!■;!¥ E
~3E
>UOB
«ANTl
^ i
,
■
1
K
i*A
iV
\
'X
• I
c
\K
N
*
KV
//
(V
*
, <•
■
cm 1
6
8
10 11 12 13 14 15
n
3
t\)
OJ
.d.
Ui
OY
-J
. j/5.
Z.
CD
.
\£>
O
N)
LJ
4^
<J1
O^
//
-j —
co
\£>
o
ho
cm 1
6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
- - .
•
•
6
TTTT
8 9 10 11 12 13 14 15
/
Ex BibJiotheca
quamifiooo. Voll. conflantem
huicAbbauarS.GenovcfePanf
Tcllanen-oleg.vitCar. Maurir"
t-.TrLLi^Arch.ep. Rcrcenfis.
cm 1
6
7
B
9
10
11
12
13
14
15
f
; ».vt*M»c -f <*•-;*-< v
r
J^Vjn fltrCfiiint
M
.',..'■ Ws/*, /^i-mtnUm / *>/«'*/
j
iiii
6
7
8
10 11 12 13 14 15
n
3
M ■ |P
p^"^"*^^^^^""^""^""^"" 1
■■"■"■"■^■"■■■■■■■■■H
ro ""■
*
w- ~"
J
1
m ^
1
i
cn 1
-J
]
,•
■
co — — ■
1
o — m
^l
1
N) — m
1
(_o — B
]
M_3
(ji — 1
1
=1
M — ■
-§■
*
■ 1
M — 1
^HJ
■
PO — 1
o ^J
M
*
^B^^
'
! '
POGIT FLORENTINI ORATORIS CLARISSlMI
FACFTIARVM LIBER INCIPIT FELICITER.
VLTOS FVTVROS ESSE ARBiTROIl :
qui hasnoftras confabulationes: cumut rcsle
ues & uiro graui indignasreprsehendac : tum.in
ornatiorem dicendi modu:(X maiorem eloquen
tiamrequiranr.Quibusego firefpondeam le/
gifTeme noftrosmaiores prudcntiiTimosacdo^
fiiflirnos uiros facetiis iocjs:6t fabulis delectatos.no reprahe*
Cione fedlaudemmeruifle:fatis mihi fadu ad ifloru exiftima
tione putabo.Nam qui mihi curpcclTc puce»hac inre: quado
quide hac i cxteris nequeo:iliomimicacionefequi:&: hoc ide
tepusquodreliquiincirculis &ccetu hominu cofabulando
coterunc in fcribendicuracofumere^prasfertimcu neqj laboc
inhoneiiusfir:&Iegetesaliquaiocudicatepoflitafficere.Ho
iieftu eft em ac ferme neccflariu: ccrte quod fapientes lauda
runt mente noftra uariis cogitationib 9 ac moteftiis oppncfla.
Recreari quandoq? acotinuiscuris SCea aliquo iocandigenc
readhylaricatemremiffioneqj conuerci. Eloquentiamuero
in rebus infimis uel in iis in quibus ad ucrbum ucl facette ex
primenda? func; uelaliorumdidarcfercnda qu^rere homi>
tusnimiucuriofi cffe uideturSucenim quxda qux ornatius
ncqueancdcfcribircuitarccefcndafinc queadmoduea pro*
tukrunc hii qui in fabulatiombus cohciuncur.Exiftimabunc
aliqui forfan hancmea cxcufatione ab ingcnii culpa eflc pro^
feda:quibus ego quocp a(Tencio:modo ipiieadeornatiuspo^
litiufcp defcribit quod ut faciant exhortonquo lingua latina
ctia leuioribus in rebus hac noftra £tate fiat opulencior. pro
derit eni & ad eloquctiam & do&rina ea fcribedi exhorcatio.
Egoquidcexperiri uolui:an multaquxlatinsd/cidifficalter ,
cxiftimancur no abfurdc fcribi poflc uiderecur: 1 quibuscum
nulIusornatus:nulIaamph'tudofcrmonisadhiberiqucat:fa
tis crit ingcnio noftro fi noin cociohe omnino uidebuntur a
mc refeni:ueru faceflant ab iftaruconfabidacionuk&ione:
ftc cnitn cas appcllari uolo qm nimis rigidi ccnfores a u c acres
a 2
4
3
J
1111)1111 1 1 1 M llll
MM Mll II 1 1 1 llll
7
8
BIBLIOTHEQUE
SAINTE |
GENEVIEVE
exiftimatores retu exiftufit. A facetfs efifm 8C humaftis ficut
lucilius a confentims 8C tarcntinis legi cupio.Quod fi qui ru
ftitiores erunt non recufo quin fentiant quod uolunumodo
fcriptoremneculpentquiadleuationem ammihocSi aditi
genii exercicium fcripfit .
De Caietano paupere naticlero .
Aietani qui e plebe funt: ut plurimu nauigiVui&um
C quaerucNaucIerus ex cis admodu paupencu ad uaria
loca lucri caufarrelifta domi uxoie iuuencula & tenui
fupelle&ileriauigafletrpoft quintu ferme annu rediit e naui
cucftigioaduifendauxor&quannterimuiri reditu defpcras
cu alio confueuerat domu proficifcitur.Ingreflus cu eam ma
ioriexparteinftaurata inmeliufqiauda uidiflct admiratus
uxorequfcfiuit quornodo domucula antea informisclTetp^
polita.Refponditftatimmulier fibiincareeius quiomnib*
fert opem aci gracia 8C auxiliu affuifle. Benedicatur iquit uir
deus pro tato hoc benefido erga nos fuo : uidens infuper cu*
bile le&uq* ornatiore reliquamqj fupelle&ile munda ultra <j
fcrretuxoriscodirio: quompercotatuseflct undeiiiaquoqi
proucniflent K dei indulgcntia illa fibi fubminiftrafle afleue
rauit:gratias ite uir deo cgit qui ca Iiberalis iti (c f uiflct ;codc
modo8£aliisquibufdaquasnouadomi# infuera uidebatur
cofpedus:cu largitoris aeimunificetia affuiflc diceret. Vircp
ipfe tam profufam erga fc dei gratia admiraretur fuper ucnit
fcitulus puer tricnio maior blandies ut mos cft pueroru raa*
tri: cofpica n ti hunc marito fcifcitantiqi quifna puer effet fu$
etia uxor refpondit^Stupeti quarrenriqj uivo unde fc abfentc
pucr proueniffet dei quoqj in co acquiredo fibi aftitifle gra*
tiamulicr affirmauitttunc uir indignatus diuina gratia ctia i
procreandis filiis fibi adeo cxuberaffe.Malas iam inquit gra
tiasdcohabco agocpquitotcogitationesiufcepic de rcbua
tneis.Vifum cft homini deu nimiu curiofum f uiflbqui ctiatil
de comparandis fc abfente liberis cogitai ic,
Dc Medico qui dementes 8t infanos curabat*
Lures colloquebaturde fupuacua cura ne dica ftufti'
p tia coru qui canes ac accipi « cs ad aucupiu alu n t: cum
i
■■I
■
■
l\
paulus quidaflorefmnusre&ehosinquitrifit ftultusmedio
Fanenfis.cunarrarifabulapofceremus fuicinquic olim ciuis
mediolani^demenciu &. infano^medicus qui ad fc delacos in
fra cercu tps fanados fufcipiebac*t:rac auc curacio hmoi: habc
bat domi arcaJJC 1 ea lacuna aquse fecidas atq» obfcenas in qua
nudosadpaluligabateosquiinfani adducebantur. aliquos
ufqjadgenua:quofdaipguinetenus:nonulIos pfundius p
infanisemodo-.aceos ta diu aqua acqj in cdia macerabat quo
ad uidercnf fani. Allatus eft inccr ca^ccros quida que ufcp ad
fcmur in aquapofuir.qui poft quidecim dics coepit refpiccrc
accuratore rogarc utexaquarcduccrefJHchominecxemica
cruciatu:ca tame condicioc nc aream egrcderetuncui cu die
bus aliquot paruiflet ut uniuerfa domupabularct: ita uc ex>
teriore ianuam no egrederetur.permifit rciiquis focius q plu
res cranc in aqua refi&is paruic diligenter medici mandatis .
Stans uero aliquando fup hoftiumeq? enl egredi audebat ti
morc lacunas adueniente equeftre iuuene cii accipit re S£ duo
bus canibus-.cx his qui fagaces dicuntur ad fe uocauit rei mo
tus nouitate necp enim q ante in infania uidcrat tenebac mc
moria:eu accefliflet iuuenis heus tu inqt ille aufculca oro me
paucis:acfiIibecrefpondc:hocquouehensquid eft& quam
obreiIfudteneo,Equuseftinquit&aucupiigratia:cumdein
ceps hoc uero quod man u gcftas quid uocatut 8C qua in re il
lo uteris.Accipiterrefpondit&auaipioaptus quequecfula>
r um aut perdicu: tu alter hi qui te comitatur qui fut ayc & qd
;pfunt tibi.Cancs ait 8C aucupio accomodati ad inueftigadas
aues:he aut aucs quarii capiehdarum caufa tot res parasxu'
ius funtpreciift in unuconferas torius annicapturaparu qd
nefcio cum refpondifTet dC <j fex aureof tio excederent.fubdit
homo que na eft equi canucj» 8C accipi cris imprnfa^nquagin
ta aureorum affirmauit: tu iadmiratus ftulticia equeftris iuue
nis.hohoinquitabihincociusoroatcp adeoaduola acequa
medicus domu redeacmam fi hic ce copereric ucluci tnfanifft
muomniuqui uiuantinlacuna fuacoiicieccurandu cu cetc
ris mentecaptis atq? ultra oes ufqt ad meiitum in aqua funv
ma colIocabit:oftcndit aucupiiporro ftudiu fumam cffe amc
*5
k
tiammifi aliquando 8L ab opulctis ST exercfcii caufa ffat#
De Bonacri pigritantis difpuratione.
Onacius adolefcens facetus ex familia Guafconu du
b effemuscoftatieacmodutardefurgebat ele&o curti
focii ea tarditateculparennquiduc ta diu in le£to age
retpcrcontarentunfubridesrefpodit: Jitigantes difceptantef
cpaufculto.Adfuntenunanemihicueftigiocu expergifcor
due habitu muliebri follicitudo uidelicet dc pigricia quarum
altera furgcrehorta£:&aliquid opis agere neq} diclc&o tere
rc:altera priore increpas quiefcenduj aflerit : & ppter f rigoris
uim in calorelc&ipmanendu indulgcducp corpis quieti neq$
femp Iaborib^ uacadu prior inftip rones fuas tuef ita vt cum
diuti^difputec atcp altercetunego taq equus iudcx nulla 1 pte
declinasaudiodifputatescxpcdrasquoad fincfma cocordcs
hoc fit ut furgam tardius expe&ans litigii finem.
Dciudeononulloru fuafu xjpiano fado.
Vdcumcumulcihortareturadxpi fideegreillebofia
i fua dimittcbat furdebat 5i plures ut ca daret pauperi
bus qm fcdm euagelica fni am que effet ueriffima cen
tuplueflerreccpturuspfuafusradead fidecouerfuse: diftri'
butus Itcr paupes egenos.& mcdicos bonis idc p mefem hof'
pitio cxceptus chonorifice a diucrds xpianis cum eiois blatt
direnturdclaudareturfadwillctn quipcariouiueret expes
ftabat 1 die centupli pmiflione:& th multos focietas cibandi
hoiscepiffetiacp rarusihuitatorrepireturcepit hoad modii
egere ita ut ei necefTe effet diuertere ad hofpitalc quoddam i
quomorbocorreptitsadextremu uitedeuenit:cu fangiiisp
pofteriora eff luerctrdifperas itaqj falute 8C fimul diffifus pofi*
licirationis centupli ex anxietate quada aere queres ,egreflus
eftle£tu ad fuccefluui uentris-in pratuupropinquu ubi cuco
ftitiflet qucfitis poftegcftione ad tergeridu an in hcrbis inuc
nir iuolutuiincurefertuIapidib 9 pciofisquarcdiQ:or faftus
adhibitismediciscoualuit atqjdomo empta& poflcffioibus
uixit poftmodu in fumma rertim opulentia.Cumcrgo dicere
cur an o rmiibu s:ccce none uerum prediximus tibi dcum cetu
plum 1 cddiuirum.Rcddidicinquic illc fed cn piiug ut ufcp ad
\
/
^m
ititcritum caccare fanguinem pmifit: dicku contra eos qui tar
diin beneficio dando aut reddendo exiftunt.
'De homine infulfo qui exiftimauit duos cunnos in uxore.
Omo noftrisrufticanus 8L haud mulcu prudens:cn:te
h in coitu miilieru rudis: fumpca uxorc cu illa aliqn m
lco renes uerfo uin im uolucs nates in eius gremio po
ftiiffet ere&otelouxorecafucognouicadmiratufcp poftmo
du8£ rogasmuliere:anduoscunnos habereccuilla annuiffet
ho ho inquit unus mihi fatis eft alter uero fuperfluus:tum ca
lida uxor que a f acerdote parrochiano diligcbatu r: poflum 9
inquit exhoc altero elemofina faceredcmus eu eccleiie &C ia
cerdoti noftro cui hec res erit gratiflima & tibi mhil obent cu
unus fufficiat tibi : affentit uir uxori 8f in gfam facerdons 8£
ut fc oncrc fupernuo leuarct.lgitur co uocato ad cena caufa
cb expofita cum fumpto cibo leftu unum trcs mgrederentur
ita ut mulicr mediaeflcfcuir anterioripte: poftenori alcer cx
dono utcrcturtfacerdos famelicus cocupitiqp cibi auidus pot
a»reditur acie fibi comiflam qua I rc uxor quoqj f ubmurmu
ias ftrcpim quenda edebat-.tunc uir timens ne ptes fuas agre>
dcretur:ferua inquit amice inter nos couenta 8£ tua portone
utere mea inta&a relinquens:huic facerdos:det mihi gratiam
deusinquitnam tuapuifafto ut bois tm ccckfte uti poflim!
his uerbis acquiefces ftulr* illc qd ecclefie coccfferat Iiberc uti
iuflit. De uidua accenfa Iibidinc cum paupcrc.
Pocritarumgenuspeftimumeftomniumquiuiuant
i cum de his femel in cetu me prefente exortus fermo
effendicereturcB oia ipocritisredundaraquicumoV
ffnitatum atcp honoru ambicioe ardeant tn fimulado ac diffi
mulado agunt ut no fpote fed inuiti ac fuperiom pccpto hcv
norcs affequi uideantuntum quida ex aftantibusdixiteos li
miles paulocuida bcato quihabitabatpifis im*exeis quiuul
oo apoftoli uocacur quoru cft cofuctudo fedcre ad hoftm do
musnihilpetentes.Cuutnobisexponeretquis:is fuiffct ro^
garemus-.paulus inquit quippter uite fanaimoniajbtus uul
lo coznominabatunfedit aliquandocuiufdam uidue ad ho
Sium W fibi cibum pbebac in elemofyna': illa confpicat a fw
a 4
Vi/
t
puis uirurerat enim formofus exarfic in paulum cibocB dato
rogauitucpoftndierediiet fecuratura utbeneprandcret:cu
f requens domu mulieris acceffiffct illc tande rogauic hofem
utintus accederet ad fumendu cibum annuichicSc cu opipc
re uentrecibopotuej farfiffet:mulier libidinis ipatiens uira
ampledif ofculatur^afferens noindehabiturupriufqfe co
gnofcat llle relucrati fimilis ac deccftans mulieris fruente cu
piditatc.cum ilia obfcenius infrarec candeccdes uidue impor
tumtati poftea q ihquit tacum malu patrarccupis:teftor deu
tuu opus ent ego pcu! a culpa abfiim: tu ipfa inquit capc hac
maledicTa carne:ia enim uirga ereda erat 6C ipfamet uterc ut
Iibet:egocnimea"hodicminfmetanga itainuitus mulicrcm
rubegic:Iicet ppterabftinctiamnotaneercccarnefua cotum
peccatum tnbuensmulieri.
De equeftre palleato.
Bam femel ad pontificis palatiu tranfibat quidam e
1 noftns palleans cquefter 8i forfan implicit* cuvis huc
quifpia cu detccTo capite reucrcretur: no animaduer'
tit eps:at llle fupbia autarrogantia fadu cxiftimashicinquic
aimifuimedietatencquaqrehqtdomutotueni fecu deferc
ligniticans eum effc afinum qui f e reucretibus no refpoderec.
DicTuna Suchari.
ErambuJantes aliguando urbem uir facetiffimus om
p nium qui uiuerent Sucharus: egoqj peruenimus ad
locum ubi celebrabancur nuptie poftridie qua fponfa
domumuenerat:ftetimuspaululuanimireIaxadi gfa refpi'
nentes una pfallenres:uiros acmu1ieres:tu fubridens zucha^
rus iiii inquit matrimoniu cdfumaruncego iaparrfmonfu co
fumpfi facetein feipm dixic:q ueditis paternis boispfimoniu
oe comcdendo Iaudedoq? cof umpfcrat. De pnetore.
yida'iturusflorcntiaptor:qua dic urbeintroiit habu
q it de more in maiori templo coram prioribus ciuitatis
fermonelongumfancSimoIcftuma ordiriinfua co^
mcdatione ccepit fe fuiffe antea roma: fenatorem ubi quicqd
ab fe ltemq? ab reliquis in fua' laude honoreq? dicTiim faafiue
extiterat plixo fermone cxpIicauit.Exitum deinccp» cx urbe
4
v 1
t\.
comitatumcp reccfuit:primo dic futrium eotulifle fc dixit &
quseibi fe a&a crant fingulatirmtum dictim quo I Ioco hofpf
tionc firilTct ac quicquid ab co geftum quacp de rc dtet naiv
rauit:plures horc hac in oratione tranfierant:& nondum pcr
uencratfcnasrcum omnibus fermonis odiofilorigitudoinfe
fa cet neq? finis fieretdiccndi. Videretur auteille uniuerfum
dicinhis fabuliscofumpturuscum ianoxappropinqretrtum
unusexaftatibusiocabundus adaureptorisaccedes:dnein
quit hora ia tarda e fuftinetis iter oportet:na nifi hodie flore*
tia intraueritis cum hodicrnus dics fit tiobis coftitutus aduc
niendum:officium hoc amittetis:hoc intelle&o ftultuf homo
acloquax tandem retulit fe florentiamuenifle.
De muliere qua* uirum defraudauit»
Etrus qdam contribulus meus-.olim mihi narrauit fa'
p bulam ridcndam & uerf utia digna muliebri. Is re ha>
bcbatcufaeminanuptaagricolashaud mukum pru'
dcnti 6C is foris 1 agro fcpius ob pccunia debitam pnodabat .
Cum aliqn amicus intraiTet ad mulicre uir infpiratus rcdiit \n
crcpufcuio tumiUafubitocoIlocatofubtus lc£tum adulte^
ro in tnaritum uerfa grauitcr illum icrepauit:q> rediflet:a(T<v
rensucIlceumdegereincarccrib 9 :modo inquitprsetoris fa^
tel Jites ad te capicdumuniucrfa domumpfcrutati funt: ut tc
abripent adcarcerecum d/ccrem te foris aormire Colitum ab
icruri t cominantes fc paulopoft reuerfuros.Qua^rebat homo
pterritus abeundi modum.fed ir. porae opidi claufc erat tum
mulier ^d agis ifcelix fi capis a&um e.Cum illc uxoris cofih>
um tremcns quzererctrilla ad dolum p mpta afcede inquit ad
hoc columbarium.-eris ibi hac no£fceego hoftium cxtra con>
cluda &remoucbo fcalas nc quis te ibi ce fufpicari queat.IIIe
uxoris paruit cofilio Ea obfcrato hoftio ut uiro facukas egrc
dicndi no eflet amoris fcalis hoiem ex ergaftulo eduxit:qui fi
mulansli&orcspratoris iterum aducifiemagna cxcitata tur
ba mulicrc quocp p uiro loqucreingente latenti timore fncuf
ftt:fedato tame tumulto i le&um ptc&i ea node ueneri ope
ram dederuntuiirdelituitinterftercora &coIumbos.
De facerdotc folcnnitatcm palmarum ignorantc.
1
Elhim oppidum eft i noftrfs appenini moribus ad mo
b dum rufticanu:in co habicabat facerdos rudior arqj 1
do&ior incolis:huic cum ignoca clTcnt rpa anniq) ua^
rierates:nequac|idixit qdragefimapopulofuo, Venithicad
terra noua ad mercacum fublato ante folerinitatem palmaru
cofpe&ifcpfacerdotibusoliuarum ramos ac palmulas in dic
fequentc parantibus admiras quid na id fibi ucllet: cognouit
tuc erratu fuu 8i qdragefima nulla obferuatioe ftioru trafifle
Rcucrfusinopidu & lpferamospalmafqnnpofterudie pa^
rauitquiaduocata plebiculahodieinquitcfVdies quo rami
cliuaru palmarucp dari ex cofuetudie debet:o&aua die paf'
ca erit:hac tm hebdomoda agcda c penitent iamcq? longi^ ha
bemus hocano ieiunuucuius rei cam haccognofcite « Carnis
priuiu hoc ano fuit tardu ac lcntu # ppter frigora & difficub
tateitineruhos motes nequiuic fupareudeoq? Kqdragefima
adeo tardoacfelTu gradu acceflit ut iariilapliusq hebdomo
da una fecu feranreliquis 1 uia relidis: hocergo modico tpe
quo uobifcu mafura e:cofitemini & peniteciam agicc omhes.
Dc rufticis nunciis interrogatis an uellec crucifixum uiuii
ucl mortuum ab opifice.
XhocqdemopidomifTifunt quidaaretfuad emedu
c Jigneum cruciffxu qui 1 eoru ccckCia poerct dedudi
aa htvoireru opificc qucda cu rudes & ueluci ftipites
eflet opifex rifus mareria audftis hoi b* qrens:uiuu ne an mor
tuutfi crucif ixum uellcc poftulauit: illi f umpto paulo tpis ad
cofultadum fccreto collocutfcdemum rnderunt (euiuumalle
nafiVo mofuo populonoplacerctfeillueueftigiooccifuros
Di&um coci duci mediolanenfihabitum.
Vx mediolani fenior princeps in oj b 9 rebus elegaririe
d fingularifhabebat cocum cgregiu que ufq* ad gallof
ad perdifcenda obfoniamiferat:bclIoqdingens cum
florctinisduxhabuincueialiqn no faris,pfpernunciusadue
nitfet admodumturbauitducismetemoblatis poftmodum
ad menfa epulis faporesnefcioquoscum dux IprobafTenepu
lasinfuperutnoritecodirasefTet afpernat 9 accitum cocum
ueluti igharum artis afpcre increpauit: tum ille ut erat Iiberi
orin Ioquendo.Siflorentini inquittibiguftu atcj? appetitu
auferunt quc mca eft culpa:8£ cibi enim mei fapidi fut Stfum
ma arte copofiti:fed tenimiuconcalefaciunt & appetituau-'
fcrunt florentini:rifit ille ut erat humaniffimus coci f acetam
in refpondendo ltbertatem.
Eiufdemcoci didtum ad prelibatum principem.
Dem cocusbello infup uigente iocatus ad menfa du*»
i cis:cu uideret eu anxiu atcp afflicTu curis no miru efle
iquitillutorquerinaduoimpoflibilia dux conatur:
nnunehabeatc6finia:alteruutpinguereddat:fraciTcubarba
uarchomine opulentu fumacg cupiditate flagrante:hoc dico
pftringens S£ dominadi appetituducis Imoderatu 8C francifd
lmmenfamopum atq? ambitioniscupiditatem.
Petitio eiufdem coci ad eundem principem.
S ipfe cum mulci peterent uaria beneficiiloco fummo
opere in cena duce rogauit ut fe afinu f aceret miratu f
dux quid fibi ea poftufatio uellet:cur fe afinuq hoiem
mallet.Atquioesuideoinquitille:quosinfublimeextulifti:
quib* honores & magiftrat* dedifti fupbia & faftu elatos 'atqj
infoletes euaiifle afihMtaq» ego quocji afinus a te fiencupio
De Iannoto uicecomite.
Ntoniuslufcus uir facetitfim 9 acdo&iffimus:cu eino
a tus quidam litteras apud potificem expcdiendas obtu
lifle t atqj ipfe certo in Ioco corrigere a rcp emenda iul'
fiflet.llle autc poftridielitteras eafdcm retuliffet ueluti emen
datas ihfpeftis litteris tu me inquit.Iannotu uicecomtte for^
fanputafti:cuquereremus qnidnahocfibididtumuellet lan
notus ait olim prctor fuic nofter Vicen n nus homo bonu s fed
corpore & ingenio craflb.ls fcpius aduocato fecretano man#"
dabatfcribicpiftolam adducem Mediolani feniorem q ua '
rumparticulam^quandamipfedicTitabat que fpecTabat ad
cercmonias uerborum reliqua committebat fecretano fcmo
ri qui afferebat epiftolam poftmodum fcnptam eam. laiv
notuslcgendamfumens ftatimque epiftolamueluu mcon^
ditamatcBineptamincrepans non bcneeftaiebat pcfgearcp
emenda . Secretarius qui patroni fui ftulticiam noftec :
— fH
— °J
1
1
— O
= CN
^B
■
= <J\
— i-H
■
= CO
j 1
= r-
— i— 1
1
= vo
"iH
■
= m
— t-H
■
— i-H
B
= m
— i-l
CN
o
CT\
Qj
r-
V£>
LD
■*=r
ro
tN
7
8
9
10
11
12
13
14
n
o
llll llll
llll llll llll llll
llll llll llll llll llll
15
1
I
&morespaulopoftreuertensat eadeeplamnihilo mutatam
fcrens 8C corrcxifle fe 8C refcripfifle dcebat quam cu illc tan^
Ieaurusinmanusfumeretinfpc&apaulu epiftolanuc bcnc
fe habet inquit:uade 6C obfigna atcp ad duce deftina hoc om
nibus epiftolis fuis facereconfueuit.
Dc futore quoda uicccomitis per ufam comparationis.
Ommiferat olim Martinus pontifcxAntonio lufco
c litteras quafda cof/cicndasrquaf cu poftmodum egi(
fetiuflitpontifexillas Iegendas quocpdefcrriad qn
da amicu noftru i quo plurimu f idebatJIIe aut q paulu eet iri
cena cocalefadus a uino If as penitus improbauit & aliu { mo
nu coponi iuflit: tunc antoniusBarthoIomeo de bardis q adc
rat : faciam inquit in Iittcr js mcis quod olim futor in farf itio
quodappcllantloannis galcacii uicecomiris ♦ Qas antequa
edat ucl bibat redibo & littcrc bcnc crunt s deindepcrcotanti
quidnamhocefletBartholomeoIoanncs Galeatius uiceco^
mcs inquit Antonius patcr fcnioris ducis mcdiolani crat uir
magnuspinguisfuuiubcbatquemacritcr redargues aicbat
fecifle illum 8C corpulentus.Is cu fepi^ muko cibo & potu uc
tre farfiflet poft cena cu iret cubitu uocari ad fe f utorem fibi
f arficiu nimis artum:madabatc£ ampliari nc fibi eet moleftu
fa&u erit aiebat futor ut iubcs cras optimc crit: dcinde accc
ptam ueftempicicbatadptic&nihilimmutenscu dicerentce
tcricur noamplias ucfte hancque nimiu uentredomini ur^
get:hiccrasinqtcudominuspoftgeftiohe furrexeritac ierit
caccatu ueftiseritampliffimatmane portabat farfitium quo
iUeindutonuncbenccftdiccbat:nuIIoinloco mc offendit.
code mo antonius epiftola fua digefto uino pfacitura dixit.
Querimonia fpolii caufa ad f acinum canem fa&a.
Pud facinum canem qui fuit uir crudelis ac dux pre^
a cipuus in hac noftri temporis militia quxrebatur qui
dam fe fpoliatum clamide in uia a quodam fuo mili
tc:hufic intuens facinus ucftitum tunica bona quefiuit an il
Iamcumfpoliarcturgcftaflet:cumiIIcannucrct. Abi inquit
hic quem dicis tc fpoliafle ncquaquam ex meis militibus na
nullus mcusunquamtibitam bonam turiicam reliquiflet.
ExhortarioCardinalisadaitnigerospontifias.-
Ardinahs hifpanicnfis bcilo qd co au&ore geftu eft lft
c piceno ad ucrf us pocificis hoftes:cu. ahquado ad aciem
uentu eflet in qua uiccre aut uinci cos qui potificc fe'
quebatur necefle erat-hortabaf militcs ad pugna plunbus ucr
bis aflercs qui i eo plio ceddiflent cu deo.8c angchs tjaftturos.
peccatom eni omniti uenia jjpofita occumbentib* aftirmabat
quo morci fc alacriusofferrec.Hisexhortarion>b'ufus. .excej
dcbatpugna: tiicunusex aftatib* militibus.cur tu iquitnoK
ad hocpradiu una nobifcvi accedts: Atille tcpus pradii nondu
eft mihi inquit quonia nodu efuno .
Patriarche Refponfio. - .. -
Atriarcha Hierofolymitanus qui cacellaria apoftohca
p regcbat: couocatis aliquado in urbc certa ob caula dil>
cuciedam aduocatismonnullos ncfcio quid ucrbis acri
ter caftteauit: huic cu uftus pcetcris thomas biracus Iiberi» re
fpondiflet ucrf us in eum patriarcha inquit malu caput habea
at ille uterat hopmptus ad laceflcndu acpfacctus jefte lqmt
ac ueteloqueris: nihileni uerius poc dici na fi bonu caput ha
feere fatis mcliori loco rcs noftrae eflent necp hac opVflet cotro
uerfia: te izitur ipm culpas ait Patriarcha-.tu iUc no rne inquic
fedcapucrcprajhcdo.-facete i ipm qui aduocatisoib*peracpa
triarcha lufit qui cfuro paulu capite exiftimabatur •
De Vrbano Ponrificc vi.
Lter Vrbanu olim fumupotifice fextuleuiterpftrixir.
» na cu illc ncfcio quid acrius a potificc cotchderec malo
capite es inquit Vrbanus.Tum ille hoc idem inquit 6£
Ac te uulgi dfcunt homines pater fan&e.
Dc Sacerdote qui loco ornatus capones epo portat.
PifcopusarerinusAngelusnoierquc nouim 9 aliquan
c do couocauit ad fiftodu facerdotes fuos pcipies utqui
ab'quacudignitateeflentcucappis6icottis:futeni he
ueftcs faccrdotales ad firiodu yflcifcerenf .Quid^ pftitcr cui
hsec ueftimeta deerat mceft* domi crat ignoras unde na ea fibi
pararet.huc ccgiubudu uulcu dimiflb cofpicaca anolla qua
domi n utriebat cu quarfiflec merori* caufa dixit fibi cu cappn
Mll llll
cm
4
6
y
10
li
12
13
14
15
■i
/
II 1
«cottis fcdm epifcopi edicH eundu ad firiodu efle. Atqui i
quic o bonc uir no reae.uini madati huius cognouiftf: no cnf
-g&H# cottas fcd cappos coccos eps poftulac qui c bi fun
nc Siff h - cd1 '^ faCe L d °- S mul ' eb ' c « *cu capo
cs coaos defercs opt.me ab cpo fuit fufceprtquip rifu recu
hc huc facerdorc folu reeT:.?q cxteros ed&i fmam cSgnouiffe
N curia romana utplurimu fortuna domiriatuncum
» perraro locus ffc uel f ngenio ud.uircuci fcd ambicioe
.,kf« * ,m i*. ortun 'raccparat.ur omnia ut de numis filea:qui
«biy rcrraru .mperarea.idecur:amicus quidam quisgre fere
bac p. jeferri fibi mulcos dofttina 6C pbicace infct lores* aua-rr
batur apud angeloccu cardinale tal SSS
EfffiSS 6 * CC? POftp ° ni hiS * m i 1Ia in rc fibi P arcs rf&nl-
t,rn S m 5 P ft » dla /°memorauic:& in difcendolaborcs: cu pm
Softrini a n c ^ cnda «"*«»« «rd.nalis:hfcfcfencfa fnquic K
uaca fi S?£ l?T° fUt ^ ^* ^ uod C P S ad ^cendum '
uacafiuisponc.ficiaccepci.seffe. Dc mulicre f renetica.
