(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Patrologia Graeca vol. 2"

PATROLOGIiE 

CURSUS COMPLETUS 

SEU B1BLI0THECA UNtVEBSALtS. INTEGRA, UNIF0RMI3. COMMODA, (ECONOMICA, 

OHNIIJlll SS, PATRIl, DOGTOBH SGRIPTORIMQUE EGCLESI4STIG0RUM, 

QUI AB MVO APOSTOUCO AD TEMPOEA INNOCENTtJ lU (ANNO IS16J PRO LATimS, 
ET AD CONCILir FLOi^ENTINI TEMPOBA f AiVJV. 143^J PHO GBMCIS FLOEUERUPfT i 

RECUSIO CHRQNOLOGICA 

OMHJUM ODiE EXSTITERE MONUMENlOftUH GATHOUCjE IRADlTlONIS PER QDINDKGIM PRIORA 

EGCXESLE S^CULA, 

JDgT* -EOTTUUnLS ACC1IRA.TlSanCXS, IRTBB BB CDMQDB NONmilUI CQDlClBUa HAKUSCSUPriB COIXATU, FflKiqUAM 

BOJOsmVR CAATiaATAt I>I9SSHTA.TI3innUB, CXyMXXXTX^n^ 'V^JLUtQUB LVCXVaHlBUS CONTlffENt^R EU-USTKA-TA; 

OMniBUS OPHBlBUft POBT AVPLTBSIIUB BDmDKBS QUA tfUmui HOTtHTUU »JltClTLia DHBKNTUR ABSDLTJTAA 

DSTECTU AUCTA; INDlCAtlB EJlAXICVEABaVEf AE<AE.TTICI&i HEfaULOS SITJe TOWS aiVB AU<.-XOU» AUGUJXn 

uouEHn suBaHQVAKnBva^ ]>dnata( tLLPTTTrru iettkjl Tpiuu TBXTtnc nrtb :oapoftnn9, v^jMNon b« 

nrmLIS SINOUIABtrH ^^-OIFTAStiU Ul^aODfEll BUPSJliailBU I>lKTTN4}V±n4TIB'Ca fiUBJBlSAUqtnB; U^TK< 

RUM nONIFlCAXllBlJS. ADORNATA; OPXRIRlJa CUm DUBIU, TUU APOCIfiYPHlA, ALlQUA VSSO 

AUCTOATTATE 114 ORDINB AD TnADmanBH ECCtVarAflTlGAH FOLLKCfTEBU^ AHPUUHCAXA ; 

OTCBHm VT A^iPum LOCWlUn'ATA TMp03:q(?» a^uctoruu bk^-ut ST OJ^ERVM, AlfHABBTlCiai CHROlTOLOtflGIfl, 

KTATIftTrCU, flVHTHETlCIS, A1UX.7TICI&, AlfAll^lUCU, Dff gU03>4UR BUUOIOMU »<U£4Cnnff Da^MATTCUll, BlOttAX.tiB 

LITUBOIGUU, CANONICUM, DUCIPLDflARRi mRTORlCUM, BT CUNGTA AUA GJjfK UU.A RKCHEPTICWB.: 9E1> riUB- 

SSRTIK DtrOBUS INDlOBiUB HOIKHUS ET OBMR&AIJBUSt ALTERC^ ECtllCtn: HERUAI^ QUO C0KSin.TOp 

4VIDQU1I] TfffH «aictm XAUa TALlftTS PATSEIr "^BVM KTXAJE UNUSQUiaQrUR P/^TBUM^ MM DKf3 QUlDfiH 

SACH£a BSL Oi^a lA^nVBI COUPBBiac &TT OSVIUM qVINAV PATBR5 RT CX QUTBUA QPSRTni 

ftUonuM LOcig srarouLOi azmoulohvx lzbrohuh s. 3f:HiPXUiUB tehbuh, a PRUCO 

QBZIBfUllOa UaQUB XD MOTIBSIMUM AFuoALTFtirai CQHinrnTATI UIVT. 

V&lTTa ACCmU-TlHlUlCA, CATXHlflQUB OllMl«ire FJkOLB ANTSPaifEHDA. SI PBAEOn-OfATfTUR GHAJtACTBRUH EfflTUDtTAl 

&CCAI1TS guAi^TAffp iNTEitel^As :f£XTtJBt IMCnpiteTia COnmu^tloNHt AfrsBfTtt B^ci^^Bmr Ttw VARXETAAg TUH 

TTUMBHtn, ;PI>U1A VOLUVINUH FBH^tJAlt CEnaiOI>A IIBIQUB IK TOTO FA-mE>IrOOlJB DRCinuU COKpTANTBR 

arHtT-ya^ VmiTXIT RXiaUTTAS, PTLBSEBTTlfaUS ISTA C0LL1CT7D, UMA^ UVTHCD1CA ET CHB0>raXO.aiCA« 

iiSKCaNTORUlC ySACHBATTOI^UlI OFUACVl/OSmQUE SACXun;^ nC TLUC HTAIISORUH^ rRCktUM AUTOM 

IN IfOaniA BIELIOI^UCA, E3E ^^ft'fitirpv* VT !■». AD t^lOIBB MTATE^ l.QGOai LENaUAS FOakfASQLTB 

PMrmmr jia ut coxnuKAtoHtni . 

SERIES GRiECA 

IN QU-i PaOUEtJST PATRES, BOCTORES, SC^IPTOHESQIJE Ea;LE6I£ Gfi^C^ 

A S. BARNABA AD BBSSARIONEK 

ACCURANTE J. -P. MIGNE, 

BIBl^OTHBCJE CLBBl UBTTHSUBS^ 

Sn-B CIRSUDK fiUMPLETORl'K IK SINGULOS SCEESTt* ECCI.ESrASTIK* RAMOS UnrrOftE. 

•'•'• 

PATROLOGIM GRjECjE TOMVS II. 



S. GLEfHasS ROMAKUS. S. BARNABAS. S. MaTTBIAS. S- BAftTHrtLOMiCDS, APOSTOL!, APfACLETlS PAPA. 

S. HERMAS, ANOKYHUS ACCTOa TESTAHENTE Xli; FATRIARl^HABUM, ANOKYMCS AlXTOli 

EFISTOIJE AD DIOGNBTUH, CLERI ACBAI^ EPISTOLA PB AAR-H'SIO S. ANDBEi£ 



■♦-*-*- 



EXCUDBBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 

IN VIA DICTA I^AMBOUSE, OLIM PBOPE PORTAM LUTETI*, PABISIORUM VDLGO lyU^PEIi 
NOMINATAM. SEU PETIT-MOHTR&OGE, NO.NG VERO WTRA «CEX1A PABiSlNA. 



1886 



> ■ 



S^CULUM I. 

TOr EN AnOIS HATPOI HMQN 

KAHMENTOi;, 

DAOA POMHS, 

TA EYPI2K0MENA RANTA. 

S. CLEMENTIS I, 

PONTIFICIS ROMANl, 

OPERA OMNIA 

t GE^'(JI:\A, TIJM !)i:HlA ET MIEJ^A, QV.E GhMCF. /A' I'flOPfUO IDIOMATE, VEL, OKPfJil) 
TEXTV 0HM:0, SYiilACE ET LATINE TnASSLATA TAiVlUM EXSTAiST 

El EJUS ^Mi^E cincniFEtirywn; 

ArCE0DKT 

fe. BAHNAB.*; APOSTOLI EPISTOLA CATHtfLlCA, S. HKRM/E PASTOR, 
ET ALI^ MVI APOSTOLICI RELIQUI-E. 

AGCURANIE JSP, MIGNE , 

BIBLIOTHBC^ CLFRf ITNIIKRS^^ 

rFlSUU\f COMPLETORUM IN SlNGULOS SCIENTLE ECCLESJASTIC.'T: RA\rOS EDITOI 



♦ ■•■» 



TOMUS SECUNDUM. 



■-^ — ^-^ — -^—^^ 

3^ 



„ I "'?/'" 



EXCUDEBATUR ET VEN[T APID L-l\ MIGNE EDITOREM, 

S VIA DICTA D'AMDOISE. OLIM PROPE PORTAM LUTETI.E PARISIORUM VULGO /> £.\Fi. 
NOMINATAM, SEX] PETJT-MtiyTnOtJGE, NUNC VKRO INTRA MCENIA PARISINA. 

1886 



ELENCHUS 

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO II CONTINENTUR 



*■•■• 



S. CLEMEIN'S I POiSTIFEX ROMANUS. 



Homiliee viginti. 

Epitome de gestis S. Petri. 

Liturgia. 

Epistola catholica. : 

Fragraenta. 

Sententia brevis. 

Epistola et decrfeta. 



S. BARNABAS APOSTOLUS. 



S. MATTHIAS APOSTOLUS. . 



S. BARTHOLOM.EUS APOSTOLUS. 



ANACLETUS PAPA. 



SANCTUS HERMAS. 



Pastor. 

ANONYMUS. 
Test amenta duodecim pat riar char urn. 

ANONYMUS ALTER, 

Epistola ad DiogBetum. 

PRESBYTERI ET DIACONI ACHAI^ . 
Epistola de martyrio S. Andre* 



Goi. 1 

64 
69 

727 

7S3 

785 



7S9 



892 



1025 



H67 



1187 



«••»*' 



TA KAHMENTIA. 

CLEMENTINA. 

B(6Xo<; iyofjoa b\xK\[aiq 6ttf<fniporj^ Anh cpw^^TiC tou S^fou n^Tpou tou inoTTiXou, ffjvvpa^eTtya Siri ttiu civiot) 
¥).-J|j.cvTo^* -^ \z'^o\thri K\riixEWTia, toutectclv KAtJij-^vtoc au^Yp^fn-^Tct- TlEpiiyzi Se ^ ai^i^ ^(SXo^ xiS*' 
TTpoAdYou^ TpttCj ^^tXbc EixocJL — Liber coniinens mttltos diverdosque sermones, a sancto Fetro apostoio 
proIaloSy conscriptus per beatum Ciemenlem^ et Clementina appelialus, hoc est ClementiB Scripta Com* 
pleciiiV/T auUm ista : Protogos tres atque Uomiiias vigintu 

• J- Bp GoteleriuB e tenefaria emit, Latm© v^^rtit notisque illuBtravit. 

TESTIMONIA VETERUM DE GLEMENTINIS. 

(CoTELBBius, Paires apostolici^ I, 605.) 



I. 

S. ^THANASiua, sive quis alius, in Synopai aacr® Scripture, sub fxnem. 

Ti5< Nitfn; TtctXiv iiafti{x^i; ivuleyV^^^ tauTci , Iterum volumiaa Novi Teslamfinti quibuB coatrfc- 

x-c^, KX^TjuivTia, 'EJ Hav |jLET£fppa<iB7](Tav l/XEyi-^i::t dicitur, sunt hffic, etc. Clementina^ Ex quibus ve- 

Tct ct^TjdeTTEpa itftl flcfSmveoirta' TotijTct xi avct-f Lvta- riora et a Deo in3pirata> electa atque tranalata aunt 

<jn6|j.eya, xal tA ^i^^- Hffic sunt qua leguntur, etc. 

IT. 

Chronicum quod AlexaatHrinum vocant, EditifinU Raderi p. 64. 

Xi-^ti Si irepi tiixou lleTpoc A dir^^oroXoc eU -ri Dicit autem de bftC(NertibrOdo) PfitPUa ftpOfltolus 

KXT][Atvtia, et cSEtera quse pQ^tiitnui supra (t, 1) in in C/?mCTiii»!J, etc. 
testimoniis vfiterum de Recogniiionibus : uti £tiam 
vide alium locum. 

III. 
NiGEPeaRUs Callisti, Hlatoriso Ecclesiastice lib. jii, cap. AB. 

napaYpctrfETat S^ S no;;j-;pQou kclI xi |j.typi (I. fia- Reprobat autera Eusebius tamphilL otiam longa 

Kpi) toijrou au^Yp'^H-pa'ccc. i ^T^iTt llkpou itai 'A- hujus (Cleraenlis) scripta, qu» Petri et Apionis ait 

Tctoivoc SLctXoyov eTvit, 3 jj:t,S^ Tti^Etv tov ctJcpiS^ x^t; -esse dialognm ; quffi necserTare acCuratuffi aposto- 

otTCo^oXix^^ 6pG^BoJta^ y:epaxTTjpa, (pTjjN, 'Ey^j Se, e^ licae orthodoxia chai-actere:« Jicit. Ego v«ro, ai 

jifev Ti vuv iToip' ^|ilv KX>ifAivTta d^^ojift^ifieva Xey^S quidam eaintelligitquae auflcapud noa C/c»Mnft>wi 

ou TTEieoinai TouTa yip t^ '£iti*X^fli'^ xat Eijirapa- nonunantur, non assentior ; ea BuimBcclesiffl cnul- 

EsKTa- eI BHiEpd ilm %apk tauTo, Xiy^^v oux ^x^. turn accepta sunt: ai vero prmter ea siataliqua alia, 

non bftbeo dicere. 

iv: 

^uctor Gollectaneorum ■Je dogroatibua fideie.i scriptoribu3 ecclesiasticis, ms^ in cehberrima bibliotheca 
Claromontana, eii<im memoratus a doctissimo viro miippo Labbe, in conspeClu noum iditionis S. Da-* 
masceni; caput i, " Uipl zriQ iv TptdSi v:a\ iv ^ovaoi asoAo-fiac >' inchoat per teslimontum CUtnenli- 
norutrit hoc pacto " 

Tou ^fioL* lllxpou Tou y-opurpafou tZiv ^Tzoox6\ia-^, l^ Sancti Petri principis aposlotorum ; ea^ CiemsniinU, 

Ttbv KXn|A£vtluw. Quandoquidem vero jam disi, ecnsibilia manu- 

'EiieiStI S^ fp&ao-a^ eTttov ^£ipMY(i;>yfav E^vac t&v duclionem ease ad intt;lligibilia, ut quasi via uai, 

voT^iwv, ti aJaOiiTa^ itpi^ fi olov iStp )jpv]ija[JEvo'j^ tutam Iipmamque theologiieexpo3itionera faotamua ; 

ijfp^X-J) xai pE^sf-av ^Tjv Tv^c AeoXoy^^^c exOcitiv tcoitJ- age, obiter utamur Imagine ad inveniondum arche- 

(Jaaflai ' fp^pE BLaSi6p(f j^pi^<j(/>^EO<t tyI eU'ivi upo^ typum. Rationalis homo, factus ad tinaginera et ai- 

sfipETtv Tou dpx«ijTcou, '0 X&YtHfti; ^vflptiiTOs: jiUT' tl- miUtudinem Del, fcrt IE flBipso aymbolioe factorla 

Patrol. Ga, IL 1 



n 



S. CLEMENTIS I riOM. PONT, OPERA DUBIA. 



12 



sui imitalionem.lIabetcniDi iuae PatrpmetlMlium, A, '''''i^^T^Y''^''"^^ 6iou/-at y.-%^' fifiofwffiv, i^ipti iv ^au- 



et SpirJtum- Et aiu quo modo. Hens quidem locuin 
fatrm obtinet ; Filii vero, qui ex mente gigntLur 
s&vmo irtterwr ; at ijuifi audi Lur vox prolationia, Spi- 
ritum repra?yentst. Et sicut nunjjuJd exrsliL ante 
sermoQcm internuai mens qu® ilium gignlt: ita 
ne3 aute Deum Vcrl>aui, qui genuit iilud, Paler. 
Et Iterum, STCut sepuio sensibiiis non exislit ante 
aeasibilem nostrum spinlum, itanecDeuBVerhjum, 
ante diviniani ac uivifjcum Spiritum ; sicut ct ^upe- 
rius exemplum demonalravU. Paucuqne intevjeclU : 
Sieuim, luxquidem^cumsitsolis progenies ; simi- 
literque splendor^ oculi ; aut fons, id qotjd lluvium 
producit, nunquam tamen cistititj ncque sol anle 
luccm, neque oculus ante spiendorem, neqins ante 
lluvium fona ; simul enim ac iiiLellexeris solem, si- 
mul et cum illo intelligus &x eo progenitani lucem ; 
et 3iinul ac intelliges oculam, aimut et cum co in- 
telliges exipso procedentcm splendorem ; qnemad- 
modum et (luviuni una cum fonte inteDigiruna : eo- 
dotti quoquo modo cogitantium est dc I'atre, Filio^ 
et Spiritu sancto. 



^f]^ TTptfpcjpa;, TO tlv£JjJ.a TxapLTtT]cri, Kat ajairsp ou 
Tov lloL-v^o, Hal ^il'.-i (jj^TTip DJ Ttpoljr:ctp7_ei toy aU 

Ail iyiou ItviV^'^'^^' 



^eifijwa ^■lrfc in AV/i'5. — CtJ^Wem judicium dc Ciemmiims prxmiUit Gatiandius Dissertationi sum qum 

sequitur. 



DE CLEMENTIEVIS 

GALLANDII DISSERTATIO PRO(EMULIS. 

[V et. Patrum Bibtiotheca, t. 11. VonetiiB, ITGe, in-foK, Proleg., P- t^v.) 

I. CLEMENT! NO RUM opus 7ion Vicd^brc '. quippd airfiquis Ecclesi/e scnp'oribus me-moratum alque excerptum. 
Vnria hujiis opens part itio. 

U. Licet enohbus scateat, fructu tarnen hnud caret ejus lectio, multipiicis in primis doctrinse causa ^ 
atqiic ad primarum iuxreseon dogmata melius mgnoscenda. in -malliA nmiiia sunt liecoynUiombus Clemen- 
lina ; qu^ inter i^ohttionevi quoque passu etse vi'leniur^ Quid O'XuAn:.. 

III, A^doj- (h'cogntti*'nfim el Umiiiiarum CUnieniinarum^ unus el idem es&e vuieHir^ Krai ex secia jVa- 
zarmorunu ionge ahter ^sntit de t'ilio Dei ac Ebioniim. 

IV, Bnplicem in QhriU& ^^aiurixm agnosciL 
\. Omnia per euyn creaCa e-ue docet. 

\'l. lUius cum E,bioniU$ pugna, ex piuribus aiUs principiis pcrspUitur . 

YU. Be tempore quo scriplum Homitiarum opus existimaiur. Quo pacto adornaia isth^c editio. 



1. Hoc est de Clemenfinomm opere JoA^■^^^s Baptes- C 
T^CoTELEHtE judiciuui [Patres apostoliciy i. Wo] : 

" Inter multa apocrypha qu* dementi Romano 
veterca Iribuerunt, i^uorumque causa cum vidrtur 
primum hisLoricorum eer^le^iiaatieovum confiUtiiere 
Sozomenus (1), non inrelct^re ipfud est: excerpitur 
enim a Joanne Daaias'^eDO : nominatim voroiuemo- 
ratur in Sijnopsi Athanasiana, Chronioo Alexamhl- 
no, nisloriii ecclesia&lici Niccphon, Anasta&ii pres- 
byteri vel altering CoUecinnris, H Xironis Ptavtecie 
inferius citauda aJ Uiiii.iL xii, cap. J5, atqiic in 
pjpitomen per Melaphrfiste[n redacliim est. Con- 
spectiim aulein fuiasc ab Epiphanio (2), Auaalabio 



1) So::om,, Hist, lib, i, cap, 1, 
'>) Epiph., IMr. XXVI, n. 16. 

(:S) Anastas,, Qu'SU. xi, pag, 242, 

(4) Mas,, Serm. 53 ct 55, 



Antiof^heno (3), Maximo (■'O et Cedrono (5) coUfgi- 
tur. fei cum CUntentinis iios^tris {^] citata eoruni 
lora couferuniur, Quin etiam Clementina forle iio- 
minaverat Xicepliorua CP. in Stichometria &ru Ca- 
none Scripturarum ; et iibi nuno legitur, apud 
Scaligerum et Croiuni, IvXt1[jsvto; 1^' , in Cricicis 
aulem .^ams torn, VIIl : KXV^!i^vt, >6', hoc est, 
Ana^tasio UibHothecario interprcte, Ctemevtis 
(.x,Mxii), ibi primituH scriptum erat K-A/jfxdvTta X6', 
AMI Kiv^ji^v^^Gt kS', Etenim Synopsis dicta, quani 
iN'icephorufl sequitur, K^7ja=vTia habet. Si autem 
ri.^tinca3 \t' , vcl dicea variaui oliin futsse huju3 
opcria, ut Recognitionum, divisioncm \ fretus au- 

(5) Cadren-T Compend. Aw/.^ paj^g- 170-173. 

(6) C/cmortE., hom. iv, n. 16; horn, n, 32; hom» 
iv, 4 i bom, SI, 8, 11 ; horn. lu, 33 et seq. 



13 



CLEMENTINA. — PROffiMIA. 



rt: 



ctorilate Francisd Turriani (qui illud nactus manu- j\^ habea infra, in Appendice monumcntorum ad 



Bcriplam in epiF^tola a(i HoBium cardinalem prfRJi- 
niinari Defemioms pro ca}tonihus aposlolorum et 
epidolis ponlificum, cilat ex libro viii locum ijuera 
hie leges homi!. \w\\. 15, ct Defen^ionis lib. \\ cap, 
uU., e libb. vi et viii iocti bomii. 31, i^li, et bom. 
xvi^ 12 ; in ExplauationibuH vero ad ConsHL apost., 
lib- IT, cap, 36, laudat e lib. vii locum bom, xviie, 
4), vel dices, cum bocce voluminG canjucctum 
fuissc alium cjugdcm farince libruni, verbi gratia 
illuEii qui Potri et Apionis diEpulationes complec- 
tebatur. 

i« Quod gi matis corngcre y.o', inteilig-^jre potcHa 
viginti homilias, epii^tolam Petri cl Jabobuni cum 
contcetatione, ac epistolim Clementis ad eumdcm 
Jacobum. PotGris cLiam epistolam Petri Rpparando r. 
a ca[itestotione» croHcrc DiEissam luisso episiolam 
Giementie. Certe ex Pljt^phar.io {7j, U'jlino (-S), 
FhoUo (d') f^i Sylloge Imc nostra conalaL, dementi 
ascnpta apocrypha de pcregrLnatioJilbua, soHiioni- 
biis. actibua et disputationibus Petri ; deque rcco- 
gnitionc Clementis ejusque parentum ac fralrum, 
vane conscripta TuisscT interpolata, corruptaatquG 
permigta ; et quibusdam libria prfpHgi ^olifam opi- 
stolam Petri ad Jacoburn, aliisClRmentisad eumrlem 
aliis utramque ; curn iamen idem opus Hcqucretur, 
incfmens, 'EyOfJ K5.v;;l7,c. Quo etLam Til, ut tri^lnta 
duo Nicepboriani iibri complex! Ibrsiin t'ucrint li- 
bros d^cQin Recogtilioniim. 

Tb " Et vero qu[c damus Clernentina, licet nugis, 
licet erroribus scateanL, a seraicbrlatiana philo?o- 



!\ecQgm(iones ClementiSj num. 1 ; 5. denjque Nice- 
phonie dicit (10)^ KXvjfjiEVTti esse t^ Iv.v.kt^'ji':^. 
EbuapaoExxa- id vero landis nr:quaquam Iribuisset 
K^TiiiEVTio'.c, nisi incidisaet in ea repurgata, Idem- 
judidum fero de acholiasic vetere, cujusmeniio fit 
in adnotationibu3 V. C. llcurici Valesii ad Euseb, 
Hist. lib. iij, cap. 38- Sed rorLassis Nicephorug et 
9cho]iastDs illo viderant tantura Simeonis Meta- 
phraatre Kpitomen, ant aliain ei similem. Ctetemm 
quod in SyT^dpn Athanasii, Clementina refersntur 
cum libria Novi Testamenti quibua cootradicitur, 
apud Ntcepborum vero CP. cum apocryphis, ratio 
est lacuna inoniresta Atbanasiani codieis. Earn tu 
ot c-v conlexlu lacile agoosces, et per Hicephorum 
ac Anaslasium complebis- 

<y 'OuLLA^tft idem sunt atque KVjp'iyjjLctT^ et Sia- 
X^q£'.^, coitoqma. sermnnes, prmlicalioncs, disser- 
UttioneSf Epial. iid Jacobum, cap, 2; Epitom., num. 
145 ; (^Ujiientinoi'utn x, 20. j* Hattenus Cotelerius. 

ni, Verurn quo plenius dignoscatur ClementinO" 
rum auclor, simulque in primis ab impia Kbionismi 
labe purgetur, qua ipaum fuisse inquinatum per- 
hibent nonnulli cum vctenim torn recentiorum, 
Opera; pretiuni I'uerit disquisiliones hac de re a 
Tiro docto perscriptas bic in nicdimn adducere, 
qua3inspexi,ssc studicsumlcctorem baufJpaiultebitp 
Sic igitur prn^stanlissimi operis auctor (11) : v Ho- 
niilifirum eE Recognltiomim Ctementinarum fanta 
est similitudo, ut nonnullis unum et idem esse 
opus, sed non scrael edltum vidcalur. Huuc scri- 



phia, et h^resi, pra^cipue ^bionitlca, profectia ; C ptorem clrcumcisum fuiebe, el Moaaica; logiainipsa 



non sine fructu t-imen kgcntnr, turn propter ele- 
gauliam atrmonis, turn inultiplicia doctrine causa, 
turn denique ad melius cugnoscenda piimarum 
hffireseuii dogniata, In mullis aulem sirnilia aunt 
Clementina Uecognitionibua : unde probabilller 
existimatum Turriano, ea esae aliam ediiionom 
'Av3Y'-(i>p'!-TS(ov^ de qua Rufinus in praffatione ; 
quanqunm anctor Synnpseoa Periodos Petri a Cle- 
meniinU dlstinguit. Sed et interpolatiunem lactam 
esse in homibia i^ti.^, idque non si''mcl,conjii:!o ex 
bia : 1. c simili sortc coogcuerum apocrypborum ; 
2. quod ea qu^ in Chronic Alexandrinoi^i a Maximo 
prot'crunlur, ron parum diversa siut, ncc non qure 
a Damasceno intcrdum ; 3. cxhac Euromianorum 

-/a: TfjV 'j'T'J* 'iY.z',it -Jta? -^^v uV;y qua Tiirriatins 
in pra'falioue Grasca ad C ans tit alio nts apcslnlicax 
adducit ex Ammonio ; 4. quia locus e njs, biblio- 
tbcc^ GlaroEnonlariie rel^Lus inter teslimouia vete- 
rum, alium a nosiro Bcriptorem mj^gisiiue piumsa- 
plt ; eum forte cujua Iragmentum De Spirilu sancto 



rcligjunc CJjriatiana obaervantem^ nemini dubium 
esse arbitror. Nam cum in Recognitionihu^ turn in 
llomiliia Pelrua plurimis in locis inducitur lustra- 
tiones Judaicaa aut ipse naurpans, auL alii& pra^oi- 
piena^ ncc: cuni ethnifis hapliamo nonduiii initiatia 
comcdi'ns, Posl episiolam Petri ad Jacobum, indu- 
citur Jacobus graviter sancien?, ut Jibri Pj^s^i^icatio- 
num PelJn, nisi fSdeH circuraciso, nemini commit- 
tantur. Vide Hecognit, lib- iv, cap. 3 ; lib. v, cap- 
3G, et lib, viii, cap. 1, 'it bomiL i, cap. 10 ; x, 
capp. 1 Gt 26; 11, capp. 28, 29, 30, 31 ; xm, 
capp. ■) el 9. 

" Citavit hoe libros Origenes |12j : quod quidem 
eorum antiquitatem demQustratn Scripti a^culo se- 
n cundo exeuDte, ac post annum 170. si eorum pa- 
rens ex IJardcsane mulatus est^ qufe ab Euae- 
bio (13) ex libro Bardcaania deprompia, totidera 
verbia leguntur lib- ix ficcognit., cap. ^9. 

'< Epiphaniua^ qui bos lihroB dementi omnino 
8uppo3ito3 non videbat, ab Ebionitus corruptoa 
existimavit (14) ; eorumque perfidis manibus tribuit 



(7) Epipli., H^r, xxXf n. 15, 
{8^ Eudn,, prd^rat. ad libb. Recognita ei lib. De 
adulier. libb. Origen. 

(9) Phot., codd. cxii, cxuf. 

(10) Niceph., UisL eccL iib. lu, cap. 18, 

(U) Maran., DinniL D. iV, ;. C-, Jib. ii. cap. 7, 



g 4, pagg. 250-254. 

(12) Urigen.j torn. Ill, in Gen, Phxlocal. cap. 22, 
ct in MaUh. xxvi, 6. 

(i'\] Euseb,, Pi-^p. evavg.^ lib. vi, cap. 20. 

(14) Epiph., H^r. xxx, g 15, 



IS 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



qufficunque parum congruere cum Clemerilis do- ^ ^^^^ ^^^S' ^^'^'*^^''^^^'°' ^ Chrisiiaaonim principiia 



ctrina %udebantiir. Cotelerius hoiniliaa Clementinas 
hxTesis EbioniticLt iiolis signaLas exisLimat. Tille- 
montius uullam ad rem utiles putnt, nisi forte ad 
cognitionein Ebionilarum doctririj?. Videtar eorum 
opinioni favere, quod Stepe aucLor Homiliarum, 
prffisertim vero homil. ii, cap. 38, falsa vcris per- 
niiBta fuissG in sacris Scriptuns pronuntiat: quod 
quirJem de Scripturis judicium Ebionitis usitatum 
et solemne fuit, ut rcctti observat Coteleriua. Sed 
cum ipse Philo do formations Evie ex Adami coala 
pronuntiare non dubiiet {15;, Quodea de re dictum 
est, fabuiosiim esse; licet h^m temeritat^m Ebio- 
nitarum propri^m non fuisse.acd dudum a Judicia 
exuogitalain, quo f.tcilius Scripture bjca quorum 
siibabsurda species vidobatur, expedii'cnt, Qiian- 
quam fatendum est mullo audacius et inepLius loqui 
auctorem IJomiliariini, quam Philonem. Ped quod 
evidenter probat hunc &criptorem,etsi clrcumcieus 
et legis rctinondtB studiosus fuit, minime tamcn 
Ebionitam iuisse ; ea de Filio Dei in Homiliis etio 
llecognUionibus statuit, qu^e ab Eliionitarum ha-- 
rcsi proTEus abhorreanL. 

(< Nemo est qui non pcrspiciat iramanem bujus 
scnptoris ab Ebionitis diserepantiam, si le^^at qua; 
homil. I, cap. 7, a pBeudo-Clemcnte narranlur, au- 
di390 so Romic Bub Tibei'io, cnm quidam publice 
clamaret : Viri liumani, artdite : Filiiis Dei adest 
in Jud^a. Addit Be his auditis mole&te tulisse ne- 
minemex tanta hominum muUitudine^iam magno 
acceplo Quntio dixi^se : In JodrX^am proEieiscar, ut 



pctita, argumento est Cbnstus ab eis, non ut sim- 
piicein hominem, qui Filiua Dei nominett^nus 
dicatur, sed ut ipsum Uei Filium, qui in hunc 
muudum e cccto venerit, adoratum fuisse. 

IV. ^•: Duplicem Christ! naturam demonstrant 
quffl i^etrus huic Simonia argumenlo respondet 
bomil. xviii, cap. i;i : nptinov \ih y^P Suvatat 6 

TtaTEpct \ii\x\^'i-^':a: E^vat toj SpicrT&u tov Aa5(S" 

SeI^ E'j''^"^ '^^'■' n^'t^p^t" ^^EL Avt! TOIJ ©Sotj, T^iV 

Ac(6(S TT^VTE^ llz^o--). To Be JniJavTa eItteiv 'ilt; 
O'jSs ^b--i l\6v It; oTScV iirs: cr/Jtiv Tlov oix 

fXTCOX^X'j'I'it' ^peco; i'/pi-jTai. 'O yap Cit:' Ccpy^^*; 
^v Vl6<j [j-ijvoc tt)p(-j9rj, 'iv:; st^c Po'j).7]xaL i^to- 
k^Xij'J'tl- iTniTnue/o primiuii ]2ote.st teshmojitum 
esse dictum ad omnes JudxoSj qui puiabant patrem 
Chri&ll esse Daridem, eos non cognovisse Christum 
Fitium [hcminis], et Filinm Dei. Quare apte dictum 
est, Nemo noiit Pair^m, guia pro Deo omncs Davi- 
dem dicehant. Et quod subjungrtj Nee filium quis 
novit, quia eum Fiiium esse nesciveruni. Et quod 
ait, Qnibuti voluerit Filing revelarCy rede habet. Qui 
enim ab initio Filius estj soln& desiinatus estj ut 
qidbits cupit reveJet, Aecur-ila sane de Filii jeter- 
nitate^ ejusque ex Putrc geuerationc dispulatio. Dei 
et homiliis Filius, ab initio Filius dicitur : et ut 
patcat quantum inter Patrem et creatorcm^ inter 



cognoscam^utrumiatehjcoproferensveraloquatur ; C Filium et rem crealom intersit, Deum Judcei qua- 



nempe i-'tt Vlo; ^eoj i^:l^z^^r^Y.l\ -zfi 'louSaCcp^ 
V Fitium Dei in Jiidniam adveitisse. » Tanta admi- 
ratio ob Duntiatum Filii Dei in Judteamadveuium, 
cum ejus prajcxi^tenliam pra:r;lare exprimit (t^emo 
enim diaeriL Isaiam prophetam advcnii^se in Ju- 
d.-^am), iuiFi magnum aliquod mysterium animo 
observari demonstrat, quod a Socinianis et Ariania 
commentis longe disorepet. 

Cum bac I'^ilii Dei naLione mirifice quadrat 
quod verus Prophela (quo nomine Gbri?itiim desi- 
gnat) visuse&se Abrahfl^ dicitur lib. i Recogn., cap. 
33, SimiltLer Most apparuisse narratur cap. S4, 
Quicunquo verum ab eo non didiccrunt, hi illud 
non invenisse et qu^rentcs obiisse dicuntur. homiL 



tenus Patrem Christi, ignorasse dicuntur, quamvia 
oum ut creatorem omnium probe novissent. 

a Mult^i in eamdem senteutiam libri Recogni- 
tionurn suppeditaut. Lib. i^ cup. 45, htec leguntur : 
Cum ess el Filius Dei et iniiiutii omnium^ facius est 
homo. li]t cap. 60 : Nolite puiare nos duos ingenilos 
dicere Deos, mit nvum divisum case in duos, vel, 
sicut impii dicuntf eumdem mascutum et femi7iam 
sui efjertum: sed Filiujti Dei unigertitiim dicimus, 
non ex alio initio, sed ex ipso iiiejfabiiiter natum. 
Similiter etiam de i^avaclefo dieimus. Et lib. in, 
cap 48 : P^'osier autem Magisler^ qui est Filius Dei 
et hominis, manifesto bomis est: quod (lulem vere 
si Filius , quibus oporiuit dictum est et dicelur. Uinc 



II, cap. G : "Ojol ttot^ aX^Oi'fjv yvwvs:'. et^^O'j- jj cap. 2 ejusdem libri indigriatur Simon, Deo Filium 



[jt7;Tctv, Tcapd: £1 tojxou ja^O^Tv auiTjv oo/, E^TJy/i- 

Simon Magus bomil. xvii, cap. 4, ut probet 
Deum ante incogiiitom a Christo nunliatum, his 
verbis utilur \ Nemo novit Pati^enif uiu Filius ; 

tuoi addit: Kl' ojv a^^o; V'A; v,v 6 Trr^i^pw^, a-o tj^^; 

oTov aTTt/.aX'JT^isv . •< $i ergo qui adi'enit, ip^e Fi- 
Izus ertit^ poH suwn advc^Uum, quibus voiuil, man 
qui cunciis incognitus erat, rcvelavit. » Hcec Simo- 



altrJbui lanquam animalK 

V, Omnia a Fiiio creata essSj multis locis con- 

iirmatur ; Vl'j^ i^r'.v toZ o^jpavuv /.a: -(r^-/ ota - 

y.ogjivjfravio;, ait Pctrus, homil, xviii, cap, 6, 

li^r.ioy.. Ad Filium cceti et ierric vondiiuiorem 
•special rei'ettij& cui vult ipsius Patrem in nbscon- 
diiis pontum. Et homil. sv[, cap. 11 et 12, ob- 
jicienti Simoni Hnos esse crea.lore&, eo quod dixe- 
rit Deue, FaciamuSf sic respondet Petrus : E!; 



(15) Philo, Lib. li Leg. Allegor,, torn, I, pag. 70, edit. Londin, 174^, 



it 



CLEMENTINA, — PROCffiMlA. 



18 



JjTi^J 5 TTJ a'jtoy o-oof^: E'TTfiv ■ no',^(Tto[J.ev Cfv - X 

£yAeEve-aL Se a-' a-j^oij , rJj^ y^slp or^jiro'jpyoij-a 
TO Tri'j, fJnws est qui SapientifS sii<x dixu : Facia- 
mm hominem. Huic vero Sapknli^'. tanquam pro- 
prio spiritui temper ipse congaudebat. JJniiii quidem 
est Beoj utanima: ah co autem exicndUur ui. ma- 
nuSf univeniialem produeens. Uinc in his verbis 
homil. SI, cap. 22: To tiv^u^^c a-Tto toij -A 6}.% 

ly!_^\, legfindum pub sy.Tij^toi: Spiritu^ a Deo 
qui omnia fecit, initium hahel extcnsionis^ Aqua per 
Uuigenitum facta dicitur lib, vii fiecogn., ciip, 8- 
Vide cap, 7 ejusdem libri» et capp. 34 et 40, 
lib, vni. Kx quibus ratet pseuda-Clemrintem* p 
quamvis multig JudaismJ rel:<iuii3 implicatus 
esaet, idem tam^n ac csteros scriptorea eccle- 
siasticos de mundi per Filium creatione sensisec ; 
contra quam placet Sooiniania^ qui banc doctrinam, 
ChrisLianis circumcisis peiiitus igjiol.am, a philo- 
Bopbis religionem amplecteutibug inductam fin- 
gunt. 

'< Multig aliiB rebue declaratur bujua scriptons 
oum Catbolicis verborum et scntcutiaruni simili- 
tudo. Omnia nosao dicitur Chrisfus homit. vnr, 
cap. SI, Solus animaa illuaiinare poase, solu5 ve- 
ritateni reteger^j homil- ii, cap. i. Solus Patr^om 
imuiutabiliter vidcre, bom. kvti, cap, 16. To -^ap 
axpiTiTft)^ [lattfct ISitv yioj p/jvou S7TIV, ]Sam Pa- 
trem immutabiliter videre, sobus Filii e^i- Ea- 
dem babeaL libri Recogniiiomim, pr.^Jiscrtim lib, v, C 
cap. 10, ubi h^c Icgimu^ : Uic ergo est verus Pro- 
pheia, qui in ludxa nobis apparuit, nt audii^ti-'; : 
qui dans pubbee solajus^ione faciebat c^cos mdere, 
surdoi audive ; fugabai d-xmoiien, iVgHs saitilafcm 
reddebal, et moriuis vilam. Cumque nihil ei cs^el 
impombile, eliam cogitationes hominitm permdebat : 
quod nulli est possibile^ nisi soli Deo* 

i< Nequeeliani illud principium prretermittendum 
est quod huic scriplori cum cffiteris scriptoribus 
ecclesiftsticis commune est : dcos coli noo licere, 
etiamsi summi et oranipoteuLia De: minisLrj dican- 
tur; sed soli Patri, et Filio el Spiritui saacto bunc 
honorem defereodum: in quo quidem insanis ao- 
"tam effugere non potest, ai Pilium eL Spiritum 
sanctum in rebus creatla numerabat. Prim um docet ]) 
homil, X, cap, 15 et 16, et Becogn. lib. v, cap. 10. 
Altcrum miiUis locis testatnr, De cultu Patris ct 
Filii sic loquitur Petrus lib. x Refognit cap. M: 
Quid enim est in quo adversari pn^dicationi nostra; 
quis debeat ? aut in quo eonira. ven honesfique fidcm 
sermo pr&'.dicatioms nostra deprehendiiur? qui dicil 
honorandum esse Deum et Pairem omnmrn condito- 
tem, ejusque Filium qui sgIjis eum et voluntatem ejus 
novit, cuique .^oli de omnibus credendum eiC qiue 
prcS^epit : solus enim est lex et legislator el judex 

(16) Justin., Dial, cap, 47. 

[nj HieroD.j Episl. SO, ad August. 



Justus. Unum et euradem cultum sanctissimic Tri- 
nitatl adhibcri doccnt, quai leguntur bomil, ni, 

cap , 72 : So^ y^? Iczrj So;a alfi'.viQ; , 'jjA^^r?^ ^ 
n:(Tpt v,a] V^.rp y.^i a'(U[i J]-iti^ia.-f.j ^I- r:o\if: o-'jij.- 

T.%yxati a\w\aq. 'A^x/^L Ad te enim pertinet sterna 
gloria, laus, Pafrt et Filio el Spiritui sancto, in 
omnia s.TCula. Amen. Hiac bomil. i\, cap, 23, bap- 
tismus admiaistrari dicitur : Tp:TLj.:(xcipL^ s^ovo- 
ja:(t[^, « Ter beafa invocatione : f> quod de tribus 
PcrsOTiis iutelligcndum patet ex bis verbis lib. i 
Recognit., cap. 68 : A'i ultimum autem^ inquit Pe- 
tru&, admomii eos^ uf priasquam progvederemur ad 
gentes prxdicare eis agnitioncm Dei Patris, ipsi re- 
eoneiluireniur Deo suscipientes Filium ejus, Aliter 
enim-nullo viodo eos ostendi posse sahari^ nisi per 
SpintJis sancti graiiam trinx inmeationis dilui pap- 
tismate propcrarent. 

\[. « IbiiJGm Jesus vocatur Chrislus a^ternus. 
Quod ot intelliiiatur, quam vim et scutentiam ha- 
bcat, observandum est ita Jesum vocari, ut oppo- 
natur Simoni qui ee Cbrielum et Stantem dictita- 

bat, 'Ajt;': rn-j u^-croc Xp'.Ttoii ^ijiflij ^auroy ava- 

YopsJ=i, 1 Pro vero Chrvito nostro se ipsum prx' 
dicai, » inquit Aquila bomil. ii, cap. 22. Porro eo 
nomine majoi-eni seniundi creatore, ibidem decla- 
rat. Cap. 24, sic qu^crcnti Dositbco : Die mihi, si 
tu es Stans. uLadorem te ; respoudet Simon ; Ego 
sum ; et slatim Doaitbcus cecidit ; et adcravit Giim- 
Nicctas cap. 28, sic eumdem Simonem alloquitur ; 
Dens e$se ^wn poles : time eum, qui nere Beus c^l. 
tSimiliicr adoratur Simon, lib. ii Iieco<fnit.^ cap. H. 
In eodem libro, cap. i^>, per ridiculum vocatur in- 
corrupiibiiis Deus, Non dubium ergo quin pseudo- 
Clemens, cum Jcsum veruTri cta^tcrnum Cbristum 
esse contendit, omnia ei tribtiat quaa sibi Simon 
per i^ummum nefas arrogabat. 

<< Non disaimnlaudum eat non nulla hia in libris 
occEirrere qufe de Christo dicta minus commode, 
et Hulino visa sunt Eunomii commeutis aimillima^ 
et Epiphanium addn^crunt, ut Ct>ionitia a qiiihns 
bos libroa inlerpolalos putabat, sentontian AriauEs 
f^E^meilam aHingcret contra tolius anLiqnitatis Lesli- 
monium, imo contru suum ipsJus, qui Cbristum 
ab Ebionitis simplicem hominem haberi declarat. 
Sed cum hfec imitati sint Origenes, Mctbodius et 
Lactantiua, erit lempos debis agendi magis oppor- 
tunum, cum solvondia sanctorum Patrum diirici- 
lioribua Jocis opcram dabimus. 

'i Es bis autem qua^ attulimvis, facile perspieitur 
bunc scriptorem nonmodonibil habere quodL^luo- 
nitarum errorem redoleat, sed etiam de Fill! a^ter* 
nitate, omnipetentia et vera ex Patre generatione 
recte sentire.Quare qu« de Nazar^eis Justiuus [!(>), 
Ilieronymus (17) et Augustinus (18) testaniur, eoa 
nimirum Filii divinitatem agnovisse;ea quis in 
dubiumrevocet, oumet iantis auotoribus nitautur, 
et in scripture legis observatioiiem audaoter do- 

(18) August., lib. Ik fibres. 



it S. CLEMENTIS I HOM. PONT> OPERA DUBIA. 20 

cente et prtedicante, conceptis verbis Ipgantiir? A^ Cfet^jrum Cotclerii editioocm typis escudcnrlaiu 

Prffiterlegis obaervatioDetn et fidiini in Christum curavitniis. Notls Cotolerianis e^i passim intc^xui- 

Deum, illud etiam huic scHptori oum Nazan^is muaqna^ animadv-rrtit cruditus Davisiua, ad tcstura 

commune eat, quod Fharisfeos acriter interdiim potissimum emend^indum comparata : pfitictila 

insectalur, ut homil< xi, capp. 28 et 29 et liecoynit^ etiam ex JoaurjeCkricc} adjccitiius : utraque vi'ro 

lib. ly cap. 54. » Hue usque doctissimus Maranua. ex iterata Paljum Apo^tolicorum editiona Ama!*- 

VII. Unum tamcn cat, quod hie moaeamns. Ni- lodamenei deaumpaimus. Epi&tol-e aub dementis 

mirum, sub iiai-um disquisitionum initium opi- nfiinine Jacobo inscriptfe Grfecum exemplar ptlti- 

natua est V. G. Recognitionum el HomMiarum uuum mi:s inter duplicem versionem, allieram RuTinL 

et idem opua ease, t^ed non aemcl edifum, qsiod aitaram Cotiirii : eique prajtorea nonnullas doc- 

prLdem insiauaverat Coteleriua ac poat annum 170 tiaaimi Cout^vntil adnotatiouea ex eju3 EpisfoHs 

litteria traditum. Verum antequam liKC describo- Romanorum poittificujn subjocimus : quiet illud 

remua, de Recognitionibus jam fuarnt nobia de- observat (20), eamdeni Epiatolam, postquam a Ru- 

monstratum, illaa demum acripto non Tuiaac cun- lino LatinUate donata est, qtiibusdam itntiqiiis Ca- 

signataa ante annum 2Ifi, Clemmlinofum aulem nonnm colleclionihua maerlam fuisese, Ilinc baud 

auctorem circa annum Ghnati 250 lloruisao, cinn miratur, illam anno 441 a concjiio Vfisenai I,. 

Joanne Millm ciistimabamus, qui ejus Homilias can. 16, ac aubinde a Nicolao f, Joanne VJII, aliia- 

editaa fuiase censel(l'J) subidem lempus quo siiam que Clomentia nomine fuisae iaudatam: qua qui- 

Harmoniam perscribebat Amraonius Alexandrinus. dera in re adaotanta prroiverat Coteleriua. 

(^9} MilL, Prolegom, ad N. T, Gr., § 670. 

(£0) Coutant., Append, ad EpisL Horn, pontif., p. 5, § 6. 



CLEMENTIS ROMANf 

QU.E FERUNTUR 

HOMILI^ YIGIN Tl 

NUNC PRIMUM INTEGRiE. 

Textura ad codicem Ottobonianom constitnit, versionem Cotelerii passim corre^it, earn- 
que absoMt, selectas virorum doctorum notafl suasque subjunxit Albertua Rud. Max. 
Dressel, phiK D^ 

(COTTING.^, suMPxiflua lebharja: tuBTERjciiiAN*, Mncccuii, in-S".) 



LECTURIS S, 

Duo pr^stanii doctrina viri, J, B. Cotelerius et J. Clericus, iyi Homiliis, qux Clemeniis Romani nomine 
circumfcTuniur, edendis, comptures in ihdem emmdaiis atqiie interpreiandu tanta cum diiigeiHia ac laude 
versafi sunt, utmuUorum judicio aliU^ quod agerent, reli'/mssa viderenlur aut paucum aut nihiU Vermn- 
enimvero, gvi ifa statuerunt, hand medioeriier errant. IVam qui cunqxie til arum lihros excmnt accuraUus, 
quantum its perfectionsm, quam in hoc genere expehmus, dedl, facile animadv^rtat. Ex nova quoque, 
qur£ vehemenUr di;sidfrabatm\ Schn^egten editione id satis superqua probari patet. Adhuc h^c erant. Ac iiii 
quidem, quid Jtnius tantum codicis supeUeclile et auctoritate ingerdum arsque critiqua etficere posset, non 
absque successu odeiiderunl. Ila^ue cum vei jmttot tanlasqus virr mm doctorum elucubrationes atque com- 
mentations^ acripioris nordri ratio etiam tunc ea ei^sct, ut in primi- ejus textus restiiutione in integrum ege- 
ret, si e fonte haurire vellemus limpidiori puriorique, factum eU :> ' auxilium inveniretur et eo, quo Cotelerius 
usiis est, vahdius, eUtijusvis judicii critici ammine mperiu^. Sam Gra^cos Vatiicin^e biblioihecw codices 
perlmtranti mihi condgit, ut quindecim abhinc annis in ms. incidt-rem non solum Farinno libra, cui, qum 
kactenus Uomiiiarum innotuerant, iebemus, ionge prarstanlins, j.rum etiam integriu^, quippe quod et £a- 
rum partem iam din frustr a requisitam rra^beret. Ac fuit quidcm, cum mihi quoque tempus, quie feliciter 
inveneram^ dhjve elaboravdi propitius conces.sum fore arbifrarer^ si iuftnitus labor crdicus scriplis Palrum 
apostolicorum cmcndandi^ a me su^mdus vequiescendi iniUum ccncessutet. Quam spem grave infortunium 
tefeiiii. Nam medici cujusdam Monacensis incuria alque insciiia altero oculo captus, aitero debihtatus, 



ti CLEMENTINA, — PltOffiMIA. 22 

quantum valetudinis viriumque snperei-ai, ad ea contiUi. gti^waj oris momenti mihi eranl absolvenda atque 
per/iciejida. Quo facto ad ChmeiUem i\omanum r ever sus jam in limine cogrtovi, ob recentwrum fifirortim, qui 
in auxiiium vocandi exuent^ Rom.-^ peuuriam, jtisti-i homimim iramalpinorwn di^sidcniin mc non ila satisfa- 
c£urum es^dy ill in summa faciendi votiitt(af;e erat ei alioqui fieri potai'^^el. H^r similiaque cu^n reputarem, 
iimens ne quid indigniim hac ablate miki c^ciderel,eo [ere venfum ed,ut a Cicyyi^.aie Romano evulf/ando desiste- 
rem.Atfamen amicis, ne invcnta mini obtim'one deuuo .^epelireniur ,iUrum. ilerumque adkoriantibifs tandem cen- 
sui esse cedendum. Jam enim fer^uauim mihi esu qiwe Homiliis cridca admmicnia Inm e codue repeHo^tum 
ex e^Utione principe attuli, n pariem hactenus inedilam addas. coram lis^ peu,is quos hujus rei indicium est^ 
fequiparare sa posse qiiantis voiulis cxplanafnni^ ftdhue indigers videmiinr. Ac mmtio^is editionia prinripis 
facta non salts mirari possum^ quomodo SchwMeri diligentiam et sarjariuuem summa necesdias effugeritj 
earn vet acciiratisAim.e revisendi, quo vutneribiis in iribus J. Clerici edd. an. UyJS, UOO, iT2i textui ejus 
inflictis medela afferrelur. htin nimirum — sileo ie'jioris mom$ni% tmnia — muU^ voces omiss^, plures, cow 
tra Paris, libri auctorifatem dne ulla causa tacide mutafie, phirm^ perperam corrupt!^. Qu^ quidem paucis 
exceptis non solum a tiovissimo editors repetita, sed nova erronim congerie aurta swit.ls e^im Clerici receu- 
sionem lextum ediiionis pr. geuuinum putans centies Coteieno hanc illamm lechonem sen bonam seu pravam 
affinxii, de qua tile ne somniare quidem avsus est. Taceo reJiqiia, qu,T ah alih intelligi malo^ quam a me 
diet. Ne multa : en tibi recensionem llomUianun prioribus accuratiorem ety si integriiatem ^pedas, omnibus 
numeris absolutam. Neque uero ilia, qw:i^ noviB huir edilioni orfiamento eslj glorior inlegriiate : alius quoqu& 
invenire poiuiseet, qux mihi invenire contviQit^ quarnvis ad unum omnss ea adhuc pr^terierinl.Atqui ea ha- 
manx vit^ conditio est^ ut plnrie^ negetur^ qmn eo aliquis qutesiium eat quo lubentiasime velH, secundum 
Gr^cum illud : 

Scripsi Romm Kal. Jul. 1852. 

CLEMENTlS KUMANI HOMILIARUM CODICES MSS. 

i. In Defpnsione pro Canonibus aposiolorum ci EpistoHs pontificum Franciscus Turrianus e mSn qao- 
dam (Ir^eca citat, quK in Clementis R. HomJliis ruperifintur. Alia MeLapbmsten olenl, alia ad Ottobo- 
niani lectioncm aut prope accedunt, aut nihil ab ca dilftirunt. Nihllosecius prorsua aliud est ac nostrum 
el Parisinuin.Id satis unua ille locus probat in epistola Turrittui ad Hoaium cardinalem aUalufi,queni hie 
tiabes In Horn, svii, 15. 

2. « Goteisrius exemplar sunm accurate, imo religiose, ne llUcfula quidem mutata, deacripsit ex 60 
codice Homiliarum, qui unua, quantum soiam, temporis injurina pertulit^ Parisiensi Ucgio 1048 [nunc 
1196, si reete euguror ox CataJ. cod. mss. Bibl. Reg. Par. 1740, torn, il, in quum Humeri Goteleriani 
non conveniunt). In eubsidium adhibuit UemenLinain Epitomen, quam et ipsam e cod, Heg. 8 deaeri- 
ptam in opere suo, primus post Turnebum, publici juria l^eeit, Prsterea escussit codd, Reg.i48 et 804, 
qui continens eamdem Kpitomen, se paulcj aiictiorem ex Homiliarum fragsU'ititia (cf, qu^ aduolavimus 
ad li, 5 infra, coL 33j et 3^3^18 [col. ZOd]. lis aubsidiia Cotelerius ito uaus est, ut baud pauca co(Jicia sui 
menda in margine editionis suce posset cmendarj?,>i Ita Sch\veglE:ru3 in Prffifatione. Ego quidem dubilo 
num Cotelerius in describendo codice Paris, ubivis ille fide atque rcligione usus fuerit, qua in hoc ge- 
nere opua est : id quod ex inultia locis cum nostro ejusdem families inanuscriplo accurate coJiatia luce 
olarius apparet. Codex Pans, quanqu^m in fronte e.Kltibet : BtSXo^ e^ouj^ o[jl:>s[3:; fiicctpopou^ a-h ',p[fjvi^^ 
TGu i-fLQu IhTporj TQj ctT! fj (Tt f) X "J ^ ijuf-^pa'jU^x 6x10 T(j^ ayLOj kX7i[iev-(n;, i^ Asyoptiyrj KX/;^£vTLaj 
louT^T-ctv KX-p^fi^yTo; Tb-j-ypaiA^^iT^. ]\tp'.i-/^£\ o'^ fj ajXTj 3'oXo^ xace' TzpoXc'-fo-ji; Tp=i^;, Q\j.i\i%^ ^'miji, 
mutilua tamen desinit in Uom. xis, 14. 

3. Codex ma. qui ad novrtm Homiliarum editionem conQciendam criticum penum mibi aperuit vel 
uberrimum, earumque finem bucusque de^siilerdtuin unicuR iargitur, af\ earn pertinet VaticauK biblio- 
tecffi partem, quffi Ottoboniaaa nominalur. Churtaceurf eat, E'ormffl quarts, insigoiturquo numcro 413- 
Exar&tus esse videturineuule 3«c. XIV, nitida quidem Grieca manu, aed db inugitatas siglas, quibua 
utitur, passim ambigua et subobacura, nen ubiquf^ facib lectu. Quaralibel pagiuam, si tituli occiirrunt 
BuUi, versus viginliaepLemexplent. In prluio Codicis folio allio appositua tegitur numerua443 ; inaequentii 

Clemena Romanua de Perpgrinationibiis S, Petri fol. 2. 
Ejusdem CJementia Peregrinationum Epitome fol, 161. 
Gregorii Nyssoni oratio in iJlud Pruli : Cum eubjecta fuerint, 
iili omnia, tunc et ipse filius, etc., fol. 2S5. 



23 S. GLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 24 

In ntfaque pagina sub sequent is folii numerum I in fronte ferentis exstat fragmentum Clementinorum 
procemu, quod m(;ipit ; AitoLj; -^pov^ntoTspcv iTir/E^poD^iv desinitque in vbb. iXAtu oli^Bi^Ttm. Hoc fra- 
gmentum alia manu, caquc siec. XV exaratum ct aliunde eKcisum puto- Jam invenilur alterum folium 
album numera carena. In olio, quod sequitur numcro 2 digtinctio,eam pravia inscriptiDne incipit Epislola 
Petri ad Jacobum data, ml reliqua ClemGntinaannectuntur.Quo^ occurunt inscriptiones itidemque litter* 
inilidos Homiharom aicuti qooriimdam commatum minio rubra picttB sunt Singularum Homillarura 
numerus Gr«cia litteria eTprimitur, tertia escepta et deoima, ubi est 6u'),!a -tpfTV) et h:j.:ll% S.xi-r, [Cfr 
specimen scnpturEe Jjgno incisum in tabula infra annexaOAd oram codicis quamplurimE gtosss, prima 
itianu consenptfe apparent, nullius quidem rnomenti, si paucas excipias. Adnotavi qnfe utiles esse po- 
tuerunt. Pluns facienda; sunt conjenlura manu recentiori margini distincto ctiaractere appoaits Habea 
quo([Uft ad oram notulas rubras : i-.av .' usquo ud >:.■, if, casque prima manu tarn indistiocte tamque 
inepte coDBcnptas, ut nulHbi cnm textu quadrent. Prima invenitur initio Epiatols Clementis ad Jaco- 
bum ex adverso, ultima in margine horn. !, C, sub ftnem. Nulla; capitum sectiones. Orthographia iiaud 
raro aolffica : xp!T-ova, ^uSepv^Tr,,-, f.j^.LT.io.TE^, 9..',t.itl. 'i-^o'^6y^-^, T.zl^^^.^fl^,, i^[<,xr,^ai, 6:t«vE^v p 
ui.o..?feiv, oipu,v p. ^pSiv, xc.vd. p. xEV,iv, fi-fS^LV p. W.^u'., ),o..7r->5« p. AuttdDv. v>X^o;^^ia, p. r-lyao'j.r,cc! 
jtywG.ii p. ■^psvwe.fj, 4'5ei p. 5S-r,. Mdtas, que etism in hoc codico reperiuntur', lacunas uncis' cnticis 
incJusi conjectandoque eiplevi. 

LITTERS EXPIJCAT^. 
0, Ott. — Codei OtloboDianus 443. 

C, Gi — Cotelerius, Colelerii (Ed. Lul. Parli 1872.1 

D. — Davisius. 

CI — ClericuB (Ed. Amateliedami 1764.) 

8. Si — Schwegierus Schwegleri {Ed. Stuttsartite 1847.) 



^ 



CLEMENTINA. — EPISTOLA. PETni AD JACOBUM. 



CLEMENTIS ROMANI 

QTJ^ FEBUHTUK 

HOMILIiE VIGINTI. 



1-3 EHIETOAH ITKTPOr UP02 lARQBON K 

A-^iaq 'Ey,YXr^aU^^ uirh lou itov S).wy UaTpi;, S[i 

i. EtOtO^ 1^;, iSi^fii ^'^'Jt ^^' '^^ X-OLVTl Tr^iT'.V '^iJ-i'lv 

aXX' lav -l; Box: tiff jfl£!^; a^iD<; £6p£0tiT ''^^- ait^i /ttTcc 

Xpi ToiS Stiipo Yct^yETat, Tov y^P cei^TOV oE ■K'i'ncf.yr, 

'6 



EPISTOLA PETHl AD JACOBUM (21). 

PETRUS JACOBO, tlomino et sancta; Bcclesiie 
©piscnpo, ab omnium rerum Patre, per Jesum 
Chriatum, pax sit perpetuo. 

I. Gum sciam te, fraler miT ad iti quod commu' 
niter Dmnlbua nobis oonduoit, alacritec festinare, 
ro^o ot precor,ut mnarum prEedicationum quoa ad 
terpisi libros nulLl ex j^enlililjus [,radas,nGqu6 cliam 
tribuli, ante experlmentuui : aed si quis probatiis et 
digiius rRpcrtua fuorit. tunc ipsi tradaa; secundum 
euin raodum, juxta quern Movbps ScpLuaginta viris 
caLhcdrre aua^ auccessoribus tradidit, Idcirco enim 
cautioais fructus in hunc u9que diem apparet, 
Eamdem quippe dc unitatc Dei et de vitfe insiitu- 
tioneTLormam observant omnesubicanque sint ejus 



Jtctv^va, -^aTct jtTjSsva ipoTzo-i a>X(oc ^p^-jth i; Trljv 

tk *■ 4 7:oXXct vE'joijfftov rpa^ptuv EjoSE'jfi^^vav ^^y^rfii-i- d nationis horninea; nee ulio modo poasunt aliter 

Tt^;, Kaxi Y^p '^^^ 7rapaooO=vTa ajxoTt: xavivct -li 3entire» aut abripi extra viam Scriptumrum, qufC 



el Bvj '^'5 xu^ov (Ji^, EiSo); ti; TuapaSorTii; \J3:pn^ irpo^ '^ 

Ttu*!; oeT xaic FpatpaT^ yp-^jG^f Sii toS'^o Trap* aij- 
II. "r^a ^ou-j ^ TO i'jj.OLOV -/a- Trap' ^j|xtv -f^^^jia: 

[tuTTr^pio^, ' xa: toij^ pojXop,svoj^ tcj tv]^ 5:5a- 



10. 



-.V. eav 



multa innuunt. Nam secundum traditam ipsia re- 
gutam Scripturarum dissona niiuotur reformaro, bl 
quis Forte ignarua traditionum ad prophelarum va- 
ria sigaiiicantea voces obtorposcit. Propter quod 
iieniim docere permittunt, nisi prius guo paelo 
Scripturis sit uteudum didiccrit. ideo apud illos 
est unus Dcus, una lexj spes una. 

IL Quo igitur siraill modo apud nos iiat ae illiB 
Septnaginta, nostris fratribug libros pra^dicationuni 
mearnm pari cum raLione mystorii trade, ut in- 
siruant eo5 qui suscipcre muniia doetrioK volunt. 
Qiiandoquidem ei ita non lit^ veritutis sermo noatcr 



VARLE LECirONES 





ad Jacobnm Balut. ^ Lectionem oiJoeOv^T^ erui acceotu duce ex 0. Evatat. ct in var. feet. ap. Tiirnanum 

cum G. 
medio 

fflvo codd. descripsorunt, ad unum omnes iotaoismum eequentcs idGoque oi dipbthon^um eodem modo 
pronuntiantes ac vocalem rj^conjunctivo cum operative perperam misto locoei numero fere ionumerahiics 
corrupemnt. ' -fouv aecessit ex et Torr. Deinde C post i,^u.r^> aSsX'^oT; comma ponit, totumque locum 
ita vertit ; Quo igitur simiii modo apud nos fiat nosiris fratvibm, ac iilis SeptuagiiHa. fe verba ilia traxit 
ad membrum sequons. In post ^QsX'foT^ commatc non dis:in^aiitur, neque ante -^j^Ltw'j ^ "vx c. Tnrr. 
et var, Icct. ap. C, in cuj. tcxtu deeat. "* ^o^-.i^ti-^, ^oSLa;<i>T^ C 0. Importunum iilud ^^po5^i^l'.y vi- 
detur in textutn irrepsiase e marginej ubi notatum fiierat a noo incurioso lectorSj tanquam inaigne 
verbiim. Gfr. horn. 11, 38 C. 

VARIORUM NOT^, 

(21) Epist. Petri ad Jacobum. Recte obscrvat Pho- scriptis, et ad Jacobara postulantem missjs : hfcc. 

tiirs Epistolam Petri ad Jacebumpertinerenoa posse vern superiore posterior est, nee de posLiilatione Ja- 

ad Opus cujus ii]itium git, 'Ev^ KX^[j-t]c, give quod cobi mentioned facit^aed per earn Jacobus monctur, 

ClemeuTia noinen pra;ferat. E^^o vero esistiino prra- ut prjadicationes Petri a Petro missas, c^ute tradut. 

aentem epiatolam aliani esse ab ilia Photio memo- Varias lectioncd apposui ex Turriano PiV Epislolis 

rata, quoniam ilia erat de actibus Petri, a Petro ipso ponti^cum lib. iv, init. , ct lib. v, cap. 23, Got. 



St S. CT.FMENTIS I ROM, PONT. OPERA DUBIA, 28^ 

muHasin opmion<^s dividfitiir. Porro illud non quasi A P-^ o-jtw- -fhr_zii.i, d- rroXX^^ vviij^g^ 5 t-^; (5:a7)- 

aim propheta scio^sed quod jam initium mMi ipgius Q^'ac ^i^GJv S'.^tip^e^TETat X-^vocTquto Ss ou;^ tEi^ 77^:10- 

viti^rim. ftiquidem nonntilli ox genLib-j^ IrgnUcm Y''^'^-''^^ '* ^"^ ^"^-^'^[-i^''" ^^X' ^Svi a'j-zr^ij xoD kq^-z-otj 

meam ri.^jecerunt pr^dicatTonern, inimici Ijominfs -r,'^ ^PXt^ op'"'-'- TtvE; y^P '^f"'^'' ^'^-'^ ^^'^^^' '^^ ^^'^^ 

Jegi coutrariam (juauidam et n:ii*^cem i7nctriria!i-i [aoj vt,u[[^'jv d7r£5o/.4i3T:f7 //pu^uff (22), to^ tj^Opou 

amplcxi. Atque b.iic superstitc m<i t^ntaverunt :ili. avOpi^Wou avo^iov ■tlm^: x:t; '^Xo^p'Jitr^ 7rp^j7;yJ^svQV 

qui vartif- intfrpretationibus verba mca tran^for- 0L0icxa).'3:v. Kxl x^jti er-. ^oj irtp'ovTo^ ETi^x^fprj- 

mare, ad everFionem legis; qu.i:5i ego (^tiarji ita cr^v -'.'^e^^ ttovxlXi',^ Tt^iv bfi7]VE£:tL; tox ej^o-j^ Xd- 

BCntiam, non aiii^eam tamen jlhcre profitpt-i : qnod yjyii^ ij.t-.^^yjriij..ii:'.^t\.-i , tU -rj'^ -co^ vo|/^jij xs^TiXijjiv 

absltl Id onim repu^nare list Dei ipgi,aMoyse pro- tU v.^'. ^f/nu 5 'xUoo o^jtfo f^EV'jpr^vojJTo^, ij^i^, e/, Trap- 

lata?^ et a Domino noslro teatimotiium habnriti do p^^ca; o'^ /,7jpjT7ov':o;- fcp uTje^-^. To yap TOto^iTo 

perpetua sua duratione : quoniara sic dixit : Caelum wv^LTcpa^joLv ett: t^ tou Os^ij v&jjcjj xrp oti Mojii- 

e( ;<?rra transibunt : iota unum OJJt unus apecr. 71011 ik^i^ ^- prfih-.-. v^\ 5n^ -:ou Kup(oj ^j^wv jjiap-rupTj^ 

prn^teribitalege{a]. Tllud autem dixit, lit omnia eve- Gi^Ti rr^p; x^c ccVot'otj ctG-^o^ 5[a^r)'^9;^j eirsl f-'jxuj^ eT- 

nirent. At illi uescio quo mndo seiiaum meum^om- iriv "0 o'jpav^i; v.a^ fj y^, TinpE^E'^CTovcai ■ Iwz^ h 

pertum Iiabentes, qa.-e es me aiidierunt verba, me- ^ *j J-^'^ KsooiLa oi jtr^ TrapiAer^ citt^^ tol) 'jd[/o'j. Toj-o 

liiia me qui ea loculng sum, a^grodiiiniur intorpre- £1 t''?-r^i<zy^ %x t^ irivxa ^tvr-*t, 0\ Se oi:^ blSa tkoc 

tari; diccntes iia qvios instituunt, id esse ^enten- zhv l\xh-j voOv iTi^-^-^tA.l^^i-j-i'.j a'^j^ ^xoij^nv Iq hio^ 

tiam mentn, quod j?gc ne qui^iem cogilavi. Si au- Xdyouc;, ^[jlou tou eitt&vto^ akouc ippovq^onEoov, Stt'.- 

tem me adhuc vivo talia ementlri audr^nt, quanto '^e^pQL)^^^^ Ep|j.T]VEueLv ^^^ XeyovTEt; -coT; utt' xjiili^j x2t- 

magia post me idem audebunt facere, qui po^t me r//o'j]j.^vD!^, tou-o eTv^t to £,uov ^povTj[j::f, ^;tJJ 

eruut? ouSe '* &vs&urtr]Orjv . El 61 £[j.oG ^Tl TrepioVToc xotauta 

IIL Ne igitur quid hujusmodi conLingat, ea pro- HI. "fva qZv \j.i] xo^oijTov xt yi\rtT%\, to'jtou eyexa 

pter oiavi et deprecalus sum, mearuai pr^dioatio- -fjj'toj:! xVi l5^Gr]Vj twv E^i^tuj ktj p^>yjj.^x4ijv ac; eT:=[j.- 

num quiti ad tc miBi voluraina ncinini ante pericu- ^^a a^: ^l^Xod^ firjosvl [i&TaSoLj'jai, t^iJTi Ofxof^jXqj, 

ium facLijm tradas, neque tribuli,neque alien igeriEa ; jj.t;x£ aXJor^jXtp, :tpa ^sfp:;^, dXX' siv tk So^'-fia^Qtl; 

verum si quis posL probationem dignus repertua a;vo; s^^p^O^, ^6-.l -i6-f^ y.a-^i t/^v MiuUjEto^ ^^ ctfa>- 

fuentj tuQC ipgi ex inaLiLuLione Moysis concedas, y^jv TL:(pa3ou^ctt, xiS' f,j to^^ "E^So [j-vJ-z.^vTa uapi- 

juxta quam Septuaginta viris qui catlicdram iiiiufi ou)/.^ toT; -fj'j K^tOiSpav kOt^^ 7:ap;:XYjfpnjLv "v^ d(j- 

Cxcepyrunt, dedit : ut sle Tjdem ^ervtsot ct ubii^uo t^o^ -i^ ti:tt£v^ f^yXa^f^TL xai Trav-ayi) tov ti^^ aXi;- 

veritatia canoncm tradant, cuncla intcrpretaLi ad p S^ia^ x:(vova 7rap:(owT:v , b^viVE'jovTEi; li Trivxa 

tradilionem nasiram.et ne ip&i ab imperitia pcrtra- Ti;pr>s ■c^.v Trap^oortv ^>ja^^j, xal \j.f\ aiLrot 6710 a [j.a- 

cti, ab animi conjecLuris iu errurem inducLi, alios Oe-a<; '^ KxvajnwriEvoL, utto -Htw /ati xr^v C'^XV"' ^"°" 

in eamdem perditionia Inveam adducant. Et qui^ yajij.a>v el; TrXavr^v IX/.d^svo:, ciXXoj^ e'C t6v 6\ixotov 

dem qiJiB mihi videbaoLur, pulcbrc tibi signifi^^avi : Trj^ iTrioX^ia^ ivi-jv-^.j^i [id^jvov. Kal la 6 [xlv ifiOL 

quod vero tibi pJacobit, Domine mi, deccnttjr es- So^^vt:! kolX^; £Cl^aa^Ja ^ot, to Se ffoi Soxojv, xjp^l 

sequere. Vale. [^:>l>, 7::p£Ttrij'i:aj^ eTTL-uiXsi. "EppcuTo, 

CONTESTATIO PRO IIS QUI L1T3IIUM AGCfPIlINT, AjAlIAPTrPrA (23) UEPI TiiN TOr BiBAlor 

I. ftaque Jacobus, leeta epistnia, convaeavit pre.- AAMBANONTUN 1*, 

Bbyteros, cumquc illia logissct, ait : nece&sapio et. I, 'A'javvojc; ow o 'Idty.ojSo^; i» ttjv iTrtTrcoA^iV, ^ete- 

congruentefdeveritatestabilienda nosteradmonuit xaXEcraro To?>i: irpe^SuTEpoj^ , y.a\ aixoT< ay^xyvot); 

Petru?, ul pr-redicatioTinm suariim nobia missos li- e^t/ 'Avayx-aluJc; y.a: Trp&TrdvToj^ Trspt ttJ; aXrjOEict^ 

tros nemiiij temere coucedamua, Lantum viro bono ^.<z'^o'a:Z^^i}7.', 6 Ti[Lz.T£poi ur-^uvv^crE lUxpOs, ^t:(j>^ t^c 

(ct) Marc, xiii, 31 ; MatLb. v, 18, 

VARI^ LEGT10NE3. 




VARIORUM NOT^. 

(£2) No,u^^i/ov xr^piuyiia, etc. Cave tibi ad Ebio- Terlullianum iuitio opens adversus YaUniinianos; 

fiiarno. Cut. Forphyrium, De abdineniia, lib. iv, cap. 13; et Vet- 

(2!^) AL^-iAaoTjp'^a lledoi'jt, raea rjuidem sonlentia, tiutp. Valentem citatum a Soldeno turn in Marmo- 

hujuamodi coiili'statio xpu'J^'.v prlniurum b'pretico- ribus ArundeUianis^ p. 151, tuin De diis Syris, p. 35; 

rum. quiijii illi didicerant a paganis, et a Judieis itcmque Juhum Firinioum, in Prffifat. lib, vii, Ma- 

Easenis. Videsis prfecipue Irenajuai lib. i, uap. 23 ; theseos. Id. 



9d 



CLEMENTINA. — EPISTOLA PETRI AD JACOBUM. 



30 



Twv auTo-i xT^puvuixfyv Sia7T£;Ay>6£iaa; ^fxTv ptS^aui; ^ ^^ religioso, quique docere voliient, ac sit fuJelis 

S'jXctSsi, TtJJ Kit BtSftfJXELV Cf^,pO'J]A£V[f» e^TTEpltf^Jitjl TE 

E> Toli; TiptyxDc^ d'^vco[jL(i>v t::*iipa^6Yi, *i S^jte^^ f^Tj 

EtG' a^TOJC, Hixa "Tjv Mtu'JcTifjjt: 0.y^-^T^v^ aya-^avca. ai- 

Tow ETTt i;oi;a[j.ov ^ ^rjYT,v (2;i), 6'TiEp zi-\ ^wv jBwo, 



circunicisus; eosque non cunctos aimul : quo, si 
in prioribus fmprohua inventus fuerit, po?tei'iores 
fidEitn 8iiam nnn accipiat. Quarc noti Q^inus annJs 
sex coinprobetur : sicque postea» secunduTn Moy- 
sis inpLitDtionem, qui libros iraditurus est addu- 
cat eura ad flumen aut foutem, qui est aqua viva^ 
ubi ju^tQcujn lit rcgftnfiratio; et non qaidem ad 



EvG^ 'h '^^^ ^* Sty,«£wv '^i-j-.'ziii avaYsvvrjTt^, ^^ ^pxt- juajurandum adigat, quOniam Bon licet, sed ju- 

5flL» ^tie: [j:t( E^ETTtv, dX/d: cTJivcti ctj'^rp -/,^Ae^?^'at beat ipeiim astare juxla aquam, et conLestan^ si- 

irpfi: Ti|> uHiz: xa' ETc^LLa.pTjpa^Oi'-T ^- ^^- ^^^^'^ cut et Rum ronasceremur, jii^si reciaiU3» flos non 

dtvaYsvvtiifiE^oi xE^nEuoOEVTEi; ETtoi/^a^Ev TOj pi, ipLdp- peccaturos. 

11, A£Y^"c^ 5^' MapTjpai; ^x^'H"- o'ip^^O'', y'^'''> ^^' Dicat autem : Testes habeam ccclum, tGrram, 

tiStijp, iv ot; ti Ti^i'^Ta TTEpisx^^'^^ '^po^ *' Tokotj; S' aquam, quibua omnia coritine.ntjr, atque insiiper 
fiitatrt xal Tov Sii TT^vTEi^v S'^xovTa ^Epa 7 o-j avE^j ^ bis omnibus aercm quoque, qui universa peruadit 

ac ^inc quo non respiro, quod semper obediens ero 
lUi, qi;i bos mihi prfedicationum Ubros largitur, 






B 






quodque bos libros, quos mihi dsidcrit, neinini ullo 
pacto tradam, non scribam, non scriptog dabo, 
□ on scripture dedam; non ipse, non per alium, ncc 
per aUamquamdam rationera^vel fraudemvel ma- 



6wv ij vEjujy {j aXXtp o^.f^S^irott'cpf^Trf^'J] I^LVot^ ^T^ptp chinam; aut indiligenter custorliam, vel aiteri sis- 



^q auTOC EXOiflTjy, f) xat ^XzXov Soxtfj-a^ac, TtXtjV oijx. 



tens vel permittens, aut olio quocunque oiodo vel 
consilioea acripia alter! conccdena. Nisi st aliquem 
probavero di^nurn, quemadmodiim ipse jndlcatus 
sum, vel adhuc magis esploravero^ certe non minus 
annis sex : pio et bono, dooendi munus capes- 
Bcnti, Bicut ego accepi, tribuam idque ox episcopi 
mej senteuLia faciam. 

Jir. Aliter iieque si filius sit ant frater, aut ami- 
9i ScXXtu^ TCii; TToxB -^hof^i; jioi ^Vi^xcvjv, lavTTEp fiyd- G cus, aut alio quoHbet modo ad f^envis menm prr- 



K£V ^*. 0(;"E etciijquXtjv uo5i^6i^aop.ai, oi Swpo:^ x^oXa- 
>tEU&ilao[xaf olXX* el xai Bd^Eis po£ -ote xi 3t3ojj.EvdE 
y,o: Ttiiv x.yipJYjtaTtov p:SX(a jJ.T^ ^Xr^Oi^ *Iv3t^ ouS' o'j- 
TtuC ^ExaSwjtOj iXX' dtn^BttfTtiJ. 'AroSr^fiwv Bfe ^'<j-j 



tinens, si indignus cxstiterit; ejus gratia non ti-a- 
dam ; ut non decel. Nee vero insidias formidabo; 
non miineribus deliniar. Sed et pi aliquando doT 
nata inihi prfedicationum volumina non es^e vera 
mihi vidcbuntur, neque sic lar^iar, sed T^p.ddam. 



^^01 auii xo^iaw, ^r.tp civ tij^w xexttj^j-evo^. El Ss Cum autem peregre profectns tuero, ipsa poHabo 

lt.i\ pouX^Gtii y-fv' ijjLauToij *^ ccjxcfe rEpup^pE^.v, ^Ttt mecum, qua^cunque possedero. Quod si noluerim 

tfji; olxEct^ p-ou Elvat auxa oux Ictaro, dXXi t<Jj S t^rt- ea mccum circumferrCT in domo mea esse non per- 

^jxdncjj jAoy Ttf> x^jv auTi\v e'xovri Tiiuxc^ xo:t diTro xi/ mittam, sud episcopo meo camdem fidem proiitenti 



VARl.'E LECTIONES. 



so 



xa". on 



ultima voce aubnctata. 



!| f- 



ru>v 



inserui c. et Frai:fm. '^ Tip^S et Fragm. Tum ^l ^tt^tt'-v C- 



^* Ita Ottob. ms.» ut moliiit S, qui quidem edidit jj.oj c. G- Turn a'j-ri; ;j.'>u ft, auxi^: r^oc 'J. ^* S pro 
pcnit 



^' " V ' r.^^— ' 



II! 



ItlnOVTl. 



I-^ectionem vulg. conQnnant ot Frafcm, Dein oio' aXX^'j^ oij'j' aXXv^^ D. -* o:[j-EXt?L(; 
Fragm. Uein dedi r T^Otov ^ ys^^uv c. et Fragm,, quo e\iletur tautologia Clerici Icf^tionis ^ -z: TTpox:c- 
6el; (t^ ^Lfltlt^ C) vi vo9£fJfuv, et ennntijitionis linis haheal, ad quod quadrat ^'* %-j C- ^"^ tote (i. ^^ |jr>^ 
subjunxi c. 0. ^* Scribendum, ut vidctur. '^'jS' 5v t^xviv ^ ^ aoE/fpoc In sequentibiis excidit vcrbum, 
a quo pendeat inlinitivus [icTaSQu^at S. Lcctionem vulg. exhibet 0. ^'^Sconj. ^poai^xov. ^' ita S. 
|jLEe' £aoToi> c. C. 

VARIORUM NOT^, 



(24) 'EftTTEpLTf^ficiJ TE ovvi. TTt^tJ). Quasi inclrcuni- 
cisus non posact esse Tidolis et Christianus : quern 
errorem Ebionlta? aliique h^retici errabant, (Iot. 

{25) 'Ay^Y"^^"^^ auTov k-Ki iLOTaij.Qy T^ tctjyV^- -1"- 
hajre^^i Ebionfeorum S. fi^pipbanius cap. 17 : "Ot^v 

Y^^p XL^ i^ Ct'JTOJ'J ?] '^tliTqi TEpLTtijOt, fj UTTO EOTTETOij 

3r^"^&c.irj, x^TEVJiv eU t;'i jS^rto^, xa't iTzi'/.n.Xi.'iza'. xi^ 

^TCujvu^Lcc; X7; ev X'p 'HX^x't^ xij xi ojocrvc-ii x.a^ xr|i; 

Y^i^, xoi> xe aXo; y,at xou 'jBa'Vo^j xtbv x£ avi^iov x^i 

^YY^^^'' "^'^ StXCTtDrTuvr^i;^ :^aa;, xar xoj apTO^ xat 



IXc£[Ou. Kat ap^^sxai. Xsys'-'J^ flofjOr^xi [jlol, xao o.ttjX- 
Xiijaxa 3(7r* e^o'j xcj aX'^j|j.a. QuotieF emm aliqni-'i lilo- 
rum in rnorbum incidil, auC a serpente mor-^u^ ef^t^ 
ad aquas descendit \ et appeliationes omne^ quas FAxai 
complextis est, iuvocat, ca'U, videlicet, ac for^F.saUs 
el aqu^r., veutorujn, d amjeior^m.ut vocatd, histiticV: 
jiQnu iic.m et oieL Tuncque iia dicit : AdcsU mihi, 
ac do lor em a me depellife. Quiet Icgendus lia!rc9i 
19 Oasenorum^cap. 1, conleiendusqun cum lis qujj 
hie habe& num. Z et 4. Id. 



SI 



S. CLEMENTIS I ROIVK PONT. OPERA DUBIA, 



32 



et ab iis^iem proficiacenti commendaho. Si vero A 
contigerii me icgroUre ac moi'tein vercrij ai absque 
Uherisfuero.simJiiteragam.Sed ^t si moriar, filium 
habciiS mdigniim aut Dondum capacem, parltcr fa- 
ciam. GciH^eL committam meo episcopo, ut si puer 
adultua fido dignus fuerit, iUe tanquam paterimrti 
depositum dVio reddat, justa raoduQ^ coxites tationls. 
IV, Quod aiUem ita fac.Lurus sun, iterum aecundo 
COQLestor ccrslum, terram , aquam, quLc omnia 
complectuiiLurj insuperque bis omnibus cuncta 
pervaganlem aercm, sine quo non spiro, quod pcr- 
peliio obtemperabo el, qui libros mihi prfedicalio- 
num Iribui^et observabo ^eouEdum universa quem- 
admodum oontC8ly.tus sum, auL adhuc magia, 
Itaque roihi pacta sfrvaiili pars crit oum Sanctis : 



lV/'0~!r Si 0'j"c<j]T 7TOLi^iTtij,7iaXiv TO S£'Jt£pov Staucto- 
■Lai^Ttp'Jt; ^TO'jToii: ccTrafT! >ta^ Ttiv Sii TrivTtoy S'-iixovxct 

xatTi Trivra to; ^" 5t£jj.ctpTTpajj.Tiv, i^ -/.aE Tt tiAeTov. 
'T'jA^^fTovTt o^iv [iof f^ai; c-jv Gvj xic^ f^^P^)^ EJTat ue-cii 



agetiLi vero contra ea qu?e paolussufu iuimicamibi d toiv 6ti<uv, TT&tYJjavTi Se T^ap* a cruvsdi^Tjv, £)fOpoy 
Bit rerum universiLas et cuncta peragrans ffither t% i^oi to tc5-j v.at 6 B'.i Travr^ii'^ S'/^/.ajv CTle^jp xctl 
quique Gst superouinia Ueus» quo melior^quo raa- 
jor nulkis- Si t;tiam in cognitionem veniam ullerius 
Dei, hunc quoque nuncjuro, me atiter non aclu- 
rom, sive ille existr,]., sive ille non existat. Ad hwc 



omnia^ ai fallam, cro exsecraadus, vivena et mor- 
tuus, atque icterno puniar supplicio- Bt post hoc 
parem ac sal cum Jai-gitore eum;it. 

V. n^ec Jacobo dicente presbyLeri timore impai- 
liicrunt.Gonspicatus ergo Jacobus quod vebemcnter 
metueront, ait : Audite me, fratres et conaervi. Si 
libros unicuiquG temere prrebnerimua, illique a vi- 
ris quibusdam au^^af^ibus corrumpantur, aut inter- 
pretanioiiibns pervcrtautur, sicut jam quosdam fe- 
cissc audiialLS, restabit ut qui plane veritatcm 
quo^runt, semper orrent, Qiiocirca pra^atat^ ut libri ^ 
apud nog maneant^ tradamusque eos cumomni su- 
pradicta cautione iis qui pie vivere aliosque salvoa 
faoGre cupiunt, Ac ei aliquis post banc contesta- 
tionem aliter agat, raerito in sternum sopplicium 
jncidel. Qua enim ratione qui aliofutn porditionia 
causa exstillt^ ipse non penbit? Gum ergo preaby- 
leri sentontia Jacobi delectali fuiasent atque dixis- 
sent : J3ened:ctu9 sit qui te, ut ounctorum prfes- 
ciiis, pulohre nobis eonetituit episi^opum : htec, m- 
quam, cum dixisscntT eurgentes precatl sumus 
univeraorum PaU-cin ac Deum; cui gloria in sie- 
cuJa. Amen, 



EPfSTOLA CLEMENTIS AD JACOBUM. 

CLEMENS JACOBO domino et episcoporum epis- Q 
copOj regenti autem Hierosolymam aanctara Hebrajo- 



6 u7r=p -ci SXa B£oc, <-j xpeiTTo^v, oZ pL£i^ojv fjiiSef;; ^', 
'AaX* el -KO-i eU ^xepo'j 0IDU liriyo'.a-f ^ ■j'^'^^h^*^ 
xixe'LvDv 'juv 6'ij.vu|j.t (Ij; oij/ iXXtij^ tio^V^tw, elV ectclv, 
£'.-' cjyK ETTLv, Upo*; to'JTO'.i; 3" *i ^Tcaatv e? ^^jsicro- 
[mi ^ yfX'zd^s^'x Eao|i3L 9 i^Uiw xal O^vtov, xffll atwv£([> 
xoX:<a07J:TO[j.at KoXacTEi, K.a\ jiEta toSto 5pT0U xaE 
:itXaTo^ *3 i-tExi -lyj TrapctSLSovxot; [jLEraXct^ETto- 

V, Ta^Tcc TDU 'laxriSo'j tl'jrdvtcn; to^P^'^^^'^ Ayu>- 
VLT^jtEVOi *^ ol TTpejS'jTspot, SuviBtbv o5v 6 'Iixti>Soc, 
£Tt X(av 7re',p<ifjrjvcctLt tip/j" ^Axo'jTard jAOu, aSEXfpot 
v.<x\ f7'jvoouXoi **. 'Eiv -ci^ ^loXov; 7iaT:v die eTJ-/E 
jrapi(jyfrj^;v, xat auTcti *' Gtto TaXiiTipiTrj ivSptijj 
t;v:uv voOejOoit^v r^ TCf!c ^p|tv]vErctn; S^aorp^rprLiTLV, 

Ato ajj.Eivov Tt5!p' 'f'j[j.r/ ajTaq ?!vfli, xai jiETaSLSovai 
jjLETa TraoTj^ TTJc 7ipi>ELp7;]j.£vi-i£: do-tpaXfifai; xoTc 61- 
Xouji i;i;v EUTeSi; '^^ >',oLt aAXoLJc; ti(i^EW- Et Ss tic 
[j-Exi TO oiiTtUi; StapLOpTupadClai aXXo>^ iT&tiJi7Et, e'jX<1- 

ccXXwv o^TrwXsta^ a'.TtQ^; y^'^'jI^evo^ ciutoc *iUK iiroXeT- 
Ttt" ; Ttuv oSv Tipta-SyTipwv e::t T^j Tou 'lax^jfiou 

xal Tttij-a s'-ivTtfJv a^Ttuv l"(=p'iL-fT£<: ■7rpo3y]u^a[jL£0« 

aicuvctt;. *A|iijy *^. 

10 EmiTOAH K.AHMENTOX nPOS lAKi^- 
UON ^» ^2 )]. 



KAHMOi: lAKiiBfl, Ttp itbp(^ " xaE ETrtJxiTrwv 

INTEaPHETATlO BUFINI, 
CLEMENS JAGOBO IVatri Domini, et epiacopo cpiscoporum, regenti Hebrffi6rum aanotam Ecclesiam, 

YAIiL^ LEGTIONES, 



^' napaJtaOrjjtj^at 0. 



0. 



3G 



j^^ptupL^^- 0. ^^ izp6 0. ^^ 



11a et cs conject. G, vojj.T^aa:L id. in textu. " ftT:o6(jK;et 



G. ^^ aVct C, Subinde scripsi ^ xa( c, 0, ut jam oonj, S d 



jtat^C, ^^ r,.:^^ £l; C. -^^ 6:rov&uv C. Postea s'te 0. *^ fis G, Turn -^siaoji^t O c, S, t^Eii^tu.jLa*. C. 
^> uottToc 0- *^ aYtuviiT^fvT^.c C. ** (D-Xoi 0. Deinceps ^Tijy^=v TiapacrymuLEv 0. ^Mta S, a^To! C. a^i^at 
0. '^ £jcrior,i; jiJjeci c. 0. •' IlaxEpt C. *s Poat h,Ti! in suhscriptio : fipko^. *» dtTto 'Ptt[j;7]; rubro 
characiei'e in marg, salutationi exaclversum, et 0. ^'^ fratri domini vcrsio Latiua ttufini. 

VARIORUM NOT^. 
(2S) Duplex est circa iianc epistoiam opinio veterum. Prima Rufmi prfefatione ad necognitiones, 



33 



CLEMENTINA. '—EPISTOLA CLEMENTIS AD JACOBUM. 



S4 






iTTLOTt'^TTfj) (27), St^TTovT'. S& ~TjV 'J^^ouaaArjjL, iy-^'^ A^i^^^ lilcclesiam , omneaque quas ahiqiio Dei pruvi- 






B 



dentia pulchre I'undatre sunt, cumquc presbyleris 
acdiaconiset tsajteris ommbus I'raLribus, pax sit 
semper, 

1. Xotum tibi sil, domine mi, quod Simon, 
qui propter veram fidem el firmissimain dootrinaj 
sus hasim Ecclesifa fonHamentum es?;e dctinltue 
e9t,atque ob id ab ipao Jesu ore non fallaci trana- 
nominatus eat Pctrus ; primiti^ Domini uostri ; 
apostolorum primus, cui primo Pater FiUum revfi- 
kvit ; quern Christus merito bcatum prfedicavit ; 
vocatug et elecLus et convic^lor et coines ; bonus ac 
probatua discipuliia; qui Occideotis obscuriorem 
mundi plagjiiu^ut omnium niagis idoneus,illuatrare 
pr»C6ptus eat, atque id ructe pctdcore potuit. Sed 
quousL[iJe stirmonem protraho, nokna aignilicare 
quod triste ost, quod necessario, licet tarde,oiimino 
dicere me oportet '} Hie ipse, ob inimi^nsam erga 
homines cbaritatem, clare^paJam, repuguante licet 



INTEIlPRIiiTATIO ntJPJNI. 

io IlJcroaolymia ; sed et omoes Ecclesias qua: ut>iquc Dei providentia fundat* sunt ; cum presbyteris et 
diaconibus, et caiteris omnibus fratribus^ pax sit aemper. 

I. NoLum tibi I'acio, Domine, quia Simon Petrus, qui ver^fidei merito etintegrje praidleationis obtentu 
fundamentum esse Epclceia? dtslinitus est ; qua dc causa, eliam Domini oro divino cognoraiuatus est Pe- 
trus ; qui Cuit prin:iitiiE eJectionis Domini ; upostulorum primus ; cui et primo DeuE Pater riliinn revela- 
vit : GUI et Chpistu^ compotenler bcatitudinem contulit ; qui est voeatu;^ e?t, *;t clectua ] coiiviva Domini^ 
et comes eU'ectus^Lnnquam bonus et probalitimLis diacipuhis ; qui Occidentis obscuELorem mundi plagam, 

Sed qiioug- 
proierrc? 
- - . -^ .. . palarn cum 

omni fiducia, adversante etlaui tjranno, totins mundi bonum jn-jj^dicare tton de?itit.it, et regem omnium 
aasculorum per orbem terjEc. et usque at] ipsius Romani; bujus urbis notitiam^ut eliam ipaa salvaretur^ 
inves.it : hie, inquam, propietate pati volena prteaentem viEam Hnivit. 

VAR1.€ LEOTIONES, 

^1 'ESpatojv cm, var. lect. ap. G, et 0. " eI<; var. leot, ap, C, ^^ I'A c, 0. Deest in tcxtu Co- 
telcriij qui quidem euiijunxit ^ St^^j^/c S-.i ex Vila S. Clcm-^.jtfis, proiit hahctur ia rodice Regio 804. Ea 
Vila ex iilo codire f'^pea nobn citabitiir^ continet auiem tmn Clemcniinam E]dtnmen^ imprc-'ysa amliorem 
additu noil pauci^ ex opere Glementinorum, acd iimoxiis. liim ^furima ex iipisfola hue, ttim Mari^vium 
dementis, quod edeudum euj^avimus. Et Ruf. Icgil uL 0. ^* Ita U et ex conjcct. C, in cuj. t'lxtu 6t'ij.^vo^, 
Et end. Reg, fiOi et RuW e^EieXioc. Cfr. booi. ^v\}, i9, ^^ T:pw^6v Q, t^ui k prima Ruf. ^^ ^',- -a-xU^ Huf, 




earn post fiecO^niiionum 
altera Photii cod. 112. 



VARJOaUM NOT^. 



libros fiiisse scriptam ; 
1 13 esse d<.'dEcatioiii?[n 



Operitt quod actus Petri, ad disputationes cum fii- 
mone, nee dou recognitioiiern dementia ejusque 
patris ac fratrura compleetebatur.K quibus deabua 
aententiia poaEeTiorGm maliia siinpli^cti : partim ck 
auctoritate ms. hujusce nostri Clementinorum, icX 
alterius codicis dc quo infra : partim ab hl{. PP. 
Carmeiitarum Excalceatonim librD, in quo inter 
Rufmi prajfationem et liecognitiones collocatur 
epistola : turn dcnique quia declaratur ad finem 
epiatoiEe, post earn aequi libruni de Clemente dis- 
serentcm, ejuaque perepriuationibua cum Petro^ 
aliisque usque a<l pueritire eogitationes, ac de ser- 
monibus atque actibus Petii^ ita iii^cripLuin, KXrj- 
^£VTG^ Ttov n^rpG'j ^TEL^Tjji'.tov XT,p'JY^:tTtu J tmroiii^. 
l-aline Riifino, Ciemenm hinerarimn pr{-ediratio!us 
PelrL Idem autem boc habcnt ar^umentum Pieci)g- 
nitioncs et Clementina ; iden>que titulos prailigitur, 
Grrecua, Ckmentinorum homiliis. Latinus, Pecogni- 
tioifibus cod. Thuaa. Sed objlci potest pro Ruhno : 
Epistolai num. penult. pra>clpitur GlemBuLi, ut Ja- 
cobo iiarret eliam mortem Petri ; qua de morte ni- 
hil dicitur in Recognitionibus. Repondco ^ dc Pecogni- 
UonibuSr nos habere Opua inipDrfectum, sivo eo 



modo rclicium ab auciorc, ^eu potiua injuria fGm- 
poniin amis.'Dum.Quod veto ad CU:ine>iti?ui apoctjit, 
similiter aio, abes^e a ms. fiegio linem opens>ibi- 
que tbrsan aetum tuisse de mnrte ;ipuiitoli Petri. 
Addi potest quod horum apocryphorum scriptor 
vel plura prouiissrit qiiam pfiregerit, vel proinisf^is 
satisfeeerit alio librc, forte I'eriodis Petri Got. 

(27) ^ETiiay.oTrtuj ^ttc^icott'^ . GoiiBule Savaronem 
ad Sidonii ejiiatolam i» libri vi ; in qua Lupus epi- 
scopus Trica?sinus appellatur l^ater palrum ot epi- 
sCGpua episooporum et alter srcculi sui Jacobus. 
Sed et Amobio in paalmum gxxkvui Petriis est 
Epiacopus episcoporum ; Rudno Hidoriii Eu^eiianx- 
lib. n. cap. 1, Jjicobus, apostolorum episcopus ; 
Groicis abbatibus ct monai^his multis in concilio 
Lalerunerisi sub Martino 1, secretario 2, Martinua 
papa, Siiccrdos saceriiotum et rater patrum ; au- 
cLori Qu^stionum od orthodoxo^ apud Justinum, 
cap. tlO, Paiilus JlJT^pwv rtaT^p' ut et Grei];oriua 
Kysscnus concilio Nic;Bno ii, actione 6, elGlsmena 
uoster Anaslasio Sinait;e, qunvst. %. p. ^26. fleni- 
que. a Maximo in Dhpatatione cum PtjrvhOy Cle- 
mens Alexandrinus, philosophus pbilui^opboruni 
dicitur, 1d» 



35 S- CLEMKNTfS 1 ROM. PONT. OPERA DURIA. M 

malo, fuLunim bonum totl mundo ut inrlicaret ro- A SvjU'jTiq:, IrA tou hsTxilyioq r.owr^^o^ ^», to'j l'76iii^o-^ 

gem, bucusq^ie RuLoam vcniers, el Doo placIU ^-pOov ^'ifjj i:*L xoTiit;> j^Tivjjdt pacrO.^a. j^^ypic £v- 

doctrina s^ivajiti homint^a, ipse prte sentwm vitam T^^iG:f ttI "Pojll^, ^^ y^viuEvo;, 0£rjSou>v;T(|i S'Sajx^- 

per vim cum morte comrtiutavlt. >.iqi ato^tuv 3^0p^'>TCOj;, ^^JTo^; t^u vuv ^lo-j p.aLiog t6 

^f,V [tETTiXXa^tV (28). 

II In ipsisautem dJcbtis^quibQs breviraoriturua II. Upo^ aJTraT; 8= to'; ^.f^E^^c^t^ oTg f ;-^;X>.t ^eXe'j- 
oral,cungregatial'rutribii3, subito opprehfinsa manu t^v, Tii^jT|ep^^J[A^'^'*J'J -ft^"*^ ahJ.^Ui-j, a'^pv.Suu^ XaD'>[j-£" 
mea cgiisiirgena, corum cccLesiii Ji>:iL : Audito rae, vd^; ^lou i:?;^ XEipoc; EYspOel; lr;t t^; li:xXT,i[a<; t^ir 
iVatrca el conservi : Quoniam, sicut edofilui sum 'AxoijarE f^ou, iSeA-fol i^al crivSouXtjr 'Etts: , ^i; 
ab eo, iiuimiBit me^Domine etma^islroJcsu Ghri- Bior/Grjv (itco -rc^i \j.z a-')^To(>.avTt.i Kbp'oj ^£ r-ai 
sto, dies mortis me;e appropln[]uat, Clementem A^Bajx^Xou 'Ir^jol X^:<TxaZ^ o\ xo^ Qii^vaxcj fxou r^y- 
hunc eDiseopum vobia ordioo ; cui meam sermo- -^fxaffLv fjfiep'Jt , KX'f^evTa {2^) toutov ^TrCfrxoTtov 



.j'J TICaTE'JW 



nam cathcdrom credo; qui mihi ab initnj u^qiie ad ^ij,Tv x^-p^'^'^v^ (30), cf tYjv ej-iv,v tw- /.ovt. 

llnecn comes ex^titlt. sicqueomnes sermones meua v^Aii'^pa^, Tq"> di^' ap/?;^ u^t ^s/piToU ^D,'^i>; juv^jXej- 

audivit : breviter dkam, qui in omnibua tentalio- <jrt'n- v.yX o'ixr.K Tiajr^jv ];,ou twv h^^OaZn ^-na/oj^^vTi- 

nibua mo:J parlJreps. in Mt pcrsoverana inventus jj (7ov-)u>v I:r7j, o; ij -^t'. T:^Lp-T]ir/fc pou y.r^t'.^.^'jr^Tctc: 

est ; qui3m plus c^sleria cxpertrs sum rcligiosum, '^l Tifor^i Trpocry^^pT^f.ro'' ^^ ^^p^O^' ov '::X^Tov ^^ r::^vtt,jv 

hiimanum,Gastum,eriidiLum, temperantem,bonura» irsTUEioajJ^a'. 0=07^67^, up.XivQpto^O'., av''^'^ -ijX'j;.ae^, 

justum, palientem, et srientiam Ibrliter ferre iion- jrotp^^r^v^, ^y:xOt', SL>ta;ov, ^uaypoOji^ov, /.^t: ysvj'/'trjc 

niillorumcatcchumenoruonn-^ratumammum.Quo- ^ISuta r^^p^;v t^c b^^v t^v xa^v/o'j^u^nov a/a^^^^^^^ 

irca ipsi trado Isganiii tit salvendi patcstatem, ut i'o aO^m i^^TaotfirLi^At Tf> I^o'j^j'^^ T;oi} S£<rjj£'jetv y.^i 

*^ L K H Ff h I — 1' ^ ' ' 



ct 



- 62 



quodcumiiue io terns ordinaverit, 3it dem'ium in aO-^ L-.a-^p' t:ivi;o; &j 'jv x-poTovr,.77i e^r: ty,,- 

coilis. Ligabit enim quod tigari oportet, et solvpt Y')^ ^^'^'^'' S£5oYp:tTET[Aivov &v rjOp^voi::. Ar;j£t y^.' '^^ 

quod oportct solvi, tanqt^^rrn qui ICockgife regiilam 0:^ S^Qf^var, xai X^tr;: o fisT XuB'/iv:^', ^; t^v t^; 'E/- 

noverit- ipsum er^o audite, ut scientes quod, qui rArj^^ct^ sl'^w^ 1^ v^^-'^'iv:*. Ajto^: o^v ftxig^ATG, tL^ 

contristaserit vcritatis prKsidem, pcccat in Chri- -p'^'^"^^ ^'"- ^ "^' ^^ aXr^O£::>;c T:po>:^Ot^oEXEvov Xu7Tu>y 

stum et u;iivGraorum PrLlretn irritbLt: qiiapropter e'c Xpiaxo^ k\xa^xi-4^\, r.a-. t6v HaxEpa Ttov fi'Xwv 

non vivet. CEBterum ipsum prresidem oportel mo- -rtipopY'-C^-' o3 e'^vsxi^^ oj Cr^T^Ta-., Kal a'^^ov ojv SeT 

dici locom teQerc. non autem fcra besUas lurortim tov 7Lpoy.^eE:';r;[iEvov IrxTpo^ tottov M^^stv ^\ oj 0'r;pfoL> 



habere . 



aAri^ou au^i^^v ?:'y£tv. 



IltHcecillodicertte.egoprocideTisrogabam ^um, Hi. AitoO ray-a XeyovTo;, svoj Trprj^Tr^crruv ett^Sio- 

catliedra?bonoremetpotestatem deprecans. At ilJc ^ i-tr.v f*^ ccjtoj, 7capctLTo-j;j-Evr); ttjV ttj; xaOE^p^; i^i^'i.' 

INTERPRETATtO RUFINI. 
n In ipsi^ antern dielnis, quihi?s viLs finprn sibi imniinore praisensrit, in couventu fratrum positus^ 
opprehensa uianu mea repente cunsurgens, in auribus toliua Ecclesijf: b^c proLulit verba : Audite me, 
fratrcs ot consowi mei : Quonuuii sif.iU edoctns sTjm ah eo qui misit mc Ujriiino oi Magistio meo i'^-^M 




nt scieuLcm i'erre nonnullorum etiam 
mino mini (iutaui poif:°lLi1em 



sceiidi sliidiie dodilum, sobriura, benigruim, jus^lum, pulientem, ot sciei 

exlir*: quiin verbo i)ei instrnuntur irijiiria:?, l'n>pter quod ipsl Irado a Do 

licandi et aoIve;idi,utdeomnibosquibus(MjfiquedecPoveritintern9,hoodecrctum Bit et in cgjJis, (31) Ifga- 

bit cniin qood oportet ligari, el solvet (^ood expedit solvi, Unquani (|ui ad liquidum l';';elesi.-D rega- 

lam nov^Tll. Ipsinii ergo au-iite, s[^ienLefi quia qulrunquo conlristavent dociorein veritalis, peccat in 

Christum, et Patrem omnium cxacerbat Dpuiti, propter quoti et vita carebil.. (3'^j Ipsum autem qui pr«- 

ost cmtRHa oportet medi::! vicom airorc. et non lecai bestta; furore commoveri. 

Ill 'H^ec'eo dic.ente, ego proridcns ad ped^a ejus, rogabam, excusans me, et dedmansbonorem cathe- 
dr£e/vel potestatem. At ille re&^pondons : Pro hoc, inquit, ne me rogaveria : hoc enim ileri statntum est 

VARL^ LECTIONES. 

ta TTo^^r^o^ a'cojo.- lliif. et cod. Reg. 804, Turn etoi^^voj (fuhiri s^^culi) ^m\. C. Dein dedi j^rjv^^i' .'. 

eC Rur', i^T.v^-^^ ^' '' '^^g- --^^^ '^^^E^^.^ ^- '" ^9^^^^?^^?^-^ t>- *\^>-^^<" C. ''- .^,^ adjur^xi 0. 0. ^J ^r,, C, 6 
To^j T?c ToolijitpF El Eplt. 0, 145 ut 0.^^ff7rr/£iv CI. contra codd. auctordatem. Deceptus est S. de lee- 

tione Uott^leni. ^^ e^^^i-ttjv 0. 

VARIORUM NOTyE, 

(28) AGtu; -coD S(ou §'.x!<.^; Ti ^ri'^ uEX7;X)a5;v. quK passim per toUm ftpistolam efFeruntur, de 38 

'^e^utn3 est auetor Eptstiil* erroiem eorum (juL nulJo pudore narrantcm. Gout. 

PeUoJarobum ^uperfmsse arbitrabantur : quales (30) Xpe^poTow. Epdora. 145: ^EtpoTO^ro crvi^xe- 

exeiilfsso constates Chronuo Alexandrino, in quo pov. Versio Rufun, ordmo : iibi tamen qm dicitur 

Jacobi mor coofertui- d ;nnum primum Vpspa- Abdiaa. ordinabc vidotur logiase, /ELprixo-^^o in futu^ 

{■1\)) lavj'.^^v-^. Qui modcstiffi ac verecundia^ le- i'M) Gltatur in Epist. Leodieiisium adversygPa:- 

ges non ignorat, indigno prolecto feret, virum qui schalem ii. ^ 

Uiemcntem inducere non erubuit, subn^sa et alia (^2) Citanl Leodienses ibid. 



37 CLEMENTINA. - EPISTOLA CLEMENTIS AD JACOBUM. 38 

TE v.^i J^ouiEav, '0 B' oTTEitptvaTo' Uep! Tojioj [xs ^ respondit : Hac de re noli mo oraro ; h'>c onim Qcri 

fj,-^ " C(;triu' TQ^To Y^p Y^^^^^"- SeS^jxt^[ rj,cn, /^fi st^itutuQi cst, Goquc magig quod exivr?as; quia hrec 

T^JT/i [j.a)sXov EL TTctpitiTfi- fixi f^ ToiajT-T] zaOiop^t oii calhedrEi non opua hybet lemcraric gedendi in ea 

^'^XoxaOeSpoj'-'iiOs toXjAvjpoj -/^-.i.l-x-/ c-/z:^k\/.^ ^O.cir^',^^ cupido, aed viro morihus aarcto ct in doctrina 

TDv Tprj-rtov '/al T^oXij^AaQoij^ *^ (35) -rov Xoyov. io^ ot erudito. Porro da mihi prieatantiorem, qui plus te 

tov vLpt'.'iiu-vj. (34), b? l^xol ao'j tcX-iTov rjvtuS&'ja^, v.a' mecum peregrinatus fuerit, et sermones meog au- 

■cajv Xr>Y^'^'' i7i/,>toy(3Ej /,:t.l tvjv qlolkj^o^lv ~?ji 'E>',x?/;]3EaLi dierilj ftc EcclesJEC adminlstriitioncin didicerit ; et 

ixiii[iaOTix='j^ /.il 0^/, ^■jo.yyA^j'ji <7= xq:X«i^ tiqleIv ou nan cogam le. nol';nlenj bene agere.Sed non pote- 

OsXavTa' WX' ou Sjvvijsi ^^ vijv -rov jou xpstTTovct ria nunc meliorem quam tu es exhibere, Tu nam- 

^apQijysTv uu yap oi* ^fxoTJ (35) tGjv aw^o^M-ivfuv que inter co9 qui per lue ex genttbus servati sunt, 

£6vujv i\ ^^ xpELTT^iv ctTT^pj^if^, flXr^v vM TO ETEpov locum oplimaruQi primitiarum oLtt ncs.Sed fit allud 

Xf^Ytuat, 0X1 =L "'^ T^v KLVcjvoy Tr,<: ajt^px^a; tpo^oj- repula : quofi si peccaLi j-iericulum mctuens Eijcle- 

^Evo; oiJ>: avaOEyjj tJ^; 'Exy-XTjiia; ttjV Sifjixv^aiv, siEe gubernationem doq suscipis^ ccrtus esto te 

t\i ^' f'aOt t'fito; fi^L t:X^(i^ iiia^c-=£^-e'-;, feVtis "f^^; aniplius peccare, cjui, cum possis Dei cuUoribua, 

0:o(T£O£TLv, ?oT7r=p tlX^ouji y.ff! x^vSuv£ijojj'., ^ofjOiTu voliit navij;anLibu9 ct periclitanlibiis, Kuccurcre, 

So'ji[aiVQL:, ou OeXelc;, £;a^xoT:(Lv firivov to I'^'.^v xctl ou id facere recusa3, quod tuuiri est duntaxaL conai- 

x6 itD^vfi Ttairt juiA^spf^v. 13 '0^!- Bl xov >tLvSjvijv ^^v dcrans, et non. quod in commune omnibus expeditp 

Tw^ DLvaSE^aa-Sat je S^T, 1;j,oo xouto a^'^cijv ji/j Tiauojj.f- Quod autem periculuni omnino snscipere te opor- 

vDu =i; xT,v xtu'j TTctvxLuv ^o/jBiicfj i'3G), opft'L; Itt-.i-zx- lel^ ine id ro^are Tion ceasante in cunctorum ?ub- 

fTtx'- "^^^ "Oo-^ <jiv j-iot xr/jVipov ajvE^jQ'jxrj53L^, t'jToij- sidium, optime noviati. Quanlo ergo citiua mibi 

'c'Sv \it i:t\^ !5;0L>[i[a^ /OLt'^caecc- assenaus fueris, tanlo me trJBliLia levabis. 

IV. OTSa 5^ xfll fftjxo;, (S liX>^[t^c '^, XyTTtf^; y-yX aOu- IV. Novi autem etiam ipse, o Clemens, quod tibi 

[j,''a^ y.ctt x?*j3j'^oj^ x.^! r^rjyo^^; xob; ij jJt7cc'S£jt[uv concibera molestlas et mcemres et perieula oE pro- 

b^Xojv 501 Stopo'j^tvo;^ ouc S^vi^iTfi Y^^^'^^'^*^ fptpetv^ bra ab incrudita plcbe importanda ; qiiie fortiter 

Ivopiliv xr^^ uTTojiovJ;^ ^fiv Ix 0Eoi3 co'. ^^y^"^ axoS^S'i- poteria fprre, reBpiciens ad patientife magnam mer- 

jj-sviv [jlljOov. ^AXXi v.at oixa-<o:; tuv£v0jjjli^6t^xE [j,o:, cedem tibi a Deo reddendam. Sed eiillud mecum 

TTOTE ooij Tr^i: ^'j[j.jja;^ia^ ^peicfy s^ei o XpiTTo;, vijv juste eonsidera : quando !uo m.^ibo opus est Chri- 

^XE 6 TTo^Tjpfi^ xaxa xi^^ s-ixfii* vup-'sprjc TniX£[j.Qv ^pstxQ. atf", nunc cum molua adversua aponsam illiug bel- 
y] cl^ '^oj ^TTio'jxa )f^po^^ov, Sx£ v:y-j{TCf; ^cxTtX^jjst '* lum stiacepit, an in sequenti b'mpore, quando vi- 
jxi^Bej^i^^ xo^ XotTToiJ y^pEta^ Eyc^iv ^orj^^^ai; ; ^-'X^ ^cc^ ctoria partu regnabit, nullo ar."ipl[us aubaidio iadi- 

INTERPRETATIO RUFiNI. 

mihi; el eo magls qaod excusas: quia h^c cathedra eura quicupitcamct audactcr espetit^non requirit, 
sed ornaturr. moribus el in verbo Dei erudilaiu. Quod si esaet afius mebor, qui mihi adjuior tarn sedii- 
lua abtiti^set, si quia tarn plene doctrina; mea; rationem cepisaet^serl et ecclesiealici.a dippositioues a me 
tarn plene didicisset habens abum talem^non te cogerem bonuni opu^ suaffpere nolentcm.Supertluum prgQ 
est aliuEfi quj?rere ; cum primitias eornm, qui ei gentibus per mc sjtlvantur» tt pra'cipue hujus urhis, le 
priniuin obtulcrim Deu^ Scd el illud intucre ; quia si prnculurn perrcjiLi timon;^, su^i^ipere icrugia 
Ecclesi* gubernacula ; certus eato quia ampliua peccas, qui popjium Dei, veluE in Qiictibus positum 
et periclitantetii, curn possis juvare, suiiterfugis, tui tantutnmodo habens? cons'derationem. et non quod 
in [^omniune omnibus expedit providens. Sed certug 2slo quod necease e^t te sii5i?ipi^re omtie pcricuium, 
quia nee ego pro aaluLe omnium, ab obsecrando cessabo. Quanto ergo citiug inihi acquieveria : tanlo me 
citrus mceroHa ettriatitife labore relevabis, 

JV, Novi etiara hoc, o Clemens, quod tibi t.^dia et molestias, pericuia etiam et opprobrJa inenuditi 
Tulgi indocilisque coueiliem ; qute tu tamen a[:io quod fortiter et coimtaiiter lerps, rcspicieiia ad illam 
spem, quffi tibi apud Deum patienti.p prreparat coronam. Sfid et illud te ciipio mecum justa ratione pers- 
picere : quando maxime opera tuaindigel Cliristus nunc eum inimieua adveramn sponpam pjus commovet 
belbam, an in futuro tempore, quando jam Ghristus post vicloriam triumpbabi', nee ultra ullius opera in- 
digebit? QuTg non etiam parvi eensus intelligat, quod isturl est temporii*,in quo oneram tuam Christua 
requirit ? Tola igitur mente in prre^enti nccesaitale pra;be operam tuam,et auxiliiim in preeliis e]£hibe regi 
optimo,remuQcrationea magaificaa post victoriam rcddituro, Libenter ergo suscipe epiacopatua oflicium, 

VAaL^ LEGTIONES. 

'^^ jti^ \xt C- ^^ 'iLXouaOoik var. lect- Turriani et cod, fieg. 804 Cfr. Horn, ht, 65. Turn TrXiov 0. 
^^ ouvi^jTj 0, qui dein xp(Txo\a, ^^ lia et duo cod. Hegii, e? C es Turr- Pro Epist.^ yoniij. u, \h. 
Dein Xgylooil 0. "^ el deest iu cod. Horn. Paris. " ^J G. ^^ J la S ex Hut., iizi^r^n^ai C et 0> '''^ K?7j|at^ 
eonstanter. ''* p^i-.XeijEL 0. 

VARIORUM ^0T.^\ 

(33) noXyjjLccGou^ xiv X^Y°'^- Eodem modo Tnr- ef pddioi' \ sfrd non dahis. Et utroque autem looo 
nanus poojmio Latino ad ConsiHufiones aposloli- dJS(?imus, a prioribus Eccl^'ajj; sajculis hane ifi ea 
cas^ At in Prolcgomenia Grascis in easilem, '^^Xo- obtiniiisse re^ulam, qua? digniorea ac pra!=tantio- 
paQDij; xov Xoyov, quemadmodum codex Regia. res ecclesiasticis mlni^teriis prtebci jabet Uour. 
Got. (35) X-j Y^ip, x. x. X, Scriptor noster Glerrentem 

(34) Aic l\ t6v xpsCxTovo!. Tnfra in Glementina ex Hehr.^is natum non sentiobat. Jo. 

homilia 3, cap. 65, ruraum Petrus Zaech^um sic (36) 'Ep,o^ to^^o a^L^j>, x. x, X. Cliinira cat h.^c 

alloqui fingii,ur: Szp vero non v:x bonus Ecrlesi^ ad preces sanctorum n^vortuorum nonspcctare, sod 
conilitui custotj alium pro te indica qui te sitdoctiov Rufinua obscuriusconvertit. Cot. 






39 S, CLEME^TIS I HOM. PONT, OPERA DUBIA. id 

gens? Nonne etiam e^lgui ii^genii viroolaret, quod A t^^ potf-/_uv fyovtt vouv --^ dr>,ov, ^-.i vj^. ; lliar, oSv 

inprffiaanti letnpore ? Omnibus ergo animi viribiia Ttpoatp^^E. Iv tS, i^c -=poS^/|^ avi-fx^^ yprJv^ xi- 

ja hoc prsscntia necessitatis tempore featina opem yyry, ^i>[j.[/.r/r;cr^'. Z^^'^'.UI iv^Orp, jii^e^'^; ij.^7^ao'j^ 

ferre bono rogi, magnaa romunercLtiones post vie- [Ae^i vtxvjv dT:o5iO'^»v:iL 7:=f jy.r^i:!. Xaipojv ouv sTi-.jKri- 

toriam re.lJere sotito, Lajto igiiur animo cpiscopa- 7tY.-ov, tWr^l^oK rrx'^-r^ [xaX^ov, i^x: Siofx^^'v 'E^/.atj- 

tum fluacipe, opportune eo magis quod Ecctesiffi aio.^ Trap' ij^oji p,E[^aetjK<oc, si; -zr,^ 10:^ -^ij-Tv -rpocr^ 

dispoaitionem a me dIdtuUti, ad fratruni qui ad ^s^ydvxwv aSeXorov ffti>xrjpiav. 
T103 confugerunt salutem. 

V. Verumlamen et brevJter coram omnibus et V. nX-^,v ^t^! 3pay> <7^^ '= 1^1 ^ivito^j Sl^ r.hja^ 
propter ouinea, quce ad eom disposittonem pcrti- zx-z?^ Sloiv.^tsw^ ■[.-ojjvv^i d^Xo.. Ze lAv ypii 
neut, in raentem tibi revocabo. Te quidcin oportet TLi^rJTrito^ ^lo^v^a r;7toj3;^ [^^-^iciTY, T^a^a; xi; ro5 
irrDp'rehensibiliter vivere, et maxJmo studio omnes pto.j ^cryoALa^ iuo^^E^cre^iL, ^^y^e l^prrA^ vivr^i^^vo^^ 
vitffi occapationes ctbjicere, ut non ais fidejussor, [W,-^ li ^rovi^'^opo'^ ;jt,5^= ^ripr^ tl^/l p ^^Trxqi^TT^pett- 
iieque advocatLi3,nequc uUo alio implicitus 9*Guhri -^^UyE^EVO' TTpaYLXaVt. Oj Y^P XpiTTiV KCtl Slx2jt^,v 

negotio, Nanenim judiccm et cognitoreni pecunia- yprjria^t.>v i; dcr/oXrj^^aTwj x.^Ooj^iv^- j£ OI).el T^J^* 
runivcl negotiorumrerumque ad hancvitam pefti- g^^-^ ^'.i>^^'.y.'^>-^ T:?'i^r-±i-i.y> h Xp^.TT^c/'va, auvr/^^u^voc 
neiUium conatltuere te vult Cbrlatus, ut pr^^senti- eI; -i; viJv Tc^iv dvGp^-tov -^povT^Sa;, j^-^ sirj^-oX^C 
bushoraiQumcunadetentus^tempusnonbabeagad x^'H'^^^^'' ^n't^ aXT^e^'a^ 5v9p(?.™v -ol>^ x.p^bTovD^; 
separandoa jiista vcritatU moduEU homines bonos a^i -^w' y-.p^^vi^v- 'A>Ai ^:t'jT:i ^t^v 0^. i^avD^vovTEC 
amdUs. Verum ilia quidem ii sibi inyicem exhi- i).MXoi^ -ipex^Vu^^v "'s, /.aUir^ ttuv <^^;.^;£','J S^jva- 
beant qui dUcunt, et te a Bermonibus salvoa facera h-ev^v X^y*^^-' l'-^ araaxoXEtToiTav ^^ 'Q; y^P ^^^^ «^e- 
valentibua Don avooent. Qucniadmodum enim tibi 6b; Ictl, a^;: p^wTi^tic tpp^^x'^ac S'/aS^J^Teat, xata- 
impium est, s^cularee curas suacipere. relicto eo It'M^xi "^ ^oleIv v/.{>.t'j^^j^^, o'JTt,^; Exaorip AaiV.^ 
quod Facerejussus es: ita singulis laicia peccatum CT^apifa b-zl., ^iv i^r, aXXiJAO'.^ xal ^^yx'^C ^^uoti- 
P3t, si ftibi invinem ctiaiii in mundaiiis aci:e^^ii^yti^ -koI^ 'lP^^^'-= -r^p '<iT:avc=ti . ^at le SWepl fSJM XP^ f^t^^- 
bu3 prEeslonoii sitit. Cquidem si cuncti non cogi- pt^i-jov eTvat ol ith^t^ tto-Tv £iv voojfrtv, irap^ 
tent facerc.uti tu, in rtihufi in quibus id decet, se- -^'^ £tx>tov^v p,:tvO:tvsTto-r:«r 'i^:t i^ovr^^ t^^ 'EkxXt]- 
cura ct tranquilly vivaa, a diacoma ecioeeautup ■ rtftf- x-^jv q>p^VT[oa Eyr,;, too^ -:e to oioiHstv akr.v 
quo soliu3 Eccleaiffi aolliciLudinis geras, tuni ad v.^l^z i^a-. to t'J'Js "T^ iX/jOs'a^ Xoyou; Tiap^-/^?'^. 
suite (JdCi adminisLrandam, turn ad tradcnrlos scrmones veritatis. 

VI.Namai curia aascularibua occupatuB fueria, et "^'I. 'Er.^'., Ih ^t^Tixal^: \i.^iin^i<^ i^x^M^^i ^-^'^ 

te ipsum et anditorea decipies. Conducibilia enim C ^eijtov -/.ai toj^ a/poa-rdi; ivESpEuTEic" t^ yip to|a- 

INI^ERPRETATIO HUFINL 

eo maxtme quod ecclesiasticas dispensationcs a me pr&babiliter didicisti ^ ut salus eorum, qui per nos 
confugerunt ad Deum, oequaquam vaciljet, 

V.Verumtamen et breviter te de ipsius dispensationia ordine coram omnibus coramonerc necessanum 
duco- Te quirlem oportet irreprrjhpnaibiiitcr vlvere : et summo atadb'> iiiti, ut omuea vitce hujua occupa- 
iiones abjicias; ne Jldrjussor existas, no ndvocalua litium fias, neve in ulla aliqua occupatione prorsus 



inveuiarismundialis negoLii oct^asione oerplexus. Ncque enim judicem autcognitorem sfficutanum nego- 
tiorum hodie te orsiinure vuU Cbristus ; uti ne pr^lbcatiis pr^esentibus homsnum curiS non posais t'erbo 
Dei vacare, et secundum veriialia rt^gulaui s^cernere boiios a malis. bta namquo opera, qu^ tibi minus 
conffruere supenus expo=uimua, exhibtant titii invieem discentes^ id est laici, et te nemo occupet ab his 
studils, per qn.T3 salus omnibna dalur. Stcut enim tibi impictidis crimen est, negtectia vcrbi Dei atu- 
diis Boilidtuilines su^(^ipere ^Et^euiarca ; ita unicuique iaicorum peccatum est, nisi invicem sibi etiam m 
bis qua; ad communis vilo: u^ucn perLJaent, operam fideliter dederinL Te vero securum lacere ^^ b;9, 
quibus non debcs ^a^irt^ omnes communiicr claborent. Quod si forLe a semctipais hoc laici 
non iatelli-^unL, per rJiaconos edoceitdi sunt; nt tibi solius Ecolesis sollicitudines derehnquant ; 
quo ipsam,^ut dignum est, diapensare suHicias, ct veritatis verbo abundantius posgis et fitudiosius de- 

se r V i re » - 

VI Si enim mund[alibu3 curia n;ens occupatus, et teipsum decipies, et eoa qui te audJunt. Nod enim 



poteria '[U* ad salutem pertinent, plenius smgiilis quibusque c;eteris distinguere : et ex eo litut tu, 
tanquam qui nou docneria qun? ad aalutc.m hnminum pertinent, dpponaris, el diacipuh per ignortntiam 
pereiint. Irleircn ergo lu quirJem ad hoc solum vacato^ uti opportune et sina intermissJonc doceas eoa 
vorbum Dei per qunri salutern con?equi pos^fi-jt. llli vero cuni tanta roverentia tua verba suseipiant, 
tanquam qui sciant le^atum te ct pEa^canem ea^e veritatis, et quodcunque ivjavcris super terram.e.'^sehga- 
tiirn a i7t C(f^(o, a qwj(k.unque solvent, etiam ihi esse solvendum [Matih. xvj, l^J, qiioniam quidem 

VARLE LECTIONES. 

'n: g^ayPj (QoHvr^v coni, S) ^ouv e/ovt'. C. ^^ ^i addidi c. 0. Pmnomen deesse reote vidit S. pp^X^-^J': 
{::\A. demeniimmm Parisiens. ; [ipax^ai^ corj. C. " %o^ acce^^it es 0. Turn irroi^f^/'Oat c Lod. 
801, iroT'^^0'/- C.id- CkmeM. Paris, constantcr. De bac scripturie dipciepantia C consult jubet baimas. 
Not. ad tn^nipr. Uerodl^, p, 6'i sea, Cfr, ConstiU apod, n, C. Can. a-po^. \(j. ''s Trtxpj^T/^Tt.^^a'^C. 
Subinde S : ^cribcndiim baud dubie, uisi forte totnm aliquod membrum excidit, ae t vcl it^i <^s. tlu- 
fini interpretatio hfec est : » et te nemo oconpet ab his etudiis, per qua^ salus omnibus datur. ^ 
7^ ara37oXiIrwja'j C, aixoXilttoaav cod. 3Q4, a7rojyoAe(TwiccJ S. *^ xarsAEE'j^avTt cod. 80i. 



«r 



CLEMEiSTINA. —El'ISTOLA CLEMENTIS AD JACuTiUM- 



■12 



SsOiivai, xai X'j^^L^ a OEt Xjf)i^vaL (37), Kal ta fJ.V^ 
npo Tzi-iTijU-i xo^i; (38) vioo< TTp^; y^i^^'' ^e'jyv^j- 



ET^'.rju^^ai; xi TTay^Ssjij-a^T^. 'AX)si ^r^Si tjov -^'Stj ^fs- 



\^^'^ ^^ A f'Vicberc per occup^itionem Ton va!ens, el ta quaal 
qui utilia non docuerig punieris, et qui iion edocti 
eructt, ignoranlire cau^a peribunt. Quocirco. tu qui- 
dom fac ut absque occupatione illis prffisideas/qiio 
temp^ative FCrmones quibus salvari posaint prs- 
beas: eicque te audiant, scienter, legatus veritatia 
qiiodcunque ligavprit super tcrrarn,ligatum esaeet 
in ccelo, et quodounquc solvent, EOlutum esse, 
Tu Rulcm ligabis quE ligari oportet,et solves qu^e 
fiolvcnda sunt. Atque ad te quidem^ qui pr;BeSjqu^ 
pertinent, iata aunt, et bia aimilia, 

Y1I> Quia vero ad preabyteros speotant, ista 
sint. Ante omnia juvencs nuptiia cito jungant, la- 
quos ferventia in juvcnta cu]tlditati3 pr^venicndo, 
Scd ncc do conjuglo jam aenum curam abjicianl : 



fj^ vsa^njcTv.^ 



tOVTW^ 



Tuspi yaTjLOJ ^[4sA/t(TiiTa:f" IviOL^ yi: 



'nt 



ziiraff'.'i ffJxaliK *^ sy^TTLV CTTLO^wt^- "Iva 



rjijy 



Kal n nam in nounuUia, eliam cum 3Ciiuori!jt, valida 



B7 



E^ UiA::^? 



ffS'JtSpOt, E^affZ-^JaTE T^jV Xp:5T0J V'J|j(.'^7jV E'.^ OAiJ'^pO- 

|ji3, 'Eiv yip jtu^pffjv xaTCfAvi^j;'^?! ij*o vjjt^co'j Jia- 



ineet cupiditas. No igitur fornic-Jtio, advorgnm voa 
griiss.iodi occasinne accepta,pesicm in vo9 invebat, 
przecavGte, ct coDquiritej ne forte in vobia occnite 
adiilterii i^^nis faerit accensus. Multum "quippe 
grave peccotum est adulteriura : fn tantum ut se- 
cundum in pcenis oblineat locum ; quandoquidem 
primus debetur iia qui in errore degunt, quamvig 
lemperanter vivant, Quare vos, velut Ecclesiaj 
presbyteri, Cbristi Bpousam ad castitatetn esercete. 
Sponsam autem dice Ecclesi^ corpus et congrega- 
tionera. Si enim pudica inventa fuerit a aponao 
rege, masimum bonorem coneequetur ; voaque 



JNTERPHRTATIO RUFINL 
et tu, ul dixi, qu.'e oportct ligabis, et qua} expedit eolves. Ad te quidem qui pr^ca ista sint 
monita, ct hissimiba. 

VLI, Ad presbylcros vero sint ista. Ante omnia ut pudiciti^: stiidentea, adoIesccntBS nuptiis jungant ; 
quo calorom fervenlis a^tatis conjugab lege pr^venianL Scd ne in provectioribufl quidem curam babtre 
bujusmodi negliganL ; quia in muitis, etiani ciim senuerit t^orpus^ concupiF^cenlia viget. No forte ergo 
fornication is bibcs, o^'ciisione accepta. lanquam vonenum pessimum serpat in vobis, cavern ct antevenira 
ncce^sariiun e^t, ne ijuod in vobis adnlteni occoltucn i^alc^cat incendiufu, EL quid in omnibus peccalia 
adulterjo ffraviua ? t'ecundum namquein pa;ni3 ohtinct locum ; quoniam quidem prim urn ilii babent, 
qui aberrant a Deo, etiamsi sobric vixcrint. Propter quos voa, o presbyteri, Ecclesiam excoliLe, 
et adornate aponsaiii Gbristi atl pudicitiam. Sponaam autem dico omuem EcclesiiS congregationem : 
qua;si pudicaTuerit inventa ab sponso suo, ingentibns ab eo donis tt mnneribus bonorabitur, et 
vos velut ministri aponsie, etamici sponsi, ingenti gaudio ac la^titia perfruemini: ai vero eponsa 
hffiC reperta foeritcommiculata peccalia ; ipsa quidem, tanquani indigna, trudctnr a rcgalibua toris ; 
voa autem pcenaa dabitis, ai forte per vestram negligentiam vel desidiara obrepserit contagio siBva 
peccati, 

VARLE LECTIONES. 

8^ 3-jvT;9';i; 0. «' Ila etcod. Reg. 804, ^ijio; C, »^ -i"/_oXm conj, G, ctij. coi:i. ul ejT/QXET-;. 



** ETTa/.orjTirtLiaav C. ^^ Cfr. Conat^ (ipoxf. iv, II. Epipli. Panm'., p, 142, ilom. Clem, ni, G8. 

'-^ -' «^xae^ OaTv 0, s» 



Rfi 



••^ ixu-ata 0, in cuj. marg, man, veo, Tiapa^c^./jj^a ev t^* tj' tujv iL^aiaJ^oiv, xr^. i^<, 

VARIORUM NOT.i], 



(37) S^> Se St^^e^c, etc, Citatur ly. tth-j K\r\k=-/' 
T'lw^ ma, Regio 940, Lege cap, 2, in ppisLola [Si- 
couia torn. Jll Biblioiheaz sancicrmn Pairinn, ct 
apud Balsamonem : }^afjnuff quoque Petnis at Cle- 
mciHem : Tu quidem en ligabis qwe Ugare oporlet, et 
solves qu:.B ^olvenda sunL Martyrium S. Dionysii 
AreopagJiJB : "Ofitot; ic^o xoj t^v p,a-/aotov Hhpov 

t:7>v oipavLOV 3aTiXEL^ rTUvSLayriiY-/;i;^t:o> 'jLaxap'r'i KX*^- 

v,ri\ orl^o^t z\j.'i\ ^Ei[oprj~i:it E^'/j-ta, oJ^ro '/,'.'< i'\-} aj- 
T"fjv Er'^'j^L^v abjvt'oi^ 0[uprjvjii:([ nOL /.ri'. Of'oforti, \va 

pavo"L;. Got. 
(3SJ Toi*^ v4ouc TTp^^ yaf^ov Js'jyvuTWTiitv Iv 



t^y;'.. Con^tUuL (ipoHol. IV, H, Rem B. Chryao- 
stomu3,hom]l-59m Ce/ie,5:m bis elegaut/bua et ac- 
comniodatia verbis : Mt] tg(vjv aysXtbitsv twv verjjv, 
aXX^ I'S'jvTE.; T'/j^ >:a[j.(vr}j -cfju ir'jpiy, Trplv -^ e''^ itriX- 
y^^TJ iy/'jX'a-Or^'^^^, JTto'jS'i^torjE'.' xa^i t^'J toO B^oii 
vdu'jv ajTO'j^ a-'jviTTTSLv Tpo;; yi|j.G^" 'tva y,i: "vi t^(; 

(j^ri>'*Ta[ E^ ay-OAa^fa.;, Eyo'JTE^ apitrjutrav TTitp^fXij- 
fi[a'',y-i^) 5-jv5|iivr^v -:^^ (rap/ri^ li uirtpTiJaaTa /.a- 
t^ttIXX^^u^ xai KoX^^^j]:: £/CTo; £:vaL, Verum Kbioni- 
tarnm b;rTeseos Clementinis inspcrsaj mos l'uit» 
arlal^scentulos ad niiptias ante a?tatem cohere, teste 
S, Epipbanio, Panarii p. U2,quem morem a Jud^eia 
ancepcrant. Horum de xayuyaii'^ lege Gcorgium 
Syncellum, Ckronographh^ p. si. Id, 



pAiitOL. Gn. II. 



2 



4^ S, CLEiMENTIS ! ROM. PONT, OPEHA DUBIA. M 

grand! Ixtilia, volut itivlLaU ad niiptias^ fruemini, ^ y^^-^^ sj'-fpct^U^, w^ Y^.f^-rA yxj^to^j, ^TtoXr/icriT: s^- 

Sl vero in pcecato deprehensi fuerit, ipsa quidetn 'E-jv 61 fj (jL^ipTr^'/v-jTa ^ojpccOfj, olijttj ^u^j sx&Xrjtoj; 

ejicietur \ \-o^ autem pcenaa dabitis, si forte per t'^Tat, ^"^ t[j.ti^ 5'; fi!v//]v Su)a^T3^ '^, sl' ir^u^ ircr^ci ttjV 

vestru-m negligcntiam peccatum commissurafucrit. t[j,txhpaw ^j^iAtLiv -fz-^viv* ■f] i^apTL*. 

VJU. Quocirca ante omnia de padicitia solliciti 10 VrU. i'.i irpo Trawtuv -Tispt rrtoffpoirij^rij; cpp6v- 

eslolc, Qaippe apud Deum adraodum grave quid 'zllt-.f Xla.-t fi^ ^^,"^ "^^ ^s'l' y^iXsrr, uiptfrrar. ^ 

censetur fornic^itio. CLr;teruiE species rornifa-tiocia iropviCjE. ITop'v^f^^ Ss ^° ^''^r^ 7To>.Xi, <j>^ y-jX autoc 

multai stmt, at ct ipse Clemens vobis enarrabit. KXi^[iv|^ 0[tTv fi^7;Y7jT&T:5:u HatjV tt^wtt] jiovyifa etcI 

Altamen primum ariaUerium es^ 'virum non sola to '^ crj^pi [x-rj to(q: [Xfj^^ri j^pTiia^ftctt ^jvai?:!, x^l yj- 

eua uti uxore, et usorem non aolo uti viro. Si v^iTvta [a^j I5f(u jx^vtjj ypr^Ts^jOat ivopf, 'Eiv a'j)^p^JV 

quJB eastus csstitorit, humanus etiam fieri potest; ^-utCjV.s:! fpiXavQpcoTrGc -^iii^^^^ Z-rffizti-i^ oG Vlvexsv 

propter quod ^ternamconsequcturmisericordiam. IHo'^q auovioj Tsu^sTat, 'Qc Ss ^ l^oij^^E^ p-iY^ 

Quemadmoduni autem adiilteriuni rnagnnni malum Y.t/.r>^t **, Qjxtt)^ *j 'j'.XavOpto-'s j^^virrTov my^^^v, 

est, ita humanilas mai^iTnum bonum. Idcirco diii- A:^ ^y^^^^- ^ri^jtcti; \i\xuii tq'j; afitX^o-j; a^i^vo!^ 

gitdomnes fralrea vestroa sanclie et niisericor- xa? sXst^ ^'■■'^=J-^ ^>'^OaXiJ.r)Tc, tiTs; fj.lv ip'^avo^; ^o^o^v- 

dibus oculia, orphanis quidem parcntura, viduis r^c 't^ y'''^^^''* "^^^^ ^^ '/M'^'-^ '^^ avBptov, T^api- 

aulom virorum curam exbibentes {a), prj^bentes yj^'-''^--^ iJ^^'ri tt^tv^^ EjcppofTJvv]^ *' t^c -uporp^c' toT(; 

alimoniam cum omni liberolitatc ; letate vigenti- a.v,\}.ri.[o',^ to'j; y'^K'^"^' '^^^ '^^^^ aiitSjv a^r/voij; ^ 

bus CDnjugiuin proviiente3 ; atqiia inter illog iia S^.i x'yv =;T'.T:^o£up;aTcov ivyo'^j^u^^vc. t^^ Trpo^ij^K 

qui arlem ncsciunt, commenti per vita? instituta \\^ h^ix^i/.y.W^ tpotpi^c' xE^vtrr, Epyov^ iBpaveT 

oucasionGa ad vivendi nocessitatem ; artifici ope- eXeo^;. 
ram, debili miaericordiam. 

IX. Scio ar.tem vos hasc faoturos, mode charita- IX. OT3o£ £^ T^u^a hiouJ^slv 6^5^, Ixv aYaixi-jV et; 

tcm vestra in mentc statucritis : ad quam intro- t^jv uf^iiE^^ov IBpufr^Te voiJv, rif^^ Es -ctjV ^'' aut^; 

ducendamunuacstmodu^ accomniorlatus.mensfeet e'joSt^ ^b t'; Icr^.v Wvt^ Tcpc^a^K, *j *'^ Jtoivi^j twv 

sails in commune perceptio. Quare studetc Inter aX'ov [iexiXrjv[jic- A^^ aTrouoaS^E^e ir'j/.v^Tepou auvi- 

vos Crequentius convivin agltare, quantum po- ctti^i nXXi^Xfuj y^-*^^^^', ■''s SivajQ^, ^'tojc aZi\-t \i-/\ 

testis ne charitatem amittatis i causa enim est aztiJ-TroXi^^r^TS' ct^tla y^P ^^"^^ "V STJ^ro^^'a^, ^ 31 

beneficentice, heneficantia vemsalutis. Cuncti ergo ^u-oua t7^; <TWTT,p:c^;, Ko^vobc o^>v Trivce; ra^t 

ounclla in Deo fratribua communcro vcstT-um prco- 'IT to"c Ki^'Ti 8sov do = X'jj'^T^ toL>; ^au^wv Trcfps^^ETE 

betevLctumj scicntes quod,tempora!iadando,^tir- P^o'jc, elSriTiC fixi, Tipoj/.aipx Sfupoufxtvot, aiojvia 

na consequiniini. Multo magia nutrite esurienteSj G Xvi^fnE^Qa, IhXXip ^iXXov T:£tvu>vTa; Tp^E-ci, /i:£t 

(fl) EccK IV, iO. 

INTEaPRETATIO RUniSI. 

VIII. Idcirco igitur ante omnia sobrietatis ct pudicitJui sollicitudinom goriie. Valde enim apud Deum 
grave crimcD ducitur for-nicatio : cujua species suntquidom plnrcs, alcut et ipse yobis Clemene diJi- 
genler exponet. Veruratamen priina species adulterii ost, virum proprfa solummodo nxore non cssd con- 
tentiim, etranlierem non propHotantum servare seviro. Si ergo castusfucrit quis.potedt et hnmanu^et 
mjsericrirs fieri, per quod ct ipse a^ternam a Ueo misericordiam consequatur. S-inc siciit odultcrium ve- 
nenum cunciis malls perniciosius est^ ita amor fraternas et char'tas toliua boni faatigiiim ienct. Lt 
ideo ditigite omnes Iratres vfstros, et cum rcligione et misericoT-dia respicile ad omnes. Orphanis exhi- 
beto vosmctip=oa pjirent.?^. Vidui^, vironmi curam impendiLe, cum oinni castilale (crtij^ppoT-jvY;:), qua> 
neceasaria sunt prtebenleB, Juniore^^tamoii viduas (t^^^; GK;AaLa'.c) nuptiis copulate. His qui ignorant 
arlilicia, cxquirJie booestas aliquas occa^iones, quibus victum neccssarium qna:rarit : artilicibus vero 
Oporam providete, debilibus miserlcordiani facile. 

IX. Scm auteni b#c omnia facturus vos, si charitatem pro? catena et ante omnia in veatro corde 
figatis : cujns charitatis et rcclpiendoj et babendie maximum erit I'Dmentum, si frequenter inter vos- 
metipsos communem cibnm vestrurn mensamque faciatis. tit iu quantum unuaquisquo pravalef, cre- 
brins panes ac salca suoa cum suis (raUibus siimat. for h.^c enim ppiBcipue charitas comparalur, et 
causa tatiu3 boni in hifjijsmodi CGmmunioneconsistit IJbi autc-m prtx rt bonilas, ibi et salus. Propter 




. potum date, nudis voalimenlum : tegros 

bileest. JLivatc; peregrines satis prompte in domibus voslris suscipiLe.Et ne omnia nunc singillatim di- 
cam omlie bonnm, ipsa per sc si in vobis tuerit charltas vos docebjt: sicut e contrario eog, qui a salute 
alienisunt, omne malum facere, odium docet. 

VARLE LCCT[0NE;S. 

^ c. Ruf. pjrrrit!?^;;//;, i-oXajovt=; C 
de 
Kefp, 

res . . . . ^ 

libra. Vulgatam lect. exhibit ot Huf. In marg. Ottobnniani : £y 'iq> v' x£©. p'. ^' xi^c CI, quern S male 
coufuQdit c Got, '^ ^j accessit ex 0. Delude aXwiv et cod. 804, BX^^t C in testu. 




4t* CLEMENTINA, — EPISTOLA CLEMENTIS AD JACOBUM, 16 

S.rjjjL^t izrjpiyjii:^ r.a-h-' ^^, jj'j.^^'ili 'i-^^'ji^y^ to'j; ■.t A et Filiontfbu^ putum dale, nuiiis indumentum ; 

cjjijyTa; tTr\T/.h7tx--^^ty zoU h 'fh\-£/,^U i^rio^rv-;- fBgrctoH visitate ; iia qai in carcere sunt inter- 

ptvoi *'^'', u>; ojvj.rj')^, p:trjO^^-s, Tou; ^ev^j'j^ [isxi Tti- vf^niBntes ^iro vinbus sctxiirrile ; peregrinoK omnl 

<jr^^ 7:poOj[^(a^ eU -ojc ^a'jTtov o%y; IsfpL^-ivsTs. cum alacrilate in riomibua vefltria 3uacipUe, Verum 

llXr|V, '(va [ii?j TQ xaT* s^So^ Asy^o, -S^> /a).6y ii raiXxy- ne gingulatim dicam, ornne bonum ut facialis do- 

GpiU77ta L>;j.a^ 7rot£!v SlS^^e-., toTTTsp ^ [j-rdavopwrr'a cebit vog charltas crga bomincB ; quemadraodura 

toTc jiTj ^QuAop^botc ^oJ^^^G^i -i^jV «c(x:Jupa;f^v Ctto- apud Gos, qui saivi east^ noJunt, odium erga ho- 

D£[/'^u7tv, mines male agerc suggcrit. 

K, Ol Tipi^F^T:^ £)^ovT£^ iSeX^fol Ix? Ta)v eJou- X. Fratres qui lites liabent, apud potestates sa;- 

ffvtuv UDd^^xrLy * ji7| xp[VECTe<ujav, fiXX* 6710 tcov t^^j; culi uod judicentur, sed ob Ecclesio? presbyteria 

'ExxXrjjLOf; 7cpe(j£uTipu>v (39) j'j^^SLSct^iaO'waav :ca^xl concilientur quocunquc raodo, quibus prompte 

Tpdit^, iTo^jitui; (f.u-nU 7:t:f^^[i.£''0'.. Ulr^^ v.at ttjV obediant. Ad hscc avaritiani ita fugite, ut qu^e 

T:).?rj'j£;iav aLjTw^ fpe^'j^Ts^ oj^ TTporiiifTe'. -rrpo^/.^ctpoj occasione temporalis lucri possit ^iernis bonis pri- 

xspSo'Jc Atco Ti-ov aW^iiij'j i-j'^^^''' ^Tj|J^to^v ouvKjj.^- vare, Statcras, meusuraaj libras, pondcra justa se- 

VT^v, Zyya, [JL^Tpa, cna6Li.[o( ^, ':i 'tojv prjTiwv ^'/.i;a dulo custodite ; iQ depositis bene vos gerite ac fi- 

iirt[i£>,w; uj'j)sa77£TE, TTpo? ti^ itipa/.a-r^Sr/^a^ ej- ri deliter. Atque h*c et simiiia usque ad finem facere 

Y'vwjj.'iveTTs. ITXtjv Ti^'JTi Kxt T^ To^Jio'.^ It tf px u), t' 5 ', X eustificbitia j si de futuro per Deum judioio me- 

li-i'/pv T^X^ij^ T:ot=Iv ^TTo^^vt-TxE, eiv aympi^ov moriam perpctuam corde rctineatis. Quis enim 

[j-vi^ij.T.v TTtpi T^t; Iv Sfyi ■^(ivri\j.i-jr^i^ -/p'jsfo; £v raT^ peccet^ certo persuasus qiiod a Deo justo ; qui 

xapS'ct',;; ^x.^^'^3. T!^ y^? ^'^ ^H-^p'^^j, Tr^TiXrjpaffopT]- nnuo solus patiena et bonus est^ in consuinma- 

fA^voc ^ ^Tt ex 8&o^J Stxa['jL>, xoLj viv IS ^qvgu * tione sccciili judicium fore definitum est .' ut boni 

[jLa>tpQOj[j.Du -/al d-faFioj^ ^ttI t^ ro5 ^{ou truvc^Xef^ deinceps inefl'abilibug bonis perpetuo fruantup ;qui 

fopi^O^ yBvirj^ii ^ y.pLJtj;^ %a o\ c^YaOoi toJ XoiTrrij voro peccatored invent! fucrint, tanquam mali 

xiv ^TToprj^xciiv ay^fttov ai'^itjjc aTioActj'TruTi^; , ol S^ inenirriibil] supplicio afflciautur in Bempitcrnnni. 

il^^pTwXol e^p^ft^vx^^ u'>; -^ca/.o:, iTToppij'^fj'j xoXa- Et ista quidem ita se habere, nisi veritatia pro- 

^£o>i; i^-'j^wixai ^ xov atSiva Ka- xaij-ca [jlev rj'j-ctoc pbcta futurum jurejnrando affirniassetj forte par 

e)^£tv, eI ^f) 6 TTic aXT]fi^(ai; Trpoc^^Ti^^ svopxw; tlpi^- erat Jubitare. 
TLSi "^ ea&aeaL, xi/'* ^'' s'jXovov ^v ^^croiXXetv. 

XL X\Q orpofp^^Toj aXviftoj^ ^ ovxs^ |A.50>i"i^' ^^^- ^.L Quocircacum sitia veri prophetre discipuli, 

Gip^irjt. xT,v fi'-yj-^vcmv E^ ?,^ Y^*'^"^' ''^ Jta/.t^:ip:i^tci, deposila vacillatione animj, ex qua rn&ln opera 

Trpo0'j|xtoc to £|j-oveIv ava^i^dfTOin El 5^ TTEpt ^u>v oriuntur, alacritor bene agere recipite. Quod si 

E^prj^j-E^wv 'E^ijQai cfptpiSiXXii t-.; &[juiv, jAr^ aU C circa ea qnmfutura diximus aliquia vestrum am- 

INTERPRETATIO RUFINI, 

X. Si qui ex fratribus no^otia habcnt inler so, apud cogrtiforcg s3?cuU nonjadicentur.scd apud presby- 
teros K^clGSTffi quidquid illud est <Iiriraatur,et omni modo obediant stalutis eorum. Super omnia autem 
avfiriiiani fu^rite, qu^i? hominus» occiisionc priu^entls lucri , ab .'eternia sopurut bonis. Pondera^ monBuraa, 
stateras, pro iocis [v>i:'syyj quibusque ^quissima cusLodite ; deposila fideJiter reatituite. Qure omnia, ot 
si qua suiit his similiii, ita demuEii tollicito et diligenter imp!ebitis, si futurum Dei judicjumj sine 
intermissionc» in vesti'O corde volvatis. Quis enirn peccare potent si semper ante oculoa suos Dei 
judicium ponat ? quod in fine mundi certnm est agilandiiniT ut tandem qui in hac vita bene egere,conse- 
qiiantur rcposita bona ; pcccatorea autem ut consequuntur pri"eparatas et reconditas pojnaa. Dequibus ita 
futurum dubitaro oninino non poasumus j aiquldcm heo omnia ita esse ventura, verus nobia propheta 
prffidixerit. 

XL Unde et V09, qui estis veri prophets discipuli, al:>jieile a rordibiis vestris ante omnia, discordiag 
et aniinonim dissensiones. ex quibus omne opus malum procedit, et benignitatom ac simplicitatem tola 
Eoente scrvatc. Quod si forte altciijus eor» vpI livor, vel inrideiilas, vpI aliquod malum ex bis quas au- 

Eerius mcmoravimus, latenter irrepserit, non erubeacat tjni animje su^e curam gerit confiteri hajo 
uEc qui piicest, ut ab ipao pev verljura Dei, ct cousilium salubrc curetur ; quo poseil fide In- 
tegra, et operibua bonia, pcenaa ©tcrni ignis cITugcrc. et ad pcrpetura yit^ pr^emiapervenire. 

VARL'E LECTIONHIS, 

^* it^Tov 0. Cfr, Horn, in, C/.y ^™ Ha : Legehamus primum iT^i^sp^jiE^ol, sed propius inspe- 
do ms. scnptum e.'^sc deprekcndimus i-^rpEvojasjfjf, pro i-r:'.'^-x:'v6\xvJ0'. quod exhibei cod, 804, utqne legi 
debere patet ex episloiss cap. i2, et f.T. Horn, xi, L \ sn, '^1. G. ' v.o3\x\yjii/ adjunxi ex marg, O, 
ubi SCriptum est : 'law; Xe'ttsi v.'^iyt.'.yjh'^ XTxi to ht \']^ xsu, [j,q' toO j3' ^loXl^ij tojv A'.^xa^EtiJV. ApMd 

cogmtortzs s^vcitli. Ruf. Cfr. Horn, hi, oO. ^ <j-i^[v.A. 0. Totum locum Rufinus ita interpretatur : pondera, 
mensural, staleras, pro locu (juibu^que .xquusima cusiodite^ undc appart^t pro [^o-fliv legisse eum xoTrtuv, 
quod idem est in cod. Re^, 804 (ct in 0). Colelcriug non post crTa(l,ii'.o:, ged post (^ottw'j interpuoxit : 
ego -^^ 'cr^M porrruv 3(jto'.^ in uaum conjunxi. S. ^ 'K:E7iXvjp[ijrpopf,[j,^^o; 0. * fiovou baud dubie mutandum 
in ijovov. In boG tantum a?vo, ait auctor eptetola?, Deua se cshibet jj-^'xpoOu^uov y,'j\ c/.-(oS^6w^ in altero fevo 
cxcrcebit SticxioiJVT^v. S. ^ y^vsjOcc. wpi^O?] 0- ^ Tsj^civxa'. 0. '' ^l^r^n^^ 0, ^ Ua c. Ruf., aXr^Gio; G. 

VARIORUM NOT.E. 

(39)*V'Tro T(^v... 7ro^76'j-;=ptov. Hoclpsum Clement, apud pre-'ibyleros concili&ntur, et- prcshyUri concilia- 
homil. 3, cap. 67, iLa explicatur ; Si (Tratres) de tionem ad episcopum referant. Gout. 
lis in quibus injuria atficiuntuv^ cupiant judicarit 



41 S. CLEMENTIS I ROM, PONT. OPERA DUBIA, «8 

bigit, Eon erubescat confitcrii pi quidem curam A Se-rOc'c of/oJovTlxto, E^'nsp -ur-^ a^-nu opoy^c^^t '^-j- 

habet animff; sufs, et a prceposito satisfiet ipsi ; x^^» ^-^'^ ^^^ "^^^ itpoe^tatfx -rrXvjpo'iopv^o^i^STa:" 

sin vero recLe credidit, confideiis yivat, quaai qui el o' 6pfiuji; 7[£7r^Ti:&ux^, OappfLv TToXtrf^^a^Oro, ?tj^ 

magnum comiemnationis ignem effugerit, et in fiiy^ -/at^SfK/]^ T:\jp fpEJYwv xal ek atBtov iyaOitiv * 

Efiternumbcnorum Dei regnum sit ingressuras, 8;cjij pct^tXeioiv thipy/,is,t'io<;. 

XIL Porro Ecclesiffi diaconi epiacopo aint, soite Xtl. 01 j^b oCvrf^ *F^yylT^<ji^: Siaxovoi t&u i^L- 

oberrando, ocuU ; singulorum Ecciesi^e hominum fr//jr^o'j, cruvETrL; *o pEjiSofxevoi (40), E^xtoTiv o^ *' 

opera pcrBCnitanteSj quia peccato proximus sit, 6o^aX\x'A^ ky.dj-.o^ -r?;^ 'Ky.y.X/j'jfa^ iroA'jT^pfXYfjLovoSy- 

quo a prfeaide admonitiono prEeventus pcccatum te^ tit; Tip^ije'.c, t'c [jl£».£l i;jLapTiw£iv, 'tva, voj- 

fortODon perficiat. Ecclesice desertorea corrigant, ^t<7lt:^ y.r3.TaXr^'^bzU ^tto nrv^ TrpoxaO^^o^cxEvo'j, Taj^a '^i 

ut nondesistant congregati audire sermancs, quo [jltj -c^X^ffr^ *' 'co ^.[lip—fma.- -oh^ XetTioTixTc; etti- 

ammi molestiag, quce passim cordi es mundania crtpsrpi'utrja'^v, tou |j.Jj ^TrtAete'.v Tot»^ *^ tijvep"/o[j,£- 

casibus et pravis colloquiis incidunt, vorbo veri- vojc ':mv Xoy^'J'-' £7ra>tojEf;, Stkjh; i:i^ ^xijroxE tf[ 

talis p09sint purgare ; si eteniui miilto tempore in- y,ap5tq: TrprjcrTrLTrTDura^ dOu^fa; eh te pudTLxwv 19 

culti macent, ignis materia Hunt. Quinetiam dia- crujiTTTt^TEtov y.a} 6|xtXtto'j Ka/.wv Xiytjj >* iXr^O^fac 

coni corpare ffigros perquirant et Ignorant: plebi ^ xae^ip^TOii^t S^vujvTar iir^t ^ip, Sv XP'^^^I' '^'J?^?^?' 

indicent, lat appareant atque visitant; et aecGSsaria y?pa:uTtojiv *^, T^iipo^ epyov ^^''^'^'ca''- 1'^^; S^ >'.3t 

ex prfGsidis sentcntia prffiboant. Hoc vero quam- xaxi cxpv.y. voaoijytff; pavOaviitfjirav y.ai xiji 

VIS clam eo fecerint, non peccabunt. lata equidem ffYvooiivTt TrX^Oet Tipo(j':tyTLS:(XXitw^av, 'iv' i& Itzi- 

et ilUs Bimtiia diaconis cur^e sint, fai'm^v-cxij xct: Ti Sio'jTa etti Trl -crj^i TTpoxaOsLO- 

jibou Y'^^FTl TrapE/hwTav, To\jtq St k5v XaOpa a^jTOj ^TaiGjJi^J, ou^ (i|xcfpTavou^Tt^* i'', Ta^ra ^£v 

XUh Qui alios ID reiigione instituunt, ipai prins XIU. 01 xaxTiyouvtEc itpGjTov xaxTiyriBJ^Tc; xatT]- 

inslructi alios instruant: quia de hominum animis y^rci)(jxv '^' fi^t Trep! t^yyjjiv '" ivQpwxtov ^^ spvo^j- 

agitur. Oportet quippa ad multas discentium sen- 'rtpo<; yap ti^ TioXXic; tCjv p^vQav^vxtuv yvtou^i; 

tentias et voluntatos aptari cum, qui verbum Dei tjM-i7.p[x6L,t7i^y.-i Si! tov -^ujv X'jytu^ [Jti^y^'^'^' 'J*^^^- 

subministrat et docet, Sit ergo necease est cate- [x^^r, ouv x^i avsrr'XTjTrcov, TioXLJirctpdv ^^ tj xal Svj- 

chista valde doctua, irrDprehensibilis.muJta exper* Xov t&v xa-VTj^oiiv'ca elvat Bei, w^ ajt&i eIWOe '^ 

INTEHPHETATIO RUFINL 

Xrt. Diaconi vero EcclesitC, tanquam oculi sint episcopi, oberrantes et circumlugtraatea cum vere^ 
cuiTiii;t, actus totius Gccleaia?, et perscrutantea diligeiitiua, ai quem videant vicinum fieri pra?cipitio, et 
proximura esse peccato ; ut referant base ad episcopum^ut commoneri ab eo poasit is, qui m priecipitiiim 
Japaurus est, ut rovocelur et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque, ct eos qui raring ad aii- 
dicndum verbum Dei accedunt, nee sollicitc ad epiacopi tractatum conveniunt, ipai commoneant et 
hortentur. Si enira a^stdui sint ad audiendum, non solum \itffi ^tern;e ox aaiubri conimonitfoae capi(^nt 
lacra, verum et qu£ecunquc ill^e sunt tristitiffivcl mcerores, qui ex prK&entis vilj^ necessitatibus, et cla- 
f^ibufl temporum veniunt, qureque maloruni sermonibus, in corde suo velot jaeula defiita circnmfertinl, 
abjicientur omnia, pr^dicatione veritatis, ct vita* Kternre doctrina et eruditinne purgata- Alioquin si 
multo tempore audilum aubtrahaat a vcrbo Dei, ut remaneaut in cultu vitiorurat sine dubio spinis erunt 
ac scTitibusoccupati : et quid aliud, nisi ad ignem, talis liffic terra praiparabitur? De his ergo.ut dixinius 
diaconibus cura sit. Sed et eos qui secundum carnem sgrotant, sollicite perqutrant, ct plebi, si f;>rte 
iguorat, indicent dc bia ; ut ctipsi visitent etis, et quai nccessaria sunt prasbeant eia, cum congcienlia 
ejnsi 1 1 III pps^eBt ; quod tarn en, el i am si clam fecprint, nnn peecahiint. Sed et de percgrinia similiter episn 
copo suggcrant rcfovendis ; et cfctera his similia, qua: ad cultum l^colesiffi, et discipiinam ejus pertinent 
diac:onis euro? sint. 

XIIIh Qui catccbiaant, boc est, qui verbo instruunt iucipientes, primo oportpt ut ipsi inslructi sint : 
de anima enim agitur hominum : et oportet enm qui docet, et instruit animas rudcs, esse talp.m, ut pro 
ingenio discenlium semetipsum posaiL aplare, et vcrbi ordincm pro audientis capacitate dirigere, Debtit 
ergo ipse appTime esse ernditus et doctus irrepr^hensibilis, maturus, impavidua (aS^cXo^) ; aicut ipni 
probabitia fore Clemciitem bunc post me.Multum est autcm, si ego nunc desingulisj quaj unusquisque 
habere debeat, prosequar. Verumtamen illud est quod prs ca^teria ab omnibus vobis cupio in commune 
servari, ut concordiara teneatis ; per quod solum potestig portum i^uietis intrare, et civitatcm Regis 
Eummi, quffi pasnominatur, habitare, 

VARLE LECTI0WE3. 

° ^[Stji'j ^yaOi^v C ^^ euf/i verecundia Uuf., quasi lej^erit ol>v aI3i^T. Ctt, Const, apost. ii, 4i, Nom» 
iiT^ *i7. S. " o\ addidi c» 0. ^^ tsXejot^ C. *^ Expuugcndum "^ojc, nisi alia corruptela in reiiqula latet. 
S, 1^ Ita et Ruf, predications veritalis^ }.6-fMx C >^ lo-j^Epa^j^cinji 0, *5 %^ (J^ n jta o c. 8, djicrp- 
TavroTcv C. Turn addidi t'^v c. 0. *^ ^rpovosf-uwrrav ^' v^arTj/E-l-cwTav Q. ^o ^'^yf,^ G» ^* ttette'-pov 
C. Subindc i^EiXov (irijpavidus] Ruf., quod commendat S. ^^ Lectionem i-'^z.it]t, tit ipsi experiemini, lar- 
gitiis est 0. Ita Cotelerii corijectura nan opua eat, qui infinitivo l^ejO^t expreapo, post auTOu deesae fio- 
Y.\\xijziz vcl quid simile opinabatur, Sicnt ipn probntntis fore Clementetn hunc ■post me. Ruf. 

VARIORDM NOT^. 

(40) "L-ifi-iiK ^e,uSqj^evol. Ilac de re Clement. Comt aposi,, hr^, i\,\Q^\mxi% : Sitdiacomis episcopi 

homil, 3, cap. 07, istud constituitur .' Diaconi cir- auris et oculus etos^ cor pariter et anima : uX episro- 

cumambtdajues mn&iderent [ratrum corpora et ani- pm in pLuribus quam par est ac minutioribus negoliis 

ma5, atqtie eptscopo dcnunticntM Quocircaj lib. ii non cccupetur, Cout. 



I- '-• 



40 CLEMENTINA, — EPISTOLA CLEMENTIS AD JACOBUM, 50 

KA/i[Aevt« E^e':' k^l v.TcriyjX^f fiilXovxa^ TloXh y^p A tus et perspicnti9i sEcut ipsi esperiemini fore Cle- 

ia'i-.w lixl vijv TO ^at' eISoc; ^.iy^iv. flArjV liv 6|jo- mcntom,postme catechlstae officio fGncturum. Lon- 

vo/'ttj-^e, Cuvi^cecO; Ei; xoy x^c Ccv:£7r:i^j;(ijc hzx^^r gum enim est nunc me siogula raceoserR, Verum 

vcc'- }.i;xiva, EvQa jjisyaAoj Bo^TLXiwc eoriv dpr^'jtxrj^^ SL concordl^m tenucritis. potcriUa pgrtum quictia 

TrdXi^. attingere, ubi Hegis aummi exstat urbs pacificiL. 

XIV, "EoLK= '* yV ^^^'' '^° ^P^TJ-^^ T^; 'E/x/.ri^bi; XIV. Simiiis namqae est totus EccIesijB status 
^*r/l ji^Y^X^j, fiii c7^oS|:o5 *^ ^^ziiifyvoc ivo^oac r^spoi- navi magnfe, qufe, pervalidam tempestatcm i'ertvi- 
CT/j :k tt&XXuv ti^ttwv oy-a^ /.al [t^av 20 t'^jv ^^ aY:tOi^^ ^03 dlvcrsorum locorum uDam bonl re^ni civitatem 
^:t.'j'.ld'xq ^dXiv olxEiv 0£XovT:ai;. 'Ejtio jj^v o^\j 6[AT^^ incolendi cnpidos. bit ergo vobia navis Domlnus 
6 Tauxr^i; ie^uoTT]^ Oso^, xa? Trapetxije^ ^ i^'^^ ^-^J- Deus : el assimileotur gubernator quidem tlhriato, 
ospvTjTTj^ ^"^ XpL^T:f|>, & TTpujpeui; IrzLTiCQirtp, ol v:tOxat prorata epiacopo^ naut* prcsbyfsrJa, prrefecti ]ole- 
Tzp^'j^'^H^.Qn;^ q\ xofxcip/O' ^^ax^vot^, o! va'jjToXiYo- rum diaconis, naustologi catecbistia, vcctoribus 
ToT; xaTT^^Quctv, ToTi; iTtSixa'.; to vI>v aSsX'^tuv universa fratrum muUitudo, inari muadus, venti 
tiXjIOo^^ xc'p pijOi|* S x(j<j|j.oc, a^' (^vTiTTp'otai ToT^ 7r£i- adverai tentationibuB, persecutiones vero et peri- 
pctjuol^; *^, ol Sfe StujYf'-oi Kat ol h[vS'jvoe xal al ^a cula et omnigerice alflictionea decumanis fluctibus^ 
itct'^ToSctTrai SXCiJ'Sij TaT<; Tp'.v.ufi'aKi t:^ cs ^--^Ysta ^"^ „ es continenti vGnientes torrentes et flatussermoDi- 
x(Lv -/Et^ippdjv xat Ta cuiT^jxaT:! t^T; tu>v TrXavwv bus seductorum ac pseudoprophetarum, at pro- 
y.al Ttuv t];sbSo7rpQ(pTj[ov ^[xrXlaK, ^i Si ixp'jjTi^pia montoria el loca confragosa judicibua dignitate 
Kai TOL 'zpix-fix Tujv TDTtuiv To;- iv Tjit^oyilc fistvi cmiDentibua et crudetia miaantibua^loca autem bi- 
ctr;£;XoyTi £ ^xaciTctTt:, S:8aXacTa-oi 3s xat tlrjpuii^^ic -cS- maria et fera iis hominibus qui ratione careot ao 
TToi ToT; ffXoYtJxot; x:(HvSo'.2^'-rjTi T:ept Ttov T^ij ^^ de promissionibua veritatia dubitant; bypocritea pi- 
iX/j&ifi^- eTTiYV^X^xttuv. 0^ t-&xp[Tctl TQ^c; Tieipa- ratis atmiles habeantur : sed et validum vorticeni 
lali; ■iz%p£.iy,i<7[xivm vfJifTSturjcty' TcXi^v by^piv I'XtYY^ et tartaream Cbarybdin et cruenta fragmina el mor- 
K^l T'>p'c:fp£;av ^* Xapy^Stv xa'L ^dvta Trpo^p/lYftaxa tifcras aubversiotiee sola esse peocata existimate, 
■/.at OavaTtioeL; StcrXfjcsi^ ^o'^fx^ ^^ tic ^^apxfa; E^vai Quo igitur vento secundo navigantes iQ urbia spe- 
vo^[^=TS. "ly% ojv o'jpfq: '^ T^XiovTE; Ei; xov T-iii'sna. ralce portuoi ahaqiiG gravi pericuio deferamini, 
T^c; EA-Li^oLL^yvj; ^iX^tuc tixivSuv^TEpov EvsyOi^-^, orate precibu3 qu« eiaudiri digniB siat : preees au- 
^TTT^xDtu; Eu^saGs- ei^at Se ETT^jxaoL Y^''^''"^^ "^^^^ sij- tern tales fiunt bonis operibas. 

TtpctY^ati;, 

XV, EijTTaQsETtoaav ^5 oav ol iTTtoxTai l^prtim lizi XV. Itaque in quiete Tirmi maneant epibat^, in 
T<uv ES^wv xaO£^o[x£voL toTKov /^ct ^^^ xil ixajtif aei- propriia looiH sedenteSj ne perturbato ordine con- 
tj[xo-j ^^ ^TspoxXivtav t::<p£y(tj jEv . Ol v3llj[ttoX6yo'- tou; C cussuni et ad altcrum latus inclinatioDcm excitentp 
^^t^Qf^^J^ uTrrji^tavTj^^TwicT'/. 0\ S^ciy.rjvot ^rjStv a^iE- Nuustoiogl de meruede commoncant. Diauoni nihil 
XsExtoo-av ^^ 31. fuv £Triji;£jf|r,(rav , ol TCJEo^jTEpoL eorum quiu ipais credita sunt uegligant, Presbyteri 

TNTERPRETATIO RUFINI. 

XIV. Simiiis namquG eat omnis Ecclesia) status navi niagn/^, quie per undoaurn pelagiia, diversis h 
locis et re^'ionibuB viros [)ortat, ad unam potcntis rc^is urbcin properare cupienles, Sit ergo Tiavis hujua 
dominus ipae omnipotens Deus, ^ubcrnaLor vero sit Ghristua ; turn deindc prorot* ofllcium episcopus 
impleat ; presbyten nautarum, diaomij dlspensatorum tcneant locum : tii qui catcchizantnautofogis coii- 
fcranlur; epibatis autem) totius fraternitatia miiltitudo sit similia : ipsum qnoque mare hie mundua 
habeatur; ventorum vero varietatos et lurbinuiQ, diversis tontationibua conterantur; perseculiones ao 
tribulalionea et pericola, fiuctibus ex^qut?ntur ; terreni voro spirikis, qui vol de. tnrrentibus, vel de cou- 
vallibuB spirant, pseudoprophetarum et seductorum aeu pravm doctrinie verba ducantur ; proniontoria 
vero et loca confragosa, hi qui in poteiilatibus Sccculi sunt judices, et pcricula minantur ac mortca ; 
tiilhalassa rero loca, qare duplicibus unda; fallacis ajstibus verherantuTj dubils mente et de promissionuin 
verilaLo nuLantibus confcrantur, atquchis qui irrationabili lldem nostram ratione discutiuut ; hypncrilfe 
vero et dolosi, piratis similes habeaiitur. Jam voro rapidiis vortex et lartarea Charyhdis, et saxis illisa 
naufragia, ao mortifera> subveraiones, quid aliud ajstimanda sunt, quam peccata? Restat igilur ut h^c 
naxia cursu prospero, tuta potaait portum desideratie iirbis intrare : ita Deo precem fundorc convonit na- 
vij^antea ut mereantnr audiri : audiri autem a Deo ita demum nicrebitur quis, si oratioaes ipsre bonia 
moribus et bonis operibus adjuventur. 

XV. Sed ante omnia, cum quicte et silentlo epibatse, id est laici, in Biiia unusquisque resideant locis : 
ne forte per inquietudinem et inconditf>a inutilesque discursua, si passim vagari co;perint,vei ab olTicio 
sua nautaa impediant, vol in alterum latua per inquietudinem eorum navia pressa demergatur. Mautologi 
de mercedibua commoneant ; et nihil omnino quon ad diligentiam, vei diaciplinam pertinet, diaconi 
negligant. Presbyteri velut nautaa, aptent singula ad inBtructioncm iiavis diligenter et inatruant qua? in 
suo tempore requfrenda sunt. Episcopal tanqoam prorata vigilanler ct sollicitc gubernatoris verba custo- 
diat Christi. Salvator Dominus, gubernator Ecclesian sua*, diligatur ab omoibus, et ipaius soliua prs- 
ceptia ac jUflBiscredat et obedi^tDOinis Ecclesia: Deo quoque indesiu enter supplicetur a citnctis de 

VAftr^ LECTIONKS. 



!6 



xty! 



^^ Eip-Zi-jf, 0. ^* In rnarg. man. rec. £v r^ p' tw-j A\a.T:d^B(it£j hj xEfp. \^' ^^ rrtioopw^ 0. 
C, Postea l-TTfu \j1w ■^,'xl^ 0. '^ x^Sepvuxv]; 0. ^^ Tr=p'.TT:aY[j-oTq 0. ^^ 'A adjunxi ex (). ^"^ fta et ex 
conjectura C, ^tzoy'^ id, in leAtu. Turn xaT; oixO.'aiq i:. S, ^t — bix'jj.^i C. twv ante OiuSoTrpryir^xcirv ac- 
cessit ex 0, ^* tjijv 0, ^-^ Ita K, Tapxapia C. xapxop^'.av 0- ^^ Con.iectaverim vEtu;. S. Turn post 
ijiap-cia; prtebet ahiai;. ^* oupia 0, ^^ Eo^aftr^xcuaav 0. Poalea ot/E'.ujv pro tSitov 0, ^^ a.iJ.tXr^z^i'j-i^j C. 



S! S. CLEMENTIS I K051. PONT. OPERA UUBiA. 52 

velut nautfft diligenler pra^parenl uiiicuiqueneces- A f^J^^ep va^Ta^. /,:i'rapT'.;£T(ij^ctv £7rL|A=>.to^ ti ypfj^ovTct 
saria. Epiflcopua tanquain prorcta vigilanter Boliua ^/i^tqj. '0 ett^^t/qtuoc roc Trptopeij^: ^fpnyo^^K tqj 
gubernatoris iloclrinam aecum reputet. Christus ac y.'^^=p\-f-o<^ [iovou toj; X'^Iv^'^^ ivTtSa/.Ji-cu. '0 Xp\- 
Srtlvator ut gubernator diligaLur, solusque in lis a-co^ ^^ Kal »s i.,A;jp^ KuospvY;^?):; G^rXEt^Otpj, y^tl ^^^ 
quffi dinU credatur. Cuncti veto Deum de proapcra vo^ T.zpi luj >.£y;'. TTLT^eysjOto. 01 Ss Tr^^jTci; ifp 6tto 
navig-itione oronL, Naviganles omnem angustiam Tiep? Toti Dup((^ =3 TriUtv ^poa^jy^TOtoTa'^. 01 ti^^^ov- 
exspectcnt, ut qui magnum ao turbidum pelagua ta^ ■najav Ga('|-lv TrpocrSo/.a-cti^Tctv ojc fj-^yav '^ y.a: 
transfrctent, mundum scilicet: interdam quidem -zxpixytitor, jBuOov 7:^paTrAeovx=c: vqv x-Stj^^jv ots *i 
afflicti, persecQtionem patlentes, dissipati, esurlen- ixtv aQjftouvTE^:, 5"(uy.o|jL^vat, tr/^opTtL^d^^svoi, tte^vwv- 
tes, aitientea, nudi, coangustali ; rurauaauteoi in- tk, S;'i/iI>vT;£;, YJj^vT^TSjavTst; "^ f;Te>o/m;:rrj[j.evou 
terdum adunatJ, congregati, quieli ; sed eL nau- xa: tixX^v 6-e *V'^^ ivQ'j[j:&vot, Tj-/rj:-jli^6'~^.t^joi, -^jtu- 
seantes, vertigJne affecti, vomenles, hoc est confi- -yji^^o-^xtv cla'/A y.^\ -ja^j-cvfLvTs;, O.tYYrfL'nsi;, aTrs- 
tentes delicta tanquam morbidam bilem. peccala \j.rbvz=^ **, tou-^^tiv l^fj^oXoYotlEisvo: tx rapairTciJ- 
dico examaritudtne profecta et mala cxiDordinatig [^xxa ojj-ep uorroToto'Jc X'^^^'=> '^'^^ ^>t Ttxpfa^ aaap^ 
cupidiLaLJbua accumuiaLa, quae per confcssionem -rfnc X^yw xal xi e^ ^Tiieu^iLi^v itav^tov ut^oEuO^VTct 
velutievomentea a morbo allevamini, recipientea ^^ -/ctxi, Shivv, ttp oj^rjXoY^jat t^ju^p dCTr^pa^avtE; <* 
ealutarem es sedulitate aanitateai, ^ x-ju^it^i^OsxT;; viaou, Ttpojiijisvoi t^jV £>c tvJ; IraiK^- 

XVr. Cuncti tamea scitote, plus vobis omnlbua XWl. n)J,v y'.\thijr.z-t 'Ki^zz;: irdvcaiv up-wv ttXeTov 

episcopum laborarc^quoniamunuaquisquevcEtrum xiji'jovTa -:iv eTr^jxoTtov, Sti £y,ciaro; uja^v -rfjv ajtoS 

suam patitur molestiam, ille voro suametsingulo- OaliJ/lv Trdj/ei, a^i^o^ Se tt^v ano^ /^i ttj^j e/.aoroii. 

rum. Quocirca, Clemens, ita praiside, et unicui- Ato, tG KXiJ^Tii;, EJta3T(^ Kara to Sujcctov TrpoKaSd- 

quQ pro viribas sia adjutor, qji omnium Bollicitii- i^r^^i povjGo^, tk^ ttx^-t^dv ^opTLTfji^i; f^^^ovttS^c. 

dinibua onustua ea. Unde quod banc dispensatio- "OO^y to as o"j'.^j^^q[j.="lv 2*1 ivioijasfiat, yipu o^Sa 

nem suacipia, acio me gmtiam accipere^nondarc; eiXvj^w;, ou otStox^c' iXXi 6ipp£L ** ^:ft y^^v^^t^C 

sed coulide et fortern te pr^sta, Lanquam qui scias ^ips^ (o; ^low^ 6'-t ottoowctol cto'. 6 e^o; -U tov Xt- 

quod Lib! Dcua» tQ requietja portum appellenti, r*!- \xi^'x x7,<: a-^a-rzaJ-s'jK K^T:tfv-r;TavT[ to ^jiyLaTov Ta>v 

tribuei aummum bonorum, mercodem BtabiJem, ay^OJo'^, ^'-aipjL'IpsT'jv [i'.fro^v, x^^' fixi *^ (jtt'^^o tt^^ 

quandoquidem pro universorum salute majorem tojv T.hzui^i ts^^XT^p\a>; tow ^^^'(^ovt o^vsai^fo y.iim-cov. 

suacepisti laborem, Adeo ut si multi e^ fratribna "ii^s ?tv as ttoXXoI tOjv ccSsXi^w^ Sl^ ttj'j et:' i/.pov *3 

to ob aupremam justiLiam odio babuerint, rorum SLj'.a'.ojy'^Tjv fiij/^jioj'.v, to au^^j t/^v |iTto; ouS^; ff£ 

quidem odium nuliatenus te lEedetJuati autem Dei C pXd'|i'.,fj G£ -o^ S-.xaiou e^ou tpO.'a ttoA'j as ovr^ast '3, 

amicitia multumtibicouducet.ItaquenitereJaudem "ii^te xs'.pm t6^ ^^ a^-.a-.a^ yivoij^vov ST^aivov dTtoasU 

iujuatilia parLam depellere, par justam vero admi- e^Oai, h.a ok Sixa'[av StoLKT^crtv tov ^/: Xpt^TOu Itcw- 

nistrationem sectarl utilem laudemesChnsto pro- ^eXr, Q^ptls^v s-atvou, 
veujentem. 

INTEUPRETATIO RUFINL 

proaperitate ventorum ; ut navigantes oranem tribulationeni, et omne periculum superent, lanquam in 
mare profundum rauildi istius. et viiai humana? pekgiis n-'ivig;tnt<.'<4 : in quoet esuri^ndum sit et silion- 
dum, nDditatem quoque fercndam ; morboa eLiara corporis, eL ^gritudioea tolemndfis; insupcret homi- 
num luaLdns ac dolis sffipe laborandimi : quippe qui et dispergendos Ke nonnunquam novenut, sed ali- 
qua^doetramconi^TcgandoH; vomitus quoque et suggillationsf^ foretidaa, uuni ex C(jnfiisEone pcccatorum, 
et rejectiouocnminuiii, velut male congrogati in vieccribu.s (eilia, jactura lacienda e.^t, et abjicienda 
prorsuse carde omnia intrinsecus latent ainaritudo pecratl, si qua i'orte ex dcsideriia iniquis. vekit ox 
cibis noxus congreijata est ; quam utique oum cvomu(irit quis et abjecerit, ingentis a^gritudinis Jibera- 
bitur morbo, si tarnen post vomitum quas ad sjmitatem pertinent sumat. 

XV[, Veruintameuscitotc cunnti, quod supra omr.cs vos luborct episcopus : quia unusquiaque vcstrum 




ma^ia quam prfpsto i sed osto conndcas, et forliter ferons ; certus quia laboHs tui mcritum recipies, cum 




ot refuge nc Jauderis ab iniquia, et nc a pes^iime ageniibua diiJt^aria \ sad potiua, ut propter justum 
diapeusationom et ffiquiasimam regulam disciplined, a Cbristo collaudari merearis, 

VARI^ LECTIONES. 

^'^To^i XpcjTOi Ruf. interpunntione mutata. 3« 5 C. E^cidiaso fortttaso ^-"^ post tut/s suapicatur S. 
Q^jp'.u 0. 'f> i^^r-ct C. ^' Ua c. S, &t^ C. ^^ yuuvLx^io.T^^ 0, " Ita S, ^-zz G, 6' t= 0. 6x1 p=v vitlose 

m textum irrepsisse putat S. Turn TJ'J:tXt■:of^^vor G. ^Mp.ge cc7:s;xojvts^, ve], cum 0, cTispo.VTE^-. '^ a^rs- 
f^TJaavTs^ G. Dein ^pofj=[t?vo: pro T^pofrdixz'^oi vap, loot. ap. C" *^ fjipasi 0. ^'x^yd Tt 0. *3 Ita et ex 
cOQJcct. C, in cuj. toxtu ir.txy.p'i^. Subindc ;r.T/;T0UTtv idem. Et Ruf. vdiO fiabuerinl, ut C. ^^ wviiaa C. 



S3 CLEMENIINA, — EP15T0LA CLEMENTIS AD JACOBUM. U 

XVn, Ta^ta iiT^tov /,=t^ -i ^"^ iojtcov ttA^^ov:^ :ri- A XVIl, Ha?i: et alia plara ci^m protulis?et, rursiis 

\'.-^ rrp TT/.^O^i 7rpoT£ito>£<};ac;, -iTttsv Kat 6^=^^ Ss, miiltiLudinem intuens dixit : Et vero vo9,di[ecti mci 

«vaii:7j-:o'! ,ij.oj aSiX'^ol xal fjJvSojX^t^ t:'j> Trpo/^rO^^^^ fratres et con^ervi, priesidi vi^ritatis in omnibus 

r/:=vf;j M^.rGsi^; xaxi nhTa rj7r;'Jf/-e, T'i;iT' ^' ^ISf^- obsccum^iito, iilud scicntes, quod qui hiinc con- 

TEC, fiit 6 TO'jTov )Lij7r'.^j:iL; XptJTQv, oG T-^y xafiLopav Irj^lavcrlt, Christum, cujus calhcdram tenet, noa 

TTE^rtTTE'j^ii, oix £0=^aTo, /-:t' 6 *■ Xpca-^^^ [^Tj Soji- rccepit ; et qui Christum non reccperit, quasi qui 

fxEv^C '^<i aO&tv^J^:!; tov Ux-ceool X'>y-'^'j^-^"''i ^'■'^ '^^'T Pa'rem rcjeopiit roputabitui", idooquc fi bono rogcio 

^'{^■^ft^ pa^tXeta^ iiiToCXjjOv^^eirat. Oj ;'r/j£/,rj ^s'pi- ejicietur. Qua de cauaa ad omnes conventua venire 

aOi, xfXTi TziTs:; o-jvoooij^ Ep'/EcrOoi. ^^, 'iva |j.tj to^ salagite, nd vclut dcsertores, per impi^ratoriaanxie- 

Xz'.T.o-^^kyxai utto tr]^ to^ ^a^tap/^o-j at^^j^U^ a^xy-p- tatem, peccati probruni accipiatia, Idoirco ante 

t[:(^ £-['kXi^ jjict Xao-r]T^. iLo Tipo TT^vTwv 0^ TT^vTs^ li Omnia cuncti qu« pro ipso faciunt Bentlte, id co- 

6Tcsp ctuTou ^povETxs, toIit' ^* elSortc; 6ti St^ £/.aaT'jv frnoscenteaT quod propter unumquemque vestrinn 

ipiSjv TTovTjpo; a'jTtJi jiovot tq ^3 TtXtto'j 'XOp^^- diaboluB ipsi aolimngisiaimicosbelJum infert. Vos 

viov TTpojTLiXEjAEt, '1^^^^ oZ'j r.zip^<j^z tfj i^poi; xj- ergo contcndite in araorc cr^a ipsum et in mutua 

■zQ'i fTTopYfi ^^ t^ TTp&j; dtXXjjXoo; Ejvof^ SictTsX^I^j benGvolentia persCTcraro, elquG obcdtre ,' ut et Ipss 
xa' a^TMi ^"ccxo'jitv, ^Lva xal ctJTOi; koj'^ LZ^^jtcti aw^ t* sublevetnr, et vos pOBsitia iselutein. conaequL 

XVin. *EvLa SI xal it^' loi^>Ta>v voeTv Sfp^^XiTs, cca XVIIT. Quinetiam nonnulla es vobis ipsis debeiia 

T^ a-jTQy 11-^ oij'jutTOaL h rpavsp^ X£-f^'^ Sii xic ett-.- intelligere, qua) ipse manifesto dicere propter in&i- 
So'jXac" o^o^J Uv sxOp^W '^LV', firj dvauti'^e-B a-j^rov dias non poasit : verbi gratia, aialicui aitinfcnaiis, 
EiTTelv, x^ Se jj-fj TTpojcti-nXXacrB^j aXXa fppf:j'j-[iaf^ no cYpecietis ipse dieat : ilU vero nolite in conLen- 
'Itts^Os ^^^utoo T::ji ^oijXt^ [xaTt,iy^6poL y^'^oj^e'Jo^ '^^^ ^X" tione assialere ; aed prudenter hujus voluntaleni 
^pa.i-jEi, v.i\ [JLT] ofj.lX'j'j^tc; ty.Q [^rj 6[j[X^T' 'lvct sxa- seqiumini^ odio habentea qnoa odio prosequitur, 
azoq^ l-:z<.Zt.Y.at,6\LEvoq Tou TiivTai; cp^Xouc s/^tv^ mi- iiec loquentca Cum iis cum quibus non Itiquitur ; lit 
Tov 5[aXXi^^wv ^Ttit^r^Tfft, t^; cnjtoiJ ExaxoJtyv 6at- qiiilibetdamsLudet unWeraorum amicitiam haberej 
Xtcti;. Et Q= xi; u'!Xo; [i^vst ^^ '>t^ chjto- eyOp^LVPi, xai reconciliatua ci salvua fiat, ejus obediens aermoni. 
XaXd oX'; s'jxq; ou"/ 6;i.'X£V, £T; l<T:i Kat ctixo^ xwy Quod ii quia amicus permaneat his quo3 ipse odit, 
fiX'jOpE'j^^j ^'^ QeX^ivxwv xfj'> T-xxXTiafav'xijj Y^P ''^/^^■^^ et loquatur cum quibus ipse non dissent, unua 
iT'j^ojy ^pTy fiS, xr| y'J'^j'T* I^"^i '■"' t^^S' ^iJ^'i^J, xafl* 6j.i'Ttg etiam ipse eonim pst qui Kcclesiam exterminare 
ETXLVj TiGAXqi y=(p^J.' x<i)v £^toO''J rpatvGj^ivto-j £-^&pwj^ cupiont : corpora enim voblsciim manens, aentcn- 
p,ixa Soxau^?i; ^iXctf^ j/.cjp-K'-^tuv xo'j^; Ijcu- tja vobiscum non cxistcns, contra vos eet ; mulLo 

pejor iis qui extra inimici oppareat, quippe qui cum apparentc amicitia eoa qui intra sunt dispergat, 

INTERPilETATlO RUFINI. 

XVn. Hffic cum dixisset, et his Bimilia quauipjurima, rursum reapicicns ad populum, dixit : Sed et 
vcs, charjgsimi fralres et conBervi mei. huio qui prajsidet vobis ad veritalem dnnendam, in omnibiia 
obedite, scientes quod ai quia huiic conlristavertt, Christum, qui e\ docendi crediriit catliedrara, nou 
recipit ; et tanquam qui Christum ron suscepcrit, nee [»e(im Patrem susccpisse judicabiLnr ; et idco nee 
ipse suacipietur in regno ccelorum. Propter quod satagite, ad omnem collectam et congregationeni semper 
conveiiire; uli non velut negligeiitea eL decides, a Christo jiidicc condemneroini. Convenientes vero sem- 
per ad Clemeutem, omnea date operara pro ipso sentire, et summo studio tavorem vestrum erga ipsum 
dependere ; scientes quod propter aingulns vos ipaum raagis solum infestat inimicus, ct in ipsnm mjijora 
suscitat bella. Uportct ergo vorf summo studio niti, utomnes erga ilium vinculo amoris inncxi, plenissimo 
erga eum inh.'ereatis alfectu. Sed et vos quoque ipai. unanimes in omni concordia perdurato; quo laeilius 
etiam ilU obedirc omnes E>ariter in consensu ct unanimilate po^aitis, per quod et vossulutem conaequi, 
et ille possit obtemperantibus sibi prornptius impositi oneris pondus cvehere, 

XVni.(H) Quasdam etiamcx vobis ipsis intelligere debeti^, si qua aintqu.-e ipse, prapterinaidiashominum 
maiorumj non potest evidentius et manifeatius proloqui: verbi gratia (42) si immicuaest alicui pro aetibua 
suis: vos nolite exsEjectare ut ipse vobis dicat ; cum iilo nolite amici esse; sed prudenLer ohserv^rre 
debetia, et voluntati ejun absque comraonitione obsecundare et avertere voa nb eo. cui ipsum aensistia 
aversuni ; scd nee loqui his quibus ips*» non loquitur", ut iinusquinque qnz m culpii est, dnni ciipit 
omnium vestrum amicitias reparare, festinet citius reconciliari ei, qui omnibus priest, et per hoc redcat 
ad salutem, oum obediro crcperit gonitis pra^sideutis. Si vero quia amicus fuerit bisquilius ippo amicns 
non est, at locutus fuerit cum his quibus ipse non loquitur, uuus est ct ipse ei illia qui exterminare 
Dei Ecclesiam volunt; etcum corpore vobiscum esse videatur, mente ct animo contra vos est : et est 
muUo nequior boslis hie, quam illi qui foris sunt, et evidenter inimici sunt ; hie cnim pe? amicitiarum 
speoiem^ qua? inimici suntgerit, ct Ecclesiam dispergit acvastat, 

VARI.^ LECTIOXE?, 

^^ xv]^j 0, ^^ -ouxo Gfr. Horn, in, 66, C, ^^ f^^ 0. ^^ xa^ (eU in raarg.) tt^j^c o^jv^Sou; ^pyzi^iat C, h 
Tia^atc ^uvo3oi^ TJVEsy^^aOii var. lect. ap. cumdom. Rufinus propter quod fiakujife ad omnem collexlam 
ei congregaiionem aemjmy convenire. Turn S. mavult : aic-j z^,^ xoj T^^Ljpyo'j aj^Xt^^. CTr. Horn, if, f)9, 
"* xf^jxo C. ^^ ETTSTOat 0. '^^ p^ev ^ C, male. ^^ oXaOpsiivj 0» ^^ ^[i'ty Q. Turn idem -fjj^fov, 'hC^O' v.ij.oiv, 
xa9' i]jj,u>v pro &piwv. y.tSi' ijuiuv. 

VARIORUM NOT^. 

'4tJ H«c citantur in conoiiio Vaaensi i, can, 6. leg, Cap'liiL I. vn, c. SOt. 

*JkZ} Citant concilium MetenseaubSteptianoV, c. c, 12; Joannes Vlll, Ep. 23i;GregoriuaVn, l.vrrr,ep.21 



85 



S. CLEMEKTIS I ROM. PONT. OPERA DUBU. 



XIX. Atque hia dicUa in medio coram omnibus A. 
manufl crtihi impcnensin sua cathedra sedere mo 
erubeacentem corapulit. Cumqueaedisscm, hoc sta- 
tim roihi dixit : Bogo te coram omnihiis astantibus 
fratribua meia, ut postquam es hac, quemadmo- 
dum mihi necesso c&t» vita migravero, Jacobo fra- 
tri Domini miltas in epitome, describasque etiara 
usque ad cogitationee pueritice tute, ct quo niodo 
ab initio usque nunc me comitatus C3, sermonibus 

a me per civitates preadicatia et actibus mois inteu- 
dens : deinde in fino mortis quoque meaj occa&io- 
nem, sicut dixi^declarare nonpigebit. Neque enim 
ea res \aldi? ipsum contrisUblt, gnarum me pie id 
persulvisse, quod omnino perpeLi necesaeerat : ma- 
xima vero aKicietur consolatione, oum didicerit 
quod post me noii ineruditus \'ir nee viviHcorum 
ignarus sermonum Ecclesiseque regulam ncsciens 
docentis acocperit cathediam. Impcriti enim acse^ 
ductoris sermo audientis vulgt animas interimit. 

XX, Unde ego, domvne mi Jacobe, bis ab eo 
dictis pollicitu3 Don tardavi, sicut jusaua bucu, 
magoain partem sPrmonum per civilates liabiio- 
rum, qui jam LLbi descripli auntac peripsum mis- 
Bi3,iubbris broviler comprehend ere, quasi indicyndi 
gratia, sicque ad te destinare,cum hac ineoriptione : 
dementis Epitome prxdicatiomim PgIH in pere- 
grinationibus* Cteterum exponere ut juEsua sum 



XCf. 



a;^ 












B 



|jiEVGv [^^Xpt y.:t\ S4 Tci>v £/. Tia'fitov aoy (43)^° Xoft- 

iTiLTTE'jOr^ xa6=Qpav, llXivou ^^3 Y^P 6^tX'!a xtuv Sxo'jdv- 
svc^o'^ xai ^::' a'jxou StctTrejispQi^^Ttuv (-14) £v fi:SXoic 






>i£tp«- 






I/Tl0£ 



Vai, 0J!J 



U'l 



rt^^oiiai 



incipiam, 

INTERPRETATIO RUFLNI. 

XIX, Et cum hfic dlxisset, in medio, coram omnibuaT manuB mihi imposuit, et in cathedra sua, in- 
genti verecundia Fati^atum sedere me compiilit. Cumqne sedissem, hojc ad me rursum iociitua est; 
iJepreoor tc, Clemens, coram om^nibus qui prceaentea aiiiii, ut pofilPiiquam, eicut naturalc dobitum est, 
vitii prffieentia fiiiem fecero, Jacobo frotri Domini describas breviteT, vei qiuTe at\ initium Tidei Xnsi spe- 
ctant, vel ciiam quos ante fidem animos ^esscris ; sed et qualiter mihi ab initfo usque ad linera, comes 
itinoris et actuum iueris ; qufcque per aingolas civitates me diaputanLe soilicitua auditor escepcris ; 
qui que in pro^dic^tionibua meia ve.rnorum Iberit nrdo vel actuum \ sed et qui me tinis in hac urbe repc- 
rerit, sicut dixi, omnia quara poles brevi^sime compreheafia, ad ipsum le destinare non pigeat. Nee 
VGrearia ne forte multum de meo esitu contristandus sit^ cum me id pro pieLate eustlncrD non ambigat; 
erit autem ei graiide aalatiam, ai didiccrit quod poat mc non imperitus vir aliquia, aut indoctua, aLque 
ignoraiis diviiu vcrbi mysterium, et ecciosiastici ordinis diaciplinam, vel doctriuffi re^'ulam ncscicna, 
Buscepcirit cathedram mGaci, Seit enim quia si indoctus ct msi:ius olJiciiim iloctoria accipiat^ smc dubio 
diacipuli et audJtoroa ignorantite tonebris obvoluti, in interltum demergenlur, 

XX. Undo et ego, mi domine Jacobe, cum h^c ab eo prfecepla susceperim, neceaae habui implera 
quod juaserat, indicans tibi» et dc his ipsis aimuf, et de illis brcviter comprehendenE, rjuce per sinj^'ulaa 
quasqne urbes digrcdiens, aut in pr^dicationia eermone [iroLulerit, aut in gestoruni virtute perfecerit ; 
quamvis tibi, de bis plnrima jam, et plenius ante descnpta, ipso jubente transmiaenm ; aub eo tiiulo 
quern ipse prscepit ad'igi, id est Ciementis Itinerarium PrauicatioQia Petri, Sed et nunc jam expo- 
nere quffl priBcepit incipiam. 

VAHIE LECTIONES- 

^ PlaniuS Bpil- O. 147 : ^AJlu> o-e It:\ TiivTotv [J-cj'j toiv cr'jjJLTrapovTdiv aiiX'^ioVj oTzr^W-ay, tou c'^xauSa 
[A^-caTctii p'!'^'J, to^ "^ 'Toij BzQ-t y.iy.pt.v.B Tzp6\o'^%j Tci^^T^ X'T) V-Jptqi ^Ia>vojSqj Tfj) iotA'^rp toy Kupiou 
[tfjij l-J liz:xo\i.ri av[EYpai^i^£vo\^ StaTriLt'^ix:, k, t, X, ^^ iy. Tra^Sg^ ffoij cod- 80^4 et Epit. L C, S. ^^ Jta C. 
cod. 8l>4 et Epit. 1. 1,. x^ xsXe^ C. ^^ rJj^ ttoo^Tttov om. 0. *^'^ Ita de conjcct. C, cujus tcxtus ct esh, -nXa- 
vo;, — "* 'j.-/-Apv. C. ^^ ixrfV^Tuj 0. *^ EutYP^'l'^^ <^od. 804 tit Eplt. c. 147, quod pfLeatat, 

VAPJORUM NOT.E. 

etc. Unde noa absurde colligas pseudo-Clsmentem 



(43) 'E/. TiaiBtov fjoij- Notat Coteleriua in una 
codice Gra-ce haberi ex tz<x',o6^ oo'j. Plurla revert 
expendere qua r^itiane libri Recognitionum, qui sub 
Clemeatis ad Jacobnm t'ratrem Domini scnbeatig 
conficti sunt, inchoentur, fncipiunt nempe ab hi:^ 
verbis: Ego Ciemem.iii urhe Romananatus, ex prima 
jFtate pudicili.v studdcn Qesd : dum me animi inien. 
tio I'chd i<in/:ulis qnifjwidam sotlicitiidiJiis et m^roris 
iwicxiwi icnrri'l. hicrul aiifii Wihl cogiUilio [inccr- 
tu>n aane utids initium sumpsent): crebro enim ad 
mcmonam mertm conditionem manalitatis adducms. 



iibris iliis id prcestarCj quod modo praicipitur; cum 
ab ipsis puerillai aua; cogitationiliua Jacobo pan- 
dendis exordium sumat-puocircaminimeaaBentien- 
diim vjdctur Flufiuo, qui epiatolaiu banc libria Re- 
cognitionum tempore postariorem censet. Gout. 

(44) K.:c', -jt: auTOj BiiTTipL'^Oiviwv. Quasi Pe- 
trua ad Jacobum misisset sernr.oDea et actus seob, 
hoc est, librum fciniuu Actuum et diasertationum 
Pi^^tri, eum qui a Photio inveniri non potuit, Sed 
Riilinua soleoe more suo turbat Id,* 



m 



CLEMENTINA. — HOMILIA I. 



SS 



KAHMENT02 

TiiN DETPOV EnuHMliiN KHPrFMATilN EniTOMll. 

CLEMEN ns 

DE PK^QICATIONIBUS PETRI INTER PEIIEGKINANDUM EPITOME. 



55 'OM[AIA A'. 

I. 'EYri> KAj^[j.Vj^^ 'Ptpjuatt-jv ttoXity;; t^Jv^ y.-y,\ liy 

VtOV 0'J>L ELJJi: X^ft QJCE JtVTJjiTjV T^ I^Ol^JSL (JLQli ^OTty 

TO^ a7;e''po'j "/pov^^J 7:i'.xtov *& t^ Trivra e:^ X/Or^v 
tplpOVTo;, Efjofjia: 5s olj/ cJjv, ouk ovra^ '* £^Eti);, qu 

vo;" K^L ifp« '^ 7lOT= y^Y'-'"^'-'*' ^ /-fJJ^oc^ Kat ^po ^o^ 
Y^vl^Qa: t( exoe ^v ^ sv y'^P ^"^ ^=^ ^-^"^ IVuct'.' e? Se 
Ys'y&vEj xo:> Kuy^jjErai' /al [isxi aiJt:vx( ipa gcTt^L 



A IIOMTLIA PRIMA. 

L Ego GJemens, ulvis Homanus^ pnmam aJlaLe.ra 
pudice ac lemperanter vivere valid, cum a paeritia 
mens mca atque cogitatio inh^^rentero mihi cupi- 
ditalem avocaret ad mcerorea et molestias, Inerat 
eoim consideratio, ncacio unde oborta, qu^ crebro 
mortia commoneLat : quod utiquo post mortem 
non Sim, neqiie ugi:]uara mei mentionem quisquam 
facturus sit, scilicet immenso tempore curtctorum 
cuncta in oblivionem adducer.te, sim autcm non 
existens» eos qui sunt non cognoscens ; ncc cogno- 
scens^ ncD cognitus ; qnique aliquando non fucrim, 
et tunc non sim? Et an faotus sit mundus ; et an- 
teqnam lieret, quiUnam fuerit ? Nam si semper 
exstitit, semper erlt ; si aulem Tactus est, eliam 
jy dissolvetur : et post di^solutionem quid erit ite- 
runij nisi forte silentium et oblivio? Et forsan crit 
aliquid, quod nunc cogitare est impossibile. 

