(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as part of a project 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 

publisher to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing lechnical restrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each file is essential for informingpeopleabout this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countiies. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full icxi of this book on the web 

at |http: //books. google .com/l 



Google 



Dit is ccn digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliothcckpl anken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat 

doen we omdat we alle boeken ter wereld online beschikbaar willen maken. 

Dit boek is na oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke 

domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrecht termijn is verlopen. Het kan per land 

verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van 

geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. 

Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de 

lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. 

Richtlijnen voor gebruik 

Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken 
uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven 
leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op 
automaüsch zoeken. 
Verder vragen we u het volgende: 

+ Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door 
individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet -commerciële doeleinden. 

+ Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek 
doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- 
den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien 
hiermee van dienst zijn. 

+ Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het 
project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. 

+ Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er 
niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is 
voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval 
met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het 
eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. 

Informatie over Zoeken naar boeken met Google 

Het doel van Google is om alle informaüe wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit 
allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken 

op het web via |http: //books .google .coml 



^ 



AANHANGSEL 



OP 8KT 



* 



URDRUKSKimDIG WOORDENBOEK 



DER 



HIIIIAIIIIH. 



\ ' 






:f 



' • * 



AIBDRUKSKIINDIG 



«••a»BBB«ms. 



DER 



xrasBRLiLiirsasiir 



BIJEENGEBRAGT 



DOOR 



^« 3. vvin }fet 9i»f 



ONDER MEDEWERKING VAN EENIGE VADERLANDSCBE 

GELEERDEN. 



DERTIENDE DEEL. 



AANHANGSEL. 









• • ••• • 

• • « 



-ifr«rT^flï 



• • • - j • 

u • « rf ^ • 4 



4 . w 



y *,*«■• • 



Te GORINCHEM, bij 
J. NOORDÜYN EN ZOON. 



i 8üi. 



I T ' 1 ' ' .tl, \, y 

i TiLüEi\ :• . ;::d.\t:c;..' \ 

rit • .> ,^ u o 



• - > 



%^ . 



• »'t 



- » . * 

i 

• • » 

» • • 



AANHANGSEL 



OP HET 



iilDRUKSKDNBIli WOORDENBOKK 



DER 



IIIKBLAÜDIll. 



H.B. De met * ijeteekendo i^n b^foegselt en Terbeterini^ii op 
art., welke reedt in het Woordenboek sgn opgenomen; 
die met { komen mede reede in het Woordenboek Toor, 
doch woraen hier in i|jn geheel verbeterd opgegefon. 



A. 

{AA of Am, water in Rijnland , proT. Zwid-Boüamd , dat, onder 
Alkemade, nit de Kielpotl komt, en met eenen noordooiulijken loop 
il de Bniawaari'9an''héi'Uaarlemm9rmeer uitloopt. 

* AA (Da) , oodtyds An , vereen igt sich niet ver van de voormalige 
ntcrpoort , de 'Kleine-Hekel genaamd (waar tbana eene ichnti Init 
lift) , net de boofdgraebt der vetting ^tHertogenbotch , en it door eenen 
Aeeaeo beer van de 2oid-Willemt-vaart afgetloten. Over deie riv. liggen 
V oadertGheidene pnntên houten en steenen broffgen , waaronder eene by 
me, lang 4,90 ell., en eene tteenen brug by Atten, lang 4,tf0cll. 
Vaa Süpdoak tot *t Hertogenbotch bedt de Aa een verval van omtrent 
|6^ ell. — De lengte deier rivier van Asten naar *t HeHogenboteb 
i( 30 oren ; terwyi de regte afttand tuttchen die plaatsen , tlecbtt 
•■pW" ^0 aren it. 

AA(B0£CDLOSGHK-), riv., prov. OecrijfiW. ZieBoaaoLosan-Aa. W. 

{AA (BAVELTEft-), water in Drenthe, zgnde een vervolg van den 
'^■ta^tièr-tlrooM of de Oude-Faart, welke dien naam bekomt ter 
^Mgte fan BmtelUf van waar ay yuidwaartt loopt en hier en daar 
ttnuna toevoer van water bekomt. • Zip voorts bet W. 

ml Dbbl. 32 . 