Vl.er ex meo mumcipio cu uiderccur frenecica duce'
tn batur auiro&generc|>ximfsad,fatidica-quanda cu>
k™ a r US °P C c "ra/«ur:cu arnu fluuiu traTitur m ulieri tw
pra dorfum boi s ualfdforfs impofuMenc.ccxpitilU eueiii^io
SSSSHZ l miksco ™\?™*8™ ucce clamans egotn,
3 mn£ p w C T S uelIefuci ri ^bus uocibus dm cxpf,
f cmorbi^uifcrcbacfcemmaadcoemiifumcffufusut una
SSffi? a 9 ua / ad ««^unc ndences ^oes cu infanfa: medela co
gnouifTent no cgcopus lncantacidfbus affcruncfcd coicu ad
famtace rcfncucnda: 8£ in uiru ucrfi tu inquiuc optimus uxo
i!^ orci S- Rcd ^ nc ^ lsfg J , ' turilIis cu uir uxorc c °g no ' '
VilIctmcspnft.narcduDhxcadmuIieruinfaniamemedela.
^cmulierefuprapadumaftance.
d f^ C ^, tndbuS fe , rcbacUr ;nauieula ferrariam una cu '
ccrcis cur.al.bus duannulieres ex his qus fcruiuc indi
* , g e ntibus.TummuIicrquxdamfupiapadumaftan« :
feminasconfpicatainfupe^
V
*■ .■•
cm 1
6
7
8
: <
10
11
12
13
14
15
H
■■
rftrirts uobis ftrrarie defuturascucerte plurcs mucniuiitur
hic mererrices q uenetiis pbc mulicres. Dc abbate feptimi.
Bba s fcptimi honio corpulctus & pinguis uefpcn flo^
a rentia pfteifces inrcrrogauit rufticu obuiu an pot ta fe
jngredicxiftimaret:intellcxitabbasanputaretfcper
ucntr.ru in urbc antequa clauderctur porte.We ucro in pinguc
dine iocatus a tcp inquit currus fcni nedu tu portam incrohet
Ciuisconftantiefororcuiusgrauidaerat*
Obilis eps cxbritaniis ad oftcndendum q tunc multi
n requireDantconciliiconftantienfisIibertatemin ma
gnoprsclatoruconucntuhocattulittcftimoniurfuif^
fc ait conftanteciuc cuius foror innupra grauida fa&a erat.
cum fratritumoruentrisinnotuifTctacceptogladio quidid
cfTetaut undeidpdiflet quxfiuit pcuffon fimiKs.Tumiuue
niscxtcrrita idefi~eaitconciliiopus:feq}exconciliopnegnan
te hocintdle&o fraterconcilii metu ac rcuercntia forore lpu
nita rdiquir.Cu CcEtcri aliaru rerti libertatc qrcret ille ptulit li
cetia futuendi. Sigifmondi imperatorisdiaum.
Igifmondus quoq* imperator cuidam coram eo qucrc
f ti conftanticE libertatem non eflcratqui inquit nifi hic
fumma eflcclibertas tu tam libereminimeloquercris:
libcrc cnim loquimagnc Jiberratis cft fignum.
Didum facerdoris Lavrcmii Rcmanu
Va dic Angclotus romanus fa&use a potificc Fiigc
q niocardinalis:quidalaurctiusfacerdosurban°domii .
rediithilarisapplaudcstotufc? I rifu aclctitiacffufus
cu rogarct uicini quidna fibi obt/giflet noui q> ra let 9 Kalacris
eflecbene i quit c magna f fpc fum pofteaq dcrnetes atq? Ifa'
nicardinalesfiericccperuntcu Angelotus amcntior me fit
cardinalemme quoq?cfle futurum*
ConfabuIatioNicoIaianagnini. . . »
N hac fermc fentetia Nicolaus anagninus focat^eft i
i pontificeEugcniuquedicebatplurimuflulfis &inff :
piccibusfauerc:nacueflcm 9 copluresuariisdc rebus ,
ut fit in palacio cofabulaces:quida iniquitate fortunse maxf
mcaccufabat: quaercbaturcy ea reb* fuis admodu aduerfam*
«
\i '
Tumhicolausuirdoainimusifcdingcfiio ificottahti &pn
caci Iinguamulluseftomnium qui uiuac inquic cui magisq
tiiihi fortuna fucritinimicamacumhoctemporcfitftulritiiK
regnu:in deuqj omnes fcrc amentcs atqj infanos. Angelocu
quoqt nouimus inter cos ad amplas dignitatcs acqj officia cx
tolIuFgofolusrelidusfumcxomniudcmetiu numcro: cui
nihil cdcedicur hoc mihi folius accidit malignitatc f orc un r x.
Dc Prodigio .
Onftra hoc arino plura diucrfis in loris natura cdidit^
tti In agro fcnagalienfi in piceno:Bos quzeda (crpente pc
pcritmircmagnitudiniscapitccrac groffioriq fitui'
tulucollo Iongo admcnfura ulnc:corporecani firnihs cerctc:
Slongiorehuncedicucubosconuerla: rcfpcxifTet magnoq;
mugitu cdico cxtcrrita aufugerc uellet:ere&us ferpes iiibito
pofterioribus cruribus cauda circundatis ad ubera os admo>
uitttamdiu fuges quoad Iac incrat uberibus:deinde bouc re>
Ii&a ad fyluas uicinas aufugit. Vbcra poftmodu QC ca cruru
pars qua ferpes cauda tetigcrat ueluti adufta nigraqi diutius
pmanfcrunchoc paftores nam in armento bos crat-.fe uidiffc
affirmarunt.Bouem quoq» poftea uiculum peperiiTc : idqj cx
littcris fcrrariam nuntiatum .
Diftum Magiftri Hugohis Sththfy .
Ir ifignis Hugo fenefis mcdicopt nff reporis mihi quo
u q» rcculic natu f erariaz cattu bicipite feqi id cofpexiffe.
Dc Monftro .
N agto qu oqj paduano mefe lutrii coftat fiatu cfTc ut
i tuluduobuscapiribus unico corpore pofteriorib*an
terioribufqj cruribus duplicatis Jra ramcn uc effcn c co
iun£h:hoc monftrum quidam ad quaeftum circunfcrebanc :
inultiqj id uidifle affirmabanc ♦
De Monftro .
Llud infup cofiftac allata ciTc feraria imaginem macini
i monftri nup tn iittore dalma rico inueti : corpore erat
humano umbilicotenus: dcinccps pifcis ita ut iferiot
pars qua: in pifce definebat elTet bif urcatatbarba crac prolixa
duobus can^ cornibus fug auriculas eminecibus: grofTiorib*
*
■■■
mammisorelatomahibusquattuortm digttos habccibus a
manibus ufcp ad afccllam acqj adimum uencre:ale pifciu pro
tendebantur quibus adnabat*Captuhoc pafto ferebarit-.Erac
| plures fcmine iuxta littus lauantes lineos pannos ad unam
caruacccdcnspifcisicibiucaiuntcaufamulicremahibuscom
prehcndit ad fe trahere conatus:illa rclu&as & erat aqua mo^
dicamagnoclamoreauxiliu ceteraru implorauit. Accurretcs
quinq* numero monftruneq* cnim 1 aqua rcgrcdi potcrat f u
ftibus 6ilapidibusperimut qdin littus abftra&u haud paruu
terrore afpicientibus pbuit:erat t corporis magnitudo paulolo
gior^ampliorqj forma hominis:hancIignea ad nos fcrrariauf
q? delatacofpcxi cibi gratia mulicre coprehenfam argumento
fuerepuerinonulli quicudiuerfis teporibus ad littusjauadi
caufa acccfTiffehtmufq poftea compcrti funt quos poftmodu
ab co monftro captofqj crediderunt*
Facctia hiftrionis ad bonifacium papam.
Onifaduspontifcxnonusnatione fuit Ncapolitanus
b cx f amilia tomacelloru:appellacur aiit uulgari fcrmo
nCtomacclli cibus fadus cxiccore fui fic admodu con*
tritoatqi inmodupiliinuolutointeriorepinguedie porci: co
tulic bonifacius fe pcrufiu fcdo fui pontificatus anno: aderae
aut Cecii fratres 8C affincs ex ea domo per multi qui ad cum ut
fic confluxerant honoru ac lucri cupiditateJngreflb Bonifa^
cio urbe fequcbatur turba primoru intcr quos fratres crant X
cctcri cx ca familia quida cupidiorcs nofcendoru hoium quc
rcbantquinameflcnt quifequeretundicebatiunusite alter :
hiccftandrcastomaccllus:dcindehicloanestomacclluscum
plurcs deinde tomaccllus nominatim recefedos ^Tum quida
facct^hohcp magnu nempc fuit iccur iftud inquit cx quo tot
tomacelli j>dieruc8Ctam ihgentes.
Dc facerdote quicanfculum fepeliuit,
Rat-facerdos in tufcia cjuidam rufticanus fcd admodu
C opulentus hic caniculu fibi caru cu mortu* riTet feperf
liuitincimiterio.Senfithoceps&in cius pecunia ani
muintcndcns:facerdotcmuelutimaximicrimihis rcrum ad
fcpuniedu uocat:facerdos qui animu epi fatis noucrat: quin
b
i
11
B
1 1 II II llll|llll
21
— o
^^H
= o\
— iH
■
co
— tH
— r-
— <H
— \o
— iH
= lt>
— tH
— *&
— iH
1
— iH
I
■
= (M
— tH
= i-H
— rH
1
= O
iH
1
1
~ — ro
M
=— r-
=— K&
=— m
1 I
= — ^
=— f>
H
^— Csl
^— iH
-
■
«juaginta aureos fecu deferefis ad epm deuenft qui fepultura
canis grauiter accufansnuflitadcarceres facerdoteduci : hic
uir fagax:o pater inquit fi nofceres qua prudentia caniculus
fuitnon mirareris fi fepulturainter homines meruit.Fuit eni
plufij ingenio humano:tu in uita tum precipue 1 morte:quid
namhoceaiteps:tcftamcntuinquitfacerdosinfine uite co
dehsrfdenfc^egeftatctuatibiqiunqLiaginta aureos cx tefto
reliquit quos mecu tuIit*Tum cps dC tcitamentu & fcpultura
coprobansracccpta pecunia facerdotem abfoluit.
De tirano qui homini pccuniofo cas iniullas iniecit.
Omo admodu pccuniofus crat in piccno in opido Ci
h gulo nomirietaudiuit hoc tiranus loci atqj ad cripien*
dosnumosanimumadiiricns qucfiuit occafione cn>
minis qua illi pecunias auferret:uocato ad fe uiro dixit illum
criminc lcfc maieftatis rcu teneri:cu nihil contra cius ftatum
flutdignitatcm fe faftucontenderctpcrftabat tirannus affe^
rchsiUumcapiteeffemul&andu:homoinfons quidna tande
cgiffct cu poftuIaret.Hoftes inquit meos ac rebcllcs qui con/
tra mc confpirarut domi abfconditos tcriuiftufcnfic tandcm
illc fuis numis infidias parari. Males igitur uitc qua pecuniis
parcere.Vcrueft inquit qd ais mi dominc: fed deftina mccu fa
tcliites tuos ego hoftes il Ios ac rcbelfes tibi fta tim comprehen
f os dabo.Miflbs itaq? Ii#orcs domu ad arcula.in qua pecunia
cratfecuduxit:eac$apcrtacapitehosinqukeueftigio: hi fut3
cni no folu domini fed mei quocp hoftes accrrimi ac rcbcllcs:
quibus delatis ad tirannumhomo penam omncm euafit.
De religiofo qui fermoncm habuit.
pidum cft in montibus noftris:in quo multf ex uariis
O Ioeis ad diem feftum eonucnerat:erat enim celebritas
fan#i Stephani religiofus quida erat habiturus dc mo
rcfcrmone ad populucum hora effct dici tarda facerdotcs au
temefuriretiiererenturcp Iongitudinefermonfs. Afcendcn^
ticp fuggcftu religiofo unus &C item alter ut paucis loqueref
in aurcm hortatifunt.IIIe fc exorari facilc pafTus ac prelocut*
c~ ueda put confueucrunr: fratrcs mci inquic anopreterito cu
hoc sn loco uobis afiantibus uerba facerc dc fan&itatc uita QC
;
w
I
rairaculis hui 9 fan&i noftri:nihiI ptermifi eoru qdillo uel au'
diui ucl fcripca in facris libris reperiuntunqueoia uos crcdo
memoriatenere:poftmoduuerotunihil noui feciflc nihilqj
amplius de co fcriptu rcpi:figno igitur crucis fa&o dicitc con
fiteor& reliquaq fequutur &itaabiit.
FacctilTimum coniilium Minacii ad rufticum*
Vfticus cum caftancam arborcm ad excuriedos frud*
r afcendiflet decides ex ca coftam pc&oris cffregit : ad
hunccofulanduacceffitminacius quidam homo per
facetus:quiinterloquendudaturu fcnormamilli dixit: qua
fcruatanunqcxaiborccaderctruclle hocantea Iquit egcrc5
fuluilTcs:attamen 6C 1 futuru poterit prodefle:tu Mjnaci 9 fac
feper inquit ne fis celerior in defcenfu q 1 afcefutfed ca q afcc
dis tarditatc defccndas hoc pa&o n uq precipite te ages.
Eiufdem Minacii refponfio.
i Dcm Minacius cu aliquando nonullos numos & ue>
ftes ad talos egenus cni erat Iufiflet:flcns ad hoftiu ta
bcrnecuiufpiafedebat:uidensmerenteflchteqi amicus quid
naefttibiinquitmhiiminaciusaitcurna crgofi nihU habcs
plorashocfoluquianihilhabeoinquit.admiratus ille quarc
crgo fi nihil habes ait Iacrimas ob hanc ipfa caufa refpondit :
quonia nihil eft mihi:alter nihil fibi ee caufa curploraretintcl
ligcbat:alternihiIfibircIiquiimfupcrefTcaiudopJorabat.
Dc paupcre monoculo qui frumentum empturus crat.
Empore quo florcntie fumnae aliquado erat anno rie
t charitas acceflk pauper lufcus ad foru queda fcxtaiia
frumcnti utdicebat cmpturus:rogauit huncin forop
con tantcm predu quidcalterfupcruenies:quanti fcxtarium
frumentiuenderetur hois oculotnquit conftat : def ignans
hisuerbisannonecharitatehoc audiens fcitulus qui aderac
puer cur tu ergo ait ram grande facculu portafti cu rion anv
plius qua unu iextarium poflis emere.
Vir qui mulieri dum egrota effet ueniam poftulauit.
Onfolabaturuxoremuirqueaducrfa ualitudine du
c cm fuum obibat: mcmorans omnia boni mariti offi>
cia fibi in uita prcftiriffe: ueniamc|l poftuiansfi quid
bz
1
^H
—
^^H
H
—
I
■
1
^v
H
1
!
I
unq ad ucrfus eam inkp eg;ffet:neq? tter cctcra fe ait omiufle
unq qtu debitum thoro preberet eo excepto tpe quo illa non
re&e ualeretmecoitu fatigaretuntumulierlicetmorbo gra^
nis hoc inquicper fide nuq parca nequc remitta tibimullo eni
tepore adeo ihualida atq? infirma extiti quin comodepoiTem
refupina iacere:danda cft igitur uiris opcra ne hoc uenie gc/
nus ab uxoribus implorent cum ricenegaripoflit.
Dcadolefccntula que uiru deparuo priapo accufauit. ,
Dolefcens nobilis 6i forma infignis duxit uxorcm fili
a am Ncrii de paccis equitis florentihiinter cctcros fuc
etatis egregii 8C preftatis uiri poft aliquot dics ut mo/
ris eft adolefccntula ad patre reuertitur no alacris aut iocun'
da ut cctcrc folerfed mcfta ac uultu lahguido intucns tcrra:
ad uocata in cubiculo danculu rogat matcr nunquid r cs finc
fatis faluc ut uultis flens iuuencula refponditmo enirn uiro
mc defponfaftis ait:fcd ei uirilia'defunt:nihil eni aut parum
habet cius partis ypter qua fiunt matrimonia:doIes admodu
fortuna filie matcr re cum uiro comunicat:deinde rc ut fit in
tcr cohf anguiheos mulierefcp quc ad c6uiuiuadcrat:uulga.*
ta meftitia doloreqj ois impletur domus cuno hupta fcd fuf
focatam adolefccntula cgregia forma diceret.Supuenit poft
modu uir cuius graria cotutiiu parabatur & cu omnes uultu
merentiafflicloquccofpiccrct:miratus rci houitate quidna
noui acccdiiTet rogabatmullus erat qui caufam doloris aude
rct palam facere:unus tademliberior ait dixifle pucllam ma>
cu eiTc illu in uirili fexn:tum iuuenis^alaccr nequaq hec erit ca
qucautnos conturbetautconuiuiudifperdctcitohoc pur/
gabitur crime. Cu in mcnfa oes fcdcreht uiripariter ac mulie
ris:fumptisiaferecibisfurgesadoIefcespatres inquit fentio
me culpari in ea re cuius uos teftes effe an ucra fit uolo:deide
edu&o egregic forme priapo: ueftibus enim curtis tuc utcba
t ur:ac fupra mcnfam pofito omncs ad rci nouitatc magnitu
dineque couertit:& an culpahdus cflet quefiuit:maior ps mu
lieru ut uiris f uis talis copia ineflet optabac uiri per muln fe
ab illo tali fuppellecule fuperari fentiebanr.qui oumes 1 ado
Jefccntula coucrfi grauiter Illios ftulticiam increpabaht: alius
•
aliWqufdobiurgans:tumilIaquidiurgatis:quidmcreprehe
ditis inquit:afellus nofter que ruri nuper cofpexi beftia eft 8£
adeo extefo brachio oblongum membruhabet: hic uir meus
qui ho eft non habet eius medietate.Credidit fimplex puella
homfnibus longius q bcftiis eiufmodi membru ineflc debere.
De predicatorc 3 potius dece uirgies <| una nupta eligebat •
Rcdicabattiburefratcr paru cofideratus ad populu
P aggrauans multis ucrbis ac deteftans adulteriu: dixic
qi intcr cetera adeo efle grauc pcccatu ut mallet dece
uirgirics cognofcere <| unica mulicrem nupta hoc ctiam mulci
qui aderant elegiflent.
Depaulo qui ignorantibus nonullis luxuriam comoufe*
Lter paulus noie queipfe noui:cum Secie urbecampa
a fiiein quadacontioneluxuria deteftaretur tnonullos
adeo lafciuos atqj iiitemperantes dicebat ut ad elicien
da maiore ex coitu uoluptatematibus uxoris puluinu fubiicc
rent:hoc adco nonullos quiid ignorabant cotnouft ut paulo
poft uerum cfle experirentur.
Deconfeflore.
Vlicr adolcfcens quc idmihi poftea retulit pfe&a cft
m aliquando ad confitendumpeccata fua prout fit tcm
porc quadragefime.Cum intcrloqucndu fe uiro non
feruaflcfidemrefpondifTeDconfeflbrquifratcr crat libidinc
inccnfus:protentopaliopriapumcrcduinmanu adolefcen^
tule pofuittfuades ut fui mifererctur.Illa ruborc pfufa abies:
matriquehaudproculcratroganti quidnamfibitantus ru/
bor ucllet harrauit conf eflbris f uafionem.
Dc mcdico &cetera«Refponfiomulieris.
Ntcrrogata fcmel a uiromulienque fiam caufa eflet:
i curcumcoitusuoluptatisitaparticepsefletfcmfa fi
cuc& uintamen homihescittusappeterent fcqucrcn
turcp mulieres cjille uiros:tum illa fumma cum rationc hoc 1
ftitutumcft inquit utporius nos requiramur a uiris.Conftat
cnim paratas ac promptas nos ad cocubitum femper efle uos
rion itcm fruftra crgo uiri peterentur a nobis cum eflent im*
parati.Scita facctaq* rcfponfio.
t>5
4
r
Pe medico qui tempore belli Bemardo pacem fiominamt*
Ello quod primum florenrini cu duce Mediolani po^
b fteriore habucruntlege fanxitueft capitale cflfe fjquis
de agcda pace ucrba feciflet*Bcrriardus mane&i chris
f acetiflimus erat 1 foro ueterimefcio quid empturus: acceflit
ad e um frater quada ex his mehdicis circumforaneisrqui 1 tri
uiisaftantes aliquidfibia tranfeuhtibus dari inneceflarios
uTus petunt:ac quippia petiturus primis uerbis pax tibi inquit
tuui Bernardus quidpaccm tu homiafti an riefcis capitalc ce
fi quis de pace loquatunab eo inquinne quis me huius culpe
affinem putenhoc di&o rccedens a nebulonis illius moleftia
feexemit. t f ;
Fabula domihi.F.philelphn
Rat fermo ifttcr focios-.que pehaeflet ftatueda l uxo
c resimpudicas.Bonifacius faiutatusea qua bononien
fis amicus fuus minatus cft fe uxorem fua affcdurum
cxiftimabat.Scifcitantibus nobis pena bofcohienfis inquit uir
haud magno exiftimandus habet uxorem fatis liberale 8i mi
hi quandoqj obfequentacu accefliflem domualiquando no>;
&u foris ftans-.audiui eos acricer collitigantcsrihcrepabat eni
uir uxoreraccufans impudicicia eiusJlla ut moris.eft talium:
negandofetuebatuntu uirinterclamandu Iohanna Iohana
aitzcqo tenecp ucrberabo ncqjpcrcutiam:fed intantu te fu>
tua cJiioadplenadomufiIiisredda:atc?ita folam tecu natis
relinqua poftmodu & abibomfimus oes genus fupplicii adeo
cxquifitum quo ftultus illc ulturu fc uxoris flagitia putauit.
Cardinalis burdugalcnfis dc hiftriohc-
Regorius duodecimus anteq pontifexcrearetur in co
g claui ££ poftea quoqj plurima fe fa&urum pollicitus
cft pro fcifmate quod tunc in ecclefia uigebat tolleh**
doratffl adeo aliquibus diebus in eo quod promiferat perma^
fit ut ctiam pontificatui fe ceffurum fi opus cffet fpondcret:
poftmodu uero dulccdific du&us dignicatis iuramcnta & pro
miffioncs omnes irritas f ecinnihil feruas eoru quc antea poi*
licebatur:hoc egrcffercn^ cardinalis burdugalenfis uir grauis
& concilii fingularis mccum dehifce rcbus aliquahdo loques
>
llll|llll|lllllilll
cm 1
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
hfc iriquie fiobfs cffccf t # hiftrio bononienfis fe aflereiis uola'
turum.Cu referari mihi fabulam rogarem:hiftrio f uic nuper
bononic aic qui propofico palam edi&o fe uolaturu ex curri
quadam que eft uerf us pontem {andti Raphaelis miliari anv
plius excra urbcm prcdixitxongregaco ad diem conftkucum
omni fcrmc bononicnfi populo fole dC fame ufqj ad occafum
folishomines ludendo macerauinpendebancoes animi fufr
pcnfi ad afpe&um turris uolatu hominis expe&antes.Cu illc
inccrim in curris cacumine oftcnderccur alafqp quaccrcc uola
turofimilistfccpdcorfumproicdurumfingercc: crac magna
ad hec figna populi acclamatio paculo ore currim afpicicnces
tum hiftrio poft folis candem occaf um ne nihil a£tum uiderc
turruerfis ad cos renibus culum populo oftencauic . Ica clufi
omncs in edia & tedio confe&i in urbem no&u rcdicrunc . Eo
dem modo nofter inquit qui poft coc oftentationes tande no
bispofteriora oftendendo fatiffecit.
Refponfio Redolphi ad.B,
Edolphi camarinenfis di&ura prudchs refertur:obfiV
r debacur ciuicas bononiefis a Bernaboue ex familia ui
cecomicum domini Mediolani:eratautemad cufto^
diamciuicacisduxpoficusaponcificcredolphusuir bello 8£
pacc egregius qui fc incra menia concincbac ob ciuicatis cuce
!am Icui iemel pcr excurfores cdmiflb prelio a quo redolphus
aberac capcus equcs ad Bernaboucm d u&us cft.lncerrogabat
illc intcr ccccra:cur no egrcdcrecur ad bellu rcdolphus equcs
cum unam auc alceram caufamattuliffet:tandemdimi(Tus re
diit in ciuitatem: tum Rcdolphus fcifcitans quid in caftris ho
ftium ageretur 8£ que uerba Bernabouis ad eum fui(Tent:cuni
intellexiflet refponfionem equicis cguefTum fuum excufantc
non bcncinquitrcfpondiftiuiade dic Ber.
Redolphus ait fe idco urbem non cgrcdi: fietu lgrediarfs*
Iri nonnulli camarinen fcs cxrra urbem exercitii caufa
u fagitando tempus tercbant.Cum auifpia fagittam in
caucius emififlct aftatem procul redolf um leuitcr uul
fierauit : capto illo cum uarie de pena inferenda fcntentia di
ccrcntur i6Cut quifque acccrrimc feotuet : icem fe maximc
b 4
•
m
principigratiffcaturum putaret:unuscenfuftmafium illiefTe
amputandam nc amplius arcu utcretur : redolphus Iiber um
homincm dimitti iuflit diccns illam f uturam fuifle utilcm fe
centiamfiidanteacceptum uulnusconfiliumdediflet plcna
prudentie 6C humanitatis refponfio.
Fabula Mancini.
Ancinus uir rufticus opidanus mcus frumeto ad figi
gnurncaftrumafellis uehendoexercebatunquos illc
compluris ad ue&uram fumebacCu illc fcmel a mer
cato rediens feflus e uia afcendifTct afinum quenda preftanti
orem computatis in uia afinis qui pibacdomo appropinquas
eoqjquouehebaturminimeadnumeratouifu eftei unu de
ec curbacusigituracreliquisafinisuxoriquos rcftitueret co
modatis confcftieode afinoquoferebaturadmcrcatufepte
milibuspafTuum retrocedit:querefcp a fingulis obuiis:an afi>
numquepiam amiffum reperifTent:cuomnesnegaretdomu
no&u mcrens & dolens iaftura afini rediit tadem etia ab uxo
re admonitusrcu defceftdiflct illum quem tanto ftudio & do
lorc afin um quef ierat cfle cognouit.
Alia refponfio redolphi ad G*
Dcm bello quod florcntini cum Gregorio dedmo po
i tificc geflerunt diuerfas partes fecutus nunc uni nuc
alterihcrebat:interrogatusaquoda cur adeo mutas
ita fepe fc comutaret:quohiam ihquit in codem latere diuti*
iacere non poflum.
De code quo a florcntinis |> prcditorc depi&us aft.
Lorentinis poftmodu pditiois habitus reus publicis 1
f locis urbis ut pditor depi&us f uit-Cu uero haud mul
to poft fentiret mitti oratores ad fe floretinos de pace
a&uros qua die ad fe uenturi erant thalamum ingreflus clau
fis fcneftris igne accenfo:erat aute menfis augufti fefe pellice
is ueftibus cooperiri ih Ic&ulo iuflit uocatis deinde oratorib 9
querentibus quo namorbolaboraret:frigorcrefpodit quod
tadiu in eoru muris etiam no£tu ad aerem difcoopertus con^
traxiffet hoc difto illorum lufit pi&uram que poftea cx pa&o
delecacft.
^
T
Dc illo qui aratrum fupcr humerum portauic*
Lter pierus nominc admodu incultus cu ufcj} ad mc
a ridiem araflet feflis bobus 8tfpfe labore fatigatus: rc^
diturus in opidu aratrum fuper afcllum alligattdeiri
de afcllum pmiflis bobus afcendit qui cum nimio onerc gra*
uatus fub pondere deficeret:fentit tandcm Pierus afellum irc
non pofle:tum defcendens atqj aratru fupcr humeru fuu po'
nens rurfus afellu afcedit inquies nunc re&e ambulare potes
non cni tu fcd ego aratru fcro.
Rcfponfio elegans dantis poete florentini.
Antes Alligeriuspoetanoftcrflorcntifius aliquadiu
d fuftentatus eft uerone:opibus canis uetcris principis
delafcala admoduliberalis.Erat aut & aker pencs ca*
ncm florentinus ignobilis:indo£tus imprudens:nulli rci prc
terq ad iocum rifuqj aptus:cuius ineptic ne dicam facetietca*
neppulerantadfeditandum.Cuillu ueluti belua infulfam
dantes uirdo&iflimus fapiens ac modcftus:ut equii eratco'
temnerct: quid eft inquit ille cj tu cu habearis fapies ac do&if
fimus tfi paupcr cs & egenusiego aut ftultus 5i ignarus ducef
prefto.tu Dantes quando ego reperia dominu:inquit mihi ft
mile&meismoribusconformeficutitutuis &L ipfe fimiliter
meditabit.Grauisfapienfcprefponfiofcpercni domini coru
confuctudine qui fibi funt fimiles dele&antur.
Eiufde poetc faceta refponffo.
Vicipfi inter feniorealiquado tunioreqj canes prand£>
h ti cuminiftri utriufq* dedita opera antc pedcs dantis
ad eu laceflendu ofla oculte fubieciflcnt:remotamen
fa ucrfi omnes 1 folu date mirabatur cur ate ipm folumo ofla
cofpicereturrtu ille ut erat ad rcfporidendu pmptus minime
lquitmiru fi canes ofla fua comederut:ego aut non fu canis*
Dcmuliereobftinata que uiru pediculofum uocauit. ^
Olloqucbamur aliquando de pertinacfa mulieru ita
c qnq*perftatanimoindurato:utfemorima!intqcede
rc cx fnla tu unus:mulier queda e noftris lquit admo
du uiro contrariatfemper uerbis cuis obiurgarido refragraba
tur perftans in co quod ceperat:ita ut fuperior efle uellet:ha^
a
o —
3 3
H» — 3
ro— 3
w— 3
■
ji — ^
ui— 3
ty>— 3
1
1
^i— 3
co — 3
<£>— 3
o ^j
1-1 ^
1
■
N)
W
Ol
<?l
^J
CO
\p
K)
O
fO
bitafemelcumuirograuialtereatrone maritum pediculofu
uocauit.IIle ut ucrbum id retra&aret uxonuerberibus conte
debat pugnis cedcns ac calcibus quo magis cedebatur eo plus
illapediculofuappellabattuirtandemuerberando laltus: ut
uxoris pertinacia fuperaret pcr funem in aque putcu dimifit:
fuffocaturum fedicens nifi uerbis efufmodi abftineret:muli*
er inflautius perfeuerbat etiam in aqua mentu ufq? conftitu>
ta:uerbumilludcontinuas:tumuirneamplius loqui poflet
in puteum demerfit tcmptans fi ea mortis periculo a ueiboru
ptinacia poflet aucrrerc:at illa Ioquedi facultate adcmpta eti
am dum fuffocaretur quod Ioqui nequibatmamanibusdigi
tisexprimebatfupercaputercdisatqpungulisutriufcp polli
cis coiuftis falte qd potuit geftu uiro pcdiculos obiiciebat: un
guibus enl eorudigitoru pcdiculi a femi s occidi cofueuerut.
Dc eo qui uxore in flumineperemptam quercbat.
Lteruxorequein flumineperieratquerens aduerfus
a aquapficifcebatuntumquidaadmiratuscudeorfum
fcdm aque curfum illa queri admoneret: nequaq hoc
mo reperietur mquit.Ita eni dum uixit difficilis ac morofa fu
itreliquoruqjmoribuscotraria utnuqnificotrario &L aduer
fo fl umine ecia poft morte ambulaflet.
Dc ruftico qui nobilem fe ffcri q uerebat ♦
Etebac a ducc aurelianenfi (ub ruftids moribus 8i mV
p ta incultus quida qui ei feruiebat ut fe nobile facercts
id fitapudgallos:cmptispoflcflionibuscx quibusfo
lisruri uita nobiles ducanntudux quinaturahominis callc^
battdiuice iquittcfacillimepoffefaceremobilenuq poffem.