H. Hicc atquc his aimilia, nescio nnde, indesi- 
nentfT cogitaus, acerbam adeo cepi tristitiam, ut 
pallerem ac tabescerem : et qnod molestissimum, 
si quando earn solliciludinem tanquam iautilem re- 
pellcre cogitarem, vehcmentior multo mc urgebat 
affectus : eamque rem tegre ferebani, ncsciens quod 
contubernalcm puMclaram haberem earn cogitatio- 
nem, quie mihi bona immortali talis foret caasa^ 
quemadmodum postea exparientia agnovi, et Deo 
cunctorum Domino gratias egi. Gum enim me ab 
initio ilia consideratio premeret^ad rerum inquisi- 
tionem et ioventioncm venire coactue sum : tunc- 
que mUeros judicavi, quos principio per ignoran- 
C tiam beatos pr^dicare ausus fueram, 

III. Igilurcum apucrili ffitateinhujusmodi dege- 
rem cogitationihus, quo aliquid certi addiscerem, 
ad philosophorum adventabam scbolas ; nihilquo 
aliud cernobam, quam dogmatum destructiones 
el astruclionea, item lites ot contentioncs, et syllo- 
gismorum arti^cia, necnon t^umptionum excogi- 
tationes : et inlerdum quidera prtevalebat, vcrbi 
gratia, animam esse immortalem, interdura au- 
tem mortalem esse. Si quando igitur sermo de il- 
lius immortiiIita.tc obtiaat, lastabar ; cum vero 

VARI^ LECTIONES- 
^' Scripserim c. osouvr^^iAEv^c, sed obstat x:c[ copula pra^cedens, Nominativus absolutus primffl periodi 



drtaijaTw^ EyO'J[JiOJ|A=vo^j oBu'j^pciv eTj(qv Xiir^jy •za^ryj- 
TQv, ih^ ^^pi^x'j-a pL^ ■ctJxejOji ' "Act: !16 ^0 SsLvdxa- 
Tov, £', ivDTE o:7l.tU'7aa^|^:^ ".t^v opovi^So: (lh cvoj'^sXtj 
IS^LjXE^JO-j:p:>^y, €fA[i.';t'^6ztp'^-^ ;j.oi •j.^Wo-j to tt^Oo^ V^i- 
v£TO, y.'xl ^iyH^ir^f i^\ tdut^, oiJ>t elotbc f7'jvo'.xov 

YEVJ|JO;AEvrjV ^3^ ^^- iij-£poy ^ri TTSlp^ iTT^j'VtO'J Kat 

p-CtT(ov Z-/^-r^'Ji■J y.'il I'Sp^ai-j ^j .aY/.i^Or^v IXfjeiv x^i 

III. E/. TiaiO'JC o'jv fj.axEa; (L'j i'< loto'jTntiT XoYt- 
o-pioT^^ X^P''^ '^^^ ;i::<0:Tv t: fi^S^^ov' Et; Ta; xrLy :ptXo- 

OoYI'i^Ttov (JyctaxELfi^ x.fli K^-ajy-^ui; y.a\ Epst; xal 
(ptXo'JEiKtai; x:<i <3--jW'i'^ia^orj xr/va*; xal Xi'.uciciTtu^j 

(i6av:£T0i; vj ^^yji^ ^"'^ ^- ^^^ Bv/.ti^ . E'/ Trots guv etto- 
itpctxEv XoY^^ ^"ct AQivciTo^, eyatpov 6TCfS'ri- £^'T^ 6-JT;xvij 




^Mta Jocum sanavi ex O. Prope aecedit Epitome, guam admonente Cotelerio S in "anxilium vocavit. 
Vbb. 'jti Ov/j-cT], EXj'::oj;i7]v- ttAeVjv 5^ Tj^Wouv dcsunt in textu Ci. "^ Uudnns ciarius: sed hoc tantum 
inleUigebamj quod sentmtia; ac tte^niliones rerum non pro nntMva sxd ac v^rilatc cansa7:KJn^ sed pro ingeniis 
defendentium fals^ imagiuareiitur aui ver^. 



59 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA, 



rO 



sermo de niflrtalltate, tristis eram : magig auEem A evgo^v S't- rxi So^^l tSjv uTroQ^T^tcv Ti^.si t^/j; 

rursus aniiiiiim despondebam, quod nisutrtim pog- l/.St/ouvtai ^f-sjosT^ i] aXT^O=Tc iTTolau-oivovrai, 

Bern meEiii rnfta: infigcre:vorumrepulaham rriecum, >io^; ojx (uc eyouTtv vlifitiai^ ^^^o^tat. TTrt^Ti^T^c 

sentential CDntrovcrsiarum pro vtrtbug propugna- o^Jv ^cvj ttotI ^tl oj iiapi t^^ ^/^iv.ouri^/ac 57 otvo- 

tonmi veras aiit falsas cxistimari, Don autem Idles 6|jei; ^ vti:iTiXvj'^L^ Y'^'"^^-» '^^^^ ^^P'^ "^^'J^ ^>'-^^- 

viderl, quahsB rpv^ra sunt. Jam igitur aniinadver- kquvtc^ rx\ So^ai ATto'vipovTcii ^'^, sii [j^^aXov U-vyuov 

tons comprehenstonem non oriri ex rcboa ad ajji- ev tok TrpiYH-^^^^' ^-^ ^*^ tqZ -rr^^ 'W/j,^ p^Ooj; 

tandum propngitis, aed pro ingenio dUputantiucn b-^va^-^.v ovt£ y^? '^^ ps?:^'.fTj^cf[ oIh^c t '^ ^]\J.r,w, 



stalui daginata, adhuc magia hlace de rebus per- 
plex'js hiorebarn : quare ex antm;e profondo geme- 
bani ; ncque c^nim poteram firini alii^uid decerncre, 
neque de ialte bollicitudinem valebam depcUere, 
etsi, quemaiimodum dijii an lea, id vellcm;quo- 
niam, cum mihi frequenter quietem imperarem, 
nescio quo modo lutenler borum cum voluptate su- 
bihat me cogilaLio. 

IV. Et iterum hfesllana dicebam apud me : Quid 
inanitcr labono, cum maniregta sit res? Q'lOd si 
quidem post mortem non ero, nunc, quando sum^ 
contristari me non oportet. Qiiocirca tristitiam ad 
ilium diem rcservabOjin quo. cum futurus non aim, 
non conLristabor. Si autem ero, cur nunc mihi 
superfluo inest triatitia ? Stciiimquc poatea alia me 
Bubiit cogitatio. Dicebam quippe : Annon iilic pejus 
quidpiam eo quod me nunc crucial, pussurua aum, 
si pie non vfxcro, ac secundum qiiorumdam phi- 
bsophorum sermonea Pyriphlogethonli Iradcndua 
Bum et Tartaro^quemadmodum Siayphua vel TUyus 
vel Ixion vel TantaluSj atque In inferno tBternum 
puniar? [terumqL3e repltcabam dicens:Scd ista non 
BunU Hursusque aiebam : At ai aunt. Cum igitur, 



B 






Qxvt^v DUX et/^t, vuv ov-a lie XutteTitOs:! cj TrprjCT^y.iV ^'^^ 
ETEpoi; ;j.i Et^:(i^i Xoyt'Tjio;, 'EXEyov y^- MjJ -^J ^^ y^ 

cpEpov, Xs^wv. ^AXX' Q^Ji EOTi -^ajta.Kat TriALV sX^YOV ' 
L DE tfTTty ; AQy^Ao'j'^^ otjv r^vtoi; to'j TrpaYfJ^^xo; ea£- 



'OV 



ixLvS'jvi^T&'^v laTL ^aXXov EijfTsStOs Stijj-af p,£. 



inquiebam, iucerta res sit, multo ma^ia extra peri- C Kai tuTk 58 Suvvjiioiiat -zoZ t'.-i^ah'j 7_«piv, ek aSn- 



culum est pic me vivere. Et quo pactu justitia^ gra- 
tia, ad inceLiam respicicna spi^m, potern curpciria 
voluptates comprimere? Sed nee quidnam sit jiij5- 
turn Deo acceptum, plene certoque novi, nee utrum 
anima immortalis ait cognoaco, an mortaiia : ne- 
que uUa certa ratio invenitur, neque bos mentis 
motus aedare poaaum. 

V", Quid igitur me facere oportet, nisi hoc? In 
^gyptum praficiscar, et adyiorum hierophautla ac 
prophotis amicus efficiar, magoque quieaito et In- 
vento multa pecunia persuadebo^ ut animce evoca- 
tiDTiem, quam necromanttjini vonant, faciat, tan- 
quam videlicet ego do aliquo negotio scisciter : crit 



'AXX* yu5l -ii Ttoin^ EO'i 6'!/,a'.ov ap£.jx?)v ^'^ 6E(!p TC;7rXrj- 

^Xfu" o'J"£ T^; Xfjyoc ^i^a'.oq ^OpifjXEx^r o'j-cE 'Vtuv td- 
loirtit'j Xo^iiii^-J i^iuyi^^i'^ ouvapiat. 



V. Ti ouv 'j^pTj ttoceIv ^) TDUTo ^^ ^ Eti^ A.'y'-*^'^^^ 

'TTOpE&^ojiat^ xa'. -irol^: tiuv CfBuTWV kpo'^ivTai; -; ^^ 

£ijpo>v y^c/,[x(Xii ttoXacI; tieicw oTrtog ^^yr^i^ avr^tTrDji- 



7COf.V|fTrj, 



OJC T.Bpf, T^ay^lZOii Zl-rO^ ■7^'JV0:tVrj^=^jrjJ' Tj OS Tisijij!^ 



autem interrogatio, ut diacam utrum anima sit sa^ia'. 7:^p= tou j/.a^sTv el iOavoixo; -Jj ^^uyil- '\1 Se t^i; 
immorlalis. At responsio aoimicdc £uaima:iortali- £) 'jjuy?;^ ft7i:6xpi3K, &'ti iOivaxo^ Iotlv, oj;t Ix rou 
tate non ex loquela ipsiua aut mea auditione erit XaX^Jstt r. xctt i/.o-i^ai Ejrat ^" jio! y'^^'^^S '^^^' ^'-^ 
mihi comperia, sed ex sola viaiune^ut his ipais too acQi^^^cit jx^yov, Wet, aix^Ic ifpeaAjio^^ ISt^vauT-^v, 



VARLE LEGTIONES. 




._ veglero invito ita inLerp' 
(irTCLe. Edd. diatinguunt : Ti o5v yprj Tiii'.zh ; v] touto, e^, x, x. X, ^^ x^ accessit ex 0, ubi pr. man.s'cri- 
pserat Uo'y h—q. "^ vEXJoij-ay-r'av 0. Legendum Trj X£Yr>H^^''|fc vsxpo^avTE^cf : ars enlm mortuos evocandi 
vExpoiiivt^ia dicltur ; vid. /;ccoyrt. T, [3 (per eara, quam necromantiara vocant) D, Sed et minua aple 
\^y,ptiii.^y^dci vbCiiTi quc^t mu^Lca ipsa evocallo, quomodo dixerit Cicero Twst'. q- i, 16 ; bide ea, quam 
mew^ o™<:u5 ^i;i;^iui vr/>poiJ:a^^x:a ftiae^ti/. SLephanus legtbat: M ia ea, qu^ — \z-/.^'j]xi\'^^\fi facUbQt. Ci- 



^Hly^fipafViLV yap t^ ObTov \iyQ<j<y:v ^.tA fjli; t^ i'jcTEt 
Oav6vT(i>v ^Cf)[niTruv oxuXXooai xi^ tj^jya;, 'E'pj Se 
Tauxo: ttKQ'Jtja;, d-/,yvjpiT£po; [j,^v T:poi t^ totoOrov 



CLEMBNTINA, ~ ^OMILIA L 



62 



/,^; WvTjv iTrricga^'-v I'/w, iic tou [i'S^ov A oculis illamvidenssurficientem acidoneamhaboam 

declamtionem quori exi^tat, ex co solo quod appa- 
ruerit;nec aaipliua iacertaauditua verba ocuiorum 
polerunt firrnitaicm evertere. Attamfin banc quoquo 
deliberationem cuidam philosopho.necessario mco, 
e(Jisserui,qu! consiUum mihi deditiid ne auderem, 
muUas ob raiioties. Sive eaim, inquit, niaf;o non 
obtcmperabit anima, tu, tanquam qui legibua lata 
facerR prohibeotibua repufjuaverig, malo tibi con- 
adu9 vives : sin vcro obtsdierit, pr^terquam quod 
ninla in consclentia vives, non aroplius tibi bene 
cessura esistino ea qtioi ad pietatem pertinent, 
cujus ergo ieta auaus es^NamDeuro aiunt odioeog 
prosequi, qui animas mortuorum a corporibua se- 
parata? divexant. Ego autcm his auditis scgninr 
djii^Tiv ^'j\il-riC, ^yX (I>c ^lATToSLjOeLi: xr.v ipijirjv ^jQi- „ quldem ad illud sggredienduni efTectiis sum^a con- 



VI, Kai "ya [jlvJ :TOt xi TOiaijTa p^axpfjj StTj^i^^ioij^t 

jAO'j, 'fv5[j-T, ^LC ^jp^^fio:, ETTt xi;t: Tt^^Epirj'j Kafcrapoc; p^- 
aiXsfa^, l| ^ffpL^jT^^ TjSiiTci^tj xr|V Af'^T^'' Xfl[xoivi:nj.Ts^ 
t/j^ivzv l/.iJTO^; -/al (lie ^XrjOfLi; ay^Or, 6ir^ij i'j'Y^- 
Xo; Qihzpzye '^ tov xr5T[iov, to too 8soij {JoJX7;[j,a 
ffiY^ (-"ciyttv ^^ o^xTi ojvajiivii, 'E/:i^o-E t>uv TiXettuv 
xa- |A5{[;iiiv ^Y^v^TO ^^, Xiy^'^'^^^ '-^^ ^^< '^^'^^ ^^ '^OJ- 
Qtilcfj l^ taptvYJc; xpoTr^i; Xo^qojj ttj^ ^P7.^'^i 'i^ij5x^aL<; 

X^'j^Lv Xiy^^ -i'' "^^tr aixiv T:po/,aTopOf"a-rj ^^ xr|V 7:0- 

To; Y'l^*"^ '^^iZtii. TTvh'., T^jXXi Oaj[j,aa-ta cT7][jeLi xs 



silio lamen quod initio ceperarn non desiiti, sed 
velat ab impetu desiderii retardatus dolebam* 

Vi. Ac ne ista tibi longo sermone explicera, cum 
in talibua cogitationibus et negotiis ego versarer, 
9ub imperio Tiberii Ctssaris fama quaidam sensim, 
a vcrna tempeatate initio aumpto priasinique crevit, 
pt revcra bonus Dei nuntius mTindnm pcragravit, 
Dei voluntatem sileotio tRgere non valens. Ubiqne 
igitur amplior ct major fiebat, refcrena qund qui- 
dam in Jud^a, priocipio gumpto a vcrno tempore, 
ieterni Dei regnum Jiid3?is annunlict, quo fruitu- 
rum caae cs iilis dicitcunijqui vltam rectam cuieo- 
datamquo ducat ; quo autem crcdatur ipsum divN 
nitatis plenum hroc loqui oc in?pirare,multa mira- 
bilia, signa et prodigia edit sola jussione, quasi 



itai repaxa Sic^rrpciTTETct! it2X£'J7£L [xovr,, w^ Tiapi ^ qui a Deo acceperit poteatalcm ; Burdos enim facit 



Btfyj EiXri'^to^ X7;v tJojiTLav vtJjjfpo'ji; yi,^ tcoisTsi i/oj^LV, 
fjc-Xojc ^voLiX^TCiiVj 30 xuXao'J:; rtoisT TrsptTrsTsTv, 
yjDlo'jt; civopGoT ^"^^ t^ilj^.-j wo^o^i ffTTsX^jvei, Ttivxa &*af- 

[J;d:to^ [xovov evopi7y*x£c CEUTTji 'to[j.evo: ^TraXXctT^o-yxai, 
vE/.p^l S^ Trp'37^Ep<Sij.;yQt SY^^pt'''^^^ >i'^: ouoiv Icxiv 
o aQijya~ii TTO'-sTv. Kt;c gt^*, ys [j.^XXo'^ 6 /p'ivo^ TrpOt- 
Ko—TjVj TcoAij jj.=i^(uy Qi.a TrX=tow<ov TcTw i7Ti5>junu'JxriJV 
xal &e p,g:,-otipc( ^^■:v■xo, oCx Ixi -^tJ^ui^ Xevn), iXXi 
xrju TTpivfJ-^'^s Tj ^Xr^Gcirx, "Uor^ yap nox= >^at tj^t/)- 
^axct y.axi xotto'j; ey^j^xo P^'jXt^;; y,7.\ *yy.v}j/if!,^ ^a^ ^^ 

VII. Kal SYJTi^xi x'.<; irpo; aOx'.j^ ex:l Iv ^i" fpOt- 



audire^ Cfseos videre, podibus dcbiles ambulare, 
daudoa recta incedfre ; omncm raorbnm depellit, 
omnem dEemonem fugat ; aed et l^^prosi acabri, co 
eminus tantum viso, sanati abeuDt, mortui vcro 
oblati suacitantur,nihilque est quod fa^sere nequeat, 
Atque quo plua Icmporta pr^teribat, eo major fir- 
miorque per roniplurea advenientea exiatebat, noji 
amplius, inquam, fama, sod rei Veritas. Jam vcro 
et ccatus per loca fiebant consultationiaetdelibera- 
tionis pausOjquiEnam eaaet qui apparuisset,et quid 
vellet dieere. 

VIL Ca;terum eodem anno, aiitumni lompore 

quidttiti publice Btans damavit, dicens : Yiri Ea- 

'Ptj^:j:T'j'., cfKoucaxE" 6 xau e^oZ TVo^ sv 'louSs^ia D mani , auditc ; l^ei FJIfus m Judffia adest, (^unctls 



Tiipzu'^-.Vj ^T::iyyiXXo^Evo^ 7:3^1 -oTi: ^o'jXorjLivoi ; 
^(o^v ali.li-jt.0^ f Hv xo! * xaxi Yvct|j.^v xou TTE^tiJ^ctyxoc 
a.ixbv n^Tpo^ pi(i>jto<Tt^. AtQ p.;xa6d:XX;a-0£ xrjv xpo- 
770V axo xtov ^^Etpovwv E-i xa Kptixxova, cctto xwv 



volentlbus promittcns vifam sternam^a] vitam du- 
xerint ex voluntate Patria qui miait ilium. Quocirca 
mores mutate, a deterioribua ad meliora transite, a 
lemporaiibua adietenia:agQo&citeuaumeKseDeum. 



VARI^ LECTfONES, 




»■ '^uXXox x*"^^°'^^ '^P^*^^ ^- ^^ >''^^ orn. 0. qui antea scr. [id^ov (^ic), ^^'locua baud diibie corruptus. 
PoaL Ty.E'iew^ Lpii. c 0, addiU i-jiy.^. Sed maximu cllendit t'i : scribe aaltem t^^O S< ""* b> prajtcrmise- 
runt CI. et S. ^ Dele -■!, nasn prorsus redundat D- ^iv i*a xati y^^^t^'i'' - '^p^I^dtlv iT/j^i. c. 7. S, 



G3 



S. CI.EMENTIS 1 ROM. PONT. OPEaA DUBIA. 



64 



qui in ccelia est, cujua mundum injuale haliitatia A 
ante juatos illius oculos : veruni si coiiverlaniinl et 
juxLa vuhmtatem ejus vivatia, in aliud SceculDm 
sublatL ffilerniquG elTecti inelTabilibus ipsiiis bonis 
perfruemini;sin vero morcm non cesseritis.animjj 
vestrffi post dissolutionem a corpore in ignis locum 
conjicientur, ubi feternum puniL^ inutili duceatur 
pcenitentla. Nam tempas pceniUintiaf prrasens est 
ista siiigulorum vita.Porro his ego auditis aiolests 
fersbam, nullum ax tanta hominum multitudine^ 
tarn magno accepto nuntio, dixisse : In Jud^ato 
proiiciscar ut cognoFscam utrum iste h^c proferens 
vera loquatur, nompe Dei Filium in Juda^am adve- 
niBse,propter honam yjt^jmamque apem^qui voluii- 
tatem Patria a quo missus est manife3tet:namquo 
quod eum aiunt proidicarcTnon est exfguuai : quo- p 
rumdam enim animasafQrinatjUtpule immortaies, 
immortalibus bonis fruitaraa ; alforum vero, in 
ignem inesstinctum projeolaa.^ternum punieudaa 
esse. 

Vni,Ha?c de aliis cum dJoerem^etiam mecum his 
verbis locutus aura : Qaar6aliosvitupero,qui ineo- 
dam criaiinenegligentiffi versor?Verurn adJudsam 
properabo, postquiim rog meaa composuero. ita 
vero cum atatuisstm, multam in dilatJone tempua 
prffiteriitjbujusce vitte negotiis \is. explieon vaJen- 
tibua.Tandem itaque conaideratavitff. natTira,quod 
epe implicans festlnantibus insidietur, quia etiam 
quantum tempons abreptumfueritmihi spebuaja- 
ctato, quodque sic occupati homines morimur, 
cuncta mea^ prout erant^ n^Iinquens ad portum 
propera\i,et in porlum veniens atqueinaltumsub- G 
vecLus ventis adversantibus, pro Juda;a Alesoti- 
driara appuli.ubiventonim importunitate detcntus 
ad pbilosopbos ventitaham, atque eum ruiuorcni 
sermouesque illiua qui Rom^ visua fuerat refere* 
bam.At ilJi responderunt: Eum quidem,qui Hom^fi 
apparuit, nescimus, de iilo autem qui in Judaia 
degit ac Filing Del n fama dicitur, et audivlmus a 
multis qui illiuc veaiunt, et de omziibus miraculia 
quffi loquendo iacit accepimua, 

IX. Cumque dicerem : Cuperem facidere in aii- 
quern qui eum vidisset^ atatim duxerunt me, aien- 
tes ; Est bio quidam^qui non solum vidit eum, sed 
et ea ex regions orinndua est, vir HcbrKua, no- 
mine Barnabas, qui se quoque ait unam esse ex D 
Illius dlscipulis, et hie scdcna rerum ab ipso pro- 
miasarum sPraiones volentibus ultro refert.Et qui- 
dcm cum iis progieasus aum, Ac venieas cum 



i6^> ^TTOjpiMoy, oj -^^v v.djjj-oj oo^'/tui; oIaUtz ^'^jltt^o- 

p^Ttov a-jTo^ ffvoiOwv a:ToXaiij£T£* lay Ee ffTtEtOTJ- 

^zz, al 't''-J/.^' 6ij.tuv IJ.ZXX TT^v TOO (jojij-aTo; X'J<7iv 

tU TOV Xr^TT'JV TQ-J TT'JpOC ^lTJ 0/(70 VTCTt, SttO'J ai^liHq 

pE-::tvoia; xa:po; -^ vuy ixiTuou JJtur, tuy^^v^e, *Ey<1> 

EU '!o^j5a^a\p i^Qp3JT0[j.2t, '.vx '.'fiw si 'u:ty6' ojto^ >,e- 
ywv a),Yj(|i'5£t, (I)^ or: Ylb^ 8£oj sTT'S^SifixTj-^e t^ 'loy- 
S:;f^, ^Y^O^^ /at tflojvta; eXTrtSoc X^P^^j ^V '^^^ 

6;Ctp X^Y'^'J^^^ aij'cov xrip'jao-ELVj o^x e^T'- [jllxoov , *ijv 
}iav Y^p Ti(; 't'J'/i> St^^o^SaiooTa-. ctituvto'j; ouxac ctuu- 

T7]^ litjisXeta^ G7i^p;;(^[uv iyxXiJiJ-cfui ; AXX' el; 'Io'j- 
oaLttv 6pjj.rJ'jtu, Tcpf^vEpt/V "tov £jj.6v StaQEti; piov, Kal 
5:^ ouTEo * pouX£'ja-[jiivou [J.OIJ, TroXE)^ 6 ti^i; ^apoX- 
jcij^ kr^zv^idri XP^^^^» '^'^^ puijxi-iciv TTpaYifJ-^tcov S'ja- 
G^X'kw^ i'TlOV- Iltpcfc Y°^'' fiuvvOTj^ia; toSd "^ TCOTe 
-utIv toj p£ou rpjrrtv, ilxt SXTifSt ly.-zkoy.tlif TOLic; cttteiJ- 
Soviac; ev^SpG'jsi, qO [i'^vv aXXi xat Kv tiote EliEv.Xa- 
'TrOy /_povo*J £Xic{cji Sovo^i^evoc, xnl ^'tl ojTtui; '^^X'^' 
Xoij^£vot Q^. a^jflpt^^^^i aTrfiOyr'iTy.on£^ *, T3: 7ri*ra [xoo, 

die EILtJ^EVj (i'^sl^ £l; llfJpTOV ' Wp^lA7;oCf, X^E S-U ^t- 

xKt xi -t[<; fpV^^ ^'^^ ^'^'^ *' ^'' 'P^HTj ^'>^vivTo; ^Xe- 

YOV TOU^ Xt^Y^U^;- Ol OE 1' ttTTEiCptVlLVTO, fiVl" TqW tJ.^V 

£v 'P((>^Ti rp^tvivxi oii< I'ai^.Ev, TTEpi Si Toy Iv 'loo- 
Satq^ Y^^'^F-*'^'-^ '^'**' ^ "^^-'^ y£0\i 6710 xi^i; o'j^p.T;^ Xeyo- 

pLSVOli Kit Tapi ToXXS^fV TWV XCtlt^T6=V ^Xr^XuGf^TfOV 
'rj>',OJ(JC(|J.£Vj Kffl TTEp't TlivTtijy t&V XaXtbv E-6LEI Q^U^a- 
JL^OV £pLiOOjiE'J. 

IX. 'Ep-oij SI E'.rov^oc, 'BOsXov "ccvi aij-jt'j](Etv tCiV 
ItopaxoTiuv cjiTO^*, Eiiflijf -^Y^^ 1^-- )hIy'^vt£^, eori tU 

ev^eTO^v Y^^ iTripywv, iv-^p ^E^paTo^, ov^^xxi Bapva- 
6a^, 6V >tcti 'iva -riuv ff'jtou jj.aOi^'ttov sa^xov Elyai Xe- 
Y^t, Kat ivTauGa ttou xcfflt^r^ixevoc "ct]'; ^xelvou ^tyo' 
ff/Jo-Ew^ tqIj(; Xoyotf; to't; pouXo|j:E\ot^ ^xofp-tui; X^Y^i. 



VARI^ LECTIONES, 



i'yu/XE<;0. ^ Ua c" Ej^ii., ctiroXaiiffTixE C. xaxi xt|v t. tr, p, fiExi tt^v t, ct, tacKe edidit CI, repetiit- 
S, Codd. lectioncm in Annot- cr. pro conlectura adnotftn9, » iird adiunxi c. et Emt. ^ ctuEtaac 



lue ~ 




rects observat S> 



m 



CLEMEiNTINA, — HOMILIA L 



CTra>-:t oyli^} h'zry l-zsy.Q-jto-j 'zVn-t Jovtov, itai ctjv:- J^ 



hi- J 



Yii)' 



X, 'EiTEtOrj SI 77pQ^ Ta aTa'jO-jpYUJc lv(i\ivjj. oT 

eiTESaXoVTO **, <TXW7rT0Vr£C >^^t 0L2J'jpr:VT£C Gpa^£L 

a^sTpoj, i,');; [JeY^Xo^- ^'ttX^i^ x=XP^-^'^°^ '^^C ^jXXc-- 




avaXao^Jju Xr^yov, fl.- Trpo< rr^v tte^tlv avcoxpivajje- 
vo*;^", Tov air^i ^t^' ipyj^i: ^poxefuEvov dvEXaji^^^f^E 

Xf^Y^^ T^'^^'C'IJ ftrlvfj) :r->O0[|Ji;(p XpfOJlEVOC Ka9' £xi(TTV]V 

^vToX-^.v, xai dv-ci t^i; Xoyt/^; iiroS^i^Etui; ^ipT-jp^t; 

7t:£pe-/o|iEV 6^Tm Tfuv e^ O^fov ^i TTapscr-t^Tfov tt'jX- 

^>|trV OS TO ^TTE^grr^ pX:;g:^/AXXi X3( -jliv sU^tt'^v 34 p 

V5JJ.7]V, Et tptXaXT,fl£?>^ ETT'jv&ivErrOE. Kcov^^TTo; ^l y.al 

IXsmavto^ TT.v alxiav -z-Ti^ oia'^opou ^jtLojpY'-^^ vuv 



y.xo-f rioU:jav -^kAuiix, x:tTaT'Jo:Tiv xac ar.op^h ai>- 
Tov 'nrsfpwjo.Evot r;f^ ^ip^>:tp6-j t^v^ SaijiOVfLvTo. 'Rvi'u 
Ss Tflu-:; 6pil)'j, ^-^Xrjj oijx gIo' 6'ttw^ Xrjipe^t^, Z^<7£^t\ 
Sjiir^* ToG Xo',T^o^i crtY?v o:^/ £y.a:pTlp'jjv, iXXi psxi 
7rappr^-T'!:fi eo:K,]V XiY^uv. EiXoY^-J^ 6 6;^^ uftTv =* 
dx^itiXT^TCxrjv TT,v a'jToI3 ^o'jlr^i'.v i'OsTO, 4'.aq(o'j; 
TTpoVodVj tin; h, ■' T(uv vkiv to'j; xpiTtx^v vovv e^ov- 
t^c; TrXTipb^opwv oaivETi:. ^EtteI yip ^uv t^c a^TOj ^^ 
f!D'jXr;j£to^ xr;pi>xE; sJaTieaTiXTjcrav, ou YP^Kf^^'^^^'-^i^ 



astanle multitudine eteti sermones audieriB ; atqua 
intellesi vera eiim non dialectica arte dicere, sed 
sine nialitia ot pr.-cparaliooe eiponcre qu© audiemt 
et viilcrat a Dei Filio, qui conspectus fuerat, facta 
et dicla. Multoa aiitem testes miraculoruni et ser- 
monum, ab ipso edUorum, ex ipsa ctiam asaistente 
plebe producebat. 

X. Oiiandoquidem vero ad dicla miaime aubdola 
populas libenieraLtendebat, exerudUione Sfficulari 
prodeuntea philoaophi ridere eum ac subsannare 
aggresai aunt, immodica audacla cavillantes atqua 
probris incessenfes, et qnasi armis validig ulontes 
ayllogigmis. At iile, incptiaa eorum rcpellens, vcr- 
Bul^ ipsorum interrogation! non occurrcbat ; eed 
intrepide a aermone suo non desialebat. ICt ali- 
quando quidam rogaLat cutq, cur ita factiis essot 
cuiex, ut, cum minimum quid sit, etsex pedes ha* 
beat, insuper ct alas j^erat : elcphas vero, animaliuui 
msxinium, cum careat alia, qualuor tantum pcdaa 
haUeat, Ille autom post Interrogatfoncm, abriiptum 
rftsunicna scrmonem, quasi ad percoatationcm re- 
spondiaaet, proposituin sibi ab initio sermonpm re- 
peliit, hoc solo utcna pmremio per singuiaa inter" 
pellationcs : Nobis demandatum soluinmodo est,ut 
vobis aermonea et niirabilia gesta illiua qui misit 
nos^referamus ; ac prologicademoustratioae tcstea 
vobis pmducimus eorum qui ex vobia hic astant 
compluroa quorum ergo facies recorder, velut vivas 
imagines, idonea testtmonia. Caiterum in veatra po- 
testate situm est, obsequi^ vel fidem non habere. 
Ego certe non ceasabo vobis cxpcnere quofl utile 
est : quoniam mihi quidem damnum est, taccre ; 
vobis vero» nor credere, noxa. Serl ot futilium vc- 
strarum qu^ationum domonatrationes dare pote- 
ram» ai vcritatis atudio interrogaasetis. Verum cau- 
sam cliversa; creationis culicis et elcphanti nunc 
vobia aperire intempeativum easct, qui Deum om- 
nium rerum ignoratis. 

XI. T\^c eo djcente quasi ex communi consenau 
pctulantem risum emiacrunt, ilium nitena ad ai- 
ler.tium ntad angustiasi redfgerctanqnam barbarum 
quemdam insanum. yuce cum ego intuerer, aelo 
neacio qua rations correptua, per iram piam am- 
plius tacere non sustinui, sed cum fiducla clamavL 
dicens ; JureDcusvoIuntatem auam incomprehensi- 
bilem vobTs ef^se voluit, indignos pra^sciens, sicut 
ex pr^scutibus dat plsne intelligero iia qui mentia 
judicio utontur. Quia eDiin nunc ejus voluntalia 



VARI^ LECTlONEa, 







S. CLEMENTIS 1 UOM, POiNT, OPERA I3UDIA, 



tf^ 



^rrerones mlaai sunt, non gramrraticani profUen- 
tes artem, sod simpliciijus etsinnoria verbis consi- 
lium ipsiua demonstranEe3(adeout quiiibet quiau- 
dicrit, intellij^at qu^e dicuntur) neque cum alTectu 
quodam invido, se ipsuiii ccnctis proebcre nolentej 
adestis vos, ut, pr^elerqnani quod non inlcUigitia 
quod vobis expedit, damno vesLro veritatem ridea- 
tis, qu£e apud barbixro3 ad vealmm eondcmnalionem 
vcrsatur, quamque ad vos advenientem non vultis 
hospitio recipcre pi^pter libidines vestraa, et ver- 
borum ilHus vilitatum, ne argLmniini, quod temere 
phiiologi eslis seu amatores sermonum.noa autem 
veritatis araaiores philosophi, OTJOuaque ergo disci- 
lis loqni, qui pulchrcloqui nescitis? Multa qutppe 
verba veatra unius verbi prctio non sunt a^stimanda. 
Quid autem dlE^PtGrffica vestra luuKiludo, unanimia 
fact;i, sijudiciUKi futurum est, ut iste ait?Quiirc, 
UoQu.voluntalomtuamnfltipriedica&ti nobis '^ Nonne 
audietis, si omnino re^sponi^ionem accipicli^, baiC : 
E^o, cnni omTies futuraa voluntatcs ante oonstitn- 
lionem mundi cognoscerem, nniciiiqne pro merito 
SUO ktenter prEevius occurri ; quod autem id ipsum 
ita se habeat, volens lis qui ad m^ conS'ugcrunt, 
plone manirestare, cur ab initio, a primis gencra- 
tionibiis volunlalem mcam palamnon sivenm pFM- 
dicari. nunc circa s^culi linem prcecoDes mei con- 
ailii misi, qui et irridentur, et coi:itumc]iis afTecti 
dcluduntur ab iia qui nequaquam voluat adjuvari, 
quippe meam amicitiara vehementer repudiarunt. 
magniim injuriam ! murlis cniEn pp.riculum sub- 
eurit pr^dicalores; idquc per eos bomines qui ad 
aalutem vocanlur. 

XXIl. Forroillud injuate factum advcrsus pra^co- 
nea meos -i priucipio apud omnea futurum crat, si 
a principio ad saluteni vocati fuissent qui indigni 
sunt. Quod enim nuuo ab iis injuriosc lit, ia do- 
fcnaioncm ilt just(U mea? providential, quod pr*c- 
cSare dooLrin^m Lonnrd dignam nylui ioutiliter itb 
initio ad contumeliani public^! exponerc, incrl cam 
felaLui, ut vcnet-andam, silentio tegi ; uou quidcni 
UjJtid GOB qui principio digni er-rint, qulbua et tra- 
didi, sed apud istos el consimilea, ut cernitia, indi- 
gaos, odio iiie proaequciite.^^ seqoe nulcntes dili- 
gcre. EL vero nunc, omittentea bunc boniioem irri- 
dere, a roe ipaiua reproniissioucni audite, vcl qui 
volet mihi percoutanti rer^pondcat. Ac ne velut pe- 



oyv u'^E XoXeTv fj:(v Oi'^^rSj o^, 'co xsXro^ ^' X:(X$Tv ojx 
E^rivT^c : DoXXi Y^p ^atov ^^tJ [j.^-ra i-/h; O'jy. itjia X'i- 
Y'rJ. Tt apa ^;;£T ^lh'ov to 'EXXr/^;xoy ■::XYJn':j(; p,[a 

Y^'. ; A'.i t'^ fT) t^^'=^ TTjV o-fjV ^o-jXr^Tiv Djy. ^/j^pj^ac 

C7T';> Ti^oi; TO :fjTfif> ijioy XccvfiavovT^ug TrpoxTrvJvT/jja' 
TOUTO Se au'^o fi'ct ojTOit; S)^si, ^ouArjOsii; toIj^ T^poj- 

£!a^x /rjp'jyOiiva', vyv TTpo; t^j teX^l t(>^> ^'gj ^^ xtJ- 



TlJfT^K 



.r.£\[uv. 'li jAEY^X-/):; iiOtyL-t;! f-t^yp'. Trov 



r>U 



3? 






Eiivi; S',v.:('!a^ Y''^ — = ■ ^p'-JV'j'a;, oxt yaA'Ji; tqv tlij.y]c 

r,'joyXvj^V ^^ avwiEA^ii-;, iXX^i a^Y^^^^'- s-jto-j Oiq ';(- 
p'.ov soOjA£ycrci;j.V;V^ o'j/. ^r.h Tto'j a:r' ap/r^ a;L(0'j, 
Ol; -/.^! jL^T^Ocjjy,:/, aXX' aTrj toj-^i-iv /■j:i -tuv to'.o'jtcov, 
tt)^ G^iTE, ava^'Iojv, T(Jj^^ £itt ^'.touvtcijv xal ^.Ci'jTO'j^ 
cpcXElv ii,Tj po'jXoiAi'.'tuv. kac vy^i Y^ Ti-JpivTs; Y^^'?'' 
T&v livopa TOJToVj c.li'>^j "po; to touto'j ETuayY^Xij-a 



VARI^ LECTIONliS. 




vot.At non oniiLlGrii dcbubat y.y.' -^t'f-fl'^j-ii.r.. In m^rg. cod, O alia manus adnotjivit : rju>: e^j-: tt^ji:^ ev Tyj 
Irspa £>',5o(T=u ^" Ita U et nonuuli codd. Epiiome.% ^e^voo C. ^^ ^oouXtJ^'- G. ^^ TJvGctvojxEvwv 6 ^ouXrSfie- 
vd; G. ^ i^TJ acceesit ei U Turn ^XixreTE C, qui et ^tyovTEt; p. ^jo^jxei;. 



69 



CLEMENTINA. — IIOMILIA I. 



'iro 



^rAy.xfji pJovtt^ 'cujv itij^EiOc^t O^^ovTotv xi; «>''fJ3^, _V tulanles canes lalrctis, inconiposiio slrepilu, aures 

sftlvari desiderantium obatrueatea iiijusLi ac Deo 
exosi, et servatricem cogitationem rtvocanfca ad in- 
crsdulitatern. Qtiopacto vfiniam consequl poteriLia, 
eum qui vobiaDaturam Dei rererreproiniUJt,cODtu- 
melia afljcientfis \ idque hon.inem, qucm opoHuerat, 
etsi nihil vore loquontem^propter bonam ipsius erga 
VQS voliintatem, ^rate Buscipcre ? 

XIUh Qiiffi CUTE dicerem, allaque his consenlanea, 
niullun] in plebe oi-lurti est murmur; atquo alii 
quidem Lanquani Harnabam mistTaotes mihi fave- 



Bctpvioay s)h£o^>v-3^ ff:jvijp:iVTi |Jio'. " ol SI i^XiOtot fiv- 



Ts^ Selvwc KdT EftoS s^py/'iv Tou; oSowT^c, 'ETtel Sfe bant : alii vero qui erant Btolidi.graviter in me stri- 
■^Sy) Tuixfe lisnlpt x^jxsili^rpEt^ t^^ X^^?^^ ).aoa>v t^w debant dentibus, Cunique jam vespora ad vpnisset 
Bap'ji&av, j^r^ fliXovia3i, fl'lqr tU ttjv ^;-ltjv ^y'^v oi- Barnab^ maHii apprchciisa, eum nalcnteni vi ad 
x'av, =79:^ x:i> jiivstv ffixoi sTiofj-jarx. 'fva [jij Tt^ ai- meam *iuxl domuin ; ubi et ibci manerc, nc quia ei 
Tco '/=^p:tc; i~'.oa>v^. K^W^f^^piT^'j ^ALytcv ^'■^'^p^'l'ac, manus inj^cp.ret Pauf^osque dies ccmmoraUjs, non- 
xxL zQ~j alr^^o^j; 16^10^ ??'^'/M y^'^-^V/A^^'^ }^^ oXtfov, ^ nulla vt^ru^ rcligionip mihi tiadidit rudiriienta, quod 
:oc^^ ^v oX'y^'.^ ^,jA^p.^'.i;, ct:e^3 = 'v eXeyEv sI^ 'lou- paucis post diebus properare so dicoret ad J^id^am 
SctL^s^ tv^; x'^Ti T;r,v opTfT/.Eiav ^opTvj^ 7^P^^i «^'f T-iu propter festum, Vblictque deJnceps cum suis popu- 

laribus degere. 



^-JT^^ i^Xiyoj'^ fj[j.tpfuv tj'j^^rAE'jffiit ^' jai' Aiav v.ip tto- 
&ru litl to'j Tv^; '[o^iSafa^ y;v=j6:ft xottiv, ta-^:c Ss y^v 

rau-ca dtxrjjT:;^ dTte/ptyaxr)- Sl» el [j.^v IfT-cGpviTa'. to 



X[V, Videbatur autem mihi esse plane perculsua. 
Cum enim ego dicerem : Tu mihi lantum hominia 
illiua qui appariiit, quoa andiisti e.vpone sermones^ 
et p.go oratione mea iiloB Gxornans, Dei conaiJium 
pr^dicabo, sicque postoa una navigaijo intra 
paucoa dies : admodum enim oiipro ad Judiea 
re^ionem pcrveniro; ac forte vobiscum per totam 
vitiJm liabitabo. Hip his auditis reapondit : Tu, si 
quidt^m videre nostra, et quod expcriit vis di^cere, 



jjot T'V^^e'J^ov s' 51 ixTt jBouXsL, XX tfXXa " ^r/^i-U mccum statim navigalo ; si nolis, rcliquasigna do- 
t^C o?XT;i7i'i; [lo'j y.Ht ^v esXei; syto tjoi (^/;^-pov micilii md ct quorum voluerifi tJbi hodie dicam, ut 
£puj *^j ?va t'^£ P^jXei iXfiwv ETT'-TTfj^ ^ [iTv * Eytlj yip C quando volueris venire, nobis occurras : ogo enim 



TtVjT'Jv tSfiiv o"'Jv?]XO'Jv aoT'i f*^XP^ '^^'^ X'.|j.ivoi;" xal 
[j-aOtov irap* aixoo itTisp tX^yE jt,[-1£Tg; Ttoy olzj^aEOJV, 

£^7)V TJTtp- Et [-iYJ Ott aUpLliv Tt MTLCC^ru rjfpilXf5p.SV0V 

TOM roK loO TlX'.ioo '^you;i=voi; ^TiiiT'ps'^ov /uTTo-j-ts- 

30 XV. "HfiEpUiV 0£ S^aTp''ilja^, XffL to XP^^^ °^X 

(T:3:pSLav ic^iTv^vTTic-a TT,.p SfpixaJvo^. 'E-^riSivoog 5s 
^oij T^s y^t; X71 J^^tav Drjp(ij[Ji£vo'j, EfiaQov St: Op- 



eras ad mea me rccipiam-Videns itaque inexnrabi- 
leni case, comitalus sum cum usque ad portum ; 
Bcceptisque ab eo signie qua* dixerat domiciliorum, 
dixi illi : Nisi eras aliquid quod mibi debelur repe- 
titurus csscm. jamjam tecum navigarcm ; cito ta- 
men fe aseequar. Kt, his dictis, commendatoqueeo 
Davia ductoribu?, rovcr^^us sum tristis, memor boni 
ct Concordia amici, 

XV. Aliquot autem dies moratus, ac toium deM- 
tum recipere noa valcus, propter l'eatinatio3;iem re- 
liquo ncglecto, quod impedimenta csset, ipse quo- 
que in Judaiam enavigavi,et quintodeoimodie C-e- 
saream Siralonh udvcoi. Cumque terram tetigia- 
sem, ethospitium investigarem, accepi quemdam 



Tpo; tl; XEyo^svo^T to-j iv 'louSaf^ staffav^vro; av- J) nominc Petrum, vin illiua qui In Judfea cunspectua 



Za^apsT ^r^Tr^d'v ^md-z-n X^ytov. 'Ey["i> II -raijTa 
a^to'j^a; EOE'r]0T;y t/jV ^ojto'j |jlg: LLr^vijOi^vai [lov/v. 

xal 6|i'i^ E^tafloy v/il Tfp TuAtoy. ETi^cTTJiv. 6£a^ajj,:- 



est, quippe signa et prodigia f'ouit, probaiiasimum 
discipulum, crastinodie cum Simone ei GitlhiaSa- 
marilann esse dis[nitaturum. Quibus auditis, rogavi 
illius mansionem mihi indicari : et simul aiiiue di- 
dici, pr^^slo fui ad fores. At illi in dorao, cum me 
viderent, inter se conferebant, quisnam esscm, ap 
VARLE LEGTIONKS. 




61 ol h xCi} o'Ui^ ivT^^aXo^ O, av-iSaXXoj reliq. omissis G, o^ £' dvt£^aXXov S ex cod. 804^ qui addit o^ 



71 



S, CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA, 



72 



undevpnlrem. Et ecce Darnabas egresaus, slatim 
Tit vldit^ complcxiisegt mo, multam gatidensac la- 
crymans; appt'ehensaque rnami mea, introtJuxil in 
locum ubl erat Petrua, disitque mihi : Ilic est Ps- 
triis, quern maximum in Deisapientia tibi dp.nuntia- 
bam, cui aasiduo de te loquebar.UUroij^ittiriagre- 
dere ; qiionlam qua^ in le bona sunt, vera illi enar- 
ravi, simulque manifeslum feci propoaitum tuarti, 
ita ut ipas etiam te videre avaat. Magnum ergo ei 
inanu3 te maQibna meia offero. Quod cam dixisset, 
oblaio m^, ait ; Hie est Clemens^ Pctre. 

XVI, Al bonua Petrus, simul ac nomen audWit, 
prosiliit et osculatua cst^ ao scdere me fecit^ ata- 
tiiiique dixit : Recie fecisti, praicooem veritatia Bar- 
nabara hospilem cscipierido, magna animo in veri 
Dei honorem, furorem imperitje multltudinis non 
vorilus, Ceutus eris. Quemadmodum enim tu veri- 
latis legatum ita cum orani honore escepisti hos- 
pitio, ipsa quoquG to Veritas hospitem. Slice urbis 
civem constiiuet; tuncque magnopere Ifelaberis, 
quia nunc parvam fcenoratna graiiamj bonorum 
dico acrmonum volunlnlem, boiiornm fclcTnororQ, 
qu^que auferrl nequeunf^ hferes eHicierie. Nee vero 
laborem aubcas referendi mihi mores tuoa : siqui- 
dem omniatuanobis edisaertiitj qui mentiri nescit, 
Baroabaa, fere quotidie bonam tui mentionem fa- 
cieng. Utquo tibi, tanquam eincero amico, id quod 
res est, breviter dicam : niai tiht aliquid impedi- 
mento est, iter nobiscum babe, ac percipe sermo- 
nes veritatiaj quos per singulas civitatcs, ipsam u3* 
que Roraam, habiturua sum. Tu porro, si aliquid 
cupia, efTare, 

XYl, Et ego quid ab initio propositi gpsserim 
expoaui, etquo modoqus9tioQibueine:tplicubilibu3 
esbaustus fuerim, caitcraque qiife tibi principio 
antea deiilaravi, uli ne eadem iterum scribam. Diii 
autem : Paratus quidem sum tecum profjcfsoi ; hoc 
enim nescio quomodo cupio lietus : verum prius 
volo certior do veritate fieri, ut sciam utrum aninia 
mortalis sit, atiimmortalia ; et si sempiternasit,au 
ob ca quia hie gusait, jndicari debeat : item an et 
quid si justum ac Deo gratura : prsetcrea iactuaoe 
fiit mundus, et quare fadua : et utrum noa dissoi- 
vetur, an dissolvelur^ et an molior fulurus, ac nee 
futurus omnioo : ac ne singula prosequar^ hxo at- 
que i;on^eqiiRntia disi me velle edoceri- At ille ad ea 
respondit: Breviter tibi, o Clemens, rerum scien- 
tiam exhibcbo ; et jam nuno audi. 



A ^^w. Kk! ?Soi> B^pvaoac ixSii; l[ja tiJj loil-j ^* its- 

viii; jiou t-^i; Xs^ipi^; tlii-fip^v ^'vflx ^v 4 Il=-cp04, XI- 
Yti>4 |j.ov. O'JTo:; I'm Ui-po<:f i'v [jLiy^T^ov ettI t^ tou 
Bto\> arj'^Lqt £7rriYy£^X3jj.riv ^ loi, tp ^Tr^jJTto:; cs av- 

Mty^ '^'■^'^ aijTqj SoipDV us Stixtuv Ifxtuv Tzcoiji^iipdi yzi- 

RX^EAvjc:, nhps. 

TO o^ofjLH, Kar£',p'IXv]7£v» y.%i iyL0.^^^l7']:r^^'xi^^ tj.5 7:^\-/^<jfxei 

p'jKa ^EV faai; B^pvi^^jixv, dt; t:(.[irjv too f^v-:u)j; ^'' ©eo^j 

-p p.SYa)^oc;pov(^J^^ oux a?5£uO^!^, oi ^^^^^i^^^' "^^"^ "f^*"' 

>,;tQ- X.3TflTT-jjC-£l. TI'>XlTTjV /ll TOTE yaOT^Tri p-Sy^^Xdj;, 

KflXtdv AaVtJj, KGt^i aVoLtov y.'j.\ av7.'i':tL3^-ca>v CtYafiiv 
I'^fl >,Xv]povo[j.O(;. Kal [^t; xajj.V; avTiSiXXtLV |X0L to aov 
7,0o;" TravTci Xap Ta >'-iTi ab 6 d'j^s'jorjC ^^ ^izTv ivTs- 

T^y lO'ji^^vOh; ij-vrj^Tfy, Kal '(w:t ■roi iv =TrtTCJ^MTj, wi; Y'^v]- 
aifiJ tptXco "^, c^> Ttpo/.:''|j.:vo7Epnj, £' ^rjaQL T[ £arco6:^rL, 
crijyri£:,jo-'jv ^j[A^v, ^ETaXap^Sivtij'j tiTjv t^; aXr,Oi'c^{; 
X^Y^^i '^''^ ^^ y-aTi ToXiy Trm^^anai jiiXXtOj [j.£ypiTt&- 
p,"ijt; auTT^t;. Kal ao Ss E'.'ti poiiXsi Xf-Y^- 



pE:T(y, vtm to^ e^, ^r^'v/jc-ec^ ^Troao-j; cKt^otOTjV, y-'P.l 
TrivTa ftm aO'. t^t^v apyrjVTcp'JEOfiAdj::^, rtii; -lO'ivar [irj TOt 

a'jxa TriXtv yP^?''^' "I'l^.s-'fo^ Si* il^l ^hj £tq£[JHik syfu 



€3 ;; 



<rijvooEJ£tv" ".'-rj'^o Y'^pi ^J^ ^-Oa ^'^ OTHoq^ ycttpw^ tli>Eu' 
TiXr/^ TT^p! a.}-.r,^i'.-y:Q TrpfoTov -nX-ripQ'i^'jprjOviv:!! 0DLO>,'rva 
yvtu, z\ 7j ^^ 'j'^/'^ OvT^TTj TUY/'ivEt, /) wO^vaTO^ iuTtv, 

Kp-.^T^vai' yi.xi s' ^^ Tt tvori £tt[ Sr.'.ctioM i] Hptcr^oM 
8s']>" /at eI y-T^''^ xi5t;i.dc, x^t ^:i t£ y-T'^^^j ^^^ -' 
OJ X'jdf^criTT;;, XIL £:' Xy^J^JiTCCt' xit eE xpsaTUJV 
ETTat, Tj oOSs ^CTTSL' Kitt l-ja [j.f| TO xaT* eIooc X^y^, 
TitO'ct TE ''^ xat Ti TO'^Tot; ^TTOjiiVa jiaOcTv eTttov 6;- 

]} iv KX'^ij-Tj^, ttjV twv ovTtov YV^^cv Ttap£jo|xai' '/at t4 



VARI-E LECT10^'E3. 

^' Ita Set Epit. £'3e^'* CO. ^^ £7i^^Yp^'''^J^^'' G. ^* In ms. Clemenlinorum scriptum habetur <I)b 
eIjoi e quo formari potest ''k ^'-^st ingreaere iyltur ut vertlt [\uliiius : e'cei p. stji^O^ [imo potius ei^lOl] : 

vol b>q e"aT]» ^t cogno^^as. G tii^ (eoq, parvula Irtcunu) tv. T:*'jTOjJ.iTO'j 6'xt TiavTw t^ Ka-a ae, y t. X, avT- 
E^aXov 0. '■^ ha S. c^^5:v:f; C, 0, Dcind-i leg, ty^ v^-X^^^^^ "'^^- "^"'^'^ S. ^^ iY*^3:fl^u67[vo:t 0, xaRttfO-F^vat 




^■^ IlaOc. K|Ht. c, 10 ei dOay^To; ^^:, /.at C. *^ xoti eI — so, dV3',Qt quuo; ^^yst xpiOf^vai. Propterea 3 
comnaale distiaxit post d *^ te subjunxi c. 0, 



73 



CLEM13NTJKA. — HOMIUA I. 



n 



xwm. -E -o^ 



.^/ 



6£o\J [i&i;>H7i ^v iSr^A^^j Y-Y"'-'^ ■'^^'^^ A, XVTIL Dei voluntas multys ob ralioncs occulta 

futt. Pdinum quidem prava iiistitutio, convictus 
vitiosus, conaueludo pemiciosa, mala colloquia,non 
recta opinionum antic i patio, et eapropter error; 
dein contem^Tlus, incredulitas, rornicatio, avacitia, 
inaiiis gloria, aliaque aimilla inQumera mala, velut 
ingnns lumus unain dozuum mundum incolcniia in- 
tua habitantium homiaum visum ofTuscarunt, neo 
siverunt aspicere, aLque riiundi oreatoreto Deum in- 
telligere ex iia in quibua ipae se piaxit, nequ6 co- 
gnoscere quod ei placet. Quocirca oportet ut veri- 
tatJa atudiasi iafua ex pcctore ciament, ausiliuia- 
que advocent, ratione atudium verifatis decente ^ 
quo aliquis intra douiurn fumo pleuam consisten 
acccdaL foresque aperiat, ut lumen solta Gstra po* 
r^ situm in domura po9iit iotromittij ignia vei'o fu- 
mus, qui intro cat, ejiei» 

XIX-HuncigitaradjutDremhominera,verum pro- 
phctam dicOjqui solu3 animas hominum potest illu- 

miniire^quoipsiBOoulisviamceternKsalutiaicspicere 
possimug. Alitor enim fieri nequit. ut noati, tuque 
paulo ante dicebas, quod nempe omne argumentum 
destruiturct astruUur, atque idemjusta propugna- 
toris faculiatcm verum et I'aiaumcsistimatur; adeo 
ut sentGntifc, qualcs yitit, non jam appareant, eed 
ppr disputatores speciem accipiant veritatis aut fal- 
sitatis. Ouocirca totum pietatis negatium vero ppo- 
phcla indiguit, ut nobia qua; sunt quemadmoitura 
sunt diccret, ac quo niodo do omnibus oporteat cre- 
dere, QuarR oportet primum, comprobato per om- 
nem propbetioam iiiquisiiioDem prapheta, cum co- 
T^jia xai sTT'^yvy-Ta Ta ^^ dlrfiq^ xqJ Xolttou tS TT-tza. C gnitum erit vcrum cssn, de ca'.tero universa ipei 
ct^t^^ TtoTsiEiv, Kat \xr^•K.hf. to xa(}' 'it ekictcg^ twv cred^jrc^necampliLis singiilatim ejus dicta discutere, 



TO'.ar^ra \rjpia /.ana, ^J^^■:ztp xaTivoti Tr).TiQo;, eU '^ 

C£^;a^A;i!ja*>Ta^ EK Tv-^ ^^a-(p:t'f7^q tov STj^co'jpY^travr.a 
vci-/i7at 6iiv, xal -16 ToiJTip So>co^v4I Y^tjjp[(jai, A:i 

^TTi/OLtptav 7Tpo:^aXii7aa6a[, ^[XaXi^6-t ^^ Aoy-^titlfT ^va 

Six. T^'J LXcV o3v poTjOov avBoa tov aXrjBi^ i^pofpij- 

TVjV X^YW, OC [i'J'JOi^ r^rjjirij^tt ij-j^i.; d^j9p'j)7Hti*/ Su'jaTai., 

TT.^ a:ri)v[fj'j jfOTijpfa; tyjv dfiov. "iXXwc Ss aSuvaxov, 
th^ oTjOa /,aL c:Lt p.i>tp[j Tayioy dT;fl>v, tJj; Tajx f^ '^'' 
^TC-iOi^i: avaj/.i'ja^STct xal xai:aj/,sija^£T'UL, xai 

Q ebiv, aXXa T^apd; T&bt; Ixo ^xoov^a; f^^vT:tata'j Xarx- 
6iv:f.v xoij elvai ^' p.7; elvai ^X'/jOsk ^ i{''^^^^^- Tojtoj 
E^-r/Ev''^ T^po^/jTOu d/.'ffio\Jq oXov TO T^i; eOaei^^'^f^ 

TO'J T:potpri';7]V na-(i t^ Trpo^Vjiix^ s^ETa^st Soxifid;'- 



aj:p:tXcT x^t-£t- a7ioSs(5^i y^? [^'-^ '^O ^"^^PX.'^- >^^'- ^' 
d/^pfjE^t 4? E;ETajEi T^ jravTa/_^OEv la ^'Xa apO^ b> 

Xl^TTTa^ XoYLTl-lcj), AlO TTpO TCa'UTliJV TOV aXrj6^ — pO:pljTTiV 

^/jTitW OsT, OTt aVt!J TOiJTtJiJ ^S^jaipV Tt TTpOCtlVaL (XV- 

XX. Kal fir^tu^ ffvET^a'jTE pe^ l/^OiiisvS^ [Joi ti^ £^t: 
na: U(u:^ £'jpcf;ic£~aL, x:fJ aXT^yiyi; siptTOv [jlol Trapii^uiv 
aijTov^ Ttuv T:.:(pi 5tu0aA[A(jT:^ 3pco;tiVEi)V ^jJLCiavETT^pav 

T^' 'C'jj TTpoG-j^xGu 6j^'.X(9: ToT^ tu3^i S^tja:; xrjv orX/jfletaw, 
tb<; iy,Ti)-'kii--i-'x [j.c (J-ai;[jri(^G!.Vj irto^ xto-j iiitjt ^TjTOu- 

j*4vwv 'ejjTpo^Oev x^ifi^vwv oiSil^ £vop^- UXt^v 



sod 0:1 firma cortaquo pr^sumere ; per (idem qiii- 
dem, ut videtur, per indubitatuin tamen judicium 
suscepLaiperunam enrm ab initio demonstrationera 
atquc exactam diaquisiLionem, undique collectara, 
cuncta ratione recta assurnpta sunt. Quare ante 
omnia verus propheta qufflrcndus est ; quoniaoi si- 
no ipso iirmi quid apud homines nequit cousistere. 
XX. Simulque satisfeciL mihij cxponens, quia sit, 
et quo pacto inveniatur; vereque inventu facilem 
eum mihi pra^buit ; atque per sermones de pro- 
pheta auribus mcia vcritatem clariorem lis, qua? per 
oculoR cernuntur, reddidit ; adeo ut obstupefactua 
mirttreFj quo modo ea quaj otanes quforunt, co- 
Ypai^a^T^vTir^pt 7:pof^':'jy XoY^v, ao-oy -^EXEj^a'jxoc^*, jj ram posjta nemo videat, Itaquejuasu ipaiua de vero 
QHTzrj --7^^ Kaif7c£pi''ci<; T^c; Xxpaxto^jo^ 0'.f.T.zii.'^^r^-iiii propheta conscripsl librum, quem de C^sareaStra- 
(JOL cTiutTjje ^3 -CQV x(!rj.Gv, TTapa aatj £v-vXt/j e/E'."/ eU tlonis ad te mitti voluitj dicena se a te habere in 

VARI/E LlilCTIONES. 




■'T '>j adjiuixi c. 0, '^^ -JSjzy.L-^ C. "^^ ep£? 0. ' ^"'t:* addidi c. ^^ xa-. nm. 0. ^* xEAsritrsyxa 0, fis quo 
accessil xv^; ante ^rpaxcovo;. ^^ Manifes^a est hujua loci corrup^cla. RuQnu3 ita interpretatur : « Unde 
jub&nte eo — llbrum — coascripsi, euinque ad" tc ipso jabente transmUi. Dicebat cnim, maadatum se 
accepissc aba tG, ut — tranamittej-et. >' Undo credidcrim corngendum ease e7ro(vjTa ct eiTifSvTO^.- Si ana- 
coJutitia conceditur, insercndum saltern oi post xeX^iaavToq. S. 



Patkol. Gr. II. 



^g 



S^ CLEMENTIS 1 ROM, PONT. OPERA DUBIA. 



^ 



maiidatia, ein^ulor'iim anaanirii allucutionfts ei ac- A ^^'^'^ ^^^ ^=6' exaorov Sviauidy 6|i;Xfa^; ts xal Tioi- 



tioiies descripUs ail U: (lestinarn. Cffiterufn uno ac 
primo liie. aotucnniOLlo jam iiicipiens fie veritatis 
prophets, in omnibu^^ certum mc reddidit \ postea- 
que ila infit : Consldcra doincepg quas contra ad- 
versarlOB imbiturus sum disputationes ; et inferior 
Bi recessero, nan vereor ne forte tu de tradita tibi 
veritate ambi^as ; ut qui scias, me quidem supera- 
tum viderij non autem nobis a propbeta Lmiiitam 
doctrinam. Spero tamen narpe in diaquisitionum 
&ermonihu3 inforiorci rolaturum mo, apud homines 
mente prsditoSj amatores^ inquam, veritatis, qui 
discernere valeant quinam sermonurti persuasorii 
auntTartificiosI el jucundl, quinam vcro inf^ulti .siin- 
pltcesque, in sola quam proferunt vGritate confi- 
dentea. 

JiXI. Poatquam hffic dixisget^respondi : Jam gra- 
tias Deo ago. quia sicut volui pienitudinem curtitu- 
ilinia accipere, il.a ct mitii tribuiL C;i.'tcrtim quol 
ad me alt[iict,noliampliLi9 esse solJicitus^quoniam 
dubitabo nunquam ', in tantum, et etiam si tu ip3G 
velis aliquaudo tno a fido prophetce avcrtcrc, rem 
imposaibilem perficcre non poteris, adeo quod ac^ 
cepi, meriLe Leiieo. Nequc vtiro usJstinies, ixjagjium 
a me promiUiT hoc ipsumjquod nnnqiiam slm h^e- 
aitaturua : sod neque ipse ego, nee uUus hominum 
auditis sermonibus de propheta ambifrercunquam 
do vera doi^trina polerit, cum priua atidicrJt intcl- 
Icsoritque quid eit prophetica? rcpromiasionis Veri- 
tas, Quare coniide de Deo i>lacit^ e^ententiEe. Omnis 
quippe devicta est ara malitias. Nam adversus pro- 






T^TTCV CtTIEV^Y^W^ai 



1 IS I ", 



[J-l^ T:tO^ (JJ Tt^pl TYJC 



c 



lyto -JjTTMjQ^; sSo^a, oiy^ ^^ i\ (jTz6^Z'7iq Ij 3vi to j Tipo- 
ffii^TO'j TrcfpaSofliliia '^j.'J-^v. IIXtjv ^Xti^oj ^7]Se ^^ ev Tq> 
t^STMSTixiEi \6yi^ TO ■J^Tto'j CfTr£v£YJ''ff'&<" TCpOf: Tohi; 

rvojpf^Ecv Twv AoytLiv tive^ eldt 7tL<]a^ol^ c^i£yvo£ -to 

XXI. TajTct autor> eitti^vto;, i7rExaivctjj.T]V. "H^ 
uiixtus Lii^L y.a\ TapijyEv, D)sr;^ ^i jctp! cji'^u ToaGU 

jr| ^^j Tao^oijxDV ona G T^tpsOsT/^a' Kat ftrj xot ^* 

tfvF|pru-::tO'J Tfl>v ^^ r£p? Trpo'^'^iro'J XfjY^^'^ ETiay^ojca, 
^vSotaasLL uot^ SuvvJjErcci jTtol T^^ aAv](|oji; ^* &Tro- 
fliJEtoi;, TTpoiEpov ETTaxoijjai; K:(i vorjja^;, tE saxi 
■rrpoi^^-ctxrii; ^naYY^Xr.cf- aX^flu^. Aio Odp-^ei -f^j S?o- 
6ouXv^Tqj o&YH-^"^'" tli^^ Y^? '^^X^'l "Ay-y^ia^ V£x;x:]Tai, 
Ilpo; Y^P TtpO'^Tj^Etaj ouSev S^jvav^at o^jte xsyvat Ad- 



phetiam nihil possunt neque verborum artilicia, C ytffE, uijie ji^iJEiO£To>v iTTNo-.a*., o'j (TuXXo^ft^fj-Q!, ojk 



neque aophismatum cxco^itationes^nonsyllogismi, 
non alia quffipiam machinatio; ai veri prophel.u au- 
ditor verltatem oraninoappetilTTion autein verilaLia 
prfetesta rc3i»icit aiiud quidpiam. Itaque, domina 
mi PetrOjaajtios ne sis, quasi maximum donumho- 
mini sensu cartiiiil tradideris. Scnticnti enim gra- 
tiam dedisti, eique qui circa tradituui TCrum non 
poterit decipi.Novi quippe id unum esse exii9,qQm 
aliquis cupierit cito accipere,non autcra tarde con- 
Hoqai. ScLo igitur non contemnendum esse ob co- 
Jerilalem. i|uod datum mihi est, quodque eat in- 
comparabilc ac solum tiiium. 

XXlLlIa^c posLquam locutus sum, Petrua dixit : 
Gratiatn Deo habeo, et pro salute tua, et pro meo 



Ooij^ aXijOE^v^ flvTf^i; ipEYETctv^ xcri oi Tcpo^io-Ei iXr^- 

6='a^ ETEpOV Zi TrEpt^XsTTETCt'.. "OjlE *^, K'JpEE [lO'J 

nE":ps, [tvi aOJ|J^Et, clk; (5tvaLa^0*ji^4' '^^ 4^ [t-V^.rsxo^/ 

Scjjpr^irdix&voi c^Y^'^'i''" AlaOopiEvcjj y^P X'^P^'^°^ eS^^- 



&& 



iJVtV 



OJV 



poJXE 



Ta( 



SivTo^ aXi^t^oji;, Ot^5:j y^P ^"^^ '^^ ^ 

-cr^ X3:i Tctyju)^ Xcc^eTv xai ppctoito; fA-^j xj^eIv *^ 

OTosr O'JV [J.-() y,aT!X:f30V£T'' toii SodEVtO? p-OL, O'i TO 



XXII. T^fOrc! Tou slTroyTi^c, 6 TIsTpoc; %'^'/^ ■ Xipi^ 
6[-toXoYi^ 'ct^ 6£ipy,^! TEp' t7,; ^5;^ jwtrjpia; v,ai tteo? 



comcnodo atque oblectami?iita. Vcrc aiqtiidcrn gau- n tt^^ ^I'-'^.z ^^ QTroXT.j7=c.j,;. 'AXvjfi^'; Y'^P y;^->"\'^^'- =?^t'>i; 



deo,acjen3 le qua2Dam3it prophetirc magnitudo co- 
gnovissp. (^uoniam ergo, ut disisti, neque si ipse 
Ggo aliquando, quod abeit 1 voluerim te ad aliud 
dogma transi'erre.idoneus ad te persuadendum fu- 



fcxi E'lTEY^'^'^ "^^ 



:oT 



l<Tz\ TTporpTjTEtac; *'"^ iJ-sY^^i^^' 



'Ett^I quv, tht; Eor,^ ', 0'j5' av auT^c ^Y^^^J OeXj^^'o noil 
6'Tr-:p i-KE'i^, eI^ ^TEpov je p,ETaTC^o-cit B^Y^ta^ ou';;^" 
li',avi>; i70[t:;?L TTi'trJO^ CTE^ ap^i^ti to'j Xoctiolj oLito tii^ 



VABLE LECTIONES. 

^n^K, ^ C, 0. s^oOx^C. seitaS, rr^;T- G, 0. Turn I^ET^Tx^t, 0, mendose e^ ts 0, c. S, ye C. 
s* arj=pr.[/vov 0. "^Tojoij-rov eTti^ongendum. S. Turn po^Xr^ftet^; ttote 0. *<* Ita X, r^Suv-^^vj C» fT£ iSjv^- 
TTJTai v"i?l ^v ccS'jvaTJjo-fft^; proposuit S. ^' tl 0- Turn [tt fro^ D, [aol rr-j C. Hunrnjs.' tibi me. Deinde Tr^uro 
C, *^ aiJTo 0. ^^ Tov — Xoyov C, ^^^ ff?.r^(|siCT^ 0, in marg. cadcra man, correctum in dXvjtlQ'j;. Dein 
' oL>TE 0, ^^ ^S(^lprJ!Ja^ G- ^^ I'vEaTtv 0- *^ <ifi;uy£Ty (perdare) conj. D, ut evitetur 



tU EatEv C. 



So 



I'.ac 



tantologia ForLasse verba ilia loco auo movcnda sunt, ut k'gatur vcrsu inaeqnenti fiia xd t^vo^ tl^I fiVj 
flpaS-Ltu-; x'jyETv, S. ^^ Ita 0, c, S, t^i X3;i TtEpi £[Aii; G. '^ Ita 0, c, S, Tpooi^xlac C. * di^ g^»j^ om. 0. 
* Ita 0. 0. S, oix C, 



n 



CLl'-MENTINA. — HOMIUA U. 



78 



aiJpLO'j ^-x-^it-zii'. fj.0'. |y TiT; T(ov iyr'./=. lA-i'jwv ^t.t/- 
lS(^, Kiif/E fj.iT^AaSsTv i^^iXejJiv. Ej).oYi'jja; Se ItiI 

TTi^zix slitajv, -fjTuy^i^i'.v fto: TTfiij^irttJsv. "ilSi; yap tto'j 



A lurtia sura, incipF; <ioincep3 ex crsptina /IIg mibi in 
quffiRlionibus contra adversaries agitandis adesae, 
Crastiiiaautemeflt mihiadversus SimonemMagum- 
Atquc his dictis, ct ipse cibum sumpsit,iDeque pri- 
vaLIm Jussit sumere, Ben&dicto auteni cibo, actia- 
que graliis^ poattjuam esplGtiis fuil^ iiliuB quoqua 
rei ratioiio mibi rcddila, aubjunxit dicens : Det ibi 
DeuB, ut in omnibus mlhi siaiilis efficiaris, utqua 
baptizatua ejusdem mecum particepa fias mensffi. 
QuibuB diclis, quicaccre me prtecepit. Jam enim et 
BoiDDum natura.Qorporig expelebal- 



OMTA.U B'. 
45 I, T|i \>.h oiv iTT'-OJOTj ^jfJ^p? ^-(Co KXtJ^t^;, 

io; t/.a^-roy ^ I^t^^ -^p^voj [taOtby, eKOEtvcti e^ouXej- 



;? 'EXi 



\ 10 5 xo'3 



-aop; 



&[j,oitu^ Y^ Poyfj^Xot; (45) 'A^\ Z:ty::cptai; o^ olx^Soj^ot, 

'Avav'icti; xs -/.x' Wj'Y''^'^^ °^- 'iap['-'^v'>: *\ ^'^i te Nt- 

TI. '0 ^^£, xov %poy.zl^t.^vov iKvA'^ct^ }-.6-p-^ '^, (^o-Tisp 
axoXoYO-jij.svo^j E7^X7Jp^'^Gp;^ x^VDC ^^^/^v o^x E^jTryiae 
j^:^ oTTtoi; xmv Xoytf)'^ S7:ax<iufffij^ ctbt'av 'ivOM^^^^ "^'■' 

-fjffUy^a^ei'J ^loij^v, 'Oicoxav yip '■''■ -^^ ^u'/"^ ^^p^- t:^ 
XeT-^v xfT» cjajjU^tTL 'i3y_oXEfx.3t "*, -^ -poTOEpijASva 
ij.aO''; fi^'c^ 0^ y-cf~' ^I'l^'-j T.poiUz'xi., To'jxoj 46 EviK^i 
ScaXsY^c-QaL O'j ^ojXoji^tt, oux^ Travy Sl^ ^tvct jij|j.^o- 
piv XoTTO'jijLsvoUj 'JJ ajJ^ixptoi; '** dpYi^QCilvot^^ v] Tcpog 
X'jjaav Epwxo; £xxixp3[^ij.iVt>[;, 'J') ro ciii>|ia jcaxar;^- 

TTOVrjJX^UQl;; ^'', }] iici ^(COXLX^V fppO'J-''Su)V TTSpLtuOoU- 



HOMILIA TL 

I, ScquciiU ergo die ego Clemens, cnnn adhuc 
noxeasetj e somno cxcitatua,ubi intellexissem Ps- 
tnim vigiiare,et cura iia qui una erant de cultu Dei 
(iisserero {Prant autem sedechiij quorum et no- 
mina, quippe qui singula acqucnti tempore didice- 
rim, c^iponci'fl eo constituiT ut quinam fuerint ad- 
discas ; quorum primus ZaocbceusToJim publicanua, 
et Sophonias fratcr ejua, Josephus illiusque aodalis 
Micb^'as^ prj?terea Thomas et Eiiezerus geminijSed 
et /7i]iieas Lazarusque aacerdutes^iDSuperque adhuG 
Elifc^us, et Benjamin Sapbraj rilius,itidem RubiluB 
et Zacharias architect!, Ananias et Agg^eua Jam- 
mcni, nccnon Nicetaa et Aquilu sociL),etiaai ingres- 
sus, cum salutassem, eo jubente consedi. 

IJ. Ille autcm, instltutum sermonem interrum- 
pens, quasi ge purgando rationem reddidit, cur non 
expergefficisset roe, quo verba ipsius audiremjCau- 
sam reddens na\igationis molcstiam^ quam a ma 
concoqiii dum vult, quieseere pcrmisit. Etenim 
qiiando animo circa id quod curpori deest occupa- 
tur, doctrinam ablalam non prout par est amplecti- 
tur. Quapropter sermocinari nolo cum lis, qui aut 
calamitatis cujuspiam causa contristantur adma- 
dum, aut immodice irascuntur, aut in amoris ra- 
biem veriunt se^aut corporis labore defatigati sunt, 
aut a curis s^cularihus vesantur, aut aliis turban- 
tur aJtectibus \ in quibus huminibiiB amma,quem- 
admodum dixi, concidena, et cum corpore Eegro- 
tante condolens, vacat sua prudentia, 

IIL Neque dicat aliquis, Non igiiur oportet con- 



VARI^ LECTI0NE3. 

«-:cfOxaC, Turn jisraXaSEtv 0. ^ scr. ^vjTz^OKi^ik. ^ ^z'AQ'{i'x^ 0. Dein oUa I'J C. * Ixijx&iJ 
■> Sorpov^ct; 0. Idem 'IroarjTirj;, « 'EXti^sp (X " Ita B, Bx consilio Clerici Gfr. AcL ap, ix, 3 34, T.-jU^ 
C. Alv^a; 0, **xii om. O., idem ■^zpouo'kioq p. f^ 'Po'VjO.o^ '* Forte scrlbeiidum 'IccfxvTjvoi, a Jam- 
nia, ui iidcm sint Jamneni^ qtn Jjimnitaf 11 Macb. xii, P. At lectio Epitomes 'Afj^rji^vof exponi potest per 
civi^atem nomiae Amma, de qua Jos, xix, l^iK 0. ^^ xbj 7Tpo/,£'.i-L^voj £Y^,o').:t(; acjy^j 0» "^ i^Xo^it; tt'jX- 
Il6^j Oj *^ Y^F restiiul c. 0. ct ex Suppiendis Col. '^ Corrigc a^/oX^xii'. S. ^^ ^\j.hpO'-<: 0, '^ Vbb- ^ 
xtS <jm\i% xaxaTTETuavTiii^vai; accesserunt ex 0. '^ Ita S, a6x'^; C. 0. ^^ Xeyhw x:^ C. 

VARlOauM NOT.E. 



J''i5) 'PoiSoiX^c. Nomen Ruben a Orfecis varie ex- 
ppimitnr. Dicunt ^Piijo-^'j. 'Pouotv/PoTjosE^/PoupjSfri^ 
PoyovfrA/PouoiLiz, 'r*D'J<5r^),o;et 'PoiJStXoc-Unde lectio 
duplex Cojfstitnt. apostol. lib, -vi, cap, 3. Tojor^vt- 
xjt 'PoyS7)XL^a:, niei ei imperiti llbrarii mutave- 



rint postcrius in prius, ut augpTcor factum. Sic- 
e;tiam h\ Vila Elisei 'PooS-^rj. apud Epiphanium, 
'PoyStv Chronici ALexandrini p.37G/Pol>ot5[jl in mem- 
brania Regiia cod, 1993, et in Dorothei Synopsi 
RUBIM. Cot. 



79 



S, CLLiiMKNTlS 1 iiOM. PoNT. Oi>ERA DUiitA. 



solfitioneg ct oi^nionUituies iis admovei'p, r]iii mali 
aliquid hribent ac f:;^^runt. Aio^qiiod si quidem ail- 
quis proticU, ailhibera; sm minus, tempori con- 
cedat. ScLo eteiiim, cuncta habere siium tempus. 
QuarG oportet Eerraonca qui aniraum roborant ho- 
minjbus antis vcxaLioncm traders ; ut si quid forte 
pravi acciderit. mens prius armata recta ratione 
possit id quod iUatum est pei'ferre. Tunc quippc ei 
qui per bonum consilium opiUlatus est, meua in 
ipao COutliotatioQis articulo solct cuDCurrere. 

IV. Gaiterum audivi, GEemeas, Carnabara tibi 
Alesaadria? omnino exposuissa doctrlnam do pro- 
pbetia ; an id varum noneaL? EL ngo pei^pondl : 
Ita e3l, admofluni praiclare id fecit. Et P-^trusiNon 
igitur necesae eat, ut hoc t{^mpus in iis enarrandis 
quce nosti inguinatur, cum ad , alios aortnones, qnoa 
ignorss, nobis poasit inaervirc. Et ego dixi : Hectc 
ais, Petre, td tamen mihi pro munerc concede^ qui 
semper tecum mail ere (iongtitui, sermon em de pro- 
pheta csplicare assiduo lubenler audienli. Absque 
illo enim, sicut a Barnaba accepi^ Veritas disci non 
potest. 

V. Petru^, eo rcaponso valdc delectataE;]am, in- 
quit, fmcm accepit quas ad te perlinet emendatio.ut 
qui cognoacaBma^nitudinGni indubitatoiprophctiffi, 
sine qua impossibile est cuiquem id conseqiii quod 
Bumme juvat.Nam cum in rebus niulta et variabona 
Bint ao eBse poaaint^quod omnia bfsutiLudpiio supe- 
rat, vel vita a^tenia, vel perpetua saDitn;-^, vel per- 
fecta mens, vg} lumen, vel gaudium, vel iiuraorta- 
ita^T vel ei quid aliud est aut exislcre polest e^- 
ccliens in reruni nalura : id uon aliter possid&re 
est, nisi prius res quemadmodum exstant coj^ao- 
sca.ntur ; ea verfJ scientiii contiiiget nunquam, Digi 
agnito antea propheta veritatis. 

Yf. Propheta autcm veritaliy illc est, qui omnia 
omoino soft, pricterita ut fucrunt, prD^scntla ut 
sunt,futura ut erunt ;qui est impecr.ahilis, et mise- 
ricors; cuique soli edist^erendce veritatia provincia 
demandata eat. Lego, et invenies etis qui a s^^lpr-is 
veritatem 3^ nactos fuigsti Bxistinianini. Li quippe 
prophets proprium est, vL^ritatem indicare ; qucm- 
admoJum aoli propHc compoUtj tVu-'m inrlitccre. 
Quocirca quotquot veritati:m dosirlorarunt tog- 
noscere, ctab hoc cam disccre iioii obtinueruiil. 
ea non inv&nta, in disqui&itione obiorunt diem. 
Nam qui veritateni quii:rit» Li ^-'ja igiiorantia acci- 
pere eam quo modo poteriL ? Licet enim rcpcrerit, 
cum illani non cognoscat, quasi absentem prrctyr- 
ibit. Sed nec ab alio similiter ignaro^ quamvis 
scientiam rcpromittat, veritatom tcnere polerit; 
nisi quod solam discet vit^ convcrsa.tionem quio 



i'SlOV E-/=L. AlO -/_p'i\ tOK dvOpi^'^0'5 TO'j^ TTi^ "I/U/TjV 

pmvvuyT:t:; ^.o-^a^^ T:po -fjc; vaxtojito^ eTttStSiv:!'., ivot 
ef TL^te l-il^oi ^^ Tt fpstuXov, 6 v^ij^; TrpotOTrXicriJisvo^ 

l6^z Y^P *^^'' '^4* °'^ "^(vd^iJ-T^^ ^(cx^^Jriq ^o^9»icTavX', Trapa 

joi e;eO£-o" '^ yip o j ; Kiyto aiTEV-piva^TjV Na£, 
x^[ tA-'J'j KaXruiT. li.x\ 6 llsTpoC OjxdGv Oj/ ^VCfy- 

ET^p'jijt; X'jYdij^ out; ou/, £7:£cJTacTa:, tt^ oiJ; ETiitrraTai 

nhoE. 'E[^ol ol ■cO'JTo )^apt(;^y -nivTOTt ^of. ouveTvcci 
xplvavri, TOV Tr^p- 47 roii ^> irpnffvJTou ^o^Q^ -^Siwc 

EirsYVtOX.'^-y ^* TT,- a-TRtO-tO'J TtpOrprjTEfct- -^0 lATV^-^Oi;, 

^^ aveu X^^jgTv xLvt to iv uicifoy^ <TU]j.rpepov i^'jvaifjv. 



C 



'sfj TOJV OVttOV 



'^Tr:p£-^Q'.* 



iTTi-. 



■?x 



'El -A.0 



:>..\ fl 



u-jT^ioJat S'jvctta; ToiTo — cjux aXXw^ ^i^tk-j ci-co JtTi^- 

a-afrO:^!'- [ATj TpOTEpoV ^'''^''"^ '^^ ^^'^* ''^^ ectlV tt^C 
St vy[Zicr=:iTj- o-j-it iXXioc 'CJ^E^y ^'axiv, e^v ij.ri TtpOTo- 
cfJv "i; Tov xi^i; ciX/jO^tiXc Tipof^i^xi^v ^Triy^'^^' 

TTjV aAv]{is:a^' ^^p=n -■jo'j.'.^a.-'xo.'; '^ TfjUto Y^V Tpo- 

Yvfjjv:c. hT-t^Jii-r^ia-^j •K-T.pcn Gz tg^ttoij [iaOsTv a'jT^jy 
TTjT^v.'O Y^p TT^-v cX^flscaJ 5T|T:ajv TTftpa -^T^^ EauTOJ 

Yi).AO|.isvo'j ^^, ctXyjflsfo;^ xpatavv Buvaio; ETi^tt ^o^ 



EuXiyi^v 



yvidpto-Of^Mai Su^afi^vYj;:^ "i^'^'C l/aJTqJ, 1/ 



VARI.E LECTIONES, 



^^ Eccle. Ill, i, ^' I^EXfiTi (sic) 0. ^^ lyJt C. ^^ to5 inseriii c. 0. *^ Prima man. script, in slXi^^sv 

SttI T'^'ii^ eTiEy-'W"'^'''^^- ^' Prius Ij ^wtj in 0. ^^ lla 0. c. S, ^t^^j etj-iLv C. ^~' Pest vojj,!TrJTai cxcidisae 
aJiqua videntur. Supple evESpEu^vsL [c^Tr. c. 7} vd similo aliquid S. ^^ Eupoi C. ^* fiitoiw-; titQ l^ dyvtoTttfc 
l"^Etv hz, G. ^^ ouva';:ov l^Tt O, 



ti 



CLEMENTINA. — HOMILIA 11. 



83 



zoZ LtT, i^ilti^i dSiXEc^Oit, TOO [f.\ SsTv ci^Xov cL^'.-/.zi-f A scilicet propter consotisum cum ratroiicsciripotj-:pt, 

quteque singulos, ex eo quod nolunt injuria affici, 
doceL nan oportere altori injuririin facerc, 

VH- QuoUjuot ifjlUir veruin qureslcrunt, go cre- 
denies illiid per ipsosmct invcnturos, decepli sunt. 
IdqueGrs^cis philosophipetbarbaromm sapientibus 
contigit-Nam^conjecluris corraiderantes vis[bilia,dc 
rebus obscuris pronuutiarunt ; quod aibi qiioquo 
modo videbatur, id verum esse arbitraii. Quasi 
enim gnari veritaiis, qui adhuc earn quj^ruut, opi- 
nionum qu^ scse olTerunt alias abjiciunt, alias re- 



VII. ni'^TS^ LJLEM Q^V ScrOl TT^TS £ ^T^ TT^ ij JV ~b aX'rjO^^^, 



■0 &77f 



32 



■javT'^, to OTTw^ TTOTE 7To:paTTccv ^-^ cfj^ot^;, 'co'jto 



iTToXi^vj^Ewv ti^ fj.£v ^TToooxtpLa^cjcTLVj a^ Se ^^ /tp^TiJ- tincnt, ac Si cognoscerent ; ignari qus vera siut, 

voi>Tvv» locr-Ep eloo^e^j jj^tj elSo-rsi Troia [j^lv eVci^ qua? Calsa f et de vcritatc decernunt, qui veritateci 

iiXT.OTl, TToTct Ss r|j£u6r/ xa? So^f^^'^'-s'^'^^^ ''^'F^ ^^'^r inquirunt, ncscientes quod qui veritatem qujBrit,a 

0£'!w< qI aXi^Oeiav £-:^y)TObVT£; ^^^ qi^x slSoTSi; ^-i 6 suo errore non potest cam addiscore. Neque enim^ 

aXv;o£Lxv ^tjxSjv ^apa t^i; a^To^ ivX^^^t;; J^aG£^v ai- ut disi, prKsentem eaui potest rocognoscere, quam 

T7)v 00 ouvatat, O'JTE yoLpt t^iC ^'v^j'^' TTapsiTTyjxuTav ignorat. 



ObTv O'j TrivTtin; t& 40 ^XtjOe^, 5XX5 t6 vIpTTOV. 'E-kzI 
O'JV ciXXov aXXo x: ^^ r^pTT?', iXXoi; aXX^ xp^itT f.K 
^eXtjQI^ ^"^, To Se AXvjQe<; ^ort to Soxqijv -^ Trpotprjirj, 
oil t5 ^/otTxtjj -^S'j ^5. IloXXa yip Sv ^v to £v, e! -o 

T£pTir:v ^Irfit^ ^v, ST:r;p ^^tlv aS^^.axov. A',i xoiJTO 



XCtL 



1 -,T, 



auitov ^l^t-joeTt; ap/a^: ^a'jio"^ fipLcrau^vtijVj ttj |j.&v ^^ 



VIK. Porro eum, qui a eeipso qu^erit disccre, 
per&uadet non sane quoJ verum est, sed quod de- 
lecfat. Quando igltur alium aliud obleclat, alierum 
alter! pro vero tenetur. Verum autem id est^ quod 
prophctte videlur,nou vero qfiod unicuique placet. 
Nam si verum essrt quod delecLat, multa esset 
id quod unum est ; quod fieri neqult. Proptcrea 
Gr^corum pbilologi, non pliilosophi [amatores s^r- 
monumj iion m/fi<^Jii?'^),per conjecturas res agf^roasl 
muUa et varia dccuerunl : rati propriam bypothe- 
SGon cansequentiam esse veritatem ; neo scientcs 
quod, cum sibi falsa principia definivissent, cum 



principio corum finis coricordavit. 
IS. "OQev Sek, rA'ny. itajSEXojiSVtJV, fLivt^i t^ *^ t?]; C IX, Unde oportet, omnia pra^tcreundo, soli veri- 



nXTj^stai; Ti'.tTTtijELV E:iUTov 7rpoc"j^Tr„ ov aivrei; 



OEtc wpL£^, xai 0-O(iia[jL(iJv IriJitthTai *% xai y^wf^ETciat; 
aTTstp'^t, xal [ioJciXTJ; CfiAuv^-ot, EuxoX(jJxipav *' y^P 
■CTjV TTBpi ffuTou eupsTtv d B&Oi; tlOe'-xs *^ TTaTLv, tu; 
Tcavxti>V /^TjS&jjLwv' '{va |j/jTE papSapot ^^acO^vfofTtv 
a-jToVj |J.^Ti "EXXi^wsi; i^jvaTtu^riv EupsTv. 'PqiSia ji.lv 

K}\>H ^ ** TT^p^ aiJTOlJ £L>pe7tC ^Trdtp^Et, 'EOTl 3e t]0£. 



tatis prophet^e se ipsum credere, de quo omnes 
dijudicarc possumug, an sit propheta, etsi valde 
BJmus imperiti, ac in sopliismis rudes et ignari 
geometric, atque in miisico non initiati, Deus 
quippe, ut omnium curator, cunctrs facillimam fe- 
cit illius invcutionem : quo ad eum reperiendnm 
nequc barbari esscnt invalidi, neqoo Grccci impo- 
tenLes. Uaque facilis est de ipso inventio. I!a3c 
autem est, 

X. Si propbeta eat, et potest scire quo modo 
factus sit mundus, qoKquc in eo consistunt, quFe- 
que aliquando crunt : si aliquid nobis prfcdisit, 
quod scimus evenisse,rccte ci ex iis qu^ejam facta 
fucrunt, futura quoque credimue fore, lauquam 



X, El irpDfpy^TTic; ^(Jt\, vjxX SOvara'. elSi^at <o<; 
eytvETO *^ b xQa[/o^, xai TOt Iv avTOj y-^'JJ^^*^^* ''^^'^ 
xa eU TiXo; la-Qp.£va' lav ^JiTv -J tl TrpoEipi^xoj;, 50 
o £1; ikXoq ^Y'^^o/.a^EV '^Z'^fir^\yii'^^J ^^, xaXw^ ajrrj> 

7r'.(rc^'io[j,Ev, oi [i'jvov ty; Y^^^^''-'^'^'^^ ^'f'.la v,n.\ npo- [) non solum scienti, verum et prniscienLi. Cui ergo 
ytvcij^ovxt- Ti-n ouv, x5v ppay'jv votiv r/ovi:(, ou quanquam cxiguum ingenium habcnli^non apparet 
<paf>£Ta:j w(; ^37^ xoiTf^ 'Ttapi rcivra; ticits^s^v xci de consUiisDei ei pr^e omnibuscredendumqui solus 
T^) O^Ljj So^avra, &c [xovo^ uapi ir^vxa; ^vOptoTCo'ji; *"^ pr^oranihus hominibusea novit, licet non dldiccritV 
xctl [/T] i^aOtbv iTrbTCtxcti; i'ij Sv iij> xoiodx^, X^y^'^ Quare tali, prascognitionem, inquam^ habeuti per 

VARl^ LEGTlONES. 

^* lu cod- 304 post utrcsuTavTE^ additur [j^tj Siop-Evoi tt^; 6E:a< ^A^jayj^^, ^^ Ita c. S, ttot:! t& Tiapa- 
fftav C. 33 ^ i^kv — S Si C. ^* Fortasse sxt (^rjTCjuvTc;, ut supra S, ^^ Vbb- ou-s yap, tb<; I^t^v, TiapE- 
o-T^xjTav aix-^v ^-^-j^Jtuvat Sjvaxac non Jeguutur in O. ^* t( ins&rvi c. 0. '"^ Lejre dcXXo-j fiXXoc y-parsT tLi; 
aXrj6oO^ D. ^^ e'.'Sei O. Turn addidi e: c. eodem et ex conjectura Ci. ^^ [i=v om. 0. ^" tu) non omitLere 
debebant GK et S- 'Moct^Toy 0, *' Ita S. suxoXoTspav C, euvcfoXoTEpav 0. *^ Ila 0, e. S, lEfir/xEv C. 
^* ^ excidit ap. S. Idem irEpi auxoli ex conject. Ci, cujus text, ^£pt ajioun;, ut G. ^'^ i;iEVEi:cj edidit. Cb non 
C, ut minus accurate scr. Sr *^ Ila 0, c, S, y^Y^'^^t*^^'*^^ *^- ** avepwTiouq om, 0. 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



84 



divmitatem spiritus qn^e in ipso esistit, si quis 
nolit veri cogDitionem tribuerfi, et eara altcri cui- 
piam tradit, nonne mentis irops e.^L, qui iiscribat 
noil prophets scicntiam quani nuluit prophet* 
concedere V 

XI. Quarp/ ante universa omuijudicio oportel per 
propheticam promisaionem prophelam quierere ; 
Boque cop;nUo reliquis doclrisiu; ejus scrmonibus 
adhcererc sine nil a dubitationej atque conTidendo 
de bonis quEc sperantur, juxta primum judicium 
vivere ; sciendo videlicet, quod qui ea verba protu- 
lit, ita natura comparatus est, ut raentiri nequeat. 
Quacnobrem si de Cdetero aliquid ab eo dictoruni 
nobis non recLe dicturn vjdeatur, scire ooortet, iioa 
ttb 60 prave dictum eaae, acd noa Id quod bene 
dictum erat, non intellexisss. Neque enim i^no- 
rantia recte cognitioneni dijudicat : sinuti tirc 
Bcientia vere potat judioare prffiHcientiam ; verum 
prceacieotia ignorantibua Lribuit scientiam. 

XIL Qaocirca, amice Clemens, si que3 ad Deum 
pertinent cognoaccre cupig,ab isto solo potes di- 
scere, quia solus novlt vmtatem. Aliorum cnim 
si quis aliquid oognoscit, ab eo, aut ab ejus dieci- 
pulis traditum accepit. Est autem ejus seatentia et 
vera praidLcatio : Deum unum esse, cujus mundus 
opus est, quique Justus cum ait, aiiquaodo oerte 
unicuique pro actionibus retribuet. 

XIIL N'eccsse quippe est ut qui asserit Deum 
natura omniuo C33ejustum,eiiam credat immoria- 
les esse bominum animaa. Quoniam ubi erit justi- 
tia ejus, quaado aliqui, cum pie vixisseiit, tnterdum 
male babiti per vim e medio sublati aunt, quidam 
vero^ubi omnino impii eititissent.atque viLc iusui 
acdcliciis indulsissent, coiomuni tamen hominum 
morte obierunt ?Ouatidoquidcm igitur,absque ulla 
coutradiatioue, Deus, bonus cum sit, jusius etiani 
est, nee aliunde Justus ease cogno3cetur,iiisi anima 
post separationem a corpore sit immortalis, ut 
mains quidem, in inferno positus, tanquam qui 
hie bona receperit, ilii pro lis qua; deliquit, punia- 
tur, bonas autem, htc pro delictia castigatua, illic 
quaai in sinu juatorum constiluatur bonorum ba- 
res. Quooittm igitup Deusjustus est, constat inter 
aos, judicium quoque fore, et animas esse im- 
njortalea, 

XIV. Si quis vero, quem^dmodum Simoni Sama- 
ritano placet^Deo justum eeae nolit coneedercj cui 
jam tribuere potest ut Justus sit, vei esse possit? 
Nam si id cunotorum radix non habet. prordua 



XI, ' O^iw T7po TctivnoiV Tia^ri y.pii^zi Sea ttji; tcdo— 

^O^SVtiJV, Tl'j}.'r1fJ^'7^<ll TJJi 'TtptOXTj l/tQ'.itll, VvdvXtX 

oSv *^, 6'x[ 6 xcLoxa E'lrtov Trpoc "^^ '[■E-ja-a^rOat ip'jfitv 
oi>t EX^" ^^°i ^^'^ "^^ "^'^^ Xo^TToO xiyv 6t:' k'jxgo pvjBsv- 

5xt ojx 3jxr^ '^^ E!'p-f]xaL xa/.oj;, dXX' aixo *j[JLdc 

XII. "Cev, (^ fpLAE K).v{^ri-^ dye xa x'^j 0et[> B'.afpS- 

pov-:a yvtovcti. 6iAE^<; ^^, 51 Trapi xD'jx(>j jiovrcj lAaG^tv 

E'. Tti; eTTLixaxct', xc, iripi xouxou, -^ xt(>v xouxo'j ]J.a- 

0>jX^V XaSfbv ^iyj-l. "EtZ'. o\ ^* aJXtJlJ TO XE pOjX/j[AEt 
xal iXT]0^! xijpuYJ'^^, ^'C^' e'; 0£a^, tjj ■A.6<JiLti; EpY'*''r 
o;, £{■/.« tr;^ tijj, T:i-i-wt; ^y.acjxtj) -po^ xi^ 7:pdt|£i^ 

Xrn. 'Av^^Y'''-^ Y^pT ^i^tr/i "p'JTEt ^"^ Bi/acov Elvat 
X^Y'*'^'^'^ '^^'^ 6£i3v, KiL xic a^^GptuTTiiw 4''^X^* aOavcfc- 

vcj'., £y ';:oXijTEAeia ^tou xp^t^'-jja'ffvxei;, xov -^cii'vov 
i'jf)pu>-tjv Oavaxov ixEXeiixr^-av ; 'Eu;l olv ';(fijpL^ 
TcaTTiiC Gtvt^XoY^i^t^ A Beoi; iy^'^^^ ^'^ '''^'' S(;caL6i; 
^TXLv, O'JK aXXo>t; Se OL/.ct^oi; sTvcft y''^^0''^^-'^^'j ^^'^ E*^^ 
-f, ij^'J^'J H^i'CQ; TO-i ^<pjp',f7[i,fjv xo^ afop^xxoc trO'ivaTo^; J, 
Ly* 6 IJ.EV ^'' y.ay,o^, Iv aov^ y^'^^^^'^^i '^'^ £'/raijOct xa 
ay^iBi o:7tDXi^o[uv, ix'-? -nip'- tuv 7(;A:(pxE xoXCTiOri, ^ 
0£ ay^O^^, evxauS^ ^Epl fuv vjfiapxs xoX^crflsc^, ev.eT 
fSji: E^ K'jXTTOti; S[Xo['ftjy^ ctyftOoj'j ^8 -^X>jpovi[jLi:n: xa- 
xantrl. "Or; xolvjv 6 ©io^ fif^taLOj;, 7rpo5r//.ov ^^Tv 

x^YX^^^^^^"^- 

XIV. Kl B£ ti;, '!>( -cip La^apt't Si;xwjt SqiieT, xo 
ri 6[/.a[tjj E^^aL ^'^ 8eoj 53 \J.r, OfX'i'. Soovai" x[vL Ixi 



XOfJXO 



til 



T'fji; Y^p pti^tj^Ttuv fjXwy xa^^'i oJx. Ej^oiiSTj^, divayitTj 



VARlyE LEGTiONES. 



85 



CLEMENThNA, — UOMIUA )L 



86 



TTM^H vo=^, S-TL *^ TYJ Twv iv0pri)7t(j3v tp'j^si 0^ Ev ^ nccGSse G^L cogJUre, illud quoque in hoiTi] nu [Una " 



7::(p3 t^i^, O'JTS TT^pi iv6p[rJ7^rJ[^ ETTtV EJ^ilv T^ 



Troyc "pi; t^jJ ttow ivxtov oX/^Bstav^ ^Ti; (riv aoxfi^, 



tura, lanqimm in I'rnclibiie^ non posse reperiri. Si 
»iitern iiivenifttur in iaominibus, quanto magis in 
Deo? Quod si .iustitianiisquam, neque apndDema, 
neque apud homines reperitur, plane noqno repe- 
rietur iojustitia. At justttia exi&tit, Nam, exstante 
jnttitia injustttJa quoqne dicitun quK ita vocaiur, 
quasi cum oa justitia comparotur, eique invenlatur 
contraria. 

XV, Inrie igitur Deus homines lerum veritatom 
docena, qui ipse unus eat, bifariam et contrarie 
divifiit omnia extrema, cum ipse ab initio unus ait 
ac solus Deus, qui fecit ccelum et terram, diemac 
noctem, luceni et ignem, soleai et lunam, vitam 
atquG mortem ; in iiia an torn solum hominem iibe- 



'AXX' 



To^JToi; ot'iT^E'^ijc^LOv xov ctvOpioTiov iTrofr^cTsv, ^TTtTfj- n rum condidit, aptitudine pra^ditum ut Justus vel 
SEtdT?]Ta Ej(ouTct Bf/a:ov ^ Qf^'./ov Y^v^^fia'. ' ^ Kxi Tttc iojustus flat \ cni et allernavil: conjugationum ima- 
Twv 'j':y^'r(iSiy ^^t^XAchJev eix^vcc^, f/txpa -ri Trpo^rct ginea : primo illi apponena parva, deinde vero 
TTipaDs^evo; ctixfj^, [iv^^la ^l -^i B=jTEpa^ oToy v,a- magna ; sicutmundum^ eevum. Et quidem hie mun- 

dua temporalis ost, at futurus leternua. Prima est 
ignoranLia : sccun'^a cognitio. Sic enim prophctice 
ductores orriinavit. Quia enim pr^sens mundus 
femina eat, quasi mater liberorum procreaos ani- 
maa, futurum ffivum mas est, tanquam pater libe- 
roa snos excipiens; propterea in hunc mundum 
prophetfc conaequenter veniunt tanquam fjlii futuri 
Sfecaiij notitiam habentca hominum, Porro hoc 
raystorium si cognoviasent homines pii, nunquara 
abcrrraaseatjSedet nuncdeprehendissentjSimonem 
qui omnes conturbat, erroria ac fraudis esse 
cooperarium. Sermo uutem praphetic® regula ita 



6 £e lirjixivo^ a:S',o<:. riptuTVj a-fvoio:, ^s'j-^ip<x jjGi-7'.^. 
Q^-ztn^ y,al touc ttj^ 53 Trpo^prjTE'.a; i^■^v^6^u^ ^"^ Sti- 
tajsv. 'E-rreJ y^P ^ Ttapwv xoa|ut'^i; G/^Xu^ Sartv, to^ 
jt7jT>ip lixJu]^ xL^tXdj^; 4'^)^^iT, ^ taOLLEvo^ attbv ^pp^v 

IOC T^oiJ [x^XXq^xo; atwvoi; ivT&c uWl, tivOpuiTTUiv '■^ TrjV 

YV(I>TLV ^y^o'jTE;, ETT^py^o'jTau Toii-:;^ ol to p-uj-criptov 

e1 ViTItOTSVTQ O^ EV ^I'j^E'Oti^ avfJptOTTQt, OU"/ TJ TTOTS 

Ej^t 5i>v£pYf5^- '0 od Xfj^o^ To^i TTpo^rj'^ixou Kavdvoc ^ hebet- 
XVI. 'iic EV ap^^ 6 eEo; sU ^'^ lorriref Ssjia xct'. 

CtpiOTSpi, TLpUluOV ^TTtit^Ji TOV OUpCtVOVj EITS T'f]V 

iXXi 7:ia-:ic svaXXiTTEi Ta^ ffu^uY^^i;. 'tic y^p ^'^' 

a^ToJi to: -r.pfh-a xpiLtTOVCt, "ci OE^T^pct r^xTova, eV 
CtvOptiTT^v -0 I'^aJiiGV EipLJ-itojitv^ ti ':^p^T^-^^ j^^'- 
poy«, Ta ^^-j-.zpix xpe^XTOVCt- AuTiv-a yotiv a-no 'A^ip- 



XVI, ut in principio Deua, qui udus eat, tan- 
quam dffstra et sinistra, primo fecit ccelum, deinde 
terrara ita dcincepa omnea conjugationes constituit. 
In hominibua autem non amplius sic ; acd cunutaa 
alternit conjugati ones. tit enim ab eo prima meliora 
sunt^ sGCunda dctcriora ; contrarium apud hominea 
nanciscimur, prima pejora, aecunda priostantiora. 
Itaque statim abAdatio, qui secundum Uci ima- 
ginem factua futjrat, primus ortus estiniquus Cam, 
secundus Justus Abe!. It+^rum vero abeo, quem vos 
xaQ^i^a; XeyoiAivou AEUKaXttu^oc (4G] T:v;u^artov elitii- DeucalionemvocaliSjSpirituumduceiroagineamissce 



VARL^ LECTJONES. 

"^^ Po8E 'Jii sine dubio excidit h S. «3 5^ ^^^^ q^ ^^ g^ g^ ^,t-,^ q^ q» ^^ £':xoiLov cod, 805, " 6 ee5c 
5LS^a>tffXjt»v G. *^ ctTi' cipyTjC 0. ^' ■fjyEf.tov:i(: C. ^^ ol adjunxi c, 0. Idem trcoftev^t. ^^ Ita plane scriptum 
exstat in cod. Oftob, = Sis. avw', ut in eo solet per compendium pcribi nomcn avOptoTtoi;. Non temero 
tamcn hoc loco aliquis le^et aut corriget hWa .v G, — Fortaase totum colon, transpositis verbis, sic. 
legendum : itcfe toijto ev tfft xocrfj.w tojt<^ T-poyi-T.: ^7tQPj.^vtui;/jl ovte; ^lot avOpfuTrtuv^ w^ toS jj-^XXoyxo; 
aliLvoc TTjv yvtI>CTt4 EyjVTEC, tTi^p/avxat. Veri prophets pruphctis falsis semper succcdimt (st:o [xeviui; 
^7ripj(ojTa'.J secundum regulam syzygiarunr Atque ill! quidem etiam aliis locis appeilantur'j^r^! avOpwTHAiVj 
hi ysvvTjTof yQvaryctuVj cfr. horn, n, 17 ; in 2'^ seqq. 29. S- '^ A add. c. 0, in quo tt^; dLjBEvoijf 'ip^jTspac p, 
TXavT]^ /-cti ctTUttT^iT. '^ xctTa td om, 0. 

VARIORUM NOT^. 



(46] Toij -/-aO' S,u5c A£Yoij,iVOU A^uxffXuij'Jo;. 
Notus est luaus in nomine Deucallonis apudTbeo- 
philum Antiachonum lib. in, ad Autolycum p. 129^ 



quasi Noe hominifaus sui teriiporls dixerU, Aiijxe 

x^Xil Cixi; 6 Bib:; dt; LLiLiiyaiav. Coi\ 



m 



S, GLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DDBIA. 



88 



gunt^ impiin,inqi]aiii»etpun, nerope nfger corviis, A "^^^ ^^o S* aTrsTiaA-rj^av, Jx^O^pTctJ Xsyf'^ >''''^^ >''Ct- 



et deinde columba aiba. Item ex principe geniia 
nosirs Abrahamo duo primi nati aunt, primus 
Ismael, postea [saac qui a Deo Lencdictus est. Ex 
eodem similiter Isaaco duo adhuc cxstlterunt, i^ri- 
piua Esau, et pins Jacob. Ad liunc niofUim oi'dine 
primus, ut mundo primogenitus, pontifexj deinde 
legislator. 

XVII. Itaetiamqufe Ventura eratconjugatio circa 
Eliam, sponte dimissa est ad aliud tempus, com- 
raenta se alias opportuoo seipsa fruituram. Quare 
pricnufl venit, qui internalos muUerem; dcinde se- 
cundus advenit, qui inter ^ Ho s hominum. ifunc se- 
quendo ordiTieni fieri poieritTUtinlelligatur ad quam 



0='JT&pC(. Kal dTiO ^^V TO^ CTC^TiyS-OU lOTJ EiQvouc 

'Atto ^e toj ''^ ajTo^J *Ijaiy. 6ij.o(wc; 7^:^X^^J Suo, 
'Hatty 4 iiTtoTjC y,aJ 'IsxtuS 6 66cr:6r[c. Oijtwc t|| 



Ta^£L 



XVll. "Opoi^ij^ ^ Y^P ^P^^ '^^^^^ ^^ fTi>^\JY^^ 

^fpEfAo'-JiJ:; E/,G£^V EKQUJ^ a7r=X£([pO>) eU '&TS.O0V Ka^- 

poy a)^XoTE Eijxa'pdji; ct'JiY]V (iTTo^a'js'v '* fio'jXiuTa- 

|J.£VT,, A',0 -/aL 6 EV Y^''^^^'^^^ Y'-'^'^''''''^'^ Ttpfl>TOC 



Bericm pertineat Simon, qui ante me primus venit p iI-jo^ e^I S'^fttfjv^ b TTpu ii^iB ^Ic xa I^-jt] rptuTQ- 
ad gentes ; et ad quam ego pcrtineo» qui veiii poet iXSwv, r,a\ -.iyo^ wv rjY'/^vfo^ 6 ^et' IxsTvov V/.'q\'j- 



iliam, et guccessi velut lumen tenebns, velut igno- 
rantiae sciectia, %'elut morbo jr^anitas. Itaquippe, ut 
nobis dixit verus propheta, piimo venire oportet fal- 
Bum evangeliumabimpoatorequndam, etaicdeinde, 
post sancti loci cversionem, verum Evaugelium ad 
CorrectioDcm futuromm hsBreseon clam mitti. Et 
post bffic: circa fioem, itcrum primus veniet AnLi- 
christus. tuocque verus Christus noster Jesus appa- 
rebit; post quern, orto sole ceterno, cunctatenebra- 
rum cvauida fient. 

XVIII. Gum ergo, sicut dixi, conjugationis cano- 
nem quidam nesciant, indo ignorant qualis exisLat 
Simon, qui ante me prodiit. Nam si cognosceretur, 



to^ vdjqj ^ai\q. O'jxtii S-^j, iiiij 6 ^'^ dXr,Br|C Tj.mT-J -TipQ- 
fpi^TTj; E;prj7c=v, izpfh-zn-i ijjsuBe^ Est eAQ^Tv vla-ff^^ 
XlQ'J ''^ 5t:o r).iiv^j "^'■'^;, v.:l'. eI9* o'Jtoi; fi^Ta xaO;*^- 
pEQ-LV TOJ ^Y^^'^ t'Sttou EuKYY^Xtov hATjSe!; xpiioa Sta- 

■/.at (j-iTa to:jxc(: TToai; tc[i xk7.ti TiiXtv TLptwTCj 'A'J'^i- 
ypLfTtov il^th Iti, Kal rotE t^v 55 ovxfii; Xptcrrvi 

YEVE(;6a[. 

XVIll. 'Ett^i oov, rb^ -'^'1*^3 '^^^ xavd^x ttJ^ aui^u- 



non ei baberctur Tides. Jam vero quia ignoratur, G cI'J s^rirc^jsTo, Njv os ^y'^^'*^!^^''^^ ^^''^ <^p9iij^ ^t- 

non recte creditur: ct qui opera inimicorum facit, 

dili^iiuFT et bostis qua^i amicus receptus f'uit, et 

qui est mors, velut salvator dosideratus est, et qui 

ignis lumen exisiimatusj quiquo eeduator est, au- 

ditur quasi vera pr;t!djcan3- His audltis ego Cle- 

RieneiQaisnamest, dixi^iste tantus deceptor, scire 

vellem. Et Pelnia rospondit l SI cupis disccre, licet 

tibi cogiiOBcere ab lis a quibps etego canctailJius 

accurate rescivi, 

XIX, Jiista quFedam apud noscst, Syrophaanissa, 
genere Chananitis, cujus filiola gravi morbo detJ* 
Bebaturj qua^quo ad Dominum nostrum acccaaitj 
clamana et supplieans lUllHoIre sua; niGderetur, At 
ille, ctiam a nobis rogatus, dixit : Nou licet sanare 



<7TE'jira'. ^*" -/.Til o TT ^'.cTO'jvTdJv TOLtuv ■}^••^a.':zr^%ai ^ /.«i 

TiXavoi; [uv tu; aX7|6Euti)v a/frs'!)?.zy.[ , TauTa a/rjij^ac i"-"!!! 

QiXs'.i; [j-iOtTv, -napsOTL o-ol x^ y^"^'^^^^ ■r^'xp' tff^ k^ytiI 

XIS" 'lotjTTdt Ttq Iv ■fjp.Tv EC"c; Supo^o'-vt'^ia-fT^, t& 

iJ'JVfitXiTO, ^ y.al Xfl> KupL^J TJ[.tWV 7Cp03^?sO& ^QU/J« 



gentes, qu^ canibus ideo similes sunt quod divcrsis u 'i7G:'i xi sGvv], tcxr^Ta kujIv, 3ii x'J o^a^dpot^ 

utuntur ct cibis et operibus, cum regm mensa Pdiia jpr^a^xi ^^ Tpo'^a-^; y.ai Ttpsf^Erriv, oto5s'5o[^£vti^ xjjc 

Israelis tradita sit. Ilia vcro postquamid audii.ssftt, itHxi -zr^'j pajiXs^nv *^^ TpciTr^^v;^ ':oT^ u'(oTc ^Isp^^^X. 

Bt per illud quod do ejusdommons^ miciscadenti- 'Bel xrj[>To di^ou^raja, xai ■^rj^ c^Oxtjc xpaTi^^Tj^;, oj- 

bu3 (velut canis) particeps facta fult, mutasset y.r\^^}'i, '^'X^^*'^ (ii:oTCnTX(SxTtov <TUfj.fj:sTaXcip^6av£iv ^^^ 



VARI^ LEGTIONES, 



73 



xo^j accessit ox 0. '^ o^xo^ tti teJ^^ G, in marj^, q'jxcu; t. t. pro con.iectura: o^xiii; (sic) xf^ T^J^t 0.. 
Dein T:poxr;^<;y/,; C. ^^ Aapou et postea Moyses. Exod, vi, 20, vii, 7, Num. xxvi, o^), et I l^aralip. vi, 3,^ 
xxxiii, 13.0. ^' De Jnrnne Baptista dicto ElU MaLLb. xi, I'l ; wit, \2, 13 : Luc- i, 17. C. "^ irroX^^tos^j 0, 
Turn inserui 6 c. codcm. CIr. Matth. xi, il» Credner, iSeitni^o t, 280, 3G5. ''' Ita 0» liLjampropo- 
Buerat D. Turn scripsi ^v ex cnuject,, fi O, i^v 0. ''^ 6 -idjunM u. 0. "^^ Clr. baur., Paulus p. ^10. S- 
*^^ to^t:-, C. «^ TT^TiiriT^jTrj; C. ''^ Ita de conject. C. in cuj. tex'ii anyTa^tov, ut 0. ^^ xp'j^H^- 0, o. S, 
XP^tO^c G. CU'r. tameu Lob. Phnj7i,, p. 61, L. ^' ^XfriXs^ov 0. ^^ Pust ay^^ETaXa^J-S^vE^'j decat OiOjievJj 
sequentis ob vocia if^oi^tiXEuiov D, 



89 



CLEMENTINA.— HOMILIA II. 



E^sTvat OipaTtE'jEtv *^ tits efl'Ji-/.r^v |at:vo:f7Ctv sBepi- 
XX. AuT'^ ouy, rJ^.V :jot^[|±ov ^^ avaS^^ai-jilvrj Tro>!- 

v^v, Tfj c^ 6'JY^"p^'^'' aiJiTJ'; avtipL T'.v: EUYVfO[io'JoijvTt 
■:rp^C"Cr,V ctAr^OTj tl'^^^l'j y.a\ Tr^vrjTL ovt'. cnj'jrjpjj.rJ'T^rTO. 

TuT:xJTv; yip ^uTwv i^v i^ '^'.\\aff tu^ r,©! tfJiri^jjat 

jTjvT'jy^&vTe^T K.a? toij t7|"(: ^Xrj6i!ac oi' a^TOj [j.^TaAa- 

a'JTfp juvctB'iTci;, c([j.3: Tip ETTLST^ix^^al ^^ p.£ ^vTdiSOa^ 
[xsTa T>j- avaOpt'lff^^vT;^ a'jx'JiJg 51 Tcp^^EX^^vTi^ 

a"'ivE'.Tfv ^^-^s [j,r,i^ -(i>y -^y] t; dX'fjfiiCa^ 0:1:0 AaiSov^e^ [j-ct- 

^^/.p'.oCi- s/.TLfl^cQa'. 01 0^ X6V Oiov [iapT'jpi;j.£VOL 

XXll. 'ili; TTpiiJTOt; 5 'A^.'jXai; fjp^aTo Xiye'-v o'jt<o^' ^ 

Tr:(vra xi x.ati ~ov avopa ^tO^i;, "CLVo; T£ w^^ xa^ 
Ti^ x^l TtoO^v^ Tcvx T^ irrrrv a ■:rpaTT;=tj /.ac t^uj^ 
y.al S'-i TL. Sqj-ai^ ovX(>i TtxTpOi; [j.1v ^Vtcv 'Avtojv(ou^ 
;j.rji:po; OS '^^X'i^'t Eai^^tp^j^ to ^fi'JOt;, diTTo i'c^fliuv ^ 

*AXs^Jv5;^B(:f Tfj TTp^s A'YyTTT'jv Y^yovrij;^ 'EXXvjVl/.^ 

vt^Oeil; x^t YpevfitO^;!; ^^ GiX^t vojj.i^ET6ai avtiiT^Tr^ xti; 
;Tv^| oijvijjLt;; v,a^ a^Toi to'j tov y.of7[j,fj'J KTf[javTo^ ^egij, 
'Eviois ^t x:t'. XpiTTov ^aLf'ov a'vr^Tr>[j,EV0i;, 'EoTtoTa ^ 

(bi; bTj ■jTfjjo[j,e'^o^ as[, Ka: CTiTtav [^&opai;, oJiT= ^ 
^0 TrufJCt 7:;<jit'^. ouK r/fo^, Kai orixe 6iOV, tg'J 
XT'^av-a Tov vtO'T 1 ,1.1:1 v, i'jwTaTov e'vai Xeyc;^ o'jte * J) 
VEjf.pahz l-^zp^'/i^^ts^a.: Ttt^-Tsvet. 5S TrjV 'i£pr>'jcaXrjfjL 
cipvalTcti^ T^ TapL^tv ^'^ 6po^ avxziatfbpsi., 'Avri to^j 



quod erat, utpote eodem ac filii rcgoi nsa victu, 
fili» sanitatera quam petierat obtinuit.Ncquc enira 
ethniiMin, aLqiie endfim in vtlje ^onere permanen- 
tfim,£ianiiato dooasset qui id initio non recerat,quod 
Don licerfit in ethnitia facerc- 

XX'. Ilia ergo, vitam, qu^ justa le^em dncitur, 
amplexa, a euo viro, contraria nobis sentiente, cum 
sanata Tilia e domo propria ejccU esL DiUgeua au- 
tem ea qus pepigerat, et abundaiis opibus, ipsa 
quidem mansit vidua, filiam vero suam viro ad 
veratQ Iklem propcnso ac pauperi conjugem dedit, 
Cumque propter liliam nuptiis so [ibstineret, duos 
pueroB emens ac educans pro iiberis habuit. Qui 
pueii una cum Simone Mugo a tcneris annis eductij 
cuncta illius didicorunt. Tanta quippc inter eoa 
eraL aaiicitia, ulcum ilia in omnibus concurrerent^ 
ia quibua veliot so iUia aduiiaro. 

XXI. Hi ZaccbfEum ibi agentem nacti, ac veri- 
tatif^ serraonem ab co discenles, acta de prioribua 
facinoribua pasnitentiajbreviqueSimonem damnun- 
tes, ut omnium illius sibi conscii, atalim ac ego eo 
prolectus Rum, accesserunt ud me nna cum corum 
educatrice, et a Zacch^o mibi sunt commendati, 
atque ex eo tempore mccum semper commorantur, 
pra]ceptorum verJtatia participes.Hcfic cum disisaet 
Petrus, vocatia illis praicepit, ut mihi omnia ad 
Simonera pertinontia ditigent^r esponercut. At 
llli,Deum attesiati,&e nullatenus menl.iluros,enar- 
rarunt, 

XXII. Et prior Aquila ccepit ita dioero : Audi, 
charissime nobis fraLer, ut accarate cognoscas 
omnia viri illiua, cujiisnam sit, et quis et unde, et 
quFBuam aint quce facit, ct quo modo. quamquc ob 
causani. Hie Simon patre quidem Antunio, matrc 
vcro Racbelc ortiis est ; nationc Samaritanus, ex 
GiUtiiSj vico qui se:t scbcenis ab urbe diatat. Ts, 
Alexandfiaj ad Nilum versatua, Gra>ca discipllna 
cum multum se esercuerit, et arte magica polleat^ 
mente elatua, se vult exiatimari esse virtutem su- 
prcmam, ipso qooque Deo mundi condiLore supe- 
riorem. Tntcrdum vero se Christum signiflcans, 
Stantem appellal. Earn auteEii appellationem usur- 
pavit, quasi qui esalitiirua semper sitj ncc habeat 
comiptionis eausam, ut corpore concidaL Neque 
vcro Deum, mundi creaLorem, auprcmum esse ait ; 
Tiec mortuos excitatum iri credit. Ilierosolymam 
negat, monlGmqiie Garizimum substituit. Pro vere 



VARI^ LEGTIONES, 



^^ Tf5 0. ^'^ Tr|V auT^jV TToXiTEtav 0. 
iOvt/r^'^ lid'/aiav mutanda sunt in 'co 



^^ lj.il OtpaTisijoiv scribendum esse conj. l>. 

TjTO iL-t] TTO'.r^frac. S. Turn h%-^iiY.r\^, k^-4iy.i^y [jle[v 



Aut etiam verba 

aiay lOepaTTSUE^ G, 




Vbb- 



cral. ^ TIa Ruf. et O ^ -(i-'o^, ku^^ re-OcTjv C. Kt Epit. c. 25 y—Mt-i, var. lect. ibidem rrjT0r7>v ^ 
'cfy TTpo; A'.'y'jttov j^yovifi^ EXXtj^/ti xair.iiu recepi es O. ^ 'jj=yopi(jft;£^ 0^ qui submije fJ^X^t cum Epit, 
c! 2b, ^klz'M C. ^ £^0^ o'^E 0. Ufr, Baurii (inosin p. 404 t^ep. S08^ S. ^ Trpo^r^Yop-^ C, " tooTs inseruit 
S. ex EpiL 1. c. ^ Ita S, ex Epit. \, c, o^i C, 0, Deiude eY^pQi^je^Oai p. l-^r^^ip\)fxi c, 0, ^^ Tapi^cEv G. 



91 



S. CLEMENTIS I ROM, PONT. OPEBA DL'BIA- 



m 



Ghrislo nostro seipsum pr^dicat. Legem propria A. ^vtw^ ^i XptiToS J,uu>y ^auTov ^•>:iyaptoz:. T'ii II -zo^ 

pr£esumptioQealitecinterpretaiur,l^t judicium dicit 

quidetn fore vcijim non exspectat; perauasum cnim 

haberi=,Deum non esaojudicaturum.uaqiie ad Ileum 

ipsuin impietatem ^uam arisua est extetidero.Unde 

nonnulli, nesci^ntee quod pietate erga Deum ut 

praitestu abuLena, veriLatem occliUg depraedalur, 

qui ut credent! creduQt earn, qu^e qiiomodocunque 

ab eo dicitur, spem ac judicationcm, pereiint. 

XXIII. Ut autem ipse religLonis opinionem iava- 
deret, factum est ita. Joannes quidam exstitit, qui 
singulis diebaB baptizaret, quique Domini uoatri 
Jeau sp.cundum conjugationis raiionem fuit praj- 
curaor : et quemadnioduin DoiaJnus hahiiJt duode- 
cim apostolos, duodecim mensium solis gerentes 



e^ou Kp'.O'/^j^creaL TTsr^ufi^^Qi; i^, H-^ypi auTo:J too 

XXTII. TS £l -TrapEta-e^.BsTv aOiisi t\^ zb-j Tr^z a^e- 
6s(a^ *"^ >si5yosi Yi-|'ovt*J oj-ucrx;" 7aiiyvj^(; t:; ^Y^JE'ur) 

^jj^Epo6a;Tn:;frci^^t '^, 3; v.^1 'vo'i Kupio-j ^/.tGjv 'lijaolj 
Kara tov tiji; au^uy^ac ).oyov k-(k'>^-.rj rprSrjSoi;" 3taT 

OJ^TTSp Tfil Kup(tU ^^'fQ'JaCi-^ 6[.'l6iXX aTT'^CTtoXot, TtOV 



tpipOVTs; TOV dpiOiXOV, 



numerum, similiter ia IrigiQta viros prrncipes ha- Tj rlj'iaj'ctoc v.^l o;ittIi ^^ap^oi &vSp£; ^^Y^''^^' '^p^^- 
tuit, inenstruain Iiinj3 rationem implenlcs. Quo in ^.ov^o:, xov [jlj]'j latov Ti^q a^.T^vTii; d-rcoTvJ.ry.^o^i-^Tsc 



numero una quidam erat raulicr dicta Helena ; ut 
ne hoc quiiJem absque mysterio erfsot. Cum enim 
mulier dimidirim sit viri; fro per factum triccnaru 
oonstituitnumepum, siout et in luna,ouju3 incessua 
aon perfecturn mensis cursum conGcit. Porro hu- 
rum triginta Joauni primus ac prohatissimus erat 
Simon : qui quidem quo minus post mortem Joan- 
nis princepa declaratus sit, hoc in causa fuit- 

XXIV. Nam ipso pcregre in ^gyptum profecto, 
propter magiee exercitationem, Joanne occiso, Do- 
sltheua quidam principatum appctcns, cum ipsiua 
Simonia mortem falso annuntiasset, factus est 



}.6^rj\_ 'Ev (u apt^H-'l^ i^f^ 



u ^. 



^v 



YIJVTJ XiYO[J,£vj] 






Tpt^fKQVTaOO; Te65i/£V ^O'.O 



M.OV. 



(jJ7T7Ep y.ai TT;^ = - 



Tou Spr^[i.^v, 59 TQijT:[i>y Bt tw'j Tp'.i^o'jTa Ttu ')w(iv- 
Toti |Jl:^ ap^ar a^T<iv j^ETa tt^v t-:X£utt]v tdu ^^ *I(uav- 

XXIV. 'ATToSr^^oijv'co; yap olijtoS e^; AryuTTTov 
i-nt xr,y ti^^ /jLaYEict^ I7raa/7i0*tv, toj 'It^iiyvou (iyaL- 

^'a'c^JV ajTGLj i^e^jSt] y.ci.iizi.'^c^i.'.lai;^ QLCfBlysxat tt^v 



sect* successor- At Simon pauIo post reversua, et ^ a'^pe^tv. '0 S'^ SE^cuv, |j.=t* &i xo>.u ETrEXOf:bv 



tOV Kat T01> 



eum kcum tauquam proprium affectana vcheraen- 
ter,nactU9DoBitheum locum quidem non repctiit* 
Bciens hominem qui conlra ipsiua voluntatem oo- 
cupaverat principatum, non depositum iri. Quare 
persimulatam fjinicitiambrevi quidem in secundum 
a Doaitheo locum irrepsit. Non multos autem post 
dies, intra numcrum triginta coodiacipulorum coN 
looatuE^ccfipit Doaitheo di^rogare. tanquam qui non 
germane doctritiam traderet. Jdque eum assereba- 
non invidia facere, sed inscienlia, et aliquando 
D&sitheus, Simonis artificlosara sentlens obtrecta- 
tionem, eo tendenlem, ut aboleretur plurimorum 
opinio, neque amplius ipse putaretur esse Stana, 
furoFG commotua,cum ad scholam solito convenis- 
set, virga Simonem inventum verberat ; at per 



TOTTOtJ ^K 13tOU [X'i'^^ili^ AvT£yr5ij.Eyo(;^ x^i AOffLO^^ 

rpOiaa^ -zf^t; icp/^^ ir^pi TCpoaipEaLV ou xaOa-.pETTatp 

^EUTEpOV TOU ioaiO^rHJ T'^TtOV 5'!5(OJ',V ^^(OTflv. TctYEti; 

£e ij-i-L:' oij 7:oXXac fjf^spa^ toT; -cpLax.nv-ca CT^jixjjLaBvj- 
Tal^j GrcjStCf6a).).£'.'j rjpJaTo Toy Agt(^£ov^ [i>c JJ-t) 
TvapaStSovta y'^I^^^^' '^^ [J-aOi^ jj.^'ua. Kctl tol>to 
TTOtE'Ev eAey^^ auTov oi^ ^^ fpSovj^JYT^j dXA* t?>; *^ 

TOU SifJ-tOVO^ SVTEJ^VQW £'.«^oXV]V| XuOUO-CtV ^* «JTOU 

Tv^ T^po; 'VOL>:: ttoaXoj^ iTT&voiav, tqS ji^ aiJTov e'vai 

paY^^Vf^ji^vo; SiatpiSij^^, ^iSScj* -Rfxiii Eopwv tov S£- 
[i(!.va. :^ 5e, fiJ^TTEf xaTTvou GO tqG Sf[js(ovo<; SieXOsTv 



VARI^ LECTIONES. 



" i'vTfn; 0. ^^ aX?.rjop£K 0. " 7r^'r:Lf7T£j[j,£vr?K 0, ** Troov.aTaXT^PA.LtOTt C, ^odx^X^.u^jioti D. (Jffiterum 
TcpoAi^ixi^a eodem sensu oceurrit. Cfr- horn, viii. i^3. S< ^^'l.tto 0. 'i^ Turtritl); c! ^"^ olutov tov xf^c; Oio^e^ 
osfac; G. '« Jjf^.Epor^a7r:LgG=f^ 0. i^ ^ adjunsi c, 0, ^^ Legaturfj^EXv^yrj 'quod postulat orationis series, D- 
s' ji^i 0. J* Tu>'i'.uav'*ri om. 0, ^^ToOonrO. ^'^ AojtO^d; 0, constanter, A^ujfO^rSc C. Idem subinde Ttc, 
ut voluit B> Ts C. SB ^^ addidi c. 0, ^^ L(ige o jo'jjav^ q-u!B de muUo apud muHos suspicionem crearet. D. 
Rufini versio [Jiecogn. 11, U) h^c est: Tt^-zmi 'Dosilhem^ ubi sibi devogari seniit a Simone, verens ne 




VAHIORUiM NOT^, 

(47) "iva \s.rfi\ touto dvoiKovdfiTjTQ'j ^, Simili fectam referabat rotunditatem,ad modum luoa in 
modo corona qu« Simonia Magi dicebatur, imper- cornua coeuutiSj ut nemo ignorat. Cot. 



CLEMENTINA. — HOMILiA IL 



n 






f^TTjaSV. 



XXV. '0 SI Sirituv, -rrjv 'EXIv^j TrapaXaGw>, &x- 

fivTtoj; ojtra TfJTE Tirapi xij) ■rrpMTLrj-C'^ UTT^pV^ 6£U». 
UaJjV ToiauT^c ',:[v:f 'EXXv^vlx.oT? pu9oL<; crv^-tTTeT^Xx- 
cT[j.£Vft T[0:(vojc aW^T.-j-opiuv arra-uct ttoXJ.oii;, i^aipsTtot; 

Hz [ ^'^i-^di^ -^7.^1(1 TcoLtT, rj-Tctr^fli^jAev Sv kk! aLTo(» 
'AXX'' e;r=t57| ajv^p"j">L ajiroa 7|risv to /.aTap'^ii; ^^-^ 

[tspOiT, vuv ttl i^E TioX'jjxavr^; ^s ^^^f^- ^.^ ^EjcjEOEfa 

fTtt^jLaTGc; /^[upi-jctt; OL-oppi^-rQi^ fip-zoK, 'TuvEpyiJv 7:pi; 
'^r;y T^^ !:cjTrj> ooh-ouvtow :p'iVT:47'av, tov Se -^^ TiaT^a ^ 
SEaYpi(|j3:c etl' elx'^vo^, E-.o^-ipt[j o'fxqj q-ou ccut^^ 

ciico; ttX^^ct; '^ I>el:(K TpoTtai- x^t to eToo; ivaypi- 

epfXT^y^'JE'. O'jTfOC T:£-OLriXEvac. UptUTOV TO *^ nvO^dJTTOLJ 

TCVEui^a Xcy^t^ -^■:;7:ev e'i; B^KO"^ ^Cu<-j^ tdv TTiOixst- 
[levov r^ynroj atxi^f^ fi^KTjV ETr[JTTaT(i[j.EVOV JUjiTCLEfv *^ 
aipa e't^ ^vSoQev t^c tou T:^ej|-LaTo^ I3k^ ** yEVr^- 
^ivQ^ auT&v Tpi-j,wi E(q uStijp- 6t:6 ok 'i;-?)^ ** ajVE- 
/^(a:: TOJ 7tveu|;aTo; xjfli;v:tt jir^ ^'jvijjiEVDV, eic a1- 

TO OS ^IjJia 7i^Ji\< -i^ a«pxa; Trotfjjai.- elO' o'j^to; 



carpus Simonig, quasi per famum, visa eat virga 
tranaire ; super fjMO obslupelactus Dositheus ait ad 
eum : Dig niihi si Lu esSUna, utadorem te. Cum- 
que Simon rcapondisaet, Ego Sium. Dositheus vi- 
dena !?e non esse Stantem, cecidil e.t arJor^ivit puto ; 
atque in numerum viginti novera principum viro- 
rum ee dejiclens, in enm locum qui ei opinions 
tributus fuerat conatituit Siroanem ; eicquc non 
multo post DositbeuSj illo stante, ipse concidena, 
defunctua est, 

XXV. Simon vero. accepta Helena, circuit ; et 
usque ad preesena, ut vides, turbas decipit ac con:i- 
movet. HeJenam vero dicit de Bupremia ccalis in 
mundum dcductam fuisso, atqu^ essQ do[ninain, 
quasi cunct.orum genitncem essentiam nc sapien- 
liam : pro qua, inquit, Gr-Kci et barbari conQise- 
runt, Jmaginem opinantes veritatis ; quco enim re- 
vera est, tunc apud ilium primum omnium habita- 
bat Dcum, El hffiC atquc aila hia aimiliaT ox Grrecia 
fabulis conficta, persuasibiliter intcrpretans, decipit 
multog : cum prscipuc edat multa proJigloaa mi- 
racula; ita ut, nisi cognovjasemuSj ilia eum pep 
magiam efficere, ipsi quoque L'uiHsemus decepLi, 
liiius equidem adjutores principioeramua, quando, 
ista faoienSj rcligianis partes injuria non afticiebat- 
Jam vero, cum vesanus ccepit imponere veils virla 
religiosis, ab eo recessimus. 

XXVL Etcnim ctedc se inquinare cceperat ; sicut 
ipse adhuc amicis nobis velut amicus patefecit, 
quod cum pacri animam a proprto copore sepa- 
rasset infandis adjuramentis, fuiuram adjutricem 
ad eorum (jufe ipse vellet repraisentationem, ptie- 
roque fn imagine dellneato, consecratam baberet 
jmaginem in ^de interiori, ubi ipse dormiret : di- 
cens se aliquando bunc ex aere formasse, divinis 
convnrsionibns, et, imagine ejtia depicta, rursus 
aeri reddidriisse. Hem veroita rac;am interpretatur. 
Ait quod primo hominis spiritus^versus in naturam 
calidi» circumstantem aerem, sicut cucurbitula fa- 
cit, attractum imblbit:quem deinde intra sptritus 
formam positum ipse Simon in aquam vertit ; cum- 
quc aer in spirUu consislens ob sf iritua continui- 
tatem elTundi nequeat, eumdem convertit in aan- 



VARl/E LECTJONES. 




'^£v.:^L C exh, X=yeL^ quod ejeci'c.'d. '« t'^ju G, ^ui dcinccps ^ipi±r,^. " Un 6 ct erconjecZc, <TJji-^W 
id. in lexlu. *3 j'bEcr^ C. Turn S ^e^t^v in versione Talso rt:fcrt ad Simonem, cum referendum sit ad ae- 

rem. Quare fruslca conjicit. scribendum esse infra 7rii;av-:fl p. TT/j^iv *fi t^^t tiddidi c. 0. Turn eI; al'^*. 

rpuJLV C. 

VARIORUM NOT^. 



{AS) AliiidiL nDater ad eorum sententiam, qui h Tpo'.c^ ST7]tr[yopoi: ^rji yev^aflai TrEo^JLLay^Tov Ay- 

non Hclenam, aed ejus duntaxat imaginem Troj^ vo'a Toti aX^fioud, Seit. Emp, adv. Matth, vit, 

fujs^e staLcerunt, cum Gr^-.cj brtrbariqjie ^^;bi mu- 180, 255 et Barncsium ad Eurip. Hel. v. 33. D, Adds 

tuas, ^|us causa, clades facerent. Vid^Plat. De Hep. Schol. ad Lycopbr, v, 113, et mterpr. ad Herod, ii, 

IX, [586h G : tocr7;ep ^6 tij^ 'EXevti; efStuXov 6it& tcov 112 eqq. S, Dressbl* 



95 



S< CLEMENTIS I UOM< PONT, OPERA DUBIA. 



96 



guinem : et ex sangamG concreto carnem fecit ; A t5;; ^apxo^ naYAur,!:, avOpwT^c^v o'j/ aub yr.^t aXX^. *^ 



Bicque poslea caroe solidala, l]on:inein non c torra. 
aed ex aero protulit, AtqU8 hunn ia jnodum 3ibi 
pcrauadens puLuiase a se creitri novum homiiifim, 
ait se eum, resolutis coDvcrsiouibua^ riirsum aeri 
reddidisae. Qu^ cum aliia diceret, credebatur; a 
nobis verOj qui adfueramua ejus mysteriiy, pie non 
crodebatur. QQaproptcr, damnata, impietate ab- 
cessiraua ab eo, 

XXVH. H*ec cum Aquila dixiBset, frater ejus Ni- 
cetas ait: Neneaae est, fraler nostcr Clemens, ea 
mecommemorarc, qu^ab Aquila preterm iseaaant. 
Primo cquidem Deus testis est, nos in nullo opere 
impio eum adjuvisso, sed, ilio faoiente, tantum 
spectasse; cL quandiu opera icnosia edeiiat, dele- 



k^ aipo<; livaiScTJxt. Ka\ o'jtw^ ^^uto'^ Tiil^jit; y.aiviv 
aXXoK X^Y'^'^ £i:'.mEu^TO, 6^' -^[tojv Se twv etti te- 



XXVII. TctTjTctTOiJ 'Ax'JAa eitto'vtoCi 5 iSE^'ioc auTou 

OprjJTOV JJ.EV Y^P [l^pT'J; S t^^QC^ tOi; OUOEV nUTtfl "JjJJL^T^ 



(TUVS^ 



pY^^^ftiGa ajE'jc^ 



dXX' 



dTL, yjxfiu 'JTpajco^jro^, 



W'ropi^Ta[j,Ev *'' x^l |j,E'^pLj; iit aSX:i6^ irottuv £tce- 



ctabamur sane ; quaado autem qua- per maf^iam g Sefx^juTo, y.yX lrEp7r'5^E&ix - Ste Ss xa ^^t^ei^ Y-^^t^'''^^ 
fiebant, per divinitatem se fjcere^ ad pios homines ^I'Mr^-zt *' ttoisTv apn; inratrj'j GEo^Efitov eXeyev, oux- 
deCLpiendo3,disit, non amplius eum passi sumus, 
quamvia multa nobis promitterot ■ primum quldeni 
fore ut lomplam nobis et status es^ig^rentur, utque 
dii existimaremur, ct a populis colercmur, et a re- 
gibus magnilicareQiur, atque donaremur publiois 
tonoribuF, ncc noa infinite vi pecunirc ditesooro- 
mus. 

XXVJI. Hcec, et alia qu® putantur majora, nobis 
pollicebatur, modo utcum eo vivenlcs pravumejus 
molimen taceremua, quo fraua e[ succederet^ atta- 
men aaseasi non sumua : quitiimo consilium de- 
dimus, ut ab lata vecordia deBisterei, diccntes ei : 
No9, Simon, amicitite, quam tecum apueritia con- 

frasimus, memores, teque arnantes, utilia consu- ti^: u Traio'ciiv ^^aEv: r.poi: <:-. ji£[j.vr,^iV[):^ aTEpYov- 
liraua : cessa ab hi7Jusmodi andaci facinore; dcua ^ 'uiq ae ", t^ ajjt^ipovTa aj^SooXeuopiEv' Tca-juoLi t^i; 



lit ^^ ciixou ii-'jSfTy_6it.^bcL, xaiTOi -noXXi IrraYysXXo- 
[lEVDJ "JjjJ-IVj Trpwxov [A^v vccfiy xal avSpiivTai; Tj^^tov 

xa: CT] jjLQjiW Xipiruv >^axa^Lti>OT^vai /,o;c ^pi^p,aa-i^ Ct7i£- 

XXVIII. T:ijr^ te /.ai ri Tcixot^ [j.e(^ovx ^^ "vOfii* 

Kctl auTOV G3 irj^ to'.ai-7i^ ctTrovota; 7rau£t;6ftt ** 



esse non potes ; time eum qui vere Daua est ; co- 
gnosce te esse hominem, breveque esse tern pus vitoj 
tuce, Quanquam admodum locuplea vel eiiam rex 
evadaa, eiiguo vitas spatlo pauca sunt quibus frue- 
risietqufe impic porta sunt, cuiu cito Fu giant, 
ffiternum aupplioium homini sceiero&o comparant, 
Qiiare auctorea tibi sumus^ Deum verearia, a quo 
judicari debet uniuscujusque anima pro iis que hie 
gessit. 

XXIX, Hffic ille audiens risit. Cumque dicere- 
mua ; Cur nos irrides, qui tibi utilia suademua? 
Hideo, inquit, stuJtam opinionem veatram, quod 
credatia iinmortalem esse animamhominis. Et ego 
respondi : Non miramiir, o Simon, si fallerc nos 

coaaris; sed obstiipcsoimus, qua ratlone etiam J) £^ ^i^5c jiitat^'j h-Ayv^pel^j iXX' EXTiETrXvlYHLEe^ t' 
tcipsum decipias. Klfarc mihi, Simon, elsi aliorum 
nemo compertum habeat animam esse immorta- 
lem, tu tamen et noa habcmus ; tu quidem, ut qui 
earn a corpore humano diremisti, qui collocutus 
eg, qui imperaeti ; nos vero, ut qui adfuimuB, ct 
imperium audivitnus, et quod juasuoi est vidimus 



-COV fjVXihq ©E(jV' Y"^"^*^^ ^■^' CtuOptOTCO^ eT V-Ol fIjTl <JOl> 

\i.i¥.p6^ ioTiv 6 xri; ^rij^t; -^^povor. Kav p.=Y^'^^ ^'^ TtXou- 
TTi^ f) v.al paaiAE'jCYj^j t^i t^c ^{ot](; crorj rtf/.p^j yp6vi^ 

trGiVTa EuO^t"*; fps'JYOVTa, aI(ov(av xoXaatv TEpiTTO'.- 
ilxn: TfJ) TSXoXjir^KOXV- Ato '^o^ETTG^f ^oc Tov 6eov 

XXXIX, ^0 Se, Tctura CTxoijaac> ^Y^Xa^Ev, 'DfJiidv Se 
T(ov /^a^xY^Xat; ; "Eoir FEXil) 6ja(iJv ttjV jj-wpiv 67r6- 



'.VI 



Ttuv iXXwv 0'jSe:i: 7re7rXv)po^opT)Ta'. afldtyccTOJ sTvctt ti'jV 



VAHr^ LECTIONES. 



" &\y C. *'J airiaxjj [jLEv du' aj-^oij G- ^* I^TopjJxauEv C. I)i;eat xif ante ExEpuJuEOa in 0. " 0e6tt)ti G. 



^° oiv- ETL C. '*' Jta fjuY. c. 29 et 0, vaui-j av£p'!fiyT;a; ^[ttov itffT:j:ttw0^j3[ G- ^^ fiE(^ova addit Epit c, 29 

accurate adnotat, sed LI edidit TjTrivtTo. ^^ 7rau5a<;0:tL C. *' 



quam seii. S. ^^ Non Cot., ut S parum accurate aanotat, sea ui eoiait -oT-ty 

cod. 804 et 0, T^ G. ^^ i^^y^ * ■ ^' '^^j^'^ '^'"'ij ivGpoiTuoy '^^x.^'' G- qui deinceps airaT^« ^^[^^^4- 

xtXeufisv C. Ante Xtjtoiv addidi itat ^ c. 0. 



Ita 
^« Ita 0, c, S, 



97 



CLEMli]NTINA. ~ HOMILIA II. 



98 



a>.Xi S^tfixwy Tt;, 57rr/,^3rsJf^(j.evo; aO-^o; tT'jat i^'J/'r^ 

f;at. El yip S:i''|-ivov ■jTToxpi'jsTa'. toj Tsj)v£u)Ta^ elva: i^i 
Toii (r>c?ivoi;(; -zt^v ^r/Ji'f hpy.i^owioq ; Uih^ SI /.at ^XXoj 

"Or'. ^V^yrj, Tzlrtp'hGxua -cov uttej yy^; yjA-n^i, ov 

TCpOfTETiOrji; SI X=ycuv, i'tt TfOV l^'.tii OaVClTtjJ TiAEJTrj- 

ai^/Ttov ctl 'i'^X^'., l-^'.^ ajToOL al^ 55r,v x^..pr;^affai 

<ppQ-jpOuyTat, cjx E'jx'iTrtu; IXOstv aa^evxai (50); 

65 XXX.r. TaiSTa xou Nty.i^TOi> **- e?T:f5rco£:. 'A/.uXa; 

[j-^fl^Tv, Sf^iituv, £:Ti 'i"jy'r„ e"te S:;l,uiov e7t: xo 6p-/.i- 

Kai 6 Sfii^ijv bf-r,' KoX^Tiv yap Tiapcixo'jjOLTa, o7oe 
I^^XXe'.v TiafjElv. Rai 6 'AKjXa^ Efpv], OJitoyv, £t i^xi- 
Cojiivv] ^r/jj hyi-.y.'.,y.a.\ xp-I^K yfvETtti. Er ouv a^ 

Tat. "QjTi *^ Kai TOL); ett:: Kaxjj ^rpajsi -jp/.tTO^vcai; 




I'Spa^i^^o^ (iQ'i'ia fi'', £-£: fiv^Tcto npfac^; eTTlv/:va cru 




A. ciare. EtSimtin dixit : ego quiJem scio quid dicaliB. 
vos autfim nescitig de quibus loqi;jLiiini. Et dixit 
Nicetas : Qiiandoquidoin gcib, odisaorii : quod si 
ncscig, ne esihtimes dt'cipi nos posse, dum ais te 
quidem scire, nos aiiiem nequaquam, Adeo enim 
atolidi non sumus, ut nobis vafram mreras suspi- 
clonem, qua csisttmemug aliquid ineHabiltutn co- 
gnosci a te aLque sio nos, nupidltatc detentog, in 
tuam potestatem redactos teneas^ 

XXX. Bcspondit Simon: Quod quidem disjun- 
^erlm animam ab humano curpore, no\i vos scire ; 
quod uero non anima del'iincti ministrct, cum non 
existaU sed aliquis d^moiu qui >e simiifatosse ani^ 
inam, operetur.novi vosi^^nniare. EtNicfttas nscepit: 
In vita noatru tnulta incrodibilia ;iudivimus, lioc ta- 
men seT-monuamcntiorcmnosauditurosDon s}:era- 
vimus.Namsi daemon fin git j^e esse animam mortui, 
qiiis foil atiimfe u^us, ut a corpore separarelur? 
Nonne ipsi pra^sentes audivimus to, cum animam 
e corpore adjuraudo evocares ? Et qua ratione, uno 
adjurata, allcr non adjuratus tanquam veritus obe- 
dit ? Nonne eliam tn aliquando a nobis rogalus, cur 
intcrdum cessarent iissesaioncs. respondistl: Quia 
anima, completo super Lerram tempore quod in 
corpore pcraclura erat, ad inferos vadit ; ac sub- 
junxistl animas eorum qui propria morte obie- 
runt, qijoni^m in infcris hitic sorcdcntes cuato- 
diuntur, difjlculter permiEti venire? 

XXXL Hicc NicDlas cum protulipsei, ipso Aquila 
iterum dixit: Cupcrcm a tc id unum discero, Simon 
give anima sit, sive daemon id quod adjuratur, cu- 
C jusnam metu adjurationea non contemnitV Et Si- 
mon respondit : Etenim p^nas persoluturam sc in* 
telligit, si non obtempcret. Atquc Aquila excepit ; 
UarjLie ;^j anima udjuiata venit, eliam judicium fit. 
Si ergo anima; sunt immortalet:, cmnino ot judi- 
cium est. Quamobrcm si eos quoque, qui in malam 
actionem aunt adjurati, tumque non obtemperarunt 
Dondemnandos ais, quo modo tu non tlmuisti co- 
gcre, cum» qui coguntiir, propter contumaciam pen. 
nas luant ? Nam lejam non esse mullatirm pro iis, 
qu£e designasti, eo ev^nit^ quoniam juiiicium non- 
dum e3l, ut tu quidpin pa?nas do coram ad quffl 
cougiati^ quod auLeni co:n:'aun est voniam accipiatp 



IVARI.E LECTIOXES. 



C3 



0. '' yi-Arr.rO ^^ 0.^-. ^v a .:.- k. ri, 0. CI. ^i t,^,^ !idd. Epit. G.3-2. q.umScq.B. ^^ o^ Oa^j|j.ti 

e^s'^xo^liv^C ^" '' ^^^^"^^ ^^ ^ ^^^^ °' ^^^' ^"^^^^^ ^""'^''^ Gxpuncta. Turn, id, ^^~i^^ti^ij.r^<;. 

VARIORUM NOT.*:. 



v49) A^ TTap^r^ptat. Inter spiritus paredroa animai 
murtuorum ponybanLur, fnetcr F.ccoguitiones Ub. 
u, cap. 13, et lib, in, cap. 4i, testem damus Justi^ 

r. .k r^i it'n _4-^n»— — ^ X__1 ' -. .-r 



r 



,um Mart^rem Apologia it, p, 05 : XEx^oaavTsTat 
;£V yip, y-^'- oX ao'.:i'^6op(ijv TiatSwv E-oTiTE'jT^tc, /.at 

OL^ ,LAayoi( ov^LpoTra^LLTTQL xaL 7:ap;£potj x:(L xa y^vo* 



|j,Eva UTTO Tojv TaoTcj eiS^toVj Tieijcfc-cwjav ipa^ ^-l: 



(50) Oux EJKOTTii); eXOiTv a-lcy-a'., Unde Tcr- 
tullianu3 De animii cap, 57 : Piiblira jam tiftera 
est, qu^ animam etiam jusla J^taie S0}niaA, eliam 
prohii moHe disjunrki-'^, et'am pr^nrpla Uumatione 
dispanctas, emcaturuin se tib inj'erum incoUdu pol- 
licGtw, ^'ide sit luhct Porphynum fib. u De absli- 
nentiay cap. 47 ; Servium ad ^neid. iv, 386, In. 



99 



S. OLEMENTIS I ROM. PONT, OPERA DUBIA, 



100 



SXXir. TajT;a toj 'A>cij).a i'lcrlv^oi:. b(^ K?^7i;j,7]; 



^ttljOohtjv. 



quia malo facinori ndJi]rn.TT!i^r,tnm prEstuLerit. SI- A ^'^'ij O^varov -fjfuv d^iztOJ^i^aA, 
monverohis audilifi, ira percilus, moitem, nUl TvpaxToiieva jctTtuwjiEv. 
quK gesseriJ-t laceremus, minaLus est. 

XXXII. Postquam Aquila h^ec dixit, ego Clemens 
interrogavi, qutsnaiii essent mira^^ula quas t';Lceret, 
llli Tero responderunl ujihi: Facit iit slatjEeambu- 
leot: in igne volutans se, non urltur ; interdum vo- 
lat, ex lapidibua panRS facit, serpens lit^ in ca- 
pram transform fit ur, duas faoies ostendit, in au- 
rum convertilur, portas occlasaa aperit, ferrum sol- 
vit> in coQviviis siroulacra forraarum umnigeiium 
eshibet ; facit ut in domo vasa sponte terri ad mi- 
nistenum videantnr, nee cernantur qui ferunt. Tsta 
memnrantes audiens mirabar. Testabantur aulem 
multa talia so vidiase ipsi qui aderant. 



Ti !jr: ayxnij 



xha OLpix iizh a Tzo'.tl ^i^^-j.d'si^. O't Ss 



XXXIL Ilia ita onarratia, pr-'et^larup Potr^JS ct ipse 
cccpit dicpro : Gonsiderare vos oportet, fratrcsj re- 
gulffi i^onjugationis veritatem, a qua regula qui non 
recesait, non poterit errare, Quoniam scilicet, ul 
disimaa, omnia cernimus sese habera blpartito ac 
contrarie, et quemadmodum primo eat nox, delude 
dies, et primiirTi Igaoraatia, [lostca cognltio, ct pri- 
momorbiiajridcsanitaa: itaprimum error mundnm 
occupatj sicque post Veritas supervertit, ut medi- 
cus morbo. Statim itaqne ac Deo arnica gcn= nostra 
ab jEgyptioruni vcsatione liberaiida fuit, prius per 
earn virgam qu£c ia serpenteni vsrsa fue'al, qufe- 
que tradita erat Aaroni^ morbi facti aunt, sicque 
postea precibus Moyais aanitates sunt inductee. Et 
nunc quoque, ctim gentea ab idolorum cultu libc- 



Tctf xat EX. Xiy^uy ap-o-j^ tioiec- Ofiq '^i-JiTai^ s'.q (xZya 

p.a^ov. 'E[iLapTJpojv Se TTO/.Xi '* xa loLaBxst ffUTOi Trap- 

" XSXIIL Touxtuv o'JTio^ prjOivToiv 6 v.aXo; Ilitpo; x^l 
7'JtO^ TOiJ X^Y^i-^ Tjp-a-o" Suvopav u|j:ac BsT, ao=A(poL, 



■JOVOC TT.V 



dX/OitS'J 



TTpma la T^i; TrAivrj^ t^jj jiirj* EpyExa:, sTQ' ^-jTfo^ to 

'^'jij O^'jipLAOjq '^jj.rtiv efi^'joij; arro t"J\iC '^(uv ALY^TT'^fwj 
vt7xo'j-^!ac [ie^AO^xcp- XuxpiyjO^ti, Trp^^jTov Gti tt]; 

ETTs^ECiOvxci, Ka: viv Se t6j^> eOvwv r.isXXfJv'r^u'j a7T> T^*; 



rari deberent, iterummalitia, quasi ipsa impcrans, C Xlv, ^c ^uttj ^utiIz'jo^jv^, vpola-^o^i^a '^'^ irpto-cDV 



anticipavit, suumque velut scrpcnteiu mialt in ad- 
jutorium, videlicet quem cernilis Simonom, qui 
mira facit ad stuporem ac deceptionem, non lamen 
signu sahit:iria ad convei sioneoi ac paluti^m. Qiio- 
circa vos oportet, es miracolis qoce Hunt, fuctorea 
attendcre, quia cujusnam sit opcrarius. Si inutdia 
miraculaedit, malitiaieat minister; sin vero utilia, 
boni eat prsses. 

XXXfV. Porro inutilia miracula, sunt, qute edi- 
disse Simonerti dixislis, quod, inquam, statuas fa- 
ciat ambuIarO) quod supra carbones ignitos volutet 
se, quod draco fiat, in capram Iransformeturj quod- 
que in aere voiet, ac similia alia, qu* cum ad sa- 
tiandoa homines non fiant, ad multoa fallendoa na- 



tOV IcfJTTC tUTTT^p 0' 



;'.v 



ett^ij-'Xe a-jii;jL7y^Gv, ov ipaxE 



Sf|jL()jva, TToi'jO'nct Oa'jfxaa-La TTpot; /.^t^-Xt^^iv xal 67 
ivtocpsXfj TTOi^ Tsp^TCf, xav.Li; e^tW ^no^jpYoC Eiv Sfe' 

ETTtU'^EXf, TTpixXT,^ TGIJ ^Y^^'^''^ ^^^''^ IjYE;J,MJV. 

aixo' ZtrjL'.ovct Etp^xatE -riETcotr^KEv^tt ■ XsYtu Se T^ ay- 
Bp'.ivT^i; aji^v TroieTv TTEpiTraTEly, /ai ra etc' CrvOpa- 
K(tiv ctuTov T7E7r'j:iop.^Vf[J'J ''^ '/.b}.\iij^a[ J icat Spa/.ovra 
Y^e^O^v, eU CTLYCt fj.ETct^opf'jujB^vat^ eU ciipa iiTijvac, 



tura comparata sunt. Miracula vero miaericordis p fj.£-ja^ uc^jjaTrax^v '^ <fijjtv £yi:t ^oXXoi;, Ti Be xtj; 
veritatie humanitatis plena sunt, qualia Dominuia bLxxvpp.ovoc aX7|(}ita<; (TTj;j.=Tct ire, f^LXiv6pfuT:«, fiitvet 

VAUIiE LECTIONGS. 
^^^ EiSEJov G. ^' TToXXoE C, "^ Hanc conf^tructionem non admittit lingua Grseca nam scribi debuit ai-xcL); 

.f t-11/' -1' .. ....1 -i: . •: 1 1... V^r, . ' . |-.L-i,.l.. -i-4-J.; 




^^ Cfr. cap. 15 seqq. ^* '/-ai om, C. ''^ Miuj^i^c; 0, "^^ [Jisri tacite scripsit CI, rcpeLiilque 6 contra codd. 
auctoritatem. ^^ TrpuXaSo^i; 0. ''* U in testu -Tc^TrX.r^ptoiAEvojv, in marg. ead. man. correcLum in T^ETTJpw- 

VARIORUM NOT^. 

(51) 'AvSptavtffc etc. Anastaaiua QutesUone 20. p. S42, Cedrenus Synopseos pag. 17i!. Nicepborua Hist,. 
ecci, lib. XI; cap. 27. Cot. 



*01 CLEMENTINA. — HOMILIA II. 102 

■?|M'iaaTe r6v Klptr,-. r:s^mT,y.6x^, yAp.1 |i,-:' ^^^s'-^ov A fccisss audiislis. mcque posi ilium prece eflidisae 

Eux«W v.«wpOo.jvTa ■ ^ivSo oia.lTto'. TrapEntv^K^rE, quiLusmuUi adfuJsLis.Liliimultiiilicibus morbi? aut 

rA ^,1 vr!™. ^:ivT.i^v i^^XUyi.^'.-,, r,\ &i "' Si:^^- dEemoiie Jiberati, alii vel manibus vel pedibu" fir- 

-^...v, 0^ Si ^p6w9ivT:£<; xE'ipac, ol SI rdSa^, o^ B^ T'jt>; mati, alii visu vel aiidiLu donaii: et quajcunque 

6r;6a^r'X aTToXaSdvxi.;, ol Se xi^ ittai;; xa! iX/a 6W alia edere potest vir ad spiritum hominum aman- 

SvgpojTTo; TrrjiEtv SivKra:, ifi?,av6pii7rou itveuji^To; tempertinens, 

XXXV. Tauxs Toj ni^poo diidv^oi, &TO T'jv Sp- XXXY. Qufe cum disisset Pctrua, sub auroram 

epov ETTSiTcw'j -fiiiw Zt^x^-Ioc TTpojiY^pEiM; I'fr; H^ ad cos :iigre35U9 Zacchsus salutans Pelro ait: Dif- 

tptj). 'AvaT(9iTai Eljiojv T^v l-Z^Tv,^:', Elct^voyptDv fert Simon diaputationem in diem crastinum ; nam 

■fi[/ipav i, Y^P iTi^iiEpT' -lu £[' evSe/a ^fijwp-i'j a.kou hodiemus inter undecim diesipsiua Sabbalum est 

T^vyweieS S^gSaio'^ (52). Ka! Trpo; to^tov i D^- Adquera Petrus respondit : Die Simoni ■ Quando do- 

Tpo; J7r£>-.pS.axo. AiY.S(,uw.- 'E^d^BlduK U}.ii,*\ mum voles: et scias, nosparatog esse tibi, cum vo- 

I^ETa wj -|-..v<ijicsi'., i'Ti not ^,p.src:, i'-E pr.^AEi, Qso- lueHs, divlna Proviflontiaoci^urrere, Equidem Zac- 

<pL).Ei npovo!? 57tavT5v lTDfii,„( J'^o^xsv. Ka! 6 J16V chsus, his auditia, reaponsum ut daret, cgresans 

Z^dtX^Lai; TauTB ixouas; ivTiSiJiXtiv sj^ei t^v oL-rri- est. 
ypiCTiv. D 

XXXVI. '0 SI. ^8r;» i»E iiG'J[io3.,T« xil Tr,v ihtav XXXVf. Petrns vero, me videns tristem. causam- 

Ti-jO^MEvo; xa! ^taO^v Trap' I,i-j5 o^k i/Joeev TtaDw que rogans, cum a me aiidiisset non aliunde or- 

oi^av ii ^-ni T.-; wxi -zi,-' !^r^-:r,m; SvoSoa^;, fir^,,- tani quam OK disputationis dilatione, ita locutus 

Ayaer, (53) (*f.o-j Trpovo!,: i «' 7:posi),7: :;-(;,( S(--,,>(=rj(l,i est; Qui raundiim optima Dei provirientia sruber- 

■chv -:---- -r I -,,.-, . <■ fa 

T 

K 

T^iv l>i.Saa[v TO! -rtpaYf^aTa 96 AcaSavsi- SBsv 6f-/ai&v grasntcr exitnmsortiunlur : imdescicnsDeiim "eVg'a 

a^-rS'j eT.,„i ..,0^. ^^! 6iciu.EiSr;tw,- p.of.^, ro -pori- jastum, et bene sibi consciiis vivens, acei,!entcra 

^iTtxuv '^iwr^pov OLO-v dp9m tS >OY;j|iijj 5t:^js!e- molestiam novit ab animo recta rationc abjicere, 

tiO«:B' T^<; if^y7,q, fSz: irpo; iJyaflco T'-vrji; ^yvifijwu qumiiam ea in fine ad aliquod bonum ignotum pcr- 

crov^ao-j^ivov ^Xoeiv ^xe<. Kai vG. £1 ^oil .^a-p'^ S'" ™Eiet. Et nunc igitur diapi.tationia cum Simone 

[.wvo^ ^^ r>i^ i:r,Tr\3Mi u-dp6=t7Lt ji/ <r= XoTT^ixt,). Magodilatio tenon contrisUt, t'ortassisenimaDei 

]!!<^i: Y«p E)-- T^! Tu'j esou TTpovofai; eI; TT,v (r/,v Y^- providentia in tiiam iitilitate.-ii contigit. Quocirca 

YovEv cocp^Xaiav. iti i=; ISi^i (Toi S.TiS= oi-A &-^-i-f,^o> C cummihi sis amicus peculiarig, non tardabo tibi 

'■'T-'-''- Darrare biec. 

XXXVIf. TOv ■f|;j.eTEpo>v TLVEs ^TaTpoi "O t^ SJ^iiovi XXXVll. Nostri quidam sodaies cum Simone ver- 

Trpoju.i,-,™; ;r.iv=.;ri., ,!)( ^=:a8l«si; xfl 56=<oTxryi 3' Kantur simulate, quasi impiissinia iUiua ermri ad- 

aiJT'.-j TiAavr,, 6iX(oc, ^:,v9ivovt., =,it«3 60 Ti^^ p...- h»r«ant, quo, illJus consiliis compeMis.nebis ca de- 

Aric i/.^aivo>aLV V^.v, T:po? t5 S-JvaaSai 8e-v,,, AvSp! clarent, sicque cum viro callido apte et congruen- 

ov.Ei.K ovap^'Iaa^Sa.. Kat v3v Trap' a^Tiuv ^[.oeov, ler possimusagere. Atque nanc abillis Bccepi,qua 

^< [i:AA5'. rY;i:r>Ea,c; T:.t;v70aL io^<; Aoyour xaJ Yvnt)^ de re in disputatioiie iucutums sit: ob quam noti- 

ETi. xo:^^. T^. ixU 6E,f. r,uxap(^v,,a s^- ^1 SI i^^,.^^. tiam Deo gratias egi : te vero beatuin judico, quod 

VAEf^ LEGTIONES. 





V.'MLIORUM NOT.E. 

rJfll^?, ''^' ':ll^'P'"' '\ '^'■'^•^'■^■■^'■^.^ ,-f,f^=?'"v a-i- Hoc ego prcTstRntissiraun opus. Paralhlis ejusdem 

Rnfin.K i>''T'-r-/'' ''^™!?'""''""*'" 3"'a Pains nee omnino simile, neoprorsus dissimile, 

n^ilw ■ '.' ''^''' ?^ F<i^e 'ntcrpretatus est. tractavi quidem pro libito ia hil.lwti.em I'P. soo 

™S'. 1' ;■■'''''''' '"^'*'",''"'''''^''"""";.''''^'^f'''''"' ■''''^*'' '"''t'^ aciDeditJs librisinslruetissima; sod 

^an ?? Wi ''' ''"■'i '" -^""' t'^^''^ *f^' ''^'' " ^"''^ ^^^'-^^ '^^'^ imtnensique laboris erat ouocta 

lit 7;in. ? < "■ ^« ^'«i°' !Sbio qneat mve.tigare cum ad Ciemenlom. turn ad [gnatium 

esse sensus: hodiernu.emmfhcs Sahhatim V'^u, speclantia,panca sohnnmodosubnotavi, qui primo 

r~f Jt'Jr T'^^^^i^^^^^^ coospcctu sese obtulerunt. Itaque avooe avafl^- 

m mom non teneo Cot. ^aL^ Trapi BEoi' etc., anb faoc titnio, KX?™^ 
(■:>J; Ayaeri. E Cie»(eii/i«is loca multa oxcerpsit Pomr;, Id. > il s 

Joannes Damascenus.utreferret in sacra sua Fiecta. 



103 



S. CLEMENTIS I UOM. PONT. OPEHA DUBIA. 



m 




M(oj^=*i>^ ** Y'^^''!^Ti 



xai 



rfj^ljB' 



XXXVIIL MuHa qaippe memlat^ia contra Oeum 
QccepitSoriplura, hacratLOEe:cumprophetaMoyse3 
ex Dei consilio septuaginL^ electis legem cum ex- 
plioaLiouibus Lradidlseet, ut et ipsi eos qui veiient 
cpopulo instituerent, non multo post snripta lex 
rccepit quicdara falsa contra unicuin Denai, croa- 
torem cccli cL tevvx omainmque in lis contentorumi 
id atiso (liabolo facerii ub jnstam quamdain ratio- 
nem. Atqiie hac raLlone ct .judioio accidit, ut de- 
prehenderentur qui audercnt contra Deum scripta 
Itibenter andire, quive amoris causa erga Deani ad- 
versus ipaurn dicta noil mode non crederent^ ^^^ R 
nequB omnino austincrent aaiiire, etsi vera forent, o:utov ta y,a 
multo tutiua rati perioUtari r>b lidem boni ominia, 
quam ob sermones infaustos ac blaspbomoa vivere 
cuna prava conscientia. 



EjiO^j aTnioTo; a/po:t^-rn: vsv^crQ^ti 'yjv'/,<:{;. 



TO'J 6£<>u exXtitTOK TLo-ty eSoap-vJ- 






T;^o>.rirj/-'^xo^. K^; TOJTO "fSY^vs 16^'^ y.t} xrA'jv.^ 



atp^'^ta 



XXXIX. Itaque Simon capitula contra Deum in 



O'jTo^i Ao^'ip^EV^ pi'^ p,rjvov airi^n^'-V, 
XXXIX. '0 qZv S'Ijxlov to;; xa-a toj 0eou Iv tati; 



Scriptiiria tentandi gratia npposita vult, ut audio, TpiitfM^c 7rst,-:t^p.o^ 10 yx.^Lv TipoaK=.;iivas^ T^epvuo- 

in medium progre^rsiis adducere, quo a cbaritaLe Tri^ ajTi;, to^ p.avOavro, poiJX^Tcti, ae^Lv ^k i^ew, 

erga Deum, quotquot miseros potent, abigere va- Xsy^'^ ^''^">=: '^'^ ^P^= '^'^^ ^^^^^ ^J^opv^l^ ^^o,>:; Svv^- 

Jeat. Palani enim dicere nolunms. in Seripluras ea T«t xaXaiTrtipo'^; ^Trocx^^ai oi^vrjO^. A-^iiOT^ty y^P aj- 



capitula intrusa esse; nam canturbarenms imperE- 
tam plebem, et ita improbi bominis Simonia vo- 
limtatem faceremus. Nondum eniin discerncndi vi 
pr,'cditi, aut fugient uos vdut impios, aut, quasi 
non solum blasphema capitula faha slot, ctiom a 
docLrioa nostra SGcedent, Quarc necGSse habemus, G ^wv, duodT'OjrivTai to'j Xoyai*. X-b rxviY>-^v ex^^ia^v 



|j.fiiVoq TO O^X/,;J.a 7raL0^[iev. MTJirto; ' y'P "^ Siaxp^- 



txov 



O'J ''^ [iO-l'^-J TWV 



pXaifpr' [j^tov i^^p 



J.W-J TZtp-y.OTl'.O-J diEUOfOV OiJ- 



assontirl tabiH capitulis, et dc iisdem vicissiro in- 
terrogando aJ aiigustias ilium redigftre ; bencvolis 
autem et candidis, post experinicQtum tidei, seor- 
eim tradore solutionem capituloruiu dictorum ad- 
ver&us Deum, quu^ quidcm unum ae btevem viam 
et rationera babel, Ista auieni est. 

XL, Omno dictum vel scriptcin contra Deum 
mendacium eat. Quod autem id vere, non vero so- 
lum honoris gratia dicamnsj sed etiam yeritatis, 
paulc post proccdenfe sermone ecrlam radonem 
alleramH Unde tu, charisBime Clemens, contristari 



ctjx^jv CTvT',TTJvQavDp.£vo;^ &U a^roptav cjtov \A\ tpi 
CEL'J, toTi; Ss s■JY'^(lJ[xo^o'JT■ Ttuv ita-ci zr,\t ©soy p7]f|s<- 

■TTj^ " STIlXijO-I-J, ^jXlC JJf-iXV X^' TJVT0j4.'?V B"y_Et T TjV oSoV. 

XL. Hay Xe^OIv i] ypct^flv x^-ca: ^uu B^ou d^uS'I; 

KEV XcYOi^E^'T aX/vi X^[ aX/jHEL3^, pL=li -ip^JJ^LJ TTpoVliv- 

KXi1[jlvt;, et:1 tw to'j i:L[iuiva irpt.; tt^-- C'It'/jitcv (^(av 



VARLE LECTiONGS. 




VAUIORUM NOT.E. 



arj^^ dl rpa^ai. baUaveris permist^i I'uisse in sa- 
cris Scripiuris dicitur pasaim boc in Apoerypbo, 
impio justa ac stulle: ex vcterum btiireticorum dc- 
liraraenlia, qui.texte. Sdruna'O lib. ni. r.ap. 2, curn 
ex Scripluris arguerentnr in aecusationem con- 
vertebantnripsarum Scriptururum, quasi non recte 
babercnt,neqne e^^sent es auctoritide, el quia varie 
essent dictfj;. Sic apud S. Epiphaninm Ebion-ei 
MoysiaPentotr.uchum integrum nonadmittunt, sed 
quffidam illius rejiciunt, majoremque Icgis partem 



conlumcliis inceasunt ■ Abrahamum quidem cum 
Ibaaoo, Jacobo, Movsi; et Aarono, usque ad Jcsum 
Nave liliura rocipientcs, sed postca Sitmsonem, Sa- 
muelertj, Davidem, Satomonem, Eliam, tliiseum, 
isaiam, Jeremlam. Danieleii], Ezecliiclem^ alius, 
omncsqneprophetasdetestati-Ptolemait^ vcro Pcn- 
tateucbum cum legihus divinis humana mandata 
cumplccti afliniianLEt Appelleiani aCbristo volunt 
fuisae indicalum, quid in eacris iittnia ob ip^o di- 
ctum fnerit, quid a dcmturgo. Lege de Kbioniieis 
Metbodii CQUviciutn or. S. p^ JIO, Cot> 



U5 



CLEMENTINA. — HOMILTA 11. 



m 



Tr,v Ev^atiLiav ^'jizzpU^f)^: l^^uba^; o-jv, ^'y^t'lzi-:; Xj- A Tion Jehus, rjuoi! Sinjoti ud diapiitatioac 



TTctaOv. . 



'iy^9o\i, Tov x^:: Tay y.r^Trj.ov -^TrrjiTjX^vToc, 21 O'l- 
(^TjT/jj^dji;, TOiji; 0^ aj£^;T;» t^ "ArlOi", ^tov 'j-rrep 8£0j 

y,ct! QUT(f)c ^l a:y.poy.i:rii\ i-^^^/iiia^ aiT^a^Ta xaTct lotj &-.ou 

Tat. A^i a'j TTpoi^ij^L 'jTTEpeij^iijt; TO jj-'jar-^p^ov TfLv 
TpaiELov j/aOojv, v,xpSi^c-c(; e'.i; O^V^ fxvj i^n.^T^v^Lv , 

6icij- 7r>r|V aito; o'5?y 6'-;l iXXo tl cipoysTv gu ^'jyv;- 
^o^^/i. ^ ^ ^j Tia'n?. JTT&P 6=0^; '^p'jv^Tv. "OO^v fxv; [j.e 
i-KG>.iS7,^ tut; arj.'pr.oiXX'j^-^ rot; 6irQ O^oO .^r^fisT- 

r^ S'-'j^Joii 5'jvy;(JfI>, A'.ft Xoys jro^, tc^t^ Ijx? xi -:-o^- 



cm uQutn 
huQC diem intcrmiserit. Hodie enim ante dis^mta- 
lionnm inslrucLus de capitulls Scripturas appositig, 
inter dippniandum dc uno Deo et bono, mundique 
crpaEore, b^epiJnre non debes : sed ct in discepta- 
iior>p mirabcris, (]i]0 pEicto impii plurhna m Scri^ 
pluris pro Di?o dict;i ndinquunt, *^t re.spTf.[^^ntes ad 
OJi,qua? contra ipsnm scripta sunt, hfco lati profe- 
nitif., sicqriR anditores ignorantiaj ergo, qua contra 
Deiira sunt, credenles, ab illiiis regno ejiciuntur, 
Qiiocirca tu, occaelone dil^tionia Scripturarum 
mysteriiim discens^lucratus noTi pepcare in Deum, 
incomparabili ^audio arflcieriB, 

XLT. El ego Clemens, en jindito, dixi : Revera 
Eikpys^Tj u caiideo, ef ^'ratias babfto benefico prorsus Deo, qui 



XIJI. l^:(p^^v.-r^i^-o- ^A svEX.s^ 



13 'T 



:C '■■>;U"rjTO[XEva 



a<}Tipy.'j}- £;i'.. Ojy. 32 ol^j^- gI^ w oilt KX-ijiiv;,-, ii 



^'JV7 :jiti: 



■* 7 



y.TJ 



[i:ay_e"i:tv tlvi -pr>; O^ov aiop- 

fiXtilv iMX"fjV Sii '-ci 13^-^ z-i^q o-jtjztn^ dLTOTtVj [j.:crcc, sX- 

xJTCOTTj;, 0:; o^pjvfjv EKiria-i y,:;i y^''' >'-^-'t Txivtct I'i £v 

x:£L ll.; TTp^xyivfJTXEt ; El (j\ svOo^/^uia: x::;! |j:ita - 
ji^XcZTCTi ^^, Kal t/c \t^ teXi'OC V-T' Y^^''>f'"fA e;jjaovd^ ; 



eti^im Hcit me yliiid ^entire non posse, nisi cuncta 
pro eo. Oii'>cirea ne credas, me, qnasi de Dei ver- 
bis vpI de lis qu* dicLurus es duhiteni,interro^are; 
sed ut audierido ipse qTioqiie jdmm cnndide audfra 
desidi?rantem docere valeam. Idfiirco expone mihi 
qna^nom sint meGdacia in Scripturis esstantia, et 
qno modo vere mendacia aint.Ac Petrug respondit: 
Lioi^t TUG non interrogaspea, ego ordinem prose- 
qucna sermnnum exhibuissem demonstrationem, 
qiMni promiperara. If^itur rmdi,quo pacto muita in 
Deum mentiantur Scripturfe, queTnadmodum eaa 
legendn inlelliges. 

XLII. l':?:empli autem gratia, qufe dicenlurj auf- 
ficient. Et vcro, amice Clcmeng, nescio an quia- 
quam, qui vcl exrguam erga Deum charilatem et 
her.cvofentiam conpervctipnierit recipcre vel etiam 
audire qua? contra eum dieontur.Qna enim rations 
is idem animam monarchicom habeat ct sancLe vi- 
vat. qui cat pr.i^vonlus opinione, multoa ease deoa, 
noa UDIHU ?VeUL iiniisest^euminmultis defectibus 
invcnicns quia nitotur esse aanctns, quando qui- 
dem aperahit, omnium principium Deuni propter 
iiatur?e ?ufe vitia, noo vindictam sumpturum de 
aJiorum doJicLls P 

XLTII. Quare absU, ut crcdatur, quod omniuni 
rcram Dorninus^ qui ccelum ac lerram oraniaque 
illis r^onte;jta condidit, cum aliis imperel,aiit quod 
mentiatur : nam si mcntitur.quis verum diGit?aut 
quad lenteL, quasi ignurans : quis enim prscogno- 
9CeL?Si aDtem cn;isidprat,et pcenitcnlia ducitur,eG- 



El OE ^^1^0^, >tct tt^ aTj'ffrpt-oq ] ]hl OS TitX^pjvE: D quis mente perfectus atque consilio stabilis ? Si 
zccpoia-j k:c? Tt^ un^'t^ZL ; El ol x'yilm yS: xto-oT, a;mulatiir, quia incoriiparabilia ? Si irdurat corda, 
xat nr'c Siotuv.tv op-(-i xal aHcik^v ; El Z^ a-Tno^-.sp^lv quia erudit?fiifl^citaten: etsurditatem jndnL'it.quis 
iTupuojXej£L, Aal -zi^ DVJtxLgTJVT^v voij,if7TE jet ; El 5^ dudil vlsum ill auditum ? Si fraudarc suadet^ quia 
E[X7ia-(;£t, v.<xl -zlq ElXtxpcvr^c ; El 31 aouvaT^T, /ctL tt^ juslitiam adminisLrat Vlpi illudit^quis est sinceruB? 

VARLIi; LECTiOKES. 




VAniORUM "SOT/E. 



(55) filo'>io-^:xrjv 6jxV' ^"/^'^- Monarchicum anl- vel qui monarchiEe et unius pplncipatui faveat. 
tnum appellat, vel eum qui dommetur in corpus, Goxi 



Patrol. Gr- II, 



p. CLKMKMIS 1 noM. PONT. nPKll^ DUBIA, 



107 

tti invaiidus est, quis est omnipotena? SI iuju&tus A. 
eet, quis Justus ? Si mala crcal, quis bona fatiet ? 
Si mala facit, quia bona ? 

XLIV. Si vero montem pingTiem appetit, ciijua- 
nam erunt cunctaV Si mentitur, quia veras est? Si 
in tabernaculo habitat, quia immensiis ? Si deside- 
rat nidorem, aaci-ilicia, vicLimaa et libalioncs, 
quis nullius indigenSj quis sanctns, quis purus, 
quia perlecLus? SUuminibusuclurernisdelecluf.ur, 
quis lumioaria in c^lo confelituit ?Si in calighiRac 
tenebris ct proceEla atquc I'umo ver=atur,quls taii- 
quam lumen maximum Eevum illuminat ? Si cum 
tubia et vociferatfonibus et jaculis et sagittis adve- 
nit, quia est omnium exspeclaLa tranquillitas ? Si 
ipse belladiligiljquis pacem vult.'Simala ipse oou- 



C'l 



XLIV. El OS -c^ TiTov opocj ^ticOuueI, Kai xE^^a; "li 
f^^ *^ y.al O'jT'.oiv /,^? Ou[j.aTtuv /,:):i Tpo-^Jj£Lriv, y.cd 




que males eJigit, quianam admiitiL bonos ? 



XLV. Ouooirca,o fiii GlemftnSjinhlbc te. ilg uliud 
3g Deo senlias, quam quod ipse eofus ait Deus et 
Dominua et pater bonus ac Justus tJrealor, patiens, 
misericora, nutritor,benelicu3,humanitatis legisla- 
tor, caatitatid cousiliarius, a:ternu3, KternJ talis 
auctor, incomparabilis, in banorum animis habi- 
tats, impcrceptus cl perceptus, qui in infiiiito ma- 
gnum csvum tanquam centrum rixit,qui eo^luuj ex- 
pandit et tetTam compegit.aquam rocomli Jil.astra 
in cceio disposuit, terram fecit aeatere i'onLibuSj 
fructua produxit, monies in alLirm sustuiitT mari 
terminos dcdit, vi?T]tos ac flatus ordinavil ; quique 
corpari ambienti in immcn^'O pehgu, per spiritum 
consiiii aui, accuritatem trlbuit. 

XLVI. Hie noster judex cat, In quern intuen'io 
oportet aniraas nostras emendate, omnia pro eo 
cDgitai-e, ipsi benedicere \ atque pro certo habere, 
quod sua patientla improbitatem cunctomra in pu- 
blicum abducens solus exsiatiL bonuaJsciue in line 
univerai unicuique facinorum contra raliunem ad- 
missorum Justus praiaidebit judex. 

XLVIL ills ego Clemens auditis dico : !■ cro illud 
religlo eatjvero illud pietas, Iterumquc aio : Cupc- 
rem igitur st^ire, quapropter co modu scripli sunt 



p,sXerat, v.'x\ -.k e^Si^o^ ; El ^^tg^ y,'mQ-K ixX^fs- 

'ipOV'/^Tr,^ TISpl XOij ©EQ^i, "F, OXL Cr/JTO^ [jr^VO; E3X'. 8:0^ 

K^il Ivupio; 7-al Tta-^op avdO'Ji; xal B'xa^o; OTjfj-tO'jpyri^, 

Fj.^>ia'>0^j;ioc, eXs/f-iwv, xpcfu^'j^r ■ ^\izp-^krt\c,y '^cX^'J- 
OpiyTf'!av vo[jLTr£J[ov, ^^vs'ttv j-JiiSojXE'Jtc'j, :il:ov'.o;, 

-ov jii^^^ ^'^''^ '^"^ y-r>Tpov ^- Tlt;;^^ , 6 r/jpavov 
i'-xfrXfuT^; X3' Y^i^J TTtX'.i'f^ar, 'J5(0p THi-ttsV^^'i;, ^- 
CTp:t £■. oipavry oi:*OeU, ttt^Y^-^ TTJ P^'^'^C, J^^pitO'JC 

T^'lA >t^'. :rvrj;j^-:^ OLctTi^ac. 4 to TT^oL^y/jv lojjii iv 
oiu^Lpto '::rActY^L ttv^ju^ti Poi^/.v;^; ^^ a^r^aX.LT^a^vtj;. 

XLVl. ObTo^ -J^jituv StJ^afT-r;, e1; &v aTTor^Xi-rrovTa^ 
Xprj x^;; k^i'jtajv KcttopOo^tv ^'jx^^, Tcav^a !j-*sp ^* ^i- 

T/J aCiTo^i 'jiaxpoO:jit[(? Tri-nojv ^-^v 7:poTrE-:s:a'j eU '^i- 
vspo'J ^Yf-)^ lif^^jD^ ayctOo; ETc^v. Kal ovi^o^ \.-\ ~Aj.=j. 



libri aaeri. Meinini quippe te dixisse id factum ad D ^^ U^SAo-,. _M^iAvr,a:it y^P '^c ^''i^^ ^'^^ ^'^' ^>&Y/-°^ 

TDJV ;j.t>-X'ivT:w^j tgXi;.^^ irtT-e-j^iv tl =» X;y'j[ie^^ov /^t^ 

ii^'.To^' eI'-c'.; po'jXv^OEE'n. ffLXxoLT^.nEtpE, X^Y^-^" I.^Tv 
'AXtjOt] EJtt Ti Y^"^?^!^-^^'^^! ''^^^'' ^* "^^^ '^^'■*^^ ^'^'^^ '^'^ 



coarguendos coa qui aliquid, quod dictum ait ad- 
versus Deum, temcre crediLuri erant.Sed quoniam 
coMCcdis nobis, quffirere ex te uti lubet, interro-i^are 
audemus, te jubenle. Si quis, ehfu'issime Petre, in 
animum induxurit dicere nobis : Vcritatem conti- 
nent quas in Deum dicta ac scripta aunt, tlcet tibi 
videantur falaa ; quo modo illi resppudebimus ? 

YARL^ LECTIONES. 



lit scr. 0. Vide Dindor- 



^' Se deestin 0. ^^ v^-A'^f.c. C, quam formam P taeite commutavit m y.vt5Tv;c:. ut scr. 
fium in Horn- Turn Tror.^ryri^.cov 0. '^ oX.Xjyu^^v C. ^" '^^opr^^ a^^n.' C -' etv. ^- Ad Oram cort- 
Ottub. aL man, yo. yMy-.p^o:, ^' Gi d^^aX^^ post g^jXr^; Metaptirasten rodclet, abun.Uitf|ue ; ^ct'^ccae.- conj 
S Ueest in 0. ^^ (n t^r. m. in marg.'l/^^. Eadem varietasoccumL mfrac. o'i. ^- aXr^^coc; x^-^xo U, losi 
V. pr^ebet x6. ^' Vbb. Ti'JvO:^v£a9^{ (70j <i; fio^jX^^^sga accesserunt ex 0. *^ v.:(v om. 0, q^i turn scr. (loxsi 



109 



CLKMENTINA. — IIOMILIA IT, 



HO 



XI.VJII. liy.\ 6 niTOo; t-s/.o-jai^- 1^3 -'^ jT-ac: 



i^—ipci^j ^^, kva ov pooXr^ /oyov t^'jAoj /ai ^tt'-AjiTO- 
pai, GSL^o:^ auTQ^ f^^sufi'?^- a'jy '^' otl [i'ivov y.^ii to'j 
6iQL> t^'pr^-xa\, ^\V 'f}~: 'ivT(i>; '^etJoy'<; £^-tv. Ki'j'w yTCt^ 



TTJ- A XJ.YIIJ. p]xcepit Pclrus : Tu bene interrogaati. 



Verum aisdi ; erit enim in tuani cautionem, Quaii- 
doquidem multa sunt a Scriptnris in Deum dicta, 
quia teirpus urget ob vesperam, unum quod voles 
dicUim sri^citare ; ct floivam^falaumquc Rase osteri- 
dam, non solum quod contra Leum prolatum sit, 
snd qiioJ rcvcra sit falfeum.E3t ego rospondi : Velim 
diBCcre quo pacto, cum Scripture Deum dioant 
io ipnoraniia versari, ipsum soientem esse pote- 
ris demonstrare, 

XLIX. Respondit Petrus : Dictum proposuisti re- 
futain facile, Attanien ausculta quemadmodum 
nihil jgnorat Deus, sod et prfescft. Quod vera te 
rogo, primum mibi responde : qui libros sacro3 Bcri- 
psit, dixitque qua rations mundus Tuerit conditus 



^11 a'> rpoYtvwr/^i 6 Bzh^, avOptu::'-,^ ^iv, ^] "^'^ ; ^^T''^ p ^t quod Dcus non prresciat, homo erat, noc neV Et 
Eipr|V "A/Jpoj-o^:. K:t[ 6 Ilkpo^ fi-5xpLva':o" "A'i- ego : flomo, inquam Jlerun 



L. KiY'^-> aiTOoriS'^o.; T|riv^ tTjV sttl^.'JiT'.' 



■/ 6-7rO!;^E(0[rIjv 



'JjJjlIv ^'ci 6 0io^ ^ivia TrprjY'-'^ tU'T"'^2: , ctyaY>^l Tricf^t^ 



70 Lr. kal 6 Ilirpoc I'-prj'El oOv ':io> Fpur^wv a p.i^^ C 

eXtY^'" rEysstlE T^^Trs^tTai '■^^ li^iA-.^xnv 6^^ Ttliv ev 
Tcc't; Fs^rcia"^, T:t'J(i)V [t^v coy,f|jLtov ovxtuv Xoy'^'S t'.vo^v 
Ss "'^ >:il:S7jXt!)V. Ka? roTc (J— o t{uv i!.';JOwj i'pa^GJv 

^'" A'i TOJTO TtXa'^i^jflS, JATj doOT^^ T^ 

TTjV 5'jva[j.tv Toij Osoj, KaY<JJ e^r^'^' nivj icaXoj^. 

VAUIyE LEGTIONmS, 



aXt]67; TUiu 



m Petrus : Ergo qui crat 
|]omo, unde certo scire poLerat qua ratione mun- 
du^ Tuerit conditos, et quod Deus non prregciat? 

L. Turn ego, qui jam solutionem intelligereoi, 
siibridena a:o : Quoniam erat propheta. Et I'etrua 
disit : Si ergo prophetii, licet homo^ uibil nescie- 
baf,, qui a Deo acccpcrat prffiscientiam quo pacto 
igitur ipso qui homini pra^scirc largitus est, Deus 
cum sit-in ignorantia versetur ?Et ego : Recte pro* 
nuntiasli. Turn Petrus : Adhuc ergo.inquit, do hoc 
una mecum require-Gonfesso a nobis, Deum omnia 
prje cognosce re, omaino neceeso est ut Scripturo] 
ilium quidem jgnorarc affirmanles mentiantur.asae- 
rentea vero cngnoscere, ver^e sint. Et ego dixi : Ns- 
cesse est ita habere- 

LF. Petrus addidit;Si ergo in Scripturis alia vera 
sunt, alia falsa, recte Magister noster dixit Esfote 
prohi irajrrzJUt ; cum nempe qu^dam in Scripturis 
dicta proba sint.queedam adulterina.Et hominihus, 
qui ob falsas Scripturas errabant, proprie erroris 
indirayit cajsam, dicens: Ideo errati,s, nesdcntes 
vera Scrip turarum; propter qaod ignoraiis et virtu- 
iem Dei. Et ego dixi : Omnino pi-a;cIaro» 




siti 
C 

see 

ix, p. IIH9, 3^ U S, 0. TE C, non G, uLi vult S, sed CI deinceps TrXo^^o^ivoK- 

^' Cfr. Marc, xii, 24, Mattb. xxii, 29. 

VARtORUM KOT^. 
(5G; llc^j; "cwv i"p3^'_iwv. In Edorji^ namasnoni, de i;,ovcn; -rA-j-rs. 
quibiis paulo anto dicebamus, cap. JlEpl t 



Ita S, sjicp^vc C, 0. 



XTOV z^.-'X: Tov OcO'J xaL (X7:^p''YpXT:Tfj'^, etc, 'EptUTT]- 
tii^ Kavj piEvCv^ Ttpo:; Tov ztyu,-/ \\.<3-~prj^f. Hwi; toju 
Tgi'y'n'i XtY*^JTuiv ayvOiTv tou t^iov, .ji; f, ~£pL Toy 
'ASa;j. ^j^'C/^o'.; ip^-^^ivELj ^'j Xiv^'^ itivTo: ajTov 
Yty</>r^irv; 'A— 'jxpi^^i;, '0 tdi; BfoXojc Ypaij;cc;, xai 

t'-TZtiit ~ffi^ 6 V.dfT[10; ST.'c'jO'O^ ^vfiptOTTO^ '^'^, i\ 0L> ■ 

^XrAv.pi'S'.^ KAYjIjl^vco^. 'AvOp'-""^'^s ^/J- 'l^pf^T, Hi- 

Tpoo, 'Av8pu'i7r([j ouv ovTt TTo^tV S'JvaTOv eloi^vii 

'AtTO/.O. "Ox'. TCpO^r^TTjc; ^y. li^Tpoc' t]'' OiJV Tip'i'^r'T/l^ 

o^i^Vj k'^^ffjti, ■rio- o^ijxrj^ 6 Ssoijjy.w^ (ivdcw-fp to 
T^poYi-vfotDtSLv, 6i6; (i'J, T^-ci^,v. iXXuj (1. iXXtp) 'je- 
Eiipr^XEV J KXi^(j.ii^:' 'Op6(L; Effrj^;- IliTp. E? ouv 6 8eo; 



TpoYL'vWTx^tj ctwaY^T, 



•■joi\<7^-'x: TT^fpi Tivti^v, ivrui; xa'jTa eVpi^x^L TUipt 
To^ S'.^ao-x.ovTo; avripfjuT:rjv yjibniv. Qui iocus admo- 
dum observari debet,ob manifostam in eo interpo- 
latioaem. Cot, 

(57) Mrj Eioott; Ti c(\rfi?i xtov Pp^yrLy, etc. IMi- 
rare bic quoi|ue impudentiaTn hrtsreticam, in per- 
vertendig sacrfs Scripture testimoniis. Nam ^lar- 
yi SIT. 24, habetur duntasat : Aii TOJT^:l irXrfv^ifli, 

jiTj ^"tSoT^^ -ca; rpa'^i^, [i^S^TTiV Sjv5[;i'.v xou ^£0^. 

Malth. vero xsn, 29 ; 7rXo;vi^6=, etc. Quod autem 
Ebiona^i Evangcliuna Mattbai, qun solo utpbantur, 
mutilationibus, additionibus, mutatiouibus aduUe- 
raverint, locupleg tealis est Epiphautus. Id, 



ilf 



S. Cl.EMKNTIS 1 IIOM, PONT, flPERA DUBIA.. 



112 



LIl. Ri.^Hpond\t Petnia : tlecte itaqno non CPr'do 
advcrsus Deum, cue ?id versus .jupios in lege memo- 
rato9,impia,m prfosum*='n3opiniGnem. Utcpimmihi 
persuadeo, neque Aiamii? transr^ressor fiiit, quern 
Doi maniis partuiicrunt : noqiie Noc cbrius* qui 
pm? arnni mundo Justus iriventus eat : nnque Abra- 
hamus tres simu] halniit usore^. qui propfiT car^H- 
latem donatus e^t Jiberonim multituHir.e : iieque 
Jacobus qiiatnor ^nxit, qnnrum ^t duns sororea, 
qui duodocim ti-ibaum paU^r exfititit, ct Mrigiptri 
nostri udventum luturum defiignavit- Moyses ron 
erat homicida, nee ab Tdolorum sacerdote didicit 
judicare, qui omnibus s^ciiHs Ipgcm Uei pruphe.la- 
rit.el ob rectam iolelligentiam testiinonimu fidelis 
diapensatnris ueiiepit, 

LIII. Sed et horum SEmiJiumi|ije solotioaem in 
tempore tibi eshibebo. Dc ca.^trTO, quoniam, ut vi- 
des.in^Ut vr:3pGru,quu: hodin diotasLmt. sul'lioiant. 
Attameri quolies voics, de quibiis pliiccbit, fidt'n- 
ter perconlorc : no3 I.tLI [.'onre^tin] exphcabiniua, 
Quibus dictis gurrexU. Sioque aunipio cibo in spm- 
num versi sumua ; nox enim advenerat. 



i^-t-.f,^ rjy, 6 LJTTQ TU>V ToB e^ou /s^ptuv X'JO^Op-^*!^!^' 

TTflTTip /?:! 7r,v T'jiS Ai^aT/iXri'i -Jjfiw^J Traprju^fay tarj- 

X'^vi ftaO'J vr?;iOV T:p'-irp-/]T£'jTa^ /,:;' 0[' ^pOi\v rppovrjJLy 



B . 



LlII TlAr,' >',:t'^ tojtwv aoi -i^-J iTTLXujtv [i-ETi T 



ITJV 



lip-^fUi, £/hr;J. "AXXOTE OE El ** ^O'jXeC, Uipl tUV 0^- 

Kai oUtt^; '^p^fJ''^'; iiSX.jXa^'ivrEC eU UTIvOV ETpi^TTl)- 
[J.EV. KaT£vX/^E'. Y^p "?i ^''■'^^ 



HOMILIA IIL 

I. Post duas igitur dies, tertio auteiii iiluce- 
scentB quo dispuUndum erat cum Siiii0[ie e^^o 
Clemcna espor^titacl.us comitedque, sub secundum 
galiorumcuniuminvt^niaius iucyrjiam itdhiic iucofi- 
tem» PcLruni vcj'O genibus flesis ojanteiii. Lom- 
pleta igitur prece,co:ivcr:^U5 eeraenbqMe nos ud au- p 
difiuduQi paraLos dixiL : 

II. Scire vos volo, quod qui ex nostra coiifillio 
manent cum Siruijiie, ut incpLa illiua addi^centcs 
nobid subjiciaut, quo ad variam ejus malitiaQi ap- 
tftr&nos possimua ipsi misi;rnnL, et nobis Esla de- 
clararunt : Simon hodic, quemadmodum promislt, 
panitjs est, venire coj-am omnibus, ut o^temiaL l-s 
Scnpturia : hunc qui cceUiui eL terraLii omniaque 
in lis exbtantia condidit,nouesccUf:uni supremum; 
Bed alium exiiiieic queuidam incoj^uitun:! et flu- 
premijm,uitii ineifabiiibus exsislentem Deum deo- 
rum,qu"i duos uiiserit dcos, ex quibus aiUT luundi 
creator, alter legis datur. Atque lneo diccrc moli^ 
tur, utrectam Hd'^m eorum aubvei-lut.qui unum ac 
boium Deum crcaioreiu cccli et terrra adoraluri t) 
sunt. 

lil, Pltec audtens quo mode non niole&te tulissem? 
Quocirca et vos mecum con:iit^tenles fralres scire 
voiui. non mediocriler- aniuio me dolere, dum vi- 
deo, diabolum quidem ad homines tiBiKafiriua vigi- 
Urehomiuea vero platie uegligere salutem auato. 



OMIAIA r. 

I. AjO [JVj gZ-I BuXOoiJTWV i,'X^piilVy ETTLfpfi>TiCO'JfTV](; 

StUT^^K^ ':u>v aXE'/.-p'jfivtuv iptuv^n;. s'jpouEv tr)v [j-'ev 
X'jyvov l-:'- '^:iLvov':y, t'jv £1 nsTpov y^^^^'''-^''^^ rpDiT- 

x:?' '.GOV' Vj[i-ii; Ttpac fua d:/,r3lj7txt exoL^fu; e^^ovto:;, 

[I. rtv'jJcry,E(V uua; BlXio, ^^Tt o'. k^B' "^jp^Etlpav ttpi- 

TVi^ -'j^i; /,yi'-:a^ a'j-uo'j ti-jiv^lX ■ vj ipitOTaTOa'., ^yjTol 
7:^iA'}a'.tE; ;5r'Xtt)^a' -^^ff-Tv Xsyojte^- ^■p.:r;v ^vj'^pov, 

T,i--'-z'jj-i iXOto'J ci770^iL/vj = F.y^ p,Tj -tou^ov 78 E'vctt 

^E^^J aV'.i^TyTOV, '0(; 'jOpavOV EKTLTE Kfft Y^)"^ ^"^^ tA\-^ 

TSTov, tut; Ev ctTiop'/'Toc; 0VT5: 6sov Bef^v Ot duo 

CaC, ^ ^E E-EpO^ fl Xh-J VrilAOV SoU<. Kctl TCTUTa [-17jX«- 

vaTai X'lY^->t 'J~^^ '^'^' "^'' '^'^^ ^°^ jiovov [J-eX/ ov-ciu^ 
^7^^^'v e^Qv, o; oupjy^'^ ly.z'.at y.3^ Y'V'i ""^"^ 6pQTjV 

111. TciJ^a 'ir>'-Oj^C(? TT(u; oj/. h rfijif.r^'jT.; Ato v-ctl 
if^i; "*, TOJi; aJ^f^vTo:; j-iot ctCiX'^fj'ui;, ^l^hci: ifli\r-<7:i^ 
ih-- O'J LA=T:;f[i*; -VjV 'L'jyTj'j aXY^ij, E^ope^JV t'jv [iev tzo- 
vroov TTpo^ Sox.qAT|V a:vOpt6;iujv EYpvjYQpoTct, Toy^ Se 



VARLii: LECT10NE9. 



3*Vbb. Tiiv'j v.^XtO;. K^l 6 tliTpo; o;T7E/.p' v:tTO des. in 0. 

VjO-7 xaT^ vorj.'jij XiY^^J-''-'''^" ■^' 



39 



''rj. ^o^yov <>. V[d. bupra C. 40, *' Melius ajvrV^ S." ■^^ Vbb. tioXjtexv: 
i^sXr^cfidt^siderantur'inU. ^^ e'lo^Xo. C. *^ iXX' Ci^^ Se iJ. ** hipo; G. « -7:^ transcripsi (■xO, qui ^ 
bula avytu^o^j '/at non exbibet. *' Tipo^ii-.X iae^ G, *^ ^^j;j^^^ 0. 



TrprjXa;i?i;E'. 0, in cu,]. mkt^. at man, 

ETC — 

voca- 



!I3 



CLEMENTINA. — IIOMILIA IIL 



114 



'EiJ.riya.-W^tjdX'i '(=tp to":^ Sltzo IQvw^- ^i>,Xr,uT: ^epi A Gt'TiIJIibiis enim, qui terroaa simukcra credUuri 
Tiv iTTiYEftu^ ^oivtov 7r£;e=T6:iT *^ 6-'. 'rr/. -.'<j\ %z^\, emut non esao rleos, macliinatua est introdjccre 






ouSiv SjvT^T^Tat, ToTi OE aTTo eSv^ov, Tr^v TioXjfUov n P^lcsiit : couLra vem ircnt'lesjin mu 
6:^oXr/^iv a^^-Tpo^^ov e/ourTHv ^ /:(' Ttuv Tp^LfpfLv Ti opiiiionc QiUrilos, ignorjintesque S 



06x tLOlJtjLV. TTCAU 



6orj'['r]jiTit jj.^6(jv, 7r^ntBjO-^^ET:ti, Tqj =ic Tti^Jtov tov 
vQ-Jv ctjTtbv T^ /cc'a TO^j 6=i.'i XEvo^tEva: Ef|H70T^v:ii 

tl>; ix TtX'^IO^'Js 'jXIvOC, 'i'LTtve:; Ol' E'JYvtuLJ.OajVY/^ OU 

flEXyjrrOTJCL xccTi toj xi TirtVTa -/.TLirav-i^i; 6 = oij ki/Jiv 

i^uB&v yap fflo^vto^ VLV^TCiVj o'-o'J Xttl xi tu>v Fpac^rl-v 



o^iriionns (1« miiIL[& aliia dria ; ut. si a terreslrl 
mfiltGrLim cleorNin (^cssamnt in^aiiia.Rlli vel pftjori 
frauile contra i'ci niuii:ir!:lii<tm ac unilatsm loqui 
cor2itJ'^'''^"''^'i^fJr, iifi, docjirinari] de uqo prlucipaLu 
max i mi i'acir.nLe^jin'iuam po^siiit conjequi niiaeri- 
cufJlaQ]. Hue oh audax (acinus Simon lalsis Sai- 
pturanim soriioaibua ariQcitiis verit ad nos oppii- 
giiai:LdGi^. QiJudqu^s gfavi^simiiiu est, ista advereus 
Dcuai vemm ex prophetic, quibug tamen non cre- 
dit, docere non veretur. 

rV. lit quidem adver^um nog, qui a majoribus 
cuUiitn omnium conditoris Dei accepimus nee iion 
Scriptiirarum d<'cipi?re v^dentium iriyalcrium, nihil 

Ilorum deorum 
Scriptur^t; meii- 
dacia, valelnL plurimuin : non modo ipse,st;d et si 
quia alius iith;iicia vanam aliquam in D'.jum fabu- 
]am, fiiiiiilum somnio opulenterquc ornatam enar- 
ravcrjt.cjedelur ; quod a pueritia meus eorum so- 
lita eat seroionea advereus Deum suscipere, iiari 
oultm iiilcr eijrf uruntj ut [ifcolLlturiino pauri, qnj 
oh ajquum animum no]L;ntmaio in omnium condi- 
toi-em Dcuoi sciiuoni vel aurom dunUixRtprHebcro; 
qtijbua sniis et.hnicis aalvari eualinget. Nema igitur 
nobis de Simoub ponitiis couqueratnr, vel de quo- 
quam alio. Nihil e[)im injusle accidit ; quandoL|ui- 
deiii et Scripiuraium mendacia jure ad hominum 
probationem poaita sunt. 