498 A A. 

Ml (KliEINB), water, pro?. Ifoor^Braband. J!Ae Som (Db). W. 

AA (OE MOLEN-), r\y . ïn hel Zuidenvêlderdingtpil , ^ro^, Drenthe , 
gem. Emmen , loopende langs de grenieo der provincie van bel Zuiden 
naar het Noorden in een grooter water , de Ruiten-Aa. 

* AA (DE NIEÜWB-RUITEN-) wordt in de wandeling hei Moddbb- 
■Ai|8-DiBP genaamd , aU xynde tydenc de Fransehe regering , op last 
van wyien den mat lof bekenden Jav Riiibb« Moddbibar , destyds 
Sout-Prefect , gegraven. 

* AA (NIEÜWER-TER-) ligt kant. en | u; Z. W. van Lotnon. 
De kerk aldaar, is in 1841 aaiinierkeiyk terbeterd en van eenen 

nieuwen predikstoel foorsien. 

^AA (DE OUDE-) of dbOodb-Aadb, water in Rijnland, prov. Zuid^ 
Holland, loopende uit het Zvmland, bewesten den Waterloos -polder , 
in ecne suidooslelUke rigting naar Hoogmade , alwaar het , door den 
Does versterkt, den naam van Wmdb-Aa aanneemt. 

AA (OVER-), geh., prov. Ffoord-Braband. Zie Ovbbaa. W. 

AA (SGH ARMER-), riv., prov. Gromingen. Zie Schabbbb-Eb. W. 

AA (SLOCHTER-), water, prov. Groningen, Zie Slocitbb-Aa. W. 

AA (STRI JPSTER-) , water, prov. N oord-B tahand. Zie Sobb (Db). W. 

* AA (TER.) , geh., ligt gedeeltelyk sem. Loenertloot-Oukoo^et^ 
Ter' Aa, gedeellelyk gem. Ruwiel, en telt 25 h. en ruim 900 inw», 
van welke 8 b. en ruim 70 inw. onder Loenenlooi-Oukoop-en^Ter^ 
Aa en 15 h. met 130 inw. onder RuwieL . 

^AA (TER-), Het wapen van. bel voorm. kast. Tbb-Aa, in de 
prov . utrecht , is verdeeld in zes fascen , van goud en sabel. 

*Xk (DE W ESTER WOLDSGHE-) beefk sich vroeger in de Doüard 
uitgestort , by de Rellingewoldersehans , waar in de vyfUende eeavr 
voor baar eene syi «as gelegd. 

»AA (DB WOLD») neemt voorby Rainervold de Koekauger- 
Aa op. 

^ AARROEK of Abbobb , pold. in de bar. van Breda, prov. Ifoord^ 
Brahand , Vierde distr., arr. en kant. Breda, gem. iPrimenha^e ^ 
palende N. aan de Emer , O. aan de rif ier de Mark , Z. aan de ycs- 
tinff werken der stad Rreda , W. aan bet fiuurstede-Heike. ' 

Deze pold. .beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte Tan 
92bnnd. 78 v. r. 44 v. ell., en wordt op de Mark van het overtollige 
water ontlast door eene steenen sluis, wyd 0,88, hoog 1,00 ell., eo 
eene houten sluis, wyd 1,S2 en hoog 1,50 ell., beide van eene drQf- 
deur en schuif voorzien. Het land ligt 0,515 ell. boven A. P. Het 
polderbestuur bestaat nit eenen DykgraaP, tevens Penningmeester en 
twee Gezworenen. 

AACHTERERKE, d., prov. Zeeland, Zie Aastbbbbkb. W. eo A. 

AACRMARIJP, d., prov. Friethnd. Zie Akiibiip. W. en A. 

§AADE, b., prov. Zuid' Holland, Zie Adb. W. en A. 

AAFTINRRRUG, brug m het graafs. Zutphen, prov. Gelderland, 
op de scheiding tusscben de gem. Boreuh en Jfede, i a. Z. Taai 
Gelselaar, op den weg van Rorculo naar Diepenheim, over de Rolksbeek. 