Dc Guilermo qui habebat priapea fuppclledile formofam
Ratin opido noftro tcrrcnoue uir nomineguilcrmus
r faber Iignarius:priapea fuppelle&ile faris copiofus:di
u ulgauerat hoc uxor inter uicinas : ea mortua duxit
a 7 ijm uxore iuuencula fimplice antonia nominc que defpofa
taprefenferatexuicinisingcns uiri telum: qua ergo no&e
primocura uiro concubuit tremebunda nolcbatherere uiro:
nccp coitum pati fenfit uir tandem quid timeret adolefccntu
la confolatufcg iUam ucrueffe quod audierat ait:fcd duas fc
±
Wffitiilashabcrcparuamacmaiorcmquafidam: nete ergo
offendam aic utar hac no&e parua que tibi minime riocebit ;
poftea maiore fi tibi uidebitur cofentiens puella obfecuta eft
uiro abfcp clamore aut nocumento aliquo poft mefe uero fa
flaliberior at<$ audentioncu no&u uiro fuo blandiretun mi
uir inquit fi libet maiore iam illo focio utaris:licet rifit uir:cu
fcmi afellus in ea re uideretur bonu uxoris appetitu hoc po^
ftea narrantem audiuiin aliorum cetu,
Refponfio unius mulieris pifane. 1
Am bacharia mulier pifan a f uit .pmpta ad rcTpohdcfi'
du. Accedcns hiftrio quidam ad illudendu eirppurium
inquitafihi uos falutactumillaeueftigiohohc lquit
fafie unus ex fuis nuciis uideris quo facetodi&o abiit.
Diftu matrone que ueftes adukere ad fcrieftras confpexit.
Vlier adukeraexpandcratmarieadfeneftrasuarii §e
m : neris ueftimenta ab adukero data: matrona ante do'
mum tranfieris confpe£tis tot ueftibus ficut aranea te
las ita hec inquit ueftes fuas culo effecit:pudendoru [artifiriu
omnibus oftentans.
Monitio cuiufdam.
Ogabat quidam coritribulem meum uirum facetum
r temporc uindemie:ut fibi uafa quedam uinaria mu^
tuo concederet.Tum ille inquit do uxori expenfas p
uriiuerfum annu ut ea 1 carnis pi iuio uti poflim. Monuit hoc
di&ononeffepoftulandasabaliiseasrcsquarum ufus effec
eisneceflarius.
Di&um perufini ad uxorem.
Erufmihabentur uiri:faceti ac perurbafii rogauit ma
p ritum uxor Retrucia nomine ad jdiem fcftum 'poftrv
die profedurautfibi calceos nouos emcretranriuit
uir cius & fimul iuflit antequam domo abirct mane gallinam
inprandiocoquiuxorcum cibum paraflet domus hoftium
egreflatconfpe&oqj fimulquem fumme adamabat iuuenc
domum regrcditundato figno m fe intus cum uir abeflet fe^
queretur:8i ne Iongior mora eflfet afcefifis fcalis fe ad terram
p roftrauit ita ut ex hoftio poflct con fpici fupcr impofito au^
3 3
1-1 — =]
ts)— 3
w— 3
■
^—3
<J1
ov
^I
co
\Q
K)
W
Cn
<?i
^J
co
\p
K)
O
t\)
S
ccm iuuene cluncs eius cruribus ac pedibus amplexarcocupi*
to operi intendebattuir interim exiftimans uxorem ad feftiui
cacem iam pfe&a K fimul tardius reditura: fociu rogauic ad
prandiu diccns tixore prandio effe fallendarcu domu pgcrenc
uirprius ingreditunuifaqj apud fcalas uxorc fupra iuuenem
pecfescomoucnceshohe petruciainquitper culudei ucmos e
illis iuradi:fi hoc mo abulaueris nuq illos calccos confumes,
Perfacetum di&um cuiufdam adolefccntis.
Verebacur rufticana mulier anferulos fuos no fe benc
q habere fafcinacos ucrbis cuiufda uicine quccum illos
collaudafletmequaq poftea addidiflet:de 9 eos biidicat
ut uulgo dici foletrhcccu adolefces audiflet nunccaufa ui^
eoinquircurmihi memulaegriusfehabuithis diebus ad'
modu debilitata:na cu cam quifpiam laudaflet nequaq addi>
dit eiufmoi bencdi&ione quo fa&u eft ut fafcinata pute cum
poftmodu nunq crexit caput bn dic ergo eam te rogo ait quo
priores recupcret uires.
Dc uiro ftolido qui fimulante uocecredidit feipfum efle.
Atercuiufdam amicinoftricognofcebatmuliere uiro
p infulfo ac baIbuciecinupcam:femelcuno£fcu ad cam
acccderct:crcdens uirum abeflbhoftiu pala pulfauit:
ffmulans ufri uoce.ac fibi apiri hoftium peciimiir aut ftol/duf
domi exiftens audita illius uoccJohana api.Iohana introduc
illum inquit nam uidettir ide qui ego efle.
De ruftico qui anfcrem ucnalcm deferebat.
Vfticum adolefccntem qui florcntic anfercm defere^
r bat ucfialeconfpicata mulicr que fibi faceta uidcbaf
ridcndi hois gratia rogauit quantianfere faceret. Ac
ille quod faciUimeinquic perfoluasrquid e iquitmulier: uni
coaicilIecoitu:iocaris rfpodic muIierfeddomuigredcretK
de precio conueniemus.lngrefrusdomucupcrftaret in fentc
tia mulier precio annuit:tierum ctim fupcrioris partcs egiflct
pecico anferc rufticus fe negac dacuru:non cnim fcmuliercm
iubagiraflc fcd fe ab ca comprefliim dixiclgicur rcintegrata
pugnamunerefcflbrisfungituradolefcens.lterum cx con^
ucncu mulicr cum anferem poftulaflec : rcnuic adojcfccni
1
»
1
pari rone fe cu illa cffe affereftsthoti etiim fe preciu petitum ac
ccpiflefcdrepuliffciniuriaillata:namfepriusa muliere fub/-
aautwcum longior fgrederetur contentio fuperueniens uir
fcifcitatur que nam hec fit controuerfia:cupieba inquit uxor
tibicena oppipere parare nifi hicma!edi£tus impedirct: couex
ncrat enim mccu in uiginti folidi s nunc poftq introiit domu
mutata eft fnla duos atnplius rcquiriocya inquit uir ta par>
ua rcs impcdit cenanoftra:accipe inquit qdlibef: ita 'precium
abftulit 8i concubitum uxoris.
De auaro qui urinam dcguftauit.
Vrialis unus e noftris note auaricfe fcpe menfa familie
c accedebat du comederent deguftas uinu anfatis aqua
tueffet:fimulabatautfeidagereutbono uino utere
tunhoc cum aiaduertiffent nonulli tande comunicato confi
iio recentc quandocp urina $> uio in mefa fuppofucre:qua ho
ra uenturu hominefufpicabahtunacccffitillemorefuo 8icu
urina bibiflet naufeans ac femi eru&ans magno clamore aw
fceffit minatus multa illis qui hec cometi effentrilli uero rifu
cena f inierut:hoc cius rei machinator:mihi poftmodu retulic
multo cu rifu. De quoda paftorc fimulatim cohfitenti.
Aftor ouium ex ca regni neapolitani ora que olim la*
p trociniis opcram dabat:femel confefforeadiit fua pcc
cata di#urus : cuad facerdotisgenua pcubuiffet j>ar
cc mihi iquit ille Iacrfmas pater mi:qrii grauiter dcliqui cu iu
bcrct diccre quid effct: atq? ille fepiu s id uerbu iteraitet tanq
quincfariumadmififfet fcelus:tandehortatu facerdotis ait
fe cum cafeu faceret ieiunii tepore: expreffura laftis guttas :
quafdam quasnon fpuiflet I osdefiliiffe:tu facerdosqui mo
res illiuspatrie noffct fubridens:cu dixiffet grauiter illum de
liquiffe qui quadragefima no feruaffet:qucf iuit nuqnid aliis
obnoxius cffet peccasis* Abnuente paftore rogauitnum cirni
aliispaftonbusquemqueperegrinuutmos eftillius regiois
tranfeunte fpoliaffet aut peremiffet:fepius iriquit utracp in rc
cum reliquis fu uerfatus: fed idud tit apud nos ita eft confuc
tumutnullaconfcicntiafiattcuutruqpgraue facinus cofeP
for affcuerarct illc ut rem leue latrocinis 6i hominu cede qua
•
n
3
1-1 — 3
1
R
ro— 3
w— 3
ja,— 3
t~— 3
CT^— 3
^j— 3
1
co — 3
<x>— 3
1-1 ~~l
o J
h-
12 13
1
~~ =H
h- ~~|
Ul J
M ~~|
-0 =q
h- ^
co ^j
h- ~~l
\o ~q
[
K)_3
o - Eq
1
h- ^
T"»-
apud cos ufu .pbarentur exiftimans folius la&is ucniampctc
bat:respeftimaconfuetudopecddi:queetiaiIla crrata lcuia
rcddit que funt grauitfima.
St inopido terrc nouc certa conftituta pcna fs qui hu
e f crint ad talos:q uidam notus mcus in ludo dcpreho*
fus contra&a pcna in carcerem trufus fuit:cumpetex
rctur ab eo cur ibi reclufus c(Tct:hic nofter prctor inquit quia
quod mcum erat lufi mc in carcerem pofuit:quidnam hic agc
retfiiufiiTemfuum.
Depatre filium ebrium redarguente.
Ater cum filii ebrictatem fcpius nc quicq rcdarguiflet
p confpe&o fcmel in uia ebrio re&is ueredis turpiter ia
cerite pucris:quocp p multfs qui circuftabant ridenti'
bus atcp illudentibus tiliu ad ta uerecudum fpe£taculu uoca
uipexiftimis hoc cxcmplo ab cbrictatc dctcrreri eu pofTe. I Uc
aut uifo cbrio:rogo patcr inquit ubi eft id uinu quo iiic ebri*
fa&uscftutegoetiamciusuini dulcedinem deguftem non
cbrii turpitudine abfterritus : fed uini cupiditate commotus.
De adolefccnteperufino.
Ifbinam quocp pcrufinum adolcfcentcm nobilem at
qj admod um diffolutum cum opprobrio ccreris cx ea
familia cflc:fc uocauit femcl.Simon ceculus cognat 9
cius fcncxmagncaudoritatisat^admodumprudes& cum
rationibus multis adolefccntem ad melforem uitam horrat*
cfTetdeteftansuicia:uirtutcs uerocollaudans:poftc| tandem
perorauitSimoninquitiIle:compofiteatq$ ornatc admodu
ficuti uirum eloqucntem decct fccifti uerba uerum centies ia
pulchriorcs orariones in hanc fenrentiam audiui 8C tamen ni
hil eorum quc diccbantur unq facere uolui:nihil amplius fw
pcrior exemplo q hic uerbis prof uit.
Dc duce Andegauenfi quam prcciofam fuppelledilem re-»
dolfooftcndit.
Rat fermo aliquando in cctu doftorum uirorum rc>
e prehendcntium inanem corum curam.qui multu ftu
diiopereqj iftquerendisemendifcpprcciofislapiclibus
ponut:hic quidcm re#c iquit redolfus ex camerio ducis an*
degauefifis cum ad regnumfteapolitafiuprofitifcereturftul
ticiam monftrauit.Cum cnim rcdolfus ad cum uifcndum in
caftra ueniffct:oftendit ci dux admodum prcciofam fuppcllc
dilcm interqp cctcra margaritas:zaphiros:carbunculos:& ce/
tcros lapidcs magfto qui m prccio habcntur * His confpe&is
qucfiuitredolfusquancolapidesillicxiftimarcncur: 5£ quid
utilitatis afferrcncmagnum quid eftimari dux refpondit:fed
nihil afferre Iucri:tum redolf us oftendam cibi inquit duos la
pidesdcccmflorcnorum: quimihiannuatim duccntos red/
dunt-.ac deindc cum duccm hcc admirantem ad moledinum
quod ipfeconftituifeceratduxiffet:duos molareslapides ci
oftendindicens illos effc qui fuorumprccioforum utilitatcm
uirtutcmcp fuperareno
Dc codem redolfo.
Jcipfecuidamcamerinenfiqui uifefidi.caufa orbem
h peragrarecupiebatuuflit ufqi maccratam opidum pro
ficifcuquod illecum effcciffet:orbcm inquit tcrrarum
uniuerfum confpexifti:nihiI effc aliud affcrens mundum huc
q colIes:conuallcs:montcs planicic culta atq* inculta Ioca:nc
mora & filuas:que omnia eo loci fpacio contincntur*
Facctiffunum di&umcuiufdam perufini.
Rat pcrufino cuidam dolium uini fapidi & boi admo>
c dumparuumadeumpro uinocumquidam pucrum
cumuafcmaiufculodcftinaffecfumpto in manibus
uafeatqiad nares admoto hohc inquit uas iftud admodum
fetet:riunqin hocuinummcum Ifundam: uade atqj ad cum
«jui tc mifit iftud rcporta.
Contchtio duarum meretricum de tela linea.
Vc romanc mulieres quas noui diuerfa etate forraa:
d iucrunt domum curialis cuiufdam e noftris uolupta
tis ac prcmii caufa.Is cum pulchriorcm bis cognouif*
fct:alteram fcmel attigit.-tum ne fe fpretam putaret : tum ut
iterum redirct cum focia abcuncibus teiam lineam dono de*
dit : noh difccrncns quanta cffct futura cuiufque portio .
I
I
Indiuifioneclariculacofiteritioortaeft intcr femtnas altera
duas partcs fecundum opus exa&um altcra medictatem fecu
dum perfonas poftulante diuerfe utrinqi uarieq; rationes zU
f erebantur:cu una maiorem fc labore perpeflam efle: reliqua
parcm fuifle contendcrct:ex ucrbis ad uerbera deuenerunt:ac
ungiucapillorucpcertamenprimo uicini Idectiammariti cS
currunt:d ifcidii caufam ignorantes:utraqj fibi uerboru con>
tumcliam illatam aflerentauiris f ue cuiufq? uxoris caufa tue
tibus mulieru pugna ad uiros defcendit:ueftibus S£ lapidibus
a&a res eft donec concurrcntium interuentusprelm diremit.
Vindiflenfioniscaufamignoratcs inimicitiam feruantjcclu
f i in caueis more romano panus eft apud quenda obrem indi^
fcuflam nondum diuifus fed occulte a mulicribus dc diuidcft
do agitur qucritur a do&oribus quid fit iuris.
De gallo dC uulpe.
Suriens quoridam uulpes ad dccipiedas gallirias: que
gallo duce arborem cxcclfiore quo fibi aditus no crat
afcenderant ad gallum blandc accefTit:quemcomitct
cum falutaflet:quid in excclfo agis inquit tnunquid non au>
difti noua hec rcccntia tam falutaria nobis nequaq gallus: tu
refporidilTet:atqui prenuciahuc acccfli ajt: ad communican*
dum tecu alacritatem animalium omniu concilium celebra/
tumeft:in quopaceperpetuaomriiuanimatiu intcr fefirma^
runt:ita ut omni f ublato timorc nulli ab altero infidie aut in
iuric amplius ficri queanc.fed pacc 6i concordia oes fruantur
licct abirc unicuiqi uel foli quo uelit fecurre : defcedite igitur
& hunc feftu agamus diem.Nota uulpis fallacia gallus bonu
inquit affcrs nunciu Si mihi gratu ac fimul collum altius pro
tcndcfis:f>fpeQ:uro($longius&admirantifimilfs inpedcs fc
crcxft:tu quidnaafpicisuulpcscudixiflct:duos iquitmagno
curfuorcpatuloaduchtantcscanes tutrcmebudauulpes ua
Icte inquit:mihi fuga cxpcdit anteqilli aduehiant & fimul cc
pitabirc.Hic gaIlusquonafugis:autquidtimesait: fiquide
pace coriftituta nihil cft timend&dubito iriquit uulpcs an ca
ncs ifti audicrint decretu pacis hoc pa&o dolo illufus c dolus.
Facetumdi&um.
u
Ir in dicendo Iiberior cu qufd audatius loques fn pala
tioponrificis:geftu locoqj diflolutiori uteretur: quid
agisinquit fociusquidaftultusquidediceristumille
hociriquic permagni lucri loco poncrcm : no enim alio pa&o
poflum carus efle hiis qui nunc rcgnant: cu ftultorum hoc cc
pus exiftanatq; hii foli paciantur rcr um •
Difceptatio intcr Fiorcntinum 8C Venetum.
Enctis fcdus erat cu ducc Mcdiolani ad decenium: in
u tcrim primo rcer floretinos duceqj orto bcUo-.cu florc
tinoru rcs deteriori loco uideretim Verieti duce haud
quaqhoftilequidtimenteadorti:ruptofedere Brixia occupa
runt ueriti nc fi dux fuperior efletjomnis belli mollcs in fc ucr
tcretur: florcntino ucnetocj} poftmodu dc hac re difceptatib*
cu Venetus diceret nobis libertatc debetis: na noftra opera Ii>
bcricftis: hocnequaquauerucftinquit;adrccundcnda illius
pctuIanriam:florcntinusnoncnimnoslibcros cflc effeciftis:
fed nos uos reddimus proditores.
Comparatio Antonii Lufci.
Iriacusanconitanushomo uerbofus & nimiuloquax
deplorabataliquadoaftaribushobiscafum accp eucc
fioneimperiiromani:inq} carc uehcmcntiusangi ui
debatur:tuAntoniuslufcusuir do&iflimusqui incctuadc
ratrides hominisftulracura:hicpfimiliseftiquituiro medio
Iancnfi:qui dic feftocu audiflet unii. cxgregccantoru:quigc
fta hcroru adplebe dccantant recitante morce roladi:quf«dcc«
iam fermc annis I prclio occubuic:ccpic acritcr ficrc atcp indc
cii uxor domu t euerfum ac meftu ac gemcnte uidiflec: rog iP
fctqpquidhaaccidifletnoui:hcu meauxor iquic, ! defuncb>fu
mi uir uxor ait: quid cibiaduerfi euenit: folare atqj ad cena ue
nuAt iTecum in gemftu perfeucraret neqs cibum uellet fumc
rc:tandem inftantius meroris cam pcontati mulieri: an ncfcis
rcfporidit que noua hodic audiui quc nam mi uir uxor 1 quir
mortuus cft Rolandus quifolus tucbatur xpianos. Solata e
mulicr infuliam meftitiam uiri dluix taride ad cenam potuit
illumperducere.
De cantorc qui prcdixic fe mortcm he&oris recitaturum.
}
4
Vbiunxit alter fimilis fabellam ftultitie quida inquit
f uicinus meus ho fimplcx audiebat quempiam ex eiur
modi cantoribus:qui in fine fcrmoms ad illiciendam
au dientiu pkbem pdixit fe poftridie mortem heftons recitav
turujhic nofter antcq cantor abiret pcio redctnit nc ta cito he
ctorem uiru bcllo utilem inter ficerecrille morce poftero die di .
ftulicalter uero fepiuspreriudeditfequentibus diebusj» uit«
dilatoe: « cu pecunic defuiffent tande morte ems multo fletu
acdolorenarrauit. .
Demuliercquefeuirofcmimortuamoftcridit. m
Arda opidum eft iri montibus noftris fitu ineo cu mt
ffmplcx uxore cu altcro cocunrc deprehedinettilla fta
tim fc femimortua fimulauit .pfternes fe ad tcrram G/
milis def unftc: nccedehs uir proprius ac mortua crcdens cepit
illachrymasbrachia uxorisfricare:tuiIla fub apertis ocuhs ta
q ad fc panlulu reuerfa:cu petiffet uir quidna accidifTet \ fe ni
mio timore pculfam dixit:& cfi eam confolari ftultus cepiffet
acfiquid uelfecpecereiuffifferuioloinquic lllaiures te mhil
uidifle ftatim cu id iuraffet mulicri ualitudo reftituta eft.
Facetaiocatiomilitisfloreritirii.
Offus dc rictiis eques florcntinus magni uir animi ac
feuerus uxorem habuit Teldam nomine uetula &mi
nime formofam hic cepit iri aficilla" qua dotni habebac
oculos coniicerc:8icu illa fepius moleftaffec illa ad patronare
detulit: fuafit iu affentirctur accerto i loco fubobfcuro hora
roflb afliffn aret in que p ahcilla fe tclda cla contuht. Accedes
ad locu roffus ac uxore p ancilla diutius traftas tande demiP
fa metula nihil agere potuitau exclamas uxoneia iqt eques
merdofe fi hic acilla extitiffct i&c cu ea re babere potiuffes: tu
miles ohe telda mi p deu Iquit hicmeus focius prudentior ad
modu e 5 egotnapoftq tep acillaignaras attiguftati illemala
C5 r ne te effecognouit ac ppterea retroccdes mc deiutmc
Dc mihte qui uxorcm habebat litigiofam.
Abebat flcrentinus cques admodu nobilis uxorelit^
h eiofamacpucrfaquequotidicadrcligiofuconfcffo**.
lemuelutaiuhtdeuotufuu querelas uiri & uicia de^
I
•
T
•
\K
!
fercbat:hicequite reprehendebar.obiurgabatur aliquado ucr
baadmonitus uxoris:& utpaccmintereosponerct: rogauit
uiruad confefTionepeccatoru qua fa&a nodubitabatconue
turaintereosconcordiaparuiteques& cum religiofus cum
fua peccata cxplicarc iuffilTet nequaq e opus inquit quicquid
enimunqcommifi&multopluraetiamabuxore fcpius tibi
rccicata extiterunc*
De temerario qui afinos curabat.
Vit nupcr floren tie homo confides ac temerarius nul
f liarti deditus.ls cu legiflet apud medicu quedanomc
&uircuteccrtarupilularu que ad uarios morbos coii
ferrediccbantunexiftimauit homo ridiculus fehis folispillu
IisdcfacilimedicueuafuiU;C6fe£i:oeaiu magnonumero ur
bem egreffus cepit uagari p opida 8£ uillas medicinc arte pro^
feflus:ad oem aut egritudine has pillulas accomodabat:caru
cp cura aliquicafu ualicudinerccuperarunt.Cuhuius fama
percreuiiTctftuItiapudftultosquidaqui afinufuu amiferat
rogauit hoicmmunquid remediu ad recipiendu afirui habe^
ret atfenfit ille 8C ei fex pillulas deglutiedas dedit quibus fum
ptisabienspoftero diecuafinuquereret cogenobus pillulis
de uta difceflitlaxandi uentrisgfa:& in arundiueru forcc di*
ucrti t ibi reperto afin o pafcete medici fcientia & pillulas ad ce
Iu l.i udibus extulit:ad hucpoftmodii ucluti alteru Efculapiu
magnus fiebat rufticoru cocurfusrqui audierat medici medo
las etia ad rccipicndos afinos accommodatas* .
Comparatio petri eghi.
N feditione quada ciuitatis florentic qua ciues pro fta
i tu reru inter fe cerrabant cu quida altciius fa&iois ab
aduerfariismagnotumultuoccideretununus exhis
qui loge aberat gladios excrtos cofpicies atcp hoies cocurfan
tespcontatuseacircuftantibusquid naibiageretuntu unus
noie petr 9 de ghis illic iquit magi ftratus ciuitatis atcp officia
diutdunturmolo iquit ilie res q ra caro conftat: atq* eucftigio
receffit* Dcmedico.
Vm ccnarent mecu contribules nonnulli homines ad
facetias pmpte multa ridenda intcrcenandum dice/
c Z
•
//
banrurunterqueurius fubridensCechinus:iriquit medicus
arctinus accerfitus ad curandu quanda formofam adolefceft
ttila:qucfaIicndocontorfcratgcnuincomponendo:cum«
tibiam femie & coxam paibam ac mollc aliqdiu tra&aflet:ere
aa cft mcntula maiore in modu ita uc fub ligaculo contineri
ncquirct:tum fufpirarts cu aflurrexiflet:atq? illa quid p ca cu
ra fibi dari uelkt qucfifletmihil fibi debcri refpondit:queftta
caufa pares eniin opere inquit fumus : ego eni tibi mcmbru
cotorfum dircxutu mihi item aliud erexifti.
locatio ueneti.quiequu fuumnoncognouerat.
Oquetibusnonullisdo&isuirisde infulfitate ftulti>
I tiacp multoru narrauit Antoriius Iufcus uir facerifli^
tnusscu olim ab roma uincenriapficifccretunaddidif
fcfcin fuafocictateucrictuqucda-.quipcrraro ut uidcbatur
CquitafTecqui cu fenis diucrtiflet ad hofpicium:in quo 8C alii
pmulti cu equis eranttmanecp ad itcr fc quifqi pararct : folus
uehetus fcdcbat ad fores ociofus atq» ocrcatus:admiratus lu
fcus hominis negligentia ac tarditatem:qui cu ccteri ferme 1
cquis cflcnDipfc folus quiefccret:admonito:ut fi fecu f>f icifci
ucllct cquuafcerideret:caufammorepercuntabatur:tum il
le atqui inquic tccu irc cupio fcd equu mcu minime inter ali
os recognolco.lgif expe&o quoad reliqm equftarint: ut qui
equus folus in ftabulo rcmanfcrit fciam ee meu.Cognito ho
minisftuporcAntoniuspaulucomoratuseftquoadftultus
ac ftipcs illc unicum relid um cquu caperet pro fuo.
Di&um caroli Bonorijenfis.
Oscftloqucndicuquepiampnobis contcmnere uo
lumus ut dicamus ego te centies in dic oppignoratu
rclinquere apudcauponula taberna Razelfo oononi
cnfiuiropmpto ad rcfpondcnduquidainteriuigandumhoc
idcm in cetu hominum obiccit cxtollens prudentiam fua ra>»
scllum uero dcfpiciens:tum razellus hoc tibi inquit facilimc
conccdo:cito enimrcs magniprecii Kbone dari pignori poC»
funt. Ac uero tu ita ncqua uilis K abie&e conditioms es: ut fi
quis te per omncs fori tabernas & caupones circumferret: nc
motcnecproereoquidemnumo uelicaccipere:hoc dictoK
i
1
circuftantibus rifum mouit QC dicaciratemhominis dicacitate
compreflit.
Dc fcneratore fene dclinquete ferius timore perdedi parta»
Ortabatur fencratorem iam fcneamicus utdefifterec
a fenore 6i anime £ue faiuti confulens QC corporis quie
ti phmbufqj fuadebat uerbis m fe ab ea moleftia fimul
& infamia uitc ucndicaret:tu ille ut fuades Iquit hanc artem
dcfinamnanoiameaiam itamale refpondent ucneceffefic
uel inuito hoc exercicium relinqui non cofcientia peccatirfed
timore amittendi parca fe fenus reli&urum profeflus.
De Meretrice fene mendicante.
Vm hoc in corona recitaretunfimilis hic fuit cotribu
c lismeusaic peructule&nomenretulitmeretrici: quc
iam etate confecta ftipe iri elemofyna petensrbenefaci
te aiebat ei quepeccatu reliquit & arte meretricia lcrepita ab
hoie noto g> mendicaret quid uis aga iquit:iam nemo me am
plius requiritmeceflitate ergo no uoluntateaitillepeccatum
relinquisrcum peccandi nulla adfit facultas.
De Do&ore imperico.
Vm fecretarii eflent aliquarido cu pontifice 5£ martu*
C no & fermo de facetiis mcid iflet retulit illc fuifle «do*
&ore bononienfem:qui cu ab Iegato quid inftatius pe
teret:fatuus ac demens ab eo appellatus efhhoc audito qua/
do inquit mc demete efie cognouiflirad hec Iegatus cu id tpi*
dixiffetmonre&einquit alter arbitraris;: tuccnimfatuusfui
cumte ignarukgudodoreiurisciuilisfeci.Erateni do&or
Icgatus &parum do&us hoc di&o ignorantia Iegati ofteridil
Di&um epifcopi ele&en fis.
Lter eps.f.cIe&enfis:romani cuiufpia di&u retulff: c3
a cardinali neapolitano hoi ftolido atqj indo&o redcii
ti a pontifice:romarius ciuis obuiaflet cardinabs ucro
quia mos fuuseratcontinuoutrideret:petuitafocio: quani
obcaufamcardinaleputaretriderequicuid feriefcirc refpo*
diflet atqui itiquit ftulticfam poririficis iidet qui fe adc6 im/
meritum cardinalem fecir.
Dichim facetum cuiufdam abbatU»
c 5
<
n
3
N>
W
<J1
Ov
^I
co
^o
K)
U) ^
■
CO ^j
M ^ 1 ]
N) ^
1-1 ^
Vbdidft&aliusduofacece aboraroribushiduo ab>
f baccs ordinis fan&i bencdi&i crant concilii coftantie
fis difta qui cu ad petrum de luna antea apud hifpa*
nos & gallos ponrif ice noie cchcilii ueniflent:atq? is illis con
fpcdis duoscoruos fe adiredixifTetminimcmiruuidcri debe
re alter refpondit fi corui ad cietftum cadauer accedereht ex*
probrans ei $ & concilio danatu s $> cadauere haberetur.
' Di&umfacetum.
Dem in altercatione qua fuper iure pontificatus cum
i ipfohabebant:cupetrusdixiflethiceftarcha noc defi
gnans apud fe ius efle apoftolice fedis:6i in archa noe
inquitbelue fuerunt permultc.
Mirabilia pcrlibrarum di£a*'
Ibrariu s meus loanes noi etqui nuper ex ea qua uocac
I britania rcdierat retulit mihi ih ccna ad octauam idus
o&obris pcnultimo Martiniano queda miracula quc
fe uidifle aflerebat:homo do&us & minime medax primu e fa
guiheintcr ligeri biturigas a pi&ohes pIui(Te:exqj ea pluuia fa
guinc pfufos lapides uideri-.hoc qm accidifle fepi 9 hiftorie $di
dcrunaminusmirandu uidctur.qd feqtur neqqcredidifle: fti
fi aflcueratis iufiurandu acccfliflet.Iniefto petri & pauli apo^
ftoIoru:qd( eft in menfe iunii: ait quofda mcflbrcs i patria fua.
cu pridie nefcio qd feni i agro reIiquiflet:c6tcpto dic ne fenu
amitteretunrcdiilTc ad mctedu id qd unica hora cffici potuifr
fet.Sed dci iudicio mefiores diutius uagatos efle pcr agru me
tetesmcq) aliud qoicq dieno&uqp agctes abfqj cibo &L fono nc
cp uero pluribus diebus aut illos agru exiretaut alios ad illos
ut fcifcitarcttir quidna id fibi uelletaccederc potuiflcrcu mul^
ti circuft aret fattios illos ee exiftimates uidifle fe illos metetes
Iibrari^afTcruit:qdueroillfs:poftea acciderit nefdre kdixiu
Mirnbile iudiciii ex contcmptu fan&ornm.
Ic akcr ex fenatoribus meis rolctus noi e patria rotho
magenus fe haud diflimile miraculu uidifle ex cotem
ptu fan&oru dei aftirmauitcfleaitiuxtacaftellumci
tsitdtis parruchia quanda dicatam beato Gothardo cuius fo>
lenniscucfletdiesparochianioesihgerisdemore fcftu cum
j>ceflione#pompa agebant:adolefcencnla uero alteriu s par
rochie cum illos derideret nomeq} fan&i fpcrrierct & eorii ce^
remonias fe in euis contemptu filatura dixie:ac deinceps colu
fumpfifle 8C fufu:hcc aur f ubico manibus 8i digicis magno cu
dolorchefiflenc:ita ut auellinequirct.AdolefcctuIa ueromu
ta eflet fadla-.nutu na uoce no poterat dolore dC caufa fignifi/
cabacttandcm accurrence hominu muhicudine du&a ad a Jca
re fan&i qucm cocempferat atq* ibi uoco fufcepto & reftituca
uoce & coiu fufumq? e manibuscecidifle hec in fua parrochia
accidifle dixit ica Idubie ut niihi incredulo aliquam fidem fa
cereuideretur,
Facetum de fene quoda qui afinum portauit fuper fe.
Iccbatur intcr fecretarios pontificis:eos qui ad uulgi
d opinione uenircc miferrima premi feruitute: cu haud
quai| poflibile eiTet cu diuerfa fentirent placere omni
busrdiuerfis diuerfa p bancibus:tum quida ad ea fniam fabu^
Iaretulitquanuperinalamaniafcripcapiftac^ uidifle: feneni
ait f uifle qui cuadolefcetulo filio pcedente abfqj onereafel>
io que uediturus erat ad mercatu pficifcebatur : ptereuntib*
uianr.quida in agris opus facientes fenem culparunt cj afellu
nihilferentemne^pacerne(^filiusafcendiflet fcd uacuum
onere finerct:cum alter fcne&ute alter etate tenera uehiculo
egcret: cum fenex adokkcn rc afino fpofuit:"ipfe pedibus iter
faciens:hocaliiconfpidentes increparuntftultiuam fenis cj
adolefcence qui ualidior eflct fup afinum pofito ipfa ecatc o5
fe&us pedcs afellum fequeretur.lmmucato confilio atqj ado
iefcentedepofico:ipfe afinum afcendit:apulum ueroprogref
fusaudiuitaliosfe culpantesquod paruulum filium ! nulla
rationeecatis habita tanquam feruum poftfe traheret ipfe
afelIoquipatercratinfidens:hisuerbispermocus:fiIiumafel
lo fecumfupcrimpofuit hoc pa£to:iter fequens interrogacus
indeab aliisanfuus eflct afellus:cum annuiflcc caftigatut
eftucrbis q> eius tanquam alieni nullam curam haberct mini*
me'aptiad tancumonus: cum fatis 'unius ad ferendum effe
debuiflct:hic homo perturbatustot uariis fentenms:cum
fieque nacuo afello : neque ambobus : neque akero fu *
c 4
1
perimpofitis abfcg columhia pgredi poffet:taftdem afellu pe
dibus iun£tisligauit atcp baculo fufpenfu fuo filnqp coilo fiw
perpofitu ad mercatu deferrc cepic oibus .ppter nouitate fpe
tlaculi ad-rifum effufis:ac ft ulticia amboru maxime ueropa
tris increpatibus:indignatus ille fupra ripa flumvnis confiftes
Iigatu afinu in flume deiecit atcp ita amiffo afino domu redit
ita bonus uirdum omnibus parerecupitmemini fatiffaciens
afellumperdidit.