V. Qua audito egu Clemens dixi : Qua ratione, 



P'.i, Kat Ta tS^^ I'po^'^wv '^^'j^i] t^X&ytu!; izp'o^ SoAtp-Tjv C ^{3, domine, et Scripturarum mendacia merito ad 



ffo;v slT'i^rj^ftTt Ka/A^i^ Ci/aLqj t:vI X^yru ypa'ivjv^t 
Tuvey_[upj50v^, EiX<^y(iK 0^ ^* X^yto oijtu>c. 'E-/ xa1<; 
QEoXoyraci; b urovrjpOL; to'j ffy^ifjoO tgv Btb--J oW eX^t- 
TOv dyaTT^v E'vl ^.ri'jfp a-oXsLiisToit to'j i-^'^OoJ, QTt 
z^^.t Tiu^j ayvoiii; 0-i-\.^. i^ioo jvtlu'J oj i^jyy.y tuj/djv, 
UTopy?! T^ -r.pb^ to aasurjJuEvo'j, SO t:rov cto-eSojv- 
T(i>v ETTt^jjAE'i Tov oXifjpoy, 6 St ^' TYjV -'aflLv a^ixoTL; 
TTpojfpEpEiv, '0 yap &-(:x^h>: JaaQ-tL tiivta; O^Xe^ ^* -zai'iq 
]j.ETct|j.&XciaL^ ^ firL^i'. Se [j.ovoj^ tou^ Eyvoi/.d-ra^ tov 
Otoy TQij; £e iiyyrsojvTa^ oux [ii^i, o'jy^ &'t: oj OtXei, 
(iXX' £ti oux e^e^t^v Tct 'f^TO'.fiatju.Ua tok u^ot^ ttjc 
Pa^LAEva; ay:tOi toI^ Sti t^ ao'-aitpiTOv aXoyo:^ i^tooti; 
Tapct/.ajQtl^t 7;apao-^£Tv. 

, Vi, Tqu tvfl<; xaE p.6vou 6eo^)j tolj tov iCf^Tfxov tte- 
TtoiT;v-OTO^ xal ^iii%^ y,-zl<j'x^-.o<i xct! tt^vt^ Tr-/pEjy_7;- 
xnTOC, roiauTT^ tte^uksv rfuc-t^, Tia^xo^ -fj^Yj ttote ^' 
^vTo; 6'ptov OeoTEosfa; ovto;, xcc! (at^ ^X^^rrpi^jAouvTi/^ 
a'jTou TO 4'yLov tfvEjjjLa, ffT'jpyfl t^ -po^ ccjtov j'- 



hnminmn prubatianem posJla fuisae? IJJe veto re- 
9aoiidiL:Menddi;ia ScripLurariim,ex malitia? poslu- 
laLione, jn^Lji laLione permJssa sunt ecribi. Hbrito 
aiftem dico flic, in thenlogia et religione maliis.rion 
minus diJit^ens tieuni quam bonus iti uno tanLuma 
bono aupcraLur, quod nolens parcere iis, qui ex 
jftnoranUa impii sunt,amore in illud quod non co- 
litur, irrt;]]g[osururii desiderat interitum, bonus 
vero ipsis oiferre sanitfitem.Vuit enim cuncLoa pce- 
niteuLia saaare: aervatauLem eoaiaatum qui Ogueh 
cognoscunt ; at eoa qui p.um ignorant non pa- 
nat, non quod nolit^ sed quia non lioct bona filiis 
regni prteparata tribuere hominibus^qui ob diacre- 
tionia privationem aesimilati sunt brutis puiimau- 
D libus. 

VI. Unius ac ?oIiua Dei, qui mundum fecit et 
noa crcaviL et omnia pra^biiit, ea natura eat, ut 
animam cujuslibet intra pietatia limites posHi et 
sanctum t^jiisSpiri turn non blaspbemantig, ad se,cha- 
ritato erj^a bunc hominem, adducat,per rcspRctum 



VAUI^ LECTIONES- 




■f^.u-y 1.. IJ-, ij Lii . u- '^•-'•j:- p. Oi 1.1. "Ilini np' 

pEtv sc- etxiOj^eTS, c. D, Tipo^ip^piov C, 0. ^* 0^-Xei Tcavx^^ 0, ^^ Ita S, c. D, [IJe conj. £'L^r;TroT^, G, 
O, ooSjiTToTE. Subinde IvTk ^pwv u in t^xiu, ad oreim man. al. Wo^ sxtpc. C edidit ev^o^ apq>. Turn 3X^cr- 
^upLfju'jTOi; scr. Q, 



lis 



S. CLEMRNTIS I HOM. PONr. OPERA nUBTA. Hfi 

Buimillamamoris. LicetpeccatrLxsit,itacompa-A«i-ov«i :fbnv tA. ^■.■/■^., Oti' aJ^oS sk .^-^ el 
rata eal.ut.postquam i-.ondignede aotis punita fue- ep»,-o,- iSj?. Ki. i„y:p,\.}A- ,T u-i tJ m-' dfi'av 






rit, salutcm conseqQatiir.Si quig vera Deura nega- 
verit, aut alia quadam raLione in eum verbo exsti- 
teritimpiuB. ac poster eg^rit pccnitentiani, casti- 
gabJtiiP quidom pro lis q 
autftni erit, qn'm convers 

pietatis ac oratiunia magnitudo vel et pu;nas efTu- 
giet, cum homo pra delicti veaia ignopantiam et 
pcenitentiam atluloril.Quiautem nan ducuntur pcc- 
nitentia, per ignis supplicium finem quoijue acci- 
picnt^etsi in reliquis omnibus &int EannU^aimt : vs- 
rnm. ut <HxJ, certo tempore plurlmum i^jjc rrteriio 
vexali, exstingtientur.Non enim ampliug senpitetni 
esse posaunt, postquam impie sc gesscrunt erga 
(elernum ac solum Deum- 

VIL Impietas autom m ilium est, in ea circa reli- 
gioaem opinions mori, qua dieatur alium essa 
Deum, aeu ut majorem, snu ut minorem, ve! qno- 
modocanque praetijr earn qui vera e3t,Nani qui vere 
est, ille Gst,cuju3 formam bumanum gerit oorpue: 
propter quam rem occium f.t omnia aatra^ijuamvis 
secundiina esrieaLiiim pr^atanUora, scrvire suati- 
nuerunt ei» qui secundum essentiam minor eat, 
propter NuinJnia fonua.u. Taatum Deus hominem 
prEe omnibus bcneiicio aTecit : ut intuitu plurlmo- 
rum benelicioruizi, iliorura auctorem diligansj per 

dilectionemeam ct in secuado ^vo salvus esse 
possit, 

VIII» Sufficiena ergo est ad salutem oharitas ho- 






:^ tov ^r', >l:(1 &* jt<5vo'- o[J:£T;Tavi;E; 



B 



6e;ov, -^ ro- /.;,£(ttovt, I] *b; /|ttovo, -fj ^'irtu^ t.-jxI ki- 

Y-'-^-.'X -:ipX TO'^ OVT"j; O^.Ta. '0 Y^p 6'vTtOC CdV O^TO^ 

--',^t' ouQLfKv ys'povt, ^,i IV TO'i KpttTT^vo^ ;j.r,:fp7-;v, 

(JptOTT'.v/iV^ £[CTO TTAi^aO: TcTjv EUe^OVS'TLtJ^. TOV srj^p- 

-(----■ffj aya-'/^frai utto s:'JTri^- ^y^^*'^? '^'^- ^U '^^V ^^ 



VJII. AijTip/.Vj; ojv (59) Bi; c^jjTrjp'av -^ d; e^o-J 
VARLi:] LECnONES. 




(pro peccattvema) conj. D. Le^^endum potiu. lorcte.^ Si opinions a..\ ve^^p .Jr^d^^^ n[^\ talus u- 
'« MEDU3 accurate scr, b, C exii. T.Xs.Tiv, quod est ap. CI. ^^ MaHm Trivia. S. -''- -M adj.nxi c. o' ^ 

VARIOliUMNOT.'E. 
(58) 4ti ti^i: To^i -TTupoc -/oXiicfo^ xa' to -iXo^ 
^o'JiT'v. Ad exphcationem erroris hoc loco con- 
tenli et infra cap. 59, et horn, vn, 7 ; xvi 10,ma^:i- 



nem p. 25.^, si i^it mihf videotur aiicipiGnd^, iQ(clii- 
^antur : O'sl oTSx 11 Stxm^^ inquit, e?c to, 'JJ|^sXXe^ 

^aTa T^v L^roTLOiijivtDv A6iv:(Tr>v 'eTvcc " 
eU "TO auTO 7Jfj,^iX).EcrOa^ 



T/jV |'J-/7^y, 



Tademi i\mn(\m,s€d apie habevtcm ad salufnn^ip-'iain 
dices e^:>e corruptibik ilhui, quod uiduit incon-iLpU- 

lie muen prd^tcr Just num Dialopi i^ 2tS el 224; aim mors ipsim auim-^ absorpla fverit in vidonam 

\m bZS' "■ A^f-- ^- = '^^"r^'r^ "^^^;, P' '>S ^^ (' ^^'■- ^^^ 53. 5^). Mea vcro' seDlentia est. 11^^ 

wV^hf^^^^^^^^^^^ vcrUOrjge..B do Hera- clennem. ut prDtiarct animam es.e mort.lem, as- 

cleone b^Eeretico Valentmiano, torn, xviii in Joan- sunipsisse oraculum CbtisLj {Maith. x, 28} r <I>olJ- 

^Tco^i^^: hi Y-^vvrj , fe^ ^-tJ^i/A- limGle cum , 
^j^/' ^<?/t'j^ et (cmmtiv! et corpus perdem in uchen- 
^aw, Quasf GO sjpnificaretur animam in if,^ne In- 
ff?rni lunditus interirc, Quocirea iliud : &w to 

/'-■; -.h ^'.'i'i.x (sen, nt r^ctius in codice U gio , 
yjxl T^ "i^uy^jv XX? ^(urj,3) a-TidXX'jaOiiL ^v -{d-f-^^ qui 
mihi credet InLsrprclabiuir sic : Ad idem conjerre 
exisfimans eliarn Uiud.Ammam et wrpus pcrlrc.C'^e- 
tcrum aliis mnltis Ciementmorum iocis aperte do- 
cetur iminortalitat; animarum cum suppliciorum 
perennitate ; potisstmum homil. ii, cap, ^3, et ho- 
mil. II, cap. Jl,Qdeo ut occessc sit psLado-Ctemen- 
tcm islum vtl pugnaiitia scripsiase, vel hie fuisse 
intorpolatum. Cot. 

(5y)AuTipy,r^c OJV. EclogK Eamasceni, s^epe nu- 
mero memoratfo, ti memoranda, capita Eepl ctYi- 



vaTOvj£ sTvai Vr^^-^^^ ;rv^ -l^'J-ZV ^ '^P^'-'-^-^'^ =iAA' 




ideoque expunge i'vTa quod solum liabet Liber Ro- 
gl3) I'.aTeTtoO"! flego cum oodcm ms. s-.^txttoO^) o Oi- 
vsTO^ auT^; e!^ vTxo^ {ms. vsT/r^^), Qn,-^ verlunt : 
mscjo autem quo moch molm in ea verba, crat enim 
moriturus [Joan^v. 47), exidimci sxibverti eorum 
cpimoncm qui animam immoi-talcm pomint : txidem 
coujici existmans ixtm animam, ium corpus el inler- 
ire in gehen^a ^ ncc immnrialen} es^e ecciHimat He- 



ill 



CLEMENTINA. — IJOMILTA IM. 



118 



ivfiptirfov cjTopY^. E'Stb; Se "^3 i ^ovTjpo^, -^i^ti^v A niinum erga Deum. Videna autem malug festinare 

nns, ut in corum animia, qui ex gentibua cr&dlluri 
BQnL,[n3i?rDincmus immortalitalis opemtricem cha- 
rltiit'jm hominum in unum ac soiuji Deum, ipse, 
inqiiam. diabolus, t^oolra impRrltoa suflicienter ad 
Ticcern armalus, nititur miiUorum deorum sive 
unius tanqnam pr^stentiorjg opinionem inserpro : 
quo bomini5s, tcncndo ac credendo qus non licet, 
luoriantiir qua^i in adulterii criininc,ct a regoo Dei 
pjiciantur. 

jX. liaque dignus eat qui abjiciatur, quicunquo 
contra Dei monarclitain vel taatum quid simile 
audirc voluerit. Si vero, quasi Scripturis coofidat, 
contra Deum vel audire aliquis audet, primo illud 
mecum consideretisi quis dogmaaliquoiJ sibi pro- 



y.^iTa Tojv (iyvoojvttov V/.ctvov ^Va^v e/_(ov -rtpi; rJA^- 

6&01J TOAfJ-^ Tl^ "/i'J CtKOJElVj TiptUTGiV iXilVQ JJ.QL UU^J- 



p'luXt-ix: (ivaTrXiTr^, s'-tiia outhk ^jV-j'|r, ''*, Sjvi- ij babilepro voluntate confmserit et posteaScripturas 



p,iXX[i»v S/|[j^oT''q: Ki^cTX xf,i; TOJ Sifyj [JLOvapj^ia; toX- 
oux, iTTi TTArjV iJT'iu. ^AXX^ Kal £■' tt^ iXXtu.; —toe z\- 



fuL'rit intuitus, ex ijs poterit rauUa testimonia pro 
ficHtio suo dngmale proFerre ; quo rnodo igitur in 
[is adveraus Deum coafidere fas sit,in quibus cun* 
ctorum placitum invcniLur? 

X. !^uTic ergo Simon, eras nobiscum publico dfs- 
r.eptaturus, contra Dei monarchiam aggreditur, 
multasque ox ipsis Scripturis voces afferre vult^de 
eo quod mullidii sintetunus quidain^non quideoi 
creator inundi, sed illo superior. Simulque argu- 
menla ex Scripturis ciIiibebit.Et nos quoquo ex iig 
ipsis muita evidentia capitula osteoderepOBsumus, 
quod unua sit Deas hie qui orbcm rondidit, nee 
alius sit pra^tGE eum.Sed et si quia alio quocunque 
mofla dicere voluerit, babebit etJain is ex ipaig, 
prout volet et de quibus volet, probationes dare. 



yap aX Fpaipai Xe'y'jjti'j, 7vft jjltjQcU Tuiy ap[i>ijLivti]^ C Omnia quippc Scripturjj dicunt ; ne ullus eorum, 



St ertiv xh ^^ npo^ Toy toj sifvai fjp;^; aiTioy d:-o™^£Lv 
atopYii^. 

Xt, "OOev 7;p5 Triyxtov e^,S^y:i: C'^c(Xt:, 6t^ o'ioct- 
^fjtlsv aii-^v eupLTJtEt, et p.rj 5v ar.h -p^tpi^TO'j iAj^- 
Oel^;, Upocpi^Tfj; £1 aXvjQvj^ ^7t'y 6 ^ivxa -rTayTOTrs 

t[>C irepl TTj^ TupoY'^'^'^tuC ctii-o'j p./; ^t:Xuj^ ^ic^Xaii- 

Givsiv, i^X' £', 6-jvctTat ccvE'j ex^p^^ Trpo'^ia-eojc o-jv- 
ecrxa^Jai au'tju i^ TrpoY^^^'^- ^A Y^p °^ Ictxprjt TrpoX^- 
Y0U5LV, 67roSe^Ayj [J.£VT]v [>XT;y e^ov^e^ tou vocjfjyxoi; 



qui ingrate quiurunt, inveniat veritaiom, aed invG' 
niat quod cupit ; veritate gratis hominlbua rescr- 
vata, Gratitudo autem eat, aervarc charitatem erga 
eum qui cssistendi nobis auetor fuit. 

XI. Uude ante omnia scire oportet, non aliunde 
inveniri vcritatem, quam a veritatia propheta. 
Propbeta autem verus is eat qui omnia omninoTat- 
que e!iam cunctorum cogitationes novit, eatqua 
inipeccabilia,ut qui dc Dei .judicio ait certissimus ; 
quocirca nos debemus de ejus pr^escientia non aim- 
plieiter judicare, sed si absque alia causa conai- 
atere potest prfescientia ipsiua-Qujedam enim prs- 
dicunt medicij quia subjectam materlam habent 



ctXXoi aXXac; uXa^ TToXXa; Sia'^opou; ^ttoSeSXt^pl^v^; cegrotantia putsum ; item alii aves^alii victimas^alii 
E/ovxs; T^poX^^ojTLv, x^l Tipoffi^r/i oi>t et^iv. n alias multaa et varias materias subjectas dum ha- 

bent, prj;dicant, nee aunt prophoto;, 
XiK El £1 pooXiiGstrj xt^ XsY^i^ *^^* S'-x xwy xoioy- XIL Quod si quis dicere voluerit, preescientiam 



VARI/E LEGTIONES. 



''^Si addidi c, 0, o dEtO^ con], D, 



pTi^TJ^w O. "^^ l^Kji^^ O, 0. S, EYKvi^ei- C Subinde S'jvaro 
;9ic) Si\ p. ixt 0. ^^ ^XXd om. 0- Turn '6p-(L^ S, &Voj; G, 0. »^ 



^ diyg^iiiTttoy acneaait ex 0, "^^ Ita S., ffuvevOui^^Td) C, cruveyGu- 



VARIORUM NOT.E. 



7r>]<; Xal^f5Sii> Tiapl ©eov, etc. To u ^Y-^'-^ KXr^fi^yxoi; ?Tpo^ TOy xou eTvat -^^S^ a'fxiov, iltoot&?£W UTopY"*!^ 
6£&v ^yBp(/>7:ti>y aY^^irv;. EuY^Wfioffiivi^; yip hrzi, xo InL cDp, 10. Cot, 



110 



S. C!,EMENT!S 1 linM. X*OX\\ nPKir DUBIA. 



120 






per his prJEdictlonegsiiiiilcmesae prjescientia? vera^ .\ -cr.jv Trpoo-v^Tstuv ^'xri -jjto)^ sa^piJTrii TipoyvfiWei opio^av 

et nativEB^ mulLujii fo^llitiir- 111k enim prEesentia 

tantum indicant, idqiie si vcivu't:3 I'uerir.t. (Quin et 

mihi ea; proauntrdemonatraQt eniia esse prpaseii;!!- 

tiam.) At illi.uy» qui solus ct verui est, pn^scientia 

non aoium prtesentia cogaoseit, sed et ad I'uiurum 

U3que S3!ciiluin infinitam extendi t pro|jhetiam: nee 

ullo indiget Qt inlelli^alur, nee ob?^cura et dubia 

prffidicit, ita ut verba alium prophetam exiganL in- 

terpretem,sGd ciara ppofert et simplicia ; qucmad- 

modum Doctor noster, cum esset propheta, iniiato 

ac perpetuo spiritu omnia omnino noverat- 

XIlL Ideo fidcnter futura exposuil, t^asus dico, 
loca terminos. Nam cum ail incuipatus |jropheta, 
imnrienso anims oculo omnia occuUaspeetat et no- 
vit. Si vero et dos. ut mulli, admittamus verum 
quoque propbctam noii sempftr, sed inlerdunzi 
quando habet spiritum, tunc idea piKe^eire ; cum 
autem non habet, igaorare ; si ita exiiftimeruus, et 
deuipiemus nos et aliisinsidiabiinnr.Nani id ad ana 
pertinet, qui a spiritu inordiuato furioae conci- 
tantur et ad araa bacchantur atque ingnrj^itantur 
nidore. 

XlV.EtenimprophetiamoBtendare volenti si Gooce- 
datur,uf, cum mcDdax deprehensus fucKt, tunc cre^ 
datur spiritu prophetic eancto caruiase, non facile 
arguetur falsua esse propbeta ; nam in paucis iis^in 
quibus, utpote multa loquens, veritatem atLigerlt, 
credetur spiritum possidere ;eLai prima ultima di- 
cat,et ultima prima, ppceterita ut futura, lutura ut 



[Aov'jv, y,y.i Tcxuxa {: ct-Ajfizk'.' iXXiu^ 0£ j^ot y.al ajra 

'lOJ jAOVOu y.11 a.J\-r.{iau^ T^p^'^'-i'^jU'.^ o'j [j.ovonj 'z% Tvao- 

vo^ Oi'.Ta: -pi; extyvtuo-i.';^ \x}) ^^ 7:p'j'^r,T;e'Jtoy ai^^t-j^i 
Y.al aij-plSoXa, %a aX^.o'j Tipo'fTJrai* y^pefav Hy-^ Ta T-S- 
-fo^sva: TTpQ^ k^l'^^ftiiuvi , aXXi pr,ti ^^ -/.at a:r:X5, wi- 

XIII. Alo T=Oip-'Vj-/.oTfjji; s^^tLQE-ro tte^i t<Ijv ^eX- 
XdvTCiJv ece^OoL^., Jiv^u SI -naOv;^ tqttoij-, Bpo'j;. Ilpo- 
fpT^TTji: -pp to-^ aTtraiOToc, a^^^pqj 4'^'X^^ ^* o^'kA^^^ 
Ti^vxa '/:iTo-T='j(oy ETTifrtaTai Xffv&ivo)v, El 6s TtGtpct-. 

vo = t, — Eav o'jTdK UTToXarcriiAEv, y.c.i ei'j-uo'j; oltth- 
Tti>ii£v xa? aXXoj^ Ey£Spsujti)[j.Ev. To vao TfjLoiJTciy 

^''ac {60,\ Ttov Tiapi pt<jij.oT(; jAE^jovTcyv /at xvtTaTj; 
^;j.'^OpO'j[i£v^v, 

XIV. Ttv' yxp Ttpo^rjTciav ETrayY-"^^^'^^^' Gi'Xo'jTt 
li^ ayvy_fr>pYj6f| :r'.aTE'iE:70a'. £v oF^ 'I'EJTTYii; fu>pa7ai, 
OTL T0-:= TO Trji; TTpyyv a)jE{uc; aY'O-j cj^k E^/^^V TiVE'jfiM, 
oiJK 5'iiXs'fKXOi; EJ-ai ipiJTry^i; 6-:T:i:5^(oy ^pO'f/;'cr^q. 
h OK Y^p <u; 'HioXXi Xsyfov dXfya ^Ttnuyya''^^ '^^'^^ 

TO TTVEUr^a £y_E^y TT'.^Tl^ETa'., OT! T£ ^^ T^E TCpWTa ET- 



prFeteriU^ltem consequentiam non habentia^vel ex C h6\j.f'y., Ti ido^-Lsva ti^^; tjoy] yEyovcxa, aXXi >^::.: ava/d- 



aliis compilata et Iransformata, nee non qu^edam 
imaiinuta, informia, stulla. dubia, inopinala, ob- 
scura, totain clamantia conacienli^e pravitatem. 

XV, At prEeoeptor nosier non lalibus usus est 
pr^stigiis, sed, ut supj-a retuli^ prophaLa qui erat, 
iQuato ac perpetuo spiritu oivinia penilus cogaita 
fidens, dare, ul untea dixi, exposuit, casus, loca, 
prtestituta tempora, modos, tcrmino^. Sic igitur 
de temiplo prffldixit ; Vidciis has ^di^caiiones i 



\xi-iy., a Se ^Eu^'w^iva, a'jE'!oEa, avor^T^, d|ic:t£oXa, 
aoo^^j i^TjXi, Trajv^; xs^.^ayita ^•^iw^-^v.tr^u'.t-. 

S5 XV .'0 S^ vj[j,^-£poi Et^iiov.aX'jt: o'jSev xi to^ojto 

E-'or^TE^o-aTO ^^, o:Xa\ tu; t^Qiaa^i E^y, TcpG^p'/^Tz-j^ ('r>v 

£iJ;:pjTt[* /at OEVvi^p TIVE'JJlGtT'. iTCtVTOTE iTTCfTUa rj.EU^ ^* 

Te(l^ppr,y.(5K ^^et'O^^I, tb^; T^pOiXsy 



vrjy 



»s 



craciWi;, 



Tixa yojv TTEOL Tou ayd(j[ictTO^ (Gl) TipoXiytuv 
VARI^ LEGTIONES. 




VARIORUM NOT/E, 



cre- 

, . .. jktJ/- 

dinatu, qiit tui aras incbriantur et ingmyiULiifur ni- 



{&)) '\T.h Ti^r^u\x<ixu- ax^^fac. Seribendum 
didcrim u7:o TtvE'jjj.xTtijv k-.-j^lT.^ a i^pinULm u 



dore. Gredebant veteres dcos participe^ fuistd Ao: 
5r,c TE, KVL(JT^J^ TE- To yip Xay^nEv Y^pa,- f.u;!; ut 
ait Jupiter nputl Homerum IUa4. A\f. Postea vero 
philosophi aiaios d^eaionas sanguinis etnidoris pa- 
buJo gfludere atatuobant. Infra cap. 3Q.T6 t-l ^-.v't- 
<jft ijapxiv ^jae^vjt otijt ffyaOo'i- Vide modo Poruby- 
num Be abstUent. lib. ii, cap. 42 ; et Tertullianum 
Apoi. cap. 22, 23, Davis. 

{61) UEpi TOJ AytctTUiiito^ etc , Auctop Operh 
imperfecti in ^alth^uya, ad cap. xxiv, vers. J5. 



F^ii"; ^rt/m txercitus alienige.navu7n, et liomam impe- 
ratosL dam circa ihc/ttAaiem^ qnis usque tunv fae- 
ral sancia. Hoc et Peuu& apud Ciemcnlem txponit. 
Leg, JlecoginlidhuiR lib. i, cap. 30, {',i. \j5.Scd el (u- 
itva apeniil ilLU omnium; veiLa sunt Laetantii lib. 
IV, cdp. 21, qu^ Petrus el Paulus Bom^ pr^dica- 
veyunC; tt ea pmdicalio in memoriam ^cristla. per- 
mannl; in qua cum multa alia mira, turn eliam hoc 
fulunim es^e dixeruiH, ul post brei'e lempus immil- 
teret Dens regfiin. qui expuijnarei Jad.xos, et civitaies 
eorum sulo ad^quarct. ipsos uvtem famine sitifjue con' 
lectos obsiddrel, etc* Cot. 



in 



CLEMENTINA. — HOMIUA HL 



''Q[j.[iJi vtai xi E;r;; £.-prjXE jarpsT tp'uyT|, axLja a-jT^!;; 

o.lr^i)z'\.o.<: y.at oiixo^ £?^ uii xi^^ Ei3ESi{a; ^jY^[-^'^'^ ^^' 
tS(oL^ KcttpoT^ xou; rivxc<: vtaOip^u; tip^Gtv-:?^ £;£', 
TTpfi'^r^xcr^, 'H ok —qW^- xujv TTETrXavvj^iVtov aix^a v^- 
YO^-Ev aj-cv] '■ T^ [ATj -■i6-zp'^--J vji^Ti'. xou x^; O-J^^J- 
Y'!^-t^ XoYO'J, 0^ t^L^ 6^Tv exiaxoxt oj ffctja-o[j,at EJ',Tt- 
Oi[j;£vO^ xE^paXcridiQ'I);- t^oX'j yip t^ vtax' eTSo^ XiY^^V- 

x.pfx:c(. 

HG XVTI. To^j 5e XiY^^v ap^^oixti ^^t^. Osoi xoti xi 

rpapv^O^^xv ctv5p[0T^([j Stjivi tk ST'j(Tf/ivD:L^ Trtu^ £xt ^x^p^ 
x^j ^ Ix [JLijfTap^c; a'z^x-^O'iO^ ■^^^'j'-jrfii'jz\ 6 aTTOv^fj-tov oj 

xi ^^Y'CTta ijj.apxavEi ; K«l oJx o^[j^i( ctyxQv o-uyyvii' 
^■■1^ Tuyx^'i'^^^ *T ^^^ ^^^ vcOoj TpacpT^; xaxi xfijij 
7:avx'iiv llaxpi; 5=Lvit vosTj a7T5x>jO;:Yi 6 yip Elu'^ya, 
xal xaOxa alojvioij ^aatXito^, ijopffrc^, -Y' ^([a^pxLfi'j 
eJi; sKt^voj av^'pipou^^rjV tytt^ oLi"£p >caO' Op-o^ioiT'.v 
^ eI/.u)*^ ixjyy^av^v ouoa. 'AXXi, fpr,T'.v, i[j.3;pxjJTD:v^a C 
xaxUe'.TTE xo OeT^v tcvsvJ^licc, Ojxo^>v t'jv/J [xapxsv xat 
TTftic 6 tOJto XiY^"'' '^J xLvSuvi'Jd ; WXXi p.£xi xft 
arj.o:pLrioi[ e'X"iJ'^£L TfJ TivE'jfi'i. 'AS!/.0[^ ^pa S^Soxai" 
xal TToij xo ^Ua.ir,'4 ; 'AXXi Scxa'D'.c >'-'":^ a5(/.o:; etti- 
)^opv]Y;TTat, T&'JTG TTctvxtuv a^i/.r'tximv, Ojtwc tt^'^ 

^^£JTJ_lCt^ X^V jJ'Jplff^ ^TTtVO^Ctl^ SoT^Ovix^iL- j XQV ^XeYVO'J 

-/.Sv ^v ^axprp xpovtjj XccSe^v E^ri ^. 

XVllI, M/j aTTJ^xidBs. '0 ITaxrjp ^.ij-^v quBIv ^,yvoEt- 
Ottoxe xat 07]ji0iT'!^ xsf[j:£v';j^ vojioc^j my^oE^i; ^ IY'^^'j' 
^axi Sii xo'jc iva^^Qjt: axiTVwv aijTav, xo{>c * iX:^- 
Oi^a^ Y^-X'^P-'^"*^ ^^' aGiov ivftTTiitTTE'. XEywv 'EJs- 
xao-ov xov TCC'&pa <tou ko:! spst coij xou^ Tip^aS'j- 
TipO'JC cro'j, xai avay'i'^^^'J'- ^ 'Jo^- Tfjiixov ^XF^'' 
XO^^ Traxip:i l^Tjxi^<;3Li,, xojxou^ xou^ ipuo-j-hzo'j- etti- 
^r,xv^c-aL ^, 'AXX' oux f^-^XYjTCT^, x(vg; £txIv 5 x^c; ^i^- rj 

TlXeI^^ XP'IvO^, -LVO^ ^^ ST XTJ^ TtpOOl^XEt^t; X3G=Sp5^, 

xatxat auxoj ia'jx^*^ f47,v[jovxo; xqi Xeyelij" 'Etxi xi;^ 
xaOeSpo:^ MojiJj£to; i/aQv^o-au ^ ol rp:t^natcT^ xa: 
o\ ^ctpiijcfloi ■ Trivxa ouv fiaa XcY^^^tv ^{t-^v , 



Amai dico vohn^ lapis super Utpidem non vflwqMe- 
tur fdc, qui non desLrualur : c-i non pr^lerihit gene- 
ratio h,Tr, quin drstmdio ivitvim fiumat. Venient 
ertim et f;ede.lmnl hie el mllo circwndabunt , et jilios 
vesUos jugidabunlhic{a). ParitBr clora voce sequen- 
tia proiiuntiavif qn^e ip?is ociilis videmtrg ; ut ia 
quibus sermo dictus fuit, et res evenirct. Nam ve- 
ritatii^ propli^La ob auilitorum liiiem scniionem de- 
mo taslralionis fucit. 



XVI. Veriimtamen muUi sunt erroris preccones. 
ntiiim hfitienlsfi^ rnalitiie diiCBni : qua rations qui 
UDUS veritatift jusla ac pi<."tati9 dux est, proprlia 
tempnribus nmnes puroa invenfos liabcbit prophe- 
tas. Pr^cipua vero erroris multorum cauaa hiec 
est^ quod non pnus conjugationis dor^trirtam intel- 
lexerimi, quam vobis f^eor3um non fesaabo fre- 
quenter %% summatira expnnere. Longum enim est 
singula dicere. Vos igitur discendorun:] mihi estoto 
veritatis amantes judices. 

XVIL Jam vero dicere nicipiam.Si qu3s homini, 
a Dei omnium auctoris maoibua formaio, non con- 
coflserit, magnu-n et sanctum pra^scientian illiug 
gpirltum possidere, qno modn, si altf^ri 9x impnra 
stirpe nato id tribnnrit, non plurimnm abcrrablt? 
Nee iin puto veniam dandam, lici?t ab odnlierina 
ScHptura in fraudem inductas sit, ut advergiis om- 
nium Pc*trpm dura cogitaret. Qui enim imaginem, 
camquc Eeterni RcgrsT affecerit injuria, peccato se 
impbcabit, in eum rcFerendn, ad cujna sirailittidi- 
nem imago ilkt facU est. Sed, inquit» post pecca- 
tuni reliquil \\\\\m diviniis Spiritus. Ip'itar cum illo 
pi^ccavit : et quo pacto, qui hoc dicit, non pericli- 
tatur? Sed poetquam peccavit, mccepit spiritum, 
Tnjustig ergo traiitur : et ubi justitia? Sed ju^^lis 
ac injuatis suppeditatur. Id nmtirum injusttsslmum 
est, Sic qnodlibet mendacium,miUe licet adjuvetur 
excogitatinnibus,coofutationem denum sorLietur. 

XVIII, Ne dccipiamini. Parens noster nihil igno- 
ravit. Quandoquidem et publice posita lex, qufe 
ilium IgnorantiEP culpa oi> iudignoa otieral, propter 
veritatis r^iipidos ad Rumdem remiltit, dicena : /n- 
lerraga patrem luum et dicet tibi^ seniores luos ct 
annuntiabunt fihi (h). Hunc oportebat patrem, bos 
seniores qurerore. Bed non quaisiisU, cujnsnam sit 
tempusregni^cujusnam prophetipc cathedra.Quam- 
vis ipse aeipsum significet dicendo : Sh'per calhe^ 
dram Moysis sederunt Scribx et Pharisxi : omnia 
igitur, qua:c:w:jiie dixertnt vobis, audite illos (c), 
Illos autem diiiL, veiut eos, quibua credita erat 



[a) Matlh. xxiv, 2, 34; Luc. ps, 43- [b] Dent, xxKii, 7. (r.) Mattb- xxiii, 3,3, 



yARlM LECTIONES. 



»« X^Y^ om. 0. »■ rnserui ?| c. 0. ^^ ?5'Jv c. S, E'-5eiv C. " Ita c. D, %a G. CFr, hum. vn, ^, 
^^'' i dcprompsi ex O. Ibidem ii^ i^-* xil ■jjxd^ C. ' a''J^:r^ S, 0. ajxvj G, ^ ]\^^ s_ CTr. bom. iii, 2i^. tcp G, 0, 
s -cuY/^avr, 0, pr. man. ^ Lege e/^cl S ^ Ita et c^ oonjcct. C., cuj. textua ^Yvof^. Cfr. hnm. ii, 48 ^..t 
38. ^ xij; U» "^ Epojai 0. ^ Vocabula xovxoi^^ 'zoli^ 7;p£7o^>xErgou( eiriiT^xiitrcci reuepi ex U. Maltb- xsui, 2. ' 
l^tdStujav 0, ex quo adjunii ouv. 



123 



S. GLRMENTTS 1 ROM, PONT, OPERA DUBIA. 



l'2t 



davis regni, hoc eat cognitio, quie sola potest ape- A. (S^'^^^ete a'jroj . Ai 
rire vitse portam, per qiiam aolani In viLam aiter- 
nam datitr ingrefil. Sed ait : Sane clavem quidem 
possident, at intrare volentibus hoe prcebent. 



OTfUV 






XIX. Propter hoc, inqaam, ipse e cathedra sur- 
gens, vplut pater pro filiis, qa:e a saeculo in occulto 
digni3 sunt tradita praidicans, misencordiam wa- 
queaiiipsas ^^&ntos estcndens, misertiiEqiie om- 
DJum animarum, proprium sanguinem neglexit. 
Futuri quippe sieculi res esse conseeutus circa 
Log sfecutuiTi, quod lege acc.epit regiium^acuaratua 
est in promissia. Quodque cum maxime coiitristat, 
hoc est, qnoniam abiis per ignorantiam oppugna- 



XIX. Ata TOUTQ, ^Tjiii, ':tik':^c; xvj^ it^OiSpai; ^T^p- 

sX^tiJv, tSfoij a'Lu.aTn; rj[^ei£t, MiXXovTO^ yap al(Lvo^ 

f^SYtoTQV i'usp auTov X(av eXuttgi Icr^t to^'d, otl oitlp 



tur, propter quo5 tanquam filios bellum suacepU. n ahL? ir.o\m^Xxo, K^t i'iA:u^ ^-^^^^ *^^'^ '^^^^ u^-.^ouv- 
Verunitamen etiam osores dilcxit, flevit incredulos, xa^, xa^^ IxXslle *' to'JC aTLiLOoLJv-cac^ xal £6XfiY^^ '^'''^^ 



hencdisit oonviciantibus, et oravit pro inimicis. 
Nequc solum ista ut pater fecit, sed ct discipulos 
suofl, affectos ut eiga t'ratres, similia faceredocuit. 
Hoc pater, hoc propheta; hoc ratioai est consco- 
taneum, ilium fiuis llliis imperare, ut per patris 
erf^a Jilios amorem, perqiie insitum hooorem filio- 
rum erga patrerOj oriri posait aterna pas. Cum 
enim bonus imperat, apnd subjectos veruju gau- 
dium ob impertttoremnascitur» 

XX. Yerum ad primum veritatis sermonem red- 
eo. Si ill! homini, qui Dei manibus productus I'uit, 
nolit quis concedere ut sanctum Christi spintum 



i£(5G<<jX£V. 88 TOU-^O ■^I^Xfjp, TOUrO TTOOYT^TTji;* TOTJIO 

Tcaxpo; Ttp^^ 'zi/i-icc J'opyfj Kai xiliv texvoj'j Tipo^ rov 
TCaTSp^c ^vStafle^'ji ^Ljtfi ■ilciivtoi; ^^ E[pv;vv^ -jevaafta; 

fftJ.EyQpba'J« aX/^B^C jj^aparrepl ttqu PdtiXewovtoc Y^" 

XX. nXfjV IvlI ^hv TTpojTQv T^^ ccXT|6Eta(; ^TravEi^i " 

OpioTcfi) xh oiyio-i Xpi-aTQV [J.:^j Sip Tt^; E^Etv Tveupta, 



habuorit, quo pacto, si alter! ex impura stirpe nato 

eufndoni conccsscrit habere, iion ^ilurirtniniimpuia ^ ^r,-j^ l''/-.'.v q-j xa [li-^iT^.-x i-ji€^'i ; Ti SI p^yLTra £6- 

esl? Maxime vero pi us fnerit, si alteri qiiidem euro aiSeT *^, e^v ttsprij [aev sxr^ S4>vj ^^ ^X^^^i IkeTvov Se 



apiritum nor tribuerit, sed ei soli assip;narit, qui 
ab initio sajculi, formae una cum nominibua mu- 
tans, percurrlt, s^culum, donee Dactus sua tem- 
pora, propter Laborcs Dei misericordia unetus, re- 
quiem in asternum possideat. Hb hunoro donatus 
est imptirandi et dominanrii omnibus, qua; versan- 
tur in acre, terra et aquls : ad h.i^c ipsius a i^uo 
homo facLuH eat tJalum habuit, anim<^ inlVagile 
vesUraenluni, quo immortalis esse poss(;t. 

XXI, Idem, qui solus verus propheta est, uni- 
cuique animali apte ad naturam, sicut ejus creator, 
propria imposuit nomina. Qnod enim noroinavit, 

vault: LEGTIONES. 

^^ llii c. marg. Ci, in cuj. textn y,paToj(i£v, Gfr. Luc. xc, 3^ ; Mattb, xxiii, 13. Gredner, Beitr. 1, 3i7. 
** ExplanaviL hunc locum et a ScbHeruanno vindicavit Baurius ^n»?a;/. 77^^fl^ Tubing. 1844, p. 555. S. 



I^ovov e/£[v X^Y^t, 0; iit' apX^C o:taivo^ (ti2) iua toTc 
6-40[lJ7.<x>. [JnOp'ii^ iXXaTd-tJV T^'pi ixl(l>v« '^piyf.f ^kypiq 

eXeel yo'ibt'iq^ ^U dsl ^^^ £^Et T7;v dvfXiCaJaLv, Ojxoj 
^pysLv tt /at K'jpi^Ui'.^ ^ivTtov irLy iv aEpt /ai y?) 
xal ^^ IJoao-: ■cET[[j.TiT«L' Tipi; toi^ttoi:; £1 aixoij Toi> ^' 

TLETTOtTjy.aTO^; TDV CtvOptU^f'^' '^j'' TTVOTjV £0)J^£y, ^'y/%^ 

ctppr,y.TQv TtepiooXrjv, &nto^ aO^vaTo; thcti Sd'^t^A^, 

XXI. Qj-Q^ au-:o<; (Jl^vo^ aXr^Grji; ^Trspja^; ^potpTJ- 
TT;^ (63) ey.a7tff> ^fiit^ xaT' (J^tav t*i^ tp-jTEto^, itaOtJ^ 




[JLOL ij.. ^Lilipa [10 ^, . . . ., 

S, 0, i^io'/f^^ G. ^^^ eI^t^^^ C. ^i y.^f c. 0, decst in cod. Hom. Paris, teste C. ^s xqu adjunxi c. 0. 
Idem dciiiobps palmariain largitua esL leoL api^i^xxuv p. a^pr^^ov Vulg. ^' ita 0, 0, ctij-^ Icgeaduoi cen- 
eet S. 

VARIORUM NOT-^. 

(62) "0; ^t: apyr.t; arw'Jo;, etc, Heec conferas SampsKis seu Elcesffils ab Epipbanio, quod Chri- 
vclim cum Epipbaiiio, havrosi 30, quK est Ebioni- stum in Adanio ponerent. Vide eum vol 1, p. 53, 
tarum cap. 8, Cot. 127, -16^, 461, 462. Periculose Methodius Convivh 

(03j Movo; ti/7jOrj; ^7rap;tf; itpo'^xj'cvjc ■ Inferius orat. 3- Id, 
vjn, IOp Id quoquc observatum m Ebion-eis et 



i2S 



CLEMENTINA. — TIOMILIA HL 



y.&T'i^ ovGiia Tfp Y^Y^''"^!*^^^- ^^ '^■^ '^''-"^ ^"^^ '^'JTOJ 
Xov f] itinov, ei £v=TiAX£ra [ltj tpa^^rv ; "AXXi TiJia 

XXII- n>,T,v tonrji ^"^ uj^iivo^; cruv^xTtciOT] Qr^Ai^a 

apT£yi ^cjj jj^eXXqvti atiuv: TrpatpvjTsu*', ^', 

apT/j'J ojo-^t 3^'jx^p:; Tocj ).?>'.'it5'j lETaxxat xcxTi xov Tr^; 

tojt' eotv Ti 5(pT;[xar:t ^', xat tov -Tiapivxa Itz'^v-O-^ 

yjT xo 3pa8u ^'^i ti Ppa^'J Tf]> [lat^cvt i-rtaXXaJcei 6=- 
Xo'jo-x. 

XXIV. rioXXoj^ [JL6VX01 Bedj^ XcY^LV /^i o:x'3'5=tv OJ 

y.at eXtiOl tou y^*''^'^^^^ o ,f^^, £"/£- 'fij-^v, /.al ii 
^^£^ ■npojaTioXX'jojO'^, xc(t w; Qj^Xsi^t sja^rjVLoj; ^^ yL- 

r^JCfioVTa; a:jT7,^ [ioX'jVEi, 'Kxiv ^V ^'j/Xaor^OTX -^li^ 
7rj:ciJ>',v:po'JC TtxTr; ^^ Paj^X^T;, Toj^ ctTua ttoX'j yjov- 

T3:; EY-^P^' ToXifiOU^, To'j^ 5^ Trap' aiJT^; [J-^O^lv ^^ 
dXviOiL:;v r^pEY-Jj^^voLj; T,i Ti T^ivTa Uy^-.v ivavT'ia 
xa: TioAXii; /,:il ota^opou^ 7r:;p^y^'v itizovp-^lai^, i^rj- 

ToOvTa; i^l se ^^: jj^^jOsy tiptJxriVTa:; ^L^"/P'■^ =^"'^^^ 

<pXo^^ G^'j^TO'j XsTxai Trpojiccji;' TrXiva y^p "'''^■ 

aPAtf'!^oXa X2i Xo;i rpocpriT^-jO'J7Ct tojc 7ncrT£Ljovxa^ 



i'>f;£i xjjc ip|i./jvefa^ Trjv ^/.Eo^viV' "EpiA^vEJEiai y^ 



A. hoc ot erat nomon rei create ex creatore.Itaque quo 
modo aiihuc necea^^e li<tbuit arborem attingereT ut 
sciret quidnam ?iL bonuin vel mslum^si mandatura 
accepit non edendi ? Verum h^ec credunt qui judl- 
cio carcnt.qui arbitrantur brutum aEimal potentius 
fuisse Oeo, ipsorum omniumquecoDdUore. 

XXII. Cajtetum cum eo conjux creata cat natura 
femmeSj multism eo rieteriur ; diatans ab eo, tan- 
quam substantia ab acoide[iLi,tanquam a sole luna, 
tanquam a luce igDis^llla huic niondo velul femina 
simili imperans, prima prophetisaa esse meruit, et 
cum omnibus qui iiiLer natos mullerum sunt pro- 
phetiam annuntiat,A.ltcr vero, quasi liiius bominis, 
mas est, et futuro sfficulo velut masoulo egregia 
■n prophetat. 

XXllt. Dua? igitur nobis sint genprales prophe- 
tiiK : altera quidena misculai ut certum ait quod 
prima mascula eat, ct ut seconda deioceps ratione 
progressus collooatur» secunda vern, qii.-R oat f'e- 
mina, prima in conjugation um adveiitu veaire de- 
fmita est. Ea ergo, cum inter natos mulicrum sit, 
utlemina prscscnti muado aonuntiatrix, mascula 
esse orcdi vult, Quare secnina masculi suppilans, 
suigque carnis aeminibus obLegens tanquam omnia 
3ua comproduoit germina. hoc est opes : et terre- 
stres has divitias quasi dotem daturam se pollice- 
turret taudum cum velocijparvum cum magno vult 
commutarc. 

XXIV. Et vero multog deos non solum dicere et 
^ audire susliiiuit, sed et ipsa talem se futuram cre- 

diriit : atque spe evadendi, quod natura non pote- 
rat, etiam quod habebat perdidit: et quasi femina 
in menatruis sacrificioruni occasione cruentatur, 
sicque tangentes cam inquinat. Cum autem conce- 
pit, ac tcmporales rege* genuit, bclla suscitat quffi 
mtiltum sanguinis fimdunt.Porrocupidos discendaj 
ab oa veritatia, quod contraria omnia dicit, fit 
rnnUa ei varia pr^bet ministeria, quKrere semper 
nihitque invenire usque ad mortem facit. Ab initio 
enim cebcis hominibus posita est mortis occasio ; 
fal^a siquidem et dubia ct obliqua prjcdicilj sicque 
credentcs decipit. 

XXV. Quocirca prirnogenilo sud Ics ainbigiium 
J) imposuit nomen, ct Cainum vocavit. Quorl nomon 

duplici interpretationis sensu acclpltur, Exponitur 



VAUIifi LECTIONES. 

'*7T0-c'O. Lectionem xaxo' 
legitui 
term' 
emaj ^ _^ ^ 

r.-J •tri-rn l' So —r, i<^-.f -■. „,-,r^A J^ — * .'_ -_J i-k- . i-, ..■ ■ . ^ ' ' -.^ ^ , _ 




m 



S. CLKVENTIS 1 ROM. poNT. OPERA DUBJA, 



m 



enim^ et p.w^^ro Pt ^miuhtio, quod in ruirin^ \ y.o,\ ^Tr,<7,<: -^^ [i^) ^.clI ^r}.o^^ ^C ^r^^oBv a.jToij fxO.- 



jcr^riilfiturus esspl vel muJiei-i^iTM veJ jiosaessfones, Xovto^; 

vel omorem parentum eriraiilam. Quod si nullum twv YovEc-r^ T:pi; a^'xr^v crropf^v (6>}. EE k ioa 91 

eomm git, eti^m sic rccte pos^essinnis Qompu ^u/.-^^v ToiTwv --v/jTcit, ;ta) oLitiu^ tq x.Tvifi^i l^^y^jOa- 



sortitua eat- Nam fium prjmiim passedit, quod et xa/.L- ^Trr-re-^^x-:... A^to'. -^^p ttolotov tKTr,c:>:ro, 

ipsi comoioiium fuitFull iiutem hoQi'cida et men- S-^p ^jT/i ^s j.^,; £;/pyjt7Lru'jaev. *ove'j,- y^P ^^ *^=^^ 

dax,rt cum perciilia quif^Hfera npque a |>rindpatu i^Ei^rif^c; xc^t jxsxa i;j!^pvruv -f.T^/a^-v i^r^^e r^l -rL 

voluit. Sed el qui ex iilius succrspione prngr-ssi cipx=tv 0^>.t.;v. "E-i ^x/jv^al ol aT^o'rr^i 1:outo^. 5[ff3a"- 

surLt,prim[ adulfori exsfitere ;et psalteria citharas- jT^<i iz^o^Xr^U^^-z^^ Trp^jroi ^ot^o^ ^y^'-'^vto- xal r^aX- 

que lcmppryhant,nec nnti bdlir-cmm ormorumex- TvjpLi xa=. >.LOip:^^ ^piaoVavxo *t, xal x«>^«^^^ ^'^>'^v 

cuBOreg Cacti suntJdcirco otposterorum prophplia, t.oUil'.v.u,-^ iy^ovT^. -i:i xaWj xfu^ Eyy^v^uv Tipofpr^- 

adulteris ct psalteiii3plena,elam pervoluptat9sad t^'c.^ [j:^ij/j:,v i',si ^^aJ.x^p^tuv 7^;j.Qj3a, ^.a-.OavdvTuic 

beIJa e,on.dtavit. 5,i ^f^v ^S^'^'^'O^h^v o>- '^o.>c; tt^XIj^^j; h^zipzi. 

XXVI. Qui vem inter filioa bominum insilam XXVI. '0 l'& iv ^jh^c; avOpiiT:a.v T:p(i'rV&':o:v ejj.- 

prophetiam anim« propria^ obfinebat. expresse io'^t^v '^jyrj; !5(o^v £^t«v, ir-.^^ ^k apj/^v " tol^ 
ut masculufi, futuri 9;nfu!i Sf^em jndicans, niiuni ^ \xin'y-jrn^\]^,-Jo-, -ci^ ^^Tr^siic: j^Yjvjtov.xo^^ auTOO jIov 

Buuni vocavit Abel, qund abf^que ulla ambigui- x^-jTVi-r^pei^^^-. ^A^U. b ^vej ua-Ti^ ct|j.^:5oX(^; niv- 

iatc vertifur fw^i^sTiliis enim Euis tribuit Here fVa- 9o^ b^LLv;v£jET*L. U=v0^7v yip tol^ c^tg^ -jIo:^ T^ao^- 



67r[ffj^vojaevo; *''. Heuv £va \x6wv ahafv A^yEf (j^OJ- 
0^JT:3 ai-rOs ^* XsVEl, OUT? aXXt]J Xsvovxi 7TL5T;£'JEl. Kt- 

Aov Ey^L T7]p5t -/al ett' ttXelov^ aj^£i, Qjd'a^j a"- 



tres SUDF qni d'^cepti fuorJnl. N'on mentiiur, dum 

promjtiit illis consolalioncm in futurn sa?(^ulo. Ait 

unum ?o]um Deuni rogandiim esse : deos nee ipse 

dicit, nequc altcri dicenti credit. Bonum quod ha- 

bet aervat^ampliusqueaugeLSacrilicia, sanguinem, 

libalioncs edit : caetos, puros, sanctos diligit. Ex- 

slinguit araruTi igncra, beUa abolet, doeet pacem, 

castitatcrn pr^cipit,percata cxpiat, nuptias saocit, 

Gontlnentiam concedit, omnes ad pudioitiam abdn- K^tO^^ptr,^ yar^'^v voj^^cttiu^:, ey/pccTEtinv f;jy)^top£T, 

Cit, miserieoHes facit, jnstitiam docernit, eoruEn- e'; ay.^fsv ttjvt^c 'i^.:^ lltr^ixr^-.iy.o'-,^ TtacE^, Ot^^rQ- 

que perfectoB oonsignat, et requielis sepmontim ^'Jvrvvo[jLLTi:;:='., -coj; 92 TfAeiojc ^jxfLv j'^payi^-^t, 

prolert; eeKa prophotat, dara dlcit, igncm sup- xa? tov -^^^ ivaTra^j^etu^ X^yov r/^aivEi, pr^vi upo- 

phcii sternum frequenter commemorat, regnunn <p7;-£'j£', rja'^f, Xty^-.. -nr^p atwvtov xoXaciEw; T:'jv-'ji;i^ 

Dei assidue annunti.iL, ccelcsies divitias ostcndit, G hizr^iJ-iiL^T^i., pa^'X^fav eEoii frjvsy^wc xarayy^XXEi, 



IJ'jp ^i-jjAiuv cTo^jvuT'.v, TroA£;j-o'j^ '/ixapyei, cL57;v7]v 



liJpO' 



evceXXetil. 



Ta^ 



ai^tapTLCci; 



gloriamperpetnam pollicetur.peecati indulg(!ntlitm 
opere demonstrat. 

XXVII. Quid opus est venhjg? Mas totus Veritas 
estjemina Iota seductio : qui autem ex maacuio et 
['emina ortus est, partim menUtur, partim vera 



ttAOj-gv ou 



pav.ov r±r^ 



a>jvi..&t, 



^6i 



IV ava<DaipiT 



iv 



Otti- 



0'/y€^r.-j,\ ^'^^ T^c 3[jLapr[cc^ tyjv .iusfriv £pY?^ SEcx-VJo-iy, 

fii'a, }\ 0/^Xeta ^Xt] itX^vt^ 6 ^\ e; ipo-iyo; ital Gt^- 
X^[a^ ysyovfo;; a ^£v ipijr^i-ctL, a h\ akr^^vjzi. 'II 



priedicat.Fem]naemm,propnnm sangninem vclut y^P O^A^'ct, ISf^j aV^xi wT:cep Ip^Opif. W 7:^0=^ 

rnbrum ignem albo niasculj cingen^ semine, alio- SiXXo^fra -J, toj ipcrivo^ X^jkov cTr:^p|ia, aXXoxp^!^'.; 

nis (ufcimentis imbpniHitalcm osaium suorum Hr- ep^^Tjiajiv gitpwv to oltO^v^^; ak?-^ ^jviaxviiLv, xal 

rnat:ac temporario carnis flore dclectata brevibus- xrji t^^ frapxD^ Tiporitc^'lp^ avOsi T^pTiouTa, /at ^pa- 



VARLIi; LEGTEONES. 

*Mta 0, et ei copjeet, G. cnj. end. xTfcTL-, CFr. Gen. iv, 1. ^^ jta q, c. D, ajT^; C, ** 
xcOapar C, qui pasLea scr. ZC 6', -^^ aajtv 0. " - - . . 

esse videtur 

ut 
ad 
CI apTEv : undc S corrlgendiis. Tuin £Xos 0. 






a^eufTTElv 0. Qua lectione recepta seribendum 

n^jfj^'V yip T-j'.; aL-TOJ ulo^i TcsipsyFi TriJi s;5:7:ct':t[};j.^vo'j^ iofX^fJuC ajTfuv, a'|eDJTs"tv 
JTOU-, X. T. A. Eo apectat Gi conjoctura ar^^j^vj, quani S paiuiii intellexit. ^' ita conj. C, idem in texlu 

diiturad Oram. ^° lEa D prol^ante, 0, cjr'j^/E^-ai a Et OTrWia'. Icgi pos3& natat CI. ^^ Nott C, aed 



VARIORUM NOT«, 



(S.'O 'EpixTjVE'iErai KT-^<nc;. Ratio etymologias dc- 
cluratiir Gen. iv, 1, bincque apud niuHoa Patres. 
Sod paubiiuEn detorquet S. Ambrosiui lib. i De 
Ahd£ el Cdino cap. i. Cain dictus est arquisido, 
quod omnia .sibi ticquirerct : post f'hilonem ; CTijua 
ti£ec sunt initio libri de sacntiijiis Abelis et (Jaini ; 

KaVv Er./.^XoJij-^vo; /.TT>'C, irapi to ti -ravT^ v.£- 

KTi^^^-'.: SoxtTv, Ltt rfiittnm alia eju-^dem libri. Quod 
dcipriiia po'.iori insiriiari aulcat p. 161. Notati'ium 
autem est, Evani hie et apud Ghrysostomum ac 
Procopium, impoaere nomen Caino ; cap. vero 42, 



Adamum, ut et in Tbeodorito, Eucberio, atque Ie^i- 
doro : justa ilhid B. Augualiui xv, De dviiate Dei, 
0. 17 : Cain auiem inferprelatur possesm ; ur}de di- 
ctum est quando naiu& e-U, stve q- patre, sive a matre 
eju." : a Acqui^ivi kominem per Den m. » Cot. 

(05) 'H T/jj iHi^i yo-ikijj-^j ttdoc aO'ETj^ frropyi^v . 
Fadle crat currigcre 'A^sX.Sed nos in islis Apocry- 
pbia ffigre quidquam muiiitrtuei. Quirj enim i-cit an 
lion alludatur ad aliquam tabulam de uxors Abeiia 
aut alia niuliere? Id. 



125 



CLEMliNTINA. — HOMILIA III. 



■TrnpvEijTaTx -?; ,uoi^;-jja,u^v7j Jtt^ TO^i -v£j|iaTo^ t-xa- 

eTq' uTTEpov W X5:ttS(t<71 y.ofvETai. 

XXrX. Toii Ui-zpo^ -o^no-^ jUXXovtoc ^j^T'J XiXeftoc 

XEX^^^ct'' <rs. noXi.; yip l-r^) tij- 3ii>i^; ^r'jvaepo^^e^l^ 

fATiTcr^) E^Xr^rpoTi xo T:p(^; <70izripla-^ jSiTrrt^u^i. tqTc: rj^^v] 
TsX-:o'.^ I'jjv^' 'KY^pfl,ivT£,- ri^o;jefla, Vva 'o e£X -oT; 

Trpo^- Gfii--qplT^ Tfov 6t:' txjxoi} XTtaf)ivTto^j ivOptoTiixtv. 

Kal Tr>ji' ei E^^Jiv £':,^iy£-.^c, ^-f^i eI<; tov oit^i'Spov 
TY^i; aOX'^; -vr^Tnv ^iy^^ °'^i^3, ^'^^f)^ (TJVsX/jX jO'jtE^ ^ 

XXX. ^lU t'J'', xar [5ri)v fiexi T^ajr^; *^f ^j^j;^''^; 
Tov TfivTct Xaov ^;^ auTov at£vi^ov-n, ^'y^^va oe ^ov 
M:^Y'^v £1^7 FA£Tr^ z^-.ih^x. xoj Xey;:v ^p^aTC- oUiffj- 

dd.£i>o/)(; 6napyr,;v 7rp(i-^r;Trj^, t^.j-tjv i,u.h i-i^-JM-xr, 
Tcpo'^iT^t 7rpo^r;YOpiff,' Trpo -ojv -Yj; 5ta^wxX£ct^ 
Xf^Y^^'' ii[-^iv i7i'.^0£YY^^0:t[/Lva, Eiv v=; tic i'^ 6;aIv 
stp-nvv^C -ci-'tvov, ^Livijc 6'.o:;(ry.^X':c(c i^f^'Lv xaTaX-iSri 
a.-j-0-i fj £;pv;v,;,£L ^E ra-;-'f,v XaS^Tv ujjiTjv tll; ^xt^ D 
e^Aoi, TOTE -^j;!;!; aT.O-;iv:/^a;ji;vDL =1^ lAaCT'jpfav t(Z>V 

-OOUJV r,rji»v TOV EK TfLv 6'jtUV y.ryr.op-o-j^ ^'v Oli TOJi; 

>tarxaxo'j^^P^^i^av7E;"^r,v^vx^jA3V -po; 6jx5; ^'ttw; 



liJO 



que voliiptatibu3 vim menlia deprieriaU t>li]rda in 
aiiulterium ducit, sitque pjivrit prteciaro spunso, 
quern habiluii erant. Nam quUihet hoiiio sponsa 
e9l,quanilaveri prophetic candiJo \eritatLy sermonc 
coflg[^ersiis mcnte il/ummatur. 

XXVIII. QuaproptGT- unum solum vcriiatig pro- 
phetam aii^.cuUare oporlat, sricadumquft est quod 
ab alio semmatos sermo^adulterii sumpto criuiicc 
tanriuam a sponBo e regno ojgh ejicitur. lis aiitem 
qui my^lGrium cngiiovcrimt.pci- aiiimje aduJterium 
e[ morsci.nfingit.Scillnet ci^m aaimaab aliia semen 
acceperit, tunc vclut foruicata aiit adulterium ope- 
rata tle^erit.ur a gpiritu : atque ita corpus anima- 
lurn, abfato vivificatore apintu, m terram dissoJvi- 
tur, etpeccjstr condigna supplicia tempore Judicii 
retribuiintur animal post separationem a corpore. 
Quemarlniodum inter homines, quaj In adulterio 
depreliDnsa cst,primum mdihus ejicitur, ac deindo 
condemnaLJono miiUatnr. 

XXIX, Cumqiie Petnis hunc ipsum mysUcum 
aermonem perlecte nobis declaraturus ess-.t, Zac- 
chEPus vemt dixitqne : Jam riTinc. Petre.tmpus e^^t 
nt exeas ad disserendum.Multa enim turba m atrlo 
congregata nperJtnrte, m cujus medio tanquam 
belli dux ab podfm protcctus ac gtipatus constitit 
Simim.Quo audito^IV.tnig orationis gratia secedere 
meJMsait, nt qui nnnt^um arcepfssem aalntig ba- 
ptismn, ct ad jam baptismo psfectos dixit : Sur- 
Rentes oremya, vt Ueua pro suis perpetuis migera- 
tinnibus opitnlelnr mihi, qui prodeo ob saJutpm 
homiijum qnos creavit. Utqne h3?c locntijs asU ora- 
tions facta, exiii in al.rii locum subdialem et 
magnum, quo niulti" convcnerant gpcctandi causa; 
nam pjna dispufatio focorat, n£ diligentiores Teati- 
naront ar] [JudicTidnm. 

XXX. Stans ergo, rprnensque universum popu- 
ium nnivrrso cum eileatio oculos in ipaum conji- 
cere, ac Simonom Magom m medio stare, hunc in 
mndum ioqui ocepit : Pax sit omnibus vobis, qui 
parati cf^ris dextct-as date veritati Dei, quam, ma- 
p:\nun ncmpe ac in.jompjirabile pjns munua in hoc 
mnndo, ut PalijiaUonis cuusa vobis ante sermones 
doctriii-u acclanjerruJs,pr^cepiL nobis qui misit nos 
verus excplleutis boni propheta ; quo si aliquis 
inter vos stt liiius pacjy, pr-r doctrinam nosLram 
pax eum compiectatnr- si quis autem vestrum earn 
accipere nolit, tunc nos, kscusso in teatimoninm 
pulvcre pedum riosLrorum, qucm collectnm ex iti- 
nerum laboribus salutig vestry ergo ciLtulimus, ad 
ahurum domoa ac civitates abeamus (a). 



[a) Mattti. X, 12 i Marc, vj, 11 ; Luc. x, 5. 



VARr.^ LECTIONKS. 



r, ."^^^^V^^^'t^ ^^^=1^1 ^pgJ ^"0^ueHt'n:i^ 6, S. Turn ^-^T'avVd =^3 iXr.Bou 0. ^-^ \C H C " fta -■ 

U, Aa6cLv G. "^Mn esge vidctur ..o'^VEf^^. J'^ ^rdr' Vv C. =^« xi ^^c 0. I.o^erim tut^ =1^, ^MU'o^Tr.v' 

ante Al^y^'-' omisi c. 0. ^-^ ^7royo;pY;aa': C. hein w; [jLr^to jao-. pro 6k jx/;-tu 0. ^" -tjz' q. ca |) y^y^^,.-, 

^^^'^pf'Tit; vertx \uii DGr excelknliam v(-\ />mir}^r>t>f.^ ^r i n.i.* lu 7 ea^',!";?-^ ei t-,? .^u .^i ,^ 



^taxptT.; verti vnil per exceltenUam vel eminenliam, cT. I Cor. w, 7. 
b contra auotonLatem cndd. ^^ xauTCoy^ Satrca^ctvxe^ 0. 



tioXa?:; G. «^ eto'exo-.; edit. CI et 



i3i 



p. CLEMENTIS I BOM- PONT. OPERA DUBIA. 



133 



XXXI. Ac vcrc dicimus voins : toJerabiiiiis erit A XXX. Ka! eXr.Ofu^ ^^^tTv li'^G[k^.'r 6^-/zyr.6x^po- 



in *.3ie jurlicii^ masiere in torra ?Gdoinorum et 
Gomorrhce, quam \n loco incredulilalis : primo 
quidcrn, quia quod rfitioni cnnvenit, ex vobis non 
intellesifitis ; secuTiiio, quoniam cum de nobifi aii- 
diissetis, eoq venistis ad nos ; tertio quia etiam 
cum vpnit^semns, nobis non crcdidislis, Quare 
gratificanles vobis ullro, oramus, iil pas nostra 
veniat super vos. Si ergn earn habere vultis, opor- 
tet vos alacri animo auscipere, u^ injuriam noti 
faciatis et vnbia lactam feratis Ibrtitcr : quod ho- 
raiiiis natura non sustinebit, nisi priua cmmentja 
boni accepcrit nntitiam, id autem est, cngnoscers 
jiJsLam ejus qui cuncta exsupcrat naturain, quod 
punit, ut injuria arTectoa ulciscatur, et pios bene- 
fioiis in sempiternuir, africit, n 

XXXIf. Vos igiLur, ut gralos Dei servos decet» 
ex vohiis quod ratioiii cnnsentaneum eet inteliigen- 
les, vitam ei placcntem amplectimini, uL sic, 
amantes eum et ab eo amati, quod bonura est pos- 
sideatis perpetuo. lllud enim ipse solua masime 
potest prffistare,qui nonexsistcntia ad essi&tentiam 
addusit, ccelum crcavil, terram conpcgit, mare 
i^onclusit, qu^B in infdria sunt re^ondidit^cunctaque 
roplevit aere- 

XXXIlI. Hie solua unam ac primam simplicem- 
que aubstantiam quadrupliciler et contrarie con- 
vertit : ac deiade commiscens millc Jnde produxit 
mista, quo contrarian in naluraa mubitre ac per- 
mista; res vita: voluptatem per oppositionem pro- 



E^TOt 






xp^TfiVj S't K^? eXOoLJji.'j '^jI-'-Tv 



r^T.z:^'/l<7yz^. lib 



ei 






(jjj.a:; t:;:o9J;j.[o^ to p.:^j a^tx^r; avaSiJacrOiv, xccl to 



O'jy. S 



63 









x^jj-topitj y.'j.', Tou^ E^TeSo'jvtac 



ft5 XXXIL 'Vi-tsT- fjZ-j ijiz 8ioij Sol>a'^^ tj-^Mjij-o- 
AO'JV-;^ /,:ti :pLAGijLievof Lit:' cttjTio^ sii; :i=L TO fT^J[J.'J;lpov 

TtSpLOpro-aVTl, TZ iv CfGTi T « [X ^ £ 'J TOI'J "t t K31 TX TT^^JTa 



a=pGi;~'^ TTATjprCfTCfVT^ 



XXXIlI, 03-Os 



[J.OVC1C '^TjV [ALftV X.DLt TTpruTy-^V '^ |A0- 



voeiOTj oijff^av T^Tpx^to^ /-■a:: £\ia\iT'.ti)c: ETpEy^v £?Tct 



ey. TJi 



iC a'^T',7^[^'JY(a; Ip-^/x^Tbi-jTcn. 'OiJ.ri>- 



75 



CIUTO:; 






&'JpffVG'JL 

Tp'^oo'jc fjop'.u; y.al opo(J,'>v sxa^oV ■yv' £— iXtojev tit; 
xapTtm a'j^Tjaiv 6i>,:tfTjav 8e Tc^p^rwp^arp', £V dvj- 



_;\ *- 



cun.rent, Ip&e eti^iii solus popiilos an^eloruin et 

^pirituum nulu voluntatis condidit^ iisquc impi^ivit C Sv^^uLLOjpvrjj^i;, e— Xv;jt to'j^ 

cffilos : siput et qnod videmus Mtmamentum con- 

decoravit^tellis^qmbussemitaRdctinivitcursumque 

ordinavit : terram, propter frugum incrcmenfum 

compe||!it : mare auteui conclusit, habitationem in 

siccis JocJs seccrncndo : quye apiid [nieros sunt 

rcoondidit, animarom lorum nuncupans ; cuncta 

vcro replevit aeie^uL omnia animalia respi ratio iiem 

vilce necessariam baberent liberam, 

XXXIV- magnam Dei ac jirudeutem manual, 
in omnibus omnia lacientem 1 Intinitaquippe vola- 
tilium muUitudo per eum exstitit, adeoquc varia, 
rer^pectu aiterius omnino diversa, dico autem colo- 
TRs, rostra, ungues, aspectum, setisus, voces^ 
c^teraque omnia. Quot autem etiam sunt varife 



irgtVTCc xz {^^% Tzp'i^ TO ,riV aozixji; avaT;v^£'.v E"^ 



ot 



70 



XXXIV. 'U T^< iL^'^^iXr^Q 8=QU (ppou(jJ.ou '/ELp^C, 
r^^ £v TT^Tt Ttavxa 96 TToiO'Jmji; ! irjp^o; vip o'/Aoc 



■TTTTjVLOV 'J- 



a'JTf^U 



TipQc 'cov 'iizpow -/^To; '■" TT'K^na £^TjXXaYJJ.iyo^» Xtyw 
SI ri TG yptu^^Ta:, pij^^tTi, ^vjyac, S).s[Xjj.aTct, y'^'^" 



p:a(^^ u^iyP^^^ '''^'- '^^ ?Q-Tri T;ivTa. floJciL Se xwi 



01 



/r- 



^lr}\J.^^'. 



■An. ^otrjTr^tJt XCt: 



plantarum species, coloribus, qualitatibus, odori- {) (p'jrwv St^'^op 
bus innumeris distinctai I Quot vero terrie et aqu^e oopia'i^ iiri'^po'.i '^ ^lutp'o^^aEva; ! Hoj^ oe tv^l; y^p^rou 
animalia, quorum impossibile est- recensere fjgii- ^wk xciWiliv iv 'jocct'.v ^^, tov qBuv^tov eItteTv cr;^^^- 
ras, formasj situs^ colores, vivendl rationes^senaua |i^':«, [lopfpa^;, Oi^^-^;, -/pruf^a-rra ^^, [iiojc;, yvii^a;, 



YAmm LECTIONES. 



i^« t^ 0. >T oC fi C, 



fi C, ^« rta et S c. f:^z^ c. ;^5, EiytiJj.tBOa G, 
. ^^ Letr. '£y-f,^£ S. ^- ab'. C. '^ Portass'i scri 



^^ iJ7:oTT:t[7] C- S, 67rof;T£(rj C. ** ixS'./.fiiV 

c, d, eS'.xsTv G. "'^ Leg. £7'fj'^£ S. ~'- aipt C. '^ Portass'i scribendum -pti^-tu; S. 'J* evgivWq'.; 0- "* Jta 

B, yaiij; 0, 0. ^* Ey^^ (sic) (1 "^'^ Gl xoltcc sine causa ac tacite mutavit in i-ti^d^ quod repetiit S. "^^ ^r.tipiu 
U, '* Scribe Ti sv uo^fn. D, ^* '^ptujj.a G. 



VARIORUM NOT.f), 

(f^Q) npwTjv 'A-i K--1 xh ='Slo-((yv w'f* ^aijTwv, etc. Raspicit ad decantatiseimos Hesiodi versua, Operum 
et dierum v. 291 et sec[» Got, 



133 



CLEMENTINA, — HOMILTA 111. 



iU 



ip'jo-si^, hyXo-^- ^Tt TS ^picnv ttXtjO'^ ^^tt u'i^r;, A'^O^'*^ 



S: 



j'jiopai:, LiiJ^^^j^ "' 'iJo5£pO'j^ , ^vi'i-a^ , Ti'JTCifxo^^^. 



Tit; [JLOprpcCs v:a^ voij ^^v tTjV a'jcTTaa-t^j, t^v^i; t^ o^. 

TO'JTOJV ^Epf.'lSsi^ TplSoC. TlCjtlt'J TE V.^', T^ KVE.[JMy 



CCiVV^fJ'. 



ta 



roTajiof Y^^^l-''^'^'^^ 



aTtipyovirs:^ irXrjpoija'Ev . Mey^pt 7io5 tou d^-Ep^^VLO'j 
■cap^ipoij TO ^"E^ioy ji:(Ooi;" E-t tIvi ipct ^T^^'.'jfpv.-za.'- 

^CTTpccrtbv, -/^iC-no-j, -^nXa^r^q, 6;j.t/X7i;, KpJor^XXtuV, 
XaTX'.yESwV, 0[t^p(iiv, VEcpwJ ctMOpO'jrx^vtov " ?:a': Tifui; 

XXXVl. "0[AOK ^^'' "t^ "C'' 'T^a^' i/.pL^uj< Xo^^Jj^rp 

5ij^n£;^ ^^, E!jpT^a-e'. Sl' avOptiJTov t'jv 6eov Ts~a:rj/.oT^. 
0\ Y'^p b[i6poi K.:ipTr(uv £V£7.h yf^ovTai, '{v3 ivQpjiJTro^ 
^^TctXioY^ ^"^ xccL ^'7jCf TpsL'-^'i^T ottoj^ a 'J p r.O tt tij ^pr^-T^- 
ii^ijTj' y.at. YjA'.oi; '^ztiv^i xa', " tov aipa s^; xsjjapa^ 
Tpo-:ri^ TpETT;'., 7ya exolttos y,yipbq "i 'oli avBpt^TTfiJ 
7T;ip3ay^" /.al ttt,"^'^'' Qpuo'j-.v ^^, ''Vs: iro /o: avflpw- 

s!'?.Tj(pEV, Y'')'^ Y=topY£Tv ^ Q:iXaT^a^^ TiAiTv ^ vt]-/.::!?; ^ 
TL'Tjvi^ Or^pLct aYp^^'-'-'' ^ i::'L:p[ij'j oprj^r/y XoYt^TE'^EiV, 
Yr]w f-tETaXXs'jELv^ G::iXi:tiTj^v TrjO^ty , ttoXeli; ^y^^P^^'i 
P^'^LAs'f^ ^^ Dp''CsLV, ■v^ij.ij-jc tJ:tj;:v, Oixi^E'.v , 0EO7 
a.op:ifCG'^ vosl!Vj o:YY"Xtov oj'j[j.fi.~a ^-fbiC)'.'^=:--j, £auj.ova^ 
d;T;£Xct'jv^rJ , vfJurj'j^ capji^y.Lat^ j:=^paaOaL Ti^'ji'.v ^ 

XClTi S' IfjS&X-OJV EpTTiTWV ETiaO^oic; . ^'jp'.T/-l'.--J J avTt- 

XXXVJ[. Ei Se EJYV(i}|J:G'JiT; ^^^ iyflptUj-s, ^cvflfjXw^ 

Tov ev "ijcj iijE_'JY^'''!'^^''~^ '^* fis^v^ y.ai dLOivaTo<; 
■iv ^i^ "^tov 6ia Jt /^TiffO^'^'fJ^'' 5^' ^^Y'''^"!-^'^'^'^'''^''' ^^ "^ 

cfpO^pTi^i;^ ^iv ;7t-Y'"iJ; ov eX^Oesi ^^'^ aY^'^'''j ^fi^ ^'' 

XaXEXcTTE^ ^^^ E^V lyTJl'"]! [J.'JV'|> UpriiTiJ'^r,, Ttji *^ fTMiJ-ti 

sou xat "Ij'JX^iV x'iXfX^aL xal jJuctt ouvar^^/tp '*. iio 
iTpi TrdvTtov S'JVCJ'>ii, &Tf. (j'j^Eic aiiijj TDvd^py&^ oi^et^ 

Tvji; ctijToii xolvwjeT ivoij,a^La;, Touro o Sij X^Y^'S^t 



A ac iastinc1-us» naturas^multitudiiiGm : ut nee mon- 
tiiim frequcntiaciiet aUitddiiieSjiapidum JiversiU- 
tes. antra terribiiia, fontnsilluvios, p^iludes, marisj 
portiiB,insuIas,silva3, univcrsuinqGeorbem habita- 
bilem, una cum locia inhabitabilibus. 

XXXV, Quanta vero et alia ignorantur. humani- 
quc aninii aclem fugiunt ! Eorum autem qua 
cognoscuntur, quia b'lminum vel uoam novit defi- 
jiitinncm ! Quo modo, inquam, ccelnm volvitur : 
quo modo aslra decuiTUnl, et quas habent formas 
undequG vivunt, ?ic qtia^nam eornm aerije eemitjK- 
Item UTide ventorum flatus obtrudiinturj variasque 
habent vlrps. Quo [nodo indesinentcr fontes scatent 
et fluvii p^rpetu] ad ninre descendunt ; at nee unde 
veniunt vacuitaa lit, nee quo abeunt pleniLudo. 

jj Quousqiie pervGDit immensi tartari inlinitum pro- 
lunclum. Super quo snspenditur caelum, quod 
omnia contJnet.Qua ratione nubes ex aere dirHuunt, 
ct in aercm imbibuntnr. Qusi natura tonitruum et 
fulguruTTi, nivLumj grandinis, nebula placid et 
cryBtallorum, procollarum, imbrium nubiumque 
siJifpensarurii. L]t qua pacto plantae tormentur et 
aniinalla, aUjue hajo innumerig div&rsitatibus om- 
niquG diligentia continue confecta, 

XXXVI. Itaque qui universum accurate conside- 
rniveritj inveniot, bominia causa id factum fuisse a 
Deo. Nam imbres propter fruges dunt,ut homo au- 
mat ct bcEtiit: nutriantur, quo homini inserviant ; 
sol apparpt ac Iuect,et aerem in qualiior anni tom- 
pestates vcrtit, ut unuqutcque tempestaa qua! habet 

ri homini largiatiir ; foiiles scaturiunt, ut potus pr^- 
beatur hominibus. Ad h:co,quisnam, quantum fieri 
potest^dominatur In creaturam ? Nonne homo? qui 
industriam uccepil colendl terrani, navigaudi mare, 
tMpierKli plscGB. a.\c.Sj feraa ; cxpendendi astrorupi 
cur3um,scrutandi tcrram.findendi mare, condendi 
urbea, dc£ignan(]i regc?^. fercndi leges, judicandi, 
Dcum invisibilcm cognasccndij aciendi nomina an- 
gclofum, cxpt^Jlondi dieniones, tentajuli remcdiia 
morbos sedare, inveniendi incaiilationes adversum 
%'cncnatLJ5 s^erponk'S, animadvertendi rernm rautuo 
sc abig{.':itium ri:pi.i^nantiam. 

XXXVH. Quod si gratum to prmatas, homo, et 
intelligis tibi in omnibua bcnencum Deiim, ctiam 
immortalia rivades, repqiip. tua cau^a cnnditm nb 
T. gratihudiriem per&evcrare habebunt. Et vero nunc 
incorrnptus fieri potes,si quern ignora&ti agnoscns» 
31 quem relLquisti diligas, si ei nni supplices, qui 
corpus tuum etaJiimam supplioio afficere et seivyre 
potest. Onare ante omnia cogita, neminem cum illo 
imperarc,neminem cum cocommunem haherG ap- 
peliationem, id nempe quod vocatur Deua, Solua 



VARL'E LEGTlONIilS. 



testus arroTsXaurjibTi, ut 0. ' 

rpETT^,^ xai 'tva, x. t. X- C. ^ , 



r^'(.U 0. 82 -^Or; C, ^^ a=v:toL C. ^* x^vo^tD:^ C- " Ita marg , Ci, cuj 

^^ cryjiDTfO C- S, au'JEtSr, C- ^'' [j.^'caXtiori nm. 0. ^^ 'ivct t. aipa ^?; ':. t 
^^ Ppuo'jTJv S, U, jip^ojT'.'j tJ. *^ Lege Pa:[iAE':a;(U, ^' £-JYVMjfj6v^t^ 0. ^^ xar 
E."^ Kct'. luijct'- 0. Dein £vvou> p, twaoij Ct. non C, ui faho anoolavit S 



135 



S. CLE\]ENT1S [ (lUM. PONT. OPEHA DUBJA. U& 

nim ipse et dicitur et est : ulium vero nequc ar- A "AXXov SI o'JtE vo,u'jai, &{>-:£ eItt^Tv I^Efrtiv- tl 8= tic 
itrari ncque dicere lioet : et eum, qui id ausua ToXrtvi^siev, 5v5/<ui: t/jV 4^uy_r|V y.oAs^reTi^.ctt ey^i. 



eD 

tiitrari ncq 

fuerit, perpetuji inauet aniiiice pcGTia. 

XXXVin. Qufe cum Petrus dix.i9wet, Simon extra 
turbitm voce lua^na infit ; Qui^l asLantem iibi iiti- 
periiam multitudinem vis nienliendo decipere.dum 
perauadea ei, deos aec arttltrari licitum esse, nee 
dicere, cum pubiici Judfcoiuni libii multos ease 
deos assevereiit? Et vero nunc coram omnibus ex 
iis libris lEoum diiiJuUre vulo di; eo, quod deos 
existGreaitesistimeudum : elprius le ej Deo queui 
protulJsti, osiBtidens euro non esse supremum ac 
omn!polcuLem,quiftiinprovi<.]u3 i'uturorum est, im- 
perfectus, indigeua, noii bonuB, multls inillibua 
^ravibusque aubjecLus alTectibus. Unde hfic re de- 
monstrata ex Scripluiis, quemadEiioduiu ego as- 
sero, restal, ut siL alius in tr^ci'ipLura non cornrae- 
ijioratug, proiscius fulurofuni, perteetus, non indi- 
geus, baniid, ab omnibus [iialis atfyctibus liber, 
ille aui-oui, quern Loqucris^iauridi opiCex contrariiB 
oppUi^lLus est. 

XXXLX. iStatiri] ergo qui ad ejus similitudinem 
r^clua est, AJamus^ etiam CJtcua cri^alur eL co^iii- 
tionem boni vol mall non habuisse traditur, et 
trausgressor inveniLur, et e.icitui- e paradise mor- 
Jeque muktatur- Siiiiili quoque modo, qui linsit 
ilium; quaiidoquideiu undique lun vidot, in Sodo- 
morbm cxllio aiL : Venve et descendenlcs rideamus, 
an secundum clarnoyim ipsoni'H, qui ad me ue?iU, 
perficiant; sin miuns ut scUun {a) : eii, ignarum se 



XXXVlll - ioti niTpoj TCTijTo: eIttovto;, 6 El'-iwj 

(67) £;((J rjrj 0/_Xo'J pO'ii [i^Y^XTi 'i^r/ Tl '^S'jSofAEV^JC 

-EiOw^ Cfij-vdv 0^^^* [J-^i'^£ voijiS^et'j, jj-y^x^ Xe-j-^-.v i;J6v 



'p 



''f^t; 



i'l'aOcjS i) xo^'/iori 



ostendit. IJt cnm dicli Je Adaino ^ Eju-iatnfis eiim, 

ne forte ejj ion sa manu .ma atlinifnt Ivjnum vii^ el C irspl to'J 'Aoa;^' 'ExSiXio[^='. 

comedid, et vivel in /e(ernum {[') ; rlicendo, ne forle^ 

igiioral ; addcudo autoni, ne jorie comedcns invat 

in alenntm, invidet quoque. Cum scriplum est : 

Secum rejnUai'it, Deuf^, quod fecib^et hominon, et 

ptenittiUia ducitur el ot rgaoraL : nam \{\y\^^&ecum 

repuiauit, considera!.lo est, qua aliqius 6b t^oruiti 

qua: cutjit ignorationum fiiiem diiigeater explorare 

(a) Gen. xviii, 21. {b) Gen. in, 22. 



i'^QiVji;^ O'JK a*/a6o^, xa; tt'jXAoT; [j.'jp'!oic ^^ yccXeTToTg 
aY^flo^T ■:z■J.■/"^^}■J yjxXzT.uyj ftft aTr'/jXX:£Y|j.^voL: TtjHtijV, 

oij/. r/^uv T:tpiSESoiatj >ta^. ■::apo;- 

■J o.o-Q-'J, [i/tTzw^ axTGiva; 
t;r^iJi-'x: ^ ^1; Tov a^(i)va, '/.^i'. [p6civ£"i (70). Kal T(u 



y.cti. 



JysO^jx'j^O^ ^H^i'l-'.; e 



EO^^V 



i;t: 






Y^p 



VAUl^E LEGTIONES. 



^* %io;j.'!f!s'.v xxt aul^TjTr^aa'. 



G. ** t/v C. 



Scripsi 



cjva.iiEVov 



ut t^* 



in £;^zf. c. 3G addiuir Ti.povorav. S. 



art . hubcat , quo refe- 
5 jvafj.'.v excid issf. putat. 



rittur; ejva[i£'^/,v C, 0. Post c^>aij.L/-vj in £;^zL ._. _. , ^ r. u -» 

Turn /3:0' S C. *^ Delcvi Ci x^! jjr.tr^ ia'^c;^^ c, O. ^^ Fortasse kg. ^vpc^'^^j; S. '»" 6ttoxe'.[±£vov U. Hand 

male. ^ au^ov C, au^o^^ S. ^ -v^p /:>fi. c, :^5, T'i C, 0. Turn Uu^^j 0. ^ ^Ejr.xar S. Turn tq eittev. — to o. (.. 
* Wj/,x*i S. Turn TO Y^Yr^'f^^'' L^- ^ ^"i ^^ 'i '-^> ^ ^'^ ^P^^- *''"^ exprimit vcrsio Gl. 



(07) 'OS'J^ii^-w. In Cedrono p- i70, 171. Sed et 
uolabJIiter Aloses bar-Cc^pba Commentariornm de 
Paradiso parte iii, cap. i : Objicil Sanon Magits, in- 
quims : Deus iile qui Adamum eoudidit, impoUms 
erat atque imbeciihs : nequc emm ef^cci'e poUtit, ut 
maueret Adamus, qualetn e^r-ie voiebat, il*;., per to- 
turn caput, quod concluclit bis verbis : Porro d^? Si- 
mon e M ago iltud scire pretimn est, esse qui di cant, 
ip.mm in speciem quii/em ossensisse Mosis iegi, sed 
plures iJiterim deos posuio&e. quorum unus &it imbe- 
cllhis atque iwpoleM.u qui AJaiimm faxii fecifquc; 
alter vero hoc superior, mfijor.poteulior. Alios aul*m 
imiare ^imonis Magi sentenliam fuit^se, mundum a 
mala causa orlum esse; atque ideo ilium hujusmodi 



VARIORUM NOT^. 

absurda iurpiaqne dtctu coU'eghse, quihus apud eos 
qui in vera fide durarent, tttfi'vii auctorem Dcmn sng- 
gillarPA : proplerea corporum quoque resurredionem 
perjide ilium negasse. Tom. I. Biblwtheeie Patrum. 

Cot. 

(68; T'joXo^ xTLiTETa'.. McminlL Philastrms bs;re- 
ticorum quorumdam, qui Adamum et Evam dice- 
bant cameos fuisse antequam gustassent dc arbore ; 
poslcaque aperui?se ocidos, et vidisse nuditatem 
suam. Id. 



\W) 'Et^I t^ S^Sf^^tifuu ■Ao.x^<y:poof[, Vide locum 
Glyca? in Mota 73 infra. In. 

(70) Kal 'fOovEl. Moses Bar-Cepha ctipile supe- 
riua citato. Id. 



*37 CLEMENTINA. — HOMILIA. III. 138^ 

Xe-uaL TO tsXoc axpiS^^ai U\&\^ ^ in\ tSj ^r^ xaxa A. vult, auL convenit earn ob rem prpnitendi, quae non 

yv'V^iv oTiooivxt ji£Ta|^eXo(AivoD« . Kai to Y=:Ypi- secundum sententiamconligit.Quodetiam acripturn 

'fUi -^ Kai di(7upivQ^ Kjptoi; o^ir^v 100 ejo- cst^ ejf 0£?oraJu5 tsi Dommus odorem smfitutis (a),. 

Sia^, ivStoGc; ^TTiv, xa'. t6 Im xvLatr^, ■* ^c(^v;^v indigentis est, eL nidora carofiim delectari, non 

ij^Srjvat, obK iya0o5. To Se ';tE[pai;£^v, w^ -^ly^d- est boni. Tentare autem, sicut scriptom eat : Ft 

■riTar Kai ind^rxct K'^p-at; tov "A^paip, xaxou >ta? tmUivit Dominus Abrahamum {b), m all eat, ac ejua 

TO i^Xoc TT^i; i7ro|Aov:^^ ^Y^oou'^ro-;- qui jgnorct 6xitum patientiie. 

XL. ^0|iOK "^ 2{|j,tov ■iroXXa 5t:o twv Tpicpwy XL. Sicque Siiaon multk es Scriplura looia as- 

iSoxet SiiHv^eiv to^ Ssov iravrt TraQit 6T:DXEt|a£vov. sumptis videbatur probare,Deiim omni perpeasioni 

Kai 6 llkpo; 7:p6^ ^ Tduia ^-^tj' E? ijivj^ev {^YaTr^ esse obnOKium, Et Petrua ad h^c disit : An qui 




potest ut illius repreheDsio contra ipsius senten- 

YP^fp^vat sXsYXov. K^t i riexpo; I'tpv]' Upturov o&'j tlarn ab alia virtute ait scHpLa. Dixit Petrua : Pri- 

TooTo ^r^TT;<iu»^tiEv, El jilv ^Tco T^i; kauToy ^ouX^c mum ergo hoc qu^ramus. h^i auo quidem consibo 

S:a-jx6v ri^YjEv, t^^ 'fOacra^; T'jvwp,2XoYTjJa^, H^fJ/.O^- se ^ep^eht^nl^it, ut tu priug ultro oonfessug cs, 

p&; a'j;< cffxtv.dSE 5ip' ETspa^ 0Jvi|j-£oKT ^vjTr.x^o'j improbus nOM est ; sin vero alia virtute, inquiren- 

xdi TravT^ a9£v£t ijs-a^&ov , [ti^ tii; auTov |tovcjv dum est ac omnibus viribus oxaininandum, num 

^Yc^e^v ovT(X IttI Tiajt TciT^ K^^oK uTiiSctXev «^ quia eum, qui solus bonus exlstat, omuibua maUa 

subjecerit. 

XLK Kctt a 2L[iwv' llpdSY]Xuc zX ^ejyojv , 6.^h XlL Et Simon : Manifestuni est te reprehensio- 

Ttov rparfwv Tov Kffxi 9£r)Ij nou ^Kf^u^at eXcv^ov, nem Dei tui Gx ScripLuris noJle audira. Ac Petrua: 

Kd! o nlupoq' A'JTQc [AQi tpaLvri roii'co TCQ^ruv, '0 Tu ipse id facere mihi videria. Qui euim ordinem 

Y^p T:iPiv ^r^TT^T^fo- ^^Euytuv E^hctT^'^ aXr^O^ Y^" qufflsLionfs fugit, esamen vorum fieri nou wiU. 

vi^iOat oi ^QuXsTtfi, "Oee^' lOl Eiy^lj t?! -cff^st y^pw^s- Unde ego, qui ordine utor, et volo primura consi- 

vo;, xat ^o'jXofiEvo? TTpQiTov Tov luyTpa^^a voTiOv]' derari scriptorem, manifeste cupio recta via ince- 

vai, Trpoo7]Xo^ (ipi Tr,v ej^Elav 63ejsw 6;X:uv. Kal dcre, Turn Simon : l*rimo fatere. an vera sint quie 
6 il(jAwv" '0[ioXoY>iTov TTpmxov, ELY£ xa jtax^ tou C ecripLa aunt in mundi opificem oec sit omnium su- 

6vjij,ioupY^^ y^-^^ctiiixiy^ ^Xrflri ini, xa: ojk £5xt premua, cum .juxta Sortpturas omni D^quiiia; aub- 

TfLv fiXtov (ivojT£p:t^, xixi ti^ Tpa'fic TiGrarj iiTT^Ket- jaceat, et postea acriptorem quferamus. Petrus 

[iEvo^ IxoyfiTiplcf^ xal utjxEpo^ ^j-jTvjjopEv T&v tjuy- autem : Ne vidcar inquirere, no)ens conftisloni 

Ypa^avxa. K:i\ i Dixpo;* "Iva [^tj So^to , avTiX^vi^v tuae cootradifier^^.respondeo.Bgo aio quod, etiamsi 

ffoij x^ CTxa^^cf pT) 6eX(om i\ C^j-£T'^ a.7zo-Ap[^oii.%\. qu^e adversus Deum scripta sunt, essent vera, non 

'Ey^o Y^.r*'. Sti t\ xi xaT« toU ©£qS y^yP^E^!^-^''" ^Xr^O^ tamen etiam sic Deum osteuderent esse im- 

£lV(, o{>7Ttu Tov Seov Ssfxv'jdo ^o/OrjfrSv, Kil 6 ZtpLWv probuffl, Et Simon dixit : Quo modo potes hoc as- 

i'fTi' Iltu; xoOxo [jjTx^ji; Sjvacrai ; truere ? 

XLIJ. Ka? 6 Dhpoc- ''Ox-, xa^c ^6xov xaxw; Xe- XLlII. At Petrus ; Quoniam contraria scripta 
■^o<>f3^i<i ^i,ywalq *^ xi £vavxfa yeyp^^tol',, ou i« eVvexev snot lis vocibus quae Deoobbquunturrquapropter 
oyS' aTcr^TEpov ^iSffttu^vai Bjvaxw. Kai 6 SL[xto^- neutrum potest coHum ac firmum reddi. Turn Si- 
Htu; o^Jv, TLuv Fpafsfov xwv [tlv auxov /axov X^Y'^u- mon : Qua ergo ratione verum cognoscere licet, 
<rui^^ i\ Ttov 5e SyaBav, xo ^Xr^Sl^ etxlv ^TrtYvfL'jai ; cum ex Scripturia ali® Oeum malum dicant. aliie 
Kai 6 nh^oj "O^^t x^v rpa^m-. jpo^vxl cru^u^ftuvoD^i bonum ? Hit Petrua : Qu^cunque Scriptumrura 
Tri iy ctu-cou Y^^'^E^^^ri "'^'^■o&^ aXijBET^ tl^^v fi'aai SI J) verba cum t^reutlone ab ipso lacta concordant, vera 
^vavxLat, i{.£uSeT^ x^yX^''^^^^'^ ■ ^'^^ ^ Sfji:»v EfpT]- sunt, qu^cunque vero cum ea pugnant, falsa. Ex- 
Do**; Sjvfxaai ivavxLoujiiva; laoxctT; StTJaL xac Ppa- cepit Simon : Qui oatendere potea aihi contrariaa 
ipi^ ; Kai ^ nixpo^: I'^pi^ Tov 'ASi[A xutpXov Xeye^c ease Scripturas ntespndit Petrua: Adamum dicis 
YEYE^ntieat, 6nep oix i^y. Ou yip av xu^Xqj s^xeXXi- caecum formatum fuiasc ; quod tamen ille iioa 

(a) Gen. vin, 21. (fc) Gen. xir, 1. 

VARI^ LEGTJONES. 




*' XeY'^^^^v xaKtbi; 0. 

Pateol. Gb. II. 



CLEMENTIS 1 tiOM. PONT. OPERA DUB]A. 



■LOT* ^JAOU TQJ Y-" 



ISO 6. 

erat. Non cnim cfeeo pr^eciptena ostendiaset, ac A l^^^^'^y khU-^-j^ X^Y'^v 'Atto Ss 



B 



dixi^set : De ligr^o aidem sdentlx boni et mall ne 
gustetis^ Et Simon : Cecam rlixit monieni ip&iiis,Ac 
Petrus : Qua ratione [iiente cfficua esse potcfat,qui, 
antequam gustasBftL fructvmi.convenienter creatori 
ipsiuspropriaoranibusanimalibiisiiiiposuitnomina? 
Simon vero : Si Adamus prccuotionein habuit, quare 
non prasnovit scrpentem uxorem ejus deceptiirum? 
Hursum Petrus ; Si pr^nolionecn non habuit Ada- 
mus, quomodo liliis suiy, fiimiil ae nati sunt, no- 
mina imposuit HecuDdum futurae actiones ? et 
primuni vocavit, Cain, qaod expoaitur cCmulatiOj 
qui etiam oimulatione ductus interTecit frairem 
suum Abel, quod nomen vertiLur luctus : super eo 
siquidem primo hominum occiso parentes luxe- 
runt, 

XLIII. Qund si Adamus, qui Dei opus erat, prfe- 
notionem Imbuit, rrjuUo magis qui condrdit enm 
Deus. El falsum est quod fuit scriptnm ^scum re- 
putavil Deus, quasi usug fuprit ratio ci nati one pro- 
pter ignorantiam : porro autem et hoc : Teniavit 
J)ominus Abraham {a\y ui QCi^no'sc^v^i au is susti- 
neret : et illud : Descernkules videamus, an secun- 
dum ciamoretn ipsorum, put venil ad me, i-erficiani : 
sin mitiuSjUt scum {b],AG ne sermoneni longiua pro- 
trahani, quotquot vocL's ei objiciunL ignorantiam, 
vel allquod aliud malum, per alias vocet^ conlraria 
alfirmantes evertunlur ac fals* probantur. Quod 
autcm revera pneacit, ideo dif^it Abrs.hamo:Sciendo 
scies^ quod peregrinum evil sevien iuum in terra 
non sua; et in sermtutem lUud et afftigentet depri- 
metii eos quadringenlu annis : goitem autcm^ cui 
servicTfl, ego judicnbo : po'^t h^c vero cxibnni hue 
cum multo apparatu : in autem abilis ad palres tuos 
cum j/acej nutritus in ^enectiue bona : quarm vero 

[a] Gen. xsiJj 1- (^) Gen. xi, 7, 

VARL^ LlilCTIONES, 



auToy ol^sta Tz^it toU ^(ioi; stcl&^I^ cvo^^xa (71); 

■cav 2" o'ftv (72) ; Kxl o B.i-po<; ■ El TipoYvfuTiv 
lA-^ ^T^£v 6 ^' 'A^ijJL (73), -w^ Tol^ ulol; Ruroj 7:po<; 

6o^ (7-4) ' i-n: aj^rfk -pp "'1^ 
&-£v07ja^v (75) '>^ Y^^-'^'^' 

XLIII. El ^z *AS:i[-L £'pY'>' ^^'^^ 67rxp-/tov 'TTp'^Y''^" 
o-LV eT^ev, 'ntA\> jiiXXov o SrjjJ-'-CJijpY'icja; ajTov B^6<;» 

oj; Xov'TLjiuj y^rjTafi^so'j ^' Sl^ -rVjV aYvotccv. "Eii. 
[JL-V/ ^^ 'A^l E? ^TCifp^i^s Kjpio; Tov 'A$pa^[i, 'IvQc 
Y'jr^j £'.' iT:oij.iv=t - Ka'. to veYpajij^^fjov ■ K^xaoi^- 

TE; '.'StOp-EV eI V^T^ ':TjV XpCt!JY''i'' aixtOV, TTjV Ep- 






/r,[^rji-jv r:po^ [i.; 



1- 



c 



Yvfu. Et^l ■^'a [J^7, &l? TToX'j [Ai^y.uvw tov X^yov, Sjcjil 

TL vaXe-ov. i»o" UiOruv <&iyvtuv Ta ^*lav^Ll:^ Xz'f'j^iaui^ 
QLyarTKErj^(^dpLEyai "jie-jSET^ sl'ja^'. E.XiY/^'^'^f^- - ^^"^^ S& 
'jvTfo; zp^Y-''"'*^'^-'* ^-^-^-^ ■^' 'ASpai[i ' Tivtojxwv 
y^'<.>)ir',y Ht'. •v:ip'j'.-/.Q-i i-jz^ii to 'jTzip\xa iTO'j sv y?! 

x.tia-0'jcL x^l TGfTCEtvii'icJoujLv a'jTou^ TETpa>iocr',a 
ETrj ■ TfS OE Ifivo^ Qj av OOijXE'jadjai /pi'vfu cY^^' 

'noXX'Pis , ^'J 5'i o:r:EXE'jT'/-| i^pti^ xou^ -TLCtTEpai; tou 



reddi 



19 



:i 0. 



^CP 



^TtoLT^v superfluam 



Ottoboniani ^zXXovt^ 
ddit Di confecturam ^■:iaTi^<TovTa. A^tou (aixou S) itt^t^v G- '^ 5 om . 
ap, C.» iTi^T^O^'.iiv C. in marg- ex Epit, ^^ -.6^j r\m. 0. ^* -^i addidi c. 0, ^& ^pv^jifisvo; conj 
£T'. p-^v c. additis superfiua fit conjectuT-a Gi, qui ejicienduin ease d puLabat. ^' Ita S., a^^nUi^ C, 0, 



I), ^s Vbb. 



(7f) 'ETTtesti; ov^if^aTCf. Clementinianis sua iuter- 
eent Cedrenus ; in quo (id obiter inonebo) p. 171, 
]. 5i, ptirpcrEini sc^riptum habeUir, o y.al Tf|V Yvtuo-iv 

^li.i'^oco-i -K-^iphyv-j ^ coin rerte apuri t^nnidem p. 5, 

]. XL, X^L '^r^'t '(■j[t.'Jt-i'^:'J io^i'^opov T.'Xpiiy^l-J . CoT' 



TOV 



(12) 'ATtaT^'- O^'.W 



Lege ex Lpitorne.^^ cap. 40, 

yev 'ASarj.. Ilinc vel *'x 



(73) Kl TTpOYVtijT^V 

Epitome Micbaei Qlyoas'Vjjjia/u^mpnrte in, p. 235 : 

'0 [i-v^ioi ^[ij.[pjv /.ar xiZ-- Trpo^ t;k aXXct; tlu /opu- 

liGtL([> QI^AiVrJUtVO; E>,?Y-'' " ^- TI P 'i Y"""^ ^ ' '' "^7.^^' ^ 

6 n^Tpu^" £■■ ~t'J-vto3',v O'J/. ^^'1-1. '^-'''"^ '^''^^ '■''■'^^^ *^- 




ciXXov i ttXx 



o^ , . , .. ^,,_ , ,,, 

E'. xo: ■ruxpicpwj l/t^vfi^, wtto ^to^^ e^l-^Tv t^j |"p:<- 



VARIORUM NOTy£. 

T^Siq Iti? SoBo|-i:f o^J/ofJ-71, I'Xey^v aY^OLav £-/evj 
6£ov. Cot, 

(7i) ltd:', ^TiXc;- 'a6?X, TT^eo^. Et CLtp. 25, 2S, 
pariqucmodo apud Euaeb. Prxpar. Evangel, lib. ii, 
rap. 0, aliosque. AddituraHieronynio, Caininomen 
eignlEicare laoientatiotiem ; Abelis vero, vaporem 
{perpcrain in JSeda ediderunt pavorern), vanitalem, 
nHserabilem. Ainbro^^ius lib. i, De Abele el Caino 
cap. Ij Abel, qui omnia rejerl ud B€uya\ ex Philons 
Judajo tracUln : Quod iieti^rins poliorj insidiari so- 

Icat : *A^BA, txyaijipujv InX eieov rA'^f^-y.^ fiL de sacrifi- 
ci'S Abclia et Ciinj ; 6 'A^O- a'j^'^ipeTx: -^ap IttI 
©E-i'^ Legi qiioque ista in Interpretalionibiis nomi- 
num mbraicorum, coil. Reg. 77'^, 038, 1004 : 'A^eX. 

vj TCs'jfto;, "rj fivftii^pfov, vj (Tyoi'JLT[j.a. 'Ao^X^ o'jto 8sou, 

XfiJTJTrLS, Id. 

(751 'ET:i>Orj:jo:v- Per totos quidom annos crntum, 
si iiugivenduljs lides. Vide CL J. A. Fabricii Vod. 
pseud, t. V, p. 109 et seq. Divis. 



*^* CLEMENTINA. — HOMIUA IIL 142 

jxet dp'/i-jf^<;^ tpa'fsic ev Yr;peL y.aX^j' x^'^aptri ^^^ fi generationc rn>er£entur hjic : necdum entfH completa 



vuv. 



XLIV. Tt SI, o^x^ y^i l!^Uc^^ ^« Ti ifxaptrliAaTa XLIV. Quid vero, aoDne et Moyaes delicta po- 

TOij X::^oj 7ioo^j^ci^£i, >t2? TTjv o'.acTTiopiv Trjv eU Ti puli prEBDuntiat ettlispersioncmingentes prfDdicit? 

£ev>: -pcSTjXoT ; Et 51 Alfo'ja'sT ^^ fli^i^ o^Stuxs Trpo- Si autcm Deu5 Moysi pr£escire concessit, quo modo 

jLvt;>^x^L., 'iz^^c^^h^ o6y. E^x^v i^EysL SL EL Se pr.TscieDham ipse non habeat ? Habet'profecLo. 

^X^i, cli^TT^ip xat ISelJafAEv, TTspi^ffTiv icTTv to ^^ " Q"od 31 h^bct, ut ct ost^?ndimus, modum excedit 

Ypa^j^ivov' lvE&'j,Ai^Ov], >t:t£, ^.TmEX^riBT] ■ x^; r?*, 'l^od scripiam tsi : Secum repidavit, el, piFuaent/a 

Kcti &ffa Tor.ct'jTa- iiT^v:^ ^po To5 ^EvsTS^^t, ^?K- 07:0- clamorem eorum, aliaque ejusmodi, qu^e prius, 

Safvety t^ij^aXe'^ , r-p'^YvtocrQ^jTra , o}-^^-/^^i^ jofT^ quam accidissent^priecognita quemadmodiini even- 

ifJtExa^avjTOv SI Xa^Siv^. irjv £K6stff.^. tura erant, prudenU admlnistratione non pffiniten- 

dum sortita sunt exiium. 

XLV. To SI Oj^l^^ ttiT^^v ^V] ^ptx.'^'i^^i" T^-^E- n ^i-'^'- Sacrificia auLem ab eo non expeti, apparet 

Tat iv. TouToo^ ^me.j^/Icavua^ xp^^v ^i^a t<p y^^- ^^.60 quod, qui caroes desideravcranl, simul ac 

^Kft^OiL (i^jatpEflTivcc, , >',a[ X^^O^^-^«q £^^ -^-i^i T:a^q' gustaruDt interfecU sunt ; iigqijc in sepuiero agge- 

^ojv^v ^^7rL(iu|ita.v Trpocr^YopE^O^vaL. '0 3^ t^,. ip. stls, locuB appellalus est (u./^u/ws cojin^/>fsm^^2a?. 

XV ETTt Qi^6i ^(^x^iv '/aX£~3LVtov, e^EcBa: cryTa j^o Qui Rrgo flb initio immolationem anirmlium tcgre ^ 

eiXtov, QrjTfct^ ,[j; ^T^ig-jiifov oi TrpojeTactjcv , xai tulit, quia ea mactari nolebaL aacriiiaa, auasi an- 

ctTapxa*; a. o^x airrj^e',. Av=.j y^p ^^j.^^ ^.ij^^ ^^t^ pcteret, non pra^cepit, nee prirnilias exegit. Nam 

e^a^ai -Aoi^vT^t, o':;t£ 33i^^^-^5,; EqOv^^ S'.v:tv-a^ sine ynimalium juguJatione neo sacrificia cele- 

H^c Se ax<;i^;> xcil Y^6'f4> xi: 104 6i>^XXr, ^^ t.j-jsT- brantur, nGc primiti^ oHerri possunt. Quo modo 

va: e^vaxiv " (>^cti y^p xooto Y^YP^^-cai) xq* xsQa- autem poteraL in tencbris, et caliginc, et procella 

pov ^'jcrtTi^^tvTt o'jp:;vov, /o^l ou)^ (pa(v;^v S^rv.oup- versari (hoc etenim sc;riptum est),qui purum sflre- 

Y^TflVT', Tov Tj'X:ov, xal iraTi xo-t; ivap:6[-ir;'co[i; numque constituit ccelum^et solem uL luccm eshi- 

aiTOoic^^fi dtA^Tc^^^a^jTov ip^avTL T^v Spip,£ov Tvi^- beret creavit^atqueomnibui^innumerabilibusstellia 

Ta;'.v. O'jTto^, oj =''' i^.^tov. TO Tou Beg^ /^' P^YP"?'^'^ cuFSUiim in-evocabilem ordinem deHnivit, Iia, Si- 

Xlyoj Setov ojpa.ov, Kc^Oapiv y.^1 p^gai'av r/jv xoO mon, Dei chirographum, ccelum Inqaam, puram 

7;e7^ov7,xoTo^ ^€.Uw-j'ji YvtifLTiv, et stabiiem opificia ostcndit sentenliam. 

XLVl.O'JTw^ o.\ Tfjii Tov oipx-ov KT^cTavxc; GsQu ^ XLVI. SJc voces erga conditoreoi co^li Deura 

^li^oloi ipfuvac xat Uh Tu>v a^v au^aTq evavTLOJV calumnioscc per voces contrarias sinjfHter dictaa 

fyw-^ ^5xupr;vvt(xt, xat 6-6 jvi^ XTia^i-^c EA=yxovT:iL- inrarmaulur, et a creatione arguuntur, neque enlm 

ou yip Wo '/e-po^ Trpo'j^rjri/.YJ^ ^ypa^y^Tav Sto ^^ y.:fl ex manu piophctica script* sunt ; quare omnium 

Tfl TG-j xi^ Tiivta xxLaav^^c eEoti x^^P- ^^^avT'ai '^ccU Greatoris manui contrarJce deprehcnduntur. Et Si- 

vQ'jxai. K«t 6 SLjttov Efpr," H^L; xouto i-o^;^^^^ Siv^i ; mon dixit : quo pacLo id poteria ostendcre ? 

XLVII. K^f 6 Ilixpa^- 'O xo^ e^ou vi5j^o^ (76) S'.i XLVII. Reapondit Pelrus ; Dei lex per Moyaen 

Mtoujeuj^T 3^^ "ESaoi^v-xovij fjry^aT^ tivSpajiv aypi'foj; septuaginta vins Kapieutibus absque scripto data 

ISrSerj Ttf^pctSiS^^Oat , 7va TfJ oiaSox^ -oA(TEuic79a', est, ut CEctcris traderetur, ulquc per succesbionem 

SiSvr^xai. MExi Bk T-fjV M(o'jj£t,>; **> av:^Xrj4^Lv eypa'^^i observari posset. Post Moysis vero assumptionem 

bTz6 TL^oi, oj ^Yjv iTio MwijfrU; **. 'Ev ciiiiTrp yip ecripta est ab allquo, non autem a Moyse. In ipea 

yp vo^w -{iyp^"^^^^ ' ^^' <^7r=:eav£ MojUt^^ ^ x:ci euim icgc scriptum eat : tY morluu!^ est Mouses, et 

^Oaij;av ctitov^ ^/yo; oWj 1-oyop , xo:l oiSe^ scpdierunt cum prope domujn Phogor : einemo' CO- 

qIBs^ tt]v x^icp^v n-jxc.ti iwt; Tr;^ JT;(zsp9v. Otov x£ ^/;oi'z7 seputerum ejus usque iji pr^setiter/i diem {b). 

i^v a7toOavo,n:« Ma^dcr-^v ypa:p;r.v^ aTriOx;^ JMojUj^; ; Potuitnc tnortuus Moyses scrJbcre , moHuus est 
l^.^\ h x^ |xexi M;»=ji4^ ^^ XP'^'^V* ^^ T^J'c^f ^o^J D -tfd^;.^^^ ? Qiiandoquidem tempore post Woysen, 

■TrsvxaxtS^ia r, xxt -nrpc^;, f; tc^ xx'^^rOivxt vatfi xet.t^i- quasi quingentia annis aut circiter, in esatructo 

(fl) Gea. XV, 13-16. [b) Deut. xxxiv.d. 

VARLE LEGTIONES, 
!^. ^^^^-5 ^■. ^^ MfOL>^T7, 0. *^ Vbb. d' xctia T-riv xnauyr^v aixfuv accesserunt ex 0. ^i aaExauiXr^xa G- 




VARIORUM NOT.^. 



(7b) Otoj 6^013 vojj-oc. Apud Epiphanium, Pto- zar^ei asseruntMoysen alhm accepiase ac scripsis^'e 
lemKus h^reticusPentateucbiquEBdamtribuit Deo, legem ab ea quie vulgo circur.ifertur. [)e loco au- 
ahaMoaijahademqueaemonbuapopuli.IneodemNa" tern Deut.xxxivS, consulendisunt interprctes.GoT 



143 



S. CT.EMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA, 



141 



teraplopoaita lex reperitur, et post alioe similiter 
quingentoa aDno3 rGEnatisifc : siuque sub Nabucho- 
donusore periit incendio. £,{ tamen post Moysen 
scripta et 9«pe deperdita etiam Moysis pr^sciea- 
liarn profesaa est, quia ille ejus abolitionem pr^- 
videns non composuit earn : qui autpm composue- 
runt quod abolitionemnon pra^vidGreatJuigaoran- 
tm aunt deprehensi, ideoque prapbetee non erant. 

XLVlil. TuTD Simon : Qjandoquidem, quro ad 
Deum pertinent, ut dixistijotelligenda aunt ex com- 
paratione ad crcationem, quo modo reliqua legis, 
quffi ex Moysia traditione et vera sunt, sed falsis 
pGrmistajdignosci pnssunt ? Ad lisec Petrus : Quod- 
daroT inquit, capitulum in scripta lege secundum 
Dei ppovidentiam saluUriler commemoratuni eat^ 
ut dare apparcret, qu^nam e scriptis vera aint, 
quffinam falsa. Et Simon : Quodnam illud sit^nobia 
indica. 

XLIX. Respondil Petrus : Jam dico. Scriptum 
est in primo Jegia volumine, circa finem : !Von de- 
ficiel pnnceps de Juda.neque dux de femoribus ejus ; 
dunec vtniatcii}usesi\€iipse ex-^pectalio gentium [a). 
Si quia ergo euiDiqui venit poat dei'cctum princrpia 
ac duels de Judti, quiquG agcnLibus exapectandua 
erat, potest cognoocere,il[e |ier capitulura etper ea, 
qu^ evenemnt, agnoacet verum esse i]JuTn qui ve- 
nit, cujae doctria© acquiescent sciet, quffinam iti 
Scripturis vera sint et qu^narti falsa. Ac Simon : 
Intelligo^ quod Jesum vestrnrn diois quasi a Scri- 
ptura prophetatum : id ergo ita habere concedatur. 
Die itaque quo modo vos docuerit diaeemere Scri- 
pturaa. 

L. Et Petrus : Quod vera cuni faisia mista fue- 
not, memini ab eo, cum Sabdjcteos accuaaret^dic- 
tum ita ; Ideo ermliSj nescientes vera Scripliiramm, 
propter quod xgnoraiU viHutem Dei {b}. Si autem 
objec^it, eoa vera Scripturarum nescire^ Tolsa quo- 
que Scripturarum ease apparet. Sed et dicendo : 
Estote probi trapezil^, ostendit, in Scripturis et 
probos contineri aermones et aduUerinos. Cumque 
ait : Quare non inteUigitis quod in Scripturis ratwni 
consonuni ^Ji? lirmiorem reddit animum hominia 
qui candide inteliigere vult, 
_ LI, Quod autem Scripturarum propositum ad 

{a) Gen. im, 10, {b} Mattb, xxu, 29. 



TLCT ETTj fp^p^xctt, xal Sir; toD Na^Duy^oS'^vdc-op o'JTti*^ 
TQV dfpxvia-p^ov \L-t] TTpOEyvtuxlvctt ill* ftY'^wffiac 

xii Tr^u ** TO'3 Beoj Tipovo'.ay ctT^T^^^rtuc kr:l\).'Jr^\^.o- 

voT^^at Sjvv;Qr|, qjto^ tr,v T:epLK07rT,v ** l-t rrLv aTro- 
TsX^^Oivitov dXi^flr] to^j l\r^\-Mx:i^ 106 iTtLyvwyai" 

auTov Otio tTJ; Tpa'fii; Trp.'npTj':e'j9=vTa ' fiiSojStii 
^ To:;fapoijv o'j-::^^^; Ij^eiv, Aiye to'vuv, 7im<; 6[iac 5ia- 
xpfvE'.v xii; rpjupi; ^^LOafsv ; 

L. Kai 6 nlrpo;- 'Or'. pLijitxTCti xi iXr^O"^ xoT; 

xi dXTjQii xiy rpaipiuy, ou ^^ e^^exev ayvoE'tXE tt^v 
S^jvwp-iv xoj ©£Q^. El oe xa ^Xt^A^ xfOv rpctomv i- 
YVQiTv auTou^ iv^^D^iXEv, 57;Xov cbi^ ovxwv ^^tuSiiv, *AX- 
Xi xat Ev T^ rpjjva:'.' TtvETfts xpairt^Tx:?! ''* S'j/i- 
_moi, tbiC 5oxf|XWV xa: /'.SSi^Xio'^ X'iYtu'j Svtfov, Kal 
xiL ^3 E^TTiTv ■ Aii x£ o6 vosTxe xo e'JXqyov xwv 
rpftrjjojv (77) ; pcoa.OTEpov xo'j auOccip^xd); Euyvw 
pLoyoijvxoi; x(Gv)ti xov vouv ^*". 

LI. To 3e Kat xiov Ppafpwv TTpoxeE^Evov ^'^ ^ttI 



VARI^ LEGTIONES. 

*' IjirpT^ffO^v 0. ** MtiiUas'jc 0. Ita constanter. Turn ouxto^ mavult S. *^ M<i>iiffir>^ 0., qui delude Tt>v);;avov- 
tctt. *^ T^y om. 0., qui turn scr. Trpovo^^ (i(r;xa'cj^(fj< '"^ Tipo 0. *^ xi^v om. G, " Locus mancus, Suppieri 
potest hoc modo : Ajvi^tex^: outo^: S-.i xtjV Ttsp ckott^v , x. x. X. G. Lecum mancum esse non puto, sed uon- 
nihil corruptua est, atque hac rations aanandus ; voviactf gcjvtjGt^ ouxo: xf^ TTEpt/.o^tii ea xwv, x. t, X. D- 
"" xflv pra'termiyil S. =» xo5 S- c. Ui. sine codd, auctoritaU. " Ita U. c, S^i xpaTce^e"Lxai U, "^ xij* S, 0., Td 
C. ** tv {id cat Jvjaoyv] 0, " 7:pox£'.|i£v(i>v G, 



VARIORUM NOT^. 

(77) iti tE o'j vDeke x6 euXoyov ™v Tpc^pt^iv, Verba cujusdam apocryphi. Forte Bvangelii Bbionitaruin 
Cot, 



145 



CLEMENTINA. -^ HOMILIA III. 



146 



YpaiijittTeT; xctt BiSaffxa^^o'j; tt^jatteiv, d.; tou ov- A scribaa et ductores remittit, cUrum eat remitters 

Tto^; G* vd^oj EtSix^tc Ti aXr^flTJ, Oi^AOV ICTT'.V. Ti Ss 



^v, 5rt, a Kct-reX'JCTEv, ouk ^v tou vS^otj. To Se k^i 
E'^reTv '0 oupavi^ ita^ I, Y^ TrapiXejjoviat, Ijura 
S£ *^ £V 11 |jL'!ol n£pata o'j ^r^ T.apiX%i^ d:Tro Toii vo- 
[Aoo- Ti TTpS oipd^oij xat Y^*^ Tiap ep^^'i^E^ Tt ^Tv^jiave 

aTWttov Tia:p^X9ov ftijj'at, pctTtXsTaij ct^ iv 'ftt-'iT^xoX^ 

^Eoj 7^poJ^aY^^LaT:l:. EvOsv Y^^^'^ XsysL- Udi^ 'f\jxt'.a^ 
V O'JK I'jijTEu^ev 6 HftTi^p 6 oypavL^c, SXpEi^CO- 
BjjTExaL. 4ia ::outo cf-jTo^ iX/jQr]; ^v Trpor^v^Tr,; I'X^- 

y£V 'EytO El^t -^^ TTIjXt] TT^C ^(d^^;- 4 Si' i|XOU EL(J- 

ff»]C £t£p:i; Tvi^ Tto^£tv BuvaiJL^vr^; SiSct^/aXiai;. Ati »o 
xai toda Xiywv Aeijte np'j'; \t.e. Tti'j-cE; ol xoTrtiLv- 

E'jpiJXoMTs^ a'jvj^v. Ka: iraXLj- Ti E[jia upoSoLTct 

xat E6pfffXET£, tog ji-r^ TTpoEijXtoi; x^i^iivYjc; tt.l; (iXv]- 

LlII, 'AXXi xat i^ ojpavojv ** i-iipTUi; fptov:^ ^x.rjij- 

iTT^Toq, eU DV EuSd/.i^^a, to'jtoij ^kojets, K^t 
Tipoi; -coikot; IttlttXeTov aOrou^ *^ tr^TrXavT-jEiLivou^ 
£X£Y^aL G^Xtiiv T0J<; Trpo'^jJ-cai;, Trap' ^v ^ jtsfxae^- 

[AaOfiXt^Tci^ TEAEUTi^rravTa:^ arrEfj^^vc^To ii-tov IlJiXXo' 
Tupotp^'cat >««" pc(ffi>sET^ ^7r£ei^r,cr«V iSsTv 5 'jji-CT^ 

iyeptT s^ ij^T^ R'Jp[D^; 4 tOS 
Beo; "^iJ-oiv, ex -cwv aosXtp^Iiv ujawv, tlJiiTrep xa^ £jj.s^ 
agToii ^/ojiTE xctri TiivTa- o; 3v Si ^^ u.-f^ Stxoojv^ 
TOiS TTpofpj^Toij £xe(vou, d:xo6avETTai, 

LIV. "OOiv (tSuvocTdv EOTtv avii> ttj; -cotjtOu SiSa- 
tJxaXiai; a\Tfizlcf (jto^oiayilTTur^vat, x^v tov altbvi tl^ 
!;^T7i, EvOaro Jtjtotjijlevov oux ei^l^' ^v Si xai ^utlv b 
xi^ 'IyjTOij l^fxtbv X^ytp. DXt]v t^Xt^Bv^ ^"^ -coy v/j|j.ou zltCyi; 
SaSSouxaLOn; ■nijvSavojj.ivoiH:, xoi6' bv I'j-^ov McuUttJ; 
ETiri auvE)^ttp>jjEv ya[jL£T^, e'^tj- MtutjJTi; xaxi ttj^j 

UKX^JpOXapOLOLV 6pUiV ^Tt^Tpt'ljEV 6|I.iV, ^Att' ijfp- 



Xeyfo 6^'iVj oo^e e'Sov **, 



taoquam ad eosqui vera?lBgiayera cogno9cebant(fO 
Quod eliam ipsa ait : Non verti solvere legem {h), 
et tam^n conspicitur solvere, id eignificantis eat^ea 
qua3 3o\UnoD p*?rtinuisse ad Jegem. Sed et di- 
cendo : Cmlum et terra iran&ibunt^ sed iota unum 
aut unus apex nou pra^teribit a lege sc] ; manilesta- 
vit, verEe legia non ease ilia qu© ante ctelum et ter- 
rain transierant, 

Lri.Quando igitur ccclo et terra adhuc stantibus 
transierunt sacrificia, regna, propbetiffi, qii;e inter 
natos niulierum, et qu^e his similia, quasi qu^ non 
easent Dei mandata ; inde ergo ait : Omnis planta- 
tio. quam non plantavit Pater aele-rtu, eradicabi- 
tur [d). Propter hoc ipse, verus propheta, dixrt r 
y. Ego sum porta vit^ : qui per me iniroit, introit in 
vitam [e], quia oon est alia doctrina, quas posait 
salvum facere. Quocirca cJamabat, dicena : Venite 
ad me, omnes /jui lahoraiis {f), hoe est, qui quieri- 
tis veritatem, nee invenitis earn, Et iterum : 0^& 
mexvocem meam audiunt [g). Et alias; QuferiCe 
el invenietU [/^j/quod veritaa clare non sit po- 
sita. 

LIU. Sed et de ccelfa testis vox audita est, di- 
cena : Hie est Fitius mens dileclnSj in quo mihi 
complacui : ipsum audite (i). Et adhuc magia de- 
monstrare volcns ipsos prophetaa erraase, a qui- 
bns se didicisseaftirmabant^eosmortuoseasein de- 
si rlerioet non in coguitioneveritatis pronuntiavit.his 
verbis : Multi prophets et rer/es cupierunt videre 
t- gxtx vos videtU ei audire qncs vos anditis : et amen 
dico vobis, neque videmni neque audieruni []). Dixit 
pr^terea : Ego sum de quo Hfoyses prophelavit, di- 
cens ; Propheiam suseitahit vobis Dominui Dens 
nouer ex frairibii^ vestris, sieut me; ipsum in- om- 
nibus audite, Quiautemnonaudieritprophetam ilium 
morietur (k). 

LTV. Quare impossibile est, sine ipsiua doctrina 
aalutiTen's insistere veritati, quamvia in feternnm 
quis qiiierat, ul>i quod qusritur non consistit,con- 
atitit autem et consiatit in Jesu nostri sermone. 
Itaque cum sciret vera legls, Sadduc^ia interro- 
gantibusT qua ratione Moyaes matrimonium cum 
sepJem contrahere permlssissetTreapondit : Moyses 



X^t^ V«P ^^"^^^ °^^ lyivETo. '0 yip y.Ti<jaii: 6.Ti' &p^ j^ ad duritiam vednim permisit vobis. Ab initio enim 
yYj^ tov avBptoiTov, apaev xat Q^Xu iTzrAr^^v^ ai- non fuit sic.Qui enim ab intlzo creavit fiOminemtmas- 

culum et jeminam (ecii eum (1). 



^rf-fe. 



(a) Matth. xxiii, 2. 

/^jMattb, v,17. 

cJMatth. XXIV, 35; v, 18, 

/) Matth. XV, 13, 

e) Joan, x, 9, 
(/) Mfttth. XI, 28. 



■■ ovTo; G. »=' Se add. c. 0. 



(o) Joan. X, 27, 



i) Matth, VII, 7, 
'i\ Matih. xii, 5. 
Jj Matth, XIII, n ; Luc. x, 24. 
%) Joan. V, 46; Act, in, 22. 
7) Mattb. XVII, 23 ; xix, 8, 4. 



VARI^ LECTIONES: 



" 6^1 excjdit ap. CI et S. *« fit* 6' C. ttoo^ ^jle om. 0. ^*> ixo-^ouji (sic) 0, 
<» oi^ctvou 0. " fAOj 6 Vlo; G. " T^i; 0. s* Jta 0, c. S, "Sov C. ^^ sveipTi 0, ^^ xa{ 0. '^^ xi ^XrM 
0, in CUJU9 marg. monetur : vfiftct Ka^ci vollou. 



U7 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA DUBIA, 



148 



LV. lis vero qui arbitrantuTj quomac^ntodum A LV. ToTi; 81 vo^i^oj^tv, jh^ at rpi^oa'. B'.Si(Ty.oij- 



docent Scrlpturie, Deum jurare, dicil : .Sii sermo 
veUeVy est, est ; el non, non ; quod emm his abun- 
danthi-'i cfit, a malo est (a). Et 115 qui dicunt, Abra- 
hamum, Isaacinn ct Jaoobi.im case moi'tuos, n\i : 
Hon est Deus moHuorum, ^ed vivenlium [b]. lis au- 
tetn qui Deum piitant psse tcnlutororn, sicut aiant 
Scripturfe, dicit tentatorem esse diabofuin, qui ct 
tentavit earn. Lis vero qui Deum suspicanlur non 
pra^seire, infit ; Scit enim Paier vester ciV-leslu, quia 
his omnibus tmiigetis^ antequam petatis eum (c). Et 
ns qui juxta ScHpluraa credunt Dfum non om- 
nia cernere : Orate^ inquit, in abscondilo, et ?ater 
vesier, qui videt ab-scondUay reddel vobU [d). 



aw, 6'-t o 6icj; o^vjei, s^t)" "Ect-coj Oji^v t:o vwl, vat. 



xac 



Ga 



lacciK -^o:^ ^^ '[axtb^ auigavoy ^^, %^" ^'^i^ e.'Ttiv 
6;0C Viitpci>v, aXXi ^iovTtov, ToTi; Se o!Q[j:ivot< 6'tt 

i^"j^' OloE Y^p ° TlxTTjp 'jijLtuv ^^ 6 oijpa^^o^ £ti 

'fyllCt^'t TCjijTtfJv atravTCov, irpcv auTov c^Min^ts. 

yErrO^i ^^'S '^^ XW: 6 iiairjp 3ftwv, 6 pXeJidiv -co; 



xw: 
1 — 



>ipj7rTa, CtTTOOtyjEt UJJ.tV. 



LVl, ExistiQjantlfjus porro Deum non esse bo- g LVh Tol^ Se qloi^evok cfuTo^^ jj.^ <iYaOr>v sTvai, oVc 
im, lit aiunt Scripture;, ita locutus est:.:/ ^wo ex a^ Tpacpai X^yo^j^^'j, E'p^- Tiva u[j.i\f ''^ a^xTJo'Ev uioc. 



nu 

voblii ^iiua pelet pant^m,nujiqnid inpidem porriget ei? 
Aut ei fhcem peCet, nunq\iid serpentem ei porriget ? 
Si ergo vo-s, eum sttis viali, nostis bona dona dare 
fltiis ve^triSj quanto magis Pater C{eie-'!ilis dabii bona 
petentibus i=e et facienlibm voluntaiem suam [e) ? As- 
serentibus aui.cm, eum in tempio eese, dixit : iVf;>- 
iite jur are per ccelum^ quia thromis Dei est, ne-f^ue 
per ter?-a7v ^qtiin scabelliim est pedum ejus {/).Et pr^- 
sumentibus, Deum aacrificiis deU'ctyri, ait : Deus 
misericordiam vuit^ et non mcripcia^ agnitionem 
suam^ ei non hotocausta [g). 

LVlfl. Ad Gos aulcm, qui secundum Scripturas 
Deum eese malum credunt» ait : Ne me dicatis bo^ 
num, iinus elenifn htmus est [b). Et rursua : Estote ^ 
boni et misericorde^, nrut Paler, qui in ceeiis est, 
qui solem oriri fticit super bonus et nialos, el pta- 
viam dcmitiit super justos etinjustos (i).Ad eos vero 
qui in caiii IVau'iem indiicti auut, ut cum Scriplu* 
ris censcant mulLo^ ease deos, sic loquitur : Audi 
Israel^ Dominus Deus tuus Deus unusest(J). 

LVIII. Itaque Simon, iQtelligensquod Petruseum 
cogcret JScripturJa uti quemadmodumdocuit Jesus, 
inqiiisitionemuoluit vorsari cir-casermonem de Deo 
licet Petrus rogatu ipsius consilium mui^aset, in- 
quIsitionemqueconceHsiaset per inlerrogatioucm ac 
TEdponsionem lieri. G^terum disputatio per Ires 
dies duravitp QuarlQ autem illucescente, Himon 
noctc versus Tyrum Phujuicis profugit.Nec multis 



7rovTj|QO' 0'^':^;, O'S^te So^^t^ a~['a&a SiSovao TroK 



If [J,tJV 



roo-fu 



|J.a\X 



ov 



IJaTTjp 



JJU])V 



yV^V, Hxt UTTOTIGOLOV ^(0^ 7:oSti>V ^'JTOlJ ETTt'J. ToTc 

Se -TrpoXaSfjijTiv, ^Tt g'j^tCiv ^psyeTi'. 5 ©eo:;, E^pvi' 
'0 ^t^q sXsoi; 6^X = i Ka! oj O'jirfct^, E7r''Yvu>Ttv aixo^ 
xai ojy 5).o/ajttojj.aTa. 

LV!I. Tol; OE 'K=i^oiibiQ\Q x^txiv auToy ET^cti, Jk cci 

yip ayaO^^ '^^ E7t;v. KtfJ iiaXtv ''^. TcvejO^ o^Y^- 

6^1 itat olxxEpjiove^, (b^ A Ifctxr^p 6 ev toTs ojpi^t- 
vol^, Oi; fivD^tl.XXEi "^ov ^XiDv ETT^ a.-^:i.^o\^ y,al 
Trovr]poT^, xa'. '^ip&t ^° tov ■ji'T'j'^ etc? GiKaioi;; xai 
ccBi/.o:^;. ToT; Se J]7rctT7];i£vo'.; ttoX/o'ji^ f|Ef)i>^ ^TnyosT'J, 
fUi; ^1 rp3[gxi XeyojTiv, ^'^t,' "Ak^jus, 'Jcrp^r^X, K'JptOi; 

fllO LVIII. ^'Op:ui; 6 ^[[jK^Vj ^'jviSfljv Sxt Dsxpo^ 
ajT^v a'jviyEt tmT^ I'p^rSQ^I^ ^pijaOcf^ ^f^; 'IyicoOi; £0''- 

oi^^tv^ eI; -^t^^ *^ TTEpE 0EOJ Xoyov E^ETaa-cv Y^yEo-OaL 

D)^ aix^C Ztitwv i]^'Ax)^t'tf Ttpo^ TTEuctv Ka". aT:o"^p[iTiv 
ysV^jQ^L Tviv =;i':^:£a■■v, IlXrj'j fj t^v^tr^'jn; Tpicljv ETT^Xpd- 
x»^JEV #)|i=pijiv C?^). 'ETmpojTxo'ja-Tjt; Sk t^i; TETipTY]!; 
vjj^to^ ^c E7c( Tupov i:rj; *oiv{x'r]^ ItuipjjLTjfTEV. Kai oj 



(a) MaUb. V, 37. 

(b) Mattb, xsu, 32. 

(c) Mdtth, VI, 8, 32- 

(d) Matth. vi,6. 

(e) Matth. vit, 9-H ; Luc. itr, li^^3. 



D 



(Z') Matth. V, 34, 35, 
(f?) Matth. IX, 13; xii, 7. 
[bj Matth. iix, 17; Luc. xviii, 19. 
fl Luc. VI, 3C ; Matth. v, 45, 
Marc. xu. 29. 



«^ xa£ inserui c. 0. ^^ xat om. 0, hie ct post ^fav-uji^. ^' 

bb, oij-/, ETTLv— o'>^ ctl rpi'fat ).£yojcriv, ecdtj des. in 0. ^' oe pr?et< 
urn !iJ[wj7jT£ (]. '''^ Ecpr, om. C. ''^ Ita'S, eItciuv C, 0, ''^ iiitov 



Vbb. 
Ti 

Vbb. oi ajT^^v in 0. ''"^ 8eoj ^ct^v Lot, 
»i i^Oj-j C. ^-' Ita S., Tov 0, 0. 



VARLE LEGTI0NE3. 

"^^ rta conj. C, ^tueOivev id. in textu. ut 0. 

= pr^etcrmiserunt CI et S. "^^ 6fiiu^'^ om. 0, 

Gxcidit ap, CI et S, ''* llepetuntur 

''^U~{zO. "Orediier, Beitr. I, 309 S. «^ f^sps 0, mendose. 



VARIORUM KOT^. 



[78) '\i ^»5^rjO-!C ■cpiwv ETTE/.pixfjjE'j '^jj.Epajy, Comtit. apo&tol. lib- vi, cap. 8 : Ka^ rpknv Ett* cdiTtuv 
DLctXi/^yEU cti"if. Got* 



l'*^ CLEMENTINA. ^ HOMILIA III. 150 

^iTi T.ol\^<: ^,,MEpa^ 7iU6-^ Ttvs^ tS)v TTpoo^tov, niTp(|> ^ post dlcbus veiiGFunt quidam eorum, qui prroira 

XiyovTEt;- Sffi^uv tAEy^Xa Oaj|xijLa £v T^lp^T^o-.fLv snlchani,Gt dixei-unt Petro : Slmon magnas pr^sU- 

roXXo'jc Tu>v iy.z^. xaT^TrX^JctTo, xa! tjs iroXA:.r^ Sia- gias Tyri &dcn.3o miiltoE? incolarum perculit, teqiie 

6oXaT(; jitafiTTOai i-oir,^^^. nuiltia nalumniis odioaiim reddidit. 

LIX, TayTa <ixo'Jc«c 6 Rhpoc, xfi erctoJcr;^, vr/rl LlX. Qu^ postquam audivit Petrus, iosequenti 

Twv axpoaxujv riv o^lo-^ auv£X6^T'. eTCoiv^cTEV 6i^.,K nncte auditorum turham fecit cODvenire, atque 

(T-Jv^Xoo^j^v ^rr 'Op[j,rT>v'Jc y^oj ^3 eU Ti eBvv; tx ooiiE^regatis dixit : Cum ego prnperarem ad gentes 

-^toXa^jl;; 0^oi>; X=Yov-a, y.^u;'^'. v.o' otSata- f^-.i ^-.q qun- muliusdGosa9Sorf[nt,prajdicaturusetdocturug, 

l<r^'.->h S^M/6^ oJ^:j^vov ixz'^^^ Y.x] Y^v x^; -i h QmirnGsscDeumcreatoJ-emccBlietterrffiommumquQ 

auTo^- 'navi:^, ^'tt^o:; aY^TT^j^-.te^ aGrov C7to0?,vcit quffi in iia continentur^qtio dilcnto poesent sabtein 

S'.v^r^e^TLv, TipoXaS^'iTa I, xax!^ -ri*^*-:^^ t^j^'^Y^^^ conscqui, prrevenicna malitia cx coniugatJonis lege 

vo.utp rpoaTu^^TEtXe S^jxt^va, 'h:^ o\ ivOpo^TTQ., ^v pr^misit Simonem, i^t homines, si forte multoa 

Toj^ ^^^^^^^^^ rtsou; Xiv^^v 7i;D:iT0JVTat, y..'j.Ta-^^6'>".q deos.darnnatis n3 qui in terra dicunLur, deslncrent 

Twv £711 Y'^^^ liYJixbH,i-^,h ojpavq^ ttoaXo'j; Os^j^ afarmarojam multos in ccelo existere piilarent ; 



eTv^l vD;^(cr^Ttv ^'^^ Vva ,ti:r;5i-0T. to tvj,' jxovapyj^^ quo, dum monarchic SGU UQitatis Dei honum nul- 




■i plant, ne forte» qi ..._ _., 

^Qfi. xal 6 alj,^^ 16yo^ ^-^:^^^iyJ}=U ^.c^xeoa^va" esae calumniator deprebendatur, et ne verug ser- 

ST>vTj9fi. Xpri^ ojv fj.E xax^t,K a^TQv sTT'.xxTaXa^eW, mo, cum fofrit patefactus, credi possit. Oportet 

%^ [iTj i, oi^Bo/.q l-^xpr^-n^j^^a. TTravT-Xto; rrav-r^v ivtt- ergo me cilo hosninpm asseqni^ut ne calumnia diu- 

y-p^'^'ft^ -^ ^ luis iinmorata omnes penitua invadat. 

LX. ^Ei^el QC^; Ssl v.v.:t 6p(aai riv^' £iAoii -cov ejA^.v LX, Quoniam i^ittir necease est aiiquis constU 

oviTiXv^pQuvTa T^uo'., at^ -rrpoxip^a- S;r,OrLr^=v toj toaturqui meum suppleat locum,uno animo Deum 

e^o5a*ol Tri'^T;^, 6T:to^ Tmv gvTtov lv ^j^T. n;a. &^ cuuctl oremus, ut eorum qui inter nos sunt pr^- 

v.ptUw/'x a^zh^ T.po^U^ T,miar^, "iva -IttI x^; Xpt- siantiasimum manifcstet, quo sedens in Gbristi 

d^ou >cmO%^:: xcr6£^0^U W,v aij^^^ 'ExxXr.jfav -^^ cathedra ipsius Ec:;Ieaiam pie adminiatret. Quia 

d^^oK alxovotif,. Tu- apa 6p:crei^(TEx:^t ; 6=ou -^ip autem designabitur ? Dei quipp^-- pronuntiatur eon- 

PouXfi «« ava5=r/vuTai ixc^-A.ipio^ ^ av6pt->7roc e^^.T^o^, silio beatga ille homo, quem constituct ejus dumi- 
ov xaiaTrif;^- ^ xipto^ auToo Itt: -cy]:; OEpoi-sIa; C nus auper ramulitiifm conaervorum suorum,nt det 

Tu)V gruvSooXo^v ^^irou, tg5 StorW ajToT^ T«,- ipr,- iliiB cibum in tempore, qui non cogitat ac dicit in 

rpic h y.xipri> auTiov, (j.tj ^^voo-^^vov xsl X^Y'-'^-a cordc 9uo :« Moram faciL dominus meu3 venire : 31 

^v -|i y.%p^icf cfuToy- « Xpavci^st 6 y/jpt.6^ [^ou ^X- enlm aic cceperit percutere conservoa, manducana 

BeW- xal ip^TjTai T:6Tn:E[v xou^ cuvCD^X^rj^ aiT')u, el l)ibens cum Tueretricibus ac ebriosis, veniet do- 

^aOfiov n^; u^tu'^ fx^ri TE »i TT'ipvtuv x^: |jE(3jiv-(^v minus scrviillius in bora qua non aperat et in die 

xaW;^s<, 6 x^ptoc; «^ To^i SojXoj Ixelvou iv (^pqt y^ o.j quo neacit, et dividct eum. partemqae ejus ia(i- 

Tzpo^Sox^, /,al Iv iiixip^ ^ ai Y^''*"=^^^^ >^^'^ St^oTo- delem ponet cum bypocritis (a). -> 

LXJ. El S£ Ti; Ttbv ic^ptjT^oTcov. o'.o ueTv ouvii^Evo; LXF. Quod si quis aslantium, cum poesit homU 

Ty. aYvtou^^uvrjV tO^v avOpojir^o^j , uTr-jr^riXXsTa^. -i^c uum improbHatem rcgcrs, Lamen detrcctat,de sua 

auTou avaT:'X'jT£;o^ upovT^Ctuv [i^ovi^^^ xal a^T^c irpa^'- solum qiiiete aolliciLiis, et ipse exspectcl audire ; 

Soxi-cw ^?xo jaa-.- iotiXs i:ovT]pi xat ox^^v^p^, 'i^^, ^^ to Seri'^ male el pirjer, oporhtit ie tradere j^ecuniam. 




d;pY^pto^ ^^rA TpairE^tTujj ^aXeTv 5* xal Jj^ 7P^J^=t"=^ larioa argentum et pecuniam pendere. Itaque iide- 

So/ijidjct'.. lb ouv TrXvieo; TfLv riaTtr^v oeT |vf t-.v: Hum multiLudo uni debet credere, ut Ha posait vi- 

7t£{0Ejea:^ 'i-ja oiiTo)^ Ev fijAovoi^ StaieXeLv S-jvyjOii, vere concorditer. Quod cnim in unius potestatia 

T6 Y^P ^^^^ ^pyj'"' }^'^^ ^-^it^'^ eJouTia^, lAQvapj^Lac iraperium desinit, monarchic reprasentatioQe,fa- 

(a) Matth. xxiv, -48 ; Luc. X7i, 42. {b) Hatth. xxv, 26 ; Luc. xix, 22, 

VARl-E LEGTIONES. 

e» iTTEtST, op^wv^o^ jioo p. bpii^y^-zo^ fxoj 0. "* a^Tqj C. ^'^ vaji^so'jjiv C. ^^ Lege ixi. S, »'' lutxpaTr^^i 
SB -ou e 6£r,9u,;i.. C. s" Tov om. G, ^^ tta c I.., ^o.Xv]. C. ■^^rprcetermJaprunt Ui et S. 
" Exetvoj excidit ap. CI et S. ^' hy^^iU-^ 0. » ^aXe^v adjumi c. 0. 



151 



S. CLEiMENTIS J ROM. PONT- OPERA DUBIA. 



m 



cit ul subject! per bonuiu ordinern fruantur pace : A s^-^^^vt, tovj; ^tteckovxcc^; vAxltf tixatb; ttpi^vri; d^o- 



qui vera omnes volunt in^perare, nee uni soli oe- 
derci ob divtsionem penitus concidant nece^ae 
est- 

LXlI,Sed et te perauodeant quae ante oculos po- 
aita Dbservantiir, Scilicet nunc, cum mulli per 
omnem terrain sint reges, assidue bella oriuntTjr, 
Unusquisqae enim occ^sionem ad bellum sumites 
altering imperio.Si antem umis esaet mundi impe- 
rator, ille desinente bellandi causa jeLernam obti- 
ncret pacam.Denique iia qui vitam perpetnam con- 
sequerjtiir, unura \)eas in illo sa^culo constiluit 
univerai rogcm, ut per monarchiam pas exoriatur 
slabilia, Debent itaque cuncti nmira tannuam viie 
dncem gequi, eicque Dei imaginem honorare : \a 
autem ductor scire debet vtam, qua intratur in p So'j E7ri<JT^[j.ova 
sanctam civilatem. 



^'5v(p 'jTTsT^ai jiTj e^^Et^, y-^^ <X[-[£f ^s SLaipiasw; (79) 
LXT[/A?.X'|Tt ]l■^\|'7^£t0iT(OTi^^ap'i^p0aX^iOKTle4^=- 
Xstov 5uvE^(L^ TXfiX&jAoi y'vovTaf. "£^E'. yip ^xa<jroc; Tipi- 

TTjv E''pTivT,v iyz'., n^pi^ Y*"-*^^ ^ ^^^; -zoic xaxa^iou- 
H^vrjt; attovLQij ^o^iic £va £v -ctji T(5t£ alojvt ftctfrtXia toii 



ELpij'JVj Y^^l^at *". Xpr| oGv £v{ Ttvi to; iS/iyqi tou^ 
TravTsti; eTrEjGat, iJj^ tlxova 8eo^ 7rpotL;jLa>vTa;, tov &\ 



LXllI, Quem vero alinm ex aatantibns eligira, 
quam 2aoch«nm. apud quem et Dominns noster 
ingrcBsus mansitjndicans dignum esse qui nalva- 
returPOtJO dicto manum prfeseDti Zacchfeo ioji- 
ciens, cogebat eum in sua cathedra sedero. At 
Zacchffiua accideaa ad pedes ejug rogabat uti prin- 
cipatu ipaum liberarRt : simulque pollicebatur ac 
dicebat : Qufficiiuque qui priest facere debet, fa- 
ciam, tantum niihi dona non habere boc nomen : 
vereor enim principatus nomen inducere, quoniam 
acerba invidia e\ periculo abundat, 

LXIV, Dixit Petrus : Si hoc vereria, nnli princeps 
vocari.sed eonstilutus (sen prajfectus), earn qiiippe 



LXin. Tiva 3e aXXov a^pTJTopai Tib-/ TrapivTWV, f^ 

Ka[ TouTo e^TTfyv, 7rap=r:iot: iqi Zax^atq] ^T^tSa- 
Xu>'/ z-T\-j X^^F'^j £?La^eTo Itti ttjv tx\ixn\t /.afla- 
(jfiv^at xoifliSpav. '0 os Zcfx^^Toc TipojTTeotov To"t; 
TTGa:v ^j-coG l^ki-0^ 4'TEti>; -lo^j ^pj^t'.w aitfiv dTioX'JTT], 
jtE^i TOO uTTHixvETTeai xat XiyeLv, ii^t 6TrG<ra tiotI ^H 
Tov ap"/ov-:a ttoieTv, TroLi^fJto^ p-ovov p.ot to 6vo{ia 
trjOto ij-Tj h'/iK-^ yjxp'.ijat,' euXctoojjjLat Y'^P "^^ '^^5 
ip^T]^ ^^Sij^ra^eCTt t>vop,d' Tiixpou Y^P ^pQ'Svou Kctt 

XlvBjvou Y^,'*^-" 

LXIV. Kai ft llkpQC t<fr\' E\ ■c^tjto E^XaSii, ap^tov 
Hlv rj.Tj x:tXo5, (i>.Xa; 6 xaGEoxfijc, rouxo to^ K-jp^o-j 



appellationem Dominus concessit per hcec verba ; C BeSo^koto^; \i-^t^o.:^ -zih eItzivv' Maxipio; fi av6p 



<i»- 



Beatus Hie homo, quem ejus dominus eonstituet super 
famulitiTtm conservorum suorum [a) .Q\}od si omnino 
refugis ognosci pro ro qui babeat gulpernandi pote- 
statem,ignorare vidcrig^profeesam prEesidentis po- 
testatem multiitn valere ad persuadendam ftcetcn- 
domque plebem. Ei quippe tanquam poteatatem 
adepto credunt ainguli, conscicntiam pro magna 
necessilate habentes. Ouirl vero, nonnc et certo 
scis» fe non ut principes j-entium imperare debere, 
sed ut gervuni ministrarc bominibTis^ ut patrem 
tueri injuria affect09,ut inedicum visitare^ut paato- 
rem cuatodire, uno verbo^ cnnctaa pro eorumdem 
salute suscipere ciiraa ? An putas ignorare me, 
quales te eompellam laborea sumere.dum te volo a 



to; Ex&Tyoi:, ov na-uaorj^CTEL 6 K'jpio^ aurou sirt 

I'X&K, ayvoElv n^i I'r>tx5c, ixt ^ ipLoXoY^^Jf^^vvj xoy 

7TpOK36a^o^evDu E^oujta ::oXij Tt Suv^trat Tipoc fijuro- 
Tifav TO^ TtXijrjDu;. 'a<; 1 yip slX^jf^d-ci TTjV Ejouir'av 

B^^aiv eytov. Ti SI ouy^i xat datpaAu;<; Y^'^td^^^^fCi &'"t 
D^)f ^i; o\ ipjjovTEc Ttu\^ ^Ovtuv cipx^iv I'/fit;, dcXX' (u; 
Bo^iXo; aixoT^ u7rrjp£Ttuv, w,; 7Tai:T,p d^CLxouftbot^ ■, 
w^ ictxpo; £TiJXt-ntd|j.Evoi;, iii^ Trotp-TiV 'i''j\i<j^oi-/ , 
ffOv&Xwv £pw, xi; Ttiffrx? irlp x^; QijTtuv ff(ox/fp£a:(; 
tppovtiotf^ E/u>v ; "Ort fji'et (^y^oew ^e, -j'totj; xa^i- 



plebe judicari, cui placere nemo ullo studio po- t\ 114 fT£ ^Jiiuv, otc dip^jcti xiva a;^i^yajov; eeffi SI tu 
test ; cum masimo [ieri queat, ut, qui bene opera- Trp^rxovxa ^ O'jvaTtixaiov, Ati Siop^at TTrpoSTiiAioc Ctva- 
tur, Deo gratus ciistat. Quocirca oro to, ut alacri- Si^^t^Orx-., Bia eeov *, St« Xptiiiv, iirtp x^^; a^sXyfuv 

(a) Matth. jxiv, 44 ; Luo. xji, 44. 

VARLE LEGTIONES, 

"^ Legendum T!b U S. « aKEav var. Irot. ap, Turnan. Pro eput. pontif. v, 0, »'' m<7sh C. " y^^'^" 




om. U. 



VARIORUM NOT^. 



(79) Rat atxl^ Stc(tpij£ci>;. Habet Turrianus lib- v, Pro epiatoliE pontificum cap. 9, akfav, minus 
bene. Cot. 



1S3 



CLEMENTINA. — HOMILIA III. 



iU 



LAV. KctL 10 ETEpou Se Xf^Y(a:t'-, 6't:'., oJjTTEp xiu.^- 

Ttuv^ 6awE[(;£tv ^ K:iXai; Y'^'^'H^^^'t ^^ ^ctpi toy Kuplo'j 
7r£T:Lr:£ij<jat - "(va , E'l , SoiJXt aY:t6^ ''tat tiijts , 
dKojdfK, xat j^Yj ^ ilJaTtEp fi TO ev ^■^oy.p'j'^fj.^ xiXav- 

El Ss jATj ^ojIe' dpO^i; ^6hjl xaTaaTvjvat * -r,^ 'E>t- 

pov xac TtLTTQTEpov. 'AXX' ^ oj Swffcti; " cry y^j^ ^^^ "H* 
K'jp'tp fr'jvvj;, jtai rac Oa'J,ua(T(rju^ Tipi^et; 'iJT'^prjtra;, 
Kctt C'.cjf>:v]jiv EKxXvjj'cf; }j.E.\j.a.%r,-/.'XC- 

LXVf. K^\ Toj fi^v Epya-j st^I keX^'jeiv S SsT, tfLv 

tJt^OV ^£7r''^^EyTat. AtO ^J^Ol T^|J.Yi fj uSpK TOJ TTpox:^- 
De^Oliivoy EK XpilTo'v fpEpETSL, 115 (^TtS £^ XptOTOiJ 

tU e^QV ^2 ^va^^ps-vctc. Toyio SI et'pr^xa , '(v::; itai 
aixot ol iSE^tfOi t^c Tcp&; at 6.T,i'.^ilat; tdv k[v3"jvov 

ditELeiinr,, Xp'.fTTtjj aTTELQEt '*, XptaT(|. o^ aTiEiQi^ffa^ 
0EOV TiapopYt^Ei. 

XiyEt axoy^^fltu" ol T:p£0'6yT£pot xi KeX£'ji[j:svoi yf- 
V£a6^'. '* aTTcu5ai;£xr»(jav' o^ Stixovot E>:7i£p[tp^0|iE- 

uoL Txavtej aSeXfpol -co afiLneljGai dvaSs^EffgujaaM' £■, 

Se x-ptvEaOai Q=Xai>3L T:£pi Jjv aSLxou-wTaL , etl -u>v 

ol TTpEToiTEpoL ttj] in-.ay.oTti:^ irpojavaffEpETOJoa'j, 

LXViri. Nitov 3s ^Tj p-ovov xcrt^-ELytxcuTav ■' tou; 
y^i^oj^, iXXa Kai 'c<I>v ispoSEDiixdxcov, ^V, tko; ^toii^a 
:^ ope^L^ Trpor^xaE'. Tropw^fas i^ ^Qty^^ta; Jrji^ov 7:poj- 
Eviyx^i *^ Tfl 'ExxXrjjIqt. Titep Trajciv yap (i^uap - 
tfctv ^ T^c |jLor/fi(a^ iffiSeca e^ip Icrr^jyTiTai, fixt oi 
^ovov auTOv tdv iftapTrJTctvTa avctipEl, ciAXi v.a.\ to'j; 

ffUVE(JT^tO|J.=.VOy^ Xai CTyvC):[JLLA?.()J^£MOU; ' l'j<S<Tf^ yip 

TTEC' ^ yip toj p.oi^T,o-ctp^voy ip.c(ptLa i;ti touc xiv- 



A ter episcopatum Biiscipiaa, propter ChriBtum, pro 
fratrum salute, pro eorumdem gubernatione^ettua 
utilitale. 

LXV. Aliud Ptiam reputa. quorl, aicut labore et 
periculo non caret, gnbernare Encleaiam Ghristi, 
eo major est niertes, sed et major pcena ei qui 
potest, recGsat lumca. Cupio igitur, qui te sciam 
astttiitium eruditiasimum, ftenori despulchras sgu- 
tentias, qufe tibi o Domino Iraditffi sunt ; ut au- 
dias ; Euge serve bone et fide lis (rt},et non,qu€mad- 
modum qui unum talflntum abscondit, opprobrium 
feras, et obnoxius stipplicio declareris.Sin vero qod 
vJB boriTia PJcdeaiffi constituJ custos, alium pro te 
iadica^qui te sit doctior ac tidelior.Sed non dabia, 
tu enimetcum Domino versatus es acvidisti roira- 

n bilia opera, et Ecclesias administratloriem didicisti, 

LXYI. Tuee igitur partes sunt, jiibere ea, qum 
oportfct ; partes fratrurrij siibjioere se et noD relra- 
gari, aubjjcicntes ergo se salvi fieat ; refragantes 
vero a Ghristo punientur ; quooiam qui pra^pidet, 
Ghristi locum accepit, Quare prffisidentis sive ho- 
nor siTO contumelia ad Christum refertur, et a 
Ghristo ad Deum< Id autem prolocutus sum, ut 
ipai qiioque fratres non ignorent,quaoto m periculo 
verseEtur qui tibi non obtemperabunt.Nam qui tibi 
jubenti uon obtempcrabit, Ghristo non obediet, et 
dum non obedit Ghristo, Denm ad iram incitat. 

LXVli, Oportet ergo ut Eccleaiaj velut civitas iq 
excclso cedificata,Deo digDum habeat ordinem pras- 
olaraniqueladminiatratioDeoi. Ante omnia episco- 
C pua, velut rector, in iis quje dicit audiatur ; pre- 
sbyterl curont fieri qu® jubentur ; diaconi circum- 
ambulan!.es|nonsidGrent fratrum corporaet animaa^ 
atque episcopo deuuQtient ; reliqui omnes fratroa 
allici injuria suscipiant libenter ; quod si de iia, in 
quibus injuria afficiuntur, cupiunt judicari, apud 
prcsbyteros concilienlur, et preabyteri conciliation 
nem ad episcopum referant. 

LXVrir. Non modo autem juvenea ad matrimo- 
nium compellant, aed et natu provectos,oe fervens 
copjditaa per fornicationem veladultenum peatem 
in Ecclesiam inferat. Super omne enim peccatum 
impi«?aa adullerii odio a Deo habctur : quia non 
solum interficit ipsum peccatorem aed et conve- 
scentea ac congressos, Rabief quippe est similis, 
J) quandoquidem a natura habct,ut suam communi- 
eet insaniam.Ergo propter caatitatem festinent nu- 
ptias coDciliare non modo preabyterT.verum etiam 
omncs ; nam mcechi delictum ad omnos neccssario 
venit. Prima ergo miecricordia eat, fiatres ttd pu- 



(a) Matlh. sxv, 2i. 



VAaiiE LEGTIONES. 



* Sirlp Tr\< ttii-zib-j C. * Sccvf^ti 0. ' ^i^ non omittere debebat S c., CI. > D leci 
vult KotTacrcaflTivai, » iXXa 0. ^*> to'j,- iSe/r^oJc O. " Kt^pfo-J C. *^ -cou Xp. tU xov 6^6^ C. 
*Mta D approbante 0; auTip C, qui conj, a^T^v. » Ita S. Hzi% C, 0, '* olxoSoiii^a^vv G, (LxoSo- 
Iirj^i^vT^v S. "*y[^^ECTeat G. ^^ Post y.^x^TTzi^ki^aN repetuntur in vbb. tov SI ouuStDWTLiiv oxpuncta- 



1S5 



S. CLEMENTIS I ROM- PONT, OPERA DUBIA, 



156 



dicitiam impellere, quoniam anima- est medela, at A iiSsX^pouc, xo^to T^pt^rvj sXeti.xoji^'^t]- '\"r/r^^ y<kp ixr: 



cibus corporis est recreatio. 

LXIX, Gfetorum si fratrps vestros diligatis, nihil 
eomm auforolis.imo vefstra comaiunicabitis : esu- 
rientes nutrletis, sitientibua praihftbitis potum, in- 
diietis iiUfinpjVi^itEibilis le^^rotantes, careers inclusls 
Buccurretis pro viribus, peregrinos in vesLra tecta 



E^p/,Ta'fc toe; ojvi-ov 3^rjO^(TeT£, ^evO'j; e^ "^^ EiL^Ttbv 



sosc'pietis iubenler, ncminero odio prasequeniini. o-^v^vt^jt^i^ct TTpoG'V^c i^ttoS^SecGe^ prjosva ii.i^-/^atxt. 









i^^j< 



TfpO^ 






Quo modo autem pie vivorc oporteat, V03 attentoa 
vaster lioci'bit animus. Verum ante omnia, si et 
vobia dicere neccsse sit, frequenter convcHite, uli- 
nam singuJia horis, aliotfuiri conventus sLatia die- 
bus. Nam si hoc iecGritis, intra [nuros eatia asyli ; 
perditionis quippe initium est ista desertio.Ne igi- 
tur qiiisTprffitestu quod animo orga fraLj-em pusillo j. fAtxpo^u^iai: 

ao iniquo sit» desiataL convenire. Si cnim aliquis toG (TJvsopEjsiv. 'Eiv -^ap t;^ i^wy ^e iT-oXEioOii 

veslrum a congregatioue dcstiterit,cum iis reputa- toy cuviy^^^^^ '^*"^^'' ^op-K'.i^6-^xi»y -urjv Xoi^xo^ 'Ek 

bitur qui Chrjsti diasipauL Ecclesiam, eL ut ejus xXijTiav XoY:TO?;tr£x«^xo;l J^ -wv xat^ ru)-j tqu Xpi- 

discipulorum inimicorum princep^ punictur atque <ttq5 i^aOrjTUJv L.Trap;CTi; -/.GX:(TOr;goTat xa? s" ^li^ii 

cum adiiltcria ejicietur ; nam tanquatXi adulter, ^or/Jh-j iT:'jf>Xrfii[<jsz<ii *^- 'h^ yap potyo^ l^tto xau Iv 

perspiritum in ipso exsistcntem.prffitestuquodam autip -jrvsi^uaxoi; Trpofpd^Ei 117 tivo< ^a^JTo^ a<p(opi- 

sumpto> scipsiim aeparavit, et maio locum t^onLm aev, /.a' toj Tvov^pijj xax' oruToO X^P^'^ eS^tjus T^pd- 

Be dedit, ut ovcm raperet, nimirum extra cauUa Saxoy ipTi^^rat ^^, (L^ [xavSpuJv I'^uj ej^jeO^v, 
inventam. 

LXX. Porro episcopum vestrum audite, omnem- LXX, IlXr.v -^roj ETttjxoTro'j 6jia»v tixoijETE, xal xi- 

que ei honorem Lribuere ne cessetis : scitole quod .u^/^v TZTLca-j aix^Tv ^jravi^xovusc //i] xaa7]XE, e^S^tec *^ 

perillum adducimini ad Christum, ot a Christoad i^'':t TipooijEL t^ Tipoc; t^jtov eI; Xp'-^rov Tp^p^xE, aTro 

Deum. Adducent! ergo rauUipliciter retribuitft- lio- Se Xpttrtoii sU eeov ava^^p^TE ^i- xctl xqj iip'j^Ev^Y^ 

norate Cbristi thronum. Quandoqiiidem et Moyaia k^cvt: TToX-iTtJaCTf^o^ tivTaT^Dfi'SotE ^K epovQ^j oCv Xpt- 

cathedrani honnrare jussi estis,quamvL9i:i ea prffl- i-zoZ tt^ar^^eT; ^3- ^-c: xst Mojua^w^ xaB^Spav xtp^^^j 
sidentes peccatorcs habeantur, Atque hajc quidem C ix^XEJciOTitE, -/.av r,l 7rpoKaQEi;o[^Evot i^pt^oXot vo^j.!^ 

vobis suE'ficienter sitit dicta, ZaeehrcD autem qua ^tovTcti ^*, Kal Ti^ta ^ev o^llTv aiTip>L:y^ E'prjWL ■ 



rationeinculpatev[vat,superfluumputo dicere;cum 
etiaui illius qui me docuit probua sit discipulua. 

LXXI. Verum, fratres, nonnulla ut audiatis 
Gxspeetare non oportet, sed ex vobis ipsis quod 
tequum est mteliigere. Zacch^us solus, se totum 
quo vobia vacet Iradens. cum ventrem haheat, si- 
bique non providoat, quo modo potest cibuai ne- 
cessariam comparere ? Nonne vero justum est, ut 
omnes vos victas ejus curam geratis, ncique cx- 
spcctetjs ut pctat a vobis ? hoc ctenim mendioo 






iXXo 



i Hal drp' sa^jxiuv to e'jXoyov vdeIv .Zaxx^^^t; [idvoi; 



35 



7rop:^£tv Tpij'spy^v ; o^x^ ^^ E'jXrjY^^"^ SfT'^t Tra'Jiac 6p5t^ 
cf'jTov uu-ii; atTETVj ■ro'j'ro ^^p ■:rpojati:oiJvT<S^ STtLV 



convenit,potius autem peribitfame^quam id facere tlS Uto^; Sr] xai ujiEi; o-^i ^Urii Otpi^etE, jir^ XoYt- 
sustiueat- Et qua ratione vos prenas non dabitis,si ^i\t.vjbi S'tl ajtoc; l^^-^ 6 ipY^-Tj^ toi3 jxt^O^iJ a^iou ; 
non reputaveritis,dignum esse operariiun mercede D ^a; |^t, Xeyexjo t^^;- ou>:oiiv i StopEiy 7Tap3:crx£6£''^ X<^y<^^ 



VARL^ LECTIONES. 



=f» [t£TttSwjT]tE C. Turn idem epi^lvj-s. ^^ Trap^T^ (ifige ■^rap^^rj^E D) C, qui demde exh. Evoi- 
V^^ ~^ ^.-t!Tx=)^rjaO£ — aor^ei-;7Y,-E ^ aTToSiCaTQe — ut^v^o^x^. =2 ouvSeve^Oe, dj6E p, fTi;vby£3eE, 
EL^£ 0. « TfxT^ 0, 2* Ita c. S, -rcorsTTs G. Turn icruyfa; p. aajXtac; 0. 2jJ Ita C, S, tt^ C. « 'Jaoiv 




quod 9ub specie honons in ipsum (epie^copum) coilaii fertur (honor ille)in Christum et aChristo ad Oeuai 
rePeriur S. =^« avTaroorSo^a'. 0. '^s T:^r>^T£ C. Turn M^.ili^ioc 0. ^4 [ta c. Turriano 1, c, vauf^ovtai C. 
^^Fortasse iegendum fj-dv^i^ S. Turn &X(u^ 0. ^^ ctiJTOTpd^.oia'^ p. a^j^ou Trpd-joiav 0. " Ita o. S 6uo- 

ffT£Ti,G. ' ' 



157 



CLEMENTINA, — HOMILIA IV. 



158 



(j^u-cipoui;, /.^.i^y_ijra^, S^a/avou; xpr.crtjAou;, X""^?^^ ^" 

Attots /_pSLa Tiwrj^ Trrjpnu ■n:p6^ Tt *" ava^/^iiw y^''^-'^^* 
i'rxs o't TTavTE^ (Tup^SiAXe^Oi. Et.; aXXa^Xou^ tJ^SeX^t, 



V 6i;Lrjijv vTtop T^i; £aL>Twv trtOTJjpta; 



a'j 6 j3oT]66;, 6 [JTpo*;, 6 jf-iTTjp, t6 -cd^o^, ^^ ^ti>T], i^ 
Ss^ S^fTf/E?v. i:u cr-J-^iTov c-j (o; St' opyivo'j *' oC autoii 

^^ 'EKxXrjjiaV 70^ Xp'.CTTDTJ dOU O)^ x:?>TjM lift 

vifJ^rpTjv inx-y/k'j^rj^. XoO yap s^'.v So^a altivLo; , 
u;xvo^^ ll:£tci xat rtfp >:at iY'-^J Uvs'ijtaT;: ^^, &l- tou; 

LXXlIi. Ka! Tai>T2 Ei'r:(bv, [isri raika E^prj- "Onot 

TTOTE Pa7tXL(r6TivaL O^XSTE, (3710 Xjj^ ttUpLOV VTj'TTeiJ^'.V 

I'tpr/ MUXtuv ETTt T^v T'jpov 6pu5v ^eO' ^S -^ifXEpai; 
ET^Tff prj.iXo[j.ai i^a-jTT^^ 'iiAa^ aTTiXeovtac, Tticpi t^ 
XcfvaaviTifiL '^ Bspvi^T;] {80) "loiffTjc: ftuyaip? XavOa- 
vr>vTtii[C £7rLtej[i>QivTfx^ , Trap' aJTi^c T;i xaTa xov 
S'-|j-fova ffxpLSw^ JWtSovTa^; *^ vpa'|jfX'- jiot, LloX'j y^*^ 
jA-^t <j-j^'otxX\fzai, tW ■npot; ai^o dcpuojupai, A'o e^- 
ai>Tvi^ 7:op£ijS30£ [^et' fiLpr^vrjC, Kat or^ *a fiaTTXi^oyTa 
ajxov eafTavxE^, /.oie^'; exIXeuteVj eI^ Tjpov ai^xov 



A auji (ftt? Nee dicat aliquis an ergo gratis datus sor- 
rno venditut* ? AbsiL ! Nam si ljuls, qui habet unde 
vivat, accipit, hir. vRnJit sermonem : non peccat 
vero,si nan hahens uccipiat cibuna ad viclum,3icut 
et Domiiiiia in co-'nia et apud amrcos accepit, qui 
nihil Iiabebat, in posierum t^imen omnia poasJde- 
ijit- GoQvenienter igitur bonorate preslkyteros, ca- 
techistas, diaconus utiles^ vidiias recta viventcs, 
orphanoa velut filios Eccleai*. Sed et cum ad ne- 
cessariinn opus erit pecunia, omnos pariter con- 
ferte. Mutuo excrcele pietatem, neo pigeatomaia 
pro saluto veaLra austinero, 

LXXIi.Quibus (iieLift,manam Zaochfeo imposuit, 
dicens : liere ac Domine oraniuni^Pater et Deu3,tu 
pastorem cum grege CQSiodi.Tu causajtu pote&Laa. 

g No3 sumusii qui adjuvantur; tu adjutor^medicus, 
s«rvator, muius,viUi, spes, refugium, gaudium.ex- 
speclalia, requiea ; breviler dicam, tu nobis omnia 
es,Ad Gonsequendamaalutemceternam opitulare, li- 
bera, custodi, Cancta potes. Tu enim es Princcpa 
principum, et LJominus dominorumj Herns re.gum. 
Tu antistiti da potestatfm solvendi qu^fi oportel 
solvere tit ligandi qua? ligare oportet. Tu doce. Tu 
per eum tanquam per inatruraentum Ecclesiara 
Christ! tui velat puJcbrara sponsam tutare. Ad te 
enim pertinet sterna gloria, iauSj Patri et Filio et 
Spiritui sancto, in omnia Scecula, Amen. 

LXXIIL^Quas cum dixiasel, postea infit : Qui- 
cuiiqiie bapiizari vultia, ex crastino die jejunare 
inctpile,et sijigulis diebua manusimpositionem ao- 
^ cipite, ac interrogate de quibus volueritis, Adbuc 
enim decem dies volo vnbisoum manero. Post tres 
autem diea, cum baptizare ccepisaet, vocavit ms ct 
Aquilam et Nicetam. et disit : Tyrum profeolurufl 
post septem dies volo vos statim abire, et apurl 
Gbananieam Burenicen Justa; filiam clam boBpitari, 
atque diligenler earn percontalos mibi perscribcre 
qua; ad Smiouem pertinebunt- Multum enim pro- 
derit mihi, ut ad id me pr^parem. Quapropter 
jamjam cum pace pergite, Igitur deserenlea eom 
bapLizantem, quemadmodum juaserat, in Tyrum 
Pbtfiuici^e prscesaimue eum. 



'OMIAIA i'. HOMlbIA IV. 

\.K^iaapd%^ Se x^; Expawvo^ ISl^v b(Co kXtJ- 1. C^sarea ergo Stratonis cgressug ego Clemena 

[ir,^;, a[ia N'.x^xTic;xe ^^ /.od 'AkjXt^, tU Tiipov x^t; D aimulque Nicetas et Aquila in Tyrum PbtEnicim 
*oLVLXTj^ slai^aWof^ v.al xax' evxoXrjv 120 Oixpoy intravrmus, et juxta Petri mandatnm, qui miaerat 
xou ^TiajTEtXavTO^ ^fi^;, l£EvtiT8T]|x£v uap^ E^pv txr| nos, bospitati sumua apud Berenicen, Justa^ Cha- 

(a) Luc, X, 7, 

VARI^ LECTIONES, ' 

S8 AaSo'. G, ^3 etc xZ^K Ttivxa G. ^o ti addidi c. 0, *> Vbb. tc opyivo^, quss male exciderant e testa 
Schwcglenano, repoaui c. 0. In eodem seq, mendum ot' ctox^j. « Uaxpo; y,x'. rioj v.<x\ iyfo'j Uve^f^- 
xo^ 0. " K^e fjEiipavG. " NiitTJx^v 0. *^ ;ciO* 0. *^ X'xv%^n-.'.l'. *» i^cfMvTi^ textui dedi ex 0. 
" 5k 0. " -.£ add. c. 0, i'^ua Xixj^xy^ xa\ 'Ax-^X? zU Tupov zr^^ ^oivUt]^ £7iop£ua|iEea Cod, Reg. 804. 

VAarORUM KOT^. 

(80) BEpvf^Ti. Idem nomen Bernices seu Bcreni- bila, apud Damascenam orat 3^ pro sacris iraagi- 
cea, muhen alf/opooou^vi, quaai aanavit Christus, nibus, Cot. 
tribuitur ab alio fabulatope Joanne AnliochenoMa- 



139 



S, CLEMENTIS I ROM. PONT- OPERA DUBIA, 



160 



natifea* riHaTTi,qu:E lubentissimp nos sus('epit;atque A e^^a^p^^ xi^; Xi'^avCxtScn; "^ 'iQufTxr^s' j^xi^ iu^t'ji<Tcaxa. 
multo erga me houore ef. diier.lione erga Aquikm ^,uoi<; aTveSs^aTo^xal -ffoXX^ [asv t^ Tipoc |A^t'-|xrl iy*^" 
et Nicelam cDncertaTis^ ut familiaris gaudens ac vtcu^c^, Ttop-^^ Se t^ i^po; 'AxjXav xcrt NlKl;T7]v,Sli)^a- 
confide^a, magna nos humanitate proseciita est, pij il*; auvj^Oij; 7r:*5pTi(;La;ou.£vv] £^tXotppHvE"t-o, xai 
!30sque ad corpus curandum comitor iiicitavit. In- irpoc ■z-}{v ^or3 {TttjiaTo; Qtpa-ECav ^fiac Ssxtlxw; xa- 
tuitus ergo, quod horlaretur ut Facereinug brevea TT^TrstY^v, SuviS^bv d5v 6'ti ^pa'^eiav l,ixTv uTiepQ^cT'/J 
indacias, Recte, inquam, agis, dum rharitalia im- 7roL£T(;0ai ^Tr^xp^T^ev, ^5pOwj^ [xlv, ^tp^v, TTottTi;, £xi<rT:Eu- 
plere raunia festinas. At ipsi prffiferri debet timor Bojja tdi tt^^ dYd:^rj^ a7tOTtX7;pojmt ^^ [A^pTj. Dpoxt- 
erga Ueura nostrum ;veremur enim.qui pro multis ^xr^'zio^ 51 Tai-cr^i; 6 ■frpo; t6v S^iv Jj^u)v f^iSo^- BiSi- 
animabus contend! rem a, recreationem nostram an- j^^v ^^ y^P ^^V ^^^^^'^ 'j/u^tuv tov &-(ixyva I^ovte; tv-<; 
teponere earum saluti. ixefvw'^ trojTTipfff^ irpoxijA^v t-i^v IjittT^pHJ ivdTiaijTtv. 
11. AudimuB cnim quod Simon Magus, in dispu- 11, nLJv9avo^eea ^^ fxa ^tl St^tov 6 Ma-yo; , Itie 
tationc quam cum domino noatro Petro Cfesare?e -ci^c £v K^icrapE'lji: npic; Tiv x'jpiov -fj^ujv Uhpoy H^r^- 
habuil guperatus, statimque aufugiens, hie muita TT^aecD^ Ji-crrjOtU, Trapaypviji.^ iT^oSpi^ i'^-uauOa tcoXXA 
perpetrat mala. Apud omnea enim sibi obvios Pc- xd^i ScaTrpffoirexat ^* . Ditri Yoip toT: ij^evavifot; 
trum false caluranians, Qiullarum abripit arimaa. |. TTCTpci -cr.v aXviftsiav XocSopo^v t6v nixpov t^*; t^jv 
Nam cum ipse ait tnagusT cum inagum appcllsit : ttoXXujv ^yvKpual^ti '^•^y^'k^. May'^^ '^^ ^"^ Y^P aiJ'^oc 
et cum ait impostor, impostorem eum prociamat j tbv, [xdY'^v e>t^!vo'j arroKaXeT, xctl T^Xavoi; ciij-;d^ tov, 
cumque in dlsputatione per omnia vidua cesaerit uXa^ov ^xeivov aTroxr^pjj^et, xsti h xaTt; (;T;'c^'TE<jtv 
ac fugerit, vicisse ae proTitetur ; frequenterque iir: TrctvTtov to ^^tro'j 5;tev?Y«i!ie*'0(; xat <fy-j'(i>v 
pra^eipit Pctrum non esse audiendum. quasi vide- aixo; ^auy-i: vE^iKv]x£vai ^', xat xoij llitpou \i.ri Hit 



i'/O'JEtV TTUXvitepOV £VT£XXETaij UJC Bt^O^'^ >tV;So|i.EVOC, 

111, Taika oijv jj.aflf4)v b xupioc }[\x^^j Il^Tpoi; Trpo^ 



licet solHcitua, no a pessimo illudantur mago, 

IIL HffiC accipiena dominua noster Petrus pr^- 
misit no3 futures verborum illiua cxploratorea: ut 
Bi ita habeat, ipae scribentibus oobis edoceatur, et 
adveuiens arguat eumdera cominua do caluraniia 

erga St!. Quando igitur pro muUorum animabua sf^' io^ aitov BvEoctXXEv/ETTEt cuv 6iT£p TvoXXtav iJ'-^X^^ 

periculum nobis adjacet, ideo, corporis nostri re- 6 klvS-jvo; ^j^Tv Tpoxs'.Tct'., tfjjtou svskev, ti^^ xoi3 

feetiooe ad breve tempua neglectaj a to quic bio jwuwtxo: ^\t.f^'/ ava7:ajT£Wc iipo^ Pp^X,^ ap-EXv^^avts;, 

degis certo scire volumus, an vera sint q^uas audi- Ttapci coij ttj^ tv^auQa oia^T(u[j;ivr^c pouXdfXEOct d'^eo' 
vimus : jaraque nobis singula ediss&re- C Sw^ |icc(iETv, et iit&p ^^xoij^tt^fiEv ^ayi^ti z\y^yjkvti- >t«i 

IV, Rerenice vero rogaU : Hsc qiiidemj inquit, tv, 'H BspvExr^ £^ i^iJiwfltToa ^^' TauTa p-lv oUtu>c, 

eo modo se babent, quo audiviatis : cetera vero e^^tj, i-^st fhq i^xo6<7<r.'zt, ta Se aXXa 'ca x^rt"" a'jxov 

ejusdem Simonis, quw forte iynoratis, audita : xb^ s^fj,tu^/a, anEp LTtug d^'^'^^^^^^ ft^oi^aTE- <pa^-ui- 

pbantaamataenim et spectraac simulacra in modio <rpaTi te yo^p xott TvoaXp^^Ta h [iio-(i tfi ^iyop^ tpai- 

foro quotiditi ostendena tolam obstupefacit civita- v£;T6ai T:Dtu>'j Bt' -^jispac T^a^^av Ex;:XjiTT£i ttjv tt^S- 

tem : et procedente eo alatuae moventtir, ac inultfe Xiv (SI), xctl itpo'tcyTOi; ftixoB ivSptivTt; xLvouvtcci, 

umbrie praieunt, quaa ipsas dicit ease animas de- xo:t o-xtat uoXXal TipovjY^'^'^'^^^ a^Trep aj^o^ ^' 4'''^X°^^ 

functorum.Multoa autera, qui eum prasstigiatorem twv xtO^^.^^'ctuv tTvai X^y^i (82). OoXXou; Be Y'^']'^^ 

nitebantur ostendere, cum aibi conciliaaset, turn ajTov klk~(ytiv Tieiptop-ivoix; BtaXXa|^c ^rpo; lauxov, 

poatca, pr^textu convivii, mactato bove ipsiaqne etts-.Q' uj^epov "'^ 7ip<j'faa^L tifj^ia^, ^ouv Qj^a^ xai 

in escam datOj variie irapiicuit morbis, dtemoni- EiT'-ao-ac aiToJ<j B-.a'pdpot^ vrfcroii; rttpiioaXsv xat 



VARliE LEGTlONES. 

"° X'X'javLxtoo^ C- "^ a7i:o7rXj^poi3v G, " Ita S auifragant« 0, in ouj. marg. sec- man* notavit Ytyit)^ SeT, 
Apud G BeSei.usv. " Ita c- S. 7:'Jv6avfo;A£0a C. " /axi ^i irpajjsTaL 0. Submde G : Malim in om- 
nibus enim contrariis. ^^ t^ inserui c. 0, Id^m om. Vbb. d;7ro/ctX£"t, xai T^XavD< aixo^ fitv TiXavov ^xeTvov, 
" vEviKEvai 0. &' piaeTi G. Tum IxE^tov 0. "** d^^^toefif 0. Idem om. conject. Gi. e^ei, in cuj, texlu 
^YSLv. " auToc S ex cod. Reg. 804 et Epit. c. 45, auTi; C, 0, Deest voi apud Anastasium, Cedrenum et 

icepborutQ. ^^ ^ijTov Eu6b<n:£pov C. 

VARIORUM NOT^. 



% 



(81) Excerpunt b®c Anaatasiua Sinaita^ Gedrenus 
et Nicephorus-Ouorum locoa apposuit et discrepan- 
tium^orationis enotavit Scbhemannus. Cicm. p. 
34f B. Blessel. 

(82} 'AjTr^p Tj-cic ir^uxac t^j'J xsevv^xorci^y e^- 
vai X^Y«t- Memoralus codex, aiicii;, ut in Epitome* 



Videndi, Anaataaius, Cedreaua, Nicephorus : pri- 
mus qutest, 20, p. 242 ; aecuadua Compendit ktstO" 
rid p. 173, teriiua Hist. eccL lib, ii^ cap. 27, Ac 
forte in loco Cedreni rectius aoribetup ; vjxi feimi- 
ffac ajTOJc;, fiiacpipoig xai Sijo'ta'Cfm v6ffOtq xat fiaijio- 
atv uT^iSrtXe. Cot. 



161 



CLEMENTINA.— HOMILIA IV. 



m 



xantojff; 6£0^ that. u7roX7j<pO£U, ^po^ Tf^ ^^ ipoSepov 



ixilvo^ euaYY^^''^'^^-! '^^^^^ Toiks outiuc 1.211 ^'x^^v 

TV^V fijVfXaTE[av, TOO KuOtOU ^[I'iv 'IvjCrOU XpCTCJ'J 



Soxt 



ij.[i>taTO; 07:ap-^(DV jiabr^TT^^^ avTaytov.c-cta&at. 



Jots Ttpo^ ^6v ^ijp'.ov [j-iu ITirpov StaXt^O^^tT "^ ^Tto^J 



VI. E^itYw I'cpT^^- '0 xiptoi; iji^wv O^xpo^ Et tjY'Joei 

oix &'> "fjfJiat; ttj^tts^jito^v ivet^XXeto, Jsavflavi^^Tto^ "ci 

iTtE'. em^pct xaTE'X^t^S'-, iXtuv p^t-aXaSdvcE^ 6rcvti>- 
Ttifi£v. "X^uGev Se t'^c tt^ BspVLit^ [Tuv?if|rj^ sAOcov 

EtpTj^ tov SL[A(Ova el^ t^^v SLStiiva E/^TTETrXe'jy.E'jat, tcov 
Se aijTQj ^ct9T]Ta*'J Ka^aXEXoiTil^^fli 'At:7c(wv:i: tov 
JlXet(rxov(/T]v ", avSpa 'AXt^avSpia, '^pj.^^az.Y.h-^ 

A^TpoXfi-fOv, xoii 'A0iivi5u>pov TO'^ 'A&Tj'jaLov zi^t 'Ettl- 
xo'jpo'j ^^ apET/Q^vov Afiyt^, '^Hy.tX^ Se, tA Kati 
TOV Si[iiyv^ ^ctOovT^c, £ii>6£V TtavTa Ypi'^ffvT£^ xal 
iJsTpfn 0'-cix^[t'J'avTEC, £'i ■rtSpfnctTOv aTTETpaTiopitO^- 



[J.GTft 'ZIUV TlpOECpVjp.iVdJV 



lt3 



exctisoiv 



«T 



ftXXi Mat p-iQ' ^xiptuv (iv3paiv tl); TptaxovTtt, /at A'[tft 



■CfL lSew 



KaJ TTJc EXtu^EpOTrpETTE^at: *^ ttqX'jv eTrotoij]j.rjv Xoy^^F 
6ti ^vfjp Ttpii; Y^^o'Ji; TiSsp^OM Ka^j^po^ tov xa? ira- 
C7]C ^EXXr^vt/,?;^ T:%i^tia^ ^^ ^Tjfrxrji^cvtn;, Gtto ^apSi- 
poii 'CLvoi;^ tTjv TTpoavjYOpi^'^ rLstpoj, li Ttov ""^ ^lou- 
Sa[(i>v ttoieTv xct: Xty^^^ ■^TrarrjTGtt. "OOev a^ttJ a-jv:;- 
-jtov(fTCf^Gx( [xoc Ttpo; TT^v S^'>p9(uff^v a'JTOj- xai l^j>* 
6fiwv aiJTO^ 7V'jv&ivo[jjxt, AsY^'^'^ [J-'^', liretSTi Trp<J^ 
to fijatSaTv la'j'a^J iraSeSwxivai vop-^^eL^ ixiiii; oijj^t 
Tct i^^Y^^'^^ jifreosT, KCcu^Xt^wv ^^ ^fev Ti TrctTpict, 
itiroxXIvMC Ss eU t^vj jBip^apot. 

Vni. KiYr'> '* (iT:£Xpi^apv]V' Ti-v pEV flpQ< £]jl£ 
ffou iy^^'^^ TpoftfpEJtv i^oBt)^Q[j.ai, Ti^v fil iy'^dja-ictv 
i-j:QT£[o[j.ai 'H jiEv ^^ Y^P ^Doalpio-'c iY^B^j^ ^'ctj iv 
oTi; So/eTc ^* xctXoT^, b/ toutbtc ttvat fxe OeXe:^' -^ 
5% Y'^^^^^ '^'^^ iip6to; ^/o'jtra fp'.Xfo:^ T^po^a^E'. &ve- 
Sp£ij£Lv CtYcovL^sTav. Kttt 6 ^Atttt'wv e^Ti" 'AyvtoirEa 



aftligendo deus ease creditur, et, prfl:tprquairi quod 
fortnidabilis est, etiam hotiore afficitur. 

V. Qiiocirca non puto a quoquatr ignem tantum 
accensum posse esstiogui. Nemo GQim in dubium 
vocat qua; ills pollicetur, sed aioguli confirmant 
rem ita se habere. Quare ca, gratia, ut vos in peri- 
culum non veniatis, hortor ne qutdquam tentetia 
adversua eum, ante quani Petrua "venerit, qui cum 
ait Domini ncstri Jeau Chriati probatiasimus disci- 
pulua, poterit solus contra tantam potetitiam dimi- 
care. Tsntum quippe metuo hunc hominem, ut, 
nisi alias cum domino meo Petrodisceptans discea- 
sisset inferior, consilium dcdissem vobia, ipsum 
quoque Petrum pcrsuaderetis ne cum Simone dia- 
T, putarc niteretur. 

VL Et ego reepondi : Si dominus noater Petrii3 
ignoi-aret quod ipse solua adversus ejus potentiam 
praivJilet, oon utiquQ prtemittendo nog mandassot, 
ut clam Sijaonis gesta discentea fii scriberemua. 
Porro cum nox venisaet, sumpto cibodormivimua- 
Mane vero aliquis Berenices familiaris venicos 
dixit, Simonem in Sidonem navigasse^ ex aais au- 
tcm diBcipulis rcliquiase Appionem Plistoniccmf 
virumAlesandrinura, arte gram malicum,paternura, 
mciiTQ amicuro mihi cognitnm, et Amiubionent 
quemdam Dioapolitam, astrologum, atqua Atheao- 
dorum Atheniensera Epicareaeaectjc addictum.Nos 
aulem edocti reg Simonia mane cancta cum acri- 
p^issemuB et ad Petrum misissemus,ad ambulaito- 
neui couverLimua gradual, 

Vir. Et ocGunit nobis Appion, non aolum cum 
pr^-edictis duobua sociia, sed et cum aliis viris tri- 
ginta circiter. Ac simul atque me vidit, aalutana et 
osculatiis ait : Hie eat Clemens, dcquo multum ad 
voseei-monem habui,de illius nobilitateac moribua 
liberalibua ; quod vir ex genere Tiberii Gaeaarts, et 
in omni Grsca discipllna exercitatua, a barbaro 
quodam, qui vooatur Pctrua, fraude compulaua 
CBset ad peragendoB ac prfedicando^^ Jud^T?nnim ri- 
tus. Quare rogo, ut me iu ilLo corrigendo adjuve- 
lis i et coram vobis cum interrogo. Respondeat 
mihi, quandoquidem arbitratur, quod se, ut pieta- 
tem coieret, dediderit, quo modo non maxime im- 
pius sit, qui patrios dereliquent, declinaverit vero 
ad barbaros mores. 

Vfll. Et ego respond! : Tuam qnidem in ma- 



prseclaram volutatem habeo acceptam ; at igno- 
rationem araotior. Scilicet^prceclara quidem volun- 
tas est, quod in iia^ qufe ibi bona videntur, me 
veraaricupie; vevum cognitio non rccte hobens 
prffitexLu amicitiie inaidiari nititur. Dixit Appion ; 



VARl^ LECTIONES 

^' Ita c. D, zA C. *^ Post 7rp6c est a^kdv in cxpunctum, ^ nXEtTnovf^co^* 0. ^* ^vTa et 
ex conject. G^, in cuj. textu ov. Daviaii notulam eo spectantem S non intellexisse yidctnr. Turn 




EpiL c. '46. D. '^° t^v inaerui c. 0, '^ lia c, Cl et 8, xctTaXsLTiuiv (sic) C, Dcin eOvn cod. Reg. 804. 
" *EY^ G. "=" ^fJLcK p. ^ jUv 0. '* SoxEw 0. 



163 



S, GLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA DtTBlA. 



tm 



Num ignoratio tibi vidctur, patrios ritu? servando A. '^^^ ''^ t^'^^t ooxeT, ts iziizpia eO/. rpjXaTTovra tI 









sentire cuirj Gr^cis ? Et ego ri'spondi : Qui vitam 
pie agDre statuit, noa omnino debet servare pjitHa 
jnsUtQta^ sed servare quidem, si pia sinL, abjicere 
vero, si &int impia. Uj?ii enim venire soliil, iit ali- 
quis, patre impio natus, "uelit vivere pic, patris 
mores sequi nolens, Excepit Appion : Qaitl ergo ? 
polrem tuuin iiia malic viia? GSEtilisEC ? (tespondi 
ego : Nou quidem crat mal* vita?» sed malffi opi- 
nionia, Ei Appion : Qu^e illius fuerit mala senten- 
tia cupio audire. Et ego dixi : Quod f'alsia ac pra- 
via Gra?coram fabulia habuit (idem. Atque Appion 
soiecilfitug ost ; Qviajnam sunt ha? tlnccorum lalsa^ 
ac prav« tabulae? Renpondi : Non recta de diia 
opinatlo ; quam^ si cequo animo fers^curn discendi 
cupidfs Hudiea- 

IX, Ouare ante dissortationom jam aeeedaranaiQ 
qtiiotiorem aliquem iocum^ubi vobisctim diHserLJtn. 
Quod autem velim Ecorsam colloqui causa h^'c est» 
quia COD accedunl sincere plerique^ neque etiam 
omnes philosophi, ari judicandum de rebus. Multoa 
siquidem novinius, eorum quoque qui i3e r?e ob 
philoaophio) profos:?iunem magniJlce aentiuntjnani 
gloria riuci, aut luori cupidiUite hod autein.virtutia 
amore indui pallio : qui, si non invenerint id pro- 
pter quod philo9ophantur,vertuoi se ad tachinnos. 
Ob istos ergo aptum aliqueiD locum eligamus^ in 
quo soli sitDUS. 

X, Turn quidam ex illis, vir dives, qui agrum 
possidebatfrondibus elegantissimeornatunijdixit : 
Quandoqutdem vchementftr aiiurit ^cstuR, paulu- 
lutn a. CLvilate j-d hortoa meoa Jsecedainrjs, EL pro- 
gressi consederunt.ubi piura erant gelidorum lati- 
cumfluenta, et arborum omnigenum tegm^n viridc. 
Ibi ego lubena sedi, et ruliqui circa me ; q\i\ si- 
lentea, pro voce qua me rogaLuri erant, per fisna 
in me oculoa claro videbantur quam promiseram 
^emonstialionem poscere. Itaque sic loqni ctepi : 

KI, M^oltaeat, viri Grjpci, differentia inter verita- 
tem atque conauctudmem, Veritas enim sincere 
quft!Sita invenitur : cons:ieLudo autem, qui-ecunque 
assumatur, seu vera, sen falsa, lemere a se ip^a iuoToy &v TrapaQvjfpfiT^, eI^e alrfil^ En:E tj.eu5^;, iticpt- 
confirmalur; ocque cum vera est.laitaturig qui as- D -ujtc ^9' e^'j^du KpiruvEirii, «al out£ SLl^^^^l " dn^ti 

VAKJM LEGT10:^ES. 



^iji [tT] xo^j TiaxpD- CTxoXrujO"'^'"' o"£^irT[Aci^a "■. K.^1 6 

EOT"^; /O(xou |Bloj Y'Y'^''^'''"^ i KayfU e^i^v Ray,oiJ ^Iv 
rj'Jx ^v ^lo-jf y.'xyJti; 8e jToX-ri'^Etut;. Ka: i 'ATTT^fyv' 

y-olq eTtio^Ejs ]j.JOoL^. Kat & 'AizTzUoy sniO^to Tl- 

V^C EtTtV OlJ'tOl TfLv *EXXj^vO>V ol iLEjSsTi; T£ *^ xal 

xax^! pjeoi; K^Yoi Efp7]'r ^H ^^pi Qsu^'J o^v. 5p6^ 

iX. A:o Ttpo Tii>y SiaAoY^'^ ^''i tlvct JjayVTiTEpov ^' 
f^cfr, To'j Ss loL^X'JYiTjSaL |j.E jBoJXz^Oa'. a*"'!^ T-T^" 

ov-un jcpLJE',. "lari^v ^^P thoXXd'j^ /.Ji tcLv ^tt! fpcXo- 
CTO'^rq: [j.^Y^^c'-i^p'i^^^'J^'^tLiv ^' xr^oSo^oijvT^fj;, f) ypfjua- 
Tto-^o^ X^?^" ■^ep'-StSXr^ri=vQu^ tov 'cp'Sojva Kai oix 
aijTfii; (Jpsxyjc; evexsv, ttir-^p^ li-^ jj.r^ EJpcoJt Bt"" 

'-' |j.TjV[!i'j fpjXXiuy ^^, £OT(- '1:t:£l5t| j'^nSpa x^tGria Itci- 

)^;rJp7jT{iJ[JL£V. ICCitL OYj TTpoVoVTEi; EXaOs^OVTO, ^vQiX TJV 

y.aOnpi ij^j'^^p'uu v:t[jdi:tiJv p^upL^-co: ■^:t'- 5;ySp(uv tt^v- 

-to'djv yXoepi jy.ETr-rj, "EvO^ EY^ ad^JiEvtij; e/afi^^^f^V 

':o^JVttC- Kal Stj O'JTtoC XeyELv Vip;ati7iV 

XI. UoAX^^ -rt^, dj xjope;; "EXXtjvs^, f, Siatpopi Tt^Y- 
yavet {83) aJr^Oti^f; te >-,■::? G■J■Jr^^^ia.i;. 'U jiiv Y^p (iXij- 
Oeta Y'-'^'i^-^^ ^rjTOupLQVVj EOptixExa^ Tfi Sfe Eflo^, 




ffi&tatc. CL Prceterea 

aoph. p. 107, TT^fji- 

iiis suw mulavit in 

conj. C, in cuji 



VARIUM NOTii]. 



(83) A'.:if3rjpi T'JYX=^^^^^- 'rolum caput eodem Tjyvi et 7ratp(^cf> acribitur, Uem rectius aXTjesTjovtt, 
modo habeLur in Eclogis Uauiascent capite n^pt Cot, 
Tjj/rfidi^ t:o-jr^pa<:, etc., siiai quod omittitur vox 



163 



CLEMENTINA. — HOMIUA. IV. 



m 



txuTtfj f|3ETaL 6 7:apaXaSu>v, ou^t ^^^uSeT ay%z-a'.. O'j A sumit, iicque CUEU falsa, (rontriptatui-.Non enim ju- 



yap ^" Kp'CTS^, cfXXi 'jtpoXj^'l^^i & TocoijTOf 7L&Tt{a-C£'jy.£'/ 



ETti^tSojxtb:; sXTTtSa. Ka^ o!jv^ ^irt: yi^Sifo; airo^jja- 
vwj 6^fl>v toj^ -ActKoJ; -^at aj|[j.voj; ^(oui;" tiu SI jj.^B& 



"AXXoi B^ 



Ebr, 



TT^'J 



X^Y'^J'L^^ 



oTiv. Xo[j.ia-ac Y^p '^^^ ^^ Tiapi y^vetlv OjS^U rjijT£ 

so' oT^ TjCT^6'r;xiv, i7c^XnY^o;v r^^ptuv 6'ti iira ••(zvi^iiiit; 
aiii TtOLsTv iqr^v^ifY^^^^'^^-'' ^■'^^ ^^ "^V Y^'^-^-^ /.^cTop- 

XlH. "AXXoi Sfe A7rpovo7i':o'j '^opi^ d^TjYoijvTai, iJ^ 

'U; Y^P '^^^ ov-0^ Tolj ^jcs-fTj-to: y,al Trpovoojff^vQ'j 



B 



y.ai e/.:(iTTm ^o /.ax 



' A^l 



a-j 



157 aTTOv^^AO'jxo^, T:av 



&": oJv::(v"at OLii x/^v ai^oS(av EijxdXrin; BptuTiv ^^, "OO&v 



dloio, sed prfeaampta oplnione is credidit, incerta 
frs^lus forluna>iiiajoriim scilicet placitosuamipslus 
spem confisus. Nee facile eat exuere lijercditarium 
spntentife amictum, licet ei penitus ostendatur stul- 
tua ac ridicuius. 

Xll.Jam igiturcgo univcrsam Grarcorum doctri- 
nam dico esse perniciosiflsimani mali d^emonis dia- 
ciplinaUKAtti enim illoriiminduxenintmidtosdeoa, 
eosque malos omnibusque obnoxioa pcrturbaliuEi- 
bus : ut qui similia patrare velit, Tioa erubescat, 
quod e^t hominis proprium, dum pro exemplo ha- 
bet tabuloaorum deorum pravoa et inhonestoa mo- 
re? ; ex eu autem quod oeque erubescit, ptBrntcn- 
tiK is iiec spem ostendiL.Aiii vero fatum aeii genc> 
aio inveseruDt, prajter quam nemo quidquarn vel 
faoere vel pati potest. Similiter ergo et hoc idem 
est cum prlmo. Existimn-os enim aliqiiis,iiemineiii 
pra?ter genesin quidquam vel pati vel facere posse, 
I'aciie ad peccandum accedit.et post peceatiim noa 
ducitur poitiitentia impie gestorum, ali'ertquc pro 
defenaione, quod a gcncsi ila facere coacEus sit : 
e[ qua^i qui nequcat corrigere geneain^ncquc vere- 
cundi^m habet in peccaLis. 

XUI.Alii vero iMti'oducimt providcntia; cxpertena 
CG3uai, ac ei omnia sponi© eiia circumferantur, 
domino nulio prassidenU. il^c autem ita ccnaere, 
ut diximua, omnium aententiarum eat pernicioais- 
sima-Tanquam enim nulhis sit prjB9e& ao p^ovisor 
singulisquG pro merito diatributor,omae quod fieri 
potest, Eacile ob mctua vacuitatem perpetrant. 



O'J -aZa^i^, f, r-A/jj. ojo^s oXto; ^X T^ To^auia '^prjvi^^- C Quare vi>:, ac no \\\ quidcra, qui ista opinaatur, 

honestam ducunt vitam : quia ingruens, quo cou- 
verii poterant, periculum non provident. At vero 
doctrina eorum, quos barbaroa Judges vocatis, 
miixime est pia ;qua; unurn Falretn et Opificem lo- 
tins hujus mundi inducit,natura bonura ac justum: 
bonum quidem, ut qui pcpuito.ntibua veniam deli- 
ctorum conc;edat» justum autem, ut qui uoicuique 
post pcemtcntrara pro lactorum meriiia irroget. 
XIV. Hicc doctriuaj etiam si fabuk csset, cum 



-Actl ATjij^LOupY^v ^ouSe TQ?J 7r:£VT0»; tWr,-^fJt'iiJ^^<i^, ttj 

[i^vo'i^ ^apL^Q|i£v<iv Ta aij-apT"!^ ;ia":f , S'Ikghov 4i, tLq 
kiti^TKp p^Ta TTjV [jLETa'jciav *^ X7t' a^t::(v 'tov T;^7rpa- 



VARI-E LECTlONES. 

