eaije tanq in cena recitace 

funt.Is cft bi?-' iale noftrum hoc eft mendacioru uelu 
ti ofFicina quedam otfm a fccrctariis inftitutu iocandi gratia 
Confueuimus eriim a Martini pontificis ufcp tepore quenda 
eligcrc in fccretiori aula IocUm in quo & noua refer ebantur 
8C uariis de rebus tumlaxandi ut plurimum animi caufa i cu 
fcrio quandoqi colloqucbamur.Ibi parcebatur nemmi m la' 

ccffcndo ca que non probabantur nobis ab ipfo perfepe pon 
tificciniciu reprehenfionis fuinpto.-quo fiebat ut plures eo 
coucnircnt ueriti ne ab eis ordirenrur.Erat in eo princeps fa^ 
bulatorrazeltusbohonieri.cuius nonullai confabulationes 
coniccimus.AritoniusitemIufcus:qui fepius ifericur uir ad 
modum facetus.Cinciufcp romanus & ipe iocis dedicus.Nos 
quocs plura e noftris addidimus non infuIfa.Hodie aun llh I 
dicm fuum obicrint defiit bugiale: tum temporum tum hcv 
minum culpaomnifqj iocandi confabulandiqj confuctudo 
fublaca. Finis. 

+ 

Pogiiflorcritinifccrctariapoftolicifaccria^liberabfolu^ 

c feIicitcr.{ImprciTum Vcncciis anno. M.CCCCLXXXVII. 

. Die.x.menfis Aprilis. -<«^*^ 



-- 
























6 



y 



10 11 12 13 14 15 



n 
3 



N) 



W 



(Ji 



Ov 



^l 



^ff 











■X 1 - 



\£P 









N> 



W 



















Cn 



<?i 



^J 



co 






. 






U3 



O 







t\) 



cm 1 



6 



8 9 10 11 12 13 14 15 



I- 



< 








co 




~ / 



cm 1 



3 



10 11 12 13 14 15 








V, 










\ 





k 











cm 1 



• 






V. 



V 







"" "" ' T "' 



7 8 9 10 11 12 13 14 15