Hominis Maxima imperitia:
Ecitabantur aliquando littere cora prioribus florenti
r nis narrantes qucdam de hoie non faris rcipublice ao
crpto.Cum uero homen illius fcpius referri in Iitteris
neceffefuvffetacciditutnoiilliadderetur pfatumut dicarn
Paulu:tuunuscxadftatibuslfarumrudis exiftimahs uerbu
illud honorificu efferK magfta aliquam laude in prefati noie
contineri ac fi fapietiffmiu aut prudentiffimu fcripfitfet: ffaci
uociferarecepit rem indigna effe ut homo improbus hoftis pa
trie prefatus appellaretur.
Alia hominis impcritia.
Tmilishuiccontribulismeus Matheoziushoie:ho ru
f flicusrifummulriscomouif.nadicfcftoincouiuiofa
cerdotucuipparandoipfe nonulliqp alii prcfuerant:
cu poft cibu gratie facerdoribus:pIures en 1 ex longinquo co>
uenerant agede effent:hic cuinegocium de maiidatu erat ad
modu fcnex uerba faciens:patres mei fiquid defuit uobis in*
quit ignofcitemon fecimus qd debuimus:fed {> modo facuk
tatis noftre tra&auimus uos fecundum ueftra ignorantia pu
tauit ho rudis qui aliquod uerbu rcfonas querebat: fe id ,p fu
ma laude dixiffbac fi prudentiam aut fapiam dixiflet.
De Quodam fenebarbatr,
Ir doctiffimus atcp humaniffimus oiumAntonius lu
(1 fcus retulit nobis interloquendu poftcouiuium rem
ridendam.Eft cois Ioquendi modus cu quis uetris cre
pitumediditutcircuftatesacfbarbaeiiisquinihil cuiq debet
dicant. Senex quida uincentic barbaadmodu $>lixa uocatus
a crcditore iniudiciumcoramprcfideciuitatis.IsVgulottus
-
biahcardus fiift uir do&us atq? feucrus cu multis uerbisia&a
bundus clamicarcc fe nullius ulla in re debitorem effe repetes
fepius nihil cuiq fe dcbere facete huic otius.Vgulottus ait aty
ep hanc tua fetidam barba que nos malo odore coturbat amo
ue.Cum ille ftupidus quamobrem feteret adeo grauiter po>
ftulafletirefertaeft inquit ugulottusomnibusbobisque ufq
ab hoibus edita funtxu ad baibam eius quinullumhabet de
bitum rciciahtur hoc di&o perfacete elufit hominis iachntia
ridcntibus qui aderantomnibus.
Comparatio queda Caroli bonofiienfis de quoda notario#
Vmcenaremusinpalaciopotificisnonulli Iter qucs
c & fecretarii erant:orto fermone de eorum fgnorantia
quorudoflrina ois ac fcia pendetex fcriptis formulis
neqj eavu caufas afferunt fed tantu dicunt:fic fcriptum fupo
riores ftilo reliquifte Carolus bononienGs uir admodu ( feftv
nus hi fimiilimi fut inquit notarii cuiufdam dC nomen retulit
conciuis mei ad que cu duo acceftiftent contra£tus uenditiois
inter eos conficiendi gratia atcp ille fumpto calamo fcribere i
cipienstquefiftet eoru nomina & alter loanes.Philippus alter
fibi nomen efie dixiltent» Refpondif eueftigio riotarins id in'
ftrumentu:ita enim appellant:cofici inter le no pofte: queren
tibus illis Ciimmifi inquic uendicor Conradus emptor uero ti
cius uocetunhec cni fola nofa informulis fms didicerat.-roga
ri aut iure confiftere hiccotradus nequit:cu uero fe noia mu
tarenonpo(Tediceret:iIleinfniaperftaret:quoniaita formu
le (ue continerent hoics miftos f ccit cu rio auderet noia Imti
rare:abierutilliadaliurelifl:ohoieinfulfo quife crimefalfi
fubire exiftimauit fi fcripta 1 formulis fuis noia comutafiet.
De Dodtore florentino ad reginam deftinato qui concubi
tumpoftufauit*
Ncidit etiam fermo intcriocandu de ftulcitia rionuk
i lorti qui oratores mittuntur ad piihcipes : cumcp ahV
qui nominati elTennridens antonius lufcus nunquid
naaudtftistemeritateflorentinituimeituens: que populus
fiorentinus ad lohanna regina quonda neapolitaria defti auit
Francifcus is nomine f uit do&or legu licekadmodu indo&us
i
1 1
quicumreginemaridataqueda expofuiflet poftridiecp ad ca
reuerti iuflus.audiffet interim reginam haud afpernari uiros
prefertim forma coftfpicuos.ad reginam rediitmultifqj ultro
citroqj di&is.tandem fe cum ea fecretiora quxdam Ioqui uel
le dixic.cum regina cum hominem in remocius conclaue ad^
uocaflec exiftimans aliquid effe ocultius qucdcomunicandu
cumpluribusnon effet.ftultusillequifibide propria forma
plurimum perfuaferat.reginam concubitus poftulauit. tum
illa nihilo immutatauultumhominisinfpicienscomicer nu
quid ait hoc tibi f lorentin um mandatis quoque dedere, tace
tem acq? erubefcentem oratorem uthuiusreimandatum af
ferretdicens abire ab fe abfq? indignatione iuiTit .
Dehoiequidiaboluinimagine mulieris cognouit.
Ir do&iffimus Cincius romaus mihi fepius retulit rem
u haudcontemiicnda quamuicinus fuusminime inful
f us hcmo fibi accidiffe narrabat ea eft huiufmoduSur
rexerat is aliquando ad lune fplendorem exiflimanscirca di'
Iuculum effecu noxefletiri tempefta ut f pficifcereturad uine
am fuaprout eft mos romanis uirieasdiiigenter colcre.Egref
fusporca oftiefi:excitis enim cuftodibus utea app.erirecur ro
garat:mulierem'confpexitfepcedenteexifi:imas ucro aliqua
effe qucdeuotionis gratia fan&u paulii uificarcccum exarfif
fet in Iibidmem gradu properauic utea confequererur 8C qm
fola effet id facilius fe affequipurabat.Cu ad eam appropin^
quaffet ad femieamere£tauiadiuertit:hichomoceleiius am
bulauit ueritus ne mulieris occafiorie oblatam amitteretpro
greffus paulu in diuertieulum muliere comprehendit tacen*
tem ad terra ftrauit cognouicqj:quo fa&o illa fubito euanuic
reli&o fecore fulftireo homo in terra herbida feefie fcnticns:
paulum abflerricus furrexit domuq* rediic:demonis eam illu
fionem ftiffte omricsarbitrabantur.
Alia fabula per Angelocum di&a*
Derac Angelottus.epifcopusariagniriuscuhec Cirici
a us recitaflet 8C alteram huic fimile fabcllam dixit. Af>
finis inquit meusmomine cu appellansieum no&u ur
bis deferta perambularet:obuiam mulierem qua extimabafc
T
6C quidem fpeciofam forma ut uidebatur coghouintu illa ad
eurn terrendu in hominis turpiffimi forma uerfa:& quid egi'
ftfinquit:cquidemtcinfulfedcccpi:tumilleutlubccintrcpi^
dus inquit:& ego tibi culum maculaui*
Deaduocato qui ficus a licigante acceperat.
VmaniffimusacfacetifTimusuir AnconiuslufcusCuI
h pancibus nobis ingraticudinem eorum qufad fatiga^
dos homiries funt prompti ad promerendum remifff.
Vinccntinus inquit meus qui aduocatus erat homini prediui
ti fed auaro cum multotiens illi iri caufis affuiffet:necp "quiccj
tuliffec premii:randem difficiliori in caufa qua fibi 'adeffc ad
cum dcfendendum rogarat die ad tuenda caufam prefcripto
co autem die cliens ffcus & perfica aduocato mifcrat:ad tribu
nalacceflTitaduerfanismukaconcraillum dicentibus ^fem^
pcr'cIaufoorc s taciiit:riccpucrbiimullum^uis laceffentibus
illis ungf>tulit:admirantibus finguliscumcliens quidnam
illud filentium fibi ueIlctpercontarctur:pcrficainquitficuf>
q? que mififtiuta os meum congelarunt ut ncqucam uerbum
prof errc .
Dc medico qui iri uifitatione infirmorum ta^ indo&us fp/
fosinterfecit.
m
Edfcus fncfodus fed ucrhitus cum fnf/rmos adhibito
difcipulo uifitaret.-tangens ut moris eft pulfnm fi que
grauiorcm folito fenfiffettculpam in egrotum confo
rebat alTerens aut ficus aut pomum aut quid aliud a fc prohi
bitum comcdiffe:quod cum fepiffimc faterentur egri uir diui
nus iridcbatunquiitaerroresmorbolaborantium ahimad'
uerteret.Hocadmiratuspcrfepedifcipulus:rogauitmedicum
qtio nam modopulfus neta&u an alia quadam altiori difcis
plina perciperetrtum illepro eius in fe obferuanria hoc archa
numreferaturum pollicitus. Cumperuenioiri cubiculum
cgroti ait:circumfpicio in primis diligenter f i quid reliquiaru
autfruduscuiufpiaautalteri^rci I pauimeto fupfinucluti fi
caftafteeautficuscorriceuelnucistcftaaut pomoru fruftra
aut aliud qppia uideri:coie&or Ifirmu tale ;<jd cx his, coediffe
& fic eo-rotum incoritincntiatti in morbis grauionbus lflOM
fo: ut uidear procula culpa fidctcrias fehabuerinc s haud
multo poft difcipulus & ipfe quoqj cura medcdi fufcepta i. fc/
pius eode malo egros culpabat afferens edendi formula abfe
data excefliffe:8c aliquid ediffe put ex reliquus coicftura afle
qui pocerat.Semel ad rufticanu inopehomincacccffit: cui cu
ualitudinepriftina feeucftigio reftiturupromififfet finorma
fuanf feruaret:data nefcio qua portione abfceffinpoftridie re
ucrfurusrcu rediffet grauiori morbo eger afflictabacuchic ho
moftultusacrudiscaufam nefcienscuhucatqj lllucdeflexif
fec oculosmullafcf eiufinodi rcliquias uidiffcneftuans ammo
tandefub Ie&ulo afclliclitcllaconfpcxictuclamitare cepitc
ueftigio tande fe percipcrc cur deterius fe haberet eger : ma*
gnu excefTum effe ab eo fca&fi quo mirabatur illum mmime
morcuu eiTe afinu quippe egrucomcdiffe affercbaecxiftimas
fella decocTi afini uelutos carnis reliquias uideri . In ftultitia
fua deprehenfus homo ridiculus multos ad rifum excitauic .
DeDuobusinrepecuniarialitigantibus.
Ppidu eft bonomenfium nomine medicina eo mifius
o eft poteftas uc aiunt: homo rudis atq? imprudens ad
quecumduolitigantesdere pecuniaria acceffiffent :
acprior qui creditorem fe dicebat fibi pecuniam certis excau
fis dcberi dixidct: uerfus in debitorem poteftas male quod te
habes aascur non huic debitum reddis: cum negaret alter fe
quicq debere:cum iam illi fatif factum effet : credicore ftacim
increpauit:qtii peteret quod non deberetur: ilio rurfus caufa
fuam tuente ac debiti rationem afterente: Debitorem acrius
itcrum increpauit qui rem tam manif efta negaret. At is aliis
rationibus in medium deducTisxur folutus effet debito pote
ftas quoq? creditorem obiurgauit qui pecercc rcm folutam.
Ita cu fepius fe ad urriufqj ucrba uertiffet:uir ridiculus utra^
qj pars ihquit eft uidTrix & ui&a quo Iicet a beatis. Ita conue'
tum re indifcuffa permififchoc recitatum cft inter focioscum
quidam nobis hotus fcpiusin eadem rc fcntentia tnutaret*
De Medico indo&o qui urine gratia iudicauit mulierc
coitu indigerc
I
Grotabataputnosmulferquamftoui Iohanna nomi
c ne. Accedens fcitus 6C do&us medicus uc morbum cu
rarec urinamtcuitis feruande cura adolefcenti filiein
mipte:demandataerat:utmoriseftpoftuIauit:hecanteaob:*
litam fuampro egre urinam medico oftendit:ftacim muliere
indigece coitu medicus affirmauit:cum id niro nuciatum cx
titiftet curato in cena opiperc ftomacho cum uxore concubu
it:illa cu hodfibi ex debiiitatemoleftiffimu eflet:ignara cnim
medici cofilii erat clamaretqp fepius ob rci nouitate quid agis
mi uir me quidcoccidisuaceuir inquit:hecoptima eft ex me
dici fnia ad te curandu medelama ifto quide pado Iiberaberis
& rcftituetur ualitudomeqp enim fefcilitopinio nam cu qua
ter eam fubagitaflet:poftero die omnis febris abfceflit ita me
dici deceptio caufamprtbuit fanitatis.
De uiro qui uxorem egrotam cognouit 8£ conualuit*
Em fimilem in opido ualentie quidam accedifle cotri
buli fuo interiocandum recitauit:ait adolefcentulam
nuptamnotarioadmoduiuueniqueno mulco poftq
ad uiru ierat:graui morbo egrotaret cepit:adeo ut oes mori*
tura exiftimarent:na 8C medici fanitate defperaueranc:& mu'
JieradolefcentulaamilTaIoqueIa:claufisoculisiterclufofpu
mortua uidebatur.dolebat uir ta cito eripi uxore fibi qua W
rocognouerat:&eam utequu eratfummcamabat: dcereuic
ergocu uxorcateq ea expiraretcoire*Semotis omnibus cum
ncfcio quid fe a&uru fecreto dixiflet uxorem cognouit ♦ llla
eueftigio tanq uir noua uitam in corpus eius indidiflec cepic
fpiritum ducere atq$ oculis fubaptis poft paulum loqui & fub
mifla uoce uiru appellare:quicum letus rogaflet nunquid uel
letpotu petiuit:quo atqp deinceps cibo dato coualuit : cuius
camprefticeratmatrimoniiufus:exeploigitur arguitur mor
bismulieru eam rcplurimu confcrre.
Dehomine no litteratoquidignitatemarchipfbyteratus
ab archiepo Mediolanenfi poftulauit.
Veret&tur alfqn de coditioe teporu ne dica homfnum
q qui 1 ecclefia pricipatu teneum pofthabftfs do&is ac
prudctibus uiris Ido&i 8i nullfus precii hoies exrolluc
/
tu antonius lufcus no e fnquic magis pontificu q ceteros prin
cipu culpa apud quos fatuos 8C ridiculofos homines i deliciis
habcrido&ria ueroexcelletesreici uidem 9 * Eracoll ait apud
prifcu illu, Caric prineipe ueronenfe periocundus ho noie ao
bilis rudis atqj indo&us Icd facetiarugfa acceptiffimus Cani
dl ob ea ab eo: crat cnim clericus pl uribus ecclefiis doatus: hic
cu oratores uiri cxcellcntes ad archie£m Mcdiolanefem ana
quioreilluquiciuitatiimperabataprincipe mittereturfe in
coru focictate contulit:expofitis mandatis oratorcs cu rcuer
tiuellencnobilifcpucerachoconfabulatorrifuarchiepomo
uiiTet poceftaccfccic fiquid ab fe uellct pctcre archtpfbytera^
tum queda magnc dfgnkatis fibi daii nobilis poftulauic. Tu
ridensarchiepsholsftulciciamruidequidpctis inquit maior
eft hec rcs q uires tue ferre poflint:ho ei m es infdus if Jrum 6£
apprime indoftus:atqui ftarim 5i confidcnter r^fponditnobf
lis:morc quidcpatrioid facioma ueronenulla litteracisuiris
fedindodis&infciisbeneficiaconfcrutur: iifimusfacete ho
minis didum qui quod ucrone ftulce fiebat 6C alibi f icri debc
rcarb.trabatur*
Dcmerecriceconquerentedetonfori^maleficio.
Agiftratus eft florecie que offtciales honcftacis uocac:
loi horu pc/pua cura eft in iutt merecricibus diccdo cura
doq? utin ciuitatc abfq* moleftia eflc poflinc : acceflit
ad eos femd merctrix quefta iniuria damnuq* a tonfore illa>
tu qui in balncu accerfitus ab ea ut partes inferiores raderet:
raforiokacunnfparceinciditutpluribusdiebushoiesadmit
terencquiuifTet:cx quodaniinfeftiillumaccufabatamifli lu
cri reftiturionepctcns queritur quc fic futura fenccntia.
De religiofo cui uidua confitcbatur*
Vatfbat rcligiofus ex his qui uiuerc fnobfcruantia di
a cuntur uiduam formofa floren tic pcccata fua confitc
tem cu mulier interloquendu uiro hereret 5i facie fua
ut fecretius loqueretur .ppius admouerec:anhelitus auteiuuc
nilis uiru c6cakfeciflet:cepic tande qui iacebar caput : crigcre
adro ur paulo homine torquercncu ille moleftiacartiis ofci>
":■ ;\: C:e~:r-~'--s.- * ! t ''vuil(''v r •! -rcullaucrofibi pniam
\f
iniungi pete rrnpchitehtiam inquit illc indidifti tu mihi.
De uiro qui fuc uxori mortuum fc ofteftdit»
N monte uarchio opido riobis pptquo ortolanus mi
i binotus:cumfemeluxore iuuene quepanncslotimi
ieratabfente ex orto domum reuertilfet: cupies quid
mulier fe mortuo di&ura K qucadmodu fe habitura cflct au
dire:fein aulaad terram mortuo fimilis refupinusproftrauic
uxor cum domu onerata linteis ueniflet: I uento mortuo puc
credebatmarito:dubitanshercbatanimoftatim neuiri mor
tem lametareturran priusueiuna ent meridic ufqj pmanferac
comederet fame urgctc cibu cape decreuit:& frtifto fuccidic
fupra prtinas i pofito.-ppropere comedit nihil pre feftinatonc
potascufitiretnfmiucarhesfallitasfuptourceolo fcalas ce*
pit defcedere ut uinu ex cellario hauriret:fu^ucnies d' Iproui
fo uicia ignis petedi gFa cu fubito fcalas afccdiflet:ftati mu/
Iier abic&o urccolo fitibtida uel uti tuc fpete uir exalaflet ani
ma exdamarecepio&morte ei^multis ucrbfs plagcrcfupue
nere ad ululatu ploratucp uicia ois uiri acmulieris ob mortc
ta repetina Jacebat eni uir atqj ita fpum cotincbat claufis ocu
Iis uc olno expirafle uideref uadc cu uifu ei ect fatis ludoru de
diiTe uociferate mulierc ac dicete fepftni uir quo nuc facia illc
aptis oculis malc fqr uxor mca nifi eueftigioporu mdas cx la
chrymasadrifu oes couerfi futaudita pferti fabula &ca ficts.
Dc bononienfi adolcfcentula fimplici.
Dolefcccula bononiefis nouiter nupta qrcbatur apud
a honeftiflima matrona mihi uicina: fe acritcr nimiu ac p
fepeauiro uapularuqretequaobrematrona refpodit
uiru^egrcfcrreeadumfimohio uterettir lmobilefmodu tru
ci permanere.-cur no fquit ilfa uiro obfeqris 1 Ie&o & tiolutati
pares.*tu illanefciodomia quoidfiataidnu^cni aliqsmedo
cuit qtio id agendu eetma fiid fcirc nopatcrermc ucrbcribus
a uirocedi:rifit mulier fimplicitatc puclle q etia que natura p
cipiutur femis ignorarct hoc uxeri poftea p iocu 'recitatiit.
Refponfio confefforfs ad Bernabouem principem.
Ernabouesprihccps Mediolani:fuicadmodu mulie^
b rofus Js cum aliquando folus f orto femotis arbicris:
^
cu muliere qua amabat lafciuus tocaretunfuperuenit de im>
proiuTorcIigiofusquidaconfenbreius:cin,ppterfapfentiam
& au&oricace fcmp ad principcm petebant fores. Embuit fi>
rnul & indignatus eft princeps infpcrato cofeflbris aduentu*
paulocpcomotior uteu in refponfocaperet:quidinquic agc
rcsfitu quoq? cum eiufmoimuliereinle&oefles: atillequid
me deceret ait fcio quid uero fafturus cfTem ncfciorhoc refpo
fo iram princeps flexic cu fe quoqj hominem elTe 6C labi poiTe
faterctun
De fcruo obliuiofo expondere defatigato.
Obertus ex albitioru familia uir do&us 8C £humanus
r habebatfamuluquendainfulfuobliuiofu&ingcnio
tardo:queiIIemagis humanitatisq utilitatisca domi
nutricbatrhuc aliqn cu cerris mandatis mifit ad amicu fuum
degii noie qui habitabat ppe trinitatis pote ad que cum acce
fiflet rogatus quidna a patroho afferrct nouirille obritus pa>
troni uerboru ueluri ftupidus accogitabundus quiddiccret
hcfitahat:confpe&ahois quemproDenouerac taciturnitate
ftatimfcioinquitquiduehs:SioftenfopgrandiIapidco mor
tario:capc hoc ait 8C ad patronu cuu nam id poftulat q primii
feras:huncrobertus morcariu humeris ferente a longe cu af
pcxiflfencogitas g> crat id ad punicnda famuli obliuionefa&u
cuappropinquaiTct:maIum tibiinfulfcait:quin6rc<9:euerba
mea pcepifti:rcdi inquit eueftigioma tamgrandenolo 8i miV
nufculu porta.Illc fudans ac pondcre feflfus:cu fe errafle fatc
rctur:ad amicu rcucrfus aliud quodda tertio reporcauit:hoc
padoinfulfitashominiscftmulclata.
Dchomincquimi!!eflorcnosuuicexpcndcreutcognofca
6irefpon{orricum fa&a.
Vidamenoftrisfloreritinus adolefccns haud magni
q conftlii am»co narrauit pagradi orbis cupiditate fe mil
leflorcnos ucllc expendere utquanti eflet nofcerctur
tum alcer cut probc notus erat fatius cft inquit duo milia cj^
pendas utdcs operam nccognofcaris*
Iocatio Dantis clariflimu
*- L
Arf tes poeta hofter cum* exul fefiis eflet & aliqfi in ec
d clefia minoru cubito f upcr akarc pofito cogitabudus
aliquid fccretius fcrutaretur animoracccflit ad euqui
da nefcio quid moleftius petensrtum dantcs dic mihi iquk q
cftmaximaomniubeIuaru,AtiHecIepbasrefpondit:cuidan
tcs o clcpbas fine me inquit maiora uerbis tuis cogitantem SC
liolicfletnoleftus.
Iocunda refponfiomulieris fa&a ad quedam querccem ari
uxor iua penxii.menfes poflec parere.
Lorentinusciuis,peregrc profc<2us:cumpoft annum
r qua die domum rediic: uxorem parcuriencem deprehe
diflet:egrc hoc ferebat fufpicans uxoris peccatu confi
iii tamencaufacupenderecanimo:quefiuitauicia matrona
nobili 6£ pacuta an filius fibvxiumcnfium nafci poflet. At iila
ftuIticiahoIsconfpcaain'ruconfoIatacertcinquu:na fi tua
uxor qua die concepit.-afinu forte uidiflet more afinc annum
1 tcgru partu geftabit:acquiefces uir matrone uerbis Qi ei gra
tias agens q> fe fufpicionc haud parua uxoremagno fcandalo
liberafTet na tu puerum fuu dixir.
Interrogatio obfcena cuiufdam facerdotis.
Vxta portam pcrufina eft ecclcfia fan&i Marci : iti ea
Ciccro facerdos in diefolcnni m quoplebs ois-conuc
ncrat:cu fermoncde morehaberecpoftremo intcr cc
tcra fratrcs inquic magno quide crrore Iiberari a uobis cupio
Hac quadragefima cu audire cofefliohes uxoru ueftraru:nul
lam repi que no pfiteretur fc f ide uiro inuiolata feruafle: uos
aut ferme oes faffi eftis alioru uxorcs cognouifTc:nc ergo liac
indubitarioncdiutius uerfcrfcircauobiscupio qucaut ubi
nam fint ifte mulieres f ucurc.
Ridenda homlnis aduerfus oratorem Perufmorum*
Vo tempore florcntini cum pontificc Grcgorio bellu
f gercbat orarorcs perufinoru qui a potifice defciuerac
florenria,p fubfidio uenerut.-horu unus do&or cu 15
gam oFonem exorfustprimis ucrbis tagphemii Ioco date no^
bis de oleo ueftro dixifletralter fcftin us homo cuiabages uer'
boruodiocrant:quidhoceoleu iquiDoleutupoftuIas cum
4
milice egeamus '• aft oblicus es nos arma ho oleum pofrulacu
ueniffe.Cum illeuerba hec facrc fcripcure effe refpoderec: bcl
la res efl inquicalcer nos quide hoftes fumus ccclefie « cu fa
cra fcripcura in noftru auxilium pfers-.riferunc oes hois fefti*
uicaccqui doctoris fupflua uerboru f upftitione cum ad calce
ucniendu effec eiufmodi didis Iufic:
De oracoribus perufinis ad pontificcm Vrbanum.'"
D Vrbanu quoqp quicum potificc auinionc:|perufini
a oratoresnumerotrescuacceffiffenttpStifexantgra'
ui morbo teneretur:tn hoies diutius fufpenfos tene*»
retad feuocari iuffitadmonicosancea uc paucis loquerecur:
unusdocrorquiofonemlongain uia:quahabituruseffcc ad
poncificcmenricomendaracnullaronehabicamorbi: auc q»
in le&o iaceret multis uerbis ufus e ita ut pontifex fepius mo
Ieftia audiendi pfe ferrec.Cum candeindodcus ille poraffencf
fiuitfua humaniracepocifexnunquidaliud uellent: cu alcer
Iex oratoribus qui & dicentis ftulcicia 6C potificis moleftia pce
piffec-patcr in quic fandtiffime habemus hoc in mandacis no/
ftris uc nifi nobis eueftigio p his que petem^ feceritis facis : fo
cius hic meus anceq hinc recedamus uobis icerum 'referac fer
monem fuum quo faccce didto cum arrififfec poncifex:|oraco
res eueftigio expediri iufffc.
Infulfumdidcum oratorem florentinorum.
Oftri florencini oracores in gallia miiIi:cu,MedioIanii
s u pueniffer.Bernaboue principe honoris gra uificarunc
rogaci ab eo primo cogreffu qui na effenc florencimv
rum K ciucs & Iegaci fi uobis placcc qui mos e loquedi refpon
derunc comicer ab eo accepci dimiflicp cu ia uercellas deuenif
fenc:recenfetes q hadtenus egjffentmenic 1 mente uerboru q
bus ad Bernaboue ufi erant.Et cum unus male ab eis dicrum
dicerec fi uobis placec na ecia fi difpliceret:tn & florencini K ci
ues &. oratorcs cffet:oes fmam fua approbarunt id perperarn
prolatum necp ex eorum dighitatc affeuerates.Coi igitur co'
filioadreci-accadaeauerbaMediolanureuerfi principe adie
runt:tnmfenior qui& dodtior • nidebatimprincepsinquit cu
iicrcellis cffcmus ueftit in mcnte dixifienos cibi-.nos florecini
r
oratores & eiiies effisfi tibiplaceret fnfulfe ac infcite di£tu:na
placeat an difpliceat fumus florentini & ciucs dC oratores.Ri
fic pririceps de cetcra feucrus hominu ftulta curam fibi placc
rc afTerens:$ hii cffent quos credebat.
Facerc didum cuiufdam Iohan nis pctri fenenfis.
Ohannes pccrus ciuis fenenfis ad facetias & iocos,pm
i ptus:femclromeinuiratus adpotu:maneeni &eftas
crat a Bartholomeo de bardis:cum plures una coue>
hiflemus:tum portandutum ornandi homls caufa:atq> cflet
unicuiqs ut moris eft ante potum pciculapanis oblata fum*
ptumpanecumaliicomederent.-foluspartem fua fcruabat 1
mahu:rogatuscur&:fpfen6edcret:TidcnsBarthoIomco in'
quic hic tuus panis ultra oes quos uiderim reuerens eft ac mo
deftusmam cu fepius hunc ad os admouerim nullo tamen pa
&o potis fum ut uelit uinum pire rifimus omncs f acetc diau
eiusquicxiftimabatcibumnonfemperin magna prefertim
fiti preirc oportere.
De uiro qui uxori ueftem magni precii fecerat.
Vercbatur uir quida cu uxori ucfte magni prccii fecif
q fet nunq fc matrimonio ufum quin amplius aurco nu
, moc5pucaripoSTct:cuiuxorhocquideiquittua acci
dit culpatcur cni no totiehs cocubitu utcris ut numulo crco
conftet. Recicatf o iocofa de medico.
EtuIitmihicardinaIfsburdegaIenfisquendacotribu>
r, Ie fuum:cu fero domu rediiflct clamare ccpifte fc crus
uchemcnter dolerc-.uxor cu oleo rofacco crus peruft'
xiftec ftuppa Klana additis:fafcia infup Iinea circuuoluit ho
cum dolorepremi fe diceret:acgemens medicum poftularet:
aduchitilk «paulatim lenitercp:manu cftim dolorcpre fc ic
rebat:dere&o crurecu palpitans nihil in illo morbi efle dico
ret:tum rufticus ergo hoc alterum crus porrigcns: quod do>
leoeftinquit.StuIticiahominispcriocundaquiquoddoIuic
a medico cfltt admoncftdus.
Dehomine qui in fomnis aurum repc riebat.
Micus quidamnoftcr: aurum a fe receptum rio£fcu
a pcr fomnium rcferebat incetu : tum quidam uide ne
d z
tibi accidat aitquod meo uicino:cui auru i ftercus cecidtecu
{omniu narrari pofccrcmus. Vicinus inq uit nofter fomniauit
ducTu ie a demone in agru ad auru effodiendu:& cu multum
reperifTecno licet 1 quit nunc demon auferre fed figna Iocum
utco°nofciatefoloqueac:cu alter quo fignaculo uteretur
peterct.Cara hic demon inqufcna hoc maximo mo nullus hic
cfTe auru f ufpicabitur: & tibi foii res nota erit annuic uir # fta
tim expergefactus fenfit fein le&o uente admodu laxaffein
tcr fetoie 8i ftercus cu furrexiffet:domu exiturus capiti capu
cium ultimo impo{uit in quo cattus ca nocTe ftercus fecerat.
In quo fetore pmotus inquinatum caput & cefarie Iauit. Ita
aureum fomnum in merdam rediit.
De fecretario frederici imperatoris.
Etr us de uineis uir docTus & prudes f rederici.ii. impc
p ratoris (ecrctarius f ufcqui cum hoftis efiet. Alexan^
dri tertii pontificis-.ac bcllu terris ecclefie itiferrecpe<'
trutwis italicus erat:ex inuidia aduerfus eu a barbaris orta Iu
mine priuauit:deinde pniaducTusunique enl cgerat:ad{ciuit
eum in fecrerius confiiiu fuu:cu imperator anguftia rei pecu
niaricpremeretur:confuluitpetrus uires ecclefie fuifmet opi
bus contereridas capieda ad coflanda effe ad ufu belluis cum
pifis erat:ecclefiaru oia ornamerita aurea atcp argetea f ter c|
zona illa q uc dirigebat teplu memorabilis erat placuic confi
liu Frederico:&: fpoliis ecclefiaru exercitu parauit : tuPetrus
imperator inquit iniuria abfte iniufte mihi illata ultus fu : ut
tibi hoium odia coparafti : ego tibi deu ex facrilegio reddidi
inimicu omnia tibi deinceps in deterius cadent:ita poftea fu
it: ui&or tande Alexander f uperbia fregit imperatorisjhoc di
cTo monuit res facras ad profanum ufum trarifferri no opor*
tere qui fecus facerent a deo puniri. _
Deiudeo mortuo afTumpcoincibupcrflorentirium.