«3 Y^P ^"^- *^ ^^ '^^^X^ om. Joan. Damascenus, qui tutiim caput rf^pctiit in EcloriU : at.iue delendani 
cam voccm cen^et D.'S. Turn add. l^fr/ c et ex Supplendis CoLeleni. ^^ T^a-pojxv Joan, Ham. Turn 
^^.'.yV^-r^ty.'. S, S^xv^Tac C, O, »" Jfa c. S, aloEi'Tctc C '^^ Gfr. hom. xiv, 'd, 4. Fsvsjk Slf^mijcat in 
libro nostro aatroloeicum cceli atatum sive oon^Lellationem, in qua quia natua oat, xo -.r- ^v*z7t'.o<; Sia- 

- 5. S. ^> Ita D, r.- — ^',^.'i^Hai G, 

O'jxz Trj\tl-i. «* Ita acripsi c. 0, 

recte vidit j o'jo^ir^ ou'fi ttocscv outc 

S: ^^ ita 0. 8. 'Aa6op6ty72i G- ^^ ^wet-Zj/O^o; 0, in raarg. al. man. k'^z^nyA-ot;. 



hbro noatro aatrologicum cceli atatum sive oonitellatmnem, in qua qui 
0^jj.a, Hem. xiv, 6. Astrologia eat Ti^c y^-^^'^"*^ Im^-^^'xr, . Horn, siv, 5. 
0. Epit. c. 49 : xal t^-j-o' au-cV o'JXi iri^y^^.v Twi fijvaTOv sTv^^ ^stlv, 
o'jBsi; olJrE r.y.T/z'.> svsi C, nui ojte T.oi^h ex A>;£, reponeiidum e^ae re 



TznT/}'.-^ eye'. 



{^wiT-Zj/O^o; 0, m raarg. al. man. e'f 
»^ v-VL^.^Lav 0. Turn SjvavTat cud. Rog. 804, SSvixat '{}. 0. ^^ SpijE', 0. "' ^tj tiExavoouvTL cod. Keg. 
804 fit £;ji^ c. 50, quod pr^stat. Turn y-a-zct^'.^-i O. Idem deinde E-^c'-^vTa e. cod. Re^. 80-i. (Eiiri- c- 
50)^ E7r3:|tov-ct C. 

VARIORUM ISOT^.. 

Amelij Platonic.i, qui apud Eusebium Prn'mrat. 



(845 '^- 'J^iA^"<; 'fH'CE, Noa 3oli gentil<!3 sppella- 
bant Judicus et Cbriatianos, barbaros ; sed et ipsi 
JudEel atque Christiani eo ae nomine donasse repe- 
riuntur. Diacea ex Josephoin prolopo librorum De 
hello Judaico. Justino Martyro Apologia 2, Tatiano 
Oratione ad Gr^t^os, Glemente Ales.multia in locjs, 
et Origenein tomis contra C^/5um- titbnicorum vero 
auclormn illustria sunt teatimonia duo ; alterum 



^m??ff-lib. xT,capJ9,ctCyriiium \\\i.\^mr.<mtmhdia- 
n]im p.2i^3; per barbanun intelligit Joannem Jtvan- 
geli^tam. Aliud Porphyrii in Opn.re udveraus Chri- 

£tianoa:'iip^Y^vr^; Kt'^Xt-r^-'i ^^^'EXXtjIl -nra'-Biu^B'^ Xd- 
■-">tCj TTpoc "1^^ pipo3p'Jv eJtJ/.erXE ToXii7j[ia. IHsi. €CcL 
Eusebii iib. vi, cap, i9. Cot. 



167 P. CLEMENTIS I HOM, PONT. OPERA BUBIA, IfiS 

pia STtpVitffioon eseet iautilis. Singula namquedum A ^eStJc y^ (rV;, oux imijATpopoc Hv e''»i Ttj» ]Bi<|». "Exacfroc 

exspectant futurumergaseDei cuncta intueDliaju- yap TrpouSaxftj to'j xpcOi^TEffO^t "^o '^o'J TavT£T:d- 

dicium^ad temperate vivendQm majorfim impetum ttoj e=Qu Trpo^ to jwfppovElv jasXXov ttjv 6pji/jv >Ha[j.- 

oapiunt^Ouod si adeo vera sit doctrina,eteT-no sup- Sav^u Kl 3^ xa? iXiO*^**: c'V, 6 Xoy^c. a7rT]X>fl|£ [xb 

plicio libcrat cum qui vitam moderatam tradu?:Jt, tov ijw^^6\itii; pES[(OH.iTa tt^; actovtoij noJ^cio-stoCj TrpfKr- 

siraulque pro beneficio largitur futura a Deo bona Eu^py^'^^i^^ ^^^ Se toi^; jtto tou etoj df^LO-c te xat 

aaterna et ineffabilia. ar-opp-Z^TOiQ yf.-^yo\ihwic ^~^a^o~ic. 

XV, Bed ad primam revertor GrKCorum ac gcnti- XV. nXr.-j z-rAyv.\xi. It.I t^v 'Kpm'zi'iT:-r^M riLv 'EXX^^ 

lium opinLOnen:i,qua? deog fahulalur niultOH,et om- vqjv Sojav, ty]v itoXXoli^ /al TravT^TrakT^ Oeo'J^ ^''^fti 

nibua obnoxio9 perturbationibus. Ac ne in rea cpr- iJ-ufloXoYoiJcay *, K^i "vx ij.t| t\^ ^^ <j'xor, ^ TcoXi»v ava- 

taa multuro iosumarn temporia, dum uniuscujjs- XEtkoj ypovov, fe/acno'j *[Lv XEyoijivtuv O^wv xi; aag- 

que eorum qui apud voa dii nominantur iinpios oeT; Tpa^si; E:<n)YO'V^^^^' '^tiy-:a<; [xlv oux Sv e?'- 

Bctua roncnsef", cunctos quidem uDn dicarn i]lo- t^oilk aiitmv toj^ tiptoTCf^, to3 A-.o^ te na\ Uauti^^i- 

rum titnores, Jovis, Neptuni, flutonis, Apoilinia. vo;, nXoJxtuvoc te jfat 'A7ioXX(i>vo^;/iLoy'jaou re *tai 

Bacchi, Herculia, ac singalorum, quos neque ipsi 138 'HpM/.Xeii;^ ^ y.al t(I>v xafl" evu Exacrov, t&^ * 
ignoratis,ufpot6 in Gr,'ecorum liLteris instiLuti^quas g oJofe a^rrj? a-yyietTe, eit TcaiSEia^ 'EXXt^vix^^ 6p^t5fje- 

vitas edocti eslirB, ut tanquam deorum Fcmulatorea ^^oi, oij; ^TTa'.StjSTjTs ^tou;, W tut; E^rjXwxai xwv Osiov 

similiJL peragatis, -ri S^a^ta r-p^k-zir-i. 

XVI. Sed ab ipeo maxima rege Jove ordiurjiiliua XVI. 'Att' auxou Se ^ou pacr^XLxoj-'ito'j Aio^ ao£o- 

quideoi pater Saturn us, liberis suis, ut soleLis re- i^ai, oG 6 [^v TiaTr.p Kpovo^ ^a J'olci tUv^, to^ XtycTE, 

ferre, devoratisT^t adamaatina falce demessis patri xaiaTcttov^ ttj " e^ a5ijj.avTrj( apTiTj to^ raTpo^ Ou^a- 

Ccelo geoitalibus^ pit-taUs erga parentes et amoria vgu xi [topict BspEtra;, r?^<; Tvpi^ yov:!; £UTES=t:ii; Kii 

in liberosiis qui d eorum mysteria a;mulantur oaten- zt^q Tipo; f:t/.-t^ * tiJiXfa; xoT^ xa arjaiixi tu>v g^fLv 

dit exemplumJpaG vcro Jupiter patrem suum vio- ^T]Xoua[ -zh-t 6;roYpo:p^pLQv ' eSet^ev. Aixoc Se i Zeu^ 

ctum in Tartaro conclusit, et alios deos punit. Pro -ov au^oj TraTspa £t^3«^ KaOeTp^tv ec^ Tctp^rtpov, jwil 

lis autem, qui nefandam patrare volunt obscenita- -ro-); aXXouc koX^^el esoo;. To[<; Bfe a^Trjioi^pytTv &£- 

tern, Metio cum genuisset absorpsit : porro Metis Xojjl xrjv MjjtLv yewi^Ta; Kct-c^Triev ^v 3^ i Mvjt?^ 

erat semen : iofantftm enim absorberi impoEsibile. yovTi" ^pir^io^ y^p Katajrielv aSjviTDv. Ttiep 5e 

In defensionem vem eorum qui puerorum indul- droXoyL^q TraEOEpaTifJjv ravuiJiTJ St]v ^ d:p7rai;£L- iiai- 

gent amoribus,rapit Gauymedem ; adulteria autem yj^U St rjTtsp \i.oiyd7.'; por^eu>v «ut6( tioXUxk fj^otyoc 
in adulterio opem ferens, ipae HEepe mtpehus inve- p eip/oit^Tar oLOtXfforp9opeTv » £e TrpotpPTrs: aSe^fp^^^ 

nitur. Ad sororea etiara ducendaa invitat, congre- auvEXfijiiv, "IJpq: xctl A^^TjTpt k^J ttj oipavf^ 'Atppo- 

diena cum sororibus^ Junone, Cerere, Venere oe- £(-cr,, vjv tl'j=<; iajSuivr^v *" Xe-^ojctl* tok Se Quy^TpctT: 

lesti^quam nonnulii Dodonam vocant ; iis vero qui pLt^viirfiai poijXofi^voii; nepat^ovrj cruy^Xr^XuSwi; i^aps- 

cum fliiabus commisccri cupiuat, (^ura Proaerpina Stiyfj^a ro-^rjpov £>: 159 tuiv fiuOtov ycvETa-. "AXXa 

congressusexemplumimprobumexfabulisefilcilur, te *^ [Aspect ■f][j437]j(£v/Lv& ^tto t5jv S'j^TeSojv Sii -lt.v 

Alia quoque innumera impie geasiL, nt ab impiis 5Tt':p(^aXXou<Tav Axpanftfj fi^oc ^* s^vat A ^uOo^ ooyt^o- 

bominibua propter exauperantem intemperantiam Tt<j6^, 
fabuloflum dogma de illius divinitate perauaaam 
fuerit. 

XVlI.Homines quidem indoctos fequum videatur XVII. "iB^tfixa'.^ t-/oii: irept -cwv Toioiittj^ SnoXiJ- 

circa baa opiniones baud mullum indignari.lia au- ^^ewv ayavr/^xElv ^iiETpftoq EuXoyov. Toic Sfe hn Tcat- 

tem, qui in littcria instituti fuerunt^ qajdnam dl- fitia^ 6p[j.ajftEvoiq -( Sei wal: Xeveiv ; uiv tlvei; " 

cere oportfit? qui grammatici et sophi&ta esse gc- Yps^fj.fiaxr^ol >cai ^r>rp.^ctl a^iou^TE: e'vki Ti; To-.aii- 

stientea basactionesdits dignaseaseaflirmant.Giim Ta^ TrpiCti^ Oswv AJfa;; tTvai PeSaLoi>(r'.v. Autoi Yi?>, 

oniiQ ipaiincontinentea sint,fabularuraacceptop^ce- axparsT^ ovre^, tk'jt)^^ t^s; fnifltx^^ Trpo'jjiTEwq Xcc- 
textu.quasi numinuin iniitatorea, iibere perpetrant ^ oD^itEvot, tE.; 6^ fi[[iTjTaL ^iv KpE'.TTovw'j c^trE^ivo; Sia- 

turpia. TTpaxTdiiEVOi %a.^^r^^ii^'}\iza.'.. 

VARf^ LEGTIONES, 




8, c. cod, Reg, 80i, ^ Ttvec G, qui conj. ot tsve^. 



169 



CLEMKNTINA. — HOMILIA IV, 



170 



XVrn, A'.i To^jTo CTJWJ 'rcoX>L<|> eXccxtov ol xa-:' A 

oq; Sii Tojv TOiQijTwV fijBjjJv [ictvGavnjTei: Yp^!J-E^^"^i 

^"Xrfiiwza T^ "j^'j/-^ T:eX£Tfpopovia-Lv' KCt*- tS TiiuTtov ya- 
?.£7rto-ctTov, 6'Tt 5jSe '^f^ E/jcoTTT^vat paofrOiT EJ-Cl Ta ^V' 

y^jA^T^a e'-jt:^ voTJta'.. "Ev o^; yip (85) i'lcaT'^o; ev. 
Ta''5(ijv eOi^Exai, TOiJTO^^; &[jij^iv£tv Ti^e-ji, xal gOxw^, 
T"^; crijvrj6i(a^ oj iroXi* EXa-c^ov xpo? xT|V ttyaiv S-j- 
vajJllvT]^, Su^luLETaSXrjOL Y^V'JVTCfl T:po; xi |Jiri a-Ti' 

lilO XIS, A^.^ y_prj 7tat TOJ- v£aoc u.r^ toT^ S^^- 

Ijxi tk Tvoip' a-j-oT^ rj.5L0^Ltryxa, ih<^ Ix xSi'^ k^t' iy^^'^ 
o\y!,Qj^iTtiiv J Sii TO [t^ -ruaiSEjOTJv^t -ca ri:a,:i^ "^X/.r^^c'^ 
eXcittov ciixCTpiavdvxdJv ^ iTieoafJajj-^y . 4'LUxtxiov Stj 
Toh^ tOLOJTOj^ ij.'j6cjj4 ccj^r^'J X7t 'ci 0^c^"p^ ^-^'' "i 

^i.SXia" e''?£ S'jvax'jv TJ^/^ '^^^ TTc Toy.t'.:. Kaxtov ^^p 

CTtv tfjv TTSTTOvOa^iv aijT^jf. To G£ yaXiT:(i>x:^Tov, i'Titi; 
'7r:i;p' sfUToT^ TrXeTo^ TtsTm^E'jxai^ -oXX'Tj zryj ^^ /.axi 
[p'j7'-v 0^X0^ *' '^povaTv E-iCXExpaTixat- 

XX. Tvje; oe xiliv Tap' aOxoT; vtal tpiX'jTO'^ot E?v:;t « 
i^LOuvxe; xc^ xoia'jxa iiiaprr^^ctxa aoi^c^popa ^^ xU 
Oi^Jxa'., v.a? xo^c iTtl xal; xo'.ajT:;ft; itpdi^^Ti- -/^\ir-:i'.- 
vo'jxat; iyojJTO'J^ Xsy'JUTlv. Ou y^P ^^"^v, '^^^tI, xi 
xo'.ft^ixa xJi rDJT:^ ci;Aapxr'ij.:i^xo:, fj'o-a 0^"'>^^ i-T^Y^- 
p*i>xat vo|jLO[- 6Tto Ttuv xax* ^p/^t; Y^'^^i-^^'^'^^ o-ofprLv^ 

£[i Xo i'Ssvat^ A'x: a'l a'jfiptjjTTOL ^^jpt-laxtjj 'i'J)^fi i:"! 
xolc toio^jxol;; u-e^^^'^' i;^9^j[-i£V0i Tpoc iXXr^Xou^ t:6- 
Xeij,ov a'.'^oov^:(',. ^Qv '£vixi voftov Givxs; r)^ ootio: xi 
xotaij^^ ^^; !5!-^apIv5 ^ax:; ■tTiTj^'p^'J"^^^-' ■ TsXcTo'^ ^^ Si 

OJXtO^ U-^XfXfi^aVElV, llw^- Y^p O^X '^jJ."/-X7J [J.^^fxi iL.Jt 

a.xt!:£ ; 7j Y^p '^^■''^ ^"'^ lAO ',-/_= '!:t; iv^y.-jTixouji p!f-.v t:^- 
pr^parps!, o'V.cuv avarrx^^e^i, Ji^^Y^Ta'., ooXot^ aTropi^i ^^ 
xat aXXa TtXscto K:i/.x : 



XXI- *AXXi otife Tt, Y^iO-iv, ^^'jp, ^iv ayvcj^ ttjV 



D 



XVfll.QuoGircft multo minus jia aberrant ilii qui 
riiri de^untj non prave instituti in iis, quibus im- 
buti aunt qui isla audent^quique a mala eruditions 
impielatem didicerunt-Nam qui apucro per bas fa- 
bulas EdoctT sunl iiUcraSjCum adhuc tener est ani- 
mus, impias potatorum deorum actiones menti su<e 
inserunt : quare aduita ffitatG, instar malorum se- 
minum in animam dejectorum, fructum ft^runt: et 
quod est omnium gravissimum, facile ntm exscin- 
(hintur radicate impictate9,quaDdoiili viri faoti eaa 
graves noxiasqiic esse iutelligunt. In quibus cniia 
unusquisque a Leneris a^^sucscit, iis gestit immo- 
rari : sicqun.qiiia consue.ludo non multo minusva- 
ict qimm natura, sgre convprLimlur ad ea bona, 
qu.'e principio in ipsorum animos non fuerunt in- 
jecta, 

XIX, Quare oportet, ut pueri norruptrtcibus non 
exerceanLut' disciplinia, et qui in flore J^tatis sunt, 
diligenter cohibeantur Grajcoruci audire fabulas. 
Multo cnim, quam inscitia, pejor est eorum scien- 
tia ; qucmadmodum ex rusticis ostendimus, qui, 
quad Gr;ccam non accuperunt eruditioncm^ pcc^ 
cant ininijf;. Fugere igltur apurtet taiea illorum fa- 
Luias^ et tbcaLra, et llhroSj et,ul.inam fieri posset I 
ctiam civitates.Malarum cnim institutionum homi- 
nes pleni et fplrantes, congredicntibus prosimis, 
lanquamrahiem^quo? ipsipassisunt tradunt.Etquod 
est pessimum,quicunquc apud eus ma^ia estioati- 
lutus, plus ab ea, qute secundum naturam est, ra- 
tione deflesus est, 

XX. Quidam autem inter eos^ qui et pbiloaophl 
esse gloriantur, ista peccata faciunt indi.Terentia, 
eosque, qui talibus succcnsent actjonibus, stnlloa 
dicunt. Non enim, inquiunt^ base natura sunt pec- 
cata» qu;tj per latas leges interdicta sunt a prlmis 
sapientibus, scilicet quibus expioratum eiat^bomi- 
nes mobili facile aniaio, circa talia vehementer of- 
I'ensosT bcllum in so mutuo susccpturos ', quapro- 
ptcr sapienijjs, lege posita^ista vclut delicta prohi- 
baerc. Ita vero arbitrari est ndiculum. Qua enim 
ratioDC peccaLa non sunt,quffi tumultus producunt, 
eL bumicidia, omnemque cnnturbationem ? Koune 
enim ex adulterio oriuntur festinte mortes, fami- 
liarum perturbaliones, magice, fraudes, angustira, 
et plura alia mala? 

XXr, Sed cur, inquit,vir si ignorat uxorem euam 



VARI^ LEGTIONES, 

'^ d'jT^^{(}'j\xf^b\ 0. ^^ Ita S, ojxs C, 0. ^^ U"ox' av G. Tum v&?]xat C. S., vOETxa: G. '"^ aaxET^O^^ var, 
li'Ct. ap. Joan. Dam. accedentc 0, quain lectioneni merito comrncndat G, dcp^-:^T6aL ideuj in textu, *^ Dele 
x'il^ S, 'J XjrTTa; O. Tum i-L^^aS'.ooj^Lv G. ^» Ua S., xfu C, -t'Ji U. Kcponendum puto : tjA\^^> tgv /^(xct 
y'jfriv ojxo; cipr>v(Lv EXT:bp:c7txai. D. '* Ita c, 0, ojxto; C. ^^ Ita ct 0, sec. man. in margine, xal 
Sta^popa in textu . ^^ Inde a verbis Y^XoTfjv Si Cinmens auo nomine re fu tat earn sentauliam, quam antea 
exposuerat. S, ^* itij/j; T::j.pxyJ^<^ C. -* Vbb. oiV^iOv av^KrcaTst;, fx^^y^Vai, S^iXoi, iirDo(at accesserunt ex 0; 
var. lect. ap. G post Ttep'.ypa'^a^ add. O'kcuv KaxctXijo-si;, [x^'^ii'j.\, ooXdi, d:^op{cii, 

VARfORUM NOT.E. 



(85) 'Ev 'nq Y^P jj-'jOoXoyimw. Subjungun- 

tur capiti li a 8. Damasceno, a quo citantur cum 
quibusdam parvi momenti varietatibus, si demas 

PATflOl. Gr. U. 



hanc, omnino certe amplectendam ^jxtT^Oat, €XGr- 
cafij pro apx;Tj9:i!i, Got, 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT, OPERA Dl'BlA. 




gravia ea facit. Ego ?iutem aio, qvod, quaravia ilia ^r^<fi<i -taura Z-.ivcTo^tT. 'E-^^ o^ cpi^^r, irr, ^^'j jx^i 

non accldant incommoda, es congiietudiaG cum Ti e--iv5 TH^xa !TV|^a[v^, , ^.Sixe'^aL ^r^^dcf ^rj 

adulterio Ht, ut vel marilus deaeralur, vel ct uxor Ttp'>; -ov f^o^/ov ^' t^v ^iv^pu ^-oIittH^, ^^ v,a\ a'jv- 

insidiaa struat, vel labore viri part^i mcecho prfC- o-/,ot>^av l-ni^o-A^r^<7ixi^ }\ ti to5 ivSpo^ ■y,6^t^ TreTro- 

beat ; Utque pcrDgre profeclo r^OUJU^e, cum iU,i ex p^^[J^v=: Trf- [j-o.y^to ir-^pxr^y-Jv KCii i-o5r,;^ouvTr>^ i:o3 

adulteroconccpcrit, melureprehensioms uLeri fe- ^vSpic 5v>.X^g'yjtia^ e/. t'^^: poL-y^j, S:i to ct!5.-L30aj 

turn nitatur labefacere, Jlatque infanLiDida,vel,dum tPjv aEyx^v, t£ xa-^i ya^-pi^ t;Q£,pai O^^^^cr^S ^«'^ 

perdit.ipsasimulpereal.Quodsi, cumea manente y^'^^^0^- '^^>'-vo>'"^"^'^, *1 >^:^'^ ^pfj^vpouw <T.r.r.Oap^- 

viro, exmcecho concipsens parit,educatus puer pa- y^-- F'^ SI, ^..^^vto^ xoS i-,Spi^, ^v. .uo-./ou auXXa^^L^^r-t 

trcm ne3cit,eumvcroqLiinonest,ess{i piilit; sicque ^^'^ot, ffv^Tpcttp^U' 6 7i::.T^ tov i^'sv -jiaTi^^ ^770^:1, tov 

moriens, qui pater non est, allenn f:lio bona Se o^^ ^..s: v^.a^r^., x:.! oUto.; i [^-^j tt^x^p -^a^i^T^v 

euaderdinquiLQu^ntaautem el alia makex adut- iXXt-tp^w ua^-SI tov ^^'.xo^i y^a-rotX^^Tr- Sfov. Udja Sfe 

teninaturaonrisolsntlNoscimiistaiiienmalorum ^ v^^ iXXi v.a^.i ^x t^^ j^^ix^f^,' cp^^Mtr:^.^ 'JvaxirrrcLv 

occulta. QQCii]admodumenimrabiGSUScam^,qQOB c;;:>.U >:^W.Sk ^ev x-i xpi3^^^ tO.'j ^c^xruv. "ii^iisp 

tan'^it intenmit. occultissLmam rat^iem communi- 7^3 X'j:r^[rjv xi^.>> T'^i-ouc; iv^^.p^T ^^-.^p h ^.aitj-fl, 

oaiLB, ita et adulteril absconditimi malum, etsi xr^; ff'^iv^TTaii;^ Xjctst]^ ,i^-a6L().>^^ ojxco xai xr^c 

ignoretur, postentati3 pi-ocurat exscisionem. jAor/ef:c; to xpu^'o-. /crxiv,K?iv «yvot,^^i, -5^ 3La5o- 

XXIL Verum hoc nunc Tclinquamus. lllud ccrto 135* XXII. 'AXXi x^^to [j,^v v^v fj.^'v ti^p^XbU:- 

scimus omnes, plerumqne cam ob causam bomi- ^O'^'- 'T^/^^vq qI ai^avxE^ ^^ I'crrx^v, clic ItA-^t* ettI 

nes effrenate irast;!, propterea bclia exorla, facEas ^'^Wqj xo'j^ avSpa.; (SvEirLj/ktoc Sucj^^p^Evovxa^, tto- 

domorum eversioue^ ac urbium expu-nuLiones, X^j^rj^ xe ^^ ^-l -oii^p ^YVj^ep^^.o.^, xc^: oV'/tov yt^ 

aliaque innumera. Quare ego ad sanctum Jnd^o- voi^iva; avD^xpoiri;, itai ^6X^_f,^^ iXfi^Et^, k::' aAXa 

ruin Deum sanclamque ftorumdem le^^^m conbigi; |Ajp£^. ^'A x.Gio iy''-* ^^ ^Y^^^ '' ^^"^^' 'iouS:((.^s. ee^ 

cumndcmccrtojiidiciohabuis^f^m.quo^lejineiiusto v.:^^ ^6'!^ Trpo^rb-^Y'^^ '^"^SsS^xaj; xv tA'jv.-^ aj'^a- 

judicio et lex fixa sit ac delinita, et anima nmniiio ^^T ^^ xri v,pLTsi, &xt b. x'^^ xo^ S^r^ B,^^:^!^;^ x.ptcrBw; 

pro mentis eorum, qufc gessit, aiiquando recipiet. y^'^l voj^o; J3p'TTa^. , x:tl *j •^•,p ^ivxoK to vtax' 

XXIII. lliuc cum dixissem, Appion oration! sub- C XXII!. T^^-^a [j.oij =17i6'^toc, ^Atittlwv in/^^zx^- -r.^ 

jcrit ■ Quid enim ? nonnc, inquit, at Grfflcorum le- Xoy^S^' T^ V^P^ ^^X^ ^'=^= ^' ^EXXv;vu>v, %/j, v-^jaoi xi 

gos mala prohibent.et aduUcros punrunl? Kgo re- ^xjX':. ^^Trj^^op^^ou^tv, >c^l 70^; i^o^x^'J^ xo/i?o.jj^.v ; 

spondi : Ergo GPOJconim dii, quod contraria l?gi- K^y^j ^r^r Oko^v r^^. 'EXXV-kov e^o'- -^i iva^^x(a -ot.; 

busfaciuntrsupplkium merenlur.Qiiomndoaiilem voej,ol; 7:pi^:(VTe: x.oXarr.v d'fe'X^iu^iv. J.bi,; Te k^', 

ctcoercerc me potero, d-im existirno dnos ipsos d^or^povf^.f- k-^i^uiiu^ S'jv^jofx:t:, 6-noXaj^Savtov, 6x^ 

pnmosuna cum adulterio cuncta flagitiaperiecisse, nX Qeo! ajxol TipOiiio'. ia^ x^ \i.'ir/ti^ xi /aX^Tri ir^vxct 

ncc ptrnas dediBse, qiias iJeo ma^^'is dare dnbe- 5tE:TpafavT;D, -/al 5^/.r/; oj S^Sroxam, -ai-T^ [.iXXov 




quos respiciendo.pf^ccare metv.emuB.AL ego cxce.pi : eU 0^'. ^^r,p^yz-.i, '^o^^<j6^=M a^ctpxav^tv. Kayt^ 

Nun simile est, Appion. Qm enira ad hominem %j-' O-Ia ^^0' ^^ Sptov, (L Atttt^ojv. r^.v y^p 

respicit,9pciatendianii-]hilpcccare;qiiivBroD..um Trp-ic av8pt,>'rrov s'/tov xd^; azoTT'Vj ^iriSt xo5 XccQeTv 

ommum inspector™ metEe laco animal suajprfjpo- xoXj^/cr- au-jpiiv^.-v , 6 ok e^ov ^7:«vx£Tr(;7ixr^v x^ 
suit gnai-us quod oum latere non p05sii, dam quo- D U'jx^u.^jX^ 133 optaiiiev;^, £i3(;>; auxr^ XaO^Tv 

que'peccare supersedebit. i^"^ ^'^v^^e^^ y.-A xi Xidpc. ^[^apx^Tv Tr^paixTl^^Ta^ 

XXIV. Quoi cum audisset Appion, dixit ; InLel- XXTV. T^zuth 'ArTrtt^v a/.rj^r:^^ I>y) ' "^hi-^ 

lespram, cs quo accepL Lib! cum JuiJa;!^^ esse coa^ ej Ikz r^.o^j^a 'lo'jBafoL; cr^ ^* TipoTO]^'Ao{i'nc(, ^X- 

suetudiDGJii, te mutavisse scnleotiaEn, Prtcciitro Xo'.^^e^t x-^,-. y'^'^rV^ ■ ^"^^''^ y'^P ^^'P^J"^^^^ ^-^^ " 

enimaquodamdlctumest{a):C^r™mpit^^f?n^r^^Wjo- 'i>02fpo.:rrj i;Orj xP'-'j^^^ V'^Xl^i /.a/.a!, Kivt/) ly^v- 

(a) I Cor. XV, 33, Est Menandri versus, qui legi debet : H'Aoo'^^i-^ /jOrj xp^^rO' biKiV.xi xaxai. 

VARl/E LECTIONES. 

'« otixto- G ^^ r-ivx- Turn h-rl -z>Z-'> var. lect. ap. G. Subsequitur mendum x^^ p. x^^^c in^O. ^^ ts 
add. c. 0^ qui subinde exh. h^ toix.,, c. D.. ^::1 xo'^.o.-; G. ^« apO.u ^:^.Y. c. f (■ ^^^inde xrp M^v C. 
30 (i^o^Xfi G 31 v.iy.--a-'.'J.-f 0. ^^ ^T^/.^iv'zo O. In ecdiim consideranlur vbb. >i7t t Attt^uov. ^^ oi>k eU l. Jn U, 

t diraji' inter i et' A-jTTiiw^ espunctum ^* ^i om. 0, 



30 

eat 



173 



CLEMENTINA. — HOMILIA Y, 



174 



ipiai TrXr^aiiT^vTe;' aXX' o'l ap^^at^t, xi [LUTxTJota 
£''pT^>:ai; aixa ^pOi>iaXu|sv ^^ Zr^-ja yip ttIv ^4oij- 

IIXtjV, :u^ -jm<j-//j ixr^w, ajp:ov, to x:t8' s'/.^t-cov ^^ Et'So; 
EtoOcJ u^Tv juvEX0oiJO''.v ^Wr^yop/^^nx^^ xr,j xio'^ Sv-iajv 
aAi^^E'^^v ^x^avoj. K^yoj :tpo^ lajia I'^jt^v* Auotrjv^ 

TTj^rj; Cfjti, a fi^XX&i^; Xiyatv, ixo'jo-ov. 

XXV. Al xwv &;^v Trpitttc d ^aev^ d:-f':iex> oiijat, 
Ka-icoti; jAuGor,^ xpoE/cuXLJ'pfiYj^av, ttoXXtj tou ^xsTta- 
navxo^ 5Ef;ivUTaL /.axta, ot: li as^uv^ 134 di-^- 

[IT, ol ivGpoJTTO:, (U^ £i^ Kp^L-CT^V:(^ 4'f 0prj^>T6;, 

xi (to'J £'-r5vxo;, a't xap'-jyxc; ^r^^^pot ^lav ipx.^v 
Xa^aSavovTEc TYJ; Tipo; xoj; &7r* sr^aG Xr^Oi-^x.^; Xo- 
yo'J^ iyaTTT]^. Kat yap ui^ve'/cTk ya: Enro-jo^ai^^vio^ 



A «os coUoquia mala. Excepi ego : Igitur mores ma- 
loa coUoquia bonacorrigUDt- Dixit ApyioM : Hodie 
abunrle mJhi sit, timm certo agnovisseinstitutum: 
quare primi^s ut loquereria permisimus. Craa vero 
hie, si tibi videlur, iisdem amieis convenienlibas 
osi.endam, quod dil nostri nequc aduUeri sunt, ne- 
que interfectores, neque liberorura interemptores, 
ncque sororum vel filiarmn vitiatores ; at veterca; 
dum mysteria a solis descendi cupidis volunt in- 
telligj, ea fabulia quas dixisti occulta vera ntJovem 
cnim fervertem esse substantiam, physica rationo 
asserunt : Saturnum autem tctnpus ; et Rhoam 
sempf?r flucoleni aqua? naLuram, Verumtamen, ut 
polHcitus ?um, eras vobis mane convcnientibug, 
singulas species allegorice exponens rerum mani* 

g fej^tam faciLLm ventalem. Ad h-'ec ego dixi : Gra- 
stitia die, ut promisisti, ita facUo. Jam vero hino 
et adversus eu quas dicturus eg aurii, 

XXV. Deorum ^esta si, bona cum cssent, malia 
fabulis obtecta sunt, magna ejus qui texit osten- 
flilur malitia, quod honcsta pravis occiiltarit narra- 
tionibus, ne quis eorum fleret imitator. Quod si 
dji vcre t^esstiranh Impia, contra oportebat ilia bo- 
nis fabulis velare, ne hominea, vclut qui in nu- 
mina rcspice.rent, illis consimilia nitcrentur pec- 
care. HiEc mo dicente, qui aderant, non obscure 
vklebantur incipcre dictos a me sermonea amore 
prosequi. Etenim frequenter et studiose rogaatea, 
ut omnino poatridie vonireui, digreaei aunt. 



'OMIAIA E' 

I. Tfi fiEv o^v h T'jp^i kT.w<jr^}iixhp^,y.7.^% gjv- 

£Ta;i;j.E6a, zU xov Jjau^iov xr^TCoy ^^ IXOwv, xot>; 

[j-Ev Ixi^rj-j:; [iExi t'.v:ov kq'. iXXtov IBfitv xal Trpoja- 

'I'ap&jcrai;, ATiTrfciiya SI \xr^ EwpaKw,;, -^pr^jtinv xoiJ [xi] 

Ttriv. 'Eri^u o£ ^-/^jav-a^, ELiXo^ov sTvat Trapa^^p-?; p.^ 
jj^'iT^ Tipoxepov G'aXEy^Ov^^- ,^^ a^X'sTc, etO' o'JTtij^ 

II 'E^Oe- *'^ ivxiijOev a-aXXavEi^j lo ^iXot, r,u,o- 



c 



HOMILIA V. 

I, Sequente igitur apud Tymm die, quemadno- 
dum pacu eramus, in quietum locum advenreQS, 
Ccetema quidem cum quibusdam et aiiis irttuitus 
cum salutassem , Appioitem vero noo viderem, 
causimi curille non aHesset rogavi. Et aliquis rg- 
spnndit, ilium ex ipaa vespera^groto jacuiasecor- 
puscuJo. Cumque egodixissem, ^quumease utsta- 
tim profecLi eum visiLaremua, fece cuncti deprecati 
sunt, ut pnus cis edissererem ; sic enim postea 
pusse Jieri ut ilium Jnviseremus. Quia ergo unaerat 
omnium voluntas, loqui coipi. 

II. Heri hinc abiens, o amici, multum, fateor, 
sollioitua de futura udveraus Appionem dlacepLa-' 
tione somnum capere non potui. Vigilante autem 
me occurretLint,qufe Rom« contra ilium commen- 



'Pojpr, Trpot; ajxov iibi ^a^.itrj^^'/vvjrj^va. ^Hv 5e roiftj- D tus fui. Sunt autem biGC. A puero ego Clemens 



TO' 'Ex TiatSi; Eyw ^lr^llr^- iXr^Osia; lotov, Ka! ^r^- 
xwj ri 'V'JXT^ S'.c^r^^povxi, y.^il =J^ ivM^x^u-j^; x^l k^- 
^aj/.iij^i; oiTTft^fLv xoi>; '^(povrj'j^, kh! |i7jO£v xeXe'.ov 

£6p="{v ouviLLS^^o;, irry xi;^ ivoia; £^ij'jXi',X:i ^^ £[<; 

^sxac, to^ :ttxpiTt^; ojx ajj'jTjxoc;, xat TrjvOavExai. xr^ 



veritatis studioaus, quierensque animte utilia, et in 
confuttitioncs ac probatioQGS tompua insumcTia, ni- 
hilque valeng veri invenire, In morbum ex mentis 
impotentia deveni. Gumque decumberem, Romam 
advenit Appion, paternua amicus, et apud me ho- 
spitatur : andiensque in lee to me jacero, ad mein- 
gressuB e=t, tanquam medic® artis ngnimperitus; 



atque rogatcausacn decubitus. Ego vero liominera 

VARl.E LEGTIONES. 

** TTpoixaAuil^Ev 0, incndose. ^* xo^ om. 0. ^^ xctek^tjrov ^cv. 0. ^^ [ti^e'^K add. c. 0. Idem Itt'.ctx£- 
tizii^, p. 1-ifjy.iKiv^, 3^ xQTTov non est in 0. ^° Sj^aaGat testut reddidi, postquam omiaaum erat a Gl et 



175 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



m 



non ignorabam summo Juda^oa prosequi odio, adco 
ut et contra eos multos scripserit libros ; nunc 
certe Simonem ipsum in amicltian] adraistt non 
quidem ob disaendi studium Jic enirlitionem. Bed 
quia iiovit eura esse Samnritanum et Judfcorutn 
hostera, adversus quos etiain sit progressus, ideo 
eum aibi conciliavit, quo possit aliqrnd abillo con- 
tra Judfeos discere. 

HI. H^c ego sciens deAppion^, simul accausam 
mofbi petiit, respond] simulate, me juvenum more 
afTectum dolere animo. Ad ha^c ille disit : Fili^tan- 
quam patrl confisus narra, qumam sit animi tui 
morbus. Cumque iterum iictc vchamefis ditcereni 
suspirium, quaai verttus i'atcri amorem, silendoct 
vultum dRmittendosiispicioneni dedi ejus quod in- 
dicari volebam ; at ille rr^vara me mulierem depei-ire 
persuasus dixit : Nihil in vita est, cui non possit 
adhiberi remedium. Ipse enim ego, adbuo juvenis, 
cum in amorcm incidissem elej^antis^Imii: mulieris, 
non modo impossibile judicabara ilia Irul, verum 
neque salutare unquam sperabara: ut tamen oactua 
aliquem ^j^yptium, maglcis in arLihus periiissi- 
mum^ ct contracta cum L'O amicitia, amorem 
meum dftclaro : ac non solum ille se mihi ad copita 
omnia tradidit ; sed largissime milii gralinrans, 
etiam carminis per quod potitus fui BcieuLiam noo 
invidit : atque per illiug hominis octiultani demon- 
strationem. persuasus magislri munificenLia, et se- 
me) potitus, amare cessavi. 

IV. Unde si et tu tale quid hominum more pate- 
ns, mihi coniisus depone curas. Intra enim septom 
dies omnino tc muliiiris faciam co.mpoteQ^. Uis c^o 
audilig, mcum respiciens ad scopuin, aio : Ignosce 
mihi non penitus credenti magiam esstare: multos 
quippe jam expertussum, muita polliciLoa ac raeu- 
litos. Attamen movet me ac in :^pe]n adducit pro- 
missio tua. Vereor autem, dum cogito, forte d^- 
mones interdum magis ad mandata non obedire, 

V. Respondit Appion : Mihi concede, ut hac plug 
qnam tu cognoacam. Ne tamen nihil vidcaris cs 
me aiidivifise do co quod dixisti, disco, qua ralione 
cogantur da^mones obsequi mandatia nuigonim ; 
nam sii:ut fieri non potest, ut miley duct contra- 
dieat, et sicut ipsi duces uou possunt imperalori 
non obtemperare (si quis enim pra^positis rcsistat 
omnioG pcenas solvet), ita fieri ncquit, ut d.-einones 
angclis ducibns suis non subservi^ial ; per quns 
adjurati cedunt trementes, ut qui bene noverint se 
non obsecutos omnino puniri. Ipsi quoque anj^^pli. 



Su TouTo a'JT^v upor7<E>/.ii.(ocTaro, Iva Siva'.TO /aT^ 
'JouoatLov Tt Trap' a-jxo^ jia^^Oivs'v, 

lU. Ta^-rix Evoj TTpoE'.oflj; '•^ rt£pt Toti 'AlTTlftUVOC, 

OK Trrj.'p'. ^i'jp-^l^-A-; liyi, xk ^'^^ x'u ^-y/j,^ ^\ yc^o; ; 



^-.(■iT-fi 136 /.a! t^ij XCCTffVE'JELV 



1& 



lltp 



\ o5 ^ffi-A 



ov 



|xe Y^*'"^^^'^ tXATjfJoii; avnrEtc-9f[^, etfVj" Qjobi iGZit 
Iv -tf> ^'qj Psrjft^'!^; T'j-/e"lv jai, S'Jvcia=vov. Kal y^? 
a-j-.o^, Hz^ \i'i; r^^r,-j ^^. Epa^O;'; -p''^''^^^ (J^'-oXo- 

£:vaL, aXX' ouSe TTpo^aYOpE^JTXL Tt'JXZ r^XTZ'Xrj^' y.ii 

axp'.^oo'jT'., x^l o'.X'-ofisLi; i/(^:t'Sa> p'j TQ-i eptoTM, 

^^V, aXXi '"J^'^O.iCTTSpO-^ TTprJ^; J.12 tp[XoT'.iJ,r-'JtJ^E^O(; XHl 
iV. "OO-^"', e< ^-^'' cry TO[t■^iT^■J Tt TT^TTOVO^: tfvQpOJ- 

C Tv'vtu^, fiipai^jov iiix\y 7;po^ to a[j.ipip.vov' G'^to; 
T^jia ay,0J7a; ^Y""* -^ "^'' ^J^^'^ *^ TitoTrov a::oSXi- 
Ye(ccj u^Eaxdvar uoXXtuv y^? '^'-'^-^^ s-rraYY^^^-^I''-^" 
W"eT ^* [IE /.3L eI; tXi^iSat; ^Y^t ^ ^h undrry^Ec-L;, 

|j.dtY'3'.; E^^'-OTE xpo; '^i y.^X£ijo^j-:VC( 0'j/_ 'j:r^.^>:oLk:jL*j. 

V. K-xi ^ 'ATTTTLtov Eip/j" TaiiTa EIJ.OL ao'j piaXXov 
<7-j-f/J^p^' £'S^''2[. 13J I1Xt,v %% \J.r; ooy.ri^, rp^^ o 
E'pvi;, u?,£eu diHrj/.CkivaL Trap' i^i^^^ |JLa6E Titu; ivay- 

(o'j -/.EXEjovxctr tbi; Y^P ^^'J'^^'i'^f''^ ^'^^ jrpo(T;to';Jiv 

t\ ^-j-/ otov -;£ 7:ifp:(XQUja[ jBcfJcXi^^" (si Y^P '^■^ avTS- 
p^! 'coT; £'i=3':T,y.0JLV^ itivttui; TiiJ-wpLs; ct^LO^To;:') 



SK 






VARI/E LECT10NB9. 




lpil>v in textu, VbD. !Si/ii( in vita eU-uvqiiam Rpe frabam) Cotelerian,'^ version! reddidi, cum ex 
ap, S. 'i' Ra in mar^,, ^ia^v in tcsti.;. [Horn ^^'.olo-^'^xa^'^q. ^^ a'jTvj'j, S invita grammatica. 

C. =* ltd c. S, ^w^^or,i\ 0. =^= C-TcopY^'^v 0. 



excidissent 



477 



CLEMENTINA. — HOMILIA V. 



i78 



XO 



ki'Co-j^j.i, 'A^Xct xal dJToi o'i ^^'•(-{^- A P'^^' Deum ab nnagia adjurati, obcdiunl, ne inobse- 



&TE£t'xou^tv, ij,757tw- <Jr:£[0£(a:; y.p-.O^J'cs^ aTioXwvTii. 

xS>v Trivtwv TXCTTLa^ovT^ov Trpoi; a^Xr,?s:f. 

Vr. Koiyw £'j)rj*J- 0^'AO'JV Op0r7>^ t'/_sL -r^ 'jtto tiilTj- 

ijovxji, D?fjv 'J^''ovo< xctl TavT^A'j'j Tlxjoj x-: -/.jI 

Sv^ijBO'j vtctl xiy ^%w:iOK} 0-jt-^i':i^iji^j y.'xl oo-o: ttoxe 
alio', hiyX>(^% ^^iSr^^^y ; K:ti iriti^. t'^fi xx^iO' o'jxtui; 
[J.TJ tyr, ^^-^^^ Ouvctxov Sv [t^Y^^^^^ i^^tJxiv^L ; Tci^ rlis 

''** '*' ' art' '''A '' 

yoLp jB'.^JaTOii xr;y iJ.ri Oi^sOUjav oij crj'jXLO^risfL elva*. 
CLTE fjaYsfqi cfuxvji^ |T;txJx^:g ^^, zhz Trsfaac J^ovO's ; 



KEv aAlv]?.tav £xax;pov- 



LJ.iV 



i:ed av^GUcraV y'J'^^-*'-^ 



quenlife rei pereantn Nisi cnim cuncLa anima et 
ratione prfedita justitiarn \uminis pro^viderenl, 
oriretur conl'usiOj omiiLbus ncmpe muLuu. sediUone 
laborantibus. 

VI, EL ego disi : Vera itaque sunt qure a poetis 
et philosophjs narraniur, in inferia animas impjo- 
rumjudicari, et pro facinoribus puniri ? Exempli 
gratia anirays Ixionis, Tantali, Tityi, Sitypbi et 
Danai liluirum, nee non alios omne quicunque hie 
viseriint Impie, Ac qiiomodo,SE h^eo non ita so ba- 
bent, poLerit magia subsistere? Cunique iUe re- 
spondisset, ita esse de infcris^ ego interrogavi ; et 
cur ipsL magiam Gxercere non timcmua^ qui certi 

ry aumus de ptcnis adulteni apud inferos ? Slupro si- 
quidcm nolentem fcrainam comprimcro, jiistum 
ease non assentior. Sed si quia persuasurum seil- 
1am polllcetur, ad id ego sum paratub, insuperque 
habebo gratiam. 

VII. Excepit Appion : Nonno tibi videtur idem 
esse, sive per magiam oa potiaria, s:ve per vorbo- 
rum suadelamV Hespondi ego : Non omnino par 
est : muTlum quippe disEut unuiii ab allcro ; qui 
enim invilam miiticrcm per vim raagi^ cogit tan- 
quam iasidiator pudic^ gravisaimas dabit pcenas ; 
qui vero sermons persuasit, atque in ejus arbiLrio 
ac voluntatG posuit electionem, is non intulit vim. 
Minus autem, opinior punietur qui suasit, quam 
qui coeglt- Quociroa si quidem persuaders potcs, 
p;raliam habebo compos facLns ! aliLer vero dulciug 

^ mill! mori quam nolentem vi adigere. 

VllL Et Appion vere dubius animi dixit : Quid 
me tibi ellari oportet ? inlerdum enim quasi amoris 
impatien5 frui desideras ; iuterdum vero, quasi non 
amcs, met urn anteponis cupidini, et exislimas, 
qnod, si persuarie , impune tanquam qui non 
pcccavcria evades ; sin vcro per magicani vim con- 
pOB voLi lias, pcenas dabis. Sed ignoras, cujuscun- 
que negotii finem judicari, et factum, non facti 
modum expendi. Et vero tu si aduiteriuui commi- 
seris, nimquid, per magiam compos tamquam im- 
plus condemnaberis, per suasionem vero, ab adul- 
tcrii peccaio absolveris? Et ego respondi : Gum 
amem, omniooque mihi proponam frui amata, ne- 
cesse quidem est ut alteram eJigam, malim vero, 
y.oy.avii.'.cf TTiiO&LV auxr^v p^S'ov iriuu Y^p e^t^v i[ ■^\^■Jr^ D si facnllas est, adulatione uii, quam magia, S<?d 






-V- 5t 






rfn. 






XD 

7 — 



- 1 



tVoyAD'jj-isvoi; t^i^fi ^tt l.x uy s'tv , ttoXs 6'c 



r 



ffdSfJv. 



y.^'. otti 



Epfoy '* xvj- iru^'Jixiaz TcpoxLua^ xov 

Ccyvoe:^ wc xo Xc)sO^ Tiavxo; ■Kpi-^f[}.%zo^ Kp'!vExat , 

^E(av ipLCtpxta^ dtTuoXuOTjj:^ ; Ki^YtJ v-^r,^' Ataxia Ip^v 

■TXaVTdJi; JlfiL 7rpO/.EL^EVQiJ 130 X'jy&W "T^i; ^pffJ|-lEVJ^^, 

oiov xe, xoXaxEuoat ^a)s)H&v, -^^ ^aY^Ocrau "AX)/ ojSe 



IX. Kai 5 'ArrTTLWV £^17' Taj-^fi jiaXXov ^-SeAtzi^ 
Ttpivctjj.7]v' 'A3ijv^:xov, Kal 'ATmicuv sttjOexo , e1 



ncc blanditiis facile eril muUerem ad consenaum 
adduccrc, valde enim sapionti^ studiosa est. 

IX. Et Appion : Eo magis inquit, bona me spes 
habet, posse ei persuader!, quemadmodum cupis, 
si cum ea colloqui detur. Ego respondi^fieri nequit, 
Appion autem sciscitatus est, num posset ad earn 



VARl^ LEGTIONES. 



Cc-E'.OrjCTavxE; Cl., Ottoboniani «;:E".0Et5xvx^^ idem valet, iitEXOi^^avxti; G. " y^-V'V^'-'^ t 
lose. ^-^^ legi'u in indicativo ^ye-. ^^ ;AaY=^cfv C, Tum ett' \xr>iyt'.:f. 0. ^^ Leg. [xaYs'? c. D., cL capp, 
I . ^^ iTt^Tuyuv G. Verum jam vidit S. Idem nf-rac mendose ^^ TiBlov S. 0., r\G?.:6-j C, ** ctX^'ti-^ 0. 
** 6ti5Ly 0. ^^ ias^Tj^a; C. ^^ Et addidi c. : quam particnlam deesse jam suspicatua est S. ** Ita S., 



mend 
7et8 



1T9 



S, CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



180 



XCT! EV TTJ VlJXrt 



BCribi. Ht ego dixi id quidem fideri posseTum Ap- A ^Tr-aTsTXct: ^Cx^ Sjvarov l<n'v. KaYf't> J'^v^v A'jva-roy 
pion : Jam ooctehac conscrtljaEn libcllum^mcechk-a Tor^xo y^- ^^^'^ ^ 'Atttt^wv ^''^tj- "Eti ^« xfiW/^xl -lauTri 
laudem ; quern tu a me acr.eptum ixd cam rrjiUes ; cr'jyYpa-Vo ^tSXiov, p,a^x^''=*= sy'^^^jAtov, i'lr^p c;u icap 
et spero quod flexa consentiet. Atqiie Appion com- £p.rj^ >.a?^^;,v '.t^rsi^-^si^' aijT?j, xai rA7rf(;w St: 7r-:t- 
posilam earn epistolam mihi dedit, de qua nocTe aOsT^^^ j^ver>^T:<t, Kal ^jy^P'-^'r'^^ ^ \\Ti7:'t.jv Uzho 
ista cngilavi quamque opportune recordetus sum 
me habere una cum aliis libellia, qiios mecum do- 
fero. H^c cum narrasaem, astantibua ostendi epi- 
stolam, cupidisque audire recitavi. Legens autem 
dixi : lliec est, o viri Grscorum disciplina,qucelar- 
gam prffibet ad audaciter peccamlurrj occasionem. 
Epistoia vero ita habebat, 

X, Amator amat« (absque nominibus propter le- 
ges a stultis hominibus sanG:tas)ju5SU ATnor-is,an- 



xa-jTri ijEvov^aa, y^y). £uxa(pw^ ^i ey_£w ajto ^tte- 

^bojACTi. A'.7^yv;Taa^yD; Si icruTa eS^tJa xoT; ■Kfxpo^m 
TO ^LOAto^/, /a? po'JAO[i^vot^ £7rax'jua(x: aviy^w^^ xal 
Srj avayvGj- e'^t]/- A'Jtt; ixciv, avSp^i;, f) "iljv *E>- 
Xvjvtuv TTatS&fa, -^^ffiyLi^-i 67ro6^<itv ^^oucra ^po^ to 
ftSsw; e^aii:apTavEiv. To Be pi^Xtov T|V o'JTrtjt; ey^v, 

X. ipcov TT^ £pto[J,evr, (avdJV^jiACo; Sict Tr^yi^ ex Ttuy 
tx'J^75"f'J'' ivfjpw-rroiv vo|J:'j'j;) ETTiTiyaT^ ''EptOTo; ta^ 

tiqiiisBimi omnium pucri,saliitem dicit. Gognovite y. TTivTOj- 7rp=frgui:iTo^j r^-io^ /^ptv "^^.140 "Ey.tov 

animum ad studiumaapienti.e applicare, el ob vir- as (p'.Xo^o'j[^ '^^ icpoTavE/o^jw/, U; host^^ ^^^jca tov 

tuteni jemulari meliorum vitam. Quinam vero me- riv xp=i-xovtuv ^v]Xrj^Tav S[r<v , Kvs; oe Sv eTe-j 

lioreaaint^quam inter omnia dii, et inter homines xpE^tTovE,-, ^; 6-ol j/lv i7::!vTm';. ^vOpt^tTrcuv Sk qI fpt- 

ph[losophi?IlH namque soli sciuntquEnam es ac- X^S^or^oi ; oGtot yip [^ovoi Tjw/^ rG:>v E^ywv T^ola jxiv 

tionibus natura sintmalteauL bonpe et quicnamper I'rti^^ '^^J^J^^v.a-A'^r^v.^lx^iz^X'xhl-^^^^ 

legum decreta tales, cum non sint, habe^ntur.Jam ovta, ^^o^yiQ^x^:. AutU^ yo^v tt,v XsyojjL-lvrjv j^oL-/E(av 

ergo adulterium, quo«] dicitur, nonnulli actionem Tipa^lv tfvec; &7r£av;:p:t7tv slvat xaxrjv , xcitTOL xsca^ 

malam esse crediderunt, licet omnimode bona ait; r.^-% ii^vta uTiipyouaav si^ yap ttjv tou pfoij tco- 

nam ad generis multiplicationem juasu Cupidinis X^pyov^av ^TriTayaT; "EpwTo; ^.U-m. ^Epoj; oi ij-tv 

exercetur.Est autem Cupido deorum omnium anti- 6 Tiavtojv Oswv TrpsaS'jTaTQ^-' avEi> yip St, "Ept.»Tr>c 

quissimus ; absque eoim Cupidine noti clcmento- o^j aTO'.x.^':oiv , oi fJitT^v, qGx ivOpuWwv, oi twt^fv 

rum, non deorum, non hominum, non brutorum aXoytov, oi^ t^^v Xo'.7r[Lv aTr^ivTUJv p.{|Lc t^ ybE^tt; ''^ 

animantium, non Cteterorum omnium congressus yevEje^'- Bi^arat- TrivTE:^ yip to: i'py^vi e^jasv tou 

ve! gcneratio fieri potest; omne3 etenim Amoris 'EpojTG;, Aivoc fis ^^ 6 S.' -f^iii^; te-^v^tt^^; uavto^ 

Bumus inatrumenta. Sed ipse per nos opifex, ad xo^ y^^'^'^l-^^^'^'J ^jy-xii; ktSr^r^wv ^^Tt vou^ . "Ofl^v 
cunetorum quce gignunturanimaa advenieng.Unde C o-^>: ai^o: e^^XovTs;, 'aXX' oT:tv' br: auTou '/.=X£jcrO^- 

non quando Ipsi volumus, scd quando ab eo jube- jx&v, to Ixeivou po'jXTifjia ttoleTv Lm8jpo^^es^, Ol Se ^'^ 

mur, illius vuluntatem facere dcsideramua. Quod IkeJ-^ol* po^Af; E7rtfl'J,fJLoi:'^T:;, yipiv ty]^ Xsyofx^vr^^ 

si, qui ejua voluntate cupimus, cupiditatem popter a'ro^p:>cr^v^^ "/pa^eTv ttj; iT^ieJ^tJa; ETrixEipvJaw - 

id quodvocaturpudicitianitanmr comprinicre.quo |j.ev ^^ ^rLj,- t^ t:^7x*^v irpEaguTitfE* " ' 
mododum omnium deorunihominumqueantiquis- 
8imo refragamur, non maximam impietatem ad- 
mittemus ? 

XI, Universa itaque ipsi aperta sbt oatia, et 
omnes molests ac ascititias solvautur leges, zelo- 
typia hominibua positffij qui meote capti, nee vo- 
Jentes squum intclligere, insuperque et dioLos 
adulteros suspicati^ a Jove ipso per Minoem et 
Ehadamantum juste illurduntua lalis legibus.Nam 
Amorem animis accedentem coercere non possu- 

mua, Neque enim voluutarius est amantium affec- D VQUow. 'l-^pfoTfx y^p iT^t^rju^ryavT^ 'Y-^y^^^. oix EcrTi'> 

tu3.Ip=e itaque Jupiter, hai-um legura Jalorinnu- iT.'.^jy.-^. Oi yxp ejtiv i/'^iJa'.ov to -wv ^^t(>vto/> 

mcria concuboit cum mulieribus ; ot quidem pro- tt^Qo^. A&T:xa yo^iv h 7.t-j<; akoc, h -v^ormv vq^oOe- 

pter quoadam sapicntes viros benelicus in libero- xr,^, jj^ypfatc rrr^v/JAuOi-^ -p'^^^^r^v, xa-: ^tt' eviW jj-ev 

rum procreationefactua nonnunquam congressum ffo'^tbv r>-py£rv)£: Tupoc Texvorcoi^av , evtoxs t^v au- 

suum hominibue donavit. apud eo3 vero, qui gra- xoii il(^lv ^a ^vSp^Ttot; Soipoif^Evo*; » irap' ol^ S's 



IjtlJV 



:e xai 



av6pioTrtov ayT^.-^paTTovTE; 



1ft 



DJ Ti p=yiT-a fl;jt6>5- 



Xf- AXXa TTSjat ij.ev avsffjyOw^av ^^ aotfij 6'Jpcti, 
nav:^; OE ;jto)^Or,po' 141 xal O^to: XuiaStoatfv vtj- 

[^01, ^TlXoT'JTTOL^ a-jOpt^TTOt; V-El^EVOt, o't^TtV^i 



t>7T0 



avo{:t^ -^paTo:jp:£vot xx? to EuXoyov vo£"Ev ,ult| So'jX^- 

[isvot, TtpojEi:; Be xai tu'j; XEyo^Evaut: uor/o'j^ 6fjJ0-' 
pw[j.Evotj 'jTi' auTo^ toij Ato^ Bti ys Tfju Ml-jeo yal 



Cfl i-rr/ 



D. 



10 



VARL^ LECTIONES 
omiltere non debebat S. o. Gl. 




181 



CLEMENTINA. — HOMfUA V. 



182 



671' cf'JTo^J TsO^T^L VOU.O'.; av-r iTpixTsiv 00/rj. isT rjuv, 
XFI, Kai 67t£p To5 r^T] tov yprivov T::cp:(v::/X(j/,E'.'J 

|fcvyjO-9»]va'' oti -a TTArjOa^ ffOfjv:iTOV, "Axo'Js t^jlvuv 
auTO'j TC-u i^eYaXoj Atoi;, ^la li^v Ttjv avorj^ro^-j av- 
Spw^* E^^iXoT'jTrtav, Ta; Bii 1^; jAETCf^fjp<poja£[i>; Xa^- 

TLOv jq^q:; XOcrat (Ic?.((jv^ n-6xz I^j-eXXe y^I-^^^'-' ^'^'- 
to^ I-kI TTpc'iv^fj ^ijv'^ xiiTa Tr^'jL; -iz^lhj'j^ i±Qi-/_p--jq eiSf^;, 

tfa^ Tov avci:;^ap'C7;T'jv yifj-ou iTiopcjaxo. *Aa^X-^r,v 
yip ajTou "Hoav ojja^^ y^J^^^ V^^^'^'^=''^ ''^ ^'-'^-'-'^'J- 
YO^ '^ Tt-cEpqj, £^ ^,; "HSt] te xct! 'iXiSv^tx (86) eyIvsto, 
Ttjv MfiTtv Y^p y.^p"^^ T^'^i^ ^pD^ -tv« i^L^^tu^ iT;:^'- 

XIII. "Etl OS [i(Y''^'*'^^^ ctScX'fr; tj] l^ Oooa-^JoZ y.y). 
BaXi^o-V]^ auTfjj y^'^^^J'^^^tj (87) txTio Tyi^ Kp6>Q>j ky.To^ 
^-qq, "Epwq Y^l Kiir^pL.:, ?jv mt AwSwvv^v (88) Xi- 
YOUTVV fxfYV'jTat St y-a: 'Avtiottij t^ N-jv-.Tstiii:, S:t- 

6o^ Y^P''^^'^" "AXv^jiv^vr, T= '» T^ 'Ari!ir.~^.jruvo^ 



A tiain non intelligebant, clum mutabat formam, ut 
nee illos contrisUrel, iiec a se posijis Jegibus vi- 
deretur derogEtre, Qu^e ergo philosophia; incumbia, 
prieclara^ vilce gratia imitari debeg eos qui ex con- 
fesso optimi sunt ;quorum iufjniti exatitcruat con- 
cubitcs, 

XII. Et ne tempuB frustra impcndam in plurea 
demonstrationes, ab ipso Jove, deorum ac homi- 
num parente, incipiam quoruradam indicarc com- 
plexus : cunctoa enim ixiemorare, ob muilitudinem 
imposaibilG est. AiidJ ergo magni ipsius Jovis ob 
sLidJdorLim hominum Kelotypiam clancokrios per 
transFormatioiieni coitug. Jn primis enim varife 
mistionis sive mcechiK sobdolum poccatum dum ea- 
piontibus solvere vuU, quando uxorem diicturus 
jj Fuit,et ut in primo concubitu juxta plures mccchoa 
aentieoa, ibi cum fuit, per creditum, ut dixi, pec- 
caiuQi cooLraxit inculpatum matrimoQium. Nam 
Junoncm sororem suaai in uxoreni accepit, asai- 
milatusavicuculo^ex quanat^ suntUebeel Uiihya, 
Metin nanique absque ulla penitus mistione pepe- 
rit, sicut et Juno Vulcanum, 

Xlir. Adbuc vero cum aorore miacetur^progenita 
ex Gcelo et Man, vel ex Saturni virilibus exsectis 
(ufide CupidoGt Gypna),quam et Dodonam vocantj 
miscetur etiaoi cum Antiope Nyctei fiiia, aimilig 
faetua Satyro ; ex qua orti Amphion et Zethus- 
CoTigrediLur cum Alcmena Ampbitryonis uxore, 
specie AmphUryonis uiariti sumpta : unde geuitus 
Hercules. Et cum ^gina filia Asopi couauescit, 



VAHLE LEGTIONES. 

^^ Ita c. S., £TiLJTaTo G. G^teram tolus locua corruptus est. D eum bio vuU restitui ; ^rcf* 
^-.XTO iix9o|A=vQi^, ^er^jiop'pD^to x. t. X,, quod interpretatur : Apiul eos vero, quos hocce hanefi- 
cium molesie (erre novii. (ormam mulauil. Ci vcr^io, quam ego retinui, constare cum pra?cis verbia nullo 
roodo potest. Qua* sit loci 5ente[i[.ia,apparptex seqq.S.Forl.lrg. t^he^^Tto. Ed. Patrol. ^Vbb.T/ic Si^odpo^j 
[xiJst^j^TTjV uTTavooiJitivyjvIargitumestexp.mpJiirOLt. ^nietiriui Ci tcxtumet vcrsiouem,elsi j}]e corruptelffima- 




Deiade 'fXtO^a G in lextu. ElX^i&uLa 01 in marg. ^* xk inserui c. 0. Idem ora. xti> ante 'AfX9tTp'Ju>vt» 



VARIORUM NOT^.- 



(86) '^ES ^^ "HS^ XI y.i\ '\\M^^. ApoUodorua 
lib. i Biblioihecx '. 7.v^<; y^iiti "Hpav, v.^il T£xva^ 
"E^r^v. E?Xe'!OjLav, *ApY^"J. Mithya; autem nomen 
Grffice variis modis pingi solet, per f, E^E, U, in 
prima ayllaba^ ^ -'-^fn in sccunda, -ji, ei, in LerLi^i, 
et per accentum vel acutum in anlepcniillima, vel 
circumflexum in pen ultima, aut acntumiaed usiLa- 
tior meliorque scriptura est ElXsiOijia. Vide Elymo- 
logicum magnum. Addo, in Theopompi loco reelius 
apud Suidam voce RataTtXY^J legi E^Xe^Oulo: quam 
apud Harpocrationem eadem voce, ElX?-;ot[K Cot. 

(87) Ita c. marg, Ci oA D, Y^^^f'^-'^^ ^ ^n 
textu. Qui quidem adnotat ; i< Non repugnabo, si 
quis inteUigcre voluerit exscctioncm.iiuam feeisse, 
non qu'im passus esae dicitur Saturnua. Utrumque 
enim tradunt Tabula?, Saturnum ct genitalia palri 
Urano seu Ccelo ohscidisse,ct ^cnitalibus pnvaEiim 
Tuiase per Jovem fiiium. » Sniol. Ayoll. lihod. IV, 
985 : Ti^alsQ Se h/. TOy Sp£"ijTu, (o l^kxp-ixiv TOu 
O'jpftvou Ta afooTa b Kpovoc, "Jj 6 Zsu; xk xou Kpd- 



vD'j. Turn ly.xo[i%^ m ^c 'Epfoc ao.\ KuTrpic;) ^^v 
gcribi vutt D. Reete, Idem verba il Oupavoj mu- 
tando esi^e puiat in l^ Kpr!^ou. Licet enim, ait, ex 
demossiaCceliviriliboa etin marc projectia orlafer- 
retur Venus, qucmadmodum docet noster bom, vr, 

2 (k xr; ^T.o-o-j.r^q xo\, Oup^voti -^ -^ 'AfppOO'lTi^ ey^- 

v£tr^ ea tamen Jovia non soror, Eed amita cense- 
retur, nisi pcriberetar iy. Kpr^vo-j, Confirmat hanc 
scripturam aiictop Becogn. x, 20 : Jupiter desecta 
Saturni genitalia in mare projecit, Mirari aliijuia 

Sos^it^Gypriam loco nostro vend itari pro filia Apbro- 
itea : at idem legitnr Recogn. h o. : Apbrodi- 

ten, quam apud nos Vencrem appellant, ex cujua 
concubitu, qu<H erat utiquc soror,nunG ipsum Jovem 
Jerunt genuisse GypHn,ex qua aiunt et Cupldiaem 
natum. S. 

(88) Nemo unquam Venerem aut Cyprin Dodo- 
nam vocavitj sed multi Dionas filiam dixerunt. Ita- 
que legerim itwvv^^^ sc. 6'JY«i:£pa CL Gfr. Horn, 
JV 16. 



183 



S- CLEMEKTIS I ROM. PONT, OPERA DUBIA. 



«S4 



mutatus in aquilam ; ex qua naseiliir ^acus^Cum A 
AraaUbea vero Phoci ooncurobitjSpeciem ursi relc- 
rens, Et in Acrisii Ddnaen forma aun influsii ; ^s 
qua esortua evolavii, Perseus. Propter Gallistonem 
Lycuonia filiam in ferum leouem versus csl.alium- 
que peperit Arcadein. Europam Phceiiici^ per tjtu- 
vum inivit \ ex qua procreati sunt Minos eL Rhada- 
manthys et Sarpedon, Eurymedusarn Acheloi, for- 
mica faclua ; ex qua Myrmidon. Hersfei nympham, 
mutatus in vuUurem, ex qua veteres ilii sapicnles 
qui ill Sicilia. Imam temgenam apud rihodum in 
iQibrcm traosformatusvitiavit ; e qua suscepit Par- 
g^iim, Cronium,Cytura ; cum Cassiopeia se junxit, 
assinitlatus inariLo (sjus Phtenici ;de qua iili natus 
est Anchinius.Ex Nemesi Thestii Gliajquie et Leda 
putatur, in cycnum seu aiisyrcm mutatua genuit ^ 
Helenam,et iterum in slellam conversus Custorem 
et Poiiucem produxTt,Utque Lamia poLiretur^irans- 
formatus est in upupam. 

XIV. Idem Mnenio&ynfn, pastori similia faclus, 
matrem fecit Musarum. Semdem Cadnii Oliam, 
mu[atu& in ignem, duGit;es qua Bacchiuni pro- 
creat. Ipse, forma draconis accepia^ Proserpinam 
filiam comprimil, qate et uxor Iratns sui Plutonis 
esse esistimatur, Et cum aliis piuribus etiam non 
mutata forma concumbit ; hominibus, qui zeJoty- 
piara quasi de peccatonon habent.sed probe seiuat 
quoi aajpe ac honorilice cum mulieribus eorum 
miatuB gtineretjils iiiquain honiinibua donans Mer- 
curios, Apoilinea, Bacchos, Endymiones ct alios, 
quorum Ujentionem fecimus, ex ejus concubitu 
forma prajstantissimos, 

XV- Sed ne tempus in narrationem infinitam et 
inexplioabLletn impendam: omnium cum Jove deo- 
rum mullos munifieosiiue invenies concuhttus. At 
stuUi homines adulteria dcot'um vocant;qui tamen 
dii ne quidem a consueLudine cum maaculis ta[:i- 
quam turpi abatinuerunt.sed et illam ut honestam 
consectati sunt. Ipse etenira Juppiler Ganymedia 
araore ducitur : Neptunus Pelopis ; Apollo Cinyrfe, 
Zacyntbi^ Uyacintht, Phorbantis, HylEe, Ad:neti, 



"A^ru-^'j ^° Ti'k-qmi^i'. , yi-'i6[j.^-'iOC aExoc, e^ ■?^; ** Ala- 
tj\ e-v '^r/,t}.[^ TriXat co^oE. V..']t.ct 'zT^ ^^ -/r,--(iyt\ bi 



XO'J 



s« 






o-at'vtuv 1 ff^JJ^^S E^ ■''j': ALoyjo-ov tA^T. U£p7£;jdvT,v 
cpi/^ovTi, -/.al T^j ^ fuv^iLXL xou aSsXfpo^ auToi> DXo'j- 
^eT':([/op'p(jj(f^(Li^ ^J.'^^'■i'JT1lJ i^'J;Aov ■ctLiy ayfjptov rjijit 

cjxoti 'EpiJi'^i;^ 'A'oX/tovai;, AloviJjc^^j 'il.v6urxitovaC 
xal Sto'j^ aXXo^L^ £tpv-/.^fi£v, £X [J^'S^o^t; CT'JTOij KiAA^i 

C '-■aTTpETrtiT'CaTQ'JC. 

XV. K^t \v5 ^r^ &1- iTTELpQy * t^"rJY^i:r[^ tov Vi^ovov 
CaTravtJj, -rivnuiy pat 3: A t^^ Gtijjv atflSdvouc £upr]j£t.i; 

o-yp^;^ diXXi i^aVjSs'j'iVTijjv x:tl touto ^uq e'j7:p=TTE(; , 
A^t:*'^ yoijv a^TOt; b 7.z'it; Ta vj [J-tJ o c i>i; ^ £p=t' Uria-st- 
Swv LliX'jTTo;.- 'ATriXXt^'j KL-yup'ju u^ Z^/jv9o'j, 145 
TaxLvOoJ, ^I'o.oS^v-Q^, 'VXi, ■A^!2-^v;Tou, KuTTs^pijcou ''^ 
'AjxiSxXa, TpwtXou, BpiYX'*'-' Tu^vatoj, flipou Ilo- 



VARI/E LECTIONES. 



Ita 0, et C ex conjecturat 'A^Arjirtoii in textu, Vulgo enim ^gin^ pater Asopus, 

e. Deinde 'A\x.a).^='^ 0, et ex conjcet. G, cujus t 



jEsoukpius perhibetur. ^' C^^ 0, mendose. Deinde ^^[taXe=;? 0, et ex conjcet. G. cujus textus 
'AjxaXftaTi. At es quibu? fontibus sua Iiauserit auclor Homiliarum, nescire me' fatear. Wagia 




X7rapT:£loy (al. H^fpraiov), KpoviGv, R'JTov. S. ' *' Ita conjecit G, qui e\b. 'O^rMi in textn ; KoTTriav 0. 
" Commutavi Ottoboniaiii a-^y_i\'.rt \n '\~(y:h:o;. Apud C, 'A-r/fvooc;. S proponit 'At'j;jj!o<. ^^ Toii adjunxi 
c. 0, qui esh. OeaT^iou nl end. Horn, Purisin. &sT-:t'j'j conj. G, Turn ovoij^TSsLTri p. vofAt-rO^i^v-j mavult Valc- 
kenarus Diatr. inEurip. reliq. p. 08. Ed. Lips. ^^^ Leg. ^^icp^T^y S. Dcinde ^-J.\xly. conj, g/ cujus textua 
Att^L^. in Sap^'^. ' 7ti>pjafv[ov dedi ox eonjectrira* ■TrjpTiwv G, TTjpTE^tuv S, TVJpTivtov 0. Turn in eodem 
vox z{}.ii bis exaiata apfiaret. ^ Fortasse aj^i^. R. ^ Verba xai T?i v.. t. X, ad acquenJem pftHodiim tra- 
bcrp. voluorat Gotelerius; at s^rih^^ndum anrhjre Daviylo v.t\ t^ (tc. n^pT^'^ovTjv) y^^^^''-'^ ™ voatjO=ir7:iv.S. 
* Ita marg. Ci, qui in Lextu ai^rjpov, ut U. ^ rxvv'j|Ar;ooj; 0. ^ k'.V'ijpoi> 0- "^ KuTiapftfou 0, Delnceps 
scripsi Tj'p-j.Wi [X\xk-rAQi 0), Tjij.v''.'j €X oonject, G, cujus tod. 'ionva;o. 



183 



CLEMEr^TINA. ~ HOMILIA V- 



xviiw^ (89)/0p©iw^- AtrivjtTo; q\ Aaovi^oc, 'A^lltcU A Gyparissi, AmychR, Troili, Branchi TymnrEl, Pari 

Pol[iien3ifi,Orphei; Bacchus vera Laonidis^Ampeiij 
Hymenal, Hunnaphroditi.AchiUis ; ^i5CijIuf>ius aiT 
lem Hippolyti ; Vulcaous Pelei : ?aa DaiihnJdis i 
at Mcrcurjua Peraei, CbrysrC, Therei, Odrysi ; Her- 
cules denii^ue Abderi,Dryopis, locasti, Philoctetis, 
Hylffi, Polypbemi, Hs^iLioniSj Choni alque Eury- 
Bthei- 

XVI. Omnium ilaque iliustriorum deorum libi 
amores ex parte pruposui, charis;iiiiu» ut agnoace- 
res, apud solos homines stolidoa oriricaexre zelo- 
typiaiiK Quare et mortalea sunUvitamquG in triaii- 
tia trunsigunL : quia qUcS a diis judicautur bona, 
ipsi ^elo suo ducLi mala esse censenL igitur dein- 
ceps eris bcata,si dt^os iinlteris, non homines, Nam 
bominesjntuiti te atjrvare quam putani castitatcm, 
propler ailectum proprium laudanl quidcm, at noo 
adjuvant : dii vBro,cum te spectabunt slbi similein, 
simul laudabunt ac opem ferent. 

XVII. Coglta euim mihi, quam mullas remune- 
rati I'ueriiit arnicas : ex quibug alias quidem retu- 
lerunt in tiumerum stellarumjaliarum vero etiilic- 
ros el adjutorea benefujiiB alTecerunt, Jam ergo 
Jupiter CallJatonem stellam fecit^quas vocatur Ursa 
minor, quamque Gynosuram appellant nonnuIH. 
Nepluausinccelo coi'ocaviL Delphium, Ampbitritcs 
gratia : et Orionem ex Euryale, Minois bUa, na- 
turn propter ti^atrem Euryalen astria donavit, Bac- 
cbus coronam AriadQEe. Jupiter aquilam, qua in 
rapiendo CanyEnede usua Tuerat : ipsumque Gany- 



'AJxXrjT^LOi; 'ItctcoI jTO'j- a^li "[I'^aiu-oq Ur^Xi'jiq^ tliv 
51 ix^tviS^C '°' 6 Si 'Epf^iv^;; LLtpjito;, XpiJ^OJ^ t)ip70'j, 
'OSj^ijfJO'j- 'Upa/K?^^ ol 'aSStJpoj (90), ipijuTTo^, 'lo- 

*^o'j, E'jpi>CTOstu^ ^*, 

XVI. n^vTCiJv ouy <T0', Til)^ ETrtnrj jioT:Epo>v G^fLv hi 

ij-i fifivoLC av(Jpu>7iaK '^^^^ cvoj^Tot^ trspl totj'co y^"^^" 
Tai ^Tj^oT'jTiLa, i'.o >tat G'^TjTol tuY/.ivouJ'.v, >.2'. X'J- 

xaXi a'JTOL oia tov aixtiiv i^Tj/ov xaiti tlvai i-Eicii^- 
^j.-'j-zo. MaxapEa oijv tiTi ToO XocTioi*, r/ii-LouitEvrj 

&EOL>t k:(l 'j<jy. avOpu>-0!J(;. "AvOptuTioi yip, "t^v vojj-Lf^Q- ^ 

^0 '.'5lov -itaO^J^ ETiix'.voojL f-isv, oi/. Jjc^tXo^5'. S4" Osot '* 

XVII, Ad^^-^at Y^P t^^^ T^oiciq -/j jAE^iJ^ff VTO £p(o^4- 

>toiL c-jvepY^Lx; EUT]pY£'^'fjfTCtv- A^TLxa Y^^'** 2^'^^ vtaxr;- 
(iTEpLd^v KaA).L7TW, TTj'j X^Y^P-'^^'il'' "ApxTov ^t/.piv, /jV 
'A'xl KyvdTOJpav ^^ 'I'lC TrpoTiY'^p^^'^^'^^ tive^ (^0' 

pav^i- v.%\ 'lipi(*^va, xov E'jpDiXY|i; TT,; Mivru^Si.' Eipua- 
X'ijv XTjv jiYi-cipa -Ltuv ajTpojv xaxTj^Lfuasv At6vi*fjo; Toy 
'ApifiSyvji; [TTc<pavoy, Z^i>i; xov a£xov fJuvEpYi"j30L'^ia 

TTT^v ET'![i.7((TEV» 'AlXa Kal Kx^opcc xwi no>JO£'jy-Tjv C nacdcm in Aquarii houore constituil ; ac taurum 



)ia\ 'E?.£vTjV AVf S^ ^flp [^ojjLtys^ etto lt; ite^ dorlp^i;" 
3:i 'AJ.xjx'i^vTjV. Ka: oixixt jj,TjX.iJv[y TrA&oy ixO^y.oh-J 

Se to K3Lt' ^rSo.; XiY^LVj icTO-J^ BlCi 7kOX).ii ipU}|A^VC(^ 
^\/7^p■^tX'/^Y.1X<y'-■^ ol OErj! T^^t; TUpo; avGpUlTIO'JC: XO^.^tfJ- 



XVlIIr Ti Se ; xcti xiLv ffO'^wv rjl T^spiSoTjTOt oxiy^ 

VARI^ LECTIONES. 



boDoravit ob Europam. Quin et Castorfjtn. Pol- 
luccm ao llelenam, Lodi=e gratificang, sti'Ilas fecit : 
et PEjrseum, propttr Danacn : et Arcadem, propter 
Callistonem : virginem, quce et Dice, ob Themim , 
llerculem, propter Alcmenam. Et ne adhue magis 
produeam sermoiicra ; longum enim est singula 
reterrc, in quol alios, multarum amicarum ergo, 
benelici cxstiterint dii, per humanos complexus ; 
quos stulti ut mala opera prohiber.t, ignari vo- 
luptalem maximum ease inter hammcs commo- 
dum- 

XVIIL Quid vcro?Noane et sapientinoi cele- 



textii O^^T^" 



« Ita 0. c. mar^, Ci, cujus lextua Triai^io'j. ' 'A^yilk<,K 0, ^'^ Aa'fvt 0. ^' Ua S., Eupi 
pueldjc 0,^ \^ 'tva C. " iSrjTE^ 0. ]f\em Si^tpjXiiTTO'jcriv, ^' ita 0, ct ex eonjpct, C.^ in tiujufi 
*^ xuvo; oupav C. '^ Ita O et C ex conject., 'Ac-^a cod. Horn. Purisiensis. Dein rr^v 0, ex ex conject. C 
qui x^ in tcxtu^ t£ in marg. Cot. 

VARIORUM NOT.^. 
(89) Bp^Yp^j Tjuvft[o :TipoL> Trox^t^w;, Ita plura nihil necease. Cot, 



in ms. Unde confici qi^eat, Qpiyyo-j Tup^7-'>u, Ila- 

gD'j IloxviEtoc- Branchi Ty-n^mi, Pan PoinUmis\ aut 
p^YX^^ AxupLVLou, ridcpoy Iloxv!Lroq ; aut quid si- 
mile- Erant enim Branchid.-e in nigro Mifpsio, testi- 
bus llerodoto, Strabonc, Pauaania ; et MileUim ac 
Tymnum in Garia ponit Stephanus : quare Bran- 
chus Tymniua forsan dictus fuerit, quem muUi 
Thessalum faciunt. Atyprmiuni autem amalum esse 
ab Apolline Iradit Nonnua Diarajsiacorum lib, xix et 
xxix, Verum in his cormptis atque ignorabilihua 



AoSi^po'j. Apollodoms lib- ir 
DDcllat 'Hpcty.J.i'-u; Ip'hu.z-J^'', 



(90) 'HpaxAV]^ oi 
De di/s. Abderum appcllat 'HpctxA^'-u; ^pi 



;c(, &t::o *AoS-/ 



Qryj 



2. In Slephano Byzantio ; "A^Srjpa, ^tS'^ 

ZQ\J -jU-i 'Hpt|-LOU, 'Up^^V.AEOJC EpWf/iVOJ, (-0T. 

(91) KttAALTxto, TTpV }.fiG\i.ivrri ipxToy p-iy-po^^ 
r,v xil V/Jvo; oup^v 7:pQ'j:t-^'ypZ-jo-J<:'.-J X^.ve;. Apijd 

alios Callislo nomine "Apx^ou piEY^Xri;, Ursffi mnjn- 
Hs g;n]det;ad diatiacUonem Ursa minoria, seu 
Cynoauraj. Id, 



i87 



S. CLRMENTIS I ROM, PONT, OPERA DUBIA, 



188 



berrimi voliiptalem maximi Teccrunt, et cum qui- A '^iSrjv/.v Tcpoxp'Ivo^jjiv, xctl ^Tc; i^ryj^^Or.Tav q^'v^- 



bus placuU [nuIicriUus commisti sunt"? Jnterquns 

primup ille Gr^cis magistRP, dt quo ipse Apollo 

pror\\.mi\-d\':t : Om^iium hominum Socrates mpieutis- 

simu^ ; nonne in r;ivilate optimis lei^ibus gubernala, 

Lacedtemonc, coitiTiuines usores proponit? et eub 

pallio pulchrum ocoultat Alcibiadeio ? Et vero So- 

craticus Atitlathenpa de mcechia qiio^ dicitur non 

repelJcndaecribit.acd ethujus disciptalus Diogenes, 

an non palam ac liLere cum Laido conf:umbit, ca 

mercorle ut illam I'erat hutrjGris? Nonne Kpipurus 

effertvoluptateni? Nonne ArislippuBunj^uentladeli- 

bulua totum se Vtneri addicit ? NunncZcno promi- 

scuum ii-jnucns coiLum, cficrt denm e^cu in omnibus, 

utinlolligenlibuaexploratumsit,cumquovi9miscea- 

tur aliquis, tarn semc^lipso miscpri, fmslraque t> Y^^T^Ta--, "v^ 4> 

prohibeH vocata adulturla, ve! concnhUus cum ma- 

trc aut nii^ aut sonjre ant liberis? Cbry^ippug 

auli^n in amatoriis ppistolis et Argivri^ i.uaginls 

mefiiinit) apponena adJovia pudenda 09 Juoonia, 



ou MJTO^ 6 '3>cjT^oi; I'lpvi' 'Avdprliv aTrivTuiv 2(i»<.pa- 






TTpo I formal Ta; y^-'^'^^^'C'^j 



XIX. Snio, hi^G veritatia Tgnaria terribilia ettur- 
pis?inia vidpri^ at non Grascorum diia ac philo- 
Bophis non Eacchi et Coreris mysteriis. Verum 
super his omnibus, ne cunctorum deonini ot pliilo- 
sopborum vitiis ref'erendis tempus inaumam. duo 
tJbi sint masimi scopi, inlcr dcos quidi^m Jupiter, 
inter homines aulcm phifosopbos SocraLey. Reli- 
qua vf'i'o ex iis, quorum his litteria mentionem 
feci, InteJIigeTis tTivp ne amatorem tnum contrU- 

tes : quoniam srout qum diis et heroibug feceris Kct^ 7,ptuaLv -" ^a ev^tvtia rpoi^aj^, caebrj; >tp^U£tJOL, 
contraria, impietatis damnaberis, congruensque *^ tt^v Trpo^/jitouff^v 0^^^-^^ tirioptav, 'Eiv Se Tavri 
feres supplicium. Si vero cmni te pr^bueris ama- ^p^^^^ It^^xi^-^ ir^pifTX,!^;, dj; Geoj; p.tno'j[-L£v>] x^^ 
tori,tai]quam dpos imitataad iig benetjcium repor- Tcap' aixfu^ te^^rj E-j^pyE^tct:, Ti 5s Xo'.Tra, iptX^fixyj, 

VARr^ LECTIONES. 
^ 1^ ?r.^wtov 0- ^« lla c. marg. Ci, cuj\ tcxtus T7roT[£'7e^' ^^ ^^'^^ *ini. 0. Dedi ett' ^i^e^ ^tl* c. eodem, 
ETTt x£ ^t^ert; TD G, exL -cto fj,^^^^* ^^^^ t)- '^° :£>ai coni- G. ^^ Leg^ t'xL <p S. ^^ G refcrt ad Tbeoph, a^i A^- 
tm, m, p. 1^2. ^■^ xr,; G. ^* t^;^- (). ^3 iv^r^Tix.-^:!; G. Subiude ^^n-'x^c, conj. S, qui et lectionera Ottob. 
AimTiT^oc uroDoauit. ^^ Ej^mn-'y o -frti.^rT-ij n ' 



A^X:Oa(iJ.0vi (02], 

'IJT x:t[ 6^0 xrfi xpiotovi tov xaXav 'AljttS'.aSr^v 
xcrX^TTXEi (93) ; y.%i h 2(oxpaxLXo; S= 'AvxiTOiyrc 
TTEpi toy SsTv XT[V J.Eyo^iyyjv |jio'.';(£fav jj.r^ aTO- 
Jo'iT{|:(| '* '^pact^. 'AXXi xat 6 xouxou [iaOr,xT,c 
itf^Y^vrj; Aa(B: ^^ oyx em [xtfjOtp xqj ip5pEiv ai- 

Ojv", ^ETjLxo'jpQ^ fjSGVTjV 7rrDo/.p'v5'- ; O'JJC ^Api^T^rr- 
Tco^ ^'jptTQiU t'Xov aijxov *A<ppoS'!xr| ^apf^sTctL ; 

0^ Z-/-vt!jy aStsi^opsTv a!vi5jd[iEvo; S'-a Ttavxwv xo 

xai, /ai TT^pLiTJov xo iTicKY^p-'-^-'^ ~^' Xey^i^ev^c 
fxor/s;*;, J) ix'^Eti; [XTjtpg^ I) Ouy^txpo^ ^ aoeXcpi^i; -1] 
TtiLDCtiv ; XpiJ^-tTTUo; (0-i) Oi ev xccT; &pu>xL/.aT; ^tci- 
rrioXa^C /at t^c tV "ApY^t slxr^vQc li-ep-vi^Tai, T:po^ Ttjj 
xoy AlOt alo^UT* ^£pti)v tf]- "Hpa^ xi irpoaojTrov ^'. 

XIX. OTS::t SxL xaux^ xo^c '^ ^XtjOe'^; ip:i>i^X0LC uo- 
Sspi xa! ^■'ry'.iTxct /.ax^foaLVExac^ ^XX^ oi xoTi; ^* 'EX- 
Xt^vcov Sirjlic; X2^ o'.XoTocioii;, oi xoTi; itovitTou Ktt* 
Ai^r^Tjxpo^ ^^ [j.-jjxv]p(a'.(;. ^AXX' ^tp' a'-aijt x':njxo'.<;, ^va 

d:v:jXt'7X(0 xi^'js ■/po'^'JiJ^, S'J'3 ETCioa^'J ^i^Jt piyiaxfj'. ctxo- 
148 X'JTrrjJTi;- ettsI Jji; O^oT^ 

36 -T r-inn^Hi-^i "-iTtirn niTF^r]; 



jiT^Tii^xE lpajx?]V ao'j 



AT][/TjTpii^ propoauit. 



£pai£TlV 0, VJptOJ'.V D. 

VARIORUM NOT^. 



(9 ) '£v T^ E'O'JOf/lUTixTj TTOXSI X>^ AaitSOO^Ii^OVL. 

Ob:ervaL TheodoriLus sermonc /*f /f^/:tu5,{'kLouor(i 
hao in p,irt(j suspcxisse bycurgi legGs. Got. — Ob- 




\idesiRp,Li;uj[Ciccrnnem apudNoniiim, v. P/'tJ/'nuwi. 
Sell hi x'^ -\a>:^QaL\aovi xcivi; TTpoaxLS-dvai -i'^^^%\yjj,c 
nnilo i.iodo dici poleet Sonrates : nam Laeed^emo- 
niofum non fuit legislatoT'; at su^m ^^X'v X'jy.p ex- 
I'.ivu eaque statuit, qus tali Reip. convftnire vide- 




ide Platonom lib. v, i*c r^p., p. ;322, ed. Canlabr. 
Dav s. — Sugpicari quis possit plura hinc excidisso 
verba et collalam Piatonicam rempublicam cum 
Spar(ana, hoc circiter senpu : "iiairsp AuxojpYo^ ev 

x?| Aay.sSaia'jv'. x'ic TrapOE^-ici'JC Y'-'l^'^^? 'h'l'J.'j-.i.nf; 
xo'.''i; Trprjt^O/jT'. xic Y^''^^^^^^' Uf' Lycurgufi L'lCe- 

d^moiie linjmes nudas : ita el proUituii mutieres 
commuttcs^ CLCa. — S. Verba x^ Ao:xsoa([tovi, qu^ 
scjoli oujusdam manum redolent, expungenda esse 
censeo c. D : I'j euvqfaojxxxvj ttoXl^ haud dubie signi- 



fieat Platonie rempOblicam, in qua Socrates dispu- 
tationi projeet. Ra Btepe iegitur apud Ariatoielem 
6 SroxpitTji; Ev xf| TToX'.xELqc, cfr, /*oiJf. 11^ i, 2 (' Qa- 

TTEp £> XT^ TcoX'.xSi^: x/[ DXdxtuvo^- ^y,^! Y^p o Sw/.pi- 

Hj 2, H, II, 3, 1 (eW X^ 'KrAlZt-.q. Sf-[OpL-/-^V 6 SlOJtpi- 

'zr)<i TispL Y^''^-^'^''^ xitvtovia^J- IV, 3j 12. V, iO, 'f. 
Vlll, 7, 8. Statir. Minus bene suspicatiir Gl. exni- 
dissc aliqua^atque totum locum sie cste reslituen- 
dum : "Ua-ep Auy.s'JpYo; av x^ \a/,E£a(p:ovt xii; irap- 
Oevo'j^; y^P''*^* (ujaQXfui; xotvi; ::pox£Gvjcrt xic; y^^°^- 
xa^. Dressel. 

(93) Krxi Otto xtp xpvStovt xov xaX^v 'AXxiStaSTiV 
xaX JTTxEt. Videantur Luciani Amores. Cot. 

(94) XpuaiTTTTo;. Praiter Diogenem Laertium. 
Tbeophilus Antiocbenus Rb. th ad Autolycum p. 
122 : XpjfTiTTTro^ ol S iToXXi '^Xu^pijaat; Tfb^ "^'^Z^ ^'^" 
p'laxExo::, ai^ j-Laivajv xtjv "Bpav oropLaxt p.[apf|j a^Y" 
YLVEa6ff', xi^j Aif ; et p- 118, il9,e me. Regio : Tr^vxe 
"HoT^y Igi^-j aStXiJTjV ;iT] fiovov xov A'la va[j£Ty, diXXa 
^a.1 oti oTopLttxoj; avav^f^u appTjxoxotETv ; ubi edltio- 
nes nullo seusu : aSEA<pTjv aixuiv (^y] [j.'Ivov xov 3ii 
Ya]iotj. Id. 



189 



CLEMENTINA. — HOMILIA Y, 



190 



jte^vr^ LL^vT] TTspc Jjv aoL ^|i<pTi*^a |j:uTrv;pLwv , Eia X tabis, Cffiterum,charisBimji,Tnemor a me relatorum 



mysferiorum mihi pei- litt^raa tuam indica volutita- 
tem, Valp. 

XK. Ego igitur hoc libello ab Appiorte tTim 
accGpto, qnasi veremissurus ad amal!im,lanqi.iam 
ilia rescripsisset confixi, et pnatridie venienti 
trafiidi Appigni vclut mulieris rescripliirrij quod 
ita habet : 

RescriptUTii ad epistolam ad Appioiiem tanquam ah 
adamata. 

XXI. Miror qua ratione, cum me de sapientia 
laudos; tamqiiam Btnltam compellas. Nam liiim 
cupig ad luiim me adduccre atTecttim, es dcorifyn 
fabiilis Hunipsisti exempla. Amorcm, (quum rim- 
er:? Tti^Ttjj* Qtioy y.at iv- p nium antiquissimum dixist[,et supra cunctoa dpos 



Ypa[j.[iaTffJV |xot ttjv or[\* SeTJnv 7rpo:£ijO£Tiv. "Ep^ru^o 

XX. 'Eytb To[vij*j TQT£ ^"^ ^.r^t^fijy TO 6l6),(ov xg^to 

£pw[i£vr|, I7r5.jaa^r,v (b^ ix^iv/j^ 7:po^ ':c(\iTa 5vTi- 

SvoTjt^ Y?a^£!;. El; yap trov rctSd; ™ TreTa^^t [ae 



Os^r^-a^; ^)t 



XriJV 



^!)l7 fi^oiji; (j.'jQG7.0Yrj;j.iTtov 



DTTOLVjrTtiJ xi TripaOityiJ-CtTCt ^ "EptOTCt Toy Tui'JTtOV '^^ 



,^tui 



yip Qstov oiJK STTLV (Jpy^T^ysT'/jc;, o sv lal!; cTr[(|ULj.[aic- 
El yip iKru^ It:[Oj;-i^T, ^'JT'^^ 149 ^^Ttv la'jTn"; 'r:^- 



flO-TWV £l; Ta; XWV 



vorjTuJy 



Y^p^'CCt'. O'UVO'J'T'LCd; 



et homlne?) non veritus inkmare, qiin moum ror- 
rumpcres anirr.um^ moumque cantnmelia afficeres 
corpus. Amor enim nrni fist deortim prlnceps ac 
diiclor, is qui in cupiditatibns ^^ersatur ; nam si 
sponle nupit, ipse est aui perpeE=io et aupplicium, 
nee dens est, qui voluntarie patitur : sin vero in- 
Vitus appetit cortcubituTTT, et nostras pcrvadens 
animas tanquam per corporum nostrorum instru- 
menta fertnr ad congresRum corum qua; sub irttol- 
ligentitim cadunt, qui eum indunit ad nmandum, 
major est eo : iterumqne cnm hio qui inducit in 
a^ium inducaUir amorem, major alius qui hunc in- 
ducit reperitur,et in infinitum amantiumnumerum 
fit progressus ; quod lieri non pot{;st,l^ilnr neqiiR 
est qui inducit^neque qui inducitur; sed ept ipaius 
C amantis affectug ooncupisccns, qui spe augi?tur et 
desperalione minuitur. 

XXIL Qui vero ti[rpt?m nolunt cupiditatem coer- 
cere, de diis mendacitcr fingunt ; ut in iis qute 
perpetrant deos prinioa esse aactores ostendcndo 
culpa Jiberentur.Si enim suscipiendfe sabolis gratia 
et non Ubidinia ergo, qui dii vocaii[ur, adultcria 
commia<^runt,curcum raascnlis quoque misceban- 
tur ? Sed ut gratincarentur, inquit^muUeribus ad- 
amatia, iflas in astra converterunt. fqitur antea 
astra non erant^usqne dum lascivitC occasione c<b- 
liim ftlplH^ exornaretur ? Et quomodo in elellas re- 
lalarum Ijberi ac ncpotes apnd inferos puniunlurV 
Atlas gritvaius pondere, Tantalus enectus ^\V\, ?i- 
gyphus pctram relinens, Titys pci-tusus vist'iTa, 
T't;^^^ '^ anXayyv^ STopbTt'IfiEvoi, *\\if.is-f Tispl xpo- n Ixio circa rotam inriijsinenter volutatus. QuooKnlo 
-j^ov 5~ccu7Tii>i; x.i>Xt'>Soj[j.EyQ; ; 150 irtu; tz vjxi nX vero ul amatores dii eos, quoa polluerant, inlcr 
IpftrzaX eeot 6vt£c 1 o'j^ Eji'^Tvav , xct-i^T^sp-^ov s*, astra retulerunt, sibi autem id muneris non sunt 
la-j'co'L^ (95) TOUTO [J-Tj j^^pt7^[ievoc ; largiti ? 

XXUr, Oj>t apcc ^jav Q^o^ iXXi tjpavvfov al-tiv- XXIIL Non ergo erant dii, sed tyrannorum ve- 



toij-cov £pqtv Ttottuv xal fplptov [/s(^tijv au'roy rjy^i- 
VEI' xal TriX'.v aixoTj e/.B^vrju tou (iepovto; \xi[j^i 
uoOti? q?spo[j-^voij, [k^'X^tji-i ccXXoi; A oepwv exeTvov eij- 
p(j>?£i;a'." v.i\ E?? iiiipcc-JToy lic3:vCT'^opav ^* toiv 

ouTe 6 {pEpfiJVj ouTE 6 (pep^pievo^, ffXX' 5:'jtoij -roiS 

XXll. 01 OE xp^TtTv cc'jypa; EUtO'JfA^ctt; jxtj ^ouXfi- 
fj.svoL xtiiy (Ieu>v >taTcti|iETjoovT7'. , 'iva Tiepl wv TTpiT- 
ioy<TLy, TO'JC Oeou; titi; itpOTspouc SpaT:cvi:7i; UT^o^Et- 
xvjvt£CT a1:aXXaT7^^l^JTai ^* t'^< fj.lu'l'^w^ El yip t^il- 

SoTTOlta^ EVEXEV, K^l OTJK aiJEAySia^ , ol XEyf^JJEVOt 
GeoJ Tat; lAOL^EtCTC ETTtTEXoUV , xf /.^l ToT< ap(Te(TLV 

Ijj-fyyuVTO ^^; 'AXX^ ^apti;o|iEyoi, fpn^^'s '^^^'i Ept-i- 
^Evxi^ xaiTiTXEpii^ov '^^' a'JT:i(^ . Oj/i^v Trpo toijto^j 
oSx rJjCT^J acTTipec t .^^^XP'^ ^'"^ a^EX^itac 7LpJ3'j>acEL 
ticj (iO'.y^Siv 6 O'jpavo^ i^poi^ E/.fi7|J.v^0v] ; !I*u; Si 
xat ol Ttov xctTTTTEpiTj^tovr^jy ^' Exyovoi £y aSoy xo- 
Xa^ovrai, fi TE "AtXk^ papou^tiEvo^, /ti 6 TivT^iXQ; 
O^'l^rj "* ayi.to[j.EMO^ , xa'. liirj^o.; EpsiOtftv 'lT^Tpa■JI 



VARLE LECTIONES. 
*T Tri::a adjunsi c, 0. '^ Ita c. marg. Gi, in cuj. te:^tu &<T-;epl^ ^* ^TnjToX/ 0. 



30 



TraGoc om. 



^^ 7ta(£tov 0. ^^ Vbb. ttt; EtpT;; des. in 0. Subind« ItiI t^^ G, ETTLest; in marg. ^^ ^ravarjopi conj. (jI. 
^^ Ita O C. S, iTiaXXcca-aovT^ct G. ^* t|AtyvjvTO C, S., Ij-Lty'^ol^vTo G» ^^ KaTv^tfTYjpLi^ov G. ^^ KaTEaTTipi(J[i.Evtov <_:, 

^^ fif^J^Sl 0, ^^ KOTETTl^pi.^OV G, 

VARIORUM NOT.E, 

(95} Leg. ccjiol^ ac. toT; EpwjjLEvoi; , Cur, inquit^ lenint, non id quoque largiti Bunt,ut eorum posle" 
dii mulieribua a ae a^tirQatie, quae inter astra re- roa (ixygvojc) a pcads iniernia liberarent i S, 



191 



S. CLEMENTIS 1 ROV, PONT. OPERA DUBTA, 



Ids 



lamina. Saturni namque in Caucasiis monlibus,non ^ [x^xcf.. Kpdvau y^p ^^ '^'^'■^ Kauxa^^ow optuiy (9G)* 



B 



in ccgIo, sed in terra, aepulcrum oatcnditiir, homi- 
nis teri ac libcrorum voratoHs. Uem iLiscivi Jovis, 
fabulosi,qaiqt!c similiter Metin Hliam ilfglulivit.in 
Creta ccrnitur Bopulcruni, et in Achprusia palude 
Plutoni.s ao Nepiuni. Solia vero Astris, et Lrm^ 
Cftrris; Merrurii apud llermopolin.Martia in Thra- 
cia. Veneris npnd Cyprum, Libert apud Tbtibas, 
aliorumque aliig in locis. lUqueeorum qui dii vo- 
cantur, sepulora eomparent. Homines enim erant 
iiqu^ irnprobi et magi. AHter aiquidem non facti 
fuisKent monarchte ac domini, Jupiter, tnquftm> 
fabulosus ot Oacchus, nisi per transfbrmiitionera, 
quDs et qiias volebant,ad id quod volebant cumpc- 
lissent (98). 

XXIV. Quod si eorum femulanda eat vita, non 
mode illorum adul[eria, aed ct mensas imitemur. 
Nam Saturnus iiberos auoa abaorpsit, pariterque 
Jupiter suam riiiatn.Et quid opus est verbis?Pclop9 
omnium deorumepulumtu I t.Undectnos ante nefa- 
rium conjugium deorum peragamusepulum aimile ; 
sic enim diguum fueritconjugioepulum.Ysrunud 
nemo facere austinuerit, ut nee ego mcechari. Ad 
base vero mihi amoria velut potentis dei minaria 
indi^matioiifim. Amor dens non est.qualis videtur; 
sed est cupiditup, qiur es tcmperamento animalis, 
propter auccessioaern vitieTaccidit per omnium opi- 
ficis providentiam, ue universum genus afrquaodo 
deficiat, sed ut occasiono voluptalis ex morituri 
honiinis substantia iter[im tjhua nascatur,legitTmo 
producLus matriraonio ; quo patrcni suum cof^no- 
ECat quern in senectute nutriat : qimd facere ne- C 
quGunt qui t\ adulterfo gn.niti sunt, cum natura- 
lem non habeant crga genitorea btjaevolBotiam. 

XXV. Quandoquidem igiUir etpropter lcp;itimum 
progpuiej iucrf^mentum, siciiit dixi, amoria oritur 
CJpiditas, oportct ut parentes, de ca^ULate sollloiti 
liberos suos» antequam veniat cupidltas, orndiant 
in libj-isjqui bonam mentem ingeuerare valeant,eo9' 



'fi racpo; Tt:; fiefxvijxat, av- 



)toT;' 'Ep^oj ce hi 'Ep;j.oijTc6),Et' "Ap^tiK '^ hi B^^y^ry 



tov 






'AvOpwT^oi yip ^Tdv, y.ci\ xa^xa 



tov 



fJ-r, 



HTj tTj \J.^-n'l.'Jp'^IJl<7tl 

auTiTjv p.'.pLtoiA^Oa . '0 y^p Kpd'^ot^ 1;^ auxoj Te/.'^a 
TO SsTt^vov xtliv Y^i'-^^ ajtov. 'AXXi ^oSx*:) dux S'J 



ijTTO'Tcacr 



V4 



npo< TOJxoi; Si [lo: ''Kptiixo^ (u^ SiJVCTXoij Beoj aTr^i- 
Xel:; '^(JXov 'Ep^ut; I)t0(; o'j>: suTtv, oloc; Soxe"!, CtXX' 
h/. TTJc; TOJ ^fio^3 y.pi-refijt; T:zbq B'aSoy^rjV toiS [^lolj, 
xctTo: TZ':6voiaw totj t^ tt^vti sysoY^i^^^'tOi;, au^Bal- 



.S-.TTTi 



«s 



ctXXi Trpo'j/iiTc', -fjaovfii; ix tyj^ totj pii^.Xnv- 



Toc TsXeuT^-^ 



DijTta^ T:aXLv aXXo^ y^*'T^^^i vo[j.''jj.[p 



Y^iJ-([j, i'-jruj; TO *" -(-fip<)ZpOf^'i--i Jtov 
a'jTGij 7raTip:i Y'^^^i' ^Tiep tiq'eTv <il ex p^OLyef^.; 

YEyOVrjI^^ OJ/. ■T'J eO'JUaVTOj G'JT'.V (TtopYVj; Tipoc TO'Ji; 
YtVVVJd^iVTCti; QUX E^O^T = c;. 

Jr'i^iW?, tu; cf'^'^i '^ ETT'-O'^IJ-^Ct [TyfJ-OOLLVEL fj EpOJT'.XT], 

'^p-Tj too; -^{ovii^j jto^ppafTJvvj^ Trpovoo'jfj^vo'j;, tooi; 



VARI.^ LECTIONES. 

'f» ^^jeo'i . *i "Ap;o^ 0, '-^ Ita c. S., 'i-ExpiTou^^ C. *3 Vbb. Ti; ^i^o'X^^^^i ^^^^ ^-^- repctuntur in 
post (iXXa xfl!, " UTTo^jTa'^rj dedi ex conject., ^t-g-j-At^Q^ ^Ttorcri S, qui legi vult oiro^^^, tr^ojtaT 0. *^ [j-^j 
Se mu7roT= i-K'ViTZT, 0, *& Ita c, S, 7rpQ£Xff^Jxto^ C. *^ to 0, et G ex conjeetura, to u/ in textu. *^ xat add, 

0. *'^ Ita C. S, TipoaTT^tSE^e^V C. 

VARIORUM NOTyE. 



(96) 'E^ roT^ Kaoxaj'oi^ opEJtv , Et bnm . vi 
cap. 21. Hinc Ca:sarius Kesponsionc ad interroga- 
tionem ll2, U^h^ St to^; Kaj^totc (1. Kaux^Ttoi;) 
bpifjt Vipovoc;^ jj.aXXov 0£ ovOoi^ U7:& tiLv fiv<i>v Tipo'JE- 
Xo>/i6'f], fj^s^y.pT^ojv xal oyxfijrj^vfj^ y.afi' TaA-^vo^j. in 

Epiphanii Ancurato cap- lOfi : Ztj; Kpov^'or^s, 6 -,7^- 

THptiJT^,; TOV 1'8[0V ^'JTOJ TTOT^p^t ^V T'U K:i J/.J-J Aj^ 

opE^. Sed apud Clcmentpm Alexandrinnm frofffp- 
iic?: p. 18, 19, Satnrnus in Sicilia scpaltua luiase 
diuitnr. Cot. 

(07) FosL y.'y.i Uoizi^Hf/'it; Lobcckius Agluopft. p. 
57^ excidisse censet ev Tv^v^jj. S. In hooi. vi, '^i, 

EV naip^t; p. £V ^'ATTpO'.;. Et TTg UpOV TOJ 'AT'jX- 

Xwvo; £v n^Tpa;^ meraocat Pausanias in -tiohaicis. 
Ad Icctii^n^jui "AjTpoti; propius acccdJt 'ATpo^;, Tx 
*ATpa autem seu al "'A-ip-'xi oppidum est inter Bu- 



phratcm ac Tigrim. Legi quoque posset RaT^oot^;, 
oh Apollinem Patareum. Sed "ATpocc; cerla lectio 
est quia bom. vi, 32, Soi jacere dicitur in Meso- 
potamia, hoc est inter duos memoratos fluvios, 0, 
"Axprit^ prnbat Lobeck 1, c. S. Ad oram eodicis 
nosiripobitaestmanu reccntiori emendatio his ver- 
bis, to; oIij-^tL xap/'vo:^. i:Jgf> autem Idgerim K.ap- 
pi'.;, ex hom. vi, 21, ubi habetur h KapiK. Ccrlo 
ad Carrafi deusLunus colebatur, testantibug Hero- 
diano et Spartiaao in Anion. Caracalla \ Luoa» tes- 
tante Ammiano 1. xxttt. Kip^^a'. autem Theodoreto 
//. E. Ill, 21^ et SozoQjcno vr, Wd^ aunt Kctpat G. 

(98) Viro ma\ime inter cooperatnrea nostroa 
Gr^eco perUo, sic vertere placcret : nUi iransformart- 
ies se in ea qu<x vellent, m qu^ ipsi vellent asseque- 
renlur. Judicet lector eruditus. Ed. Pathol, 



J 93 



CLEMENTINA. — HOMILIA Y. 



\U 



ai-D'j^ iroQEOf^Ecv \6-^o\t;- StL SEJTipa ^'j^lc 'h fT'jv- A. quG probis pra?ae9uefaciaTit Enrmonibtjs, quia can- 

suctudo epL altera natura : ai? fj^ec auicrn IVcquPTi- 
terin eonim momoriain revoc^nt iL^gum pcenaa : 
quo metu tanqutini frcno usi absurdis non [■fjnsca- 
iiant vaUip tali bus. Convcnit prgo ut, antequam hr- 
veat cupiditaa, naturali a^latis aireclui per connq- 
biura ^atisflat ; persuadeamubque illia prius, ne 
formom alterius mulieris contemplcTitur. 

XXVl. ELenim mens nostra, cum priaium sibi 
impTpF5Berii cum voljptale atJamats i[i)ugincra, 
qua^i ill spefulo semper forrnyrii i^ilaena, per nie- 
moriam torqueLur, el si quidcm volo non frultuf, 
potiendi aries medilatur ; !^in autem fruitur, crcs- 
cit cupiditas,. sicut ignis materia nbiiniians, pr^e- 
scrtimque quandu in amatoria aninio timor ante 



XXVI. '0 Y^p 'yojj; "^ffxtov, bT.6'za-'i ^* xi 7tpfot:i tf^ 



^V K.:£T'^7rTp(0 £Vfl 



poju asL TV i^^p'^^j'^j °'^ ""'j^ !'-'^'i- 



fLy]^; p^.TavL;;£T^r y.-y.'. jj-f, T-JY/ivw'^ [xlv x-?^; i-iOj- 






zlix^ T'ii oSg'j;, liTLtjy_a>v Be, 



Tid^oj^; tipoTEv^ETJTTtu^^vot; ^Tj -poj;rip;Ti '^dSoc . ^ affectum impressusnon prffics&litii. Nam^icutaqua 
'ilq Y^P '^^^'^P ^^P K^t-ci^rTS^wjatv, o'jtu); xa^ '^tS^^oc exstinguit igiiem, ita etiam timor vim hahet ex&tin- 






Sd^DVTi (TtfjtppovsT-^ J tpX^YI^ct'-vj-JTri ^^ 4''J/.?^ '^po:; 
£p(f)xa, poi]fio^r, Stbq xo; tt^v ''aciv it^p^Tyo^/j. 

SXVII. 'Kiraxojcrac Be. 6 'Attttciiiv t?^; Ottox^jitoj 

v^v Y'>'JV TC(ij-:7]v ^^ T''c TTOTS JUvT'J'^cov 'loooaTo;^ f 5ft 

xa! e'^ x/jV &pr,iTH<e[:fv liS-TSY'^Y^'^'' o:vi;riLj= cwjoo- 
^>eTv. xa* (iS'jvaTcv icxi ^oy Xoitto^ au^^jv '^'^ e?^ x^i- 

©eov IOC 't:c£v'C£U<>:itt;v tcov TTpiJitoy 77po&i[j.£vot ifc^- 
Gpi fTtOippavEcv ^Y^^p-^^'^^''"^'^ t tl)^ Xa6 = iv p.Tj I'j-A^ 
levOL, 

XXVUI. TaJt:t dt/^OJ^cc*;, £'^r,y '^^'J) ^ATiTr'tuv'' ^;'J^; 
criL xi o:XV]6-f] ifioXoY^j^''*" 'Eyoj '■[\i-j^'.iih^ ojx rjpi- 

■'r^\ii-rf,q Tiobq ■^.XXa^ eT:[0'j[j,'a; /.v: Ttpi; ffX'j^Qiv =^ 
3oY|Jia^fLiv E'jCETtw, Kai |^i/pi toG 'JL>'^, ttoXX^^- Y■^^y;-^a^ 
'f./.Qiyo'Diiiy ScciJKOTryjC-i;, "pi^ r^ji^iva iij-iLv ^Wi'j3«, 
f) irpo^ T^ 'to'jBxfto'J [ioyo'j ^ ^^iropo'j ti'Joc o^jiujv 

TQ ftf>vcipy_[/.riy 'pp6v7^ ucf irap^OEfjiE^o'j, 

XXIX. \'\x'jjfT3(; 3^ ij.'j-j ^-^; aXfjOeia; ^ 'A7ncio>v, 
t^ aXoY^'J^ fJmtov TO ""I'^uBaf^^^v, KCti It ~oxi IrTT'v ai- 
Tcu^; to utTTov O'j-e EiStJi; oijTe e?Bivat OO.tov, dtupfTdJ^ 



C 



guendi pravam cupidiUtcm. Quocirca ego. ut quai 
a quodani JiidiGo didicerim et cogitary ct fanere 
qu.'i' I »eum decent, per faUas fahulris in i^tuprum 
ad'luci rioo possum. Tibi vero^ cupicnti ao studcuti 
caste vivere, anim^que ad amorem flagranti, Deua 
anTvlIiuni prtcbeaL, atquo tribuat mcdiciii^im, 

XXVn. Audito autem Tictitio re:^crJpto» AppioQ 
dixit : An sine ratione Jiidjsos odi? Nunc ergo 
banc aliquis JudtGua uactus,adductamqueadsnum 
cuUiim, in castitate degere pp.rsuasit, et deinccpa 
impoHsibile est ut ea in cujuRdam complcxus ve- 
ciut, quia isti, Deum ianquam omnium opernm 
inspr.cJ.orem sibi propooentes, puilioiliam admo- 
dum retinent veiut qiti non possint latere. 

XXVni. Quni cum audivisscm, dfxi Appinni : Jam 
tibi venim fatebor. Ego muli<;rem non amavi ne- 
que quid hujusuiodi ; animus quippe mens in alia 
omnino consumitur desideria,scilicelT in rcperieti- 
dis veris dogmalibus. E. hue usque animo ad va- 
rias pliilusuphorum opiniones adj^cto, ad nullum 
iMorum indinavir nisi ad Judteorum religioncm, 
cum ex illls mercator aliquis linteorum bic Romam 
advcnisset, lit bono quodam casu niihi simplicite.p 
sententiam de uno Dei principatu oommendiLBset. 

XXIX. Appjon vero. a me accepta veritaie, qui 
legem Jud^eorum Iniquc odetiii, necqua? esset illo- 
rum fides sdebat aut volebal scire, absque judicio 
imtus claiu statim Roma diaccssit, et e\ eo nunc 



Xicra—rj- v^l exroTE vuv TrpWTDv aix'^ ^'JVT^vjyi^xrSj;^ J) primum ilium nactus, iram temporis illius merito 



Tov i^ £xefvou TOO ypovny eu|aoy ^TTOTTCsjm dy.r-diq, 
TTipl Tiv Xsyorjlvfuv Oiwv, iov 0^. plot, TzavTonaO^Tc 

E^V^t [ioG'^XoYOJflEJOl, Tpn- tt;v T'>^ 6|J.0f!oj rj.£if/;CLV 



verecrr. Attancm coram vobis interrogabo, quid di- 
cere habeat de vuigaribus diis, quorum vitte^ quas 
omnibus vitiis subjectas roFerunt fabuls, palam de 
induetria ad imitationrm canunLur, quorumque 
pr-celer humanos airectua, ut dJxij ctiam sepulcra 
per loca osteuduntur. 



VARI^ LECTIONES. 



195 S. CLEMENTIS I itOM 

'XXX. Istii cum a me alii ante aii(Jivifi9eol, et 
couKequctitiit desiJct^arenl di^cere, cjnvonerunt 
me, uL Appiotiem iiivisuri. HI vero earn jam lotum 
invcniiiius, inensa paryta. Quare pauca e'iamina- 
vuiiue. clj-iiEi doclrinaiii ilf. diis. lUe vero nostrum, 
opinor, intelligent vDluiilatcmj crastina die se ali- 
quirt de diis diclurum promisit, eurndt^mque nohia 
Indiuavit locum, in quo es^^et locuturus. No^ autern 
cum promis&ione, graEiis illi actis, siuguli donium 
reversi suniu^. 



. PONT. OPERA DUMA. 



m 



A XXX. TauTa g\ 'iizpoi TCpoavi'^jiivTE^; ijtoO y.ri 
olfj,^::, cr'jvE'.i; -fjixcLv iV ^postlp^cTLV, e!c tv ln'oujav 



HOMILIA VI. 'OMI^VIA C- 

LTcrlio autem die ad pt'^finitum Tyri agruin I. Jpi-r^ ^li^ixi^^^ ik -^o Tipotr.picfj^ivo^ t^C lupoid 

cu[ij fatDiliarissimis ego veniesis AppLoncm n.inr^is- X^^p^^^' t'jv toT^ o'/.^^o^'i-^'jw IM^^'f ='Y*^Ye ^', eup[Txw 
cor, in medio ADUbioiiia eL Atlienodori Btdeiiip.m, t6v 'A--{tuva, AvojGdiJvJ^ -c^ y.a\ 'ABv^vDotopoy k^- 
unaque [durc:^ alios crudiluij viros, <jui ncs oppe- n ^^Z<jij.^-^ov |J£t<>v, y^a-. j^E-a ttoAXjLv aXXa)^^ xcuv £k 
rttsb^nlur. AtlaLiion Tilhil veHtus saliiUns consedi tzt-iMt.^ tivopyjv V^^ ivajievovxc^v. Kal o[t(o^ oicsv ^s 
ex advcrf^o Appionis, qui non multo past loqui xjxft^XaY=[s , ^■:joTappE'j(rtfi; ^'^^t/.aOillofASt tf^j VVtt- 
cccpit : Yolo, primum incipJcna bine, jam cito ve- 
nirti ad quEestionem* Ante quam tn, ijli Clemens, 
adcsses nobis, Anubion bic et Athenodorua, qui 
hoi'i una cum aliia audiurunt te dissorcntcm, nar- 
ravcrunt mihi, quo motlo Roms tibi ut aiuauli oc- 
nurrens mulLa conira deoa mentitus fjenm, illos 
prceilicanspajdicoues^lascivos.stupratoresaiatrum, 
pororum, filiarum, innuraeri&quc obnoxios adulte- 
riis. Stjd te opotiuit, fili, scire mc lalia non ex 
Emimo scripsisse, Bed amore tui vera ot^CLillascC ; 
uuxe ai auao de?ideras,audi ame- 



irLfjjV!, 0^ [x^^ O'J TToX'j )i-iZ'.-^ vlp;at0' IlbjXo[j.ai 
TrpuiTTo; c(p;fi|Aevo; ^vt^jOsv rjfi'f^ xa'/^irt:; iXQEiv ixt xb 
tr^tojue^'ov. npo TOi> {T^, T^Kvov KXi^;x7]c, I^jaTv tto^- 

cro: u>(; sptuvTt, uoXXi TUi^i 6eu>v /a^Et^suT^^r^Vj t^Tcdiv 

l^exo;J-E''Dj^ ^^ 155 'AX/' ayptiv as, tJ) T£v.vrjVj = tOEva;, 

<T^f)pv'f^ T^ Ttpo; ae Ta dXi^Si] X^y^t^J aTisicp'jTrTot^T^v, 
a:r£p, si vijv E^O.Etq, T^ap' epu otKOuaov. 
n. Antiquorum hominum sapientisaimi, omnein ^ 11. Ta>v TrdXii avSpt^v ol aorp[ota-;o:, itScroLv iX^;- 
\eritalem per Jaboreoi edocti, indignos divinarum- fisiav culol y.a[xii:(]t ^^ [XE|ia97iKdi:E^, to'j; a^aJ'QJc 
qnc disciplinaruui non cupidus celarunt scientias xnt ^r^ op^^^F^^^^ <»^-'^-**^ [j,iiOr, EAaittkv airsjtpj^.av'to 
traditionem. Nequc enim ex Ccclu illiusqne matro tv e-^^tjI^I^ Xa^ETv. Ours yip ^rc' Oipavou k^e 
Term prugenili sunt dimdeciin liberi, quemadmo- ^fl: \x-f,xpoq ai-oO Tfj; yayo'^KTt TraToe^ fi^Stwa, uj; i 
dum Tabula enumerat, maces quidem Oi^canus,. fj^^Gc-^ >fa1:^:pi^^4£T ' apps^s; jt^v ^ "iiKEavi;, Ka'^oc, 
Ccftua, Criiis, Hyperion, Japctuij, Saturnus; f^miufc Kpto^ ^s, 'rT:ep^wv, 'ianiiih^, Kp^vo^- OT;Xetai '^ 3s, 
v^^ro Tbeia. Themis, Mnemosyne, Geres, TeLhys, a^i, ©ejav^, -M-r^j^-ji^v^ , iv.^^/t^p , Tt^Ouc, 'Pei- 
r.hca. Neque Saturnus adamantina fulce exsei^la Oj-e t-^ e^ iSiij-av-o; apirri ta aL^oIct Kpovo; Ojpa- 
patri Ctelo ytriliu, ut fertis, ia mare projeoit ; eed voj -o^ Tc^Tpo; litTE[ttov, wc (p^-c^j e?^ ^jBq^ air^p- 
nGquf? ex Cxli e.xsectione per fusi sanguinis guttas pi-Uv aXV oj5' e^. t^; dT^oToav]^ tqB O^pavoi* frta- 
oi'La est Venus. Neque etiam Saturnus ex Rhea v^vujj puivxo^; aV^aat^j^; VA'fpootxj-j ey-'^^^- Ojo* aij 
primo sibi gentium Pluloticm absorbuit, propter Kpovo^ ttv 'pi^ f^'-YEt^ r,Ki y-"^'-'^^=^« llXo'j-tova trpu- 
Promethei oreculum vdriLus,ne ex co coiicubitu tov /.a-STT'.E'j , o'.a Tiva npf.fATjOE'^; escTfiov SsStib^, 
natus inlans forlior ipso exirjlcret, privareLque ip- p,»iT;'jT£ Y^wT/Jiv ^^ *'j^qj jBpiffo;. ytv*&.ittx^poy ai- 
sum reguo. Noil aecando peuitumNepLunum simi- D xuii Ye'''D,'i^'''5''. arpO.r^rat aurov %r^; pajiXs'a^; 'J, Ou 
liter absorpfeit. Non post hns natuEu Jovem Qiater -lov UocELSfo^a Ssuispav ys''^^^^- 6|iot<D^ xiTirtL£v' 

ou ;j.E~aTO'ko'j; tov Ai^ Yswr^O^^Ta -f^ F')"'^j? ''tatcc- 
/^p'j'I'a^Ta i, 'Pii aTra^r/^javTi Tr!i> Kpdvc|> v.^t^k'.Ci-j 
XiOov ''^ ay-c = atoxEv. "Oi, ou /^TaTioGEU, 'Coi*C Trpo-taia^ 
TioOivTa; GX[|ai E^^oj^rev ^% ^^; Tif oiXo^'tv irpioTO'- f^fiv 



■p^it. Lson. p 
Ulica oecultavit, nee expetenti Saluruo lapidem ad 
devorandmn tradidit- Non is devoratus prias absor- 
pLoz^ truail cl coegit exiro primum quidEfm, qui 
primus absorptus fuerat, Pluionem, postea Neptu- 

YAUh^ LECTJONES. 




G. 0, quain voccm deesse jam monuit D, Cfr, Hecogfi. s, 19, k ia exordio sequeniis period! addidi c. 0, 
^^ ita S, e^to^sv C, ^wiev 0. 



191 



CLEMENTINA. — HOMILIA VI. 



■m 



J56t^v TnofuToy v,ar.aT,'j^kv:y rD.auTfO'jct. l-n' ^S-^J A Tium, tertjum Jovcm. Kcqne, ut aiuolj malris con- 



o^Ttv, [J-T^Tj^ot; -povo'!:f S'.fXJtoOiLt: 6 Zeyc;^ v,c(* e?^ 



'EVVi 



Tfi^v 



eilio servatiis Jupiter, ac in eaUum asoendens, pa- 
trem regno depuJit. Npn palris Iratri^s Etipplicio 
affecit. Non iq amorem devenit murtallum feroiDa- 
lum. Non cum sororibus ve! filiabDH, noti cum fra- 
trum uxorlbuSj non cum pueris tiii-piter concubuit- 
Neque illiam suain Metim degluHvit, iit a cerebro 
iJTcf^ >:^T^7ri£v/tva ot;' ''^ i^'y.t'!^ilo-j quidem Mincrvam producerrt es Metide, ex fcmore 

voro gignorct Baucbum^ quF^m a Titanibus fcrant 
cllscerptum fuissc. Non cceagm in Thetidis ot Pelei 
nnpUi^^ uelpbrMvit.Noji diacordiMm cKpulii:e nuptiia, 
Non discordiuprobroafTectapu-rnain et sedilionetn 
ppiiknUbua commetita est. Non aixcpto es horLia 
Hcsperidum mafo Qureo insoripKil : Donum P"lcht\v^ 
Po3tea fabulanlur, quod Judo, Mircrva cL Venas 
malnm invenerinL et coi^tenrlentea voncrint ad Jo- 



'Ecr-epLStov zij^wv XaSooja ^7ri7p:(4^£v^ Etupov 



Oe xoj 



ca TE y.cit 



fi.7;)L'JV, K^i 'i^ 



AovLi'/vOUTai £p-/^G*j-^L TpQ^ ''" rov Ala- -^.l- ctj-co; p.£v 
£Kpfev;^av Oea?, guts i llipic -u-^ \\opoSfi:T| Tt> jat^A^jv 



B 



laijTa Eir' 6XsOpo> tgu trjV ti]j:tjV aTTSt^.v; i^oto^ y,"^^ 

e^Yi^j, uj TiKVOV, £/_£: Ttvi 157 AGyo^-' 'ci TO'.auta 
o'x^To^ VLai tftXo(r:^'-fov, aXA/j-/opfa fipajO^'^^t S'v'^:iij.^- 

Mr^^h/ <-j>'jSrfi^^, o'i Y^P ^TTEpOrjaopLXL^ alX' apjo^ai sftd ,jam iDcipiam loqui. 
III, 'Hv T^QTE i'TE ouSej ttXtjV ydo^ Kwi CTTOiyecWV 

GvSpojv njTiiK £/?nv vevoTjy.'jxffiv, Kctl jiipTupa TfJJv 



vem^ quas Ipse ijiiidcm non judicavoril, per Mer- 
cnrium vero miserit ad pastorcm Paridem, de pnl- 
chHLudiQ^ judicandris. See HOC de;j! judicatic [ue- 
runt, ncquc Paris Yeneri pomnin Lradidit, Noq 
Venu3» iionorcm ronscciita, Paridena Helens con- 
jugio viciasiiii honoravit. Nequc enim deai honor 
causa I'uiaBct belli inler tot gcntes, idqne in per- 
niciem ejus qui honore aflectu^^ fuerfxt, qurque ud 
genus VeoRfis jure propinquitaLJs pertincbat, Ve- 
ruin sicut dixi, ofllr, hinc rationein quaindam ha- 
bent propriam el pbilosophicam, quie per ailego- 
riam poleat esplicari, adeo ut tu, cum audieria, 
adinireris- Et ego dixi, oro ne me mora torqucaa, 
Ille respondlt, nihil Limeas. Non enim diJIeramj 



Tzixpi^r, 1X7.1, £L7;<f>TT Tt^pi -,riq (i'jiy.a6£'J ^-j-^-zJitzw^' 



III, ExslUit aliquando tcmpus, cum nihil erat, 
prtcler chaos et clL^mentornai confusorura, adhuc 

aggflsloriuii, nii^Uirarri prornfscuain. Id enim fate- 
tur natura, alque ita habere^ r^aserunt viri magni. 
Et in I or eapientia proatantos prKBtantifisirnum, 
Homerum^ tibi afferam, dicenlcm de prima confu- 



p,ST ^^ av^X^JTLV Tf,c f>Ypac XCtl y-riUtiq OUJECT^ zU tyiV 



Fo5 aquideitir cujfCfi Icllns /talis et unda : 

tanqu^m bine omnia ortum babfant, atque post 
substantioj bumid-e hc terrena; dissohitioni^m in 
primam ilerum resi.U.nantnr TiaUiram, hoc est in 
cbaos. Hesiodus vero in Tkeogonia dtcit ; 

Pritno nempe Chaos factum fuil : 



To Se EysvETo [98') SiiXevdtt *^ ye.y;v^iQa! uj^ ysvv,Ti ^ Perinud,/'acfum /wz/^clarum cat quod aignificui, ea 

VARL^ iECTlONES. 

^* SI transcrlpsi ex 0. '^ --jxi^^-, C. '« ^Lt: 0. " oo^ ^^"'j C, o':-/ aixYJ (sic) Gl, oj/ vJtt, 0. "'^ -J,-^ 
0. "'^ £Tr' 0. ^" Ila acripsi e. O, qui qnidem pr. man. in textu osh. --i ty-^ Oc^s Ttf^^v, up. C, -^ t. 0. Tt- 
LtYJ, Bi Log, i-uix-'^^. D, *^ Ua 0. c. S,, Y^^n^"^ C. Llfr. Ili*jd. vii^ 99, ^^^ ;j-t-i 0. ^* V, tle^. TA^^j^. U6- 

VARIORUM T^OT^. 

(9S*) To Be ^y^^-"^^' "Eodem modo Hesiodua intel- j^lv, 6'tl riiT^rriv 
lii^itur apud Pbilnncm Jud^eum libro IlEpl d^e^p- "ilTrou p-Vj TrproTt^t:; ya^c^^^EV£T\ cj^ip eir^'T^t 

Ttai; ic^fTrxoj, p. 491. Vorba Pbilonis digna sunt qure Eat sup'jT-^pvo;, -:iv-wv eSq; aT-^aXh a;^[. 

hie legantur : tlaxipa gI -joj llXx-tuvixoi 5oylj,o:-:o? "Acfi^pT^^v ^i, Stc SiaXuctv yai cpQcpiv O'j |AE;iYi/jyE'J 

EV',r^[ vop,tJoi>Ji -ov 'llo-ioorjv, Y^'^^r^'^ ^'^^ oHiOapTov ctUToij. CoT, 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



m 



SB 



!99 

ut gcnltn orlum hahui&?e, non autera ul iogciiiLa A ^J-iiJ^ivsi, ou to xeE El^ai <;jc a-^i^ri-xa.. K%1 *Oo(f£'j^ 

sejiiper exstitisse. Orjiheus autem chaos ovo corn- oi to y*Q^ ctifTj TrapEixi^et, ev oj -^f^y TiptoT^v aroi- 

parat, in quo j^rlmorum ftlempntorum erat cnnfu- yd(^>^J ?iV -J, crj-p/uji;. Trv^To 'McroBo; ^^q; ij7r'>T':e^TCT^, 

sio^ Hoc llG^ioduy chaos proponit, quod Orpheus S^^p ^Op^E'x a)Ov Xey^-. -y^-^TiTov, i^ c^Tidpoj t^; u?.v]^ 

ovum dicit genitiim, ex infinita materia produc- TrpoSsO.^.j^evo^^, ^£7°'^^^ ^'^ ^^'^ "■ 

lani» factumque ita r 



tXoU iTIsfpO'J T'.VO^ pJ^rjTj is' j^eO^XO^ (99), xnc aKpf- 
T<u^ <psdqij:evqt>, xctt [i^pfa^ aTreXe'i^ '-tpas-fi^ eis ^A- 
/QTEiAAtOs ^^ iTtavay^ov-oc, /ctL Sii xr>uTo ct-jTa; iv.^e- 



IV. Cum materia quatuor^Biiera complpctens ha- 
beretaoimam et to turn immensiim quofldam pro- 
fandum semper lluerct ac tcmcre ferretur et innu- 
meras imperlectas mjstioncs subinde protonderet, 
atque iileo illas cb confusionem t^olvej-et, neo non 
hiaret, quasi ad gcnerntiotiem animalis iion |)Oriset 
compin^i, aliquando conti^ii, uL illud innniturti 
pelagus, per propriam naturam coriL-ussum motu 
naturali, ordinate aboodem ad idem iosLar vorticis 
flueret, subslaatiasque misceret; sicque mirum in ]^ o'JTwc -S K>to'j7rou *f" -zt^v Trivuyv to vorrxi^wTiTov, 
modum, quod omnium optimum ac maturissimum Sirsp Tipo^ -^i-r/r^^'^-^ ^wou ^TrtxvjS^'.ir^Tov ^v^ <>W7t£p 
erat otque ad geni^rattonem animalis aptisaimum, ev '/[uvT^ x.'^-i [j^^'j'j ojr;vat To^^ Ta.-;zo^, y^t). uiri xf,^ 
vclut JEi rornace ppr mtidiam dccurrcret universita- TrivTa ^pEpo'jfrr; 'XivY'^^ ytupf cai eU ^^ p^O^;, >^^^ '^^ 



/.[V/f!7i! fpj5[/,r,, tJ-7-/T[j;; puf,V3[ iuO TOU CCJTQU c?^ 



;Qxi 



YOV L- 



[AioTaxov (TUAA-/]'^0'*v TtO'E't'J xptxtx.TjV ajjTaa''^. "UaTtsp 
Y^p Iv 6-^p(J» tpvAeT 'lU^'^^i^ 7ro[jHf&Xu^, q'jko; (T^at- 
pi? = '.OE; TravTa/oO^^^ tj\eX/(j^0^j ""^ vtJTo^, "Et;3:-:^ 'x^-.h 

Tip^cp^oe'a: Tfuv uj(5Jv :rpo7EQi/,o;, y,y.\ T'^ "^^"/.s- 'crjtj 



tcm, el per cuDCta fcfentcin vorlicem iret ad pro- 
fundum, circumtusumque spirifum alLrahercl ; nee 
non quasi in maximam fecunditatcm conticptum 
I'accret diserctam compositioncm, O^''^'if^li"odum 
enim in bumido fieri solel bulla, ita orbiculatum 
undique comprehenstrm est corpus. Deinde ipsum 
in aeipo coDceptum, a divinu qui assumpserat spi- 
ritu subvectum, in lucem prodiit maximum hoc 
gcrmeu sen fetus, tanquam ex omni immcn?o pro- 
fundo progeniLum opiHcium animatum, simile ovis 
|jer rotund itatem et avJbus per celcritalem. 

V. SaLurnnm igiturinihi putaessctempus.Rheam n 15^ V.Kpdvov oGv ■^'jv /pdvov [xot v^s^.ty^v ol'P^av 
vero illud humid^subsLantiffi. quod fluit: quia per to p£ov t/^^; ^>vpa: oi^la^- fiTt xp'-^^f (pEpoi^^v/j % 
tempus versataomnis materia, velot ovum, (^culum 
quod rnlundiim est qutidque omnia complectitur, 
peperit-O^ud ovum principio fecunda medulla ple- 
num fuit^quippe quod poaset elementa et oa^nige- 
naa species pi-ocreare, attamen omnigenam ex una 
substantia unaqueapeeietuliLimaglncm.SicuLeoim 
iu pavonia Ictu unus quidem ovi videtur color, po- 
lestate autem millein se habet perfjcieudi animabs 
colores : ita ot quod ex immensa materia genitum 
est ovum aniujatum^ex Bubjectasnmperque fluente 
materia commotujo, omnnnodas exdcrit matatio- 
nes- Intra enim oircumferentiam aliquod animal, 
quod ei^t masculofemina, per inexistentis divioi vot^ tou £v6^, 
spiritus providentiam formatur, quod PhanQtem uv^Ta 'Op:p=u; 



■JXrj ^.Tjj.'jt u>j7rip tiiG'j TOO TtavTX TTEpL^j^ovTa arpa:* 

VtJJ.OJ [J-UeXo^ TTAfpE^ ^V, i'iK ^V ** OTOLj^E'ta AxX '/ptii- 

[j.:tTi TayToSxTii ^^Tay.E^v 5uvctjJ.E.vov, y.oit G[jl(o; ttiXv- 

T'j3a-v. i/, [i[5^ Q'jj'ac T£ xat '/ptJJjJ-ctToc; I'-oc ecpEpS 
TT,v ';avv:«<jiav. "iJciu^p -fip £^> x^ Toy tsoj -fEvviiy^ciTi 
Ev f/Ev To^ dioy ^pfci[j.a So/.eT, SijviijiEt Se ^jpLa e^^^ei 
Ev £ccj-fti TO J Lj.^XXo'JTb; TEXta'popsTTS:;'. '^ptojj.aTa, 

OJTIiJ^ Jtal TU eJ tCTTEfpO'J jXt;^ <iT70X.'Jrj6iV E^fJ/J'^OV 

[iEvov^ 7rav;o3:ir;i; exc^si^ve^ TpoTcic- "KvSoOev ^^p 
Ti^^ TTspc'PEpELa^ ^<L^v ti app£'/f^ftr,Xu £l3o7rOtE":T2L TTpO- 

X^T, OTt ^'jT^ij <pavaVT04; TO -niv ^5 



)12< 



VARLf] LEGTIONES. 

** Cfr. Lob^ck A'jlaoph. p. 475 seqq. 5 Brandis Hist, philos, Gr^c. rom. T, 60,67. S. *' o'jTto;S. ** y.pijEii; 
aXXoTE iXX:«:;,deleta pr«positione,lcgi vuU D «^ to; G. ^'^ i^ IxiTTOj scribit D, probante Lobeckio /lj/rio;)/i.^ 
p. 475, Quod C vertit ■mirumin morhim, n^sftio unde hiinc interprelationein hauscrit. S. Sequens tcuv 
in^enii e. 0. *^ tr; excidit ap. CI et S. ^'^ rjvEtXiiOv] mavult Lobifck l. 1., p 475. S. turn xjtd; conj. C; 
vuxTo^ uterque hem. codes, ^' xaxEiXvj^^'jTOt; recte scr. Lobe^k 1. I. S. ^* -/.vipE; rjynjmv C. 



{99} 'AiTEip&a TLV&<; PuOoj a£^ p^ov-ro^. Et quibua- 
"dam inlerpositis : cxuto^ toij ajiE'lpoiJ TreXaYO'j^, etc. 
Pertinent hue loca I^ecogmtiovitm lib. x, cap. 17 et 
31, etc. Itentque viirba Porphyrii libro De hhIto 
Nyjmpharum, sub linem : Hovtoc Se^ y,y.\ ^aK^j.'^^'x 
xa? >tXiiStuv^ y.'uX Tiapi BXiTtuv^ ^ uXlxi^ tj^uTast;. te- 



VA.R10RUM NOT^. 

ierum el apud P lalonem maierix congeries, pontus, 
rntoe ac proceltarum :£&tiis appet^atitr. Nicephorua 
in Syaesium p. 385 : H'j^h^j &i tcaji irjv liXfjv. At* 
que hinc Bythus Valentinianorum. Vide in Cfirono* 
graphia Ueorgii Syncelii p. 20, Cot. 



201 CLEMI^NllNA. — HOMiUA VI. 202 

ai-ou D;^|i'kv t^> ?^Vf''- ■^"'^ S inTrpeTOtrriToy tu)v A Orpheus vocat, quia cum apparuisset, uiiwei'sum 
(iTOLye;i.'v 7E-jp&; Jv Tij) 5-f|0ii TiXsi^r^po.j^ivoy. Kal PS ip3o fulsit, nimirum splendore ignis elemento- 
oiy, L^^-a- Stl X,; It:; Is^t^^pJEo,-. (100), SEf-fiJ-iTo; rum excel] entissimi in humiditatc perfecto. Nequo 
E^-/oi^=, ■?, fi^i.: ^,:^.w &p?v ^Ypa-- .siuc; ESwpr>ai:o. id iDcredibile.quandoquidem etm cicindelts.esqm- 
pli gra[in,'nalura nobis concessit humidum lumen conlemplari, 

Vi ro iy-> oSv T:-.mroxW^xov C«bi fiuoGep.-^veiv VI. Ovum igitur quod primo conslilit, cum cale- 

i,ro Tou l'i-.0=v C<io'Vi5^T"'^«'- ^^^'^« 2^ iAop^<.6='. " fuctum esset, rumpitur ab intus poaito aoimali : 
^p-.^pXET!x. 5,;,.Ti. Ti >ca'i 'Op^^t;^ X^fsr postea vero forma accepta prodit lUa species, quam 

.pa.,{o. " .VLaOevTo; ^oXv/.vSio. :;>.i (1). ^l Orpheus describit ; 

»avivi',- -cE. uiv x'iTo; ** t^,v apj.3v!av Aofi^ivn r.ai sicque per magnara illius qui prodiit ac apparuit 

TTv SiJLarsiv V/.'., r.iTO( Si fi^Tt-.p ^tt' a-:cp<^- potestatera, moles quidem cohcerentiam accipit et 

p-'fc; DJs^-voj Tuo-jy^^U^^Ta., v^c- h AT.r,l,f.7'r,oiZ tov ordiuem digeslionemque consequitur, .pae autem 

i^-cov ^.p.U™ c^Uova. 'USV wi v..kou=; (2) ^.- vehit in vertice cceli prssidet.ct in arcams immen- 

SoO^l -MvU &7^o>..^c0^l:^a ^i,, i,^ Iv ^M..], T-ji g sum illu^trat sieculum. Molia vero iDtus feeunda 

yo-'-n9 I'oy.^u-i'.r, '■^u.c;' 'ou^i-/.S>; "= 'STtti^Eo-ja^ *, fl.p- relicta materia.nt etiam per multnm tempus usque 

1;^!/ a- .Of, ^^^^^, SriK^.vsv cijlac. Ti [jlIv y^P ad naturals aubjcctuincalorfervcfacienscunctorum 

'■'^^t-J'J^ ^-^' T:.<i)xov oi^-Eo iirotixiOiiTi ot-M ^oZ di.^crevit Bubstantias, Infmum etenim ilhus, pnmo 

' ' yrc/.=xttoT,KEv ', S Sri t^,v 5),- tanquam fex, ponrterc ipso in mferiora ce3Sit,quod 



; ' -^t:c -z:.^ S.i T& Ir^gp.e^^ -^^l ttoXE. r?,; fiTtox.i i.!.^,<; propter gravitatetn et pondos et subject* substan- 
oi^'U -IrO'x n?,ovT,o.a .ipoav,yipr..T«v {3), ^ou t. tiEc cupiam Plutonem appcltaverunt, quern infero- 
■ a^^ae:c Elvai 47r(,rpr,-ji|^s«oi. mm mortucTumque rcgem pronuntiarunt. 



■'.ai VE/-' tov 



VII 't*Wv u=v o5v t7|V -TtiJ-Tv «^i TToVu ' ^v- Vil- Hauc itaquc primam mnltoque sordidam 

T^Loa^'ya) tp^yW. oia;=:. ^tt'o Kfovo-j -..u xpivoj atquc aspsram substantiam aSaturno seu tempore 

■-n:i-.(lf.a- ).A-c.^'. 9-.«r«.?, E^i x-^'- ■/.=i-:a, i^o.<;- fuisse devoratam aiunt : conveuienter natur*, sci- 

^'VT- akT^ VtS ai TV ^p^i^V ^T^'-.^Tiqi^T.v T& licet oh illius substantiffi raceasom ad mieriora. 

-'■ii^i^.^? K3' TTp^^^^Ti ^^^^^?^^<^»-' iTt.7Ta^'=i n.- PostpriraumverDsedimentumconfluentemaquam 

-'EiD.:i TTp.frr.vrlp. ■....■.. Ti S-. XoLT^ov TpiT.vTixi- et prima- feci supernatatem Neptuui nomme do- 

J.,^T«T.; X.; /.ov.^.'.iTMov ats S.an'^; Sv T:ip naruQt. Tertium autem reliquum, puns.imum au 

z7« (ovda^.^tv fi'i -.v ^v a.kv ^^"'^^av <f'inv i..,- eminentissimura, quod nempe esset ignis lucidus, 

,.^'^>, yio 0. t6 TTup TTiS;; ,;l^.« -yA,<^''.7:o ypiv.. to". C nonimaverunt Jovem, propter fervidam .perns na- 

SvJ .i .-.rsT.rfer , ah- i; ^f r,v, f, ^.p'iS.,; .^^!:( turam.Cum enim iguis in sublime feratur,cum m- 

il'^'^yJ -' v.-^: ^-tc-f^P'i^ ^^'« ^'' *^"" "'^^'^^^ '*■■ ''^"oribus quidem a tempore Saluroo non est ab- 

^"W ii4^> 'i' ^"^ tpoviptixaTd^ (4) ^^i Sl^ v;,v ^^0==- sorptos,sed quemadraodum dixit,ignea substantia, 

VARIyE LECTIONES. 

^^3 h^y^ G '^ uoDoc^O-i, 0. " /.pavalo. C. 0, ).pa^:.;o» cod. Ci, in cuj._ marg. conject. ^P'^l';'-^-^ P-^ 
■^.-../.v:s «x,^i^ou'^c^ conioct. /^r. Loccck 1. 1. p. 479. 'Hp^/.an^E^^ conj. Hermanuus ap Lob In 
^■■' d^D e =«r rLraeulorum Orphicorum Hcrmanm.s boc Iragmnnlum pr^termis.t. Demde post .y.^Gev- 
,;,^r nh raddir^"^^*^^.^,- 0. ^= 07to-/.s.;.4vr,; '^..^ ^^■^yrr.i C. '»" t« et es COniect. G xr^ld, 
In'lextu. i clterumtta perio'd.s baud sank. Census kgilat ut legatur .r,v... ,6v.^.v 5.cX,.e...«v 

VARIORUM NOT^. 
niviB lu), \\TiT, cap- -U' l-lh. / * 

J„5-;. Vide no3 aupenus ad [\ccogmLx, 17. ViJandd ues ^.PP^"°"'^J-3^''..';^,^ ^ . ' ^..,, ^l,^, 5 i^, 
qunquc PhcBnieum Thcologia, I'ra:parat. evang.Uh. f^f;,;^^^'''!^^',;^^ ^y/.^dif.. Hist. pAt'i. 

^^^.V"s\^;f ■Js^.x. Pcriel.s imperfecta vel Gr^c. ''^-.J/f -oL™'"^''' "^ ""■"'■ '''"" 
corrupta. Quid si miaima rautatione repoaetur,T:a« tragni. lv-\l. S. UftBasni.. 



I'ATfiOt. Gr. II. 



T 



203 



K. CLFAIEMTIS I UOV. PuNT. OPKllA DUBiA, 



^M 



Vit, qui prudenLb=imu3 t^\ propter puritsitefiK -I] riou^^. 'Arrlx, to y.ar^A^rce'^v ^v -^p 'jTro-^sqi-iwiJ 
tiuo i^^iturcalore Jupiter, hoc eat substantia Ibr- uyp^^ t^ ;jy;jp-a-::ov ' -x:^! e^Tov iiv([jaT':tv ^ ^v^op:', 
vida, huurit quod relictum est id subjecto humido Srr^p Mv^t'v l/JXe^av, 
acilicet tenuissimum divi[iumL[U[i apiritum, cui iMetis nomen dedcrc- 



Vlll. Ad ^tberis autetn Yerticein veniena, et iib 
eo imbttum, velut humidum sli^co p(:rmUtum, 
quando pcrpetuum indidil palpi lationi^ motum, 
gignitintelligtiriliam.quanietPalladem a palpi Undo 
cognomiDanl ; quffi est arli]icio3issima piudi^nLla, 
qua II3U9 rBthereua artifcK univeL'Sum mundum 
fabricatus cat. Ab ipso autcm pcuetrantc Jove,seLi 
fervidlasimo a3theFe, aer ad biieo usque looa psrvs- 
nit, quern Junonem nuncupant. Alque ideo ex 
[etberis puriasima suhatantia dclapsa, taoquarn 
feEiinarationepiiriLatia^comparaLionepr^staQtiuria 
eororJovia rite cxistimata est, ut quce ex eadem 



Y,<j.'. a-j;j:i:'jfj?'' 'jtz <X'j--0'Jj ^^JJ':l=p 'jyprj'j DEpij.qj [i'-^^'^ 



IX, nap::iXi;jSiv£ta'. SI -^ |j.£V "Ilpa uptK; a^po^ 



Bubstantiageiiita ait -^mocvero, quod velutmuiierBT^T^'^^^''-'^-' T^i^^^^J ^^^ ^'-^ ^'^ ^^ T-^^^^^''^^ '^^ ' 
Bubjaceat. 

IX. SumiLur autern Juno quidcm pro aeris bona 
ierapcficquareet tecundissima est : Minerva vcro, 
quamet Palladcm vQcant,cumob suDXCiuai caloreni 
nihil poaaiL producere, credttacat vir^o. SimiULer- 
■que iutt:rpretanturDiauam,qiiampro iulinito aeris 
recEissua(M:ipiunt,quaiiique,quiaol)Sumn:iumrrigLJa 
stcriliseat^simditei'virginefliappp^ilavere. LibcrLuui 
veio, tanquara qui meutein Lurbct, iiomiQant tur- 
bidani earn iubbriantcmque compagem, qu-:e a 
aupcrioribus iofeKo rib usque vaporibuij oritur. At 
aquam terra iDferiorciii, cum uatura sit una et 
cmacs tcrrestres mi^atiiS trajiciat atque in multa 
dividatur, quasi concisanl, Uairin nuitouparunl. Et 

vero aumuat Adoniu pro pulcbri^ tempcii-ibas.Ve- ^ 6avou(7L '&l xa; "AStovtv lU (^patooc y.iipo'j^, 'A^po^U 
Gt c;cneraLJone, Cererem pro irjv £■; ^i^^v xai y^^Eaiv, i/^ii^ipa e:c -^y,v, Kopr^v ^^ 



i^v ical liaXXaooL Xeyouj:^', S'.i oo axpoi; 0£p[Aoy -^evs- 
cLv T'.VG^- "'Ji-f,jaL [^Yj o^v:;p.i'^-j^, TTaptiivoc; evqij-ljOtj" 

xov xa-cwTiT'-jv H-'-^X^v xoii aipos ■jiapaAaij.^avoja-iV, 

Xi^:! oi' o'./oiOTrjTCC y.oijoij; ayovov oCtclv 6ij.ol.uj; TT^apOi- 

o--Jo<xi^'^-j'3'. TTjV irt'* Tfiiv avoj ts /.at /.ii^ru a'^jAwv 

fto/ipav Kj'l |J-;9jiJUiTa.v ^jJ^TtCJCV , To fj'k /^aTCUT^prjj 



£V oy xi^ 



tiijiTSi-^ v.:ii OLa 'n;:tvT{jjV Ttuv 






VDV 



S. K.:ct TT'ivra Ti TOiajTa a|iLOrcu^ to'.^jtt/j TLvi 

uipLTirrjA'/jy-ca ^?vai vopt^e (6), vovtiv ovTa tou ico.;, 



bv y-'J^' 



MfBp^v 



nerem pro concubita 

terra, Proserpinani pro aeminibus, et Liacchum 

quidam pi*o vite. 

X,Atquc cmoia hujudinodi pariter aliquam ejus- 

dem generis babere aUegoriaai esisUmato. ApulLl- 

nem vero puta esse circumeuntem solpm, Jovis 

ffEtum, quern etMitbram vi eaverunt,qui aniiiarn- 

VARI^ LECTrOXES. 

a ft-ouo-r'a ' J^y^^oiax^v C. ^ Ua D,, rlv \'x^ -i C, 6vg^:(il 0. ^ y^ 0, ' Cfr, Lobccli A^l. 

5^>u'seQiJ S ^ Tu; U. " O^^t-r. U. 1^ 5t' Q C. *i Oo>.oTixii'. C. Cuui omisi Ci xi^v ante OoAtpctv. 

ii"S'-rov cofii- It, '^'■'^y-'-'-^ conjCCLare po3siat alii aecundum S. '^ iV^^ir-pa'^ eU ttiv {leg, -^r,-.), Upry C, 

YAR[ORUM NDT-'E. 

rifi partem siiperioyetn f^inervam tenere dicunt. Et : 
Minervini\ siimmii'in ^.ihera e.Ri^e tiixerunL Augugti- 
mis, De eu'ilale Dei bb. iv, cap. tO, et bb. vu, cap, 
-1(3. Potest etiam bie r.i^.^.tc^H'^ sumi in aRnsu paa- 
sivD. ju.\ta ibud EtymolotzicL : H^AAa;- i, 'AOr,vic. 'H 

TT^pa to avaTT^TiiXO^t I/, t^i^ xsfpaXii; TO'i Alo;, CoT. 
(Ci\ 'Ait'^AA'iwft £c -S^j'.ct^u ~^y TT=pL7:oXo^ivta ei'vtc 

v'iji'^:. Allfj^io aH aliod Apollinia v*^.riloL:|iiiiira apud 
Plaloneiri in Craiylo/Aii'JXXtuv quasi iji'iXfJiv, hoc e&t 
oiv^TroXwv : iiut ad h^c Maerohiana \ Cieantht^ <I>^ 
iri:' aXXcov -/.:!■. iXXoj^^ totiojv zy.^ ct-jXTOAi; to^ojij-s- 
v'/j. g7[c>f^ ab afiis atqncaiiis loromm deHirtationibus 
[ar.iai ortiis^ Comllicim arhiiralur AppolUnem nomi- 
nntum s^^^j ~'y-^ av:t7xoXi"iv, id esl, quia intra circui- 
iuiii muudiy qui:m Gri^ci irdXov appeitant, impeiu la' 



[5) HaXriov... tHIi-j^-i'. . Pcdpitalionem , vibra- 
tionem. FatpU'ne, vibrar^. VuIgaFr^ Ehymum. Pari 
mode Appollinem a-no toj i^l rall^'.■* t^^ av-hii^ 
dictum vLilt PJatOj teste Mticrobm lib. t SaturnaL, 
bau 10 " snro t'T;; tojv olxt'viov tzv/.^^^; . i^orpLyriua 
anud Eiisel.iun-i, Pta^paral i-varuj. bb. m. eap, II : 

aro xoj riXX?L'> tf<; a^'.-Tv:*; xi; ■,01;;^.,-, In htymolo- 

eieo Est uriim Minerva virliis -selis, Poqibyrio m 
can. eodem Macmbii- Alii per Minervain siimimjEn 
fBtherib cuciimern into! I it; nut, apud Mai'.rult. iiL->.iii, 



\\u \- dqife convrnit cum bis nc^in Opens ver- 
bis /:^Ti /.o^g-f^vi; iX6o-^ Tr^O alOipo;, et Mwm up qure 
G0['iuitus,MjrlianiJ3.mi]UiqucdeMiiRTvascrip',cre. 
Minerviim uiii (Bthtriim wriicem, el summiiahs ip- 
sius esse smnmam (iia;e;'W/i^Arnobius,lib. hi; Mhe- 



30S 



Clementina. ~ homilia vl 



5n8 



va- 



TcepfoSov (7), A^^-al o£ at |iEta|iop^t6j£K '^ tou '^tav- A l»<um comijlet, lps« auttim Juvis ulDiqup per 
To!/_T] ei-r^xovTo; Aii.; al^TD?^>c^t vo^raOtocriviToi Tpo-n^/c, dentis transformaiiones muH^ a te intplligan 

tomporum con version e?.Pluri mas vero illius fei 
nas annos ve] states repula."Vig enim qvs^ ab ipso 



gantnr 
tic 0^ pupt^c aito^j ^f^ -yuvhTx^; ^vr3-jToi>^ ^-1 vE^si- tomporum con version e?.Pluri mas vero illius Pernio 
Itilvoei, *A7t* autoj yia toj olO^pOi; -f, Su/VjujA^vrj ^* 






^thprp per aorcm vadit.cum aingulig anniaac jeta- 
Libus congreaea varie ilium convertit,aicqiie gignit 
ant corrumpit iriiges.Et lilii ijuidem dicuntur fru- 
ctus maturi: apparitjoncsautem adstultosvocantup 
quororadara temporuni sterilitatea. 

XI. Quro cum Appion al!egoric6 oxpooeret, ego 
cogitabundus visua sum dicta ab eu noQ assequi, 
Quoijirca surmonem intcrrumpeaa dixit mihi:Siquie 
loquor non aaaequerLSjCor et omnino dissero "? Re- 
sptjndi£go:Noli auapican txre non perciperesensura 




Xorj^li^fv, di; T.Tip* &TEpojv f,v.fi-j^a, crT:rj7r).Tjpifjf7^ii xi^ 

XlL Kiy^'iJ o::T£xptvafxv]V' nc£p(v]|XL vuv etc* dxp'.Ss; 
Aiviiv TO ix T/j; ^TTStpou liXr^; xot' "* ET:tTL>)^f3:v xci- 

a^pev'io^Xu^ S£:OopEv *Mvr;^. Kal Tri^Jt' ixr!v3 

sXcfSsv, 6TroX£L'^QEtTr^^ ailto^ |j.j£Xtu5o'JC L>Xr^;- xai 

r^a>jit£ov -^ fj.£Ti rofV (ixoXojO'yv iTriTpiyw. 'Eyiv- 
v»i6r^ Y^^s ^' X^i'S'.;, ex Kpovoj xo^l 'Pia^^ Ctto he 



ordine, ut ab aliis accepi^ supplebo allegorias. Et 
AppioD : FaCj icquit, ita ut dicia. 

XEL Et ego subject : Prmtcreo nunc accurate re- 
ferre ovum animatum,t;x inTiJiita materia per ade- 

ptamtemperationemprogenitum,quodiarupLojiixta 
nonnulloa exiliitPbancs masculo-femina ELcuncta 
ilia pra^cido, Lif^^que dum rupta moles cohterentiam 
accepitj remanente lilius medulloaa maLeria. Et 
scrmooem de iis qua3inlus ab ea factasunt abbre- 
vians, cum conseqnentibus pcrcurro, Natus enim 
eat, ut dicis, ex Saturno et Rhea, id est, ex tem- 



pore et nialcria, primo quidem Pluto, velut I'xx 
xit(i) it:jpa-^(ijpi;^ci^a iTTo^x^iOiiTj- S^^i^pi ok UocEt- C quEs infra secessit : secundo aulem NepUinua ilimi- 
Stbv i,\x'TZ'.i *' EtTTEv 164 uvp^ ^uiU ETT LTToX^jfTaja dia est humida auhgtanlia, inferior] naturic pondc 
-z^ vA-ui oAxoTirii ^^ rpj^st, 'n £e '^ptxrj avoj^ixT] te roslssimffl supernatans.Teilia verosobolea suprenia 
xal a^e^p ouja, ficTTEp ettl Zvj^^^ rr-K ^* o'j x^te- est atque ccther, scilicet Jupiter,qus absorpta non 

VARI^ LEGTIONES. 



'* [/.z-.a^Qpt^tjtczn^ in tcxtu. fziTCTjxDprpuiTT^^ ah man. ad orara» ^^ ajttjv 0. i^ StT^voufilvTj CI 
conj, oi:xvo'j|x^/Tj, ut jam evulgaveratC. '^ xojv 0. ^^ cfpiEv^c; a^J^tc; palmaria eat conjecl, 
to. ^"x^txaO, ^^ Leg. forL l7r\ S. ^^ ett? XEc^^^X^ft^v 0. ^=^ ^j adrt. c. 0. ^MIocrtiStLv V^^^^- -^k^. 
tx conjectura, Doc-iSr^v, 6^ ij xic; G, llo^E'Sr^v 6'^ 7]|a'.^ (sie} 0, TIoteiSwv, 4'rci^ legi vdU D. ^^ Ita S 
oAxwTaTTi C, O. Comparativus 6Xxdx£pg^L; occurnt hom. ix. 15. Tum ^'ottte^ G, dit^p vel 6JTcep iam propo- 
euit S. ^* i}xii; (aic) 0. ^ r r j r i- 



et S, QUI 
^lj.l<7t'.-i scripai 



VAHiOHUM NOTJ]:. 



to ad mils refertur.QuQ loci nota connect! in rer- 
sione binae Icctiones, AvaTroX(i-i et dviToX^;^ a-jaTto- 
XeTv et ivaxoXsTv , cum onginis ratio poateriorem 
excJudnt. Cot, 

(7) "Ov KCTL M^Spav ixiXtcrav , EvLajxo5 a-jix - 
TrXj^pOLi'/xa rtpfoJov, llanc in rem singulans est 
locus Tlicronymi ad caput ttt Amosi prophctfe. Ba- 
sitides owmpoientem Deum porlentoso nomine apucl- 



SctTcoT; ixspT-iys^gai criiiiao-t Xeyojo-l Kal t^P AatU 
vwvx'.vic; xri :r<fiLv StaXEXxtp ^TCpotJc;, x=fL j/ujirpou;, 
Xa^o^pQij; TE xat iXipoiiXoj^ xaXsTv, Quid, nmabo, 
sibi volunt \ocea, oxioTrpou^; Xa^o'jpou^? Scriben- 
dum[i9 est r-y.pd>^Q\>z et Xdpou^ quod oonjectabam? 
ut primum sit Scrophce cognomeQ.proprium fami- 
liie ilomanaj Tremelliorum, in Varrone et Macro- 



lat Aopa-a^;, et eumdcm .secundum Gr^cas liikraf;, bio; posterius vero, pr^nomen Lartis. Nam Lar 
et anrtm cursus mtmerumdicitin soliscirculo conlL- ilerminii consulis, Tolumnii Velentlum regis et 
nert : quern cthmci sub eodem numero aliarum liiie- Parsenn^ regis Clusinorum praMiomen, Griecis eat 

Aipo^ : (JuUverunlque forsan Grjecorum uonnulU 
noQ mediocri errore.deduci hoc vocis a laro avc. 
liific si vera oon vidcbimtur, alia libenler acoipie- 
oius.tleslat ut LaLinam interprelationem subnpcla- 
mua, Vulgus exifilimare, hoc. ad %odiaci drculum 
ref;picere: veram lamen opinionem et accuratamesse, 
qux censet illud de animabm humanis aliquid mbin- 
nncre, /piaa vntue geifus forponbus ctrcumdatas 
aiu'i!. FAenim Lulinos 'J. Aax.v^j^;; atiqtws sua tin- 
gua .4pros et Scrofas, Lares (pro Lartr^s) atque i/fl- 
ritlas appcliare. In. 



ranim vocant M(Opav aeu potius MEtGpav aut quod 
ulii iegirnt ^t-/,hpr;j- ut ]dpm numems constet : ni- 
mlrum365, qui in "A^pa^oc et in MsfOpac acMv-;- 
Bp-r^^ imvonitur. De Miilira alii multa subministra- 
bunt. Kgo vero duntaxaL propouam doctia ex:ami- 
nanda verba corrupta et obscnra Porphyrii lib, iv 
De ahiiinentia, cap. l!3, ubi es Pallade scriptore 
rattnncm reddens cur Mithrfe mvgleriis initiati nn- 
minibuR animaliura appeilareniur, att : Tt^v xoivv^v 
ffiopav^ EdOot, to; TTpo^ xYjv xo'J (^toStaxou Kj>:Xou 
i7cax£'!vEiv ■ x-^v l\ iXr,0(vv)v 6urjX/,|iv xal axptSt; 



207 



R- CLP:mKNTIS I IIOM. P0YI\ opera DUBIA. 



208 



B 



fuit, &ed cum esset calicJa vis^haberctque naturam A -'^^''ii ^■'■^^^ 9sp^rj o^^th ^-Ty^u; /ai s-jtFj-^sp^ h/_r>^<iy. 
snrsum vergentcm, sirut impotu quodam in eiipc- 
riorem ac naxxituo principalem ^ethcrem evolftvit. 
X!H. Saturni autem vinculu suat ccoU ac terr^ 
compaget,i]l alios inierprelantea audivi. Abwcissio 
vero ujeioLrorum gciiitalium est elementorum 
sejunctio ac discrelio : quoniam omnia a sua na- 
tura abscissa fucrunt et separata, at singula scor- 
sum collocarentur : hqc amplius gigniL tempus,Bed 
qu£e per iUud genita sunt, Daturali ordine .faciuitt 
BQccessiones. At quce ux peJago cmerslt Venus, est 
humidi Iccunda suLsEauLia.cum qua mistus calidus 
apiritus coitus cupidinem indit, et mundi perlicit 
venu.'^taimi. 

XIV. Convlvium aatem nuptials* cum Jupiter 
cccnam cclcbravii propter Theiidcm Nereidcm et 
exJmium P^leum, haan habot iiHegoriam, ui. Bcias, 
Appion, etiaiii eine tc ista nos aurJiisse.Conviuium 
itaquemuuduscstrduocleciinvBroiili regionumcceii 
fulcimeulit sunt, quaj signa vocant : PrometLeus, 
providential per quam omnia facta sunt : Pcieua, 
li]HU3,cjuie terra ad hominis goncratigncm excoj^J- 
tatus est, et cnm Netcide, id est ai]ua,commistus, 
E\ limborum vero mistura, aqufe et lerri^-, primus 
non genitusT sed lorniatua est perJ'ectua ; et quod 
ubenbus labia nan admovcrit.ichilles nuncupaLua 
fuit ; est aulem iile robur^ quod propter amorem 
cupiditaiis, Polyxetiii^, ut qua? a vcrilate aliena sit 
ac peregrinaappelat, scvpenlis veneno inlcrlicitur, 
irrcpcnlc mot'tc ex sagitta per calt^aneum et ve- 
stigium. 

XV. Juao igttur, MinervaT Venus^ Discordia^ma- C 
lumj Mercurius, judicium: cl pa?tor banc babenl 
signilicationem, Juno, honcptas ; Minerva^ forti- 
tude : Venus, voIi3ptaii:s : MercurJus^SGrmo rcrum 
ijiterpres : pastor ParE;?^ in^petus cx[jci'a raLiotiia ot 
barbarus. Si ergo in flore ^tatis intellectus, asiima; 
pastor, barbarus sH, qui utilia deferens, I'oititudi- 



TTjV ^'j^tVj ti]7:r£p UTi'v ff-va^ {^'.T:r,^ ef^ tov ivw i^'/?.- 

XIII. A;j[j.i th ':i Kpovri'j sjrrv fj jju^tttj^l; O'joa- 

Y,y.i o'jK ^'t". YEwqt /.["'^■'Os, iXXi 'ci ysvjTi&ivTT St* 
auToO vo[j,qj fp'j7=(u^ TTCiLE^T^^ T^; oia^oyjxq. 'E oe ex. 

jj.Lq^riji^ ■Tro',£"[T3:". epaJia, xai ziXt^m-jp'^il tqo >;i^p.oij^ 

XIV. To Si a'jii-'jo-trjv TO yaa-/[}-.io-i y ivQct to SeTttvoV 
it^Xt'- Z^uc, 67i^p TE TTjs Nnp;L3o; 2B 9^TtSoc xcti 

Ti 1J.EV ovj a'j|j.rcrj :7:0V 6 xoTrj.o^' ol Si SajStxa, t^ '** 
oupT/ia Twv [joipojv 1 4i5 TU^piJTTjp'-Yj^aTa, a Ttva 
Crio::: -/.aXoilTtV II^^O|iv;9iU; ^j T:pO\t.i'fiiiaj L»rj' -^i; tx 

tO'jTETTlV LiSa-:!. ""Kx GZ TT^C T'UV QjO JA'^^w:, 'jS^TQ- 

Ti /a! Y"^^> ^ TipoiTo^^ o'j -['-'^'-'''^^-'-^i ^XXi ttXi^O^*^^ 

xlAZffj^ y.ixl ^" ti'.i ':o jj.a^oT; '/.^''^rj [j:tj 7:poj-iv^Y''"^v 

tixuYj, iJTL^ iiv ^TT'O-jji^vj, ElcX'j^i'jrjV (9)^ iw^ sXti- 

o!Liiti>i; ccvcffpiT-ra'., ^i\zi x^t^ 7rTipvfl:v /.!74 xaxa ^^yjfo^ 
hipT.o-/xo^ ToO Q'JvaTOu. 

XV. "Ilpj: ToN'jv -^al 'ASvjVa xaJ ^AopoS(Tvj xal 
"Ept^ xai [j,^Xov xx" 'Epa"^^ k^i xp'jL^ x:;^: Tiotij.r|V 

-OLOLkT'jv T^va voijv uitx^vLj'^^Tar "Hpa ^e^j-voit^c;' 
'AOTjVi 'fj avopSLo:- 'A'j^poSLTTj al IjOo'ja'' 'Epij-^r^^ 6 

op;j.v;v^jT'.>;i3i; Xo-f'^^- i 7tut|J.qv Uo(p:^ ?j aX^Y^'^'^''^ 

ipiiT, x:t; ^ipoapo^. 'Ea'> o'jv xa-ci T/^v a/;iV %r^q 



^s Nt.qtISoc 0. s» 'ATTTrfov S. 



VARI^ LEGTIONES. 
^ ^apo^LjOt, 0. Tum Ic^. xac xaO' E^■JT^^ TiTaxTat E-z.^mov. S. 
^*^ Ta aJj. c. 0. D : Coleicni vorsionDm non tatis cupio. Lc^cndum videtur o'jpiv-.ot -rwv Moi- 
pui^^ T,spi-3zr,;^h^lxo.-.a^ OnoJecim catU sies ;si\o dif; Ji^jt^ Parcarum [tdcimcnia. Astrologos enim en Zo- 
diacL SLgnis Ma itascenUum pr!?dixi^bG nemini laLet. Vide A[;hil Tat. ha(j. ad Aral. Phicn, c. 23, 
p. lir), 31 Scribe Trc^p'xX/jcy^L^ cum Davfsio. vol quod ego pra;tuleri[n, Ti'xpi7CK-j.T{\di^ vei simile aliquid 
y. ^^ y.'j[ male omiait S r:. C), Turn 7t^&7-,v£-[V-Etv 0. ^^ Cotelerius kgi vuil xa! oit^ur^^ t,t',c ^p^v £7;tOi>- 
;-^tciv, quod oliaio vertendo cxpressil. Al ea s^c^ptu^a neque Graca est. neque Colelf-rii vorsio ex oa 
elilcitur^ Quare Davisius^ lociun corrupli^bimum ita restitucndum esse putavil : Itzi 3' ^rj-co^ xa'c' 
axay.v. T^ Tt^ liv ETT'^OLJiiTi lyz'.i Do}/j;ivr,v, quod interpretatiir : F.st vero ip.'^e m H'laH^ flon', quo tempore 
si qiiis ducxre cupinj. PoUixcnam. Pjrum apte. Men quidem judicin sic scribendum : "V.x\ (non I^ti) S ai- 



cfr 



— ava',pETT:tL, (vel etiam 



>-iJivrjV : nam verbum =r'.()jii;h a ^criptoiibua ajtatis ini'erioris cum ac^cusalivo conjungi notum est 
. llom. xvii, i2J. S. J^ Virgulam delevi post ^^-j-^^. .'.t ■tddidi l-r-ih-j^^j-f^ c, 0, in quo sTc^^j.^Atl. 

VARIORUM NOT^. 
1^8) A'.i to p.ci^o'^; yntXrj ij.r, TrpoaivEY^"^'^ 'A/_iX- 
Xi'j^ Tpoa7]Yop^'jO"i - VtifUa ex verbis Apollodorl 
lib. UT JiiblioihecHi : 'UvG^u^^ev \\-/:'ls.rx , rjTi Ti 
■/_^E':Xrj rj'yGToT^ cj Trp'^iiiviY"'-^. Lutiiie rem sic Gxpres- 
sU TerluJlianus,/J^ ;>ai/j'i9 cap. 4: Quajidoqitificm la- 



bm vaciicr[d al' uberum j/^t)iu;ubi cunj-ulundit- Nota: 
inNgoJ ilbus Salmasii, qui tamen in co audiendus 
non est, quod ELymolu^ici verba soilieitat^nan ani- 



luadvertcns in iiL^ dupliccm conjungi originationem, lysenin 
haao a );e(Avj et aliam in Euatathio quoquo a /_^Xd(i 



scu /'.X>{ Sed hsc levia aunt, nee digna qua^ nos 
morcnlur. Cot. 

(9,1 "E^rrt QE cGtoi; x^: a-/.]J.r;i -/-(t:^ Ik-/ s-Tri&y - 
f,-.'[ct'j rioX'j^ivr'j. SoriBua constahrt, si moHo legos : 
^'l^^r: 8'; aLtTo^ xoa' ^x^r^v, i^-u^c =^v ET^LOuriT; ?/£ty 
^o/u;^^^'JV' L'i'^ t^ertf ^;^5(7 i>? ^taih flore ^ q'lo tempore 
61 qnh ducare capiat Pobjxcnam. Videlicpl, Paris 
cum Ueiphobo Achillcm juvenem peremit^dum Po- 



conjugium speraret. Davis, 



^9 

SpEtD'JCj tjiffTiEp -^Tjv 'A6'/-,viv, eI; -ex fi-f; ajT^-^; TTp^- 



CLEMENTINA. — HOMIMA. YL 210 

ri au^LL'^ipo'^Tcc, avSoE'li-^ A nem repdlena ac temperantiam, soks digat Yoiii- 
piatr.B.soliquo ciipiditatitradatvictoriam,uL qui ab 
ea viciastm f]i]lc{a consequatiir. ari siii siionimqiic 
pGrnicieni, qui non recto judLcarit, oblcclatloncni 
prffiferet. Dl^scordla vero est contentiosa malitia. 
HeBpEimlumaiitem pomumaureuin diviti^ sint,qurE 
interdum eliam t.crnpcrant.cs, ut Jiiiionem, ad sg- 
cordiaci impcllant, ot fortes, ut Miacrvam, ad ca 
quic illos non decent ooutcntiosiorea redJuiiL, anl- 
mique pulcbritudinRra, sicut Vcnr^rom, prfctexUi, 
deliciaram pessTamdant. Uno verbo dicam : cun- 
ctos ad malara discordiam instigant diviti^. 



XVl. Porro Ilorculep, qui divitiarum duceTTi et 



y^r, dvEXujv'Hp^txXrl^i Yvr;rT-.G; xccl :pLXr3::oc>o,- ^Tti cu^itodem serpentsm mterimit,mtdleclus ost sincs- 
vo^i (10), o; ^« ^ajv]^ xa-^fa; 7'j[xvk wv t/TTEpi'^ocm ruR ct philosophiciia, qui omnls soeJeria pEirug 



mundura circuit, ad animas ad''cniens, et obvios 
caeiigans^homines dico,leoaibus audacibus similes 
vel limidiB cervis vel Teris apris vel hjdris multi- 
plicibus. Itcmque caitera omnia, qu<e debcllasse 
dicilur lIorculesT innuunt vim animi.At nunc qu;^ 
dicta sunt Eufricfanl. Ad singula onitn referenda 
omnc non salis p^sseL Lempus. 

XVU. CiPierum miror cur, cum h^c clare, pie 
ac ntiliter^apcrta rectaque via pntuissent declamri, 
ii qui ilia obliquis celaverunt jenigmatibug atque 



(iYp'-oi; -^i "jopit; 'TTOA'JTpo-Q'-c;, '0[;.o;cj; SI y.i? -.% 
ips-v^^ E^iv a'v(Y[tfiT2. A'jTap/.to^ Ss ^^ vti-J ^/Jtcu 

^.:eot; ai^Ti 7tc'>y,^Xii6a^jr;^ y.:t/o-; ^tto jou ^|r^povE^ turpibus occultarunt fabulis, dicantur a te cordati 
■^cl\ ™oi s'vat X^YOvTai, o'-:''.v^; ^^air^p i^-o xa/.Go ac sapientcs DxsLItisse, Qui sane velut a malo pro^ 
rpoaj^Oi^Te; Sa(;j;o.o- ^/^S^^^ ^®^ ^'^'''^" -^'"''^ diicti da3monc omnBSn fere homines: sedusemnt.Aiit 
hrfipi'^^'j.^^ ^^vOolG7;g.j;. 'U ^^P o'^"*^ ^'^^ ^^^'^ =^^^^- *^ ^^^^ ^^^ ^'^^ ^^^^ ^nigmala, sed peccata deorum 

:: ^>r-^_ vera, turn non oportuit illos? ostenderc,nequo prm- 
cipio ca hominibua propoaere irr.itanila: aui ^mig- 
matice 05tcns^ sunt^qu^ a diis vere facta non fua- 
rant, et dcliquBran^Appion, quos vocas sapientes, 
dum honesla inhonestis fabulis velantcs ad pcc- 
c^ndum homines incitarnnt.idqiie cum contumelia 
eorum, quos et credebant deos. 



YJ-tatff, aXX' aXijOv- -rr^v 0Ef7>v i^^ctpT^ |iaTa, -/.a'. t}.z~(- 



^pojT^ur^; eU iJ-'iiTiaLV 






XVIII. Quocirca non sapicntes, =ed d^monea 
pravoa istos esistima, qui mala operum bonorum 
argumenta pra?tenderuat, ul. ii qui cuptrcnt prL^P- 
stantiorum fieri imitatores^ vuigaLorum deoruin 



YARl^ LECTIONES, 



3^ hth oin ^^ Le^- Ir.'M'm'.^-^. Non enira Junonem socordem, sed ejus poliundi nupldatn fecit tujv 
6 C ^ ^^ 3^'-Wn- 0. *U^^ekcidiLap. Clet S. ■^^ Malim ap/^^Er^v. S, ^^A-cxOv^^- O. -; ^phsli^. poBtu- 



lare videtur a'^.r.o^.; ^ETrp^YP^iv:., ^r^ facta. D. Neqaaqaam. Redo sibi opponuaLur t^ ^A^,0^ ^^.^v 
iLi:tpTy,Lto;-a, et Gti^ Tt;>j O^r^v 4;£u3r;)^, sivo o6>t ^AvjOtij; 7r^Tcp:tYJ^^''^- ^' '^^^ Attttiov. Al ^:r=p L. 

reposui vbb. -iXXi xaxoii; in Ed. Sch^veglcriana omissa. 

VARIORUM NOT^. 



Turn 



tpiXoTfifpdi; inv. yoj^ etc. CornutuB : 'Eo^vlIt^^ 3e 
£[TTLv ^ sv xoK ^'Xov^ XoY'^<i etc. Id Collect^neis Gon- 
stanLini Porpbyrogpnetfc, excei'pta ex Joannis Au- 
tior^hcni Histona Chronica, ipso initio : "0-::^ tov 
'Hpcc/Xlct Tov xj^i; "AXxiai-^vv]^, ^iXjJO'fov lat&poij- 
ffiM, etc. Tria loca integra cooferre operro pretium 



fuerit : quorura ultiraum fcliciter emendavit ad 
Oram libH sni 6 [jia/.ap'!i:v]^ Joannes Tarinus, vir 
summo ingenio, gumma eruditione.siimma virtiite- 
Ubi enim Tegitur, evlxtjte tov u^ov -:f,q fpa^jXi].; etti- 
Qiju^a;, apposuit 'i6'^ *Io^ autem, hoc est vene- 
num,oplime quadrat ad fahulam lUic reiatam dra- 
conis ab Hsrcula occisi- Cot. 



2U 



S. CLEMENTI3 1 ROM. PONT, OPERA DDBIA, 



2i2 



Eemularentur gesta, qucC pridie disaerens non oc- A T^p^l'-'-':, S:^ S^aXey^svo; Tfl Tip& TauTTjc; ^fAEpq: ou>: 



cului, parricidid, iQqQii[n,IJb&rorura Cteile?iTi^'piu& 
cum matnijus, filialfus, sororibus conciibitus, in- 
djgaa adiiUeriaT iiiasoulorura initus, ct iiiipum^ 
nofaiidat-que libidiiies, cam innumyrib aliis "^jus- 
dernmodi illicitia commiationibus. liiLer quos ho- 
mines maxime impil ^suat, qui h^c fticinora cu- 
piunt videri vera, quo siniiiia facientes non eru- 
bescant. At ai pie agcrc volLiisseiit, oportuit, sicut 
modo disi, ut^ etsi dil vere adniisissent de iia da- 
cantata 11 agiti a, propter reverenliam erga deGs obte- 
gerent res inhoiiesLas Cabulis quibusdani decentio- 
ribus, ct non e contrario, quemadmodiim aitia^ 
bonia eorum opcribua maiaa et turpes adEnovcrent 
I'onnas quie ctiatn allegoricc explicate miiUo cum 
labors vix possunt intelligi: Gt quando a nonntilHs j. £iav vo^jOr, 
fuerunt intellecta^illSs quidem pro magria molestia ' " ' 

prtebueruDt non errare, cum licuisaet mnlestia et 
iabore non preml j coa vero qm aberraruat, fundi- 
tus perdideront. Laudo itaijue ilJus, qui CabuUa ad 
hooeatiorea trahuat allegorias, ut qui ex Jovis ca- 
pitft ppudentiam proailiisae iiinuunt, Gcrto illud 
raihi videturprobabiiius.inventa esae coniumelbs^ 
hffio ab improbis hominibua^qui boiiorem divinum 
abatulernnt. 

XlX.Porro omnium deorum non iuvenimua poe- 
ticam altegoriam esse conaequentein, Statiiii ergo 
in mundi diapositionc poette aliqnando dicunL na- 
turam, aliquando mentem ducGm exatitiase totiua 
opificii, Etenim ex naJura primam ortarn ease clc- 
mefttorufrt motionem ac coramistionDm, at per 
mentia providentiam dispositam fuiase, EL quide.m ^' 
iilij aflirmantes orbem a natura coiiditum, cum id 
nequeant certo demunaLrare. propter arlitlcioaum 
mundi opus, ionccLunt quoquo mentia providcn- 
tiam^ ut et eoa qui omiiino sapiunt poaaint abri- 
pere. Noa autem ad illos dicimus : Si mundus a 
natura fortuito operante factaa eat, quomodo jam 
proportionem ac ordinem accepit, cum id a sola 
excellente prudeniiaiieri quDat,atque comprebendi 
a aola actentia hccc pernoscere ac perficercvalcnte? 
Quod si univcrsa a prudentia acceperuat compa- 
gem et dispoaLlionem.quod necesaario alitor ae ba- 
berenon potujt, quo paclo adbuc poasibiie fuit, ut 
litec casu fieri conLingeret? 

XX,Qui ergo deorum gesta Lurpiorihua allegoriia 



d7lv/.p<J^<z\^-T^■•) J \i•^•lJ) 51 TrctTpofpayia;, T=)cv&^TO'/'a; 



- 40 



|ii^£K afje^E^i; [jLijTEpfuv, 6uYctTip[!iv, iotXfpojv, \j.q\^. 

TO'j^, 6'itsp dpTitu^ v.T.rtyj i\ xa^ ovTtu; ot 6eoI 'ccfe 

IfiS Trp^; Oeci><; e-jTrpETTscTT^p^j'-t; ti^t jX'jOol; Ta 

[iva 7r£piDa)sA£',v jy^r [iOf^ffj a Ttva /.al *^ a).AiJY°P°'^" 

TLJt^, E/.ELVOf|; JJ.EV ttVc' totj TToXioiJ 

[L6y%o\i Tiapii^yov TO [J-tj TrXav/jST^vatj £^ov fi^ ^* p-rj 
p,oyf)^^c£[, ■"vo'jc 5e TrX':tvT]6='jra[; apSr^^ ti7rw).Efra'j, 
HAt.v -co!*; eU xi aeijLVi^TEpfiv aD-.r^yft^o^y'za^ aixa; ^"^ 
aTToOEyor^at, fiitrT^Ep to'j<; ^>t Tv^t; Aloc /,Etpa^^[; aiv:- 
^ajjiEvo'Ji; aya7:rj07jaai xfjV "jp6v7|Ttv. 'iiu)^ Bs IxeTvo 
fiot TTiOavio-^spov, ^Tt irtco ''* jAo/OTjpiv avSptliv, Eo- 
^ci'^ 9truv aTrE^^Eyxa^iVtaVj Ixslvai E'oAi-ii;B;r]5a'^ *^ al 
uopE'.i;, 



YOp''a^ O'jy, dt/y/XofjOo^ Eip[<T>to[j.=v. Aixixa ■y'^^^ ^^*^ 
'zf^i; ^la/^OTpL-TjiJEan: tJjv 6'Xtuv ttote ii.h/ fp'jo'iv Xe^oJ" 
c:v TToiTjxai, Tzo-^t ol voGv *^ ^P'/'iT^^ y^^^^^^^ '^^'^ 
i'Xr,; STj^to-jpY^ac. 'Ek picEtOi; ij.ev yap wv cttov- 

^TTo Se T^Jji; Toij voij TToovoiac £'.axEy,ojjj.7]ijOai *^^. Kai 
aT:0(pTjvafj.EvoL [/ev q^. ^ev ^^ (pufj^t SsSfifiioupfTJcTQai 
TO Ttav, \XT^ cjvaM.Evoi. 65 ^* avcTTiXi^TTTtiJc: toGlo d^ooet- 
x'iivai S',a ■^li 'ci^iC ojj [Ji'^oyg:''^'''^* I'^xeyvov, ■TiapEjJ.TcXi- 
xoiJiTt 14iO y.y-i tou voj ty;v upfJvoLav, ti>(; auvapira- 
fTat xal 'ZQ^jq Travij to^O'jc ojvap.tvo:. 'H[j,eI(: qe fp"" 

CEVj aTTEp flTIO [iLf^Vl^iC ^TTEp ^aXXo'J'Tr^i; rp p V TJ ■:? iO) C Y^" 

vio-O^t S'jva':'^'j ETTi, Kai xax^X-j^f S^ivaL 6ti6 iTrtoT'^- 
[iTj^ T'/ji; ^oyrjt; layra axp'.So^v ouyaj^^vr^c J E; Be 
tppnvr^OEi Ta uiivTa t/jv (TuYKpaiTtv xat Otaxoo-iJiTjfftv 
ttXr^Y^'^T ^'^^f* avaY^Ti |Atj aXXw<; ^y£tv, itw^ £Tt ix. 
TO^ aiitofxitoj <;'j|J.§YJvac Tccuta •^z^jk'jb(ti t^j'^axov Vjv. 

XX, 01 TQ'vuv xa flEla ett? to alaypov dXXr,YOpv 



volueruni explioare, velut, Metin a Jove fuisse ab- D <rai ^^ 9sX>;cTa^T£c, olo'J ::v^ ^i'^'^^'J xaiaTioe^vaL utto 
BorptamT ii in angusttaa inciderunt^ ignari quod, itot;, e1; aTi;op''av ^fLTTETTTujxaTtv , uj at>vLEVTs;, fjTi 
qui de diia ex obliquo phyeicaa protulerunt inter- o\ -r-lavUn^ '^jaLoXoYT^javTei; Trepi O^ujv xa! t^ e?v«i 
prelationes, deornra quoquc ipsorum existentiam Oiou; r^vTjpvJ/aTLv, -la eI^^j auxtLv OLi -criti dXXrjo- 

VARf^ LEGTIONES. 

*B TExtov [sic] TExvoxTQvEftc 0, ppiope voce subnotata, *'' te maerui c. 0. Turn a^pEvo;if^En: C. " D. 
conj. T:p7^tT.-j.^ ** ajESi^epot G. "^^ Ita c. By alWr^-ca'. C, ^^ ij]^ 0. ^^ ilt, ^t^wx G. " ^x^p^aTa, 
& TLva C, fryvJjAaTa jam D recte conjecil. '* Se om- 0, aed prEebet subsequ<^ns \i.r], quod non est in 
textu Ci. Idem ^xi^ in marg. ^'^ ajiou*; G, a^Ta S, &fl uud S, deest ap. C et in 0. " Ita c. S, £toX- 
p^rjfiav C Aliam praiLerea emendandi rationem proponit D, qui scribi vult ^oyOr,ptcv avfipiLv — ^/E^vat, 
^oXuat fjG-av al uDpi'.i;. ^* fi. Kotum eat Anaxagorce ■rrina o'.£X(^(;[trjaE voOc ap. Simpl, Phys, fol. 33 b, 
Schaubach, Anax. frugrn, fr, VIll, De Stoicia ct'r. Diog. Laert. Vil, 134. 137. ^Mta e. S, Siaxexo- 
fffj.tLjOaL C. "^ aTto^/jvcti-tivo; |ib tpjiti 0. Tum SESi^fA^oupY^rfftt S, 0, StOTip-tou 



— — - - 1 



213 



CLEMENTINA. — HOMILIA -VI. 



214 



^JO'. 



= 0' 






ttJV X-CtTCt 



TTO). 



ei^ x:;l 



tj\ \J.6pOK 



XIXI 



ot Ta 



a^poi f^ai- 



^poi. 



p(:t; £■; Tic Tf^^ xoCTfioj ouacff? Sta^'j^a^vTE;, ntQi;- ^ austul^ruiit, eonim geii(?ra per allegonani in mun- 

di eubstaiitias di^solvcndo. VerisimiUus ergo est 
liicere quod ab ih riecatilati <lii quidam fiicmnt 
imprniii Titagi, qui cum eaeent homineB Tiequam, 
per majunam fransrormati matrimonia diremfirunt, 
vitFe rationtVE vitiarunt, veteribus autem, qui nes- 
cicbaEt quid essel rnagia, propter ilia qu^e fa- 
ciebant, dii esse visi. sunt, quorum interitua et se* 
pulcra per urbes cernuntur, 

XXI. Jam ergo sicut alias retuli, in Caucasiis 
montibus oslenditur Saturni cujusdam bominia 
tumulus, feri iyranni ac liberorum interfectoria, 
Cujus filiua, Jupiter nomine, patrn pejor, per ma- 
giiE vim mundi dominus docIariLtus, muUa dig- 
3olvit matrimonia, patrcmque cum patruis suppli- 



Krj/^j'Iot^ Sp&?i K.pdvG'j TLuot; fTr^\J.t ** ^vOpwrroJ 

EXiLVOu u\f}i;, Z;j^ TO ovrjj;.a, ■^j!p?ov yEV'jrj.tV':^^, \xy^- 



i;si, ;:al ouTtuc t;).;'jtvJ'T':cvt')^ tov Tarpoy Kpv-T?c j. cio al'ficit; sfcqiie mortal bustum Crctunses osten- 



fisv T'.c £v "ATpoti; ^"'i X^).-/;^r^ 3^ t^^ ^j Kiip^^i:" 

'EpfJL^^ EV A'yjTTTOJ -L^ ivOprr^rTOC" "A^'^j^ ^v B'>fxr| 
'A:ppo3(rvi Ev K.')-Tzp'\}' 'Aa/Avj-Ttroc ev 'E~[S:iJ_':if;>" xa' 

XXII. 0'JT(i> TCsofpitvwi: ToT^ ^pftwc vooj^LV f^yQpwTrri'- 

yey^v^'70<^^ tiipLoXoyjjVTCfL. Kcft ol ucv ^-jyy ^ovoj'jtsi; 
auTOi^j 67iatc9o!i£vot aijTo'j^ 6yy;TrjUi; y^yriv^'JCf ^, ^us- 

)^pivo; S'lJCfJ O^'i*^' H'JToTc 7t£pt£0T}/='J. K^' rj-A^ fla'J- 

Ttiiv TaTE, fjTCOu x:t[ T/.Tf)pa ej 'D.Uii y.^l *A"^'.AA^5 ^v 
AsiJK^ Tij ^/jfjtjj ol t/s"!! TipojK'jvo jT'.v^ Uaip'iyJ^oj 
'OTCGTjvtio:, TOv Mr/=oiva 'AA^;av5pov 'PoSiO'.. 

XXIIT, ^A^.}-^ y.^i Trap' AtYu-rCTloLC Ixi xat vuv av- 
QptuTTo:; wc fiEOC TTpD Toij 0::t\:iT[>^j TrpocrxjJVETTit (i^)" 
Kal to5to ;aev -/Jt-ccIv ejtiv ct^r^oTj^fl, Stl ^wv-'>^ av- 

QpaiTTOU Oi'Ia^ TtaiiC V 0|iL?^a'JJtV AtY'JTLTiOi^ ft^Xi TO 

TrayTOjy y^XotdtftTO'J, 6t? /a: -T'^yi -^^al ^p-^Ti --ta^ 
^a)a TravTa Ttpo^xuvo^Tiv. OjjSev ITl yip v.o'iv. 
vaoujtv ^ TTotoOatv o^ tcoAXj-jI t^v fxvOpw-ojv, To h\ ^^ 
iravTiJJV aia^LUTOV to^ jj.0:,, tov Si' a'JTu>y OVT^ TtaT^pa 
6eti>y -e Kat avBpwTito'j XEyoUTi Ai^tj^ *^ ijuvEcy f, ]J.t^- 

STj^QQ-fqi avaiTtOiaatv, Upo^ 5e Tr^v |jc3^/:av Taj-TTj^ 
TJ^t; iJopEW^ T]Qi?^ov, e: tov toj y.a^.poi pm^XE^t ttyT^v 



dunt. In Mesopotamia vero Jacent Sol quidam 
Airis, ct qusdam Luna Carris, Mercurius in -Egy- 
pto nliquis homo, Mars in Thracia, Vomia in Cy- 
pro, ilijr.nlopiiis Epidauri, ct aliorum multotum 
similium visontur sepulcra. 

XXIL Atque ita eos horninca fuiass, aperte con- 
fitchuntur quolquot recto judicabuul. hjt qnidem, 
qni oadem rrum ipf?fa vixerunt retate, inleliigentca 
eoF homines exslitisse, inlelligentius attenderunt : 
iongum vero tempusopinionem quod dii essentiilia 
adjecit. Ncque mireris, si docepti rnerint, qui vixe- 
runt teinporibus yEsculapii et Herculis auL Baocbi 
auL allerius cnjusvis tunc florcntia, cum et Hecto- 
rem in Ilio, eX Acliilfem in Leuce insula incol© 
adorenl» Patroclem Opunlii, Alcxandrum Macedo- 
C nem Rhodii, 

XXIIL Si?d et apud ^gyptioa nunc quoqiie homo 
ante mortem ut deu3 colitup. Aqua base quidem 
minor est impietas, quod, homini vivo divinos ho- 
nores decernunt .l^^yptii, verum quod maximo est 
ridiculum, eorumdem cultus est erga avea^ aer- 
penieS) eunctaque animalia. Nihil enim ex judicio 
cogHant vcl faciunt hominum picriqne. Uem vero 
omnium lurpissimam mibi vidu ; eum, qui juxta 
illos deorum hominumque est pater, aiunt cum 
Ledn fiiisse neqiiilor conjnnctum, quom Jovem 
multi depingentea in tabula publico conseomnt. Ad 
CUJU3 contumeliEO vindictam, vellem, regem auum 



VARI^ LECTIONES, 
^^ TTOTi Ettcv C. Tum vbh, r^sTajj.optpo'j|j.Euoi. yci|Xo'j^ SieXijqv, Sfooi; 



oti'jfiitpov repetuntur in espuncta, 
^* Hanc Ci conjecturam e\pr. S, Ty^i'iia utcrque Horn, codex, ''^'ita D, ii^ola C, 0. Cfr. c. 2 : oi* 
TtaTipoi; aosXspojj; ^xoXanrj. ^^ tTrv6ir/,v io'jT'.y 0. ^'^ [j.^v tl^;, hi naTp:;L(; C, [xbnii; iw aTpat; 0. Ci 
comma po3t t;^ recte delcvit S- Deincepa Aly^TT'^co' ti; 0. ^^ Malim o 5^ b. Tum l^i c- S, dZi C. 
^^ Ar]^f^ om. U, Subinde : An tjv&Tvcc- 'in[t.y.z'.j\i.i--jri, C Jn notis. "^^ Leg. 6. De re cfr. Miilleii Archxol. 
g 12H, 1, 351, 4. Tum '/yi''^- ypd^-^vTEc err, horn, v. 13, scribi vult Valckenarius, Diatr. in Eurip. retiq., 
p. 6, ed. Lips. Is vir dootissimue totum locum sic rtistituit : Tov 3:' a^Ttuv ovzy. TtaTipa Oiitv Ti v.a.\ dv- 
6p(/>7U(iiv, ov D^ uoXXol ita XEycu^fj, *^''^^? <TuyET/_v^^c^TitTjj;fevov X^''"^ ypa^Jjavte; kf TTLvawt Srjjj.OfTia ivaTiO^- 

VARIORUM NOT^. 

^11) Oflp' AlyiiTrcioi^ ETi xat viJv av6ptoT:o^ (Jji; 
6eo^ Tupo Toij OaviTo'j TrpoTxij'vELTai. Et bom. I, 
c, 6, Eleganter, nt omnia, Mlnucius Felix : jEgyp- 
tit sane hominem sibi quern rolant €lvjui}ty ilium 
unum propitiantj tllum de ommbus consulu7ii, illi 
vidimas cxdunt ; et iile, qui casteris dens, tibi certe 



homo est, vdit nolil;nee enim con&cientiam suam 
decipit, si failit alienam. Idem traditur a Porpbyrio 
lisp'- -^^ T(uv ijAipijjf^wv ct7ro/>i^, lib. IV, num. 9, ci- 
tantquc Po'-pbynuni Eusetuua lib. iii Prj^paraf. 
evang.^ cap. 4, 12, ac Theodoritus, aermone contrc^ 
Grmcos^ Cot. 



2tS 



S. CLF.MENTIS I HnM. PONT. OPKHA DUBIA. 



nn 



tcmporalem in turpi complexu juctum (de illo Fa- A YP^I^''"-^ -"'^ ^'^^XP^^ rrXoxt]^, i^Tirsp stt;] 1:0^ i^o^^ 
cientea quod de Jove facerc audcnt) palam propo- 



nerfint, quo vel ab ira teinporarti irapcraloris, id- 
qae hominis, discerent per suum supplicium, 
quemadmodum oporteat convenietitem deferre bo- 
norem, Ista autem tibi refero, non quasi ipse 
jam co^nosnam eum, qui vere est Deus, sed Foquo 
uT^imo profileor, quod licet noa uovcrim quid sif. 
Geus^ attamen quod ait Deus clare mihi videor 
scire. 

XXIV, Principio itaque quatuor prima elemenLa 
non possunt esse Deus, quae ab alio facta sunt : 
non niiatura, non temperies, non generatio, non 
oninis h<eG qu^ acnblt vlsibi^a moles, neque quod 
ad inferos confluxit Bedimentum ; non supernatans 

aqua, non fervida substantia, non acr qui ab ea n ^i a'JTv;^; ur/p'. tu)v evxctuOa Stvj/.ujv &-/^p. Ta te yap 
hnniiflfTiie nrotenditnr. N^im nuatiior plp.menta. si <7zr/c^=Xa T^aiap^, elrs a:XXT^A?ov St^TuiXy.;!, avtu ti-- 

VO^ LJL£Vi£j,o'J -L^J^V'-TOiJ Jlt-f^Vi^t TZp'tq Ctt)OIJ -fivEi^lV 0'J>" 



[XOTia, %7^ y.Tf ff-6 TYJi; 5p7^^ t^'J Tcpo^xaipO'j paji- 

<* F 

0EV3t. 

SXIV, A'jTtX'X '^OlJV Ta TTptUTCt To^Tapa CTOL^^Eti 

0ao? £lv=f'- rjij S'JvaTa', ^3, xi 5t:o aXXo'J fvj6^z^ix- u '■ / 

6po:Tov /.j-lOi;" 0^6* "?! ^v tmj !^6^ cj^pi^iOuo^a &—0JTa6;iTj" 

ai TO ETC'-iToA^^ov uSiop- oi^ T] ^iouaa O'jji'o:" oi^ 
evTCtuOa 6tvj/.i 



hucusque protenditur. Nam quatuor elementa, si 
a B6 invicem separata fuerunt, non potuerunt abs- 
que magno artifice mente ad aninalisgenerationem 
misceri sin vero semper mutuo fuernnt conjuncta, 
sic quoque ab artilice raente ad proprietatetn mem- 
broruoi et partium animaiia adaptantur, quo pos* 
sint singuloruin ad singula eervare proportionem, 
et habitudinem recte conformatam obtineant, ut- 
que interiora omnia convenientera accipiant coh^- 
rentiam. Similiter et uniuscujusque propria loca 
cum omni elegantia mens artifex disponit. Gom- 
pendio dicam : et in omnibua aliis, qu^e aniniaJ 
habere debet, nihil deeat magno huic animali totius 
orbis. 
XXV. Ita neeessario inlelHgi debet quemdam 



T'i)i 6t:o tc^viTO'j vo'j "po^ xh oly-il^v tu>v tou ^loou 

l^lsXttJ'J Y.<i\ [J^ipLUV (T'JVap|J.^^ETaf., 'iva T'^^V ^y.MTTO'J 
Tipo; |y,5:jT0V CC^dXoYtaV dTT'Jjdj^etV StJV r,Tat, Jtit t"?;'* 

7rprra-v-jX.0L>fTav (ipiioyiay Xaji-SxvY^- fijioiwc ts " x^l 

'^rjij; oly.iLTJC T'^TTOU; S/.aa":OiJ JAETi ITa'JT]; ti^Op^lCt^ 
TO'JTtp CW([> Tl^C f'Xv;^ 7l = pyiOp5^. 