* AAGT (HET) ligt kant. Onderdendam, gem. en 10 min. W. Z. W. 
van Eenrum , terwyl een klein gedeelte van de westayde van het Aaav 
het Eksternast of Aakster nest genoemd, zynde eene kleine 
boeren hofstede , onder de gem. Kloosterburen behoort. — In vroegere 
een wen was dit een meer van omstreeks SOOO ell. breed , dat ook onder 
den naam van Aegt voorkomt; palende N. W. aan Nienwe-klooster , 
N. O. aan Eenrum , Z. O. aan Abtstok en Z. W. aan den Hoorn. Het 



A A G. 499 

«Ier ootlaiUs zSch door de Gr^jsabot , langs de Leeotter- en Titintter- 
fier naar de VlakkerUt in de HuBse , ten declo door de SwaWetost en 
«efder oosiwaarts had het eene afwatering langs Bollingeweer om Maar- 
shg beea (alwaar men de lage landen nog de meren noemt) , naar Sehil- 
iigelnBi , Tallende hier in het Otide-Reitdiep. 

lo den omlrek van hel Aogt , vindt men nog vele heuvelen , als over- 
Uybclen van vroegere seedijken en ook patunriyke hoogten , waaronder 
léh ReideDschc graf beavelen , zoo als ait brokstukken ^an daarin ge- 
fondeoe lijkbossen gebleken is. 

*iAGTEKERKE, gem., paalt N. aan de gem. Ooitkapelle , O. aan 
de feiD. Grijpskerke , Z. aan ffleliskerke, W. aan Dombnrg. Zy be* 
(hal, volgens het kadaster, cenc oppervlakte van 837 bnnd. 2 v. r. 
flO T. ell. belastbaar land. 

Het d. AifiTBKBBKB, oudtyds A«AfitiKfaacA genaamd, ligt 2 n. N. W. 
iiQ Hiddelborg , S^ u. W. van Vere, 5 n. N. N. W. van Vlisaingen, 
{b. Z. W. van Oostkapelle. In 1844 is tn de kerk aldaar een wel- 
iddeod orgel geplaatst , tyndc een geschenk van den Ambachtsbear 
F. G. Graaf var LuiBUHa STvaiia. 

* AAGTERLOOSTER (ST.), eigenlyk St. AoAtiA-KLOOsna , ligt in 
het arr. en 9 o. O. van 't Hertogenhoich, 

JAAGTENDIJK (ST.)of St. Axotbrwvg, ondtyds St. AAOiTtaDUK of 
Sr. Aacitiswu , dyk In het balj. \an Éloü, prov. Jf oord' Holland, 
kit Graaf Flobis V aangelegd , om het zeewater , dat by storm en 
hNfe vloeden , door de zeegaten in de Zuiderzee en tan daar in het 
U en het Wijkernieer wordt opgevoerd, te keeren. Deze dyk neemt 
m bcgio aan den lagen Roflanderweg , gem. ffijk^aan'Zee'en-JFijk^ 
«M-dmUj nevens het voormalige hnis Adrichem , ongeveer 5 min. N.0. 
faa Bever«yk, eia liep oorspronkeiyk van daar eerst oost- en vervoU 
gtti Doordoostvaarts langs de Monniken weiden en den oever van het • 
Wijkermeer , achter het hnis Assumburgh om , tot aan den Uitgecstcr- 
Ugeodyk; op welk punt, ten ja re 1375, een dam is gelegd over 
de kil op den Assendelver-dyk , die toen en tot op den huldigen dag 
vai geoaamd de Nieuwen dam, en destyds van eene sluis in de 
U voorzien , zynde er toen aldaar nog doorvaart nit bet Wy kermeer , 
daar de kil , in den Ham , de Kromme- IJe en het Langemeer. 