Vm duo iudei ex uenetiis ubi habitabant fe bononia
cotuhfTent:accidit ut alter morbo correptus interiret
cupiens t fuperftesdefuncticadauerVenetias deferre
cum palam id f ieri phibitu effec minutatim concifu in par uo
dolio pofuteadmixcis diuerfis aromatibus 8cmelle;ita u t mi
rum ift modiim fiunb ex dolfo pdirec odor:hoc Venecias icu
ro iudeoalterkomedauic:quicum nauicula fccumper cana
le ferranadoIiudeferrecaccidit:pIurcs eni unanauicula con
fcenderamit florentinus quida ppc doliu cofideret:S£ cu nox
fuperueniflec motus odore dolii ac fufpicatus aliquid ad ufu
edendirccoditumefrerclacuiuoredoliiretcaorcepit qd itrca
eracdeguftare:&cum fibicibus fapiditfimusuidcrecur : cocu
ferc doliu cdendo ea no&e paulatim confumpfit exiftimans
remoptimacomedifle:egre(Turtis fcrrarienaueiudeuscu do
Iivimauferret:fenfi*cexeiuslcuicaceuacuueflc:cumiudei ca
dauerecum fe fraudatu uociferarec tandecognouit florenci
nus fc iudei fepulchrum efle.
Vifio Francifci philelpht.
Rahcifcus philelphus zcloripus uxoris fuma cura cor
f quebatunne cu altero rem haberenfemper dies ac no
&es adcius cuftodiam intetus:huic dormieri pcr fom^
frium:fit cnim ut quc uigilances uerfamus aioin fomnis fepi
us occurrancuiifus cft demo quida uxoris fecuricate polliccri:
fique admonerec ucllet facere:& cu per infomniuanuiflet id
qj fibi pergratu fore diceret:fimul pmium pollicit?: cape huc
illc inquic ahnulu &diligcncer 1 digito ferua:nadu in eo gc>
ftaueris hunchunq uxor cc lfciocu aliococuber: prc gaudio
exritacus a fono fcndt fe digitum haberc in uxoris cunno:op
timum quide eius anulizelotipis remediumme uxores igno
rantibus uirispoflinc efleincontinentes.
i Depotatore*
Vidam uini po tator egrcgius ineidit in febre: cx qua
q miif co maiore folico ficim concraxic: accerfici medid
cudercmouenda febri Kfiti quoi^maiufcula agita>
rcritrfebristancuinquicegrotus remouende offitiudt onus
fumacis uolorfitim autmihicurandam relinquite.
Facecum Eucrardi fcripcoris apoftolici qui ad cardinafis co
fpe&um uefttriscrcpicum cdidit.
Ardinalis dc comiribus uir craflus 8fcorpuIefitus cu
aliquando ucnatu iffet efuries circa meridicm ad pr&
dium defccndic f udans ad mefam:cftas cnim erac : ac
<*5
l
4
p ofccfis ut u eritu s flabello fibi fieret:cum ttiifiiftri abefleiit di
ucrfis rcbus ocupati iuflit quendam.Euerardu lupi fcriptore
apoftolicu fibi uentu^facere: at ille nefcio id ueftro more cum
refpodiflet:ut fcis ait & ttiomo card Jalis f acito:tum ilie Iibes
me hercules 8i fufpcfo idextro crure pergrande ueiuris crepi^
Eumedidit:eo pa&o fe uentulu facere folirudicens:quo exd
tati oes multi eni ia aderant ad rifu funt maximu compulfi*
Facetia alterius cardinalis iocundiflima.
Qdem inftrumento cardinalis trfcaricefifis altodeco
e mitibus fe monenti refpodit: ham cu cardinalis elTet
nite dfflblutforfs. Altus uero illu in uenatione admo
rieretmultis uerbis ad mcliorfs uitcmores auditis alti uerbis
ineu palulu rcfpcxit ad eueftigio fe in equi caput refle&es ue
tris crepitu cdidit ingente:inquies ad barba tua quo folo ref*
poftfo abiit:oftedens quanti faceret fuas monitiones.
Demulicreque cu cooperfretcaputculumdetexit.
Vlier capite ob dcfe&u cutis abrafo euocata foris ui/
m cina ob rcm neceflarfa imemor pfeftinatione caput te
gere:domo egrefla eft:cam confpicata altera femina
fncrcpat^nudocapiteatqiinuenuftoinpublicu pdiflet: tu
illa ut caput tcgerct ueftes retrorfus a natibus fublatas cum
capntcoopfreuelfetculudetexfttridere qui aderant cepcre
mulferis fa#u:que ut leufs pudorfs cufpam uftaret maforem
contraxit:hoc eos refpicit qui paruum deli&um gradiori fce'
Icre occultare qucrun t.
Fabula facetiflima cuiufdam-quilitteras uxori & mcrcato
rimiferat. M
Rancifco de ortano cquiti fieapoIftafto:queLadffla^
f us rcx pfecerat ciuitati pcrufine : Ire & ab uxore & ab
iariuefi mercatore:cui mutuocrcditaspecunias debe
bat:fi'mul reddite fuerut. Altere ab uxorc eu rogabant ut do
mum'rediretcoiuga!is officii & fidei datcacdti rcditus admo
nentes:altere ut creditarcddcrct pecuniapofcebanr.mercato
ri m equu erat fe q primu ci fatis eflc fa&uru refpondit paruu
15 nefcfo qua dilatione petesruxoris uero dcfideriu multis bla
diciis & pollicitationibus lenicbat:fe illuc eucftigio accefluru
fcribefts 8C ofa fa&uru per que refarciret amiffas cotiiugii uo
lupratcs utcns put ad uxore par crat ucibis paulo Iafciuiori'
bnsiin quibus & illud crac adie&um fc ea multimode cogni'
turu:feuutuerbisfuisutarfuturu.In obfignandis cpiftolis
ad mercatorem uxoris ad uxore uero mcrcacoris Iras infcrip'
fit.accepca uxor epiftola miraca eft admodu nihil fibi refpon
deri ad ca quc fcripferatJanuenfis uero perle&is ad fe licccris
cum rcs iocofas atq? uxoriascontinerennin quibus illud crat
precipuu fc reuerfuru &C cum ea fepius coituru atcp alia pau/
Ix> obfceniora exiftimans fc ucrbis deludi ad regem pfe&us e:
oftentanslitteras acconquercns fbip numis debicis coicum
jpmitti fefeq* fatis fu curum f uiffe eo die clamitans quo ille pc
cuniascrcdiditfet:omlbusadrifum conuerfismagis poftmo
dum cpiftolarum errorecognito rifcre.
Fabula Dantis qui fcpius uxorem fuam increpabat.
OntribulismeusDamesnoIe cuius uxor fcrcbatur
c" parii pudicarcu fepiffime admoituseffet a iociis ut $v
hiberct turpicudinedomus:uxore acrius increpabat.
llla multi Iachrymis iuramentifq; honcftate fua tuebatunaf/
fcrent ca a maliuolis confingi qui eoru quieti I uidcret perfua
fus uir eiufmodi uerbis cum adhuc amici in increpanda uxo^
rc perftarentrhohe nemehfs ucrbis obtudaris amplius dicite
inquic:iila ne ari uos fua errata melf us noftis. Cu illi uxorem
affirmarent:illa uos omncs mcntiri affirmac cui foli magis q
uobis omnibus prcfto fidem.
Teftario cuiufdam fcnis faflra uxoru
Etrus Mafini ciuis nofter admodu mordax in loquc>
p do f uitJs cu fenex die fuu obiret codito tefto nihil jv
ter dotem reliquic uxori:hoc illa cum grauiflime feres
apud uiru fe poftpofita neq; fibi ab co quicq'rcli&u querecur
cocedcrctcpmulcisculachrymis utaliquod fuc fene&uti fub
fidiulegarecunuocatc notariuacteftes uirmoribudus iquit
ut aliquid relinquatur uxori quibus fubito accerfiti&adftatc
uxore ad teftes conuerfus-petrus hcc mc obtundit ait: ut ali*
quidfibireIinquam:eiergoutmoregeram:uos tcftes aduo
co qui adcftis me fibi reiinqncrc feudiorcm Si ampliorem
co qui
cf-f
t
p
uuluam aliqua alia huiufce ciuitatis mulfere hoc di&o ridcn
tes ocs abicre elu fa m ulierc ac mefta refponfo uiri.
Narratio quedam suchari de mulicrc a prefbytcro medcv
lamquerentc.
Vcharus uir omniu urbaniflimusmarrare folebatmu
z Iierequandahaud fpcrnendeformeuicinafua qucfte
rilis erat:quefifle fepius a facerdote confeflbre fuoran
fciret alf qua medela ad liberos cocipie ndos.IHu poftrcmo aft
nuifle ac madafle tit dk iouis eiufmodi rei apta ad fe ueniret:
cu accefliflet filioru cupida mulier ad camcra faccrdotis: utar
illeinquitincantatione queinducitmultas uariafqjillufioes
ita ut que no fiunt fieri uideantur:itaqj coftaritia 3C firmita^
terinimiopuseftmeresicaflumeuadat: uidebitur tibi ut te
tanga:o(cuIer:amp!ex;er 6L fecretiora etia facia que uirjtuus co
f jeuinatcamen nihil eoru erit:fed ita uidcbitur ex ui uerbo^
ruquibusutendueft:queadeoeefficax:utqueno funt eflfe
uideantur cofenfit mulfer cofidcs copatris uerbis & fe has p*
ftigias piiifa&ura dixit.Saccrdos multispa&is fignis di&ifqi
I aure fecretiorib^ uerbis ccpit muliere ofculari G£i le&u fter^
nere:cu illa tremebuda quid na copater ageret qreretur:none
pdixi antea iquit quc nulla cflent p ueris uifu iri:ita muliere
credula bis cognouit femp affirmans id nihil eehocpa&o mu
lier fe delufa falfa imagi e exiftimas rcdiic domum.
De heremita qui multas mulieres in cocubitu habuit.
Eremita quida padue erat Anfimirius noie tpe franci
h fci d ucis patauini feptimi*. hic cu uir fan&9 haberetur
multas mulieres etia nobiliores p cofeflionis fpem ad
concubitum pellexiouulgata tandem neqj eni diu hfpocrifis
cclari pot fcelem fama captus a ptorercu multacofefliis efTee
ad fracifcudeducitur.Isadfcitofecretarioexfuis queda ioci
caufa fcifcitabaturabheremitanoiamulieru quascogfiouif
fet:quascumultasetiaexdomefticisfamiIiaribus uxores jv
tuliflet fcribebat noia fccretarius-.ut exinde cam rifus eliceret
cu tandem noiandis fine fecifle uideretur peteretqj dux : an
plures fupereflent:ille uero coftanter negaret:afperius argue
bat holem K uim minabatur fecretarius nifi ocs retuliflemu
Ule f ufpjrans fcribas & titam quocp ainatqj cam addas fcume
roaliaru:quo di&o 8£ calamus prc dolore c manibus fecretax
rii excidit 6C dux in maximu eft rifum couerfus: re£tu fa&um
effedicehs:ut qui tantauoluptate reliquaru maculas audic/
bac & ipfc in.corum cetum adderetur.
DeFlorentino iuuenc qui nouercam fuam fubegit.
Lorenticiiuienisquidamcunouercam fubigeret ac
f fuperuenicns pater filium in ftupro uxoiis dephendif
fet rci nouitate indignitateq? pmotusrclamando ob^
iurgarc acriter f ilium cepicrillc tergiuerfando peccatu excu
fabat:cum diutius elatioribus uerbis ambo coccrtarenr: cla^
more cxcitus fupcruenit uicinus quida ad iurgia coponenda
ignarusrei.Cupeteretcohtentionis camillis ob domeflica
turpitudinefilentibusihftabat^iiicinus uchcmcntius ut cam
nofceret: tafide cu pa tcr I filium culpa reieceret tum ftlius pri
onhic pater mcus admodu indifcretus inquit: millies matre
meamfutuif.meetiamtacchtcnuncquiafemel uxore fuam
cognoui ut rudis atq? inconfultus celu clamoribus ueluti iri
fanus rcplet:rifit illc f acctii filii rcfponfum & patrcm quoad
potuit folatus difceflit»
Difccptatio minoru p imaginc fan£H Fraficifci f icnda ."
Ratresquida ordinisminorudecreueratacccrfito pi
f flrore ut imagine beari francifci pfngererfed in,forma
pi&ure diflidebant:cu alter ftigmaticu alter ad popu
Iupdicante:aliusaliomopingcnducenferct.Ineadifceptati
onecumuniuerfu diecofumpfiflentnulla ccrta fnia pi&ore
dubiuquidftaagcretrclinquentesdormituierc pidor infpe
aaferarruminfulfitatccumfedelufumputaret figuram ea
pinxit fiftula fonant&alii Iaqueo fufperifo dicut:ftaticp abiit
figura infpeda fratres cu piSore ut male mul&aretur quefif
fent:ille uero pedibus fibi cofuluiflct: exiftimanres fuma vdifi
gionicotumcliam illatam pi&oreadpenam querebant.
De facerdote florentiho qui Vngariam iuerar.
St 1 rcgno Vngaricmoris.utpoflmiflam celebratam
e omnesquiadfuntoculfslippiefitibusaccedentespro
prius altare a facerdotc aqin calfccm effufa oculos co
.
I *J
fpergantundicit autcm in terim facerdos uerba quedam ex &
cris littcris bonam tulitudine pcantia accdTit ad Vngaria ok
foccrdosquidaflorehtinusruphilippoqui hifp3nus cogno>
minabatur hiccum aftante ♦Sigifmodo rege rnifla dixifftt: ac
cefleruntplurcs ad eu lippiences uc aquademore oculoscon
fpcrgerencur:ac ilic exiftimans id nimio pocu 5i crapula con/
tigifleoaftumpto calice ita cnim ficri uideraoadftantes refp>
fic dicens lingua icalia beeccmeno chc fiate morchagiadi : id e
moriamigiadioquodincclIigcnsrexidenK? impator rifum
continerenopotuitPoftiidieueroincouiuioioci caufa uer
ba facerdorisrefcrenslippientesad iracundianr.ceteros onv
ncs ad rifum commouic*
Rcfponfio ruftici ad pacronum.fui fundi.
Vfticus quida e noftris roganti patroho fiidi quo ma
r xime tpe pluribuslaboribusimplicarentur: maiorref
poridic fcifcitanti cam:id cnl miru uidebatunquonia
inquit Knoftras 8i ueftras nos uxores fubigcre oportec.
Ridiculofihominis di3um.
Omanus quida nobis notus afcendit fcmel macericm
in arundineto ficam:ac fimilisad popuIucontionan>
ti:ccpit ad arundines loquudifleresmulca de urbis fta
eu ihterdicendu ex leui aura arundinii capita ceperunt fledri:
horidiculus qui fibi arundines ,phofbus finxerat riqcorionc-'
gfas agcrent:no tata rcuerecia inquic domini romani: na cgo
ex uobis minimus fumthoc poftca in proucrbii locum uenit*
Derifio hominisporcum occidcre uolentf s*.
Os erat in oppido.quoda piceni utqui hicme porcUttt
occidiflet uicinam ad cena inuitareuquida quo pa&o
cam impenfam uitaret:cSpatrem confuluit dic inquic
ilkcras poicum tibi hac no&c furto ablatum & firntil nihil ta
le alio ucrcnte clam porcum no&e fubripuitrmane confpkies
porcum fibi ablatu ad copacrem pfcQ? alta uocc querebatur
porcum fibi furco fubreptum tum alter re&e copater mi fapis
inquitutaenl tcdocui locuturumtcumillcfepius 8£ pcrdeos
omncs iurarcc id uerum dTcbenc agis rcfpondcbat & fccun*»
dum cohfilium mcu.Curn illc iuramcnto icera:ct:hoc mo tc
c
<
foqui debere anteamohui refpofidebat: 8t fanum coftfdium
dcdit'tibi:tandem elufusabiit»
Di&um f azini canis.
Asfftus canis dux armoru opera ghibelline fa&iohis
f ticinu ingrcfTus ex copofito guelforum tantum bona
diripuir.his cohfumptisceptt&ghibellinoru domus
cxinanire tanqguelforubonis refcrtas:cu illi apud duce quc
rerentur fe cu ghibellini efTentindighe fpoliari: tum fazinus
uerum dicitis tiiii mei:ghibeliini eftis omnes fcd boa fut guel
fa:hocpa&o fcullafa&ionis difcrimineboha omniumairc*
pta Tunt.
De adolefcente qui uxorcm prima no&enofi cognouit*
Dolefcens bonoriiehfis ftupidi ingenii & infulfi uxo<*
a rem duxit adolefcetulam f orma egregia prima no&e
igriarus rerum & qui nuqmulicre cognoflet matrimo
mim ho cofumauinmahc a focio rogatus quo rcs nofturne
pceflTiiTentfufpiransmaleinquicnamcudiu quefiffem uxo
ris coticubitu:tandeiIIam abfc? foramine cofueto ut aiebant
ab fe repertacognita illius ftulricia focius tace inquit obfecro
necp uerbu hifcastcures fitmagni pudoris ac periciili fi pala
fiar.IHe cum auxiliu&confiliu fimul petiiflet : ego laborc |>
te fubibo af t hoc foramen facicdi fi mihi fumptuofam ccnam
uelis pbere fed o£to dieru fpaciu mihi opus eft ad hac rcm :■ cu
admodu fic difficilisrpficfenda annuit ftultus & fecreto illum
cum uxore no£u coltocauit: ipfc in alio le&o recubans: trafa^
€to fpacio cu uia eflet admodu patens amici opa ut fentes no
cffent timendi.-accerfito uiro multu diuqj fe fudafle dixit I ob
fequfum cius:# tande corife&a foramc quod querebat:do&a
adolefcetula uirogratulata eft amicilaboresccmendas:ftuI>
tuscum uxorempforatainuenifletletus &fociogratiasegit
& ceriam perfoluit.
De uxore paftorfs que de faccrdotc filium habuit.
Afloriscuiufdaminriuofrigido oppidulo mocaneo
p uxorcum facerdoteconfueueratex quopuerum con
cepitteducauitcp in paftons domo:cum puer eflet fep
tennis facerdos beh gnc allocutus paftorem ait:tandem eum
pucrum fuum filiuidTe rogauitq* ut fua uoluntatepuer ad fc
migraret: minimc hoc fiet paftor iquit:ego pucrum pmcuo
Io qui fit domi nat 9 .*male en 1 ageretur mecu & cu pf ono mco
inquit fi omnes agnos qui ex ouibus alicno arictc compreflis
oriuntur tradercm arictum patronis.
Deruftico qui afinos onuftos deduxit frumento#
Nconfiliopufinorrufticuscugfam ccrtam quereret
i tanq inhonefta poftulati ciufs unus cotradixit: poftri
dic admonitus ho tres afirios frumcnto onuftos : do^
mum cius quicotradfxeratdeduxitrpoft quartu die fnia mu
tata multis uerbis rufticicam ciuis egitrtum uicinus eius Iter
loquedu adfociosinquit;auditis nc queadmodu illi afiniru
giuntin frumentu fufceptumiocatus.
Facctum di&umpauperis ad diuirem frigentem.
lucs quida fufFultus ueftib^hiemebononia pficiCccs
c repco inter motana ruftico qui unica tantu 6i ea cori'
trita tunica indutuserat:admiratus in tanta ui frigo
risrftiues eni & uentus erant:hois pacientia rogauit: nuquid
no frigerct mime alter cum Iero refpodifiet uulru ftupenti rc
fponfu:dfccntiq? ego fubpellibusalgeo tu feminudusnofen
tis f rigus.Si tu inquic ille ocs tuas ucftes ferrcs ficuti ego me
as tu quoqj nequaq frigeres.
Dcmonrano qui filiarn dcfponfare uolebat.
Vpiebat ex oppido peigula montanus dcfpofarc uni
cx uidnis iuucnern filiam quam ille confpicatus: ut cu
nimium teneram & adolcfcentiorcmrcfpuercc. Inful
fus patcr maturior cft,inquit q opincris: tres cnim an filios pe
pcrit cx clerico faccrdoris noftri.
Dc prcfbytero qui adolefcentule dccimas darepcrcepir.
Ruggisea nobilfseft loccideteciuitasinqadokfce^
tula haudadaiodu fcita fatebatur parochiao peccata
fuaJIIecu icerceteraqfifret:an dcbitas ( declas tradc^
ret facerdocirpfuafit etia coitus decima cfle reddcnda: qua iu*
uencula ut fc cre alicno Iiberarct:ftatim perfoluit domu tar^
df reucrfa:admirati uiro cam more abfcp ullo tiore dixit: uir
re diflimuUs p^ qdrid liu pcchianu ad pradiu uocaiut {} nullis
f
*
\
cm 1
llll|llll llll TTTT
c
n
?
10
11
12
13
14
15
♦
adhibitis quo res f ieret riotior:cu federent in mefifa uir fiarra
% a prius fabula ad facerdotem uerfns poftq inquit tibi rerum
omniu uxoris mee debetur decima & hanc quoqj accipies : 6C
fipiul uas ftercore 8i urina uxoris plenum ori admotum 1 me
fa bibere compulit.
Dc Medico qui uxorem futoris infirmam fubegit.
Vtor quifpiam florentie ad uxore non recfce ualentem
f medicu fibi notu rogauit adirerille abfete uiro domu
j>fedus:uxorceiusircetrclu(3:antecopreil"itinici9:ulo
uir redies cumedicu abeuteq fe re&e muliere curaffe dixit of
fendi(Tet:uxore lachrymante capite diflbluto in uenit:medici
pfidia cognita rem diflimulauit dC poft dies o&o fupto pcio^
f iore pano ad uxore mcdici ,pfe&us dixit fe ab eo miflu quo fi
bi lteriortunica:eaco&auocatur:fieretopuserat:ut nuiliet
que forma e cgregia maiori ex pte nudaretur quo re&ius cor
poris mcnfura capi pcffet ad ucfte re&e perficienda nuda tam
remotis arbitris futor coprimit:parem uicc mcdico reddens:
quod & poftea obiecit cu
De Morentirio qui filiam uidue defponfauerat.
Lorentinusquifibifcictisuidcbatur:uiduefiliacudc
f fpondiflet:uxoris domu ut fit fepius accedes abfentc
aliqnmatreadolefcctulacognouit:exuultu filie cc
gnita re mater iurgare acrite illa cepit:que fedomuq? dchonc
ftafler.demu teftans matrimoniu illud mlme racu efle hxtvu
ru & fc a&ura enixe ut id folueretur:redies uir qui id obfer ua
bat abfete focr&cumeftam iuuene depheridiflet:qfita ca ma
tris fniam de diftrahedo mf imoio I tellexit quid tu ille matri
obfequi uolo refpodit:alter f tua e ptate 1 quit : cu illa modu
qreret atca ait iferiores ptes egifti nuc fupior euadas oportet
ut p cotrariu aftu diflblutio mfimonii f iat cofetit illa 8C mf iV
monfudiflbIuit:tadeilIa uirurille uxore altera duxit, In eius
nuptiis prior fpofa afiait 6C cu ambo pteritoru mcmoria iuv
cciubriderecepiflet:uideshocnouauxor8d aliquid fufpicas
malimo&u icgauit uiru 8C q ciid illc fibi uoluiflct rifus: tergi
uerfante detundendo copulit ut fabula referret& fimul illius
ftultfciam accufaret:tu uxorcorriftetur iquitilladeus:q tam
—
— rH
— CN
1
— O
= ^J
= <J\
— *H
co
— tH
— r^
— tH
B
11
— iH
^H
— LT>
— tH
■
— iH
\
■
= P">
— iH
1
I
— (N
— tH
1
= iH
— i-*
— O
~*H
^— a\
^—
~ — ro
1
^B
=_\X)
-
1
=— iT>
H
■
1
~ — ^
■
fV^
— r j
i^V i
— CN
H
^— rH
fuit ameris uc id notu feciffet matri quid eh 1 opus crat ut ms
tri ueftru concubitu referret ftulta me quide nofter famulus
ampliuscentiescognouitmeqj ullum unquerbua mc itrno/
tuitmfi:tacuit uir fcntiens fibi debita mercedem reperifam.
Defeneratore Vicentino.
Enerator Vicentinus religiofum magrie auctoritatis
f uiru continuos fermones de more ad populu habentc
hortabatur fcpius:utacriter inuehcret contra ufurari
os deteftareturq? q maxime uiciii qd precipuc in ca urbe uigc
rer:adeoq? inftabat uc qiiq? effet moleftus religiofo: admirat*
unus tamcotinuoinftanteproeiusreicaftigatioe:cuius que
ftu ipfe faceret;qucfiuit quid fibi tam freques follicitudo uel
Ier:ru ille ita mulri fuc inquit in hoc Ioco qui arte ufuraria ex
crcentuitcu pauci admodu ad me accedac nihil faciam Iucri.
Sed fi ceteris fenus diffuaiu erit ceffabut ipi & pueniet ad mc
oim reliquoru emolimeta:hoc mihi poftea religiofus indens
retulit. Fabula facctiffima Iannini coci.
AnninuscocusBarotipiftoricfisqui ucnetiis coqui/
naria excrcucrat in couiuio fecrecarioru retulit fabiv
.,. .. la admodu iocunda:Venetus inquit infulfus fuit 3 p
iniuria uapulauit:cu filios haberc cupet qui accepta iniuriam
ulafcercntUKuxor aut effec fterilis rogauit amioi qui filforu
|>creandoru fc opifice optimu j>f itebatun ut fibi hoc munus
lpcnderctpcrcandi.IIIcopcraftudiucp pollicitusmariti uice
f ungebacurtintcrim cu femel relidro ad ferendu agrii uiro nc
quid & opc impedimenti afferret p mbe uagarctur : obuio ac
maiora minanti inimico:hoho quaflans caput tacc ftulre riv
quitmcfcisbenequidtccotra agatur domifiquideid feircs
nedu contineres minasfcd timeres tibi fit iam mihi crede: fit
gui cito faciec uindiclam noftram.
De Veneco qui equitans calcaria in finu geftabat.
Ddidit dc alcerius Veneri haud impare ftulticiamtqui
a cum equu a fcediffet:rus iturus calcaria i finu ferebat
equus pigre tardccp ambularetulle calcancis armos fe
piuspercunendo:tunonmoueris eninquit:fifciresquid Ifi
nu habeam mutarcs paffus.
i
M II 1 1 1 M M M 1 MM
MM IIM llll MMjMM MMjlMI lllljlMI
cm 1
C
B
9
10
11
12
13
14
15
De Vcneto jfano que farma copola circuforafieus dcrific.
Arraufcquocpaliafabulaminqua plurimu rifimus»
h Ait farma copolam circuforaneu Venecias ueniflccu
ius in uexillo pictus crac priapus plunbus Iigaculis di
ftin&us acceflic quida uenecus quid illa diftin&io' fignifica'
rec querens:ille per iocu ainmcbru fu um efTe illius nacure: uc
q muliere prima trii pce cognofcerecmercarores facerec: fecii
da milires cercia duccs:qrca pociffces &preciu |> qualibec pfo
fiaru petebat.Id crcdes ftultus coicaca rc cii uxore domu 110**
cauichoiempadopcioucftbifiliumiiicefacerec:cum ad coi
tum cu uxore uencu efTcc:maricus fimulans fe abirc 1 : clancu/
lum poft Iedum feceflit:& cum illi gignedo milici Itenti ecnc
.pfiliit f acuus:& cuium feflbris uehemeter pmens ut qrte quo
qj partisbeneficiouteretur:perfan£tadei,euangelia hic eric
papa inquit:pucans fe focium defraudafle.|
De Veneco qui ceruifum proficifcens a fcruo in rencs lapi
depcrcufluseft.
Enccusceruifiu pfe&ur 9 equocodu&ouehebacur:fcr
u uopedibusicerfacicce:incereundu cum equtis ferui
cruscalcepcufTifTet:ilIe dolorcmocus abrepto faxo
equu ulcifcicupiens:cafu Irenespacroni f piecic:credidic ftul
tus equti id egifTe:cum feruus q tardius ex uulnere icedcbac 1
creparef a dno:nequeo citiu&pficifci inq uic exequi calce quo
mc afflixit:tu illc ne eurcs inquit: eft uideo admodu calcitroy
fus:na & mihi quoq? modo calcemagnum in renes, dcdit. A
De uulpcin palea afcoditaque fugabatur acanibus.
Vlpes olim fugiensin uenatione canes diuertit adru
u fticum q in area triticunj rerebac rogas uc a canib%ie
rctur:&: fimul pollicita e nuq fe ei^pullosgallinaccos
feAiraiwannuit rufticus conditioi : & fumptispaleis furcula
uulpem texitraduenic unus &item alter ex uenatoribus 1 uul
pemquercns:rogitabaritaucemrufticum nunquid uulpcm
fugiencemuidiflct:&itercius,UIeucrbisuulpempcrccrtani
uiamdiffugiflemutu uero&iucolslaterefub palcis innue*
bat:Illipotiusaduerbaquamnurum refpicientes abferunt:
rum ruftfcus detc&a ? uu!pe : fcrua'inquic modo ptomiffa:
■11
fia ucrbis meis euafifti cu diceretrt te abifle : at illa quc l\bxj&
mens perrimainter paleasrufticucontcplabatur difigenter:
uerbatuainquitbona fuerut:feda&usfarismaIi.Dicfcumin
eos qui unum uerbis aliud re agunt.
* DeFlorcnrinoquiequumemerat*
OtusmihifiorcrinusRomcepturusnccelTario eqtiu
n 'pa&us eftcu ucnditorc qui.xxv* aureospreciii carius
equo poftulabat fe quindccim daturu in prefentia rc
Ifquoru uerofedebitorceiusefieuelle:annuituenditor.Po>
ftndie cum rcfiduu peteret folutiorierecufans:ferua conuen
ta emptor inquit.pepfgimus quide ut debitor tuus fim futu>
rus:finutfibi fariffecifletnon fucuru amplius debitorem.
Facetifiimum hiflrionis Gonnelle.
OnncIIa quondahiftriopfacetuspollicituseftob pau
g culos numos fe quenda ferrarienfem:qui id admodil
cupiebat diuinu cflfc fa&uru.Acccrfito ut una fecum
in Ie£fco cubarcthoie: uentum tacitu uentris in le&o cmifit:
deinde cu in interiorem ledu caput fubduccre fufliD quo fa^
dfcocuillcfetore motuscaputcpftarim exerens;crepitu uetris
cdidifti ut uideor dixiftet:cum gonndla foluc nummos nam
re&e diuinafti inquit.
Alia facctia ciufdcm dc uno qui diuinare uolebat.
Ltcri quoqj ur diuinatorfieretoptanti unica : inquit
a pillula tediiiiniiredda:afienticnti pillula cx ftercore
confe&amin osfbuit.lllepre fetore uomitas ftercus
inqnit fapit quod dediftuturn gonnella ueru illudiuinafie af
firmauit dC precium diuinarionis popofcit.
De prodigiis nunciaris Fugenio pape.
Oc anno me nfc o&obri cum iceru pontifex eflet flore
h tie:plurima pdigia nunciata fut 5C ita cerris au&orib*
ut fidcm abnuere lmpuden tis uideatur. A como littc
reallateadhoncftiffimusuirisaflerenribuseaadfe delata a
plurimis qui id cofpexerant teftabatur a ccrto loco qui ultra
comu eftmiilepaftusquiqs uefpi uigefimapriahora uifu ce
ingcntc Canu:qui rubco colore uidebatur multitudine ad qt
tuor milia:iter alamania uerfus faccre:hac ueluti prima acien*
fequebaturboum pecudumq? irigens humerus poft hos cqui
tespeditefcp in turmas cohortefcp diuifrfcutati plurcs : adeo
magna manu ut exercitu reprefentarettquoru partim uix ca
pita.-partim finc capite confpiciebantur.Vltima acies erat ho
minis pcrmagni gigatis morc equo altiori infidecis 5t ipfc ma
gnam iumetoru diuerfl generis copiam fecu ducens:tris fcr>>
mehoras eoru tranfitus f uit Iongiffimo agmine u t diuerfis 1
tocis apparerecctiius rei plurcs extant teftes uiri femkq? qui
ctiam ppius cofpiciendi ca accefferunt:poft folis occaf u uelu
tiad alia tranfiffetnequaqponfpecti funt.