XXV, 0'->T(o.; QjaYzv] Tiy^c sT'^^f *jotTv 



T.> 17 (^yiyjTT'^V 



esse ingeni turn artificam, qui elemenla vel distan- ^ ts^vtTJ-^v, oi; Ti ai:or^Eta ^ StEj^toTa [tuvi^y^T^^^ '^, ^J 



tia conjuDxrTit, vel praisentia umtuo ad animal 
producendum affahre miscuerit, nnumque perE'cce- 
rit excunctis opus. Fieri enim non potest, ut abs- 
que majori quadam mente aapientTssimum opus 
absoivatur> Sed nee amor esse potest cunctorum 
opifex ; non cupiditas, non vis, non quid aliud 
ejusmodi; qua: omnia, caeui obnoxia, venire et 
abiro solent. Neque etiam quod ab alio movelur 
Deus est, neque quod a tempore aut natura muta- 
tur ac in nihilum resolvitur, 

XXVI. Quffl cum ad Appionem proloquerer, e 
C^esarea advenit Petrua, ct concursus muUitudinis 
in Tyro facti sunt, festinantis ipai occurrere gra- 
tiamque adventus profiteri. Et Appion quldem se- 
ccssit cum Anubione et Atbenodoro solia ; reliqui D Kcc: o ^kv 'Atit.Uov UTrs/wps: ;j.£t' 'AvouStwvoc ^^ xa' 



paci X.:£: £V £jt TriVTLiJV EpY'^''' O^T^tTiXETEJ. 'AO'J^SiTOV 

Y^jS Sv£ij TLvo^ vo^ ^dH^^vo^ -iv'j aofj^ov epY'^'' ot^Q- 
T=X£TjO!it, Gjo'i Ej.i^v ipifi^ ~'^ tT-jdi BivaTai TtavTtuv 
TE/v^TTj^;, oix STC^O^^Lia, bjx. ttr/'ji;, ovv, aXXo x-. t6i- 

OJTrjy, fli TLVCt ?raQ>]Ti [TJ^S:t(vE['J x:f? tCTT06c.'!vElV Til- 

O'jS^ Y^ "^^-' ^^^ XP*^^^^ ^ fp'jasoi^ aXXo'.OUfJLEvrj v.ctt E?- 

XXVI. TauT^ ijL'jj otaX^Y'^jj.s'Joy Trpoc '^DV 'Att- 
TTLtova^ a-ra Ka '. en: p £■'».; 1J3 £::£tti^ TliTpo;, 'iC^i 
a-uvSpo;jal xwv o)^Xti»v ey-^^'^^'^ ^'^ i^^ ^^P'^t dTTEuSiv- 



vero omnes Petro obviam ituri prodivimus. Primus 
autem ego ante portas eum excipiens ad hospitiom 
duxi. Ubi cum fuimus, plebem quidem dimiaimus, 
el vero roganti, ut acta narrarem, nihil abscon- 
didi ; Bed Simonis indicavi calumniaa et portentoaaa 



<T0ii£V0t ^^ T'p niTp(|J <I)plJ.^CCf lAEV. HpoJTOC ?£ ^Y*^ ^P^ 
'Q; 3^ eY£vd|J.£9^, TQf>i [J.£V O^XoUC a'TTsXlJ^CtflEV, aOTfjj 



VARI^ LEGTIONES. 
^i Deic 0. '= Ita o. S, Oe^v C, '' SjvavTat 0. Turn a^' iXXou g. '?* ti te 



tr 



Ei^a 



- -- _. . .. Y^P <n;o^ET:t Ti 8 

i£?^dXX/Xo'.; ^uvT-uro'; 0, intermediis vocabulis omissJB. '^ xe S, -ri C, 0. '^^ i'rT:^: ttatc Jtov SeT ex^w, 
ouoEv ^v^XetTTs G. '"^ v^u^ 0. " ti oTot^ETa -^jOi^xw^ i] ffuvT^Y^^T^'^ *^i cF'jvjJY^tf^E^' px Cotelerro minua accurate 
notat S, cum esstet ap. Gl. ''^ Secundum Paraienidem et Empedoclem. Gf. Karaten, Parmenid, retiq. v, 
131. Emped, retiq., p. 346 egq. Ariet. Metapfi. 1, ^. i. S, ^'^ 'Avvoi>6lcovoc 0. Turn (xivov C, «^ ^tt^^v- 
ti^ffopsv 0, ad Oram correclum in (i-T^TV)T(irxsvot. 



217 



CLEMENTINA. — HOMlLlA VII. 



21S 



va^j x^t ^'fTac tTCEft^Ev vijo'j; ^^ [i^Ti t7,v Ir. Tf,i: 
auToO^'^ ^^ xaTl[J.ELv:iv ev t?i T'jprjj, q^. Os Tfji Stjj-tjvi 

S^a l^t ip!.^ eXSeTv fJUyEjt).T]X'jOELTaV ^^ Etc TTiV 2t- 

6a'Jov |A7jSivi a'jTtuv l/x^i^q ^t-[i^^T^y.biyii u-* cfJT'u ^'^. 
xat tTjV irpo^ 'ATTTiltovi [tor Y"7£vt,[j.^vt;4 ota?sE^:v Tqj 



prfRstigias ab ipso editui^, quotqiic morbos immi- 
EOrit post iJlutJ es immolalo bove onnvivium, et 
quod ex Tgrotis iiYu qnidom illic apnd Tymm piir- 
maaserint, afii vero &imui ac ego vcni cgrcssi sinl 
cum SimoTie in Sidoneirij tanqmra r\h co sanandi, 
guoque audierim nullum eorum ab ipso eanaluni 
fuisse ; sed et meam advcrsus Appioricrn dippu- 
talioEGm Pctro retuii. At ilJi? prni? umore ct exhor- 
tandi gratia in me laudnm ac benedictionem coa- 
tulit ; et cibD ^umpto sb Fomni quieti, quFe ob iti- 
neris : faLigaUonem ma^^ime erat nepessaria, Lra- 
didit. 



'OMIAfA Z' (12), 
£7]jji'a^, iTTo TT^v 11 4 GpO/O*^ 7rpoE).TjXijOoT'. TfJ> n^xptiJ 

£ti^^ X(0'>'J tLvot; 6'|jVj),&i3 Trpoc xa S'jvafrtlai irifftv 
6paa9at , -/.ctL TTpucroiYOpE'j'jcK: OEOS&St't vq^u^^ ol>t(oc 

i;pS^xo' 

oil XEfjTEi irpo^^rri; T:po; 

7EpQ7rET£{a<; xi^; ttijxov uiq [atj ^* '^tXav^pf^Ttov rtLtia^ 
a^w, Ta>v y^P i^ui^^^'v'j'^xtijv avO^i^ojTrqj ^^ xa XsA>] 
4vtJoa>i:;oii; [a£v aY^toai:( , (tii; ett' xaxro uttottxe-j'!- 



B 



-Jh'f OTui^^O-ftOIL 



HOMILfA VII. 
I. Quarto vcro die nostri apud Tyruni advcutus 
sub diluculum cgrcsao Petro processfirunt obviani 
non pauei fiuitlmi, ac px ipsa Tyro qnampluHmi, 
eL acclamabaiU dicentes : Deus per le nosLri mise- 
rfiaLur, per te nos curet. Petrus vero stetlt in ex- 
cc]so lapide^ ut ab omnibus posyet conspici^ cum- 
qiie religioao more saltitassoi: ita G^:o^sus est : 

If. Deo creator! cceli et mundi non deest occaslo 
ad saliitom corum qui scrvari volunt, Quocirca 
neque i:i iis, qum videntur mala, aliquia per terne- 
riSatem ilium veluLhominum. non anian tern insimu- 
leL Eorum enira,qu:B mortali acciilunt, lines quidem 
bominibus incogniLi sunt,, an de malitia siipccti, 
Uao aulein nognili, iit cessuri felicitcr. ILaque Si- 



AuxiKd Yf*^*' Et(iti>v apttrc^pi 'zo^ 6^oij o'jvaji.^.; riw (1 men, qui sini&tra Dei vlrLus est,potesl:ati?mqi]c ha- 

bet ad malclicenliam in eos qui Deum ne'^nrunf.jVo^ 
poLuit morbis implicare, qui niorbi pi^.r bonam Dei 
providentium evcnire permiasi coegerunt vos, ut 
quiTifiiLo eo qui sinai-e valeret et inveuto, orcaeioi^o 
corporalis medelffi placita Deo susciperetls aiquc 
credoretis ut sic una cum scrvatis corporibus et 
animaa habcalis salvas. 



Xtil T(Lv XQy 6tOV OQ^ ECOOXfuV ETTL V.:f.y.OTZOll^ XYjV 

E^^'jo-fav t'j^fjJV voaoic uf^^c jrEp:SctAE?v Tj^^'^'^Or^, a7xL- 
VEt; Oii TT,v xoi3 ^to^ ^-(ai^T^-* -np'i'jotrirv y^'^'^^"" 



::^0'i:xjEL 



+0^ 5[ij[j.axo£; fizp^TzilaQ xa 6e(Ej ooy.'^^vxa avao£raij.£- 

vouCt 7iE[^Gfjvat cppoviTv, 'tva ojTdJs 3jj.a xaT^ TwjiaTi 

in, MavOivfo Qov, oj; 






£v [XEOt; xrj CTYrJp?, '/.d^ oJXO>iC JUciC O^'"^ itOA/'u Traps- 



Kc(Cl' |a'jx(ijv ISfctLi; j^EpCLj ETrtJ7r^tri[XEvo'- xo too oXe- 

Gpo'J ^'-fo^:. O'j yip Sv xfjV Ka6' t^piov e^x^'' ^^o^J" r. versum vos dieaiones babuissent potestatem, nis^ 



III, Audio uLique, eum bove mactato convivium 
vobis In medio dedisse foro^ sicque vos multo vino 
abrepti una cum pravis diemonibus principem 
eorum compLcxi estis, atquc ita vcstrum plurimi 
morbla oapti sunt, per igoorantiam in ee propriia 
manibus attracto pernieiei gladio. Neque enim ad- 



prius cum eorum principe fuissetis epulati, Prm- 
ciplo aiquidem ilia per uuiversorum conditorem 
Deum lex prteQaUa est duobua utrinquo ducibua, 



o^oC'.aiifi'- i-^t~(rj-^v^xi. Ojxw y^p f^T^^pyrs ^tto xo\j 
■TCcfevTCt xx[tr«*:xp^ 6£oy S.'JffW e/.^jKote apX'^uTi, Si^icp 

VARl^ LECTIONES 

" Scrouc 0. «» aiToOi G. " Ita C. S, tmvEjeX^X^erj'jav C, ^^^ &t:' auToS C, «^ 67^* auxoli xex^jx^^^^''^- 9' 
*' t^.pr«fli.i c, Idem postea xov opOpov. ^' Itt^ Dm, 0. ^' jivj deeat in O, ^'^ ^\^p<li-wj C, av6pdj770Li; in. 
marg. Vocem tivSpanttov delendam cenaet D, <TU|j,oa',vovxt)>v 'rraOflJv proponit S : conjectures jam superflu^, 
^* GTTOTTxEv^fiEvoi 0. Tum tdcm a7tD6/|(7opEVct c, D, iiTLQi(iji£v2 C, Idem f. £-£^ojj.Eva vel ii7roath)!!o^Eva in marg, 
" Elrn:(o:rrev fi/^if, C. 54. «* <iTt' apx'j^ 0. 

VAUrORUM NOT-E. 

(12) Homili© septimffi alteram inscriptionis partem ap. G, obviam EN TY?Q l' quK soholion redolet, 
omisi c. 0, Dress. 



^^^ S, CLEMENTIS I ROM. POEST. OPERA DU8IA. 220 

dextro et s'niftro, ut non hubeat filter illorum po- A xs ^.^ E'i(ov:ijx^ ^^^ ,'^pf,Ov^ vc^^o^, ji^ « ?/av l^ixc- 
testatcm, iiisipius coQvivacujiJSpiam ft]crit,(ioem pov a:T^v f^c.'^v, Hv ^l-^ Tipfcpov tvvJ A.<>Tpi. 
bftJiPficiG vel injuria cupit ariicere. Stcut ergo per- 
ccpiis sa[:rificii3, qua: d^EYiOtiibu^ I'uerant obtata, 
veuistis in servitutem iflitia qui malitia^ prinoeps 



Ss^Loj ij-'^f^avo^ TcpTTtpJY/j-:^^ a^'koK "t^^Ti; Ttrjioij-j- 



S'.i -^Z-,^ flpLO-Tif^i^ i 



■jaLowv 



esL,itasi ab lia abstinueritis etad Deu[a perbonum 

dcxtrumq[jepr:ncJpe[n cont'ugeritig, boooribus sa- 

crificii experlibus I'aeienlea quoi vuU,proLt; scitote, 

qQod cum corporis sanitate animas quoque poa^i- 

debitis 5,inas. Ipso namque solus, per sinistram 
occidenp, per dexiram palest viU;ii largirl - pari- 
terque et percutcre, et jaceatem erigere (a). 

IV, Propterca primum a pra;cursore Siraone de- 
cepti ralioLieanimcemortuicRtiB Dcoetcorporel'uia- 
tia aI'fl,cti,poLesti3autem HinMliteriterum per pcani- 
tentiam,utdixi,DoopUcita auMjlciieicorpurecon^ P e.irrjc ;A£tavo':a;, d.^ ^'jst-jV, -A fsw ^o£a<ovTa (Jvx- 

valpscere, el ^nimam rccuperare. Porro DeaplaclLa ^ t^i,,.oi y.a\ ri T^^^xa ^4^i;>^^. y,oi> -zi, ^r/.^c 






CTUJ ij,ata 



a-Jixf.7r^j^^.-/. 



•1- 



'Ettl Ss Ta ^oi<z 



sunt : eum precari. pelure ab ilJo tanquam ab eo qui 
cuEctaa^rjLia lege [ribuit.d-'emotium mensaReseaba- 
tinere, noagustarecarncnidcmortuam, sanguinem 
non attingere.ab omni iiluvic niundari. Reliqua au- 
tcm uno vcrbo, qu^cunque Judcel, erga Deirm rell- 
gtosihamines,aodleru!it,etvoscuacti audita Jiimul- 
lis corporibus unain mentem adepti : qus unusquia- 
sibi deaideraL bOQa, eadem etdc proximo statuat{//), 
Sicaalem unuaquisque vestrum bonum cogitavcrit, 
si isfa apud se repelal ; Non vis interfici ? alterum 
noQ ioterficiaa ;non via uxorem tiiam ab alio con- 
stuprari, allerii:s nuptani nc conatupra ; non via 
quidpiam rerum tuarum furto auferri ? i^ibil alle^ 
rius furare. Atque ila ex vobia ipsis quod rationi 
conscntaueum est IntelEigetites atque faeientes.Deo C 
chari cirec^i consequcmifLi aaaiUJem : alioquin et 
in pr^aeLiti saccule no.-poribua torquebimjni, et in 
futupopuniemini animabus. 

V. Hfeca Petro paacis diebos edocti eL sunati 
baptisati surjt. Deiode ioter caitera iliius niiracula 
reliqui onines in medio foro passim in cinere et 
saeeo sedebaat, agentcs p(i;nitenLiaru de prioribus 
deiictis. Et qui Sidonem incolcbant, iata audleiites 
similia fe^ernnt, miaeruntquc ad Petrum s^upplica- 
tni'oa, quod ipsi propter morboa non posscr.t ad 
ilium venlrp. Igitur I'elrus cum per paucos dies 
Tyri commoratus esset cunctosque illius rivJtatig 
homines inalruxisaet, et liberavisset omnigeiii^ 

morbis ac liistituisscl eccleriram, atque ex presby- J) ta^ , Y,a.\ TcavTr>5a7rojv aixou; ar^AX^Ji; Tiy.^^^^ 
teris, qui eum sequehantur, ipsis episcopum con- 
Btituisset, Sidonejn appulit. At Simon, andiens 
quod advenlaret Pctrus, confcsLim ad Uerytum au- 
fuyit cum Appioue et aociis. 



Tiv.oi 0'^6-j-zx- -upUiTzk^r;^ cy.:iJ.rjvoyj i>iTc=y'Ej9at- v^xpctc 

ui- ol 6iov TioovTE- TiK'j-j-%-1 'liiuSaToi , y,a\ 6]j.iZ^ 

ilk'Jl-^ %y.X:JXO^ ^^O'^fTtlE Xh XlXoV, El |ajT(|l 5l2X£-/6£(^ 

o'j'cto^ i'^' Lkj/wv ccj-:fuv to euXoyov ctU'jv&o'jvt£[; xat 

Tf^; laTEtLn;^ £ti=1 /.al ev t(|j TT^povx'. a?ilivi (Bxaa- 
vtcrO/ct;cT9E xi jrliiiflTo:, y,a[ ev -c^ ^iXXovTi koXa- 

y.<x■:r^yr^^i■■,-t^ y.a.> Ij^^i-^-zn; E027rTfo67;Tay . "KiTEtTa ' 
ToT; XoiTT!^!^ a'jTo^ OajJiaT:v ot Xo'.-oi tt^vtei; ev 

Eitctrj^C^vTo, ^£T:ivooijyT=; ItzI zrtlz irp'iTEpoy rj[iapT^- 

ETToff^Txv, /.at V^hag T:po; t&v ll^TpoM o;TriaTEXXov, 
tJn; auTo' Sia T^^ vi^^o'Ji; T:p6- ctuTov IX9e(v piri Su- 
vi^s^^nt '0 HsTpo^ Se ^j^^ptov oj -troXXtuv ^jSiaxpfla^ 
TT, ^ T'Jptp, xa' xixfi-^r^TaiT to'j^ |v auxfi 117 sTrctv- 



^^xXTjO-LCtu TE a-JTCTjTaiJEVO;;, xa^ a7r5 ^rifv etio^^vwm 
aitT^t ?:pE':;ouT£pti)V ettl jxairov ajxoT^ x^^TacT/jja^ , 
djprjLr,j^v e'<; SiStTtva, *0 Ss S'!fj,(ov ^aBoiv i^xctvTa ^6v 

K^il T^J CfOTOij &TG(LpWV, 



[a) Deut. xxxTi, 39; I Reg. n, 6. 

'* Ita D, SeJigv te xa: Eijcoujuiyy 



(&) Mattb. VII, 12. 

VARl^ LECTIONES- 



G, SsJ'.iuw Te vjx\ E'jto^'jpLjjv O- ^"^ tii^ et de conject. C» io cnjtia 
teslu dpe4. ^^ Ita ex coujeet. Gi, ^Itxiv uLrnjue Horn, codes. *'' ^tij^ora 0. ^' Uanc OlLoboniani lectionem 
commendat G es eonjeet , sed exh. ^-ohku^a.: in textu. Oeind^j oj^ ^j't c. 0, Stoi (f. fjtrj.) G, ot' o^. S. '* D 
emendut {io^X^j^t^j iflo ra^ajT:^ C. ' Forte leg. x^i =7;':, Vulgattiio aaltera ecripturam baud sanani esse I'aciie 
apparet S. * Ttp S, ^ p-txa 0. Idem deinde lauxoy. 



22* 



CLE^^ENTINA.— HdMIIJA VII. 



222 



VI. ToS Se nhooj fiWi-ivToc eU "Tjv SiSrlJvaj roX- A ^I- Gfeterum cum Petrus Si(3onerrj fngressiia es- 



to'Jh; TTpatiipnTj^ivoji; too 6s0\i Tip^o ■/.itoio'jXt^; xc^- 

5^0'j opta|JLOj^, Asyuj C£ tTr: Tro'aii; vtoix^T? 7rp^^£(7t 
Toij; avSptoTTouc: sti^ev ^j-jro ^o^l Tr,q '^^xiat: ■^^y-l^'^'^^' 
Jtaxoo^O^^ 6jJ.Q!to^ ^£ * ^ttI 7roIi:ti^ cty^O^^i rrpa^s^Lv 

l^iaTS ito^EcSat, ETTtiTa /.rxl lac ijj'j'j^ai; ETTCtvopOoiJuOai 
-rtpo; TO ti*^tu).E9pov. 



set, multoe in lectis allatos coram ipso pnsuenjnl. 
Hie auiem dixit ad eoa : Ne voro exislimelis me 
ali itiid posse ad curationem veslram, qui eim ipso 
quoquc homo mortalfs, et in multa pogsim inci- 
dcre advtrSLt : docere aiitem voa modiim quo sidvi 
esi^c posi^ilis, non gravabor, qui ipse etiam a vcn- 
talis Prophet didici pr-Tjfixo? a Di^o ante mundi 
constilutionerr. termino=,in quatibus, inquam^ma- 
lis oporibus dispoi:uerit Lit homines a maliti.'e ducc 
affligantur^sed similiter 1n qualibus bonis opcribua 
dccrevcrit ut, qui in pum velot meiiiciira credide- 
rint, pri\i3 corpore curentur, deinde cl anima ins- 
taurenlur ad salutom. 

Vir. Das ergo cognoscens bonaa ct ma^as actio- 
Jet^ tIScbq Tcpop.TivTjiy i[iiv fhq ^ 65oJc Sjo, uttcSel- g nea pra^nuntio vobis quasi duas ostendens vias,per 



Se fiSc'joviEi; aTrocTtj^ov^ai, 8='^ 6Sviyoj[j,£voi, 'U ^£v 

^fSuivfOV ITTEVrj |J.£V XCtL Tpa'^ETct^ rrttl^OUda 51 TTpOi^ 
Tfii Ti?.El TO'JC OiSCUOpiijOsVTaC £TT[7r<iv?U(:. To'JTtOV S^ 

TU/v S'Jo 6Sfuv 'rrpoxaOsi^t'cav ITS «-rtL^'!a xat Tr(- 

TTplDXpEvCt^/TEJ, Ot' S^ [if^'.OyVTEi: O'JX apETTOV TUJ 

6Eqi xctl in-EX^ja^JiEC tli; to irtbiai TJj'j^r;v kL ^'^Y'I'* 
iXdOyvTo 'JjUEpcd; xp(a:fj>g "^^J o'jo= (^TjTcTv to auij.'^£- 
pDv 00 oi£XiTj).a^o:v, 'Aywofihui \ibfZfj\ to; oijK (iyOpMj- 
Tc'Ivfjii; 6[iora t-t B^o^ po'jArj|j.aT:c Trpoj-ov p.EV y^^ 

otSt Ti '7TayT[lJ^^ S'-^voi^ [j.t(T«, xal f>ijy. £V TfjJ EY/Elpr]- 
(lai jxo'^ov, aXXi y,a[ |v t(|> EyvcTjiraL ^xajtot; EiflijvE- 



quam quidem gradientes pcreant, per quam vero 
incedentessalventur, ducti a Deo. Via igitur percun- 
tjumlata eatct planis^ima.perditqueabsquclabore; 
at via servatoruni angnsta f.at et aspera,taiidemque 
iter lacientes servat cum labore multo (a), C.-eterum 
his duabus viia priesident iar.rcdulitas el fldca^pro- 
ficiscunturautem perincrcdulitatem quidem qui vo- 
luptates prcetuleriiiit,proplerquas[quodDeodispli- 
cet facientes ncque curam animJE saluiis gcrentea 
diei judicii obliLi sunt] neque quod utile eat cura- 
verutit qiiKrera. Itaque ignorant, Del oonsilia si- 
milia non eaae humanis. Primo eteriim novit Deuy 
cogitatione^ omnium, et noo ob aolam operationem, 
aed et prop'crcogilationpm unuaquisque jiidicatur. 
,, Multo atUGEii minus irapii aunt, qui niluntur bona 



tai. IloXlr^ ^ ''^E tJttdv icTESouTtv 'A Ey/ EipouvTsi; ica>.i intclligere ot aberrant, quam qui nullatenus agffre- 



voetv x^i aTTOT'JYT^avovTE^, t^v P-t^Se &},W£; tYXEtpoJvxtov 
loli; xaXoiCn "Otl fXjTtfi Tru 6et[> soo^iV, lov £v yvaxtei 
rZt-j -/aXwv TTO^partTtTOVTi ^^ xiiTa Xdycjy twv ti'^gpw- 
Tciy[i>v TTi^paTTT'op^aTcov, ]ji£Tp(<i>c xoiaciOEVTa ^"^ fTtoOv 
vai . Ol (jz TTjy o^py^jv xctl tou yvfl>'jc('. to xpElTTov 
i^r^rxEXTjy/jTet^, H^v |jMjp[rt '^x^pa 7TpaJ[ij<Tl y.aXa, Ev 7^ 
CjI ajTOs fiiptijE GpT^ffyEi^ ftTj yEvtuVTac, AiicXElac Ey- 
/Xr,^a Xa^ovT^t: TTi p-Eyt^TTii dtr^sSEjQ^f'ouTat KoXi- 

"Vill. 'H 6^ !J7l' CtUTOij dpljOETcra OpTjf7KE[a EfTTlV 

auT^i' To jM/^ov ayTOv ^ri^Eiv, v.^l t^t r;T^^ aXijSEiOL^ 

TJ.dvq> 7TLi7TEIjE'-V TTpOfpTjTT], KCt? Et^ i'^EC-lV ffUffpTlfij^ 

pCTTtTi-ijOiiyaL, xai outo)*; o^.i t^<; ayvoTaTi^; ficf(p?ii; 
avayEvvTjS^vai Be'vi Ota toG tjti>^6vT0i: {JScTo; " Tpo:- 



TTti^T^C Oa'pdviOV [J-Y] pETaXttLLoi^JEIV 



),i 



10 



diuntur bona. Quia Deo placuit, ut qui in cogita- 
tiooe boni lapsua iuerit.juxtarationem huraauorum 
lapsuum, modicc castigatus servelur. At qui '^m- 
nino intelli^ere xieglexerunt, etai operentur iunu- 
mera alia pr^clara, irleo quod in reli^ione a Ueo 
deHnita non exstiterint, indiiigentiie sumpto cri- 
mine pec maximum penitus iateribunt auppii- 
cium. 

VIIL Porro ab eo definita religio hsc eat : Eum 
solum eolere, ac soli credfre frophet^ veritatia, 
in remiFsionem poccatonim baptizari, sicquc per 
inlinctionem purissimam rcnasci Deo in aqua salu- 
t^ri ; nihil sumere de rnensa d£emonum,ho(i est de 
£ £[5(uXo- D idolothytis, mortuis, sufTocatis, a beatia captis. 



OjTOIV, V£XpC!>'J, TlvrATUJJ^ , drjptaXf^OJV, a'.TJLtXTGC" [^^ 

ixaOapTttn; 'fllO fJtoijv, cltzo xoLTrjc; yj-^iaittht; Xoje- 
(iQai, ct'jTa^ p-ivToi xal i{p:opov tpijAotJ^Eiv, TravTOt^ Se 
(Ta>fppovE'tv, eijtcoleTv I \X7\ iStxEtv Tiapi toj TrauTCt 
SyvapLEvo'J 6&0U ^toT,v a!mvtov irpoaSox^y- eiy^atj; itai 
Esijaea-i (TuvE^Miv aiTou^aUoui aixYj-v XflSetv, Toiaita 



sanguine; noninopure vivere, lavari poat concubi- 
tum Gum muliere, feminasvero custodire etiamle- 
gem purgalionia, cnnctos autem temperantes esae, 
hea«faGere,non afilchre injuria ; a Deo omnipotente 
exspeotare vitam aternam ; petendo illiua adeptio- 
nem oratlonihus et precibus continuia. Htec et in 



(a) Matth, vii, i3. 

VAHI^ LEGTiONES, 

* T£ G. ^ Vbb. Gf^Tv wc his Jeguntur in 0- ' -r.o'tf C. "^ Laeunsra in cod. Oltob. post St' a^ r>bvi?im ver- 
bis eiplere tcntavi, qas prcBcedunt uneia incluHfi. * utjXX^ 0. ut conj. G, in cuj. texfu TioXXtuv. ' tujv l-j 
fv. T, y., TTapccTri7rrf>vt(wv G. Aut post eSoJev addendum ext vet itEpi, aut scribenrjum rot;^ — -apGtTiiT:T0>T3t<; 
cenamt D. '^ xoXctfre^vTa; G. *^ ttovteXw; 0, quod et S proposuiL Icgendum, ^o^vteXeT C. 



223 



S, CLEMENTIS J !?G,m^ poNT, OPERA DUBIA. 224 

Sidone PL'tro simdente, crun p;mcis diebun wuWi Ji y,v.'. Iv ^i^ Zi^{h^ji -o'^j Uk-prj 7r:tp3tvouv'roCt ^\xipy.:<: 
ibi t^iioquep^nitentram eglssent, ac crctiitiisaent, &y.r7:i'.<: r-.'Alm^ xi/.e~ [A^Tavovj^ivrojv xai rrf;x£jjav- 



Tol; IniTz'n-^ IxT.ipoiq ajTOU, Sj^p.oT'4 -olc o^/Xot; xaxi 

■^0? ^"oirja^v tjjaTv *^, x^^ T^^ v-Sdo-ji; sxfvTidsv ajTo^;, 



atqucF:anali cs^CEit, ecclcsiiiin instituit ; et post- 
quam alfqiicm ex prcsbyterJs, qui cum conaecln- 

baniur, cunstiiuissct iiiis episcopum, Sidone i^gi-es- 

IX, Statim autem ac Berytufti p^rvenlt, terrie 
motuB iactiiK est.uUjuc picbs accedeny ad Petrum: 
Feropem.inquiebat; timuimus enim, dixenintvne 
omncs omnino porircmus. Tunc Siiuon, rnmtncnto 
cxf^o^ituto, uuLi cum Appione, Anubione, Atb'?no- 
doFQ CKterisquo sodaiibus puhlice. muUitudini ad- 
vcrsus Petrum jicclamaljaL : P'tigiLf,, □ viri, hunc 
homiDGm ; niagnus ost imihicredite eL terra; motuni 
is vobis fecit, ipse raorbos excitavit, ut vos porter^ 

reat, quaPi ipse siL Dfsus, Atquc multa ejusmudi ^ '^^j^ l.;^.^; /-^laTiX/iEr^xav ^^ tJ>^ aj^^- wv e^6q. Kai 
para SimoDis contra Petf'uru finxit, velut eum qui ** ttoaU roiai^Ta C:,^ Orep BJva|Atv ffve^toTTLvrjv Suva- 
humanas vires supergj-erler-ulur, Cumque plehs an 
in Kilcnlio tcnnis'^ol, PeLnis subridcna terrorcui in- 
ciilieale libi-irtaln di\it : Viri qii^H nb isLis dieun- 
tiir, t'at<^or mc po^ae Ueo volente elliccrG : ad ha?c 
paratus sum, nini mihi habueritit^ Jldem in his 
qn>i} loquor, univeraam vestram funditus evertcrc 
civiEatem, 

X. CumquG tiirba tiniorc cspct commota atque 
promisi&sot so quod ab ipsoimperaretur facturam : 
TNcmo veslrnm, inquil Pctrus, ncque commercium 
cum isfis m;ip;i8 habeat, neque cum iis juni^^atur. 
Pkbs uutem siixui ac breve mandatunj audivit, 
Tusllbus sumplJs eDs pcrsecufa est, donee penltus 
urbo pcpulisact, Et ingrcssi quicunque ox iis fcgro- 



TD^.i; i^TOLrj.O^ e^'jA'., £i'J jAT, 7LE'!&y;je£ "i5 [tot 7^ = pl UlX^LOj 

SOI X. Twv Ss ^/XtiJv fpo§rjf)sv-:t(>v Kat '^ ttoiiJ- 

orjvTEi; i0U0/,0V a'JTOJ;, £(U^ ttUTOJ^ TiaVteXiiJs T^^ 



tabant et a. diemonibus vt;xabantur, ^e ad pedes C xCiv x^l S^'fio'^wviE.; Trpo^ ttojI -gCt Ulx&ou eayxou 
Petri projieccruiit. Hie vcrn hojc C9rnens eoruETn^uf- ^pp.lTt-o-jv ^0 Ss Taj-ro: jiXi-cov, y.at ir^v xa-iTiXr,;'.' 



Btuporeni vnlcns solvere ad eos iuJit. 

XI. Ego si terra: motus et quidquid volo possem 
facere, non dico quod Simonem cum soctis auia. 
exterminasftem (notienimad hominum internccio- 
nem missus fui), sed eum rnlhi amicum reddidit- 
sem, n© ver^e detrahens meaa prffidicationi multis 
impedimento essei ad saluiem. Quo*\ si mihi cre- 
dile, ipse est magus, ipse calnmaialor, ipse mali- 
tia^ milliliter in eoa qui nssciunt veritatem- Atquc 
ideo pcccatoribus ^^^TUudiues pot^'st cHirpre, cum 
eos peecatorcs a'JJutore^ habeat potestatis contra 
ipsos.E^n autem Dei omuium auctoris scrvus sum, 
dextrique ejus Propbetie discrpuius. Quticirca qui 



ct'jTtiiy ivaXjTa: GiXcuv. 



TTpOi; auro'ji; z'-p- 



XL ^\L~(iii aEL^i_i'j"Js y-^'- Tt3v 6 Ti poijAoiiai e"! lt\t- 



vajJ^TjV Tzom-j 



v; 



IS 



TDu £Ta.[ptiiv "^ i^ij}}/ji^p=-jQ'-i (oij Y^p ^■'^^ fpB'^p^ fiv- 
OpwTTiiiv dTTEJi^fX Lj.:£;), itXXa <ffXov l^xTJ-:i^^i auT&v icv 

Yf/::t TToXXoK efAi^oS''^^; TTpoc <TujTrjptav . El Sk ftoi 
Os;. Kff'. OL-i TOyTO 'i^iJiaptavo'JJi ^^ vojo'j^ avspYc^v 
TTE-QLT^xoia:: £![jl1 oq5Xo^ , ToTi Se^^otj auTOu Upo- 



Hum iilius apostulus, vL^ra prasdico ; bono enim mi- J) rprjToj [j^aBTjTr;^. Aio EXEtvru dTroixoXo; ti; (xX^Oe'jw 



ni^trans etiufU murlios depello ; uam sceundiis mis- 
BUB sum,quandniiLjidem pnecedit morbus, aequitup 
vero sanatio. Per ilium ergo malGficum magum, 
Deo increduli, fegroUstis; per me autem, modo 
in cum credatls, sanabimini. Sic enim experimento 



lai ^^ £1 ^-':i[o-L^. Al' £XE'Ivr>'j (jlev oi'^ tou 181. V.'XY.O- 

^pl>ij Bs, ECtV T£ aiJT(J> TTiaTS'JJTiTi, I'ttSij^e^Os ' o'jTLiJ 



VARI^ LECTIONES. 

*3 ^fi~v 0. '^ lia c, D. xaxaTrXr^^rj ra C. Tum iXXa p, -noXXa idem, qui deincflpg conj. wc 
6TC£p, in Lextu (^'jt.zo^ in cu^ ':r^p. ^* a^Tru c. D, aiTOJv C. "^ Ita c. B , TceaO^^BE G- ^^ Ci kzk- 
pcoc ante Troi^jEty oruisi c. 0. Si rotinerc velis, Icgendum auct, S,, aut [j.tj etapfyc, aut, quod pra-stat, 
l-zo'.ij.'Jiz^ Epit. c. 5S, habet TTpoOjito^. Gi versio ferri non potest. *'' covTo^tij^ cod. Eleg, 804. ^^ -noLE'tv 
El i^jjaiir.v C- ^^ Hane Ci cnnjecturam (^onfiruiat 0, Mpcuv cod, Horn, Parisin. ^" Ita e D» TniTEieTo^t C. 
" o:[A:ipi:drvrj'jcT' D, 0, i[jap-::(vo'j^n; C. ^' sYtl; 5e Toi> 6eo^J G- '^^ Ita D, ETceiTa C, 0. ^* In prius acriptum 
erat EvoTfrrxcE. Deinde idem om- Te. 



225 



OLEMKiNT/NA..^H(»MILU VHI. 



226 



TTpO TWV Q'JTOIJ rXJ'VTO TlOOfOV, '0 ^l c'; 0'j:>-iVOV 








■JE^V TipOTipTjiaEVQ;, 



convcrai, etiam secmdnm animii^ snUi esse po- 
terilis. 

Xrr. Qufp. Glim dfxigset, crmcli ad ^rnua. acri- 

dentes jacebant itntc jjedes lilius. At iJlo, sublati^ 
in ccelum niai2ihus,Ueumqiie cornprecaluB, cuq- 
ctos prenilioae sola curavit. Xon paucoa auLeni 
-iies aptifl EJerytios comiaoraLus, nwm mnhos reli- 
gfoni erga iinum DeuL-ii consuclecisset, neu non 
boptizaBset, ujio c-x preahylorls (]ui c^um seqiiG.- 
bantur jpsis in npi^copum consUtuLcj, in %[,lLjm 
abiit, Qno cum porvntiisseL, compeitc L[!iod Wnnon 
ne uno qiiulcm die lilos csspccU&ftt!t,s^^d sEatini in 
Trip.jlim evasUset, paucos d:cs apnd eos moratns, 
curat.i:^que multis, ac in SfripLura cxercUi?, ad 
jj Tripolim ppr v-i^sligia t^imoiiis pioccs^it, coHj^s 
cum Inscqui, non subterfngtire. 



'OMIAIA H'. 
r. Elc Se-Vjv Tp'!ir5XLv ELrrLov-rt Ttp n§^pqj, ol fpt- 
Xo[ja6^^^pot £/. TE'rii<; Tijpr;.j xal ;:tS{;ivo;, B7)puTou 
T^ /-:;! lJ(SXr)'j, xa' Ixxw^i Tr>.7;7LO'/iopojv 1S2 tt'/aXoi 

>S(tj; O^X:uV TUVOpO[J,2L sy^OVTO, 'TVrjp^Tv ^rjA-J IXSVtPi'J 






HOMILIA Vlir. 
I. Grim autpm PeLi-iis Tripolim ir.grerlprohTr, 

qni di-:[;cndi erant cupidiores ex T^r^ Si ionc^ 
Beryto ac Byhlc, et rnuUi os linitlmis tjiiuil inLra- 
runt.Ma?ii[jL] cMani ex ipsa cIv^laLe hou-jinum con- 
ciirsus Tirb^Mt, detidGranlium vid-^rt: iUum, [^\tur 
obviam iacLi i^uut nobis in subni'bii^^, rj^^i ab ipso 
idt^o TTjii^si .f-uerunt, ut prorf.cLi(jxpk>mrcnt narra- 
rentque turn urbis alias res, (.um SJmonis gesta. 
El excipknleg ilium in domum :^l,uoon[s du:;e- 
runt. 

IL Is vcm jam foros hospitii tenens, canvpr^us 



...,^ .^^ ^._..,, ...^,,,, ^^^ .^,_ ^^^ jg vcm jam fores hospitii tenens, canvpr^.j. 

,.o..av . p: O.o-6.a, ...., 6..A.y_ov^^^ E^-X- cultn Dei dlis verba facturum. Ingre.so aut.m eo 

O.V... .. ...0., ot .p.oo. ....... A,X.6^.. ^..:.; qui pr.:,n'.si fuerant, ho.pi.ia iis ,ui .i-n.l T.n': 

:;nr^" - "" "> '^ ''"^^^' ^"^^ on-inabant. N.. voro qui ho.piUo su.cipic^ 

ft''/' ^^.; f/'^'r^ ;i': ':^^ ^^^^^^^T..vzpo0..r..^-. bam, alacrllato erant inf.riore. iis q.u [jo.: itm 

ro...v .. - ..o.v^.^..; 6^ n..p.., ^^.O.U 6^' pc.tnlab.nL Uuorum cum n,b,i acirct Pctn^ri! 

-p^^.po ..0,, u.v, .0., ....XrA.G.^a, ..... pturum dixit, ni.i prfn. qui eum lucra.t co^rtaLi 

^0,,.. a....o .^... .....,, ^.o5.;.,^..., .^, onmes ipso, studiaso .icl,'entib aL u ' [ 

U>..,.0.. ^ m.,0,, ...^.., ..1 v^,:, ,^, mndumfneH=U.lri.tutI^etn^a^ ^^ 

0^.; ,a.vOp..f.c - . X.,.;... ^.ol, i.,^,,^^ ,,,,,, p,,^ bumanuatc^benodict,. ^J^. 

^.^^.00. ,....6.v. ...p., ^™.X.^o..,, p,,tq.a.dbnm en. pra.urs^ribL sul^^^, 

,„ . ■ - "-' ^ ^ , ^^^^^^ advciiiunte somno ?b dedit. 
111. iTTD r^e Ta^ ^iUT^pa; tSjv aA^vcrp-^-^vtu^ otovi; 

xivfL^e KX-^,UTi;^ NL:^7iTrj; te ks? 'A/-JA^i:;, xal o^ 

Trpoo5E'ja^vT=^ Sto^Exo:. Upoj.y/ap^'^ja; -.r^v -^vi; 

hixh sii^^oXot, A'O lrU> ixh :-iaTv Ti UST^ Tr V 



^8 



rri.BiibseetindurjjvePogallDrumcciiiLiimPxpergc- 

l',3ClLjynos iavcfjit ^igiUnLes;L5j'amij.s autcm oimcs 
cym i-u sedecJmJpsftP^trus et ego aamom^NIc^las 
et Aqjilrj^alijus duodt:cim qui pragressi ruGrant,Sa- 

liitati3ergono[jiydixU:}lodiequ!a""a]iisocL:i[paLinori 
sunius, nobis vat^emus. Quocirca p^^o quidrrn voh's 
qu^e apud Tyrum post digresdum v^sUum -eata 
VAVi/E LECTlONES. 



227 



S. r.LKMI-:NTIS I ROM. PONT. OPEUA DUBlA. 



sunt,en3rrabo:vos aule-m autem mihi quiBliic aSi- 
moiie pcrpetrata sunt, diligentius csponile. Cum 
igiliir nos rautuo specialibus iiarralioniljus dnnas- 
somii3, iisgrc&sus est qaJdam e famiHapilms, hiinc 
nuntium Potro airerens : Simon, ubi diilicit te ad- 
venisse, versus Syriam protcclus est,lurbce autcm, 
quaj iinyrahanc noctem velut annuum iempug op'h 
ntintur, uec poasunt prEcstttutum a te rfiom ex&pe- 
ctarcj pro I'oribus slant, et per ccetas 'jc circuloa 
de Siinonis calumniis lEler so invif.rm colloquun- 
ttir,qui cumeasin speniaddusi3sct,atquGpollicitu3 
essct <juod te miiltis dccriminlhus prEesentem esset 
convin.urua, cognito advenlu tuo se nDctii in fu- 
gam conjeceritiscd eL to audire dc5ideraiit ; nescio 
enim undt rumor incidit. quasi hodie sis ad illos 
locutui'us.XGi^^iturmultumfatigatipr.^tpr rationem 
dimitlantur, quid tibi laciendum sit, ipse cogno- 



CTQU TtSoQSI-jA'tfV fiTf S>jVa[J.= *^Olj T7pO TCOV O'JptUV 



JO'J. Oj/. oTqi tcoO^v it/itvi 



STii-eTs-j. ^bji; [J, 



a?. 



ov- 



SCIS. 



IV. Et Pfttrus,admira1us vufgi studiiim, respon- 
dit : Vidotis, [Vatres, quo pacto Doriiini Qostri 
v?.rba manilcsLri impleaniur. \fciiiini enim eum 
dicere : Mutli venienl ab orienle. et occidente, a 
^epteriirione d meridie, et ri'cumbent in sinllms 
Abrah'i;, huaci et Jacobi (a), tied cl Multi, inquit, 
vocafi, imiici vera clecti [l}]- Quod ergo ipsi veniant 
vocatl, id adimplctum eat. Quia vero boc non est 
eorum proprium, sed est Di?i qui eos vocavit ac 
feci '-venire, in eo aolo morcedein ncn coneeqnuntur, 
quoriiaai ipsorum propriiim non est, scd ej'is qui 
permovit. Quod si post vocationem bona opera 
faciant, quod eorum est proprium, tunc pro eo 
recipient merccdoui, 

V. Ncqiio enim llcbriei, Moysi credentep,et qua? 
ab eo dicta sunt non custodientes, salvantur, nisi 
qu« sibi dicta sunt cyEtodiJint. Xam quod Moysi 
credidennt, non es iiiorum ortuin est voluntatc, 
scd ex Dei qui Moydi dixit : Ecce ego accedo 
ad le in c-oliimna nulns, ut audiat populus quango 
loquor ad ie, et tibi credant in aicrmim \c). 
Gutn ergo Hcbr^is et iis, qui ex genLtbus vocati 
sunt, a Deo datum sit oredcre veritatis doctoribus, 
retictuEiique sit sinfzulorum proprio judicio, bona 
opera exercere, rnorcps bene operaniibus juste 
repeTiditur. ^■cque enim Mosis, neque Cbrisll ad- 
ventu apus luis^el, si a sc Ipsis quod ralionf con- 
sentaneum est voluissent intclligere : sed ncc ma- 
gistris credendo eoaque dominos vocandosalus ac- 
quiiitur. 

VI. Et ideo ab Hebrfcis quidem qui MoysBm 



Svjv, aTrExpcvaTO' 'OpiTc, ao^^s^o?, ttio; oi toij K'jptou 
fji-itov Xf^Y^^ i^tsavto^ TiXoiJvtai, Mi[Jiv7]jij:ctt Y^? 
ffijTO'J eItt'^vtoi;' lIoXXo: ^X^jrTOvTai otto ^vaTOA'^v 

xA^O^^^*'''^'' -^i< x'^XTTO'Ji 'A^pcciij. /,ai 184 'fTa-fX 
Sa'yol Se ^xX-x^o'!. T'j jj.r,v o^v eXOe^V S'JtOX "'tXr,- 

TOUTo ''^ifj-jj aXXa T^'3 /.aXEij^iVTDi; a'Jtf^'ji: 0eo^3 xol: 

iX[)zTv X^TTO^VjX'iT'j;, ItzX -CO'JTf^ ji'^V^O ^tCT^OV OUX 

i-l^'-ii'.'i , ^'.'. iJ-Tj o'JTm'^ 'o'.'-jy, aXXi tg^ IvipY'W^''"^^- 



'Kiv 51 jjLtti 



-^ 43 



xX7jO?]-f:i^ xiXi TipiJo^Tt',^ 6'-ep 



V. Ojoe yia 'ESpaToi MwuJi: *^ ':hjt£'jivt:e^, 

ixi 1JLT| Tft ■^TiQiVTit sjT'jTi; fpjXd^tujiv. "O-^'. >:iL -co " 

vivj'j^'^ iXXi '^Gu Qso^ TQ'J E'prjV.o-:'^; McwIijeT *'• 
qSoj Tapayivj^-fL ^ytb Tr;^i; i7£ cv T-uXfi) "JE^iXt^c, 

TE xal ToT; iTTi iOvo>v -/ixXr^ p-EvO'.i; TO S',S:t^i<.ctXoL<; 
aXr^OEt^^ it'OTE^aii &ic 8£ou ysY^^^^'^T '^'^'^ '/aXuiv Tcpi- 

EstOV [£^<f X^L'JEL ^X:ijT(p TTOLE'^V aTt& X ; X £ '. p. [JL^J U) ^ , i 

"/_p£:Ct T^'^jE^'lTip i^' Ea'JTWV TO EuXg^OV V'JeTv e^O'J- 



(a) Matth. vfii, 11 ; Luc. xiii, S9, {b) Matlh. sx, i6. (c} ILxod, xis, 9. 

VAIILE LECTIONES. 
ST OTTO TDu T'jpo'.^ C. ^^ ■:£ 0, qui subinde i\j.^A zi c. S, t^ e^oi C. Proxirnum xa: non f?st in 0, 

3B Sirv/j/jfli U. " ayTTaTsi; G. *^ ii^=l Si S, 0, ^tcC'.Oi- C. Tu[n touto c. O, ut proponit S, t'j C. 

*5 ti.e^'i TG (», ut £p(f. €-. 62, p-^xi ToO C in lexto. Ad or^tm Otloboniaoi : voQa, et pauln post : 'jqG£ug^;v;c, 
quod ad .mibsequentia apectat. *^ MwUjfi 0. ^^ to 0, ut mavult tt, Ttp C. Turn ir^^jTf, 0, ^ ^Im^x^ 0^ 

VARIORUM NOT/E. 
flSJ T^jyioj Y^F ^" "' ^*" ^^^^ ^^ nugatori Ebionaio fidem habeas. Cot, 



229 



HLEMENTINA. - TIOMILIA VIII. 



MiuL>T;iv ''^ S'.£i'jxa>.'.v 1^5 ^-l\T.^^'.-f,3-i y.-A-'^Tiz-u-n A praiCcp!.;jrciii acreperunt, abscondiiiir Jcsiis ; ab iis 

vero qui in Jesum crpdidcrunt, Mosc° occnltaliir. 
Guru enim una sit per utfumque docirina, cum 
qui nil feru trill credit recipit Ucu^. Varum lides in 
magislrum idco cfI, ut qira^ a Doo dicta sunt per- 
agontur. 0"od autem hoc Ita sc habpat, ipse Do- 
minus nostcr ail : Confileor iihi.Pater arf/ et. Icrrx, 
quia iiln^i-onduii hwr. a mpifnWnis ei .scnroribus, 
et reveiadi eaparvuHs laclnjtibu? (a). Sic Dens ipse 
il]i5 quidem abscotidit dociorom^iil quiscirent qiire 
osscntTaricDda, hi^ vero rn^vekult, ut qui qrjffi 
agere cporteat ignorarent. 

\ n.Nequp ergo Hobrici dc ignnraliona JeFiiicon- 
demnantur, propter ciiTD qui abscond!t,!^i, facicnics 



JT^C aTTO>ip'jT:TSTat. Mt^^ yip fii' Htrfoiiptuv O'S::^- 

iVcJCa trjij 7:0f£Tv T-t h%h tf:iij *^ ©LOU J^Vi^UE'ja YiVE- 
TCtt. "Ot'. si TOuft' oyTfjli; E^Et, CClJ'OC K-'JplO; -?j|J.O]V 

yi-^tr 'E^O[j'^XoYoGp^a' ^ rroi, IliT^p toj oupsvaiJ 
Kai tr^i; Y^^i ^^^ avii/^puij-at; TW^i':::! otto (Toooi^i ^^ 

Vl[. 0'j%z oGv 'EGpaToL TT^pl i-^-^oic^^ '[r^ao^ y.:i"a~ 



;j: , ov TjY^'.tj(7^v [^f. ixi^Y^GOi^'.-r out' ^'J g a Moysc prics^ripta, qucm nescitftit odio non ha- 
QL 371 "■' EO^rTiv ^'i^/oi^TavT^^ xov M(rrj7f;v Q^i TGv boant ^ noqiie nirsum qniex^'Cntibiis si]rLt,dc igno- 

xa/jjij^avTa vLaTn&ivAt^G'vzty'., eiv Trsp xct^ oGtoi TrpiiT- . -^ < 






Ttvi T^ /^Y-''^- ^^^^ '^ Turi'.t'i-/, "Ilk :rjvTOC "ISC 
Ouv Tp07:o'j xaAojV Ecy^^^'' '/p--'^' llXr^'j t'.' ti^ ^^ x.'j-u^- 



'0 rA -Jy-i nriXh-'i O^Xov l^tuv fiijiu^ip T^n^a .'OLi j^jij- 

lloij TO" TOTio; ^vxajfta Fj.i),Xov tqj- ovaoui; ytupSLv 
^>j'j7,;i;va^ ; toj l\ ^^ Mixpoo'K/j ^li; -y-ov 'jTra'.6pov 

'0 ':>E Ui-y^; \iz[ tevo^ ^:^a-;('j^ avop:avTo- ou iravj 

TTpfiT^vopEJ^^fi^ e'otli^ tloJ,Xoijs; ^/, tfLv T:ao?7'(OT^f)^^ 

Xr;>v /pNVdjy £VO^Xnuij.ivci'j;. f^p-j/^oJT-i^ '-.=. jj,zx' o;'- 

;i£Tii TO SiaXs^ey-yai ^Ttrj^yr^'r^EVGc, ToO /^YEiv flpCffTo D nfim^ ita loqui ccspit : 



ralo Mojfse CDiidcLiinantur, propter eum qui oixul- 
tavit, s-i (?t ipai per Christum dicta facienlep,quom 
iLinoranl odin non prciscquantiir. Nihilque ciiipiam 
proderit, magj^^Lris riomen dominorum daro, non 
farere antem npcra s'^rvonim. Nam idcirco Jesus 
TiGster ad q inrndaiii^qui cum frequi/nioi' Uoniinum 
vocabat, nihil lamen ab eo mandalorum (aciebat ; 
Qiiv^t inqniN tiiihi dicU, Borninc^ do}siinc,et non 
I'icL': qihV dico (/')?Ncminem qulppc juvaliit dicere, 
scd facere. 0;nni itaque modo opuy esL brinis ope- 
ribus Oieterum si cut donatum fuorit, eL Jeeum et 
MnypQm rognoprere, tarquam tTua dootrina ab 
utroque pnTdieataJiic vir in Deo dives conspbitur, 
qui Vetera nova tempore, et nova, qure veiera sunt, 
intclHgit (c). 

VIII. Ilajc Petro dicnnlc nmnis multiludo, qua?! 
ah aliiino evocala, hi;;freesa est ubi eral Petru?. Ut 
autem ille Vidit turbag,ve]ut amnis piacidum fliien- 
tum lenifor commeantes, dixit Marooni : Ubi hie 
tibi loru?^ e!ft,qui magis possit eappre linnc miilli- 
tudinorn ?Et Maroone dedueenteeum fn subdialem 
liorlo exriiltiim locum, aecuta? sunt liirluc, Pctrus 
autism super bosim stytn;*^ non ad modum excel- 
sam consisters^ simiil atque populum more reli- 
gioso salutaFSfjt, videns multos astantis plebis a 
dffiinonibnsct pluribus morbis jam diu molestatoa, 
ac stridoro cum ulalotn. et procidcr^ oiim siippli- 
rationp, inc^epitifl iis, siJentinmquc tenere jut^sis, 
Tiec non pollicitus curationemposi habilumsermo- 



(jOat 



To;c; iza-KtAtji^ ayw'iti^ji^i Ta '''* ttcivt:^, vsi utto 



{a) Matth, XI, 25, (6: Matih. vu, 21. {c) Matfh. sut, 52. 

VAULU: LEGTIONKS, 



I^. fneipieng de vero Di*i cuitu Tacece germoneiA 
?ui ros qui pnnilus rgnorant omnia, quorum mens 
per adversarii nostri Si men h ealumniaa fcedataest, 
neci'si^arium duxi, prinio serrnnnem habere de co, 
quod non oporteat omnium creaLorfim Deum cul- 



23 



s. cli:meintis i rom. P(int, opera dubia. 



TO'J 



pare, nnn aliundp incipiens, quam ab isia q\isi X ''-^'^^ ^^-^'^ ^^ '^'^'^ '^^'^'^^^ '^''■i^^^^ 

providcnler ub eo D[jj-]ortunft sabjccta fait occasio, 

lit coguopcaturquod reclaratione compluresa mul- 

Lip dffimunibtisobsnssi eunt eiaiiiversiBdiniciijLus- 

quc niorbis comprchcnsi^iit per hoc quoquc appa- 

rcai justilia Dei, Et qui per ignorantiam illuo] ao- 

cusurunt. si nunc, diseentes quid sentiendum ^it, 

per bonam prfcdicalioaem et bona opera tt priori 

erimiDc se rcvoccnt, causam mali facinoris igno- 

ranliiPj ut veniam consequantur, ascribentes. 

X. Ita vcro babet : Cum Deus, qui solus bonus 
e^t, cuncta bene nreasset ac homini ad iinoglobm 
SLiaLH ]iicL:> tiaiildifseL, is homo coQcIituris fiui ppi- 
rans iliviTiiUl.em,cum esset verus propheta et uai- 






vcrE^a (.ocnoscerot, in honorcm Palris qsii Gmnia ^j U.ooc^/i'/;^ tiv y,a! ^V^m,^ xi oKa, zU ^rfir^v tou rivxa 



illi rurii.'c5S^rat,Gt ob halutem ck se fulurTiiuni liiio- 
rairTjiatiquam gGrntanu^ pater bonevolcntiaui eii^a 
a Be gigjiendns tibcros conscrv^ns,qnos cupcrel ad 
eorum iiliHiatj?m diligerc Ur^im e.l. aDeo dii:f^i,iler 
quod ad illiusducorct aniit:iliaai domGn&triivit,du- 
cuitque quibusnam irominuni actionibns dolus 
omniumquc DoniiMUs Dons dclectetur: el ostensis, 
qu» illi plLu-'ei'Oiii, legem Eelernam runetis i:Lin.\it, 
quj; iieo sb hostibus eonsumi posset, uec ub nlio 
inipiii interpolanda e^^^el, nric unu in loco abscan- 
deretur, sed a Dtinclis posset icgi. Erant ct-go JUis, 
ex obedientia lej^is, cuncta affaiim.frtiges pulcber- 
rinia?, auni coaipbiti,sinc trisLLlia,eiric inorbis^cum 
saiubcrrima aoris temperie tuto donati. 



3.'jX(;j 0(ijpTj!;:(jj.ivrrJ Ua'phc x:t'. Etc a(])X7;p:av Ttijv e£ 

8cOv ;::ti i'.XiTjW:;^ ^tt:' auxoj , xrv Tip^i; i^'.Xti^V 
aitoj avouiav l^i^t^-jvj oSov, 3:Si<;3H Tro'at^ iv^pip^- 



ejj.r:;T o-OfjV^'. 8jva;j^vrjv ^ 



ii'/fl' ^TlO a^tSo^c XLV0<- 



Xf. At illi, quia iiondam mala e\peiii fucrant, 

ad ipsuEii bonoi-umdonDm scusij destituti.percibo- 
rum {?!, deliciarura abar-dauUam ad ingrati animi 
vilium declinaveriint,ut arblLt-arentur non exi^terfi 
PrQvideiJtiajii.quGdnullopr^cedenteju&tiLiifi labore 
bona ut mercedem recepissent, utpate nullo ex 
ip&i*^ in easum aliquem vel morbum aut uUam ne- 
ccssiLalem deiapso: adeo ut^quemadmodum sotcnt 
homifies a prava aberrations afflictii Deum,qui eos 
paterat satiarc, deinpicerent. Verum cnimvpro sla- 
Lim post contemptum,ex raeluij vacuitatc ct secura 
vol 
conJicq 



£x x'?]^ TLi'Ocfpy'SL; xo'j V'^rjrji) TTxvxx atpr|ovo^^xi xiLv 
y.iiipTitijv /a^X'.axaT ^a IBS xtijv ^'Ctuv xiXeta k^I 



G-^ 



a^iptTxiciv i^atp^TTovxa, J.'c vop-ijai, i^jto'j^ [jir]S' eT- 

(/ij"iLv i; Ttif)^: -cLv^. Tj vja-t[> -J^i ^aX|j xlv^ a-A-f/.7i 'JTro- 
TTiffr-jVTj-- ^iyct, w; ^.vOpwvTOL; <iJiXou £jxiv 6-'j tt;i; 

Su'^ijjtvcv 7tLp'.6X^t;jtijvTC(L 0£ov. 'AXXi Y^^? suOiw^ 
p.£Ta vr/.- i/- xvjc a^foSfa^: vcii ao^tij;; xpt^^^v^- >iaxa- 
uptate procedeiitem,vGiut. ab harmonia quadam ^pdvr.iiv, w^^^sp eJ ap;j.ov';a^ t',vo; ^vicoXoiew^ ^'f^p- 
iJicquoTUer adapLata, justa gob invasiL punilio^ [iOj[jiv'r.^, Sixain x^: ajxoT^ a'^1'^vx-t,<^l xijitop'a, xi 
qua; boua quiJem ut aoxia expulit, mala veru ut |-^£y -(^p " ayaOi aic pX:('>avx:x a^tuOoOa^^ xi 61 Aaici 
adjutura contra indu^il- D '"^ c^^sX^ffavTa ivtei^^pEpouTM, 



XII. Nam ex cor^li incolis .^piritibus ii^ qui iaC- 
mam re^ionem habitant angcli, olVcnsi ingrato 
bominum erga Ucuni aninm postulaot, in ^dtain 
hominuin venire licca!, ut vpro bominca i'ucti, per 



ca 



Sn. T(UV Y^P "t^^' Q'Jpi^tVOV cVOLKOJVXfiJV "^^ TCVS'J [XlXXWV 



VAl\J.tj LECTIONES. 




non iJ^nao r- gi'iiieaL, quod de&pkere. Uonje^^Eav^.J im este scribcnduju aS^tL^ xov x'.\i(j>-,ii-,{i'j.\ o'jv^ii^vov^Tra- 
paSX^-wv-c^^r e^'-v, u' Y^p om. 0, iid cuj. orani monetur : voOajtx:^^. «^ &voLy.o'ivTcjjv <;b (1698 et 1724}, 



tTTOV.OJVTLtiV G, 



^^^ CLEMENTINA. - H0.M1LIA Vill. ^34 

SvOpwo. f.v^[x.v., ^.! r-o\..d^ .X.:ov. W.: e^ A m.lt.m coDversation.m red.rgatl^ qui Tn Deum 

.k,..vt.c .X...., .p., .a.av 1....^, ^.xdg.XXov - aoceperunt, Jn omnem se mutarunt .aturam, ut qui 

7u^.v, a., 0...^..^..^=,; „..., o..=a; xal ^,5:«,- divinioris e.sent substantia;, facilequc in omnia 

Ttp., xav™ |..Ta.p....9.t S.va|x.>o. K.! ^f^vov.. poaseot converti. Et f..ti sunt lapia pretioeu., ot 

Xleo. .■.^.0,, X.J ,..py.p!T.j, ^,p.p.....,, ^op^:p. rr.arganta conspicua, et purpura si qi.^ pu]cher- 

.. ^l T.X.: xaX),.^^ ... -^p.=., ,v.o;.,. x«l 7.3.« ^0 rima. et aurum insigne, ae omnis magnifica raale- 

™),u..,.o; W^. K„, ...v ^Bv .<, y_^Tp=:,, ,G„ S', ,!, ^ia. Atque in aliDr.im quidem ma.o., in alior^iu 

•.6A...h....^-_r^, .... 6^ «.vi. ^.dvx., Wi^.v.o. vero siuum incderunt, et ah iis spo.to rapicbaii- 

M.X.6.XX.VT. 0. ..: .., ..rpaTTo.. «i .!, ip...i, tur. Sed et traaformati sunt in quadrupedes et 

v,..a .e xa. t:.,v.,x.: e>, ^«v 6^a,o V,0.>,ov. "A..v. - serpentes, piace. ct aves, a« in quodDuoque voie- 

,.,... Iw - X..V.V «, .iv..v ^.lU, ..I S.a.fd- pro libito canuut, oni aempe offl.ium multa e 

po^, ^px;..,- ™v.[.ovTs«. ^aria opera tribuentea. 

XIII. n?.r,v 5t. ...X. y,vri;.,v.L to>,,- S.»p,ra,..- XIII. feterum quando h^c f.cli rapforea suos 
.a,a....,^A.w.ra, ^X=v;.v,x.? a. x-^v i.flp^- ^ avaros ostenderunt, et in hominum Juram mu- 

«.v=pi.Lv^.t...f,,.£g„XXov,- V..5.,V ,,1,,,. tavernntse.quosanctevivcntesctvitam sanctam 

a«|..vo. ... X. c...r.v .or. ..X,T,i..o.. fi3;^,vT., esscpossibilemmoostranteaingmtospa^niasnbde- 

.ou, ^x«p!..o., i ..O.v«., ...gaX...v. i.,.3^, i'v- rent : quoniaoi, inquam, verc omnino homines exi- 

^.0, xa ^a..^ cc.Opw^.^^^.vov.o ■«.! x^v i,r.(,v|x.:av slebant et habeb.nt concupiseentiam humanam,ab 

.r/Qv TYiv j'''l)p..>..v>;v, .^0 TajT-,,; i^p^roiixv.a: .!,- ea subjugati it, leminarum concubitum lapsi sunt, 

Yu.a.x,ov ,..^v^,.)...Oov, «., ,.,...Xa.b.., .,! ^.^.j,^ ,iuibu3 oommisLi, ct piaculo confixi, atque a prima 

™Y-t.. ..a. ..,; .p.,.,, ,,,,,,,,, :;.,v.di,v..v.Oiv, virtule vacuati penitus, ex igne eonversa membra 

^:' ;" f;, ^^'-'P?' 'P\^7=' 1^^^^' ^'^ ^* '^P'^^^'^ '^^S.v in primam nature m^. puritalem non valuerunt in- 

"Z '-' ^^""' ¥r':'' ."^■^r^T'^P'"- ^^'^ ^^-Z- staurare. Nam per poadus ex earnali coneupiacen- 

<r«v. T^ yip pap.. .4, .:ro .-„ ,^.9,^!^., d, .#xa, tia orlum, ipso ig«e dcsincDle, per impiam viam 

TU^uT^^avTo, ...TO. TO. ■= _7..p.., T^v «..6ou.^v olSe'.- infpa incesserunt. Siquidern, earnis vinculis com- 

JL lU""'-"^ ' r w" ^^^r^"^^^^^- P^diti,deteati sunt acfortiterligati. propter quod 

_t.Bv.. 190 ..T..xr,vT-^ " >.a; !.x-f-^ SiS^vTa, oS nun potuerunt amplius in eclos aacendere. 

XIV iVUri v«o .uvo..(av, & " tS .pSxav lyi- C XIV. Etenim postconeubitum, qnodante fuerant 

VQ.TO ^™'y,8i«e, .«.^ TT^pa^^.T, ^,,.,, s...,eiv- repetcre jussi nee amplina valentes prrestare, qno- 

^tC,m.^aUo^^: ^.Ta ^.a^^^. U^,,i, 1, ^^,,^^^, niam alind non poterant post inquinamenlum fa- 

^r ..v«,Ha,., ap.,>c.tv ts xaTc Ep<o;.=va.; ^o.Xip^vo., cere et adamatis mnlieribiis ptacere cnplentes pro 

^vo ^a:^... TO., x^,, p- ^^,Ul, l^iU.^^, Uj^ se ipsis viscera terra; osienderunt^decus, inquam, 

6. t« .k ,^.TaAXo=v ^vflv,, XP..OV, x^AKov, Spppov metallonun, aur.m, ces, argentum, fcrrumet simi! 

«lo^p.. «. -t^^ 6;.,.^, ^,v T.T, T.|.L«TiTOK S^M.v lia, cum omnibus prelio^is lapidibus. Gum hia au- 

A.Bo^?. i.v T..TO.,-.. T..^ i..T..0el7Lv ^^ alOo., "/.al tem prEestigiosis geranis tradideruntet artea ad 

21 I ■ ""' . '"''"' ''f "^" ^P-YK^™'' ^S^iSo- singula periinenles, et magicas acientias moQslra- 

?■? t "". '''^"" ''"--^'^^^i-' " xa! a.Tpovo|.!.v vernnt, ct astronomiam doc.erunt, item slirpiom 

Op^^.v;iC ^vvo.., _..peO,v.. do.vaTov, £tc 3^ XP^-'^"- tuisset invenir., adhuc ct auri argentique ae aimi- 

v.«. ^pppo. xa. T^v i,.o..,v -^u..v, Ta, t. t^. iafiv,- Hum fnsionem, atque veatium diver^as tinctnma. 

Twv TOi/../,:tt !ia:^x-. Kal Tva.e' wXtu;, ^T^iTre? Donique omnia proraus.qiifB ad omatum etoblecta- 

■jzpoi^ y.o,!,oo ya. T.p^,,,., .^, -pvaixiiv, Tiv Jv tionem mulieruin spcclant. fiEemonum in carne li- 

aapx. o.0.vT<,.v octt|^<,vwv E7T..V .6p,;^aTct «^ jj gatorum sunt ioventa. 

S\. 1.x oe .^, vrieo. pi^^^ ^OT£i. ^vapco™. XV. Ex adulterina autem illaruni eonjunctione 

iYiv..To V.O0., U.U., y. T... 5vepci.,uv x.T^ xop.- nati sunt homines spurii, m.Uo homiaibus statura 

VV [.=^oo(, 0.,- n\ B. ,,,^ ^„~,,^ ^,.^^,^^,^ ,,,^.^^_ j„3jj„.g3^ q^^g p^gj^^ ^ ^^^^ noniinaverunt. non 

™ .u p«..vTfe.S.<; ovT., ...i .po, e.a. .<iX.^.v anguipedesetadvcraus Deum bellum adorti, ut 

*4 -'^v'. ^1'"^'^'''°' -^^^ '^■■'^'^^-'' ?S°-' i">pi^^ Grajconim dccantant tabula;, Bed fori mori- 

p.bu., aA/cc e.^piu>o.t5 Tov Tp^TCOT, vca! i^d^..^ ^■., jjyg ^^ ho.ninibyg g^i^^^^ ^^[^ ^^j,^^^,;^ majores, 

VARLE LECTIONES. 
Mp"^S';\''-' G '0 ,t5^. 0. "^I'Tc.p 0. Posteac. eodem .-h.V ut voJuit 8 a't'av vul-n la .,,, n 

PAipot. Ga. II. ^ 



S. OLEMENTIS 1 UOM. PONT. OPERA DUBIA. 




ad usushumanoaconditua estorbisj^nevictusino- tov ko^jiov o^y. l/^ovrac '"^ (I'S) auTipv^v] (Tcpoc y'^P 

pjaad oatuFEe repugnantem esum animalium con- avBpa>7ttJv ava^.oyL:*'' £oif,La:t.'jpY/^Ori xai XP^^^^ ^'^' 

versi Insantes esse videreotur, quasi id ea iieccsai- OprA>T:^Yjv), 7vft ur^ evSe'^ Too^^i; "^ iitl -ct^v 7:?pi 

tate auderenl, illia Dcus omnipotcna mama pluit o'w^ i;iTw ^totuv 'pr,^h xpsTcV-vo-- ^xve'jO'Jvo: SoW.v 

ex variacupiditate, atque omni desiderata Iruiti e^ai, :b:; St' (i-jivxTjv loyro tstoX^uv^vAs^, [tivva aj- 

aunt; at illi, ob spuriam naturarn pui-o cibo non t'-jT^; 6 n^JToSjva^^i; Qeo^ e7rf^ij,Sp'.f7Ev ^^ svt 7roLx[J.T^^ 

delectati,solumsang«inl9gu&tumappetebaiit,Qiiare E'Kvfl'Ju(a;, xal 'ttcivtoc oGt.io ^?ojXovro aTn^Xauo/ 

et primi carnes degustarunt. gI S' a" &t:& vcV" 9lia^tl^^, t^j -i^afi^pr-ji xr.^ tpo^Yji; 

XVL Qui verocum illis degebanlliominea, tunc XVLO^.Se rr^; ^'jzdU avOpWT70[Tr> ^[ao^o'j Tr^t^ Ttpi^- 

primuin idem ^mulalione dueli fccerunt. Ita vel -ov Ttot^Tv i^i-iXf-jj^^v. O^t^-j^ e^.t-: ayaeot e'ts asxo? oi 

bonivDlmalinoniiaaciiiiur. sodlimua ; et assuctacti ^ y-'^'^'^F^^ ^S ^^^'^^ y-'^'^J^^O^" ^-^^ ^OtTOirct^ Sj^aTCo- 

vix rcluahimur, Porro cura brutfe aniinantes tunc aTrijTwt: ^y/^J^^^- '^*"*'' ^^ ^^'iy'^^ ^^"^^ '^'^"^ ^^^^.'-^^v- 

deffcerent, nothi homines etiam humanaa ederunt toj^, o\ ^riO^t ^vO.p^-.m.t k^i avOpf-j^c^wv ^^apKWv Ivsu- 

Camcs: non enim jam longe aberunt a violanda sua c«vto '^^ 'iiiicixt vip auioT; ^j'J jiaxpiv, t^jv fji^v S'.o:- 

cnrne, qui priua iiialiis speciobuacamemguslave- ^pO^tpav T^pxa, Ttpdrapov e^* hspact; ^opcfccTc; auTvj; »3 

rant. Y^'^^^:^^^^^- 

XVII. Perrau^tum vero sanguiuem fuaum purus XVII. 'EttI 5k x?i ttqa).^ -ctdv al[AiTtov pucrEL 6 /.a- 
aer iui\mvQ fedatus vapore et insalubris factua G^po^ a/.p wxaOapTtjj av^ejjA-.ajsL f^iave^lc ^al >fo^/^- 
ipsiim aplrantes reddidit morbiaobnoxioa, utdein- la; to'j^ d'^airvEovTas aij-ov voamS^ii; aTteLpyaC^^o ^*, 
cepa homines immaturi morerentur. Terra autem (Ij; x'k'j^ txv^p^&tt'.iJ^ Xo^ttov acopou; d-oOv>i^/'-e^v. 'H 
ideovaldepollutatuncprimumaninialiavenenataet Ss y^ £i< ToiTCJv 1»3 o.f^cp« fif.avBeT^i; rp^^-c^v 
nocGutia feoit ebullire. Cunctis ergo ad deteriora toxe -ri ioSrj)a >c:ti Xu[^avTtKi Cwa E^EgpaaEv. Ttov 
propter lerosdEGmonesvergenlihua, Deus illos tan- o^v Tiivt^o-^ Tip^; -.o y;=pov /wpj^javxaiv BtaTOuc 0^,- 
quammalum ffirnientumtolleredet;revit,neamalo pi^o^sLc; Sa-;j.Q'^a^, q Osoc ciGioijc; diiiTi^ip /axr^v ^^r^rjv 
scmine per seriem unaqureque ietas prxcedenti efsX^fv ^^o'jJ.eje^o, W fir^ duo JTiopS^ x^xJ]^ '^ vcax' 
aEsirailuta.pariterqueimpia, futuruoi salvandoruni C ffxoAOjO'av UiT;:7i 'j-evEi t^ trpo ajTf,.; ECo[j,oto[j- 
huminum sfp-culum aboleret. Quapropter postquam pl^tj, oj^^.fw^; i^sSouTa^ tov ^e^oj/.sv'^v alwva croj^o- 
nni virojupto, cumtHbusexilio natiscumque illo- r^ivc^v avSpwv /^jwctt). Toitoj 3tj ev^xe^j b£ T^n St- 
rum uxoribus atque filiis, ut in area ovaderent ^^t^ l^^^^ '^^^ ^^ x'jtoj Tpt(.o-^ j'jv t^T^ au-wv -p- 
prEenuntiasaet, aquam diluviiimmiait, uLonanibua vat^lv, ^u^ Tojt; -jlr^T^ ^^ iv Upvaxt SLa7to(;E70aL 
consumpLU, munduspurgdlugsi, qui in area 3Cr- TrpoayT^^X^^' ^^tup eU vtaxaxXuTu&v ETt^yJij^sv, r^ct 
VEttusfuerat, in secundum vitfe humane princJpmm srwt-rj i^jaXtoOivTOJv 6 y.'^cr[Lo^ x^TE^txaOap'^frfi^l.; 
purus redderctur, Atque ita cvenit. aix-p t^^j sv Xip^a^x-. c:i-r,.,Oi^jTt ="tq o^^T^pav p{oU' 

o;oyT(V >',aO:t:rj[; a-oS'jO'fi, Kal Orj o'jTtFj; EYiV=TO. 

^Vfll. Quia ergo mortuorum giganlum animaj XVlIi. 'E^d oZ-f ai tw^ teQvxiotwv ^^T^^^^^^ 4'^- 

humania animabua erant majores, ut qua? ex ra- X'^^^ '^^"'^^ dvOpf.iTrEvfo^j ^'^ ^Y^t^^y ^Lsf^ojc ^jav, fe ^tJ 

tionB corporum exce!lcrenl,tanquam novum genus ^t! w? crtoft^atv 6z£p=xrj'j:r^t, ^s^ ^« x^^vov y^vo; 

novum nomen acceppruTit- Quibus supersLitlbua in it^ivp y.:t= nr^ ov6ij.:itl ttp^^ji-jY^/^'^O^^^^- ^^^ ^"^- 

mundo, quo modo vivcndum, a Deo p«r angelum XofTrot^ ^'Tj ^.'^^^[^'jj ti'ic SeT P^aiiv. (jtio e^ou Si' a.f(i- 

sancita estlex. Cum enim e^sent genere spurii, ex Xoj v'V>^ J^ptaHyj. "Ov-; y^p ^^'^^'^^ '^^> T^^^' ^>^ 

jguG angeloruract mulierum sanguine, ct ideopro- q Tcupo^ ayyiAtuv y,it a^axo^ yuva^xOiv, /.^l oLi ^oQra 

pnum quoddam genua esscnt concupituri, juaLa l^lo'j wo^ y^vo'jc lr.'M[x=h idWo-n^r^, ^^vmiti) z-.-A 

allqua lege prsoccupali sunt. Missus ernin ad eog 'ii:pr>zli'^^'j^-^ vo^i^.. 'E^^H^^Jiy, Y^p ff-jroTc; i:ro 

VARI.E LECTIONES. 




VARIORUM NOT_ii. 



fl4) Oj>t I'vovTE^ Pro oj/. E/^ovtac- ViEium calli- dissoriturde abstiuentiaacarnihus; ct udneotuntur 
Taplji, noQtypographi. Ex more autem Ebioniticc fabulce cognilffi juxta ao incDgnitoj. Got, 



237 



CLEMENTINA. — HOMlLlA VllL 



238 



XIX. TctSi SoxsT Tfjj irivxeTTfiTrT/i 6sqj, fX'rjB^VQi; 

£a*^ ^vj x'.^ Exwv eauTOV up."Ev xaTaSo'^Xcu^rfj, 193 
Trpoa"/,yvtov ^jJ-xt; ■/at 6j(ov xa? ^^uivoiOJ victt t:!]^ 

1', '^ip ?iv ai^ToTi; O'-xacovt; bjfjL. Ki^O^ i[/tov oo/.vj, touQ 



fl I- 



JX'Jt 



^oxet- 



f^3^i. Tauxcf ouy JJ.VTJJJ.OV&JEIV Kit ttols.'lv ^ 6:|i^'!Xe'£, 

TOV S'JVljtTOVXa!.. 

i'-C', TpouxiJvijv TL^ Sa''ij.ov:n; -fj 6'itov "ij TpctriiLr,^ ai- 
To:; y.oiv(ovwv 677oSoy).o^ ctUToT; Yevojj.£vo^^ w^ &710 
xaxtuv ^^cTTTOttiv icaJT;^: ttJc e^ ccijtwv ^efli^^t Ti[Jiw- 
ptft^' fta: Sii TT^v ay-miav Tccixr^v tciTc a^JTiv PuJ^io^tT 



Pay>s'?iv [j-rjv'jfuv ^ est a Deo quir^am angelu3> illius yoluntatem decla- 
rant, hia verbis : 

XIX. Hxc visa sunt omQium iuapectori Deo^ vos 
in neminem hominura dominurl, neqae iili mo- 
lestiam inrcrre, nisi quis volena se vobis in servi- 
tuteEn suLijecit, adorans vos, et sacriljcans, et li- 
bans, et vestry ccena? particeps, aut quidpiam aliud 
quod non deceat perficieng, vel fundenssanguinem, 
vnlgui?latismorlui3Carnibus,velfer£ereIiquiig,secto, 
sufTooato, aut alio immundorepletua.Eosveroqui ad 
Jegem meam confugiunt, non modo nan tangetis, 
aed et honore donabitis, ct coram fugietis- Quod- 
cunque enim ipsis, uLpolejugLis contra vosplacae- 
ritj id vos nccesse erit pati. Quod ai nonnulli ox 
illis, qui mihl adhferent^aberrarint, vel adulter antes 

n vci raagiam esercertes, vel impure viventes, vel 
aliquid aliud eorum quK mihi displiccnt opRrati, 
tunc oportebit, ut ipsi ex jusau mco atiquid patian* 
tur aut a vobis, aut ab aljis. Qiiibus et pcenitenti- 
biis, pcenltentiam ponderans, an ea veniam mcrea- 
tur ncG ne, senLentiam pronuntiabo. H<ec ergo re- 
ducere in memoriam et i'acere dcbetis, probe gnari, 
quod nee cogitaliones vesira:^ euin latere poterunt. 

XX. H^c postquam itlis suasiaset angelus, abiit. 
VcJ3 auterti adbuc illam ignoratis legem, quod qui 
colit drcmoneg, vel sacrifkat, vel cum illis measa 
comraunieat, sub aervitutem eorum redactus, tan- 
quam a malis dominis omnes es illis fcret pceaas. 
Et propter banc ignorantiam, qui ad eorum aras 
perniciose acceasjstis atquc iiscxpleti estis, ve.nis- 
tissnb eorum potcstatern ; etcum corporaomni modo 



&6pii;iiA£voi Tct ^uj]j.aTa i-f^-Jti-t, E\U-^%i t& 6|ja^ C fuerint contumplio? objecta,nescitis. Scire aiilem voa 

oportct, in nuHiim d^mones habere potestatem.nisi 
quis priup conviva eorum luerit, Quandoquidem ne- 
que prmccpa ilJorumaliqiJid potest facere contra le- 
gem a Deo in 00s latam. Quare nullius habct poteeta- 
tem, qui non ipsum adoraverit. Sed nee quis potest 
aliquid eorum, quK cupit, ab illis conaequi, neque 
etium Iffidi ullatcuus, ut isthinc diacero potestis. 

XX\. Nam ad nostrum pietatis regem acceasit 
aliquando temporalis rex, non vi facla.neque enim 
licebat, sed hortafis et suadens, quia persuaderi in 
umuacnjusquG silum est arbitriD, Accedena ergo, 
ut rcrum prasaentium rex, ad futurarum regem dixit; 
Omnia pr^eentia mundi regna mihi subjacent, et 
prffiterea aurum et argentum omnesquo istiua 



)^prj £'t: Duoevo^ o\ Safiiov^c ^'^ryjo-^v ^^0'jjlc(v^ ^av 
p./, TCpQxepov T'.; a.^>zrA^ oiJ-oSfaiTrj^ '^ '^k-jT-y.'.. 'Ottqxe 
ouSe ix\>zfjif apywv Trctpa tqv uizh tou Gegu kit' ctu- 

CTLav x'.vq; oj/- ^'/s: }i.r\ TTpDffitJvrjjavTic auxov a).X* 

XXI. Tq) y^P '^i^ cJJEQ^tw^ -f^jA^jy P^ctiXei r,poT- 



■/ar fi apYupoc -/al iiacri i, xpj^Tj xali y.ocrij-ou x^jtou Q mundl deltcla; sub mea sunt poteetate, quare ca- 
67:0 xaT; ^jta^; ejxlv fe^oucr^c:^' Sco uijojy Trpoaxij- dens adora me, et dabo tibi ea omnia. HffiC porro di^ 
v>;^r^y }ioi^ xal ow^t.) not xi^xa xtfi:x':t. Tauxx ok eXt- cebat, quia noveral, quod post adorationem ha- 



Y^v s'.Sw;, Bxi [t-z-x^ TO '^ TpOTi<'jv^^^r xctL TTjv xct-: 

^* T-^C [J.£XXo'jcn;; 



ajTOj 






QUTtU 

15 



buiaset in ilium poteatatera, sicque et futuro bo- 
nore ac regno privasset. At qui omnia sciebat, non 
modo ilium non adoravit, sed nee quidquam illiua 
donorum volult accipere. So enim cum suig oppi- 



VARI^ LUGTIONES. 



39 u-::' a^^TQ^ p. l^r.b xaS Si'^^ 0. ^^° ^^Kp^v pr^termiscranl Gl (edd, 1605, l';24)ct S. Submde ^^-^.i^t^Qi; 

c. S., Y^''"^!^^^''^ '^■' Turn Ovrj-oC p, TfiTjto^ C, ' IftTr'^^tTcXt^jisvo^ G. Mta c. S., rp-j^r,<7(\-i C. Sub> 
inde i'^i 0. ^ iSjv om. 0. * e^ajjLasTWTLv, i ixmx'n'yii^^y'^'' C. ^ i^ (aicj 0. ^ iroL^tv excidit ap, 3, 

1 biiotmzow 0. s ;^s'ixiv'.v 0. Turn St' S C. » Siivajai C. ^^^ >^a[ tranacnpsi ex 0. i» ^^ S, 0, t-^j G, 
13 av GL, noa G.» ut talso scribit S. '^ t;ou 0, 1* o'jtwc C. >^ Ita S., ^auT6v G, 0* 



239 



S, CLKMENTIS I HOM. PONT. OPERA PTJBIA. 



gnemvit, qund est, non licere posthac qmdquam A ^^' rcjTrju Ss^oii^vtov *^ hS^.h zi ^(}k'>.r^<7t^• lajTo^j 



ab ip30 tradUorum vel tangerc.lieapoDilit ergo : Scri- 
plum est, Dominum Deum luum revereberis, el llii 
soli semes (a). 



XXn. CKtcrum impiorum rex, cum regem pio- 
rum ad suam adducere voluntatem plurimum co- 
natua easet nee potulseet, finem fecit, et in reliqiia 
vita iilum nitebatur captare, Voa vero prtefinitim 
ignoraatcs legem ob mala opera sub ililus estis 
poteetate- Quucirca corpore et wnima maoulam go- 
ritia \ et in prcEseiiti quidem a morbia et dcemoni- 
bus illudimmi, in futuro autem aninibibua pnnie- 
mini. Hoc vero non voa Boli ab ignorantia passi 



i^Y--^ ':r£tp(0|ij'jfj^ xa! [J:r^ r^-j-i-ffi^\^ ^^ ETraJciatOj 
pujv, 'Vf^sw c? Tov .Trpf^'jpurO^vTi vdj/'^v kyvdouvt^i: 



eatia, aed et nonnulli ex Doetra gente, qui In malia g vai; E^eie, Touto S^ o'>^ 6jtiT^ fiovot Otto ^y^^^"^^ '^^" 



operibua a malitiie duce occupati» postea velut ad 
ccenam a patre lilii nuptiaa celebrante invitati, non 
oljedieruni [b). In locum autem eorum, qui propter 
occupationem. denegaverant, qui filio nuptiaa ce- 
lebrabat pater per veritatis Prophetam jusait nobia, 
ut progreasi ad esilua viarum, id est ad voa, in- 
duercmua pTiram vestem nuptialemj qucS eat ba- 
ptiama, quod in remiasioncm fit peccatorurn veatro- 
rum, et ut bonos in Dei ctenam inducat ex proni- 
tentfa, beet initio ab epulis abTuerint. 



v^; liti xaxaT^ xpi^EJty i^tfj %q\j ■c?]c X'>:xtac; -PiYS^o- 
Y,n'j<:a'j, *Avxt Si ToJv i7:?i6r,a-avTtuv Sia -cr^v llcoXrj- 
3ayf riu'j 6St[jv eXg^'Jc-i^, ^' t^xt rcpoc Oiaatr^ x^Qapov 



XXIli. Si vultis itaque ut fiatia vestimentum di- 19C XXtll. "EvS'jjia ^Sv ti ^ojAEifis ^^ y^''-^^^- 

vinispiritus,eaitiminipriraoexueresordidam prte- Q£foL> l(v^j|i^io<;, aTioJoi^^xE Tiptotijv ixBujccTQxt x& 
sumptionem vc5iram» qu© eat immutidua spiritua, p pu-ipov u^iutv 7ip'j>,rj^a;jLa, S^ep ejxlv axaOaptov 
et impiirum amiculum. Non potcatis aulem alia ra- mEu^a, y,ct: /jtapcj^j T^EptSXvjfia. Tduto Se .oijx aXAttii; 



tione deponere, nisi prius in bonis aclionibus ba- 
ptizemlni : atquGita puri corpore el anlraa eltecti 
1'utiiro perpetuo regno frQemini, Igitur nee idolia 
credite iiec menaaj eorum impure participea eatote, 
oon ooeidite, non adullerate, non odio prosequi- 
mini quoa non decet, nun furtum facito nequeom- 
nino capeaaite ulla prava facinora. Alioquin Jutu- 
rorum epe privati in pr^aenti quidp.m b^cuIo a ma- 
ils dtemonibua et a gravibua morbis vexabimini, in 
futuro autcm ignis ceterni I'eretis aupplicitam. Qu^ 
erga hodie v<]hia dicta aunt, aulHoiuiit. Do cajtero 
qui vestrum morbia at'tli eta mini, ad recipiendam sa- 
citatem manete, ex aiiia vero, qui vultie, cum pace 
abite. 



irp^^EJt ParxLT^f^tE" -A^\ r>uxai ^a^^pot cT(i>j/axt t; y.cd 
Acfjo-STE ^^. M'j-Xo o'jv E^^riiAOLi^ TTLT-Eij^Te, p.v5~i xpa- 

[j,TjCE y.'^y.cfT^ ^" ■v:a!v 5Xu>^ Trpi^s^tv sTrtSiXXsifls. 
ev |j.£v -lit TrapiJvtL 'jTT'i xs ■/^y.ifjv ca'^^j-o^fuv y^otc yaXs- 
:tttuvr a'l^i'qj x^XccaOv^jsaO^ Tr'jp'. To: [j,lv rj^v (jv^^ipoy 
[ilv ^^ iJTio TTCfQrj [j-^Ttuv GyXoJfiEVQi Trpoc '^v 'tatrW 

1} Vl^^ TT'ips'JEcQs, 



XXIV. Tauxx aixoTJ SLTTOVtrJC ol TcivxEq TiapijiEi- 

v::(v, o't [jiev '^ou fls.p77rtuGTjVa; ^ipt'j^ ol Bl xoii ^tuq- 
pv;rTi:t Tou; xTJc: 9spa7t£(cf; ^mx'JY'/^'-'O'^TOi^, '0 SI 
IlExpoq x^q /,^"^P^^ a'jxt>T^ i-^TiOtw fAovov v.y.1 su^ct- 



XXIV. Hsec cum disisset^ omnes permanserunt, 
alii utcurarenturi alii ut viderenl eos qui sanitatem 
reciperent. Petrna autem duntasat impcnens illis 
manus et precatus sanavit : adeo^ ntqui subitocu- 

{a} Matth. iv ; Luc. rv. (h) Matth. ssii. 

VART^ LECTIONES. 

^^ ^sBafA^vfov in text, rccepi 0. 0. ^" a-j-,y non legitur in 0. S. Turn fort. leg. hi n. Dclnde G non 
3 vertit oppignemvil et ab ipso tradilorum, Vertere debebat : oppigncravissct ct ipsi tradUorum. 
^^Oiq 0, in marg. sec. man, iWc =ij5;diLv. ^^ a^xI -^ojvrjOsfc G. ^*^ -co'; [asAXojjLv C. ** ^ttg 0- 
^^ oJX add. c. 0. *3 xaxfov '/a; C. ^* tba-^^r C. '^^ d jiouX^aOs ot [secundum Clcricum) C es 
conjfirtLira, textua Gi ISo'jXstOe, ^^ Ita, et ^pi7. c. 4j CtuoXaJsviie C. s' ur; SsxtxTcar; 0. sa ^^^ ^Iv 
flpgcessit ex 0. 



rccie 



241 



CLEMENTINA, — HOMILIA IX- 



jx^'^q; liTiTO' (u; tou^ |^£v rap^xp^t^^ fle,':(7r-jO^'j' A T-Jiti fnerant, l.otarGntur, qui autem viderati^ 



242 



■T>1- 



^auTtuv iTzd'/ixif tytoX'^v "1^3 e'/o-Jta^; TrpojiTSpov 



gnopeye inlrarcnLur, slmulquG laudariiiit Deum. eic 
firma spe rredcrcEt, atque una cum lis qui sancJi 
fuerant^ ad sua abirent, mandate accepto, ut m<itu- 
rius postridie convenirent, Cumque disce&sissent^ 
ibi manens Petrusuaa cum fanjiliaribus, cibo sum- 
pto, se somno refeciL 



Qv Tqj OT^yif), 



'OMr,\TA e', 

I, T?I ^kv oZ^t 3' lr:[OjTTi i\iJ.ipq. b T]4zpoz Sl^.a toT; 

^'CCttpOK sJuOV -/.a! ^TIL TOV TCpT jJHX^ "Q-QV IXfttbv K^t 

Itz-.i-:^^ Tjp^OTO XiyEtv- '0 6eot; tol*^ r:iX:£t avQpfOTOut; 

Kva eideS^ £L)pa>v^ Iv X^pva/.i jj-^xi Tp'tjjv aOTO'3 ^^ 
u^idv >tai fj-J^KMti^ a^07]vc?t £7i:o(yj(7ev. "OQev (jLJv;Sstv 






B 



HOMlLTA TX. 
I. Sequent! quidcm die Petri: 3 una cum sodali- 
bua egrcssus et ad Jocum prfficedentis diei veniena 
ac conaistena ccepit dicere : Dous homines olim 
impios cunotos cum jper aquam perdidisset, ac 
unum ex omnibus pium invenisaet^ in area cum 
cum tribua filiis et eorum uxoribus salvum fecit. 



TOC, ^Xl TOijTO ll-i XJi [JEY17TO-J CtJJCt^TTJ ;aCT^ O 'IZT-J-O.^ 

'Jouy, fixt o'jx riTtiXX-j^Si, TtoXXot o\JT=^ oyXoL, rj-ri- 

TO (jT.6^Zl'^\J.a' y.aiTQt ^^£^JWV |J.EV TO ^[iip-L/)lJL:t 



iflET^ 0£ £!^ T&V tOiV oXtOV 



■^^eSeTte 
Oeto'v au"oii [^vo^a 'izoL^i avatiG^-tp 



oii |V;v ccjEoDLJVTOJv [jL-^j ^^ Uiide appspet divJ iia uatupa, qu« impiorum quidfim 

negligit multitudinem, uniug vero pii salutem non 
degpicit, Gunctamm ergo maxima est impieias, 
solum omnium dominum relinquere, et multosqui 
non sunt, quasi sint, deoa veneraui. 

IL Si ergo [dum vobis enarro ac ostendo^id ma- 
ximum esse peccatum,quod vos omnes poasit per- 
dere) vestrie mrnLi aubvcniat, voa non perituros, 
quia plurimi estis, erratis ; hubctia quippe mundi 
olira diluvio inundati exemplum ; et vero illorum 
peccatum multo erat minus veslro, Tlli namque in 
pares impie se gesserunt, ant occrdendo, aut adul- 
terando : vos autem in oronium Dcum estia impii, 
pro eo vel cum eoin^nima colentes simulacra, sa- 
crumque ejus nomen projicientes ad omnem sensu 
ETCLppt- C carentera materiam, Primo itaque infellciter vobig 



'EOV^ ^VT' «UT01> 






UAT; 



4jaVT£<. UptOTQV |AEV O'JV OEQ-JOTU/^^Xai:;, JJ^TJ 'i-VtUp''- 

TavTE; T-f|y £'a'j;opiv ttjV [/.z-ct^j li-ovrrp-yla^ y.a'. ira- 
Xuap)^'!a;, Hz: ^ [aev [xo'^apylj. (15) b\±ovoUq egt: Tr^^p- 
EX-cixvj, 7) S^ TToXo^p^fa TfyX^fxw- ^^Epyarr ',y,-^ . To 

* nj ^ 'J r J — 

■Etoy E^ o^'JTOJj v;yr,|j^yoj'> oyXoiV £V ojj.ovo'!a SiExiAi^, 

Se -'P;v ccjto'j t^Xe'jt-?;; rroXX'-;: twv l^ yjToo P:ia-^XEL3^ 
E^piyOr^To;'/^ Y,a\ Trpo; t^ ^aT:X=^>-a[ crttij^ovTE; 
TO TTtbc Suvri^EEvj ^y.a^TO^ ^irsyoEL. Kal 6 tiEj tcoXe- 

[!'[), C^XXo^ SoX^J, ^T^pOt; TTEtflot *^, K^l iXXo^ ffXXoj^, 



cessit, quod diffcrenLlam inter unius ao multorum 
principalum ignoratis, quoniam unius principatus 
Concordia: facicnd® vim habet^ principatus vero 
mullorum efTector bellorum est. Quad enim eat 
tinum^secumnonpugnaL ; qu^ vero suntmultaoc- 
casionem habent seinvii?em aggrcdiendi certamine, 
in. Slatim itaque post diluvium Noe annis tre- 
ccntis et quinquaginta superslea (a) in concordia 
cum liliorum visit ir ultitudinc^ FuHque solius Del 
ad imatrinem rex. Post mortem vevo ilHuH mniti 
posterorum rrgnum appetierunt, et regnandi studio 
nnusquisque mod urn excogitavit quo posset regnare. 
nie quidem beilo, alius dole, alter auada et alius 
alitor. F, quibiis uniis exstitit de genere Uhanii, pa- 
*^y eU -^t; aTTo '^iyrt'jq wv Xx[x^ to'j Trau^^avTo^ -ov ** j) tris IVlesraimi, ex quo Mesraimo ^gyptiorum 

{a) Gen. is, 28. 

VARL'E LEGTIONES. 




Tp:a xcti pro TpL^txorjta C, qui quidem genuinam Ottoboniani Lect. jam vidit exatarQ in Lien, ix, 2H. 
^ Ita c. S, TTEiOtT) G. *' Tvj assumpsi ex 0, Turn S : leg. ^U^ oci'. }j., cir- tiec. i\\ 27 : Ex <^mbus 
unus Cham noinme, cuidam ex (iim suif.tjrii Mesraim appellabafur, Ghron. Alex, p. 62. Had. : ojto^ 

VARIOUUH N^U'LE. 

(J5) 'H ^Ev [j-oyap/ca, etc, Usque ad flnem ca- avap/iac (/^^iraZ/e/on^m lib. i, cap. 22.) Vide su- 
pitis. In scripto Damasccnu esatant ecloga :iEpl perius liomiL 3, cap. 6^. Got, 



us 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA- 



etliabyioTiiorum ot Per5a.rum genWs crevenmt. \ 

TV. Ab boc genere oritur aliqiila, per euccessio- 
nem in maglcis institulus, nomine Nebrodus, qui 
ut jjigiia contraria Deo sentirc elegit : eiiin Graici 
Zoroafitren appeliavcrunt. Hie poet diluvium, re^ni 
cupidua, cum magnuB esset rnagug, rcgnaDtig nunc 
mail (juie mundum dirigit stellam magicis arUbus 
coegit ad sibi dandum impermm. Ilia vero, utpote 
princeps at illius quod adigcbatur habens potesta- 
tern, cum iraigncm regni effudit, ut ct adjuratio- 
nem admilteret et euro qui primo coegcrat punirel. 



V. Ex boo igituf e ccelo in terrain decidente 
fulgure, sublatua c medio Nebrodus magus propter „ 
rem qyaj contigerat, Zoroastrca nominatus est, 
quod in <^um viva irruisset astri defuxio. Sed stuiti 
bomineailiiustPmporis.puUntes propter amisitiam 
erga Deum fulmin^j arcessitam fuisae animam illius^ 
corporis reiJquiisdefoasiSjtemploquidemsepukrum 
honorarunt apud Persas, ubi aooiderat ignis de- 
lapaio, ipsum vero tanquam deum colucrunt. Hoc 
exemplo et reliqui ibi eos qui fulmine obierunt, 
veiut amico3 Dei sppuUoa tempHa honorant, ori- 
guntque simulacra propriam mortuorum spcciem 
rorerentia. Inde Kmulati sunt idem qui per loca im- 
perium tenebant^ quorum plerique sepulcra eorum 
quod amaverant, licet fulmine nou interiiasent, 
honorantes teroptis et statuia, arasquo dedicaudo, 
prfficepernnt ilios velut deo3 adorari. Multo autem 
post propter longuro tempus a posterioribus vero C 
dii esse credit! sunl. 



^[•jE-zni tt; y.'X'ZT, t\^- 



M£7T,:lfA s; ojTTSp -ret A'^uTTctfov y.-j.\ BaSuXwv'fov ital 

IV. 'Ek Toii Y^voui; ToiSxou 

ve^ (16) ZruprjijTpYiV Tip'i'n^ppf-^^'i'i . Oi^-ro; jisia tov 

^TE Si] CTpytov &v x:(i -cou p^a^o[iivou ** ri,v ^^oo<Tfa^( 
Eytov, |j,ei:' ^pytj^ to -tJ^ paatXs^o; upOTsj^EG Ti:5p (17), 
'iva 7:p6q TE Tov ipxiTfifiy e^Y^tupovi^ciTij xal lo^ 7:pt&- 

V. 'Ex xauTT^i; oSv t^^ £^ oipavou ^ajiai TiSiioii- 
aT]i: dtTTpxItY]^ A [JLd£Y^; a^aipsflslc NeSp^S, ky. Toii 
(TJ^SavTo; -paYfi^'Co^ ((8) Ztopoct^Tp'r]; p.&TtiJV0[xaa9iF^^ 
3ia TO (19) TTjy Toij SLfr:ipo<; xax' aijTou ^fojccv Evsy- 
Oijva'. pUTJv, 0.^ Ss avoT^TOi twv 'z6zz dvOp(i)7rai*J, to^ 
Sta TTjV £t^ Qer^v rptXtav '^ /Epaiivrj) [j.^TC(7rE[jL(f0ETaav 

opj^avTE;;, Tov [lEV TTdiriryv vai]j eTi|^T,o-av bv ITsptTct^^, 

[Ji; 6*0^ EOp^Tits'jirav, Tojtw %ii ^"^ &TiCfGE(Y[jLaTi :tat 
r^'.AEtc O'^TT'uo'JtS!; vaoT; Ti[itbjt^ (20), v.ix\ tiijv te- 



VOt^TTE'JO^TcL; ^^, 



&\i ol tXeT^to', ^alv rxuToTc Tj-yaTrrj [tl- 



jt:j^L ^oivo:; T'.iiLovTEc xat P[ii[J0Ui; avi-nTovTsc w^ 

Oeotj^T r:pojxJjv=TaB^' Trpo^cxa^d^. IloX^tli ^^ Ss u^xEpov, 

6ii TO'j TToXtiy ypoVGV^ 61:0 ™v llEXa-f^'JETT^ptOV SvTW^ 

Qeo*^ sTva^ IvoaEaOr^aav. 

VAHI^. LEGTIONES, 

*^ Imo potiug ^pova^o5vxa S. " ^v:c-[Ttaji (i, ^* S. C vcrtit ilUus, quod adigebatur, hoc est -zoZ 'i*tjp(5ci 

FLecLiua : i7/;w5, qui adegerai. *^ TLpLtup/JTi^TS 0- *^ SotX'lav 0, cui voci subnotato:^ in marg. respondet 

^iXiav man. sec *" xrp, quod S. omisit, texlui reddidi c. 0. *^ Itt'Ljiv 0. ^^ ^^-jn^^z'^^a-^zzi; C, qu^ 

lectio etiam pr. man. apparet in marg. eodlcis 0. ^° Ha et ex conject. C, in cuj. testu t^oXXGjv. Turn 

jt£tar<iY=v^j^£pfi>^J 0, 

VARIORUM NOT^. 
(16; Heo. IV, 27 : Hunc gentea, qute tunc erant, ignem ante Poraarum reges ; quos postea imitati 



Zoroastren appellaverunt, adEfiirantea primum ma- 
gicte artiB aucLorem. cujua nomine etiam libri super 
hoc p[urimi habcntur. flic ergo astris multum ac 
frequenter intentus et volens apud homines videri 
deus, velut scintillas quasdam es stelliR producere 



^unt imperatores Romani. Cot, 

(18) Antinoum Hadriani respicere videtur auctor 
Homiliarum. S. J.>iiEasEr,. 

(19)T<Sadjunxr c. 0. CPr. Hecogn. iv, 28: << Hin(5 
enim et nomen post mortem ejus Zaroastcr, boo 



et hominibua ostontare ccepit, quo rudes at(^ue R est vivum siiius, appeliatuni est ab his, qui post 



ignari in stuporerii mirar.uli trnberentur ; cupions- 
que angere d9 se hujuamodi opininnem, siepius 
lata moliebatur, usquequo ab ipso dEemone, quem 
importuniiis frequentabat, igni suceensuB coacre- 
maretur, Dhessel. 

(27) To Xr^i, ^a^s-Xzij.^ T:pOjiy_£E Tirip Vide Cap. 

6. Ignem regni Zoroastreum commemorynt post 
Ckronici Ahxandrini dicti auctorem p. 88, Michael 
Glycas Annaliuiri pi^rte n, p. ^29 ; Georglua Cedre- 
nus in Compsndio Historiarum p. 13, ni Suidas 
voce ZdkpO'i'Ttp^;:;. Quin etiam rem ignotam non 
ftiispe Ammiano Marcellinn ostendunt ea <|u.-t: de 
magis dicit lib. xxin, p. 255 : h'eruniqtte, si juslum 
est credi. diam ujiicmca:lilus liipsum apud sc ^empi- 
tenv's focitH-'y rustodiri, cnju.^ porlionem cxignum ut 
faustam prxisse guondam Asiatim rajibus diaint. 
Atquc bine videtur originem sumpsisse mos ferendi 



unam generationem Gr^ecffi linguje loouela fuerant 
replcti," Ad quem locum pluradeditcl Gfr. prater 
ea Diog- Laert. Promm. § 8 : isfytuv bj t/J TziixTTiTi 

TCUV iTTOptfUV [tEg;p[J.TjVEljOJJ.£'Mv fp/jTi TOV ZojpO^iT- 

rpr^v !ijT^p'i5jTfjv s^v^ft. ^t^jI Se totj-o vjx\ i 'Epfio- 
0(yp'>^,ubi vide, qu:fi adnotaverunt Mer. Gasaubonus 
et Mcnagius. S- 1d- 

{ZO) Kar 0^ XoiTTot e/.eIje Tol)^ JtEpctus^^p Oy>J- 
iT/o^JTaCT f'K OeoolXe!; Qclt-tg-jzii;, vaoX^ rt^uaifTtv, 
Mos quippe erat. i^que testatissimus, ut xeparjvo- 
-Xyjyes. sacro fulminis igne icti, creraarentur, 
sed quo loco extJncti fuerant eodem tf^rra conde- 
rcntur: locum aulcm sacrum cenaebant, tempium 
vocahant, et ari^, sacrifiiis, c^teroi.|ue cultu di- 
gnabanlur. TestimoniaproCerrenon necesse habeo, 
Sed ad voccm bEO'^tXs^^j vide noa supra in Rccognit 
IV, 28, Cor. 



SIS 



CLEMENTINA. - nOMlLlA IX- 



Sifi 



VL "O^r^ojc T^<: iu^ipX^i^: ^i at5^ o'Jx^^ ^^T'A-f^c A VL Gf»^!orum cum initio UDum esaet re^nnm, 

ioA^-^UriLalTs-.^; touTo Iv^vovTo tov Tp.^:x-.v. lUpji^r niuUai divisioncs ad hunc facts sunt nioaum. 



TrpuiToi i;-^^ sj D^pctvD^ TTiTO'JfTrj^ acrpau'^^ X^O'jvxec 

Tfi^TfVTat, MeO' Q^i^ BaS'jXtpjvLO'. ano xoTJ ^k^^ 7I-JpO^ 
c(vO,:a/.a; /.A^av^s^ y.^^l o^ajwiavTs^ Etc Ti ^o^jt'uv, 

oav, AIy'J^t^-'^' Ss 6ftrj[0j^ 7r':^^:tvT;c, "'''^'^ to Tup 

'H^aiJTO^ (21) [r; ^OJ "Oitpt,"], oi Tt^j i5v.i^aTi y.:i\ 

To-JTOV |i£v fj5v Tov Tpor;ov -^pT;ji[j.Evui x^: ol y.ata 

^oi^ slf -LjAV/ -roj -iz-jpo^ Ava'|.;;v-E^^ -c^^; i/sv ^3:71- , plerique deciderunt. 



Pnrni Pers.-e delapgie ccelo agnis prunaa sumptaa 
proprio conaerviLfunt alimcntOj atque igneni ut 
ccEleatemdeum coienLes, tani^uam qui primi ado- 
rasseiit, ah ipso igne primo regno rtecoruli sunt,. 
Post quos Babyloriii, do igne ibi poaito pruiias fu- 
rati, cum in patriam dotulissent atque adorassent, 
Gt ipsiconsequfinferregnarunt. Item .'Egj'ptii, post- 
quam similiter TecisaRiit, atque ignem lingiia sua 
Phthac appellaasent, quod idnm eat ac VuJcanus 
[vel Osiris], cujus nomine et primua apud illoa rex 
appellatur. Pari igitur modo usi el qui per loca re- 
gnaverunt, et statuam ac deJubrum facicntes, atque 
aras in ignia bonorem accedentes, a regno quidcm 



<pa^SK, xpofTElv a'Jxoy^ t^(jo<; vr^v fj::cTa(av XaxptU-^j 
lopxa: au-zoU ^pifja^ £>t -£ ej^ixtuv, cttlOvSio^, au- 



VILA cuitu tamen simulacrorum non cesaarunt, 
proptermaEaa magorum excogitationee, illiscauaaa 
invcnientium, quEe eos in vano cnitu retiuerent. 
Nam simulacra magicia caireraoniis erigentoa festa 
instituerunt ex aacrificiis, iibationihus, tibiisj et 



VARI^ LECTIONES. 



■^1 ^TTctpx^; 0, qui comma ponit post oiiTr^;. ^^ T.pihxo\ jBa-^d^^ G. ^^ *0:cs 0, legat, qui voluenl 
*0i^, ex buida, GL Lacnnam cod. Ott. post "K-^c^i^-r,^ explcvi duce Jamhiicho Oe my^ter /EgypL viu, 3. 

VARIORUM NOTyE, 



(2i) To 1T^ip 'Sfqt S'.aX&xtfw t^Oas it^X^Tav-^^, 



i^TWoq 



[j,£vov 0^ '^y;fTLv yi3^* £.Tvai auTOV £:turov vooSvTa, xolE 
•zi^ vrj^TEic; ^1^ laytfiv sTTifTTp^ftQ'JT^. Toutoj Se to 




iicem, ^^ ore ounm e^'udme tmrrant ^Egyptii, ex 
eoque natiim esse deum^ qui ah its Pktha, "n^^'.Ti^^ 
{Vulcanus) a Gr^cis nomindur. Addo pra-ceptori 
discipUiUm, Porphyrio JambHcbum^ qui iibro De 
myifterm, ubi de /ELryptionim opinionecirca Deum 
atque deos, ita loquitur, ex versione Ficini (non 
autem Scntelli eegmento 8, cap- 3} : Secundum vera 




\j.{'xq h/v.. DenEqucnomrn proprium Xo^:^E'^oi re- 
gis Th(^[>i-corum, cxponUur K'^jf^o^ 'ftXT^-j^a-.-rro^, 
apud Georgium Synccilnm Chronogropfd^ 'p. 109, 



tihum ordmem {^iuri^uviu5) pra^ponit deum Emepk IJabent autem hie pra^claram etymologiam "U^fft- 
diis ca^lestibus, tanquam diicem, quern ait inteUedum ^toc a ^-6^;, qni bujusmodi (]cdaction]bu8oble^tan- 
a5^ mfsum intelhgentem, atqus in f;e inleUi{fentias tur. Nam ^i qufsquam cat parum fidens ingeniosa^ 




inidligem, el intelUtjibil^ pritnum, quod solo sileniio detorta, quod apud eos r;EN alpha, ut apud"'!!©- 
colilur. Prxler hoe autem rerum appareniium opifi- braioa. f^^i/^resi^nificarit; quod artia eoquendorucn 
cio alii duce^ pr^funL Nam opifex intelleciu^, qui et mclallorum rum putarent inventorem fuigae. Cr.ER, 




lingua voeatur : qualenu.'i autem sine mendaeio per- 
aqit omnia, et arlificiose Hmnl cum veriiate, I'ktka 
nuncupalur. Gr^ci vero hitnc Vulranum nominant, 
artificiosum dunia.xai ronsidprantes. Quantum vero 
elector e^t honorum, appellalur Osins^ aliasque de- 
nominuntes habet propter potentia^^ aclione^qae dijfe- 




nominrg ftOac babes in Jablonski Panfheo JEgypt. 
p. 50. '(Est vero, aitdoctissiraus ^egyptologus, iater- 
pretatio bo?c adeo facilis ol obvia, adeoque se 
sponte i?t uUro ofTert, ut qui medioeres lantum in 
studio lin^'UEe -Egyptiar.fe progreasus fpcit, aberrare 
bic piano ncquHat.Nam 'i'Gac signiticat definientcm, 
deeerneuiem, ordinaftem. SicetiamiriLr.rprelalurcei, 
l.acrozius, in Thes. epistolieo. Lorn, ill, p- (55, 
aemije: Constitutor dvo ordimdor rerum. Diuch, 



24"! S- CLEMENTIS I ROM, PONT, OPERA DUBIA- 

ptausibug, quorum gralia rJecPpti slulti hoin^nc^. A >.^^^^ tt y.a\ xpirov^, ("Sv 7rpo<pi<Tt< d^ Av^tjtoi iTtaxti- 

qiiuJLtvis regno 3U0 aubiaio, a coiicurfeGlihus non [iiVQt, xakoi ttj; paTt>e''o:c cfJTa>v drpavp^O^rVr,^, cj- 

desistuntsiipGrstitionibus: iu tantura veritati pro- -zrn ^v tjvs^Oou^^v ^^^ Op^r/.Eiw^ n'y/. iitoX^t^o'vxar 

pter voluptatem errorem pr^feruiit. Qui tit post ^irl -zajo^iTO'j i^; ^Xv.Q^f^g, Sii *& ™;^,, |,SjTtio^Lav, 

crapulamaJarasconiractameraittuiit uJuhtus, ni- TcposrviA^Tav x^,^ TcXavr;j ^^. Ot /at [i^Ti V=e>]^ i^a- 

mirum aaima ex profuiido^ velut in snmniis, ipsia pagto^iw STto^QA-J^ojTLv, zr^ i^i>x^^ e/. paQou^ [lia-rEo 

praauntlafitefutaramdetalibusoperibiisvindictam. SiV^ve^ptov auTo?^ tt^v jAiXXouaav IttI tccT; Toiaiiratc 

VI!L Cum ergo mult« in vita prajterierint roll- VITL n^XXojv ouv ev pffjj 7t^pEXooua5>v ep7jjx£imy 

giones, adsiimusboninegotiatoresreJigionis a ma- -iripsTiJ^e, oepov^s^ 6mi^^, ol iyaOo? ^'uT^opat Ix Trpo- 

joribuSDobis tradit^e et servata:', cam vobis appor-- yt^vtov inuv -nr^paBofls^^T]; y.al ^ij^a/Bstrrrj- OpTj- 

tanleg, qaasi semina stirpium ostendentes, ac sub ^r/Ecac J'', ^^ ^7r£p|ii;ra '^utoiv SEiv/rWE;" x:il ^T:t ttI 

veatra ponentes oensura et potestate. Quod vobig b[j.txipcf -^pi^izi y.^l eJojtC^ tiOIv^s;. To 6|j,T7 ookouv 

placebit, eligite. Si ergo nostra delegeritia, nan i^iLXiCacO^ 'Eiv ^ev &uv Ta ^i^exepa ^ Vat^^^z, o-j 

solum d^moDea et morbos ab iisimmissospoteritis ^idvov ^^ S^t^/^r^va^ k^^^ xi ^^ £a[f;,ov't^v itciO»i ff^Y^"^^ 
effugere, sed fiigatis Qtriaquect a dffimombua sup- B ojvy;^srrf)e, «0:i dXXi aixQ-. a^ta ^° ^'jyaoE^jovTEc, 

pliciter rogati etiam futuris bonis perpoluo true- x^^ IxETEU'j^uEvot 6^ ai-i^v, xai Tf?)v ei'-aast bo[A^tov 

^ini- ftyaOtov iiroXajjETE, 

IX. Alioquin contra in hac quidem vita per d;e- IX. 'Ettely^ Tuuvavrfov h [jlIv t^j vtiv ^U^ 5uo Bcti- 

mone.S atrocibusmorbisilludemini ; quando autem pr^v^ov allo-n.^-^of.^ TriOeTtv ^-"J^?^^opLs^ot, cii:: tr[ Jk 

animce vestr® e corpore migrabunt, in mterDum to5 au'>|j^aTo; dTraXX^KyfJ v.a.\ t^^ v^^^x^; eJca^^ xaXa- 

pccnas solvent, profecto non quod DeuBCOudemnet, <rOrjcro|ieva; ij^^e, ti aXrjO^ (22) oj Oeo^ /fXTaSt/i- 

sed quodmalaoperahoc mereanturjudicium. Nam ^nvx&;, i/Xi >ta/-rov Trpi^itov Toia^Tvjv iy^ob^o}^^ x^f- 

dffiiDonea potestate per ipsia traditum cibum acce- ^tv, 01 yia Safj-L^vs;, S-.i ttj^ ay-coTs; dtTroSoesLfrr,^ Tpo- 

pta, veatria manibug in vestra immittuntnr cor- rp^; E^oi»T{av e^^ovte^j 6716 t(I>v &|j.ETbt<jv 7;;'-pwv tt; 

pora. Ubienim latuerunt multo tempore, etiam t^ u^uirepa e'jxpivovTa; ^* rji.hii'i'^a/ 'Ew^oii^y-/^<7a-j^ 

cum anima commiscentnr. Et propter oegligentiam '^s; y^p TvoXXtp x(^ /^P'^'^rp i^^i ^^i rj/^jy?; avaxLpvccy-ca: «*, 

eorura,qui sibiprovidcrenut noncogitant, autnon K^i Sti tt^s^ -Jp^^XEtcrv ^u-v ^^jToii: '^^ Pot^GeTv [jii^ 

volunt, eorumdem anima, cum a corpore separatur, vooiy-ufuv ^; xal f^vj po^Xo(f.iv(.>v, to-jtojj a^-iLv £m 

dffimoni unila neceasario ab go in loca qus ipse tij to^ Qtli^axnq Xjast ^ v[;ij'x^ t^j ^a(^o->^ -^/^uiei^v^ 

vuit defertur. Qjaodque graviasimum est» quando aviy/vjj ^y?t '^^pET'Jai ^tt" a-^to^ el^ ou^ po^iXExai 

in omniLjm coQSummaLione daemon primo in expla- ^ tottou;. To SI Ttivituv y;aXE7rt&TriTov, liri^ ^^ iv T^i 

tionis ignemtraditua fuerit, necesac est, ut ei qui- t^v oXtov jov^sX^f^ 6 Saij/tov xi Tiprux^^ ^1^ -UQ ^ct- 

dem permiata anima infandum in modum vesetur, O^Tpov T^p a-oSoer;, f^ juy/p^OsTja c;JTr]> <j;^jy9| a^iy- 

dffimon vero gaudeat. Illasiquidcm, qiireex lumine y.r^v ^^&'. air;Ji fj:lv 57ra^pvJT(oi: xoX4(;^5n^:, 6 5a 6a£" 

est, extraneam ignigflammam non ferens torque- jiwv T^r^E^O^L. 'H yip 6 cp(ox<^^ ourra, ttjV ccXXt^ouXdv 

tur; hie autem, qui in generis sui est suhsUntia, To^i itupo; rpXcya; jj,v) fpspo^JD:, jBa^^vE^ETctt, 6 k Iv 

Talde J^tatur, eum anima? ab ipso dcgluLitaivincti- -^^ tdu ylvou^ auToG Av o^jcrt^, (JieyaXwc ilSsTcti, 3e^ 

lum faotus sit ruptu dirfictJlimum, T[j,d^ ojTprjxTo^ ysvdpiEvo^ t^<: uu^ ajTovi ffupLTroe^f- 



crijC ^f^ 'i'u'/rj^;. 



X. Quod autem d^mones gesliunt in corpora X. To 3'^ -^^^ tou^ Sa[|jLova; yX'/EaQaL tU ^a tEov av- 

hominumintrare^hfficcauaa est. Cum sint spiritug OotliTrro'- elctSj^.v 203 ^oV:j-i, ^'^(a xjTr,_ ^^-elJ[laTd 

et appelant cibos et potus ac libidinem, nee possint ^Ivts; y.al trj'v ^TrLe^j^'av r/o'JXEc sti; Pp^-jri xa^ TToxi 

capore, quia, cum spiritusaintjndigentorganorum k^I (7-jvojj[:fv, [A&raX]tjiSivi'.v 5^^ |at; ojvitL^vot 6ti 

ad U9um Deces^ariorum, inhGmin^ming^cdiunlu^ xo Trvey^Aax^f s'vctl Kal^MET^ai opyivcov twv 'irpoi; 

corpora, ut tanquam mmiytrentia membra nacti t-^iv xP^=^^^ tizizr^B^iui-^, e.U xa tivGpc/jTL.o^ strjEtn^tv 

que cupiunt possiotobtiuero, give cibog, per den- D ^tofiax'j, "va, f;ia7rEp u7roi>pyo-Jvriujv i^pyivciv tuy^^v- 

tes hominia, sive iibidinem, per genitalia iliius, xe^, t&v ^Uoy^cv emT;ux£^v Suva:;ot toaiv, t'U ppw- 

VARl-E LEGTIONES. 
^' raf^^XOoucxwv 0. ^5 3ii cxcidit e recen?. Glerico-Schwedcriana, 




156, 5b9.^^ Reete. Gf. Horn, iv, 9. S. Dein deest Ta>v in 0. <^^ -^ai S, 0, desideratur an. C. D ieei vnJt 

vAnronuM not^. 

(22) Cotelerius h^c male vertit : uem no/t ^uodBeus coHtiemjiCi, Eodem modo Ta aXvjBf f=i tiXTiQacl 
usurpatur horn. XI, 12, 29;xv, 7. S. DwBSSEL. ^ ^ ^' 



249 



CLEMENTINA. — HOMILIA IX. 



sm 



Ttuv 6',i TOJv ^^ ^vO^wtlOj o5''v:[ijv. ^''-^ -j^jij'j^E^f;, _\ Undp aH fugrmHos fTmmonas MbstiiionJ in <^i Jejuniiim 
OLa Toj'j EX£L'jou fxUrjl(jiy. "06^v irpo^ ^/jV ~riiy oa^- et alfIi;:Utio apttsaimum est auKiliijjn. Si enim ad 
^.6'J'»^ ttuyT^v fj ev5£v:( xtI ^ v/j-TTfin y_i: ^ y.ci./.o--j-/_'\.a fruendum ingrediuntur ia corpus hoiuinis, patent 
olx.EvoTccTov bt: ^o-f,%ri}x:t. El yip roi ftEraATjx^ivE'.v ilios fugarl affliclione, Verum fjaia quidam mole- 



X^i 



:(Otv itaB 



^yj^-iza.1 et^ fivypwTro'j crto|xCT, 



Sl^XoVf^X'. 



y.axrjijy^r.T ^i^Y^^E'Jf'V"^!. 



'AX>; 



lSVi 



£TTetO'r| evta 



"^^ etiores, irbi coiitendertnt, qiiamvis E'ucrint castigati, 
Bstvoxspa tamcii in castiga'.o corpore permanenL, ideo Jid 



Tu-'x^vovT^ TTpoj^LXovE'/^vJicEvT^, xakrji T! [itopoj[x£va, Dpum oportct confugere prncibus et oralionibus. 



TrifrcE'Jovroc. 

XI. AtT SI xat £v Tat; eu/^a^q xt)"^^ 6£<!* TipoffTiEf^EU' 
-fivai 6^oXqy^^Vj it^t 5ia!iapnjpaa0i:(L '2 TTjV Toj S:t(- 



atque omni impura occasions absUnecdo, ut Dei 
manua in il]ui9 sanitatem possil accedere,tanquam 
puri ac fideila. 



XL Oportet autem in prccibus confileri confu- 
pisae nos ad Ileum, atque attestare dtsmonis non 
indolcntiam, sod tarditatcm ; cuncta entm fidell 



67To6aXXo'jc:y sU 10^ ^itisrou vouv. 

XII. "Of|£v TTOAAoi^ 'juv: zlM'zzc xi6^v ^vEpYOOv^at, 

Trpo; T'j'j; T(o^E'/v cx'jTo'j; c'jva|i^vo'j^ D.O=Tv g/.vT;.p6- C iiios adeunrloB, qui ipsos scrvare possint, fiunt se- 

1 — 



OOev j^fiunl, inlidcli vero nihibCnde ipsi d;emoncs, ecien- 
tea eoriim quoa obtinenl tidci quantilatem, ex pro- 
porlione suam raetumtur mansionem. Quoclrca in 
infidelibus persevcrant^ in iis autcm qui agre cre- 
dunt immorantur : cum iia V(^ro, qui pcnilus credi- 
derunt et santte vivunt, nee ad rnuEnentuin tcmpo- 
ria poasunt conaistere. Anima quippe per fldem in 
Deum quasi in aqua? natui'am conversa^ dcemonem 
vt^liit acinlilJam ignis exsUnguit. Labor itaque est 
unicuique, ut intGliigatda?monig sui fugam. Siqui- 
dem cum animabna conjnncti, quo aliqnis salutem 
suam nogligatj cogitationes ad qu£e volunl in cujus-* 
que mentem injiciunt, 

XII. Qnare multi, nescientes unde inspirentur, 
pravis dajmonum suggestionihua tanquam animfe 
suffi coLisideratiuni consentiunL Onapropter ad 



op£'jovTti)V 5:ti[n5v[iiv ^voXiT/f5ij.EV0i iyvoouiJtv. Ttto 
[xlv o5v Twv TctLc 4*^^'/^^^ aixwv EySoi.t'j)j^D'jvTajv Scti- 

Sp'.rjita^, I] "/oXi;^, ^; rpXiyjjiaTo;, ^ a:[AaTOi; ip-S- 

ysvE^ kvoi>T!:iLi t4> TryE'jjr^-:'.^ ^J-ntp 905 I'^zh avOpt^TT'i'j 
W(; 5&Lvo; auTtp LiTioXctTTE'ca'. ti^i^. A'.Q ettI TTavTtuV xa- 



gniorea \ eosque, ab insidianUbusdfemonibuacapti, 
ignorant. Uaque per lalentos in corum animabus 
djEmones datur illis intflligu so non a rtaimone vo- 
xari, afid a norporla morbo^ exempli ^raLra ^'el ub 
acri materia, vei a bile, vel a pituila^ vel a nimio 
aanguinei vel ab inflammata cerebri membraDa,veL 
ab alio quopium. Quod eLsi easet, nuque ipsum 
dcsinerct ease d^moais species. Universalis enim ac 
terrestrts anima^ propter omnea cibos penetrans, ex 
nimio aliraento nimis aasumpta, ipsa quidem uni* 
tur apiritui ianquam allini.lioc est hominiaanima; ; 
quod autem in nutriraento craasum eat, cum cor- 
pore unitum ut grave illi relinquitur venenum.Quo- 
cJroa in omnibus bona eat frugaiitas. 



D 



XIII. T^v=^ 3^ xiuy /axo'jpytuv ^ii\j.6'm-^i aXXwc h- XIIL AliL vero malitiosorum dcemonum insidian- 

sSps-^o^^iv, Tyjv ipx^jv ouSe &'Tt ^^ Eialv EjLY=tivovTe^, turaliter-Nullatenusenim iDaiiife9taQtae,necontra 



VAUI^ LEGTIONES. 



T'>ij: C. Turn id. ^Bov-ca^ et xi ly,=\ 



^^ 3»5Xf)v DTI C. '^^ Ci Ti ante rAf^r,^ omiai c. 0. 



''I Tfp ti. ''* o'.aii:ipT:jp=^fjaL 0. '^ ppaoiiTj-^t C, Tnm Ik om. 0. ''* ExvoTjbTJvai CDeinderoj ev f:tiTa> p. ^^^5 
kcr'jxnu 0, '* i^Lt=A-^7EL 0. ''^ ^rj-jXtivTcti 0. ut voluit S, poJX^Tai G. " Itfl S. tojc absque S'^centu cod. 
Ci, qui v.i\ TOJTO'j^ proposuit, -:o-J^ 0. ^^ ^r^r^pJct 0. ^^ Pro oti S, legt vult 6'Xfo;. Turn inaerui d<j'vi c- 0. 
Deinde ^ delendum putat S. 

Variorum not^. 

{2?,) S -. -^^ Sti coT^j, Neandcr gnoU. Syd. p. 41H. lyi^s Tfi^^^ 1850) p. 282 ':Vo'^ ante ppuJ^^^v absm- 
Vocem atTt9:explicavitCredoerusinconimentatione psi c. 0, Dressel. 
sua de Easenis et Ebionieia (Winer, Zeitschr. fur. 



231 S. CLEMENTIS I ROM, PONT. OPERA DUBIA. 232 



TOL "*" ^h^l. 



dio.sculaqueo, seupriecfpitio^seualioqiiodJLmcon- ^. ^p'Sy/y, ^; ^pvjixvr^, ^ ix^p^ t:^! t^. jf7>|Act att^-Jt- 

tumeliam inferunl corpori.et in fine puaitionisubji- Sico^ £vi>%l(;ojtpj, xa: s:U 'z^-ot; y.oAa^br^'joixi-^ix- /.'^9- 

ciuDt deceptas ah ipsis eorum animag, qaibuscum EOTtuai ^i -^^y avffxsxpa^u^vtpjv t^^ i,7:3:T7j ■j.evo; ^^ 

fuere p9rini!?ti, aicut diximus, abeando la Igr.eni ftOxoT^ ^r/>^, J>c: ^ajxsv^ ;1^ to xctO^pT'ov y^^'r 

expiatorium. Alii vero bomines alitor insidias pass! aavT^,- -r^p, "AXXot SI aXX^oc e-^sop-jor^Evoi ' ai 

non accedunt ad no3, docepti mylignoraoi dffimo- T.pn-U'ji'^ i^^lJ^ z'xiq tu/^ y.ay.ojpY^'> 5a![x'jvwv iv- 

num inspirationibus, tanquam a diis jpsis ista Oupi^^iJiv dcTraTiif^^vj;, ^^ ^tto j^Iv tteov e^G^v agxrliv 

projjLGr rtiligionemergaeos patiantur, poEsintvero xauTa TraT^ovrec ota nr;^ irpi; ai^o'ji: □E..ae:av, 

per sacniicia in graLiam cum iia rodire, -iuodque Q'jcr^:^'.^ Zl a^To^i fitaXX^Tcre'v Sjvi.u^vo^ y.ai fixi pLi^ 

nonde-beant nobis acccdere, scd contra fugere ac 7,?'^ a.STo'x ii^lw -po^idvat, iX^a xo^vavrfov f^E-^Y^LV 

odio prosequi. Sjcque oderunt ai; rcfugiunt eos, v^Til [xi^zl;. K^l 6|iCo^ ^^ p-l^outl y.al ^s-jyoij-j^ xoj^ 

quiillorumpotfusifliserenlur, quiqucillogadbene- ^/aXXov IXcoiivTac «* xa: 1-' zj^py^^l^ tx^zob<i Stto- 

ficia inacquuntur. v.ovtcfc. 

XIV. Dum igitur noB odio habent et fngiunt, ^ XIV. Ti]'.i7orrnzq q5v xat ^^6yoyzt^ ^^^5; ^^eSp^'j- 
in&idiis appctwntur, ignari undo ipaia contingat, ovt^rt, o'i^c dor^xtc T^e^v c^iToT^ t5 ^vGi-^rfa tTi aiT<ov 
ut contraria saluti 311S pentiant. Neqrje enim 1109, cr(.)T7]p:^ ^povsTv ylvET^L- t.^Jte y^P "^.r-t^T^ x^tou^ 
Bi noJiot ad salutempropendere, cogereeos possu- iiii QouX^^'lvox 7rp^<; fTi,>Tv]p(T. v^r.^ra^ fM^^<j(}ai 
mus. quia tantam nunc non babemus in ipsos po- ^uviji^.e^, It:^\ ^i^ Tr.^«ixvjv vuv j-.a-^ =iTr-.> ^'yo^sv 
testatem, neque ipsi a seipsia pravam dremonis l^o-j^ia-,, o^Sts ^:j-o\ a^' ^a'^TcL'- xjjv /^o^xtjv T0j'5a(- 
inspiratioDcm poaaunt intelligere : nesciant enim p^ovo^ iv(fV>iTiv voJ-^a^ SJvavroit, oi y^P ^^^^^v £;Oev 
unde &ibi malorum suggerantur cogitationes. Sunt au-coT^ ?06 ^^. xfi-v xwov IvQ^pr^^t^ uTioS^^AXrivxat. 
autcm illi, quos dsmonps qim volunt fnrma appa^ E?j1v 5s (M) oiiToi o'J^ ol SoLrjtovs^ /.aO' 5c P'liXov- 
renteg, terrent Interdum vero ajgrotig remcdia Ta'. fxop^i; E7ti!paiVf5pL£voi '^of^oiS^i'^ , "E^e' i'-re ok 
prsscribunt. Atque ita ab iis, quos prins riecepe- v.<x\ xoiq votoUt-. e^paTTE^ac ctuvt^t3'>ijj'//, k^? orj^to; 
runt, deorum bonorem reportant. lit quod da- to'c iTpo^Tr^xx^p^i^-o'.^ e^^v orS^av ait'.rp^pavTcxt. KaE 
monea sint, muitos latet, non tamen noa, qui to'j; Satfx'.va^ ^^ e^^l toj^ toXXol;^ XavDavoiirrtv, ciXXa 
eoruni soimua raysterium, quam ob causam hsc oux ^1*^^ -^^^"^ ^^5'^-=^'^ ^"^-^^^ -^o ixuiiTr;piov,x!vo^ ^'vex'^t 
facianLjUtinsomniisaetransformentudversus illoa xoiauxx irpiTxo'jT^v, e^l>';o'j; xa-:' ov'ap xaO" wv t^,v 
qui in eorum aunt potestatc, et alios quidem e^o^^^iv I/ojtl j^^TaiAop'^ouvTE^, xat qu^ [ilv ^o^outlv, 
terreant, alios vero moneant nraculia et poscant C oT^ ?A xpij-^^tf^oL-n: >cal flu^fai; aitaLToSji >La^ ^u'j- 
eacrifida, acsecum vescijubeant, qiioillorum de- EJT'^aGat xEXsioiiO-iv, I'va aiiwj ti^ rL'jyi; ^^u^ 
glutiant animas. Trfvwaiv »*. 

XV. QGcmadmodum eoini telri serpenlea suo XV. p.^ y^P '^^' ^^^^^^ ^'?^t^ "^=^ cutSjv TrvEiiuftiTL 
haKtu possercs uttrahunt, sic et d^moncg eos, To?i^ r:pr,;eouc £Ti::jt:^vTai, o^ko^ xai a^^ioJ to?j^ 
qui mens.i3 illorum participes sunt, pnr ciboa ct p-£-:(Xa^givovT;a^ x^^ a.'jT<iy^ -poiTii^r^q, S<a ye rwv 
potua cum mente eorum temperati ad suam tra- Ppwxtov m\ ttotluv cc^ct^/^pa^cMt: aOxiLv ttJ v^j, eU 
hunt volnntatem, trans Formautes sc; in somnia to 'Siov aC-uiv" snaTrw^^aL pouXiijA^c, [xsTajAopJo^v^ 
juxtaformaa simulacrorum, ut errorem angeant. te^ e^'jWj; xax' b'v:,p ^.^ri xi; xfov =:,ctvtuv ISia- »3 
Nam siiiiulacr'jm ncque aoiinal eat, nequo divi- t'va tt^v tiXJvtjv a:^>->o>5(v. To yi^' t^j^^^r^v rJkz 
nuni habet spiritum ; qui vez'o apparuit d^mnn, ^tI^^'^v 1-t-., o^jtg fisTov ^ye- m;^^tj.:ci 6 Ss ^;^eE!.; 
specie abusuB eat Quot similiter homines per e^'i^o^v tt^ ^xnp-^Ti iTisxp^^ciTo, llr^^or. ^« xar' ft'va.o 
somnium ab aliia visi sunt et inter vigilandum l\ioUiK aXAoi ojc&rjfrttv, xa: Ixap ^'jv:('j>;stfv'TE(; « 
obvii facti, factaque comparatioue cum aomni iXX^Xot^ Trpdc to y.xx' fivap d^TigiXXovcsc; oi juv- 
viso, non conaonuerunt? Adeo ut in6omn;um hoe E'^rivr^j^v; (uj-e oijx tTt 201 6'v*p ETr^-^avEia s' sxeT- 
jam non sit upparftio, sed accessio vel da^monis D ^'S ^^-civ, iXX' f; S^^fjiovo^ stt^/ ^j rj^jyr^ Ti *^ tTit- 
vel anim^ (rt), quffi ex pr^sentibua et cupiditate yEHf^^-^^ '^t'^^ Trapio^cri ^oSok v^^f Ex:Oy|^L'q; dro- 

(rt) Congruentius Grasco verteretur : gu^ imtanti timori vel cupiditati formas atlrihuil. Edit Patrol. 

VAR].^ LEGTIONES. 

r* n^''«\^^^i^'^' >''^?^''^H'^ C, xae^Tca^tv S. ^^ ^T^axjja^vojc 0. ^^ Ita S. qui oGtoj^ conj.. SWo^ 
u, u. =A£(ovTC(< (., s- TOJc; baifAoxa^ dedi ex conject., -^oG Sa(]XQvo^ G. qui conj. toO oaU'.va^ ut'cat in 

TO c^cE^ovi^ b. 1^6 cr^fi7T(v<0T:v S. 0, c7jjx7r':voijctv C. " 01* Q'^TQ^v n, lo:ov aj-uiv 0, *^ £15^^^; G ^^ Ita c' 
ex conject, in marg-, TrrlToi^ id. in textu, ut 0. ^-^ Tta in marg. C, qui in lextu &jr£pTijvcivT^^Ta^.T:ec; ut o' 
^1 iTVE'^av^'./j 0, ^^xa melius abcsset. S. Delude T:«pojai G. ex conject, r.^oi'x in textu. 

VARIORUM NOT.^. 



(25) Colnlenus m versione vcheraenter labit:^r-. divf.rsas imagines apparenlas mtcrdnm mims in- 
eternm Crr.-eca ijvii^quc baud sana aunt. Forta.-^'^ tendunt. interdum samtates poUiccjdu?- 'iv 10) 
rrba ^tcT'v OE rnutandftsunt maXXoj^ fi=cni cmen- Gfr. infra c. i4. S, Post o^tol comraate dialinxi 



veri 

dationi IMrjiti facit ^^-?(?f^wz7;(?niim liber, cujus para- asaumpaique olj; ex 0. Dressel. 

phrasia ha^c oat: Aliisetiam d^mones in vi^u per 



2S3 



CLEMENTINA. —HOMILIA IX- 



ElSoujt^C Tcij; ^3£aj; *^, t^j y^^? (i^'S^j x&v -j^Z-^ t\t^- A TormEia sou ideas rspnmit : ilia ctiim timorc 



^yeo'^tiv oiJvcuijBai, et:1 (^uy^u sTctcn^ caves; aOxi^ 



DUV 



1? 



r.iia- 



xt^oudt xa p-^XXovxi TipooTi [Jia'IvovTsi; ; xai t'juto 



itieiiLDm perculsa per quiet^m ideas parit- Si au- 
iem existimatis atatuas, utpote vivas et spiraDtea, 
ista posse efJlcere, in /equiiibri atatcra iraponite 
eaa et in altera lanoe par pondua collocate, tunc* 
que fogate ilias ut auL gravloreg Jlant aut levio- 
res, atque si ila evenerit, vivutit : ?ed non cve- 
niet ; quod etsl fieret, nondum hujusmodi rca 
essGt nuraen, Etenim d^emonis digito, id effici po- 
test, Et vermes moventur, nee tamen dicuotur dii- 
XYl. Quod autem ex anticipatioue anima unius- 
cujusque ideas d^ftmonum effingat, noD vero qui 
dicuntur dii appareant, claruoi est ex eo quod 
a Judffiis uou cernunlur, Sed objtciet aliquis ; 
Quo modo igitur rcaponsa dant.futura prasnuntian- 



■I^EuB^c ECTTtv. AsSd^O^' S= aXiifiEittv ^^ cTv^t, o^JTTto TO j, tcs ? Et hoc falsum est; sed verum esse con- 
TotoijTo ^^6^ h-z:v- oj -^rtp £■' Tt ^' [xavTE^jExaL, Oeoc ccdatur, uondum id deus est. Non enim, si quid 



^C Sa(^ov=^ i>ip'.i;G6[j-evot fp-jy^SEiovTctt. 'AXa' IpEt 

SsSd^jQlU OE OUTtO; -"X^^^T Q^TZ'U TO TOLOUTO OerSc tOTty " 

y/xX yip laTpOL liavTs^t TnoXXoiJc, Kal 6eo^ oix eI^i'v. 
'AXXi Y^fTiv ' EctTpoi oj TiravTco^ !a>vTat exeivqij^, 
t5v Tr,v Tipovoiav r:o:oyvTaL, oStol Se k^I ypr^iixxi- 
(T^VTE^ 90S liovTau 'AXX' ^aa^'.-i q\ ^^'.ixntE!: t^ o*j- 
TWf; -TT.ooc E/,ar:ov iraO'^^ irpfiTDLXEttaij^Ev:: ^^ pOTjOrj- 

T^Sia ri ^^ 'jTtft ttwapmTTwv IcOi^vcjt 6'jva^Asva, ^XXa 
■jtai [ATvfTiiti ivTa y.ix\ slSijTct ttote e/^ttov E; aJTo- 

(AOLTOV ftSpCtTTiJ^TOIt, TQTE 0"U VtiaCO ^J T L. T^^ {JEpttTrEla^^ 



Va ^(XUTOTJ; ETTlYp^^^t^T 



IV- 



votlcinatur, dens est. Xam et Pythones prfeaagiuiit, 
verum a nobis, ut da&iuonea, eradicati fugantur. 
At dicet quispiam : Nonnullis remedia tribuunt. 
Falsuui cat ; sed ita habere concpdatur, non- 
dam id est deus. Etenim mcdici multos curant, 
nee dii sunt. Sed, inquit, mediei non omnea 
illoa sanant, quorum curam auscipiunt, hi vero et 
per orat^ula sanant. At sciunt dcemones, qu^e vere 
ad unumquemque moibum epla sunt remedia, 
Quare cum sint periti mediei mederi valentea 
idque morbia, qui bominibus possunt cognosei (a) 
cumqae vates sint, sciantque quando quisque mor- 
bus ex se ipso curetur^ ila d ant re media, ul silii 
eventuni attribuant. 

XVK. Atioquin cur poat multum lemporia pro- 

mitlunt curationea? Cur voro si cuncta possunt, 

absque rei alicujus admotione non reddunt sani- 

tatem? O^am etiam ob catiaam nonnullia quidcm 

prccantibus remedia imperant, quibusdam vero, 

interdumque magia fomitiaribus, non dant roajjon^ 

ea? Scilicet quando sanitas ultro recuperanda est, 

poUicentur, ut aibi sanatianem vindicent Alii vero 

regrotij poat preces casu recepta sanitate, iis quos 

iuvocaverant adacripserunt et donaria appende- 

runt, Qu] autem post volum dcccpti exspirarunt, 

iufortunia non poaaunt dcdicare. 0"i''d pi morLuo- 

rum afilnes vel eorum aliqui, quotiea voti sui com- 

pcdes facti non tueririi,indagareiit,plura inveniretig 

,^.,5:axj.^^^.t,^ ^-..^l^ :f>v KXT tfWTLov advcfsa quam prospcra. Sed nulUs iia prKOceu- 

l\e.-^-/r,v ^/.-^^vat OsX^: aloG-jftEcu; tj '^oSojjxevd^, D patus corum redargutiuuem vuU eloqui. reveritus 

iXXi T'juvavT'OV, xi irn^fri aiia*v dTOT^jfwt^a Tj-^T^pj- aut mctiiens,imo contra, csplorata ilbrum crimina 

SojTLv. occultant. 

909 XVIIL Hijoi 5'; v.'xl ■/.fxi:^'\>z'Xja-n^i xp^l'-*- XVlfl. Quam muUt voro ot oracula emeutiunlur 

(a) Lexers oiaUem cum Gotelerio curari, et in GrESco ^aOf/vjt, Edit, Patbo^- 

VARI^ LECTIONES. 

w t'^^'^aq C ^* Sri C. ^* ^^^i'H ^* Ita scnptura cod. Ottob> explicanda esse videtur. Accusotlvo opu^ 
esse, inm vidit S, al-/fi^i<x vulgo- *^ Fort. leg. tk S- ^' T,rjr,^iMy.=tti)yj.z-^a 0. " -A dclct S. Turn \a^-':ti G. 

raotiaa 
mi 

Veram 



XVII. 'Et.zI 6ti -A "*" |iExi TToXijv ypovov X?''iV-^' 

xEi^oufTi xoi^ iia-Ei^; Bia zi SI, ol Ttivxa S'j^javxc^t, 

aVE'J XOIJ TTpOO-fpEpELV XI * X'^jV t'CtJl-J DU 1^C'.'>'JVX3I. ; 

zivrjq II h=y.% X'.Ji piEv EuJaLt^voic QEpattsEa^ Tpoti- 

^pTjji:txt^0LXJtv ; outfO^ otiox^v ^ aOt'jr^titou Q^pa^TE^x 
jx£XX:ji Y^^E^*'^^ ETvavYEXXowxa'., 'lv:^ sajToy; i^i^pi- 
il^totiiv. 'AXXot Se vooi^fravxE^ v.ai E'j5i[AE^oi Ij c^ijto- 

fXdtxo'J 6Yti\'avxE^» aiJi; £7rE/.aXs:javTo, ii^EYpa^^ffv, 

Sta-^to-jj^^avx^C TT^ itTTOxu'/f^^ avaBilvi- o'j o-jvav- 
xa'.. UXtjV El o't juvvr'je]^ -J^v x^Oj^coxujv tj » eS 
aJxoj^ Tt^E^ ivECiiir^JCtv ^ xi; aTiox'jyLa^ rrXatovx^; 

aV EUpl^-^ElXE Tic d7;0X'J^ta<; XmV * E7ULX^■JY^i^"<"'^. 

'AXX' o"j3:1(; 7rpo£iX^i/^&'vo<; b'jxoIi; tg 




259 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT- OPERA DUBIA. 



256 



curatioacsqTjc ex iisdem factat^, quaa jurflmentia \ tlj^'jj; x'A ^i;.^T.tlji:, |t r^^-r^j^^ A7ro"sX£7e£'"TH; 



quoque conlirmant? Quot lutein mcrcfiile ipso^ sii 
IraJiderunl, qui cojtitriontis quibusdam nG!3nfilla 
&ponte pasei atque ita pri£'licantRs, cum e morbo 
per remedium convalueriiil, oraculo promissam 
faissfi sanitatcm ar^serunt, utstolidum cultuni sta- 
tiliant? Qua'Li muUa porro gs illis principio per 
magicam artem peracta sunt, ut per soninia ct 
oracula prtedicerentur? attamen longo ifimpoj'e 
hfec quoque fraus desiit. Quot autem jam iata fir- 
mare cupiontes prffistigiis uUintur? Gffilemm si 
quid valid JniLtiir vel curat, Doa id atatim dcus est. 
Nam Deus oiunia potcfU Is L^nim est bonus 
ac justu?, nuTio in cunclos pations, ut qui vo]uo< 
rlnt, pccnitentia de malis a ae commissis acta et 



TlCj; J K^l SptO^ ^OCXptp XP'^'^'l' ^'^^ 'CafiTH CtSfDfjJVT^- 

XIX. '0 Y^p 6^0; Tiavto: ouvoTa^ 'E/sTvo; y^P 



vita pie tran'^acla^eodiequo U[ii%'ersa,]udJcabuntur n /-a? x^J.ri>^ « TioX-.Te^'^ia^vot, h fj[Alp? i^ i:i Tr^vra 



pro men to percfpiant. Quapropter nunc incipite, 
propter bonam cognitionemT pcrsuasi a Deo, resi- 
atere vcstris pravis cupiditatibuB et cogitationibug, 
quo popsitia primam, quEe humann genon Lradita 
fuit, salittarem observantiatn revocare. Sic eniin 
vobis corLinuo orientur bona, quibus acceptis ab 
esperientia malorum deinceps ceasabitis. Sad ei 
qui dedit agite gratias cum pacis rege perpetuo 
iaeSfabiliura bonorum regnum habitiiri. In prffi- 
senti vcro, perennl fluminc vel foutc aut etiam 
mari ioti in ter beata invocatione non solum lati- 
tantes in vob:9 spiritus poteritia expellere, sud ipsi 
Bon amplius deiinquendo et Deo indiibitata creden- 
tea aliorum roalos spiriLua actruculentoa d^mones 
gravcsque. morbus abigctis. El interdum ubi aoJiim 
inspexeritis vos, fogient. Agnoscunt cnim eos qui C -^aXiTri ct'jv tqTc Ssvvo't; leaOcJiv aits^aTSTt. 'EviQ^e 



-AO'MZ-'j.\ Tf!iv ^ v.'yr:' ^^lijv 57ro).^ji:7ftiTry Aii vuy ap- 

TTjTt TtnpaOoBsTijav **^ jfi>xj-jptov flp/^^y.£'!av. 0'JTff> 
Y^p ip^Tv l^aijtr- " ivaTEXst xi aY^fi^T ^ x'.'ja >a- 

jjL'jy<iiJVTff &,[xTv 7rvE'j[xaTa anEXitrat Suvi^trsj^E, ciXX' 



Se tradiderint Deo, Qnare honorantea ooa ac veriti 
fugiunt, sicut hcri vidislisT quo modo cum ego dia- 
tulisaeni post allocntionera orare pro lis qui mor- 
bis afflicUbantuf, diemonca propter bonoreni reli- 
gionis exclamafunL et ne parvo quidera tempore 
potuerunt sustinere- 



XX. Mrj o^v voii''tTj':£ i'lt fjji^T^: aXXi^^; ^ijte[ii<; 
^vtEC xo!ta -royxo ca'Ijj-ovat; o-j cti^^o'j^jfj^. Tv]^ y^P 

&[aCiV OJ TCoXu, fiXXi TO TCSV Xp E tT-: V ^^ o'vTSt: XCt? 



^[^-J.^ 



XX, Nolite ergo arbitrari, nos alterius ease na- 
ture, ideoque d^monas non timere. Uniua enim 
ejusdennjue vobip?cum sumus natiir.-r!> at non roli- 
gionia. Quare vobis non niuILnm, scd omnJno me- 
liores vos qucque tieri similes non invideratis, imo 
contra consitium damns, gnari quod hi omaes eos 
qui Deo conjniicli sunt, ignoiuni mirumque in mo- 
dum honorant ac metnunt, 

XXI- Situt enim Cie^aria tribune subject! [nilites 
propter cum, qui poteatatem dedit, ei qui potesta- 
tem accopit, honorem deferunt, in tantum, ut qui 
przepositl sunt dicanl huio, vcni, et veniat, el al- 
terl, vade^ et vadat (a): sic et qui se Deo tradidorit 

[a) IMutlh. vni, 9. 

\'AHr/E LEGTIOiNES, 

^ Ita c, 8. v-;xpv][j,5Ts(T0ai C. ^ viiv transcripai ex 0. ^ oj/ o" tl c. D, o-jyt -z'. C. ^ /.aXufc. quod 
exh cod. Reg. 80i. decst in utroque Horn, .-.dice MExa[j=X^O^vTe; xal /.axy to Sp^j/.',^ o^u-rtp p'-(OTa'jT=; 
habct Evit. c. Gii. * tu>v adjungunt cod. Re^. 8i: ■ ^ Epit. c. 00 i° TtciaaooO^TTa'- evt'jXi^'j cod. Reg. ^04 



Vavtfo'^ CJfi.SouXsiJQjltVj EtSoTiC OTl TQUi; 6e^ TTpO'7'- 
n rpoSE^TDL'.. 

XXI. "OvTtEp yip -:p^7tov Ka'^apo^ yiAcipyq; ol 

iTtOXEl'jJ-EVO'. f^rpXTLtyTat OLi TT]V TO'J ^ESd^Z-dTa^ E^OU- 

(!Jjt:' Ixv -cjL>; ^'spE^iuT.i^ Xrf^''^ Tojxm, iX0e^ Kai ^p- 




257 CLEMENTINA. — HOMlUA IX. 258 

v,tfi 6 0£r7i ^ctuTov ATToSob^, TA'^xh^ l^r}^ ^rf'^xaT. T^ A ^stqu© ficJcl Is, ilft'monjbns ac morbis riimtaxat lo- 

>ta? TriOeac [l''>v5V >iY"Jv ax&u^Tai, xat ^jTioyji^po^ji quccs aadiiur, et roceduQt dfemones, qui mallo 

^lilLOwi^^ iToA'j ^:T/yp6t=poi ^vT£^ Tojv xEA^j6vTfuv, fortiorcs sunt jubenlibus. Ineffahili qulppc vl Dcus 

'A'-^pi^Tf^ Y^p 5jvaiJ-;i xrj-j k^iiiG^ vjjv g Qso^ i^entcm slngulorum stibdit cui vuU. Nam quernad- 

ixoiajj^t 4i pojAET^L. U>:; Y^p T^^v Katjapa Tcsuti' modjin CjEsarem, qui homo eat, metuunt duces 

Si^vtctt ^vxa avOpfAJTTov tioaXo' I^YtEAo^e; i-texi Tiaa^jv plunmi cam omuibiis cristris et rirbibus, singulo- 

tS>v 7inp = [j-(?'i).wv y..7.\ TToXefjv, x^^ U^ttqu h^^jS'^^ "« rum cnrdc imaginem Dornmi cuDCturum venerari 

-cwv SXf^-j £?/^vcK -^-.07-.^c^v ^n^u^oijvjc, e^ou Y^p properante : Oeisiquidem voiuntate omnia timore 

PoiiXvi -^a Tiavxa SsSou>w^iva ^^dS^pj -rf^v ffltia'j oijx in sdrvitutem redacta causam nesciuut : fta ct eum 

oISev o^to> -/.ctl t'jv 6e^> upo j'^^JyovT^ v.a' -tj^ oi^ ^^^ ^"^ t)eum confugit, cL fidpin jualam, velut illius 

zi/av u'j^'.v cu^TT^p vy.o^^a ajtou £v x^i xjro^ ^o:- imagiuern, in corde portat, cuocti morborurn au- 

crii^ovTcx x^po(^ 7ravT« ^i T^aeoTroii TTv^i^aTS xtr^^ ctoreg spiritus honomnt et fugiuut, natural! quadam 

xat r^^JY^L, rpuji^d x'./i iSt^j 7r£^o(^r,fj-£va. ratioue perLerriti. 

XSn, ^^AA^ 6\^[o^ i^^v ^i^ Tiivxs; Sat^o'je; ilitcl XXIL AtUmcn licet cuncU dsraones cum omni- 



■7::(V'7tuV TtOV 



TT.vQt^iv 6[La; tpa-jyw^tv, o6x ^^rciv ^v bus morbis vos fugiant, in Po solo non e^t gauden- 

TT^iiu'P j4r^'^^^ s* X°:-P^^^ ^^■'^' ^^ ^^"p St' EutipECiT'Iav x^ ^ duoi, scd ID GO quod propter heneplacitum nomiiia 

^voii^xa ■jjL^u'j =v o'jpa^jp to^ is: ^(jjvrtuv a^aYpa- VGStra in c<£Jo tanquam semper viventium, depcri- 

^'?;v:tt. OlItco -/.at TO OeIov ^Y^ov IIvEUjia y;j-ipti, &'xt pla sunt. Sic etiam sanctus Dei Spiritus gaudct, 

Tuv O^voLTov v^vL/rjxiv iveptuTTo^ ' Y^P ^^ Saf|iov^^ quod faamo mortem vicerit ; nam quod dajmones 

fpiJYao^j^tv d^ xYjV aXXr:yi> t'aa'.v y^^^'^u Ta-Jxj 31 fugantur, in altcrius sanitaUm fit. Hajc vera dici- 

lf'!oiJ.t-^, r,->/ ^,^ flpvoii,u=vot no ij.ii SeTv -ilU:^ pr>?j^ mus, non quasi negemus aliiacsse succurreudum, 

e=Tvj aXX^ r:>T'. \i-?t -/pr, k: TOijxtjj i^j^LoGivra^ etjto:^ sed quia non opttrLeU ut earn ob rem elaii negliga^ 

Ajj.eXeIv- 'E^8^ ot£ S^ S3 Tivfli; d;voji,rju; avSpcx; 212 mus nos. Contingit autcm aliquando, ut diemones 

SaEiAovE^ <p£ijYDuTt Si* fivD^LLa T^iAiQ'j ■ v:5L hz^pt6'-j'^i:ai viros quosdam loipios Tugiaut proptervenerandum 

e xe iTreXirrai; Ka- 6 b-opj^c-a^. 'O ^Iv ^TreXija^, (o- nomen, tuncque insldiis appetuutur et qniexpeliit 

Ota OLK^tojivvj'j TvpoxiiirjO^U, oJx eIoojc; ':&(3 S^iqt^voc; et qui cernil : qui expellit, quasi propter justitiam 

xo >ta/.ojpYov ■ ^^Lii -e Y^ip TO ovo,a3 x£T-:j^7j/.;v, xat fuerit honoratus, ncsciens daimouis ma]iliam; si- 

■cri fpiJY^ -T'^v a^sS^ eU oWj^tv Staxx'/jjijvv^^ T:sp',G!iXtov mul tnim ac ooaieu honors perseoutus est, et fu^a 

TOJ [^.T^ [iExavoiiv -^Tiaxr^^isv. '0 cs Wopr^a^ic, *Sic sua impium in opirdonGm justiLioi injccit, atqua 

i[iT;6=I TUYXpfjact^iASvoi; x^j a7;^Xa7avTt, Tvpic tt^v ita ad pcenltentiam non agcadarn fraude iudusit, 

oilqIxw ^A^^T^a^ s-r.t^j'j'x^i aTriXXuT^f-,, ■Eviots Bs x^f Qui vero cernit, dum commcrcium hahel Cum ex- 

xQ'j^ [t-^ 0=rp T:po7x;:i/Evr;j- opv.oj^ ^t^!^ytiv fj,r&/.pU C pellcntc tanquam cum homing pio, ad similem vi- 

v'jvT^t, '1^:^ azaTv^vT-^ ^jtou;, ^-.& 0=Xot>fftv, ctvi- vendi rationem fesiinans perit. Interdutn vero et 

^^'^^^^ ^% cos, qui ad Deunj non referunt adjurationes, fu- 

^ere simulant, ut deceptoa, cum veJint, interU 
mant. 

XXiri. \i%\ x'juT'vj orf G^fia^ =lS£vcEt po'jX6[jL£6a, Sxt XXJIL Et hoc igitur vos scire volumua, quod 

iiv [A7i xt^ ^rxrjTov £x(b'^ ^^ SaifLr.^i Sa^Xo'^ iy.li^, o'j^ niai quis Bponte se jpgum d^monibus servum tra- 

ta/'.QV eTttov, 6 fiafi^iijj tr;^ y.aT' auToj eJqujlocpT gjx dal, quemadmodum dixi modo, daemon non habet 

E/^it. ''Ev^ o5v e=ov Ts^Erv EXf^rA^vai Ha? TpaTr£i;Y]; potcstaiem in eum. Ttaque nnius Dei cnllum am- 

aat[tdv^v ayj7Xo[x=vf^t xal (7t,>cppo7'jvi".v |j.zxi ^tXcxN^- plexi, dfsmonum menaa abstinentcs, temperantiam 

Gpo^TTLa:; xat ^-^-j.i'jtj-^t^^ avaofjafi^vrn xa: xpiT^ao^^ Cum humanitate ac jnstitia consectati et ter heata 

i'-apJ^ E-Tiavoj^ajrcf eU a^eiL'j ip^apxttuv pa-^tai^e- invocatioue in remissioncm peccatomm bapllzati, 

vol, t^ ^^ 6'jov Svp^aaeE ett: ti xeXelov Tf^^ dY'/=fct^ pro viribua ad puritatis perfcctionem voptradendo, 

i:i^T'jh>: h-iot.?Mct'. ^\ H^rxj^^. KfAirrcdi^i ^[5£ou ^-j^ polestis ab ^(iterna eripi damnutiono, et bonorum 

aO^vxEc alwvEtuy ay^"^^"^ >iArjpovopoL y.a-ca^vat, a^tcmorum conslitui ha^redes. Quoi postquam di- 

Tijxa el-Qtv toT^ jtco TraOiLv <iifXou|jlv:-i<; Trpoct^^at J) sisaet, DOS qui [Ggritudiuibus vexabantur juBsit ac- 

^/eX^jtev, -All rjjtto^: TToXXo' Tu^'p^ xiLv s^^Oe; ^8 q^. cedcro, ct ita multi propter cos, quos hesferno die 

paT^^^eEvxtov rjvEXviXuei-E; TpodfjeTav ^». '0 ol xa^ curatos viderant, congrcgati accesserunt. Ihe vero 

X^Tpac; aoxD^; ^T^'.eiU xal EOJa^tEvo^ e^aur^^ Is^i- impositis super eos manibuB et precatuscoufealioi 

|iEvo<;, EVTE^Xa^£';a^ 513 a'jT:r,tc xa^. xoT^ aXXotc sanavit. prccepitcjue cum iis, turn aliis, ut majori 

^peptx^po'jsi' crjvLSp£i;£tv^ajxo;XoL>Ti|jLEVQ^;>'.at rpri^^t; mane convcnirent: atque lotus, ciboque sumpto, 

iAExaXaScliv, LiTTvojcxEv, somno se tradidit- 

VARI^ LEGTIONES. 
=» Posty.ap3[a> C inserendnm putat to^ vai eEoO. Cfr. e, g. hom. xi, 24 Forfasse tw\' 5Xwy mutandum 
uito^. e^oi. S. "I'iLaO c. marg. Ci, m eujust^xtu xa[ *' jauvqv O.^Mta locum comipLum atqiic man- 



259 S. CLExMENTlS I ROM, P0N1\ OPERA DUBIA, 

HOMILTAX, A 'OMIilA 1' ^K 

L Tertio itaque apuiJ Tripolim die maturins e 1. Tfi [xh o5v 



TpvTT^Xs'. 'zp'-r^ M^'^?^ ^pSpfxe- 



aomno suscitalus Petnis int^editur in bortum ubi 
ingena erut aqufe recejjtftculura, in quod continiae 
plurima Duebat unda- Ibi lotua sicque postei pre- 
catus conaedit ; eos vero circumsedentes ac in 
euin respicientes, quasi qui aliquid desideraremus 
audire, animadverteos dixit: 

11. Multa [iiihi videturesse diirerentialnter igna- 
ro& et erraotes. Qui enim ignorat, videtur mihi 
siiuilia esse homini ad pr^claram civitatem pergere 
nolenti, inscltia bonoram ibi positorum ; qui vero 
errat, bomini scienti quidem civitatis bona, sed 
qui in itinere suscepto aemitam mutaveritideoque 
aberrant. Ad eum igitur ruodum puto magnam 



00^^ 



i^ u-vou h(^^j^^\<: 6 llETpo; eU "ov yi^TToy 



33 



£v03t ?JV LlSpO^QElOV i^if^T El^ 



S £ 



TcXo'j^iov ^ep^e^v uowp- 'Exe"i Xou^ajj^vcn:, zW o^jxuiz 

[jLOt 5o^£l '^v5p' £7:' e'jOTjVO'j^tivvjy tq>',^ [ZTj opjicr^ 3* 
Ev Bs Tt^) o^[j.^v Kct'i t"/,v ooQv TpL&ov T;apiXXa^a'tf"ct 



esse diflercQUam inter idoiorutn cultorca el eoa qui g J^V Sia^popav sTvat Ttov ^:'3aj).a ^eSdv^^^v Tipo^ xolji; 

in vera regione peccant. Nam idolomm cuUores 

vitam ^ternaoi nesciunt, quam ideo nee appetunt: 

quod enim ignorant^ non posaunt diligere. Qui 

aut^m unum Deum colere sibi propoauenint^ et 

ffiternam vitam bonis datam edocti sunt, si quid 

contra voJuntatcm Doi aut crediderintaut fecorint, 

assirailantur lis qui ex supplici civitate eruperunt, 

ut venirenl y.d urbem fclicitatis, atque itinere a 

recLa via aberrarunt, 

HI. Hebc cum nobis ediseerel, ingressus est is 
qui ad Lujusmodi referenda deslinatus erat es 
noatria, ut nuctiaret illi : magna Viuminnm multi- 
tudo, domino mi Petre, pro foribus slat. Ejus ergo 
permissu intravit magna hominum frequentia. Tile 
vero surgens et in basi beaterna positus, cum rcli- 
gioQis ritu sulutasaet, dixit : Dei, creatoria cteli et ^ 
terro} omniutnquc iis contontoruni (ut verus no3 
docuit propheta) ad imaginem et ad similitudiiipni 
homo faclua> constitutiis est ut iniperaret ac domi- 
naretur, dico autem in ca qua? sunt in aere, terra 
et aquis, quemadmoduin ex ipsa re cernero eat, 
Nam industria sua qu® in aere versantur dejicit, 
qu.e in profundo degunt extullit, qus; terrain inco- 
lunt venatur, quamvis robore mullum i^o pritstan- 
tiora, elephaatos inquarn et leoncs ac his similia. 

rv. Quandiu ergo jusLua exstitit, omnibus malis 
superior fuit, ao velut in corpore imniortali espe- 
rimuntum dnloris capere non poterat. Ubi autem 
poocavit, sicut die beslerno et illura precedente 
ostendimus tanquam factua servua peccatl cuoctis 



to;; JTYaOo":; Q^OQitovrjV iJ&jjiaOr.x'j':^;^ liv tl tt'xo^ xi 
xoU T-^'j "^ \xh/ TSk:-i -ft^ T'^jiwp^a:; l/.S^or,xd^Lv, eaO=Tv 

TTpo TLov 6'Jpwv i<Tc-/^yLlX^'.v. 'E'K'.'zph^a.'iToi; r>ijv a'jT'jki 
TTOAu; e7i:£'.:TT|X0sv fiy/o^ '0 Sfe l-(zp%f.U >wtl xfi £/0e; ^a 
P^TEt ETT'.araq, x(u TT^^ flsoTESsta^ eOsi TipoaoiYopE'j- 
tra^^, £^T^' 0^0^ TOJ Tov ojpctviv xttjavioi; x:)![ t^^v 
Y^^v xat T:ivi2 -ri Iv ayxot; -ETCJirj-ii^TocT w; o ^Iri^ 

eiV TS Xai ■Xi^ii^tEJElV 



na-:ic^i9r,, J.iYto Se -coi^ ev aspt y.^\ 7(1 /at 'joa^iv, 
di^ ^^ e^ a^TOj tow TTpiYH^^'^^^ ^^"^ aovtS^Tv, ^xt t^ 

EtXyXOU T'JVETSt Ti (JEV lv ttEpi Cp^pEL KCtTW, T^ £V 

aXvLY/> auTO^i TtoXAfjJ [Ut^''^'^ £vta^ X^YdJ ol eXiosivxa^ 
xctl X^'j'^tac; xttt xa to-Jtoi; xapaTvXT^TLa ■''^ 

IV. "Oxi ^^v xot oi/atoc; EXJYX^tviv, y.a\ Tzdntav 
T.a^ii.i-z'ji-^ avLoxaxrk^ 315 flv, (u; aOavixfi) atoi^axi 
TO^ d}.Y^^^ TTEtDav laSeTv jit] (Jy-vctt^^'jo;: 6xe SI ^[^ap- 
TEV, ri)^ ^X^^^ ^^ ^^^ '^Ti ^.^^ auTvi; E^E(^a[^e^, oji; 
Sou^oi; Y-T°^^'^ '^'i^ iijA::pTLO(i; ir^fTiv u-rrfTTEire xoTc 



perpessionibua subjaouit et omnibus bonis juato D 7t:tSvi|ji3Jcv, TrivTrov k^Xeov Stxctf^ upE^si ^TXEpT^Oetc- 
judicio privatus est. Haud enim tequum J'ulsset, ut Ou v^p EuJoy^'' ^("^i '^''^ StSa^Koxoc £Y^ato:?.£t^6i'"''^oc 
reiicto datore data apud ingratoa manerent. Unds za SoOiv^a irapcff.iiveLV toT; aYvw^'>aiv. ''O&ev IJ 
per exsnperaQ tern misericordiam, quo una cum iuspSaXXoicrrjC a^xoii E'JC7rXaYy.v£^^ i^p^^ '^^ a'TToX':'- 
prioribusfuturaquoquo sterna perciperemus bona, fitlv ^^ T^jia^ a[Aa x'jl; icpaixoii; ital x« Ijojievc! al^uvtct 

VARI^ LEGTIONES, 
Si 6ExiTT, 0, 3a ^pep,(;rt^p')v Cl. etS. ^^ e'Tf^Ei S, 0, e'sle'. C, Turn uSpoyour.v S, GSpoy^ovO, 0. =* ip?v 




TouTot^ TtapanXiicrtujv L" *^ '/_5s^ 6. *^ 7rp6^ tQ ctuoXatiEiv G. ex conject,, rtpl^ t(Jj cfeirDXaijstv id. in textu, 



261 



CLEMENTliNA. ^ HOMILIA X. 



^82^ 



pit, lit diceremua vobis qure geotire et facere de- 
beatia. Eligite firgoetcapessite. Id in veelra eitum 
est potestate. Equidem quas sentire debetis, ista 
sunt ; omcilum auctoieia Deuni venerari, quern si 
mente receperitis, ab ipso cum prioribus commo- 
dis futura quoque perpetua bona consequemiai. 

V, Vosinct igitur ad utilja poteritis persuadere, 
si ad latitanlem in vestro cordii horridum serpcn- 
tem velut incantantea dixeritis; Z><*7«ijjMM Deum 
reijereheru, et illi soli zerviefi [a). Es tota ergo 
mpnte co»v?nit eum nolum vereri.non uL iniquunij 
sed utjustum. Etenim iaiquiiiii qui veretur^ ue 
iniquede medio tollatur, justum vero, ne in pec- 
cato deprehensus pccnaa det. Potestis itaqiie per 



TT^oc fi[j.ct; Aeysiv ^,aTv'* tt £eT cpove'tv xal Tiocstv 

c^oua^q. "A ^V^ fjuv os^ tppuvElv, £jTt ira'JTa ' tov 
Tza-Jx-L TCETTOtT^xi^^a aeSiHv 6eov 6'v Sv d7toXct6rj-i Ttu 

GStvrL 0'^£t UJJTT^p £7r?Sovv;(; \h^r-.V K'jpiov -uav 

TiavTGi; o5v XoY"^!-'-'^^ fJ'j[irpEp£i TO aixov jj-owoy ujo^e!- 
d^ai, oj"/^ w; i^L/ov, iAX' J); o(xa'.(jv. K^i yip aSixrJv 
ti; <poS£'tTai, fZ'Tj aSixtu^ avatp^Q^^^ xal tov Stxaiov, 
I^Ti ^^ ajjiapxcf^ fpc^p^OiL^ TijjLtup/jO^, AiivxTfte ojv hf 



T4> TTp^; a'jTov 'p'>j'^ TToXlfTiv TU)v %iv'.uk-y.^»i-f *" ij^iX- g timorem erga ilium effugcre muitog noxioa metua, 

Unum enini cuoctorura dominum et Creatorem nisi 
tiraoatia, omnium malorum servi mngno veatro 
incommode eritis, da^monura inqoam et raorborum 
omnisqoe rei qum aliquo modo potest nocere. 



"kafi^^rii :p(iStuv. "Eva ^%^ xov itavtfov KupLQV vjj.\ ttoitj- 

tt| 216 e^t'JTtuv SXa^Yi ects^Be, >=yw £1 lrt\\s.6^m-t y^'xX 

^LpyfjV ett: Ttp i^avrtuv ap/^i'.v iLit K'jpt£:j£LV yEVEvr,- 

[X2V0L, ol T'V;^ ^^^'^^ ^ly'OiJ EV JJSV iqj O-tOJiaX! T/|V 

OTTtuXijais, clS^TTtp /_oYpo: vsyfjix^vot 3a'.ij,ovorJ a:i:rj^ 
[ia-:a =Y=v£aO = . 'ETi^oiJv -'y^ 0eou V(^[^ov (iv^Si|rjTOs ^^^ 



VL Cum fiducia ergo ad Deum acceditG,qui prin- 
cipio ad cunctia imperandum et dominondnm I'acti 
ealis. Qui ipsiua ferLis in coi-pore Jinagincm, pariter 
feralifi in rncnte sententi^ similiLudincm, Quoniam 
igituf faoieniGs similia cum brutis animanlibus ex 
anima vesLra humanamanimam perdidistis, instar 
porcorum RffecLi dsmonum Tacti loistis pctitio. 
lUque 9i Dei legem reccperiits, fifitis homines. 
Neque enim brutia animantibus dioi potest: Non 



0\i r^^ve^jjEt^, OL. [£0[y=jrTe[^, rju xXi^^cc, W 'Us p occi'fes^ fion adulterahi^, rton furaheris (b), ct 



ae- 



iva/.aloiJiiEvai eic-eX6elu z<!iybn'^:i^ ". A'jv^tov vip 

S(ju^£[:tv. AEo-TTf^xai Y^p 'f^Y'^vi'Ttv 6;^5>v E/.sTvoi v'f 
KaL sl'^ brjTjAoui; i^Tv a-^prjj^ot TUY^div'j'Jo-iv, AiY^O Si 
TTspt tiXi); Xfuv ail'jytov ayxXjiatoJV ttuv [x^jSe 7:p^^ 
T& 5oi*A£Tji',v 'jij.Tv "^prjTiijejovxfuv. Outs y^P (i/.'^'JEi. 

^17 5ijvaTcct. E? Y^? PojXeTat Tt^ 6[Aiuv out^o^ 6p^v 

o*>c; hpx^ /at a>;oi£tv (o; i-^n^st, xa^ alcflivEcO^tL /at -. sic vidorc ut vident, et audlre ut andiunt, ei aen- 

>:iv£TTfjat: aXA^i^=(:ri^OLaJT:,iXoLDopt=^>,o[3opMv T-h^' tire, et mover! ? Sed absit bac coulumelia afficero 



quentia, Quare ne vobia invidealia, ul ad primam 
rcvocati inlroeaLis nobiiital^^m.Fierienim id potest, 
si Deo per bona opera similes cfficiamini. El per 
simililudinem lilii ejus ease repulati, in dominium 
cunctorum reatitui poteritis. 

VII. Incipe ergo deponcrc vanorum idolorum 
noxioa mr^tua, ut iniquam effugiatia servilutcm, 
Domini namque vestri facti sunt illi, qui el ad eer- 
vitiiim vobis J'ui^aent JQutlles. Loquor autem de 
maLeria inanimorum sJmulacporumj quj; ne ad 
serviendum quidem vobis usui esse posaunt. Nam 
neque audiunt, neque vident, nequG scntiunt, sed 
nec possunt moveri* An enim vellet^iiqujs vtstruia 



(«) MaLth. IV, 10, (^) Kxod,x£, 13 ; Matth. xti, 18. 

VARI^ LEGTI0NE3. 




ap. G.jamdiu expressa, accedGnte 0, Subinde -rj y^,^ conj. S. 

VARIORUM NOT^E. 
f25| 'Eiv t:^ e^'y. Hog caput cum 25, et bomil, seq. A ac homil. xn, 26, dellbat aimul Damasceous cap. 



263 



S. CLKMEMTIS I ROM. PONT, OPERA DOBlA, 



S64 



h'jminsmqiiOmlUipt.rjni Dei drcumfert imaginem, ^ 6-JTivorSv ^'' ivOpfOTrov, eVrfva Tizp-z^kr.o-'n^ O^i^, s\ y.-A 
etiamsi siioilitudinem perdiderit. 

VHI. Deoa igltur veatros aureos et argeotos vel 
ex alia factos materia in primam suam naturam 
restituito, m pocula dii^o et pelves et reliqua omnia 
qu£e vobis ad miniflterium po^suot esse utilla; at- 
que hjec vobis mitio data bona reddi potcrunt. Sod 
forsan dit^etis, noo permittunt nobis id fycere pra?- 
positorum Jcgcs. BeDe^ quia leges, et non ipsonim 
iutilium tiuminum quEe non eat virtus. Qua ergo 
ratione deos exislimastis, quihumanis legibus de- 
lenduntur, a canibus servantur, a populis custo- 
diuctur? ct hoc si idola fuerint aurea vel argentea 
vel y;iiea : nam lapidca aut Oclilia ipsa sui vilitate 
muDJunturj quia Dcmo hominum lapideum vel fic- 
tilom furari avct deuin. Adco ut mflgoo subjicitin'- 



Vfll. Tn/j- YOJV 9^0?]; Cij-Cn toit; /po^b^c >cal ip- 
YUpioj^ ^ y.al =^ cc>Jr;i; Ttvo; u^q y^Y^^^^f^^v^J^, ^U 



Vf5;j.oi, xa? oj 



T^V £tX3(wV (JBOtfCTIti-LtuV -^ 






TauTCt ^ivypi^jsa f; dpyJpEct ^i yihA^a.' -u^ yip Xf- 



tur penciilo, qui ex pretiosiore materia conslaal " ouSeU avbpt'iT.M^ XlOivov ^ ^jx^ixivov ^ioi-vixoi'. vli^ 
diii veatri. Et quo modo dii sunt, qui Curto aufe- '\fjx e^ov. "Qiz^ ^Ev^Xtp /tvSijv^jj ^TTiixstv^at ol ex tto^ 



runtur, qui coiitlantur, appenduutur, qui custo- 
diunturV 

IX, miserorum mortalium nicntcs, qui mor- 
tula magis mortua verenturl Neque eniin possum 
ea mortua rlicere, qu£e nunquam vi>:eruat. Nii-i forte 
scpulcra aunt ant[qiiorum hominum. Interdum 
enim ingrcssus aliquis loca ifinota nesf^it, utrum 
qua; vidct templa sint hominum moctuopum mo- 
numenta, an voeatoruni deorum : interrogaas vero 
et audiena, ea esse deorum, adoravit pudore nan 
?L;ffusuS| quod, nisi perconlaudo didEcisset, prapter 
tequam similitudiiiem veiut mortui prasteriisset se- 






vr/poT^pct 0£3'.(5T(oy^ ^IS. o-joi yip vr/.pi au^i Xiyeiv 
^p^-^f^tuv ivGpwTttov zhi-i. 'EjioT=yip ETrcSa; t'.^ o^y'-'^- 

■AOrW-J iv5pWV ^VV^jXCTii EJT'.V, ?1 TWV X^youlvtrjv 6EWV* 

tuij^ofisvo; S^ xat axo'j^:?^ 6'ti BioJv ^*, 7rpoT£X'jvvij£M 

Ojy. olSp^Odq, OTt EL IXT^ £^£T:H7a^ [iS^MeTJxOL <^^, Slit 
TO T^OV Ti^^ QflOJ'^Tr.TC;, Jj^ V=XpDlJ UVTjfis'Lt.V av Tiap- 



pulcrum. Sj:J non oportet ut in bac euperstitione C t=ii'.la.\[i.WirL<^ t:oXXtjv Tictpe^ELv ctrroSEt^tv. 'P^^tov 
roullum aiTf^ram probationem. Facile (?nim est vo- 
lenti intclltgere, quod nitiil sit, nisi quis tbrte nuN 
latonus videat. AtLomen vel nunc audi simulacrum 
non audire, ac inteilige, non intelHgere. Nam illud 
mortalis bominis manus fecerunt. Si autem, qui 
fecit, ohiit, quo modo ub illo TacLuni non doetrue- 
tur? Gur itaque adorjis mortalis opii^^ omnino 
sensu destitutuni? cum, qui nientem habent, ne 
anioialia quidem adorcat, nee elcmcnta a Deo 
coodita colaritatque adufentiir, ctelum dico, solem, 
iunamj astra, terram, mare et cuncta iis contenta: 



yip l^r -_i;^i OO.CjVTL VDTJCMt, H\\ t}'jU-f ijT-^ EX^OC 

EL \j.-r^ z'.q oi pX=rrfj. IIXtjV x^v vtJ'j ixoLiTou, ort oux 
axO'jEv, xal vr>7]CfGv, 6x1 ov voeT. XsTps^; yap cfjio 0"- 
vov:r>5 o:vOptoT:o'j ETrofrjuav. F_l ce g TTOi^aa; Ixik-A- 
TT^as^, Trcus; TO 6t:' tt^^oo ytyovo^ oj XuOij'TEra', ; Tt 
ouv &vTjTi>u epyov rc^^ojS^ijViW, TravTsXSn; dvctEo-OiiTOV 
iv ; i;roTE ot Xoy[TrxoL>; ^^ov^ec ojSe xi ^fua Trpoj- 
xiJvrjLijry^ cuSSe JTO^);^?:t tol utto 6EQJ y£y£vr,[j,;v3: xo- 
Xax^'jfiuaiy, X^yw 5s o'jpavov, tJ/lov, asXrJv^v, ati^pa- 
Tcrjv ^'^, eiXttT^ay jtal Trctv-u^ Ta ev ai';oT^ ipfiwc xpL- 



VARL^ LEGTIONES. 

" Ita C c, D, oTt GUV G. " oLfiXoLc 0. ^^ ^M^vjiov 0. ^^^ ^tt[ 0. ut mox 67vo SyXto^, '^i Nisi vocibus 
trduspositis Icgas h^-zh^ e? \t-r^ n^'^\ omniiio rescripserim tV/.hc Tafpoc. Templa faisse mortuorum sepulcra. 
BK olemct.tis Llforp-TTTLxr^^ doctt Euseb. Prwp. evang. n. 6,- Oyriil. in Jufl. x, 3'd ; Tbeadoret. Therapeut 
viiT, p. nr>. Ed. Sylb. D. tl jx^ dxTti^ C, 0. "^Ula O c. E, G-jv G. e^^u oouj, D. G, cum totum locum 
perperain disiinxisaet, corrigere vo)ucrat ouit c'^s^tfi;. Debebat saltern scribere ^okft^. At qiKn sit ver- 
borum conjunctio, recte expJanavit l), quem ego secutus sum^ S. '^^ ^^[x^fi/;xsL G. Tum id l'(;o\, &* tooc 
-zTtq conj. G, Tipo; T/,M t:^^ utcrque hoEU. codex, s* Fort, aaxpa, y^v, ex Recogn. v. 16 G '^e" , " "' 
cojij. D. ' 

VARIORUM NOT.E. 



OEIV 



(25) nu>^ orj xal &£□[ EtaLv, Tt/ETrTop.r.'oi, ^w^eu- 
Qp,=voi. cTTa^p.i^ofj.svoi, tpp'jijpoij|j,Evoi HecogniUo- 
numl. v,c,15: Quiergo furari po^&wit^ qui ah homi- 
nibus cml'xiiri, qui vonflari et appendi ei Jfalleis ca^di; 
isli hominilnis ^emuin. habentibus dii debsnt uideri? 
quasi RiiiJnu^ prater fp.^ojp'j-j;x=vo'. lej^orit ^'i^po'j- 
jiEvDL. Urgentur autem eadem ista argumenta a 



vel argentuSf de immundo, va.^cutOj ut ScCpius (actum 
^gyplio mji, conflalur, tunditur, malleis, et incu- 
dibus Jiguratur. Quk verba magni oraloris Minucii 
Feiicis eo protuli. ut monerem iis inser^adam esse 
virgulam post sa^pius : ncquc enim sfepius Amasia 
rex Px imnunido vai^culo irloium fccil, sed scmel, 
referente Herodoto in Euterpe cap. 172. Sensua 

Sanctis Patribus,ns prfPRerLimqui adversJSgentes, itaque est, et saspiua id factum et factum quoque 

et apologias pro Christiania scripaerunt. Deu.% xreus ^^gyptio ab rege. Got. 



265 CLEMENTINA. — HOMILIA X. 2B6 

aAXi To^j Toi-rmv 5v;|A.o.jpY>iv xal Tripoxov ^ioe^v A rects judicantes, uec ab ipEo crcata coli debore, 

ez6^ r.w. ToJTUj yip xal ai-ri x^-P^'^ ^'^^ '^^^ '^'^^ sed eoram opiiicem et krgitorem Deum ease ado- 

TTEKQtii/oTO-; tipjv ouSe^; aijToT*; TTf.GCT^rjjev, raadam. In hoc quippe et ipsa gaudent, cum ho- 

norpni creatoris nemo ip^is aUribuit. 

219 X. AuTOu yip [A^vo'j ecttIv f, £vTt(Ao; S^J^ X' Ad ipsiim enim solum perUnetesimia f^loria, 

ToU ^-ivoj iv^vT^TOj, ?;t£ -57 ^i >Q^^^ ^^^^^ ^£,,^^.i gui g^j^g increatus, ^t, quoniam reliqua omnia 

-JY/^avei. -li^ ojv Tou ^^.;vJ■/^-r,^J TSlov 10 eso." eTv^l, crcatur.-D aunt. Sicut er^o increati propHum est, 

o£>Tio^ TT^v 6t'.^l)j Y£vr5p,£vov ^th^ T^ ?ivTt oi"^ ^cTT'.v, Deum csse, ita qnidquid creatum est, Deus vero 

IJpo TuivTLOJ ou^^ £v'J0?;67>ai d^e(X£-t;£ TTjv Tni3 Iv 6fiTv non cat. Ante omnia orgo intelligere debetis mali- 

QircaTwvToc %toL; Kaxoupyov iufvoiGtv, o-; ^pov(tto>; gn^m vos intua decipientis da^monia oomnientun], 

V^c ^TtaT5 uTio^ryJa^i xoelttovoc XoYiT,ua5, ^pTTwv qui perile acducitvos promissione mentis meliorig^ 

6[ia>v ix toS^^Y'^^E'^aXr^ij el^ Tov v(,3Tia?o'. ^t'JsXov (26) serpitqiie e cerebro yestro in dorsi meanllam, et 

ml ■^i~(a ^/.iptioQ -^vo'V^vr.L; -r^v if/£Tip:^v ^1:^x1;^. lucrum magnum computat deceptioncm vestram. 

XI. E).5f;j^fle Y^p-^^^^^^p)^^!^ '^oVov,^^'' ^i^ V^^ XI. Scit enim primam legem, quod, si vos ia 

EM7r^'>Dtav -t?.> onr;Tto-t£ XEYOEX£va>v esuiv Uiyy.T^, opinionem vuigalorum deorum inducat, solummo- 

^ovov ^[v^ d^ TO -f,,; ^rxovapyjii iy'^Oov t^r^apTrjTs ^^ g do ut contra monarchic bonum peccetia, lucrum 

>c5pSo,- a'^T^) Y-^^'^^^ ^i ^I-^^^^ /.a-^^rrpo^^, A^Y^ 31 ipsi fmt vestra subversio. Hac vero ratione, quod 

ToJ-crt* DTi yy ^;cQi£ x^n:a£^x.aoOi>c, Tt.\ St^ i]^.apx[av tcrraoi edere condemnatng fuerit, enm qui peccati 

d^ Y^j^ Xu94vra, YV^ Y-^'<S|A=vov, bnL£Lv e;(£t l^oj^fa^;, causa in terrom resolutus est, terrain factum po- 

T'Lv ^.uyfbv (>ruov^-:U I'^v '^o^i 7rt>p6^ a^To{> v^crt^pa tcfitatera habet tnanducandi. nnimabua vcstris in 

yjopo^au»v. "ha GUV ^aij-^a h^G/jTe, TiiciT^ li^v /.aG' igncum illius venlrcm abenotibus. Ut ergo lata 

ui^^v V^'' u-og=:iXX£( o'r^jLv. perpetiamini, omnem vobis contrariam suggerit 

opinionem, 

Xli. 'Atc' "I aixou Y^p jiiT^t at -Act^i ^^c [lov^p- XFI. Ah ipso enim enact© quEe contra Dei mon- 

Xia; aTTflT^XoU^ vq; ir^tov ^r |^xiSrj tv^TTsfpovxa'- arcbxam sunt, senienti© fallaces perriicbse inse- 

iTO.X^^.^^. npu^TOv [j,lv ^^a [^:^ TO'jc ^= xri- e^nje- runtur menti vestram. Prime quidem, r.e pietatis 

6dac ^/.o^^avTSs XoYfiu^T^iVT'Lv x'xx,tov cxLTcav dire- verba audientea malorum cauaam ignorantiam ex- 

U^ri^^'dy^o^^^, ^*^0 TTpocpio.L Y^'^'^^^ IvscloE^s Peilatis, insidias pr^etextu cognitionis atruH J sng- 

Soticj Ti ^cv " TTpwxa ij,«^ TTi xari TiivTiovi^poX-^- gerens primnm et una in omnea utens pra^sum- 

.},EL xp^.^E^^s, ^; t:; ^:f-1 to vo[.^^.:v xal ^* /.^/^j ptione, qus est ut, malo accepto consilio, putetur, 

ps|ouX&ual}at '^ H-.i lav |a^^ Tt< ^/o^i/) tou t^c e^ti- quod ^i qui? non aridierit vera; re'lfgjonis sermo- 

<r^6'Ja; Xovoo, oC^x I'^TLv ^vr.yoc -f; zpffrs-.. iio >-.o(^ ^ nem, non sit reus judicio. Quare ita decepti qui- 

0^™,' ^TiaTioaevof tlvk cix.Gie.v c^O OzXouTtv. 7.a dam uolnnt audire, ut ignorent ; nescientes igno- 

(^Y'^omj^v, oJKdSt^T^^ 6t' ^^ iY'^oLa aj^^, xrx(y ctuT^jv '^ rautiam ipsam per ae ease validum venenum ac 

l>tav&v ^eav:cT'.-A.v la-L <^appay.ov. Oj y^P- ^'' ^:=: lethale. Nam si quis mnrtiferum pharmacum per 

T;pofrXa^oi Savi^^J^uo^ '^apa^>.o,> ^Yvofov, ok ^tto- ignorantiain sumat, non ideo non moritar. Sic pec^ 

iiW,^y,u. 0-.'.^^ ^j^rx-o), al i-^^p-.lc^i avaipoO^i t6v cata naturalKer interimnnt peccatorem, licet ex 

^ii^pT^vovua, /,^v aY'^^> -^p^arr^, ^" a ^r^ 3e^ Jgnoratione faciat quffi non oportet. 

xriT, f;^ 3'. Em 7r:cpaxo^ X<^y^>v Kpf.:.^ Y^^srat, Xlll. Si autem de eo erit judicium, quod non sit 

;toXX.-^ [laAXov e=o^ ^Xoop^'i^^^ -oh; ix^, SsX/javTac obedlium sermoni, multo magis Deua eos perdet, 

T^jv ..^ auTov ep>^j3x.[av av^a^^^Oat. =0 Y^p ^T, e^- qui nclucrint ejus religiooem auscipere. Nam qui 

Xwv [L^O-v L^a ttrj evo/o; rj, ^^t] -J;^ dSfl^c Jtp(v£TaL, noluit disc^ere ne ogget reus, jam ut peritug judi- 

"Evvtu Y^p 'i f^rj ^xojT^^ o^X.L' ^^T. o>:iv ^ivciTctt catTir. Agnovit enim quod noluit audire adeo ut 

T^po; Aur)Xr,Y(a:v kr.Wo^c, ^^^po; >.apotoY'.^:rTr,v istud commentum nuiJateuus ad excusatiDnem va^ 

VARI.E LEGTIONES, 

-U^T. a ^^Participiums^5^i; arete conoeciendum oat cum enuntiatione antecedent!, cum qua 
:eh«ret, S. Turn an: ap/rz 0. Td-^m nr^pn f^- hi^ PvhiV,-.+ ea t^^,^ g; j^^ f; ^q^ 




VARfOHUM NOT^:. 

v.SLT;'.^/^. fen^" ^'^ ¥^'f=iXo. a; Tiv aiunt,Pxhnmanorumcadaverum medulla corrupts 
vcot'.«.o^ l^j.Ad. Rulinus ei sensu magis quam serpentea nasci ? qua de re Plutarchus in Oeomeue 
ad verbum : 5^7.^^ per sensns vedros ; al^ue ab extremo : scu potius ad id quod in Plinio leS 

faj, Jfe^tJjnz^ V, 17. gnid si aliusum ad id quod gigni? Cot. 
Pathol. Gr. II. 



Q 



267 S, CLKMENTIS l i\OM. PONT. OPEItA DUBIA. 2^ 

isEit apud cordii^ cugaitorcm Deum.QHOcirca fugile A ^^^>'^. A['j c,^jy^"c^ '^''^ o^£-i>^ tv' Tca^o^pYD' uTroocfX- 

vaE'rnm cogitatioTiom, vestr^e meoti afierpentft siig- X^aivr.v 0;^'iv itf^ ^Tjj evOj;-^^^^''. "Ivn Sr, "^ x/l ov- 

goslam. rt vsro ttliquia vere ignarua prtescHtem -z'-j^ ^yvor^Ta^ tl; n;'ljv Tiapi^vTct piov TE>,iJTr;Tp, ^f 

vitam fmierit, culpa nun carcbit, quod ia toto vitiH -/j.f^iii 'ic,t'.^ otl ^ oWa^ yjM^^f 'i'jt. ev'^w -t^^^ auxJi t£ 

tempore non agnoveriL lienuticiorLini ciborumque /.al Ti*v aij^rfij ^^ eT:L/opv;YTjO£L<T'Ijv Tpo^ptov iTr^i^o^sv 

largitarem, et, velut acnsu careng, mulLumque in- Eu;pys7/j^, xsl 351 ^'t: *^ ^^ avsLLCjer^To^ >i^> i)^i- 

gratusjndignua servua e regno Dei rejicietur. pttrro; rcoiu avi^io; SojXo^ t^; T^m O^oo CTTro5o/t;i4- 

XIV. Subjicit iterum vobis nequissimus serpens XIV.llaAcy -c^^^^TroSaXXs: 6|j,tv6 Sstvo^o^t^^TtoXv}- 
esiati [nation cm, ut hoc co^itetis ac (JiciUis, hoc 'j'lv, tojto voe'cv x^? >iYeLv tojtto auTo, o ^v try^^ov d> 
ipsumqund pltirique veatrumdicuDtiSclmuaetnos, 7rA£Tff::o'. ^f/iv /tyouTtv "ijjisv /.al -/j^isl; 5ti eI^ 
unum esao omnium DomiDum^eed et isti dii sunt. Errriv 4 Tvavxtov Kvpii-j^, aX/.i v,fxt ouxoi 9eo( tiffiv. 
Sicut enim unua estCiiJsar, hiabet autem sub se "Ov7r=p yip t^^ttov b!(; ett^ 6 K'-tVwp *^, £^el Sfe 
administroa, cousalares, pr^efectos, tribimos, ccn- Ctc" a'jxov toij; ol'^l/.t;^^^;, jTrfl^rcKou;, ^Trap^o'j;, -/t- 
turiones, decanos : eodem modo, rum unns ail l-Aoy__o\j^, i^aTovrapyo^^, Ssxaoipyoij; ^c^ ^^^ ^i^^^^ 
magaus Deus, inslar Ciesaris, et isti» ad simiiiLu- *. -p'^Tiov evo^ 'jvt;o(; -m u-iyaXoy Bsou tociKEp Kafjypoc 
dineni mlnnriim potestatum, dli suntj ei quidem v^^i oji:oi sv ^^.^i .^^^ .^^^ uTroKei^Ltbtuv sjojc'.tov Xo- 
subjeclT, no3tritamen gubcrnatorcs. Audite igitur, yiv 0^o( dcr:^, fiTiov-^itA-rvot jttv l-/.ii'ii^, Sioiy^oun^^; 
qui ex bac ausceptionc per euni velut gravi vencno 61 v^ja^c. 'Axojf7«T; o^v ol ':c(u':Tt vj^i ottovo:^ ^' ruj; 
eetis infecti, pravam iEitelligo allaLi eicEupIi sn^pi- ^=[\iL 1^7:15 A stcpO^vTe; :qj utt' (^fka^, Xiyw SI '^oi ica- 
cionem ut sciatia quid boiium et quid malum; paoi'ly^aco:; tr,v xccxyjV L.T:6^JOLctv, 6™; e!6r,t3 tt 
nandum enim poiBpesiatia, quoniam iiei: quie pro- xaXov -^cfl -:( :TovTjpCiv' oij-tu yip ivi^XiiJ^ctTE, 6't'. ou6e 
ponitis intelligitia. xr.!; TrpoSaXXo^iidvoit; ^'f' ij^'uv I'^opaTE. 

XV. Si eniai dicitis, quod ad similitudinem Cse- XV. Ei y^p ^^'^^^ ^'•c ^^^ " '^^^' '^^i^ Kat^apo; 
saris Deua in locum aubjectarum potestalum habct ao-^ov tov Sl6/ l/tvt xi^ uTroxEipLsvac E^o'jjLct; 
quos pulatis deo;-, neque sic veatrum sequimini t^j'j^ X&yoji^vouc «e'jj:, oiS* o'kto^ Trp 6^llS)v aii^/^T'LE 
exempium. Nam 91 sequ ere mini, id scire opar- r^a^-iUi-ni.-j.x'.. El 7^3 et'ol-^eT-cs, e/pr^v v.^x' ^i^ at- 
toU, quia siciit non licet nomen C^saris dare ^4va:,6Tt,tu; oj;^ £=^3-1 to Ka(japo; ^vofj.a iT^pfjj oQii- 
alteri, dice autem vej consuli vel priefecto vei tri- vicr/ziyoj or, ■!■; j-difo }; Errapj^^ri. 232 7, -/^^^^rX^:'"'! ^'^^- 
buno vel alteri cuipiam (eteaim qui dederit non ^^^^ ivj'Jfi-zi 6 I'.Wk 0^ iTJ^sT^tij/^al 6 xVi^^ivwv ivai- 
Tivet et qui aceeperit occidetur), ita ex vcetro piri-r^j^T-jL), ojTt^; ^x ^rju b-,itxip<-A> ■r.'7,:^iWri\i:i.xQc 
exernplo Dei nomen alteri nelas eet imponi, alio- C -^^ bi ^^qu uvoj^a sx^piu SodJ^vat ouv: tj^j-riv £t:^1 Atd 
quin et qui LonLaveritvcl accipr>revGltradcrc inter- 6 ^r^'.paO;'; lj^& X:tSi'v yj'te ^^ 5ojv:(l aTroXX'JTac El 
ibit. Quod si contumella Iiamini ilia pcenas dat, H \ i^' av9pto::ai> ^^ uopic oc/.tj^ Tcctpeyst, -n-iXX^ 
multo magja, qui alios deos dieunt, tanquiim iu riaXXr.v r,\ Ix^poj; Geo'j^ X^yovT^; tL; ^th-' uSp'^^iy-cEi; 
Ut^iim coatumelio'^i ffit^t-ao subjj;;ientur aupplicio, c^l^^v'^ STr&z^i^ovTai xo/a^.L. K-^i! suXoyu>,'^ ^JTt to eI^ 
Et meritn, quia nonicn quod in monat-ebiam ejus ttjv hjtjj jAov:;p)rLav T:7.p:tooO=v !j[lTv ^^ x' j.^.v ovo|j££ 
vobis ad honorandum traditum est, omni qua po- -izi.^ ?j T^S^jyvjO/^Tt ixEoaXe-re uSpei- oj yip to ov-uwc 
tuistis afTecistis contumelia. Non cnirn vere nomen y^h ^jTo^i ovojj,:; e^o^, o.t.V \j\xi\^ T^to; ^^ Trapst- 
ejus eat Deus : at vos, qui itlud quondam acce- \^'^ht<^ iSpt^rr/TE b iSoO^i l^;j.Tv, '{^^ tl^ av ctJT^ ypij- 
pistjSjtractaLia cootumeliose, quod vobis conoea- 3r,<Trj£, ^i^; t^ ovtw< airoS mr^m Xr^y-.r^Or^- Crji^I^ 6e 
gum fuit; ut quemadmodum eo ubl fueritis, id ad aJT^ "io^fi ^^pti L)7T=^aX&-E. 

verum illius nomcQ referatiir.Vosautem itlud omni 
exposuistis opprobrio. 

XVL Jtaqijo vestrorum .'Egyptiorum pi-imi, qui XVb A'jTc-^a yoijv twv AlyuuTLCfjv 6[j.iliv ol ^py^j- 

de rerum eielesttum acientia glorlanturet de astro- y^"^^ ^^' ^-p'^ ^EvstupoXoyca^ auyojvTE; y.^t tuv 

rum nature so jactant jodicare, illud nomen por Q i--p<-i'' ^h fj^^a^i; S:o:xp^='.v iTraYy^XXoEi^vjc, i-i 

malam in se laLentem opininnem cmni ejus igno- xa/,ii<; ccj-^jT; i-^^ojiuxoJfTTji; 'jTiov'jfci; TrifTTt ^jto »s 

niinice, quantum in ipsi fu;t, subjecerunt. Nam k-.i'^'.^ i^i^^. -h xax' a^To'j^ ^^ bizk^'/Krj:, Q\ la"^v yip 

alii eorum bovem qui dicitur Apis colcnduui tra- iCJttcv T^apBojav pouy tov XE^op-svoy "Aiiiv "* -teSelv, 



VARLE LRCTIONES. 

►TO (xmj. S. C 
. . . 0, Gonexi intcrpunetionem GL ^MCai^ctp 0, *^ o£>',i;py[JUs G, 

S' ita S, flOTa: G, 0- Ij^i, /^^^'^y". 1^ c. "* Lect, Otlob, suRpioatua eat S, expressit tamen ttJttjV t^jv 

u"ovorav c, 0. Turn iiT'^/E'.'ifl^^-TS'; idem. s'^Xi-^^OEVTe^ S, ^* ForEa^^se leg. '^js- S. ^^ tojto C. ^' toj C. 
»^ TuiLTfltl^ E't^ >.:;i?£-Lv e'.Te t.«. ^^ £Tr' ^vU. ounj. C, d^' uL in texLu, ut 0. ^' ^je^T. 0. ^^ to tu<; C quod 
deleri vult D, touTo S. Jam nibil mutandum. ^^ a^T-i add. c. U. *■ auroi; et C ex conject., qutqu 
idem in iextu S. Fort» scribendum akojc nijxd. s> ^^^^^ q 



''^ '.v3 S^ C. iiv p. "vj: propoiit S, ^" auToj conj, D. Turn ET^'.yji^rjYr^eE'.^fTjv D ex conject.^ appro- 
rte 0, ^TTLxo-jprjO^.T^v G. *' ForUifise lt?■.^ ^Tt vel It.I « '*^ Kirofi'^/afi'iT^T^ct S, ^^ 3= ^cribit Sohlieman- 

nusC/e?^. p. 136, 569, S, Tum aXXo p. Trj]jTO c<mj. S. Gl'r. Hccogn. v, i9 : uliam... opinionem. ^' -tcj to 

::j'jxo oj 0. TO'JTo oj G. qi.i cor),|i?cl. -ojti 0, Gorrexi intcrpunetionem GL 



26!» 



CLE\!r:i\Tli\A. — HOxMIIJA X. 




ft53 XVII. Taj^a TOJ UsTpou siTtovx-j^ ly^Xaaev 
7e).aT£, Ta Y^p I'fiia fiTirj jjvT;GELa^ xo"/-^; e1< (J7ra->]'j 



fliderunt illud Dumen pravia turpiUidinibus. 

XVII. Ha?o diccnLe PeLra, risit quffi astabat muU 
titudo. Et Petrus ad risum dixit; Ridetia illonim 
sententiam, nescicntes multo magia vos ab illig 
imdcri. Aitamcn alii aliorum roi? dcridetis, nam 
proprias^ per malam conBuetudinera in fraudem in- 
ducti, noncernitis. Quod vero recte jEgyptiog ir- 
ridealis fafcor ; quandoquidem animalia ratione 
carontia ipBiralioneprfcditiadorantjeaquce omoino 
mortalia. Quo modo aniem ct illl vos dcridendo 
loquantiiTj aiidite. Nos, inquiinl, ct si mortalia ado- 
remifs, tamcn qu.-e aliquando vjxcrunt : at vos 



iroT£ ^i^^av-c; ffioEcre^. Jlp^c -oOtg'.;;, r^oijtv, Tou £-'o; ^j qu«! nnnquamvixerunt colitis. Ad hffio, aiunt, uniug 

Btoij TLja^v eeAovti;*; xr^v fiopor.v -^-A p.Yj t'jp^vz^^ Del honorare VC 



TrOli^t I^TLVj TT^JaV 



K^P? 



rppovsTv, 

XVIII. Ato K7? jjfj,Et; a7tOKp[vtcTf)E « TTpo^ 3^JtO'j(;- 

^'£jSeJOS| OIJ Y^p llixfi T^ Xp&^ TOV O^JttOt; Bcov ajTi 

cio^TOs, ^arrav Y«? ^v fioprpY;v 7rpQfT£Vjjv£iTE ol -rray- 
ev i:t T^poTifj/javTE^ ti ^>.Xcov Revets. A[o:c;rjp,u ol 

Y^J^^JfiT, TOJ ALkTOU ^lioLJ [iE7o:>v Qc; [A^V aX AO CTi^S'., 
^TTEpOc; Se lb 6 ^2^ 'ETEpOV. I|?.V. tJZOJ^^ E T L "i Tol) 



olontes ibrmam, nee invenienlee 
qiialig ea sit, omncm formam colcndam censuimus. 
Porro hujusmodi qu^dam lonuti rectiua vobia se 
putant sentire. 