Taa de vroegste tyden af heeft deze dyk veel van inbraken te lyden 
8«^i en, behalve de vroegere, in de jaren 1633, 1638, 1653, 
1651 , 1665 en 1673 , nog drie te geUjk in het jaar 1717 , als wan* 
aeerook de Assendel verdyk, op zes plaatsen te geiyk, doorbrak, waarom 
de lapeetive besturen van dezen dijk , den Sieuwendam en den As-* 
icadelverdyk, uithoofde der zoo aanmerkeiyke toegenomene ▼crianding 
f«i het M^y kermeer, waardoor sedert onhengeiyke jaren de doorvaart 
lofi de til was vervallen , onder goedvinden van bet hooger bestuur, 
Ittlocco , om , in plaats van alle die doorbraken van omringdy ken te 
vaorneD , nader aan den toenmaligen oever van het Wy kermeer , eene 
Bïciiwt overdyking van den St. Aagten- op den Assendelverdyk te leg- 
|ea, hetwelk dan ook in 1718 werd tot stand gebragt; te geiyker tyd 
vodtn deié beide dijken aanmerkelyk verhoogd en verzwaard, en 
n>«neoUjk 2434 roeden (9(33 cll.) verkort, waardoor tevens onge- 
veer 195 bonders werden binnengedijkt. De scheiding tusschen den 
Si. AieiBaBijE en den Assendel verdyk werd als toen bepaald te zy» 
aeveoi de Vlietsloot onder Auendelft, De St. Aaotbrdijk heeft alzoo 
M ceoe lengte van 337p Ned. ell. en behoort als een gemcene dyk 
Unas onder het bestuur, en valt len laste van de dorpen Heemskerk, 



H \ 9 t.9V) 



»00 AAI. 

• 

üilgeeêt f ffijk'aam'Dum, Cattrieum^ Bakkum eo Limmen, alsmede 
van de Damheereo (het bestuur van den bovengenoemden in 1557 
gekgden Nieuwendam) ; wefke zes dorpen , benevens de Dambeeren , 
uit hun midden ieder eenen Heemraad verkleien , van welke , om de 
twee jaren by beurten, één Dykgraaf eu één Secretaris en Penningmees- 
ter is; terwyl , nevens dit bestuur, door éénen van ieder der ces dor- 
pen benoemden Hoofd'lngeland de jaarlgkscbe rMicning wordt opgeno - 
men, en de contributie, naar mate der te vallen onkosten , bepaald. 

AAI, Poelob-Aai , eil. in Oo$t'Indië, Zie At. W. 

AAKSTERVELD , streek lands , in den Jlhlaiserwaard , -prov. Zuid' 
IJoUandj arr. en kant. Goriwhem, gem. Amtidei palende W. en N. W. 
aan den Ttenbovensche-polder , N. aan het d. A melde , O. aan Lies- 
veld en Zevenhoven , Z. aan McerkerksbroeL. — Het is een gedeelte 
«on den Polder van Ameide f en ligt 0,80 onder A. P. 

* AALBEER ligt i u. N. N; W. van HuUbera. 

* AALBURG, oudtQds Alboecb , ligl 5i u. W. N. W. van 's Herio- 
genboich. De kerk heeft eenen spitsen toren. In de nabybeid is een 
pontveer op het Hemertsche-eiland. In de twaalfde eeuw werden de 
kerk en tienden van dit dorp door Ahdbbas vas Kutk, den vyf en 
twintig^ten Bisschop van Utrecht, aan de abdy van St. Truyen ge- 
schonken. Thans is hel eene heerl., toebehoorende aan Jonkheer Wii.- 
LBM Gbbbit VAR Kbbtscbhab , woonachlig te Borculo. — AALBUBcisde 
geboorteplaats van den Godgeleerde Joharrbs tab Vbcbovbb, geb. 
15 September 16S7 t 16 Augustus 1727, als Predikant te Dordrecht. 

AALBURG (DE POLDER-VAN-) , pold. in het Land^van- Neusden , 
prov. Noord'Brahandf Tweede dislr., arr. 's Hertogenhosch f kant. 
Ueusden , gem. f^ijk-jm- Aalburg ; palende N. aan de Dalvensche of 
Zeedam en de Aalburgsche-steeg tegen den Polder-van- Wijk , O. aan 
den Rivierdyk , Z. - aan het Klein-Kattendy kje en de Hooiosloot tegen 
den Polder- van- Ueesbèen , W. aan de Bossche-steeg en de Kromme-Nol. 