Mirandum infpiciendu.
Aucispoft diebus & ab.urbe roma allat^fuc alia haud
p dubiafidecummanifeftaextentueftigia: uctoru tur
binecoortodie.xx.feptembrismuricaftelli deferti <\
borgetus appcllatur £pe urbe ml.paff.fex:& itcm ecclefia q*
dam puetufta ei loco ppinqua folotenus deie&a funtuta con
tritis Iapidibus ut manibus hoium difturbata uideretur: cau
ponule queinframuroseratpcgrinantiu diuerforiii:cuin ea
plures cofugiffcnt tedum omnc fublatu:aliocp haud Iongc i
inatranflatueabfcphoiumnocumeto:turris quocp ecclefic
fan&e rufinc lorige ab urbc mil.paf.x.in ora traltiberina: ma/
reuerfus cafalc appcllatu.M folo auulfa pftrataqi e»boru cam
multis mirantibus fcifcitantibufcp bubulciduo quieo in cafa
li morabantur agriculture ca ad urbc ob rei nouita te acccdeh
tes retulerunt-.fepius abfc uifu in filuis ppinquis ambulantc
cardinaleq in fepukhro.Hadriani ex uulnerc nup deceffit:pa
tri3rcha cognominatu uefte defuplintca ut moris cft cardina
Iiu 8C bireto capite cote&o put deferre cofueuerat: meftu la*
mentante ac coqucrcntc.eo ucro tpe quo ueruru turbo adco
repcns fuit:interdiu aut erat confpe&u ab fefe in area iter ue
tos amplexante eam turrim & ab folo a fe logius dclataad tcr
ra pftraffcscoplures infuper qucrcus atcp iliccs mircgroffitu^
dinisaradicibusauulfasat^aliocedclatasquibusrcbuscu
parum fidcs haberetur.-mulri cum acceffiffent id pro comper
toretulerufitv
Denotarioflorcnnno fulfo.
i
c
m
Otarius quidaflorentinus<piparuqueftusarte fua
n faciebat:excogitata aliquid lucrandi ucrfutia adolc^
fcente qucnda adiit pctens nimquid ei fatiffa&u eflet
dc quingcntis florenis qui olim patri p quendaiiam defun&u
mutui ca debebantur Jnfcius illc ncgauit id debitu in noibus
patris eflemotarius id inftf o conftare abfe faflro aflferes iuuc
neppulit ut numis rcdcpto inftfo apud ptore debitu peteret.
Citatus fiiius cius qui debitor dicebatur hegauit parete tmq
mutuo quicq ab alio fumpfiflcrcu riihil dc ca rc ut mos e mcr
catoribusltbrisfiusc6ftaret:ftatimq? ad fiotariu pfe&us ut
falfuhoicmarguerecepit:quiqd nuhqefleta&u fcripfifTet*
Tum notarius:ncfcis fili tpis jlliusa&aiftquincu fiondu ha^
tus cfles:pater quoftda tuus ea fummam mutuo fumpfit : fed
p oft paucos reftituit menfes eius rei ego cotraftum finis fed
quo liberatus eft pater Jlle pccunia data inftrumcntum rcdc
mit:& ca moleftia pdu&o fine liberatus cft:ita ab utroqj num
mos bella fra udc corrafit.
De Monacho qui mifitpcr foramcfitabulepriapum.
N piceno cft opidum Efis nolc in co«monachus quida
i qui Iupus uocabatunamabat uirgine adolefcctiorem
cui cu multis uerbis coitu fuafiflet:ceffit illa tahdcm
pcjbussfcdcu ucrira efTetnefiimfodoIore traffoderetur pau
lulucpheficaret;monachus tabulaligncapcrcuius forame tc
iu mitteretur:intermcdia ic pofituru dixicdehinc tabula abie
gria quc pertcriuis erat quefita:ac paulu perforata ad puella
clanculuadiitmniffocpperforame priapoqui adhuc dormiC
bat:cu pucllam deofculari fuauitcr cepiflet:fublatisueftibus
cibucocupituquerebamrirga uero fuauitateoris 8C infcrio-*
rfs partis taftu expergefafta:ccpit admodu &preter menfura
foraminis tumefcere:adeo ut ualdc conftrifta teneretur : rcs
ita in arfto erat ut necp ingredincqj cgredi abfqj magno do/
lorc poftet.Verfa in dolore uoluptate clamarc 81 gemere mo
riachus cepit nimio ncxatus cruciatu:exterrita puella cu ofcu
lo folari hofcm ucllct: & rcm optatam perficcrc in doloris le^
uamcn tormentu augebatma cum ea ex rc uirga tumerior fie
ret co arftius torquetur.Cruciabatur mifcr pctehs aqua frigi
dara qua abluto telo tumor refideretuiirgo quc domefticos
timerecaquampeterenoaudebac.tandehols damore dolo"
rccppcita:aqua aduexit:ea pcrfufo inguic& ea pte que tabu
ieiriferta erat paulu tumor abiit monachus cu iam ftrepitum
qucnda domi fieri pfentiret:abcundi cupidus c tabula mebru
deduxit maiori cx partc decoriatu medicu cum morbo qucfif
fet fabula palam fa&a eft:fi cetcris tanto f ua uicia ftarent plu
res ficrenc continentiorcs*
Horribilc dc puero qui ififantulos comedebat*
Nferamhisnoftrisconfabulationibusrenefafidahor
rendaq? nullis antea feculis audita qua ego quoqj fax
bulofa exiftimaba quoad litteris cuiufda regii fecreta
riftrertior fa&us fumrueru eflfc qd fercbatur fnia particulc lfa
rum his fcrme uerbis explicabatunrem monftro ftmile accet*
fifle ,ppe neapolim dece milibus paffuu in motibus fumme qcl
eft caftru eo loci fitu:puer lobardus.xiii.annoru captus eft 6C
ad ptore perdu&us qui iam d uos inf antulos triu anhoru av
mederat.Seducebat eos blandiciis in fpelunca quartda atqj ibi
fufpenfosin fruftra partiebatunpartimcrudasa rccenti cedc
carnes edens.partim igni co&as:faflusie feplurcs alios come'
difTe idqt fe agere:quonia fapidiores reliquiscarnibus uidere
tur:feqjdenuocomcfturumfipoflct:cu dubitaretur infania
ne hoc faceret confulte.-ad cctera rcfpondit:ut fcritatc no de
mcntia fa&um conftaret»
Dc equitc florcntino qui fingeris fe iturum foras infcia co
iuge in cubiculo latuit*
Quesflorcntinuspodagrofuscuiusnomen hoftoris
e caufa reciceo habebat uxorem que in difpenfatorem
domus oculos coniecerat id uiro cum cifet perfpe&ii
ac die fcfto fimulaflet fe foris fturum in cubiculo infcia uxo^
rc latuit.IHe eueftigio uirum abcfTe rata difpenfatorc clancu
lumaccerfitomoloinquitpoftaliquaprimi congrefTus uer^-
ba ut ludum aliquem inter nos ineamus:cum ille annueret:fi
mulemus ait mulier bellum inter nos efle:5£pacem poftea fa
c/emusalteromodumquerente:Iu#emur pauluminquit 8C
cum ad terram proftraucris : telutn infcrs iti cum uulnus
<
c z
cuhcffi mutuis ofculis pace conmtuemus:phcuit ilh cum fe*
per pace audiftet laudari ab oibus pax ta fuauis f utura.Cu uc
ro rccubentes ad pace fe pararent:tu uir e tatebra egrediens:
centu ia ego diebus mcis inquit paces perfeci-.hanc ego unam
tatum dinma preter cofuctudine mea.Ita pace ifeda abierut.
De quodam uolente fc uidcri fummecaftitatism adultc/
rio comptehenfo. • • .. . .
Vidam ciuis nofter qui fe cafium fummeqj rcligioms
a uideri uokbat:femel dephenfus a focium coitu lnho
nefto:acriter ab illo reprehenfus eft:c$ caftitate pdicas
in id facirius Iaberctur: tum altet hoho inquit no ppter luxu
ria ut forfan putas:fcd ad domanda maceradamqj hancmiie
ra carne':& ad purgandu renes hoc ago.lta K ifti peffimi hypo
crite quibus ola oppleta funt faciut qui femper eorumambi
tionem & fcelera fub aliquo honeftiuelamento cotegi uolut.
Ad idem.
Eremita qui pifis morabatur tepore pctn gamba cur>
h tc:meretrice noftu in fuam cellula deduxit uigefiefqj
ea nodte mulicre cognouif.femp cu moueret clunes:
utcrimen fugeretluxurieuulgaribusucrbisdicensdoma ti
carne catiuella:hoc eft doma te miferrima caro quod cum rc
tuliffet meretrix:ille urbe pulfus eft.
Depauperequinauiculauietumquerebac.
Auperculus qui nauicula ad flume tranfportadis ho
p rnimbusuiduquerebatxunemine unadie tranfue**
xiffet:feroquoqpmeftusdomurediret:apparuitI6ge
quidamclamitans ut ueheretur.IHelucellum fperans cii re/
diffet letus hoiem traduxifcu pecunia peteretulle enixc iuras
nullos fibi numos ade(Te:fe fapientia illi pro nummis daturii
polIiceretur.Quid nauta num familia mea inquit efuriens fa
pientia pro cibo £ afci pofhoc folo aker ait tibi fatis poffu fa^
cere.llle fubiratus petes'que na hec effet fapientia ut nunq ait
quepiatrafportesdcceteromifipriuspecuiarecepta-.tuutnuq
dicasuxorucuiqmaiusgenitalemebruqtibiefle: his auditis
meft 9 domu rediif. uxor 8t quid qftus feciffet ad emedii pane
cii ccudtatur: uir p lucro fapientia fc reportaffe affirmat: req»
llll
cm 1
c
8
?
10
11
12
13
14
15
m
m
ftarrafis ordine:traditam fapientia ref ert:mtilier cum ad gcni
taleaureerexiiTetmunquid mi uirinquiemonoeseqiu mcn
furacflis.Vachrcfpondir.magnacftinccrnosdiffereciamam
facerdosnofterdimidiofermenosomnescxcedic & brachiu
exccndens menfura defcripfic.Ula ftatim in facerdoce acccnfa
nuriq deftititquoaduiranuercdixiffecqprimu experirecur.
Itafapienciainftulciciam ucrfa docuit reticenda nobis effe
quefuntnocitura*
Dc quodam infulfo Mediolanenfi qui in fcriptis porrexit
peccata fua facerdoti.
Ediolanefisquida fiue ftutcus:fuichypocrica:fiueob''
Iiuiofus:cu libellu quendapgrande fuoru erracorii fcri
pfifTecpfe&us eft femei ad uirii do&iftimu inqj ca rc
admodupecicuAntoniuRandenfeMediolanefe ex ordine
mfnoruuteipcccatafuacoficcreciir:libeIloc^porrecto roga
lucutcuFegeretquicotmereccofclTionefuauiirfcicusfii pru
des qui ea leSione plurimi tpis e(Te uiderec : ftulcicia hols co>
ghita:paucis illu uerbofu incerrogas ab omibusre Iquic que
in hoccodice cocinentur abfoluo.Cu alcer qua fibi pniam in
iungerctrogarcc:ucpermcfemhuncinquiL cuuhbdlu fepci
esin die Iegas:cuida fefieripoflenegarecperfticiccofcfibrin
fnfa*Ita fatui uerbofitasfaceco refponfoconcufaeftv
Dc quodacj uifirado nffines uxori uolebat a foriocomcndari.
Efponfauerat uxore quida haud fatis firma tialicudi
d nc & minime opulecus:accerfic 9 cftate ad cena ab uxq
ris parcntibus:duxit fecu amicu quenda rogans uc (&
pcr ucrbis augcrec ea q ab fe dicerencur:laudancc ibcru cuni
ca q na ucftitus crat: fe alia multo pulchriore gener habere di'
xivtu fociuspcer ea:alcera ctia inquic duplo pciofioreilii eiTe
afteuerauicrogace focero & quas poflfelTioes haberet; fe pdiu
cxtraoppidu poffidereaic qd ui&u fuppeditarec:no mcminiV
fti inquit focius 8C alterius predii qdilfo mulco eil clegancius
cx quo plurimos numos corrahis.Deniqj ad fingula que ab \l
Io iadabantur:focius diiplu coferebat:cu uero paru quid cde
ret foccrqj horcarctur ad cibu n<5 bene me inquic eftacc habeo
hic focuis uc folicam ia&antia feruaret:plus muko q dicac eft
*
iquir.ftameftatcmalefchabctKttiu!topcuisbi>mc:liicuer
bis'cum rififlent oesleuiflimi hois ia&antia ad falfam laude
quefitam dcbitum ftulticie prcmium tulit*
De Pafquino quodam fenenfi qui impofuitcuidam ex fta
tuutcreparet.
Afquinus fcnenfisuirdicaxaciocofusmutatoftatu
p ciuitatis:cum cxul a patria ferraria fe cotulifleraccefy
fit ad eum uifcdi gfa ciuis quida fencfishaud m2gni
uir pcccii quvex ucftctiis fenas redibar:comiter a pafquio fuf
ceptus.Ciiinterloqucndu fuaillcopera fiquidin cius gfam
agcre poflet fenis pollicerctur & aliquid fe pofle ad ia&antia
oftendens fubdcret ego fu de corfjore pfentis ftatus tum Paf
quinu-s urinacitocrepetidcorp^quituttutuiq? fimilcs ex
co q prfmu cgrediantur:faccte ia&antiam hois caftigauit*
De do&ore qui litterali fermone loquebaturin auibus ca^
piendis & indo&us erat.
Oftor Mediolancfis indoftus arq? lfulfushoiem qui
d ad capicndas aues cum no£tua pficifcebatimrogauit
ut fe quiid uidcrc cupiebatrad captura auium fccum
duceret:annuitauccps:&hoIcmfrondibusc6tc£i:uiuxra no
£hiaftatuit:eac6ditioneneiierbu faceretneaues terreretur
cumauiculcpIurcsc6ucni(rcr:fliiltusilleeuefligio excfama
uitauiculas mulras adefle utretheeorraheret.IIIeaudita uo
« diffugerunt:increpatus acriter ab aucupesfilentiu cft polli
citustaucs cum iteru coueniffent eueftigio ftultus uerbis lati
hisauespmultefuntinquit:exiftimasqueabeo latinc dice^
bantur aues minimc intelle&uras:rurfus f ugiefitibus auib^:
cu aucepscaptura fruftaretunhoiem acerrimeq.Iocutuseet
obiurgauitttum altcr nunquid Iatinc fciuntinquit aucs : exi
ftimauit do&or illc n5 ad fonum fcd ad fcnfum uerboru taq
ab fe inrel le&am uoce aues diff ugifle*
Dc muliere fe credcnte ad laudcm trahi coftfitcfido latio^
rcnruuluam habere*
Vbigebaturabadultero mulfer fenehfisbic cu poff
coirum in cii i s contumejiam dixiffet f e nuq in alia la
tioreuiiluamrepcri!Te:illacxiftimansidfibi Iaudi ee
\
exgcatia tua hocinquit dicis fton meo merito: utinam mihi
ca quam pfers adeffct copiamam m ulto propterca me.nobi*
liorcm & m.iiori excimandam reputarem •
Dc adolefcentuia laborantc cx partu facetum .
Dolefcentula paulo fimplicior florentie laborabat cx
a partumagnoinlaboreconftttuta:cudiutiusfummo
cruciatu diftraheretur:& aliqii obftetrix fumpto lumi
fce [ecrctiorailiiusinfpiceret:annondu infans cgredcreturs
pofticum ctiam an ca prodirct infans infpiccrc iuflFit: nam 8£
(ecum ca quoqj pte qnq3 uinim coiflfe ait*
De quoda qui romanum adolefcentulum laudauic*
Omanu adolcfccnculu admod u formofu: fed honcftatc
pditu certe diditu ftudiis Iraru laudabat^admodu quida
chris:formamorefcpci 9 muItisucrbisextolles:S:cii pluresi
cu laudescdgeflTiflfectadeexiftio Iqticfuxpmnoftpicuidcec
ctatis ncqq alia atcp ifte forma f uiffet igens laus formeuitq
nulla cxqmficions neqj demofthencs ne<# Cicero adlueiflfec.
Depluribusquiduierfabonafibioptabant.
Rantcopluresflorentiecolloquentcs Kfibi diuerfa
c bona optantes:ut ficcum ateer fe potifice maximum
altcr rcgc:alcer quippiam aliud fc uellc e(Te affeuera/
rct:tum puer loquaculus qui adcratrcgo inquitpepoefle uel
le rogat? qua obcam: qm oes mihi culii olfacerec refpodfc.Eft
eni mos freques utmeloes epturi pofleriorem olfaciicptem.
Dc mcrcatorc qui laudando uxorem fua affercbacea nun<|
ucnttiscrcpitum edidifle,
Ercator quidam cora domino cui fubditus erat uxore
m incercercrac^mendanscudixiflecilla nuq uentriscre
picu edidiffe admiratus dominus idq? negas fieri po^
tuiflepofico inter eos opipere cene pignore:q> antcq crcs exif
fentmefes : aIiquoscrepitus ederet uxor mercatore poftridie
rogauituit quingetos fibi aureos I fra o&o dies reddedos mu
tuococederct.GrauabaturiUetanta fummaab eomucuoco
c«deda:a(Tcnfit egre ttim &pccumac6ceflit:cum folicitus die
coucntuexpe&aHet:acceiTitaddomfnu credicam pccuniam
pofcens:aIccr tanqna rc gra uzori preflus rogauicmercatorcm:
e 4
4
I
uclutin ar&o confticutus utpro readmodu graui alfos qufn
gencos'mutuarct :& feoesinframefcmpollicccuc fcfticuturu*
cumbonusiiir diuriiisinopiamprcfcrensdenegaflTet tamcn
nc &reliquofu folucio deficeret multisTufpiriis 8£ alios qunv
gcncos acculit domum reuerfus meftus atq$ animo egenrnul
ta cogitans plurima dubitans agcbatno&es ifomnes:uigilas
fcpius audiuit uxore dormienre cderc ucntris crcpicus . Poft
menfcm dominus mercatoremad fe uocauic fcifcicans art un
quam poftea uxorc crcipitante audilTet:tum ille errore f uum
confcffus toticns inquic uc nedu cena fcd patrimonium con
fumendum f uiflet hoc dido peccunic reddice : QL ccna foluta
multaicacp fnbterfugiuncdormientes,
SapientilTima refponfiocotra detra&orem*
Oyfius Marfilius excrdie auguftincnfiu fuic riup
d Florcntie uir exccllenti ingenio &L do&rina hic fcnex
educaueratinftitueratq? in ft udiis humanitatis paupe
rem adolcfccntemnoie Ioanequem nouimus contribulem
noftru adeo utpoftea uir do&iflimus euaderet Florentinus
quidac6difdpulus:plurcsenldifcedigfaadfcnemc6fluebat
inuidia motus cepic ccculte detrahcrc apud magiftru, adole>
fccnti:aflercns eu uduti ingratummaledeeo & fentire& Ioq
idcum fcpius egiflet: tunc lcnex qui crat prudentiflimus qto
inquit tpcloanem nofti=cu detra&or haud amplius anmi ref
pondiflet miror afc cc adco fapien te te exiftimari & tne ftulru
uellc utpurcstcmeliusannoqmedcccnnioquomccu uixic
naturam & mores loanis nofle.Sapientiflima rcfpofto & dctra
&anteneqmcic coargues:& adolcfcentis fidecomendas : hac
fipluresutereturtminoreftecinuidie&dccradionilocus.
Facera refponfio mulris epifcopisaccommodata.
Dem rogatus ab amico: quidna fibi uellent duo ufclu
i ti apices in cpcrii mitris coftituci:refpondit fignifica
ri anreriori noi;u:pofteriori uetus teftameca: que ipfi
teneremcmoriadebent.ProcedensuIterius pcrcun£Ucor cu,
quefiflcr qu»d etiam fignificarenc duc ueluti corrigere que a
mitra poft rcnes penden t:neutru ifloru inquic epos fcire:face
ra rcfpon fio & mukis cpis accomodata.
Facetum di&um cuiufdamin Frsncifcum phiMphum.
Vm in palacio apoftolico in cetu fecraai ionim:cui &
c mulci uirido&iflimi ut foletaderanufeimode impu
ra inquinataqj uita fcekftifTinuhois traciici phiielphi
ortus eflet:multicp multa in eum fceiera cdicaflenc: quefunt
quifpi&anphilelphusgenerenobiIiseflet:tum unus cdchbu
l&cius opcimus uir &admodu facetus:uultu ad grauicatcm
compofu;o:apprHneinquitmaximaisfulgetnob}litate:nam
pater fuus femper mane uefte^ fencas inducbat denotans eu
facerdotisfiliuuieftimctacniqmbuspreibyteninfacrisutu
tur ut plurimum fcricei exiftunt.
Vm alter nd iniocundus uircnomirum eft iquic \i Io
uis ncpos gcfta parcncum "imicatus 6C altera europam
rapuit 8£ alceru Ganimcdcdenocans eu Qt uirgine grc
ca Ioanis Chrifolore f ilia ab fe ftuprata i italia adLicxiile & qn
daadolefcetepatauinuabeoppformai greciam adueaum.
De Lcnone fa&o ex notano.
Ratnotariusgallicusauinioncin romana curia ad=*
c modu fcitus qui cii publici fcorti amorc captus artem
notarii dcliflet:qucftu meretricio uita agebac Js cum
calendas ianuarii qd cft ani pricipiu noua uefte id uiflet x. ma
nica Ifis argetcis afcripfit uerbis gallicis:debene i meli? uifii
eft Pbilenonis exerdau priori eflc honoreprefcrendum*
Facctum pctrilli uclibcrarcchofpicale a tordidis.
Ardinalis barefis neapolicanus genere:tencbathofpi
c talcuercellis in galliacireriori cx quoparupcipiebat
f • . ^__?_ WW_-,___. ? MAkA f A ^ rtil* 1 r\-'_ l lr^n iU; t\^U ; HMni I 1
mt _ u lf ofpitale rcfcrtu cu uariis laguidis ac morL>oiis:qi
na lociittiusaflumebantcdfpexiflcc utftimetismedicj xdut^
hofpicale igreflus c:uififq? diuerfi gencris.uJccribusrcu ocs cd
uocaflet nulla iqt mcdla utilis ad fanadiftilcera.ufa adhiberi
pdtnifiexpinguedlehois ungetu fiat.Ira^ inceruoshodic
forteiaciaqui p falurecetcroru uiuus i aqponi accoqui de^
bebac:finguli hfs uerbis territi au;iigerut:ne mortis fors i eu
cadererEo modo hofpirale Ipcia fordidoru holura liberauic.
1 F
r
Facetia ciriufdam qui fubagitabat omffcs de domo*
Lorcnrimisquidamhabcbatdomiiuuene qui filios
f If as doccrec:is diutina cotuetudincprimo ancilla: cu
tiiHricc:dcindep?ona:poftrcmoctiadifcipiiIoscogno
uit:hoc cu refciflet patenerat cni ho pfacctus: uocato I fecro
tius cubiculu iuuene:poftq inquit ocs mcos fubcgifti qd ubi
ucrtat bcnctnc quis excipiatur ac fortc Iquit & mc quoq* fub
agiccs uolo. De fono*
Rat olim tpc Bonifacii noni fcrmo intcr quofda:quis
c exomnibusiocudioracfuauioreflec fonus:aliis aliu
prefercntibus:litusimolefisfecretariuscardinalisflo
rcnrinicius qui uereflorentinus fuitrcapanulam ccteris fonia
iocundioreefi-Fieti uidcridixit:moscenimcardiaIibus utfa
milia ad prandiu atq? ad cena fonocapanulc uocet:quicu.tar
diuiculus fic qncp q fcrac mulcoru appetitus auditus fcrt fu>
ma efurieci uol uptatc Jtacp ocs illum re&e fenfiffc iudicarut:
8C hi prcfertim qui id fcpius fuerant expertu
De filio pricipis mutuo iuflii patris pprer Ifgua malc dica.
Rihcipi oiim hifpanoeratfiliusadultuslingue malc
p dicc ac cotumeliofe qua ex re multoru odia cotraxe*
rar ob eam cam patcr filio utppetuo filcrcc cu indixifr
fct paruit ille. Accidit intej ca ut foleni couiuio i cgis pfeme rc
gina ambo inttrcffcnt adokfces ad cetera induftrius cum mi
niftrarct urmutuspatrircgina ca ipudica crauuere mutum
furduqjcxiftimans&fibiidcod ccretrogauitpatre ut fccu
cfTe filium paterctimid cu imperaflct adhibuic cum fccrccio^
ribus rebu&ita uc ipudicicie fepc tcftis eflct:fimili icc^: coui^
uio pr poft biennium affuit:rex incerim uiderar fepius adole
fcentem:qiieocsmutupucabanc:hiclcuregrcminiftrarec pc
tiit prcm rex cafiune an nacura filius mucus euafifleoneutfu
Hle rndic:fed iuflii fuo ob lingue maledicencia.-rogauit rex uc
liccntia pcrmittcret loquendicumdiutiuspf reftitiflccdices.
aliquid fcandali fecuturum:tanderegisprecepto loqui filiu
fi ucllet iuflteiUe in primis ad regem coucrfus hes uxorem 1
quit:ca qua nunq aliq pfticuta merctrix impedcntior auc im
probior f uiacof ufus rcx ptohibuit amplius loqui;mos e quo
1111)1111 MM MM
cm 1
V
n
9
10
11
12
13
14
15
*
xnftdam u t licet ra ro tamefi femp loq uehtur malc "
Cuiufdamtutorisfa&urcn
Acconus de ardingellis ciuis ftorcntinus reli&us tu^
torcuidam pupillocumbonaillius<hutius admini»
ftraiTetoiaqjgulecaufaaflumpfiiTet tandecum po^
fcerctur ro geftoru iulTus a magiftratu pduccre Iibros introi*
tus litaiunt & exitus-.os 8C nates oftcndiodices null-os fibi ni
fi illosakea! introitus:akeru exitus libros eflc.
De fratre comatrem cognofcente.
Ratcr quida mendicantiu iniccerat oculos in comatre
f adolefcente.pukhra: maximeq* torquebatur amorc
illius:cu puderet aliquid i honeftu ab ca petere excogi
tauit ucrfutia mulieredecipere:plunbus diebus fafciatu dc
tulitindice digitu-.fimulas fc maxiodolore torqueri:tadc dia
tius coquerete illorrogauit comater nuqua rcmedia expt 9 eec
mulranlcrefpondirfcdnihilpfuifle^iinoaucmcdicametoqa
qiridamcdicusfuafiflcc:fcutin6po(Tc&:id calcefle Gterubew
fceret pferre-.horranre mutiere ne pudcret loqui que ad mc>
dcla tanti morbufpe&arct.Illc uclut admodu timidusaut di
gitu abfcindcndu cfTe aittauc 1 natura mulieris jre aliqdiu te
nedu quoad cx calore ukus macera recunfed no audere fe p
ptcr honeftatc id ab aliqua pctereieomacer pictate moca fua
opam pollicerur.Illecx uerecudia loco renebrofo opus cidu
xitmo eni fe in luce aufui* rafi obfequio utli cofenfit mulict
hil mali uerita.llle uc in obrcuru uetu cfbrecumbetc mulicre
primodigitudeindepriapuin uuluaiferuitquofa&o ulcus
aptu cfle dixit & faniem emififTe:ira index liberacus cfh
Facctum AngellonC-bifarioncm.c*
Ngelottus romanus cardinalis in multis pfacctus ci5
a card/nalis grecus ad curia plixa dc more barba uenif
fenmirantibus aliqdiu mulcisullu barbam non depo
fiere ptercofuetudineceteroru bene fe hochabcc inquitma i
tcr totcaprastpcomodc refidet unus hircus.
Facetum iudicis in aduocatum* !
Aufa quedamreftametariatra&abaf ucfietus apud
iudices inccrta curia feculari.aderataduocati pcium
■ I
quifcp fut dientis ius defendes:alteret facerdos teftem fuc de
fenfionfsattulicclemeinina&noueliacerdfniamearu rcfcv
rcns:tu exiudicibus grandeuus qdam cui ca noia ighocacrat
pariicp cum falamoe comerrii cocraxeramruci uulcu in aduo
catuuerfusrquiddiabole tuinquicnoerubefcis cora calibus
uirisfcrasimpudicas&merccriculasnoiare: carum uerbap
fcntentiisanobiscoprobariputansrexiftimauituirille ftohv
dus clemetine 6C nouellc nori legum fed feminarum noia eiTe
quas ille pro concubinis haberet domi.
Remcdium ad frigus cuicandum,
Verenti aliquado mihi quo nodte frigus in lc&o uita
rerur.-eoquidaaftansaitrquofocius mcusdu uacare
ftudiis utcbaturthacu femperfolicus cflfec poft ccna
uctrc'purgare:qnq? eo ufu abftinebat arterens retcntu ftercus
calcfacere noftu corpus rcmediu frigoris dcfuetum.
De predicatore quodam.
p Redicator ad populu in fefto facfci xpofori multis uer
bis extolkbat fa&u q» xpm fuis hucris porcaflec : fepi*
fcerrogas & qs tanta habuiflct in terris progatiua uc faluatoy
re frrretr&cu molefti* i hac iterrogatione perfeueraret: quis
unq fimili fuiflec gfa ex aftartb* facetus quida frequeci icerro
gationepertefus afinus iquitq filiu BC matreporcauir.
Dolefces qda ueronefis fiftaci forrm adolefcerula uxo
a rcduxic.Is cu plus equo idulgeret mfimoio pallorem
uult^macics ac debilitas corpis fecuta e mf filio folli^
cita acdeterioremorbu ueritarfiliu ruslogeabuxoreablega
banilla uirimeres defiderio cocutes pafferes cofpicata abite {
qt:ne fi uos focr 9 cofpiciac & uos atto I diuerfa cotrahac loca.
Anuenfisonerarienauispronusquiingalliamcddu
i dfcus a regeaducrfus Anglicos nauigau tgefhbatfcu
tuminquobouiscapucdepiducraccofpicacushunc
gallicusnobilistcu id armorum infignc ftbi uendicaret: orta
altercacioncgallicus ianucnfcadccrcams puocauitianuen*
fis accepca puocatione in campu ad certamen nullo apparara
ondic alter multis Ipcnfis ornatifTimis in capum coftitutu uo
nit tum ianuenfis:quid e iquid ppter quod certacuri hodie u
m
■
V-l
uicem f umus illc aflero ifiquit cua i figna mea mcorucp priu»
§ tuoru fuiflc:cu ianuefis que na fua eiTc diccrec caput bouis
ait:hic ianuenfis noft eft opus cercaminc aliquo inquit na hoc
qd porto non bouis fcd uaccc eft capur.faceto di&o lanis gal
lici ia&antia cft clufa.
Facetum medici fortc mcdelas dante.
Oseftinurberomautinfirmiurinamittatur ad mc
dicu cum uno aut duobus argeteis numis uc cofulat
fanitatitquida mcdicus que ipfc noui uaria no&e re*
mcdia morbis fcnbebat in cedulis quas receptas uocat eas oes
in facculum poebat:manc cum urine ad eum deferrentunpo
ftulato remedioulle manu poncbat ad facculucafu que 1 ma
nus inciderat fumpturus diccnsintercapiendu petenri uulga
rib'S uerbis prega dio telamandibonaudeft rogadeu utlor
tiaris bdnam mifera corum conditio quibus non ratio fed f or
tunaopitulabatur. ,
Exhortatio ad homifiem triftem ob debita.
Eambulat pufinis quidam puicu cogitabudus ac me
r ftus qucmcuobuiusinterrogatfetqirideumtorque^
rct exoluere: uah Iquit ftultcrelinquehascogitatoes
creditori.
Dcpena impofitagrecis & ianuenfibns homicidis.