XVIII. OuapropiGr et vos lis respondele : Falsuna 
dicitis^ tton cnim in honorem veri Dei colitis ilia, 
quia omne.9 omnem adoraretis formam et non ut 
i"acItis-N?<m qui vestrum cepam esserumcn existi- 
manl, et qui colunL ventrig crepitus, inter se beila 
gernni, similiqne raodo cuncti, nnum quid n:iaximi 
facientes^ cj?terorum cuftum impmbatis, Variante 
quoque sentcnifa ex mcmbris ejusdem animalia 
nnus uuiim veneratur, alius aliud. Sedet inter illoa 



6pG^u AoY^cr.uo'j ttveovte;, eISoV^vov etcI Ty r.poy^l^^ alrqui, qi>i adhuc aliqnid bonir mentis retinent, 

K^j^pt^, zU ^IM-^o^icLQ aijTi -^ av^iv TtE-pivTciL, Sl' erubesCbntes de raanifesta turpUudine nituntur 



7.^^ auovoEa^ 'zx ttj^ a-^Tr^t; ajTmv eavaat|xa t cuncta ad allegorias trahere, et ppr aliam dcmen- 
^>v^^v pou?,d|^Evoc. "O\j.io^ x?:t s -a; aXXr^Yopta; tiam volunt erroris sui confinnare mortiferura 
^Y^ac^Ev av^ s::'r.tp iy.u '^jj.ev. wv to Tojo'lirov virus. C.:fiLefuin confutaremus et aiieeorias si illic 



itpaT 
§:eXe 

£ji.7ror^7aL vQjov. Ou Y^''/P'^ '^"n^ E>7rXa7Tpov TtpoT- 
^ipeiv SttI to LiyiEiv^v ;.tipoc toj <t«6u.gc-o^, aXX' ettI 

TO tA^X^-^- 'EtTe' DU-^ 6ij.:V- g,^ ^,j^ Y^^^=^^=^^ -i At- 

YUTTTff^v i=favT]T£ ^^^ i;xO'JVT&; " Ti bt£{va)v, Tr=p- 

TTjV tcfatv TOJ iv 6j-t?v TT^fjQUi; rrapE-^Erv. 

XIX, '0 Bei5v f7£6sLv ctlpo^jij-E'^ot; Tirpo TiavTruv el- 



& ^xx 



(jj TipojEtvcft cfOtjvaTov, tva, el'c to iSioj|Aa aij-cnv 



iiegoi 
Gssemus, quarurn adeo invaiuit stuita affectio^ ut 
maximum animo creaverjt morbum. Nou cnim 
oportel emplastrum inferre in partem corporis sa- 
nam, Fed in morbldam. Quandoquidem igitur vos, 
rldendo -4:gyptiaca,declamstis vos idem quod illinon 
pati, circa id in quo vos Eegrotatis, a;qnume:^tut ego 
ooram vobis remedium vestri raorbi pr^ebeam. 

XIX. Qui r*eum colerc volt, anto omnia scire 
debet quid solum divine nature proprium sit, 
quLjd alteri non possit inesse ; ut in proprietatcna 
ejus respiciens, eamque non reperiensapud alium, 
nunquam Traude inducatur ad tribuendam alteri 
jAGv^v E^Mt, th; TcivTojy t:o-t;t^v, o'Jra^ D dlvinitatem. Est autem proprium Dei: ilium solum 

VARL'E LECTIONES. 

ad Eecogn. 

ltp6p,iJ0V 0. 

postquam 

p. aTTc^oia^O- ^6 p.E^. ^.hyxiu^ xa( 0. * S'^^M^J^^^' ^- ^dem om.T^ ante -co^toOtov. Quod si reLineri velis 
lege aaltcm To(7ouTr>v j^mpov ETiExpaTr^^E -.h T.i^o^. 't^ d.; S. dcesL in (), C, (o^e Galland. ^' T^i^Qov-E^ g' 
lum u|^Eii 0, et ex conject. C, qui in tcxtu Op-^c;. '^ -.r^ C, tm S, qui lect. OLtob. jam auspicatus est, 
ttiem interpungendum censuit ut interpunximus c, 0. Ap. U puncto disliaciam est post ^7t[v, 

VARIORUM NOT^. 
(27) Rufmus : c/oj/:«i,'f. Verti etiam potest cana- ■^'^r-.ai /al xpoaa'js: /.at y^^t^o^ mEriuaT^ n^^y,^ 

Ulud G^eani Hesp, ad Interrog. 19 : Rap' "t:AXrjfft Dressel. a , f ;: * u, 



dTToSXixtov y.ct'i T%p' £Tep(fi :£ijto fiT^ E'jp!j/.tuv, hsp^u 
TO «3 Oeu* dvai jv^ aT^^TTjefi SoOvaf ■nioi;;. 'EoTt 3e '^otov 

0EOTJ^ TOlJTOV 




271 



^v. CLLMEiNTiS I HUM. l^UNT. OPKilA lUHSIA. 



u^^c. ut omnium ci-catorcm, iU et optimum. Po- A ^-^'^ x.p£:':T;'iv=:c. Kp-Tti:'>j iiTxt ^yj-Aii.Z'. [as-j to Tcr^^o^v 
IcLiLius quippe est quod facit eo, quod lit ; mtigni- 
tudinsi, quod Infmituia est, fmitis ; specie pulcher- 
rimum ; felicitate beaLissimum ; mciitc porlecti^si- 

mum. Similitor autcm at in aliis ipse incompara- 

biliter eminet. Gum ergo, sicut dixi, Dei eit pro- 

prium, ouiicti= esse raeliorein, ab ipso autcm faclus 

sit, qui omnia complocLilur mundus, pcnitua ne- 

cesBario dici debet, nuliam rcrum ab co creatarum 

poase cum ipgo conierri et exy?quari. 

XX. Porro mundus, qui non est incomparabilis 

et eximius atque omni ex parte nullu iadigens^ 

Deus esBo nequit. Sin vero totus muripus^ 'ti quan- 
tum conditus fuitj Dcus os?e nequit, quauio magis 
niius partes nonrecleDei nomcn accIplentV Paries 



Tr^pa'7;ji'.Q'J" TlpO:; =ISo; TO i'JflOptfOTITOV, T^pOq t\i-' 

^y.'.\x'o--na-/ to jj-ax^p^r/jxa-cov, 555 ^rpo^ voSv ■cfj ts- 
>.iL0T3T0v '^ '0|Afjr!tu; o£ ^a! =v xo"Ec iXA0[£; ajTo; 1^ 
i-a.-^oX^iTtfi; TY|'j 67ispoy_Tj'j ey^et. 'EttsI o'jv, u>^ ^'^''"j'^t 

""StOV 6S0'J XO a'JtOV ^Tvfft TtUV fiXwv /.pELTTOva, !J7t 

auxoij 05 6 ';Ti^Ta TifepL^ytov ■y^Y'^''^ kocji.i')^, ctv^Y^^ 

OOV^ijOat T'J]'^ ^(TYJV £/,E,[V ^'J-j-XpLiTLV- 

XS. 'U o'^ [j-Tj tytov to aTT'i^p^ioArjTOv xxi ix-t\jTtp- 
SjvctT^i. VJ. ^\ Tza^ y.oTao; to^to tlvai oj ojvaTat, 



y£kYsA xs ml XiQo-j J] ical £; icAX'o^ 'J^i^C '^j^Tcvo^ro'iv ^^ 

jj-iva. "0[i.(i^ Ss Trpoq TaijTa i'Oto^sv ^*, ol^ Q'. av- 

OpoiTlo'j aTO|ja-T:QC 6 Oitvo.; o'^'.^ (p^xp [Ji-tf t^£ - TOt.; ETt£^- 
YfioT^ -^ TO'j; i^G;7:c/TW[Xivoji;, 

XXL A^^oujt yip ol ttoXao^. Ttbv Te£aa[;.'iTf^v 
■^jj-tuv o-iSof-tiv OJ \'}-/ y^p'J^o^ oCBt tov ipY^pov qij^e 
^^jAov t] XiOov 'VfASv yap kiI '^,ii^'i^ 6'x'. T^Oia oioiv 
E^Lv i] ci'luya^: jArj y,i\ fivOpunrou Ovrixou t&yv>)' 
iXXi TO ifiaTocit^j^iv sv xjTo"t; Tv^^[xa, touto ^thi Vz- 
YfJlJ-^V. "0p7. TWV TXJT:t A^Y^'^'^^^'' i^"V' vt'-i/oi^O^''^'^' 

'I^ITil Y'ip TO riai.VO|J.iVOV EjiAsY^'"^'' l^tLV, 6'tI OuSsV 



autem dico, quos vucatis deos, nimirum ex auro^ ^ 
argento, ^re, lapble, vet alia quacunquo materia 
fac-tos, insuperquc mortalis manus opificiu. Atta- 
meuTideamug praiEerea, qualiti'r per os hnminia 
importuDus aerpeos deceptod inductionibus inficiat. 

XXI. Dicunt enim mulli. [n nostris uuruinibus 
noQ aururxi neque argentum ncc lignum aut lapi- 
dem adoramus : ^cimiis namqne et nos isla nihil 
esse, praetor inanimam malericm et mortalis homi- 
nis arlificium, sed spiritum qui in illi^^ residet, 
deum asserimus. Vide ista profcrentium maligni- 
tatem : nam quia, quod apparoL. convinci facile po- 
test, quod nihil sit, ad id quod non videtur confu- 
giunt, quasi in re incerta nequeant eonfutari. No- Ttvi EA-,Y/^e'^vav jiYj Sj^ai^^voi. IIXtj'j cri^vojAoX^Yoii^tv 
biacum tamcii ex parte iati conliteiiturj quud dimi- ^\[^^-''' ''- 
diumsimulaororum saorura .dens non sit, sed sensu u a-^-ioU 
caretis materia. Superest i^itur, nt probent, qua 
raLione credamus in illis versari divioum spiritum. 
Verum id ita esse nobis nequeuntdomonstrare, quia 
non est. Et ipsis apparuisse non credimns. Nos 
illis ea divinum spiriluni non habere per argu- 
mentft probabimus, ut veritatis studiosi^ audita 
confuEatione opinionis ea spiritu prEeditaaffirman- 
tia a rabioso errore sc avertant. 

XXll. Primo quidem si ea velut spiritum huben- 
tia colitis, eliam antiquorum hominuin sepulcra 
adoratis, quos in eonfesao est divinum non habuisse 
spiriium. Ita neque in hoc vera luquimini. Porro 
si vere spirarent vestra numina, per se moveren- 
lur, vocem emittercnt, arancas insidonles ablega- 



'l TOtQJTDL E— [ [l.k^'yjq^ hzi TO '/j JJHTM TWV Tap 

■JXv^. Ao'-o'j Oi TC^piXEL-eTa'. ott^a-. auTO'j; ^■'^ r.iti^ 



(]£toy fj'jy. lytK 7rv = 'jjia ^^, -ci^ ^TioOEt^E;; T^pe^o^i^^v, 
oTito; T(iy oo/,="iv auia ep.TVOa ewai o^ -^tXaAi^O^t; ^^ 
Tov eX^Y'/dv ay.D'jo'rKVTE; t^^- X'jtjcrui&o'JiT 67:0^01:11; ^"^ 

CtTTOTpa-TT'TlVTaL, 

XXll. To ;/£> Stj TTptJtov, e' J*c ^[i-iO'oa ovxa Ts- 



TTOOa- 



o^jO^ ^'jTa^ y,a' ^^ ^kI'nvcw d:p/:i:tiov Ta^ou; 
-/uveTte, Truv oaoX'jYOu^ivt,}; oooev ^^ tt^;s5[j.:a Oelov 
ir/^7]/.0Tfi]'^, Oijtwc ovOE /ca-ca too'Co aXv^G^jETE. llXr^y 
TW^ Erjrvoa t;j xa ^:oi:7[JLaTa ijituv, i^' E:i'j- 



Et ( 
xtov 



:t'j =xtv£TTO, c^to'j'j^v cty -'X^''' 



Tf'j sji auTO'.i; 



rent, insidiatores suos et fures abigereiii, donario- [j v-rAyr^-' arE^EU^o^ trrj; ajioT^ ETriGoijAEu^rai B^Xov- 



rum priedones facile comprebendernL, Jam vero 
nihil hofum faciunt dii, sed instar reorum custo- 
diuntur, pr^J^sertim qui sunt pretii majoris, quem- 
admodum principio diximus. Quid enim, nonne 



Lj.aTa aTajuXuJ^Ta; ryyv£Xa[iSaVEV ay p^fik-i^. N'jy oe 



p-aXtfTTat o\ -TiiitLoTEpoi a'jTiuv, fppoupouv 
YARIiE LEGTlONIiiS, 



'^ V.SEfTTtpjy ^TTLV ]J.Vj Suva[J,£f, TOJ TOIeTv TOJ XoLT:Q\1 C, /^pSl-CTOV E5Tt Ttlv 3jvaf-t£L T^ TTO'.Ouy tryo TO'.rjTO'J D, 




0, ^* tf^eiip,:^ ascripsi ex 0. ^^ <^ .X'/Arfiz'^.^ C. ^'' arovofa; conj. D. Subinde dTt'cparroyT^L 0. ^^ I 
Kat {cur etiara). S. Subinde o^yOp^Trruv p. aitovftov conj. C. ^^ 6^0AOYO'jj;ijtu; d'^ ouoi G. ^^ tt^>^=t 0, 



Leg. t£ 



273 



CLEMENTINA. — HOMILIA X. 



274 



xr/j apy-TjV slpv^y.^jAev. Tl Ss oij cpoprj!)^ -/at t^Xtj 'j^rVp (^ priricipos a vobla trJbuU et vcctit^rilia pro iif 



:at 



L I 



gun(., quod muiUim inde emolumenti cupilisV 
Nonne p^upe ab hostibus rapti sunt, et post fractu- 
rain distributi? NoiiDC plusquam cultoreis, qui ex- 
tra sunt, Ipsi plenimque sacerdotes, se do inutili 
Gullu daninantea, subriplunt muila donaria? 

XXIir. Ita cstj dicct aliquis, acd dporum provi- 
den'.ia iati bnraines deprehcnsi sunt. Falsum est. 
Quot euim eorum non sunt deprehensi? Quod si 
ex qunromdam romprehensionc deoa poteslatcm 
habere concludnnt, erranf. EU^nim ex sepnltrorum 
efl'ossoribus nontiuUi invenUmtnr et nonnulli la- 
tent, neuLiqiiam tamen mortuorum poteatatis est, 
quod iili capijintur. Pari modo de furibua deoruin 
-fjixTv vQ^tv. 'A>,/,i, '^r^'jl-j , oO T[-^prjvxLX3T'.'^ Ty)v jj debeoius censcrp, Sed. dlcctup, curam non gerunt 
^o^cvtpjv ajTot-j 01 ^v i^CT'jT; ov^=; (izoi. T'! g'j^j a'jTi sirnijlacrorum suoruin, qui in eis rosidpot dii. Cur 
rjjj,sT; TTiiisAelx? <7[j,:F;y_o>'^=^ x:ti T:}/j-jo^iz^^ veal '^^fl'^:- ergo V03 ea curatLs, abstergentes, lavantea, pur- 
p^yiEi;, fT7EffT^oiivx£^ , ETt^fljov^E; j i'-oTisp evt^uBev gautcs, coronantps ct sacrifioiis colentes ? Quncirca 
a-jvvrjv] JOLTE ji-Tj^e-^ ^^ ^pQ^i XovL^-L^rp 7ro',o:i*^e^. 'ii:; indc rcputatc, vos recta ratione non agere. Qnein- 
yap ToT^ yE/.po^<; eTTLxXaf^Ti, c'JTto v,ac toT; 6=qT; {>[i,fxi'-> admodiun cnim mortuos defletis, ita et diia ve- 



ctuTtov ; El 51 Sii TO £v'!':)y^ <j<j-^z:lr^Q^-u\ oj-vaiJ-'.v aj- 
TO'j^ ^^ syeLv Xr|'0'JO"t*^, 7T;~Xiv/,';5;. K^i Y'^-' '^''^''^ 



ii: 



TTtUuEtE x:iL 'nzi\</szt. 



XXlV, O'jvAz'. [j.k'j to: to^to gjij's Ttj^ Tof> Kaiiia- 

poi; KCii Twv utt' xjtgv e^outhLv cjpt'pu^Vt'i' -Trapsioe^ 
YJJr^i^tT 5lo'.^t]To:c auT'j'js X4Y'^'^ ^^^'- 6ij,;Tc aj-^hv 

TYjV T.aiT%'J ■TTOLStjOs TTpOVO^^fV, (iJ^ TTpOS'trOV , /.:iT'^ 

TC^^JTO Tr^[J^Xlij'Jt£:; 6rj.'C\i ^^ -^ L-^p J jj.aTCl, Ajth y^P 

Q'iosu S'jjif/eva rj'jr^'> itouL *£"ei eV-aT^ t;-^^'^i "^^ 

ITOV '^jYO'Jf^EVOt ; T'! 0; £VEpY^^'^' TO'.O^TO"^, QTIoToV Ct 

tjXiol;, oli; Xu^vou^ ujJsT^ a7t';£^E ; Mt; ^^, <^TT:5p -ci 

ETTiAaotuvTat ; "H xjp— ob^ -c^pE^rjVTai T'^j'j^ m-jtolj; 

TTJ YTi '^o^^ Tif^vD'.; uj^ftiv^ oVi 0^>a''i:i^ ^' y^opi^Y-^^^ J 

O'jclv ojvavT^::. 

AAV. h: Os /.at TTOLo^v Tl EQijva'jTD^ ojx av tj- 

■^0^^ 5pO(L; Oeoi^c IX^Y^'ti, fiTttlre oiSl -ri jTOLyeTa 
ovofia^Etv E^e^Ti Oefjj^;, o'!' tL-j Ti o:YanQ: ^opyiY^-i'irai. 
'AXXi ^'0^| ji'jvo'j Ta^avT:^ ^jri, irpo; tTjV i,rj:i';:£pav 
yp-jj3-fv bXTSAE'f'j TJ: Travi:^^ -/.ctl xtAE'jT'SivTa avOpojTrtjj 



p£t£lv, ij.rlvo'j opGfjJ XoY^^* 6eov i5vo[ia^o|j^s'.i. Ou 



stf'is sacrificatis ct libatis. 

XXIV. Equidem non amplius iUud convenit cuai 
excmplo CnCj^ari^ cE potcstatum sub illo positarum, 
deo3 dicerc adrrilni=Eratores, quandoquideni iia 
omnem curam impenditiis, sicut jam dixi, in om- 
nibus vobis fovenles einiiilacra.Ipsa cnina cum ni- 
hil possint, nihil faciunL Alioquin dicite nobJa, 
qiiidr.amadministrcnt, quid hnjusmodiagant, quale 
agunt locorum prLefecEi ? Quid vero ta'e opcrentur, 

o; 6 n quale Hoi astra ? An lucent sicutsnl, quibus Incer- 
nas accendiiiH?PoHsuntne ut nubea imbrem ferunt 
ita ct ipyi pluviam dare, qui ne ipaos quidem se 
movere valent, nisi ab hominilfus prehendantur? 
Nnm terrE^ pro Jaboribns verLris cos ipscig pptebent 
Tructtis, quibus ei sacrilicia eshibetia? Sic nihil 
possunl. 

XXV. Sed Gtsi valerent aliquid facere, non recte 
eos dfceretis deo3» quoniam nee licet elements 
deos appelhre, per quffi suppedfiantur booa. Bed 
eum solum recta ratione Deum nominamus^ qui 
unus eliimenta ordinavit, ut ad nostrum usom cun- 
cta perficerent. quique pr^cepit inservire bo:nini. 



H3 



T^^ EUEpY^^ia; 6;l^T^ ^tj 'y'^Or^orjevoi -ui L>fj,'v oojAa Cujus vos benefjL'ium non sentientes, qua vobia 

aj^ow^lL-rfih-T. ^Toiy^Tct xaQ' ajiwv o^ttto^elv avi^Y'^" serva tributa sunt ciemenLa, dominoa vestros re- 

p='jcTaT£. K^: -zi 7z^p\ TTO^ystc^v Zil li-^^r^ ; 'OtAtz nuntiastis. Et quid de elementis loqLior?Cum ina- 
v.al a'V^y_a ayaXiia-zy. t.^toit^-/.'Ixz^ r,b j^ov^v r.oo^y.-j- ^ nima qiioquc signa, qu^ fabricaglis, non modo 

vsiTEj aXX' ''>K S^yXo: -/.ctTi TrivT^ ^u-oT; •j%')'^z'ziyji:i: adoreLi?, sed etvelutscrvi omnino lllis subjici cn- 

iJiQi>Te, Aia to^uo, ol' ojv uap^'^povj^axTs ^^, SaLjiD- piatis. Idoo per dLsmentiam vesLram redacti eatis fn 

<r:v &Tro)^EtpLDi Y^T^''"^"^- nXv^v S'.a Tv]; e^^ ay-rov t'jv dtcmoniam poteslatom. Verum per agnitionem Dei 

6eov sTiLY'-'^^EtJ^ ^^ '^^v '/aXiv Tipix^etuv o'j'jaaOe et bona opera potestls iterum hcri el'tici, et dtemo- 



YARLE LEGTIONES. 




lis, legendum esse videtur au^^lort S. : ■^noyj.ipio'j^ T.zTz^ir'^m-zij ut accusativus la^jWj^ habeal, unde pen- 
deat, aut etiam x,a9' la'jTou^; corrigendum. 



275 



S. GLEMENTIS I ROM- PONT, OPERA DUBiA. 



Qt8 



albua velut serv'Is impcrare, ac siciit filli D&i con- 
Btjtui roternj regni hafredes, 

XXVI. Hig dicti?, juasit ddemoniacos et morbia 
ODcupatos ad se adduci, quibus oblatis manus iin- 
ponena ixc precatus inrolumea eo3 diaiiail, adino- 
neiia illos rcliquamqut; turLiam, ut hoc in loco as- 
B'Am esseiit, per dies quibus iminoratus disscreret. 
Poatquan] ergo alii abpce^^sece, Pelrus ubi in aquia 
qiiEE ibi Quebant corpus diluisset, unjj. cum voion- 
tibu& humi steiMii jussit sub arborum. dcuRa fr'oiido 
propter umbram, et unumquemqao ordine fecit re- 
cumbers: atque ita cibum aumpslrnus. Cum ergo 
justa llsbrreonim soliiam lidem bcnedixisset ct 
gratias egiaset Deo pro sumpta recreatiune, quia 
Tuultum adhuc diei supererat, pcrcontari de qui- 
bus velleinua permisit, Et vero nostrum, qui vi- 
ginti eramus, unicuique specatim interroganti de- 
dit solutioneru. Veapere autem jam I'actOj in latissi- 
mam hospitii a^dem ingress! cum ipso illio omnea 
dormivimus. 



iiTfTitflt, Ka: <I>c u^o'- Qarjii alfovtOj ^zt^'Mlx^ K^r^po- 

XXVL T?y~a E^TTtij'j cXeXeujE lO'jq ^acLLQvtJvtia^ 

|i[ij:vj^^a-xoiv ctuTou^ ita' tolx; Xoitt^'J;; ox.iouc evraiJfia 

CTTpfriOv^a: wsXiJTa^ 6Tcd ■^tva tt'jkt^^ twv fiivSpajv 
'fr'^7o.i; o3v ■/,:;? iTTij'/aptJTfjrra^: Tfp 6s<J et^i tuj eu- 

Iv ^ip£L Exacx's* 7r^j6a|j.svt|> sT:iX'jj£\', "HSt] SI ^ttcsoo^ 



HDMILIA Xr. 
I. Itaque quarto apufi Tripobm die Pctrus sur- 
gene nosque inveniens vigiEaates, uhi salutasset, 
abiit ad aquce flueatia locum, ut lotus Ararat, Idem 
DOS quoque consequcnter fecimus. Post communes 
vero precee, cum sedissemus, de casLitate di.sse- 
ruit. Et postquamdies illuxil, plebiingreasuin pcr- 
misit.At, multitudine ingresaa atque pro more sa- 
lutata, c<Epit dicere ; 

lU Quandoquid^m multa advcrsum vos a vobis 
prorBcta incuriu iiiDng plurimas ct nosias superati- 
tionum opiniones gorniinavit, et facli eatis veiut 
terra defectu agricnl^c silvGscens, multo ad pur^a- 
tionem indi^ctis lemporc, i;t traJitum vobis sermo- 
nem verum tanquam preclaram sementcm mens 
auscipifins pi^avis sollicitudinibus non guJTocet, noc 
ad sftlutifera opera rcddat infructuosum. Qiiare 
oportet, ut qui salutis au^ curam suscipiunt, fre- 
quentissiTne audiant quo peccata ex multo tempore 
auc.ta brevi quod restat tfimpore per coutinuam di- 
ligentiam ad expiationem posaint referri. Cum ergo 
nniouiquc inccrtus sit sum vitffi terminus, feslinate 
multas e cordibus vcstris extrahere spinas, non 



'OMIAIA lA". 
I. Tri i^^j ojv 'CETapTTi Ev TptirdXEi '^fJ-^pcf t Hi' 

TpG^ EY^pO^U xa^ EvpjJY^pi-a^- ^tis^ ^* eip(uv, tt^oj- 
avop^'jTa- ll-(i^\ lU 'zb 'J5pD"/_oiT[iv , iVfuc X'i'JTa- 
|A£v'j; Ey;T]TaL . 'O^LolbK "■& Jta't V; ^Et^ Ct:(oXQljOfO^ 
i-o:-f\i:ili.cw . Xuvej^hjijvo^c ovjv y.'il TrpoxaOi^GeTirt 

ItT^lStj Xo'.TTQV 'TilJ.ip't c-^i^f6v^'.f T&:^ ''X*-^'^^ E-l^tk^tU 

£u£^pe6ev. E'jiXOovto^ Z'& ToiJ qxXo'j iroXXoS *'', ju'j- 

Opi]cx£LtEtv i^TT^jvo'la^ Ifirp-jTev ^ xa^ -['£YOV:tTE i^TTTEp 

Y^; *^ ^TTop'!^ Y^^PV"^^ /jpae'j^a^a, ^oXXuii ^tpo; xi- 
GapJ^v £cTj(!i ypdvj'jj 7va lo^i p.=.'r:J:ci^coji^vov *'' uutTv 

XoY'^'^ i^XriOlj (iJOTT^p X:tXoV TTTf^pOV ^ VOG^ XctSujV U"^ 

Ttpx T.i c-w^e'.y S'jyd£[J,£va spY^ - ^^^ XP'^J '^^^^ '^^" 
opovTt>Lo-c(^ T?ji; ETJTwv f7WT7)piac; o-jvey^oTtpov 
j7rcfvt'-/je:Vj DTTfOi; Ti ^^ ex ^axpiliJ ypovfijv d-coir^- 
[A:tT:t TcXrjOj.'O^H^xa [ip^X^'t Tw TrepiXsiTio^Evtjj XP'^'"'*P 
dUve^^T o-TcojSii Tipijic y.a^^pcT'.v i-j^'/^.o-^T^sai ^-j^rfir^. 

to x^Xo;;, ^TTEJcrars Tat; TTiXXi^ toiv xapSiwy &[j.wv 



vero paulatini,iiequeenimrepurgaripoteriLiSi quia D ^sX^'-v d.y.dy^^z- j/t] xax' d/.b^o-j- &u y^P B-jv^j^eofle 



estis ager gpinis borrens. 

IIL Nnn aliter vero muUnm studium auacipere 
ad purgationem vestram sustinebiiis, nisi vobis 
irati inorepetis V03 obca in quihus, velut inutiiea 
Eervi, insidiia pctiti estia et malis ve&lHa cu[:idita- 
tibua consensistis, ad jusdam iracundiam in men- 



xaOapOf/j^t, £-7:1 T:o}li y^F t"/_ep(rtj(;ctTE, 

III, Ou/, iXXtUC Ol TO TToXj ZTiq <I770L>5li^ TTpO^ xi- 

aitoK ^^pY^Tfl^''''^^^ ETiLTrXTjJv;^^ itEpt CUV J)q d^/peToi 
SouX')! ^^ £vT_SpejGv^ a[jvE|£p.evi^'. tnlc KLX/.giTi; y[J.uij 



irifavi;, 'tvst ttjV Six::it''!X^ 



bj 



yutuv oovr.v t 



OY^^iV t![i vrp 



VAVI^ LEnTlONER. 




sensQ add. c. 0. 



leg. censet, quanquaai aeait urro^v^Ti 
^3 K5X(W 0. Deincepa opYv)v add. S- es coaject. Ci. Turn ^epTej^oiiTTi C-V X^P' 



277 



CLEMENTINA. — HOMILIA XI. 



:78 



Oi 



'r^T^. 



El 



Ji^V OVjV 



yy, I'viTE Siy.a'.Qy ':rj3 



\'y 



TT,v y.:cT:; 






!>*; TT^p y^^p^vjcijti iooupri tTrar^^i'^xL 931 ^'jvv^- ,\ toni vestram, quaat ignfin in arvum sllvesccns 

posJtia Tmiiiittero. Si ergo non habetia justum 
ignom, iram dico ad versus cupfdit?Ete9 malas,. 
aniniadverlite a qualihus honiappf insidias abstra- 
cU I'uf^ritiR, ad quale supplicium prieparati et a qua 
re scdiicti. Atrjue ita mens vestra sobria facta, et 
qua^l ignis a doctrina ejus qui miait dos ineensus 
ad iracandiam, pnteril cupjibtaiem consiimere, 
Mihi crerjite, njorlo velitig, poteriiis emenilare 
cuacta- 

IV. Dei qui cerni neqtiit imago estis. Undo qui 
pie vivere cupiunt, ne dicant idola esse Dei ima- 
ginpm, idtsoque coli ea oportcrc. Nam Dei ima|j;o 
homo est. Qui in Deum pie se gerere vult, homini 
benet'acit, quia Uei ima^inem porlat hominia coi-- 



UOt'tjtV /a^tOV ^' EV;j3p£ij67jTE, Y.^\ T^ph^ TlO'iaV KoXa- 

oijTftli; yjW[>v 6 vo^c v/'iiid;, K:i; roiTT^sp TrOp utto ir^q 

vet ^'' ttvcci, y,-x\ 5ti TO'j-o E^Ty ajTii ceos'.'j, E'kiuv y^p 
Ttov E'jepY^^-^i ^'^- ^^■'-'/^''■^ B^OL* "CO d-'Opr^TO'j pc^aii- 
(iYaOfjc '{'iJ'/'^i; & y.aOapo^ noj;. nXf,v r-i; '^jixiT:; 'jI^m- 

J;.£V, 'tva Ei'i; 0bOV, O'jTTSp £<7T[^J El'ittby, T; yj'J-^^^ A&Y^- 

£T6o<; X^y^'t '^'^'''^^ ^'^^ laijrru t^c Q^Xe^ x^iXi, w7=(':^Tto; 
Toij 9sfjS eI>iovx EUTE^TJaavT! Sjvata', ^Y^^^^ XrjY'- 



11 pus; similitndinem VRro non omnes gerunt, Ecd 
boiKii aniniEP pura niens.Attamen, quia iios scimus 
bominem factum fuisse ad iraaginem etad siraiiitn- 
dinemDei^horlamursitis&rgaiilumpniUtin Deum, 
cujus est imago, gratia rcfbratnr. Honorem ergo, 
imat^ini Doi. id eat bomini, delerre cportet hunc in. 
riiodum. prfebendo eaunenti cibura^sitienti potum, 
nuda indum'^-ntum, ^gro providenliam, peregrino 
tectum, in carcere posito visitationem ac pro viri- 
bus auxilium.Et ne singula recenseam : quKcunque 
aliquis sibi desiderat bona, alteri indigent! pariter 
tribuat. Tuncque ipai, in Dei imaginem pietatem 
excrcenti, bona potest imputari merces : qua ra- 
tione. ej isLa facere recuset, quasi qui centempse- 
rit imagincm, punietur, 

V. An i^'itur dici pott^Rt, propter pietatem erga 



ElsTE ^^, (povE'io^iTEr^, M-OL^c'j'^vc;;^ /.XiT^TSVT^c; Aa'. v,a- 



=1^ esov x^?'^ TcxTav fiop^T.v ^^ TEuu^^v',', T<'Vj av - G Denni coli omncni formam, si bominem, veram 

Doi imaginem. in omnibus eonlnmelia aflicitis.oc- 
Gidendfj, adidtetando, furando,in multis alile indi- 
gne accipiendo ? Oportebai autem ne unum quidem 
malum commitlere, per quod homo contristetur ; 
nunc vi?ro cunctji lacitis quibus botno angitur. In- 
juria nnim eliam anxietas fit.ldeo interficitis et rea 
iliiuft aufcrtis et qun;cunqae alia scitis, qute non 
vuUis patl. Vos autem a maligno quodam serpents 
ad malitiani decepti, per auspicionem sententi^e 
multosdeos induccMJtis,in vera quidem imagine seu 
homine impii estis, in rebus vero sensu destitutis 
pii vobia vMemini. 

VI, Nonniilli antem dicunt^ SJ noliiissct Deus ea 
esse, utique non ex^titissent, aed fuisaent subfata. 



piX'jfte ~i ayTijj, it.y.i O^a: iXXa '-3Te, ^nzp -naQi'Lv oij 
6iXeT£, 'V(JLe?<; ^z kpizzxih 'zwi ^.TA'Ap-fti} tto^^ v.'xy.i'X-j 
GTraTrjOivTEt; Sttovoi^ ttoX'jQso'J y'^^^^-^'^t --^ JJ-^'^ 'V 

ovixlitOiitgi EiJ-EoaTv Soxe'lxe, 

VI. Tlv^^ oe Xey^J't^'^ ^'t F'l ^j^^X^y aixi eIv^:, 

O'JX iiV TJV, aXX^ dv^pE^tO ''^ av, 'l>Tjli^ Y.6.-^<Ji^ xoijTo 



Ttivitoc Excit, 6Tav Tzi-nz^ Tr,v ^^uTfuv 7rp&; ffi-rov Q l']go quoque fateor, id omnino faliirum, quando 
Stt^oit TTpoaipE^iv , v-clI Q^JTfo; aXXaY^ '^'^'J *'^^ Y^- omnes Buam erga Denm ostcnderint volunlatem, 
y^o-E-3v >:dtuom. TJXr;j e' y^E oj-^iic i^fi^X^r^ ^^ lu-ov tumque hujus miindi J'ore r:jutalionem- VerLrmta- 
uoi^Tai, 7vi [^TjSsv Ttov TTpQTitJvouiAEvto'j !$33 ^"^p" Hien^ ctiamsi vultrg ilium ita facere ut nihil eorum 



VARI^ LECTIONES. 



C, qui exh. 



** Haud male D, corrigit ijt:o TirAu^-j xaxojj ut infra bom h x , H - ^^ Ila conj 
xaTcfe in textu, ut 0, ^^ eIkov:^; leg. cense t S. '^'' iXXi 0. ^^ ^^tosl^ u[j,a; p, 
0. *^ Y^P^"^^^''^"^ O- ^"^ 'La c. 5. (cfr. honi. xu, 32), ^7rL'.pct'/jd^;vr.t G, ^/ 
^^ Addenduni ijTi post jjop^iiv^v, S, Turn td^J p. tyv Forsan scHbendum est ttjV 'c^i^ o^^t'jjc Bzo'j E'kovk 
-^^ ^ '^ '" - ^ ''- - ^' - '^^ " ^ - XjTT^r^^ 0. «^ i S. 0,, ':; C. Tiini xal av p. -/c/f idem. 

tfTTS COtjj, U. *^ avr;- 

um putaljat ttXv' ^'^ if^^t 

Beotentia delundum eI 



Dein, la^ p. to^to I). ^^ Ita S,, f^oy^jErjBE C, 0. Tum a^p^'p^T^Oa', 0. Deindi; Icrc'v p, 
pTjto 0. Postea ascripsi T^j^z; e. eodem '^^ o'jta>^, d o^X^te 'J. Ac, D. scribendum 
ouTtoa't S^X;^^ auTQv Tio'.i^aai" f'^/'iij^/fijmm i*" stc viiltis earn (acere S. Mcea quidem B< 



poat TtXi^v, 



279 



S, OLEMENTIS I ROM, PONT. OPERA DUBJA, 



98& 



qua adorantursupersit^dlcitonnbie quid reramnon \ ';(:v, ^'!-i-t v'J^u-Vv^ xl -ucbv ovtojv oijjt i(ipTi<yy^6s^'z^j 



adorastiaV Nonnealii exvobis sorum,aUi lunam^alii 
aquam» lerrarti alii, vel montes, vcl arbores, veL 
Bemina, alii etiam hominem, ut m /Egypto, ado- 
rant ? Oportuit ergo Deum nihil reliiiquerejSed ne- 
que vos ipsos, ut nihil p.sset cjuod coleretur, neque 
quod coleret. Vere hoc fieri optat qui intra vos latet 
peasimua serpens, nee parcit vobis. Sed noii ita 
erit, INihii eniin peccat illud, quod adoratur, vim 
quippe patitur ab adomtoro. Nam licet ab omnibus 
hominibos injustum ferat«rjudicium,atnonaD(^o, 
Siquidera Ecquuro non est, ut idem supplicium re- 
cipiat, qui patitur et qui facit, prietcrquam si illc 
ultro admittat soiiua honors dignisaimi honorem. 



ol 51 YV'* °^ ^- '^^ ^P'^'h ^^ ^' tp'J'cA, n\ OS -i CTTEp^a'::!, 

'Ey_pi5v tjijv To^^ BiOV [XTjB^v Eajxt^ iXXi (j-T^Sfc ufj.3^ ""^j 
'ivO [J-r^Ssv 3v ^V T^ 7rp05/,'JV0'JjJ-EVOV, iiJJTE to ■rtpoojcu' 

067 otirtijt; ^[jTct', ~'^. DiSsy vdp a[j.apTctvEi t4 irpoT- 
-/uvrjvrj.^vov" p''av yap Tra^ry^Ei 6:to -coo 7i:po7/u^^£iv au-co 
fli^.ov':'^^' El yap 67^^ xavTtfjv avOptiiTitov aSiKo; yf- 
*;£Tat x,^(a-^Ci ^XV o^x ^^^ 6sou. Oj yip Sixatdv 



Vn. Sed, inqijit, oportebat cog qui adorant ag VJl. 'AXXi, '^vjtlv, iyp-l^'j ctJio-j^ -^ou; Trpo^xjvouvT::^^ 



vero Ueo perimi.nfi ^ilius hoc faceret Veruin an es 
Deo Bapientior, ut ei, lanquam prudentior, consi- 
lium defi ? Novit quid faciat. Toicrat enim omnes 
impios, velut misericors ot bcnignus [later, sciens, 
ex impiia pios fieri. Jilt muiti e cultoribus reriim 
impurttrum ac aensu careutium, coiiversi,eo colere 
cessarunt et delinquere, atque apud verum Deum 
per precea Gr<ecorum quoque multi aaivati sunt* 



Viri»At Deua principia oportebat eiricerejUt euI- 
lalenus de talibus cogitaremus.Hajc diceutea igno- 
ratis, quid ait lihertaa arbitrii, et qua rationc sit 
poasihilo vers bonos esse. Quia qui soo proposito 
bonus est» vere est bonus, qui vero ah alio coactus 



TO'.r^. 'AXX' oiSx ^* tX oo^ptotcpo; t:oj ©eou, 'tva auTtp 
fix: ^po^i^wTopo:: Y'"'f^[^"fjV Su>;. OrSsv roLsT, Has*. 
Y^p ^'J ^^z^t'.zf rt\^7'. ix^f'/poOjiAef, w^ ^Xsvj Litov /.al 
o'.XdtvOpajTTo:; '^^i^'^IPt £*^SfJ>; '(>-'. Y-ClI l^ ^i7£S(oy eu- 

a^pi xccl avafc-OT^Ta TioXXot vtj4'3!v':^£; xi jaIv '^^ ai~i 
UiSe'V >tal diJLapiaVi'.v sTTctijTayTo, T(j> Se ?)VT(jj^ 6£fp 
7:p&c Trail; eOj^^aK [^X'^ltevot toXXoI] '^'' xa; "^XX^jve^; 

!}34 Vlfl, 'AXXa T-^v '^ ^pyj^t^ ^Ss'. Tco^v^aai -^c^ac 

^T]£e SX^Oi^ TTEot TotQTJTtoy EvOu rjLt'fjGat '^, TaijTct Xe- 

TDV (28) ii7T:-t a'/f.^nhi; t^j qvti ETvat. "Otl 6 tOL.^ irpoct'- 
p£j£i ijv ^ya06c i^vTcoc aY'^^Oiic. &irttv, 6 ol 0(p* ETEpou 



iit bonus, vere nou est, quoniam non propria clectio- ^ aviv/.Ti «^ ctY^'i^^ ^^■j6\i^t-/oi; o-^Ttu^; ojx siTtv, oxi ^^ 



ne est quod est, Cum erp;o uniuscujusque IJbertas 
perficiat vere bonum, ct vere malum perpotrct, in 
unoquoque fieri quod iniraioum vel quod amicum 
eat, per perum opGrumquo occasioaetj molitua est 
DeuSp Non,iiiquit, sed quidquid cogitamus ipse nos 
facit cogitare. Desiuite. Cur ampJius blasphema- 
tis^qui hcc dicitis ? Si enim omne^quod cogitamus, 
ai> ipao menti nostra inspiratur^ipsum dicitis cau- 
aam fornlcationum, libidmum, avarltite omnisque 
blasphemi^.Cessate iaaledicere,qui dchetisbcnedi- 
cere, oique oranem impertiri honorern. Nee di- 
catis : Deua hoaore non indi^^et. Qoamvls enim ille 
nullius iodigeat, attamcn debuistis^ resplcieudo 



l<ji:f 7TpOTtp=^7El EJTtV S SOT'.V, 'EtTE: 0!JV TO kxi^JtOU 
fiXEJ^EpOV aTTOTtAt' TO OVTtfJ^ &y7ii}0'Jf Y,a\ ^ElXVli^l TO 

ovTii>; VLaab'^f EV Eit:(TTtp Y^^^'^^'^' ^X^^P^^ "^ fp(Xov Sii 
Tcav i'j(i.i\t.oy^z^^t ofjTO? ^(|J^i ttoleiT voetv, llajact- 

7^1^. Ti tXeTov pXacroT] jjl^~te 0^, ToijTO Xeyovtei: J El- 
Yap TlSV 6' Tl iv ^* ivOy,U>iOwj/EV, (Jtc' CfOtty tVEpYO'J- 

jAsOaj ctoTOv a^T^ov Xey^'^s Ttopvsiujy ^ ^jeXYE''iiJ'v , 

[j.ouvT£C, ^^ t^tpv^jjLsTv xal ira^ttv utpLT^v a.\iT<^ Ar-o'-^i- 
LiEiv ^fpE^XovT^c- 1^^' f^^ XiY^*^^' ^^'^ ^^rStJta^ETai 
6 Bth^ ti[j.y;;. Et y^P ^^'c^t; oiSe^^o^ iinSi.v:i^ETMt, 
iX) ' ouv Y^ '■^l'-^^ ^^ ^XP^'' ^'^ "^ o^itaLQv difOopiLvTai; 



VARl^ LEGTIONES. 
^* [j-Tj Se J)[w 0, ^* pooXeTfli Y^'-'^'^Octi G. "^ Ita Get ex conject. C, in cuj. testu ^wSo/jLot^^m^. 
■^s EOTi 0. 'J* ft'JctSi^TjTi 0. '^ Ita c. S , oXaci. oja. C. ^^ to yxh G. Tum ovte^- p. oVo>i Gl. Falaus eat S, 
de C. ''' Lacuna cod. Ottoboniani ita espleta, senLentlarum nexuSj ap, G- perturbalua, jam lugicea ra- 
tion! rospondet. "'^ aXX' oi 0., qui signum interrogandi babet poat -^,^1^^. ''^ IvOofAsTaOE 0.^° Ita S,, 
avaY^^; G., 0., *' av escidit c:c utraquc Gierioi edltioae et ap, 3. ^^ Ita GL ^juatij 0. c. C, idem deinde 
TiS^jiv ^p:5;, CI. TtaiLV i[Ai^. 

VARfORUM NOT^. 
[2S)K^\ 7r']j- S'JVfflT^v. Ista Glementis aic apud nus, nisi ex animt sui proposito propria. Qui enim 



Maximum proferuntur : Oi Sovoltov TLva h(^^h-v eT- 

&TEp[i'j av^Y^^^ ^Y^*^'^^ Y^^'^P^^'-'^'^i '^'■^'^ ^Y^floi;, "Oti 

[iT] loic^ Tpoacp^cTEi EiJriv, i' stTTtv. To y^^ Exitroij 
iXsjfl^poVj (xttotsAe'l to ovTfu^ ctY'^^^'' 1 ^-Ct' Sa'.icvuit 
ro QVTtu^ y.iy.6-j , "OQev 5^i ':ujw ^T^oO^^tOiv t';jtwv, 
£[iT^'^av>5a-aTo 6 0Eo; ipa'^epr^tjai ttjv eV-^ttou S'^Se- 
Q\^ , Fieri non potest lU quisquam sit conslarder {bo- 



ab altera t'x necessitate faclus est bonus, bonus non 
est; quia non ex instihUo sit, ^uod esL Libera enim 
eu]iisqu6 voluntas^ quod reverd bonnm estefficit, et 
revera malum ostendit ; unde Deus per ixtas occasio- 
nes voluiC eujusque aJSeciionem patefacere, QuoO, inter 
Cleinentis Romani alia, leguntur in Eclogia Jo, 
Damar^ceni maa. coUegii Glaromontani cap, De ho- 
mine et libertate. Cox, 



281 



GLEMENT[NA. — HOMIUA 7vL 



282 



Tov ev T'^f'.v iii^t; txjzp^^fZ'/f'zTJT'x E'j-^^p'IaTfjj ^'j.z'.' j\_ ^quitatemT eum^qui omnib^is vog eumulavit beD'i- 



xal TT^JLV £ijy_ttpL'7T:>?j-j':£; . 'AX?,ct T:t'jxa Ih-^o-'^-zq 
o^jtw >ij:i 6 BeoiT^ [J-E-i r:oXXavj o^^-i^Jf^svot; toj'J ]j.r,- 

ETTI. TOUT*!* a^^'/O^^^^s'^ 1 ^^^^ ys a'JTOJ (j^pa-TT^JQ-VTQi; 

^XXo; ^TiLYpi^TjTai. ^^^ ; '^T];A?, et y.:t'. [jltj iyav::xT=Tj 
<iXX' oS-j Y^ ''iJ OsXi'. "^ TTJ^ <i— i-^j; i:TJvjpY^^ -vs'^isOa:. 
Auxou ^otp eyspye^'via'CtVTOJ: -/.al to ^7;tilv Tiotviiav e'o(ij- 

Aov (u; QuvTjOsy TCLo-'CQ^Jxat, 'AXXi v.aY''* fjE'-^ <i"^t, -p 

Y^p avEvSsr^c tov t'jx'j^ 0'jO;^6; Ssita:, o'jte p,^TTTi- 
ta'.. 'HuLOJv Y^p =^t '^^ turptXeT^Qa'- -Jj ^Xiir-ETO'^'" 

"OVTTEp yip TpGTTOV K^TjOTp "^ (31) GUTS pXctJ'^Tj [lOJ- 

jLEvoi; pX^nxsT^i:, o-jte £ij)[^aptcrTDij|jL£vo^ w'je/.rTTctL, 
aXXi Tou Ei/aptTtoovTog |j.=v Y'-vtia'. x6 axivSuvov^ 

X. AXXi^ '^Tjjiv, oijy 6[io(fo; ett' avOoT'iiroj vli? 



ficiis, grat;i reraimerari voce. 

IX. Sed, itiquit, nielins facimua, qui ci omni- 
busque eiiriii] p;ratias agirau?. V(?ram hcnc dicenda 
□ nn liitoHigitJs atructas vobis inaidias. Quemadirja- 
diJin enim.quando unuoi mgrum muUi medici,qai 
nil)il poasunL. promitlunt cEiMre, Dniis, qui revera 
potest rTie^]cri,r"miedium suum non porriL'ii,fiecLiTn 
repu tans, quod, etsi ipse saTiaveritjaUribneturaliis *. 
iU et DeuBj una cum muliia qui nihil possunt ro- 
gatus.non prsstat b'uneficium. Quid ergo, Juquit, 
Deus ideone indignaLur, si, guui ipse curat, ascri- 
batur altcri? Hc^paudeo, licet non indigtictur,atta- 
mon non vi^lt esse orroria adjntor. Poftlquam euira 
ipse beiietlcit, eliam idoluraj quod nibil egit, tac^ 
quam RTfiaax Odem accipit. Scd cL e^o tibi dicoj 
nisi propria ot naturali injiirifL afficeretur, quando 
una cum scnsnTi non babcntibua limotur ac ado- 
ralur, fL^rte hoc etiiim sustineret ; quap^opter oura: 
sit vobis, ut ration! couj?enlanca pro f^aluLe vestra 
inteliigatis,Dpus enim sibi sulliciens nullo iudiget, 
Deque l^ditur. Nostrum quippe eat juvari aut Iredi, 
Nam sicut C'Csar ncque malediclig Iffiditur, nequs 
gratiarum actionibus juvatur,sed, qui gratiaa agit, 
SRCurilatem babGt,qui maledicit intcritum : ita qui 
Df!um laudibus prosRquuntur, ipsum ncquaquam 
adjuvant, sibi veru ipsis salutem alferunt, parique 
modo. qui conviciis appetunt, ei. quidem non f'a- 
ciunt injuriam, ipsi vnro pereurit. 

X. Sed, iiiquit, non similiter in homine et Deo. 
Fit ego fatpor, qiind non similiter. Majus enim fiup- 

Y^p "fj xoAaaci; ^q [j.eI^ov ^* &7lo^^aT/xl^ rjxxto'' B^ xtfj L* plicium ut magis impio : minus autem f.i, qui in 



aijcd'/£'.po^ a[ii>v'i;tivo'j, iXXa rc'ia/j; xf]^,- xxfo-ttu; ett? 

Y^p Si/jfJEt xip pXa^'^T^ [-i((j au)^ i^X:o^ xo 'viu^^ ou vt] 
xoiji; /^pTTUTj^j fju '^Ti'^r, xo uStj^, oi^y. ev i^Sr, xtj 'liijyTJ 
fb ex.eT xaOeaxoji; apy?o'j xt;v avaTiajj'.v, 6~'^xe V-'xl 
vuy i^t ^^ x^t xo5 /'jTao'j T:prj(lij;i'!c'c C^EJxiotr^; 



minnrem peccavit. Sicut ergo masiirtusomnium est 
Deus, ita maximas dabil p(Gnas, qui in eum impiua 
eTsliterit, quoniam adversus maximum dcliiuit. 
Neque Dous. propria manu olniscel.ur, at oiiinis 
creatura in ea re rndignabitur et naturaliter vindi- 
cabit> Non enim blaspbemo dabit luceui Bol, non 
fructi^s terra, non aquam fontes^non tribuitanimfe 
in inl'cris requi'^m^qui ibi constitutus estprinccps : 
quando nunc quoque, adhuc subsislente pripJlnifo 
mundi tempore, ^gro fert universa creatura, Ideo- 



VARI^ LECTIONES. 

"^ Tta O. c, S,, E-rraYY^XXo\^x:i^^ C, Particulam oi sep. utriusqiie bom. odd. aucforitas luelur : quaprbpter 
non dclunda ut censet S. ^^ k-\-^(jrj.t^-7^ {}. ^^ X^yel Qi, et S. contra codd. auctorilalem. ^cbwegleri con- 
jectura i)i'kzi vulgata leclio est ap- G. ^^ ^\ et ex conjecL. C. in cuj. (e\iiJ ij. ^'' Ky.l'jy.^ 0. *^ xtL etc; 
^cE^oyaconj, D-, i:i\> \^il^'i/ scr. Schliemaninjs Clei^tmt. p. ^i?50, 569, '^ l-^ conj. C- ^^ Colclcrio post cib 
out; deessc videtur oup'^vo;. Forte tamen snripsit noster S'.^ oijxi ve-^v, -o'j; j^xo'j; Ttcfpi/^i^ Vide^is lilusta- 
thium in Hexaem, p. 5. Ego sane, quid sibi veiint xeXs^ -je-tol, non capio D- 

VARIORUM NOT^. 

(29) Per me licet sensu active sumere i'K-or^^i- 
vo; ac vertere ; Nisi naluraliier injuria affitere- 
tur, qui ad sensu destiiuia atfonitus stupet, G. 
Recte : nam alias non intelligitur: quid sibi velit 
fpocrr/Sj^ rjCt/7]xo. C fr. C 10, S. Dressel, 

(30) '\T:'i\yt\xvi'f^y.zi^ oi' rjij^tfxs G. Lectio ex 0, 
allata iocum nimia corruptela prius lahorantem ila 
diliicidat, ut conjecturis non ampliusopus sit. Ii>. 

(31) "QvTTEp yip "^oTTov K.aVi7*5. Bccpe dictoi 
Kciogx cap, Dep[ j3Aa3fp7];j,'3ijvxtuv ita! p^Evax-opprj p-O- 
voJvxwv KCtt TTxaiovxtiJV GK xov 8eov &j avofa;;, Tov 



ay(o'j h.X:i^[j.£JXQt; 'Ptop./]; . 'Ov xp^irov 6 pa^riXeiic;? 
o^j'xE ^X^T-j)Tj;jLr>j;j.£vo; |3X^-Xcxar, 'yj-i ?'J"/':ip[T':o-JpE" 

aroijvxoc; fjsy y'-'''^'^^^ '^^ axivSuviv, xoij 3^ ^XaarpTj- 
[A'>-JV'::oc oX^Opoc;' ojx^oi; ol 8aOV [isu S-'j^pT; [iO'jyxEi;, 

ff'^rriV |J.^V r:i'J IJ-EV^X^Vrj'JTLV iiTTEp X/i^ o'.KE^OLV Or^^i'Jj 

e^/'jx'iji; 5i Ttij^rj-J7LV- 'j1 Se fiX:(o-'i>r,ij.ojvxEq, ajx?lv p^^> 
O'J QX:(T7xO'jTLv, e-i'jx^j'j; 6;. oAnOpEj'^jiT'.. Kal ui^tj^iov 



K^svxxoiv ^ 0EO(;, l»t:ep 
Got, 



2R3 



S. CLEMENTIS 1 ROM, PONT. OPERA DUBIA. 



it 






0" Tw; &[utTv ToT^ dcTcpLi^^oy^L ^ov ^wv £'Atov S>] |-Lio*Jp'f oy 

T7(^ 96^>p^^ rp'jy^Iv S'jvTj'iEfTfli; ; oBi'^aTOi; yip ^ 

Tov auTYjv Ey_£'.v. KoXaS^orjivYj yoip Gtto ioij a^^i'rtou 

K'^iV-i T^i a'jT^^ -zilot; X%rizT-j ou/ ej(^l. ^Aa).' tVu);; 
Ipel 23t Ttj; 6^^' ^^ofe^ ■'j,f^^;, O^rpE, Aiea^aTE 












^:. 









que nee ci^lfim suffsc.ientem miUit imbreni, iieqtre .\ 6;t'>i]^ ^^p^X^^ ^'^'^^ Y'i^ '^^^-'^ xapT;ok><:, o:g ol tiXsC- 

teer-!! friictus dflt, unde piurimi p&reunt.lpsc ctiaiii 

acr I'urore acccnsus ad petti;m prnrluriin^.^ai con- 

viirtit se. In Louis taineti^ quibua friiimar, niiseri- 

cordia sua Deos ad i^GnigiuLatein er^a noa cogit 

ctesiuram.Ita vohis^qui cuncLorum opUicem inho- 

neatatis, omois crcatiira aucccnset. 

XL Nam etsi per solnlionem a CQrpore elftigialia 
pcEOam, quo niodo antmam vestram, qua? immor- 
talis est, per mortem poteritia fugers? hnmortalia 
enicn est otiam impiorum anima» quibiia iTieliua 
esset^non itr.mortalem earn babercNamper ignem 
inexstinctum cruciata perpetuo suppJicio, neque 
morions, in mulo auo llnem non liabtjt accipere. 
Sed foraan digel vestram aliquis : Terres nos.Petre, 
Dnnete igituf no&, quo pactu tacentes prnleramus 
vobis res qiicmadmodum sunt, aliter enim vonis 
eart EDQ po?sumua indicare. Quod si tacuefimiia, 
decipiemini a niaiis per ignorantiam ; sin vqvg Io- 
quimur, auspecti aumu5, quasi voa falsam ob cau- 
gam Icrreamus, Qi^o pacto igitur malum eum in- 
cantabiraus, qui intra anim.am vestram latet,calii- 
deque vobis iniinicas Dea subseHt oprniuncs pr^c- 
texiuamicitiajcrganeum?ReconcilEomiQivobiseam; 
nainque pro veslra salute tit ad Gum cum bonis 
operibus perfiigium. Inimicilia qiia'dam ad Deum 
est, qua in vobis cum ratior.e pugnat cupiditas ; 
quia suspicione prudentiip corroborat inscitiain. 

XIL Alii vero dicunt : Deus nostri curam non 
gerit. Boo quoque J'alsum est, Nam si vere ouram 
non gereret, neque solem suum oHri faceret supor 
bonoa et malo;^, ncque pfuviam suam demitlfttet C 
super justoa et injusloa {a). Uicunt alii : Magia pii 
sumus, qui et ipsum ot simulacra colimus. Non 
putu, ei, qui ila ioquitur.si dit^cret rcgi : UJumdem 
tibi tnbuo bonorem,quODi morluis et abjecto bmo: 
non pato, inqu^tm^ ci bene cessurum. Stid inquiet 
aliqnis, iimum vocas nostra iiumina? Ita aio. Tu- 
utilJa enim vobis ea reddidistis,dum in deoa aacri- 
biLis.Cum forsan illorum materia ad aliquld aliud, 

(a) Matth. v^ 45, 

VARt/E LECTIONES. 

^^ it inscrui c, O, ^^ t^tv conj. T\. Ego malim xoaatv, quod propius accedit aiJ leclloneni vulgatam, et 
iidcm accipit e.x Rufini inlerpreUilione hac : neris tvti'pcrics ttrmeratw. H. " hr-A^oii.z-^ 0. ** Ita G.^ t^-.- 
tf.X^qi C, O, ^= x^Ji-ix: om. 0. ^^ Yovi. scribendum ^yOp:i, vel addendum '?j post e=':^ S. ^'^ i.^ add. c, 0. ^^ 
Tji rcposui, poalquam excidcrat ap. CI. tit S. Subinde ippcusvr, 0. '^ i7:aA>,a^=i C. 

VARTO:FiUM KOT/E. 

(32) 'AO:cv:fir.; y^p *j ^-jyy,. Ut CIcmGntis sen- 
tentia r.itatur a Maximo, Locoru7n communinm. ser- 

mone 53, ut Ctcmentis Uamaiii.in Damascc^no ms. 
cap. \W^\^'>yT^^ xct: '•^rA^ ad bunc morluai ; ^AB^- 
va*r:i', ttSt^l oX li/'j-y^tl, y,y}. Tiuy o.^^uiu-/ ^ ale iij-iivov 
^y [jL'/j ff'^0ip7fiij^ tviax. \if>\'xt/i\i.Vifx\ "Yip L)t:o -oO 

^1.'., e:ti v.-j.vS'\i tilt 't^j.'iT.i[\-^ -riXo; X^jr/^Tv O'jy. e'/g'-i-^lu, 

Immoriale^ omnes animx sunt, etiam impiornm^qui^ 
bus mfh'iis es-sel non ^.s,^^ corritpti^vi non ohnoxias. 
^am per ignem itiexUini'.lum cruciiil(V, perpetuo sup- 
pii'fo. ii'^c inorimle.fi ^ fiUo ipsarnm maio siti finem 
a.i-iptre nun /;o^.^d?//.llccognilionurri Yib. v^ cap. 28 : 
Immortales namque sunt eiiaTii impiorum animce. 



vo(ae Tipor^'i^EE T^;^ ^po^ ^so-j fpiXtct; ^* ; Ato^XXavrjTe 
I'j.-jzo'i^' UTTEp vip T-^c; Ojituv i7[ot7;pLa(: "fLVSiat ^^ -fj 

XII. "AXXoi S^E XiY^imtr Oi 7:^'^p6 ^nr/.z-j i.^rn-j 5 
8eo;. Ka^ TOUTO ^l^ij^oe ett'.v. El yip ovrtu^; oOit 

Ejj^^EjiEpot ^jfAEv^ Kat aixov >;ai ra dtYaX^-ca (;»- 
SovtEc- O^x oTp^HL, tl ToJro Xey^v Tr; ^^ ip£\ [ia(7tXel* 
Ty;v iiJ"r]v Toi aTTOVEfXW TtiATjv, o''!av iCffS ToTi; vtXpoTc 



flfTraXXav^^reTdi B^. 'AXX' 






jEoaTLj::(TOt ■^i^tljv Nai 'fV]p-'., ay_pi^frua y^p ^ft> '^'J'^^ 



TO CT£0£:v -taTaptQjivJTavTSi;^ tt^; oj- 



qutu ipn fortasse vclint panter cum corpoviims finiri: 
sed non ita est ; perferantenim igiih mtenii nine fine 
supplicta^ el ad perrneiem sul naturam non habent 
morfendi^ Gum ClemfJtttinis loquitur Juatinua Mq.v- 
iyr Apologia lu P- ^^y et Diulogo cum Trypkone, p, 
223, dicitque improbis lucrum^I'ore, Epp^aiovj ani- 
maa mori, et linem habere in atatum sensus va- 
cuum, ^'s 5y:f[c-6v]irfcry. Ad seriKum vGro lUcOqnino- 

nnm Minucius pE?!ix» quern eo loco citavi.Aoex 
phtlosophis Hiei'ocles in carmina PyLbagorica ad 
vei"&. 29 : Oj QcjAetiii 6 xaxrjc aOivatov eIvo'. t'/jv 

enim ikUt qui mains est, ease sibi animum im- 
mortalenit ne scelerum uUioneni patiatur. Cot. 



285 



CLEMENTTNA. — HOMILTA XL 



[jia^ auTwv I'aw^ eU ^°^ ^^Xo x! ^ £l^ '538 y_pr;ai--i \ yel af^ fimum, fuisaet utiJia. Nunc vero neque ftd 



■j^vii; oAsQpo'j ^fpE(>.ovT£; Tm olX^jOe^ ^, £iv £7TL[jsetvT^T8 ; 

7raxpa< IrEp'j) tiv: TfT> |j.tj -^toI tT|V 6rp;t?.o;j.evr|y xfp 



hoc prodftfit, quando a vobis tranaligiiratam colitis. 
Qua autem rations vos et magis pios dicitis, qui 
omniiiin CBtis impnsjimi, hoc ipso una et incom- 
parubili pecca.10 intcritum aninuE merfnte? coram 
iUo, qui vepug zst, &i pcrsj^verciis. f^xcrnpli gratia 
si qLU3 iilius,pliirirLia benrificia a patre consecuUis^ 
aJteri qui pater non Pit dftbitum patri honorem ^e- 
ferat, plane exliHKrpdahitur, Cum vero ex senlentia 
palris vivcns graiiaa dp. bcncficiia egerit, tnerito 
bcGrea rclinquetur, 

Xlll. Alii vero dicunt^ impii erimus^ si nobis a 
patribus traditanuminadereliqucrimusiidem enim 
eat ac d<fposituni servare. Igitur hac ratione, si 
aliquis ortus sit ex patre latrone ant obsco?no,non 



a;<TXp 



0O'.1V>, OJ/, 



i^(peLA£i. u^.o^ '^vlja^ TO xpsTTTf.v n deljeidlius ffuglesse meHopcsmquevitam amplccti, 

ne tmpius cvadatjpcccotqup fruHcm cum parcntibus 
noQ agendo, Quam stuiti autem suiiL^qui dicunt:Ua:o 
adorarmia,iie Dtso simus niolestil Quasi Uco molesla 
Bint pa quibnn ]audalLrr,non moleafavero.quibus in- 
grate accipitur ei inllammatur-Cur ergo, cum imbrta 
aociderit remora, in ccclum omnino inluiti prccea 
acsupplicationes a&signaLI^? el quando obtinuislU, 
cito obliviscimini. P'acta cnini mes^re aut vitidcmia, 
statim ad i^lola, quEe nihil simt, primitias defertiB, 
celnpiter D'^i immemorc'e, beneficii aucLoris,Sicque 
in nemoribus et in tcmplis positi sdcrifLcia ceEebra- 
tis, atque gcnio indulgetis. QuaproptGr nonnuii es 
vobis dicunt : Solatii ct bona- tractatioijis causa 
pr^cfara ieta cxcogiLala sunt. 

XIV. ttolidi ! Vos hujiis dicti eslote jusli judi- 
ces. Si eniin oporteimt bic se ad corporis volupta- 
tem alicui tradcre oblectaLinni.melior erat ea, quaa 
in flnviis et silvls et lut^is, ubi comjfOtationGs et 
convivia et loci umbrosi, qiiam ubi da?n5oniaca 
amentia, el niaiiuuni setJtioncs, absC'Sr^iones veren- 
dorum, rabulus furor, insauia, sparsi crines, slre- 
pilua stridorosquen alflaltis fanatici, uluJatus, 
oniniaqui; ilia quio oum simulalionc ad terrorem 
aoientium buntjUt debitas illis precea et gratiarinn 
actiones oJTeratiB,idque iia, qui mortula magis sunt 
mortui, 

XV, Et cur lipti Jsta facitis? QuOniam intus la- 
tens serpens vobis non vuJt edirere, qui infructuo- 
sam inseruit cupidital'^iii, dieam ego atque meroo- 
ralio, (la autom babcL : Apud religionem Dei pra:- 



oU a'/apiCTTOJiJiDVO^ ^\^<7f^r^iJ.M(li. ^l<X t( quv, OTT&Tay 
|xo)f^r^ 'JETO^J ■^hr^xri•.y tz^oc o6p«v6« xi Trivia d'^so- 
pUy^-zz^ w/^itiz /.al Xttii; fi7ro^^Eij:ETE;-xa[fe''ccc Itci^'j^'/jte, 
Ta/Lov ETrtXcivOivi7|)e ; ^ij-v^J^vt:; yip i) rp^j-f/i-:y.\-z^ 
eLi6iw^ -zoX- liYjB^'j "^ o^j'.v e15wXo',; t^; ^.r^xp/Jt- 23t9 

aTTOVEftETE, TCt'/LOy ET t X av O^V [iE-J T t TO'J E fJ ip ^E"^ ^ ^i^V TO ; 

©EOLi. KxL oLiTtrji eU aX(77] ^ xai &U '^^'j^ yaoi>c Y^'^'^" 

ixsv 6|J.fov \h('j'j'7'.-j' fTapT)Y^?^^'^ ^^' '^'^^ £O0)j^sTjGa' 

^ip'/j KaXw^ tcf^jTa ETT'/jevci/jTaL. 

XIV. "ii ccvo'^tol! 6^Lt:Tc; to^j X^y'^H'^'''''^ y^'^^^^ * 
B£i«tioi Kpt'uaf, El'TT^p Y^P ''^^'- ^/.pV-' ^^^'^^tijOa eU 

i'verx ttXctTrfyat xctl frj;j.7:o!TL^ >:a' /^Ti^rx'.'jt tottO'-j ^ 
fiiTOiJ iT^ovr^'.a oa'poytrjv, /,ai "j(^EipfiJv Toai^, y-:«i al- 
BoLW*^ j^TToy-OTTi:, x,il olfTTpoi^ Ka' [jiavtat, v.ai TpLyiLv 
xdji^'., y.a\ ■/,rj\x'n:o'., zat EvSTjJiaTjj.rjl^ /.ai oXoX^y^^?, 
Kai Ttivxa sxtTva xi fxeft' ^Tiav^pia-eto; tie KataTrX^^-.v 
Ttiv tivovjTWV Y^V'jf-LEVo:, oicdfc T^; 5ij,uiv '^ fl^t^'.Xof^i'^cr^ 
E'J'/af; Ka'i Eu^apn^Tu; xal vs/piv vixpr^-Epot; 

TtpO^SV^Y^'H'^^ J 

XV. Ka; B:a xE y^fpovTEi; TCfuts tcotET-TE ; 'E:r=l 
oi OtXsi i^Tv 6 s[j.fpiiiXE'jtov ctTTE'iv <j:p^^ ^'^ o; ^4^;ts'-- 

^^'^S ^ 



pycTjaxai ^-/jtv.-j, atj'^povE-v, 5pY^= xpaxETv, iXX6- D dinatur agere sobri<^, pibi temperare, iram icnerc, 

Tp^-a (o-Tj voi:f'!?;EiT9at, otx^-'o); ^LoOy, £Trt£'.xw^ ^\ nou subripere alieiia, juste vivere, cum bono jure, 

Eu^aGtuc, irpiw;, xoXi^E'v E:tj-ov ,aaXXa^J Iv tsk tranquil]e,lenitGr,3e in in inciigentiapotius conlinere 

ivSeEcti^, *i 740 [xt] ^/o^xa sxEpoi), a6(xti>c d^EX6ii^- ac reprmiere^quam cum noa habeas, alterius bonis 



VARLE LEGTIONES. 



'^^ Ei^T quod deest 
T'-, ^U C, quod m 
a -i dXr^fl?] G. Subi 



?st in utroque Horn, cod., addidit D. ^ubinde gp^rlpsi ^XXn x: ^ eU c. U ut conj. D, ^aXo 
lUtari voluit In yXko-.t, ere. Turn sj^pL^xjiTij/j^ 0. ' '/jo= oin- O. ^ x^^ inserui c, 0. 

ir.de £iv u-?\ l-K^iJ.^l-jr.x-:. 0, * QtvoS^Jj C. '^ Xc^^'uri-v C. "^ Vbb. Kal fxi, ^i 'W t-^i,' y^" 




*' tireixw; 0. 



287 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



28S 



JDJuate abjifUs expleri. Apud vocatoB aiitcm deo5 _V vov xop^jOi^va'.. Uyay. Bk t'jT<; AEvoraivotc O^oT^ 

contraria pPragtiotur.Et nonnuilain adrxiirationcm 

juBtiii;e deTiuntinti?, rjuai lic^t omnia przeccpta gs- 

soqueremir.uiina Dei igjiovunLIo saFfiL'it ail puEtitio- 

ncm vestram, Crjeterimi c^onvenitnles ad ioca qua; 

vos lis assignatjg, alacritcr inehnaminf^ et oras ac- 

CGfidilis, quarum nidor vagatus cr^^cos surdo^que 

spjrilus vi aua ad odoratue ]ocura ducil. Sinqne 

ibi alii fanaliei.^ furaribuSj alti absurdia i;ibis re- 

plenlur, ad libidiiifim vortiuitur alii, ad I'lirla alii eX 

adiilteria. Nam fiisl illic sanguinis vapor ot vini 

libatio oliam Fatiat impuros spiritos, qui in'^ra vos 

oct^uUati amnia b-ec roddunt suavia, alijitii pLT 

somoia vos falsis ipr^ctris irretlunt, innumerisqiie 

perpesaionibus punlunt Earn occasione sacranim, 

ul vocant, bostiarum ropleti f^^tis trncnlentis da;- 

monibus, qui cauto vns jnscios perimnnt, ut non 

scntiatis factas insidias. Pnctfistii siquidem ciijus- 

piam injuria vel calamilatis, amori^, ir.T, mresti- 

fifl!, aiit laquco aut aqua suffocant, p loco prj?tipiti. 

dejfoioriL, boi]ii::id:o sui, aut apoplexia, aut alio 

morbo e viln coguiit migrare. 



xa 



Y^p T&T> ;X£'l hlljcto^ av:tr|'JiJ.[i^[L; /D^l yj tiov rjiy^V 



y.at :(:jTi 



,\_i 111 . 



rtva &vSo 



(iij'/O'^vTa 



n :' 



B 



Z'Alt. Tiri'.CJtJiJLy, /C^L DL' 



XYL Ex nobis autom nullua tale quid potest 
pati^ sed a nobis drcmunes torquentur, qfiando- 
quldem inaliquem ini:^rfiRsi,uttardius ef^rediantar, 
ro^aut no^. Sed licet aSiquis : In has perpossiones 
iucidunt intcrdum eljam quidam Dei cuJtores. Aio 
id fieri non poase. Hie enim, dc quo loquor, culLor 
Dei est, qui vere est Dei cultor, non qrii duntasat 
dieitur. Qui aatem vc# est, tradit^ aibi legis per- C O^.td; ^y.iZ vr^rjoj ^-/.t^XsT Ta< Trpc^^^MC, *Ei^ tt^ 



^\.AA' t^zi Tr;' "IfJUi^ TO^o^Toci; TragET^v xai 9-'^'^-^'"'^ 



iicil opera. Si qiiis impi^ egerit, plus non est. 
Ouejiiadniodum si alicnigena legem servct, Judsns 
est; qni vero rn-n servat,est gentilis. Jud.-eus erim, 
Di^o creden^^, legem impfel, per quam lidem etiam 
alia mala moiitibus ?imilia et gravjssima trans- 
fert {(^). Qui veto non cxseqnitur legem^ clarum 
est, quod non credendo in Denm fit transfifga, 
idBoquo peccatorvelut nequaquam Jiida?u3 propter 
peccatum a calumitatibus subigitur, quic ad pu- 
niendos pcncatores CDEstituta; sunt. Nam eonsilio 
Dei, quod ad inltia sancitum futt, lUius cultures 
juste propter deliota pceua conseqiiitur. Quod iit.ut^ 
postquam pceni de peccalo veEut debUo per vesa- 
tionem rationem repeticrit, conversns honifnes isi 



dceoi^T/), E'j^^Sr^^ o^jv. isri-t. "O-j-jr^p TprlTiov kkv 6 

TTpa^a^ 0"=, "EXX"j^Vh 'O Y^P 'I'J^fj'^^O^ ■TTLTT^'JtPiV Bl^i 

T.o:il ■^ov v'JfiOv ''^, ^i' T^^ TC'I^TE^/j^ y,7Li to: iXXa Ta ooeitlv 
Beou Tti a-TT^3y^^ opic-OoLTTi SLxciifi];: Tn"!-; jiSo'juv 



TTiV y^a^Gr:[:i-i to 



Twv 6'X(o^j TiaoacTT^ Tfi -^ v-pi^Ei, 'Ui^ Y^p '^^'^^ "/axo'ti; Jj 



cuncturum judicio puros repnesentet. Sieut enim D e^.t:('>83 Tpj-^Tj e'; !;7j;i''-tv a'ruyLcyv aY^O^>^^ y-^^""'-' 



improbis pr^sentea deiicim in damnum futurorum 
bonorum cedunt, ita suppficia lapsis in pf^cratum 
Judfflis mittuntur ad exactionem, ut recepta hie 

delicti pccna a futura illic ^eterna damnatipne li- 
berentur. 



n-j'cfjyc ai T[_uf^ipLi(! ToT^ -rrapctTLTiTOLJCTVv *IouOa:ofC 



■-i.^C 



j-c^ £* 



'n:t[J.-:ru'jTai eic; E'XTcp.^iiVj '.vol EVT:au(Jfl auoAauoVTEC 
TO 7rapiTr::(0[jLa t^; excT ■dtTiaXXaYtuo'tv ctlojvfa^ xoXa* 



(a) Matth. xvu, 19, 

'^ j7:>;p:^YY=^'''-'^- 0- ^"^ £Veo'Jff^cf^iA(N G, EvBf-.'JT^ajjAn^ D. 

1"^ e-^o'ju'>y_Li'/Jvxa 0. '^ Ti^p^/.^X^^iT'^' L], '^ rj-j pr^-etermisi 

6 ^'X?. T. '^. 'r:p. 'I. SCTT. rjiY^ nrpi^a; oe 'Icjij^j^Toc:^ "EXXv]^" '0 

elr^rU^s nasci videtur autithei^i^ 0. -' oy;X'jv 'Ix'. G. Tu 

c-Ltj^^t G. ^* ctTv'jXaJO'^TE; D,, qui iiiSupL^r exomplis comprubavit^ vocBm d.T^olct'Ji'.'f conjungi poaSG 

casQ aecusativo^ atque haud raro eumi in malam partem. S. a^izolaoo^Kzc G, 0- 



VARLE LEGTJONES. 

^^ auT^ C, Leciionem Ottoboniani prffisagivH S. 
pr^^termisit S c. Gl. ^^ Sede vocabuli mutata lef^o : 'Eav 

" %z\[\s nasci videtur autithei^i^ 0. -' oy;X'jv m G. Turn X^'.-otaxTE't 0, ^^ oix U. ^^ Ita c. b, rtapct- 

cum 



289 



CLEMENTINA. — HOMILIA XI. 



^m 



1142 XVa. Tij^eT; 3s ToZ-.ct. ^Itt^'v r.'j ^^^^-^Os, 

£T:aYY=).j^xT[uv tti -lov aYaOrov 7:pct;=f->v SuwjfJi^'r; 
fff>v -^ritv ':o aXjTEQv ttlw-Jct /.Xr;po'.o|iJi^ai, M=ypL fisv 

ouv Y^topL'TST^ =^ ^,'^5:^» i-^i; yyUTz-A'/iTt iiijJ./ ^^ oj; 

|=uSo^ivoL^ TTtpi ojv ^Lx'iv O^AOi^sv xaX^'j. Ta yip 

^^,peLy o-jx £';Oi-jvv|Ta|r£jj aXXi T^j'jvawLOV ^^—i^iJijauAv 
o-uY>iAr^povoij.rvj; u;j.5- TL^'.-^^at aY^^Stv^ i^* ^,[^-^'-:i vs- 
>o;A(/,5;^iv -'. O'JTtu -(-j.p ■/^pr^ t.z'ja "O'j; dTrc^TTou^ }.i- 
Y^Lv, "0-t 6e iXr^e^'jof^Ev Gvtw; 7:;pt tov XiYOfi^v, O'j/ 
aXXtiic oyvrjfTi^Oi E^Siva:, eav ^u.-?; TrpoTSpov '^iXaXf^fkTi; 

XVIIL A'.o £::■ rtj^ 7:apov-o-, /,5v t^ rjjp'ct LjrAa;; 

uij.^1^ O'^^OsstE Ta'J'TTi fj.aXXov 'TL-5O^C:>:X:>Vl'.X0'JVtS^ 
ajTfjJ fT'JV^y^to;; -f p:iT>v ^^ £Trc?/ouEn^, AeT y^^ tjv:oo£!jov- 

£tc^3=i.v aijx^/AXXwi; ^e iS^^vaTov. 'ExdtOoiv oe '■*' li^io 

fiouA^a'.^ ^43 [J.si-tvvj r/ivo'ji;, 6'-l L>TroTyi'Ti'. y'''-^^-^!^ 

XIX. "06sv 4 i;v;^ G.}.rfi^U- 7rpo'^y;';rjs -tt^Xj -iSv 
y.ocrrt^y ic-rTrXa'jTjp^Evov =?5tb[; ;cal T;ri xofx/^ ^u^Oif^* 
vov >3wv O'jx '?jY37t:7;-t: -^/jV -po^ ^'j-Qv ^ip-^WjV, tu; 
iy. -Xavvj^ CfjvoiJT:^/ 3^- ^'n eI; tsao^ E-:!^^pE^ Ti-t-t 

TO":^; TTpO- XaX.LOV 5|A0YV(i)piOV0JTlV, TTapaQer; Jv iu^J 

ttX^vVj^, ToTi v^'I'^TLv wi-£p -Hup ^j,S.aXwv TV> v-:f^i 

Toj Evs^peijo-avc^^ '6pYT,w ]j.a-^a^p^ £OL/.u"i:£V , TTpO- 

TiLvp; Se :'^ X&-;ov o;vK^pET t^J ^yvj^a^j -rfj y'-"'^^^^ , 
ffijTTsp T£|Avtftv xa; '/(^jpt^tiiy ^tov-^c ^tio TtltV vE/.piv, 

Xdj^E^Tj; TToXEjiOf <T'JV£7E TO 7^a'^ I ojT 7j p £ !>: (J yip yi- 
prj ;j^ol; ^TT^I^ac (^TtEtOo^^ ^^rupfi^sTO Tza-.ph^;^ r^ xxl 
TraTYjp Ts>Lvo'J, ^ 'lexojja O'jyaTpQL;, -fj 9'jy^T7jp [-t-r]- 
Tpo;, >'aL iira:; ol ^e cfijyy£\, = i- jjyye^j^jv /hi '^'iXoi 

XX, Ka£ rj.Ti t::; XEysTOj" EJtoc TOuT^ OLxa',ov, ytij- 

XCtL 7r!X\(U, El Y^p ^TU^JOVTE^, JJ^ST^ '^ou iiTjolv a^TOL}^ 
(StpaXEWj X^[ O-JVCCT^fijXXuVTO 3^T^T^, T:f7>; [jlj SlV.hlov, 

/at ^'' y(,>pi^9'^vaL tqv aio^scrBat 6^XovTa airo t:>j ^tJ 
eiXovTO;, 'J'j'Ja-oXETO'-tv OS 33 ^o jXo;j.Evo'j ; ^og; to'j- 

TO^.; OU^jE aUT'Jl Ol TO XpElTTOV ViV0J]^,OT^i '/Wp LtO'JJ- 



A Xvn. Vos vero bfl?c diccre nori poU'siis, quia 
nofi crerliLre^ qure illjc suiU fjs3c queififLrlmodum 
dicliau^, dij;o autciu, fibr cunctis EJat retrjbuiio. 
Quocircu quod esL utile ignoranles, a temporariia 
volupttttibus, ne Euterna yccipialfs, dccipimini, 
(jLiarc J30S conainiir, commodi vobis probationcs 
afi'^?rrc, ut plcnc cerEi de pfelatis promissionibua 
pt?rltona opera possiitis nubiscum pLeruli quod tn- 
stitia vacat hferodes cxiptcrcj. Donee igitur coguo- 
statis uors, nc; nobi^ succensoatis, tanquaiu niea- 
tlamur circa bona qu^ vobiri cupiinus. Qu^e e;iira 
putavimus vera ct bona, ea ad vos all'erre noii in- 
vidimus ; ?ed conlra festiiiavirau^, redderovos bo- 
noruui, qu* novimus, coh^redes. Ila quippe ad 
inlideles loquemlum est. Qimd auLcm plene vcro3 

J. profcramuH sormones, non afitcr potcritig scirCj 
nif^i prius oum verttatis studio audiatis. 

XVIIL O^iapropier nunc, Jicct sprpens, quern ia- 
ttiH habetis latezUem, millc vobis loadat insfdinSj 
pravas subjicieni^o cogitationes et impedimenta, 
attamen eo magis obsislere ct dcbetis, el assiduo 
iios andirc, Oportct enim, ut vos, qui fuistii^ valde 
decepti, coiivcnientea cognoscatis, quo modo ille 
iucantandijs ?it. Aiiler vero licri ut^qaJt. Incantare 
autciii dico, mi^nte rcpugnarij pravis d^monum 
consiLiis liiemates, cum proniifisionji scieutise 
niundo ab initio mortem procreassa. 

XIX, Undo veritaiis propheta, scieng rnundum 
errasse plurirauii], et maliti (Bconsensiase [ntuitua, 
non PxpGli\j[. pacem cum iUo, ut fx crrore consi- 

Lj atentem ; sed usque ad frneni cuactoa in malitia 
consentientefl uppugnat, ct verJiatcni in locum er- 
roris proponil, ue rcsipiscentibue vofut i^uBm im- 
mittit iram adverstis ingidiatorom, quK gladio 
simili? est (a), Gl)jecloque sormono ignorautiara 
cogniLioue interimit, quasi sciudens ao separ^ns 
vivos a moriuia.ftaquedum malitia per legiLimam 
co^nitioncm vincebalur, bcilam cuncta tenuit, Nam 
propter aalutem filius crodcns a patra incredulo 
separavit se, vel patera lllio, genitrix a filia, liJiaa 
lYiittre, atquB omninu pi-opinqui a prf^pinquis et 
amici a faniiliaribus, 

XV. Neque dieat aiiquig : Quomodo id juatuoi 
fuerit, separari p<irentes aJiberis, Jiberos a pareH'- 
llbus. J'lstum e.^t, et valde- Nam si una morati, 

J) pr;r.torquam quod nihil eift proderant, eliam cum 
illis perlbant, quo pacto Kquum non est separari 
eum, qui saivarivuit, ab eo qui non vull, sed una 
perirecupit. Ad ha!c, non illi, qui quod pr^stat 



VARl/B L1]CTI0NES. 
l^ yvojpf^ETE C. ^s 6p.Tv CI. Fallitur S. de kctione Ci. 



CUJ. textU t-jorjufity 

om 0. ^^ Vl/ 



' v^^-o/i'.aFuv C. -^ Ifa et ex canject. C, in 



Evoo^'jLxwv. ^Mtft 8,, O^^Ai! C. ATjjbigo de sc-iptura iibri Otfob. non plena. ^^"^ '>j.tTjv ^' oe 

.. .1 V !^^:-^■'^"J[^^.o■-,c. on ':>-0(rj^^a^^ yv(^TEr-.C r^"' ap/f c nrfu /r'^jit,> e^v^TOV E^-.v.acr:tTO iamitus est 

u. - lyon conlinuo pacern tnundo m evroribii^ posUo dcdil, I\i'rogu. vr, 'U Undc couiectaverim (^sse scri- 
bendum sijvEJTr^-aS, ^^ Pa.-l-«pa[j.f^ decst ali^juid, .uppfe a..rH^La. vol siuiilom aliqiiaui voci^m. Cir. 
heco'jn. VI, 4 : Sea ignoraniix epts rmy^is sdeniuim fcritatis oppo^uif Deinde ei^o post r/ivr'- commate 
diatmxL, Bon, ut G., post v^^^ctTw S. ^* £e add. c, 0. =« a^. 0, ^' /al aceessit ex 3« y,^l 0. " 



29 ( 



S. CLi^MENTIS ! ROM. PONT. OPEUA DLBIA- 



29S 



intfilliguDl, vtllenl sE'puraru iino simui inanere, A. ^^^ ^^^ '^lU^^^^'i ^^'^^^ ^^^'^^ 

aliosque nu'liorum t ;.;.o&ilionc. juvarc. Uinie incre- 

diili» duDi nolebaat atidirc, ipsi cuntra eos pu- 

gnabant per separationem, persrciitinnem, odium. 

Qui vero ista sifalinebant^ aiis^rati oo9, qui ipsia 

per ignorantiam insiH-lialkaDiur, doctrina prudenLlLB 

orahriDt pro vesatoribus siiis, scienLe!? causatn '^e- 

liuLi esse ignoranLiam. fps& enim Maglster rlavis 

coufisua orabat Patreai^ utejus interfec^lDribtis di- 

mitteret peccafum, dicens : Pater, dirniUe illi^ pec- 

€atu sua. A'tJ/i mim sciunt qux factwil (a). JniiLantes 

ergo Magistrum et ipsi ia iis qu£e patiebantur ora- 

baiit pro ufflictoribus, quemadmodum (idooLi fue- 

raril. SicDOQ odio parentuai separabanLuj-, quando- 

quidoni el pro lis, qui nee eraat parcnlei^T ti£5C pro- 

eosq 



zh 



piiiqui, sed inimici, preces uoiiUnuas fuiidebant, yav^ojv f/rjSe juyy^vtuv , E-/0^tbv 6s yevo;^^/cuv 
mosque, proutjussiBraQt, nilcbuniur diligere. sTioio'jv rT'jv^yE^; ^^X^^ *' "^^'^ ayaTT^^ Ti^iprLvTat *^ d 



XXL Mihi ituLem dicite vos, quo modo parentea 
diligatis ? Equidem si velutjuaLitiam semperiiiLuiti, 
bene usl : sin vet-o temere, non amplius bene. Po- 
tcdlis euini parvarti oh causani eorum hostes tieri, 
Qiiud si gnari diligitis, dicite, quid sint parenlea. 
Rospondcbitis ; originis auctoroa. Cur ergo euucta- 
rutn reruiii origincni Deuio nun attialis, si justo 
judicto tioc suscepistia facere ? Sed et jam dicetis, 
illuui noil novimus. Quare igitur non porcoLilati 
£?olititt sensu deatitutaV Quid vero? el ai dilUcilo 
etat vobis oognoscere quid sit Deus^ at quid non 
sit Deufl, non potuii-tis noti scire, utrt.^putaretis, ds- 
qup lignum, nequc lapideai, neque tet, nequc aliud 
quid ex t;orrupUbili constans materia Deuin eaae. C 

XJfri. Nonne enim form Cffilata sunt simulacra^ 
et ferrum quod sculpsit igiie emollituni eHl^etignia 
aqua esstinguitur V An iion vero aqua per spiritum 
niovetur, atque apiritus a Oeo cunctorum opilice 
initiumexMLantisbabet? Sic enim dixit Moy&cs pro- 
pbeta : in principio creavit Deus ccelum el tarrram : 
Urmciuiem erat invuibilis et ivcomponta el lene- 
brai erant super aby.%sum, et spirihis Dd (crehatur 
super aquas. Qui spiritus, diccnte Deo, velut 
manus ipsius cuncta fecit, iucem separavit aiene- 
brie, et postco^ium invisibile viaibilc expaiidit, ut 
suporiora ab angelis Jucis habitarentiir, inferiora 
vero ab bomine una oum omnibus propter ipsum 
factia adminiatrareiitur. 



-^ty^Ej^'JVT^C, SttilVtDVTE^, [J^tTfJiJVtt^. 01 6c -CaGT^ 7zi- 

5rj.3.pT/Lj.a-:QC ahfav tha.'. |j.^p-^fi^iXrJT£ic . AijTOi; yap 

auTov avaipoiJTiv aficOi^vat to aaipTrrjpia ^ £C7iwv " 

Ui-tpj arp£; ajxo'^t: Ti^ ap-ap-rfa^ aixtiv » ov yap 
o^tSac-tv S iro',r)iLatv . Mtp-TiTat ofiv ytvdijievot toS 

TtOt^LL^vcLv Ti'jyovxo^ w; tSLoiyflTiTa*^. OfjTirn; o^ yo- 
vsTi; fxvaoljvTs; l/jopi^ovTo^ 6r'n£ v.aJ 5T:ep xtov u.^ 

tt yevoijtivcuv , 

'K~i-.^ ; £L ^£v ^I'l; T& Sixai-jv (i:! ct/ottouvtsj;, auv^tj- 
-yo^i-Li^ t\ ^\ iL^ ET'jyev, r>[j-Axij B'^^a^fls yap xcci 
[j.fxp^ noofpicTEL to'j-^tov yty^aOai ^yOpoL. EE Sk s[- 
3uxs^ ^yaici-re, s'.'naTE u|j.e"li;, t( slii " yov^K- 'EpeT- 
T£' Tevoji; i7pyv]ylT:iii.i[a t[ ouv to ttuv fiXtov ysvo^ ojy, 
■f,Y:(Tr"/^fTaT=, £'.r:£p Si^x^j'ffJ fppovT^p.«tL tqiJto tioieIv It^t-j- 
i.'j.t'^^z ; 'Aa),' £Tt x.a: yjv Epiu£' 0'^/ io>po(x,ariev ai- 
Tov. iia TL o'jv [j-Tj (^TjiTJ^avTi^ Ta ava(a8Y]TaxoXaxE^£- 
T£ ;Tl Si ; ol /^x: ojj/.'Aov 7// i[^Tv 3J5 yytuv^fi t£ 
6e^<;,T0[xsvT0t Tt Qy e^o^ ixr, ^lU--ja: f/jy. EO'jyijGt, '(va 



XXIII. Nam propter te hominem Oeua aquam 
qu3i Eopra faciemtcrrai erat jussit sccedere ut tibi 
terra tVuctus posset produr.ere: et fecit meatus, 

QUO funics tibi pr^beret, ac apparerent fluminum 



XXlJ, 'H yip 'Juy iiro <TiB^pou IxopiC^r^aa-j xi\ 

& Top^jTcti; ^^ j[av]po; jtto Tvopo^ ^[xaXa^Ov], y.^\ to 
Tij^ a'jTO '^ juivv'JT^ic ijTTo 'JGaTo- ; ■^0 0£ {^Stop OU"^ 
unn' 7:yeuij;xTo; t^^ Mr^ii-J 'iyzi, -kclI to Ttv^uf^a stco 
Tcv Ti £Aa TT^TiotriX'/TCJk; 6iai> tr.v -ipyJjv ttJ; evctx 
asiu; *5 ^/e: ; O^tuj^ yap 6 ^po'^/^TTjC E'pr^'/.E MoJLjJ^i^ 
'Ev ip-/'^ Eirrjr/^fT^v 6 Oe^c tov O'jpo^ov /,at T;r,v 
yviv , ij SI yr^ ^.J flo'pCfTGt; x*t CtKa-r^fa/icJCTaTQi ■ 
v.x\ o/y>i;rj; iiravoi Tv-<; aoidS&'j" xa: TLV£0[ia 6eoS 
^TLS'f^psTO e-nivfjj 71U kioaTO^ . ''Ott^p /a' X*yovTOi 

Li'.attpyit (p(7>cf a-o fj7,6-:o'i<; yjfipO^Q-^ *'^, xac i^^Ta xov 

[iopaTo^^ OLjp.^tvov -^ov :p3tv6fi^VQ'^ Er^aT:Xuija^j *^^ tva 

-^i ctvw t^vT; 'cou fpcoTO^ iyyEXoi; ^?Kv;Oi^, Ta oe -/aTW 

J) yTTo d:v0p^7rcLj ^^llci toT^ fit' auToy y£vo|A^voi^ Tcarrt 

XXin. Ati^^ IE tSv avfiptoT^ov 6 Beo^; Ix^Xe-jte to 

ETTt TrpOJtOTTOU TT;; yYi< ^ TT Oy_tU p 7= ^tt L uStJp, U^ K^CTIOJC 

Ij y^ JOL TrpoTEViyitxi Suvr^Of,, xct: TpYjSo^a; Inoii^- 



a) Luc. xxiii. 34. 



VARIyE lectiomes. 

SD i)£^;vTt::, l^'jTow C, O.EOovTsc U'JTO'i^ S. *« T^ truTiscripsi Gx 0. *^ yovEwv i^ev OVTOJ'J ly9piov Bfe 

y£.o.j,^...v E7C..-.ouvn:o t^s ^Oya^ 0- ''' T,dp:oy-.ai Q. ^^ ^^^x., t' bxiv C. *' ^Topv^uerj^av, ^al TopvE.aa^ C. Glr. 

Turriau. Pro episL ponlij, lib, v, cap. ult. *= ctitd om, 0. '^ ixjTiaaatoc G, " x^P^Cw'- 0, E^paT^Atoaat; U. 



293 



GLEMii-NTlNA. — UOiMJLIA XL 



294 



rp^/.fi y.'j). r,^a txSpc^^O'^ ^, ji>v^),o>v^ ipa., '(va T3.^=t A und;n, ct ariimdia exirent, uno vccba uf, omnia 

TTp'j; '/.T^pTTOJ^ ^"'.V'^^V TTVEt^'JJt '^' X-KI It^X^iX rpSpO'J- 

|j.va: a|ja tsT^ Tri^^t'^ '^^jY'^^'^ ^^ UTTTjpETouTiv. 'OO^v 

TtUi; ti/aptCTTicTMVT^ 7^ ^-tEL^rov hvi Tiupo; >io>,7tl; 
TTporj"afp,a^3:i, fi^', '^'K\fJt-. Q'jv. r^OiAijir^^c ov Tpo 

^0(i;p TT'J'.e'l, TO ok JljCt>p rjTI^ TTViJUaTO^ V^iVr^T£[f)i; 7fjV 






TtJJV 



:^u^ 



pusseiit olTeiTe. Aut non propter Lo vesili spi- 
r^nl., ad frucUiUEn productionem, et imhres dcre- 
runtur et anni tempcsLates noiiL? Jam vcro sol et 
luna ciun aliis sleflia propter te or-iuntur ct occi- 
dunt, lluvii Gt stagaa cuDi omnibus fonlibus Lihi 
sobserviunt. Unde tibi s-^nsii careoti qiicmadmo- 
dum major praistitus est tinnor, ita ingrato mujor 
prajparaLa eet i^nis pa^na, quod scire nolueria, 
quern ante omnia oportuit cognoscerc. 

XXIV. Sed vel nunc e^ minnribus agnoace cuncto- 
ruincausam, considerans^quud omnia aqua proda- 
cit, aqua vero u spiriln accipit motua originorn, spi^ 
ritusantemabimiversoramDcoinitiunihabet-Atque 

Tj "laoportptrepuLarequopGrratioQomadDGumpGssis 
pervenire^ ut afifiosc^ns tuum gonuH et regeneraliis 
aqua pTJini^^enita etiam hrorps efficiaria parentum 
qui te ad iacorruptionom genueruat, 

XXV. Propter quod prompts, tanquam filiua ad 
patieuL, accede, ut Deus causam peccatorum Luo- 
rum ponat ignomntiam. Quod gi posfquaai vocatus 
es, noti vis, aut cunctarifljusto Dei judicio pp.ri- 
bis, et (|U!a lu noluistf, noif:! te Deus. Nee vero pu- 
tcs, quod et Ri OQinium, qui unquam fuorunt pii, 
piidsimus sis, non lucris autem baptizatus, spem 
arlipit^oi aliquando poteris. L'o enim majores dabia 
pceiias, quod bona opera non bene feceris. Prs- 
ciaraenim res est, bona opcrari, quando justa 
mandatum Dei lit. Tu vero, si, ut illi placet, nojia 

^ haptizari, tii* vuluntati obseqneng iliius consilio 
repiignas- 

XXVI. Sed allquis forsan dlcet : Quid confcrt 
ad pietalem, aqua baptizari ? Pritiio quidtim^ quia 
id quod Hod plaouit faois. Stcuudo vero peraquam 
Di^o rcnatus, timoris causam primam nativitalem 
quam ex concupiseentia tmsistj permutaa, sicquo 
aatitlem coascqui potoH : alUer autem impoasibila 
est. Ita enim nobis juiavit propheta dicens : Amm 
dico Vohi-s, nisi renali f tier Ith aqua viva, in nomine 
PaLri^, Filii. Spirilns sancti, non. introibili^ in re- 
gnmn c^vlorum {a). Quocirca acrerlrte. Ibi namque 
est atiqiiid ab initio miai^ricoj-^: quod Certur super 
aquam, et eos qui in terbtjatainvocatione baptizati 
yunt eripit de I'uturJs supjiliciis, et quEe post ba- 

Tat x/]^ E^rj[L£V7j^ Y.f^l'x^^t.u^ , ft^Ti^p Swpct TTpGfT^ipoy J) pLiaQiuui tacta puiit a baptizatis bona opera Deo 

T(f) ectp wc iv ^'^ ^i^h Toij p^^TTT^TjiiTo; ^i'JTujv Tcl)'^ ^01- ofTert quasi donum. Qtiarc confugite ad aquam. 

[a] Joa[i. \Ut 5, 

VARLd]: LECTIONES. 

^i^Ita O et es conject. C, cuj. textus 1^.^:^'^%. ^' tcv-1'jjt: ascripsi c, 0, ^^ i^tco:^ orn, 0, ^^^ Tra- 
fratc p. tt^t^l^ -rja'i; C, qui conj\ e^X^T-a.;. Lentio OtLoboniani quamlibct conjccfuram reddlt supur- 
fiuam. " Kiv C. "^^ ettl-vt|j^ outo y C, stt'-yvoj^ Tcf-jTrj^ -f D. ^'' ^a'v. om. 0. ^' y.h 3cr. Schliemannua 
Clem.., p. 22<3, \m. P. ^* Ita c. S, ^hf^ y^'ji-^ G. II;i'C vbb. non sunt in codice Turriani nenuG airno- 

.^^Tl' ^.^fx^ix i_ . n :ri- r i- ^-. , ' I .o 



Twv aftapT/jj^aTwv ^^u 6 Oiot; tv^^i ^r^'^r^-.a't fj.Wia-'j ^y\. 

Er OS Xat [J.=Ti TU xX7|B7^va[ DIJ 9i).£tc ^, 3p^S^JV£f.;, 
S[/.a[j^ y^oij a-iXri xp'.^i:^ T<[> ;j.r, OtXTjact'. p.7j O^^-^j- 

p-i^Aov 7:A4''avx G'zi^z-.t; xoXofc-'.v, fiTt /iXi e^y^ '^'^^ 
^Tz'jLTjrTa:; X^Aw^. KaA'rj yap ^j— OLrx, OTorav i!k t^eo^ 

VtjJ fe5o^£V, pa-Tt^Ov'^-JaL, Tfji t7(^ OEX/jULatL 6--/;ptTa)v 



Eij^iSi'.av 



TO So^7^> O^m TTpiTtEt,- 0:JT = pO'J 



XX V[. WXX' L jtu; Eo^T Ti..;" T( auuodAXsTaL ■t::,^^ 

TO 8a^Tl3fj7iva'. LlSaTL ; n^tOT'V/ rjV/, 6'Tt 

Aij.V|V ijrj:Tv A3yu], ^iv ij.Tj nvayEv^TjO/jT^ 'jS^t', 

o'j jj-Yj eloiXOrjTE z\i^ ttj'j jia7iX£L::fy t^wv ^upa- 

yip Ti £^.£T a.-r.v.p'/r^<^ 



•^iti). A'.O ':TpOTi/6:T^, ''E--TC 







xa 



L -j^l; ij. kqX. ApudC/.a' deest &ote 
t£)^ a^ D, it' av C, n-.:^-'0. 



TO 



■Js jix-Ti^'Ji^^'voj;, S & Tf>ij^ ;j^.ir:Tt;^;/EvQJci ^^ Kctt om, 0. 



203 S. Cf.EVENTIS I RuM. PONT, OPICHA DUBIA. 

h^.v. enim sola vim ignis potost esstingiiere. Ad A i^~-^'*^vtoiv -ca^ iijuo'.'.'xq. ^'.h too^'-^^C-^^zi 
quam qiiinDiidum viijt venire, adhtic rabiduiii gorit xij:jto vip [/ovov t/jV nroij t^joo^ ^F['-^/^ °"' 
S[iiritun]» cujua ^ralia non vultpro suu salute adire 
aqiiam vjvam. 



[6 



'S^o 



irai S:ivo:- 



JCC. 









o:'jTO'j 



e^ 



iT[Ui;TCLa 



^a'. 



a5 



B 



G^T^T/.iLai; 



TO £y 



XX\ir, Afpcdc igitur» sive Justus sis, sive in- 
jiij^tua. Nam libi, si ju^'us e^, S'jlum deerat hiipti- 
zaH m 9yhiLen:i, sin iiiju^Lui^iii rcmissionem coi-um, 
quK inignarantiapriuapefpeLrasti- Slveroiojuatus, 
rclinquitur, ut baptismatis bona opereris ju.xtaim- 
pietatis proporiloaem, QuapropLer, sive juslus ea 
sive iniquuaj featina nastji Deo, quiadilatio itffert 
perlculuTn ; nam incerLnin tist prri^Eiliiiitiim morti 
nostra; Leiiipus. Palri, qui te ex aquagflnuit, siaii- 
liludlnem per bona operaosteiide.Tanquam verii^Lu- 
diosus verum Deum iinnoratjt patrens. Honoi' aiilsrci 
ejus est, ut Ita vivas, sicuLJpse, qui Justus csl, dcsi- 
rat-Porrojustivoiuntag est, injustitiam nijn I'af^ias.Rt 
c?t injustitia, oocidL^re^aduUerare, odisse, I'raudare, 
eci?l.e['HqMe his similia, [|uoruiii niLiItj? sunt apecies- 

XXVUI. VerumtaiLien istis adjiuiendiim est all- 
quid J quod quidem cum reliquishcminibus nun est 
commiine> snd proprie compdit religion) Dei. Dico 
autem- in puritatc dogcrc* ad uioreiu suani quando 
In purgatlune est non. acc^ider-e ; hoc quippe juhot 
Dei lex. Quid uero ? Nisi puritan in religiono Dei 
esseL cousocrata, vos ut canthari cum voluptate 
volversmini. Quare^ tanquani homines aliquid am- 
plius brutis animantibus habetites, nimirum csso 
rationales, cor quidem a malispm-gate per code- 
sLem mtellectum, lav aero uutem corpus diluite.Naoi 
inter vere bona est muTidJties, Non quasi cordis C 
puritatem prascedat castitay corporis, sed quia post 
LoQuiii sequitur quod mundum est. ELenim magi- 
ster nosier quosdam nostrarum Pliari^ea^urum et 
soribaruni, qui sunt scparati, et lej^is instituta, ut 
Scriba?,plus ca^teris co^muscunt, rcdarguebat tamen 
velut liypocriUis. quod ea rtola qua) ab hominibua 
videnlur purificarent, cordis vero purilalem quarn 
solus Deus aspicit relinqueront- 

XXIX, Hac ert^o ipsa voce uaua est, revora ad 
hypocrJtas inler eos loquens, non vero aii omnes 
Nana pntcepit, ut quibusdani obedirctur, quod iis 
commissa I'uisset Moysis cathedra [a). Verum ao 
hy^ocnlas <i\x.\t : V.r. vobis ^a-ihx el Pki.ir!Shf:i hy- 
pocriij\ quia ■initndath calin.^ eX parapndis qiwd 
exlerhi^ est, intus autem ea plena sunt sqtiuhris rj v^^i 
Pharisme exeCf mundct pmi^ c^lu'is et pfaropsidis pjTtoj 

(a) Matth.xxiiij2. 

VARLE LECTIONES- 

«* Fta S, aCi-^vj G, O, " Vhh. ^-^'-/j-- qI tt^o; to p^^rtL^O-^vat 
rec. Su pro t'J. ^^ T,£7:pa-;iii'.i"v C. Prdifiide ^.o^y.fji I' add. 






sU i'JSTlV TWV EV 



ti'f^oE^ 7TpaT^i7rj:aY[^-">i^v ""i 






oolr^ itL'Jo^vov o^piif oia to 



iSr,>. 



<jv 



ei ; 



eivct'. TOJ (Java* 



TO'j tV|-j 7Cpo9s7rj.la'j^ t^> i^ 'J^aTO^ *^ yewwvrE 



T£ 



■7ra-:Q'. '.^i xi^q ^j— fiv.c^ ffjy 6(j.'5L'jTf]T:a Set^ji;, 'tSt; 

TO'jttuV 6£ £.07; TTOAA^. 

XXViil. irXfjV toJ-ol; artv^Lf7^£piiv Ss't f! ttots. 






i_ 



A'^E^ Orj tr? 



xa 



ea^E'i 



'J£IV, 



OT'. TfjTjTo 6 ©so'j /-=Xe'J£[ '■^djAi;. Tt Os ; si [J-tj Jia^ t^ 
-zri'i Qz-yj flp7iT/.E'!a to x^fl^pEUEtv aViXECTO, ^jist^ (Ln; 

^yov-ri^ Tt ttae'tov Toiy i^Xoyojy ^(otuy , ri ^o~",xo'c "'^ 

pa-e X^-|'^^;jiij, XojTCfp oi 7T).jvtTe ''^ x^ j(LJjj.a. 349 
Kari Y^P "^ a),/j&^ T^j x^Qapsktv^ oi"^ o>c uti TTpOT]- 
Y^Tt^' irj^ x^Ti TTjV /.^po.^^v y^afiapijEfin; -^ tou o-^itijia- 

Toc 7Y''^'-3, otXa' tt)^ "^ oTi e-Tctai t^j oly^^?* "^^ '^^" 

'?;;j.Iv "^ ^i^^pco^atnjy lial y^^J-^I-'''^"-^^ » ^'^ eV'-V iuwp',- 

i\jk'to\ f33) V-^'- T^ vfjiJ.^[iS rlji; f^'j,\}.->j,<j.-:^'^.c zfxf-i aAX<ijv. 

T^^T ^'"-1 [-'■'''■'^ Tct ayt!p(<'n70[< OTuivdjjLevn iiY''S'5ovT^^, 
T'i TT^ xspSia;: /.aOapi xal 6^<7> [j.ovtp cpw'AEva -Gtp- 
;A:|A7:avov. 

XXIX, 'P':^iTT^ oZ-J T^'j-Tj fpoifVT^ typi^TaTo, T^ aXr^GTi 



77^0:; T'5'Js 'jTfOlC;: ^Ta; tfiJ'^^CilV 



XiY'-Jv 



ou TTpOi; T^av- 



■^a;. *Fv^ii>v yip y.a: sTi^ixoj^'.v ^X^y-'^ ^'"^^ ""^"^ Ma>lj- 

jt'iii; eTrMJTE'jOVjCrav /.^QiOp^v, nX/[y 'irpot; to'ji; Clto- 

xp^T^i eXeyev Oii^Li u[).Xv "'", Yp'^J-'-J-'^O"^^^ ■'t'^- *^^p^- 

icOoi, UTroy.p'.Ti' , ot; Ka6ap'!^;Te tgu TOTrjC'lou 



7C 



T:apoi|^fr;o; TO t 






ETUJUEV 6£ 



Y^Ex 



£^ 



acOV TTi^tUTOV TO J 



iiccesBcrunt ex 0, in cuj 
S. c. Hnlino Rec. vi, 9 : 



raarg< man, 
injudo vero. 



^^ i5^LXo7 O. f« [ioaT^ 0. ^^Arist. Hist, aniin. v, 19^ 552, a, 17 : 0\ SI y.dvO^prj^ ^ -^uXL^ijTt xr^Trpov £v 
T'^jTfj bruXcijOj^L TE T^iv yEi^j-oiva. S. Turn .iv^x'jX'ETO^ P" S^ Ix'jX'etOe C ""^ XoyLxoy tl^ tl^i Xoy^^^o^ eIvhi 
canj. !^. ''* TvA'JvHTt C. Turn t'j ifAtfii^^ O. D^^inceps hjit hcuna in inter xaOipEJi^v et ^JtL^qnam.al. man, 
partini explevit verbis oyy Ji;; inscriptis. '^ iXXi 'u; U. '^^ ^iaTv C, Ottoboniani Ject, pr^esagivit S- 



"* Xey^uv add. e. 0. Idem p. sX^j'tv lacunam pra?het, "^^ [^iaeT; 0. 

VAFliOUUM NOT/E. 
(33) 'Ac^tup'.cTJSvo'.. Id significat nonien 'bapija'^fJL. £uspecLa 
quffi his capitibus dicuntur de lavatione. Cot. 



z^r^o'^ii;. C. 



autem EbioLiami et Judaism! sunt 



297 



CLEMENTINA. -^ HOMILIA XI. 



^9S 



cpfuTio-QevToc yip ToD voj T?i Yv'iWet, i jj^Otov Sj-j:it*i 

Ix -ri^c tJtu Y^P oiftvod^; ■?] TO'J E;ru friftj^aTOt; aya- 
Qr] YLVtTa^ TTpdvo^ct. 'tic aTrrJ yE t^<; naia to ciwjig( 
iva^aOTj(TLa(; Tf^^ 3iavoa^ np'lvOLCc y^v^^Sai. rjj Sjv^- 
Tat^ O'jtw; 6 "/-a8©pii< nai t& £^oj xal to efrtrj xo^Oapii 

350 S'JVttTCtL' 6 fil Ti ^^ffJ Htft3[p(FJV UiO^ Augptu- 

7:u>v ^^ Toy ETiaivov ccpoptoy toj-o iro'iT, y,ciL £t:m[v(]J 

XXX. T[vt ol oij '^3;(vETiX[, 6't'. x-pelTTov t^TT', yij- 
Vii/.i ^v yi>v5;LXtL0C(; ojirr; jj/j 3uv£A<Je'tv, d^Li ica- 

dtvaTToXi^a-ntTe TTtuc Ta T-i^n; ctyvsi^^ JJ-^P'^ [i^T^SitO/tsT^, 
Ste ctvtltAvjToic EiSonAri^s EBpTjiTneue-e "". At^V'-vUrj-re 
4'ti. JvTGtOfla, iiTQij ^7P^^^ ^'^ "f^ irXeloy Xsy^ii, fiXXii 
[ir^vov xcfL ^Xq'j to xr,^ a^ys^ac avafiiJafrg^tT nxv^^d- 

xoTH, x.ai Si XV 01] 6*^53^96 T[i; £jTiy 6 l-j-y.'^^a ojtvov 
TToo^ CTyvefftv, ijuTv £ij.oa/./ciJv. 

6'3"fx Ev EiSroXoK ^T:oiotij.i£v ; fpr\ [j-i ctol^ ojj^ SXsc, diXX' 
6W /,aXa>^ ^TTOie'LTe, >Cifi I'-rauO:! ttXeI^^v. "0 tl yap 
Sv xaXcik^ ytvvjTMi £v tt^ ::Xav'(i, 0:7:0 tv]^ aArj^EL^^ 

T[pTT]TCtl| l^^i El >tai T'- EV T^ a}.T\U^[cf. ATAUy^ ■(i-jr,l-Z'ij 

6.T.0 T^c irXdvTjc ^7i:^v, 'AxoXai^ETE ojv ij|J'uv Trav- 
Ta/oGtv Ta '-Sia, [j.i^, xi tfXXfjTpti, xal ^rj XiyET;" 
E-! 'Ci Tio'.ouiiv o\ 7r£TrXav/jrj.Evo' watXov, ttoLiTv oux 
fi'^eiXop-Ev. Tojttp yip XfJ> ^(iy^» e^v r^i; :dO'w£.'JTj Xlj 

£''5tuXa dtOfijv, tpoveijEiv 5[f £fXo;j-tV, 6'tl 6 ev T.ldy^ ij^t 



B 



OJ rjoveuEL 



m 



SXXil. Oix^- «^Xi si^i TiXtlov^ £iv oUv TiXawi 

Iv6"jij,rj9fijrj.£v *^ &iy 6 £v T^AavTi x^v ayiTriLj-^ 

'ATTCffaTcXtuc i'^EiXajAEV ol TO^* ctT^EEpO'^ cilwv:; eXt:[- 
uO^XEC yJ.Tjpovoj^^Tv^ twv tom irapovxa jitivov Eiooxroy, 
TJov litt' oti^Tfiiv yevO[jLivoJv xaXruv xpt;TXio *^ tio'.elv, 



rj[A^p:j: xptattu. 



avax^ifli-vxa 



Lffl 



aa 



1T\ ^'^7Zr}V.q. 



3'.i TrXavi^v X'i xax' auTov ^^ TroL^jTavxE^^ aT^QXeTO"^. 
To ^E a!3y_uv6y;y5'. -^aii toGti E'pr;/.x, ^xi. [j.-rj t:Aei'>v 
ETToiT^a^fij^Ev aijTfliv wv xal ttXeTou eyv[o/.a|j.£v. El 5e 
a^a-jj^'jvOf/^i^ti E^T'.v, TTjv E'jTTouav cc'jtoTi; I'arjV SsL^ay- 
Ta^ ^"' xal o'j ::Xe?ov^ %6^i^ yt '^ jxaXXov^ tiv a-jitiiv 

XTJ; fcUTlOlict; TO ^TTOV 6eIJ<uJ>£V ; 



^interim, ui et illorum extt'rwra munda fiant [a). 
Bt vere. Nam mente per scientijtm illustrata, qui 
didicil potest esse bonus ; quam rem consequitur 
puritas quia ax interiori inlellectii fit exteriorls 
corpuns bona provisJo. Ouemadmorium ex corporis 
neglect^] mentis ptovisio fieri iiequit, itaqui purua 
est, et quod esteriua est et quofi interiua potest puV' 
gare : qui vero exteriora purgat, ad hominum lau- 
dea a^picicns, id agit, ac propter ccrneutiura laudee 
nihil a. Deo reeipit. 

XXX, Cui vero non apparet, melius esse ad 
mulierem menstrua patlentcm nou accedereT sed 
ad purificatam et lotam'^ Oporlet eliam post con- 
cubitiira tavari. Quod si hoc fttcere vos piget^ 
aninio repetitc, quo paclo cagtimonice munia pro- 
aoqiiolmriiini f quiindo aenaua oxpertia iiloia oole- 
batis. Erubeacite, quoi1 hic» uhi oportuit, non 
dico m^ijorem, acd sinqulfirj^in et iotegram ample- 
cti caslitatcni, segniores estis. Cogitate igitur eum, 
qui voa iltic constitnerat, et intcllij,'Gtis quia hie 
vohia segnitiena ad eastiaioniam immiLlat, 

XXXh Sed dicet aliquia vestriim : OporLet ergo 
nos facere qu^cunque apod idola egimus, Aio 
tibi ; Kon omnia, sed quaicurique bene faciebiitis, 
atque hie niajorem in modum, Quidquid enim beae 
fit in error?, a \eritat9 pendet, sicut et ai qnid 
male fiat in veritale, ex crrora venit. Recipite igi- 
tor qua? undique ad voe pertinent, non quse sunt 
alieria, ct ne dic:atis ; &i quid boni faciunt qui er- 
rant, faeerc dob non debemud. Hac siquidcm ra- 
C tione, si non occldat Idolorum oultor, deljemusoc- 
cidere, quia qui in errore versatur non occidit ? 

XXXII. Miaime : imo potius, si illi qui eraot 
homicidium oon faciunt, nos ne irascsmur : si, 
crrans iioo mcechatur^ nos prioiilus oe quidem 
concupiscamus : si ille ancintem amat, nog etiam 
iriimicos dilig^mue ; si ille muluum dat ii*^ qui 
hubeutj BOS etiam non babejilibus. Omnino sane 
debemus, qui ^tprni afficuli ha;reditatem spera- 
:nus, in bonis operibus superare cos, qui prceeena 
tantum SEecalum norunt : j^nari quod, ai opera 
illorum cum nastna operibus in dio judicii collata 
paria met'ili reperiantur, confusio robiserit, ct illi 
per errorem quod ad I'uiurum aaiculum operati in- 
teribunt. Fore autem nobis confusionem, in eo 
n dixi, quod non ampliue feccrimus quam illi, qui- 
Lua ampliua intellcximua. Quod si cnnfusio erit, 
si in operibus bonis nos ilHs ajqualea ostendemus 
non sopenores^ quanto EUaj^i^, si in iisdem operi- 
bua nos infenores exhibucnmug ? 



[a) Matth, xsni, 25. 



VARf^ LEtiTiONES 



77 auxoii 0. 'Mta c. S, '^vOpmTioij^ a ■'« EflprjjxE'iexE S, 0, Gp-^Ty-JEXE G. «^ Post ^ovejei pnncto 
diatiof^uit C. ^^ Oi/J aXlc, G. Oj-^1 ally. 8, et Ruf. tkc. \i, 13 non ita est, sed. Dein ^iv S, %^ 0. 
(j, qui conj. 'tvj e: o\. "' [t./^ ct f^x. cunjcct. C, in ouj. cod. df'enL Turn ]i,f| ^^^^eJ7, 0, ^o^/ejev 0, qui 
quid(*m rfCte |iJ^ deesse vidit. ^^ iTV'Ojii-qOtiifj.cv (mnj,C.,quGd non Grj^cum e-^i. Lorlio vu3g. recLp se hithet. 
S, ** ;(p=IxTov C, ^^ Uu n ot in mare. C. S^^ iu texLu. ^^ ^^-^^^ ^^JtlLv C. /^O' auxaj; h^f;. po1-it S. *" Jta 
scripsi rutione habita lect. Ottob. OEi^avxx, ap. C osC^avtt^. Verum jam vidjt S. " %'lti^ y£ G. 

PATaOL. Gr. II. 10 



29S S< CLEMKNTIS 1 IiOM. PONT. OPERA DUBIA. 

XXXriL O^^od autem vere in die judicii cum A XXXITT. "Ot^ S& ovti^k h -^^jjip^ ytphnoc -rale 



bonis operibua erranlium comp^rentur acUones 

cognoscentium verilatem, nos docuit qui nescit 

mentiri, dicena ad eos quidem qui negligebant 

venire et audire ilium: Regina Auslri 5tir<jet cum 

gencratione ista, et condemnahit earn, quia venit 

afinibus terras amiire sapie^iliam SalomoniSj et ecce 

plusguam Salomon hir, et non crediiis {a). Ad eoa 

vera e populo, qui nolebant ad illius prsdicationem 

agcre pffinitentiam, dixit: Vxri ^ndviU^ surgent 

cum generatione ha^ H condemnabu-i\t iilam, quia 

aiidienies egerurd pceniienimm ad pr^dicationem 

Jona;, et ccct plus hie, et nemo credit \b). Sicque 

ad Qoinem eoium Impielateui opponens ethnicorum 

bene operantes, in cundcmnationem ciorum qui 

in vera religione bonorum operum fcqualia non j. avT.TtapxQ^'^ 

facicbant ermntibus, admonebat cordiitoa, ul non 

solum bonitatemgcntiliumrequarenLoperibus, sed 

etiam vinc<?rent. Mihi autem fluxit hie aermo^ 

occasione acccpta ex co, quod oportet scrvare 

tempus purgationie et poi-l concubitum corpus 

abhiero, ncc inficiari hanc castimoniani, iicet qui 

a reritatP aberrant, iilam exscquanlur ; quando- 

quidem qui in errore bonQ agunf. et vere religionis 

homines condemnant, et non salvaiitur^ quia ca- 

stitateia colunt praptor crroiem, iion vero propter 

pietatem in verum Patrem au Deum cundorum. 



Tu>7 7tE7i:Xay»]^eyrjJv c^TuoifaLi; a^ -z' 









"O'jl; ciTTo T(uv ttlvuiy 



91 



TT£7T')'.T]X'jTa^, 



rrp'irpa'Ttv X:iSi>v &>: t^5 02.Ty oyXaaoeiv ttjv aipE^pov, 
;ro[v ol Tr^TXavi;riivot ctuTrjV -rrpix- 



TOLa'jTj-v ctv-jerav. 



XXXIV. Quod cum dixis^et, turbas dimisit, et 
es moifi cuin familiaribus cibo aumpto quitvit. 
Ita ergo faciena et quotidie diaserens, accessiones 
fimias leffi Dei adduxit, putato? di^os cum credita C atoxt, irpotja-ituYic (34) y.%%^ xi ptS^Lov uoacji'^spe 



ol £V TlXi^T^ TTT-dUVTEi: /.iXfoC |iETi TOU fATJ JoJl^e- 

o-S^f A'tl ^ ti^-i^ ri^c aY^'E'H^ aijTwv ^TCt S:i Tr^'J 

lUil O-Jv^^tU^ iXrLv i7J'> Toi:^ tptXTctTT.^ J^£TiX CC? fb V , 



gene?L confutans, ostenden^quctememrium rcrum 
casum ncquaquam esse, ecd muQdum ex i'roviden- 
tia giibernan, 

XXXV. Completia ergo tribus menaibua, cum 
per dies jussisset me jejunarc, ducens ad tbntea 
maris \icino3 ut in perenni aqu^i baptizavil. Sic 
igitur fratribua nostria ferialis ac irelis pro mihi 
a Deo cuQce^sa secunda nativitate, Pctrua paucis 
post diebus conversua ad preabyterns coi-jim omni 
lUcLlesia prscopit, diceub : Qui misit nos Domlnua 
nostor &t propheta, narravit nobis, qaemailmodum 
diHbulus quadraginta diebub cum eo colioculua, 
nihilque contra valijna, promiserlt ae ex euiB seeta- 



pLt^opiiv^i; YEyEo-eiTj; kXi-^yjji-i, xotl 6ti ayT0[j.axt3jj6; 
}xf4 oij>t E^ttv, dtXXi >ccc-:i Tlpovo^av StoiXE^tftT h xrj- 

XXXV. Tpiiov GOV [JLTjjwv irXr.pto&^vTtov, VTiCTTEii- 
trai ^OL vtEXEjart^; -^iijLEpf'iv, 35S ±-^a^di^' [ab e?^ t8;£J 
£v TTJ GaXio-jr, t:Xtjit!ov ouffac ^Tj^a;, t<Ji; eU dsv- 
vaov "^ E^iTTC'.a-Ev iJStop- Outro; o^v EiJtoXVj6ivTtov 
T'ov '5'>e>.'i'liv -^[ic'tj ^Tt! -c^ IJEoStopv^Ttp p,0'j ar\^-(iw- 
vijoiL, ij^t' oi TToXXi; -Jj^ipa; i:o"t(; TrpejSuTEpo:^ 
inLjrpE-iitfV CTTt Ttii^rj^ tij- 'EiixXrjTca^ ^v£.TELXaTr> 
Xsywv- '0 dtTCOoTEfXa; ^j^tac; Kjpto; T^awv xi'l Trpo- 



tcribuH apoBLolos ad fraudem fociendam missu- jj oCt^v, ex xtuv aito^ ETCf,y,6tuv «* eirr^yY^XXe'c'j Trp6c 
rum. Ouare ante omnia memore^ e&tote ilium apo- ffit^T^v a7ro^riXoL>^ 7i=tAiijai, ito ii^h ^rivT^Aiv |a=[^v7j- 
atolum vel magistrum vol prophetam I'ugcrc, qui ^9? aTr^i^oXov " ^; 3t3ajxaXcv i\ irpoYviTv^v cpe-^v-.v 



.(a) Matth. xn, A?, [t) Luc, xi, 32. 



YARI^. LECTIONES. 



»3 i'Ti om **^ NcvejTt:^ 0. '^ Post eOv[ov addendum fort, e^ vol /aXfo^ post TtEToiTjX'iTac S, 

ItpatT^rTLv's h TTpiTlO^.CT.V C, «Mta C S, iE'^^^O^ C ^* Leg, iTT^XO^V _^S. « ^TTO^X'^AO^j; 0. 

urn addidi cpEuy^i^ ex conje^tura, inscnpsique lacuna m obvis voc, [axpioaj^J. lacet L. de cod. 



»3 
Ti 
Parisiensi- 



VARIORUM NOT^. 



(34) UpoaaytoYo:; irpniffiifEos'^. Ad verbiiiiL sic rum divinte revclationi ex animo crederent et ad* 
verte : Bivina: li;gi ^rmas adduxit accessiones ; hoc hairerent. Davis. 
eetj homines nomiulloB ita L-onvertit, ut iu poste- 



301 



CLEMENTINA. — HOMILIA XII. 



TiprJispriv ^hy,p'-&(xi^] a^j-CLodilXovca a'jToj to A ^^^ prius prffidicationeni siiam doctrinamque ac- 
curate CDntulerit cum Jacobo, dido Domini mei 
fratre, cui ereditum est Ecclesi^ Hebrieoruin Hie- 
rotolymitaoffi regimen, nee ad vos venerit cum te- 
aUbus. Nc forte malitia, qua; cum Domino per 
quadraginta ijies disceptavit, nee quidquam potult, 
deincepa veliit I'ulgur e crp-Io in terras lielapsa 
contra vos raittat prccconem, sicut nobis immlsifc 
Simoncm, pr;i;textu veriLalig in nomine Lomini 
nostri priedicanlem aique errorem seminantcm. 
Qua de causa qui misit nos, dixit: !\iulti vcnieni 
adversus me in vesiimenUs ovium, mtrinsecus 
antem sunl lupi rapaces : a frudibus eorum cogno- 
seeth eos (a). 

KXXVI. Atqnehisdiciis, eos qui ad prfecedenduiii 



-, 99 



■:f - 



Tov 21'-[J.tova OTr^S:(X& TTpnfpi^st k^r^^tiT./^ \iz Syojjia 



l%k-^i')^v* d; 'AvTto/^^tav tt;^ 2jp''^c> 'xi"? tvj^j ^^uo- -n fuerant ordinati, in Antiocliiam Syria ernisit, ju- 



Tpo^ iToXXfTi*^ T:s7TStT[j,i'jww o'j^Xcuv voTOUi;, irafl>/, osiU 

M.::;goovTjV tdv ii7r[,o:;3jjr.^wov auTOV, r^br, XoiTCi^v t^A:!.nv 
ovrj:, eirfrr/.oTio'j x^tafTTv^aa^ >',al TupEjSui^po'j; ^]lo- 
Slxh 6pLja; xal S^a/.ovoj; h--[\a<; xil y^^Tjpt/,^ ju^tTj- 

'Ez/.XrjO'tag t|i xa^tt TrpocojJ.rXT'Tctt;, xa: t^j ET7:rr/.07i;j) 

p.^vo^ » TTjV ETiL ■'A'^Ttoys'.av T^i; 2L>ptac lT:op£'jiTo 



xojtjY^^ "t^j-^i^ ^ 



^OMfAlA IB'. 



bfinsutibi tcmpus seculurnm exapectarent. lis 
ilaque profcctis, Petrus ingenti hominum multitu- 
dine ad Qdcm adducta, morbos, Fegritudinos, djs- 
mones expulit, in fontibua maris vtcinfs bapLiKavit, 
etcucbarifttiam fregit: cumque Maruonemhofpitem 
suam, jam omnino perfecLum, in episcopum consti- 
tiiisset, duodi^cim pre^byteros designasset, feci^^set 
diaconos, \\\y,v. ad ordinem viduarura pertinent ala- 
tuisset, pro communi bono elc dc co. quod Ecclesis 
ordini coniiucebat, esset colloculus, et consiimm 
dediasct ul epii^copa Marooni obedirenl, jam tribus 
mensibus compietia, vale dixit Tnpnlitanis Phceni- 
ciai, et iter versus AnliochiamSyriie ingressus est, 
omnibus dcbito cum honore noe comitautibus. 

C HOMH-IA XU. 

L Eg^es&^i ergo Tripolim PhmnTcr^s, ut Antiochiam 
Syrire veoiremus. eu die Orlhosiam profecti ibi 
mauHimuB, el quia est prope urbem, e qua egresat 
fueramuSpCum omoea fere praidicationem evange- 
licam priusaudissent, UDum diem iUic commorati, 
Antaradum abiiniu?'. Qui vero multi erant oobia- 
cum ittirfjcienteSjPctrusNicetam etAquilam allo- 
cutus est dicens : Uuandoquidcm magna comilan- 
tium muHitudo non parvam invidiam nobis per 
urbes intrantEbus conllat, necessario cnrand um esse 
judicavi, ut oeqnc ipsi contristontur^ duin prohi- 
beaturcase nobiscum, ncqac nos. diim sumus spe 
ctabilea, incid.imus in malitife invidiam, Quocirca 
volo te Nicelamutque Aquikm ante me iter habere^ 

Sija i7T0piS^y, [x^'^flivovTE^ ^ Ti^ Ttbv Eevtbv Eicrsp/ETB^t J) per duos globo3 sparsim, et clam gentium ingredi 

toXec;, civitates. 

11. OTos Se o-l agurj=:Tij to^o -ol£l-^ ixTjitooi;£s, 11. Vobia autem, scio, molettum gbI, c[uod id fa- 

(aj Matth. vn, 15. 

VARLE LEGTIONES. 

^^ [iTj aETa conj. Scbliem 



'AvTtdyEtav xr^; S'jp'-ac ^X6eTv, aOtf^^ '^jp^p:t; If 'Op- 
6a>jl^ iij.aLVfxp:^v iXOoJXE^. Kai ^^a oti xh 7:Xryiov 
eTu^'. ^i: e.;-fjXon;f£v 'rTriX=tuL:» TravTtuv o-^eSq^^ T-p^iiixr,- 

d-j^pa^J-^v Ei^ 'Av^ap^Sov ^. OoXXrijv 5b -c-^^ c-jvqSoi- 

TrpoTtuaiXst X^Y''-''^' 'E^e-^'/j ttoVji; oy^Xr>c 'cfjjv t'jvo- 

tt'jAl^ E7t(.a;T5'::iL , ayayv-s^o^ sTx^'H^rfjy '^po'jT[j:^L^ 

TT'O^ ('^''1"^ OUT^t Xj-TI/jllioJJt /,toXij6^VTEi; CT'JVETva'. T,|J.7v^ 



V,[a; Sr:QT:iTti>[j:Ey . Tooxou eveaev fi'jjX'j[f.^( (ts to^J N:- 
v.r^Trj'j xat "Az-jX^v ':Tpooo^'je;v ij-n-j y.aii iTi>a--jj jiKxa 



annus Cf^«, p. 535, et S. Turn uapnjptojv suspicatus est C- Idem subinde 

TorjfT^. rj^^je^Ti, ex conjcct. ■KQ'^:^zlr,l'Mzr>.. In O t:p^-^O.^X'jHo7lov. *'' irpor^L^XsyOsTja C. Tum [x p. 

;, ecus. Scbliem. Ckm. p. 90 et S, "^ ovo,ll3ltoc D. Dcindc -s S, -j^ C. 



^a 



vi>v 



3 ri^TT^'ATioj; G. * ^Ti om . U- '^' Ita et 



tEjiapix^vTCj 0. .„._... . _ ^ 

0. '^"^ IvjTrE^po^xa GTX'j^iXXji C ' ^^'>J[-iaTL C. L^r^rtionGm OUob. f:onfirmal bic ct psulo po^L Matth. vn, 

'IS. Turn adiUdi eIti c . eoiicm cod. ' er'-yi^'dW^^T^ C. 

in mitpg. C, (^ 

O. Epit. c. 6^» 

■^ Vbb. ^a^Tto 

XavOavovxo;^ vcl XovBavovcio:; conJ. t^t vertlt C. ts addi vult S. 



nij. ci)d. v.-Aii-j.^. Liher Ultoh, coiis^taoLer Mapw^yi.y. ^- ^', 0. Tum x^ x^^bl D., tv' xii^Lv C, 
■J iiix^- 7:p^7r:[^TT:(lvT:(ov [;.iTi rf^; Tupoay^^xoijTj; tljat,; accesserunt ex 0. * 'A-^tapy-Sov 0. ' 



S, GLEMENTIS I ItOM. PONT. OPERA DCBIA. 



30;^ 

Ciendum aLulit^ritls^duoTura non intet^corum *lierum 
spatjoa mesoparari. V03 igitur cogEioscRrc volo, 
quod Qos, qui persuaBimus, vos qui credidiBLis 
multo amplius diligimusj quani vop diligatis nog 
persuasortjs. Itaque mutuo amorc flagrante^ inco- 
liimitatis curam geramus pro viribits, non citra 
ralioneinfac]entcsqua?fuptmu^. Ad h^ec v9ro nulla 
dieaaie diapulaate abeHlia. Per sin^iika cnlm 
quasqueinsigaiore&provinciaruin civitate^ propo- 
sul, aicut eiiuin vo« sciLls, per d]o.^ rpsidcre, et (H- 
Bceptare. Nunc ergo in Laodiccaiu luibi^ prnximam 
pra^cefiite, et post biduum ettriduum, quanLutii ad 
piopoaitum meum spcct^t, i^ttin^ain vo5. Ad porLas 
aulem vos soli recipile me, metu murmuris, utsic 
absque atrepiiu etiamiiici'efisi unavobiscum simua. 
Etinde similiter, cum dies ibi uHquot traneegeri- 



m^ 



r.L^ yap T^c; E-ir^7T]iifjTipa^ kTiv eT^ipy^ttuv ttoXel^ 
S:aA^/Eaft:(^ l\^l -co \Zv e!^ tt.v Iy"/'-*^-?^'' '^jP-'^^ '^^^' 
£711 -:?! Ei-tfi n:poat^b^i, vt5!T:KAv^^o|jiat 6^a;. 'Ett'. SIttwv 

-■J/.OJV EV-OiJa^O^ [l^ 'JI^^~^ aOV^^ ^56 Sli TOV fip'^X- 

X'jv ^\ 'iv7 o'jTdK a^l'O^T^'cl TuvEtf7iX0'^vTE; ajja ^>[j.tv 
i^[iev, Ko/s"tOsv Q[io(tu; [-itxi to sn^eTva- ^jp,Qp<J>ii 
^XXoi tf-jif u[j.'jjv si; TT =-::r/.=LvaK7Ta l:p-j^|A=p(:iC'J^poa- 



mu5, alii pro vobU ulterius per vices pra'cedent >:> Sto3tv,.T«^ S^mx; ^TO'i^a^ovTeo 



et hospitia pmparabuot. 

IIL B^c dicentc Petro, Decca^UT-io acquiovfirnnt, 
dicentesiNon valde ros, dominc, contmtat lioo 
agere, quoniam atejubelur. Primo quldeiii, quia 
Dei providenMa delectus^, di^nua qui cuncta praj- 
clare cogites atqiie conadas. Ad h^?cvero, quiaple^ 
rniiiqup. perbiduum Laatum neces^itaie praicedendi 
ale aberLiiiiJh:iPudaiitomspaliumqi.ianivislongum 
sit, dumtenoiivideinua domiiutm ro^triun I'r.truni, 
aUamen ccgilamus, multo molesluis laluroa, qui 
lont-ias praimissl aunt,-itpote jussos ie diutius per 
urbes exspectare, et aDxios quod aspectu dehidora- 
blHs vullus tui per miiltum tempos aint privatiEt 
nasL.oo minus iUia irisLes iuceic qucmadmodum 
jubespropler atilitatem non 

pr;uce3sere, acct^pto mandato, utin piimo hospitio 
alloquureiilsjrrnuUiUidii.-imsimiiliierageutenMpio 

sparsJm 



III. TauT5: TOJ OsTpO'j =l7rwTfjg, TjvaY^^i^^'^j^o^ ^'■*''- 
O^cQai li-^Ci-i-.t^- Ou Triyu V^^t xup-.E, XjttsT toyto 
-::i.ixi'.w, 'Jii TQ UTZO ooi3 XtXs'JETya',. llpiutov ^^v, 
rjTL Tiiv-;?: /^^iXtuc vo^Tv *=* te xai juriSouXs-J^-.v a^io; 
tuv 'jiTo t^^ To^ e^^jG T:povo(a; e;E>i-^V]c:' irpo; tiutol^ 

lay; cte -:ov -/Jp'.ov '}][Vii-f 6p?v fi^Tpov, ttX/jV Xoyl^V-I^^^ 

fi-C' TtXeToV X'.TTTjOl'^JGVTa'- f/t 7I0>.L> fl^V.piv TT p TT E JATTO - 
^J^VOt, :ijC E:I^ TcXe^OV a^'^liivE'.V 7E KCCci TT'IX'.'J y.EKS- 

'/.£.-j^ixi-io: ^\ rx-r.i'iyri'^'j'. h -rj et:-. tzIzIq'j ETTepTJ-rOat 

Tj'i 6p?v jo'j TO 7:spLT:^JflrjT0V TrpoTfuTTOV- KaWjfiE'tj 

u-^/. sX^A^Tr.v i» Exaiviov arjjj-to-J^TE^^ to? ksXe^ek Sii t:& 

moramur. Ethiadictia C ^'JH'f^pov izO'M^ oijx avTLX = YO[j-£v. '0|ifL; '^ Tc^u-ca 

slr^j-^T^; TrpoYJ^av, e^/^oXt;. £X'->'^t£;, E'J Tty Trpc^T^p Tcav- 

ooYELty TTpu^oaLATaai ■['[> 7'JVQ00L^T:opDuvx^ tixXt]^, 6'7rto^ 

eLasemutuodiviai iDgredirentur eivilateR. jzopiS/jv oaat^Xiov v£vgiasvol el^ t^c ttoAei^ ^^^r^p- 

IV- f[':jp=jBtvT(i>-J qGv auTtLv, l^f^ k)sYj|irj!; jii^^^^^ 
synipov, St; ^liv 253 cfj-ttfJ jxe tjtEXtJJE'^ sTvit, Kal 

7T-l3TC(:i.xac, '"'K to'j: bipo'j^, E-£torj '^^ 35'jvto(i£vo^ -i^ 
5:^^£'-P"j'^/;'/Etv. ^0 S; ^i Er^/,- Ti ^^i ; Et /.al XF^=^ '^^ 

Trj TTpo; oXiyov iiTi:^A'-EtT:ivE7(l3!'; jioy cntn^t^pfSvTU^c, oti 
to'i-co TEftvr;^ri ; Ojy_l ol, TrprjaoiAiXT^Ta^ ff^au^t^ ^e^elv 



IV, His igitur profectis, ego CIcmPDs valde gavi- 
SQs sum, quod me secum e&se voluisset. Atque b^c 
ad euui verba prorero: Gratias ago l^leo, quod me 

non einisPris, uL alios: n^im pr^ dcloi'S enectua 
fuisscm, lllevero: Qoid autcm, iiiquit, si quie iie- 
cessitas exogcnit miUi te atiquo doctrine gratia, tu 
quia allquaudlu a me vitiliioc- <?ri9 sepaiatus, ideo 
riionens? Nonne potius, tecum reputans, terctida 
esse qiiffi ^jropter nooessilalt^m tibi impo^ita sunt, 
asquo'aiiimo softtioc-bi^? Aut l^;no.as, arnieos una 
esse recordatione 



sicut nonnubi corpo 
recordentarj animo pcregr 



licet corporibus aepareutur, D !^^^iE^^'-^. ^^^ ^'^''^ ^'^^''^''' xT:oA;|i7:avo.vTat ^s^ u,, 
►ore pr^seoles, quod eomm non -^lo-, ^■jv6.t=; xrA^ at;jEJ.acrtv,^!^vv;[iocu.rj^ ^'.z'^ tau 
n i>f>recri[ULn'.ur ab aroicis ? ^-^y^^^Z ^^ ^-'^o^.f^o^^i toX; cp^AoL; ; 



VARf^di: LECTlONEft. 










305 



CLEMENTINA, ~ HOMILIA XII. 



306 



V. K.ay(ii 5rre7p[va[j-T^v- Mi^ tofvjv voii,''^, vt'oi^, \ V. Et pgfi responrli : Noli aulem putarj^, domine, 

quod 7Stum Tncerofpni insipienterBiiii perpessurus, 
quinimo rjiirnodiira recta rjitione. (JuoriiEim enini t.c, 
jinmine mi, pro omnilius babeo, pro pritre, malrfi, 
fratrtbus H r^o^'nalis, qui per DRum aiictor mihi 
fui>ti a^rnoscenclae scrvatricis vfritatis, in locum 
omnium habens te maximii (mor consolaLiono. 
Prailerea veritus JLiventiilis mea? naluralem concu- 
piscentiam anxitis eram, ne forte, qui homo ju- 
vcnis sum. dj?Junctus a te (qui nunc ita animum 
induxi, ut absque divina quadam ira non possim a 
te divclli}^ a cupTditatc vincerer. Sed quia niulto 
meliuri at" tiil.ioa ust, me manereupud Le, hominem 
quern animus meus merito rcvereri instituit, id- 
circo oinnino tecum esae opto. Ad b;ec memini 



oTVf^ Tuyyivto, [Ipfjt; TO'JT'>:^, OiOiuj; j;.oj x.:i:l i:v;l: av,jj:r,^ 
EJOjUt. *AX)/ E7:£',r3rj TTOAAtlj ciEi£.'.vGv y.at ai^aXEffTspav 

TpOElXljfpEV^ 0;6 TrivT/j JO' ^^ rJVi^^jCf^ iU/'j(J.T;:. ]Jpo^ 

TOUTOti; Bt ^j.^jjL'j'ififji^iLt !7oj Ev K^'japSL^ ^l~f3v rot;' E'.' ti^ 
^ouXsTaf JJ.0 



L cTlJ'Jao='JT^^ 



EjiEnw; ^uv'jos'jhdj 31. E'j- „ te apud Ca.^eaream dii^issc : ^c quis vuli mc comi- 



T:i\ GsoJ^bet^ 7:pocx£Lfi=voiiC. "Ofj^'' EyTo xktx 7:av-a 

yuna -/apf^^, to;^ oouXtov ^ol uTii^pE^tct^ o-JY/^fupElc 
Tcole'lv, 

[xoi xaiyfivai -totto^ ; 'EtteE tU xi^ Xf/Xi^ y.al TroXXa; 
fjtvOovai; [JLET^ TOJJ ETrojAEVtu'^ j^OL SaxTvX'!o?v x:/l ^tvq- 
&i{sE(i>v ^jXajEt ; T(c Se /.ixl -'x ^oia xal TT'^X'JT^Xij 
h^% ^^ T:p0£toip.i!7et^ Sx'Ma, -oix'IXct ovxa, Tro/Xt^^^ x^t 
TEj^vtT^v ^*' SeTi^l fiayE'ptu'j, x:^i rriwa ^aeVvi icrci 
lxTEflr^Xu[j.jiEvo]^ J" ^vOpco~(ijv (.0^ ^'^pV i-Er;aXqj '7^ 
iTrtBLjp.[2 EX. TiacTjC irXEoviJict^ TT'^pLO-O^vTa £toL[j,a?;E- 

ta^- ; uXtjv ^ ^^ Tota^xr^ u£ -nrpoctipE^iC 67rELcrr XO^v^ G fraudem paraiitur? Sed forsan hoc te subiit pro- 
Lfftoc \f.r^ ^ju^Evta xo:t tov Ejii^v ^^^joo^vt^ ^'>jv, ^j';:! positiim, quia noo intcflexeris atquc ignores vital 
apxqj fiovcp /5:1 eXxlo^^; ^^p(r)fi^:, x:!? 'iizavc^.j^ Aa/j- mfa? rationora, qui pane £u!o bt olivis ulor, rarc- 
i;, xal firt IjiaT'Oj ^uoL xcft TpLO?i>y!r.v (35) ^Trip'/Ei que cileribus, quiqne vestiinentum ac pallium habeo 
auTo TtEpfSE^AYjiJiff^ /.at ET£po-j /pELCTv oj/. hoc ipsuiTi quo amictus sum, et alio opus non ha- 



tarij pir. comitctur. Pip aiilcm riicpbas, ucmincni 
trifititia secundum Dtium aflicdrc, viilutrolinquondo 
paj-cntea, uxorem unanimem, auL alios vern? reli- 
gionl addictos. Unde rgo proraus tlbi sum apLua 
iiineris cumes, a quo ^i maximam veils inirc gra- 
tiam, ministeria servorum obire mihi concedes. 

Vb Hoc audito, Petrua subridens ait: Quid ergo 
putas, CleinenSj quod non ipsa ntcessitate tu m 
scrvorum locum mihi redigeri? ? Nam qui elcgan- 
te:^ uc niuUas sindones cum adjuncts annulis et 
caJceis mihi custodiet? Quis vero et suavia cxqui- 
silaque op?on:a pra^parabit, quEe cum varia sini, 
multo^ ao pcritos posiuJant coquo? : et omnia ilia, 
quceapud etfeminatos homines cupiditati, tanquam 
immani bcstiie, per omncm qufcsita Inxum ac 



vo 



TOUT 



riT' i"' 



£■/{» O'joz 259 iXXtov Ttvtij^ 'Ev yapTOj-roL; y.:f\ r.ip'^j- 
30J [XEV TTjV ayaO/jV irpoflLpE^tv s-To^iyoii^'.^ xa! Odlj- 



ix<x^fjiv ETTai^U], rtu^ «vr,p ex t:'jXjteX^v eCGj'j 0T:d;- 
);_(jjv ^{foito;; ToT; avayx:t(o:j tov CEaurrj^i 6-'/;XX'::'5a(: 
P^oy. 'Hj-ieTc; yap ex TraiiStov, Eym te k^I 'A'jS^e^i; 6 
^jvaL[j.Q; xa'- xa-^a 6eov aS&Xfpoc ^v E[to;, oG [jf^v^iv 
EV dptpav'^ dvaTp^ipEVTE^;, aXXi x^t utto tzevIu^ xai 
i«ixoi>)^i:):; e'^T tpyajlav ^^ iB^cigbTe^, EJ;tapiI>^ vjv 
tic -tuv 6o<i'. rpEpofiiv (7XJ>HfTEi;, 'OGsv, eI E-EtOr>'j j^ ^rumnas ad laborem assucfacti, expedite Dunc iti- 

VARI^ LECTIONES. 

" BffTTEp D, H-zp fi, 0. Turn iU !iv [xt; D. xav C, 0, t«^ — ^' p^-r] — £paf. c. 73, toe >?5y conj, S. Dein- 
cepa 'iTTOTc^v^Lt 0. c, £p^^ 1. c, a-ro^Erv <]. 
tot; 



boo, ncLjuc ulla re. Nam in his etium abunde mihi 
est. Mca quippa meas ccrneus illic nmnia bona 
iuterna, nihil eorum qu^T hie sunt aspicit, Attamcn 
tuuni egregium approbo institutum, mirorque ac 
laudo, quo modo cum sis vir in vita sumptuosa 
eduratus, lacile vivendi rationem immutaveris et 
ad sola nccessaria traduxeris. No3 cnim a pucro, 
ego et Andreas, qui ejusdem mecum sanguinis est, 
meusque secundum Deiim frater» non solum inpu- 
pillatu educati, verum ctiam propter inopiam et 



2B 



Ita Epit., d 0. 0. ^'^ Tt>JT,,,e (^Jc) pro tojtu* fj> 0. ^^ uiv- 



ot; (Toi O. ^' EjaE^ib; cT'jvooE'JETti) om. 0. Iiiom X'jT-zX-^ 0, cod. Reg. 804, Xjtto'Jv G, X'J7r^>ai Epit. c, 73. 
' Ra Epit. b c, aTiGXtutuv C (). ^^^ o-\/rj. Epit c, 74 et 0. n-i'Vi G. ^^ Tr/vtxcLv epit. ^^ ^x-c^OrjXjfA^vtov 
. " TrX7,v el cod, Reg. S04 et 0. Turn juvtEV'L:^ epit ^^ toutoC. ^ ^pYa^Etav cod. Reg. 804 el 0. 



VARIORUM NOT^. 



(35) Tpt6(J)voov Tribunarium dicitur non semel 
inNarratione de Apollonio Tyr-io, Au^ust^ Vinrieli- 
corum edita, pro Iribonarniin :'\edespiciiL.5 Irihunani 
pauperlatem. Est autem TpLOwyiov aeu to^ooviqv 
grammaticorum flliis to ^aXatov noit tstoc^hevov -o 



l|j.iTfov xffTffTETpL|J^p^£vciv paxotf TTaXXcov In Auso- 
ffio, epigramm. 'o2y fribov. Paulo ante UiberRc^ig^ 
TvX>jv E? tol^Jt;^, Et &uh bnem ca-piLisT ^pyaaTtL^w, 
Got. 



307 



S. CLEMENTIS I ROM, PONT. OPERA DUBIA. 



308 



nerum vexationes ferimua. Quare si crederes mlhi, A ]j.o;, e^ol iiv o-'j-fKi^topTi/.sic, avSp'. Ip-^itf^, ^ol to: 



ser-voruin officia me, hominem cperarium, tibi im- 
penilere conceiieres. 

Vir. At ego h^c audiens c.onlremuL et collacry- 
mavi, quod tafem huljuissel orationetn vir quo 
ciincti huj^js ielatls bomuiea rations acienti^ ac 
pietatis mioores sunt. Turn illc lacryinantem me 
videns causam lacrymarum percontab^itur. Et ego 
respond!: Quid tantiim ptccavl, ut riiihi hujus- 
modi proferres sermofiem? EL Petrus excepll: Si 



Vf[. *Ey()i ^\ dtxoJTac: fTJvrpo [j-Ot; sy^vou-r^v xal l:rf- 
B'^x^o'j;, nXn-'t Xoyov eTtt^v avJ,pj o'j '^rivTS^ o^ Tijt; vuv 

5j/.p7(ij'^ ^-'j(|"o T/|'j aiTtav. Ki'^to ^''^TjV Tl t'^eo^tgv 



flQ!, (JJ TrpWTfj;; TJjJ.3pTe^, TGJt' *' ij^OL TtOL^Ufll fX;LtiJ- 



matum est^ quod dtsl, ut servlam Libi, Lu prior 

peccasLi, hoc mitii poylulans facerc- El ego : Nan <^^\- K^y^ e^p/jV O^j/ S't^ntfiv lortv l^ol jxtv -fip touTo 

est, inquam, simile : me oiiim hoc agcre decet TC&ttTv v:pir.v. Tri'jy, ^'k Se ttp Toti B^oj ni^puxt ^iq 

ouininOT te uuteuJ, qui es Dei prceoo et nostms ser- fjj-L—^pa^ toj^o'j'cl «l/u;^ag /^xXeTirov -coutq TioiiTv e^aol, 

vas animas, id mihi I'acere grave eat, Et Petrus Ka: 6 ni:Tpo; d:"txp;'H:xTo- ^Sjy&OifATjV av o-ot, ^ttI ^^ 

respondit : Acquiesceremtibi^ cum Dominus noster, p o IvjpLo; Tip.ojv, 6 ett- tTfOTrj p lcj; !260 TtcfvToc \o^ 



qui ad aalutoru totiua mundi venit, unueque om- 
nium cat nobilissimus, servilutein sustinuerit, ut 
nos suaderct iion erubeatiere fratribiis nostris ser- 
vorum exhibere ministerla [a] quamvis admodum 
nobiles simus. Turn ego dixi : SI putem, quod te 
aim ftuperattirua oratione, stultus sum: vcrumla- 
men a^o gratias providentijB Dei, quia pareutuin 
loco hubcre te merui. 

VIll, Et Petrus interrogavit : Neraore vere es 
genera tibi supcrest? Re^pondi: Sunt quidem mulli 
et potentes viri, atque ex prosapia Gy^saris. Nam 
patri meo, utpote una educate, cogaatam Cffi^ar 
ipse junxit uxorem^ de qua tres libfiri orti giimns, 
duo quidem ante me, qui cum essent gemini, ad- 
modum sibi iuvicem similes erant, ut ipse pater 
aiebat mihi : ego cnim Deque illos ncque geriifri- G xj-co^ c» TcaxY^p e^eY' H-'^^- 'EyOi y^p o^'^s auTou;, cute 



t::cv'J Ejyt'JE'i; Tij^X^'^'^'-^r^^''' Kkv^'u £^y;v El |j,Ev 'jo- 

aXridrL^ -po; ^vjo-^^ *^ L^Trap^ei ; Ka^f"! a7riy.pLVdt;j.T(V' 
E'-fji |/;v t:oaX<^l /,a[ i^eyaXoL ivSpi^. KaiTctpo^ -^poi; 
yivQ; ovxe^. "OAev Trp £rj(jj Tiaipl (ot; itat trjVTpii'^q; 

a'^' -^c TpE"- £Ye'.o;j.^O:i 'jbl, o6n lAcv ?tpo t^oy, n't 
/ai o(5j;j.o[ ovTi; Trijj 6'pjLOL aXXj^Xoi^ Et'jYy«vov,ilii; 



cem valde novi^ sed i|iiH-\9i per somnium obscurum 
eorum (brmam recolo. Mater ergo mea Mattfdfa 
dicebatur^ pater autem Kaustus. fratrum vero altc^ 
Pauatinus vocabatur, 'ilicr dicobatnr Fi*iistinianu3, 
CuQi igitur tertius ego post eo? natua cssem, mii- 
tei'(quemadmudum pater mteus referebat) somnium 
vidit^ quod nisi confeatim duubus filiis suis gcmi- 
nis assumptis urbem Romam fuisaet e^TCsba, et 
abfuissei annis duodccim, ipsa cum iia ietho pes- 
fiimo essetintoritura. 

IX. Pater tgitur, qui liberorum amans erat, cum 



a;j.a'Jpov ajTrrJV t^ eToo;; ava^£p^. 'H ij.cV o'jv [j.7;T>|p 

p.G'j M:xTT'S(^ *' (30) IXiY£'co,6 oe TrarTip ^aurEroi^xwv 

GsVTO^ gOtoT^, f^ [J-^^^IP -Sv£lpOV LfUpijtSl, (JfTTISp i 

Traxvip p.o'j [J-^v^Y'^^To, Stl, iiy |ir,,Tou; 5LB'jjj.oTjq \yioh^ 

aijtTj^ E^^tJT'^C T:fpaXa^fj'Ja"a, tt;v 'P.yiao^ifov T-.pb^ 

Xs9p''t[> [J^'ip'jJ ij-L^ ajToT^; aiu^OctwE^v ^ys'- 

9fil IX. [j,Ey ouv 7:a"T^j, ':iLXcT£xyo^ wv, aj\J 



eervis et anclliis, ac dato suflLcienti viatico, in na- te Sg'JXol? k.x\ ooiXai^ If^ofitiaa; Ixavw; xo:-! dc 

[a) MaLth. xs, 28. 

VARI^ LECTIONBS. 

^* ita ^;?i^ c. 75 et 0, ^txove^ cod. Reg. 804, ^ttov G. ^i^ Post toi^otov rcpetuntur vbb. Tjp^apTOv ^iva 
}j.oi -r,:o\>to-/ in 0. *i Tojro G. ** Rufinus hffic ita interpretalur : Acquie^ceretn libi, nisi Doimnus nosier 
— passus ejsf/. quasi le^^^eril =-l [at] 3. ^^ ■rr/.-fi--s.i-j Epif. *^ ^oi Epit. c. 76, quod pra?Ferendum esse vi- 
detur. Gfr, hom. xn, 15. *=^ lla c. Epjt. 1. c, et cod. Reg. 80L Hue arioiidit cd. pr. Cotelerii, cujus 




et Epit. ]. c. In cod. Reg, 80i fi'x^^ P- ^X^^- 



VARIORUM NOT^. 



(36) Ma;TTt3[3 Sic quoqae saipe diclus dieendua- 
que codex. At in J^n'ognitionihi-^ et Epitome, im- 
pressia manuque exaratisj Ma'!:OLo(a, Mattidiu, quo 
modoapud Nioepborum, et Grieci in Menso. Ek- 



cipe tamen mambranas /?f?^o^n?7i<^niim penes P. Pe- 
titum : exbibent enim Mfdhidia. Ghronologus Altis- 
siodorcnsis monachus Matidiam vocat. tJUima c^-^ 
pitis voce codes, E^^oL. Gor, 



309 



CLEMENTINA, — HOMILIA XIL 



310 



ttXoTov £^aSaX'i;jivoc ^°, eU '^^i; 'A&vjva^ aia* i^^tosu- A. ^sm conjectoa Alheiiaa etiam erudienJoa miait uno 



OrjtT^ftivoiJt; iP'ii=[j.'5>ev ^', £[j.c o= [jl'Jvov ulov eii; Tia- 






p^ 






^J 



rn 7rti)<; dm- 



Si ivia,M'z^ 6 TiaTrjp aGu;j.ttiJ eTSp^ij; ^[j.'jlwiT ei^^JJ-- 

X. '0 i-tlv oSv -:tT^jp, TOLUTa a>(Q'J<rct<; , Kat ijno 
ttoXXt;^ Xututj^; ExSaj^^Soc v^'''^!-^-'^'^^ i '''^'^ ^'^^ slCJiut; 
Ttf>ii 6p|j.vlTa; l-Ki r^^tT^^'J :tJTajv Y^Vfj-cat , ells ts 
TraOaXaStb'' >c^l £ii; TiopT'j'j /.a-siSi^, TiijAAtbv TcijvtvjTC- 

pov E7tuv9av£T0, TTou ey-:ci7'c0s aOxti^v t^c^v ^"^ ^ r^z-ou- 

Kat iXXo^ aXXa~^f^ iX^y*'^. "0 ce ivCETTuvOiyiXo, e? 
ItfjpixxTL ^Wjj.a Y*-'^'^'-^'^'^ jA^ti ppe'Xiiuv eKO = op:i- 
<j|j.ivav. Tojv '^^ o^v TToXXi 963 X&y^'^'^wv ^wpctv-iyat 

YLOTa GT^'jvGiv^TO , iTc -rotToo-cov [i.£Yi^f^^ OaX^"Trj<; 

cl^ — apTOv xa-cEXOtov y.al ct^ rrXo'Eriv sij-oa^. ^yayO^'.Cr 

[jispov ^liepav ovjT; ■^p^ix\xy.T'X eti£^ifr/jv Trap auxfiu, 



vero aolum fUium adconsolationem secum leLiriLiit. 
Atque cam ob rem mgeiites gratiaa Jigo, quod me 
quaqtie somnmiE nonjust^ertf un.i cum matre urba 
Roma excedere. Anno igitur complelo, pater ad 
suos Athenas mi^it pecuniam,ai[niilqiie sclEcilatum 
quo niodo a^t^i-ent. Qui vero abierunt, non reverai 
aunt. Terlio autcm anno mcestus pater aliOH ablega- 
vit simiiiter cum rebus ad victum necessarii, qui 
quarto anno rogressi nunliunt, nequo mBani ma- 
trem se, neque fratres vidiaae^ sed neque ipsos 
Athenas pervciiisse, neque usquam aticujus, qui 
cum ipsia fuerant, vel vestigium a ae repertum, 

X. Pater ergo hsc audieua et multa Iristitia ob- 
n stuperaclu3,nescien9que quo tcndercit ac iilos qufe- 
rorct. af^sumpto rae, ac in portum desoendens, 
muUoa rreqiientiuft percontabatur, ubi quisque eo- 
rum vidisset vel audiiaset a quatuor annia naufra- 
gium contigisae.Atque varii vario In loco accidise.c 
referebant.lUe vcro iterum rogabat, num vidis^ent 
corpus mulicris cum puerrs a mari ejectumXumque 
illi multa se multia locis cadavera vidisse dicerent, 
pater audiens in^emiscebat.Verum natural! affectu 
perturbatiis prater rationem aciBcitabatur, qui tan- 
tarn maris vastitatcm scrutari conarctur. Attamen 
venia dignus erat, quod charilate erga eos, quo3 
quferebat, spfsbua la^taretur inanibus. Denique me 
sub magistria poaitum, annos natuin duodecim, 
Romie reliquit» ot ipso ffcna descendit ad portum. 



navique conaccnaa aubvectus ad inquiaitionem pro- 
^ijTvijtv iTropi'jflv). Ka: I'/TfjTE =r; rr^v <7^- C foctus est. Atquc BX GO tempore usquG lu tiodicruum 

diem neque iitteras ejus accepi.neque si vivat aut 
defunctus sit certo novi. Sod magis auspicor iltum 
quoque obiiase, aut friatitia victum, aut naufragio, 
invoiutumn Cui rei argumento eat, jam ab eo tem- 
pore vigeaimum annum esse, ex quo nihil de eo 
veri audiverim. 



XuTVrjC VtX/j6^^C ^1 Vauayit^ TTtpLTIiCtUV , TO'JTOU ^^ 



XL '0 Sk Tl£Tpo;, axojwv Tauxa, ^7ih CTU^TiaOsLat; 

TTiTtovOi TTatYip, EijO^tot; T^p T^i GtOTiQSLct^; Xoyru t't^v 



67. 



OlJTtU 



a?TtaV T^pOrjTJTTTEV ETUtYP^^"^^ '^^'' TTOVV] pQV 



Xr. Petrus vero hiRC audiens, commiserationis 
affectu lacrymaa fudit: statimque ad familiares 
qui aderant ait : H^c si quia in Dei cuitu poailus 
periuliaset, qu* hujus pertulit pater, confestim rc- 
ligioni attribuiaset causam^et diabolo aacripaisset, 
Ita etiam miseris gcntilibua contingit pati, ct igno- 
ramus qui pii ergaDeum sumus.Miseros autem eoa 



Xoy^'K sVprjxa, trt evT^ijOa aXfuvcat y.<x\ r?^^ ly.zi iX- q disi merito, qui et bic vagantur in erroribus et ab 
ir:ooc ofl zjy-jr^ifoj^iv. 0\ !9C3 Y^P ^'■' ^^o<Ttod^ izd- ape futura traudantur. Dei enim cultores cum in- 
i77_QVTe^ Ti fjXtSepi eU EXTTpa^i'j TTitp aTXTtofia-ctuv Tia- commoda patiuntur^ ad expiationem debctorum 
try^QUJcv. pcrferunt, 

VARI^ LECTJONES. 
'^f' i^SaXXdfJiEvo^ C, ^^ e^ETtEiA^ja; 0, mendose. ^- l^r: Tr/j^o var. lect. ap. C. Scriptura Ottobooia- 
ni nee plena cat, ncque certa. ^^ Post ,u.D^f)^^^' excidit rnrlasse yX-y^pv^^, quod addit EpU. S. ^* e-eij,- 
i)jEV 6;j:of(An; C. ** oLLJToy; ii^co^n. vii, 9^ ij-mTc G. 0. Turn [ji^ts S., p-f^os C. 0. ^* ^/.v-jc 0. ^' Ita O 
c, S, iSev G. Tum rjxoujic^ 0. ^^ ^vLauxojv 0. lu eodem deest v-Jiij^payLov, Cod. Reg, 804 et Epf't. scr. 
^(auciYtov Sed bom. sv, 3 legitur va'j^y-^- Turn iXXo p. ^XXd^ 0. ^* t^v 0. ''^ tottc/'Ji; 0. c, cod. Reg. 
80i. 'npd-rtoi>i; G, ^^ ouv Turn irp'j p. iip6q idem. ^^ rj G. ^^ ttoj om. 0. Tum va'j'^pavLtjj G. ^* toj-toj 
S., ex EpU-, To^To G. 0. ^^ dt'p' uj Ep;i.T ao* Sij 0, qui tum om, Ttvi, scrihilquE'. sXi^aEia. '^^ tt^^ttovG;'. 
Sh In ease vidctur T^iTrovfiot 4v Oioo-^oti^' p. 7^. s^r^-reSi^^;. *' xqj T^oyrjpci} cod, Heg , 804 et £;i;Y. Sed 
cfr, horn, ix, 16, 17, 18. Ad oruai Ottoboniam hoc scholion exstat : '^<^t^Q oet TtpoctTrtetv irpi^ tt^v juvrajtv 



311 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



312 



XH. Ista. poatquani disisset Pe(rUBj iiniig es no- A. '^^^- T:AJTa tc^ HiTpoj eltt^vto^ ;:c Tt^ xtov l-j 



stris audiicia sumpU pro omrnbiis rogavlteum, ut 
die ccaatina maturius in Ara(]uin, oppoaitam iasu- 
lam* qure tri^Niita, opinor, nee totia staiJiia diatat^ 
navigareraus, ad videndasibi duas columnar vitoas 
maxiaiam molem habentes. Petrus ergo, ut erat 
elementiseirimg, concessit, diccns : Guru e navi 
egressifuerilis, nfs una innlti procedatis ad spe- 
ctaUonero eorutn qurfi cupilis ; nolo enim civium 
concursug ad vo3 lieri. Atqnc etc navigantea mo- 
mento horfe in insiilam dclati sumns. Kt drscen- 
dentes ex scapha CO agreasi sumu3, ubi erant co- 
IcTiunfe vitefe ; simuJque cum columnis alius aliud 
ex Phidi.i^ operibus spcctabat, 

XIH. Unu9 autem PelriJS necessp non putavit 
qute ibi erant invieeTe, sed attentius consLdiirans n "V^ 
mulierem quamdam, extra pro (bribus sedentemet '"" 
vidua gratia mendicanLem : Miilier, inquit, quod 
tibi membrum decst.ut tantam contumeliarn auace- 
pRria, petendi, ifiqiiam, J:^tipem el. non poliu^ mani- 
bus tuis^ f|uaa aDeo accepisLi.operana quotidianum 
cibnm quajT-ia? At ilia suapirans respondit lUtinam 
mfhi quidem essent Qirmus, qu« possent laborere ! 
nunc autem mibi solam manuum spcciem servant, 
cum sint emortuiP, morsibus meis vesat^, Et Pe- 
truB interrogavit : Quo3 vero fuit eauaa, ut grave 
hoc malum sustinerea ? Tuhi ilia respondit : Animi 
imbecillilas, nee allnd quidqnam. Si enim (brti 
animo fnisaem pradita, erat pr^ecipitium, erat pe- 
lagus, undo medejiciens poteram mali^ dolorem 
mihi afferentibus rSncm imponerfi. 



v'^j'iv, EtTTrXiyiTa^:, TcnixovTa, oTjjiaL, O'jO' 5Xou^ cctte- 

OjO OTjXwV p.f^llTZ'X i'^OVTtiJ'J Tri^TJ. '0 O'J'* TT^LftTjVCCi; 



o;~ac;, y-ati^/Orf ^£v e'c 'cV' ^f^ov. 'Enoavrt:^ Os tou 

o-xa'^o'j.;, Etjrjev;j.Ev =u9a ol ijjLTriX^vut ttuaol -f^'^x^f 

Sill. lliTp&c OS [J^ovoi; ojjt avaY'^'^^ov '^jY^craxo i-nl 

£^(i> -TTpQ TlLv GjptUV yaO:^^iJ,^'JT| VL'^! T^JO^^C X'^?^'^ 

ttuv psXtov Xe'IttiC, ^t'. ^o^S'j-jt.^^ [iSpiv av:3^[u, \iyiii 
Srj ifi -ripoj^L-c^Tv, y.al ij.T) ja3XX':iv xaT,; jtto Geotj ''*■ 
aof SiSfup-fj lAiVaLi; j^iCiriv lp'(aZ,frii.i-^t] Tcts E^ij^cpo'j; 
T:op((;ri ''^ -pofictt; ; '11 i^t, aTsviqao-i^ ar:£>tp'!yaTt> ■ 
E'^E yip -Pjactv ;j.o[ y^s'-.^tt; 'jTT'i'jp-^&X\ 9fi>A 5'jvxjj.eya^ I 
y^v 5s ^01 o-'/7];jia ^&vov yE'.pujy ipuXafTcrrj'jiTiv, VEXpat 

Kal 6 n£i:pcj; ^tt^Oeto" Tk Se -fj atrii: totj (TE to 
y:f),=-T:oy TovT't) -rcETTouflEvai "'^ ; 'H oe (^T^iKp'/^ato " 
^jy^i^ ajflivt'.^ ita; ttXeov oi04v. El y^i^ ivSpsTov 
E'y;jv fpp'r.'v;p.:c» v xp7jiv6c, i\v " p'jQo^, 6'Oev e[jLctu- 

t^,V p(rlj3Ja, Ta>V iSjytUVTWV [AS •K7.<JJIXl%Xl ^O'jvip-^v 



XIV. Turn Petrua tniit :Et quid ^Putaanc muller, XIV. Ko(' 6 Uhpoc ^fpfj' Tt ouy ; qIei, y'^^'^^i ^'^^ 



quod qui RernetipRos perimunt^omnino a 9u[ipliciis 
liberantur, annon potiuaaaima* eorum,qui ita mo- 
riuntur, majoribus puniuntur apud inferos poiuis, 
propter sui homicidium ? At ilia : ULinam, inquit^ 
pcrauasuiii mifii essct, revcra in inforis animas vi- 
vos reperiri ; uUque ^^ontempLis pcsnis mori eiige- 
rem, ut horaoi saltom unam vidcrem mihi exoplii- 
tiaaimoa. Et Pelrua dixit: Quidnam sit, quod to 
escruciet,9cire vcHm, mulier. Si enim me docue- 
ris, pro ea gratia eertatn te faciam dc anim^ vita 
apiid inferos, et pro pr^cipitio vel profunda medi- 
camentum Iradam ut sine cruciatu valeas vitam 
coram utare._ 
XV. TuncmuHer,qu£e ambiguum sermonem mm 



c-ovTat, i] p.v]TL "^^ yiipo-^i xoXa^et ev cf^r^ 'x\ "ctov o[>- 

^ovTat ; 'H o'i E^rj "*■ E'Se eTTETTe'JiA7-,v, oTi o^jtu><; sv 

Xa:7E[ii; xa-:appovi^iatia, Oav^fv, ^'icwt; xolj^ l[}.n'jt^ tz=- 
p'^TToQTi-^o'j; rStu ^^ xa'^ p-Cav (IJpav I Kac 6 UsTprji; 
e^/)" Tr apa: ett'. to Xijti^^jv o-e, ^afldv ffitXoy, y^" 
vaL. *Eiv yip pt£ 5'.6i^|i;, ^'^tI tj^^^/j^ i:7^; yiptTo^ 

tioaactvbrto^ tou ^fiv :;&v ^(ov (38) pExaXXa^at Sj- 
XV. ^^^- ^ 7^vr], -^o ^fi^LSoXtoc; ^rfihi p:Tj (jJVElaa, 



inteitigeret, proniissione gratanter acccplit ocepit J) et^'^ "ji i-ocrys^Et Tj^QEl^a, toj X^yi'v l;p;2T0 Q'jTfit:;' 
dicere tiunc in modum : Genua quidem et patriam Fivo^ p.V/ xctl T^orp^Sa eIttsIv ^^, r^Ox ^65 oT[A3:t TTE^frai 



VARLE LEGTIONES. 



^s Ita 0. c. S, oaOr:T£pov C. ^a 
'^' Ita S, i'j-Lio; C, O! ■'2 aXXo aXX 



6;^5^ c. cod. Rog. S0\ et Epit. c. 80, 
OT', O- ''^ Wtopfa 0, in quo deinde 0'Jp<^p' 
^* Mr: TT, n. uT'tt n. '* 0. hiei exb. e'^t, ^^ ilotb 



TTopt^Et; 0. ''^ Tr£TroLT;xEva[ 0. ^"^ ^ G. "^^ Mr^ ttj p. ^Vj: G. '* 0, bis exh- E'f^, 



80, ^ipi5c C. 
p(upfLv. 
" 0. 



"^^ 'JTTO TOti BEOU C, 
1 OWCTliJ S. 0, 3(1) C» 



«^ Fort. £l-o55:t S. 



VARIORUM NOT^. 



(S7)Insulam Aradum, urbi Antarado ox adverso 
3itam. memorant Herod, VII, ys. Strab. xvi, 7o?i. 
Casaub. Schweol- 

(38) Videtur -.oy p>jv csan interpretatie to^ [^v^j. 
Eat autem aii'^L^aXov, quia quod Potrus inti^lligebat 
de mntationc vitas in melius, id Mattbldiade com- 



mutationc vita? cum mnHe Jnterpretabatur. Lege 
cap. 18. Got. Fallilur C, cum xb-t o'.ov interpreta- 



tioncm esse cen^i^.t toj ^r^/j nam 



■-Q-f 



[^fiv dicunt 



Plato optimique scriptorps a! ii. Licet igitur hje vo- 
ces in Epit. cap. 82 et infra c. IB aon exstent, om- 
nino tamen sunt retinead«. Davis. 



313 



CLEMENTINA. - HOMILIA XII. 



314 



TuoTE Suvrje^-'"^ Tr.a, HX/iv ksl rroi ni lia-oip^i xo^to .\ 9' profcrrcrd, nGii arbitrior ne poase alicui peraua- 

derp. Sed ct quid ad le atliaet id cognoscerp, nisi 
Umtum causaJii, ob quam doiore ai^ecla inoisibus 
mr.inua im^a:^ morluas reddidi. Tamen mea, quoad 
aiidire pol.^.s, referam- t]go admoduin nobilis.prhi- 
cipis cuiusdn'mi virf imperiD, iiupni viro qui ecaL 
illius propiriquQs: ct jjost duos geminos liberoa 
atium Buscepi filium.ftp.d fratc^r marili met, magna 
correptua iusania, adamavit me miEeram, qu» ca- 
ste vivere ciipiebam admodura.Gurnque nee vellem 
amaLoH consentire, noc viro meo amorem fratris 
ejus erga me esponere^ statui, uL neque adulterana 
polluerem me, nee viri mei Lorum contumelia afQ- 
cei-erii, neque iratrem fratri redderem inimicum» 
neque totum familiaiu, qiiie magna erat, in oppra- 
brium cuncUs darcin ; statui, inquam, urbe com 
meisgeminis puerisad quoddam tempus dii^oedere, 
doncn et iinpupus amor iUins, qui mibi ad dcdecus 
nieurn aaaentubatur, linem accepiyset. At alterum 
filiumj ut apnd patrem in solatium maneret, ro- 
liqui. 

XVI. Verumquohfecitafierentjnaniranminduxi, 
somnium fingere, quasi alii^uia mibi noctu astitiaset 
ac disisset ; iiiulier, confostiEri unaf.um ^eminis tuis 
pueris urbe dlscede ad aliquud lempus, donee rur* 
sus indicavero, ut redoas hue ; alloqui cum marilo 
cuncLisquo tuis liberis de repcnte peribis male, Al- 
que ita feci. Statim enim ul somnium ementitum 
viro enarravi, estimuit, et me cum duobus raeis 
liliiscumque scrvis ct ani^illi3 atqucmiilta pccunia 
Athenas per navein mi-^it, ut natoa crudirem, 
Quoad, inquit, vislonis auciori piacuerit te redire 
ad mc. Ca^tcrnm ego misera una cum liberis na- 
vigijn^ veuLorum vi projicior in ha:c loca, et navi 
noctu djssoluta in naufragium incidi.Cumquc om- 
nes intenssentT una ego infelix, rr.agnis agitata 
fluclibiia^ in saxu:n ejecla ^um : ubi J^um mfortu- 
oata scdercm, spe reperip.ndi natoa meos vivos in 
profunduui me non pr^cipitavi tunc, quando ani- 
mum babens doloris fluctibua ebrium hoc facers 
facile poteram. 



zcf-^r, iv^p; Trpo; ysvou; a^x^p ^■rrip'^O'JTi ^v;vi;ij.t/j 
yuvv'. Kal u.t-zk ^']S'j[i,a ':iy.--ict Ej"^'j'j eTepou 'M^. 
fife T&j ^jj.O!j avS;:io^ a^sAXiOi; jj.a'v£L; oj/, i/.aTtov Tjpa- 
aBi^ [jLOj ttji; T^tXcuTtu^'JU *^, iT^'iBp^ CTW^prj,t;v dya- 

fpoj aiiTrti* TTpo^ ^^£ ep'oxa^ iXoY'-^''^[-'-''j'^» '^'^^ ^^ 

.p.ljTE [J,orj^rjiTarj.£VT] cjiSiJTTjV [XLaVfiJ, JAl^tE TaU EjJ.00 

aScX'foy "oi^^Lov -/a'c:f^j^Joj, u.t;'::^ ^Jaov -|4^^^ 
Soj'^ ^y,^rix'. irA "^p'ivov x'.vi, ^wi; iJv y,al 6 i^iapOi; 

p,E. T(JV p-^TO'. ^TEpDV 'jVjV TtCTp^ TfL TiaTpi p-cTvat 

XVl. nXrjV *^j 7va xajTn o'Jxtot: -^i^r^-^OL'-, iTr^v^i^rra 
ovEtpoy irXijaaOat, tot; oij t'.vo^ vj/iMp citLTXTjiOi; 
p-oi y,Jr\ ecp/-,/.dxoi' Fivai, E^ajiif i; ^'' i'[J^ xti'r:; itif.oij- 

Ktu^ xsX='jt-^ct£l;, 'Qrj.w; '/jtcu; iTto^r|Ca, "A]j.:: yap 
Ttf" xov ovE^Ti^v ij^'JTaTBai iit x'p avopl, o'jxoi;, rrtpE- 
tpoooi; Yi'^0[j-£vr3^, piExi Xo>'j EjirL'* ^' £jo ij'.fJjv, EojXtuv 
■CE ical uo:^OLj/uiy xcf'. y^py^p^ixruv Tjy_'^aiv y.axi ;:},ojv 

c< ft^ypt^ ^v, EfpTj, xru ypi^jiaxcTavT' ^■^;'fi ^"njvieviii cte 
TTpo^ ipL » 'OiAto; afj.a x£/.vof:; }, 'z6i\:tii--ja. TrX^ccjaa 



^Tzb Av ; 



mCiJV 



5xaf 



T^TToui;, vuxxoi; xyjs vt^^c O'.ci;X'j0i''i7r;i;^ v^'jayifp ^ ir^- 
(prjVj ^©' -^^ y.aOETOsTiie -^j ifiXfa eAtt'Sl tow xi ^"^ -^^xvff 

l[/0: l6Ttj 6x£, XTjy 4''-'XV'' [^=f''E6uTit^VTj'J XOK T<ijp-ffff^v 

XV]L TIXtj^ Itts'Sv^ ^pOp'>; i-^i-Jtx't^ [jL^yiXa: potucra 
xal yospi itf^jK'jfJOja *' 7ieotiSA£7riLj.»jV, ^T]xri'Jaa xrliv 
e[j.wv T2XaLr:(ijp(i)^j Spscuiy xi vExpi iTtj|j.ax7- 'EAe^- 
fTtfvxE^ Quy jJiE 0^, iT:'.)^[op'.o'., yij[xvr|y l6ovxEc* EvSjiav- 



XVIf, Verum postquani dies exortiis est, cum 
clan>ore rnagno ct mirierMuiJl nlutalu circumapicic- 
bara, quffirens infelicium natorum cadavera. Igitur 
miserationc commoli incolEs, nudam intuiti, cum 
li; ]JLE TO Tipa>xov, xoy ^vO^'' Avr,pEJVtov, xi ^jti [Jrj- primo m^^ induissent. scrufati sunt maris profun- 



xojv, TTapa[rjO[ff^ X^P-''' '^^^^^ '^^^'' ipiXo|ivtijv Y'jyai- 
K<i>v Tipo^eXo^^^^t oiriyoijvxo exitxV; xi EaoxiJ:; itc(Ka, 
'(ya -^^ ^' xitiJ ^ij.iSyjv TJU'pop^ — 3p:t,i-i'j^^7.; xjy_tu^ o 
Sij [I.E [jLaXXov iX'J^Ei- Oi yip j|cfv]v Duxto ^67 y.axrj 



dum, qua^rcndo nalos meos, [it quia nihil invEiiie- 
banteorum qu^e inda^abam, nonniillffi hospitales 
mulieres consolandi me gratia accesserunt, et suae 
singula; enarrabant roiserias» ut similium calaml- 
tate solatium caperem : quod me magis contrista- 



VARl^ LECTIONES. 

83 M^vTV 0. «* £jvaTou Epit. ^* xaXxLTicupJa^ 0- *^ p'i-j}.o\j.hr^ S,, PouXoi^lvrjq G, 0, Subinde 

[i^xE et Epit, i^il C. " 'lya om. O. "^ OiroSiXt-j 0. «» -^Uxtoc xcr=ixa G. "" l^ aix^^ ron- 

stanter. ^* Epitov deest in 0. '^ airoppifpOET^^ 0. ^* v^j^p^Y^qi C. Subinde -epiet^etov cod. Reg. 

80i. s*p^7:t:reEl7a t^od. Reg. 804, ct £;-?/' c. SI, «^ li itisyn^i V. 0. ^° x^ S. ^' Vbb pcfV.u^^ £OJ^^a^J.r.y 

^ yo^ci Kwxjouna desirlcrantur in U. ^^ Vide de boc augmento etsi rarissimo Lobeckrum «// /'/trj/H, 

. no' S, eupLUHov et Epii. *^ xii ascripsi ex 0. Deinde o SI p-iXXov ^ia C. Etiam ia Epit. o Sij p. 

Si. 



315 



S. CLEMENTIS I IfOM. PONT. OPERA DUBIA. 



316 



bat: Nun ^niin, inquicb?im, adcD mala aurn, ut ex A 
aliopum c/ilamitatibuB coasolationum accipiam, Et 
cum me muU;i'ljospilior'upen^ntr<^crpere, uraqiiK- 
dam paupercula hie habitans e^torsit milii tii^yurio 
ejus suncedcre.dicens : Ojnfi'lc, niulier : etenmi vit' 
meua, homo nauta. in mari ajlhuc juvefiia obiit : 
atqiie es eo liie, quamvis multi diu solliciLaront ad 
nuptias, ego d&dldcrio viri rnei ni-ilui in viduitate 
agere, Erunt ergo comniunia^ quEecuuque nianibua 
quajrere potcrimus. 

XVIII. Et ne lon^a ao minus iitili narralione 
utar, babitavi cum ea^ propter amorem ejus erga 
uiaritum, Sed non multo post mihi infelici lace- 
ratfe morsibug reaolut^ sunt maniis, ilia vcro quei 
mo suseeperat, tola morbo quoJam uccnpata ct 
colligata domi jacet. Quoniam ergo mulierum^qu^ ^ 
prius miserabantur, elanguit affei^tus, ac e^o et ilia 
clauaa domi amb« d^biles et calamitos^e sumuSj 
ex multo tempore hie, ut vides, sedeo, stipem pe- 
tetis, et, si quid forte arcpppro, cEiam ar.l illani 
pariter miaeram ad cibiini (.lelVro. Atque hactenus 
meffi quidem res suffieianter suot dlt;tyj. Tu nune 
quid moraris implere qiind promiHeras, te daturum 
medacamen ? quo etiam illi obitumcupieiiEi tr^idam, 

et sic ego quoque possim, ut ais, vitam commu- 
tare. 

XIX. Ilffio dicente nirjlierc, Petrua multa CDgl- 
tatione stare suspensus videbatur. Et ego superve- 
niens : Dudum, inquam per omnia loca discurrcns 
quajrebamte: et nunc, quid ugimus ? At Petrua 
pr^cppit mihi, ut ad naviculum praieederem, ibi- 
que ilium opporircr, Et quia contradici oi impe- C 
raiili nou poterat, quod jussit leei. Ijise vero, sicuL 
mihi cuncta pOBteriua enarravit, s^uf^picfone qua- 
dam exigua cnrde pulsatus ihterrogabat mulierem, 
dicens : Refer mihi, femina genua et civitatcm ac 
Uliorum nomina, et jam medieaineatum tibi do, 
AL ilia vim sustJnena neque voleus referrc et me- 
dicamenti accipiondi cupida iinxil alia pro aliis, 
et ait, ae quidem Ephesiam, virum autem Si- 
culum, aed et iiliorum nomina similiter immutavlt. 
Tum Petrua, esistimans earn verum proferre» ait : 
Heu I mutier, putabaragrande aliquod gaudiumbo- 
dierno die mr? apportalurum, Buj^picabar enim t€ 
ease quamdam mulierem, quam sentieWm^ cujus- 
quG re;^ audivi et probe uovi. k.i iJla adjurabat, di- 
cens 1 Rogo luibi referaa, ut sciam^ an sit ilia inter J) 
muiieres me infelicior. 

XX. Tum Petrus mentiri nesciens pr^e miaera- 
lione erga illam verum eojpit dicere : Est sane qui- 
dam fidolesccna, scclator mflus, plorum rcHgloao- 
rumque sprmonum oupidus et Hnrnanua eivls, qui 
mi[]i narravit, quod patrem habiierit et duo3 ge- 



'I'jvi'., y.'il yip 6 £[tO^ ivr,p '^ijtt; biy i',aTa OiJ.o^T- 

y.o'.vi a Sl^ X^'P^^ apL^OTEpiL Tropff^s'.v SMvajisOct. 

XVJII. Ka? 'lv^ ^jl-i^ ffCjt fj-T]K'jv[i> tout: ojy. fivaY>tatoiJC 

f>u TToXfi ljj.O!j T^c taXctiiTUjpoj a'l X^tpec ^tto xtav SrjY- 

fi'Xv] 67:6 TTCtOo-j^ -[VDC {TuvSeOcT^s;, £-■ t-J^l; olvt'^ctt; Ippt- 
ir^sii. Ettei O'jv ij WW TT^Xa: Y'-J''^'"'^'*J'' I'Xeo^ 7T^p'^K[j.a- 
asu^ EY*^ ^^ ^-^- '^ ^^"c' oTvtov i;j-YfjXEpai £T7:aLv;T^ 
TLJYX^"va[A£v, Ik ttoXAwv xP'^'^^'' EvTa'jOo, tt>£: 6p|;, 
xctQii;ofjL2i 7:poaxir^ijcrc(^ xal (Bv Sv Eiitopj^Jto * xctl 
XTj cnjvTaXdCTiwptu ^ eii; -po^i^ >co[jit(tu. Kfft Tfl ^ev 
^ijl^ IttI ToafiJTOV autipxttii; eipr^'^Elto, Aoitiov j'j y,co- 

p.aA^jv; ^TTiiic y-9(Xi!vr, iTr-.^iiiiou^r, GavtTv Sw^ xa: oG- 



TtoXXwj 4 n^TpOi; 56S ^ET^wpo^ iSdxt; '(ma^Gat- 
*E-[iti Sfe ^rtcXf|t!>'/ £'iiv]v' 'Ex TToXXtJ^J iJE 7r=ptEpy^p-£- 
yot; ^r|T([)" xal xi vfj^'j t( ttd'ojjj^ev ; '0 5k Lle-:po< 

^EWO^ T^-^ XapS'!ctV ETTU^^gavETO TTJ^ Y'**'^^*^^^* Xtytdv' 
EItte piot, yj-jf^'.^ TO Y^^o* J^^'f '^'^'' TToXiv y.at Ttuy t4- 
xvroj Ta ivSij-rtTix, xai ^Sv^ 5iBi[j|jl( am t6 Tpap]Actxo^J. 
■R Sc, Pl^xv Ttij^oy-ict xoL E-rjisW oi 6EAouTa,Tr) 51 rpctp- 
u^KO'^ XccueT'J ETTiflTjjjLoijtTa, k^Qoiaiixo k)\\% ivri ctXXwv 
elTt^tv xa; ojitui; Eipi^, txijTT['J fity 'Etf;iT''aw eTvol, tov 
Se (iw^p% SckeXov, 6^ru(: nal TtQv Tp'.a>v xixvtuv fJXXa^s 
xa 5yr5nxTa, Kci\ b Ditpo^, W0[Liia.q aixr/J dXT^flE^tiv, 
E'^Tj- 0*';j,^[j Y'J'^^-i ^'J^e^lE^ov u=y^X^v -f'ji ;^apav ti^m 
^TJiaipov a-fzi-j ^(lEpav, irro'TrtEiJcTfic i;fe Ttva thai^ i;v 
iv6,^.^i;ov, ^c xi TTpay^j-axct aKOJCja^ ixpL^fb^: £Ti:(7Ta- 
^ai- 'H Se £;(ipx'.^5 Ivfojifx- d^ojxat, ai'iri jxoi, 'ivct 
icStu EL 6^11 X'.; £v YiJvaL^iv ASXttoxtpo. Ep.o5, 

XX. Ea^ 6 nixpo^:^ "{^Ej^ETOa: oux tiSojc, i^ri iXeooc 
Toi3 Ttpoc a-jxrjV to dXr^OEi; XiY^^'-' ^pjato" 'E^o( xi; 
Xo'.ri^jv f|BT] '' vEctvicti; fj>v TapiTiExaf, xtuv x^c; 6£0^£- 
fii'a^ <5pEYfSf^£vo; Xrjytuy, 'Pti>p.afuiv iTiipxtov ttoKx^c^ 
^'^x^i; \xo: S'nTiYT^jato ^^itiui;, Tiaxipa e^*"^ ^^^^ ii£eX©ouc 



YARl^ LECTIONBS. 



^^f co; et ex conject C, in cuj, textu deest. ^ a,^wT'.w 0. MiXaxxav 0. ^ SEtyi^^-cwv 0. ^ Ita 
c. £piL, E'j'^opr^to ^ xaA^LTTuip^p 0. '^ b Leg. xt fTE xLoXutt, Gfr. e. g. hom. xui^ b. Epit. hab^i 
uu fATi >t[i>X'j^T|,[: . "^ fJS»^ om. 0, * Sii^y^^'^'^^ ^- 



317 



GLEMENTIiNA. — HOMILIA XIL 



ms 



Sjo SlSjejlol.;, ouoiva TOJTwv opq.. "n -.= vip i-t^""^?, A minnfl fratr-^s, es quibua nullua ei compareat. Nam 

fflTliriv, dm 6 tt^t^jP SiT^Y'^^'^ I-^"^' ^ ^^'^^F'*^ loojcTit, TTjV myter. ioquit, sicut mihi edisseruit pater, sornnio 

TwE^aEt^v t:6).[v ettI xp^'^fi'^'^^^^^^^'^j^^^^^ J-^^~^ -ih-^^'M- vieo Romana urbe ad tempua excessit cum g?.mi- 

[ifuv ^'jT-rj^; 569T^xvrjv/'!\:f piTj >'.a^'^> i-Lopq>TE>.E!jT/;jT|, nis 3uis natia, ne raiscni murte interirct, at(jue 

x':(t ijv luToT; ^/,Saaa, ojy s&cfT/.stat, '0 £& TtfiiTj; cum illis egrossa non invonilur. Vir aatRm illiua, 

^Iw ct-^Tip. a-JTOj ^£ 7;:f-;rjp, x.5l! :tu-.o^ d^ In-ti'^r^'^'.-^ hujiisvi^ra patcr, el ipse atl qufcrendEim earn pro- 

a-^T-fiQ UoJ.^ oj'/ £'Jp'!^/-i^a^, fccLus nequnquam reperiLur. 

XXf. Ta^-ra x'^li tliTpoj elttovtt^ , =-L3Trj^:tTo: oj^ XXi. Il^rc turn tm:J?^sel Pfitrus, inulier, quic ani- 

W IxTiXi^^ewc '3^Tre^Lu-Ev Tj -^('jv/t. oe TliTpoc rrpo^r- mum intenderat, stupore esanimata est. Turn Pe- 

EAOfib'j xrxl E7rtT'/a>v vr/^Ecv s-j-zr^-t -TiapsxEAE'JTato ^ tms accfi'lens, eamque tenens, ad se T-p^diret horta- 

o;aoXoY^Iv ajxTjv Tt&cOiuv -■ ttgis ^^ttlv q t^^x^el. 'H tus est, suasilque ut t'atcrctur qiiidnam esset quod 

h%, &i7ttp hy, ixi^riQ -0 ^ol:^^iv ^rij fTw;Ao!T;oc TCope- ei conligeral. Tlla vero, velut es Ebrietate toto cor- 

ftsT^a, 67T£7T3E^£v " l^'jTr;^, L-TTD ■1-^01'. ^-j-^T^^ziTa 1' poTC resoluta, quo pos?et mRi^Qiiudincm spi?rati 

t6 [j^ysOo; Tr^^ EATT'.i^ojA^vri; X'^p^'^t "'^^' ^p:'}/^^'^ ctO- gaudii sustinero, semetipsam roparavit ; simufquo 

tf,^; -co TTpo^toTTov no'j IjT'.v, ECT^ ^ o^Ito^ Q v^ctv Lo^ ; aUncaus vuHu m : DM est, iaquit, ille adolescens ? 

'0 OE, f|Sv] oXov T'jvtS'Ov TO ^p^YJ-Lcf, eor,- EEt:4 j/o'. At PGtru^ jam iiUelligcns rem tctara : Die, inquit, 

fjb TTTTjfLTov, -x/.liAjt; -fij To^i-o-; I^eTv o'jk e-/e'-c, 'H os milij III pHor, aMli^,r -^aim eum noii videbia. Turn 

ctttsjoo'jj:! '^. 'Ey'5>, 'jTi^'y. 'd\j.'. ^ T^ij v5av'V/,0'j [j.^- ilin fc^^sinant ait: Et^o sum adolesccntis inater. Et 

':T]p. Ka? 5 Ui-^poQ e'-^t/ Tl -iojTrp owo-xa ; 'H 5e cprj- Petrus : Quod ei noinpn est? Ilia vein : Glemena, 

cLv K\-/,iJ.-r^^. K^L Q Uir:^oq elTrr^- A'^-^6q l-j-r^, -/.rt\ ait- Polrii9 : Tpse est et ip^e oniLqui paulo ante mc- 

auTo^ T|V h T.p'A ^lA'.xpo^ [10'- XaXv]ja;^ ^t av^^svE^v ja£ cum loqucbaLur, quem jussi me in navi csspeetare. 

£v -^f^ 7rXo(qj TTooaiTjJa. K ol iro'^ifTTuErTouTa t<7> n=^ Tunc ilia procidens ad pedes Petri rogabat, ut ail 

T3to Trap^^iiX^L jtievSe^v E'iiL to -TTAG^rjv ^Xo^'iv.Kac iiavpm festi Hc procodcret, PctmB autom I Si mihi. 

6 nkpo^;- E^ jiot TT^pE"^ ti; ^'jv^Ka;^ xat xojro inquit, Bprvas fidcm, hoc quoque again. At ilia re- 

7:oL'f;7to. "H ol E'^ri" Tlfl^jta T:o'.iI>, [idvov fxo*. to -c^^vr)^ spondit : Omnia faciam, lantuin mihiostende uni- 



"Otxv a'jxov I'Sfj^, l.^'JytftTQv [^^X^pic 5v ttj^ vifja^'j ek- 
IUt^^ioc vJy^v ^' Stt' ~o ■kX'iIo'J. 'Ey'''> 0^, tOruv ajrov 



cum meum natum. Putabo enim per ipFiim gemi- 
nos mcos lihero?, (jui h\v morlui sunt, videre. Ac 
Petnisdisit: Gum videriseum,quieta mane^ usque 
quo efirediamur ab insula. Ilia excepit : Sic faciam. 
XXU, Et aocepla manu ejus Potrus duecttat earn 
ad [^avem. Quem p.'^o vidians mariu ducere mulierem 



XEipctYOJYOJv-a f^-^y-'.-Aa, :y^^^^^^ >'-^' Trp'jf7=).0wv, tU G risi. Aceedt^u^^ tamen. bonorl^erga eiim gratia, pro 

Ttrir^v ajToj, ixvt' xjtOL> yj.:pri-(io'(iiv :(j%v' ^TiE'.pti- ipso miinu iJlam *h.\co.rii Cfi^pi. Simul aulem ac ina- 

|iTjv. K^t ^fjia Tm a'Lor^Oof ij.£ x^i; /ELpn^ ^ixi^c;, oXo- num ^jus cmitigi. ut mal.er^ululatu ingenli reddito, 

y.'j^'xj^i [ii; H^^P E^^T'^ ^^'- T^^pt^Xa^xElca. c7fi^Spa in arnplexus uibn^ irruit meque filium auum vehe- 

/ax£fp(X£[ [JE T^v 'j^ov au-iic '^- '^Y''' ^^T 'iy^ofi>v '>AO'J menter deoJiCulaLa et^t. At egi"> ignrans omne ncga- 

to TrpiYfJ-^, to;: t^a^vorj^vY]v i-jT^^EL'^LLT/r ccL5o^[iEvo^ 6^ tium q^iasi insanif^nlemrepRliel^am : ^ed et revpri- 

xal Tov Htxpov, kr,'.y,pa'.y6'j.ri-^. tus PeLrum me coeroul. 

XXIll. '0 Bl FJhpo^ Ecpr/ 'Ea, -ct irotEtc;, t^v.vqv XXtll. Turn Petrua dixit : Eheu, quid agis fill 

Kl-Z/^iri^y MTroTE'.icAEvo; tt.v xfjv ovtroc TE/,o'i^CT^ ; Eyi^^ Clemfins, roppllis earn qii^ verp mater tua est? Ego 

Se^ Touro ctKOJTc^c x£p(or/-pK y-'^oja^vo^ /.a' v,^T:a-£- vero, ubi hoc audivi. Incrymis obortis concidi su- 

fjrj'JT^j ^T^ xz-a^Att^ TtprjjTTE^tov -ta-^^'Ao J'/. Kai Y^p pra jai^entem matrGm ct oscuUbar eam. Simul cuim 

4'[ia Ttp f^rfiii^'xi [lo: ^o^To arA^cjpi^j^ i« ttwc to eISoi; ac id niiiii dictum fuit, siibobscure genifricip Tor- 

(ivEy-aXo'jp.T]v. [ToXXo'l ^lae^ ouv oy^o^ ^jv^-cpE'^ov la^o- mam revoeabam. Multitude interim concurretiat 

p^^aL TTjv TTpou^iLTTirpLav Y'J^^^^ i Xeyqvts^ aXXii- plurima ad videniam mendicam mulierem ; dice* 

Aoti;, &'t-. ^y-cTjv l"^vv^^j 6 u'toc;, ivT|p orJccXoYo^. Boj- bantque mutao : Agnovit earn Iilius, vir eximius. 
Xrjjj-ivoi; Qjv f.ji^v Eq:i'JTT^; fj'jv Tf, fiy^ipc TTJ; '- ^(Toj ]) Itaque cum vellemns confestim cum mtitrc cxiusu- 

IxSxfvE'.v^^ H^-^T-^p EOT]- Tex^o^ [iOL jToGErvov, sii/oY^v lacxirc, mater ait : Fili^mihi esoptate, requum est 



eoTiv airoTaJajQai xfi GtiqoeE^eaevtj ij.e y'J^cc;/',, t-t'.;, 



ut vale dicam muliCTi quE me suscepit, quce egpns 
ct tota paralytica domi jai^Gt. Ilia audiiis, Petrua et 
oinnes, qui plurimi adcrant. adrairati sunt booum 
femirije consilium, Et continno jussit Petrus abire 



rppf^v*]^a, K.i'. E^JOiio? Ex.sX£u3£v 6 niiTpo^ TtTl xo- quosdam, ac defcrre mulicrem in lectuJo. Cunique 
p^\i^-m /ai tTjV ^^\iviil)vx ETTL xX{vrjc -AoixiGai, Ka: fuisset allata, posituaque fuisset lectus, cunota ple- 

VAEIiE LECTlONES. 

»Vbb. B^T^Y-^'^^ l*''^ ^^^ ^"°^ '° 0' ^^ ■^^^^ ixS'^'j^ in est iv£<x70-j expunctum- " iTrifnrpsrpev 0- 
13 SuvTjOTiv^t 0., perperaai. ^^ Vocab. ^j SI ^TriJfiojT:: des. in 0, '* -^y^- 0' ^^ '^/'^"'- ^^ ^^^ t^y^^p^v 0., 
1^ <x■>.■f^z -M-f G, 1* Ua U. c. S„ a^ajpwda; C, qui in marg. cuuj. a^^tjpui;, av vel ij-ajpojjxy. ^^ iBau- 



[xa^sv 



c. 



319 S. CLEMENTIS I KOM. PONT. OPERA DUBIA. 320 

be audicnff P&irusail : Si vontatisegD Fum pra^co, A Sf^'^^' ^/r/OEr^v^:; -/.^'l tsO^^^t;^ tt^c >iX(v^^, TravTwv 

ad fidem horuni i|ui assislunt,utictant unumestjc Tfuv i'-^Xtov dj^o-^ovTc-j, %/; <5 n^Tpa-- Rl aXr,6e/^^ 

Dtiiim opificem miindi, suri^at continuo sanii. Et -^v^po; sytL ■^'jyyiyfo, e'; ttjv xwv TTrap^iT^Ttuv Tif^Tcv^ 

statim uL h;i?c dIxisseL I'ctrus, mulier surrexit f^n- '(va vv^^tlv 6'tl eti; eot'. Oen^, 6 tgv xo^i^ov 3!1 

nata et procidit ad peJea PcLri,atque amicam ^^uam ^^.iv^aa^, ^^(xu^^^ ly^p^zta uyii^. Ka: ra^:t Tqj eI-dTv 

ac(amiliaremosculalapercontr.batar quid isLiid es- lU-cp'^'j xx-ka -q -pvV ^jY^P'^^ ^^13^6^1^:?, v.a'. xt^ Hi- 

seL At ilia breviter omiie ei recognilionia ncgotium xp'^ Trp^^=TCiJ2v, ^^i! Tfj-^ ^-j'JT;Gr^ ^i^Fj^ y.j-.:f^i}.-/,s%'7x 

esposuit, etqui aiidierunt ob^jifjrielacti sunt. Tunc- £-'jv9^y£To !■ e'j] tfjOt'j. '3 Sk aXov aGrf, i^* to Trpiy^ct 

que mater hospitcm curatam videns rogavlt^ut ipsa loij ivayvtopiffij;?!^ c!jvTdfiio<; Si/j^iijceTo, /.a:! '->l ctxoj- 

quoque sanitatem acciperel. llle auipm manu iin- 53:^^e; x^^sTXiYY^cr^tv. T^t; y.^\ rj [x^xvjp, t^j ^svri- 

posita ipsam etiam riiravit. Sr^y^ov e^p^^u^^jSelTav esr.,pr>icra ^», Ti^cpsxiXs^ xai 

XXIV. 8icq[i6 postea Petrus de Deo ac de Dfti t^q- XSIV. Kal eTfi' q'Jtw^ ^ nkpo^ T^p\ B^oZ xa\ tyj^; 
ligione sermonem habuit et in line addidit :HJ quia auTtf^ b.:f^ftprA^ri<^ 9p^axE(ac ojArXr^frac, TrpoTe^U- etiJ 
h^cvult ^iligeatercognoHcere, AnLiochiam^uhi per g xilz:^ 6'tl' E"v.^ (:o:X-nt T:tJT5L ixpi^tl.; V^^edv, dc 
raultos dlea residere statuij vcniens, qui^ ad aalu- 'AvT^o/Etav, ottoj tta^'ovwj 7,[j.Ep(uv Ticp'[j,rv£^v v/.p^- 
tem Buam pertinent discat. Non cnini, qui nef^o- va, sXorov li Trp'); tt,v ^C^to^ awTr^pitcv ^ave^vkto, 
tiandi aut militandi causa patnamrclinqiiere sole- Oik ~fip Sr, =■ ^" =;aTC'^pL:;^ tvexa ^ orpaT^fa^ Ttaxpi*- 

tis et ad Inca inultiim ii]s^\to. abii-e, propter roter- Sa.; KixaX'^iATr^vs'.^ ^^^ire x'^1 eU fi^^xpo-j^ i^^-pX=" 

namfialuteni vel triuTi dieruni iter susoiperenule- ^0^^. tiTTOuc, Sii oe al^oviov fjfOTV]p[av jjt^o^ xpituv 

tia. Itaque post Pelri f.oncionem ego mulieri, qii* ^^^p(yv656'j T:op£tjOi]v2L e^^iicr^i^s ^MW&xi [j.lv oGv 

sanata fuerat, corarii omni populo miilft dracEimas r^iv 7rpotJoa'X(a-g n^ipcj-j eyw t?] uytGi^GefTp y'-"^^'*^'- 

ad victum dodi et comuifindavj earn cuidam bono eTr' -^^^tq^ toG o/Xoj '/'.X'^r^ Spay,^^; ^U -rpo^^; 

viro, primario oppidi> qui sponte ideamgaudio fa- Eoojpr;^^^)^^^, TT'ipaOijisvo^ aj7r,v a-foG^ rtvt avSp?, 

cere proposuit. Sed etatiis multispecuniam disiri- rpwT^ ^y;^ ttoXeioc ovti, fp^jas: p^xi x^?^^ '^°^'^° 

bui, gratiasqueegiillii^TnuTieribus.qa^malriquon- Trr.'SN rpoT^prj u^vw. "V-i ^l /at iXXai^ T-oXXaT< ^ ap- 

dam solaliuni pra?buerant: el poat hfec una r.um -ppia^ S^av^ta:/-, t^T;; tots ttjv ^uTiTspa Tapa|A'j6/j- 

matre, Petro, cveteriflquesodalibuflATitaradumena- ^ctj^ba^c; liyrxpiTc^Tc;;, 333 5'iTr>HSuaa ew 'AvTd- 

vigavi, atque ita ad hospitinm processirims. pso^^v, crj^a T/i [^^."pt /-al L^Tpuj x^ri tqI; Xolttoii; 

XXV, Obi cum easemns et sumpsissemug cibum XIV. TEvoji^vfiv^ 5s; r^\J.lm ^' /.^l Tpa^ifi; ^=TaXa- 
ac de more grjitias rpissfsmuft, aLqae adhun terupus ^-ivt^iW V'x\ ^-ty/fiio^ eu],^:tpiTn;Ta^'Tu>v^ etl wpa^ a-j- 
flUperegsRt, ego dixi Petro : Hurr,iinitalis opos, do- ar^q, ^rfW i-^tb tw DsTpq; (39)' ^'XctvOpa^-nfa^ ^pyov, 
mine mi Pelre, exercnil mea mater, qua! bospitiie xijptt [j'.j IleTpE. ii ^[x^j ^Tcofr^^^ H'^^ip* '^^^^ ^'^°- 
mulieris recordala fucrit. Ueepondit Pelrus ; Itane, Soyou <j-o\i-n,Tt^il^Ji -^'j-^jaivJ>^. ]{a\ o PiTrpa^; ^ttex^U 
o Clemens, vere exiEtima=ti, humanitatiin upua fa- vccco. 'Api -^^s, at KXj-Jiiyj^, aXrjfliL; ytvoi^r-^cc; -^.X^v- 
ctum a tuagonih-ice, quando eiquieipsam cxnau- BpfuiE(^^ I'p^'^^v Te-otT|xiv:t! t/iv j7,v tskout^v, x:^^' 
fragio rtceperat gratia m retulit : an utmatri pluri- o t/,v airo v':f'jcry;Qo ^^ aO-c/^v Cr^SsJau^vTjv t^ ]j,^(4.aT;o, 
mum gratif[carens,huncdixisti sermonem? Si orlm l[ (Ij^ t^^jpt ,uiyiXa **^ /apti^oiAevo;; toutov e'pTjKic; 
non ut rem gratam facercs.eed utveritatem inque- tov X'jvrj-j ; El Sk oj^ ^k yap'.^d[i;voc» aXX' w^ iX/j- 
rcrie, effntua es, videris mihi ignorare quienam ait Oe^jtuv ^c/j;;, ^u'-ic^j; jio^ aYv:^rTN x^ tlo-l' eox' ^' (piXav-. 
magnitudo humanilati^.quic est ainorin quemliliet. epw-'!a; [yi^t^Jn^, y^t.; icrlv ^ iveu toEj rpu^fxtoc ttel- 
quatenushominem, el absque uilo nuturali afTi^rLu. Oovto;, }] '^^ tz^oq otov Si^-gxe <^o^-^-i„ /ciQo iv6pw- 
Sed nee hospitem, tjuas maLrem tuam e naufVaj^io ryi^ h-'-\. ^AXV oijSs ri.v ^^-^oS-Jyov ttjv ^-6 vaufppa- 
auscepil, ausim heminum an^ntem appollam. Mi- -fh^ ^7:o3=Ja[i,£vr,v ^^ tv i^v texo^j^v ojtco> r^iXdv- 
sericordia enim commota, irapulsa est ad bene fa- ^ eponrov eItteT'^ toXixC!-. 'Vt:' lliQ\i ^^p xoXaxeuOEtaa, 

VARI^ LECTIONES. 

15 ajTTic 0. *^ ^.TTopv^io^ia C. 2a gT addidit S. de conjectura, el y^a Si^ cod. Reg. 804, eU Y^p F^pit. 
Subinds d^j-TVQpi'a^ 0. Tvun ^-o:f.i:T^-(if:/- p, ^P^te;^^^ idem. ^^ It^i S., fiiy^iv uteique Ilom. cod. O^a^te cod. 
Reg. 804, 7iprj»)j,a'^T£T0^ t>ff ^'^ iXX:>N- iroXXoT^ C. ^^ ita c. Epit., bipo;c: C. 2* £'^^^7, ^^^^^^ i^_\ ^^ ^.^^-^^ an 
va-^'fpi-jtuu C. ^^ jis-jiXtu 0. ^' noTi ecTTi Q. ^^ ii om. 0. ^^ iTiooE^afAEvviv 0. 

VAIIIORUM NOT.E. 

(39) 'E^?;^J syw tqj n4Tpf|>. Hegc Verba usque ex Opera dicto C/em^fi7!a. Ornat bibliothocam Re- 
ad ista TTo^a 3' ojx i^v, citantur a Nicone mo- giam optimus liber, qui colleclus estex divinis Scri- 
iiaid)ii Piil'i?sti,io in Pandccte interpretalinnrjm divi- pluris, sacri? canonibuSj testimoniia sanctorum Pa- 
norum m-an^irilornm, serm. 24 et 30, cum hoc titulo: trum, aliisque raonumentia GCclosLasticiSj neo [ioa 
Ti KXY;|i£;T:a, et 'Ea Ttuv kXy]|X£vt((jjv, lioc est legibus civiiibus. Got. 



321 



CLEMENTINA. ~ HOMILIA XII. 



3S9 



i'iV£!TQ:;t Y'^*''^-^^'^ vajct'f'''4J A ciendura mulJcri nyufrugiLini pasa^e, nalos lug^^i^i. 

peregrin.!!, nud*. destitutie, raultumquo calai-.d- 
tG6 Sims iftmentanti. In lantis ergo [iiivprsitalibiia 
versanlem qui? videns. clmm ex impiis, non rnise- 
ratus fai^5et? Quart? nequaiTuam humani talis opus 
nee mulier iKiL^pila, viiicLur p^^rcgissc, sed nd bene- 
faciendum mola Tiiisse mi&ericordiacx plurimis ad- 
vcrsis orta. Quanto ina^is parens ttia, facultatibus 
abundans cthospitEim remuncrata^ non humanitatia 
opus elTei:it, veruin charUcitis sen amicJti<B ? Miilta 
enim intorccdiLdiirerentJa intefohiiriLatom ethuma- 
rilatem. quia charil^LS quidein ex rcmuneratione 
est, hiiraanitasvern absque ullanfiLLi^di propensions 
hotumerii on^nem, r]iii;i hnnio r?st, diJigit ao benefi- 
ciiR afficit. llaqiie ai hospes, qu« niiserfa est, eliatn 
bostps malcdc ea meriLos miseraU beneficio affi- 
ccret, liurriana c^set: sm vero propter quid araica 
est vel iniriiica ct propter quid inimica vel aniba, 
hceo alicujus rei, qua? causa ait, arnica est "vel ini- 
rnica^ non autem hoiiiinis. 

XXXVl. Et e^o respiindi : non ergo !tbi vidotup 
esse bumaoa saltern hospes, qua; in peregrinam 
quarn non novcrat beneficium -^onlulit ? Turn 
Petrus : Earn quidem miijcrieordem appellare novj, 
botEiimim autem amantem non audeo dicere^ quan- 
doqu'dcni nee n:iatrem amanf.prn libpcnrum, quippe 
qn^i a partus doEoribus ct ab edueutione ad dill* 
gendum compulsa sit, Nam sicut qtii cupidine 
inflaiiimatur, a consueLuihno mulci;lur et cooeu- 
bitu, qui amore sea arnicitia propcquitur, a remu- 
neratione : iLa et qut niiserctur, a calamitat«. 



rjopi'ic T.oh;. tkp'j' £;?[:£; y,e/.!'jrj[jLSVT] 3-^' uocct) v^ Lj.a)s- 

5^Xi fpiX'ct^ ; IhXXrj S^i Stacopi [j,£-ca^'j t^'iA-'at; ital 

TOiJ CtvOpttlTTO'J, 



B 






TOl 



T,V 






XX,Vl. KwvtiJ air^xpivajATjV ' Oi 

U7T* <i>f^'!v[ov yip xal dvaxp'^ipf^;; aiip-j'--'^ TTsTretor^t. 

TtaiSi'Ta'.. IJXtj'j o'jttio rj'-Xivf)pw7r&:; £Tr:v, Jvayjj ^-^rjV ^ ^ 

'Etti Tiofa'.; D'jv Ttpi^^Ti r^tXavOpwTTOc £Tv:(t Tig Sj- ^ AEtamen rniserieors bniruno vicinus e^t^ quoniain 



E.y9po'j; sijEpYeTtOv. "Oti OS fj'jrojg t/^c, i/.i^jjov, "J",- 

XavftpiuTiLa i(TT:v appev(i&r|Xij^^ ^i; to GJiXj ^ipo; eX^r^- 

^07'JV"/; XsY^'^^'i ■^^ ^^ ^pitV ffijxi-^ CC'p'^'] -TVpO^ TOY 

av6pton'^;^ 0'jy_ S ti^ *' avfiproTT'^C, avOp'OTTo^ yip etc: 
YJxX h xaKD^ xa! b cty^^'J^ ■''-^' ^ ^y^f OT i^^^" ^ ciXoc. 
XpT( oGv t6v CF.XT/Op{i)TTic(Y ai^ojvTa [j'.;j.rjTr,v ^Tvat 
■c&Li 8s&!J, EijepysToijvTa Stv-^toij^ xat a<i[y.<j'jc. ^ {'i^ ajxoc 

hz-.ohi^ auTolj Trap£y_rov *^- E'. h\ OsXet^ ay^Ooj;; pisv 

Ti ^pyov TTpitt^iv ETly^t^p^T; '*, oj t6 t^; (iiXavOpw- ]j injustU beru^ litereri, sicut ipse Ueus cunctis in hoc 

TTLa^ T-cujoa^^:;; e/^:v, mundo solem imbvesque suos pricbct. Quod si vf^lig 

bonis quidem benofacere, noR autem malis^ vpI bus punire, judicis mnaus implere niteris, non 
vero habere humanitatem conaris, 

XSVIL K^Y'.* ^^^j''" "^^^ ys ^-^'^ 6 6£q;, jj-^XXoiv XXVH. El ego dL\i : Igitur Dous, qui aliquando 

icoTE *^ KpEvELv, ^q S [oicT-i^Ecc '^fj.i; ", oij fpLXo'^Opto- judicatuius estj ut nog docea, non cat hnmanua ? 

VARLE LGCTIONES. 

»o Tt=Tt£i-rTo 0, qai subinde ser- EuipY^-^s- Tuna vauip^Y'to C. ^' ,a;fio^6^1v7jC 0. ^^ Voe. aXo^'jpofii- 
vTj:;. 'Ev ^07C(j'::(^^ o^Jv ^jtt,; jjui'^'jp^iT^ non psstanl in 0. '^'' 'j~' (). c. ?. ^tto C. ^- Ita lipii /.i-/.Lv/;;j.ivou 
a, /.=/:'.r;-j:^v^; 0, s^ t/^j |jr-j?tev"[i]iait S c. CI. ^fi iX.tTjTa G, ^^ i'jspy^"'^' ^- ^^ ^^ '^^ ^^If't-. =-'- H *■■. ''j ^^ 0- 
Turn g^'Wl p. ^la "A EpiL, quod [jrieferendiinr ''"' /^ u^t-urupTi r.x U. '^^ In 0. exuijjjii.itr tv ?iiile ej^t^^' '^ 
TTOTc EoT'-v (j. ^^ ^jTi £T; p. 07:^ LI. ^^ Nonnulil hpHonies codd. Tr^tpiyEL ut J^^enduni cendct U. Turn fi^J-^c 
U- ** lut^Eipa^ Ttpa':T£;;v G, *^ Ua ^;iii. 95, idta uterque liom. codi ^ ^\^^^ om* 0. 



absque miineris uilius r.aplatroric ad pr^standum 
benfiljciiJiTi I'crtur. Nondnm tamen hiimanus pgt. Rt 
ego dixi : Ob quas igitiir actionem humanus quia 
esse potest? [Icspciidit t^etrus : Quia video te cu- 
pidum audiendi, quodnam sit hurnanitatis offjcium, 
non pigebit dicere. Humanus est, qui ctiam ini- 
mici? bene I'acit, QuoA autozn ita haheat, audi. 
Human lias est masculofemina, cufus reminea pars 
misericordia dicLtur, quod vero in ilia est mascu- 
lum.dilpctioerga pioximLim nominainr, proximua 
autoEo bouiini est qniJibeL horno, et non hic vei ists 
homo ; linmo enim est etiiim malus et banns, hostia 
pariter ac amicus. Opoitet rrgo euoj qui humani- 
tatem colit, irniialortm Dei esse, et de jnslis atque 



3^3 



S. CLEMENTIS I KOM. PONT. OPERA DUBIA. 



324 



Ad Petrua ;Pugnantia]oqi]ens.Nam quiujudicabit, j^ Tto; etutv ; Kxl 6 lli-zpn^- To'Jvtfvtc&v Xi^^t;. 'Ettei 



va^ X.; 



T'? 



ideo huraanus e^t. f.'ir (C;ns pnim »c raisftralus in- 
juria alTecLofl. plfotit eoa qui injuriam, intulerunt. 
iji pgo : Itaquc, iiiquani, si ipge bonis Leaefa- 
cio et injuriosos quia injiirii crga homines fuerunt 
castj^o» hfJUjanus sum. Et Peirus responriit : Si 
una cum pra^uotioiiG habere^ quoque juiJicandi 
potestatem recte id faceres, per- acceptam quiiipm 
poteatatem, t^ondemnans eos quos Dcub crc^ivil, par 
pr^enolioQcm vcro, inculpatG^ in judicaTnln turn 
alios tunquam ju&Eos absulvens, Uim alios tauquam 
injiistos damnana. Et ego dixt : Recte locutua ea 
ac vere ; fieri enim nequit, utqui prienoUone caret, 
recta judicet. IntcrdLim quipfio noanulli vldentur 

buni, qui illJrila clarn perpi^lnmi, TioiiriuflL ver-o 

burii tiostiiiiii calurjuiia inali esse criidiinlur.^'Cd et , . 

^i quia potbalate Lorquendi pr;i^ditu3 jiidirft, ripque ^ vo:. "Aa/ z.-. y,^l x'yj 

sic juste omnino habcbit judicanf. Quidara cuim 

hi fHii cilice, qua'stiouis tormentaperferentes, dimissl 

simt velut innoxli, alii vera, qui erant inno- 

tGni&B. Gufii tormenta I'erre non potuissent, contra 

ee raenliti vp.lut ret supplicio alfocti suat. 

XXVIIl. lurn Pelrti:, : Atqut' lar-c^ inquit, raodica 
sunt, audi vern majus. Cum altqui homines pec- 
cant vel bpoc afiunt, eorum qute nunc opemntiir 
aiia quidem jpsorum propria suutalia vcro alicna, 
u;qaum autem est unuuiqueuiquc pro delicliE pro- 
priia dare pajnas, aut i^ro mentis propriis merc(;- 
di?m t'erre. Fii?ri autcm niiqait ut quispiam, nisi 
solus propheta prrrnotioncm habeuB, ab aiiquo 
gesta aciatj quKiiam ejus propria sint et qua?nam 



'J-^Ta TOij TTpyvvwCTLV (40) 



^^Ecv Elysi; 7.a: toj v.pcvsiv 

s^roUi^, Sii JJ.SV TO £[A7jff;Va[ tr^'^ iqOi>fT'!CTV y.Qixaoiy.a- 

aTi:ta[^'C[o^ 4v Trj> x/^iviLv out; [j^'iV w^ S^xatsj^ S'.xaituv^ 
eyrjv'::i o'jOtu^ /.pT-ja'. 'EvtoT:* v^p (p^'-v'JvraL rtvsi^ 

XXVllI. K:c; 6 Lt^T^^o;; ■ M^xpfto^ , ^tpv;, &y^E'- /.ai 

■L^JVrJVTtUV i] E'JT7p:tTT07TfUV, oSv VUV ^° 7rn[r:iTJT[V J iJLEV 
lS(o[^ K:(TOpl'l{f)paJlV E J£pY^'^-'^'^^- ' 'ASiJV^tTOV Si Tiv:, 

l*t:6 t',v'j^ -^'.■/6-j.i-^jci il^i'/^-.j TioTa iaT'v fCJToij fStot, 
Tifjl!^ Si ri'jy. "^v Tri-vTs: yip St' auTou Y'-vSp-Evct ^XtiTE- 



r l^ ft ' " ' T'?i " ^^ 7 " 1 J 



-r- as 



non sint. Videt euim cun(:ta qurs fiunt. Et ego: C '^^'■- ^^^'C^ Eipi^v 'ESo'jXojU.7]v ftaQetv -r.uiz 'Cfov a£[.- 
Vellem, inqoam, audirc, quo modo ex criminibus 
ftut bonis Operibue aiia quidem sunt propria, alia 
vef'o aliena. 

XKiX, Respoiidit Pctnis : Vcritatla prophela 
d ixit : Oporiet ul venutni bonu. Beatu.s auterny inquit, 
per quera veniuni. SitnitUer nccej^se est ut Hiam vs- 
niimtmala: v^ auiem illi per quern veniunC (a). 
PoiTQ si per raalas veniunt mala et per bonos bona 
infej-LintuPp ut propriucn utiifuique ines^f* df'het 
bomsm vel [oalum, et ex iis qute priua operates 
est ; quod veniunt seconda bona vcl mala, quio^ 



XXIX. (41) Kal 6 nhp^Js' aTisxp^^To, 6-k 6 -z^^ 
dviy/Tj fiXOiT^j- &U!2? i5'^ Si'' 00 £p^Exx', El 5^^ Sti na- 



(a) Mattb. svni ; Luc. svii. 

YARt/E LEGTIONES. 

'•'• y.pl-^ii G. ^" x'.[i.opeTTav O., ullimis tribiis litteris subnotatis Vbb. louc ^jS'^/i/'itac EuEpy-'^'" i" eodem 
deauiit. *' Vbb. Ta^ P^^i-^ov^ iOtoot ^^tec der^iderantur in 0. ^^ vuv om. tj. c. cod. Reg. 804, qI Epit. 



^yovr^ p. s/ovTc 'T^ O. ^^ '0 TYJi; adjunxi ex 0. ^'^ ^Tvai, quod deest ap. Joan. Damasccnum Parall. 
saci'. i, i^S, libi nostra exeerpta iej3;uiitur, deleri vult D. Fortas?^e to post ex^ttoj mutatidum in lo^;, 
atque verba e^ iuv 7:.p'jiT.p-7.^ff intra, collocauda post l\^v.v aecundum S. ^* tt : Sta t^ scribit Neaader Ortost, 
sysl. p. /ii:^. idem post alpE(TsnK excidisse contendit pLV^. 

VARIORUM NOTM. 



[40) IIpoY-^wji^ hoc loco tton est pr^.tiofur, ut 

vet'tit tl., sed eognitio pr^eteritorumj Tto-j r:po::prjv 
Yi~;'ovoT[Li'j Y'^^^-i- Ci. ad Epif . c. 95. llpoY'^iuT:; si- 
gnifiOExt (coii. c. 1^8; soip.ntiam ubaolutam, qiialesii 
biibbi verus propheta, qui e^t h TA--.y. ttxvtot: ^l- 
OOi;, coll. hiiJU. n. 5 ; 11', 11. S. DHHSSli^L. 

[4 ) lia; 'J [lixpoi? air^KpivKT-i. Apiid Jouuncrii 
Dama^cenum ms. Edogaruin eapile R^pi dYY^ ''■^^ 
xa; K^l [iE^iiTovTOi: aTi'^y.p'.jLV, quad est PartUlelo- 



mm, lib. T, cap. 28 : KXTi;jEvTO^ Co; olttq xoi^ dl-^fou 
IliTpuj, '0 Kjp^o; ^f&Ti- (i: 'AraSi SeT eXOeTv [ja/,ipto<; 

Si' oj Epybv-L^L. '0(j.'>'U)^ xi:t' xi /.a:^-t S=I sX(|eTv ouct', 

S'.^ avi6wj OLY^'^^ EpyoVTs:^, Trp^^ElviL SeT ExdtTTiij xi 

Si/.OL'.ov, TO dry^^iov r /'.n:/.'')-j ^ y.^: i^ (Lv 7r.ooiTr^i^= oiic 

ajToij Tr^4 ^po'^ p^ajitiK 'jvt^:, Otcu tt^c tdu 6sqij itpo- 



325 



CLEMENTINA. ~ IIOMILIA XII. 






^T^. 






Sfl 



avvaoEuo- 



'T^P 



ciLJto( eIctlv, >tc(; &'t: 5^a itaT:;5c/'.(^v To Ti^[; v.^i^x.u; 



Kifll 



sn ^ 






pLj/iVO'J TLVL 



63 



OlJK eCiXo-^OV CtY^ViTVlT^Tv lltElVfjl^ Si' OJ TO T.'jSit^.f Y^" 

Bl3 s* ItEpoj TO TTCcOcTy ^jv . T' f>ijv a Y ^ '' ^ -^^^ ti> "^<i> ^'-^^ 
^-E^^'^^j -[^'^^ TravTtOf iraiOiTv its/ptftsvoj ; 'iXX' ETt 

^E\, TTCtpCC TO TipiuTOl, ScuTEpOl T^ a^TO Tq1!<; X3/,0?<; *^ 

a>cTE'tv^ <t»; e(SdTOi ** fiti S^gj irpovoCa q^ xaxol toii^ 
ayafif^'J^ i:i[ifA>pr)5[Hv. 01 ouv toTc; ^■' Tt]j.a)pt.i^a'iv yci- 

}.E.-^ivovxt^, tui; toui; ccTiojTdAOui; ©egu 6Sp^L^0*Jt£<;^ 
ti|Aap':ivQi><7?'«' T'.u.tbvTE: 5e xctl T^ hixwria To"i<; ic'/.E^v 



XXXI- K^-^^ TTpOs TajTtt ctTTE^EpLvtii^r^v Oixouv ol 

Tfivij^tv, Tzpoq Y^? '^^ afiapT^vELv ^aijTa'jc iroSeS^u- 
XOTE-. "OOev Etotlit; a:r' a^TrLv *^ sxXey^Ta'. T'.ij.^upE'iv 

TOrj- ETvi TOT; TTpOTipOL^ i^LL^fpT/ JJ^CTt |ie-:(|X£//j6E^^JC 

0[/.aL(u^, 'i'^:^ 'Zo\q jifev Sixtf^O'.^ ^:i xi^i: toixOtTj^ Tt- 
^topfffc Td Tcpo ZTiq i^ETtivofat; itpayOlvxa 3CEf[fl 

xaxi, ToT.; oe T'.|j.(upoji7'.v ^ia£5iJL xazot^y'Tv i—i(\-i- 

lofa; *^ xoXajiio; fi'nato'JC xaxo'j-^E'iv a-jv:);^!!):^-!^^:;- 



A cum a propria homfnis sint voluntafo, li'E Cxorla'-. . 
lur, dixina instituit ProviiJeaEia.itaqMi? hoc r.at \ ^i 
judicium, ui qui per omnem vcxationem, vclut in 
iigone, tr-iaeit'rit ct inventus fii(?rit inculpiitus, ig 
ilunetur vita -eiLTDa, Xiim qui in bonis propria 
volmilate prolpocrnnt, ab Jis qui sua quoque vo- 
lunlat(^ in mala tractatione pcrjeeveranl, Lejitantur, 
exasjiLantiir, odia. convioia, insidias, vnrbera, 
fraudes, calumnias, vim patiuntur.afflciuntur con- 
tumeliis, ciinctaq.ie iila perferunf, per quicjusU 
videtur esse ira et ultio. 

XXX. Magi&ter veio sciGn9,r|uad i^ui hac injuate 
faciunt, Rx prioribu-i percatis rci FiKit, quodquo 
per sontf!^ splritns malitia.' ista elTicit, tiominiim, 
quatenus borri:nce ^^ui^t, etpl prnpier peccata facti 
fuerinl malitirii instruraenta, inisererl soahit r^uis, 
Lani|uyra mi-ericardiffi tiilloribuy, utque, quantum 
in se est, injuria alfeoti injuriam fanientcR a dam- 
n^itioin? ahsolvant; quo veiut eobrii ebriis succur- 
rant, per oratioin^s.jcjunia. benedictiones, non re- 
sistciido, non vindie^nndo, Jiec coa cogunt amplius 
puccarp. Cuin eiiim aliqui? omnino ad patieudum 
Condofnnalus est, nrjn fist Q?quiKji ut illi irn- 
pcalur per quern palitur, secuni rrputaus. quod, 
etsi illn non alflixis^ref euni, tam*'n (jui^i o:ii- 
nino arnigi debet, per alinm pati sibi conl.ingprot. 
Cur ergo iudignor advcr.^us auctoreui^qui planead 
perpessionem sum dcstinatus? Sed et adhuc^ai ea- 
dem cum iiuprabf.'^prjrtexLu nlticris raciamu9,pra^^ 
terquani quod primi non sumus, sccundiidem fa- 
cimus ac mali, nos qui boni dicimur. Et quemad- 

C modom aiebam, indignari nan oporlet, curn scias 
a malis bonog per Ddi providenliam caeti^ari. Qui 
ergo ullores ajgre lerunt, t?»riquam qui a Deo mis- 
sos contunieba africiant. delinquunt ; qui vero in 
preiio babent, et cootrane tentjunt £?rga eos, qui 
ipsis injuriBTii iuferre putantur, in Deum qui ita 
&tatuil pfi aunt. 

XXXI.Et ego ad hsc disi ; Itaque qui faciuntin- 
jurtam. T^ei non aunt, quoniim Dei judicio injuria 
jiisfos afticiunt. Respoo.lit Pelriis: Vablfi peccant, 
qnipp(> ipii so ad pficcanduj.i dodant, Uiide scicna 
Leus ex iisiliospunir(^deligil,quide prioribus pcc- 
riitis jriKie agunE p^rniteTUianiait justig qiiiderapor 
bas pcenas dimitUntur qnce aute pccnitetitiam fe- 
c<:runt mala. Impiis vcro qui casrigant et vexare 
£j ciipiunt, ncc pa^niteul.iarn vofunt agere, ad im- 
plendni delicta pcrmittitur ju^^Los castigare fit affli- 
gc.^e.Nam absque Dei voluntate noque passer in la- 



VARLE LECTIONES. 



tR 



" TtpoEXDsTv, quod pr^eferendiim, cod. Joan. Damascem, oC ^jrcjii DSil-j conj. Neander 1 
Tta OUoboniani ^tti intcrpretor, Ik=\ ojv C, stt^: o3v D, Deindo aj-r) Be^j 0. f'j-r, Sz'i^ (cum hac ita 



0, 



cod. aeg. S0\. fi^ 5-/ G. ^^ Vljb. r-pmajzi — %'Aq Y.7iy,'A^ jv n sunt in i). Ex Cot. vereio^ie liqnet, ilium 
rescribendum sJatoisse -ccp^ t^ ij,7) T:pOi':o'., 5^iJx<pr.. ^cii adjectione paidi^ulii? negantis hum opua eat. i). 
Turn 7ipa(TtT0|iE'^ S, 0, TTpaj^tojAEv G, TipijfTovTE;; cod. Reg. 804. ** ^^Sotm^ cod. iVo^. SOi *^' Vbb o^ d3v 
TOK om. 0. *=> c^TTivTcuv p, ir:' aiwv C. ^^ \oi:i; cod. Reg, 804, te oia C, 0. 



327 



S. CLKMEMTIS r ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



3^ 



quenm im^idcre potest. Sic justorura etiara capilli A. ^-^ T^p "^^^ '^^^ ^-'^^ ^ou/'rc oiSk <rToouflD^ ev 71a- 



Deo nuir.erati sunt. 

XXXII. Hit; autcni Justus cat^tjui propter recliiin 
ralioncm pugnat cum natura. "Verbi gryUu,cunct!9 
a uatura jnsilum estjdiligpnLes diligere : juritup cn- 
nalur eLiam dili^cre iiiiriiicosei convicumlltju^ Ijh- 
nedicere, ac prfelerea orarp pro hostibus, injiuiam 
inferetites miserari. Quncirca sc priopem injuria af- 
fici patitur, item maledicentibus bcnci^icit, verbe- 
rantibus condonat, codit perrtcqiienlibus. sakil^at, 
eos qui non salutanL, cum nun habentibiis com- 
municat quii? habel, ira^ce:item fleclit. inirnicurn 
conciliatj contu iiaofim hoptattir, ini'^reduhim insSi- 
tuit, lugentem consolatur, exafiiliitii? pus'inet^ iri- 



EK oj^ctoc fiicXouvTai: f^\)-th- SLxato; -nsi^^STaL v.al 
crptofj-syo'JC £-j\nyil, tuttto-j^l jijyy^^rjpd, Sttixojo-iv 
^Tov ^Ift yaTr|y=t^ tov Ti^yGrjijVTa Trap^ij.-jOEhcftj 



gralf! aceeptus tion iniliifne I'ert, pfop^nsus pst ad ., cr/.-eT, !■[; 5s to dyaTrr^ tgv ttXtjtlov '.j; ^^-j^^^ (j-^r^_ 



IK 



EJ.£- 



CUGs 1J,T,V 



diligendum proximiim tanquam so, piLupurta'eai 
noQ tjmot, -vei-um sua non habenlibus diviilons fit 
pauper* Snd nee peccanlem ulciacituc. Qui enim 
proximum velut &e diligit, qucmQdmodum tpstr, 
eum peccavitj scit nolle in se animadverti, ita nee 
pGCcatoree cuptigat, ct sicut vult de.rnDlccri. hrno- 
dici, honorars omniuraque delictonim vcniam ac- 
cipere, bnc ipse proximo facif. '^, qiiem vein! se 
amat. Uno verbo, quod sibi cupit, ciipil pL jiroxi- 
mo. Hiet; enim GSl Dei ac propb^tarum lex, haic 
veritatis doctrina. lUque cbaritas erga onirem hu- 
minem peri'ecta para est [fiascula humanitatift. At 
misericordia pars est illius I'eminea. (Jiia; f?5t esu- 
rienten] alere, po^um sitient.i dare^ nudum vesLire^ 
vlsitare Innguentem, bospitem reciperp, carrere 
eoriclusum pro viribus invisere et juvare, omiiino ^ v^f70L>v'a JTTLT/iiif?^!'. xo: ^k\';-.f odJaj6a:, lii "" iv 



^LOtoy.tij^, TT^vLccv O'j T:£'4-oriTjTatj aX),a T-t k^uTOj 
p:(^f»v TO^^ o'>, Ey_oja-L T:bTj-i^ Y''^^"^-- '^aX' 
a;/3:p'cavovxa ■' Ttu-fjjpET, y^p '^^'^ 'XtjT^ov a^o^Tirruv 
uj^ Ei'jTov^ [Jii; ajTo^ arxapT/;3a; (j'St ^f Lj[.>p'j^Oiivai 
[IT; Bslstv, q^lItcu^ quSs tojc iftapT^'jovxa^ x: fitopsu 

piTOai xal Ttivxa ri '" ?i[japT7'[aaTa au-rrp a-jy/**!- 

Tijj 7lAV|giDV. QUTO^ yap ^OTL Bsn^ V0[10; K^'l TTpOCT^- 

[j£v iyaTCJ^ fi Trpoc TrivTa avOprLiTTOv TE/.tia to aoisv 

QJjXiJ |/bo(: ^iTTCV. aufr^q. "Ott^c e^tl t:£^vcov-:c (Jp^l^ctt 
y.ai t:ot6v oi^tovTL T^tpaayitv x^l y'^f^''^^ EvSOs-rtL xal 



denique talamitosi misereri. 

XXXUI. Ego vero iuidilo boc dlj^i : Umc quidcm 
facere possiimu?, at inimiciH benelacere ouincsque 
eorum injurias tolerarejUtiufiit in bumana natufa 
imposaibiie puti:^. Turn Pctrus rcspondit : Recte lo- 
cutus es.Cuiit enim humanilas catj^^a sit immorU- 
litatis, nju]lo constat. Dixi ego : Quo modo ii-itur 
mente potest cuncipi? Respondit Petrus: tluniani- 
tas, dilecte Clemens, acqairi pote&t, i\ quis plfne 
sibi persLiadeal,inJm3C0s,dum quosodenmt vexant 
ad tempuH^ffitcrnisuppbciiliberationem j Mis prod u- 
cerc : sicque li eliaiu ut bbLiefici admoduna diii- 
gentur. Porro via huuianitateni aruijiiandi, amice 



XX M 1 1. Eytu o£ ffito'joji; e^t^v" Tciijt:i uVj Sjvcc- 
'6/ 'Vt;-ixTEtv' E-^6pGij; C£ EuEpy^TETv, Tiaca'^ auxoiv 

T.E'.q "^OTE'ivat cpufTi'., Keel 5 Tlitp'jq o:TrEXp'!vaTO' 'Op- 

TrrjXX'j^i S'Sorai. Kayiik £'^Tj^ ■ Hoj^ ff80 '>'j-j ^' <tijv- 
ETTcv EV vr[i A^SeTv ^ Rat 6 ili-(io^ dT£/,p[vaTO- T:f-j- 



Giemeos, unica est, nimirum tlmor Dei. Nam qui j) KXij^fj; *% [xfa t(; s^xrv, r^TtEp ej^I fpoSo; 6soj. '0 



tirapt Doum, non quidem potest priiioipiD diligoro 
pruximum tanquam so : etcnim ad boc pra^eeptum 
nou accedrt animri;at iimore er^aDeani ;j.jri;j nti u ai 
opera potest peiagerc, sicque postea, ubi ojieru di- 



[i£v xarap'^i; oj SjvaTai ettel to xotouT^v xeXejElv ^* 

oij 7rpo5£3yet:i([ tri '|j^'/Ti' Tf[t [jejrrii Ttpo^ ©tov fpoS^ 



a) Matth. vn, 12. 



VARL^ LECTIONES. 




et ex conjert. (I in cuj. textii o-j. ^'^ KXr^i^rj 0. n^ 
Toto'JTo xeXEu^ffv^: G. Turn *j i^oj^vj p, ';|4 '\">y;^ icgi vuJt y. 



0. ^* KXi^^r^ constaiiter. ^^ l^\ t& 



321 

TT'-j'j; TLXTo^^T^ /sOY^^[ioJ; iOa^aTov t'II'-jj^ tvj xjy,Tv^- 
aO^VQ.'. fi:^ SjV^^nlvr^'j tv,v :£j-uu c^jsiv. ^0[au>c lov 



CLEMENTINA. - HOMILIA XIIL 



t^Q 



aY^TTj-j dfc '^jA^prj ojoa ^j^oaos- A lectionis le^ierit, cbaritas velut sponsiL timori volut 

sponso adjungiLur : alque Jta humaiiilatis gigneti3 
cngiLalioncs immortalcm re-^dit passe^soreraj velut 
im-'*ginem Deo similem^ cujusque natura nequeat 
f:orruptione Judibio haberi,Cfeterum postquam hu- 
manitolis doctrinam nobis exposuit^vespcra succe- 
denlCj ad somnum nog coutulimus. 



'OMIAfA [r', 

/.afls^^^Oto^^v. K^t 6ji^T^ o'j-ii>^ ^^ivETO . 'Op;f.(ij-jTfuv 
T/,p, TTJo^ 6 TxctT/jp S'aY^i. Kiyw ^'f^" 'Ettl -c-fj'- ^t;- 



HOMILFAXilL 
1. Esor^o autem mane ingressua Petrua ait: Cle- 
ment) cum matre sua Mattidia et mRa uxorc simul 
in ciarru consideant. Statimqiie fta factum est 
Cumque per Yiam qux [^ulana^as ducit pcrgeremus, 
inlorrogavit rue mater, quo mode pater ageret. 



Respoiidit : Ad regiiirenrlum te ai^ geminos fra- 
;t:v ^ou ii^' T^Tjv olcj;aovj a^:£A'^^Lv fio'j tl>:^i»'7T':vo-j B ties meos Faustinum et raufitinianum profectua, 
H Ka^ *^aLiTT^v'.7vo\i r/.c^ict ivEjp^T''.; =tx".v. 0\p.:ii noil amplius comparuit i puto autem eutn a longo 

tempore obiisse, vol iucidetiteiii iu tMiiFragiiim^vel 
in via circumvontum.vul edolore tabem passum.At 
ilia audiens lacrymia obortis suf^piravit prs Iriati- 
iia, vi^rum ob meinventtim giiudens de mceroreex 
commrmorationc orto paululuni rcniiait. Itaque 
vL?nimns RalunLcas. Sequenti voto die Paltum pro- 
fccti Bijmus.etincle Gabalam, aliaquedio I-aodiceam 
devoninius. Et ence ante portaa occurrunt nobis 
Nicolas et Aqui]a,et oseukti riucunt ad hospitium. 
Pctrus autem videns puJehram magnaraquccivifa- 
tem, .Equum est, inquit, bic aliquot dies commo- 
rari. Nain lore semper multitndu efficacior est ad 



'TTEp'.TvEC-dvT^i, fj Iv fiSfu caaXivTCt ^"^ Sr, Otto X^ttTj:^ a<*- 

£TTiv:f;= X'jTiJiOE^cr:?, Tf, gi i^po^ ^jxs EJpiT=L '1 yyi- 
pTjaa TTjV EJt T/jc ^TtG;j.vi^^=a)i; Xjtlvj'j ^£Tp(tu; dKvIrj.- 
^X'jvev. 'QiXiO^ oGv xiLT/jV^/jnaji-. =■; BaXav'^:;. Tji 

K:;: l^ou xpo T'Lv QupiTjv Nl^t^-t- -/,a? 'Ax';X'^^ .i-/v- 

'0 SV n = Tpo^ i:3:Xv. ks' ij-iyiXr^^J TioXtv ^Srov' ''A^'.o^', 

E^tOp^^CtTG. 

Scu^SiL lytV lXtJ[17]^ t^ e[jlov y^vo^ a.K>-:']j ^H9 ^Jtfl^- 
(^-/TTi^L^-" H^Tvic ^v.'i'^r[xla'r zTtixix y,'A ih^ alzhq ni- 



producrndosijuos qu£enmus.Tum Nicetas et Aquila 
) u£v Duv NLK-f;Tri- xal UxjXai; ettjvoj.vovt^ [-^'^'-'^ (] I'^qulrebant a nie, qua^nam esset perfjgrina Tgnota- 

[q E'/v) a^jTT; Ij q£'j7] yjvr;. K^Yf^ %^j''' 'HliiTj [j--/,-z'fip, que ea mulier. Et pgo respondi : Mater mea est. 



TiO-J 



iOj^LT^Tv ^TjV aKiav t: jOoij.=vo-^, Ivvto to' 



QS 



C('J- 



r,; ■■^z'/'iz, zcm^jzprt'^'fy^ 









Ci'JTV^ 



■r/v(iiv, xai OLt^ 









quam agnoscere donavit mihi Deus, per dominum 
meurn fetiurr. 

IF. H^^c cuin ego disis9em,cuncta eis Petrua sum- 
matim exposuit : quod postquam illi prfficessisscnt 
ogo Clement, genua uniucn ipsi eniiarnivorim^jjLma- 
tris cum geminis suis JUiis praslexlu ficto somnii 
profcctioncm, pr^tereo patria ad qufflrendaoi raa- 
trem iter,di:;inde quo modo ipsR Petrus ubi ha?c au- 
diissotjinsulam ingrcssus muiierem inveneritjqnam 
mendicare videns, ot oauSam mendicationis postu- 
lans, togrlOv[:^^Lt illiua genus cducatioueiiij fictum 
somnium, liberornm nomina, mourn acilicet, qui 
reliclus I'ueram apud patrem, et gcmlnorum nato- 
rum^ qui curn Qtx iter susccpcrantj denique Huspi- 
^' cionem de borum obitu in mari. 

Ill- His argo summatim q Pctro rclatiaNicetaset 
Aquik stnpefacti dixeruat : Here ac Domine om- 



VAHl^ LECTIONES, 

^* Leg. e--<]>^ ut et hom, xvni, i^, ubi idem mendum repciilur. D. *^ stcjLwv ^ nkpoc C. "^ MxTftL- 
Bf^^ 0. *^ i-nl tv^v cod. Reg. SO't. Subinde in esse vidctur ^^Xn^-afa;, ^° Ita uterqut; Hem. cod. et 
£:/j;7., (T^aY^^^Ti melius eonj. G, «' ajp^^iv 0, s^a i^^^^a onn. 0., qui deinde scr. tU iraX^::(v, Tnm id, 
Y^ioaX^ c. col- ItcLiT. ^'SO'i, el EpiL '^ma et ex c.onject, C, qui in textu tcxtsc. ^^ t^L adiunxi c. 




Patrol. Gr. IL 



U 



331 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT, OPERA DUBIA. 



nium, verumne e^t lioc,?inert Bomntura ? TumPe- A '-^P^ T^, ilj^roTst -xai Kjole ^wv ttTr^vicov, toSto 

trus ait : Nisi dorminus, verum estn At ilH paulu- 

lum rcmorati eL cogitabundi dt>:erunt : Noa siimus 

Fauatinug, et Faustinianus, et ab initio^ cditi ntir- 

rare ccepiati, alter alterum iiiBpicicntes, p3urimum 

circa noa coosidcrabainus^nutn ail nos pertinerent 

quffi dicehantur, reputaates multa siinUiaaccidere 

in vita bominuixij quorcirca tacuimus, licet curno- 

Btrum palpitaret. Intuiti aulem ia fine serraonia, 

riicla pertinere ad nog, tuDC nos deolaravimiia. Et 

postquaiii hoc disissent, larrjmantes ad matrera 

accedebant, camque dormient^^m nactf protinug 

compleoti voipbant. Petrua vero prohibiiit, diccns : 

Kinitft me, adducam vo3 et exhibebo matri, ne forte 

multo et subltogaudio in animi etuporem incidat, 

utpote qus Gtiam dormiatTspiritumque somno ba- g 

beat occupatum. 



IV. Igilup ubl somnum ad satiBtatem cepit ac ex 
perrecta est muter, Patrus, adductis illis, cccpit ei 
de iJei cullu disserere prins dicena : Snire te volo, 
mulier, religionis iiOBtr^ obsci'vantiam. Nosunum 
colimus Deiim, qui Ipcit quern cernis mundiim ; 
ilHus et legem servamus, q\i:s in primla cuntinBt, 
ipsum solum co)end urn esse, sanutiGcaoduiti ncmen 
ejus, parentes boDorandos^colendam teniperantiam 
et pie vivenduiii.Ad h^ec non vivimus indilTerenter 
necegentilium mensa oibum Eumimu6,neque cum 
ilspo9SiiQiuscomedere,quodirnpuramvitam a[^unt. 
Verum cum eis peraiiaaerimua sentire au tacerc ea 
qu<e ad veritatem spectant, et baptizaverimuii cos 
in ter beala quadam nominis invocatioreTl^unc una ^ 
cum eia ve^cimur, Alioquin etlarti si paJer s^t, aut 
uxor, aut proles, aut frater, aut quivis alius natu- 
raii amorfi charus,uuEqiiarn fLiJi^ermis ac pO!:siimus 
cuEii ipso cibum sumere. Hoc quippR Leligionis 
causa prfficipue facimus. Ne nrgo tibi injurlosum 
videatur, si tecum liiius cibum non capiat, uaque 
quo non eadem cum illo sentias et agas, 

V. Quilius ilia audiLis : Et quid,iuquit, vetatho- 
die me baptizari V quEeprius quam te viderem.illos 
quus vocatiL dtos avcraala s[ni,pcr banc ratiocina- 
tionem, qui mibi multa fere quotidie ipsis immo- 
loQti in ailver^is rebus non adi'uerunt. Dc adalte- 
rio autem qud verbis opus est ? cura nequr? quando 
dives cram, deliciiB me in lice deceperint, ncque 
subsecuia paupertas potuerit ad eo venieudum co- Q UMh av^Y'-^i^at 
gere quod pudicitiam meam vckit maximum dccu& ^t,(; rrto'^prjauv/j^ *ul 
cape^aeremjcujusgratia in tantam oalamitatojn de- alq T^aay^fjv ^XQov 

VARI-^ LEGTIOXES- 



5ta>.iY0[j.|vrju a).} r[}.Gn^ E[j:S)sE7rovxe; TzoWoi Ttipi ^ao- 

tlpDC fi^ T^ -^ikot; ToiJ Xe'pJ-^^*'^^ d'T:'jSXiiJ;fxvT£4; ^, fit: 
Xoyi^^ajj-iv . Kc(^ tout' ^ eI-^ovxe^ jj^st-^ SaxpijriJV , 

T:zp'.iz).iy,ii^h.'. * eS^'JXovto, 'C £l LIstoo^ ^KiiX'JEV 
«jT0Ji; ELTTtJv, 'Ea^ctrs j^s , Trpoffayiyfu 6[jiSs Trapct- 

^apo^ tU tXTua^tv E'X6ot '^s^yujv, ite ot) K^ipimjie'^T) 

itod TO Trve^J|jLCt &tt(^to5 tlir^oij ATTTjfry^oXvj ij.svnv ^youda, 

IV. "O^cu^ 5Tre^ y.'jpov ^frx-"^ 'jitvoj, Si^-i-epGEEorj xrj 

[jL>]Tfii ^ IUt^oc: rlp^^TO TTSp? 17,^ 6s0J^£EL:t; a'JTfi 
£LiX=y£jfia'. ^zp61tpf:^^ kiytnf *' r;uwav.s',v le O^Xti) , 

yii^a^, t7]i; l^iJEx^p::!^ &prjay.i'cr.; ty^v TuoXtTE'Ct^, 'flfJ-EiC 

£7^ B?.h-J f:tSo|JEV, TOV TTi—Otr/^Otfl OV Op^i; >CO[T1JL0V, 

irp(Tirot^^ iftjxa'^ TiSei^j ^j^oyov >tai ih aOtoj ayiii^st.v 
Qv'jija, T'jiay T^ yr^vsTi;, /,^'. arijippovtiv^ pLOijv te i]£- 



ilpo: TQij-cOiiJ Si a^LCt^&cpto: "^ rxfj Ptoi^vTE^ 



□lilt a-ToXaijriji^'jj 5fc£ 0"^ oijS= CTuy- 

Stoij'^. nXi]v irroTiXv ajTOJC '7i£iTa>^u=v Ti tt^i; dXr,- 

tpLTitax^tpL^ Ti^l ETr3V0[J.a:jLa » tots au-uo^t: tj'jvauXi- 

i; tUov. tJ aSeXco^, t| aXXn^ ^i; ex f^^JEtnc; ciTfjpyi^y 
syo.'j, 5Jv=7T'.5T8cr'. cj'jt']! toXjj.^v SiJviij.iO^ ^ *5pT^- 

r;',:^ ^84 yip S',CftptpivTti>; l-l* ToijTO TTOIOJ^EV. M"^ 

ojv u^p'.v i^yfjfTri Tfj |A/| [Tijv£CTTi.ai76af i7r>: tov ulav^ 
^iypct; 3'^ [j.Tj li ajTi alT;qj fppov^jic ^' k=^ ttoi,^;. 

V. 'Jl 51 dKO^jffaTa sipij' Ti oGv KroXij^i ffi^jj-ipdv 

ijLE '^ fi:(TTT^i70/)v^^ "j "/"jTr^ TTpo To:i c£ ?5&Tv ':ox XrfO- 

xa!i; oi 7rape^Ta(]T,(rav it-O'.. llEpl Se p.ar^Eta; ti Ssl 
y.ctl X^ySLv 1 ^-nriiTE oOS' &t= i-Xo'jTouv^Tpu^i^ [lErolj-ro ** 
r^-AxT^^z--i , O'jO' "^^ ijLETa TaJTr,v ■ttevlcc It;l co^to 

[iE-|"!aTou y.aXX'VJC ^^, ^C E7=/a 

TTES'IffTXILV, 'AXX' O'jS^ oTiAMI JE, 




taura S» "^ (ivTL7ro:cnj[j,EvTji; £pj(. ^* x^tAOU 0, 



333 CLfclMEWTINA, — fiOMILIA XIll, 334 

vj;pte [Aou n=Tp=, apoeTv, H-zi i^ T;Xi(u»v iTtiGj[Ata l^ A. vBot, Sed DBC te arbrjtor, dominG mi Petre, igno- 
e'SQ-jfj,iui^ ^ivzTCii/'C^i^^i^tti Iw tuOrjjif^ crtofppovjjdi^ic, rare, majortm cupiditatcm ex ]«ta fortuna oriri, 
Ev S'jje'ju-^^j Trpo^- '^i^ovi; l^uau-^^^v ak iTroo'lotujjL'. Unde ego qu^ in sccundis rebua lemperatevki, in 



xt;, Toao'jTOL^ STS5LV aipavr;; cT^iv TravTWi; &e £ts- 



aCfliciione me voluptatibus nontradam, Neque vero 
nanc animum meurti ex,i9Limea rcgritudine ease li- 
bernm, qui nonniliil corsolaLionis per Ciomentis 
agnitioncTii nacttia fuerit, Succedens namqiie tristi- 
tiaes duoruin liberorara interitu nata etiam hoc 
aliquantuin gaudium oljacurat. Etenim non tam 
circa eos dolemua, quorl in tnari obieriQlT quara 
quod extra divinaai religioncm mortui, periennt 
corpore et anima. Pater auipm eorum meuyque vir, 
queinadmodum perClementem comperiT ad que- 
reniJtim me ac liberos progres^Bus, tot annis non 
eomparet; prorsus vero interiit. Etenim iafelix ob 
^ik^x^-A^oi; -t,-j. OOsv Tra--T0jv ^f^^v ^wv ^^ continentiamdiligebat me, rt erat amansliberoruTii, 
Gtt^^P TT^vTa si^T^j ■^Y'^^>[^-^^'^ 3i:epr^Qi'K 6 'fipa>v utzo Quare cunctia nobis, a se super omnia dileotig, or- 



T:7pa^vs3"LV 2-j aii.o"ji>vTiC o'JV-srt trCiY^'.v eSlSvcivto ol 
7r:ilfi£^, aX>.' EVEpOivT^^ xspiETtXixovTo aux/i, uoXXi 
oa/,pJovT£; /.al xa-^'^'X'jyvc^;. 'H Ss tr^T;" T( BeX^i 

CT^iv, iii Y'^^^v Y^^*^^^''^'* "^'^*' vO'jy sou, Stcoj^ xii>v Jiov 
-KT^oXa'jtfTi^ tsuviov. OuTOL Y'^p fil^' "taij 3T tv i; Ka; 

Y^^. Uihq Sb ^tti5;Vj liTi S'jOdu ^^ BavdvTs; iv tfi 

N[/,:^T:r^C X^Y^'cctij 6 S= 'A>tuXc(;<;, aij^af toi =tTr£Tv 
SjVT5T0w:;at' (j'jv o-ot yip ^iliz'i:; 'i.:S^'.'/ £■)/'> [j.£V . Ttj- 
ta -CQu UsTpG'j E^TtnvTo;, -Jj fji-v{Trjp, y_apdja (Tf;''.opa, 
6r;o l/Xiji7Et(j^ fiXiY"^,) OLSfpiiivei. "O-e Se nij-rjv flv- G 
E/.Tiijajj.EOot, EX^O^^O'J, ^^ai Wjt?;.; Y^-^^t^^vvj s'^rj' 
li:ipx/.ccX<L, T=y.va [tOJ TCoQi'.vi, El'TraTs; ^[xlv Ti asti 

tu^ oTrrBcc, 6::):Xijoi;levdu, "^,1^^^ avopSi; ti^sq, £v -rw 
fijG'j^ /r^crcBuetv [jitj -^oSojiiEvoL, (^■,'£(Xovt:o ^^, -axI h 

Y^v ^^p^po^j ^Ts S? y.x\ -po'^i- jj^cTaTr^jiTTOjj^Evot -1- Trjv 
ZipirfovQ^ ^Y^** Kcc.c-aps'.'^v' xa/.tT o:;zp 'jov-a:; -^ TjU^c 
X',u<|t, rpoSqj T£ y.ai TtXviY^T^;, &'-to^ |xr; tl 7ipOT;;tU X^- 
X/]J0)[J.£V xwv ajToT; fj.Y] ^ox'Jj'JXosv, I'ti te ^"' xat Ti 



batus senex prte maximo dolors occubuit, 

VI. Matrem vero hEec locufain liberi audientea, 
non aniplius secundum Petri admonitionemseconti- 
nerepuluerunt; 5cd aurgentes compleici sunt earn, 
et cnrra mulli.^ lacrymU osculati. At illfi dixit : Quid 
hoc sibi vult? Respondit Petrus : Advoca t'ortiter, 
olemina, atiimum tuum, ul natis tuia friiaris. fsti 
eniin aunt Fanstinus etFaustinianus, fiUi tui, quos 
in proliindo periisse dicebaa. Quo modo autem vt- 
vanL in ilia horribili nocte mortui in pelago, et quo 
modo nunc aliiisipsorum Nicetaa et alius Aquila 
nominetur, ipsi tibi exponere poterunt: et una te- 
oum etiam hos audJeraiis. Ubi ha?e Petpug dixit, 
mater, vehementer gavisa, deliquio propemodum 
es^nimata est, Postquam vero illam refocillaviinus, 
scdit, atqae in ^emetipsam regressa ait : Obaecro 
vos, dulcbslmi fiiii, dicite nobis, qua; aocide- 
rint voblg post iOam peruiclosam et crudelem 
noctem. 

Vn. Turn Nicetas, qui etounc Faastinus, ccepit 
dicero : In ilia ipsa noctOT cum navis, quemadmo- 
dum nosll, fuisset resoluta, viri quidam, qui in 
man latrooinari non verentur, cepcrunt nos^ et 
navicular impnsuerunt, et remigaodo ailquando 
ad terram deferebant, aiiquando et cibos accerse" 
bant, aicque C^csaream Stratonis perduxeruiU: ibi- 
que nos in lacrymas etfusoa fame, metu, v^rbe- 
ribnB affligGntea, ne quid temere contra suam 
aententiam loqneremur, immutatis etiam nostria 




•^zK 'IlfAu; ol Efp' :^Xiy-tac ^fx^pov;^ y^^j6iJ.£-joi xai xr^v 



atque omnibus Grceoia disciplinis studiose erudivit. 

VARl^ LECTIONES 

^ ^"^ voji£j£L7 0. ^B ^^ttx^ix G, qui conj. aT7o>Xda; ccl}u,[xfa. In Epit. i^jix'.y.. ^^ Cfr. Epit. c. *02. Ap. 
^. hoic pericdus ita sormt : Dapaivi^^^jj^v (TT^pavia^ojis;^ vcl 7:apo:yvi[;m^^v id. ex conject, 7i;apa^L'j9i;io- 

proponit G, ad 

TELVtiJV OpVj^/.^fa^ 

textu Torj^ ut C. Tsx'^^ ito'j TTolsivi, ^U'i^i ^(K^jy.'j'zcixai, -A^v-Ji y/x^^Uz K=f'j?w- -ui^^ hxr^q^ dWii \Lr,\ 0, 
^^ Vbb. Tou X. 4>aucrTTvo; om. 0, ^s ^vEtXavTO G, sa Sa^vovTEq coDJ. D, ajfligenies nos fame. Ruf. in Recogn. 
C deesse aliquid putat. ^ Sa G, 2& '[ou^^Lot^ C. j > -^ ^ i i? 




335 



S. CLEMENTIS I RDM. PONT. OPEHA DUBIA. 

itteris gnaviti^i- operam dedimus, ut 7:ow-(^ctiJ.iy, ottoj^ tt^o^ -ca Joi-i lOvr^ Sl'/a^yo|a=vo'. 



No3 voro per a 

amavimiiS) et li 

cutn reliquls gentibus dispiiUntca, eas de crrore 

possemcis ars^ucre- Sed et pft-diiiicimus philos<>pho. 

rum dccreta, maxime qia^ a pieUte in Deunj alie- 

nisflima sunt, Epicuri, ioquain, et Pyrrhonis, quo 

magis possemtis confuUre. 

Vlll, Cteterum una cum Simoite qiiodam inago 
educati, ratiotie amiciti© in fraudem fere inducLi 
fuimuB.Ferturenim quaidaiE de aliquohomine iaraa, 
qui ubi appanicrit, uclvorsi piorum multitude in 
regno vivet porpeLuo ar; cltra molcstiarn- Scd liajc 
libi, mater, diligeatius in tampore exponcntur. Nos 
inLerim cum pene jam decipcrr^mur a Simone, 
quidam collega domioi nostri Petri, ZachiBua no- 



avo!r;xiua^e'.v Qjvto[-t^0:t. 



X7: aAuTT^i^^ 287 ji',iocFa^ ?:'yj^' HiJ.ci'i taij':a ij-sv croi, 
liAY|y rtiXATJ^tv 'Jj[A'iv aTTCTT^jOGtc ij-rr> TOki J^L^ojvcn; 



(i»; 



mine, accedcns roouuit ne I'alleremur a Mago, et g y''^F'^''^^' Trpoj/^xiiiEvc; ivouOirrjcrE jxr, aTraTv^O^voit 

Petro advenienti nos obtulil, ut ab ipso perfecte 

qu« ppectant ad uuUuiu Dei dueerenmr. Qunre 

etiam te oramus, mater, ut qua? i^os consecuti 

sumus bona, ilia et tu percipias, quo possimus 

cibum st mensani habere commiiriem. En ifi^itur 

causa fuit^o genitrix, propter quam exislimasti 

nosobiisse, quod in ea dirficiliima nocte a pi- 

ratia in pelaj^'O rapti sumus, tuque dos periisse 

ercdidisti. 

IX, Postquam htpc disi&set Faustiniis, mater 
nostra procidit ad pedes Petri, rogandet obaecrans, 
ut et ijisam ethospitam suam evoeatamsine mora 
baptizaret, Uti et ne una, inquit, dies e.xcludaLur, 
ex quo natos meos reeepi, in qua cum eis uon 
sumpserim cibmru. Gunique nos cadcm qua: mater p 
comprftcaremur, Petruaait: Quidputatia, meirami- 
sericordem esse solum, quod nolim vos raatris con- 
vivio sociari, iiodic illatu baptizans? Sed necei^sfj 
est earn vel una die anie l>abptif'iouQi .iojunarc: et 
hoc, quia omnino quenidam pro se lactita est ser- 
monern,quem ego idoneum fidei illius interprctcm 
habeo: aliaqui multia ipaam diebus oportebat lu- 
stra ri, 

X. El ego : Die nnbisj inquara, qualem protule- 
rit &ermonem, qui fidera liiius patetecerit. llespon- 
dit Petrus: lUe sermo est, quo rogavit ut liospita 
et beaefica simul baptizareLur cum ipsa. Non au- 
tem rogaret, ut ilii quam dilif^^Jt pritslaretur bret 
gratia, nisi priuserga baptismum tanquam crga 



Si^oepo'jTtov. A'.o Y,7?. ^l, li-r-zp '^^^ ^jya^^^ct, 'tva 

/.aO' v.v av 'ju ^^ o-jViT^tatlcvr^v auT:oIi;, TajT'X ouv 
y,Tt^ T]';0jv TTJ [J-'j'Cp'i ^7ua7r-:tpaj^aX£Tavuojv, 6 HiTpo^ 

X. Kayrij ^C7^v E'-e -fji^v- "rfva I'^O^Y^^'^^ Xoyov, 



0; 



ii — ; 



:rjV 



TV ^s,vf"jo'j^o^ /ai Ej£pYE-;v, O'jx av 'is -CyiJTfi -ctj 



T^OO'' oi-j-cr^ ^'.^tlQ^ '^ t'J^ 



lJlI 



to; Swp^i. "Of|£u Ey^i? 



[i^yiXri 



magnum munusessct alTeeta. Unde ego repreben- j. aij.:i': 

do plurimos, qui cueu baptizati fueriat, et credere ottot^v •^, ^cirr'.^O-vTe:; y.ti'. T^tTrs'JEtv Xsy'J''"-^^ fJ^^j- 

Be dicant, nihil tamen dignum iide agant, neque obv 5^iov i^IiTTstu^ tto'-'^tl, [atjo' ouc iv^'^'^^^^^j X^ytu 

eos quos diiigunt fuxores, ioquanij vel lllios, vel o^i -(^-vjAY-^q ajxtuvrj i>Ig'j; rj 'i)(XDj^,TrpQ; to'jto 7rpo-;pi- 

amicoa) ad hoc hortentur. Nam si orederent, vi- uw'^t^i. E'. y^p Trir'.j-EUitci^Tt i^rurjV alth-no-j t'jw 



vARm lectionh:s. 

*Mta Epfi,, Xiyw U C, 0- ^^^ ^-pLXIo.^ 0, ^^ /*^..-o^^^. \ni, 33 : f^sr^ur erdm in religione nostra sermo 
de Prophefa quodam per qucnx immortahs et bcaU vita CfcdenlJhus danda promiiiUur. Rune- ergo nos puUi- 



337 



CLEMENTINA. — HOMILIA XIII. 



333 



B 



tam (eternain cum bnnTs^ operibua a r>eo propter \ 
baptisimim riiktione, quos dilatinnp.j quos diligc- 
rent. ad eum suscipiendiim exhortarentur.Sed licet 
veslrum quis : Dili^iml. eos, ao de iis sunt sGlJiciti. 
Id sUilLum esl. Nam riir tandem eos j'grotare vi- 
deutes, aut in mortia yiam abduci, aut quondam 
alia molesta siistinore, gemrint n^qiie misRrantur"? 
Ila si credidisaent jgnem .i^lerniim manere nos 
qui Dcura non coiunt, non cpaaarent nionere ycl 
tanquam de inlideiibus dolere, dum eos cermmt 
increiJuloE, certi future illorum pccn^e. Xunc ergo 
hospitam accersitani interpogabo, num legem 
noslram vclit amplccti, ct prout consequens fue- 
ril agcmua. 

XI, At vGstra mater^ qnoniam, ut der.et fidelem, 
in baptismum animata est, vel uno die ante bapti- 
smam jejunel. Ilia vero jurabat, diceus : Duobus 
auperioribus diebu?, dum narro mulieri recogui- 
tioiiis eventum, pro multo gaudio oibu.m capcre 
nequivi ; nisi qund hfij^terna die pauluni f,^\\ifp. 
Bumpsi. Juramento autem testimonium pM;biiit 
uxor Petri, dicens : Vere nihil gustavit. Et Aquila, 
inagis vero deinceps Faustiiuis, ait : Nibii orgo 
obstat quiti baptizetur. Turn Petrus subridcns, re- 
spondiL : Sednoa est hoc jejnnium baptism!, quod 
non propter illnm su^ceptum est, Et Faiistintis 
Gxeepit : Scd forte volens Peus matrem nostram 
nee una die, agnitis nobis, separari a CGDsorlio 
merisie nostras, prafordinarit hoc jcjuniuni. Sicut 
enim pudiciLiani eervavit in ignoranlia, faciens 
qnod vpritatem d^cRt. ita et nunc Deus forsati pro- 
vidit, earn ante unum diem jejunare pro vero ba- ^ 
ptismOjUt aprimo die agnitionia nostra; nobiscum 
posset ^-alem sea cibum capere, 

XIL Turn Petrus : Non nos, inquit, vfncat ma- 
litia, prastcstum naeta Providentiam et malris af- 
fectum ; sed magia vos et ego vobisoum hodie in 
jejunio permiinoamus ; et ems baptizabitur. \eque 
enim hodierniE diei bora ad baptismum apta est. 
Itaque sic fieri omnes consensimus, 

XIIT. Hac ergo vespera runeti I'ruiti sumusPL'tri 
doetrina,qui nobis ostendit per occaaicnem matris, 
quo modo pudiciliie fines sint boni, fiaes vero mte- 
cbiffi esitiales, et ita natura comparatf, ut toti ge- 
ncri pcrnioiem inrerant^eliatnpi non siatim.tamen j) 
licet tarde. In tantum autem, inquit, pudicttia Deo 
placet, ut etiam bis qui in errore sunt positi, non- 
nihil grati<e pro ilia in prfesenti conferat vita. Nam 






TliaTl 



Toj; v,if.l GpovTt^-j'jffiv OLuTflj'j . ToGto £lJT,Gi; eOTLV. 

XI. 'IE OS r^^T;i"jp 6;i(T>v, ^tt^lSt] ttltttw; QL^i/E^iai 

'^f^c pETct/tfoiTv '■^^ 0-jx ^fjSuyv^BrjV , ^X^^^'^ [/ov^v 
pp^cyio; j^^To;, 'E LiapT'jpr^T^ ^^ x^ -^y opv/p / Y'jvt) 

O'JV.OJ'' OJij£'J "XlL^l)^'j;L lyUT'fjV ^aTTTLfTfl'Tj'J^L. Kill, 11^- 

Tpoi; y=\y.7<j.^ ATEXpLvctTO" 'AXa* O'jx e^-ct touto vrj- 

vrj; ^jFirLv rfjV iJLTjTs'pft ^7,SiEJ.£ctv ljp.bav |^?tc( tov 

civ^yjo;ptT;J.ov '^lopi^a'. ttj.; fi[i£T£p^; -upt/ud^Tj; , 

xai v5v b Btb^ 'i^wc iuxovo[jlTjCte'J a^Tr[V 'Kpo [i'.i; v^j- 

990 Xn. Kat £ U^Tpo^ c^vj' Mtj ^fAac Vi-ititW 
-^j '/.^/.la, Tp'jipaTtv E'ijp&v^a "t;v -Trpiiv&tav xal Xcito'j- 

0[a^£''j(n;iEv TT|V cijji^pTJ £V vr,Tx^(9; ^', xctl aijptQV 

r:av-;; SiSa^/OfX^a^ ^^TtsXa'^oi^ev , o;t/.viivTo; ^p.is( 
1/ T>^; xa'5^ TTjV ^Tj-rba Ti:po'|a^=^^, xi^i X'^Y'p "C^ 
T^Xij T^; fT(f>^poTuvT^(; /a>.i, xi S= xi^c jiocj^sb^ ^fx- 
),£7:a o^^Tx ?ji.w -^^i-^^-i ^^ ?)A&Bpny Tto-.slv c'jJt'^ '^J-h 
y.Tj [i-r, x:LyiuyA, c^XX' o^v yt x^v ppaSicuc;. 'Et^I tot- 
oij-rrv £1, or,!7ty ^ -.^ t^^ ctocpp')jJV7jC Ctpeoxet Ttp 



VARI/'E LECTIUNES. 




^3 Tfji inserui c. 0. ^^ X''^^^ ^''^^> ^'■^" Y-'^^^ P- X^^^'^^ ^^"^ ^"^''I' V^'^-' ^' ^^^ ^'^^ ^^'fjx£ p. t^j^-.v ex£i. 
*' Fortasse toite, vel Sao^ — w^^-incF^j ft. 



iitovtfA&^y S, 



339 



S, CLEMENTIS 1 ROM. PONT, OPERA DUBIA. 



futura bcatitudo illU solum rctrlbuilur, qui bapti- A =f^"^)^ £ 
zatl sunt propter spem in eiim, quique puiiiciliam 
etjustitiaiti servant, Quemadmodurrt vidistls qiioB 
matrj vestra; contigerunt, bona, inquartj^ rjna^ in 
fine obtinuit. Forte enim si adnlterasiel, e mm^io 
fuisset subliita. Quocirca piidicara miseratus Deus 
Decom ei imminontOTO avortit, et ablatos liboros 
redd it. 

XiV. Verum fortasse dicit aliquis ; Quot ob pu- 
dicitiam periere ? Dioo : Quia nou senserunt. Cortc 
eaim uportet ut., quic seniit aliquem vcl aoiasium 
vel acnatorem, fuglat statim coram istioneni cum 
eOj tanquam ignis flammnm, vel canem rabidnm. 
Quemadmodum fecit qu^vos peperit, revcra pudi- 
citi^ bonum diligeng. Propter quod servata vobis- 



* t{U VJV 



■^ 



34© 



a-nov^^j.^'. 



'(f-i6\wj^^ )J-fb} 5tj -ca Jul 'zilz: xa>.i. 'Itiij; 3'= ^! 

XlV. '_AXX' ipsT" Tit tWt;- IToao^ S-.i (ruj!ppo7ijyr|V 

(XTrto/ovrf) ; *f*i^^( avffLaOr.'jt^c oHici: ■ ^pT^ y^,^ '^'^j^ 

oTou Tiffp^ aijTo 'puYiT'j ty]^ "p^i^ cfiJTov sririf^noii;. 



cum regni sempilerni ucccplL cognitloneni. Muber t> a-uivJoj p^^LXsi^i; ^Xa^e ttjv ^ti^yvcuj'.'^. 'H fTiij'ipo- 
quai pudice cupit vivercT pcire debet^ sibi li mabtia vi^^ Suj^rj^iiv/j y'-^^'^j elSba'. i^^iO.st, '6-z'. '^eovouiAbi} 



invlderi, niultosque bs amoris causa habere inai- 
diatorcs. Uno autem pudiciliie affectu casta per- 
manens. aempta, de omnibus victoria salutcm con- 
sequrtur. Etcnim licet quis cunctas excoluerit vir- 
tutea, ob unicum adulterii peccatum dabit pcenaa, 
inqait propheta. 

XV. Muber pudica, Dei voluntatom faciena, pri- 
mfe sua oreationis ppEeolara eat commemorjilio ; 
quia Deua qui unua est, homini uni unam creavit 
mulierein, Adhuc vere amplius manct pndica, &i 
creationia non obliviscatnr, futurum supplicium 
prsevident, nee ignor^ii aitiirnorum bononim ami?- 
sionera, Pudica mulier, iia deleotata qui voliint 
aalvi fieri, est pium exemolum caltoribu?^ Divini- 

tatia ; utpote bono? vit^e les.QuEe cupit pudice age- ^ yi-i^-.' aY^Sou y^P P-^'^ ^^\j-^^ i'sxU . 'H 
re, occasionea maledicti amputat : sit vero non 
data occasione tanquam ab inimico male audita 
a Deo benedicitur ac vindioatur. Pudica Deum de- 
siderata Deum diligit, Deum oblectat, Deo gioriam 
defert ; hominibus occasionibns obloquoLidi non 
prajbet. Multer pudica exccllcnti digaitato replet 
Ecclesiam atquc bono odore : et pr?elerea magi- 
strorum laus est, adjutrixque puglicitiam colCE- 
tibua. 

XVL Pudica mulier tanquam sponao Filio Dei 
ornatur, vestita sacro lumine, Ipsi autem decas in 
anima est, bonesta vita. Unguentum vero olet, bo- 
nam famam. Pr^clare amicta est, putlorcm induta; 
atquc prenosia margaritis redimita, castiflcis ser- 



[fT.o /ax(:c^ TTp^cijiL EpiuTo; ttoXAoij; ijf_iL tOU^ £-'," 

c-(i]G>;vCTt t/^t\. Kxi Y^? ^^ Tcivra /.t.Ks. ha.T:p'i^-'xn6 

XVr *U iTijj^pwv Y^^'Ji '^^ ^'^^ Sz.oZ OeXv;|j.a ttoloj- 
crct^ zr^- auTou TpfoTV]^ y-^iciiMq ayctO/i '^-fjtxvr^T'.t; y^- 
vExar St; e!(; wv 6 Beo^ £v1 "^ ovOpt'JTTtp atcrv i'xxt35 
Yaya^xa, "Kt^ Oa [xaXXov ^'.o'tjpLpjv [itJELj ^iv trj;; y.z[- 
cr=tu^ ■''* (ATi sTTtXavOivj-j-caL ^ /..^t tt^v xoXuiv Tupo- 

■CiJ'fpOVElV 

<A [xr, T.o.piyjj-j^'y- Trpo'pa-:^ X&lSo ^Eli-rat '^ ros; &::& 
e^Opfj^, iiTro 0cQu EjXtiYs'^'caL /.at |-^a'.x£"tTo:f. 'H jri»- 

tppfl)'' TOV 6;'jV TTOS;", roV 0E'jV CttX^'i, TOV BfiOV T^p- 
Ttit, TOV 6E0V 5>q:^^Et ' ft'^fiproTroc^ TTpry^K'TlV TTp'j; 
XoiiopfTiv ou TuctpEVst. 'II Ttu'^puiv y'^'^'J f'|V *B"/.xXv)- 
o-fay a']'o:6fi T^jtf^ ^i-jp'^ec x.al etzI crEfj-vfJ-Tj-^^ ^ftS 

crijvepY°? autoTc awts^o^ioZi: tjyX^^^^- 



XDJLtt'.Tai 






/.^l T^ 



|ttO'Ji; [^apY^^P'-Ta^ TTEplXETat^ T'J'J, 



moiiihua. Candida autem estj ut animo ilbislrata, D ^^'f P^^'lC^'^"^^ M-(o-^q. Ae'jxr, 5e Toyxiveij ^'lav '^* 
In optimum intuctur fipecuium,qu^e in Deum aspi- t^^ fppEva;; ^ X£Xcj[-L'Trpu[jLEV7]. KttXtp EJOTiTptp 6p^ , 



ciat. Poloiiro omaLu uLitur,timorc ergaDeum ani- 



tl^ toy Beov 



kii.m 



TlOliiJ^ 



'^. t;:^X']j Xf^^jj.']) yp^l 



zyii. 



mam inatiluens, Egrcgia muliijr, non qua? auro Ttjj tijo^ O^o'^ ^^ ^6S^ t/jv 4'u/JjV 'jouOETourra, KaX^ 

irretita est, sed qn^ a temporariis cupidiLatibug -f] y'^'-'^h- °^i(. ^j XP'^^^ irs^ESyj jjevyj, aXX' r^ tS*v irpa^- 

soluta, Pudica mulier a magno Rege desideratur, Kaiptov ^Ti;'.&u[itfijv \zX>iiJ.hr. . 'U au}^pa>v yuvT| pis- 

despoosatur, cuatoditur, diljgitur, Pudica non prco- y(iXfj> B^^eXel TieptTrdQ^io^ i^r-.v, auT^ [ispTJuTeu- 

VARf^ LECTIONES, 



341 



CLEMENTINA. - HOMILIA XIIL 



342 






Tdc, a'jTqj tE-ui^pYiTa'., ^tt' ^* aijTou ^Ya7r7]to^u 'II ^to- A. bet occasionea ut Etppetatur, nisi viro suo, Pudica 

ab alio ciipUa, dolet. Pudica marito dcfert sin- 
cerura ac suavcm amorems blanditur, placet^ ser- 
vit ; in omnibus ei obsequilur.nisi quando inobse- 
quen?f foj-ct Deo. Nam qua^ Doo rreilil hg obEempe- 
rat, oV)sque ouslodibuset animo casta et corpore 
pura est. 



Bzi^t. H yip 7r£L6op.i'jT^ 0£(|j avsj fpuXoixio'j xat tyjV 

XVI!, 'Avf^i^Tfj^ O'Jv T:a; i^^ip ^ tvjV ^ccutolj yu- 

^£vTi ojoe Tov ivSpa fp'jGiTtaL. 'Eav Oscj'J tov aopctTtx 
pXIrovTS p.^, cprjCv^Ta^, izphc t^v [j.rj opio'^'ra rcLc =fw- 
t^pov^jT&t ^■' ; ^93 7ra>^ ^l !7co^pov/ JS: ■?; li^ CL>v£p- 

Tiuic; Es X^t vQuOEo-fac t'j^^ji ; irto^ Be rrtotppov-i^TEc 

av=o '^jXixtov, eiv zr^v ETO[j.ivTjV '/p-'aiy tqu ^■'- 6eoj t> ncs ? Rt quo pacLo instruetur ? Quo modo etiam 



XVII. Ameng ergo est omnia maritoa, qui uxo- 
rem suani a timoro Dei separet. Quoniam» qo^e 
non timet Deum, nee maritam mctuit. Si Deum 
inaspectabilia cerncntcm ncquaquam vercatur.quo 
modo ilium qui ea non videt vercbitur ? An gra- 
tnito castitatem colct ? Qp^ vero raliooe rasta erit, 
quffi T]on convenit ad audiendos c^astificoH sermo- 



liil BvSftyj^Oji, r^r.^Wr^v It^\ [j.[xpa f^Sovr, a'wvtov ^v]- 
TipOiJ Tov utorppovL^^iVTCt (i=l £tcTip](^Ea6n[, *^-^^ X^iyov 



teiiiporanter se geret absque ciislodibus* si tutu- 
rum Dei judicium non edoccutur, aequo sibi plcae 
persuadeat sternum ob exiguarn voiuptatem sup- 
pHcium ? Quare. contra invitam coge, ut ad docfri- 
nam castitatis effectrieem semper acccdat,vel adu- 
lationibus vlnce. 

XVIII. Muho autem melius erit, si manu earn 
ducens venias, quo ipse etiam pudicus flag ; desi- 
dorabia enim Oeri, ut cognoscaa finem honest! ac 
veneraridi matrimonii, neque pigebit, &i cupia esse 
inqusm, pater, tuos liberos diligerc, et ab iis di- 
Vigi. Qui mulierem pudioam habere vult, et ipse 
pudice vivit,ac debitum persoWit concubitum^cum 
ea vescitnr, moratnr, ad castificam doctrinam ve- 
nit ; non coD*ri^tat,non temerc; liligat,£0 nnn faeit 
^ETctij ^auTos^ jLt^^Tov ou uoieTj S Sij^j^T^L xoXi TT^o- ^ odJosum, quce potest bona prajstat^ quando vero 



XVIII. rioX'j SI y.pETTTDv^ e! ys'.payw*p.cTac r,\ziz' 
'ij% Aai auTa^ Tttioptfiv y4vr/ ^■.}.-/.'7ti^ yia crr/jopioj 
ysvsjOai, ''!va y^ioxri ^'' fJEii,vuJ yajj-o-j To TcXo.;, y.3.1 

fSta ^fi'/.va ftitXelv xai ljtto ^Situv cXsI^Oai Tixytfjv, 

tppOVEI, TTjV 6fp=[XD;J.ivTjV E■JVr,^^ ^TToS'Sw^iV, laJTTj 

(TUV EfTT t aTd L p TaUT^ trUVEJTLV, CJU^ fXUXri TTpO^ TOV (Tttl- 
<PptiVL^n'JTat £py_ET:«L ?.GyoV^ O'J XiJ7r=T. I'JV =:Ejt-? }lA- 



iytf-t oiv [iJj IX"S '^tI ^'^^^^tEftjt TO XeItto^ ^ a-noTrXT]- 



po 



|jLEVEi, >:ipLov ';ov ivSpo: yv<i>pLL6t^ 'jr&-JO[XE'jnu ^^ -ry'jV 
aTToOv^fji-ET, X'jT:oj[j,evov Trapa^j-'jOstTaiL , xav T:3'i?/,o( 

^ysicSti; auTTJ^ 



a&TapXcfq: pptoj^iviov xai TroTtov ^^pr^Tat, '(vo: jj.T| Xt- 
Trftv6£vTo<; 'cou iJto^aTO^ -co* papEt ^-^ Trpot; E7riftL>|j,L-ti; 

^*£ol^ oOk 'St-i^EL, KXi Tain; ytpo'^iai; jtto-t^'jel, ye- 
X<i)Tci:( iTCtXToiji; aTrojOE'To^t, 6ea> |±Qvejj ItjT7,v ctttov^- 
j^ouja O'J jtpiXXEio:;, a^Tj-vriTj^ X'^yoji; ^xo'jojt:? r^OETa-^ 



ron habet, assrntatione quod deest supplet. Muiicr 
pudica adulatioocm non exspcntat, virum pro do- 
mino Ijabet ac dominum vocat, en paupere fert 
paupertatcm, cufii esurientc esurlt, cum peregri- 
nante pcrcgrinatur, tristem consolatur, quamvia 
majorcm habuerit dotemT tanquam nihil habens 
subjicitur. Maritus auleni ticct pauperem uxorem 
duxerit,magnam dotem putetpudicjtiamipsiua.Mu- 
lier pudica nimio non utitur cibo ac potu, ne cl- 
bus, pinguefacto corpore, ponderc animam trahat 
ad cupiditatca illicitaa, Pr^eterea cum juvenibua 
ncquaquam sola mauet, ac senea reveretur , in- 
compositos riauB removet ; se aali Deo tradens 
non decipilur ; honesta verba audiena delectatur, 



xoh^ 6l jj.-^ Itz] 'yij)'fpQ!j'j-4T^ ^* XeyojiE'jou; auojOs^Ti/^ ]) ea vcroj qu^ ad pudipitiam non lendunt, repeljit. 

VARl^ LECTIONES 

^* tTz6 C. ^^ Trap' ^jtTo^ G, " Tuphi: wf ixii 6p(ovTa 7t6; Tff3Ypci>7l7E'. scripai do conjcctura, 7:u>CTT^v 
dtopaTOv 'Kpn'y,''. (rtLtrppov7;a£t cod, Hom. Parisin., TTio^ Tov iiopaio'j irpo'ita Tcuffp. conj. C, cl ex his Gol- 
latis lectionibus suani veraionem composuiase videtur inLcrprcs; Tcpo; tov a^Spa hpn'ch-j u-^p^jtcft itoj- 
Bpovi^^ai ; conj. \). PrKlerca aliquis possit conjicere Trtui: toj avcpl diparo; [vel ^itpjXa/To^J ouo-ct o-inc^p, 
S. r.ihi: T^v (idpjTDv 7ipo3(p£<nv [Ttu^prjvfji^ 0. Turn lege Trpo^V^ -oj^. D^ "* 'co^ om, 0, qui pprgit ©jrj'j 
xp[jiv j^T, Sifi. SG.86 ^'pyETO^t 0. ^'i Post yvioCT, in 0. exstat t£ subnotatum, ^^ S^ 0. *^ i^ 0. ^"^ X'jTro^iv 
d " Malim avaTiXvipot S. ^^ Ita et cod. Tur, (Gfr. Turr, ConsL opoj^., p.03),7revop.£v:E> G. ^^^6 ^ipo^ 

vel xi pipT) conj. D. ^* m^rppotrjviji; C, 

VARIORUM NOT.E. 

(42)0 fTiiK^piijv YLJvr'. Adi ad Constitutiones apo- humanum est, (f^arii Ut /orluitis caxibus nmKeris 
stoltcas Turnani Latioe tanLum imprcaaas Antuer- maritum, vel uxorem vt?'i jiariicipem esse? Cot. 
piffl pag. 93, in margine- Ulpianus ; Quid enim tarn 



343 



S, CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPEHA DUBIA. 



m 



X\X. Testis est Dcii& : multa homicirlia imum A. XIX. Mipxjc G^G(;,tcoX?,gl ^oy^t ;/^j!y:La [4-Ti ;-L:a ^^, 
aiJultprium ; ct qunri gra.'e efit.homicirliorum iliius 
horror ac impietaa non. oernitur. Nam fuso san- 
guine corpus morLuinii jacket, ctcalarviitatis magni- 
tu^llne omncs stupent. At neces anivnarum per 
aduUeriuin, cum siut magis horribiltis^ quia Laiiien 
ab hoiainibus non videntur^ aggrossoHbns occasio- 
aem iridesidis impetus pr^bcnt. Cognosce, liotnfi, 
cujus spiritum habeas ad vivendum, et ne ilUim 
patiaris polini, A solo aduiterio polluilur Hei api- 
ritus : atque ilco ille ad ignem trahit homincm 
qui polhiit. Foatinat enim conturaciiosum tradere 
ffilerno supplicio. 

XX, ITsG cum dicerct Petms, vidcrctquG bonam 
pudicamque MatMdium Here gaudio, arbilralus 



au'lpCfJTTE, TLUOi^ TryO"A|U S'/Sl^ -TlpO^ TO lT,Vj KHL 'OU UTj 

VtT^^t -fj 0=oj TTVJV;' >t:iL o'.i tcO-^^* c(jtij t^v ^Lt^.avavTx 



XX. TaOT3 X^vtov 6 ni';oo: 



Tr,V 



9» 



av3 



u 



fp^^oya M^'cCLO''cfv ^^ JTc6 7^2^^ Bctjcp'j^-'jo'av I^wv, ui^ 



dolere earn dc to]*i)^alifi caaibu?, ait: GonlJdGj mu- 1;^ tuc ^Tro^y^o-si ttuv yey^vJtwv Xy- 



>;orjVa'. V0[j.fj7 



^? 



lie- Cum niulLi innlta m^la pertulerint prupter 

adultcriam, tu propter pudiciLiam passa es, idiiO- 

que non intcriisti. t^ed ct si obiisses, animcK salu- 

tem fuisses cunse^'ula. Patriam Romam pudicitiaj 

ergo rt^liquisti : sed hac occosione inveniisti sun- 

tatem, storni regni diadoma. Fu marl pcriclitata es 

at non mortua ; verum licet mortua I'uisses^ ipsum 

tibi pelagns propter pudicitiam fuisset monenti 

baptisQios ad anirn^ salutem. Ad pauGum tempus 

orbata eg liberis, qui cum (5 lagetimo easentsemine 

invent! sunt in meliorc aorte. lame pressa mendj- 

casti uibum : sed etupro luuin corpus non foidaf^ti 

Corpus afilixiati : at servasti animam. Adulleruni 

fugisti, ne mariti cubile macukres : verum qui fu- 

gam vidit Deus^propte]" pndicitiam loctra viri sup- 

plcbit. Ad tri^tiliam et solitudinem redacta,privnta ^ o^r-o-^Xr^ptJiii'. tottov. A'j7rr|0sI:T:x y,<x\ j 

es ad breve tempnsl.iim mania, turn liberis : sed hi iXtY'jv avopo- y.% 

omnes tibi reiinquendi erant per mortis necessita- 

tem : pr^estat autem^ quod propter caetitatem vo- 

lens privata es, qaam si invita postea periisses in 

peccatis. 

XXJ. Multo igitur melius eet^priora moleata esse 
ac dura. Etenim quando adsunt, spe quod pr.-eter- 
ibunt,non admodum contristant,imo potiorumes- 
spectatione gaudium pra?bent. Ante omia aiiteaj 
scire le volOjquantum pudtcitiaDeo placoat.Muliftr 
pudica est Dei electio, Dei beueplacilum, Dei glo- 
ria, Dei filia.Tot prferogativaa babet pudicitia. Nisi 
lex esset, nt ne Justus quidem absque baptismo in- 



it// B-J.^jrj--'., -^jwar T.'j/j.iuj TTOAAa y,y.y.% Tc^Oovrwv 

y.^\ 5Li TOJ-D o\jy, kiiAi-Wr^<T:ii^ {4'i). El o^ y.^\ '^z%'rr^- 

aX^^Os'-^v sups;, Trj S'.iS-rjjAa tv";^; ^V^io-j pctjxAefa^. 'E^t 

o-z-ojcryj 3axT'.a-[jLa EY(v£Ta Tip5^ 'I'^/^i; Jtuti'iO^av. T^- 
y.Ufij'j HTt^X^'^O"']^ Trp'j^ oX'yo'', i''tv« '^-jt^ijio.^ ovT'7 jtci- 

p5; £v ToTi; XpElTTO^lV E'Jp/jTa'.. A^rj.dtTTQ'JCT^ TpO'^'/i; 

yrjv £.p'jYif;i ''''^ [J-^; '/^'ti'Z'r^'i diySpo^ [J-'-i^^Tj^ ^^ aXXi Z-.% 






aTreXEi'^Ov]^^ dXXi TOJt'^'ji; 

xxxT. noXX 



y_povov G'^' ^y.apT''a'.i; aOxaT^ a-tuX- 



tii oj'^ a^Eivov TH irpdjTtTa '^ E^vat 



f)X.- 



ospin Ka^ Y^p ^''^^ TtapiTT:v, IX^iiSL ^oj TrapsXoi'v 
O'j nrdvj X'jTTs-^j 7rp'^7tjf*/.'^ t; TOfj x-p^LTTovti^ /.cci Ya(- 
psrv T^p^ysi. npo Tid^Ttuv oi 'dhbj7.\ Jc OsXfn, TT&aoy 
TO ^to'^pDVET'* i^p^^rxa'. ©En^ "H aiuo-^tijv y^''^i ^^'^^ 

lYX'}Jf\, e=OJ E'jBoV.'^, e^fj^ 296 Bo^2^ Qtou Ti- 

VAia.li: LEGTfONES. 

Ila D, HXiiTErar C, 0. ^^ t/v adjnnxf z. 0, ^^ M^t- 
^ T-j^v oTr_, U, * aTToXsrTcsrv C, '^ In G Psec vidctup 



l-L^vSivs'.v, ^ -^ addjdii D, Subinde ri^ep p. e'-'tt^p 0. Turn idem om. s'jTaT^ r^rribilque aTrwXX'Jou, c. S, 
a.-KoW-jo-j C. ' 77pfyaTE;:i 0. ^ Ita et t^x: conject. G, in cuj, tcxtu tojo'Jtwv av^Dtov. S in&uoer conic- 



CLt ToaoiJTtuv aYa&Luv kIti^v. ^ &i>^7:ov /,x; itod^TrrtJTov 0, Ofr. bona, xiii, 13, 

VARIORUM KOT/E. 

(43) Mot^Eia De aduiterio enienHes veiim locum non verum. Cot. 
S. Methodii, in opere De libero abritrio^ Combcfi- 
Bianae editronia, p. 353 ; "Eteoo^ 7:por7;'>, oc -'i^ 
TtXrjs(ov YL'va'iK:! 7cci(re['* fiG&Xe, XriJ-CE'jtuv yiaov aXXtJ- 



^e^ 



yy^ 



0^^. ya'. IT-'- 



'. ';rap:tvoij,ov ■/.'jtTriV -.^a'n.'i^-iiii -Kt.' 



^ :j I j.[i]V 



cr^Dv) TTttT^pct Y'''-'^^^"-^- ^J^'.t^v. Hoc est : .■1J-^j'(jf alius 
qui projcimi uxor i cupi'j bar illmkrs, alierntm inJiM'- 
monium pr'Vddvs, et indtans earn ut ad concubitnm 
iliicitum. verteretur, e marilo volens facere palrem 



(44; in Clemeniimrum ms. hie ad margincm rc- 

eentiori manu scriptum r^rnitur : "Otl s' yxl £6-j[y,7i 

a:SiT:-L[crt:n^, Sci 'z-t\-/ c-tu'j-pOTJ'/Tjv EOt/.^'ouTO. Parlqus 
niodo infra, B-./,3lo^>vt:£l [ily $q ^PY^^■''^ t^ oti ::t!i'Lp'j- 

Ui^Spy_'^pii'^'Tl. Ua^TlXs'ctV GE Xp^JTOj j^rlvoL ^J^L flaTT^'.^'j- 

jj-sv-j: -l\^ JY-^-' Tp^i5-^,i',.t,X. Qu^i; uQinia Lid Peiagia- 
nam b.-eresint perlinere videntur ; ut et nonnuUa 
alia Clementi ascriptis operibus inspersa. Cot. 



Mt CLEMENTINA, - llOMILIA SIV. 34« 

St'i',tl<Ta^il.,-Ax<^ TTo.>T(I,v leviv rj^ ;r£^T:?.ctvrjjj.-- A grcdiUir lu regnLiLTi Del, forte qui eraDtin gen- 
vo^. o.i 7co'^p^riv.,v [j.'Svo., ^^^Ov^^t =:5W^vT'.. ir/ tibiis. propter s^olam pudicitiam po^s^rii salvan. 



II er- 









Quocirca veheaienter anxius gum do i\p.q\i\ 
rore yevuuL pudicc, quod Fuie bona e^pc pudit^iLiam 
oonscctali, ad bapiismum recip^ndum se gerant 
RRirnitur. Quare:^alvinoa finnt;quia Dei decrfitum 
poiiliim est, no in ipsins rp^num ingrediatur espers 
baptiprai. Ou^ po&Lquam protulit^ etbis plura, ad 
aomnum convursi sumus. 

HOVilLlA XIV. 

I. Multo autom maturius, quam quotidie solebat, 
PetT-u9 experrcctiiB ad noa ingre.ssus est, quos ex- 
pcrgefec^it, ac dixit; Faustinus el Faustinianiis 
unaquG Clemens cum sui^ me sequantur, ut ve- 
ai^T-o. ^.-rrfi^^y^iv.'uliy l7:\ TfTr. alv'.^Xf^. ^^■^i.oi^.'.-^ B nicnles ad oblerLum maris locum clam possiiQug 
i^'i^^-,, ix^^j ir^TOojv -'.vuyj Y^>^r^'^'J ■''-^^ *' '/aOapt.{i earn Ij^iplizarc Itaqite M!)i fuimus in liltore., inter 
T,Wou --:.-o:^Tiv-:n>v i^aTTTL^.v c^O^i^v. 'ni^=T; Ba rA saxaqu^pdam, qu.'i^ trarquiUum etmundum locum 
iSd'^ol, Tr.'. v.^aLx^v /iptv i^^Licr o^^:s>/fr;, ^.a? aA)^o'.^ pr^bebant.bapfi/avItilUin.Nos aiilem fratres, mu- 
Ti^lv' ^Trrj/.op/TctvT^^ x^^l AO'jffctit^vG ^/^ft 7 ^l/eo^T^c [ierum gratia, una cum trati-e et aliis uotinullis ^e^ 
k-Ki '^Ti; -^.v^T^^^- T::*o^XiSorJ:r^ Kal oGtt^K ^v /^'^^ coasimus etlavimu?; ac profccti ad tnuheres rcce- 
tp^fip To-f»> T:opEjO£vT£c c>/oasO:i- "Etiz'ti 6 Hkpo^ pimu3 ipsas. Sicque in luoom occull.um progrC:SSl 
'^a^YJvaI^'^;S.iT:o. ri/Xo.Tr'po^TTEEA.^^^^ jlUc precati sumus. Poslea Petrus mulieres ob mul- 

i7i\ TTjv ;-^v(:^v D.flElv keX^ut^;, ivSp-Lv t£ [j^rivo^^ ij[^-v titndinoTji pifcruisit, jubens nt per alteram viam 
fXuv^Tvtx'. xfi ^tr.Tp? x^t t^tT; M^^TiL^ V^''^'^^-^ "' sTTkp- irentadhospitium.solisquevivorum nobis permisifc 
<^;;v. 'E>.ef>v-£; nGv eU x^.v t^v(av xai ^vo^;j;£vqv-s; matrcm ac mulleres comilari, Venien1.es ergo ad 
aWo-^ aG=-Tv ^llp.'iiz ^it\c-^}ix=^:i. m-A Uf/^is &'- divcrsuriumet prte^tolantcs adventum illius collo- 
dipa^ & lUxpo; ao-:;>v, t&v ^p-.ov iu' ^^x^P''^"? >^>-^- quobamur invir.™. Post mulLas vero horaa Pctrua 
cToi; v,a[ £T:'-6t'= ^Xct^-, xri iir.Tpl TrpmTo^ eirsSroxev, ro^zeF^?ns pnnem in encbyriftljam fregit.et Cibo po- 



'OMIAIA li'. 
L 'Op6ptct[xep^v 1" 51 uoX>.^]> tqIj ■aci^-r^iJ.ipa.-'j 6 n£- 

XpO^; StUTTVLrr^lsU ^^jf,^'- TIpO^ ^.i^^^- 1^^^= ^^JTTvf^a; EOT;" 



aJxTi ojv^L^^Ls07][i^y /,3:1 'T'ly 6^0^- E-jXoYv;jap,^v. 

JL ToTi XoL~6v (J JJixpo;, Tov i/Xv L'nTiXr/A'jOoTa 

cac, {I'^^jYiTia^. xi tt^o^'jth ixelOtij^. '^j;'-^^? '''^'- Xo^^^ 

'KOfi'KilJ.'^^tq ■h.iJ.ii; aTJj XdJ f^aTTTLCT^a'CQC ■/.etc I'J-CQC 

xaTi^idit.o-vjfTcft; "^jj^^s, 't"^ <:c'JTO^ L>JT£pOv wjioXrjYet, 

sIceXSovte;; . Aiflp:^ EitSi; TjX'jXrj'JO/;T£V y.xl ^^ t'^ rJ- 

TioXXou trot iKoXouOtuv Ka? s'j-j-u-/zt\ OiXujv tiSojjjlTj^j, 
l^i^T^tog fijiC iieo'.E^Y'!^ f*'^^ "^aXtu:itLvr|^ ■ yiiv ^e xi £[Joi 



yito iniilT'i primura dedit, ac post earn nobis flliig 
(; ejus. Atqiie ita cum ea comedimu^, Deumque lau- 
dibus prosucuti sumus. 

II. Tinn dcinde Petni^. ingre?sum poptdum vi- 
dens, cum sedissct, nosque Juspisset a?sidere, 
enarravit primo ac docuit, qua ratione nobis post- 
baplisraum prcemissis ipse iarde rodiisset. Causam 
vero banc diccbat : Simut afque vor, inquit, dis- 
ceFsistis, scnex operarius advcnit, cufiose occuUana 
ae, nobiaque prius observatia (sicnt ipse postea 
fas&ns est), ul videret, quidnam ingre&si locum ob- 
tcctum ageremus, clam cxiit etsecutue est, atque 
in uppijrtttno loco conveniens me ac sahitans ait; 
Jam dJu te seqnens et alloqui cupicns, verebar ne 
mihi lanquam curioso irasccreris, nunc autem qu^ 



oo/o'jvxa aXr^e-^', El ^o-iXEi, }.h(i,j Kayw ^T.zv.pi^A- mibi vidcntur vera, si vis profcro. Et Ggo respondi : 

jAT|v- 3»8 .V^Y^ ^[ilv ^TTEp Toi SoxcT y.Ti)^-^ s-hai, y,<y.\ Die nobi&quod tibi vididelur esse bonum, et lauda- 
a7ro5aSo;i=0i as, vi'-h xtjj o^ri jatj xaXov fi xo X^XojtE- ^ biruus te, licet re vera, quod diseris, bonum non 

vov, ETT^tTT^p HYsiOTi T^ p 0.01- p s'^E '. TQ Spx'^jjv do L ^^(Aov lueHt, quoniam prudenli coiiailio id, quod tibi 

eItteTv t^^sXtjjxc- visum est bonum, votueris proloquL 

ill. Kac 6 Yc'pojv xou Xey^^v ^(pjaxo ' fiuxwc" BaXa^^ IIL Turn sencx ita ctepit dicere : In man voS 

oTi b^%^ XaXo-j^evcji; =U ^^ xo'j fiTToxp-j^Qv x&ttov lavisse vidi, et past hoc ad aecretum secessisao 



VARI^ LECTIONES. 




£pit. 110 fit 0. decst in lextu Ci. "' S7;l supplcvi ex u. '" /.ai xuxil^ xkl^ y'' 

Y- cnnj. S ^'' y,ai add- c. 0. lix eodem reposui ^;^[v» quod transiit S. Turn ^^Jv=-^1li^r^\^.i^ C. 

pitpYo; EpiL ^^ Y,\i-r.ui-j 0. Sequens y.a[ ex Epit. et 0, deeat ap, C. ^^ xat inserui c. 0- ^' b-rA 0, 



TCS- 



347 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA DUBJA. 



locum : accedena ergo, et observaps de occulto, 
quid in sctTohim ingressi ageretis, cum. orartcs 
inspexispcm, seceasi : et vos miseratuH opperiri 
ca?pi» usquequo e^jrf^sso^f alinqiicrer, uc dorerprn re 
e^^clis.0^lia Tieque Dens est, neque providcntia, 
eed geDesi omnm subjacent, aicut ego ex iis, qute 
mihi acciderunt, manifbatiasime comperi, in disci- 
plina matbtiseos jam pridem diligenter eruditua. 
Noli ergo errare, fili. Sive eaim ores, sive non, 
quEe genesis Lua conlinet, lijjctibi accident Jieceg- 
sario. Nam si precea poasent aliquid, vol liona 
opera, ipse inter tbliciores Rpsein. Ac nunc, nisi 
te decipitliffo pauporcula mea vesLi^, dictia meis 
non diffidaa. Cum olira in magna boTiorum abun- 
dantia versarer, multa turn diis inimolubam, turn 
egenis largiehar : attamen dum oro el pie vivo, 
fatum nou potui offugere. Et ego disi : Qujinam 
Bunt^ quffi tibi contigeruni? Illc vero respondit : 
Non uecesse est nunc dicere: t'octe in fine audies, 
qulsnam ego cum essem. et ex quibus ortiis^ in 
quuJea incurrerim vitffi cdaroitatea. Sed nunc 
mum. 

IV. Ego dixi : Si geneai cuncta subaunt, liocrjue 
ita oeseporsuaauin habea, tecum pugiiajiliu cogitas 
fit consuliE. Etenim si contra natalc ne sentire 
qutdem poasuujus, cur rru3tra kboras, id fieri 
consuieudo, quod osse nequil? QQinefram si nati- 
vitas subsistitj noli in eo navare operam^ ut per- 
auadeasmihij ne colam astrorum etiam Dooiinumj 
qui et SL veJit non fieri aliquid, fieri nequiE. Sem- 
per enim, quod subest, el, guod prfeest ac rliicff., 
pareat neces^e baljet. Ci:rLe vcnerari eoa, qui dli 
putantiiTj genesidominante r^uperfiuum est.Neque 
enim prffiier id, quod Jato plaeeL, quidquam fit, 
neque ipsi quidpianj fitcfire poaaunt, qui univeraali 
peoeai su» &tnt subjecti. Si genesis existit, lepu- 
gnat, id quod non est primum, imperare : aut sub- 
jectum esse non potest ingcnitum, cum, utpote 
iagenitum, nihil habeat seantiquiua 

V. Hfec cum inter nos loquorcmur, ingens asti- 
tit homlnum mullitudo. Tuncquead eos respicieng 
dixi: Kgo cum geuere meoaccepi a luajoribus cul- 
turn Dei, et prfeccptiim habeo ne oKuJ adhj^ream, 
astrologies inquam discipline : idicircoad earn iini- 
mum non applicui. Undo astrologi^ quidem non 
sum pEritus : quorum aufem pcritiam hai'eo, ilia 
exponam. Quia genesin ex ipj^a gene^eos scientia 
confutare nequeo, volo aiia mtione ostcndere, per 
Dei providcnlium res administrari, tl ui.umquem- 
que aecuodum ea que faciat, prainuum vel po^naa 
esse nacturum: sive nunc, aive posthac, nihil mea 



TO TL Sy ^v xp'j'^a'ii; =Ij'ovc^; TrpxTTrj'.-s^ y,a.\ E-rrstSr] 

yr^sjet ri uavi:^ ijTtOKei':^^ ^j^ h(D3 i'f' o?c ttettovQcc 
T:e7cATj5&tpiip7;fiat^ in ttdaX'^jv ^* axpi^tuv TO jj.iF)vj[J«- 
M'^ oO*^ a':i:tT.iii^ Tex'^ov. £?'te vip e'j/ti, £lt£ f-f.-^^ Tct 
E.X r/j4 '^E-'ji^^f.},; TzUG-^L'.v ttv^Y-t/jV s^sii;' et yka ^iJ'/a- 
T'. h-jv^'jxo ^^ t] to £J TTOLttVj a^TOj; ciy hj toi; XpE'lT- 
'Vo^'.-j fjrjj^v, Ka: vuj d jxij ce aTictT^ i\ TTev.^pi [tocj 

Oi0^j.i:,vo:i; 7iap&7yov, xal ^awt; tTj^o|j,EVf^(; te x:£t eu<te- 
S'U'j TT,v TreTTpcoi^E^vvjv ^xt^^jytTv -?>, t^Bu^^t^Ot^v. Kiy'^ 

cvay/vT] X^YtLv v^Jv, '.W^ £tcI tIX^i a/.ojJT;, T'!; te tiv 
Eyoj -/.at Ttvciiv, =■' TTo'an; ^'oo TTEptataT^a-i ■^i^o'/a. 
N5v S'ii ^Tt Y"'^^^^ '^^ u:^^rf';a LJT:c:t£'.TO"-j uXTjporpopi^- 

omnia subjici geniturK, volo tibi ease pcrauasissi- 

/.EL-vat, jta? I'iW ^* ojTtoc ^^t'.v ^* ■Ktr:Xripof6pri<3^if 
<T=^ijTfjj EvdtvTLi voGjv ^ij[-i'ooijXE'Je^i;. Et [J.ev f^p ^^ i^'>^pi 
yE-uej'.v oj SiJvaTov o'jSe io ^pove'iv, tl [xaTaiouovETc, 

ipie ^7j o-sS^'v Tou xal twv -tJTpcov OEaTroTv^'^, ou 6t- 
Xov^o^ v.^! |j.Tj Y^'^^^Oai Tt, YS^'^^^o;^ ctSjvoltov ^L AUi 
yip xh 6TTOitsf[it'^ov T(p JjY'^'-'!-'^^^^!* itEffi^TOat av^Jy^Tj^ 
E/EL, To [A^vTOt Tfj'ji; vop,i^o[j.cvaui: 6eo{>c ^^Selv, Y£- 

'^ v£c-iW; ETTLVCpa^O^^^Tj^, TTip'.TTOV loTtV. Ol>T; yHp TTClpaJ 
t6 ^iOXOJV T-ji TTt;7rptiJ[J.iVT| Tt ^^ Y-''^~^'t *^'J~^ tf^Tof Tl 

Vii^si, Et Y^^-^'^ e^T-v, oLVTtj'^aTat to [lr^ xptuTov 

a.--^kirxo\ ixj-f^^ TrpccrSjTSpov [^T|5kv £j^ov. 

V* TotauTCf irpo^ o:XXv^Xo'j; Xay^vTtov "fil^ttiv, TToX'ji; 
T:7p=^vrj O^Xo^. Kat tot; eyw e^;; tow oyXov Ato6X^- 
TTfoy £<pTjv' 'EyOu Kai TO iij-ov ^puXov EX 'KpQ^rivtii-j 6s.^v 
ij^ot'.v TTtxpE^Xyj'^fJJ;; xa^ rap^xyyEXjAci «yii)v yE'^EJEt p.-^ 
Trp':'Tav|y3^v, X^yto Srj TtTj tvj^; ijxp^XoyiCf^ [xciGr^jaaTtj 
StaToijTo oi TTpo^ifT/ov. ''OBev aorpoXoytat; ;j.lv o'jk 
ct[j,: eij-TTcipo^j ttt'y Se ^-[^^S icpTjyi^aoLta',, 'EttclStj '' 
ydVEO-i-v ai:* a'jTvi^ tvJc it^T^ ttjV yivtfTiv iTT'.rjTr'^ii^ 
D avar/cuaJ^Ef; oj ^i oj^:cp.:;i'.^ 300 ^o-jXol;,:;; ctXXtp 
TpoTTtj; aTToOel^at, ^Tt idXTa llpovotnv ototxETrat xa 
Ttpcfeyfj-ct-ra, xcrt 'ixafrco^^ TTpo^ a TtpdiTSi, Ttjj.-^c ^ 



VARI/E LEGTIONES. 



S2 ETSr 



;t>v a 0, 1^0'^ C, " Ita U el es conject. G» in cuj. textu i^to'jfft, =* tcoXXoo C. *^ Suv«vTsti 
C. ^« Ita c. S, aTT^cTTvitrr,^ C '^ ii^rrovS^ 0. ^« tgoto C. ^9 ly^^ C- ^ y^p pr^termia, S c. 
CI. ed. 16:^8 et 172^. ^i jt^ o c, Epit. et raarg. Ci Suvnio^ in textii,"quod ut sanam feet, repetivit 8, 
dummodo oj eao^xo; reterus ud £f;^£. ^i -., q, r_ £ptY., doest in tesLu Gi. ^^ tJ et -ci diyEvr^rov cod. 
Reg, 804. desiint in utroque Horn, cod. 3* ettsiStj y^p cad, [leg. SO i. ^^ oj add, D es ciinjcct. c. 
nonnuUis Epitomes codicibus. Verba etelotj yevetlv i^tt' auTvjc Tr^c xaTa xr,v y^'-'^'-'^ ^Trtonifxij^; oiyaTx=ui- 
!;elv oi SJva^at desiderantur in 0, ^^ Si transcnpsi es 0. 



349 






CLEMENTINA. — HOMILIA XIV. 



^SS 



t^tol: 



^vjaXtiV £y;'. 



aT 









1.^ 



n 



^nraYI'i^^'*'^'^^'-! ^~'- H-0 ^^^ '^^^ ^aicpoii atwv:?^ xoioij- 
ayiij ^^^ fiTniTS Iy. yevet^co^ KarapO^Jo-LV to toi.o\>to ^^ 

0L')J_ ff[j,apTavo^ja'!.v o'. tov Trivti 5v]jj.:r/jp-^^(jctvTa Oeov 
^)s3T'^rj[ifjTjVT=; ; K^i 6 yspttiv aT:£/.p:v3T0' BA^E'TOt;- 
fiiTv ■'^^■^ ^"3"'^^ 'CO XiYE'nV ytVECi'. U7:cjx;':70it xi Travxa ; 
xaYcij aiiExptvccitvjV Kfil udvu. E' ^i^ 7i:ctj:tt x"t Tiov 

iv ■^ ti'j 77(oy i'jccp': (::£', -/.y). aTESeicc. v.al ^csA-Etai. 
Aiiipojv ^(lirj-iXfS-'-y 'A G£ o:3TEpe; x=cj^a Ttoui'-J utto 
8eou ETiyTiaav, 'lvi tt^vtuiv j^aJ,E::wv dTTQT^XsjTi/.O'' 

ify\^t fiXXi Tra^Tj rrou 301 tw orTTTpaSAr'ttjj a-f^SEcjE'- 
^ suTj ^fj.7roOL^Er o-uvEtSr^cf.;, 'F^Y*" Y^P ai'TpoX^YfJ? 
&v xi: 'P[A>[trjV TTpLOTOV rj;/i^<Ta;^ eTt* ^^ fj'.XituGEii; Tivi 
TTpi^ Y^^o^C S'^^t KatcscpoCi ttijrou -ce xa: -tt)^ iru^uSfoij 
'CTjv Y^''-'^-''' fiitp'.Stb; " i^jTTtaTifATjv, icct': liTop/^jo:^; 
AxoXovQiix; tt;^ TTpct^E^i; c^TTOT^XE^GELirai; aiJTWv t-^, 

ESftov fio'jXtov fpwT^t;, y.::t^ IttI Js'JVji; ev uSoiti, Q'^vj- 
a>^o jc:f^. "0 /.^l cjTti]C *'■ Y^y^*'-'^" 'Ep^^6=^^a y^p "^'^ 
l6/ou fio'jXou. )tai jjtr^ t^ip'.'j^ix tow iI/oyov, rp-jY^'^^^ ^^"^ 



'E/.a^To; j^ interest : nisi quod omnino unusquiaque frucLum 
eoi'um qUfR ^i^^JrcrU percipiet. Demon ^trii-tio aulem, 
non esse genesin. h^c est. Es aslanlibus si quig 
oculis eit orbalus, iiiU miililHm habnal manum, v0l 
pfdrm cfaudum, vcl in curpore aliquid aliud, quod 
et redire ad integnt.Hiti?in Don valeat, ot sit supra 
oiuuRm ma^iram arlem : quern nequi? asfrologi Be 
proiiteantur sanaturoa, quoniam ab omni s^eculo 
nihil tale Goniigit : ego vero Deum precatus sani- 
tatem pr^pbuero^ quandoquidcuj id iiullalenus po- 
tuit per gencsin corrigi : hoc ita facto^ nonne errant 
qui in cunctonim opific^em Deum maledictaet blae- 
phemi?ifl i^onjiciunL? Responi^it senex : Scilicet, id 
est maledicta canforre- dbere ^euiturie subjici uni- 
versa ? Kxcepi ego : Ocnnino est. Nam si oranes Iio- 
hl r, minum errorcs et impietates et impudiciLiffi ex 
steilis oriuntur, staila auteoi ad ea facicnda a Deo 
corirfLiliitLe sunt, quo cunclorum fiagftionim smt 
ell'ec trices, omnium peccata ad eum referuntur, qui 
in asitfi? poauarit gene^in, 

Vl» Et senex respnniiit: Admodum vere locutua 
ea/sed omni tuae incomparabili probationi mea 
obstat consclentia. Ego enim, qui astrologus sum, 
et Rom^e primum babitavi, amicus postea facliis 
cujusdam qui erat ex genero Ccesaris, viri illius 
uxorjaque ejus genituram accurate nolam habui 5 
cumque vidcrim res, prout ferebat eorum genesia, 
revcra evenisse, sermone a te nequco perauaderi- 
Ilabobat enim muHer talcm constellationem, qus 
aduUrras' Tacit, et servos proprios omare, in pere- 
^rinjuione el ir; aqiiis defunt^i : quod ct ita factum 
'j est, Incldil namque in amorem ;^ervi sui, et oppro- 



■viovr^JctiTa, -/.aTa 



6iX 



ajjav 



ifi ?.'.' 



O'.i'^i^-Xpr,. 



VIL KaY^ iT:EKp(vct[j,r,T Ka^ irtj^ apct " y^*-'^* 
17/sr; OTt i, f^'JYOjrjo: if aXAo5ar:fi y^'''J[^^^^ '^^v Sou- 
Xov EVT^^Ev, y.al Y^M^'^"'^ *" eueX^jt/jTev ; Ka? 6 y^- 

ouS' H^i r\pa £Y'!vrAia-/.ov, aXXi [lExi ttjV ix-jTr,q aTiaX- 
XaYTjV xa: *^ aS^X'^o; 6 -nZ avopo; 7'JT?i^ liiol oit^y^I- 

aE,Mwoc tJJ'J, ofTE 0/j y.'il CtOEX^o-, o'jx £oo'jXrjOT, [tta- 

TOi '/-^r Tov 'loyov -^ xSXaiva (ouv, ettl y^P ctO^Tjv |j.E[j.'|-a- 



brium non terens lugit cum ipso , ao peregre pro- 
fecta, illique commisia. perilt in inari. 

VII, Et ego rcs[jondi : Unde igititr scis, quod 
iUa Tugiens, inalienosolo posita, servo nupserit, 
et post nupUas tuerit defuncta? Et setiGx : Gertia- 
aime, inquit, acio, revera non quod nupserit servo, 
qnandoquidem neque quod eum amaret, agnove- 
ram ; sed poatqiiara prolecta est, etiam frater viri 
ejus mihi enarravit omnem iUiu3 amorfjm ; quod 
ipse, qui honcstus erat, utpote frater, nolueril to- 
rum maculare, el quo modo voiens, uc ipaum at- 
que cppi'obrium verita ilia infelix (neque enim im- 
putaniluQi ei eat, quia earn j^encsis facerc ilia et 
perppti compulil) Hnxcrit somnium, vcrumne an 



ouv. i'^fo X^Y^iv. "RXeye y^P ^'jttjV 309 Eipj^zsvctr ]} falsum, non babeo diccre. Aiebat aiquidem ipsaoi 

disisse: Aalitit raihi quidam per visum qui jusait 
me cum libcris sine mora urbeRomaegredi. At vir 
pro salute ejus liliorumque soUicitue oonfestim eoa 
erudicndos ALbenas mistt cum niatre et servis: 
babens vero tertium fdium, qui erat junior, aibi 



'Q^ fin EV 6piij:aT: iTTvora; tc^ ^xeXejo-e jio'. ^\\j.t te- 

Tjv iT^ [xrjTf-i A^i EoijXgi,;, -pho-i Si v=(jiXEpov uUv 

VARI^ LECTrONB3, 
'■^ E-/Et addnnt JEp^^. et cod, Reg. 804. In est : r^ x^XXt^v tt.'j ye^pa tyju. =" iSxat 0. ^^ 

c, 0, " ^--x add. c, 0. Subinde ^iXi.>0:"c; G, 



S. Subinde ftn6^e va 0. ^^T^'tQu-^v 0, ^' ;iEYiX<Js 



irapctTyuj 
omiaerim 



^ *>'.pv6pT>^ rpcepi ex 0. *^ axoXojOtoi; xfi y^^^'^^ 



til 



ctij'Tio'j "uat; 77piji!i; aTTOTEXEafjEfo-ai; spY']' G, ^^ ojtjJ C. 

>c&fjojv/;o-ajct, >:, UiXaTcav G, " ixto;; p. xi'; Titu^ ctpa D, ^^ Y'it'-^'^^^^ ^' ^" ^ '^'- ^" ^^- ^^'' '*■ "* ^^^ 

e, £^i7. 6 G. Tum recepi xvjv ei 0, qui scr. lll^^j^i, ^^ te add, c. 0. ^^ 'r^yav^^s^'^^j '^- ^' TTfuSEu- 



351 



S. CLEMENTIS I ROM, PONT. OPERA DUBIA. 



352 



I'ljaXaSryv 



:t,v 









TTiV 



euui retinuit; ig enini, qui responsa in stimnisde- A 'd'/J^"^ ^^'/^ ^^i^' la^-^y 

derat, cuki eo maneic ilfum permiscrat. ralLTuoi 

multoGlapso tompore ab €a litteras non nccepit ; 

cumque s^epe ALhfnaa aiisis^et. assumpto me, qui 

ei omnium es^em conjuoctissiraus ac J'lJifsiraus, 

ad eam qu^rendam proEectus est, Multos equidem 

cum ipso in peregriaatione laborea alacriter tuli, 

memor quod in prisma sua felici^le me oinnium 

habuisset socium, ac supra omnes amioos dilexia- 

set. lUquc Uoma solvimus, aioque in ha^ Syrioa 

partes devenimus el appulimus ad Scleuciaoj. At- 

que ita e navi egrospis nobis, ills uou muito? post 

dies prsanimi dolore obiil-p^o autem hue veniens, 

victum ab eo tempore ad hutie usque diem mani- 

bus comparo. 






T 






■; ^^ E:i:oo^"jSf^. DoXXi [J-tv oij-j 






HL^FTi =^ 



VIIT. His a SRua dictisintellesi ex oratiane ejus, 
senem, quera obiissedixerat, ilium Ipsum esse pa- 
trem vestrum. Nolui trgct de veslris rebua cum 
eo aermonem conferre, dooec cornmuuicaisem vo- 
biscum. Nisi quod ubi hospitium ejus? didioi^aemT 
meumque indicasscm, exploraudi causa, boc tau- 
tuni perconfatus sum, quod esset sen! nomea ? ills 
autem, Faustus, inquit; item quod nomen geminis 
iiliisV ilte vero respundit, i'au&linua et Faustinia- 
Dus; et quodnam tertio liHo? At ille dlxil, Gle- 
meus; denique quo nomioe vocarelur eorum ma- 
ter ? et ait, Mattidia. Ego igitur ex niiseratione col- 
JacrymauSj dimipga lurba, vcni ad vo&, uL pn^t cibi 
commuuem pert^eptionem hnTC vobiscum commu- 
nicarcm. Porrt^arite cibum sump turn nului nariare, 
ne forte victi dolore bapti&mi diem in luctu duce- ^ 
reUs, quando etiam ang^jli cTTeruatur iKtltin. Use 
Petrua cum dictret, omoe.s una cum inatrL' lin-ry- 
mis uo3 dedimus. Quos ille lacrymaoLes videns, 
ait : Nunc unusquiaque vestrum, pro timore erga 
Deum, [orLiter quce memorata sunt ferat, INeque 
enim hodie vobis interiit pater, Sed jam olim, sicut 
vos coDJectura recte faeta dixistis. 

IX- Jsta Pfitro loqiiente mater ferrft non valons 
c.braavit et dixit : Hei mihi, o vir ; !u nos diligens 
mori valuisti; nos vero vivimuH, et lucom aspici- 
mu5, et aiibuc capimusclbuni. Nondum autem hoc 
unn ejulatu fmito, ecce scnex ingiedilur, ct simul 
atque clamoris causam sciscitari vellfit, respiciens 
ad uxorom : : Mei, inquit, quidnam hoce^t PQuam 



T^ov fjiicuv -^OJ t:XoEo'j }>.t-c' ou TT^jXXic •i-i[xip:ti; ^xetwo^ 
jjLSv ^"^ fx6Lj|jwv £^;X£UTT,7Ev, 'E^cij SI h-zciZ[\'X eXGwv, 
Ta^ 5:a Twv ysiptuv tpotci^^ e/.toxe -/.ai ^U S^Bpo to- 
pi^nriOL ^^. 

eXsy^v, 6 Tia-rjp 6 d'dzipOi;, Ojx eSq'jXv^Gt^v o^jv ^^ -co 
y.^6' u[f.^; ^'jTf^ j'jvccJT'.l^aXeTv. j-A^Xpi; ^v jjj-^v TrpoT- 

Toijt'J itovov ^■T::'jfi(iLJ.T;Vj t( i'^Ofj^a Tq> YipOVTi. J 'O Ss 
tr;?;, 4>au7-cO:C- f'' ^'^ To^^ otSu[J.o[c; \i\o~ii ; 'U Ss a7r=- 
■Ap'.iTizaj *i>^\ja':~i-jGq v.al *l'a"JTC^viCTvo:;. Ti 0£ t^ xpLTqJ 

u'lijj ; '0 OE sl7C£y, KX/ar-.i;. T'! SI tt; io6x«ri [i-r-pl 

G-jo^i', '0 ol U-iFj, JlffTitSia ^^ T-na Ju^nTraOEta; 
ouv Ifflj a'JvSct-Ap'Jc 7^^'fjEJ:£v^;, ttTT'-^Xucai; tou; oyXoijt; 

7i;p'j^avi()i^['-^- ^li^''^ l-i?o fj\ Tfj^ ctXrov [iiTcfXaS^'^v el- 
teTv ^►[uv o'jx. iSo-jXr^Oi^^*, ;^/rj Trrpj^ LiTto XjttT]^ v.xt]- 

TEXE7Tjt=, 6T:6xt xal a^Y^XoL j^a'pouaiv. TauTa '^o^ 

Tprj^. '0 OS Saxpjovra; ?£tijv ^^jia^ "^ %ri" ^^"^ ^=^- 
TTO^ Oj-Sjv :^fjot[j tT^ TTpot; tV/ 6:'jv -['i^jv:£(wc 'jiZpiiTto 
-ret Xs'/'^ivTa. Oj y^p ^r^ cr'[AEpov ujj.T^ ExeXc'JTrjrjEv 6 
TiKTTjp, aXXa xccl sy-TTceXct: ^^, C'K 'V^^^ frrD/^a^o^Evoi 

E'.pT'y.3-=, 

IX-Ta^TOtTSu nkpoj Eu-ovTo;, -^j F^"r^iP f*'i ^^- 
pou7a porocfa%rj' O'V^'. ^" ^vtp, -f.jAa;; aytxi^aiv xp(- 
j£', [jity crijTOi; £-:sXE'j'crj<:^^, '^jieI^ Se ^'jjvte^ ^p(u^ optu- 
jjLEV, itil Tpo:pi^: ipTL ^^ [tEr5^Xa[iSTJ0[tEv. OyTTto SI 
TT^^ [i'.x^ Tau~Vj^ oXgX'JY^< TK'JtT^jiivr^;, '.So'j y,7.\ "^ 6 



video? Accedens vero ct djligcntios aspicicna ac D '^^^ !>^* ='r^^'*^V'^- ^^ '^- ^^^^' '^^^'^'^ ^^''^'''^■^^ ^i^^^' 



vipus complexus est. Ambo autem pre; gaudio re- 
pentino defecerunt exclamarc nisi, et alter aUeri 
loqui cupientea vocem non potuerunt emiLtere, nee 
coatinere inexpletam l^tilian). Verum non multo 






VARL'E LECTIONKS. 



ss ecryev -KTip' a'j':^ C. Turn Si p. c/j CI. Errat S. de G, qui et ipse H- ^ & 
t^uoy 0. ^^ i^'i-Ki'i'j Epit.. ^-^arMtv-Ly: C, 0. ^^ [ispi] ^-^^voij^sG^ Cl. insequeiite 



^ ci'jTTi: assumpsi ex 0. " ^uv- 
xa( omisso. ^° TvaocfSaXdv- 



333 



CLEMENTINA. —HOMILIA X!V. 



su 



■noa-xziv. 



Uli 



V> ji^-i o'> TtoAj Tipo^ yu-uov V^ i'-^V'ip' A poat mater qindc^rn ad cum: Habco tu. Faustc, 

omni moiJo mihi auavissimum- Et qim rationo vi- 
vis, (lecLijus morle p!tulo ante audivimus ? tete- 
rum hi suat filii no^tri, Faustinus. raustinianua 
et Cicmcns. Qii^ cum disisset, nos trrs in ipsom 
incumbcntes, eumquo deosciilati, formam illiua 
obscure recoluiniiis, 

X. HfficviiieQsPetrus, ait : Tu esFaastus, bujua 
vie, eju^nue lihemrum pater? Ule vera : F.^o sum, 
inquit. Fl, Pclru^ : Quare ergo taa mihi tatiqiiam 
i-ie a]io enarrasti, labores rcferena et dolorem et 
e^eequiai^? Turn puter respondit: Cum sim ex ge- 
npre C^Tj-ians, cnmqiie nollcm rJoptehcndi, de alio 
quodaLi narratiunem eiTinxl, uL ipge qnis esscm 
Tion intelligerer. Sciebam enim quod, si I'uissciti 
g renognitus, loci prffside;? eo audito, ut C^&ari vera 
^ratam lacerdnt, me cs&put revoeaLun", ct priorig 
vita?, relicilate circumdaLuri, ciii es toLo animo an- 
tca renuntiaveram. Qui enim me ob mortem cha- 
rorum creditam ad maxima damnaveram, noa po^ 
teram vit« deliciis indulgerc, 

XL Et Pctrus dixit : Hsbc f|ui(Jem fecial; qnemad- 
modnm pJaeuit. Sed de genitura inenlieiisne af[ir- 

niabas, an veluli verumdicens asaerebas ? Jlespon- 
dib pater : Ntm inentiar apud le. Tanqu^im vere sit 



if/.o-j7:i\j.z-j ; T^X-r^v oj-coi eb:v fj^^Eov tjIoI, ^ciujTT-jfl:, 

piui; TTttn; TT|V \ioo'^i,-j auTCjii i-j^tSipnij-sv. 

'laijTTj^ avjjp xai Ttj-^ wut^l: 7ta(St(>^ xaTr^p ; 6 rA erfr/ 
'Ey^j zl^i. K::tL 6 nirpDc;- TTtii; u^v poi xi j^^'jroa "^^ 
w; TT£pl iXAoj S'.rj~['^jM, 'nrovQ'j;; eltccov -<t3i XJ^Tl/^v xa- 

tol; ^'.tt'.^ i'jal p.rj vov^OiIi. 'J^lSs.v yip fj^i, d dv^YVio- 
ptEjLOC yivfuj^a'.j o\ y./x-^ tuttov -fjyr/j'iiVQi tol^ti lj.:i[- 
Oovt;^ avof/aXiiovT^^ *< , Ka'-apL KsyaptTj-L^j^t 



7:£p^^l/|J0'JT[v, rjjTTip OArj Trpofj^^cr -pri'r^py'j a-iTa^«- 
iSouAEijcii. Cepi Ss ysy^jsw^ apa 4'^'J^^c^^vo^ ou^^;j- 

V 




fi^-c:^ ev -zT-li; aTToSyjiitJf; xa^' ip/_i; iJ,'}! '^'Xirufjz!; *^ 
xov Tr-t; ^jA/iC 'J^ii-olo-j p,rra \wv xexvfyv 0^^^^^-'*-' 
iSi^Xo'j, K^i 6 TI^Tpo^ e^T/ OjK.fjijv =^yq> Tt^TTi^i^at 

d TTccTrjp ii7:£';CpLV':;xo ' 'A'jiy>Lr^ jae Trivia ti ^tt^- 

X9'^^- *AXXa X^L 5^ TZolfA r-TC^U'.V 0?Sa TO'J^ i^tpo- 

16-p'n;^ TtoXXa 5k /.at aAT^fis'jriv. 'rT:o7rTEijo> o5^j ijy;- 

«p-30^? TCa:fyovj[V, cui; 6-070tT'^ jj.5, t6 IJ-lv ^iOijfJLa 

Sti TQ \i.Ti -rtivia^ ^^ i^Epl Trrjituy axp'.Sojv 6jva^0=t'. 
6'j'jvTEi; Xsy^'jitv. 'Aviy/.Tj y^? -ac-a r/, i:oXXtuv truv 



aXr,9£J0'J.7iV, iTT'T-jYvivoij^-Lv. 



noQiiue Atifiubicn, qui in peregnnatioDibus, ah ini- 
tio iiiihi amicus ell'ectus, uxoris m^^e ac liberorum 
^ mortem indicaviL. Dixit Pctrii3 : Nunquid Jam re 
ipsa persuasuTfi habes, genesim nnn consistere? 
Pater respoodit : Nocesse e?t nl omnia, quo? mea- 
tem iiieam subcunt» tibiesponam, quoad ea audiena 
possizj; disccre tuas eorum reditationc?. Sod anim 
animadvert! erriire Qstrologoa, in multia eiiaru vcre 
loqni.fiii^picorigitiireofilbrto in iis^ quce pxplorata 
habentj vere diccre, in iis aatem, in quibus errant, 
id igRuiantia pati ; quare eonjecto constare quidem 
dhciplinara, illoa autem per solam inaeitiam falsa 
prasdicare, eo quodnon omnespossint de omnibus 
liiibere soientiam. FA Pctrus dixit: Cave ne cum 
verum proferunt, casu assBquantur et iion tanquam, 
certo seientes dicant. Omnino enim m^cesso est, ex 
multis difztis evenirc nonnulia. Turn senex ait : Qua 



ouv £aT: TY=pl 53 -o'JTO'j TTXr;pofp'jpr.fli^v7L, t'j e'.t^ jjv- D ei^o ratione ccrtitudo hac in re esse potest, an 
ijtr.xEv TO y.:f-ci -^/jv yev^^cv, ¥, o'j ; constet cenesi^. nocnc ? 



XlL 'AaoDTcOro^ 



gene? 
ouv fjnuTTuivTujv Ip^v ly*^ '^. XU.Cum igJturuterquL' taeeret,egodixi iQuiama- 

VARl^ LEGTIONES. 



35S 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



Ihematicas disciplines peniLus aovi,do(t3inuaautem jV 
et pater non iteuj, si ipse Annubion a des set, coram 
patre dispulationem babcrem. iLa quippe res palam 
venireposset, JumarUspefitusadversiisejiJsdemar- 
tia homincm q^i^Pirlioriem agitaret. Responr^it poter ; 
Ubi ergo potesi cum AnnQbionecon^rcssusr.t collo- 
quium haheri PEtPetnis ait: Antioohia? :ibienim^U' 
dioesae Simonem Magmas quom AnmibioD assccta- 
tus non deserit.Quandoergoillicfucrinius^si eoa nan- 
oiscamur, disceptatio fieri poterit, Kt postquam de 
raultla disscruimus, propter rccogoitioneiii Irnti et 
Deo gratias agents?, noctc superveniente ail sair,- 
num nos contulinius. 



OuTfo yip (i'j TO TTpi-j-p^a et; ^avtpov sJ^OeTv r^ouvato, 
TEy^vLToy Tzphq ofjGTi^vQv TTjy ^i^TTjjL'j £ ciy^ Tj X 6^0 ; . Sat 

xsl tx\ TO) riva'ptop^c-it'ij ^api'JTE^ ^'^ y.'xl 8e^j E^/^ce- 



HOMlLlA XV. 5 

I, Esorto autem mane, pater cum matre nostra 
tribusque tiliis ingreaaua in locum ubi craL Pe- 
trus, cum salutasset, sedlt, deinde nos quoque, 
ilio jubcnto. Ao retcua patrom inLuitns aJ L : Por- 
cupio te idem scntirc quod uxor ac liberi, ut et 
hie cnni eis oonvivas, el illin, pos^t aniniK a cor- 
porc diBJuDctioneni, simul cum ei^dem sis omni 
mniestia liber. An non eniui te alque illoa maxime 
contristaret. si uoa non csifctis? EL pater : Oniiiino 
sane. Turn i'elrus: Si ergo hie invicem separates 
esse molsatia a (ricit^nonne^quando postmortem erit 
omnino nccesse vos non esse simul, muUo raagis te 
contristabit.Le quidem,qui vir sapiens cs,ratione tu* 
opinion is diejuugl a (uis, ilfus vero mulLo magia do- 
lere, quod sciant te alia aentfentem sternum sup- ^ 
Dlicium ob vnri doRmatis neeationem manerc ? 



ir. Et pater dixit: At non ita est, amice, ut 
apud inferos puniantur anim», quotiiaiii anima si- 
mul atque a corpore disccsserit, in aerem dissolvi- 
tur, Escepit Petrus ; Itaque, usque dum hac de re 
tibi persuailearaus^ re^^ponde mihi, nonnetibi vide- 
tur, te quidem, qui fuLuras pcenas noa credis, nc- 
quaquam doleren illos vcro, qui nrcduot, de le tie- 
oessario argi ? Turn pater: Reote dicis. Petrus au- 
tem ; Et quare masimo de te mcerore non eos libe- 
rabis, reljgioni aspcntiens,non pudore inquam,Ked 
a3quitate, de iis qiicP. tibi a me dicuntur audieodo et 
judicando, utrum eaiLa habeanl, nee nc- Ac si qui- 
dem ita est, ut diciuius, et hie unacum cbarisbimis 
delecbaberia et iiiic cum cisdum requiem conseqne- D 
ris. Quod si in aermonum luor\ini disreptatione 
osleiideHs, qu^ a nobis apseri:ntiir, falsam esse 
fabuiam,eUam sicpra:clare facios, ilios idem tecum 
sentientes accipiens, efficiesque ut dosistant vana 
spft innili, eL liberabis lalsis terroribus, 

IIU Et pater: MuUa mihi viderJs dicere ration! 



'OM[AIA IE'. 

I. "OpOpfj'j B\ Y^'^^i^--"^'^ ^ iraTTjp jAs-ra ttJi; p.TjTp6^ 

r,i^ TTpQ^aYop-J^^^ ExaOi^Oii, ii^^'-ii 307 y-i^i ^i^tl^j 

aij^'iJ xiXfJiav-cOi;- Es'' S Flixpo^ tj^ iraTp! Trpctr^fi- 

y.3! 'ziA'/oi^f ^—tjiiZ HJToT^ y,7^\ Ev-saiJOa 6[jo6^ctt';<j<; i^;, 

/.ixsT [j-Exi ih-t i-TTti ToO Qthix^-zo^ Tvj ; >S^'jyr^^ 7^P -" 
^lj.h'i T'jvt'ov aX'jTT'j^ itTTi ^^. ""H Y^j^ O'J "^^ p-^Y'-oxi <te 

Xiine't VLAi aiJTO'j^ "t^ \r,y] haAi^Xo'.^ auvEl^J^ t ; Kttt 6 

eVTfxI/S^ TO tXAA/XfOV Xr/mp^'o-OjL X'JTTS?, |J.ETi Gi'JtXtOV 
TTOJqj vs |J.^XX(JV XlJTTT^JlL ^*^" ^ fT= |J.=V i^jSpCt OO^Sv 

fT&:i:, ajTox 51 T^o/'j p.aX),^v r.5i>va76at T(p tc^evai, 
fc as ciXXct ©p^v^uvTa airi^'^oc; jj-ivet x^XoiffK, pr,ToS 

II. Kal 6 -Z^TTip £^Tj" 'AXX* OTJK ^fTCtV^ t& <ptXTCtTE, 

(jTTJyat T'j^^ c-io^ctTOi; s!^ aipa X'Jfjp.iv?,^. KaJ o Ilixpoc 

TYj^ xoXaj^y ^-tv] X'jttsTjO^^ i/.E(v(,iji; t\ TiiT.ii<7ixi-^o-jq 

'AKrjXo'jO'jj^ X^Y^'^' 1^^- '^ H^TpiL;- A'.a i:[ Be aijTa'j^ 
o'j/, aiTaXXct^£[^' |i='jfcTTTjC :r^pt aou Xjin^Ci "fi Op^' 
ffv.£{^ cruv0^p:.^v'jc, 0^ SjjojTtiLj; Xe-ytu, aXX' eiJY^<JJpto- 
CTj'JTi, T:£pi 'Ttijy X&Y^H^^''' f^'*' ^'^^ ^~' ^(ioj ait'jijfuVj xaE 

ty^E': wi; X^Y'^i'-^'', >^^^ '^^^ fr'jvaTToX^jJSL^ 308 toT^; 
'^'.\-'iz^\.C ^ Kff/.sT (T'j'ft'JaTra'JTrj' et Be ht zr^ Ttuv Xoyw^ 
r;rju * j/£ijj£[ Sel^t^^ xi &Lp' ^pLtliV XE^OfJi-fiva ^^jfldv 
T^ya ^Jj^uSi] slyat, /at o^iTtti^ a.!:£Xuc ttoit^^si^^ oiuToyi; 
^\jSjy'^iri)3.Tt'^t'iq irA E'XrjcpLiji; , xal ttoS KEvaTi; ^ATtiaiv 

III. £ct'c 6 izaiii^- noXXa ^ccNfi ftov E'jXof^ Xkf^^ 



VARL^ LECTIONES, 



KT 



"^ Ita 0. c. f^?/., ^TTGLTiTi^LtT^v C. supra sQsAtiiv leg, censeL &. ^'^ eTv'-f. p. -rov p-ivoy &vTct 0. *' tuc :£v C- 
^I/. (22, <r'jvd>v b suor-o:rijyr, 0'.iY'(i^' ^'*\'V. add, C. 0. "^^^^ ^o^XXov oi XoTtTja^i G, ' ltd Epit. et 0., Xd^tJ aoi> 



C. * oiv om. 0. ^ Ita S-, nE'Iaop-ev C.^ 0, * jdu interposui c. 0. 



387 



GLEMENTIKA. - IIOMJUA XV. ggg 

»■ T! o^v h^'. jh >:p=,^..:, ^., ,u.:f, A Goasentanea. Tiim Petrus : cffare ergo, Inquit.quid 



•U:^ 



^.(^Etv, fi O^oui; Tooc ou^t ovTo:^ eTva-., *] to yE'^^tjet ri 

^TECTt TTjV Sta^TCiJlV ^O'J TS Xal TTCO'J Ta>V -pj^jfl^L. 

Eteel yfip (rbv aal ovt^c :rnu( xiuv i?;^ ^}z.'jfJtCiU.- 

T^ 'EXX/JVEOV XCXI 1^ Ct|)^ UYJXaTa, "vft |i5XX0V tO^ 



TO 'jtXJjjat Tov Ti^i Oea^^S^fa^ A^Y^v, xa: e(^o! i 



vtu- 



1) 



K7]pJY;^aTt- aXX' Exi [AT,v (T'jveXOeT'- xai tqv a^sXriiv 

KAJjti^VT^J, Xal OJTffi: TTjV Jl/.T^p^t ^TT^Y*-"'^'^**'!"^^-'', '''-^'^ 

&7to SspotTtcl^t; Ti-c OsoTrjtOc '^ 7:XT,pooopT,6r>at, i::t^ 

[i£T" O'J -aXlt SuBlJ Ti 0[5'J^[La T^XV^ "^ £-'.YVCyT6^VTCi 

xa; TOu; dO^; a-oX^c^s'iy, Too-a'JTViv o^v Tavs^av a^j'^o- 

V:CCV TraVTO/OO^V ^UVrip^JiOy^ryv -i-- ;va vvtJ^T^^ a/,0- 

V, Ka) 6 TiaT-^p Tu* nf-p^o ^p?=-o XiyeLV Mtj 
^i|ii;;s, f^tX-cjiTs \t.o\ nkpE, iv e^vo(^ ji^ l-^ziv 7i;p: 

ToO 671:6 trcji xrjpMTao/jivofj Xoyo'j, Uspa; " vouv 
Tctij-cji^ TTJ^ Trap?[.-^T]//ji:ig vu'^To; TCoXXi Tou KXjjjjl^v- 

TO^ TtpOTpSTIOfXE^.^ ^^Gt '^ TT^ llTlO ^TQU >CJip'J JrTri^iv'd 

dXvjO^t^: ajvQiTea-., aTTSX^pivi^i^v T^ yip Ktf'VOTEpov 
EVTsXXs^fl^tL S'jya^ai Tt£; T::tp* o ol &p-/_%ioi Ti^ipv/Edov ; 
'0 oe -^pEEJ-a YEXct^a; ^'j>rj' DfiXXr, Siarpapa, 7ra-eo, 
USTa^'j ^iv Tvj; i^ eso^E^s'^; 310 Xdy^jv x.:^t t[I>v 
T^^ fjJiXofft-^pia^, '0 yap ti]^- aX^jO^'Ia^ Xf^y^J^ '^" a^no- 

xaXX^Xoytas; Tcap^^ujv e/. (7T0'^aj,^tuv Sokei ira^t^'ri- 

VELV ^^ Ta< aqroSii^stj;. Ka: 6|a(o^ TccuTct d^v os'yjia- 



le contiitcat, ne a^ nostram veniaa fidem, ut circa 
illud incipiLtmugloqui. Multaquippe sunt qii-is r^?ti- 
neiiEJi.leJepquidemoccupatiotiesraercaturffi.reruiii 
^^^rendarum,asnciiUuriG, sollicitudinumttsimilia 
mcrpdulosverf), exqdbua tu quoque ea, cre-iitm 
opinionea, vel deo^ qui revera non suDt, existere 
vel ciiDcla genesi aut casui temerario gubjacere 
vei auimas moriales eaec. vel et doctLbam nostrai^ 
esse iaJsam, noJk nimirum tixlsteote procidentia 
Vl E-Dvero cuncta per Dei pmvidentiaiir gu^ 
brrnari offirmo e?: iis qi].i? tibl ficciderunt, quod tot 
annos tu ac tui fuistia scparatL Quia enim, si te- 
cum mansi^gent, forte non audiJssRnt acrmonea 
vera religionis, provi^a est pcregrinalio cum ma- 
jj tre, item nauCragJTim et mortis auspic-io et ve.nditio • 
prstereaijios cnidiri in Grtecig acimpus dogr^ati- 
bus, uL melius tanquam periti possent ea evertcre • 
ad h^c dilcxiase piotatis docirinam et mihi potutsse 
adnn^^ri, a.i pernipfendam prajdicutiODem nieani ' 
sed et adhuc convenire fralrcm ClGmcdtem, sicque 

agnosciniatrem.etreciiperatasanitatcplenepcrsua- 
don de cuUn divinifal.is. re.c multo post sLatim ge- 
mmos niios, agnitos ef. agnoseentes, scqucnli quo- 
que ^ie tJbi occurrero, teque tuua iccipure. Tantam* 
igiti^r ddi^oquecelcrem coha^rentiam, undique con- 
currPELom ad unam consdii metam, non pu[o 
absqup provJdentia contigisse. 



V. Et pater c^pit dicere Petro : Nc arbltrerla 
nliarfssime Peirr., me pra^dicatam a te doctv\n^m iu 
meiitenon habere. Denique hac pricterita nocte, 
cum Ulomens multia hortarctur me ad amplei^tcn- 
darn ventatem quam i^rtedicas, respond i : Quid 
enim covi pr^ecipere quis potest pra^jer id quod 
antiqai monucrunt ? At illo, po.tquam leniter risit, 
riiL: M^sDum di.ciimen est, pater, inter religionia 
ac philosophic sermonea. Warn sermo veritalis ex 

prophetiadenion^trator, philosophic aGtemsormo 
clegaiitfam exhibens ornlonLs, os conjecturia vide- 
tiir aJTcrre demoiistraLionea. Bisque dietig exempli 
gralia doctrinam de humanitate mibl exposuit 
quam ei enarraveras, qu:e mihi profer.to maxime 
unqun videbatur. Et qiro modo, dicana. .■tlquum 
V\RIJB LECXrONES. 
' toTi deest in 0. Turn scripsi xoaTo^v c-i, ur, sr c eodem x^iro^y -c- i.?^ r , ' i- 
inargine. Hie et infra CvarM-^t. apposult du^o^nn; ood-T^R^^^^^ 



fivTiep ctyTijJ ^'f7jYr>(,) 2t^ s^j aSixtiTiTo; uoi u.^XXov 



u 



vau' 



TTE'TTpcf 



'J^??"T"« C in testu,.a^!.p^v..ov os conject., v^-.i^'-^." var. led.' in m^rg Tarn -o5^,- vol 
^^^™^.^. - .. om^ va,-.>ct. ap. G, >^ a.J,),.,S..e.Oa. var. I.ot. ap. C. Cotelerl h^. ptp.rS 

dam prx' 

c. et Var! lect. ap/fr ■-.,;,; ^^ ^^Vep^a't^ 'Z^^ot ^'c^erE^U ^i-A'^'V'- ^"""^ "'^''' .r'f^'^^' 

i" tvtv add G VBP Ifct nn r ot FW( Va ''f ■ >^ ^' '■/"'- '-^- ™ AO-f'ji; iiccessit CI 0. 



C. - xlp.,- CI. Fal.a notal S de C, qui exhii,eL r:^.,;. - .po.^..oa^ ^ ^^ b;L C Vim'tlH '■ 



3S9 



S. GLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBiA. 



ISO 



aiehat esse, et el qui maxill/im tuam pcrcutit, A. ^^^^viT'j. Ks,\ to t^w; Ipw. iixatov E(^o:j>tEv il-J%i 



alteram quoque opponere, ct ei qui aufert luum 
pallium, tracore et maforle, el ciiin eo, qui ad 
urvum mllliare adi^^it, per duo pronciaci, atquG alia 
similia [a). 

VI. Respondit Petrus : Atqiit hoc Gsistimasti ini- 
quum, quod feqtiissimuiti est. Ac si lubel audi. Et 
pater dixit: Prorsus lubeL. Turn Pelriis : Num tibi 
videtur cum duo reges inimici. sunt et divUas re^ 
gionee teoent, si quispiam es iis. qui aubjycLi sunt 
alteri, in allerlus regione deprL'hcndalnr, Jd^^.oqoe 
uiercatur mortem^ Gl cobipho, non aulen riipite 
punituB, prRnam cvadat* nuiti vidplur human'is,qui 
veniam dcdit? FA pniler ait: Adniodum. Di:til Pe- 
trua : Quid vero, si is ipse etiam alicui proprium 



y.Ct: TtU T'JTTTO'J-'. 5'JTOJ 



rr/J a-^:-Y'Jv:/ Tcapaxiflivic^ xi:l 



TT,'^ 



V^E 



Vipav, y,:/\ -ccp a^pG^TL ol'jtoO to l^iii 



oy Trr^joa- 



■j 
0',o'jva'. "/.a^ "Q [uL:i^iop'.<jv '°-^^^ i^YapEJovrt ok ij.'!X'rpv 

VI. fwL 6 Wizpoq 7-£>cp:vato" 'AXX' Iv6ij.',aac cto'.- 
v.ov S Ti S'.xctforardv £(jtiv. K'- (tOl ciXuv so^tv, i/ou- 

h')<; CTiijxotov ev tv^ ^ol* ^lip^'j ycjjp^: 'f(ripcfOEf>i> ^^^ 

S'.a TouTfj (^i^^ero-j 'j-^elXtov ^', lay pixiz'jyiJ.y':^ y,y.l [j,tj 



TTiliViJ 



. Krxl 6 IliTpo^ 



c^JiT," 



T( 



so 



Tel aliud qui auierat. et in furtu t;ari:ipreheiisus si -rtv^^ ^-y.rjq 'jvto^ aciXi--^'., t^ /.ai aXX&TpiQv ^^, /.at 
duplum det, cum quudrupb sitilebiLor, insuperque ^tt- to'jtfu tjX).t,^sz;c; eiv ctrXi^Loy Brp, TE-cpaitXi- 



dupl 

mortia, qui ncmpe in adversarii Tmibus captussit, 
norme tibi videtur, humauun^ esse Gum. qui it: plum 
aoeepit et mortem illi remisit? Et paler ail: Cda- 
rum est. Ac Pelrua : Quid vero, iionnG oportbt, ut, 
qui in altcHus regno versaUiis idque pessimi ho- 
stis, vitani conservandi gratis onmibus aduietur^et 
vj adigentitius magis cediit, non s:ilutantcs saJutet, 
inimicoa sibi conciJiet, cum irascciitibus non von- 
tcndul, sua oinni audacter pclcuLi pr?Rbeat et 
facial qua-cujiqiJft sunt hujusmodi? Turn pat^r: 
Cuucta potiu? mcrito austinebit, si his vitam pr^- 
iori. 

VII. Et Pctrus : Nonnc igitur ii, quos dicebas 
affici injuria, ipsi aunt fiuiLim transgresaores, in 
quantnm 

defraud ato res aunt, in quantum po^sidcnt ? Sed qui 
videnlur lacerc injuriam, unicuique ex contraria 
parte tanly gratificurttur, quanta cis pcrmittimt 
habere, time quippc ad eus pertinent, qui piffisen- 
tia elcgerunt, Et adco humani sunt, ut iilis vltam 
donent. Atque c-xemfdura ita quidem habeL Audi 
jam ipsam rem. Vei'iLatls propbcta advcuienadocuit 
DOS, quod omnium creator ao Deus duobua quibua- 
dain duo regna distributt,hono et malo, dans malo 
quidem regtiuin hujus inundi cum if:ge, ita ut ha- 
beat poLestateni injuriosos punteudi, bono aiitem 
largilus futurum pcrpeluura sjecutum. Unumquem- 
que vero hominuin libnrum feoit, quiquc habeat po- 
testalem se tradendi t:ui vclit, aut pr^senti malo, 



n'.Q-f 0'ys(X'yV *'-, /-^l TO OavsTVj (tn; £V SIM ToT- Toij 
tvaj-r'o'J iXou-; opov:;, oij O'j/.^i ■I'i: o-'. 6 Xcc'J'j^v to 

TiiJTX no-'J-fipr/u ^'v^^ E/_Spou, tqG ^f,u X^ptv irivTac 



XoAcf/^^je'.v, 



y.':i >. 



t'^YJpi'J^rjiT'.V 



lltl Tzl^lo't ClTtEtKElV. 



Aij^i'.v, 0pY'-sO[J,ivoL; 



ver^anlur m regno aitet^ius, clin t^ntum C 'py.^i\t[^, y.ai totojtou 



Lir, r; ;X O'j s L>;eTv , Ti LauTQU 
s'Vl^P 'COjTtUV TO i^fi'J Tr^oxpi^v^i. 



jj.rjoi iiTLv ; i)\ o' ^* aoLXE'Ev vop(t^o^j.£vOL toiTayTa 
Ey,iTTq> ':r]p ^; l-j-j.\z[-x^ ovTi. ^ipii^ovTii'. ^^, oca Sv 
auToTi; E'/^v' jjYyji>p(7):rLv. AJTfoy -^ip Itti TauTa 
T^v ta TapQVTH IXajj-ivtov. Kaf sl'c; toto'jtov '^cXav- 
OciTtro^ s[jiv^ to;; tci l/^v ^jtoTi; jj^/^'^P-^^- '^^^ '^^ 
ai-/ Trapios'.Y'-''^ '"''JTto; i/E'- ^Ax'jijs Sr) ^'^ a-jtu to 
TTpava:!. '0 -r^i; aAr^Oda^ irapiuv TTpo'^YjTV]^ *' e5:Sc(- 
^;v 7]pac, OTt D TO>V ^X<OV S/][J.^OO0Y^>'; "/-^i OeOs' £^a( 
TiJtv aTT^veiiAE ^ajcA^La; o'JOj aY^'^4' '^^ ^^' TEOvt,pti), 
3oi>^ Ttji [j.£v /.ay-'u T'i'J Ttap'jVTo; /.ocrp.oj p=Ta ydfioj 
TT/; ^aiLAaia^j^ wtt' ^'^ b'/elv E;o'J7'!av xoXit^EC^ toU^ 
aStxoivTt:;" t']j SI'S ^V aYaOcjj Tv. £^oia=v'jv aloiov **- 
a^uv^. "KAarui'j 5c t^jv ^v^p'iJTidjv bXtjOipo'J ^—Oir^- 
Ccv £y=^v Tr,'j iqD'ji{a*j £^UToy arov^ij^Etv tp pO'JX=T:?i, 



aut faturo bono. Ex quibu8, qui praisentia eliguiit, q tj -S^ rapdvTt -/.axr^ /, tw [^TaXovti iY"^^'P' '-^' ^^ 
potestatem babent ut divites sint, in deJiciis ac 
voluptalibus vitam agant^Pt similia OLiiuia pro viri- 
bus pcrcipiaiiL. ^[anl luturoruai boiiorum nullum 

(a) Lug. vi^ 29; Matth. v, 39, 



tp^'^, ijGicO^ci, v.'xl Tray ^ Tt av O'Jvwvzai. Tcov Y^p 
Ej^p.evoj'j dY^Owv oOos'^ c^ooiriv. O't Se ':a ttjc; ;j,eX- 



"-^^ Vid. Suiccr fhemur, s. v. 



VARL'E LEGTIONES. 
Crcdncr, lieitra^ge i, 308. 



S. Tufn adjunxi 'ev 



c. 0. *^ i'c 
isi 
Pcena 



p, 6 TtaTT^p 0- ^^ rta optime S, O'iE-'Xov absurdo 0, ^/^/V. barbaricc o:ps'.X^'K ^^ [^•■' om. 0. ^"^ t( a^nripsi 
tx et E^ifY. ^' aXX'i t: (J. Inscquens xjl insiTui c. 0. ^^ o'^={Afov ^, (), 6'^=.jto^ C. qui notat : Pcei 
quadrupli iu furto aaacitur legibus plurimib. ^^ toJs sTipoj pa^'Xii-j; o.Ta; p t6v [h C add. ex conject.) 
k~=^'jj Uaj'Xt''? r-j^T?: 0. ■'* Kortntse tjo:c*j:;. S. ^a jiji q C. S, ■.TrojT-Jrj C. Cfr hom, 1 J^ 31, 71, 

ol 0^ C, Mj^v ; 0', S. 39 u^ o C. S, '/ap:CovTi C. 



4& ? 



c. 



OiT^V Ol 



= [fT[V' 



i 0. ^^ ::po^^TVi^ Tiaptiv G. *^ -Ctov 0. 



361 CLEMENTINA. ~ HOMILIA XV- 362 

XoijTTi^ ^ajtXsfac /.p'vavTsc l^^ev/, ri *5 ivtotj^a j^ possidebunt.Qui vero futurum regnum maluerunt 

(bi aA>.oTp[o^ ^acT'-A^w; L?ca ovTa ciut'jT^ vojA^^soeai *^ accipere, lis non iicet prcesentRs rea, utpote alicni 

ow/- £^£tt;v, ^ u5:(^')^ [i'^vo'j xa: -cpioj xil ^ojTtov regis^ suas existimarej sJ excipias duntasat aquam 

fitO" iQptJTOJv Tiopii^otxivwv Tipo^ xi ^fl^ (sTTEtSi'j ct paneTHjlta tamfln ut cumsudoribusacl vivendum 

Im-j^A " aTToeavsTv ojK E^erjTiv). £xt S^ xat TTspLoo- compareQtur[neque enimultro licitumest Tnon),3i 

>a'!oj Ivo^, yij^uvov yap Ej^iva: oix IfptsTat *^, evexsv etiain exoipiaa unum vestimentum ;non eoim per- 

Toi> TT^vTo; optbvTo; *"J oipavou. mitlitur nudum conaiatere, proptsr cunctft perspi- 

ciens ccelurn, 

Vni. Et |i^v o5^^ To^ AxpiS^i -rfju TTpiyi^^'^'^C ^^Y^^ ^'J^- Si ergo accuralara hujus negotii rationem 

dxoij^ii OtX^fi; *'^ o'j^ fx'.xptij taycov e'pr;xa; ^otxsi- audire cupias.quos paulo ante dixisti injuria afJJci, 

(leai, aixoE |ia?,Xov aSty^^iuatv, "Ott aixot [isv o^ lit ipai potius nocent. Quoniam iiii quidera,qui elege- 

icrd^MGvcc k\6iifjot £v ToTi; rapouffi criveiJL -rroTi; xa- runt futura, usum rerum prfegentium gimul cum 

Jtal^ ", K^-ci TToXXa xtuj "tjcj^i auroT*; ^uoiauc^Tei;, raalis hominibus accipiunt.cum aiiis percipieotes, 

auToG Te -coij ^f^v, tou fpoj-oc, 10^ 313 apiou, tou nempe ipsam vitam, Ineem, panem, aquam, indu- 

■joa-^os, Toj l^aTcorj xa^ iXXti>v TotoiJTQJv ttvwv. 0^ 3e meatuoi et alia qvifedam hujusmodi- Qui vero a te 

dftixELv 5Tro fioj \*Q|iiJO£''T^e^; ToT; etojisvoi^ a-^^floT; putantur facere injuriam, in Tuturis bonis nulla es 
^v^pacrtv ^^ o051v ajv'jTrip'^oj^tv. Kctt d TTOTr^p irpi? ^ parte cum aliis viris degent. Et pater ad h.^c re- 

TGUTa ittExpNaro' Nu^ [ae 6't:£ ^^^ ^rlTcstxa^ Sii ol spondit : Nunc quando pBrsuagisti mihi, eofl, qui 

ftoixQjvTE^ aj-o[ (JSiy.oujTiLj 0^ Ss iocK^ii^tvoi [xaX- injuriam fadunt, injuriaETi pati, eo3 autem^ qui 

Xov T^AEovs^t-^oijT'.v, £Ti [AaXXov dSi/t&^aTo^j SXtov ^^ ^ot injuria afficiunturj potius injuriam facere, adhuo 

fpcfivETcti T^ ^payftct, 6'Tt D^ ftlv SoxbuvTec dS'./Elv ampliug res omnium iniquissiraa mihi videtur, 

TToX/i -o7(; -^i ETo^Eva £Ao[x^vot; cj-p/t^p'^i^^tv " 0^ 31 quoniam ii qiiidem,qm videntur conferrc injuriam, 

SoKorj^ir£(: a5 L^^e va-Qai aorol iSixouvTLj, Sti t^ S^&ia multa iis conoodunt qui futura clcgcruat ^qui vcro 

ou TTapr/o'jj'-v r^sT toT; £VTo:jG-t ajio^^ a^yxe^copr,- videatuf injuriam sustinerejpai earn inferunt,quia 

Kd^iv, S a'JTOL ^^ (71JT0!; (T^JvsyropTicrav, Kat 4 DsTpo; ' hominibus, qui hie ipsia concessere, non prjebeat 

Ojge Ti^jTo ao'.x^v^ oii TO E^Qu^tay l'y=L^^ exs^TTOv Tcfc illic cadem, quibus illi ipsos donarunt. Et Petrua : 

7r3:pDvra aip^LO-QctL f) '7^ ^EXXavra, sIts [itxpa eI'i^^ Nequp hoc iniquumcet,quandoquidem unnsquisque 

elxE jj.£yaXa. 'lottj: ■itp:<TS'. xsti ^o^jX^ 6 £A0[X£VD(; gjx potestate prceditus est anteponendi vel pra!sentia 

dSixe^Tat, Xey^ii 0-^^ o^5' ^v xa jACKpi eXrjT^L, sTrst vel futura, sive parva alot^ sive magna. Qui pro- 

TTpDEKSLTo ti ^xEyaXa. HpOEXsLTo Y^p ^'^^^ '^^'^ "^^ prio judicio et consi^io deliglt^nonaflicitur injuria, 

fiLxpa. Kai 6 Ti^TT.p £'^t] ' 'Opflt^; H'^i^f y-^'^ Y^P neque, inquam, licet parva praafeiat, quando ct 

EtpTjtai TLVt 'EXXt^wqjv aotpi"p * Ahfct i;Xo^iv(Dv, O^i; C magna prostabant. Nam ei prnposita etiam erant 

dva4Tio;['i5), qua^ esigua sunt, Et pater ait : Recte looutua es. 

Etenim dictum est a quodam inter Gr^cos aapiente : Culpa ddigcJitmm esf, Deus culpa careL 

IX, WW I'tl /i^.v y,(i\ Touxdv [lot oieXOe tov Xqyov. IX. Syd et adhuc banc mibi cnarra rationem. 

Mit^'^/jfAai Tov KXiifiEVTct slitovTct [tot- &'xi ti aoixTj- Memini Clcmenteoi mibi dic8re,no3 injurias et af- 

VAR[iE LEGTIONES. 




aijwvvojii^ecrea:., '* Schliemannus 1, c. scribit £x6vxi* at nihi ! mutandum cl. Lobeck Phryn. p, 5. S. 
* '^iV"^' ^' ," f'ort. TTctvT' bop-r^TO^' S. ^^ fl^Aci^ 0. Subinde Dj; et ex conject. G, in cuj, texta 
'■^ Cotelerina repoait vjx'Kol^, eamque lectionem in sua versione dedit expreasam. Sed sana est vulgata. 




S. SI G, 0, 

VARIORUM NOT.^. 




It ut cuJQsdamvetcriTm proferturin pseudo-Origo- lis be inter pretatioiie: K.a8i7:?p 6 a-ra'-Sskto^ ■7r:^p 

nia Comment.^ ad Job cap, xsxviit, vera 7. Scripsit 'OjAvj^tp JiYtu''' 
Plato lib. X ^^ republica paulo ante flnem : AhLct * 'e-,,-^ 3- q.^^^ ^y^^^^ ,^^, 

Martyre i;)o£o^. n, pag. 8i ; Clemente Alexandnno n t qa o^ r- r. J, - ■ ' 1^ V.- 

Strom. V, p. 6i:^.ac T^eodorito de Evangelica veri- ^^ ^', ^' ^^- ^^^-T" ^^^^ ^,^t* ^"^P.^^ ^^^ ^^^ 1^'^^!^ 

tate ex Gra^ca sen gentili philosophia serm. r>,Suia ^"^ ^^VT^'^b'^''"' J^f^^^^^^^^^'^''^ ita volente.perdL^ 

vero cum verbis mtcst ClemcnslaudatusP^dayogi *^^^*^ ^^^^""^ Hippolytum, apud Eunpidem : 
1, cap. 8, necnon Euscbius Pr^parat. evang. lib,vi, ^ ^ , 'AvflpriiTtaL^i Se 

cap. 250, et adversus Hicroclem p. 542, 544,Decique ^^^ oLOivTmu, eUo; E^i^apxaveLV, 

Gregorii NazianzemeoalludeaUe locus eatlnveotiva V. 1433, 1434. Dbach, 

PAxaoL. Gb, IL 12 



3R3 S. CLEMEKTIS 1 ROM. POXT. OPEEA DUBIA. ^^ 

flictiones ad peccatonim remissionem pali. Et Pe- A i^^^a x/l ^i 7:i^ " eU %E3iv ii^«p-c'.5i. 'T^W^n^Lv) 

trU3 : Rccte ita hu'jdt. Nos enim, qui fulura ma- K^li UL^f<i^- 'OpBSi: %. -/^l nG™^. 'H|^.[< fap 

luimus, quie plura poasidcmus, scu veates, seu oi a^i^svo; S14 ri i^-,|x.va, S /ex^t; u.Oi; TrJe-.- 

cib03, seu potionea, eeu alia quinpiam, pcccata ova (56), t'-.^ bO^iiata " el-cs pp^;x«ta, el't^ Tro^i, 

poasidemus, quia nihil debemua habere, uti paulo t'-x^ ^U^ tivi, a-xapxia,; keht^[*s(|:<, ^la to^ Set-. ,^r;- 

atite sermone declaravL. Omuibua posscssiooea Slv %v-, ■!.>; [i.i«p^ -Li/^.ov Si.TXov ^ov ^ovov. U^i^i 

pecoata sant.Earum qualitereunque privatio adem- xi MY^jxa-a i^iapxYJixaT.. ". 'H trrixoiv 5t:wc wxfe 

ptio est delictorum. Disit pater : riecte habet, i~.ioT^T-q i-m^-zMy l^w a-^afpE^i;. Kk! o T:axl,p 

quemadmodumdiviaistl duos fines duoruraregum, %r- 'AxoXo'ifloK %i, xae<^; SisTk<; *f 6>u,- tojv 

ut quia quod vult eligat ex iia quEe in alterutrius Sio '^niiUmv, ti ^lo' ek^^xij) riv Uh tr,-; i^o^jfav 

aitasunt potestate. Quid vero, an et afflictionea ai-zr^-i ov™v a^p^woai o fJoiOtTai. T( SI ;.«^ xi 

juste patimur? Et Petrua : Justissime.Quandoqui- ^A^ "' e! E;/x!<o; Tti=x°i^='>' ! ''^■' ^ "'^F^' ' -i'-^"-'^" 

dem eaim eoruiii qui salvantur terminus est, skut t^t^. 'Km! vip i xE>v ;7(.r^^ivcv fipo^ l^jxiv, -:>! 

dixi, ut nemo aliquid habeat, multia autem muita! ifr,;, to ^■'' itr,S.vl ,i/,5l St^p/.^w, inipx^'. " 3s 

auppetunt poaaessiones, qua; aliter et peccata, ^olU ^olU'^ xx-^^axa, xai ^>.X(o( ijA^pxvJi^^T^, 
idco por eximiam Dei humauitatem al'flicliones In- g xoum'j -/ipiv ij umpS^lM'.ir,^ «;'.■-> ipiia'/Jp-.Tifa? 

ducunlur lis qui Eon pure vivuEt, ut propter ali- i-rAyE-i^^ ri -rrie/i x.Tc i^i, s'lA^xpLv.-,- ^oXLTE-jo,/ev..;, 

quantam erga Deum charitatem per temporaria 'iv^ Sii xo to^w^'^ cpr.Xdfleov jvpoi^^aipott x!pmpLa.( 

suppiioia ceternis penis liberentur. aWtwv (rotOoKri xo).iT£ 



wv. 



X Turn pater : Quid enim^nonnc multoB impioa 1. Kr,\ 9 izarip - T( <>l oi ^olU^^ idsSst^ 4p 

videmuB pauperca ? Aa propterea ct Hli inter go=^ i^^v r^.Ti^^c; ; KTta ^* irapi touto v.a\ o^tqi t.^v ^t.- 

qaisalutemconseqaenturnumcrandistiQtPEtPe- K'>\^k-;<^'^ eUIv ; K^i 6 nE-upo^ ■ Ou v:a.^^^. 0^ ya? 

tru3:Ncqiiaqi.amomTimo.NonenLmproban.];iest ^tt^^^k-.'. ^, ^£.?a ^iv i^-r) Trpo^^i^^^WpsY^'.^vT]. "flare 

inopia, si, quEc non oportet. appetat. Sic quoqiie ^^vl; t?, Tiopa^pi^s. TrXoorouat 7r.v^;...o. « xp^I^u^^.v, 

nonnalii voluntate divites opum aunt pauperes.et x^l t^<; ci).^c'^z/.t£-v smfiuj^ouvtsc TLfiWaouv-ctt. 315 

lanquam Cacultatum cupidi puniuntur. Sed nee 'AXX^ oiSl ^j xq!. .li.v^a .Tva( xtva 7r:iVTto; c.xi^^oc 

quod aliquis sit oouper, statim juslus est. Potest e^^v A'^v^xat yip tttoj^q; |^=v toTc >:pir^o:TLV cTvct-., 

quippe pauper esse pecunia, at earn cupere, aut id kTz,^^i>.tly i\ i; xai lupcitreLv 6' TtpDiiy'J^i'^fvr^; oi pi- 

facere quod priecipue non oportebat^Nam vcl idola "H y^p ^'^StoXa tso::, y] pXaj-^Tjpe^, rj iropv^iisi, ^ 

colit, vel Llasphemat, vel foniicatur, vel indiffe- ^^i%'f6pi^^,1^7^,f,l-:o^yM-^, }] i^^^^r^u-sva;, i; iTr^irmc 

renter vivit, perjurus, mendax, aut iniidelis. Gaite- p^oi^. TlXri^ 6 S^Sa^/aXo^ Jjf^wv iirioio^^i iri'-Tjia; ijio^ 
rum Magister noster Eidelespauperea boatoa prasdi- C nip.g'sv e^ v^. aitrrj^ o-V/ :;>^ TTap£T^Tj>^ri-a^ ti, oiiS^ 

cavU (fl), cosque non velat aliquid largiontes ! ne- yip ^Tx^v, aX5.* o>^ \i-r^U ii/oLpxivovTic; ^\ >ta'^^ ^TCt 

que G[iimhabebant;scdquia,cum nihil pcccarent, [i'^> x^ ttjv IXEVji^oc^^VTiv [*-^ tgi^Jv, S^ xi jj^-^j ^/stv 

Ob id solum, quod inopias ergo eloctoosynam non Kccx:(S^y.aa0^vat oix i'xovTf^^ ^^ Ea) 6 irccxii:- 'AX^- 

aciebant, condemnari non potcrunt. Turn pater : 0.^ izh':> y.ati -:-^^^ ir^O.^L. dpOfc^^ lyeiv ■vi -np^- 

Vercprorsuasecuodumpropositamqua^HtionemreB yj-t^xa ^ai^^-^cti, Zih xcd Tupoa^picjEtyc lyEVpjtTjv x^^ xa- 

videntur recte habere : quare staLui totam ordine ^e- '^^'^'^^^^ iTro^outrat xou Xoyo^. 
audire doclrinam. 

XL Et Petrua : Itaque deinceps studenti tibi XI. Ka\ b nbpor Ou/.o^v xoij XotiroG CTtsoSovTl 

discerequ^e ad nostrainreligiooem pcrtiLientdobco ^oltx x^-ri xy.v '?j[A.r^pa. ^p-r^m^dtvj i^-x^a^, 6'^dl^ 

ordine esponere doctnnam, ab ipso incipicns Deo, if, x^^el x^v X-^yov r/^O^Tvai ^k au:iou ap^clj^svo^ xo^i 

etostendenaipsum solum dicidcbere Deum, alios Beo^, -^t 5£t>wu; Sxi aii^ov i^ovov S^T Xeysw e^ov, 

(a) Matth. v, 3. 

VARI^ LEGTIONES. 

^^ iraOVfJi^-a ^^ e^O^j'^ G. ^^ El yio Iv T:-tJt xa xx/jij^axa Trpo^evetv oTSs xot^ tyovCTiv iiAapTi^Etstxct 
p .^^^, 4 ^;vactx« ^i^^xpzi^^xa 0, Idem scr. ^-^^^ttot^ '^ Jta c, S. ^-t'.U^ C. Uccurrit forma t'A^Ei^rjv 
Lob Prtin p ' 183), noii aiUein, qu/iiitum sciami . uridtus act. oUa a. Turn p- ti sensua postulat t.-.a.' 
.'^..-. \ ;. ^.J,^-,.,t^ n G ■-rL-iii.anif A.,-n^ t5 npHi v^! -Y TT^fir [^. 0. X7XX T^o-tJ f lectio mnnstruosa 




363 



CLEMENTINA. ~ HOMIUA XVI. 



586 



Mpo'jc 5s [l/^ti >iY^tv «« Lir^T^ vofit^s^v, xat i'-r'. 5 A. ^'^ro nec dici nee exiatiinari, bominem aulcm, qui 
-api To-iT^i Tt^Luiv -Aiovii^q E/EL KoAiT^^ai, (Lc eU sccus feccrit, perpeLuo aupplicio miiltandum, ut 
^^Tov tov Twv fiAtdv Se^tt'j^yiv a^sS/c3; t« ji^j'ttna. qui in ipsum univeraopum Domioum maxims im- 
Kai TauTa EWdiv xa: ^o'i; jTTo T^oiOfLv fi/Xojixsvo:c x:ii pjus csatUerit. Atque his dictis^ cumque aliqua 

perpessionc infeatatia^aegrotaiitibus et dffimoniaciH 
impoauiaaet manus, ikm precatua esset aceos cu- 
rasset, dimisit populucn. Et postea ita i[igre3SU9, 
golito. admodum cibo percepto, se somno d^dlt. 






316 'OMIATA X. 

ffuv'/jOi] toij S'7A£Y-^0c«t toTiow i'yAov ttoX^j-j a'JV£7iu)Ta 



tiOMILIA XVI, 
I. Mane vero egrcssus Petrus, cum venlsaet ad 
locum, in quo disaerere 3olebat,ingflntem hominum 
muUitudinGm convenissc vidit. Et eimul ac ipse 
jam esset lociiturns, iDtrovit quidam ex ejus dia- 
conis, dfcena : Simon, qui ab Antiochia ipsa ve- 



ay6ij.tw6v a^ rov iz^p\ ^Qv:ip;;(:a^ tte-.s^jQ^i Xoyov "'*, B spora venit, audiena te promisisse dc monaDchia 



^i-ztjiix'U ^QT^ [isti Y^'^^ ^Afir^vootopo-j tou 'Ettiv-oj' 

Sr^jj-Gcrf^ Trio-: Tof; tJira coij ftTTtt^rrOTE 6:r^p j^ovap'^ict^ 

L^o'j «'jxo; E^jfi^: Sf[xtov [iEii 'AOii^oBtipou xa: aX- 
XciJ'J Ttvfov Tt^v Itarproy "^, y.i\ Tipo Toy i:'. -c5v nhpov 

IT, "EiJ-^Oov f'lx; u7T=o-/o'j EyO's^ ^^ i:i[> ^auUTtfj, eli; 
TJj'j ai^[;^ipov tiEf^ct: TTJ Ta^EA T(jv \6ynv T^otn6i/.zvoi;^ 
xat ctTi' auToij apyo^jLEVD^ lou xcov 6'X(ov Secttotou, ^Tt 

[ITJTt V^fJ-E^ElV, OTt 6 ^api TOijITO 1tr^:U}V ^UpJV tto^; xo- 

X^tuS'^va', E^&t. npo TravTdJv 3e iX/jflfLi; xa.To:>ti7rXrjY- 



seu princlpatu uniua verba esse facturum, paratus 
est una cum Atbenodom Epicureo tibi diaserenti 
intervenire, ut palam impugnct omnia qu^cunquo 
pro n:ionarchJa a. te quoinodocunque prol'erentur 
verba. H«c dicente diacono ecce ingrc=sus est Si- 
mon cum Athenodoro aiiisqne noiinuliis aodalibua ; 
et, ante quam Petrns aliquid proferret, ipse anti- 
cipans ait : 

II. Comperi, te heri Fausto poUicitum esse, quod 
hodie habito sermooe ordioc esses ostenaurus, et 
incip'ondo ab ipso universornin domino, eum solnm 
dicendum esse Denm, alios vero neque dicendos, 
neque e\istiruandos, quoniam qui secus fpccrit, 
perpetuo supplioio multabitur. Ante omnia autcm 
^.aL Toj TTjv aTTovoiHV '^&, £ti ^[XTci^cfc ^U 'c-riv cT^v p vore vrooi-dian:! tuo.ni demfratua sum» quod apera- 



poiXi^aty [jL£Tair=T3o: I ^v£pa coccov, xa? ^3:13x3 ttoe- 

OOUTT]V, 'AXX' OUX tTTLt^rj^ri TtOJ Q-tOV 3'^^>X£U[J,a1:^l>V, 

TCC'yCTi jiaXXov, TiapfjVTO^ l^oO, xoiIto'jj 317 iJj^'j^sT^ 
<TQij SieX^yX^'^'^Q'^ Xf^Y^L>^. 'i^^^ Y^? -,^0'J l^"^i TiapovT'^c 



'lf>t>Sc([O^C S/lfO-O^tg TT^TTL^TE-JLii 



ytov 



eo 



piSXtov. Kal -Q 



Mijv Toui; TToXXoJ^ uTT^pfiv'iJOfiat '}.6yo\jq^ tvct xi^i; Gtt^)- 



veris tc poase in tuam sententiam adducere viruru 
sapientem. ad hiec senem. At qua? vis non obtine- 
bis, me potissimum prffisenle tuosquc rcdarguenta 
falsos sermones. Forte enim absenle mc dcceptus 
fuissct sapiens scnex, cum imperitus sit Jibrorum 
qui Jud^is palam sunt traditi. Et nunc multis 
verbis superaedcbo, ut citius promiysionem tuam 
confutem. Quocrrca coram nohia Scripturarum pe- 
ritis quod pollicitus ea inc!pe dicere- Sin autcm re- 
prohensionem veritus coram nobis via promissum 
omitterc ctiam aio eiifnoiGiis orit probatio, quod 
fallas, quandoquidem cnram hominibus Scripturas 
callentibus non ausus sis loqui. Et vero jam cur 
exspecio ut d]cas,qui maximum habeo testem pol- 
licitationia tujs aslantem senem? Et peat heec verba 



EtTTfijv s[jLSXE<]jac tqj TtaTpl Efpi^ ' EiTTE [J.OL, ctvBpfuv 1^ patreoi intuitu3,ait : Die mihi, virorum pr^stantia- 
irivTbjv T'. [j-LftiTairs, ojy) o5-ro^ 6 civ^jp irrEoyETri ^oi sime, nonnc i^te homo tibi pollicitus est ostensu- 

■* rum se hodie unum Deum esse, nec alium dicendum 

aut habendum Denm, ilium autcm,quL secus Tece- 

rit tanquam peccatorem maximum perpetuo suppli- 

cio multandum ease? An enim non respondes mibi? 

III. Uespoudit pater -. Racte a me testimonium 



SsT^ai c'/^rj.£po7, fiTt eTi; E^tt 6eo^ xai. oj yprj £T£po 
"n Y^p ^^'^- ttTtoxpLY^ {J.0'. '* e 



III. Kal 6 TraiTjp ec^tj ■ KaXuic ^v tfjv p.'x 



,0TU3 LCfV 



VARLE LECTIONES. 



3«7 



S< CLEMENTIS I KOM. PONT. OPERA DUBIA. 



368 



postulare, Simonj s^i anteaPetriia negaaset. Nunc 
autem non verebor i!:rere qufe dicenda sunt. Arbi- 
tror te irn uonsLrlcluui ac in flam mat urn velie dispu- 
tationem auacipere : porro nequc convenit te hoc 
facere, neque noa tali prceb&re aurem» quoniam id 
pugnaiB videre eat,et non ad veritatem juvari.Atque 
nun<!, es Graeca eruditione sciens, quo modo gerere 
S6 debant dlaceptanteaj commonebo. ULerquc ves- 
Irum dogma euum exponat^ et altcrnis verba fiant. 
Quod si Bolua Petrua explicet suam aentcntiam, tu 
vero tuam reticcas, fieri potest, ut aliquia a te 
prolatus scrmo ot tuam etiilius opinEoaem premat, 
atque ut utcrque ver^lrum, licet rcvcra sit illo ser- 
monevictiia, noa vidcatur lamen snperatua, scdis 
Holus, qui suam opinionem expo^uit, ille vero, qui 
non esposuit, non vidcatur paritcr ease superatus, 
immo Buperaaae existimetur. Et Simon rcspondit: 
Faoiam quemadmodum dids : verum valde timeo, 
ne jam ipaius verbis occupatus non sis judex veri 
siudioBUS- 

IV. Et Pater rospondit : Ne me cogas temerc ac 
indicia causa tibi aasentiri^ut judex videar veriLatis 
amans. Quod si vera audire cupls, tua potius sen- 
teutia prcTj occupatus sum, Ac Simon : Quomodo ee 
pr^occupatus, qui nescis quid acntiam ? At pater : 
Facile eat illud cognoscere : et quonam pacto,audi, 
Poilicitus es, a tc falsi convictum iri Pctrum, qui 
unum esse Deum asserat, C^terum qui promittit 
sc falsi redarguturum aasertorem unius Del,is non 
idem affirmat ac ille evidoutiaaime vera loqucna.Si 
enim idem dicerct cum eo, qui ementita loquitur, 
ipse quoque easot mendax ; ai vero contrjina dioere 
se ostendit, tunc verus est» Non alia ergo ratione 
preedicatorem unius Dei esse mendacem proQuntias, 
DiBi quia muUas deos esse censes. Atqui multos 
deos esse ego quoque aio- Idem igilur, quod tu, 
ante disceptationem dico, et pro te potius sum oc- 
cupatus. Quarc non debes de me esse ansius, sed 
Petrus, quia adhoc contra atque ille sentio, Pro- 
pterea post disputationem vestram spero.quod veri 
studioBus judex, depoaita anticipationc, pra^valenti 
consensurus fiim orationi. lliec cum pater dixisset, 
seosim clamor quidam laudationis a populo exortus 
est quouiam ita pater cssct !ociitus- 

V. Porro Petrus dixit : Ego, sicut controversice 
arbiter pronuntiavit, agere sum paratus : jamquo 
abaque uUa mora meam de Deo sententiarn ex- 
plicabo- Unum ego esae Deum asaero, cDuditopem 
crali ot terr« omniumque iia conlentorum.Ac aiium 
neque dicere, ncque i^xtimare iicet. Tum Simon 
Ego autem aio. a Scripturis quse apud Jadieos ere- 
duntur^ dlci raultoa deos, nee de eo succenscre 



■iracSELOi;, Jjc 7p^j to'ji; trjxojvcff^ tuoie~v, dScj^ 6-:i:o- 

p.6vrj; ^kQt^t^l xo ^flijToO ^p<Ivr;ij:a, Ji> Se x6 gov jl- 
xo trJto^i ^^ y,:d xd tov mpovi^iia, xct'i aftKoxIpou^ ijiocc 
aXXi xov lyJji\ivfo-^ xo tp^dvi^|j,<;f, -zo'i ^A p.r] Mifx^vov 



IV. Kal fi Ttccx-^ip iTraxptvaxo- MtJ [j.e pia^ou i^pi- 

£t OS TiX7]0^ dxQ\>crffL fleXi^c ^^, X4> jw fpf^'''''']-^^'^^ 
[xiJsXo'j 7Tpoc!Xr;'j.LiaL. Kal 4 il[[j^(uv ' IIu); itaosEJ.Tj- 

tjjat, Qiix dorit; tppovfu; K«i A iraxi^p' ToiSxo ^^- 

Bsxai 6 6s xoy ^^ ^vo; ?.;Y'^^'^^ ^sjj^xxo^ iXi*^liy:\ 
e7raYX£).A0Et£v5^, 7:avxtoc suStiXi-jv w; sxdvo^ aAvj- 
Osutov, o'j TO 7.^X0 ^^ )-i-Jii. El y^p ''^ xaxa'|jiJOO^ivfp 
xo a'jTo 319 Asyst, v-ii ctvx'j^ fJ^E'jOiTa'., tL C£ x:i 



Ci 



v^vxta 



u 



£70JV 



aX^.toi; OTJV xcjy i'ya Bzoy ihy.i X^Y^vxa iJjejtxTjJ X^y^i^, 
t\ p-v} T[ a^ oxt TtoXXou; ooJiCTjt; '^ Geojc;, 6£ou; Bt 
'TToXXot*^ sTvat J^'iyf^ ^'' X^y*^* To airoj ou'j hTD'. irpo X'?]*^ 
(^TjTi^irewi; Xiytov, 70t [j,iXXov 7rpfjs''Xrj p:[j.a'. . Ki^tl ^.axii 
xouxi^ aYOJvt^v TCip't ^[jlq{> Dijx o^^lXsi^, aXXi II^xpo;, 
SxL a/,[j.TjV aux^p xi Iv^r^xdi opovjj. "QjTr^p ^"^ ]j.£xii 

T/jV ^lJL£X£pTV i^l^X/jfTtV ^Xut^W flX'^tl/fir^^ ri)V XCrX^j^, 

T7^dXTjL(jiv cJ^ToSij^ii^svo^, xfli sTC'.y-paxo^vxL o'jyOs'TOai 

vo'j £/ xwv 0/Xfuv iy^-fixo ett^: xi ouxw^ xo^ 7raT=pc£ 
StaXex^V^^- 

7, Kal tiJ.(JK i nixpot; e'^Tj ' 'Ey^* ''^'^ 6 xGjv Xf^y^"^ 

jiSfi;T';<; e.^VjXSV, TCOtsTv sxcijaiji; gi jJ^t ■^^'- ^°1 iroxs 

D TTOO r^^T]^ dvaSoXvj; x^ £,uo^^ T:£pl BtCiu e/O'^ o-q [JLCti 

Gpfj-iVj^x. KiyLo 5vct 9£0v sTvct'. X^yoj, xiv ir^rroivivt^'ra 

xiv ojpMyov ■H:t: xTjV yTJv xal xi e^ ctixo:; Trivia, 

"A^Aciv xs 0'jx£ X^yi'.v, OL>T=; vo[i(^e^v t^tux'.--/. Kofi 6 
E';[0]v- 'Ey<L Ss ^ '^T][it xa; TTSTUiOTeuftiya; Tpce^a^ 
TTCfoi 'IfjLj3:tto:^ ttoXXoj; XiyEiv 0£&i>^, xcct [j.f, yjiXo- 



YARI.?] LECTtONES. 

^^ Q om. 0, ^^ Ita ct gx conject. C, qui T^rirpi^jiivov in texlu, ^py^: TtsixXvjTpi^yo'j ^;)i7. 1^1 approbanfe 
D. *" <roi xz 0. Idem c. cod. Reg, S04 xoiojx[i>y p. xrjio^xov. Tum u-^xo^Etv C. ^* >t^l y-f' IxEp'^j ko'Ivovxi 
To-JC Xf^yj'j^ SoT^o^ 0. *3 Cliirici mendum fiXfoXs^v rppeliit S. ^^ Ujxoj G, ^* ^jxxortiVov 0. ^^ eI -^ap 
xiXriBi^ QouXst }i5&iT'j C. ^^ EXiy/E'v S. '^^ xov adjuuxi c, 0, qui om. ^^j^ixyx^i^. ^^ (Ij; iXijOEJcov, xi aux<^ 
p. Ttivx^u^ Ej^TjXo'. rl>; i/^W'.^ dXvi''es'j(.»/, ou xo ajx^ C. «f* oo^i^s^^; G. " tfrjiiL 0. LecUonem Xi^tu'^j ^o£ 
ejuadem cod. jam vidit G, in cuj. textu X^yto [to(, «« 67iep G< ^ Se om. 0, 



369 



CLEMENTINA. — HOMILIA XVL 



370 



:rct{vELV ett: to:j?(|> tov Qth, Tw iiyTov oii T^v FpM'jru'j A. neum, quoniam ipse per Scripturas auas plures 

deos prolocutua est. 

V[, Stathn ergo in prima legaa voce illos similes 
ac se pr^dicare dignoscitur. ILa enim scriptum est, 
quod, cum pn mo hominipr«ceptumfi]]asctaDeo,ut 
decunctis arboribua paradisi comederel,noncome- 
dercttarapn dc arbors cognoscGndibonurn et malum, 
serponspevmulierem,proraittendo illis divinitatem, 
oomedere persuasos fecit aspicere,3icque postquam 
aspeseruntT Deus istia dixit : Ecce Adam (actus est 
quasi U7tiis ex nobis [a], Itaquc serpens^ qufindo 
diiit : Eritis sicut dii [h], qnasi dii essiRtant, locu- 
tus apparet, eo magis quod Deua suum addiderit 
testimonium^ lis vGrbia : Ecce Adam fadus est 
quasi unus ex nobis ita qui multoa ease deos aase- 



V=TCt^ Hai ^auT'^ 3!20 ffUTo'j^ &lJ,0'iiU^ ' XivjiJ'^, 0'JT(U^ 

Y^p Y-TP^'^"^S '^^ ^'"^^ '^'^ iTpri'nfi) dvOpfiJT:([j, svtoXtjv 

trie Oeo?, (Jh; oVTt(i\< Geiuj ElpTjXTo; fpatvSTa: ' TajTT^ 
Y^Y^"^^^ *ABipL t&^ eTc eJ * "f.ixoJv, OuTwt; 6 to'ji; 



d-Trdjv t>cp"; tTv:tt Oeo-j^ oux l^^js^^axo. n^A',v ^ ruU serpens, mentitua non esL Pr'-eterea per illud 



j'i-j[j,'xiv&L Geojl^j ox oj£k xot/.oXoYt'taGat O^Xet.. 'AaX^ 

X«L aXXaOl ■TTO'J Y^Yp^'^'^^^ " ^^^ E-T(jX[tTjJE 0e6^ c"it- 

poi; eIo-eXGsTv, -itai X^SeTv Ectu'tj) l'6vo; cjt i^brju 
e6voui;, th^ EY^ K^Jp[OcJ o Bz6^. Tqj ^ eItteI^'j, eI 

EToXfiT^a-E 6e0< ETEpO^, W^; OVTtOV oTEpdJ^ E^f>r',>L£V, 

Kal aXXotE ' ■ 0£ol ol T^v fjupavov y.x\ Tr]V y^v 
o6y, ETiotTjjav^ cc^f^X^aGtoffav ■ ijc /^tj -crov TtS-ttotTj- 

k6t(iiv ctTCoXXijsGat ji^XXr^vTw^ ^' Rai aXAr, ttol* Xevei' 



qnod scriptum est : Diis non delrahes, etprindpihus 
popidi tui non maledic^a (*?), plures deog significatj 
quibua nee maledici vult. Sed et alibi scriptum est: 
Si ausus es£ D^us alius ingredi, ei acciperc siti 
gentem ds media genie, sicut ego Dominus Dens (d), 
Illud : Si ausus est hens aiius^ lanquam slot aiii, 
dixit. Et alias ; Dii, qui c(Bluni et terram non fece- 
runt, permj}£ {e) : v&[\2t non ^entnri aint illi qui fece- 
runt. Et alio loco ait : Atlende tibi, ne vadem ser- 
vias diib aliis, quos fgnoraverunt pofres tui (f) : tan- 
quara alii diisiut* quos soquiuou debeant,loquitur, 
Et itcpum : Nomina dcorutn aliorum non ascendent 
in labia tua {g). Hie quoque mulEos deos dicit, 
quorum non vult ppoferri nomina. Rursumqiie scri- 
ptum ost : Dominus Deus tuus ipse est Deus deO" 



XEY£^,tIiy ra ovdj/^ixa ovorti^Eo^^ai o{> e^Xsu K:?t TiiXrv C njm (A). Kt adhue : Quis simitis tibi^ DominCj in 

diis (i}, Ac rursus : Dens deorum Dominus (k). Ite- 
rumquc ; Deus stetii in synagoga dcoruntfin medio 
autem deo^ dijudicai {i). Undo miror, qua ratione, 
tot Bcriptuarum vocibus multoa esse deos testantt- 
buSj tu affirmaveris non oportere nee dicere^ neo 
osae exietimaxe. De reliquo, si quid adversue cJara 
dicta habca effari, coram omnibus cloquere. 



Y^Y?'^^^'^'' * K'jpio^ 6 Bsdi; <to'j, duto^ Bsoc 'S^i 
6Ea>v. Ko;l TraXLV- Tf^ fl^oi'Jc; (rot, Kupt^, hf Geok ; 
Kat TriXi^j ' 6£&s O^t^'-" Kjptoc;. Kai TrctX^v ■ 'Q *dzhi^ 

EYYpf^f^ciK 



= , 9 



VEt 



, "OQev S'^ujxii^w TTOJi; TOao'JT 



[iJ'J atOVfiJV 



VII. K;:;: 6 DsirpOi; Efp>] ■ So^^TOfj-oirspov aviQ'Js 

irpo^ S E''pTixa^, AiJTo; 6 Vf^fjiflC ^ uoXXxi'.L^ eittojv 

Tou Qtou (Tin 6 oijpavoc ttou Oijpavou, xa: Travra 

tOOT^OTtV ^TtO TOV tWV ^'^'" *IoJ- 



VII, Regpondit Petrua ; Breviter audi ad ea quse 
objocisti ; Eadem Ics, qua? Sfcpe deos nominat, 
ipsa JurJaico populo ait; En, Domini Dei tui est 
crp-lum ccslif et omniaquse in eis sunt (m), dana com- 
prehendcre, quod licet dii esistant, sub eo Biantjid 
est, aub Deo Judfenrum. Et iterum : Quia Dominus 
8a{(ov S^6v' Kcti rAl'.-f "Oxt Kdpioc; 6 6^6; tj^ij, n Deus tuus ipse est Deus in e<slo sursum et in terra 



Bao:, HTZ auTGV E'.atv' 



faj Gen. m, 22. 
(b) Gen. iiij 5. 
(q) Esod. ssn 28. 
(djDeut. IV, 34, 

(n DeuL, xnij 6- 



(^) Jos. sxni, 7y apud LXX. 
(A) Deut. X, 17. 
i] Psai, Lxxxv, 8. 
k] Psal, XLTx, 1. 
I) PsaK Lxxxi, i, 
ni) Deut, Sj 14, 



VARI^ LBCTIONES, 



iDD Pro vbb, xct! ^^j XaXE7:a{vEtv — t:oXXo'j^ 0eo'jj; lacuna est io 0, Ei C" reposui ttuy ante fp^^^^Siv 
a CI et S omiasum, ' Ita et ex conject. S, in cujus tcxtu Ci 5[j.of(0£:. Turn apposui y^P ^^ 0- * ^S 
addidi c. 0. ^ ^ 0, D. fl G. * l^ adjcci c. 0, ^ raXw toj (^o CL) vEyp^iO^: C. ' to 0, i Vbb. ouy, e^toi- 
Tjdav, o^iroX^Tflf.ifTOL'j ' cijc Ttoj, qnie desunt in utroque Horn, endd,, add. C ex seq. o. 8. ^ Tc^rri'i^./r^T^i;, oTrn- 

XifrOajT^v p. TTE-n:, aTr, fxeXXovxcuv 0. ^ 6ta>tptvET 0. ^* StaSEGato'J^ot 0. ^^ d lextui reddidi c. ; pr^ter- 
ratsaum erat a Gl et S' '^* twv add. c, 0. 



371 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



372 






TO] Xat OJ/. ^TXIV 



d^orju?n^ et non est alttts prater eum (a). Et alibi \_ ojt'^c mhq ev t'^i 
Scriptura dicit Jufl^orum populo : Dominus Deus 
tuus ipse est Deus deorum (}), ita uL quamvis riii 
eiistant, aub Jud^porum Deo aint, Et aliia vcrbia de 
eo ait Scriptura ■ R^us maijiuis et verus^ qui non ac- 
cipit penonarn, neiiue sumet viunera^ facit judicium 
pupillo el vidux {r}. Scriptura Deum riud^orGm 
nuncupando magnum et verum ct faeientem Judi- 
cium, ftUoB pusillos nee veroa denotavit, Scd ct 
altero quodam in loco Scriptura diclt : rivo ego, 
dicit Dominus, non e^t alius Deus printer me. Ego 
primus, ego nouissimus, prMer me no7i est Dens (d). 
Ac rursum : Dominum Deum tuum iimebU, etilli 
soli servies (e). Et adhuc : A^idi Israel, Dominus 
Deus vester Dominus urtus est [f). Sioque niulta 



oupa'jtp CtVOJ 






1 



l£(OV 



'j-l El 



oiSt [jLTj Xao'Ji SSjpcv, xotiov Kp'^t-j 399 <5pq;avrjj 

oix EOTt B^Q^ ETepo^ TiXry Ijj.'^u. 'Ey^^ TTpWTO;, 

^YtiJ [i-vz^ xaux.^i, ttXtjV £ij.oiS 6^'J^ oix ^otlv. Ka^ 



testiTnoniacumjararaentoconsif^nanf, Deum unum x. [-10^:0 XatptJjtw. Kii icaXiv ■ "A/^gus 'r<7paf|X, Kj- 
esee, et prieter ilhim non esse Deum, Dnde miror, pio; 6 Bsoc Ofi^^ '* Kipco^ &r^ ^a'T:(v, Ka: h\iZK tioX- 

Xct^: ntovcti [i?9' op>tou s-iTcpccvf^'^uTL^ , 6t'. £ic 



quaratione,cum tot loca tesLcnturuaum cbso Deum, 
tu mullos es^G aflirmes. 



Oau[j-i^?ij^ Tiio^ rojo'JTtov [AapT-jpo-Jo-wv f^fovwv £^a E^vai Seoy^ o-'j TioXXob^ ^^^^t Xeyie^- 



VUl. Et Simon : Prlncipio ea mihi tocum fuit 
conditio, ut ex Scripturis convincererQ te menda- 
oli,dicentemncquaquam multos vocaridebere de03. 
Quocirca multie Scripturarum vocibus osteodi, ab 
Ipsis Scripturig divinis plurea pronuntiari deos. 
Turn Petrua -. IpsJe^ qu^ multos deog pronuntiant, 
Scripturfe esdem adhortats nos aunt hia verbis : 
Nomina dsor'um aliorum non ascendent in labia 
tua (g).^io prffiterid, quod scriptura est, nonlocu- 
tu3 Bum, Simon. Et Simon : Audi ad hoc efc tu Pe- 
tre. Peccare mihi videris, qui diia detrahia, cum 
Scriptura dicat : {Diis) non detrahes, principihus 



Xojc *^ SiTv fijOiY'f-^^^^ Oeo'j^, "OQev 'TToXXa^ l-^^pd'^/o^Q 

YO^rcfi Geo J^. Kal n^irpog ■ Au^a'. 31 ttoXXo'j:; ff^-^^6- 

Ovi^jiaTs: 6oOiV ET=pwv o'jn iyaSi^TEVCt'. It-.i z^u-i y^i- 

2'!jj.u)v. Kil 4 iL'!ji<i>y ■ "Aito'jTov Tipoi; aijTo nai fT'j, fu Di- 
Tp£. ^Aiiapt:(v£iv [joi Eo/iTc, ?JTV auttov xctt^X^y^ii^, t^^ 
rpa^v^i; X^Y'^^^^*^ ' ^^ x:cxoXoYVjTi',^, xai apjjovTfxt; '^ 



UTCIl ■ 0tot, 



populi lui Tion maJedice^ [h). Ac Petrus : Non pecco, C a\J1^^-.^Ji^i, Sijitov^ ^'^^j-.XoiSflto- -r^tT^ Fp-^^aTc ■rrj'j aTrii- 

Simon,con3equenter Scripturis perditionem eorum 

prffiuotana : ita enim scriptura est : Dii qui cmlum 

et terrum non fecemnt, pereant {i), fitque sic ille 

lucutus est, non quasi quidam dii feoerint eo, ct 

non pereant, quemadmodum intcrpretatus es.Unue 

enin:i declarptur Creator eo quod initio scriptura 

est ; lit principio creavit Deus ccelum et terram. (k). 

Nee dixit : Dii^ Et alibit ait : El opera nianuurn ejus 

annuntiat {irmammtum {I). Atque in alio loco scri- 

ptum eat : Ca^li ipst penbunt^ t^ autevt permanebu 

in teter7tum {m}, 

IX, Dixit Simon : Ad hoc quod ego multoe ease 
deo3 ostendi exScripturis^quarum verba manif^sta 
eshihui, tu itideni vei plura tcstimonia ex iisdem 



fi)v ' 393 o'Jrw Y^p T^YP^" 
Tov oijpctvoy x.al zi^v ff'i^ o'^^ EiTo/t^- 
i^-j^ aTToX^aOuiT^'j ■ x:l\ touto ilmu'^ ojy wc Evttov 
TTETrOLT^Kfixtov^ X-Iit ij;Tj CTT^ X X u ^ ;V (n V j ^<; ^T] p 1 Ar^ V £ 'J ja - '*, 
Ar^Xofi-Cfft Y^p ^W 6 TTSTco-.r^Vvf*)^ x^ dtTrap'^v^t; Y-YP°^" 
(pO^t- 'E*j ap-^fi £7raij]<TiV 6 esoc tov oijpc/-^ov -AGtt 

Xev^i " IIoLV]Ctv CjE ^ecpto'J auTOj ctvaYyEXX^'. t& 
i7T£pEti>fj.o:. K^i EV £TEpr^ TOTC(|> '^ y-YP'^^"'^^ ^^ '^^■" 
pavdl T'J-^l ar-GX.o^VTCttj ab S^ OLctpEV£^c eU TOV 



Scripturis attulisti, probans unura esse Deum, eum- y. ajxm'j rpa^fuv ivvl'joyac, Sst/vuruv Hn =1; ^axt Bso^, 
que Judfeorum- Et ad id quod dixi : Hon oportet xal q'jt^c 'louS^ttfifv, Kai Ttpi; tq stTre;^ p^- Oi SeT 



(a^ Deut, IV, 39. 
b) Deut- X, 18- 
'cjlbid., 17. 

t) Deut. IV, 39, 
[e] Deut. VI, 13, 
m Ibid., 4. 