Vidamlanucnfeshabicantespere^ea eft ianuenfium
q ciuitatis ,ppe conftantinopolim.xu negociandi ca con
ftantinopolim dluertiflent or ta inter eos ac grecos dif
cordia partim ex eis interf t&i partim uulnerati funt:cu petC'
retur ab imperatore iuftiria de homicidis fieri illepmpte fe id
fa&uru pollicitus:barba grecis in pena fceleris radi iuffic quc
muldra apud cos ignominiofa habetur ptor ianuenfium qui
erat pene fe dclufu putans:cofanguineis ianucnfiu r pmifit ut
ipe met fuas iniurias ulcifceretur.Sumpto itaq? tpeconftan^
tinopolim igrefli: nomillos grecos occideruntac uulnerarut
inges qucrela ftatim ad ptore perc ab fperatore defertnr pcria
maleficii poftulantenlle fe punituru maleficos libere aflerens
dic ad pena pfticuta:captos homicidas reliquofq* I publicu r p
duci iuffit tancjillos capite mul#arurus:c6uenerant ad fama
<
rd tum grcci permulti:tupopulus uniuerfuspercexpe&ati'
tes penam:facerdot<efq? adcrarit paraticucrucibus uciuti ela
turjcadaucra mortuoru: tttm pretor filentio pcr prcconefa^
&o omriibus malcficii rcs culum radi fecit aflerens ianuenfes
barbam non in facic fcd circa narcs fcrrc ita rafura 6i facici 8C
culi equata malcficiipcna eft.
Facetum contra Romanos quiedunt uirtutcs .
Aledas maii romani uaria Icguminu genera que uir
tutcs appellat fimul coquunt mane edutqj. Fracifcus
Iaucgiusmediolancnfis pcr iocucum is mos recitare
tur iter fociosmequaq miru eft inquit romanos fuperioribus
degcnera/Tccufingulisanniseoruuirtutes ededo abfumar»
Uc quodam qui uouit candclam uirginis maric.
Vm eflem in anglia audiui facetu di&ti cuiufdama-
c giftri oncrarie nauis: qui erat hibcrnicus. Ia&abatur
magnis in mari flu&ibus nauis & tepeftate quaftaba
turradeo ut falute oes dcfpcraret magifter fi falua nauis eua
derct tempeftate cuida ecclefie dci genitricis uirginis marie 3
antcobfimiliamiracuIainfi^niscrat:uouic candela cercam
iftarmali nauis.Tu fociuscu uotumculparct utdiffitiUimu
fa&o.Cu in tota anglia tantu cerenoefle affirmaret uttalis
candela poflit conficuobrace inquit magiftcr 8C quantulibet
matrideipollicear:dumodo periculu euadamusfine.Nam
fifaluabimur catidelaparuinumulicontenta crat.
Facctum dc alio qui fecit uotu fan&o.Ciriaco*
N eande fentcntia anconitarius quida mcrcator 1 fafi
i &u Griacu que ciuitas barba pmiffa depi&u pronum
colit iocatus e.Ia&ata magnis aliquando flu&ibus na
ui morte ueritus dornu Ciriato ifra certu tepus fe daturu uo
uouineo elapfo id antiftitj ecclcfie p cofeflione faffus e.Sacer
dos utile eni id fibi futuru erat:ad exoluendu uotu hortatur
illc fe tato onereexuturu pollicitus cu fepius & no abfcg rep>
henfiofiepromifli nimiudiIatiadmoneretur:feu moleftia fa
cerdotistafrcquetcrmonetis:fcu impictatcmotus femel iri*
terpellattis:ohe ne amplius hac dc re obtundas ait: nam ma*
iorem q qua Ciriacus cft iam barba decepi.
V
De muliereuidua cupiete habere uirum proue&a etate*
Vlier uidua cu diceret uicie-.fe licet iam de uita huius
m feculi no curaret:cupere tame uiru quietu pue&a eta
te focietatis potius K cois uite fubfidii q alterius rei ca
cum potius de falute anime q corporis Iafciuia eflct:cogitaa'
dum.llla inuentura fe eiufmodi uiru poIIicita:poftridie ad ui
d ua redit: & fe coperifle uii u teftatur in quo oes quas 'cuperet
uirtutes ineffent:& illu Iprimis qd ipfa optare uideretur mati
cu niribusectu uiduaiftuinquitego uirunullopa&ouolos
na fiofFiciaIis:itaenihouimappeI!auitgenitore:defitqa me
diator :pacifice,n .cu uiro triuedu e fi qii ut fit altercatio gras
uior aut difcordia inuice moriretur coftitueret 1 tcr nos pace*
De quodam fratre abbatiflam impregnante,
Batiflam certi monafterii de urbe qua noui:cu amaret
a frater ordinis minoru petiit f epiti s cocubitu eiusJd d
negantimulieri eoq»uerereturne cociperet& exide
pefia metuenti pollicitus e fratcr quodda breue ut appellat fe
illi daturu q5 fi ad collu filo fericeo fufpenfu ferret phibcret
plern & eo mo fecura coire cu quocuqp uellet poflet : credidit
illa qd optabat:frater mulicre fcpius coprcfltepoft tresmeri'
fcs mulier grauida copcrtae.ld refcifces fratcr aufugit: abba
rifla fe delufa cofpiciens breue illud diflbluit apperuitqj ut ui
deret qufd intus eflet fcriptuuicrba hec crant uulgaria . Afca
imbarafca:no facias te fupponift noimplcbis tafcanvoptinu
ad prohibenda fecunditatem incantatio*
Cuiufdam pueri refponfio in Angelottum cardinalem.
Ngelotto cardinali romao homini mordaci 8C ad iur/
a gandum pmpto uerboru (atis prudentie paru crat ad
eu cu pontifex Eugenius eflct florenrie:acceflit uifita
digra puer dccenis admodu fcitus ufus paucis ucrbis orone
fatis Iuculenra:admiratus Angelottus puerigrauirate fuaui
tateq? dicendiachonulla pcotatus ad quepuer fcitc refpodic
uerfus adflates fimili fgenio 8L ita do£ti a pucrfcfa fquit crc
fcetibusanisdecrefciititeIIedu:&ftuIriorespuei9:aefatecua
dut:tupuerexeplodo#ffTimus crgopfe&o fapientitlimufcp
precererisuosin teneris annis efle cfebuiftis:obftupuit fu^
\
bito f aceteep refponfo cardiftalis ftultitie ab illo rcptcheftfus
quem fermc infantcm uidcbat.
De difcipulo ccrdonis qui fubagitabat uxore magiftri •
Rcdi difcipulus cerdonis fepius domuredibat:fimu'
Iansfeibicomodiuscalceosfuere:orta ex frequenti
receflu fufpitione:ccrdo domum cuinfperato rediflct:difcipu
lum fubagitantem uxore dcprehcndic:in que couerfus credo
piftiufmodifuturainquitncdumpccuniasdemtibi: fed ha
beogratiasmal3S.
Facetia adolefcentule que emittcbat petu.
Vptaadolefcentulaadparentespficifces cuper filua
itcr cum uiro faceret confpe&is rionullis ouibus quas
arictes fubfgebac:quefuiit cui potius cu illisqcu aliis
*oiret:uir iocundo quc petu facit ouis inquit ftatim coprimi
tur ab ariete: petiit illa nunquid 8C uiris id mori s eflet : cu uir
annuifletillaftatimpetum edidit:uir ioco fuo deprchenfus
uxorecognouit.Cum ddndepaulu uie fccfTiiTentiterumuIi
er pepediituiir denuo mattimonio ufuseft:cu iam ad fine ne
tnoris perueniflent: femina tali Iudo gaudens tertio pecu emi
fit:tu uir &iocundo 8£ ambulando fefliis no fi cor cacares air
te amplms fubagitarem.
Quid fic acceptius deo diccrc aut facere*
Acetus quida notusmeuspetiuitareligiofo utrueet
deo acceptius dicere aut facercille facere cu dixiffet:
ergo alter plu s mereC q facit patcr nofter q <j dicit ait,
Decgyptohortatoad ftdem«
Ortatus eft xpianus qtienda infidelem cgvptii quo cu
h fibidiutiria uiteconfLietudofuerattcuisinitalia ue*
niflet ut fcmel intereflet in ecclefia dum mifla folenis
celebrareturaflentiturille 8C miflcintcrfuit cumxpianis.-ro^
gatus deinde iri cetu quid fibi de cerimoniis SC folenitate offi
cii uideretunrefpondit oia re&e & cx ordinc prctcr unum fibi
uideri fa&amulla enim charitate in ca mifla efle fcruatam:cu
unus folus rcliquis cfurientibus comediflet ac feibiflet: nulla
portiofie cibi ac potus reliquis impenfa.
Dc cpifcopo pcrdices pro pifcibus comedente.
Pifcopus hifpaft lis itcr faciefis dic uencris ad hofpiciil
c diuertit:mifTbq$ feruo qui pifces emerat no repiri eos
ueales:fed duas pdicespfonoretulittilleeasemi & fi
mul coqui ac in menfa def erri iufTit:admiratus feruus qui eas
emptas p die dominico crederet quefiuip ab cpo num eas eec
e(urus:cu tali die carnes eflcnt phibite: tu pro pifcibus inquit
utar.multo id magis admiranti refponfu:an ncfcis ajt me fa*
cerdoteefle:quideft maiusinqutttcxpanccorpus xpi facerc
anex pdicibus pifces:fa&ocg crucis figno cu eas in pifces uer/
ti imperaflet p pifcibus ufus eft*
De f atuo dormiente cu archiepo colonienG qui dixit eum
quadrupedem.
Rchieps colonienfis defuti&us habebat 1 deliciis fattr
a um qui fecu in le&o cubabat:cu aliqti monialis eodc
ift le&o iaceret fenfit fatuus qui in inferiori pte iace>
bat:plures folito eflfe I le&o pedes;ta<ao unopede quefiuit cu
iusnaispeseiTettfuuefleiefponditarchiepscu alteru dcida
tertiu ac qrtu tetigiflet:oes archicps nidit fuos efle: tu illc fc
ftinus furges ad f eneftra j>didit:magna uocc exclamas:accur
rite oesaduidendu riouufii infuctumonft^nofter eniarchi
cps quadrupes fa&us eft:ita pf ont turpitudine detcxit Jnfani
or eftcerte fatuo qui fatuis dele&atur.
Facctu Marcni potifici s in oratorcm moleftum.
Etebat a pocifice Martioqnto orator ducis mediolai
p nefcio qd Iftatius qd ille cocedcre noIcbat>Cu orator
iportun 9 iftaret feqbaturpetedopotificeufq* adcu^
biculi foresttu ille ut f c ea moleftia eximerec pofita ad genas
mau hoho detes fume doleo Iqt:relid:ocg oratore cubiculu i
greflus
De quoda qui danabat uitam Car. An*
_ _ ■* * _ _■ _ A
Amnabat quidamukis uerbis uita Kmores Angclot
d ti cardinalis defu&isfuit eni rapax 8C uiolctus: utcui
nullaeetcofcia.Tu^xadftatibusurius opinor Iquit
diaboluiauoraffe&cacaffecufcpiusobfcelerafua alter iris
facetiffimus-.adeo mala caro etf fuit {quituit null* dcmo qua
tumuis bonoftomacbo illapre naufca comederc auderct.
De fatuo qui militcm florentinum frridebac
f
II I :
Rarolim florecie equeftris ordinis uir ftobis notus fta
c tura admoduparuus:8£ batba utcbatur paulumpmif
fa:quida fatuus cum irridere cepic: & in ftacura ac bar
bamiocari quoriens in ipfum in uia incidiflct adeo importu/
nc aliquando utmolcftus eflet:hocequiris fentiehs uxor fa>
tuum ad (c uocatu optimo cibo farfit uefteq? dedit rogas nc
amplius illudeiet uiro:f>romifitil!e & cu offenderet aliquan^
do hoiem tacicus pceribat.Hoc admirari adftantes ad loque
dum irritabant:fimul quercntcs:cur nil ut antealoquerctHr.
Tu ille digito ad os pofiro:obturauit 1 qnit os meu ut aplius
nequca loq optfm^ergo ad cociliada beniuoletia opifcx e cib*.
Excufacio fterilica tis fifie ad patrem.
Omini cuiufdam uxor reie&a ac repudiata eft a uiro
d poft anos aliquot obfterilitatc:cu in domu paternam
rediflet:obiurgauit ea fecreto patcr q> fio & cu aliis crc
andisIiberisoperadedifleiRtuillamipateriquit nulla huius
rei rcfidet in mc culpa:oes cnim domefticos etiam ftabularios
fu expcrta:an poflem cocipere & nullius ufus profuit mihi:do
luit filie fortunam pater procul exiftentis a ftcrilitatis culpa.
Iohannis andree adultcrium deprehenditur.
Oannem andrea do&ore bononiefenvcuius fama ad
i moduuulgataefubagitanteancilla domeftica uxor
dcphendit rc ifuera ftupefa&i mulier f uiru uerfa ubi
nufic ait dominc Joanes eft fapietia ueftraulle nil amplius Io^
curus l uuluaifti^rnditdoco admodu fapiecie accomodato.
Dc fratre minorum qui fecit nafum puero.
Omanus uir facetiflimusin cetu mihi confabulau re/
r tulit hiftoriam rifus plenamjque acciderat uicine fue:
frater inquit ordinis mihoru nomine Laurentius ocu
Ioscohiecerat in adolcfccntulam formofanupram ufcfno : 6Z
nomenretuIit:mcoquerensuIterius progredipetiuit a uiro
utprimeproliscopatcrefletprefentiensfraterqui oia uefti^
gia adoIefcentisobfcraabatiIlaeflepregnante:uiro prefente
acccflit ad muliere 8C tanq futuroru diuinator dixit Kgraui^
dam illa ec & paritura quod plurimfi meftitie afferret: mulier
dc femina fufpicans di&um:ctiam fi femella f uerit Iquit crit
llll
lllljllll
cm 1
c
9
10
11
12
13
14
15
f>ratifYima:aIiud quid grauius mefto uultu frater affeuerans
crupulu quid cfTec riofcedi iniccit mulicri: quo inftantius fu
tura rogabat mulicnlle coftantius fe dicturu negabatstande
f ua maia nofcedi cupida muliencla uiro acccrfico f ratrc-.mul
tis precibus ipetrauitmt fibi quid id moftri efTet rcferrct. IHe
filetio opus efle di&itans:tande ait illa mafculu parituram «
abfcp rtafo:queeft turpiflima omniuin faciehominis nota.
Extcrrita adolcfcetuIa:« nviquid remediu adhibcri poffct pc
tens-.annuit illc fcd certa die opus efTet ut cii ca cocuberet: «
fe fuppletutu uiri defedu & puero additurunafunv.quis du/
ruid femine uideretur:tamen ne infans informisnafcerctun
preftituta dic fefubdidit fratri:#cu illc nondum nafum pf<v
&n dTe dicerct-.fepius cu mulierc cocubiut: illa prc uerecudia
cu ftaret imobilis:f rater moueri ei iubebat : ut ex cofncatioe
masris nafus cohereret:tademcaf u mafculus orcus cft & nafo
admodu proceto id admirate muliere: frater mmia nafo pficiC
do opera' impefam dixiuhoc ipfamet uiro retulit. exifhmas re
infandam filium abfq» nafo deformatu nafci: quod Si manf
Iaudauit:Kopcramcorporis noeft afpcrnatus.
Dc Mendaciffimo floretino»
Ratfloretie quida abeo medaciis affuetus utnunqua
e ueriiexore fuopdirefcunus quocu fcpius cofueuev
rat multifq? fallaciis ufus erac:cu ei fcmel medax obv
uiam fierct tanq Iocuturus:mentiris iquitille: quomodom€
tiot ait qui mhvl dixi:tu alter cgo fiquid loqueris aio.
Selotipusquidam fe caftrauit ut
uxoris probitacem cognofcerer »
VidaminciuitateEugubii admodum zelotipu» 10/
ha'ncs nominc nefdebat quo maxime modo animad'
? uerreret.Si uxor cum altero aliquo confuefTet : exco*
jritatacalliditate zelotipis digna feipfumcaftrauic: co confi>
lio:ut fi uxor poftmodum concepifTcc in adulcerio fuiffccon
uincerecur. .. : . .
Sacerdosofferentibusquiddicensaudiuerit.
Vm quidam faccrdos caftri florentiniin offertorio
c quod dic follcnnicx cofuccudinc rcripiebat a popula
X 2r
i
J
_
**
__ ^^^^^^f^^I^J
y
10
li
12
13
14
:z
illud demoredfceretofferefttibus:cemu puKo accipietis &
uita eterna poflidcbitis:unus fenex nobilis qui numum dabat
auditis his uerbis:fatis duce rem inquit fi taritum capitale ut
uulgo dicitur redderctur miht.
Saccrdos prcdicauit 8C in niicro crrauit cetu ;p mille dfces.
N eandem fniam faccrdos quidacum exponeret po
i pulo fuo cuageliu:rcfcres faluatorc noftru quinq; pa
nibus quinqjmiliahoiumfaturaffe;errore dixit pro
quincjj milibusquingentosrtudericnsfuuscu fubmurmu^
rans dixiflet cu in numcro errafle:cu.y.milia euangeliu refcr
ret:tacc iriquit ftultc fiam uix numeru que dixi credent*
Ifum eft mihi in has confabulationes noftras coferre
u falfum di&um cardinaIisauinione:uiriprudetifTimii
quemcupontifices auinione morarcntur cum equi
plures ftratufalleratiq* uacui fefTorib^pmagnificetiaprcirec
rogauiteurex fraficieiridignabundus:hunquidapoftoli ca
pompa ufi eflcnctu cardinalis nequaq refpondit:fed apoftb'
tos co quoqrf uifle tpe inquit quo & reges:& aliis moribus ui
uererincupaftores efTent Karmerito^cuftodes.
Tcrribile fa&um in Iateranenfi ecclefia.
Ori confabulafldi fed a fceleribus deterreifdi gfa: rcs
n monftro fimilis referetur.Quidam religibfus ex orcfi
nc auguftincnfium romarius:dum ucrba haberet ad
populu hac quadragefime me adftanteshortaretur <j ad con>
feflione peccatoruhoc miraculu fibi accidifTe fex arinis antea
dixit.Cum no&u in bafilica latcraften fi cum aliis f urrexiflet
poft media noflrem ad matutinashoras deo canendas:ait uo
cee fepulchro: quo afitea.xviii.diebus quidam romanuslciuif
conditusftieratpdiflfefcpiuscopellahtemutadfc adfrent. -
lilos ad prima uoce tcrricos:tum paulu confirmato afo: quo
uox trahcbat acccfTifTe:ac fubinde mortuu dixifk ne timeret:
fcd iret calicecp afferrcnt 81 Iapide fubmouerettquo f a&o fur
rexilTemortuijachoftiafacrataquamatca mortc fumpfcrat
in calicem fpuifle.-tu dixiflc fc damnatum maximi crudari pe
his:co q> matrcm filiacp cognoucrat:quc fcclcra ftunq fuiflec
confcflus: hisdo&iscadaucr recubuiiTe.
'
■HHB
Prejfcatormultumclamafisqaocohfuficlcbatur.
Vm rel jgiof us:ad populu predicans fepius: ut ftulto*
C ru mos eft magna uocc clamicarenqueda ex ad ftariti
bus feminis ad exclaraatis ueluti rugitu plorabat:hac
refepiusanimaducrfareligiofus exiflimans muiiere uerbis
fuiscxzelodei&confcienrianotamfleteadfe uccata roga>
uit que caufa eflet gemitus;&: num uerbis fuis mentis fpiritu
agitata lachrymas lllas pias ut putabat effunderet. Illa uero
uocibus 6i ctamoribus eius imputfa fe acriter animo comoue
rt 5£ dolere refpondit:fe enim uidua efle cui olim afellus a ma
rito effet relidfcus ex quo parte fui uf&us traheret:eu fepius ut
religiofus ille confueuerat rugire dic no&uqj folitum tuc de
fun&u fe mifecam fine fubfidio reliquiflbitaq? cum predica^
tem illum audiret magnis uocibus refonante fimile iliu uoce
afino f uo uideri cuius recordatioc comota ad flendum eriam
iriuitaimpellcretunftultusillelatrator poriusq predicator
jfua ftutticia confufus abiit*
De adolefcentula per fenem maritum delufa»
Lorcntinusiam fenexuxoreduxic adolefcentulamq
f a matronis edofta ut primo infultu noffcis obfiftcrec
uiro neqp primo prelio arcem traderet reriuit congref
fum. Vir ad nauigandu plenis ad id impcnfa opera uelis para
tusubiiIIamrenicenremcognouit:quefiuitcurfibin6obfe>
queretur.Cuuirgodotore capitis caufaffec:uirdemiflaunv
^a in atiudtatusreuolutus uftjj addiluculum dormiuinpuel
fa fentiens fc no amptius petbdolenfqj cofilium datu 8L fe po
ftularis.no confenfifTe:cxcicato uirodixit fe non amplius do/
ierecapuc-cuille &egonuncdoIeocaudarefpodit:uxore uir
ginc ut crat reli&a.Sanum igitur confilium eft accipcrc rcm
proficuam cum datun
Dejrliqiuis bracharum cuiufdam minoris;
Esdignarifu &utconfabuIarionibusinfcratur: nup
accidir. amefie:nupta mulier dt mota ut exftimo bene
ngendi confcientia confitebatur peccata f ua religio*
foexordinemihoruthic iterlbqueduexarfit in cocupifcetia
carnis:&tademukisuerb;smuIicreiuoIutatefua traduda:
f>
querabatur facultas Klocus rci coficiende.placuit ut multer
fe egra fingens.hunc fratre pro cofeffore ad fe uacaret.cofuef
fe enim folos eiufmodi homines relinquf : ut remotis arbitris
que ad anima fpcdac libera fit loquedi facultas.llla ficta egn^
cudinecorpcrisleauingredif/dolorcm pcrgradcm fimulat
confefforem acccrfit qui uc ad eam ucnitcumceteri abiffent.
folus fola fepiuscognouit.cudiucius morarencur interuetu
aliorum frater ueluti nondum perfe&a confeffionc abiit po'
ftridiereuerfurusreditmulierisfupra leftica brachis pofitis.
prionmodopeccatacxaminat:Vir no nichil fufpicas de tam
fonga cofeffioriis mora cubiculu ingreditur.ille fubiro inter
uetu perculfus brachas cblitus abiit.maritus brachis uifis ex
clamat adulcerum no fracrem effe.totacp domus ad bracbaru
afpedtu facinusindignum codamat.Eueftigio primariu con
ucntus fratru uir clamitans conuenit.indignu ra&um queri
turmortcmmaleficominatur.AItcrquifenexerat iram co/
primitaffcrensiIIumimpropriefamilic:fuumcp dedecus ex<*
clamarc taciturhitate & reticentiaeffeopusut contegcrctur
crimcn.IIle ita rempalam effe repertis brachis ait uc nequeat
cclari.Sencx ad id remcdium profitctur: afferturii fe enim il-
las fandi francifci brachaseflbq uas fratcr ad liberanda rau/
licre porcarit:acccffu r uq? eo profirecur cu proccnjone 8L popa
brachafqp publice exinde reporcaturu:probato cofilio primax
rius fratrcs illos couocat:ac cu cruce ueftibufqj facrisdomum
illius accedic brachafcp deuote capiens & tanq reliquias reli^
giofas fuper pepulu fericiu fufpefis manibus feres: tii uiro tu
matriitu reliquis obuiis exofculadas porrexic: & magna r " m
cerimonia 6: cantibus ad couentum deduttas 1 facrario
_ _ * _■ 1 *
cum
cura
ceccris reliquiis Iocauic:dete£ro poftmodu dolo oratorcs cius
tirbis qucftu eam iniuria uenerunr.
De breui contra pefte ad collum ',fufpendendo.
Vpercu iuiftem tibur cupidus uidedi Iibcros quos co
peftis ca ex urbc mifcram audiui rcm digna rifu & con
fabulationibus noftris:paucis afttea dicbus frater qui
ex his circulatoribus in uicinis caftellis ad rufticos prcdi
pollicebatunerat eni peftis fufpicio:;ff,daturueis certu
ri
cfem
cans
B
utaiuhtbreue.quodadcolluqui geftaret nunq pefte portee
perire:ftulta plebecula hac {pe comota: pcio quo pocerat bre>
uia redimcces ad collu filo uirgineo fufpendebac:edixerat aue
fratcr ne quis breue ante die.xv.refer aret:id fi fcciiTent uirtu*
teamitfur&mulriscotra&isnumis f rater receiTit breuiapoft
modu Iedla funt ut e cupiditas hominii noua cognofcendi:in
eis uulgaribus uerbis fcripcu erat.Dorina fi fili & cadeti Io fu
fo:quado tafieri'tieni Io culo chiufo:hec funt latine:Mulier fi
filas « cadit tibif ufus quado te fleclis tene eulu claufum:hoc
omnium medicor um precepta cxuperat & medelas.
AngelociCardinalisosporius claudendum aperiebaturv
Ngeiotus Romanus admodum Ioquax & maledicus
a nemini parces erat. Cu culpa teporis nc dica ftultiria
' hominu cardinalis eflct fa&us-.aliqdiu ut moris e i fe>
cretoconfiftoriocardinaliumtacuit uulgocni clauiu os te>
rierenouOs.<ardinaIesaiuc:donecp6tificis pmiflu loquatur
cardialis fa&i Marcellicerco diecQ abeopecilTeK.quid nain
c6fiftoriocgiflent:os iquitaperuimus Angelottortu ego fa
tiUs inqconfultiufcp fuifletifli os fera ualida occlufifle.
Equum exquifitum preftauit redolphus fe petenti.
B Redolpho camerinenfi cuius f upra meminimus : ej
dam nobilis ex piceno dono petiuit equu:cui tot con
diciories ad pulchritudine uircutecp adiecit: ut nullo
pa£to talis equ? Iter fua armeta repiri poiTefctu redolph^quo
illi^uolutati fatiffieret-.equa & ftallone uulgo aiut ex luis clc
;it atqj ad illu.deftinauic inquies fe ei iftrumeta miftcrc qui
»us equu fuaptcm5c6ficeret:cu nullus eiufmodi prout po^
ftulaflet intcr fuos rcperiretur:hec uerba monet nc adco ex$
fita petamus ut 3 uc difficilia finc auc negencur honeftc.
Gontentio mulierum extorfic diclum rifu perdignum.
Vcdain urbe quanouimus muliercorporisqueftuui
q tam dueens habebat filiam grandiore natu admodu
pulchram: quam ueneri dedicaucrat: orta inter ip<*
fam"aIiquahdo& uicinam fuameiufdem profeffionis conte
tioncad iurgia 8i ucrbo^t contumelias peruenerunt:cum ui
cina quorunda maiorum a uxilio confifa:matri & filie acricer
f 4
I
f
mfnarctur: tuc illa taflo filie defuper femore.-hoc mihi faluec
6C cuftodiat dcus inquit: qua tuca omnia cua , uerba 5C rninas
contemno:opcime quidem refpodicmam egregio parrocinio
%L ^uo multi delc&abancur fidebac.
Saccrdos laicum delufic fc capere uolenrcm.
Acerdos quidammeridiecu uxorc ruftici iacebat i Itf
f fto fubquolacebatrufticus:ucfacerdocedeprehende
rcc:cu faccrdos laborc forfan nimio in quanda leuem
uertigine incidiffec ncfcius uirum fub le&o abfconfu : o totu
terrarumorbe mihi nideor cofpicerc inquic:tum rnfticus qui
pridie afinum perdidcraciniuriaru ob!icus:ho refpice ;quefo
air:an ficubiafinu meum forfan uidercs;.
Fulloni in anglia accidit resmiranda cum uxore.
Vm eflem in anglia:f ulfoni res ridcnda 6i haud reiici
c chda a noftris ccnfabulacionibus contigit.Is cu uxo*
rem haberet mukofc^ preccrea 1 familia iyuenes arcp
ancillas:iniecitanimum in unaearum qucpulchrioratcp ue^
nuftior uidebatuncu camcoitus requififlct:fepius illa remdc
tulic ad macrona eius confiiio aflenricur pacronorpreftitic dic
atqj hora in 1 ocu fccrccum ac fubofcurum macrona Iatuic p
anrilla:acceflit uir mulierccp cognouit nefriens uxorcm effc:
pern&o opere cxiens a coclaui: quid egiflet narrauic uni ex iu
nioribus:eu<# hortacus eft ut etia ipfc acfllam prouccrcdcbat
fubagitarcc:acceflicille quemmulierp uiro cxcepicnihiL-Io^
cuca:cum poft cu & ice altcr a uiro miflus eec:mulier exrimas
tnaricum cflc: cerriu congreflu pafla cft.& ipfa uirii & illi ancil
lam eflc opinaci digrefla occulcc poftmodu a loco mulier no^
&u maritu redarguebat:qui in fe cflet remiflus 8t in ancillara
adeo libidinofus ut una dic tcr fc pro ariIlacognouiffec:difli'
tnulauic uir crrorcm ftium 8C uxoris cuius ipfe caufa fuiflet
pcccatum.
Confeflio tufca & poftea brufca. p
Vida qui fororis pudicicie non pepercerat: romam ac*
q" ceffit criminis confitendi caufa:confeffore quefcs qui
tufcus eflet:oft:enfo hoieacceflitprimu pctensan cuf
ccIoquinoflcc:annucntciIIointcrceccradeliaadixic:fccum
V.
eflet in cubiculo folus cu forore tefifa balifta fagitafle illam
tu confeflbr o fcelusinquit nunquid fcroreoccidifti: minime
refponditille fed tu no mtclligis fermone tufcu:noui fatis al'
ter ait:cu fim ibi gcnitus:nempe dixifti tenfa te balifta fagitaf
fe forore:no ait ille ita intelligo fcd dico me cetendifle balifta
& impofuifle fagittam 8C in iororem mififle.Num tu uulnera
fti eam inquit:aut facic uel ahquod mebrum lefifti:ho relpo^
dit iile nefcis fane loqui tufce:atqui alccr uerba que dicis nc
ui fed cauc ne tu loqui tufce ignores:rio dico iqiut me iorore
uulncrafle-.fcd fagitta tcnfa balifta cmififle:ccnfeflbr qui dif
fimularetfeignorare quedicerenturrille uero iteraretconfef
forcm no intelligere tufca Ifguam repetes baliftc di fagittc ca
f um:nifi aliis uerbis utaris ait quid iencias ignorottu alter cu
diupudorctcrgiuerraflet:tandemuulgaribusuerbisdixitap
te fororcm fuam fe compreflifle hic altennuc tu loqueris tuf>
cc apud tufcum inquit tc plane intelhgo:& ipofita erroris pe
riitentia receflit.Mali animi eft pudorcm uerbis oftcnderc cu
opere impudicus fueris ac fceleftus»
De prelio picarum & gracularum*
Ocanno millefimoquadnngcntefmo quinquagefT^
b moprimo menfe apnli res monftro fimilis accidit i co
finibusgallie& ciusquenuncdiciturbritania:pice 8C
graculeaucsaciebusinftru&js inaerc immenfo clangorc p
uniuerfumdiemacriterpugnarunt: ui&oria pencs graculas
ftetir.ex eis ad duo ex picis ad quattuor milia m terra mortuc
funt repte-.quid id pdiguu ferat tps oftendet.
Facetumdi&um Francifcidelanucnfium filiis.
Rancifcus quaratenfis mercator florentinus moraba
f turianuecum uxoic&familia.-filiifui macilentierat
61 gracilescorpore ianuenfium filiihabitiores fuut:SC
robuftiores.-petiuitquidaexeis ab francifcocurfiliieius ita
tenueseflent&natura imbecilles ianucnfiu uero noitem: tu
ille caufa eft inquit 1 promptu:ego eni folus fiiios meos creo
uobis uero ad filios pcreados multorufubfidiaopitulantur
Ianuefesquippc fumpta uxorepaulopoft nauigatnjxores dc
folatas uiris aliost pf idio ut aiunt anis pluribu s relinquetes*
i
f
j
I II
De fa£o cuiufda florenrini iufto fcd bruto.
Etulitincecu hominummihi familiaris.florehrinum
r quenda que rioflec uxore formofam habuiflfe qua mul
ti procf fequ erencur: ex eis quida ferenacas ut aiuc cu
fepius flo&u accenfis cereis uc moris eft ift uia prope domutn
faceret:uiruadmodufacctufemeltubarucantuexcitatucu
furrexiflet de Ie&o ad fefleftra cu uxore acceflifTe confpe&aq*
tumul tuantiu & lafciuientiu curba magna uoce aftantes ro'
gafTe uc ad fe paulu fufpicerencrcum oculos omnes ad ea uo
cc fubftuliflent illu exerco K extra feneftra porrefto Ciiif erac
copiofus prfapo ihane labore 8C in urile fumere illos aincu ui
derent fe habere unde etia uberius q ipfi poflent uxori fatiffa
cere:itaqj confulere uchmceorumoleftieparcerentnoprofu
ture quo pfacete difto ab fuperflua cura deftiterunt.
Faceta petitio fenis Iabore copxile ferre no potentis.
Diecic 8C altcr fimilcm fabellam florctini quoqj uici>
a ni fui quicu efletetatenacura uxore duxeraciuuene
hanc amare cepit.Ricardus de albertis adolcfcens no
bilis ac pulchcr qui fimiliter fono 8C cantu per ftrepen tibus iri
uia plurimis no&uhominea fomno fepiusexcitabat:acisde
mum ad benediftu adolefcentis patre profe&us narraca prio
ri eoru confuecudfne & mutuis odiciis poft longa qucrehm
grauitcr queftus eft fe nihil comeruiflfe cur eius f ilius fe bcl>
let occideretad hec pater ftupens idcp egro animo ferens ref--
pondit fe id facinus probituru:& fimulre fibi narrari poftu*
latquofiIiupofTetacriuscompefcere:tuaIteruxore mea in>
quic depcric filius tuus fepiufqj fuis tibiis 8C foniru mt8L uxo
rcmdormictesno&u fufcfcat:quo fit uc uigilas ulcra q uircs
feranc uxorc ne alium appecac concr fubagicare: quod cu fe>
pius accidat iam dcficiut ad id opus uiresrita ni tuus filius ab
icepco defiftat:iamiam cali uigilia perea neceftc e:quo ioci ge
ncre Riaardus pa tris monitu haud aplius illi molcftus f uit .
. Facerum di&um meretricis adiocans uenecis.
iVra eflem in balneis pecriolanis audiui a quoda crudi
to uiro diftimimeretricis facetu fane:&.haud idignu
reliquaru confabulationu noftrarum focietatet Scor
c
uimerataitueftetiisuulgareadquod diuerfarum gentium
uiri accedcrcnc: qucfiuit aliquando ab co quifpia:que fibi'ho
minum nariomaiorimebrouirilieiTe uidcretur.MuIier cuc
ftigio iienetos refpondit.Cum caufa poftularetunquoniain
quit ta Iongo funt priapo:ut cu fcpius 1 rcmotiflimis & ukra
mate fitis prouinciis uerfentur tn cu uxoribus cocant & pro^
creent filios:iocata cft in illoru uxores quas uiriprofe&i pcrc
grc relinquunt aliorum cure*
Facetumdi&umindo<£Hdo£Horescohfuridens*
Vm plurcs religiofi de etate & opcribus faluatoris fio
ftrf:8f quomodo poft trigcfimum annu prcdicare cc
piflfet col loquerentunquida rudfs Iittcraru adftans q
fiuft ab eis:quid primu iefus feciftet poftq trigefimu annum
cxceftit.Cu aliihefitarenttalii uaria fcntirentmcfcitis inquic
ille cu ucftra do£trina re coghitu farilem:petetibus illis quid
primum cgiffef.trigefimuprimu annuingreflus eft:ait omes
aborto rifu facetum hominis diftum comendarent*
Salfum hominis di&um contra mercatore alios accufante
Arolusgeriimercatorflorcntinus:cxhismenfariisq
romanamcuriamfequuntunacceffitauinionempro
m moris eft mcrcatorum qui in diuerfis prou iciis nc
gociatitunroma deinde reuerfus in conuiuiodomcfticorum
cum qucretur ab co interloqueridum de uita 8i moribus flo
rcntinoru quiauinicnecommorabantur.Refpondit guau"
dercomncsKalacrcscffcmaquicunqiibiper annum fuiflct
dementesefficercntuntuAIdigheriusquidaex conuiuis ho
mo pcrfacetus rogat Carolu quanto tempore ibidem como
ratus cflet:cum fcx menfes tanru Carolus refpondiflet : tum
altcrpcroptimo inquit Tgenio Carolc extitifti qui quod alii
anno folen t tu fex menfibus perfecifturifimu s omnes falfum
hominisdi&um-
Bcllummulicrisrefponfumadiuuencmfuo amorc na^
grantcm»
VuenisquidamnoreritieamorecalebatmuKeris no
i bilis atqj honefta:quam ad templa & quocuq? diucr*
teretfrequefttiusfequcbatunhiccum fociis tempus
L
f\bi & facultatcm dari optabat ; quomuliercpaucjs uerbis a
fe ad id premcdicatis 8£ copoficis poflec alloqui : cu femcl ad
templum fan&eLucie fefto diemulier acceuifTec:cempus Io
quendi adeffe ex foci's unus aic:cu uidifTeceattvfolam ad £5*
tem adire aque biidi&eulle ueluc amilTo fpiritu ftupidus hor
tanceacq? fpcllence focio:propemu!iereabi c:oblicufq$ eoj*
qcogicaucrat neq? auderec loqui:focius auc inftarec uc falte
ucrbafudcrcttandeilledominalquitegofuucfter (eruitia
!is:ad quc uerba fubrides femla:fatis fuperqj facis famuloru
habeoiquicdomuqui&eauerrac&fcuceilas ac inciforia Ia^
ucntucpluribusmihiTeruiciahbusnon ficopus:riferuc focii
6i hominis ftupiditare & bcllum mulieris refponfum.
De nobili quodam cempore frcdcrici imperatoris in armis
prefumcnti fcd nil facientu
Emporc quo Frcdericus imperator qui ift bonconucft
C tu oppido fenenfium dcf un&us cft propc florenciam
adfecundumlapidemuchoftiscaftrapofuicrmukino
bilesadcuendampacriamarmafumpreranc caftris hoftium
infulcanccs:cum quidam ex nobili familfa ia&abuftdus afcen
fo equo armacus:excraporcam extcnco curfaferebacur incre
pans tardicaccm cccero^:qui ueluti timidi cardius incederet#
fecp uel folum clamitanscnm hoftibus congre(Turum:cu mi>
liaris fpacium currcd o & uircs fuas ia&ando cranfegifTet: ui^
dens quofdamuulneribus confe&os ab hoftibus reuerti : ce'
pit paularim incedere tardius lentoqj paffu proficifci: audito
ucro hoftiu cu ciuibus pugnantium cIamore:cofpc£fcaq? a loft
gc preliancium pugnagradu fixicimmobilis cum quida qui
eiusia&atoris uerbaaudicrancxur non ulcerius progrcderex
tur ad pugnam rogarenc:tum ille cu aliquadiu filuifTct:tande
non fentione ita fortcm 5£ ftrcnuu armis efTe aic uc perfuafe^
ra mihi.Pehficaride f unc animi & corporis uircs neqj plus pro
mitcendum q queas prcftarc.
Dc homine qui per bicnnium cibum tfofi f umpfic neqae
potum«
Ereorne id quod noftr/sconfabulationibus inferam
cctcrisfabuIofiusuidcacur:cum & nacura rcpugnet
■■
Aa
# preter modum uideatur miraftdum tamen ita : ucrum effe
compcrcum eft ut impudens uidcatur id negare.Quidam la
cobus nomihc qui tcmporc Eugehii erat in romana curia ex
his qui uocafttur copufte:cum ad patriam nouiomu in gallia
rcdiflet:incidit in morbii graue & diuturriu:Iongior eflet f u*
tura narratio fi omnia rcccnfere uelim quc fibi in morbo afr
fcritcontigiflctandepoft arinosmuItosano*vi\Nicolai quin
tipontificis reucrfusadcuriautirctadfepulchrii faluatoris
noftri nudus & inops: nam in itinere inciderat in facrones:di
ucrtitapudcurialesuicinosmeoshoncftiffimos uiros quib*
antca fucrat notus.Is bienio iam poft morbu dicic fe neqj co
medifle neqj potafle cuius rci periculum fa&um eft fepxus ho
momaccrrimuseftfacerdos&fanemetisutqui officium co
tinue dicat & miflamme uidente audierit.PIures & theologi
Kphificicum eo ferio locuti funt:recontra riatura aiunc fed
ita certa eft ut pernicacis fit id no crederc .Cocurfus ad eu fic
quottidiehouimpercontanriu:muIti uariadehoc fentiunt
Sunt quicxiftimaccorpnsilludademonehabitarifcd nulla
figria in co apparcnt fiifi prudentis iriri probi 6i ; rcIigiofi : qui
hodie quoqp fcribendi exercitio uacat: alii humore melancoli
cum afferunc prcbere nutrimeritum cum ipfo egomet fepius
fum colfoquutus: falfa exiftimans que dicebantur ♦ Is quoqj
noh mihus g reliquos fe ex hoc admirari dicit:no tamen fubi
to fcd paulatim in hanc confuetudine defcendit:ego rem hac
magis admirarennifi rcuoluens riuper quofda annales quos
in gallia olim tranfcripfi legiflem.Idem tpe Lotharii impera
toris&pafcalis papcannodominio£h"ngetefimo uigcfimo^
fccundocontigiflepuellam fcilicetduodeci arinoruin terri
torio tullchfi uilla comertiad:poft aflumptam ift pafcatc fa*
cram cofofiemrprimo pcr dcccm mefes pane deindc triennio
pocu& ciboabftihuifle:poftearedifleadpriorem uita quod
8i ifte fe fperat f uturum*
Facetum di&um hominis afinum erudire promittentis.
Irarihusadexhauriedumbonisfubditum qui femul
tafa&urumia£Ubat:fubgrauipenaprecepitut afi^
num littcras doccrct:iIIc Ipoflibile ait foremifi multu
temporisGbi Meruclfefidoafinocofieederetur:petere quafv
tum ucllcc iuflus dcccnnium impetrauit:dcridcbatur ab >omi
bus:quoniarcmimpofTibaemfufccpifTct.IUc amicos folacos
nil timco inquit nam intcrim aut ego moriar aut afinus : auc
dominus:quibus ucrbis oftcndit falutarc cfle rcm difticile m
longumprotrahiacdiffcrri. ■■:
Deprefbytero epiphaniam an uir eflec ucl fcia lgnorante.
Ocius quida in fefto epiphanic narrauit mihi ftulcitia
f ridiculam faccrdotis contribulis fui.Sacerdos f uit in'
quit qui populo nundansEpiphariiecelebritate futu
ra.Cras ait fumma deuotioe ucncremini Epiphamat maximu
cft cnim & precipuu feftu ncfcio aute uir fucnt an femi a: fed
quifquis cxtitcrit a nobis e fumo timorc hic dics cuftodiedus.
De quodam equcftrc corpulcnto.
Queftrem qucnda admodu corpulcn tum urbe perufl
e um ingrcffum cu permulrimatura cni ad facetias fut
promptirantcriori contra more equipartc iocando ma
fa ferrcdiccrcnt.IHc faccto refponfo atqui ita cft opus inquic
in urbe furibus ac Iatronibus referta.
Fcneratorfi&epenitusinpeiusrecidiuat.
D fenem qucndam fencratorcm qui artcm fe defiifle
fimulabat:accefljt homo pecunia fub fenqre fumptu*
lusttulitqp in pignus crucem argentea in q incrat por
tiucula.ligni crucis faluatoris noftri.-cum peteretur a fene uc
pccuniam mutuarecego inquit ab hoc feneradi peccato iam
defticufed uade ad illum filiumeum aitsK nome dixit:q'am>
mamprofligauit ac pdidit ut mutuet cibi:mifirqj domefticu
cum illo domu filii monftraturum cu iam abiflent Iogius: hc
us tu imjit domcftico:dic filio ut memineric deducerc de pre
cio ligni pondus noluit qui ad cofciam fe redifle finxerat : ut
filius Ifgnum crucis cxtimarct pargentoud uilius argento pu
cans:facillime res in fuam naturam redir.
Dc auiculis fabulofc & f alfc Ioqucntibus.
Vidam auiculas capicns in cauea reclufas-.ftri&o ma'
q nibus capite intcrficiebat.Incerim cafu Iachrymas ce^
pic emittere: cu una cx reclufis aic rcliquis : bono fitis
animo:nam ut uideo Iachrymahte noftri miferetur.hic fcnior
cx cis o fili inquit non ad oculos refpicc fed ad manusmon ad
uerba (cd opa moftras efle a nobis refpiciendum.
Catenis uariis collu cingens ftultior eftimatur.
Rdinis eqiieftris quidamediolaneniis-miiesgloriofus
o qui oracor florcnciam uenerat quottidie i oftcntacio
nerdiuerfas uarii generis ad collum catenulas defcro
bat:hui?inaneia&anria uidens nicolaus nicolus uir do&ifli*
tnus & ad iocos pmpt 9 : ceteri ftulti iqt unica catena fe ulciri
patiuf:huius aut Ifania tata eft utnon fit unacacenacotetus.
Facctum Redolphi camerini in oratoremcontraomncs do
minosifiie&um.
EHum quod inter pontificcm Gregoriu.xi.& .floreti*
b nos eft geft um piceriu & oes ferme ccclefic romae pui
cie a p6uficemdefciuerut:orator raconatefium flore
tiam miflus gratulatus eft apud priores ob rcftituta eis flore
tinoru opc libertatem multifq» ucrbis in potificem fuofqa mi
niftros & precipue cotra domios oes & tiranos inue&us e ma
lum eoru regime & facinora dcteftacus nulloq? adhibito ref^
pe&u Redolphi dominicamcrini: quitudux florentinorum
aderat cu eiufrnodi legati audiretundiutius uerfatus eft i eo
rumdetra&ioetu rcdolphus petes ab oratore illo cuius facul
tarisautartiseflct:cumillcdodoremiuris duilisfe diceret:
quefiuit quatum tempus lcgibus opam dediflet:cum ille am
plius decenio refpodiflet:i| ueliem mquit ut faltcmannu dif
cretionisftudio uacaffes:ftultumillumiudicans:qui tamuL*
la fe prefente cotra dominos efFudiflet.
De arbitro in cuius domo porcus oleum efFudit.
Vidamarbiterinterduoslicigaticesdatus accepit ab
q uno tirceum olei ea fpe & polIicitatione:ut pro fe iu^
dcx fniam ferret:hoc fenciens alterporcumpinguem
mificiudici rogahs ut fibifaueret:tuIicilIefentctiaproporco
qd fentiens alter cu 8C fidcm data & oleu miflunVapud iudice
quereretur porcusinquirquidadomuuenifc&inuentooleo
uascffregit atqj oleum diflipauit adeo uc tui fucrim oblitus
oprima uenalis refponfio.
— -^ — ^— ~ — ^~ ^ ^^m^m^
6
y
10
li
12
13
14
:z
Iuueficularuma Caluo quodam faceta delufio. . _
Vucftcuk duc cu eflent ad feheftra domus fupra ortu
i fite exibat ortolanus feftex 8i caluus ad fumendu c\J
bum que cumiUc uidiffcnt caluicie:dcf orme pctiue*
runt nunquid cupercc fcirc quo pafto pili nafcerentur. Alien
ticnte illo /oci caufa dixerunt ut caput aliquado unna laua^
ret uxoris:tu ille ad eas uerfus hanc ueftra medelam ndens in
quidnequaq uera effetuxoris mee factu comprobamc que li/
cec hunc.focium meu priapu,manu oftefidensuam tngintala
ueric afinis tamen nulli in eo pili exorci funt.
De Meffer perde elepiato. ^
Eriricus de monte leone caufaru procurator erat 1 ro
h mana curia fenex admodu 8C parum in ca facultate.
Vnde meffer perde elepiato uulgari uerbo appellatur
id eft dominus perdens litesxu femel ab co poftularetuncur
ifc fingulis femp caufis fuccumberet. QuonianuIIus Iquit ni
ti iniuftitiapetens litigaturus patrociniu meum pctit: ut no
ceiTe fit me femper efle in caufa iniqua Iferiorem faccta igno
rantis hominis refponfio.
Dc Catilenatabernarifs placida.
Iator quidam efuriens cu diuertiffet ad cauporiulam
u uentiemcibo potucp fartiuit: petente pecuniamcau
poneraic nullos fibi effe numos fed cantilenis fe fatis
effefa£turu:tabernariusnon'cantu fed precio fibi opus effc
refp<, idit:quid alcer fi eam cantionem dicam que placeat ti^
bi: n um ca pro pecunia contentus eris:annuente caupone ct*
pit ulator cafiere:3£ an ea placeret interrogauit : cu abnuiflet
caupo uriam K dcinde alcera cecinit: nulliuscantu fibi facif>
fieriille teftatus eft: hicuiatorsdfcam crgonunc inquic eatn
que tibi funt placitura:& arrepto marfupio diffolueti fimilis
cepit cantionc quai uiatores uti cofueueruc.Metti manu'alla
borfa & pagha loftahoc e mitte manu ad burfam 8i facif fac
hofpiti.hac didta miquid illa f lbi placeret rogat: placet hec in
quit hofpes: tu uiator fatif facTu cfltibi ex pa&o ainpoftq he«
cantio placuit tibi.lca abfqj foluciorie difccffit.
De Gracili quodam faceta refponfio.
Illl|llll llll TTTT
^ 11 ™ 11 ! | IMI ||M | | IMI
cm
•:
?
10
11
12
13
14
15
luis fioftcr mihi amicifTimus:eft admodu gracili cor>
c pore ac macilentus:admirah te quoda huius rci caufa
facccus quidam quid miraris inquic qd cft i promptu
fcmihoraqiiippchicincibocapiendofcdct:! feccfTuad cmit
rcndum duas-.mos cnim illi eft ut plurimum tcmporis in pur
gafido uentrcm impartiat.
Faceta rcfponfio mulicris pugillare uacuumhabentis.
AtronaerioftrishoricftifTimamulier: querenti tabcf
m lario nuquid litcerraru ad maricu darc ucllct : abcrat
cnim Iongius reipublice legatus quomodo Iquit pof
fum fcribere:cu uircalamudeculeric fecu mihipugillarc ua^
cuum reliqueric.Faceca atq? honefta refporifio.
Ridenda de paucicace amicoru dei refponfio»
D cgrum quenda ciuem noftru perfacecura qui gra*
uimorbodfiucius corquebacunacccfTitfligiofus hor
tandigratia:cu uero intcrcetcra confolacionis uerba
dixifTec: folcrc dcum qtios diligcrct hoc pS&o caftigare 6C iii
comodisafficere.Nomirueftinquicegrotus fi.tam paucos
amicoshabethabiturusfiitatra&areteos etiam pautiorcs.
Dc Antonii fratrc & Iaico ac lupo.
Eligiofus ex his qucftuariis qui pro fan&o 1 Antoriio
t clcmofinam petunt:agricole ad dandum fibi nefcio
quid frumenriperfuafic:ea pollicicationc utaflcrcrcc
rcsomnes fuas & oucs prefercim pcr cum annum faluasatcp
incolumcs forchuiufmodirufticuspromiflis fidens:cu oucs
Iicentius uagari permififfetdupus plures cx cis comedit: qua
cx rc indignatus uillicus cu anno alcero qucftuarius pro tru
mentorediretnegauit fequicqdacurum:8i fimul queftuse
inanes fuas fuiflc poIlicitationes.Scifcitatus caufam: refpon
dic ab Iupo oues fuas raptas.Lupus iquit altenhoho mala ea
bcftia cft 8f abfqj fidc:caucbis ab ea.Non cnim fan&um An^
toniumtahtumfcdipfum chriftumfi pofTct fallcret.ScuI*
tumcft nihil fidcrc quonimjexcrcitium I fraudando confiv
micur.
Demirabitfconfitehti&confefTore reciproca pro fatiffa'
dioncputanti.
S
l
l
VidaTeuferiofeufacerdotfsludendicaadeum aant
q affercs fe peccata fua cofiteri uelle iuffus dicere q me
minerar.aitnefcio quid fe abalterocla furatum:fed ll
lum muko plus eripuiffe fibutu facerdos alterum inquit pro
nlcerocoputet' rquoniaparesinfaaoeftis:addiditetiam ie
alium qucmpia uerberaffe:8£ ic quoqj ab eo uapulatu:eo mo
do facerdosparefuiffeculpa'& pcna dixit plura fimihmcdo
cum retuliffct femper facerdos alceru pro altero compcnlan
dum refpondebatuuillercfiat nunc peccaol inquit lngens
quod dicerc uereor atq? erubefco:tibi prefernm ad que maxt
me fpeaarcu hortaretur cu faccrdosad deponenda uerecun
diam & libcre profitendu crimen cii diutius recufaffetrtanQc
motus exhortantis facerdotis uerbis.Ego inquit forore tuam
cognoui tum facerdos & cgo matrem tua ait fepius runuuita
q? utdereliquisalterum alteriusculpamluatacapancas cn*«
minumpeccaioremabfoluic. t
Duorum florencinorum adolefcetium dicta falerelperia.
Dolefcens quifpiam florentie defercbat ad arnifluui
a umretiaquibuslauanturlanehuicobuiusdicax pu
er ridendi illius gratia:ad quod cum iftuc rete pcrgis
aucupiuminquiotu ille ad exitnm Iupanaris uadouit exten*<
foibireticapia matrem tuameueftigioalter heus tuinquic
pulfa Iocam diligentiusmam & ibi quoqj reperies tuam:duo
eodem fale refperfa di#a.
Adolefcentis confufioTuper menfam
mingentis in conuiuio.
Obilis in ungaria adolefces a quodam nobiliore quo
n cum fibi affinitas crat ad prandium uocatus acceffic
cum famulis equefter cu abeffet Iongius. Cu ex equo
dcfcehdiffet uiri mulierefq? obuiam prodeunradolefccnteqj
eueiugio fthora erattardiufculaad tricliniuconuuno para
ctim dcducuntdotis deinde ftati manibus in mehfa lter duas
rormofas adolefcentulas hofpitis filias adolefcens collocaj:
quiemittcde urinecupiditateprepudcretacitanccp ulla da
ta cKuth tendi facultate inter edendu mingendi cruciatu : rtd
uexabatur utcibot^cogcreturobliuifcitcu omnes fufpenlu
animi rcmllTiorc^ in fumendo cibo uidcrer ac hordarecur ad
edendu:il[edoloremotus dextra man-u fubtus menfa pofica
priapumoccultecxercuminalcera ocreai^ mingendi gratia
demific.AdolcfcentuIad^xtreproxiaheuscdealacriter Iqiii
cns brachiuqjfubito appreheridens manum cxculic fupr * me
fam uirilia renentcm ac mingencem ex quo urina menfa rete
perfaeffcadtaminfolitumfpectaculu rifereomes adolcfcen
tcadmodum uerecundia pcrfufo.;
Callidaconfilia femirie in facinorc dcprehenfc,
Vlicrpropcfloretiam publicihofpitis uxor admodfi
m liberalis cum quodam cuius ufu tcncbatur cubabat
in lc&o.Acceflit interitn de improuifo 6C alccr : idern
quodpriorfadurus:qucmprefenticnsfcalasafccndcntemu
Iieratq5obuiamfa&a:acrirereumiurgare& ultcriore aditti
arcerecepicaflercnsnon cfletepusquoeifatiffieripoflet: ro
ginfqi uteueftigio abirec renitendoajtercaoqjcualiquani
diu tcmpus tcrcrccur fuperueniens uit;quid fibica uellet c<5
certatio quefiuit:femina ad fallendu promptadiic inquit itc
ratoaiouultfuperiusingrediad uulncrandu queridamqui
in domuconfugit:que adhuccoiuuuri nc tatu facinushfc pa
traretur ille quUatebac his audiiis ucrbis fumpco animo ce^
pitmimri fe ulturum iniuriam dictfcans. Alccr itcrumpriori
nimKminasintcntarefefimulabac.Virftulcus cjuefita cau
fa diflenfionis onus rei componende f ufccpit K cu ambobus
una coliocutus paccm compofuic foluchs etianVde fuo uinu
utuxorisadulterioadderetia&urampotuscallida funt pnv
fe&o fcmine confilia in facihorc deprehenfe.
De mortuo uiuo ad fepulchrum dedu&o Ioquente& rifu
tnouentr.
Ratflorcntieftultuscognominenigniacahaudmm'
t uni irifamens 8L fatis iocundus.Iuuehes quidam facc
ti ioci gratia cum ucllcnt ei perfuadcrc fflum grauiter
cgrotarerccompofitarcxeuntimancdomo unuspbuiam ftc
pctcnsnuhquidcimalicumfaciceflccimmucata & pallida
contigiflet: ncquaquam refpondic ftulcus > Cum paulum
^
/
s
proceflifletlcngius aliusexcompofito rogauitari tefieretur
fcbri cum macra eflet facie & egriciidine oftencancerccpic ad
dubftareftultus ueru qtiod diccbaturcredens:cuprodirec ci
miduslencopaflu certmsutcoftitutu eratcofpedoilloruul-*
tus ait tuus indicat tc febri ualida torqueri S{ graucm morbu
cfle:timuit ille magis & repreflo pede cogitabudus animo pe
debatan fcbri citaret.Tum fuperueniens quartus grauifli'
meillum ifiimariaffimiauinmiraricj? fedixitnoilluminle^
fto efle:fuafitqj ut domu eueftfgio redirecfecp fociu obtulit
ut frarrccuratu^.Retroceflit ftultustariq magnagrauatus
infirmitate^ede&uluingreflus expirati fimuilis uidebatur.
Ceter focii eueftigio domu pdcut dicentes re&c:illu qui fc i
le&o collocaflet feciiTe:pauIopoft fupuenit qda qui fc medi'
cu pfitcbatur & ta&o pulfu tcftatus eft egru paulopoft cx eo
morbojpitu^.deinde circuftantesle&u omnesdicentcsalter
alccri:ia ifte iripitmori:ia pcdes frigefcut:lingua balbutit:.#
caligaritcculi:flatiqj ?,xpirabitinquiunt:claudamus igitur
ocuios&componamusmanus&ad fepelicndu fcramus: &
o q magna ia&ura in iftius obitu fa&a cft:bonus enim 6C ami
cus nofter:&: fc inuiceconfolabatunftukus utdefun&usni"
hri loquutus:pcrfuaferat fibi fe mortuu efle pofito in fcretro
cuiuuenesilliper urbeportarentpeteribusceteris quidnam
reiefler fenigniacaad fepulchru ferremortuu diccbant.Inter .
petcndumultiadluducocurrebantcuomncs ftigniaca mor
tuumadfepulturadeferredicerent.Vnusex tabernariiso c|
mala bcftia fuinK fur peflimus ait:dignusccrte fufpedilaqo
Tum ftultus cu hec audiflet ere&o capite fi uiu^ effem ficut
fum morcuus iftquit diccrem f urcifer tc per gulam mentiri :
quieumportabantaborturifu maximo hominem in fere/
trorelinquere.
De d ubfo zophifmate.
Iflerebant ambulantes focii duo:utra maior cflet uo
Iuptas coitus rie an uentris feccflus:confpe&a mulio
re que congrefliim hominu haud afpcrnata f uerat: p
cufiftemur hanc alter ait utranq? rem cxpcrtam:minime in^
ijuit hcc eft idonca aker ad hanc rem iudicandam:muIco cni
■
■
fepius futuit q cacauir.
Demolcndinario ab uxoredecepto Si quinqj oufs refeclo.
Dicictiir I uperionbus confabulatio mantuc Iter ocs
a nora.fcft iuxta urbis ponte mola:cuius magifter coiv
nicula dicebacur.Is in pontc poft ccna & cftas crat fe*
dcns tranfeuntc puella ruftican a etate matura ueliiti crrabu
dam confpicatus:hortaturcu hora effetrarda & fol in occafii
uergerec ucapud uxore diuercerer.Cu anntritTecilla accfto fa
mulo duci cam ad uxorem iubcr dariq? cena & in ccrto eubi*
culo Iocari:rcmiffo famulo cu inrclligcrcc uxor uiru ad ado*
Icfcenculaadieciffeanimu:adolefcenculainfuo JecTo collos
caca:ipfa in ide cubiculu dormicu prdfiafdcur.Vif de indiw
ftria ad multa nodle cum uigilaflct:exiftimas dormitarc uxo'
re cla domu rcuerfus cubiculu ingrcditur ignarufcp dblimxo
rcm tacitus tacitum fubagitauir:egreffus c<t egerac dixic fa*
mulo ipm ad idcm certamen cohortatu ipfc pfoni uxore co
enouir.Cornicula ad folitum cubiculiun diucrtcns: le&u fi^
rensintrauit:neuxorutputabatexcitarerur:mane q primii
furgens tacitus abiit:exiftimas fepuelIacognouifle:hora del
deprandiicurediffetaddomumxorin primisfibiquincp rc
cecia oya ad forbendu dedic:admiracus uinrei nouitate cum
quid idfibi uellecpeieuncarecurrilla uultu hilari p numero
iruliariuquceanodecofeceractotideoua fibi offerreiquit
fenfit ille fe fuo laqueo captu ac fimulans ab fe folo uxorem
ta:ouafupfitacciditpleruq? utfuomerdolo caftigef Iprobi.
Pulchrum dietum pulchrirudinem mentiens.
Bant per uiam florenrie colIoqucr.es focii duo quoru
i unus erat oblongus & corpuletus ac facie fub nigra.
Is cofpcda adolefcentuIacumatreambulate:heein/'
quic iocandi gf a iuuecula formofa eft admodu ac uenufta:il
la ad hec iierba infolerior fa<fta nequaq hoc de uobis dici pof
fetrnditumo rede iquitalf fiqs jmt ego feci uellet metiri.
Facccummulieris refponfum fed parum honeftum.
Arrauicmihiquidammihifamiliaris hifpanus di&u
n .■- mulieris falium quod mihi uifum noftris confabula
tionibus adiicieridum:duxerat uiduam in uxorem.uir
M
"'
I
quidamctatcprouedionquiciimpnmanoftcdumatnmo^
nid fun<*eretur percipiens uxoris ccllam uberiorem g puca*
ranmea^uxor iquithectuacuriaamplioreft numero gregis
mei.Tu muiier hoc i quic tua culpa accidit. Na uir meus qui
obiit mifcrcatur dcus anime fueuta hac adimplebat curiam
ut edi perfepe extra tabulata p loci anguftia pfilire cogercn^
tur.Rcfponfiftn falis plcnum 8C ucnuftatis.
De dentibus cafum minantibus fimilitudo obfcena.
Pifcop 9 mihi notusfeniorqrebacurquofdadetes fibi
c cecidiffe-.quofdam ita labare ut eoijicafum timeret :
tii ufi us ex familia nc timeatis inquit dcntiu cafil pe
tcnti caufa epo cjofcU ef-.culi mei refpondit iam.xl. anis pepe
deruntcafnrofimi'«a:tamenunqcccidenint. •
lfumeftmihieuquocpnpftrisconfabulationibus Io
u cum adiic-re in quo plurcs eaije tanq in cena recitace
funt.Is cft bi?-' iale noftrum hoc eft mendacioru uelu
ti ofFicina quedam otfm a fccrctariis inftitutu iocandi gratia
Confueuimus eriim a Martini pontificis ufcp tepore quenda
eligcrc in fccretiori aula IocUm in quo & noua refer ebantur
8C uariis de rebus tumlaxandi ut plurimum animi caufa i cu
fcrio quandoqi colloqucbamur.Ibi parcebatur nemmi m la'
ccffcndo ca que non probabantur nobis ab ipfo perfepe pon
tificciniciu reprehenfionis fuinpto.-quo fiebat ut plures eo
coucnircnt ueriti ne ab eis ordirenrur.Erat in eo princeps fa^
bulatorrazeltusbohonieri.cuius nonullai confabulationes
coniccimus.AritoniusitemIufcus:qui fepius ifericur uir ad
modum facetus.Cinciufcp romanus & ipe iocis dedicus.Nos
quocs plura e noftris addidimus non infuIfa.Hodie aun llh I
dicm fuum obicrint defiit bugiale: tum temporum tum hcv
minum culpaomnifqj iocandi confabulandiqj confuctudo
fublaca. Finis.
+
Pogiiflorcritinifccrctariapoftolicifaccria^liberabfolu^
c feIicitcr.{ImprciTum Vcncciis anno. M.CCCCLXXXVII.
. Die.x.menfis Aprilis. -<«^*^
--
6
y
10 11 12 13 14 15
n
3
N)
W
(Ji
Ov
^l
^ff
■X 1 -
\£P
N>
W
Cn
<?i
^J
co
.
U3
O
t\)
cm 1
6
8 9 10 11 12 13 14 15
I-
<
co
~ /
cm 1
3
10 11 12 13 14 15
V,
\
k
cm 1
•
V.
V
"" "" ' T "'
7 8 9 10 11 12 13 14 15
TVNews
OpenLibrary