(*/) Jo3- xxui, 7, apad LXX, 
/t E:(od. 22,28, 
Jer.x, 11. 
k) Gen. x, 1. 
Psal. xviii, 2. 
m) Psah CI, m. 



VARL'E LECTIONES, 



11 



S>; 0- *^ £lq om. 0. " Ttov accesait ex 0. 



1* 'ijjtwv C. '^ TToXXoJ^ ei conject, D. mM'x G. ^* W/r 

-------- ,B Textui 



'^^ta 0, ex quo accessit seq. ^o'j. '"^ sp^vj/^'j^tf^: C- Turn -^''^ c, S. T'i C, Subinde aTi' ^p)^fi 0, 
reddidi to7:(i> a G1 et S omissum. "^ yP^'P^^ ^^ ^a^s'E^ uapi^r^tia^ j'jBs«c a-jxiq 0, 



373 



CLEMENTINA. — HOMILIA XVL 



374 



^Tro^iirS^ii Ey^nijj:u. TipX 5t to ^ItzzI-j (j.t, 6-ci Ot't 
K^i Trpftc TOijtocc ^^ ^'3 = lJs^, bf. jjTf SiT ^ijriuv ^^^fj^ccia 

rpa^cc'. TToXXoJ^ liyocj^'^v Eivat Qso'j;, xal a)X'JT^E-^a 

[jIOVOV eE^^si, x^^ 6%Z Jl£y [J-TJ X^KOAQYsTTflai , ^TS St 

Ka>ioAo'f£"f jQcii, 3!^'! ■rrpci^ tojig -l ^zi X^^fYfjacOac, -Jj 

Sop-u-^QyTa^J 2*^TTr£p otp£(r); xaxYjV TTpoa'Ips^Tt^ . iToXXoTt: 

yip xa[ 5',afprjpot; T'Jirotc tCH"/.'jlct'. TrpovLE^jTaL. "'Exa- 
oTot; ou'j K-Tjpf^ ^otKu'tav T-i^jV ^Otoj 7rjG:;ipejLv e/w^, 

XEpLSXi'^i^J-E'/OC aj":ii "/.at Tliv'a E'JptjJV &v auT^T^, 
A7rnl!i:i*> 8=fjy eT'jai Q^X^e "* *tjv, (li.^ h^T^^j^ y.Tjpcjj cIl- 

X'JtaV TrpoaiCE^tV cTTL^mXwv a7rO[id£i7^£Tat. *KTEt O'JV 

i' rt ^^ Sv pojX7]Ta[ Tii; TiEpE 6squ iiJpo'jiTv, iV ay-ati; 

dlTTOp-iTO-STaL AtI^ ^^XtU^J , X:(l ^jXsK 'C^V TOO OVTU>i ^* 

dX"^Oji £7:1^^^^'^^'^ -'JTCoy, 'AXXi xal ^^ IvSoQ^v f,ij.(ov 

Kal HUTlJ IJ.E xaTaXiTT^T'; ^Et, aiJTfU Ttjj ^*^ ToXaT^ iJ.aTt 
YvtopLiTacra ctO'.v.G'jjV.al toe CtTTo o:-i(a'!3ij 6Lxct(wi; Kaia- 
Xs'l'fji'. fj£ ■ xai. ouitfj^ Tr,v ij^uyTjV ij.=Ta xrSX^j-.Vj 1:751; 

EJTtv £x;poc, itpuj-ov EvOuja~co £-cipc(V eO^siv -'^ Etipav 
[iop^pyjv, tvM riii t^^ to-j fnijAyco, xai'j?^^ TAocfT-- t^^' 
x:j:evov lr.:y^oi Sz6-/t El Se xtxl ty;v ^opDvjv diXXiiJrj ^3, 
TJ-TJ TL 395 i^':£^ TT^ff i^'JX'i^ TViV^rrfa'j; El Se Kit 3* 
iXXa^Tj, o'jx ETL iyi.ti t\ij.\, aXXrJi; ''^=jg[j.^o^ y,a^ ij.<ip'^^i 
xctt oij^f^. "AXXo'Ji; ouv 7rXa"=TCij, £? *X/oi; ettl^. Oijx 
EfjTt Ss* EI Sk 9jv^ ETiXiTtV ^. ^Eue: o'Jv O'JK ^'ttX^^^'J, 
(ti^ TJX fy'j Tov oN'va TtJ/ ^VTL xaTaXiTT^^'o- Oj-ek Y^P 

XI. Ka). b S[pEov ■ 'E^il r^yxvo-Epd'j :rE 6pfo tov \6- 
vov TiOLO'jjtsvny ^TTEp "ou TrXicavTG^ a£ Qioij, [J-iO- 

Tiap' h'J.0^, TTtUi; Kit E?C O^JT^V ^<7Z^tl^. 0''. T.XdiT^nt^ 

rioLi^^tiiu-Ev i'^Opto-^'j xa-' SLX^va ^[xstlpa'j x^l >taO' 
£poftoTiv ^^, To Tfo ii^ (Tf [le^ Sjq 3"i] [iiiv^i^ -Jj TrXsfo'ja^, 



A rf^'*5 maledicere, subjunxist?, ut declarare^ unum 
essft creato rem, quod yui noncrearunt^perirehahent. 
CunKjtic dixerirOj nomiuandos esse dcos^ f|Uonmm 
et Scriptura; cos nominant, etiam ad harc ricmoii- 
atrasLi, non oportere eorutn nomitm proforr9 00 
quod eaden:i Scriptiira dicat, nomina deurum alio- 
runi non es^o proni]ntianda. Quandoquidem ergo 
eredem Soriptura: naulLos dicuut esse deos,et alibi, 
Tiniim solum es^e^et aiiquando^iis uou maledicen- 
dum, aliquando maledjccndam, ex hoc quid con- 
cludere deberous^msi quod ipsas nos decipiuut Scri- 
pturrc? 

X. Pptrus rcspondit : Non decipiuntj sed redar- 
guunt,ac in pubSicum proferunt malam ergaDeum 
voluntaiem, in imoquoqiie instar serpentia latt- 

rj tantem. Multia enim ao variis typis aimilea ja- 
cent. Unusquisque ergo cers consimileni habeas 
voluntatem suam, dum Si;npluros perlustrat, cun- 
ctaque in iniBmv9nil,qualom Ocum eesovult,talom 
exprimit immiflsa voluntale, qum, ut dJxi, asaimi- 
latur riiirn^.Quia ergo quidquid vulL alintiia de Deo 
aentire, in Scripturia ofTendit^ ea gratia i lie qui- 
deni multorum deorum imagines ex ii^^ effingit, at 
noa Dei veri apeciem expreaaimus^ex nostra forma 
veruai agnoscentea exemplar, Sed et nobis insita 
anima iiJiri^ fmrigine eil immortalitem indnta est- 
Ejus parentem ai relinquojuslo judicio ea quoqne 
me rdinqnet, ipao faciaore indicaoa injuatum^ et, 
ut qua? vGniat a juslOjjaste me deseret, sicque ani- 
mam poat punitEonemperdam.deficicnte auxilioab 
ca orto. Si autem est alius Deua, primiim aliam 

G spcciem induat, aliam rorroanijUt per corporis no- 
vam figurara novum agnoscam DffTim.Sod etslfiguria 
figijrGmmutGt,nunquidetanima?subFtantiam?Quod 
si eam quoqoo niutaverit,non amplius ego eum.qui 
alius factua fuitum ligupaTtum substantia. Alios ergo 
creotjSi alius est. Porro non est. Si eainieasetjCreasset 
utiquc. Cum ergo non creaverit, tanquam qui noa 
esistit.rovera existentem existenti relinqnat.Nullua 
quippc c^^ij nisi sola Simonis opinione. Ego alium 
Deumnon recipio^prfetercuiu solum qui mecondidit. 
XI. Turn Simon : Quia video te frequentius sermo- 
nem facere de Deo qui te creavit,d.Lscc ame quem- 
admodum in ipsum etiam impius sis.Apparet duos 
esse creatores, sicut ait Scriptura : Et dixit Deus : 
Faciamus hominem fid nostram imaginem et simili- 

jj tndinem (a), taciujuus duos aignificat, aut plureg, 
certe non unum. 

XII. Et Petms respondit: Hnus est,qui sapientiw 
suie dixit: Faciamus hominem,ti\Ac> vero sapieotitep 



(a) Gen. i, 2fl, 



xafi'B C. =' TO' 



VARI^ LECTIONES. 



JTO 0. Turn itl conh^C, qui in textu qe^v ut 0. 

volucrit 0.1 cf.-jxcti S, J^^ Ita c, CI, £vSoij,ovy55txv C. Vid. Horn, xr, 6 ctH, 



32 eItteTv om. 0. ^^ G vertit quasi leg! 

, - -, . ■' X^Y^^ Gl ct S. mendose 

S -CE 0. Doincepa po'iXsiai G. '^"^ t\Ux^ C, '^ ovto^ C. =^ EiS'^av C. ^^ tw inserui c. 0. ^^ ^^Ox^E'^pysf^ 

conjoctavit C, 5;TroX^i<pO£;bi^^ idem in textu, ut 0, ^^ eloEav c. Deinde dedi 'tva — iTr.\.ywt^ c. etciyveovG; 

rectum jam viditS. ^^ aXXiJ"- 0. ^*Decsse videtur TcujTrjy post nl £= v,^?, S. 'j-y/.i','. scr. 0. 



u 



xsr s!v:6va 



375 



S. CLEMEHTIS I ROM- PONT. OPEBA DUBIA. 



376 






J- 



tanquam proprio spiritui. ipse semper congaudo- A T^^(^"^A ^^^'t^^^^Ep '^S'tj^-ViV"^ ^'^"^^^^^^'-^'^^X.^^P^^' 
bat. Unita quidem est Dco» ut anima. ab eo autem 
exienditur, velut Tnaniig,univcrsitatem producens* 
Propter hoc vcro et unus hotno conditus est,ab r.o 
auLem etiani sesus femineus processrt. Ciimqiia 
uDitas sit genere,dualitatem facit. Nam per exten- 
sionem et contractiotiem unitas dualitag esse cen- 
setur.Uaque recte I'aGio defereodo omncm honorem 
UDi Deo, tanquam parentibas. Dixit Simon : Quid 
vero,et ai Scripturas alios deos aiunt,non admittea? 
XIlI,Petrus respondit : Si Scripturo-jSi prophets 
dcos dicunt, in tontationena audientUim dicant, ita 
quippe&criptum est :5z surrexent apud te propheta, 
dana stgna et prodigia, et evenerit signwn ittud ac 
prodigium, diir:erU vero tibi: Eamus el calamus ieo^ 
alierto^t qtiOR ne^cienml patres tui, "tion audietis pro- 
phetam ilium: in primis sinC manus tua^ad tapidan- 
dum eum. Terttavit enim te averlere a Domino Deo 
tuo. Quod si dixeris in corde luo : Quo tnodo fecit 
sigmtmhoc vet prodigium^cognoscen.^ cognoscas, quia 
tentator ietJtavitf utsciat an timea& DGmimim Deum 
tuum {a). Et vero quia teniator tentavit, dictum est^ 
aliterautertiidposttransmigrationcmiuBabylonem 
apparet. Neque enim qui cuncta tiovit Deus, sic.ut 
ex multie ostendi lioet, tcniavit, ut ipse sciret, qui 
prsescit omnia. Si vero cupis, de ea re germnnem 
faciamus, ct demon sti-abo Deum pr^.scium eseo. 
IJIum aiatem ignorarc, cum falsum sit, id quoque 
ad tentationem eorlptuiii osteoditur. ita nos, o Si- 
mon, neque ab ullo alio scandalum pati possumuaj 
nee aii multos deosadmittendoa fraudelnducimur, 



QtjAj. Kt\ ^O'lo.^ 37 o^Ta TOJ Y-vS'- Sjig It^K-j. Ra-ri 

fi^v TTpOTavi'sp^pcov Ttfi^v. Kal 66 S[;i(ov i^Yj ' T! SI, 

a^e XHL Kai 6 n£Tp'>; inexpfvaTO' E"ie ctl rpa^al 

Ki^ tX&ri TOTE CTV;}J.^Iov l-/.^v/<i y,tl to Tcj:jxi;, EpEt 

:^po:^, 



^ Ss ^01 ■ lIopE'jQEVTE^ X^TpSJaW[J^V Q^^"^^ 



fiTTOTTiiVfti tiTTO It'jpLD'j Taij Q=QU Toij. ^liJav Sk 

l/.e^yO I) T& Tip=(^^ Y^'^^^'*^^'^ T'tJT^J'j, OTl 6 TTS^pa- 

^lu^^ ETTEtoai^sv, tSs^y *^, el (po^vj Kup'.ov xb-j 9£f>v 
no'j. "Oti St 6 TTEipa^ciiv ^-Etpai^sv, sI'pTJTO, ll^pOJ^ 
SI iiETci; Trj^ £t- BxSuXivo: jjlstoixejtio:^ (48) tfct£v£^a:, 
Ou Y^,^ ^v 6 ty. TTcivTa v'-vtoTxrAjv Be.h^f wq em. iroXXwiv 
eoTt tEL^ii, lT\t'.p%Z;f-f ^^j ^va Y^([i a^TGi;, 6 Ti TravTOt 
■;Tpo'fivtij',tioy. Ei 51 [iouXei *■, Tispt toijtol> t^v Xoyov 
Tt'jirmliixt^a^ /Lul Sif^w upOYcvt-UTx-iVTa tdv 6eov, T6 
Be 6.-cJotl--j ctuT^v iJ^E^Ti^a i'v, xal 'TO'jto Trpoc TiEtpa- 



ncc ulli sermoni asaentimur contra Deum dioto. (j ouTi a-rro I'pa^piov outo 6d' Eifepoo t:lvc>^ oxavSaXtcr^bj- 

e£|x£6a. 



XIV, "jCT[iEv Y^p >t^^ auTol dx6 Tto^rpof^wv ^yyeXouc 
Gso'ji; Xsy^O^'''^^^ 35T Aeyoj £e w^; 6 exI t^^c; ^^toj X^- 
X'^-Qa^f v,a; t^» 'lax'JiS TraXaiijd^ ■ liXXi X:xl tov yvjvih- 

'AXXi ftr,v xal M(f)iJcr7J£; Oeo^ ^opaw ^Y^vj^Qt], t^j Sfe 

'n^uw Ss aU Qeo^, e'l; 6 -rat: JtT'[(Ts;c TreirotTjxcln; x:t^ 
S'.^jtojrii^Trt^ T3 TifivTa " ou xat 6 Xp^fTTOt; u^o^, tji tte'.- 
&6fA£-*oi iito ta>v rp^ttpoiv Ti i^euS^ iTrtYivonrjcopiEV. 
"Et, Si x^L EX TZTi^ipfo-^ EtpoSia^OjUiVOt Ta>v rpai^wv Tcfe 

OlXi^O'^ '^''^ [JIO^OV Ol'oOf[tEV TQVTTE-TTOLTjXi^taTOfJiCTE O^jpX- 



voj; xa'. TTtv Y^i''i 



©Eoy "louSofLwv xat TiivTtov TtOV " 



XIV. Scimus enim ipsi qnoque, angeloa a Scri- 
pturis vocatos esse dcoa. Dico autem exempli gra- 
tia eumjqui in rubo locutus est,et qui cum Jacohn 
luctatus est, item eum, qui natua est Emmanuel, 
quiquc dictus fuit Deua fortis. Sed et Moysea deua 
Pharaonia csstitit,revera tanaen homo erat^Et prsj- 
terea idota gentiu.n. Nobis autem unus oat Deua, 
unus creaturarum auctor omniumque exornator, 
cujua Chriatusfllius est^cuicredentca ex Scripturis 
falsa agnosoimus.Atijue adhuc ex patribus instrucli 
do iis quEG in Scripturis vera auut, iinum solum 
novimua creatorem r.telorum et terrie, Deum Judeeo- 

(a) Deutp xin, i. 

VARLE LEGTIONES, 

'* fi Sfe aofpf^ p/^ Bt iTO'f £a, % G. ^"^ |jifa C. Turn IxTaatv et ex conject. G, ia c^ji'^s tcstu IxTTaj^v. in 

*^ iTis^px^iv S. *^ Scripsi fSoiiXEi c. invito Scbweglero, qui commendat vulgatani P^j^ri ex ejus opinio- 
ne conjectivum- Cfr. horn, xix, 6, Turn add, t(5v ante Xoy^^ ^ ^" ** P^^* S'jvi[jL^O:t Schliemannus C/em* 
p, n9, 5G9, addit ^Epstv, emendatione superflua. S, " xwv Sj 0, tov D. 

VAUIORUM NOT/E. 

enim fuerunt pseadoprophetffi in populo Judalco, 
Cot. 

(49) T'jv '^t\^th\LZ'^o-f *EfJ.p.a^our,X, ntji tdv Xe- 
Y^^jjivov e£'>v i^/'jpiv. Katus Emmanue}, Deua for- 



(47) 'H fife (joc'a, etc. Redolerc base Ebionismura 
fatebitur mecum qui ea contulerit cum Epiphania- 
nis, dictffi bsrescos cap- 3j 16, 17 et 2\). Cot. — 
Confer qucP.de divina sapientia dicta sunt Prov. 
Till, 22 seqq. Drach. 

(48) M£xa ti^jv eU BaSyXwva [jLETofxeTiav. Tunc 



tis [Ua. vu et jx), verua Deus est. Ebionitica igitur 
annt h^o atqne Ariana, ut et sequentia multa* Id, 



377 



CLEMENTINA. — HOMILIA XVI. 



m 






Oivaiov ^Tps'lXiLj oOxouy '/.ex: 6 StSajxaX'^^ tom rn^jjsla 
Vial lip^tzix Seowxoj; EuX^yw^ avyjpiO^- K.=ti 6 n^-rpoc 

"jG;jt;v. Vlov QE 0Eo^j Toj Tct T:a''jT^ it>',axoa'i/.-/- 



B 



TsSsiv aixov a^.p&u;j,EwiiiV, Toutgv xai QtOfptXEt Xdy-^iX'T; j^^ rum omniumque qui eum voluorint colere. Hutic 

pia coDsidcralione verum Tuajores prieacripserunt 
ac tradiderunt nobis, ut sciamus, si quid contra 
Deum proForatur, raendacium esse, Sed et uliquid 
supra modum loquar : Si hoc nan se habet quem- 
iidmodum dixL,niihi oL veritatig araatoribua contin- 
gat, ut in Dei creatoria nostri laudibua periculuai 
subeamug. 

X.VlIis auditis Simon ait:Quandoquidem etiam 
eigna ac prodigia danti prophetas^alium verodeum 
prf<*dicanLi, dixisti non oportere credi, imo notum 
habere, ilium mereri mortem, igitur et Magiater 
tuus^qui Bigna et prodigia dedit^merito interfectug 
ghL El Petrus respondit : Dominus noster neque 
deos esse prcater cunclorijiii opificcm pronuotiavit 
nequB se Deam esaa pr^dicavit,sed eum, qui ipaum 
dixerat FiUum Dei constitutorta omnium, jure ap- 
pellavit beatum. Respondit Simon : Non ergo tibi 
videtur, eum, qui ex Deo est, Deum ease ? St Pe- 
trus dixit : 'jua ratione id ease posail, nobis efTare, 
Hoc quippe Doa tibi noa po3sumusdiGere,quoniaDi 
ab illo jion audivimus. 

XVI, Ad hfeCj Patria cat, non fuiase gSEitum, 
Fiiii vero.genitum esae.GenUum rtutem cum inge- 
nito vet per se genilo non conlertur. Dixit Simon; 
Nonne ob generationem idem eat? Escepit Petrus; 
Qui per omnia idem non est cum aiiquo^non potest 
eaadcra omnes oum eo habere appellationes.Et Si- 
mon : Hoc dicere non est probare. Turn Petrus : 
Quare nonEate!ligia,quod iile quidem per se genitua 
est, velot ingcnitus.hic vero^quia eat genUus;idem 
C dici nequitj neque si cjusdem substantive genitua 
cum cum giguente. Sed et hoc disc© : Hominum 
corpsra tiabeot aninias immortales, Dei spiritum 
indutaa, qu^que a Ueo profectEB ejuedem quidem 
substantia sunt, non sunt tamen dii. Sid vero dii 
sunt,huc rations ounctorum hominum anima,mor- 



Kn' ^ Etu^jy ccTtEv^pfvaTo ■ O-j rijrjy.ii Til oGv "ov tx-K'i Oeoj 
0e&y e'v^i ; y.%'. ft U'z'zpoQ e'i^t^ ■ Titoc to^tto sTv^l S'jva- 

XVI" npoc; toiroif; B't, xou ilaxphq to [ivl y^T^'^^" 

v^T![i f. xctl c/uTOY^'J'J^Ttp ^^ O'j rj\j'{y.pivzx^i. Ka\ 6 

S'fjifjj^' £-^rj ' L'. y.at TV] ~ffJtazi q'j ts'jt'jv ^* 

Tcvi Ta^ ffiitaq a'JTtp -Tra^ct^ ^X^^^ 7tj:njJtwVTjjj.!a^ O'j fiu- 
xvijEiv. Kal & UiTpo^" A'-i -c: oi voE^;, £t[. to ^' jJsE'J 



',-;, &a 



tuv 



:r» '^5 



T^v]. '^XXii >Li* T'juTo ^r^O^ ■ Ti ayOpwn^ov i7Uj;jLctTa 



o'jj[a^ e!t1 



's ^Xrjei^ 0^- G 



S2 ^ 



(50), O^q: Oe DiiK sbfv. Kl ol Qsot Ercri. 

VAEII^ LECTIONES, 

'^'^ Tzapkho^^-/ 0. Idem £tSw[jiEv, ^^txArOsc; G, *» 4 om, 0, ''^ a^TtSv C. ^^ auTo yevvt^i:^ 0, 

" " 5* 6 S. Gs Ha D, ovTct cxiTov C, fiv, to c^Gxi 0. ^^ Td G, Vox [autiv] a 

^"^ -TTpoeXoouji 0, Idem eiatv c. Gi, l^cfv G, Ad oram iibri Otiob. xaxa 

VARIORUM KOT/E, 



a^jTi) 0. ^^ To>v auTto (sic) 0- 
me addita explet lacunam cod, 0, 



(dO) TtjV toj 6^00 TTvofjv '^]j,r3isj^E'Jaff, et t>;; J) to, 
jjisv a'jT'rji; o:(cta^ s^^r^^ Ebion^is gnostica pBr- 
miacel. Hi cuiin hferetici, teste S. Augustino, dice- 
bant animarum substantiam Dei esse naturam;ani- 
maaqvie ex Deiprocedere 3ubsLantia.Pr»iverat Au- 
giastino /rcn^usper gnoBticotiim verba : Jamenim 
non hubiturum eum animas satw.la.^,ui r^r&u$ demit- 
tat ea& in s^culutn^ s$d tantum mfi qu^ sunt ex sub- 
stantia ejuSj id ed, qu3i sunt ex insufllatione : lib. i, 
cap- 24. Quibua omnibus lux ex Thoodorito Hcret. 
fahul. libi v, cap, 9 : 'EkeIvo Ss to l\i'^\i'7r^}3Jx^Qb ]j.e- 
poc T', TTi<; 6=Lac OTJCT''.:;^ 'i-aj-ilv, /axi ttjV KipStojo; 
>tat Mip/^(*»vo£; X'JTTav . Inspirationem porro illam, 
non divine substantia part ern aliquam fnisse dictmus 
ju^ta Cerdonis et Mardonu insaniam. Miito istis re- 
centiores Manicbfeoset Priacili:ani3tas-Sed concedi 
mihi veiicOjUt paucis digrediar in locum dcploratie 
valetudinis apiid Origenftrii tQn],xiv,?n./rt/in/;^m,edi- 
tionia V. Gl. Petri Danielia Huetii p, 316. ubi itjot] 
S^o^S memoratur ; Tototriv t£ jtot [^a(vETai y.^x'. Tiept 



nyEy|j;M 6 6st5(, 'EUit 



Y^P t\<; TY]V 
SirtuvTEc; toij 



^VEOjiSTQC, Tr]V KaXojjJLEVV^V GWJJ.3LTt/.t(>TEpOV TTVO/jV 

Oijv]i;, ^fJio7ifitoJij.i6aiTCf; totj TTveiip.^T'^i; " &7roXa[^Sctvw 



o*>. 



K5Ti TTiV rplfpT'i^ AiYET:tl ^tUOTIO^Elv ' ffiXVEpOV t'TL (^(JO- 

TTofrjj'v, Qo TTjV i^-tJ^'^ ^^^^ '^j^^ QEtoTipctv, Nam par- 
ticipium 6™vt£i; Grecum non est ; OTrtrivTOi vero, 
quod legisse videtur PeHoniu8,8ensi.i caret ; item- 
que Spfuvxe; Ferrarii. Scripserim ego optgyxoc, ao 
verterira ad huno modum : Taie quid mihi videtur 
et de illo : Spiritua eat Dens {Joan, iv, 24). Nam 
quia cwm spiritus noster spectfft. ad mediam et vulga- 
rius iippellafam vitam^ qu^ magis corporaliier voca- 
tUT flatus vitiEj vivificamur a spiritu ; inde siimplunt 
fuisse arbitror^ut Deus qui nos ducit ad verantvitam 
spirilus dicatur. Spiritus enim, secundum Scriptu- 
ram, dicitur vivificare: plane non vivilicatiofiemedia 
sed ea qux divinior est. Got. 



379 



S. CLEMENTIS I EOM. PONT. OPERA DDBIA. 



380 



tuorum, vivorum, gignendomm, dil erunt. Qaod A "^'^"^m* '^'P ^^^'C^ ^^'^" 
si amoPB contentionis erga me diserie, eas quoquc 



tav 



^Opr/irwv, tGjv t£ CtTToOa- 



VOVTtOV y.^r. itOVTtaV KH^ 



i;'j' 



3 'J 



VJ 



ease deoa, quid hoc jam mignis erit Clhristo, dioi 

Deuai ? Id cnim h^bebit, quod omne^ habeut. kil aLJX^^ 



yEVVjcroiA^vto^^ 



^" ffl -L 



'X'^' 



Y/avouuiv, 



El Ss 7:0^70'.'/ 



AO'^ELXtO'J ^0'. EpS'-i;. 



i^oijc £lv3:i, xal t£ * 



'[jiJ-TO 5Tt 



eo 



'J-^YCt /.l^ 



XVIL Nos Deum diclmus, ciiJub proprium in alto 
esse nequit. VeluL enim qui infinitus est undiquc, 
proper hoc diuitur immensjs, et ooiriino est nc- 
cessc,eam immensutn ideo vocan, quia non potest 
alius ut ipse esae inJinitua, (bIii autem aliquis hoc 
dixerit possibile, errat ; nee eiiim duo uadique in 
finitaaimul exsistere possunt, terminaretur eiiim 
alterum ab altero),itaque nitLura comparatua: est, 
uaum esse liigenitum. Quod si in figura est, sic 
quoque unum est iucomparabiJe, Quare el Altissi- 
mu3 vooatur» quia^oniDium supromuaj cuocta sibi " 
subjecta habet. 

XViri, Et Simon : Nnm nomcn iliiua ineffabile 
est, Dms, quod omnea appellant: quoniam adeo et 
de nomine contendia ne alii detur ? Reepondil Pe- 
trus : Scio,hoc non esse illi nomcn ineifabile, sed 
nomen quod ex convento hominum dicil-iir, quod 
si alleri dederis, etiam illjd quod non erfertur 
possis alteri Iribucre, et id quidem ratione volun- 
tatis, Nomen, quod dicitur, indicto prasgceditur. 
Hoe modo contumeiiaet in illud quod nondum pro- 
latum est redundat, quemadmodum honor cogniti 
in adhuc incognitum refertur, 

XIX. Et Simon dixit : Scire velim,Petrc,an vere 
credas hominis formam ad formam Dei esse efli- 



39ft XVfl. 7J[J.STS eiOV >iY'^[J.^V, OG ^TT^V '^LOV 

TO ^* aXArp TTpoTETvai jj.-^ Suva[j£VOV. "iicTt^p yip 
ar.^'.TOii fljv 7ravTa^&f|£v bti to'jto ):iytir:ti d^spavxo^j 

Tov ^^, (z^ bi t::cj Xeyti fii>yaTfjv il\ai J*£ijS;i:ai ' Suo 
yip TziV'Zo.y^6^f^ fjii^tipa: ffuvuTrip^Eiv o\/ Sivo:vTat • 

TTcpaLOy^ai yap to eTspov Giro xou ^^ipou), ouTtu^ *^ 
rpjcr',i; ^ttIv, 1^ tVvai to 'Ayovvircoy. El 6e iv i^iF^jiaT^ 

trC'V^ V,<1^ QO-C&>; £V ETT'. T& ^* flffiyKpLTOV, Ata TTO^XO 

xal 'T'^i^TO^ XafJ-exftv, ^Tt Trctvttov avt()r^po^ tov xi 

XVIIIp Kai 6 S(i;,(f>v' Mt^ yip ToOxi e^tv aitvu 
^TT'^pprjXO^ ovoj^a, TO 6e5^, Girep 7:avTe< ^.lyOMu'.V, 
5tt totou-jov xa: Tr^pl ivoiJ-aTo^ Su^y_opf^T^, 'iva |j.7j 
aXXtfj od6t1 ; Ka.\ 6 DsTpo^ I'^i^ ' 'ETTLcrxap-cct fix: tooto 
oj/, 'iTiVi aixr^ to *^ aTroppV;TOV ovo|J.a (50'), <iXXi tS 
x':tti (TiJ^'jOi^Ki^v i'jfJpw7:tr>v Xeyoji^vov, b~£p tl iT^ptjJ 
St^:j£iC, "'tal T^ /XT) Xey^UEVov i-csp^jy TTpoaifpEi^, xai 
^s Tt]! T^; Ttpoitp&c-saji; Xoyq*, To Aeyd^xe^jov o'jojia tqi* 
jiT^ XEyajj-ivoij TipdoSo; liz'.-^. To^Ttj; Ttp Xoyqj "^ o^pt^ 
Y.a.\ ^U TO [jii^-(o prfilt \^*^'i^zTa^•.^ <p X^iyrp '^| TTp'j^ to 
lyv[i>ff[j-Evov TL|LTj e^^ TO fiifuio lyvojjiiivov a*jarp^p£TCCt, 

XIX, Koti 6 St^jLdJv £01^ ■ ^UOsXov zloiJai., fl^i;pa, 
el ^krfi(^Q t:[ jT£'j=t(; , 330 otl •i\ avOpfuTVO'j [xopcpr) 



clam. Et Petrus : Vera, Simon, Ua habere plane C -rtp^^ tt^v ^/eivoij f^op^TjV SiaxsTyrtioT^i, Kiat 6 n^- 
niiM est. Ac Simon : Quomodo potest mors corpus 
solvere, maximo si^illo conformatum ? Turn Pe- 
trus : Pei justi est forma, Cum ergo cceperit inique 
agere, insita species lugit, sieque corpus dissoivi- 
tur, ut forma non amplius appareal, ne justi Dei 
forma ab injusto corpore habeatur. Atqui snlutio 
Eon fit circa sigillum^ sed circa sigillatum corpus. 
Porro absque co, qui signavitj signatum non sol- 
Yitur. iiic cHra judicium neque mori licet, Ei Si- 
mon : QuasergD fuit necssitas, Dei formam homini 
et terra excitato tradere ? Ac Petrus : Factum est 
propter h u man Itatem Del creatoris. Qaandoquidem 
ratione substantiae cuncta prrestantiora sunt hu- 
mana carne, cether inquam^ sol, lunaj eidera, acr. 



Tpo^ ■ 'AXv]0^;, <" T'i^tovj oyxojtc eysLv ic^rXi^pot^oprj- 

Syvixat, ij^payloi |j.eyETTT^ SLaTETUTTtoji^vov ; Koi 6 

xsT-j ap^TjTai, ^ 1^ a'jTtf> iSia ^^ aeuy^^ '^'^^ o^iTfi) tS 
r7(tjji7 AiJ^Tffi, [V^ "^ p.npft7j ff^a'^r^; yhjr^Taij cnriii^ [i.-i\ 
ot/.afoj fj.oprp7,v ©Eou ^^ iiSt/,ov eyji <7a)ji:i. 'H fx^vTOt 
XijiTt^ o^ Ttepl T-^.v o-^piyiS* ytVETai, aXAct -rrspl zh 
jipopy'-^Olv crZ>jj.D:, "Aviu oe toj j'^payLTivto; to 
ff'^payifrflsv oi XuEtCfi. OS-rroc c^veu upErrsui^ ou£i t6 
ccTioOavsTv E^eoTtv. Kat 6 S[[jlwj' Tt^ oov aviyx.)^ 
■^V, TTjV TOiojTOij p.oprcT^y Tfp Stio yf^^ £y=p9iVTt 
So'jvai avOpfiiTCtp; Ki^ 6 Hsxpo; ^ Aict tr|V toij ^ 
TreTron^x-tSTCi^ ^iOt> (piXa-OptrjTT^rxv y^Y^vsv ' hsztl yip 



aquuj ignis, uno verbo coftera omnia, qu^ ad mi- n -.^i itcfx' oijilix-i X<iy<p uivxa xpsfxTOva x'jy^avs: xtji: 
nisterium homiois facta, licet substantia potiora, ivOp('j7:oi> japxo;, Xiyto Syj ^^^ xov ':tl9^pa, xiv i^Xiov, 
tamenlubentor sustinentei qui substantia deterior x^v cteXtJvt^v^ tol>; ajTEpat;, xov iep^, to !JBwp, tI 

VARLE LE3GTI0NES. 
"yEvv>]07]aoji^.vtj7 C, ^^ Qeol add. c. 0. Turn ^ql S, 0, [xoy G. ^a |t', om. 0, xi p, Tq> legi vult S. 
*" xo IStov C. ^' 'Q^ aix'Ji; inEip^u e^vi;, xi y.aAEiTe^'. ccTc^payxo; C. Schliemanniconjecturam ^'^Upoo(Cte»i.j 




Se G, 0- 

VABiORUM ^OTM, 

(50^) 'Ar:dp5^,Triv ovo^a, HoG est nomen Tetra- hujuamsdi SS. nomine diffuse disseruimua in operc 

grammaton, lehovftj quod Griecis Palrlbua etiam nostro f)e I'harmonw ertire I'Efiliss et fa Sijuagogne, 

dicitur ap^j^xou^ iippafTxov.S.Greg.Naa. vero multo t. \\, pug. 313 et seqq. Orach. 
feliciu3, oGxe v^ xctTaX7jT:TVj, o'ixe X^y^jj pj]x6v, De 



381 



CLEMENTINA. - HOMILIA XVL 



^.^■ 



TTijp, hi 'kC-f^ xal ti Xrviri TiavTcf, 3 Tiva tlz ^J^.r^^e- j^ est servire, propter Numinis formam. Nam sicut 

a(av avfipu>roij v£vrIjiLS'ja xa' x.n:' ojjfa'^ y.o&'.-z'^.ova qai luleam imperatoHs slatuam honoraiit^honorem 

ov"a rjo^^us jTroij.=v£t SajXtJiL^j t'7j ^,ij.-:' ojt'jv j^ef' reljilum habetit in imperittoremT cujug lutuni figu- 

po'jt, S:i TTjv Tou Kp£r;xT&7'K [Aoptp^v, 'Q^ y^p ^^- ram rGprffi3fintaL, sic uoivprpa crcatura homini de 

•K-rJ-i-vo^ ■" (xvSp'.avTa paatAEioi; -z^j-bivz^^ ttjV Ttfzr^y terra orto Idita inservit^ad Deihonorem respictens, 

^va'fEpoji=vTjv iyojT'.v Etc sx^^rnv^ oOTCsp 6 7rr^).DC '^'r^'J [lop'fv T:'J"f/^^^^ ^X^^t '^'-^^^ ^^ ^^'' ^ '^^'^ ktE^i? t^* 

ttui) Y'']^ ■/^''■"l^-'^^P ^*'6ptu7rqi yatpo'JTCf SouXeiei, d^ t^^iV iXEi^o'j a^opmict -ctiii^v, 

331 XX. '151 "^, o'iqi BiCo, I.liJ.iM-^ (i-^ctpt^TTsTv XX. Vide, Simon, quali Deo ut simus ingrati 



ill^^q TtdTa-. flsXii; ' xal ^:i5'7i^^', a^ -f^ fr,, I'tw^ Si 
L^eTv "* pO'jXo|j.£y'rj, ziq la: ti 6'iJ.fjr.a fppovEtv ToXfiij- 

nptOTOi y.%1 i/fjvot rj[j.^rc ETTt tri '^ Tot:t'jTri ^o'j cccte- 

eU oV aj^XsTv Si:oX[XTja-5;. K^l ya3|AXca Y'i^ '^'^^ 
^Y^'J^j'JtJt xa! TT'Jp civ o'jp:tv^ij ou xaTSTr^^tpQrj^ 

O'JK I'p^aXO, O'J Y^P STTLV 6 "^^ Tt^TE iTTE^SAGfyV 'i 

x::it vuv T7 u.4y-^^^ pXc;TfpT;[JL.DU|j[,Evr>^ Ta [iEY'^ra 

Tctvotav x^Xel, auvCiXciuvTa ^^Xti irpd; ^TlJVTtXE:a^^ 
XfOV C'TEoCj^/ !■* to"^; OTi^ajpoTi; diTroxEC[j.E'^x ^//''''i ^ 

Souvai xp''iiv TnT.; [v) auTcij TCpoxa§^c[OTj, Ato tprtSr) 



ou xry [/op'^TjV Trp&c Tt;i7^v xo 






iaoToi^^'. f7'u[j,a, 



avgptoTio'j 

ft3!? XXL r^jTot Tou ITsTpoo E-iw/TOC 6 Sf;j;(t-v C 

p'!oXot^ Q'JK aXvjGr^ XUYX_^V1'., H{>ptov dT^O -cojr/ UOJ 



'T' 



TOV 



83 



0T|J!tLOI>p 



Yov [iVj 



eizwv E^i-XOEv, '0 Se U^Tpot; -jbT^ ii:^p£TTrI>o-!v oyXo-.^ 
I'tpr^ ' '0 KfpLtov Ttsv rivjoVn' £-:epov TTsp^ Beo^ SXii'ia^ 
i^jAa^ Suv/jOii, dXX' ouv Y- '^ i[i"oS[^st j[xTv iy^oijiiv 

TOS Jli-flOiJ cItTQVTO^ ^^ 'n'>X^; il^tfjijpt^lldi; EYiVE^'> 



twv 



o^X(">'^ X^Y'^^'c^'J^ " "Tk 



0^ a^javxyj 



auTOV 



Yt'-v. Kai (I riiTpOi; ^K'jj^a^ E'i.T^ ■ ri'joLTQ J^^/p"' 
S(fJ.tovoq apxETov Y^vifrQai 'cov x^Ta toj 6eou Tipo^ 



persuadere cupis : et terra portat te,fortassis acire 
volens, quis similia ac tu sentire audeat. Primus 
enim aiisiis ea^ quod nallus in animum induxit : 
primus locuius es ea. qTi^e primum audivimuB. 
Primi ac soli no3 super tanta tua impictate im- 
mensam Dei palientiam eognovimus, nee alterius 
cujuspiam, quam iilius qui mundum creavit, in 
quemsusLiniiisti esse impius.Et lerra hiatus factua 
non Qsij atque igoia e cG^lct non est emiesus nee in 
hominum cODOagrationem exiit, et imber non est 
BuspeneuSjac multUudo ferarum non estc ealtibua 
immissa, atque in nos ipsos propter unum pecca- 
torem, ob spirituale adulterium, quod carnaii pe- 
jus est, non converaa eat perniciosa Dei ira- Aa 
enim non esl, qui tunc vindicabat peccata, cccli 
ac torrfe condilor Dcua ? alioquin et nunc masimis 
appctitus conviciia maxime ulcisceretur. Sed con- 
tra, patiens est, ad pffinitentiam vocat, qui consum* 
mantia tela adimpiorumexterminationcm habet in 
thesauris reposita,qufe,tanquam vivcntiaanimalla, 
tunc dcmittet, cum pr^escdcrit ad reiribuendum 
bostibus auis judicium, Qaouirca timeamus juaLum 
Deum, cujuH rormam in iionorem hominia corpus 
gerit. 

XXr. Qua! postquam Pelrua dixit, respondit 
Simon: Quandoquidem video te callide aignificarej 
ea quJB in Ilbria adversufi Greatorera scripts sunt, 
non esse vera, crasUno die ci Magistri tui verbis 
03tendam,ab eodici, creaLorem non ease supremum 
Deum. Et Simon his dictis abjit. At Fetrua astant 
plebi ait : Simon, quamvis in nullo alio circa Deum 
nos possit lEedere, at certc vobis impedimcnto 
eat, ne audiatia sermonea qui valent purgare ani- 
mam. Hfeo Pctro preferentc ingens exortus est su- 
surrus muUjtudinis,dicenti3 ; Qua? vero necessitas, 
sinendi eum hucingredientcm hlasphcmias contra 
Deura loquiPEt Petrus audjens dixit : Utinam non 
ultraSimoDfim protendereturdootrina contra Deum, 
ad [lominum tentationem illata. Erunt eniuj, sicut 



TTErpaaiiov ^v^omt:o-j Io-^o-j, 'EiovTai ^' Y^p* '^'^ * n P^'^^'^'^'^^'^^ ^^^ Dominus, pseudoapoaloli, falsi pro- 

1!-'.. .''_. 1..? .'_.■>. I ^.- -# J' ■..( 1 ro.i.,:_.. .»...'.... J? _' I 






phctaj, hfereses, alTectationea dominandijqiice,sicut 
conjicio, a Simooe Deum blasphen^ante Humen- 



VAEI^ LEGTIONES. 
7! tiriXtv 0. '^= ouTW^; C. "* Ita c. S, eT5g G, '^^ IBeTv S, eISeTv C- "^^ ToXiiTjTei 0> Malim zoliL^riai. 



VLTXCt 



Tum adjeoT :tixi; c, 0. ''^ %t^ adscripai ex 0. " ^tieys^v) 0. "^^ xi^^ xaxi f7ap.^7efoovot D, approbante 0, 
' -- -'' ''" ^--- - -'- - = r^ ' . .. ^ ■-.- . ^ ' •'Mta Oet ex - 

Yc om 0. ^"^ 



t (ripKa /eEptov C in tcstu /ELpavo; in mapg. "^^ 6 om. interpungens post sfncv. ^^ Ita et ex con- 
nect, C, in cuj. textu Hvx-x. si" -oj C. " ttote ev p. sv x^k C. Ad Oram cod, Ott, -j^^x x^ri vojiou- ^^ 



G. ^* X^Y^'^^^ ^^'^^- idem quod X^y^i-j. Alioquin aJiquid mutandum oaset in toxtu S. 
Tr^vxGc om. 0. »'^ GFr. Grednor Beilr. i, 291, 3i8 S. 

VARIORUM NOT^, 
(a) Legendum toTc ^^SpoTc aixo5; si veraioni Latin© fides- Edit, Patrol. 



xi 
eI- 



383 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA BUBIA. 



^« 



fjijcai (51) 

— > F 






tes eTTordiom^ad eadcm cum Simone contra Doum A "^'^'^ '^^^ ©-^'^ p>i7EpTj[joj^.-'>t: Efiitovo; -cv ^P7ji'' 

proferenda cooperabuntur. Ati|at! ha^n pronuntians 

cum lacryniia, Qianu advocavit miiltitudinem, qucC 

oum aoee&sissol, manus imposuilT ^t precatua Pst^ 

slccjao dimisit, [jioneiis convenire luaturius, ista 

inquiens ac suspiraas ingressua est,neo cibo sum- 

pto ivit cubituin. 



HOMILU xvir. 
I. Sequenti ergo die Petrus, cum Simone diace- 
ptaturug, maturius experrectus oravlt. Siinulque 
S.C prGcem finivit^Zacch^us irigreasus eat ac dixit : 
Simon estm sedet, cum quibuydam auis, circiter 
triginta, disserens. Et Peti'ua ait : Sioalur loqui, 
donee muUitgdo conveniat, tuncque iacipjamus 



SpJOJ-U, X^ X^^P^ TipOTEXI^Eltq too; D-^Xgu;^ dT; TTpST^X- 

CiO^^ Tag j^£"tpa; ^tzltlOsIi;^' y,c:^ ii^^opovji; ff— iA'j^v^ Xi- 

o^ivi^^ttjv etaeXOwv outs xpo'fA'^ |AtT0iXct6(by GTrvtoj^y, 

'OMIAIA TZ' 
L Tt^^ [jl£V o^v aXXrj^ f^jj-spCTi; o llsfpog ti^oc^ S£- 

X^Y^jv ■ Xl^ojv I^eo x^O^C^Tat, i^Exi 'SC'liv auxoj ti- 
vtuv tEii; TpiaiCOVTiit SiccXeyij-tsvo;, Kai 6 ITixpo^ srpT) ' 



quffistJooem, ui sic, audiUs quje ab eo dicta iue- p toxe [;tjT£Tv tfo^fti^tOo;, 'lv:^ OLimjc -fjiii^- xi 'jtJ suxoi 



rint, ad ea aplantes nos.cgressi disputenius.Atque 
eo modo factum est-Ej^resaus igitur nee multo post 
reveraus Zacch^eus Petro retulU sermones Simonis 
contra ipsum. 

II, Dixit autem : Aecusat te.Petre, quasi malitis 
ministrura, et magia multum vaJentem, ac homi- 
num aniraai^ deteriua idololatHa fascinantem. Ct 
quidem quod magua sis, hoc visu3 est afferre ar- 
gumentunj, dicendo : Consciua miTii sum, me ne 
unius qaidem verbi recordarl ©k iia qura cum eo 
disputalurua apud me perpendi. Nempe quando 
ipse disserit, et ego mentem appJico,ut revocem in 
memorium, qusnam siot qua; cogitavi desc^ndeua 
ad colloquium cum eo, nee qiiidquam eorum,[qu« 



If. "EXsys Si ■ Ahixxa^l je DiTps, ^^ xaitEat; 0'jx% 



^3- 



eiLCtu^^v a^iETnoua:^ saStwv a'j'^rjTcTv au^tp, ojot 



^vi^ ^vTj [j.'jvE'JW Xo'yov. A'jrou y^P S^aXEY^p^Evo-j^ xi- 
^OTj XQV wouv ita"^oXoj*^ioi; Eti; to av^tnoXr ja'-. ttva 

E^-^Lv fi &XoY',^iiLif^v 334 IXOi^v XiyEiM TipOs cij"ciiVj 
ou6' ^T'-oijv t&v XlyE: Euctxoijw ^^ 'Ettei tjuv e-' iXXf^u 



dicit audio. Quando ergo nihil ejusmodi cum ullo ^ TtJo; 1010^x6 t'. o-j Tva^x^' ^' -^' ^'J^^" |j.ovo:j, ■Tri;uc 
alio patior, quam cum ilio solo, qua rationo non 
sum ab eo incantaius ? Illud vero, quod, quie do- 
cot pejora sint idololalria^ clarum erit mentcm 
habenti, postquam indicavero.Nulia enim alia titi- 
litas est, quam ut anima omnigenis Idolis libera 
reddatur. Nam speciem imaglnata limore ligatur, 
et cradens se aliquid pati, elanguet, et alienatur, 
seu a dffsmone insanit, ac dtemoniaco furore cor- 
repta multia sobria videtur, 

III. Id vobis Potms pr£estat,pol!icendo sapiontes 
facere. Prretextu siquidem uniua Dei videtur qui- 
dem liberare vos multis anima carentibus idolis, 
quB non multum nocent cultoribua, quod ipals 
oDuUs cernuntur epse lapidea^ ve! tenea, vel aurea, 

vel ex alia quadam inanima materia. Quare cnm D ^^^^^ ^'t^'^X^^ ^iXi^;. A-.i* -zy ^ EiSeva-, fki to pXEird- 
anima sciat, id quod cernitur, nihil esse, non si- pi^vov oiS^v itrrtv, ou'/ 6[j;o(oj; xip ipartp 6110 tpoSoj 
mili modo peraspectabilcatimora potest imagina- tpa^TatrvoijirOai Bijvaxat ^j 4'"^X^j- n^^^'^ ^^ StoaT^aXJg; 

VAUI^ LEGTIONES, 

^^16 add- S. probante 0, *Mta S, l^ziTi^fliv G, Ambigo de Ottoboniani Bcriptura truncata. Delude 
^fepiak^pov S, 0, fipOpExsppv C. TvpOTEp/taGE p. cruvspy^a^ai 0. ^ Ita 0. c. 8, dpepiTspov C, ** Pro 
lijQtu lacuna in 0. ^^ 6' tou (sic) p. ^te 0.. Turn p. oyttoc lacuna in eodem- ^^ xaTdt OsTpouD, Tqj 



o'jyJ [t^Y^'^^E^-''^^ '^'^" ^'J'cou T'JYX'*'^*^ ! To 61 fjTt, 
S ^^ Sv ^[Sacm:^, E!St(jX<^XaTpef!a< jtlpo^y^ ejtiv, t^ 
YS vo5v Ej^ovTt, i|jLo\J fj-TiVJiavTOi; la^liC ^crau OiJOev 

Y^p EtEpOV tbfpEXrifl-^V«f E^TtV ^^^ '^) TO TV.V ^'J'/TfJ Et- 

SuiX^v r:ttvTo3a7riuv EXtjOepav ye^Js^^O^^ 't'avTaj^'jjiivT] 

Y^p e'go; OETJielTai tpG^tj)^ Xav tppDVTtO'. TOJ TTaQEtV Til 

|j.3p:c[vETat, Jtai aJ.Xotou[jL£Vi^ Sai^ovqc '*, veal Saqo-ovS- 

Trapty^Et, Upo'^aast y^P ^'^°*; Qio'i fio-/.^1 [tsv Oij.ii; 
^-^XXiTvJ i'J^'j/tov ATT^XXiafTEiv eiSwXojv. S ou T^vo 

Tn'j:; dE^ovT^i; aoLV-Et, Tip ajTf>T^ fi'pfiaX^RT^ ^^ opafrflai 

f. TO 




VARIORUM NOT^. 
(51) 'Att?; S(fiti>^o^ t^jv ctpyTjV Xff^o^aat. Uoc derat, quasi futuro conjecturam lecerit. Vide eig 
una voce laiidant cccleaiaatici scrzptores. adeo ut Iren^um lib- 1, c, 2?>, 2 ; lib. jii, Pr^jat. et Euse- 
personalua iste Petrus de fo, quod jam factum vi- biura H. E. lib, 11, 13. Davis. 



38S 



CLEMENTINA. — TIOMILIA XVII. 



mn 



tU ^oSspaj 9irj-j CT7rQ5)i7:o'jTa t:ov xaTx ^yjiv s/.Sa- ^ tionibua deludi. At faJlaci doctrinu decepta dum 

terribiiem Deum rcapicit, ex iis qua^ tiatura habet 
escidit fuQditua. Alque base dico, non quod idola 
colere suadeam, atsd quia Pctrus, dum vidotur ani- 
mas vestras eripcre ibrmidabilibus speciebus^meu- 
tcm uniuscujusquG vestrum formidabili idea reddit 
fanaticam, Deum in forma introduccns, euraquo 
aumme juatum, quam ideam sequitur terror, et 
animfe cogilanlis horror, valens etiam rcct« ratiO' 
nig vigorem solvere. In hacquippo procella animus 
constitutus velut mare a vebementi vcnto infusca- 
tur et splendorem perdit. Qoocirca si od utilitatem 
vestram advenit, ne, dum videtur timores vestroa 
ex inanimatis formia leniter ortos reaolvere, in lo- 
cum eorum terribilem Dei formam inducat. An ve- 
. L . . ro Deus habet Formam ? Quod si habet, in figura 

£ (ov 'i^TTwv EfTTi Tou Tu s p '. E^o VT r. ( ^jTov 'u^TT^u. "EIt- o consistlt. Ill figupa uuteoi conalatens, quo modo non 
T{o\ U z'.vQC wv TTw^ TT^'jT^ov ^T^v 6 "^ jA^f^oiv f) ^st clrcumscriptus ? Et circum9criptus, In loco VGr- 
xce(t':wv ^ avtitato^ ; Kat tajTi [xlv oGt^o;, gatur. Cffiterum in loco Gxsistena, minor est conti- 

nente ilium loco. Denique qui est aliquo minor, quo pacto major est omnibus, aul piceslantiop, aut su- 
premua? Atque b^c quidem ita. 



tTct'. ToE>c tdvoyi;, 'Ev vip totouTqj xa6^c:Twc y^£iEAfj>n 
6 vouc tuc p-jGo*: Stt' * ^v^p-ou cr'^oSpoO OoXo^Jrat to 
Xcf^Tipov. if.6 £i ir:' i?)'^£Xt£^ Or/uiv Trp'?a4pyjT3::j jjl-^ 
if^ifuv Tout eJ cc'l^iycov ^^|:^iv ■^ttleiJi; ^ YtvQ]j.;voyc 
ff6^oui^ r/.A'k'.v ooy-wv fpoS=piv G^ou a^j^EufpEphw 
[top^lj^'. iViip'^Tiv S& j');£t 8;d^ ^ ; El 5^ r/rj, Iv ^X^' 
[J.3TL e^xrj. 'Ev rTy[t|i«Ti SV filv uruc; O'j irepi'^ptTtoc 



IV. "O-i Ss ^XrjOiln; oi^l xc£ 6^1^ tqij ALSatr/iAOJ 

hja-Jila ^UT<[) /T,pjjTS'.. 'Eke'vocj yip dr:6--/'zo^ xi.w\^ 
(i)^ p:a'j6a4to ' M-^i us AsyE ayaO^v ^ 6 yip riyoifio^ 
sti; J7t;'.'' . 'Ay^flfj'J Se elmuv oux t-zi exeTvov X^ysv 

-/.xti-izi ^ xat ^(!]n7roi^"L, a.T:Gy.xzhzi [lz-j tou^ ijiap- 

^co^ivrai^. "Ot^ C^ iivTtr)^ O'j tov Av^ ij.ioijpyov sXiyE'; 
av:ifihw. Tqj QiavoTjOT^vai B'jjajiivqi aa-fic £a^'.v< Toij 
yip AY][-ttC'jpyo'j Eyvti)jij.4'jO'j v.%\ Ttji TrXaa-G'vTi 'ASijjL, 
y.al zUi E-jap£'7^j^:ravTt a-jTtj) *^ 'EvwY , y.al zfii 6—' 
aiiTQij 3'.i^x'!qj opctOiVT'. NSit, ifj-odoi; xtfi Tip 'A^p^ij* 



IV. Quod autem vere npque quze a Magiatro suo 
dicta aunt credal, manifestum est. Nam contraria 
ei prffidicat. Scilicet ilie, aicut audio, cuidam di- 
xlI ; Ne me dicas bonum^ bonus enim unus est {a). 
Bonum vero aieas, non amplius ilium inqujt, qui 
Justus eat, quemque Scriptural pr^edicaiit, qui oc- 
cidit, et vivers facit {b), oecidit quidem peccatores, 
vivere autem faclt eos, qui secundum ejus volunta- 
tem a^uQt. Porro quod revcraCreatorem non dixit 
bonumj el qui poterit considerare claT-uro Grit. Cum 
enim Creator notus fuerit et Adamo qui ab eo for- 
matus est, et Enocho qui ci placuit^ et Noaj qui el 
jostus esse apparnit, similiter et Abrabamo, fsaaco, 
Jacobo, sed et Moysi, ac populo, totique muEdo, 



\aiit v,5:t qIio -z']i K'ST[j.[p, i ^■.o'k-T^alo'i ajTou U'-rpoij _ mnigister ipsius Potri, Jesus, veniena dixit : ^emo 
'Ir]!Toij^ e>,9(4;v " sXsy^v '^' QtjSsU eyvw tov EaTE- novit Pairem, nid Filiits, si 



^T] & UaiT^p , y.a\ o'q Sv |3o:jXrjTnv 6 T^.oc <5C7r^xa - 
yMat.. Et o^v o:jtoc T\h^ i'^v 6 uc^pfuv , aui t^c k^- 
ToO 7rcipo-ja-(:i;c o!^ eSo'jX^TO t^v Tr^frcv ay-j<j)^ov 
liitsxiiXjTTriv . Ka: o'jtio; tok '^^'' au-oS ~5fTiv 
ay^oicTToc; ^v 6 IlaTTip, o^jy o'JTtoc; **■ (iv 6 tcSuiv 

ju^rpdiv^T. 'E^loTS yip iXXa'.- GtovaT^ xiv ^tio TfL^ 

'^ rpa!i(I>V tpO^iEpOV Xa? 3(/.atOV TUVVdXTjJf BiQ-^ Xe- 



EK 



:r,'J 



-(if-fJ 



a-i 



:0'J 



-jpo^ paXsIv . Nat X^y 



w 



(iO Matib. XIX, 17. 
{b) Deut. xxxii, 39, 



D 



sjcut nee Filium quis no- 
vit, nisi Pater, e\ quihus vult Films revelare {c). Si 
ergo, qui advenit, ipse Pilius oral, post auum ad- 
ventum quibus voluit eum, qui cunctig incognitus 
eral, revelavit. Sicquc omnibua ante eum ignotus 
crat Pater, proindequG non eat ille omnibus co- 
gnitus. 

V. Atque hoc dicens Jesus neque ipse secum 
consenlit. Interdum enim aliig Scripturarum voci- 
bu3 tiniendum ac justuni commendaLDeumj aiens; 
Nolile timere eitJUy qui ovcidit corpus, anitna; autem 
nihil potest (acere, scd iimete eum qui potest et cor- 
pus et animam in gehennajn ignis tnittcrr,. Uiiqus diao 
vobis, hum timete (d). Quod autem vere hunc ti- 



(c) Matth. XI, 21. 
(dl Matth. K, 28. 

VARI^ LEGT10>JES. 



387 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PONT. OPBtlA DUBIA. 



mendum esse ilixoriE uL juatum Deuo], ad qiiftm 
el injuria alTectos ait clamarc, parabolam ad earn 
rem profercns interpretationem subjungit, diceas: 
Si ergo judex iniquitaiis ita fecit, quod swpissime 
rogaretur, guanto mag U Pater faciei vindiciam da- 
mantium ad se die ac node? An^ quia paliens est 
erga illoR, pufatis quod noii faciei? Prof ecto, dico 
vobis, facie-ij ei cilo (a). Cfetcrum qui viadicaatcni 
et rfimunerantem dioit Deum, justum eum Eatura 
coafiptnat et aon bonatn. Prieterea coTifitetur Do- 
mino cccli et terra (&). Quod al Dommus *jst cceli 
et ierT3i, admittiur esse Conditor; qui ftutem Gon- 
ditor est, Justus est. Aliqaartdo LrMiuin dicendo, 
aliquaijdo justum, neque sic: conaonaL. Terbium 
vero quid sapiens illius discipulus heri afrirmabot, 
operationem vistone potiorem esse, igjiarus, evi- 
dontiam po8=e esse humanam, certum vero esse 
apud omaeSjVisioncm ad Divinitateni pertinere- 



VI. Hse atquB his paria, Petre, Simon extra 
ataita dum mnltitudini cdisserit, plurea mihi vide- 
tur conturbare. Quocirca esi statim, et vl veritatis 
fal303 ejus dissolve sermonca. Quibus a Zacchteo 
dictis, Petrna pro more precatus egressus est, 
Dumqao in eodcm loco, in quo superior! die, con- 
etitisset, ac ex religionis conauetudine populum 
aalutasset, ita c^cpit loqui : Domious noster Jesus 
Chriatus, utpote vern^ Propbeta (quemadmodum 
in tempore caqnoque de re demons trationea afle- 
ram)» circa ea quce ad veritalcm speclant, breves 
fecit senlentias, propter hcec duo, primam, quiaad 
pios loquebatur, scientes ab eo per sententiam pro- 
lata credere. Keque enim nova crant ad eomm 
consueludinem, qua dicebantur. Secundo autem, 
quia babens pr^finitum prcedicationistempus pro- 
bationibua non utebatur, ne in sermonos omne illud 
tempua insumeret, sicquo ei contingeret, ut dum 
occuparetur in iDtorpretationibuspauccrtim verbo- 
rum, qute cum iabore animi possent intelligi,doc- 
trinam veritatta non muHum promoveret. Itaque de 
quibua volebat pronuntlabat, ut populovaienti in- 
telli^ere^ ex quibus nos etiam sumus, qui qaaiido 
(id quod raro accedit) ab co dicta non percipieba- 
mua seorsum sciscttabamur^ ne quid eorum qu© 
dicebat nobis esset obscurum. 

Vir. Sciens ergo, nos cuncta ab 00 prolata cog- 
noscerOj ac posse derQonatrationesprcebere,quaQdo 
misit nos ad imperitas gentes, ut eos baptizarGmus 
in remissionom pcccatorum {c], priecepit^ ut prius 



^TjOi^vwi eXcysv ^; Z'.zcl'.o-^ ^£^v, TZ^h^ fi'v /.at dStxou- 

liij'jui; ^op H"(£.i, 'z:ipa.Bol\v el; toutq ELmiiv ettci- 

ySnf; iTLoW^frvj Q-Sz'jy^y o:a to ExajTOTE o^ttnOTJ- 
vai, '7h5t(j> ^aXXav 6 na-r/jp i:o'J^7U xtjV kjf.h'r/.r^- 

£V Ttix^^' '^ ^* ij<.3L/.obvx:t 337 kj:1 afx£i^'jjj.E'Joy 
Xi-'wv O^iv Si/.oLtciv aijTi^/v T?i tinjisi j"Jv(aT:T,jiv, y.a\ 
oux ayctSov. "E'u^ Si xai *^ l^ouoXoye^T!;!! tw K^Jpf(JJ 

Y'T^", Sp.fjXo'j'iTta'. STjjjLtojpYOi;, £rj;itoij,DYo; oe I'o-J o£ 
xacdi; Etntv. Hoie p,W iJ^'^^^'^ Xsy^iVj t:otI ll aiyM'-O'-^f 

vtu-6pav Etv:i!i, oijx ^iqiiJi; &'tc ^ l\ctoy^i<x ^^ 5:vOpti>- 

TCila Etvcti 0-jvffTai, f^ oe duTacria 6£'j-;tj-:o; eTvji 6;j.rj' 

Vi. Tx^jxx Kat X3 -rojTOif; 6'ij.ota, JlsTps. 6 Sljjlwv 
■nA^ o^Xq^c; ^'Jco ^TXOJi; [k^c -■^ otaX=-(<!ij.Evo:;, Topao--^ 
Ci'/J |j.o'. ^o-/.il TOj; T^Ae'&va;, Alo e^/jty]; E^tfttj 
aXr]6=fa^ 3uvip.il tob^ ofuiou iLlijoec^ E'-tX'jwv XfJyO'j^, 
TaiiTCt ToS 2xx^aL0U eIttovto^ 6 Ds'^po; cruv^Oto; Eu^i 
[X£vo; e^^^S '-^^^ E^' '^^'^ ^P^ [-"-^^^ tijttov a-Ta;^ y,a.\ 

Itp TT;; UiOJE^ELff; E&EL Tp'JT^fOpr'J JG^ TQ'J; O'/AOUC, 

■cou Xey-^'' ^jP;^""^ oj'w; " 'AXv;6Ajt; ojv Trpa^vjT*]; 5 

&6pto; i,iitdv 'It^toji; XpLc^^j; ^*, w^ £';:W-fxipou xal 
TTspt TO'jt'j^j irXTipooopi^^to^ T:zp\ Tfov rfi o:Xrj6=:t^ 6'.o!- 

^EpovTWv ji/VTup,aj; Ti; iTTQrpafjiii; ETr^L^lTo, 5:ct Suo 

"a; li a7:o<pd3"si litt' aiJTOo =xf;spfi^evK t:lt:=ue^v" 
ou3e y^P ^^ ^^'■'^ '^^^ «i':wv a'jvrj9e(:tc tge X^Y'-'fJ^-^ct' 
A^ii':^pow Ss 6'Tt 7rpo0.ia;j.'-a'J ^X"*^ /-T^piSEai Tijj -^^c 
dTToSEf^Ec)^ Qu/-E;^p'/iToA6Y4>, 33S Lva ;j.r^ tU XoYOu; "^^ 
TDV uavu:; tt^c TrpoQ£a[j.La; ^^[Tcavru ^' ^^povov, /.a^ 

n VII. EiSdj; ouj ^^l^; Tuavia tlSoxcti: ^^ ta utu' a^xou 
pTjOsvTo: vta- xac onroSri^^L; xaTjffax^^v Suva^itvo'jc, 

S':^ ict a|J.ci9^ t^->T, a.TO'^-ikXdyj '^jf'^;, ^:it7t!1Ielv au'^i^lii; 
t\^ aoEatv ip.aptiwv, ivETEtXaTo :f] j-Tv TTT'jT^pov 5i- 



ffl) Lug. svin, 6. (b] Matth. xi, 25. (c) Mattb. sjcviii, 19- 



YARl/Ti] LEGTIONES. 



389 



CLEMENTINA. — IIOMILIA XVII. 



390 



IlaTpi^ BciTrivcQ;- MopfpT;V yip e/;^ (521, o'i irprutr^v 
Kal [j-ovov /-CcXlo< KCic TvavTcc [XE^T], oj 8 L^ ypv^^w ' OJ 

irayTax^Oev ^^p ^?^j "^^^ ^"^ '^i!*^'^ pXErx'./.oij Ti'je^jta- 
TOi; (^TrapaSXiiTtoj; XajtTipoTEpo; tuv to Jto^^ ^^^ xat 

TO iilluM Cpa>^ Xo'ytT&Vi'J^l fTuritQc:. *AaX* O'jS^ 6li TOijTO 



auTTj 3^ Tpi^TTj y,fti ^ doceremua illoa : ev quibus majidaUa lioc primum 



--, 30 



0£ XaXJ.'rJTTjV 






is 



XOi'JXJ. UTTo- 



^^ivav. Trl yip ^('jto^j jiopciT; (^^ Iv jxivlttti f7'^pa--^lot. 
TO'j ctvQptoTTov oisTUTTtijaTo 6'7r:ij^ iitavTWV apyji v.at 
Kupte'j^iT ''-^^ iravxa ajTtp SajXcjii. itD vcp'vac Ecv^', 
to i^av ffutov, xct^ Trjv auT[>ij slitriua xov ctvOpwirov, 

aut^^ ar^p^tTO^;, '^ 81 ay'^oj S'.xw^ 6 avSptoiiGc oca- 
TOi;, ^^^ 6 oLUTov o-ioE'.'j QiXojw TT]V fipa^^Tj^ auTO'j -i;j.5 
et/r3va, ^T^Ep h<yzh awBptoTroi;. "0 ti 5!v o'Jv 'tic TTotTJ- 

Y^psTai. Ai& xal -fj E^ ct'JTO'j KpLJ',^ iritat -/.:ct' ccjfw 

aTTov^Ei^ijja Exaj'Cqj TTpoEXs'jTETat ^', Tr,v Y^p tt'J'^fJ'J 

E^Et XCtl £V T07r([> ET-TLV ' EV T'JTflJ tt CUV Xal UTt' a^TOlJ 
TTEpti^OpiSVO^ tot; f^TTW^J, TTEU^ Utl-lp ■^V^VTCt *^ ^iTC'l 

]^EY'^^ i ^^^ ^* ^^^ T.zt^j^iyri cTvffL SijvctTa:, ^v o^i^" 



B 



et magnum est^iimere Dominum Dcum^ct ipsi soli 
Hervire. Ilium vcroDcum tiniere jussit, cujus an- 
geli, qui sum minimorum apud nos fidelium, in 
ccelo gtant,semppr r.ontemplantes iaciem Patria (a) 
Formam enim babet, propter primam et aolam 
pulchritudincm ; habet omnia membra, non prop- 
ter nsum : non enim ideo habet oculoa, ut indo 
videat^ quia cornit undlquo, corpore incomparabi- 
liter lucir.]ior nostro viauali spiritUj et omni luco 
splendidior, arieo at ei comparatum solis lumen 
pro tenebria pepntetur. Sed nfle irlea babet aureSj 
ut audiat, quia omni e:i parte audit, intelligit.mo- 
vet, operatur, iacit. Fulcbcrrimam autem formam 
habet propter hominem, quo mmndi corde ilium 
vidcre possint (bj^ ut pfo ris qua; passi sunt Ijetcn- 
Lur. Nam ad 5uam formam velut ad maximum ai- 
giilum homiDem eftinsit, ut omnibus imperaret ao 
dominaretur, et cuncta ei Bcrvircat.QnarB arbitra- 
tu3 se esse omnia^suiqae imaginem esse bomlnem 
(ills eoim inaapectabihs, imago aulem illius homo 
viaibilis) : qui cum vult colero, a^pectabilem ejus 
honorat Imaginem, hoc est, hominem. Quod quia- 
quc ergo bomini fecerit, sivo bonum, sive malum, 
in Deum refertur, Quapruptor et judicium ejus, 
cuncLift pro nierito retribuens, ad unumquemque 
pervcniet. Nam sui forraara ulcigcitur. 

YIII. Sed dicet aliquis : Si formam habet et fi- 
guram habet et in loco eat ; in loco autem essisti- 
tens, et ab ipso contentus velut minor, quo modo 
super omnia magnus est ? Quavero rations ubique 



uict^L i^v ; np6^ Tov ^auTa },ijo-^i<x TiptuTov sttiv C f^ssc potest^ qui cat in figura ? Ad istaobji^^ientem 



eitteTv Tova'jTo: TTcp'i aijTo5 a'jTGu al Tpflfpctl " fppoyeT^j 
Ta; 340 aTr^^aTEi<; *^ [j.CTpTupo"J[i£vo:c utio tqij Ku- 



primo rcsponderi debet : Htec deeo sontirc ac cre- 
dere Bcriptur* snadeot, Nos autem veras earum 
serilentias cognoscimus.quibus testimonium perbi- 
buit Dominus noster Jeaus Christus, propter cujua 



a) Matth. win, iO. (b) Matth, v, 8. 



VAULE LECTIONES. 




t YP' 
ujct[ et xaL S addidit auct, C. Post Trc^TEJEtv in O lacuna sequiLur, cui aL man. inscripait rA -r^pl o-rji-ouaH 
vacuum tamen hoc additameuto non oxplctur^ *s ir.-KOfiuf.ni ex margine Ottobonianl Id text, posui, 

VARIORUM NOT^, 



(52) MopfpY^v Y^p ^V.^^f ^^^- Hie fuae, et 
coriim istius apocryphi ravcturAnthropomorphita- 
rum ciTori:quem antiquifsimum oatendUdngenes 



cum in line iibri primi in Epistolam ad fiomanos^ 
turn apud Thpodontum qu^stione 20» m Gencsim. 
Et vero notatu dignisaimus cat poaterior locud : 
quippe ex quo colJigi datur tibrum Melitonla Sar- 
dcusis riGp: ^Jc■tu;iaTQ'J Sft^ memor&tum Euaebio 
Hist. eccL lib. iv, cap. 26, et Hicronymo CataEogi 
cap. 24, non fuisae dc Deo incarnato, sed de Deo 
copporeo. Ait Orlgenes : ifpo5iaA7]UT£o> itpf^TE^oy, 
Tio^ juvLo^ata; to -/.ax* Eix-ova, sv o"(opia'L, f) ^v &y/r\. 
''i^Mixz^ Sfe Tzpo'tpo-J oTl; yj^iitv^y.'. o\ to TrpiiJTov Xi- 
Yo^xEi; ■ [Tjy e.a-c'. kct; M-iAiTtuy^ ^J^YpiiJ-JJ-aTa ■/.xT:t'- 
AEXotTiii TTSpt roij £vj<A>|j.aTov eIv^i tov 8£6y, MsXvi 
Y^p Geoi} dvo^a2;d[xE'ja aOpttritovTc; etc, Prius dis- 



alibi lo- J) cutiendum est, ubi comisiat illud : Ad imaginem, 
in cory^ve^ an in anuna. Et in pnmis vrdcamus^ 
guibus utanfur ijni pritis nsserunt : el quorum nu- 
mero est Medio, qui scripta reliquit de eo quod Dens 
corporeus sit. Membra enim Dei appdlata runt repe- 
7'iunl, etc. Gennadiua cap, \ Iibri De ecelesiasticis 
dogmaljbus : NiliU in Trinilate credamua corpo- 
rsum, ul vult Meliio et Tertulliimus : nihil corpo- 
ratiter effigiaium, ut Anthropomorphus et Audianus 
nihil sibi mhisibile,ui Orujenes ; nihil creaturix visi- 
hileyUt Fortunatus. Posleriora verba, etsi extra 
rem, ideo prioribua subjunxi, ut moncrem vocea 
a creaturis quo? poat sibi invisibiie ponuntur in 11- 
bri3 eiliEis,e3se variam loclioiifim ad creaturis quod 
aequitur. Certe absunt a msa. etiam mco, et ab 
Alcuiai Confessione^ eenaumquc iaterturbaaU Cot, 



391 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 



^' 



jusaum Decease csl ut vobia demonstremiie ita ha- 
bere. Ac primutn de loco dif?am» Et Dei locus est, 
quod non existit, Deua autem esistens est, quod 
autcm non ex-isLitT cum eo qaod e^iatit oon com- 
paratur.Quo modo eiiiin locus ens c?9e potest ? nisi 
si secundum spatium sit, velut ccelum, terra,aqua 
aer, et si aliquod aliiid est corpus^ quod iUiua re- 
pleat inane : quod inco iaans dicitur, quia nihil 
est.Hoc enim, nihit, nomen ei est magis propriura. 
Nam quod dicitur iuaiie,inBtar est vaais quod nihil 
continetj p. ^er ipsiira vaa vacuum. Itaque cum 
inano sit, non locus est^sed in quo ipsum versatur 
vacuum^ si qaidem vas sit. Omnino rnim oportet, 
ut quod exiatit, in eo sit quod nihil est. Id autcm 
quod non esistit voeo illud.quod a nonnuJlis Iol^us 
appGllatur, cum nihil slt.Et quo pacta nihilum cum 
ente tionfertur ? nisi forte econtrario, ut ens qui- 
dem non sit, id autem quod non exaislit, locus di- 
catur. Sin ^ero etiam sstaliquid.cum muUa exem- 
pla ad probationem esire es me festinent^uno solo 
uti voloj ut ostendam, non statim continens con- 
tento esse prKStantius. Sol Ggura orbicularis est, 
et ab aere totus ambitur, atlamen tunc illustrat, 
oalefaclt, secat : et, ei ab eo abest, hie tencbris 
involvitur, et quajcumque hujua pars soils expcrs 
eat tanquam mortoa frigesciL, item ab illius ortu 
iterum illuminatur, atque^ ubi ab ilio Fotue fuerit, 
tunc major! ornalur decore, Et h^c ilie facit per 
guicommunicationem,circumscripiaTn habens sub- 
stanliam. Quid ergo adhut; impedit Deum, ut soiis 
omniumque creatorem et Dominum, quo minus 
flgura, forma et pulcbritudine existens, participa- 
tioneco eui in inCmitum exteaaam habeat ? 






lOOt 



B 



TOJXO yap ff^Tlp, -^i OuEsV, olxSlfepOV O^OfJ.!!, T5 

5ev Ey_oV^ tt^hV^v a-JTo ^6 t/.euo; " xsvQV 6'v ou/ ctuxd 

** ijxeiJOi; ^OTiv, 'AviyxT] y^^ ::SiT:i to 5v Iv Tip [a^- 

v(jjv TOTTo; Xev-'^^'S f^'J^^'^ ^^' OuSlv Se £v t^ 'riVTl 
TTfuj auyv^p-IveTai ; 'Exto^ t\ ^t\ Iv toT^ EvavTEoii;, '(vet 
TCI li-l-ti H-^ [xii fi, TO gI [trj «w Touoc ).iyvjTXt ^'^. El q= y.al 

tru; TL, 7roXX«>V TTXpaS^LYfxiTWV fTTTEuSfjVTW E^ ijtOU 

Vva Stf^tu, £xi o'j iravTfij; to Ttspi^yov TO^i TUEpisy_02J.£- 

VO-J Xp£"TTOV ETTLV, 'O fjXtOC ^'/^[J^^ ^^^'- '^^P'-Olpl^ 

tiouve:, tojtov Gsp^JiaEvs:, tojtov t£[J.v£i, x.?!v oltt:?! ^utou, 
c7K'5t(ij^* 341 Tz^p'-^-^'k'^t-xij::^ xa.1 ou 5v aixoil PiEpo-ji: 
i-jtujv '^^ Y^'^^i'^^ ^^ vr/po'J^evov 'Ij/ETa'., utto Sfe 
ttJ^ ifJTOu avoToXv]^ TiiXiu co^Ttt^^tai, ;ta'i 4'i^&u Sv 

Ta:, Ko^i Tctura ttoieT ■cf[ aii-o'J p-=tq'-j'T'!^ (53], tt,u 
OUt(o;V TEpl{(>p^<TfJ.SV7]V ^* I'^trJV. Tl OJV ETt XfoX'kl TOV 

Beov, tbc ToijToy y.-x\ ti^^tiov 5rj^:ovp-^&v Ka? Ascrrif^- 



C %e.v 



£S . 



IX. Unus est ergo Dcus revera^ qui in pr^stan- 
tissima forma prassidct, bisque est superiorum ac 
inFeriorum cor, quod et a se velut a centro profun- 
dit vitalem et incorpoream virtutem, omnia cum 
astria ac regionibua ccbH, aeris, aqua3, terra:!, ignis 
et si quid aliud est, ostendilurque case substantia 
infinita altitudine, interminata profunditate, im- 
mensa latitudine, terin infinLtum vivifjcam et pro- 



rX. FJ.- dSv ejtlv 6 a'vTt!)^ Omq^ 6; Iv •Apz'.z'-.o-n 
[i.<ipor\ TTpoxaOi^^TCtL^ x'ju ^v<u TE xal KiTto 5[h; ^^ 

x^V^pou ^pjoijja TT^v ^^iJTt^r^v Kctl a<rrx>ri7Tos^ Siva- 
p.'.v, Ti TrivTCt ffjv *:£ ?i7-zpo'.q y.y^\ vdjj-ot; ^^ o'jp:tvoi>, 
Haoiij uSoTO;^ Y^^T -Tiopoi; xai s'' SXXo t! ett-.v^ Sef- 

xv'JTSt co^(a ^TiEipo; =1^ 'J'-^o^, (^Trspavroc; e?^ ^iBoj, 

^;;.£Tpr(T'j; eU ttX^toi;, xpi^trdT:i'.po<; ^^ liy ^:i' au- 

VARl^ LEGTIONES. 



ItevfiVj e? T£p p. iTXE 



interpuogit e^o y-^^ *^e^iJ tgtto^, *^ AOrou ■tt\-f,pfiu-j C. irXripofT^ conj- S. *' fTKeyoc 
^04 /.EKov &■; oux ^'j^'i EfTTC TOTTo^, aXX' h ip ECTTtv 2'j'o T'j XEVfjv, s'/iTep C. ^"^ Ita C. S, 
Xeye^to:i C. '^'"^CTKOTCfo Gler., non Cot., ut minus accurate asscrit. ^^ ^^itiv S, Xa[j.TTpov C, X:c|j.7rpGy Q, 
Davisius ita locum 'corruptum emendat, ut scribat &' av h^toj [AEpo; ^[AOtpov (e^^o malim iXa|j.Trec) yeyTjTau 
S. ^^ 7iapa6iX7r7;Tat C, ^* Tt^piopt^|j.br;v O c. S, ^iptop',o^^vrjvG. '^'^ ita O et in niarg, Q, qui in testu 
esh, 'iyti, ^^ SU et ex conject. C, cu,j. cod. oe'c- SequiLui- in parvula hcuna, quam excipit uTrapywv 
sine spJritu. Ego propterea scripsi [>'^^0]j7rip;((uv, S censet, vocem £U esse delendam, atque ejus loco 
infra poat Sd^^ij^'v addendam pr^positionem ei^. De sententia refertad Eaurium Drdeinigkeitslehre [, 152, 



fLoTi; conj. 0, ^QVQt^ uterque llom. cod» ^^ .^p^^ (Cod. Tpa!;) sir' iirEipov conj. C, pro qua con- 



A1 



VO 




E:c adverse i "A-£!po^ alVov c^/.tj-J toO 6^o^. EU tg^to 6p^ to tt,^- Zo^p^'!?; h ^' y-^9- Kal ^Ixdv^ rr,^ k^d-Jyt^T^- 
To; ETOLf,^£v a^Tov.'rl-^o'jv 6:v6ptu7Tov, Postca I Kal 6 Alovjtloc OJTto; r^rj ■ Kal i^ ctuTi^^ fir^Xr^'/oTt tt;^ Osfct; 

■VARIORUM NOT^. 
(53) Me'co^JCL^- Est iisto^^lx hie consortiuiQ, ac prteseEtta ad locum* Cot> 



393 



CLEMENTINA. ^ HOMILIA XYJl. 



3M 



Tout') DJv TO- 15 i^ToB -avT^yrJOev iustpo^j ^^ ava'/xv] ilb uinJiquG infinitum accessario est (^or^habctque 

in flgara eum qui vere cuncta superal, qui ubi- 



Etc; u'l^-s^ ivw, 6 3e £ti pi6oc Jtaito, 4 gs hzl ^=^:hi^ 



7 es ^ 



ciinqrre fucrit, velut in inHnito medius e3L,aniver- 
sique terminng.Ab eo igitur incipientes exteTisionea 
ex immcnais habcnt natupam. Quorum alter qui- 
dem, ab eo inifitim accfpiens, penclrat in altitudi- 
nem supra, alter vcro in profundilatcm int'ra,aller 
ad flextram niter ad sinistram, alius unLe, aiiua 
retro,in quos fpsp respicieng tanquara in numerum 
undiquc wqiifilem sex temporis spatiis muncium 
p-frfieit, cum ipee sit requiea, futururnqFje immen- 
sum e^cjilum habf-at imaginem^principiumque sit 
ac finis. In eum siquidem sex infmita desinuntj et 
ab CO inflnitarQ capiunt extension em. 
X. To^^; l^-rj ko^.-.'Aloi: ^■j:j<7-./^:;w. Aj^o^ y^p ^ X, Wnc. est hehdomadig mysteriam.lpse eniniest 
hzi^i i, -,r^-i ^\<,i-j 6.wi-':^-j'7'.^, ?j;^^ ':oU h \t.'.'/.p''h rj.-- cunctorum requies, qui ct imitantibus in exiguo 

magnum ejus opus se in requiotem donat.fpse est 



ov v.'jC'xo--'. rj- 



EiKOv:! i^CfJV) ap'^r^ Ih-J x^[ -eAs'jt^. Kr; ^'jt-W vip ■ci 



V jj^j:fp[;cTC(t =1^ avfi- 



E/T-iai'.i; -yj^f eU a"n:E:pQy. O'Jtwi; ^" v^o 



t:;^ aTT aoTO'j 



tTCt). 



KttTaAVj-TlTOi; 



eoTi x7-i jixiTiXTjTTtoi;, E'fY'Ji; >ia: 1 






(OV 

it3VTay_o0^v ^Tr^(poy ''O^c ttjV jjt^Tnu^fav ^'x^-jv, t^v 

■?jXfT>LJ ixT^vcjv hy.yAiii'^'}'. fiprj-J-'J,t TTp^Jt; aJTQy aQfi^ 
viToi, O^ffv o'jv TTopyAiV t'jX/i^Ss^'; S'j'jx^cOa, ^iv Tr|y 

EiJlJ.Op(pio:y ajTOU TqJ 'Jfll XlTOTITEUCOlfitV ! *A)^Aw^ St 

£j[j.7;xctvov. 'A^i^^aiov y.jp y^XAr?< i'^s'j [Aop^^^ E^at, ^ Impopsibile enim e^t, utsi pulcliriludo sine, forma, 
xal Trpo^- TQv a^^ou spun^; eTTiT-a^QaL tiy^t, I] m\ utque aiiqucm ad ani dilectioncm pertrahat.aiil ut 
eo/Gly e£ov 6p5v sTSnc oCk E-/ov7tf. qiiis speret Deum videre carentcm forma, 

XI, T^vt^ SI T^c 3Xr,6e[a; iX>.OTp',OL O'-t;^, xi? tt^ 
xajtra fTu[iij.^-/oo->Tec, Trpo'ptet or^^oXoy^:*; ijyrifA-i- 



solus, modo quidem compielnjnsibilia, mode in- 
comprehensibJIis, modo sine Irnutibna.aylene^iones 
sujis hahens in infinitum. Hoc enim modo est cotQ^ 
preEn^Dsibilra et incomprijliensibilis,pT-opo etlonge, 
hio otqiiG iJlic eiiatens, vi quf aolus sit.Et per in- 
ffnit^e urderunque mentis parUcipationem, qua 
cuneLornm animi rcapimnt, vivere habont ; ct ai 
separeoLTir a corporc, atqiie in Deum amorem ha- 
bere inveniantur, in illius feruntur Einum, aicut 
hiberno tempore vapores mootium, a soJis radiis 
tracti> ad eum feruntur perpetui. Quam ergo cha- 
ritatem concipere possumus^ ai pr^claram illius 
formamnjcnteintuemur ! Alitor aufem fieri nequit. 



No'J; yip tUo- rAy h-.^yi e=o^ x^vo; gjtlv auToj. 
ipjYTJ, ^U 'l-'^ ^p^i<^i '*; avcLTUTifav yip o'>A syruv 

fistj^^^L, &l\i iyaTT^v. I'/jjil y.iyfi'j. 'AAXdi -'>0'Co Trap- 

if^i EvJ^xv;^ £'jt:gi''ii; eijct^ve' ov;airt. 'H ne £^710^(0: 



^y.TrX'/ 



|7IT£[ T 



r^v v|jy'^7iN.'AXA'^yw ^prjji: ix'. 



o-jx c/TiAyj^- 



XI. Quirtam veroalieni a verilate et malitife socii 
pr^textu laudationisDeum iigur;e experteni aiunt, 
ut forma et specie carons, nemini aspectabilia ait, 
ne exoptatus tiat. Mcna quippenon intuitaDei spe- 
ciem vacua illo est.Et qaa ratlone preceturaliquis, 
EOT habeas ad quern confugiat.in quem mnilatur? 
Nam renisum non hab^ns, in inani fundftus cor- 
ruit. N.-e. inquit, non oportet Deum timere, sed 
amarc. Fateor. Verum id prfssUbit uniuscujiiaque 
boni operis bona conscientia. At bene operari ori- 
tur ex timore. Sed, ait, timor percellit animam, 
Gontra ego, Non percellit^ inquam, at expergefacLt 



crsL, yXy i^^Tzvl^ti XftL ETT'.^Tpi(fet, 'It(u; S^ ^peSJiT D ac coiiverlit. Forte voro recte diceretur non opor- 

VARLi:: LECTIONES. 
'ii' Aliam hujua kci interpretationom proposuit Neander, G?i05^ sy5t.,y. 390. FolerpuDgit enim non 




nem Neandor, 1. c, p. 397, duni ad t^j fieroj^^av supplei:. c'Ogj; S. Delude scrips] iL-.tooaia.^ evtov -i\-j c. 
0, ,L/ET'>L^7lav fjv G, fi£r'ju7.av, f^ 6. auotore D, qui eU^im muvulL ■^h■Z'^y; p, -r^T^ov, inter-punctioop facta 
non post :t^ ^;uy:(', se.] pobl av^fr.v^'/jrT^v (^va-jrvbourra: G. 0). ^^ xaUl 0. '^'> in majg. v.jf ciuo Pigno 
an locum an[e t^^ refercnte. Ego ma!uerim ih; v^al. S leg, eenset -^eLij^rlr^o^ too^, "Ji jiro CI et S 
Distinctionem forte |>r;i;poaendam cpse voci aeavaT<>r pulat C, ut per hyptjrbaLon referatur ad aniinas! 
vel virguiam ponendani post sX/,arjEvo'-. S illam vocem a librario quodam ascriptam esse opiaatiir in O 
ad Oram voQa ^tpl I'-^pf^.^i e^o^i, ad sequentia spectana. "'^ iv(fi^o; O. ^^ ttw; 5^ om 0. ^* ipd^iK 0, 



Patrol. Gr, IL 



la 



3fl5 



S, CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBU. 
[,um nos honunoa multa alia me- A ^^-^t^^'^ i^^, ^eIv Oeov fpoSecfrOff'., d j/rj iroXXi ktpa t-l 



tere Dciim vj^ren 
tiicrcnms : riico aulcm similium iLisiilias, ad h«c 
fcras, scrpenteSj moiijof^, calamitates, dcCraoneB 
aiiaque iErinita,CJ[ii ergo a nobis postu]at, ut non 
{inioamus Deum, eos iis libcret^quo nequc ca me- 
tuamus, QuQd si non pote&l, quid impedil,quo aii- 
nu3 per Qnunierga juslitiam LimoreQimille eripia- 
mur terrorilius, et per brcvem erga Deum fidem 
inutimerasetoostrasetaliorum perpessiones traiis- 
feramus, insupcrque accipiimus booorum merce- 
dein^ atque propter timorom cuiicta con^picLontis 
Dei, nihil mail a^entes, ctiara in hao vita dcgamus 
cum pace '? 

Xn, Sic grata in verum DomiQum serviEus relt- 
quos otiiues in iibertnte codstitutt, Oi ergo potest 



oOa; 8£oy, rrjij-wv *jp-ct; [^u^^Ou, ^v:i ja'^Ss ti^tci ^o- 
Ppc</_E-qt T^ T:po; ^yiov Tifaut u-'jpt^ TtiOv) xal e:tu- 



qiiis absque (imnre Dei non pcccare, re timeat, ^ Ec ll'^v r/.v t'.vi S'jvxxq'^ ^^^f, i'j^-j 
Licet enim cbaritateerga eum, quod ipsi displkeat, Bs^v [^-^ iiAap-iv=tv, i^r, ^poC^bei 



ai> 



"KH7Z< 



ao 



yaf 



ay^"^ "^^ ^P**^ ai^-cfjy o ajttp [J,tj Oi^xfi '^ p,T, 



r, Si^itri ^' 



non Tacere. Etenim, ut timeatuT', scriptufn est, et, 
lit diligatur^ piajccptum est, quo unusquisque pro 
tfimperie sua cnnvcnienti utatur remedio. Timele 
ergo ilium, quia est Justus. Sive igitur voriti, sive 
diligenles, nc peceelis. Utinarn autem timcos ali- 
qui::. iliicitia cupiditatibus doojinctur, aliena aon 
dc*^idcret, biimanilytem exerocat, lemperans sit, 
juste dgal, Video enim nonnullos in timore ejus 
iiJipe.rrnctoB piurima pcocare. Itaque metuamug 
Deum, nee lantum quia jusl^us e?t.Nain injuria at- 
fecLorum miaertus injurlani infcrcniea punit. Bicut 
igitur uqua cstinguit [■*nem, ita el iimoi' cupidita- 
teirt malcirura evertlLQui tirnuriri vacuitaleni liucet, 
nequo ipse timet; qui vero non timet, neqneju- 
diciLim lore credit, cupiditates augct, magus est, G -2'., 6 B^- p, r^oSf^'ii;,r-'j; ojol xpttxtv e^s^rO^it 



'j'eATai" "i-*^ ir^^o^ ir\-j aitoj ^x^^^o; v-py-^'-'i Itazt^- 

■^Sr/jcoy !ivfjjj.(iiv Kparstv Sovs^TOai, oXXf^ip^a jJifj ett'.Ovj- 

YE^y. 'Opoi yip T'.v:ic (xTiXeU r<p xpo; cjutov t6t>f[j *^^ 
^tho-J rj-ci Zi^-/.:Qi l^viv. 'R\to>v -yip tj'j^ r^ v v.-/; ;;.s - 



TT^JTEJE!. 



alios in liSj qu^ ipse facit^ ci'iminatur. 

Xin. His auditis, Simon interr'umpeng iR ' Scio 
ad qiiem ista dicasiseii ne ego eadum aiJ le redar- 
giiendum loquenstempusiaipendam iiiquaj nolim, 
ad nobis dclmita rcsponde, Gloriatus es,ac dixisti, 
te abundaintelligcre Magistri tui reSjquoniam pr:e- 
sens vidisti ao audiisti cum evid enter, nee posse 
qucQipiam aliuin simile quid pei" spi^ctrum aut vl- 
sionein habere. Quod vero hocfalsum sitoritendam. 
Qui clare audIL aliqueni, njn omni ex pai'Le pcr- 
BuadeLur de dictia.Trabet nnim mens ejus cogitare, 
num ille mentlatarj utpote homo, se(;iindum quod 
apparet. At visio^simul ac contigiL^fidcm facit cer- 



x^^ Hf.^j[K'.'x^ ^'j^zi, iJ.^-^^jti, iXXr>'Ji; erf' aU ^^'jto; 

Xeytov -TTp^- xb kXifyZ'^i ^ SaTravio tov xpf^vov £^f a 
voi^.tu, Xy.T'HK v^vovjxivccL 0-& xi To^j iiSao-xdXoo aou 

O-T^O"!^ E/£l^' "CO 6'aOtOV, "0"'- C; TOUTO ij^SuSo^ SCT'CIV, 

T<1'. E7t' Tcj^; X^Y'^E^^'^-^' ''111/?' Y^p 6 va^^ ccJX'i'j Xf^^-" 



nonti, quad Divinitas sit. AA hoc mihi primuoi re- jj ™ opTuvTi-j oti e^^dxr^^ Errrv. Upo<; to^jto j^ot TrpwTov 

spondc. i-6-/.p'.-rx'.. 

XIV. Et Petrus ait : Aliud proposuisti dicere, et ^146 XIV. K^l o n=Tpoc ^-n ^^' E'^ -iXXo Tp&Tsi- 

aliud bcutuB ee.Proposuisti enim, quod possit ali- ■^a; eLirei^ eU 'etepcv txTi&KpEvou ^^ npoExs'.v:^^; yip 

quia audicns plua intetligere el mreruni lirlem ve- w; rj^aXXov Sv^^^Oof x'v^ «^ rXe^-r. ^joe'^v [xs! ttEj^lv ^ 

VAiU-?: LKCTIONES. 
■t^ 07^ S. Turn Sip. t£ C. "^^ De hocloqnnndi modo D confert hom. xvni, 12, Turn si S' 0. S mavult 
0^ -c^v propter ^y^^o^-« quod sftqiiibiip. "^ y.fxUidjunxi c, 0. "^'^ Y.T/A-J G. ''^ -.ul^ XolttoI^ conj. G, t^jj; 

? f .1 . . . .. - .^ . ., r. HA .._ .-L _ n: :^ ^^j ^extu (Ed. 




Idem ood. unius voois vaeunm pmbelinter evapY^^^^ tt eu:SaX^6v. Utramque lacnnaiti conjccLando ox- 
pie vi. ., 



397 



CLEMKNTIKA. — ITOMIUA XViL 



398 



fc'Tt (ijfpa^.Ejrtpfii; £aTiv 6 i-' ^TiTii^laQ a/.ouoj'j To^i 
Tap' a'jt^< ^° I'j^ipY^^^^ flxo'jovTOt;. ll^pa*; ^'^'^'^ ^'^ 

tU TO iTia^jj^j^c TTpOTiO's^-' ctuo/piva{[j,Tiv *'. '0 irpo'^j^- 

TtLiv ivapytu; ill* ct'JToij XsYO^svtov, ttT'^c£?Ktu^ iriO-tEys- 
T3i^ KOii *^ aXf^O/ii; &v 7:prjE7riyvwj0tU, K^^:, toe; i ^av- 

^0 ofe (^TtTao-tqi Ttc':£ijtov JJ 6p(i|j[,ciTt xa; evutcvicjj, lici- 
(jca:X^^ £jTi,v, 'Ayvot^ yip tNl TitTTE'js'., 'Evolj(;;Tat 
yap 3UT0V i| £a'![j.ova xa/.ov zh:ii^ ^) 7:v£ijrj,x ^Xavov, 
iv T(i> X£yEt^* 67ro/ptvo;-L£'Jov E^vat o jat] I^lv. El £' 
cip3 ^^ -ri^ p^'j>VjO^'rj T:j^.Giv£^Oa: to tU ^v ^ 6 ^ctvsit;, 
SiJv:iTaL Xays^v e^tuTiji o 3^j).ETa'.. Kai oiitwc ('tx; tto- 

\t.f^ 7rHpa[J,&^v7^ Ttfj '7Tfjvg^^vo[j,£Vtjj EL^ au^jcptj'.v 5jov 
VjSsXyjtev, At^ oe £vu-vf(ov optLv -ci; ^^ o'jSs 7tuvO:(ye' 
J0:ti SuviTct: Tispt ujv p^jXsTtti, Oj yip tofa; e^ou- 
ffEut; ^OTLV 6 Xoyc'Tixo^ to\> y.o'.LAfiiij.£vO'j, "EvO^^ yoj'j 
TToXXa 347 "^jJ-eT^ ur^p ^-lOjjAoijy';^;; ^^ fxaOsTy xa-u' 

VOl -TTSpl TWV |LT| 5lO[^;pi^TOJV ^f, [J.Tv ii/vOJOIJLEV, v.ai Bi- 

|JiaO^''v, tJUTE ^/,0'jTa^iv, QVT£ i^Tj-rija^Bv *'^, 

XV, Kctl 6 i:fij,tov E:p7]- E' (pf,f; TMf; ^TUTTaaiGii; [j.^^ 
TravTtuc dii\v;0£JEtv^ aXX' oijy y£ tx 6px^ctTa xcci xi iv- 

iJTTVla OEO^SjAT^Ta 0-JTCt OU 4'-J^E'^«^ ^Epl iSv f^V ElT^'lV 

Dvia oj <1^£'j3£t:c^. 'AStjXtjV Se el 6 ^lScuv ^^ fl£6TT£p.T:T»v 
ttupo:x£v KvE^.pov. Ka£ 6 Zt^Lnuv 'Eiv -^ 6 ItUpClKWC 
SfxccLoi;, iAjjO'^i; ^iA)pOio:v. Kat o IlEip^t:- 'OpO^^; £^i]^- 

Ttc; "^ Ss Sfxato^, t' api^^-cos /pf^^/i "^^ 'iva jj^fB^j a 
S^T [/^iSiT'^, a; ttolt] a ^^^ ttoisiIv ; Iv:tl 6 I(^j.[uv Tou'f^ 
fiOL So^, ot: fj(Svo; 6 ^i/.a^o^ fi^ajj.a aXi^Os; ''SeIv Si- 
vat^t, /.OLL OTtoKpfvo^at frot e1- a\iT6. 'E|AoJ yip /.i- 
Kp'.Tii^ 6'tl 33^'^^^,^ ciXyj5^ oyeipov oi"^ 6p^. Ka! 6 TJs- 
tpoq* ToTJia v^e-jO'^c ^tlu, it^i Tcipi to'Jtou tiypiofo^ 
Jta^ lyypafpw^ diTtoSETJai S-Jv^ifjiai, -jreTcjfXL SI oix Eicay- 
yEX/.ojxcti. '0 yip irpo:; EptuTSt rxoy_6r;pa; v£jo:t^; y-jvai- 
7.0(; Etc I^Epi^ xari iiivira xaX^^ T^p^; * a-i>[jS:cuTiv 

E^fiJTOti; U'JVEiSgTE; ■:YjV /po''TTOVJ, irpOElX^Jp^p-SVOl 

34S ayairinTi ';;rjv ys(p^va, Toioljtov ::', xa? cru 7ra< 
cr/oj'J iyvosTc;. K^t 6 ^Lp,tu'^ e^tj' TTapEXor^Evo^ xaijTa, 
£}q a ETTTjyyEiifo Xsys, ^E^ot yip CtEjvi^TOo eTv^l Bi^xe? 
S^^^Ei^ o^Qptirrou^ ^ttd ©sou ^ SiJitots ^v^ipoiroXE^TOat 
■^p^T^tp, 

XVI. Kat i Tlltpo; f'^?]" Mlprj^ai E[ictUToy, tfn; 



A Hire per visionem, quam per evident] am, aggressua 
autom suadebas tutioreta esse eum, qui in vigione 
audit, illo, qui audit per evidentiam. Deoique ideo 
te potBntiorem dicebaa res Jesu cognoacere, quam 
ego, ut qui ipaius verba per visionem audiisaee. 
Verara ego ad id, quod primitus propositutn eat, 
respondebo. Propheta, quia propheta est, primo 
oertiludiaem dans de iis, qus dare dicit.tuto cre- 
ditor, ppiecognitus vcrus esse, ac, qucmadmodum 
qui doceturcapitTinquiaitusetinterrogatus rcspou- 
det.Qui vero vision! ercdit aut spectro et insomnio 
incertus est Ignorat enim cui credat. Nam potest 
ease aut mains dfemon, aut apiritua faMas, qui in 
verbia aimulat eaae quod non est. Sin autem quia 
velit perconotari, quisnara sit qui apparuit, potest 

-r^ sibi, quidquid vult dicere, Sicque tanquani malus, 
ubi coruscavit, mansitque quantum voluit^ exstin- 
guitur^nec permanet cum scipcitante ad intrrroga- 
tionera, quantum hie vult. Per insnmnia vero qui 
vidi^t, npque perr.unctari potest, de quibus lubet» 
Nequ^. enim in propria poteslate sita est cogitatio 
dermientia.lnde igitur vjfjilando nos discendi avidi 
multa in somnis de aliis quienmus^ vel non requi- 
reatea audimus res ad nosnequaquam pertinentea, 
et e sommo escitati dolemus, nos de lie quK scire 
avebamus neqne audiisse nequo expbrasse. 

XV, Ag Simon : Si dioaa visionea non omnino 
vera prs!dicare, attamen visa et insomnia, quM a 
Deo mittuntur, falsa uon aunt in rebua quaa vult 
proloqui- Pelrusait . Recte dixiati, quod non faJsa 

C proferaut qu^ a Deo mittuntiir, Veruin incertum 
eet^an qui vidit aomnium a Deo missum conspcxe- 
rit. Turn Simon : Si Justus sitille qui vidit, verum 
iotuitus est, Et Petrua ; Probe locutus es. Qui vero 
justua, Si viso indigeat ad disc^enda qus diacere 
oportet.ct facrsjnda qu;e fieri debent ? Atquc Simon 
Hoc ifiibi concede, quod soluajuatua veruin visum 
i:f05ait ceruere, et ad illud tlbi reapondeo. Mihi 
enim exploratumestjverum somniuraabimpio non 
viderL Tum Petrua ; Hoc faisum est. Atquc oa de 
re sins Scripturis et per Scripturas possum afTerre 
demoDstrationcm, pcrsuadere autem non polliceor 
Nam qui in dmorem pravts mulieris propendet, in 
alteriua und ique prspclaras dilectionem ad legitimum 
convktum non transfert animum.Et aliquando^qui 

p sunt aibi conscii pr^stantioris femiace.occupati de- 
ti?riorem dilij^'unt, Tate quid tu quoque paieris ac 
ignoras. Dixit Simon : Ilia sublatis, loquere qu<e 
promiaisti. Mibi namque videtur impossibilCj ut 
impii bominea a Deo somnia ullo modo cernant, 

XVI. Et Petrua ; Mei, inquit, sum memor, quod 
promiserim osteudere, et ea de re absque Scriptu- 



^eo 






0. 



SI 



VARI^ LECTIONES. 
ccTTo/p'vo^ai 0. '^ -^^i inacrui c. 0. 



n 



fi Spa G, 



?ipct D, fi ante 5 



add. C. 0. ** &pfov-E^ p. opiiv t:- 0, '■'^ o\ 7rap£7r'.0u^'jiJvT£; p. U7:ap ETrtO^^LO^VTrt; C ^^ £7i£6^juoj[iev 
0, ut conj. S, tTiLOujj-riujxev C. ^~' l^r-r^(7a.ij.i--j conj. ychliemonnua, Clem.^ p. 191, 569. S. ^ E^Stiv 
** Pro tf^ pr^bet lacunam. ^^^ XPi^^'- 0. Tom T.'j'.t^ ex conject. Gi tcoleTv uterque bom. cod, * Nan 
legitur Tzp6q in Turriani epistola proliminarL ad Hosium, uti locum citat. C. Deest etiam in Otlob, 



399 S. CLEMENTIS I JrtOM, PONT. OPERA DUBIA. 4OO 

ri& ac per ScHpturfi^ -iemonstriliRDem exhibere.Rt A. ^^'^'^ tojto'j tt^v aTt^tt'.^'.v r,:ipzy&i-j. K'x\ viJv Xevq^^ 

nunfi loqufintem audi. Xovimus niultos (si quidem 'zoq i/.o^^- ''Ic^jj^ev -ttoaXgJ::^ (eV y^ E>/'.[ofAov£T- ette^ yt 

stqur, animo accipis, alioquin astanlea judices ha- -.d^j- T.xptj^u^-ax y-p'^.^s ^y^u £"Sa»).a aeSovTa: xal 

beojidoloruni cultores fit adalteros acomuiuo p(^C- ^^or^suovTa^; >-o(? x^xi -ivxa ijiapxavovTas- 6pa[xai:a 

catorea coiispGxisae vis^ aiquc vera aomnia, non- v.:c? a).rfia^ <5vei^30'j; oprovT:^^, ^vi^'j; oe /^a! catjAtlvtov 

nullos vero (3a?mo[iim vl^ioncs. Non enim dico i Uz:^'^lc^- . Ti^^ ^ip * ijapxov (54) ISiav oi X^yto 5i- 

mortalium oculia vEderi posse incorpore^m Patris vacrGo;! ilarpo; ^ I'.o'j t^^Iv, S-.a -zo [jtv^Tfu^ ';;to-L y,a-,- 

aut I'^ilii speciem.qQia maximo lumine resplendet. a^.vi!:;a0^t tojc Ovt,™^ Gtp(iaX[xo':;, 'OO^^ li jit| 

Undo ab homine iacar!iem <;oiiverso uoncernijTion fipae-f-v^tt Ttij e'; oa^x:; T£TpaEiii£v^ aAipt'o-t^ ou 



est inviccntis Dei,SGd miseranlis.Xam qui vklerit, (^Govouvto; £01: e^oiJ, i^AX' ^XEo^yro^ ^ '0 y^fp lotyv 

vivere non potest, Lurrjinis quippe e\superantia ^fiv 0^ cjv^T^t, 'H y^p ^^^^^pSoX:^ tou fpa>To^ -tjv xoi3 

ccni-inlis dissoivit carnem.pr^terquam sIDei inef- opwvro^ UXist aipi^, txTo; e- pTj e^oi: i7ro6^r;T(|» 

fabiii vivtute earo vertutur m luminis naturam.quo Su^aj^e: f; cipt ek ^'j^lv tpctTCTi ^^uto^, 7vct cij^;' loetv 

possit lumen vidtire, auL liimiais substantia in car ojv/,Of[, f; i^ -o^j i^wto,- o'^^l^ d^ nikpy^y: tocci-^, 7ya 

nem mutetur, ut possit vlderi a carnc.Nani Patrem o-^h ^ap//j; 6p^0*r"'^- 6jvr;6?,. To v^P a'^P^^w; ][ii- 
jnltjcri absque converdione, ad solum Fillum per- jj T^,:a ir^^Tv riou ^ovoj Efrtcv. ii/^aiajv * Bl oi/ ou'.'io;. 

tinftt. All jnsti>s autem non similj modo. la rcsur- 'Ev ^^ap -r^ iva^Taait xiLv ^r/.piv, &'-av ^ ip^-iyxs^ 

rsrctione enim moHuoram, quando corporibus mu- eU 'jwc ri cw^i^xa '.^aYYEAot Y^'-^vTac, tox= [6:1^ 5i>- 

tati in lumen ernnt angeiis fequales, tunc pyLuruat vij^^v^o^t, Il-ipa^ -(o\>-^ x^v ayyiAwv xc^ a^epi^^fij 

cernere. Deniqup eL si angeloriiin aiiquis^ut vidca- ouSn^^a^ i^sf^O^. ':piTi-ai t^; aipxa/ivcx u-o (rapjt^.; 

tur ab homine, missus fucrit, mutaiur in carnem, o^O^vai 34» 0',>w,G,F]/A^^pxov yV S'^var^-.v^ou [/^j^ov 

ut per carnem corn! possit. Incorpareana siquiJ^m Vlo^i, ^XX' ^ ouS' arf^lo-^^ ^oe^v xVS'jvaTcti. 1^' £1 -^ri 

viMiifera non solum Filii, ficd TH?c angeli nemo po- t'.^ oTrirsia^iiv, >',cc>^r.j os^^ovo^ laJxY^v eTv.^: vu^^-tw. 
tpst ceraere. Sin vcro nonuullus visioncra conspe- 
xerit, inali dEenionis eam esse infelligat. 

XVII, Ca?terua pt ab impiis visa et insomnia XVIT. llXrjv fixt y.t\ oje^gT; &pa|aaxa /.ai evuTivra 

vera coaspici, manirnstuni est, atquo exSeriptiiris aXr^e^ ^A-L-o'ja-.v, ^U^ ^crrtv, v.A eYYpi^.^^ ^T^o5t-- 

possum demonstrare. Denique in lego scripLum ^^l fi^iva^iat, llipa; y'^^'^ ^v "^^^ v^;-^'^ 'yA'P^^"^'> '^'- 

eat. quemadmodnmimpius Abimelocluis,cu:nju3ti 6 'Amiikliy, i:j:Sr,< ^.^ -vZ-oU Sty.a^oj Uopaifi 

Abraham! uxorem vitiare eupcret, a Dqo aiidierit yi^v^TKa ml /.o:vt.>v(? fxiivac Q^.-^-ac, /J/o-^te Trapa 

insomnosicut ait Scriptura, ne iliam Langerct, Xi^il e=oj >:a6' jjtvqv, a>c ^j Tp^p, X^,-Et. ^;j Oiy^^'^ ' 

quQd eohabitaret cum viro. ^^.d et Pharao. homo G aix-^j^, att divSp? a-jv^^^c/jx-jli etxi^^. 'AXXi x^: 6 ^2- 

impius, aomninm vidit de frvLmenti abundantia p^w, ijzgr.c dvv^p, lo.paxsv Sv^ip^v xcpf xe 7i.>pwv 

et sterilitate. cni cum Joseph explicaret. a Deo Ejr^op^-i- /.ai i'^&pfa^^ ^p 6 ^ 'l(^cTi,:p ett'.Xjiuv Tuapi 

asscrnit venisse snmnium.Nabuchodonosor autem, e^ob e^j xiv rSv^ipov -£7-^7:^76:1'.. NaSGjyrjSQv^Tap 3fe, 

idoloTUm cultor, quique jussJl ut Dei cnltores mit- 6 E'o^u/.a cio^jv, xa', xoL; Seov aioovta^ e^^ ' ttuo 

tcrfntor in ignom, snmninm vidit. quod omnium y.^-l^6<7a^ p.-rfir^-^oL:, ojf.pov fiXr^u fx^y.oj; fflfivu; op^, 

S[eeuiorQm langitudinemcomplectebaturNecdicat K:t! i^fj XsYExto xl^- 'AXX' ipau:/ ^Yp/^Y^pf;*,- » oJS^l^ 

aliquis ; At nulius impiug visum per vlgUiam cer- i^^fe/ &:iupET. Te^jR- ettiv, A'^tL' yo^v 6 N^Sou- 

i\\L Falsum est. ipso cci-te NabucbonoRor, qui" /oS'.v/.^op xpsTc ivopac /^tXeucjcc; pXT;0^vai eIc ir^p, 

jusaerat tres viros to ignem milti, cum in fornace ^.^o<bv rf. /^;jl'vcp x£x:tpx(^v '^ e^v^- Tov xixa^x-.v ^pf^ 

quantum intueretur, ait : Quartum video, velut u>; I'V^v Qeoj. Ka: 6>k 0T:x2T':"a^ xe xai 6pof^axa x:*: 

Pilium Dei. Ettamen qui viilones ct spetacula et ir'.r.-^.o. 6p':^vxE; aX/.O^, d.^i^i\^ ^jccv, O'Jro,^ oj 

insomnia conapeseruui vera, inipii erant. Sic non Trdvxto^ i-^ toj 6p^v x'.va opa.iaxit ica: tv^Tiv^a xxc 

statim ex eo, qua quis ce mat visa et insomnia, ^Tttc'Tia^ ^^vx^oc riaeS.;; ^jx:v, 1^ y^P Eua=Ser e|j.^ 

omnino pius esLNam pio in rnente innata et pura px-p ■/.!> /.-/Qapr^i 'h:>,^'X'jl^t: x^ vq) r& dX^jOU', ou>t 

scatet Veritas, non qus per somnum affeoLatur,sed Q i^^dp'^ TTO'j^a;;^^^^^ ^', 'iXXx ffjvsTei aYa^oI; SiSo- 

quiB per intGlligeotiam bonis conceditur. utvov, 

VARI^ LECTIONES. 

syip transcripsi ex 0. Turn il^U^ C. » ^^vxoc a ' Ifa S, ^[xcctrjt C. 0. In nota mareinalis 

^EUYE vo6:t xaijx.a ad VdI>. antecedentfa specians. '^ rix' ^v C. ' iXX" add. c. 0. Ex eodem acceasit l^.Ct^l 
MLa S, qui confert Scn&ler Cr^^or. Corinlh. 090, OfY^tv, C, 0, « -.j'^r^-^-^y.^ ^^l 6 p. ei^pop^cc^ /a' ^S-^op^a^ 
^oO. ^EYpvr^povO. ^^ Ita et mal■]^^ Ci, qui in textu cxb. xExapxritaxov. " aTroi-^Scfrou^vov Oc 

VAUfORUM NOTiii. 

(54J "Ajapxov. Nota a^roipxov, non aju>[j,axov, corpus tenue, velut lumen, noD aiitem corpus car- 
propter id quod scnbcbamus paulo ante, ad caput neum. Cor. 
7 hujua homillie ; Deo cnim tribueruntaonnulli 



401 



CLEMEISTINA. — HOMILIA. XVIl. 



402 



350 XVIII, OuTto^ Y^P v.&ii.'il ^T.Q too UaTpb; A. XVIIL Sie enim et mihi a Patre revelatiis est 



iTro/,?X Ji|;^v'ra nat^pa sTva'., Ij^e St I/,to-; fi^6^vv, 

fiTTOxaXj-n-tsTarj "oij ive:j'|'i^ijVTo^ '^ t'J xolt' d^'!':tv e^a- 

CTTO'J £tS(5TG;. To Se e^iijO^v ol' ^Trci/.Jiwv /a' £'-i>rvfajv 

Br^XwQi^vaf ti^fi-tt oO-/ icr-civ a-^oi'.:*). jr|.£oj; iXXi ^py^^f r. 'ieclaran\ Jipparct nOTi <*.spp rev 

rpi^fvEiat. T[ipo:< Y'^^'^ y^y,^'^""^^- ^'^ '^'T' ^'^[*'^* ^'~- 'JpY^" Doniquo in lef^e scviptum pst,De 

aOil; 6 ©so; 'Aapiv xal Mi^iip. BfiY;" 'Eiv dvi^^Tfi 



OlJTQJj; 

iV elOsl 
CiJTO'J , Jjt- 



IFl 






TCp^^ T^V ^C^UTOL* fp^^'^''' *0p^^ "^^'^ '^'^ "^r' ^i^'fi^ 

8l* Si^apiaTtij'j K^E^ EVijiTviii)^, Ta at 351 TpOn; cp'!/.ov 

XIX. El ^'' fifev oijv xai Toi 6 ^It|I7oj< r^•^J.(JJ/ <ji opa- 
[AHT^; ofpOtU EYv:J'70"''j '''^'' i"^[XyjT?.'j, <fj; ocvTixs'.rjiVfij 

Si' sTioxaX jijj^cuv e^ojGov o'jjojv cX3:Xr^j;v, E'. ^** T'.; &a 



Filius. Quare novi^ qurs sit revelationis vis, a me 
Ip^o edoctus. Nam siinul ac Dnminiis interrogavit, 
qucm cum dicerent, ot ego alios aliud quid ease 
cum respondentes audivi, \n cor meum apcendit, 
nee vcro scio, qua ratioac discHm : Tit e^ Films 
Dei vim (n)Jlle aulem beatum niB pT-?Edicaus indi- 
cavJt milii, cum, qui r&velavernt, Tatrem esse, 
al.i|uc ex eo tompore didici, revelatiouem esse, 
quaudo absque pi'azncpt'jre et visione ac somniig 
erudimur, Ao vcre ita habet. Siqnliiem in corde, 
quod in nobis posuit Deus,iiniversa in.^tar seminis 
inest Veritas, Ipgitiir vero ac rcvelatur manu Dei 
operantis ao siu^ulorum meritum co^noscentis, 
Extrinsccus aulcm per visiones et insomnia aliquid 

revolaiionjs, f:ed ir^c. 
um irulum Aaroni 
et Maritf? djxissp. ; Si siurrxerit propheta ex vohis^ 
pe.r vnion^s ac imomnia et appareho, non aulem sic, 
qucmadmoduin Moysi famulo meo, quoaiain in -^pc^ 
cic^ non auieyn per insomnia loq^ar ad himc, velut 
ii quis hqualur ad amicum ^yutan [b). Cerins quo 
modo^ qu£c ex ira, per visa sint cL insomnia, quce 
vcro ad amicum, os ad os, in specie, et non per 
renigmala vi^o cL insomnia, sicut ad inimicuni. 



Kai 



ixhi loil^' 



AlJ'-CtT'J'v 



z^i '^ {dc>) I'-^pTiyo^jO^i TcaptifXsVOJV [hii-iAr^i^t'i h AiOK' 
^y.j.\o^ ; Tit: gz th x.a' T:^ax£u^fjiJ.:y :cj-o, y/xj oti 



cJ^&Tj ffOL ; Hui^ Si TQi za! ^(^0*^, 6i:0T£ 



-- 20 



a'jT'j'j 



o-j. 



■^ } 



El q\ 6r; ^^dvou 



jjiii; o>pi^ 6^0^!^ it^'f pici6-flT£'jO^U '^TT'J^-coXo^ EYiyou, 



TD'J^ EKclVDU i-OOToXo'Jc: 'flX=L, Ifiol T(]> :yj-^-^Z--J<i\!.t\t\> 

flyttp |J,f| jA^x^'J- Tlpoi; Y^p rTTtpEiv Trirp^v ovxa jj.e, 



p:r] avr.xE^jityo^ y,;;^ ouit av jj. 



XIX. Uaque si tibi etiam Jesus noster in vise 
cotiapectiis apparuit ac locutusest.iancjuafn adver- 
sario iratu3, ideo per visa et insumni^i, vel quoque 
per cxtrinsccas revcliLtiones die^seruit. An vero 
potest alicpjis per visJonera inslitui ad doctrinam ? 
ETT'v, Si-c TL 6'Xf[j hr.rt-j- G Quod di dicati posse, quaro per annum inlegrum 

cum vii^ilantiinjij permancns coJIodilus est Domi- 
nus ? Et quo paclo tibi hoc ipsum crt'damus, quod 
tibi appamcril? Kt quo modo libi apparncrit, 
cuin cuntraria illiii:^ d(K^Li'i[;* f^enLiap ? E^iii verij^ 
ab illo per UTiani Lsoram visitatus ac cdoctus,factug 
es apostolus, voces ilUns priBdica, iillua scita 
interpretare, illius apostolos ama, mihi qui cum 
ea versatus sum ne bellum indicas. Nam contra 
me, lumam petram gL Ecrlesfie fuiulamentum, 
adversarius restitistl (c). Nisi osscs adver^arius, 
profocto de me detrahens,pra3dicationemmeam pro- 
bris non insectareris, ut, qui dioo qUcD ipse astans 
a Domino audivi, non credar, quasi scilicet con- 
domnationem merear,quamvis laudari debeam.Aut 

(c) Matth. XVI, i8. 



exi[\:fj tO jv.vi'^;, 



s £faoaXXti>'ri fo fii"" h'j.Q^j 



B 



k\x6^ xaxaYvojo-SEVTo^ >:cti e[j.oj ^^ ^aSa/.t^fJuvvoin ""11 
eI KCtT^YVtOTjii^ v [ae X^y^'-^j 64OU loij (i-oxaXr^avT(ji; 

(a)Matth. xvi, 16 

(b) Hum. xii, 6 ; Esod. xxxm, U. 

VARi.^ LECTIONES. 

" ijT? 0. ^^ Post xil);'!j^ Schliemannus, ^'toj., p, 190, 569, addit x^cB'a, r.onjec+ura sccundnni 
Schweglcrum parum probahili, elegantissima quidem ex mea opinione. Eiiam parvula lacuna, quam in 
ms. OLtob. babes posl c-^,:[ia-:Lxwc dcesse aliquid sat-.s probat. ■- Cotetcrii inLerprctatio non potest 
coustarc cum tcxtu Gr^i^co, nisi po?L hn-^-^o^tvi^r,:; uddalor parLicu;a y.xi A!, nihil mnfcandum. Tu^ verlc : 
Qu? operalur lantunL quanlum nierelnr nnusquir'ique mens. ^- '^ ^'-^ C. *^ Vbb. -i ^t r.06'; — -/.al evuTrvtmv 
desiderantur in 0. '^ d S, O, r) C, de qu^t r-dliLurS. ^^ f, soribit ScbliemaTmus Ckm., p. 19:i, 5(;y. 
Idem legi vull OTrcsTt'a^ p. ^^--^f^fav. P. ^^ Clr, Neandcr. /a>f^/i. Gei^ch., i, 2, 61^5 ; HilgenCeld, UaU. ailg. 
t?f^ Z;^., Nr. SO, p.639; Baur, iirinon, emri'j., p. 3r>3 R. ^^ w^fl-,:^:!^' 7i:ot^ 0. =' iv:):vL(oj^ iv^obr//.^^ 
|ioi 0. ^^ Ita c. S, eX'jtSdprjC C. ^'^ Le^- jat^. Colelerii ver^io ^tare uon potest. S. Se^uGns e! om. 0- 
Idem x»i:eyvwt|j.&'^ov et antya itaT^Y''*^^^^'^'^^' ^'^ ^' itaTaYJf^c-p.£vov el xa'CEY*'^^^^''"^^ ^' 

VARIORUM NOT^. 

i55) "OXt[I ivta'jTw, Quasi Gbristus unum dun- xcrit, .juxta aententiam riiinns vpram miiHornm ex 
taxat annum prffidicavcrit, et cum apostolls convL- anLiqui3,lia;i'elicarurn paiiter et CathoIicomiiiXoT. 



403 



S, CLEMENTIS 1 ROM- PONT. OPRRA DUBIA. 



104 



si me reum dicia, Deum qui mihi Christum reve- 
lavit accusas, et in ciim qui me propter revelalio- 
nem beatum prcedicavit ioveheris, Sei^ si quidem 
vere cupia admiQiculari veritati, primum a nobis 
disce, qu« noa ab eo didicimua, et factiis veritatis 
discipulua fias noater adjutor. 

XX. His auditis Simon dixit : Absit ut ego vel 
illiue vel tuus sim discipulus. Neque eiiim i^noro, 
qtiffi CDgnoacere oportet '. ea vero tanquaiti disci- 
turua ioterrogabam, ut agnoscerem, an possea 
osteodere visionem evidentia esse ineriicacjopem. 
At tu quemadmodum voluisti iocutus es, nee de- 
monstrasti.Et nunc» veniens eras ad sormoncm de 
Deo» quern Greatorem aflirmas, probabo ilium non 
ease supremum ac bonum, tuum quoque Magi- 
strum eademmecum dixisae,te autemarguam non 
iuteliesiBae. Atque post baeo dicta exiit, Dolena 
audJre ad ea quee proposuerat- 

HOMiLTA xvirr. 

L Mane autem, cum Petrua ad digputationem 
processisset,Simon anticipaus dixit : Heri discedeua 
promisi tibi, ms hodie reriiturum^ disceptatumm, 
ac oBtenaurum, quod miindi opifex n^n git supre- 
mua Deu3,sed bic alius sftj utpote 9olu& bonua, et 
buG uaque incognitus. btatim ergo, Greatorem 
eumdem et legistatorem esse dicis,nec ne ? Si fgitur 
legialator est, Justus est, si Justus, non est bonuSj 
bonus si non est, alium prtcdicavit Jcsug dicendo : 
AV me dicai bonum. Nam bonus unus est. Pater, qui 
in rmii.'^ hahilal (a). Porro non est cnnBunum, ui 
legislator Justus sit ac bonus. Ait Petrus ; Primum ^' U toT; oipct^jcit^. Oi ffU[jLfpwv£T Se to* vofioetxi^ S 



Kit f^aOrjT^i aXi^(|£[:tc; YGYo^fLi; Y'^qu 'f|ExTv cruvEpYoC- 

zXxz ^^ l^t'.-^Qjj e'Ve ODu y^'^^'^^^' ^i^^t^v. OjSs y^P 
^YVOto a SeT YENjfiffx=:v" a Sb (h>; |j:civedvEi]v £ui>Ofi|/Tjv, 

tv« l6(o ^"^ £[ 5'jvajaL 5TrTac7[ffc tv^pyetiv huxp-^tixi^ 

Kat vi3v ccjpruv aoi tit; tov ntpl Beo-j, oG hii^y upli^r^ 
§7]jitG'jpY0Li, iXOc^uy /av 5LaXsx6e'^ Sefjto ixt] aut^^ 
elvai djwTciTov -/at ^« CtY&f)ov, xat tSv tiov 3fe AiSi^rju^- 
Xov -la aJTx jiot etp/j/ivat, fib S^ jx-}^ ■if-Jor^y.i^.%i 
2 aXsY^fi;. Kai Tx^JTa slrtuv l^^ei, etc o! irpo^xEivtv oi 



die nobia, in quibus actionibus bonum putes esse 
honum,et in quibus justuni esse .justum, ut sic ad 
scopum verba destinemus. Et Simon : Tu prius 
effare, quid arbitreris bonumj quid justum. 

II. Turn Petrus : Ne contentiosiusdispuians tom- 
pora msumam, dum juste postulo ut meis respon- 
deas propoaitionibuB, quemadmodum tibi ridetur, 
ipse ad interrogata reeponaiones afferam- Ego aio 
bonum ease eum, qui largitor est, aicut video a 
Creatore fieri^ qui pr£ebetsolem bonia et malis, 
atque imbrem justis ac iniquis {&).Et Simon dixit; 
Hoc iniquissimum est, eadem justis atque injustis 
prtebere. Ac Petrus ; Tu ergo deinceps nobis cdis- 



'OMIAIA IB'. 
T, ^'OpOpo'j ^Ij Trpo^Xer^^To; toj Hi^pou eU zh Sta- 
XexSi^vcct, 6 Itf^ruv ■npoXaScJv erpT]- 'E)^gec ^^ ^iltaXXa'T- 

icTtv. A^JTt/.a Y^^^ '^^'' ATj^LO'jpY^'^ auTo^^ xal vofto- 

oe oO/, eTC^'^.&TspO'" £>!.v5pjcrfj£v 4 'iTjcroijt: t(]> XsY^^^' Mij 
j.= X^Y^ QY-'Of^y. '0 yap iycOo^ zTt; ettiv, o UhtyjP 

ix«(fp 



11. Kai 6 niTpo;' "Iva jj.^ Epio-iiXfuTepo'j SictXey'^- 

fjLiVO^ o:t7rav5> toj^ ^p'ivfjut;, aiiiiEtTU)'^ OLxaftoq TtuV 

ar>'. 6oy.Et ctiioi; (ov ^Ti'j6d|iT^v TroiiJ(ro[xai raq iiroxpf- 

rTE^C. ^Eyr^ ?''jj-^' dJYa^fi^'-" eTv.^i tow irttpEifuixov [IxeTvov 

Arjjito'jpYO^j 'p^xpi'^ovTct Tov viXiov aY^OD'Ei; ^^* xctL tov 



sere, quo modo agens bonus esaet. Simon ; Te ]) Kal 6 IliTpoc' S'j o^v-i^io-lv to^ XoittoIj Xey^'^^^c t: 



aitfjV 



nsxprj;' 35J 'r:Yf^ X^^w. 'O ='' ixev xi avza TiaplyjM'^ 



oportet dicere. Petrus .- Ego dfcam.Si nempe eadem 
priebens bonis ac justis et preeterea malis ac ini- 
quia, secundum te ncc Justus est, tu eurn^ai bonis 

(a) Matth, xjx, 17. (6) Matth. v. 45. 

VARLE LECTIONES. 

=* Leg. xatciffpovaT^, Quod Coteleriua in veraione dedit, id e Grcecis verbis non cfficttur. S, xatafpspTi 
0, 2^ Malin:i £rS^ ^b j^ot, eVrE C. ^' t\^^ a Turn ^tt-^^^lccv hepytf'x<i in textu. h- ^^Tzmiiiic lUp^ 
yt'-av u], man, in marg, quod prajstat ; QT:T:x^7f:<v ivspy^-^^ C, o7:T:>^T[itv EvctpvE^o^- CI. ^^ ivtpyt<jxip%-* 
conj, Cotel, Debcbat scribere (i^^Ev;p7£j^£pay, E„^o malim itcTftjIa^ i-fdpyzi-x-j S. Dcin ^'tte; p, tlTra^ C. 
" xai inserui c. 0. ^^ vSi^ 0. '^ ovtoxaTw 0. Sequens xat in eodem deest. ^^ o'j S, 0. ouy C. ^^ 



405 



CLEMENTINA. ^ HOMILIA XVIII. 



406 



x'^-ri o-s ouBl Uy.^i.6q J^iv, /al d (SyfOoT^ iy^Oa A bona tribneret, malisquc nialajustum mcrib pr^- 

dJc!irf?^.Quali ergo adhuc actionc utenclitm ci casct^ 
si nnn ut€rr,[ur hac via,malia quideoi dans tempo- 
ralia, si forlo convortantur,Luriia vero SLMnpiiorna, 
modu pcrsevE'reEit. Sicqce largiendo cunnli^, pr*- 
stanliDribus autem gratiam facicudn, justitia ejus 
bona pst,et eo magis magnanim&, si peccatoribiia 
quidem pmritentiani agcntilma pcccata (rondonat, 
bene opE?ranlibii9 aiitem ctiarnvltam fctcrnam dc- 
finit, JudJcans vero in frne, ct pro morito afngulis 



l^lLz'.-^Mi-j ; Kal OJTw; tcu ^^ [uv t;^^: 7:ap£-;^£tv, 

ota'^opoic Se yapLiJ:d"flat to 0'v..:([rj-j a'JToj iyaOdv 
IcTitVj /at p.aKpdG'j^Qv Taij-^ft ^a^Xov, tl ait^p-vtijXo^i; 



xUoq, Y.'y.i TO x.ofr' ^iJEav iTiov^jjajv Lic^i^to ofxa'.ds retribuens, Justus exif?lit. An flaque hoic recle se 
^TTtv. E\ [A.lv ojv tai^-ra ^pGo;; q'Jtw^ ly_Ei, 6[lo16'^7i- eo modo habeant,prnfitcro ; sin minus ttbi iLa es3e 
ffov £1 §£ ou Boitel Tot 5p0oj(; ^'/^tv, ^L^XeyJov *^, vldetur refula. 

III. K%\ 6 i:':jAwv I'^^y,, "ATTa^ tov^r xi; vo[j.oOk7]^, Hi. Ucspondil Simon : Semel di\l : oninU le^ia- 

E!|; T^ -5t;iaca^> iojop^v, S^y.a-ic i^T'v. K^l o iU-upo^' lalor.ad jnstitiani respicicnsjustus csL.Et Potrus : 
E! iyKfio^j ecttI \x'fi GitvaL vqjxov, o'k^lo'j ol -.h flsirfta'., Si boni esl, non ferre legem, jiisti vero, fcrre, ita 
xat o'jTtui; 6 Ar^i^LO'^pyo^ iyaOd; erci /a^ o(V,a:f)^- etiam CrPator bonus ost ac Justus. Doniii^ qiiiflom, 
iyaO^-: [i£V, ^^'t: iTT^ -civ ypovojv 'Aoa;^ iji'/pt iFtou- quoniam a temporibns Arlaini usque ad Moscm 

BcripUm legem tulisse non cernitur, Justus vero, 
quoniam a Mose usque ad banc ^tatcra tulil^sicut 
scripta est. Turn Simon : Ex tui prcsceptoris voci- 
bus o&tende^ ejusdem edSOjbonum esse acjustum. 
Wihi quippe videtur impossible, ut legislator, qui 
bonus sit, idem Justus oxi^tat, Et Petrus ; Quod 
bouum ipsum quoque justum sit, audi : Doctor 
nnster qua?renti Pharisa?o ; Quid faciena vitam 
icierimm pouideho {a] ? primum respoodit : Ne me 
dicds bomim. iSwii bonus unus ef^i, Pater qui est in 
ccelis ; et atatim intulit hnun verba : Si (lutmi volue- 
}-is in viiam ingt-edi, serva nmndala \h). Illo autem 
aiente : Q\ix? ad Ipgis mondata reraisit. Non certe 



(Tiftj^ ** £YYp^^J^to^ D-j oa^vexaL ■^iflevj.i;!; toj vollov" 
duo i^E MruuuEUj^ E?; to^c Ssopo ypovou^, (ui; y^v,'^" 

£LOa"AaXou uoij 'imvtuv Ssf^O'J *-^, oi;t irih ccJtoij sttiv, 
<i-faOov eTvat xcct ft'/Aa^ov ''*. 'Rpioi Yofci lioyv^tov f;:i(L- 
vtTCt'., Tov vo^&0;T7]'^ aya6ov O'^Ta "cj-Vj auT^v v.a'f 
Sl>c:itov ^' 355 ^Iv^i^'.. Ka'! 4 TJETpc^- "Oti -ro ayaO^'-' 

Xo^ ^j|j.cov Tu> dTtdvjt '^acL^aLqJ■ Tl TTO'.rJ^Ta; ^ujfjv 
ahuv',0*^ >',X/^pCy^Gfj.iic-(u ; TTpwTijv s'^Tj' Mij [J.E Xeys 
iy^-tOov h yip ^y"^^^ ^^'J e:>Tiv, 6 IJit r^p 6 Ev 
ToTs oipavfjT^- EjOJt: ^"" ETciJw; X^y^'" ^' '"^^ O^Xrj- 
a£n; £l; ** TT^v ^ojtj'j E^^iXfjcVv, tvla/^dov Ti; 

EVToXa^, Toy Se t'rc-A-oc" FIol:/.^ ; ettl -ra:; " "coij C alium quenidam bonum siguilicans aJ justf remi- 
vf^uo'j 7Lap67:s[j6£v. Oj/. ^v II sTspov -lv^: iy'^rf'/- sis?et enm prcei-epta, Aliud vero esse juslum, et 
tsri}jjfJM^-i 111: -ca; tou '^^ S'.xa^oj ivi-e^TTEy svToXi;. aliud bonum, etiani ipse eonlitcor- Sed ignoras 
"Ott Se to S^xatnv iXXo btcIv, xal to ayaQo'^ ETtpov, ad cumdem pertinerejbonimi esse acjustum. Bonus 
Kai auTo^ D^aoXoytu. !^XX' ^t'. toj a^xou e'j^I -cy ay^Oo'j enim est, dum pct'nitentibns nunc foquanimus est 

eorumqoe suseeptor, Justus autem est^ ijuando- 
quidem judjcans pro merito singulis retribuet. 



tTvo^i y.'i?. Sf^aiov ^^" a-^-'^rjzi^, 'Aya66^ yap EJTt jiixa- 

vaoo^t [j.£y 



S( 



^'^ vijv ;j.a/,po6'jfjrov xat uTtoS^^/^oaivrj^; 



QT 



/.pLVfUV TX /-CT 



aoto'j^j OLxaioc oe eativ, orav 

IV, Kal 6 Sijidiv I'tJ-/ Iltoc; 'juv Eyvtu-j^ivou too 
ArijitoupyoJ^ too xat t^u 'ASai^i TrAaji^To;, /dlI to"?^ 



IV. Et Simon : Quo modo ergo, inquit^ cum co- 
gnoscatur Creator, qui et Adamum formavit, et a 
jijrilis sub lege viventibus agnitus est, sicul etiam 
K0£LO[^ xal aoUoLi; Kal oX^p t^j '^oapji, 6 AtSajxaXo; a justis et a toto mundo, Magister tuns, qui post 
aoo ji£Ta itivTac: ixs^oy? eXr.Xjfia); Xeytr OoS^'l- ^o^ o\jmQ5 \^mi, mX \ N^mo novit Pair em, nid Fi- 



TOV 



BaT^pa eI [aVj 6 Ho;, ty^ ouSl tov /jw^^ .vy^-i^i ntx" Filium qul'^ nomty nisi Pater, et 
Vlov xLq 'jI^Ev, £■ ;-L'^ h Ua-Yjpj xa: ot; 5V [^ojXt^- [) f^w;/?7*j, I'olucrit Filins reMare (c). Ista autem non 
TctL i r>o; ^-oxaXoljac ; T:f^-i:a oV oo^t av sX^y^-', dixisset, si rton annuutJasset qucmdam Patrem in 
et j^;^ JJaTEpaTcvalv ctTi:o^pr;TOK Svca ivT;yYE:Xsv ^3,';*^ arcanis cxistentem, quern et altissimum lex appe^ 
ov xal otptarov 6 vo[j.o^ XtyEt, «rp' oG O'jrt iyaflo oote Jat,a quo neque bona nequemala audita est vox[d) 



(a) Luo. xvni, I^h 

[b) Matth, XII, 17. 



(c) Matth, xr, 27. 
(</) Tbren. iii^ 38. 



VARLE LECTIONES, 

"a T^ 0. *f' e^T], fip-oXoyr^jov C. Vbb.tl S& ou ooxe^ <t'>k ope^^; e/e-v, oleX^y^ov descHpm ex 0. ''^ M.iJIjt^d^ 
0. tiic dcinde. ^^ U'lu, 0. " Jta Cl^ay^fltW^vai x.al S'/a'u> C, li. ■^^ /.a: Si'xaroy jtai p, xa^ S:y,atov 0. 
*^ Adde o' post EoeJc H. *fi e!^ add. c. 0. Turn r-/^:>ti p. t/^^jto'; idem, *^^ ^ttI t^c et ox conjcct. C, in 
cujus textu ETTtJTa;, Turn id. etceix^ev p, 7rap^T:=-^A<i>W. *s -^i^ ,^fijgt.j ^.^ q *& j^^^ q|^ ^.^^q-^ ,t.,^l x:;t SDcoLip 
C, 0. ^^ t^E^ inaeiui c. 0, Tum ^^nrcoEyoj^^vo; C. -^^ 6'-' civ (J. litm aTiov^ri^: 0. ^'' ^i textui reddidi cum 
Bscidisset ap. Ct el S. "-^* AvTiyy^A^E^ C. 



407 



S. CLEMENTIS 1 ROM. PUNT. OPEIIA DUBIA. 



408 



{quemai^modum in Lamentationibus Jeremiaa tes- A x^>i^j 350 ^xo^jaOf] fptuvr, (u)^ h -roT^ OpV/^c.^; v.cl\ 



tatur), qui seounrlum nuoieruiri liliorum Israel, 
quando ingressi sunt in .^gyptuai septuaginla* et 
secundumiermijiosgentiiim eas clrcumacripsitso^)' 
lUJiginLii liDguis, et Filio bud, qui et Domiaus 
vocatur et ctekni ac terram cotistituit, HebricoB 
partem dedJl,ftU[iique iJeum deoram ease defJiuvil: 
deorum autem dico, qui dli^iH genLiurEi acccperunt 
portloQes. Leges igilur prodierunt ab omiiibua dic- 
tis diia ad sua9poi'tioDe3,qtiffi sunt reliqu* gen tes. 
Pari autem mudo et tt Fiiio cunctornfn Uomino 



f)ov itTio TE TravTOjv Toj'j XEyfjivTrjjv Ostbv taii; ftj"uu>v 
(jsE3(jt-j^ if T;Lva i:iT: 'va ?.oiT:i aXXa feS'^Tj, 'OiJ.o(w; El 



apud HebrsoB poaita iex processit. Hoc vero ila vi^i ctTio toj rloj Toij ua^Ttov Kup'lo^j 6 Trsipa 'E^pctloii; 
habere definitum estj ut si quia ad alicujua Jegeni x£(|j.evo; TrpoijXrj^ vofj-rj^H ToOto S& g-Jtwi; e^^elv tLp'- 
confiigerit,ad illiiig partem pertiiieatjCUJus recepit uOrj/tva, eI'tw '^rVc[i iivo; Tipoutpjyri, airo -rv^t: txif- 



legem aervare. Nemo cognovit altissimum in area- 



ri3 positum i'atrom, sicut sec Filium ejus quod 



FilJus aitn Statim ergo tii^ qu^ propria sunt i^noii 
Alligsimi, tribuens Fiiio, ignoras quod Filiua git, 
qui est Pater Jesu Christi apud vos dicti. 

V. Hia a Simons prolatis Potrus ait ad eum : 
Potesne, quod ita credas, ipsuni cootestari, non 
quern nunc in arcania pr^edicas, sed quern credls, 
nee conlifceris? Alia enim pro aliiadecernens nugas 
agis. Quocirca si contestaris, a te credi quie loque- 
ris, tibi respondebo. Bin vcro perscveras discep- 
tare mecum de Irs quEC non credis, per inane me 
cogis porcutere, Et Simon dixit : A quodaia *?x 
discipulis tuis audivijhajc ita eaee constitutaj. Ex- 
cepit Petrus : Ne I'alauoi teateris.Respondit &im'jTi : 
Nfi mihi convicium facias, protervisaime. Turn 



■ B 



ivES^^^TO. OjCEL.; E-p'jJ T&V iv CfTLiJ^OT^TOIi; VJifjtiTTOV 

£iSolj( •zixt Vlfp ou>t ol^v^ Sti X\6^ ^7T[v (58), Uazr^p 

O'JIW:; -JtLO-TE'Jtf^, oi'^ 0%l vijV it CCTTDpp^XfJtC 35*3 Xi* 

ti-/x* aXXwv 6pt(;wv ipXij^pET;, Ato eety Sia^ap-C'jpTi itt^ 

a X^XeT;, xctuTCt ■Ki.r^Tt'iv.';, arconptvaf^oi acJL_ El £s 

Kal 6 II^Tpo^ ^'c>/f' Mrj i)j£j£ojj:o:pTJpiL, Kct: ^ 2[[t(uv 
I'^/j" Mf\ \J.i Xo'.S'j[-L£'., -rjp'jTTc'cijTa'rs, K^ii 6 lidxpo^' 



Petrus : Usque quo protuleris eum qui disit^ men- C M?y_pt^ ^-j E'Tt/j t^v etTrt^vTa, 'J-eJjxv;^ sT, Kat 6 i][[j.(yv' 



das es. At Simon : Existima me hjee linxisse vel 
ab alio andiisse, ad ca responds mihi. Nain si 
everti non potuerint, compererim eese veritatem. 
Et PelDua : SI est humanum ligmenLum, non re- 
spondco ad iliud ; sin autem hujiisce rei opinione 
tanquam verte ietineria, 3d ipsuoi mihi conlitere, 
et habeo ego quoque aliquid quod do co dicam. 
Simon ; Prorsus arhitror hoc ita habere. Tu si 
quid ad ilia habea dicere, reaponde. 



Nf>ijLL(^£ E;xk TCfbTct irXaciai "^ Kat TT^pi aXXoiJ |j:£ '^^ 
iJxv/.oEvai' TipQi; TGi^ii |JLG'. oLTTi^xpivat, 'Eiv "flip 
dt'jaTpiiiTT^vai jj.fj Ou^jTiO^ij £[j,aOov tooto eTvcci, tTj'j iXv]-- 
Oeiiv. Kal 6 llzTpo^' Et avOptovrc'^^Sv ictr TrXijjj.--^, 
o^jx i-naitpLVOjj-ai eU a^XQ" ^I 61 6:i:ova[c^ auxou 
xEitpctx/jfiai ^^ dX7]ftrjIic, toOto auid [tot 6[JloXi^Y'1°''''^ 
xat b/hi xt xa^ TJT'j; TTEpl -tojTO'j Al'i'Etv. Kal 6 It- 
jxtuv ^'ATraJ [xoi ^o/.^T ^' touto '/j-toi; E'/^t'.v. Su 'irpo,' 



VARI^ LECTIONES. 



V^ilV 



^" Beposui y.a.i a CI et S prffitermi^siim. ^^ ^r^ S. ^"^ Ita O ot ex ctinje^'t. C, in mij. textu ^xe.vv..- 
■^ a-jiopj^i^xou urn, 0. ^" Vbli. [xauTa o'huiq 6p;(rf)7]vac^ lacunar inscripai, qu.'e in ms. Ottob. h. L oeuurrit" 
*\[j-e adjunxi c. O. Deiude av^rpairr'ji:'. Gl ct S. ^' Post ooxsUn U eat zh-i'. subnotatuiu. Cum eodem 
testui reddidi dutcu^, quod ap. S esciderat. Dcinde d iy^^iz 0, ^i^'^- ^'^ -' ^71^ conj, S. 



VARIORUM NOTiE. 



(56) "O^tit; ^i^ati ap^fli^riv, x, t. X, Pari modo 
Clemena Alexandrfnus,Sfrom. j, p^ ^88, iinguarum 
numerum reterL ad numcrum Jsraeiitarum qui una 
cum Jacobo patre suo ingressi aunt in ^gyptum : 
cum is nnmcrua ab aliia vul^o soleat aHaptarr ad 
eornmnumer-nm^qui turriinBabylonicam cxstruxe- 
nmt. At Procopius Gaz^us, in Deuteron.. kxktt, 8, 
ntraqne conjunc^it, queruodinodum hie. "Vide Nilum 
lib. HI, epist, liG : lxx (al. It) riri ^eyiiores, su- 
per quos cecidtt ^piriius Dei, lxx (al. Tl) nationum 
Ungxios in hoc muTido diffH,siiS osURdiinl ; pj; qiUhn^ 
mulli credenies, gratiam .'^ancti Spiritwi accepentnf. 
isidori verba in Allegonia eacr^ Seripluraj, Qui 



libellus titulum habet in Codice meo ms. Designi- 
ficationihus Vctem el Novi Te^tamenli. Cot. 

(57) r/toTTa; conj. ^ , quod rnr^'e improbat Da- 
visJus. Gentes cnim ait vir do''tis?iimua, fuisso 
poptua^inta, lotid^imqu'i linptias, corn munis yrr.t 
Hj?bra?orum senJentia, D'^ ?eptua^inta nationibu.i 
couferas, qu?M Cntelerius adnctaviL rid Recogn., n, 
42. Gfpseter, Enfstehung der schriftL Evang.^ p. 
128 ; Sehneckenburger. Ueber den Vnprung de^ 
eri;teri kanon. Evang. p. 13. Egit pra^terea de loco 
rjGPfro Neuiirier, GnosL sifU.f p. 31^. S. Dekssel. 

(58} Oj/. oJoy.^ o-ct lU; kax'.y, ir^T;Y]p uTT^pytov 



409 



CLEMENTINA. — HOMILIA. XVIIK 



4m 



VI. K'x] 6 lU-pos ^V"'"j' ^'^ ■ro^TO ouT'o^ Ey^- *^', '^^ A ^'T- I^t PetriiB ait : Si hoc ila habct, m-:ixiTnG im- 



oOtOV [JJi^O^!^^ ^EVEt^ OL^Xi aT7»:>XaXJ'|;^ [J-'^riOV. 'AvTr*- 



£Tt£t fj,Ti5' ttuTOi; ESifii/firj, QUTE dtit^xaXj')^!^- S'jvaT^;, T. dem n^c ipse cdoclus e&t, veruni etiarr 
£7:^1 rA-j; a'jTo; i'j-zw o T'lo^, iy.T'j^ =! {xr, lajT^v X=- rcvelarc, quia ipse non est Filius, nisi 



piua fis. Nam ai ad Filium, cceli et terr^e consEl- 
tutorem» spectat revelare^ cui vull, ipsins P^irein 
in absconditis poailumj lu sicut liixi, maxime es 
impius. qui revclas quibus ille noqLiai]iiam rcvela- 
vit, Ac Simon : Seii itlc vult ut Tevclem. Atque 
Petrns : Non intclligia, Simon, qute aio, Ypruni 
aufii, et inteliigG. Quaodo dicit : Quibus vuUFiUius 
rex^clabU, GO sii^niEical, ilium hominem non discere 
per doRtrmam, ecd per aolam revolationem. Est 
aulem revefaiio, cum, quod in omnibus hominum 
cordibus arcane vclatum poaUiim t%i, absque vucg 
per illios voiuntatem rcveiatiir. Sicque cognocere 
accidit non diceodo sed inlelligendo. Atqui intel- 
llgenti non licet, aiteri hoc ostendere, quandoqui- 

m non potest 
si se die at 



E'.i, o"l; pit^uX&Ta^, wc; a^LO'.c ou^'.v, at:ox.aXijTtT£." . Kal 



esae Filium, Tu autem non es slans Fiiius. Nam 
si FJiius osses, omnino cognoaceres bacdignos re- 
velatioEf!. Tu vero ignoras. Si Gnim scirea I'accres 
qujc faciunt qui aciunt. 

VII. Dixit Simon : Faleor^ non intelligo quo mo- 
do dicris, faccre^ qU(V faciunl qui sctuiii. Et Petrua : 
Si non intellexisLi, etiam non potes uniuscujusque 
scirft mcntcm : *'t si ij^^noras^etiam non revelationis 
dignos cognosces; acai non cognoci5,noneat Fiiius. 
Filius autem novit:quare quitiua vult.tanquam qui 
di^pi sint, reveht. Et Simon dixit : Ne decipiaria, 
novi dignos, nee Filius sura. Porro quid hoc sit, 
quibus vult revefal, noa inteilexi quemadmodnm 
dJcaa ; non intelligcfc auiem d]:c]» non tanquain 
Ij-zi fi\ TrctpEffTwrE^: qu ^(jy^/av^ 'lv^ aJta la^i* it ipae nescieng, acd velut scicna qund aslautes non 



OUV, E 



■'ij-f. ToOtrj [J-^VTDL, Xi TTOT' Ij-C'V, OVC ^Q j\tZlXl 



tXTTOXCC 



X'J^tT 



El. 



tsvHt QTjy fiii [j-V| E-'Jto 






intelleserint, ui iliud r^liiHiia efteras, quo perei- 
piant, quibns de causis noa controversiam habea- 
mua. mt Petros : Ego ch\riu9 hoc nequeo dicere,tu, 
ut qui illud perceporLS,efrare.Et SimoniCgo tua di- 
cere neecsse non habeo. Pctrua : Viderig mihi, Si- 
mon, illud non intciligere, ncc velle confiterijnc in 
if^norantia dcprehendaria et arguaria quod nun. 
stans sis Filiua. Id enim obacure signiiiuas, cum 
tamen apertc diterG nolis ; aicut ego quidom tua 
conailia ex iis qum innuis cognosce, qui Bom veri 
prophets diacipuluSj non prophGta. Tu vero clare 
dicta non intelli;;ens to Filium dicerevis, resisLena 
nobis, Et Simon;Tollam omnem tuum pr^tcxtum ; 
fateor^ hoc non intcilexi quidnam essct, et quibus 
vull Filius 3^evelai. Die ergo illud evident] us. 

VIII. Turn Petrus : QuandoquiJem, etsi ficte, 
1 ctj'jLtvaL, 'TTpo; o TT^vOivoji^ct fTou^ hoc fassus c^ nou iulelligere, ad id quod te inter* 

VARLE LECTIO^KS. 

^^ E'/n C. ^^ Eiplanai/il biine locum contra Schliemannum BauHuii, Ariual. tfieoL, Tubing., 1845, p, 
552, S>*Tqi S., TO G. 0. «^ Ila 0. c.S., pajXeTat C. ^^ t^c - iinuX-;i(; C, -ral; — ^ouXaT,- S., aL^ciore Dav. 
"aWvT^C. «* ti^Ei; 0. Ad verb. oT^^^ notat S : Nihil mulaudum. Cir. Lob, Pkyii,, p, 23i5, ''^ Itio'ei*; 
S, 0.. iT.o-y. C'., Tro'.T^Tr,; conj, ll ''^ Ita C. S., i.^'Ari^ C, -r.-i^rrr. ci^nj. D. ''^ S. rerr.rt ad Lob.. Pn}n., 
p. 359, Turn ^y^oe^^; S, 0, ^Y'^^f'^ ^' ''^ ^^^ ^y ^' ^y (p(i>p^9>;^ C. Pro fejT'jj; Ipgitur in b: com paivLila la- 
cuna, ead. man. in marg. "crtus ETspo;. '^ ■iivOecrtiii C. Tum apw 0, ''* ^'ij)-.-i)ioL'. S, 0., PojXet^ci C. 

VARIORUM NOT^. 

"Vult Simon Magus D<?um crpatorpm esse lllium Turriano in Explanalionihn^ aii Constiiutiones apO- 
ignoti dei sui, patrem vero Jesu Ohristi nostri.Hoc nolicas. Cot. 
monuiy quia aliteracceptuna a viro docto Francisco 



<jiEoov E^irrj; , fc'— to; vo'/jiruTLV fiiv 'ev^/.EV /,al 
TTj^ ^r^T/jCTiw 7TOL0ij[j;£{ja. Ka*^ 6 lUTpo<; ' 'I^y^'* ^^" 

Ta<; (ppacov, Kctl 6 Z(|J0>v 'Ey^^ ~i o'ci ojy. fiv^YKTjV 

truutEU auTO^ xj; ^jioXoYEty p,r| O^Xwj, "vft [ir^ ev 
'J.''(■J'-A^. ctupaO£(i; "^^ EXey^Ofi; jj.-^ wv ijj 6 &i7~dj^ Vli^s- 
TovTO Y^p at'j'lajTiy k5'j a^f^Gi; auTo ei^teTv [j,tj Q^- 
XfjiC' djcTTE ^Y*^ E^^'^ ^^C ^i(; ^ou/.i^ ij {jj'j s^'vCt^y; 

EayToy EtTTEvv O^Xi^i;, avOf.iTTiLv ''^ tjjilIv. Kai o il(|.t'jjv" 

Mpiu c-o'j TTjfTav TTpd^sTiv dfioXoYro, aux^ oj t-jv- 

(iTTOXaX'JTCTE'-, A^Y^ TOLVUV aUTO Jd^E^-UEpOV. 

VIlL Kit i Hdrpor 'E^LtSrj x5v <iyj^is.:i.-z\ ct^To 



■*'* S. CLRMENTIS I ROM. PONT, OPERA DUBIA. 412 

rogo, mihi responrfe, ao discPs. Die mihi : ais Fi- A ^.rt-Jxp.vsf ^.o., m! |.a0^a.,. Aiv. v^or ^^ t6v riiv 

]iunuquicivnq,uesit,justumefcs.i, vei non ? Res- 3h5:(o. £?vas iax.^ ^o-/ i,-.'^, f] rJi ■ K^) i v;„^, 

ponrtit S.raoLi; Jiislh.imiim. Pelrus : Ci.m au- ^-fv A.....,i.»™. k^i a mrp.;' a;-..,;o= eifiv'S'i 

tem Justus E.t.curnon omnibus revclat,PfrlquibiiB t! a-i; ^S^.; aT^o.^X^JTrta, aXX' oU Go.^X.tai ■ K.U 

vulf ? Ac Simon : Qnonlani qui Justus ost, justis v;,,„,. .-q.. SJv.^.o,- fiv tot; «:;o., d,r.xa}.iT-T^.v 

revelarsvuli. Pctrus; NDnneigitLir nccesseestab lio;U-:(i. Ka! 5 II^t...^- Oux.r« vs i ,i^s, 

eocognosc,mo,itemsingulori,m,mrcvelet.riiKnis? d^iva^. tSv ^xi.Tc. v.iv, 'U i^f^K <iW>::tx., ; 

bimoa : Umnino necessanum est ila habere. Turn Ka! 6 E(fi,ov- 'A-V. '^ °^^'"<; ht- 360 

Pctrus r Itaque ille soIqs mento revetL,re defliiilus Ea! 6 m.pof Oixovi- iiiTd; i^^v.^ siXov.o^ '^ «,r<,y.t- 

est^qui solus umuscujusquemeEtem Eovit.cLnon U^-v^ i.^'.^y^, ^i,n, tov ^«JTa^ vo5^ dSri,; x^: oi 

l«, qm re ea quidmn qua. a nobis dicuntnr potea A 6 ^v,^^^ ^i 6^' f.^^Cv X:v^^^.. SuvV"°^ ^^v^iv^i. 

rx.Itl Petrumtlicentempopiil-jslaudibiis prose- Ix. To:i-:o t.~. lik.o'. dTrrJvTo,- Arl a^v ™v 

cuius est. At Simon, in lapsn dfsprchonsus, pra- >yy).^. U^av^o, l-f^v^W- '0 Zl i:,u,r, -/.a^toco; 7=- 

pudore erubmt^atque fricata fronle dixit : Jam me v'^vc^:, =,^3^.8.!^ ^,,.6.ia.., x.! .i u=,^^X 'tp'^a- 

masum amnt a Petro non tantum yictum, sed ct V.' 'AXV l,.l j.^./.v JJyo.^tv !,,:& o=ip.. vx J.J 

rationibuspriissnm. Non autem licet quis ratioci- " ..v ^\ iHi y.=,] ^ulU^.y^ii,-,,^ Cix s^'t- Ss ^..>,)o- 

nationibus prematur, abreptus verllatcm in ipso im^U,, ...ap7:».6s!c t^v iv «.k<> riA.'9c«v ve.^- 

Victara habet. Ner[ue 9nim mflrmitas dBlondentis «,pi.,,v %,. OO -fi. i, &.(,i...<. ^.5 'kSr.oG...,- 

veriiasestsuperantis. Attamenaiotibi, meomnes i.\-/,!),,i Jjtl to3 .i>«„i^ivo.j '^p riA^ ^v^^A u-J 6tt 

aslantcsjudicavissedignos, quiinaroanisPatrem t-f'^ ^^"( TrxpeTru^m^ 'tt^vto^ iiJa^^c ^,,p'.v« -,4vaL 

cognosccrcnt.OiiarecumpalamipsIsrevelCtuper ^Ov £v di^ii^^-coi.; Ha^.'pa. Ati S,,|^o7^« uo. ai-.l; 

invid.nm mihi illoa beneflcio afficere cupientJJsuc d(~o/.:,>,JTiT5.To,-, zh aixo^ «= S.i t^Q^vov ii^^l li^ fkp- 

'^^'^^^^^ V"'^'' aixoij; eiXcvT! x^XETia^.eL;. 

X. Dixit Petrus:Quoniain, at prascnti iiiullitu- X. KkI i mrp-x; %■ 'EtivMi i.ptiry.6;-.mq td'c 
dim gratum facores, ita lortiliis es,ego dicam non Tiapou^.v S-^Xoij ollim.; J-^^;, if,, b«, ooi. ^pe^iv- 
grafe, scd vere. DiC raihi, quo niodo dignos esse -^^, =»,' ^1 a).r,fl-T>^. A^s i.^-^^, x,:,; 'd.'^;,y,- l^-'^a^a- 
cogaosois astantcs imiversos, qiiaridoqiiidem tibi -o'.? Trap.jTJ.Ta; Tciv-^^. S-ko-^ aat lK^a!vovT' o-^g' el^ 
indicantineunusquidcmpr.TbuitassensiimVNam trj.iO-o ; xo vi, k^,A ^-.W.^^^^a: i^axi sou tov 
quod mecontratclaiidavcrint.nonest conscntien- iW^vov oix 4'aTt a.v«ata{|j,i£vujv cro!. dXV ^Uaoi 
tuim tlbi, sed mibi, cui et iaudem tanquiim bene ^ vS-- ->.-, Iti^.vo-j Jji; ipgfu; ebr/.^xi irivEiuiv' 
l,>eutotribuerunt. Verum quia Decs. utpotojusiua.C -AX),- iTis'S^; h Bth^ Si/.a;^.; 6V, 'ppafiEusc tJv i-^i^ 
aingulorum mentm dijudicat, quod tu dixisti ve- c-v. .o^.v, 6 ^f,^ dATjO^- ,!v=(i, 361 o'i. iv ISo..- 
ruiii esse, id noluit per sinistram dextris dari, qua \-JM S^i -r,i ap-.^xEp5,- x^k S.^.o^^ x.'.xo So67>aL ^ 
ratione, qui aliqtiid a fnrc accipit, et ipse reus est Xri-fo. 6 r.7.p-j. x/iirxso xt X«6,;,v xa! a-ixi; iTcalfluv^^ 
Itaque cam ob causara quod a te aHerebalur noluit btiv. 'Qsxt -.r/.-cy, hzy.E-j xi 5tc& tcS fep(ii«-;ov oux 
eo.s acDipcre, sed per Fiiium, qui ad revelamlum ^e^Yi^sv t^t-.j^ XaSEiv, dXXi M xoj e!^ x5 ^iri/a- 
pra!st[tutug est. Cui cnim convenit Palrem revela- XuTtrsiv '^ (,',:t5^t=vDu no3. Tfvc yip euaqv^v Jtrxiv 
ro, praterquam soli Pilio, quia is tall r«velalione dToy..^X.iTTs,/^i., nax^pa, i] V^ ivJvo., S.i xJ dii- 
dignum cognoscit ? Sic non est boc docere aut do- v^i x-;;? xr^iaitj,^ i.-noy.7il^=y.„i ^m %o'> ; OSxtoi; 
con, sed ineffabili manu ei revelari^ qui illu.d scire, oix ^'^i- -nuTo SsSi^aL i] SiSa^O'I^vai, iXX' fepajirj, 
dignus Bit. j,£(p; inoxoXuEDvivai xijl Tofixo tlE^vai i^!^). 

XI, Et Simon r Multum, inquit, conducit ad vi- Xf. Kai & Zl^tjy, %,■ [JoXi> -j^p^giXXsia^ 7r:;o( v!- 
ctonamei, qui bellum gorit, propriis uti armig. k^v xij) ttsae^^oCv--. xc, ia'cc; Xp-'l'^atrO^^' iVXoL<;.'"0 Y^p 
Quod enim quia amat, etiam sincere potest duien- yilzT -,iq, y.^l Y'r,^'.,^<; e/Sr/.^Tv Suvstc;, -pyjc^fwi; II 
dere : sincere auteni defensuni non vulgarem vim i/.S.XQ'Ve'^ov ',i xr,v x'j/ourrav ;c7y[>v exel. Ai6 -rw 
habet. Jdeo deinceps quod vere sentio nxponam. J) Xoiircii 6Tt-p .:;vi:(o; ^;ovu,'j/.0viTOiia"., '^Y;^^f ^,va 5>-«- 
Aio quamdam in urcanis virtutem esse, cunctis jiiv 1/ i-c^.^/to;,- tfviii ivw^.jxM ti^t., /,:(l aix.Ti xiT, 
ignolam, ipsi quoque muudi opifici, sicut et ipse Si-^i^.i^rjayv, tij; v.ci autoc & Tviaou- d'pr^y.t;, uiy^'l^::'- 
JesusdixitjOeaciensquidloqueretur.Interdiimenim uraiivict; '6 i<flii-;i:f:a. 'Ex TroAuXaXi5c «* yip iviox; 
cs mulliloquio aliquis seopum veritatis attingit, cui-.oyJ. x-^ icpocxo aXr^flii;, oOx tliii^ 3 Xs-fsi, Aivco 
ignorans quid dicat.Intelligo autem etde illo,quod Se i^^-T.-pl xdjxo'j, o5 E''pT,y.sv OuSeU £^^0 xiiv Ua- 
pronuntiavit ; Nemo iwvil Pairem. Et Pelrus : Ke xipa. Kal 6 nkpo^- i:f, na ^/.eJmoj dS^va. |xr,xi-r! 

VAHI.E LECTIONES. 



413 CI.EMENTmA. — HOMILIA XVIIL 414 

i-:^'^{^{i\lo^J. K:f: 5 JSipwv *^- Ti sx.^(vrrj o'j>i ;-:(Y" A amplius profitcaris^le illius rloctrinam cognoscera, 

Et Simon : Ejus doctriniim non proLiteor mc crc- 
licre, at dc iiSn In qu« casn inciiilit, edisacro tihi. 
TuiTL Pctru= : Nc dem libi pniitexlum ad fugam, 
q[jii?slioitem tecum habebo sicut vis. Verumtamen 
omnea testor, quod nequciHum^ quern nunc dlxi&li, 
serLiioripm crcdaa, Nov! namqus tuam sententiam. 
El ne me jirbitroHa falsum dicprc- significabo tibi 
tua, ut sc!99 tp cum sciente disce.ptaro. 

XlT. Nob, o Simon, ex magna viriute, qut^ et No- 
mina vocatur, non dicimiis missoa faisse duoa an- 
gcios, unum quidem ad creandum inunduin»alium 
vcro ad ferenfiam legem, nequc qi^nd iitcrquc vc- 
niens eorum, qum fecit, se Bupr(?mum auclorem 
prfedicaverit. uequo qund sUna sit eUturus ut ad- 



S'.ar\i-^^o\xai tol. Kctl 6 flsTpOi;" "I'vx [Xii^ rrri: Srjj Trprj^pct- 
^TaXOai cc^YsAouc, tov p.'i^ ^-^ t5* XTtorxt KGa-[iov^ to'^ 



voCh M'iO^, TTfij; aTujTsT^, xi^ -ur^v tiiroG^^iv taiJTTjy. -. vorsariua. Audi quo modo hao etiam in reinciedu- 



Tt^V Y^P (^Y'^tOfJ-OiTJUT^V TWV 671:' ^ijrrj^ ^TTOdaXEVTWV 
CtYY^XtOV OU TTpOSY-'^^''^^'^ ■ f^''^ ^ Iii(LJ.CiJV, TO'J [jETpO'J 

Tctuxa XiYo^'^o^, ^£Y^^^'^^ opYidO^U eTci/n'j^E \i'^^--iz:c, 

(iitr^p^^-fj-ca; Kcrl i n^rpoc" Tf gOovs";^ EuEpYSTETTf]'^^ 

^^oXtJYET^ T-^v Toix'ji-fjV sr'YVWiJtv eu;pY£j''^v £?vsi. ; 
Rttt 6 TlkpG;" 'O^uoXoY^, To Y^? iJ^sOooj; y'^^'^^^--' 

£![j-wv' 363 ^*afvr, IJ.01 }x-fi S-j^jaiiE'jo; siTreTy eI^ St 

TTpO^TJELvi TOl. A=Y^J Srj 3^ f^Xt /^^L fi i^SiTXaX6^ (TfJlJ 

Xlll. K.:ii 6 n^ipcn; rov,- 'A-ox.p:vDijfia'. sec o Ot- 



itis pis. Virtus, i^uam in urcanis aistfs^^ejignorantifp 
plena est. Nam ingratum animum ab ipsamisaorum 
angelorum non prr^jscivit, Ac SimoUj Petro base di- 
cente, \xbementer iratus Icquentcm intorrupil di- 
xitque : Quid blateraa, temerarie omniumquc pro- 
tervissime, ct coram populo docili temcre patefacis 
arcana? Et Petrns: Cur invidcs aatantibuf audito- 
ribus boG benericlum ? Simon : Non ii^itur confite- 
rij^^huiiismodi agnitiancrri bonoriciun^ ease.? PeErus: 
FEitPor, Nam mendacinm cogniLium oo beneficio 
aflicit, ut in Illud per i^norantiam nnn incidamus 
Simon : Vidcria mibl non posae respondero ad ea 
quru tibi proposui. Aio autera, quorl et Maglster 
tuu3 quemdam dicit esse in arcania Patrem. 
Xli!. Et Pptrua dicit : Respondebo ad id quod via, 



Xstc TtEpi zbu- OjSe'c 1^{-J^ TDv Uxzipa., e'/ [rrj o ^ de iilo : .\fimo novit Patrem nisi Filius, neqne Ft- 
Vlo(;, DuBs zh'i T(ov zi<; olSsv, eI p,Tj 6 It'^xr.p, y,:l\ 
oTc iv po'JXT|TaL X\o^ ^■K'y/-'X>rj'^i'^ **. Dpo>^ov 

AYV'jjti^'J tgu A/j (j.iO'jpY'*^ ^^' '^*^*^'' ^^' ^Ti^xoij TT^iyuuiy 

fp/jCt^ EtpTJirfl^L TOV XoYOV, npW"OV U-EV Y^p OUVlTCiV 
6 Xt^YO^ slp^iTtlCtt TTpD^ Ttdtvra^ 'kjS:t(0J^, TOU; TT^tT^py 

Tov Xpt-Tcov uloy ovTOt, x::i Vlov Bsoij \x}\ b■^\i^yAk'•i'■J.', ^\ 
ii!& y.a^ O'-XsEoji; Ei'pYjTa'.' OoSt'.i; ^y'^^ '^'^'^ i\:r:ktt^ 

hr.^i 3vTt tq5 Oeuu tov A.c6lS rrivTs^ eXey'Jv, to £e 
ET^i^Hvxa eitte':'', Jj; oj^e xov VUv xt; g*SeVj ^hei 



9a 



XCl', 



-c>i 



E'TTeTv, oic >h 



^o'okr^zai 6 r^.i^ aTioxctX^j'lJCtt, '^p&fij^ E'.'ptjxa^- o Y^p 



irf/?)i qiti?^ novit, nisi Pater, el quibus votnerit Filius 
revelarc. Primo qnidcm mlrouT qua raLione, cum 
boc dictum innumeros habcal scn^us, tii periculo- 
siorem ologeris partem, aiena prolatum fulase in 
ignoranUam Creatoris omniumque sub eo posito- 
ruu]. Enimvcro primum potest te&timonrum dictum 
esse in omnca Judreos, qui patrem Obristi puta- 
bant Davfdem G?se, atque Chriatum ejua filiumj 
quique Filium Dei non cognovcrant. Quare apte 
dictum est : Netno novU Pairem^ quia pro Deo om- 
ncs Davldem niebant : ot quod suthjnngit, sicui nee 
Filium quis nuvit, dictum e?t.quia eum Filium eaae 
nesctvcruni^ i?tqnod ait : Quihus voluerit Filius re- 
ui7/[jrt',reclo habet,qui enim ab initio cat FiliuSjSobia 



d^i:" ip'/Tj^ t^v Y\b^ [Af^voc ojptTdrj, 'hm &i; '^n-jXtz/xi ]) destinatna est, ut quibua cupit revelet. Et sic non 
^:rox^X'j^)^r|. Ka: ovtuj; ojvaxaL 'ASaij- 6 T^pi^T-iTrXx- polest Adamua, primua creatua bomo, ilium igno- 
cTOi; aut&v [li; af/ozhj oySe 'Eva>x * suapsTrr^^w^; [^rj rasse uequo Enoch, qui pJacuit, nesciisso, necNoe, 

VAUIiE LECTIONES, 

B*Vbb. x:jt 6 Etf;.(ov om. 0. " iTtiz^z=.-jyH-j':tx C, sT^zzzzu^iii^^x S. ^^ g:^£v 0. '^ 'tovjs' 0- /» a'kwv 
scripsi ox conject., ut sequftntia sl.are possint, ^ctJTov G, 0. Torn add. C-iq ante ccjto; o. U. 
Lectionem utriusquc Horn. cod. (ov aiQE-jT'/;; cfJT'jv S fruatra mutavit in (i>^ w'jOevt^v ^^t'j:;. ^^ Vbb. ojo' 
6 ^ttujCt X. T. X. abaquc distinclione in ms. Id eat : Ncjue- stanHj alteri oppositm et adversariu^^ daiurus 
est. Oui^tn senaum ut potui expiscatus aum, partim ex oratiooia serie, partim ex aliia borum apocrypho- 
rum iocis, hom, n, 22, 24 ; iii. 2 ; xviii, 1. EpiL c- 25. l\erogn., ir, 7; ttt, 47. G. Mibi quidem, coll-pr^er^er- 
tlm loco liora. u, 22. nostra ale videntur esae restituenda : ojo' Szi (vel etiam &t: C7J col?, horn, :rtvif^ 7) 
i Ej-cuj; frci^ a rjtxEvo^; ctei xa! lAr, I'-EtrrdiJEvo? (vel -gTO'iiAsvo;). S. Godex Ott. conilrmat Ipctionem a C tixhi- 



'jiy-.'ii^ 



bitam. ^' aaaftO.; C. " r/ii^ :^jj C. ^J S/;' H. OS G, 0- ^^ ^Tzry/.:^).^-!'. C, D. c^Ty^-x^lXu'^EL C. ■"' jA^ 

0. ^ T<5v et in marg. C, tou in tcxtu. *' Leg. i-'vtujtota^. Idem proposuit Schliemannua, Clem., p. 200, 
569 S. ^^ Jor^Tctv 0, qui tuiD scribit pojXsiat, 



413 



S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA, 



416 



Justus, non agaovrsse, uec Abrah&mus, amicus, A ^lUwn:^ oy-ce KiJs 5 SUaio; ^jlyj a-'cia^gav, o'jts 



TT^^TLV TO 



T; iv Tih Xatrj iqto:; ^u.7; itTLQV.E/.aAJ :;Oat . 



364 XIWEI £e, w^ '^riq^'iTzai Eia-uS elSsvai Siirou 



94 



l^r, ^i' 



i'>"/(iJX&vaL, ETC:^ (TlJ- 



npn inteilfcxisse, nee Jsaacus non percepisse, ner[ua 

Jacobus, qui lucLaLu;^ yst, noD credidisse, denique 

non potest lieri, quia cucctis in populo dignis ille 

fueriL rGvciuLus. 

XIV. Sin vcro. aicut aia, Deus nunc rcvelandus 
est cunctis, ui cognoscatur, per Jesum, quo aiodo 

Eon iniquiesimum dicLs, illos quidem non cogno- ... ^..^..^, , p,. p., -j ,,., ... 

visse^qui mundi fuerunt aeptem columina, quique Xoi>; O^rip^a^-T^i; >:^7ti^, y.al BixaioT^Tcu 6tu> E'Jipe- 

justiasimo Deo accepti esse potuemni,el vcro nunc 

tot itnpios ex gentibus oninino cngaoscere? Illi, 

cunctis hominibua prosstanLiores, digni habiti non 

sunt qui cognoscerent? Etquo modo in bonum eat, 

quod non est ju=tum ? nisi ai eum bonum appellare 

volueria, non qui juste operantes beneliciis alllcit, 

aed qui amat iniquoa, quamvis non credcint, adeo. 



7t^Ta: SuV0t[/^VO'J^, V.'i\ TOTOJTO'Ji; S^ VyV CtTvO Ttuy 

IOvjjv ffj£o=Tc; ovT^; /.a^a 'Ka^'-.a y^ifoy^r. ; oil'O', 7:av- 



ut lis et abscoQiiita rcveJet, qufe Justin noluerit re- rrzii-i, a B^xiiotc WTtovtaXv^aL ok ifiiXr'^t-i. To ^^p 



velare. Nam liujusmodi rea nee bono, nco jusLo- 
competit^ sed piumm osori. Nuia tu, Simon, es 
Stans, qui iata sic nondum dicta proferre audes ? 



■CO'-'yiJT'JV OUTS OL^^^ir}. OuT£ O'.KtX^'^ TT [^ O (Tl^ >t£ t , H^X^ -J^p 

O TCtU-CCt OUTW^ ^1^ TTOTE .^VjOlVTCt tl^EW a7106pajuv6- 

'^v x-p'JTiTi aariioti;, aTt&/.aXo')ja^ cxuTct vr^TTtot^ 
OvjXi^o'j'Tiv. Kc(^ 6 n^i:po;" O'Jrfi) p.^>, f(;ir,j 6 Xt^y*^^ 



XV. Et Simon super eo indignatus ait : Tuum 
Magiatrum reprebende, dicentem : Conftieor iihi, 
Domine cwli et terr^.quia qt^e ertmt occulta sapien- 
tibus, revelasti ea parvuUs lat^eniibus [a). Ac Pe- 
trus : Sioquidem^inquit.non prolata aunt ea verba; 
dicara tamen prius,quasi ita prolatum sitj nt tibi 
visum fuit.Uominus noatcr, tametsi dixisaet : Qiue 
eranl occulta ^apienlibus^en parviUis revciavi' Paler, 
neque sic alium Ueum et Patrera pra^ler mundi 
Creatorem credebatur significarc. Poasunt enim 
ipsius Greaioria arcana esse, quro aigniEicat, cum C 'E^Uyt-ix\ 
etiam Jsaias dicat : Apsriam o-^ mextm in panibolis, 
et eructabo abseondita a constituUone mundi [b]. 
Propbetam igitur conliteris, qui occulta non igno- 
rabat,quiie Joiins a sapicntibua abacondila esse a['Eir- 
mat, revelata vero parvniis "? Quo pacto autem Crea- 
tor igaoravit,cum propbela ipsius Isaias non igno- 
raverit? Porro Jesus noster revera non dixitiQu^ 
erant abscondita^ sed, ut videtur, asperius locutus 
est, dixit cnim : AbscondisH h^c a sapienUbus, et 
revdaui ea parvniis lactentibus (c).Ti\^it : abscondiuif 
quasi aliquando ea cognita fuerint illis. Nam apud 
COS reposita erat clavis rogni ccclorum, hoc est, ar- 
canorum notilia. 

(a) Matth. xi, 25. 

[^J Psal. Lxxviij 2 ; Uatth. xiii, 35. 

VARLE LECTIONES. 

^\llU cxcidit ap. CI {ed. 1608, 1724) et S. '^ /.psiTTOvoc C, /p^'tToys; id, in marg. xpsitxrSvtu; ; 
ouToi TtivTEi; Tct v.pzlxTQ-j%^ n. T. X. proposuJL S, * 0^^^'-^ 0. ^ Voc. T'>j; a5(xou^ excidemnt ap. S. Turn 
(uc p <^U eonj. D! 3 Crcdn^^f, lieitr,. i, 313. S. ^ Dq Fsaia cfr. Ci'*'dner, fieitr. r, 303, S El^.elv ivoJ^tii 

(o(vo',^ov cod.) C ex conjeet-, hyazh' ^vol^io U. ^ p-rj-j oro. 0. JLlflil =,:s^q'jp,aL. ^ vij^j p. tov oiu (J. 
■" HTTOKaXiJt^Ocft 0, quod ai. man. in marg. mutavit in (57ro7.;-H^p^f6^t (sic), xe/,a'j;p6at C. ^ xoij assumpai tx 
0. Turn ^x^'J!x v^ U, in marg. ^ir'.v^ ^jx -^v in tp.xlu, quod etiam in e=se videtur. ^ Recte notat C, ad- 
denda esse h. 1. vbb. iTre/py^}:";,; ■:o.^^-:% ina aoprTjv i-.a!. coll. vcrbia sequentibua bouK viit> 6. 

VARIORUM NOT^. 

(50) T6v MIff'/tK'-. Locus merito notandus ; quia non paucos, Maltho^i xiii, 35, insigni mendo scrt- 

conlirmat quod ex ilicronymo ad Mattba^i ca- ptum habuisse, Grajce fi^i 'Haaioj xoy Trporpi^Tou, 

put xMi^ ftt ad Paaimum lxxvsi, atque ex Anonvmo Laline per haiatn propheCam, pro S^i 'Aiar^ tdij 

ad eumdem Psalm Liiti,relafo in Eypositionc Grsico- -rrporpv^^nj, per A^aph prophttamj vol pro 0',a Trpsfpi^- 

rum Patrum in Psalmos, dioimus, veteres codices to'j^ per prophetam, quo modo nunc legimus. CoT- 



mTTTSp TOi Etn^t^'i. '0 K'Jpio; fjpL^JV, e ir^p xai Eipij/.sf 

"A Ti-vo^ '7^-i /.a'jTiri aociol!;, Tx^ira vT]7r'.Qt; oL-TiE/.a- 

V Y^p o^"J'^'jij el-jat To5 8yj jj.ioupY^'^ '^^ /.pu~Ti 
'i eX^Y^^v, -Cfjj Jtal Tov 365 'Hfj^-'av (59) E^tTrsTv, 

'Av:^(;(.o * no ciTO[ja jtO'j " Iv r:ap5[6QXaT(;, Kct^ ^^epeu- 
^Ofta^ its>ipiip,]j.^va aTTo y.^ToooXT^;; /f^f7[t0'j. Tov oy^> *^ 
7:p'^':p'^':TjW ^[.ioXoy^T;, ^; xx itExp'jpiaE'ja o'jv. ^Y^oEt, 
a T'/jiK 6 Urjo-oiJ.; aTo :Tor::;u>v ^Tzo-/.ty.p'!to^cti '' X^y^i, 
vtjti'ol; Bl itHTOKExaXij'^eai ; Utui; 3k d ir^ jxio^jpY^^ 
TjYvaE^, TO'J Trpio'-iv^fju aijToij jtT^ aiY'^^'^^'''^'^^ '^'^'^ * 
'H(Tavc'J ; fie 'ii;jOj^ T^;;.r,>'; Tf[> o-JXf. oi/. sTttev "A 
Tiva y]-j xpjTfca, aXXi TQ Ssy^ouv 'rpay__uT£pov e^'pi-jxev, 
^'tte; y^P ^" 'ATTE/.aXu'ija; a'jTX vvj-jtioc^ O'jXa^ofjcrt'J. 

ToT^. U^p' aJTo't; Y^P "^i >''^-^C "c^^ pafftXi'a:; Tai^> oupa- 

(c) Matth. XI, 25; Luc. x, 21. 



417 



CLEMENTINA. -HOMILIA XVIII. 



418 



XYI. Y\ 'A '^y ■H.iSrj... .■. -:o^>, ^o'fob^ A XVf. Neque objicia. : Mpii:^ exstitit circa ,:,- 



xctTi TO S^y-a^ov, w; ccTr=K,^'j'4.:tv auxo' t^c fiS'j'j^ otto 

■cCTi, xa^ (p |4Tpqj i[iiTpTjcav, u=Tp^Of, H'jToT; to 
l<jrj-^ 1^ T^J yi;^ a.^'.^ Toi5 v^^Iivcf^, 3fiG o ^^ j^r^ &I- 

CSV, o^Er/,£TaL, TO'j 5s ^-^ ^^(o'j, x-(v S'jxri £/-Vj 

XVII, EI S^ Tc^ EpsT' Oj5Vj i^v 57ro/.o'j:pov tqT^ 



Non eDiniimpius csstitih se(i postqTjam ahscont^e- 
riint rogfutionern rojjni.et Tiotjucipsi ingrc&ai ?unl, 
Deque volcfUibu? intrare coiiceaseninl ;n) eum oil 
caiisara juste, quemiidmodum ipsi vias obsc^oarie- 
runt a vnlentibus, ila ct ob fpsis ahscondiU sunt 
arc;inR,uft,quemaJmor?uin iecerunt, similiter et il- 
Hs ficret, et, qua mensura mensi sunt, squali iia 
njGns!]rareturi7'),Nani dignn co^noseeniiidGbeturid 
quod nepcit : ab indigno autcm, ][[;ot videatur ha- 
bere, auff^rtur (c), qoamvis in aiiis sit sapiens, et 
dignJs datur, tame^si tempore quo discunt parvuli 
sint, 

,, -r ,^ . , , ' . ,.'., , ■ ' , ■ ^"^'^f- Qf!od si aliquis dicat: Nihil oratT^raeliHa 

U.O., I.^...., 5.. T. y.Yp..o.^ ;ol)- Ou5.v ..kU- 2 ocouitum^qma scriplum est : .Y.7.,/ te iamtMarl ; 

?:'* \Tr' J^^- V^' 'T'^'' ^'^'''"'^' ftTT^xp^orj '^ "^" e«^m t//.^s, Ja..o^, a/.,,^^,,^,:,,, ,,,f ^,-^ „ ^^ 



:f = po'J7a tU t:V' fi^criAs'lav '^ oSo;^ 1) ti^ IttI TroX'-tEia, 
Ofjx aTTEX^^tpTLTo. i^i TOJTO yip xcit Xsy^L" Mtj y^p 

rral[Te'!a Grjx'v, Tqj y^^' t^v Mrr.'Jj^v Xs-^el^^- "I^oj 

Xa: TVjV OQ^JV XO-J OaviT^J. Kh? 6 i'.03JX^A0^ fjijji- 

OXriA[/-iyj^^ 'j8'jj, fit* YJ; ^rT^/.E'jflcfrOs fI^ ttj^ 

TVO'.r^cjat: L;toY,v a\J>v'.o'j xX/jpovO|j;^^(o i* ; Ti; to^ 

XVlIJ. 'Ev, oi Tf.i £[Tr^^-j T^v Tl^7a''a:v tx ttp'j^wttou 
'Cj^ 0o^j- '^:^;,X ^i ;j.E rjix I'yv<^^, x:ii L'^!; -ji; 

iXXi ti^ iyvtu^^uivov :<Yva?7^Gv iliyi-^ l-.ip<^ o.hi- 
0=Dy, Xao.; iy.[j[;>v l^^ipxavEv, xil ^T:a t&j avaSou 



Xcc(5< ^- r^u fr-jvr>rj, ETriLyaytov X^ys:- t>^;r ISvo; 
d^L^^tpTrnXov, I'Aq J6 TvXrip/^c i;j,5pTr^7,v, TrJ y^^ 



So'V = ''''- "^■'^!,"'; ^Y^VOVTO iiX^CTt^JV, U'^VO'/ 






UTTELAYi^^OTic;. 



iTitelligere debet qm^ qn;p ad regnurn pertinent aba- 
condita fujsse ab illis, ut viam qn^ indutnt m rc^ 
gnum, qtify est ratio bene vivendi, non f'uiese aba- 
condilam. Ideo elerim ait : Ncn enim dicas, abs- 
cotidita eU a me via. Via nulGm buna vitre ratio eat, 
lit e[iam ex his Moysis verbis colligitur : Ecce posui 
ante faciem hiam viam v ike el mam mortis (e). Et 
Magistei'concordi Yi^G^ dixit: Mrate per angn.^tam. 
ct ardam viam, per ifuam ut ivVt.-i ingrediemini (/") 
Et ulibi, interrogaiile quodam : Quid faciens vitam 
j^termyn possidebo [g)'/ legis mandata ostendil, 



XVin. Ex eo autom quod Tsaiaa rn pcr^utict Dei 
dkit : hrael autem me non cognovit, et popidus 
me ?wn befell exit [h] ; non \(\p.o Isaias alium, prater 
cagnftuin Greatoreicsignilfc.ivit Deuoi, sed cogni- 
tum ignotum dixit alia ncculta aignincationc, quia 
populusjuptam cognttiDei djspasiljonem ignorang, 
peccaverat, nee se a bono Deo Jodicandum censuc- 
rat. Propterca postquam dixit : hrael auiem me 
non eognovit.et populus me non inUllexil,?A]\\jun^ii'. 
Fx genii peccatrici populo plmo peccaiis (i\ ! Nam 
ob Ignoranliam i^i^ijlire divine, ut aiebam, non ti- 
rrjGiites, pleni (aci: e^unt pei;catis,honiim duntaxat, 
tit peccaiaeorum nou vindiriktarun^.^Deum arbitral! 

XIX. Rt nonouUi quid'^m ita pecca%'erunt ex opi- 



TO ayc^eov axpL.o. .T.oA^e,.,, 'Ex.po-. S^ ix to,v D nione, non fore judicium, propter Dei bonitatem 



(a) Lne. si, 53 
{b) Matth, VII, -2. 
(e) Luc. vin, <8. 
(d) Isa. XL, 27. 
{e) Deut. XXX, 15. 



/) Matt, vii, 13, 14, 

V) Luc. XVIII, 18 ; Matth. xix, 16. 
[h' Isa. 1, 3, 
(k) Ibid., 4. 



VARL^ LECTIONES, 



4^t^'f4r-?^^^ Yv^-, 60.,jo^. Yvr..a., .6 C, quod D. mutavlt in &'. - e!; 

^/^nn =^^^-f^^^ n. i^;.X>,povcf^yT;. 0, i=B^2i-o-..y^v non exsiat in 0. "^ Pro voce .i^^Macuna 

^^.'.0 T^r^df ^^^n- ^" «-^- i^i^ Bcribitur y^p, ultin.um expuu.tum. n ,^ ^y..w.,VSj "p^ 



est 

ity^^'X'.cf 0. Turn jde:i] <po^ourx.v, sequente lecnna pro litteris ct. 

VARIORUM NOT^. 



Jil9 S, CLEMENTI^ I iiOM. PONT. OPERA DUBIA, 4^ 

Alii vcro forlra.Nutn ?LTipturariim itdversup Denm A. ivcvT^cov. Tic f^P ^-^'^ -^o^ O^o^ xi^^j rparjiuiv ^w- 
vocca iitiquaa etfalj^as rati vcraa esse, veram ipsiua va^, iSixouc otija:: xa: 4'£'jS=Tc, iJ.TjflEK 67t'jXa|A6:i- 



divinilaleui ac virtuteoi nescierunt. Qnapropter, 

quLiBi ipse ignoretj et ca:dibus gaudeat, el sscriti- 
ciorum donia pravos diiuiUat, pr^terea et ticcipiat 
ct n:entiatur,cuni;tar|uR iniqua ["aciaLip^^ttl. D^um 
iiiiLtatijpeccando pin agGre credidcrunl. Quaro im- 
miitabilea ad melius exsUlciuntj eE-admoniti non 
conversi sunt. Niljil femfli verebaDtur, quusi per 
bEEC opera Deo eesent similos. 

XX.CteteruHi ud cos,i^(ji Deum talem puiant,me- 
rito quis asaerat dictum fni^so-.Nemo novU Pairem, 
nhi filins^sieid nee Filium quu mnfynisi Paid' (a). 
ELjnrc. Nam ai coguovissent, nunquam libria re- 
v<:'rLi. ud tcntaLionGm scriplie conira Deiimj ere- 
denies pecratsent. Sed et alio quodaLii iti loco ait, 
volena apeiLius eiaostendcry cautaam cur orrarent: 
Ideo ermtis. ner.ci€nle& v&ra Scnplitrantm, propter 
qiwd ignovoiis et virluiem Bet [b]. Quocirca oportet 
ut omnis hi:nno,qiLi safviis cpsRdesi(lerai,Iiat;quein- 
admodum dixit MagLi^ter;judex iibrorum ad lenta- 
tioncm scriptoruiri. I^a enim loeutua eat : Esiote 
prol'if trape^itit- Opua autcm est trapezttJs. quia 
probis adulterina permiata sunt. 

XXl. Bia a Petro dictis.Sinion se perculsura ser- 
mone de Soriptuiis simulana, tanquain attonitja 
dixit : Absit a me el ah amii:i3 meisj tuos audire 
sepinon^ta.lilt quandiu quidem nesoicbaiii te istado 
Scripturia seniire, snstinebam et colloqucbar.nunc 



TO'.Q'JTOJV TTpaJetOV E^O ItO 10 'J Ji ^V 1 , 









Tt^ al^ 



B 



=v^ cl a/j TIctT/jp. Kdi £^/.0T0J^;. Ei yap ^iri- 

vQv. 'iXXi vffL iX^^y'rj Tioij XeY-^i OeXcijv acffp:(7T^p(i-j 

0ECJ. A'.i ^zi -iZ-hn^ av6p<ii7rov atugvi'ja', {liXovxa y^- 

psa^c'j Ypa^£[jcLv pfSXdJv. O^Itoj; y^P ^-'^^''^ TtvE- 
a'ic Xf;;iT;£t^LTH S<ix.[|j.Qt. TpsiiE^^Tuiv de XP^^^t ^"^^ *'^''^ 

pTj9oTc-L TiepL "ctuv Fpai^tuv TTpfJjTiotrjnip.Eyo^ l>^7i£TtXii- 
y_6ai, <uii TTT'jr 0^'ti^ "^ ^t'"'! ' 'Attest] jao: xxl xoT.; &ij.e 



auteoi abscedo.Oportuernt sane princiijioQie rcces- C r;t^vyh\s.r^'i xal ^i^Xe'/ojat/;, v^v ^i os i'^^jia^ii, 'ESst 

&13S0, quoniam audivi te dicentera : Ego c^mtra 

mundi Conditorem nihil cuililieUoquc^ntT credoTi^ec 

an^elia, nee prophetis, non Scriptiiris, non sacer- 

dotibus, non doctoribus, ncn uUi aUeriT quamvis 

sigiia quis cdat ct prodigia, quamvis io acre in- 

signitcr lulgeat, vel per visa ant per insomnia rc- 

veleL Quis ergo te poli^st a sentontia deduccre,scu 

bene seumale.ut aliud quid seiiLias prater qii.i; visa 

aunt tibij qui adeo enixe ac immote in tuo judicio 

permanes. 

XXlL Et Petrua ad Simonem hfpc luquenlcm ac 
egresanrum ait: Adhno audi a me hoc,et vade quo 
cupis. Simone vero converso ac remanente, Pe- 
trus : Nov!, inquit, quo modo tunc audieiis per- 



p.EVTDi TTJV 0.^yj{t OTTO'/ttlprjCat |J.l, ft:'- t\y.'i^'7% ^o\> 

aXA(ij ouOEvlj K^v aij^^Ti tic >tai T^pct-cr tco^-^, /.^v 

£y d^^p'. iTi'.oaviLr; a7Tpi"tTj, ■?■ £'/ 6pa^:cT(ijv i| ot' 



T^L ^^ ELTi KaXsU>i: £'"TS XfE/.tU^ ^^, ^TEpOV ri <pp 



.:^0V 5 IV 



ST 



xa'^ ^/.LVv'^Ttoi 



TTapi Ti oo^^'vTdi lOL. Ia-y_LjptUi; o^tu 

SCO XXII. Kal 6 DETpo^ Taura e^ttovti x^i Sl- 

£7cpafJ^EVT0c x^L E7:[|J.E!vavT0 1;, 6 li£Tpo; E'prj- OESa 



culsus sis, quia dixi : Quicuaque contra Deum jj ttcij; 16'xt dixoutuv KiTeT^AaY^,^, tx 



SB srT^QV ''QOTH; 



mundi crealorem quodlibeC- locutus fuerit.noa ere- 
do. Nunc audi insuper majus aliquid ; Si revera 
qui mundiiui creavil Dsns eo animo easet^ quo 
Scriptura? denotant^ quia adeo^si incomparabiliter 



tcot' S'' 5 '-'-^"^■^ '^^^ "^^"^ /-'ScjJ.ov xTfj7VTc; 6eo5 '}h(iji'i 
dTLOj'/j ou 7^:TT£'jto. To ^^ OS &7rl T'jJTOu [j^e.'ii^ov vijv 
a/.ou3o^. ^Eav -ciji o^Ti & TOV xio-;j-ov XTfcrai; Osoc; ttjv 
YVtuiiriV ToioiJToi: ^"^ i')v T^Yj^ivv-i, oti'jTov ^l rpacscci 



(-1) Mattb- XI, 27. (6) Marc, xii, 24. 



VART^ LECTIOXES. 




. .. ,.pq. lacunar Tat t|j p. . , 

et ill textu (J.» qui tiOMJ. 01:1 av. Subinde v.t.-^-> 0. Idem icv y^ c. S., av s? G. -^ t^j C. Lectionem Ottobo- 
niaci conj. ctiam S. ^^ ToirjO-ruv 0, tuyx«''|l idem c. S, '-^yx^'^^^ C- 



42! GLKMENT1^'A. - HOMILU XIX. 422 

-/aTtfXEY^'jjvy, xal z\ aX/^c TTioc; ffTrap^^CXvixw,- v/xy.6<i A esset malug, iit nee ScrlptuT-^e dicere vyhionint, 

iGZ'.-4. (0^ ij'j-E <j\ Tft^'-fCT: Et^eVv L^^j^av, q-jt^ ^Xaoc, neqae almy quis vel cogltorf; polez^t^p^ii ego iiiodo 

Tt^ xli-; Evvo^r;^^ o^v^to^ ^t^w, ^lirjrioc ^yu; oux otto- linn disaisLorRm eum aoliiin colerc,illiLisquc volun- 

rrx/JTo^L^a'. To5 3i a^,^^,^ j^^^,,., j=:g=Lj, v.a? ru a^.-c^u tatpin soi-viLz-c. Scim enim to volo no pcrsuabiuu 

^'jjXr^f^cc TTouTv. E?<::vai y^p ^e O^ro xa: TTETieT^Orti, baberc,eiim qui in auctorcm suum cbaritatem non 

LTL & ilc Tov a'i-vf,^ Tuo'viTY-' o'jv, =yfj'j ^TopYv. o^£' habet, lioijuc in tilium posse unquam habere, 

tU h^oo■^^ E^Ei^ T.oTt S'i-^CTTai El S^^ r/S'. '^^ TTpi; ETE- Quod sl cr^a aiium hubitcril, contra naturam iia- 

po\^, Ttapi rpi^L- e/oiv, ix Tto^>vipQ3 tqv ti^iv j^S^^oi^ i>^^ii3,igiiordl ee a malo habere amorem qui ituquo- 

E^Ei^Ta lyjov ct^^oeT, w<: t^Tjo^ ^keTvov p-SaEtx>!; i^^U^ rum est, 8cd nec poteril lilum firmiter t^ustodire. 



^ac Siivaji^^jo^. K-iz\ st apa l^ri tis '^spo^ tir^p -ov Atqui: sl est aliquis idius tsi][)t?r CrBatorem amnle- 




To:i E^Xf^vo.^. OuVws' s; /.^Uiitovy,,odrTr)va ^ijpv^/,,- 35^ etjuri:^. Ita si eo potiorem invenks,soit se quoque 
oTS^v 370 fjTi :tflJ aS-c^'j xaT^iAsf^'-^t^ tz'.^I, >tffl jj,5X- a te deseroiidum, cq mdlius guod tuus noa sit na- 



T> « i^t ue^tsriiiiQum, CQ mciijus quoa tuus noa sit pa- 

Aov on [i^ Y^"f°^- ^^'^ ttxttjP, ottote xai rov tlviw; tiir, quandoquidem et vemin Iliuoi patrem dereli- 

XK[rr. ^AXX'ipu;' (I'Se. ^j-i ^Uhz'.^ fcpo^ [^r^lp XXIir, Sed dices; Kovit nnn esso alium supra 



aj-QV, Vice 



^^■.i i:'yjT» x^^tiXs-^oTj vai ui SJs^aTit. Xi- se, ideoquc se nun pos^c dcscri. Umtiani ego de- 

p'.QjM^ z'y r^f^ Jvccr^'.i ol t^^s" p^.i^^^ o'0=^ ^^^onj,s bet nan esisteali-'u alteHus : cerfenovit te aninium 

t:,^!^ 4yvy>rj,oji,fj,,. k: ^v ^I^o^; avvt^ftovi T£ ^7i:o- g^rere pRratum Jifl pprfidiam^ Sin vero gnitrus to 

c.i^^T-i'., lixk ol ^'j-^vi.liij.o^^'x l"L^a,aE-jo^ ou Trpoj^e- es^^fl in^ralum, recipit tainen, me aaLem gratura 

Ti aXdy^^T^; £:ttl K^a tiv a^.v Adyov, Tif, ^jX^yrp "^ognosccns, non admittjt. irrationablbs ost aecun^ 

E^^ >'-sX?^-l^^^^°^ '^^"^' TTOvv^pfa^, *1i ^Ljiwv, 6T:o'jpy&ic dam tua^Ti rationcm^qai recla ratione non utatup, 

iiv ^yv^iT^. K^r 6 l.i-^:„y ^-^y.oW-^Tr,. H'iOEv o^iv to Sic non adverbs, Simon,te oi^^n malitK^c mSaistrum! 

TToviipov iri'^^jy,sv, eItte -^aT-j, K^A h Dhpo^' ^l^ir-'.Si^, El Simon respondit : Uiide ergo nialam oHum sitj 

^'^J^^^^^ E-^r., exa:(:vEf. s'fOctT:^;, /.:t! ^^v^^ ^oj X'^t- nobis eilare. Et Petrus ; Qnaadoquidem, inqait', 

TTO'. ^^ ^Xa^^Ti^^oij jx-^ a>igj£Lv ij^o^, at;^^^^-.^ -^:^t bcdle prior Ggredi voluisti.el dixisJi quod deincepa 

Ulr,^^ ^iaOEr^ ^Xedv-i 6'^vr^T^^a'. % xo^l .b; OtXi'.^ me 111 Id^sphcmiunnon pis anditurus, crjs.siqai- 

E£^Taj07>a': |j.£ ^'jy/^apv;:^^ a^Ei^ rpt/ov-x^ci^, Kai 4 dem volneris diacere, venJenU enarrabn. Hnamaue 




T /.-'("' , 1- '^ -1^ t.;^v.rs jjuLEiuus dui;iu^jiiLt^M Lo^nudiii, ui, quia a bimooQ 

7rpQaci[iETJOs' ^*^ ad^o'jc;^ te t'M i^£Taji=Xo^£v&^j; /a; abrcpli fuerant, veniam consequfireatur. ac pa;ni- 
■co'j; %}.}.'.-j; h-/}.'--j>;.^-izzih,-A=. xx^ /^"^p^s '^ suyr^.A^vr^;, tentes rRciperentur. PeLnis vero, et hos pcsnitentia 



pcsnitentia 

y^^^^^^r,- a'jTEuv toj: 7xa:ryovT3^, xx: oji.^ *" ^t.o- ducLos GtreUquam popiib mQititudinem admittens, 

X^f^v TrQ',r,^yYi>X=v auToT;, Trcp:Tov opOpov x^y^uvs-.v, manua imposojt, prcaUjy R?t et saiiavit eorujn 

K:t\ z'j'-j-: *^ 3TI i\-io-> /.al ^^j^XOt^iv |i--i t^ov ipj^ro?, skquc d:miUpns dynaiitiavit illis ut ad 

ou'^viO'-jv n:i e'L^jftoTa -pj; t/^v £TrE':yo^^^xv -^^Tij^Jav Diane fcf^tinarent. Ouo dir.ti> cam familiaribus in- 

^TTofvi^E^ /:«TaX^5o^i.7i; ^TTripa^. ^^ gres5U3 cst, el sobLa ad ifistantcm quietem fecit, 

vespera adveniente. 

'OmMA W. HOMiLlA XU. 

L Tr,^ Iz kllt^i: ^}i.k^-i^ ^* Spflp'.atT^pov TtpoeXOuv 6 ]) T. Seqaenti vero die Tiiiiturius procedons Potrus, 

Hetp^it, y,aL l^s^v T^>v lir^ofv^ tjv ^XXo:^ ttoXXoT; ^vx- lc viden^ Simonem eu rn aliis plunlma ipsum