Deze pold. beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 
288' bund. 67 v. r. 95 v. ell., tot aan de binnenkruin van den ri- 
vierdyk ; telt 94 h., waaronder 50 boerderyen , en wordt door den 
'watermolen, welke tevens den Polder- van-Heesbeen bemaalt, door dien 
polder, en vervolgens in het afgesloten Oud- Maasje, opgemalen zynde , 
door de Doeversche sluis op het Oud-Haasje van het overtollige water 
ontlast. Het land ligt 0,55 boven A. P. Het polderbestuar bestaat ait 
eenen Polderschout, eenen Secretaris en vier Leden. 

Aan 'den noordoostkant van dezen polder ligt , aan en tegen den 
Maasdyk , hel dorp Aalburg , en in gemclden dyk ontstond , den ' 
9 January 1764 , op omtrent 500 ell. beneden den Pruimendyk,, eene 
verzinking , m dier voege , dat het binnenbeloop , benevens het sand- 
pad, over de lengte van omtrent 40 ell., byna 2 ell. nedersonk, of- 
schoon het rivierwater aog 1.25 ell. beneden den kruin des dykt' 
stond ; men bleef echter toen voor verdere onheilen bewaard. 

* AALDEN ligt 2 u. N. W. van Dalen , ruim i u. Z. W. van Zweelo. 
liet teU ruim 17 h. en 110 inw. Men beefi er eene gem. der Chris-» 
tel y k-Afgescheidenen. Zie voorts het art. Zwbblo. W. 

AALDERING , haves. in Ztüland, Zie Albbdink. 

AALDIJK (DE), rivierdyk in het Land-van-PuHen , prov. Zu 
Holland, gem. HekeUngen-en- Friesland , loopende ten N. langs h 
Spui, bezuiden den Ouden-en -Nieuwen-Uitslag van Putten, van d 
Toldyk tot aan den Zanddyk. 

«AALDONK telt 56 h. en 250 inw. 




A 4 L. , Wl 

t AALKSET-BIHNSN-POLDER (DE) paalt N.W. aan de Booncrvliet, 
ï. laa den Aal keet- Buitenpolder . O. aan Gfoot -Vettenoord , Z. aan 
Klrin-Vettenoord , Jong-Vettenoord en den Spuipolder. Hij watert uil 
op de BooDcrvHet. Het land ligt 1.99 ell. onder A. P. 

MALKEET-BUITEN-POLDEU (DE) paalt N.W. aan de Boonervliet , 
N. 0. aan den Broek-polder , O. aan Vlaardingen en Groot- Vetlenoord , 
Z. aaa den Aalkeet-binnen-polder. Hij watert uil op de Boonervliet. 
Het Und lifft 2,21 cll. onder A. P. 

AALSDIJK (DE) , binnendyk in bet polderdiKtr. Buren , prov. 
GdMnd, loopende van den Bandijk te 2oe2r/ion(/ , in eene zuidoos- 
idgleen xaideiyke rigting naar Buren , waar hij zich aan den Lingen- 
dijk aansluit en dienen moet om het ^ederbetuwsche kwelwater te koeren. 

AALSHORST, bnit. in Zalland , prov. Ovenjssel , arr., kant. en 
8 0. 0. Tan ZwoUey gem. en | u. Z. van Dalften, 

Dit buil. beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 125 bond. 
St V. r. 26 V. ell. en wordt in eigendom beseten en bewoond door 
lerroaw de weduwe Louis Rauavis Fiiri geboren Jobaiha Tbbodoba 

'BiSOniSSB VAH DZDBH. 

{AATjSVEER , kant., is vervallen en behoort thans tot het kant« 
^kuwer-AmtUl. 

'AALSMEER, d., behoort tot het kant. /ftemeer-itfaiffef en stond 
Toorbeen in de riemtalen op 20 riemen , doch werd in 1598 op 10 rie- 
Den verminderd. — BI. 14 De eerste die er het leeraarambl waarnam , is 
pveest EieiLBiBTVS EaBosDAifus , die in het jaar 1586 herwaarts kwam 
cnia hel' jaar 1602 ontslagen werd. Onder de hier gestaan hebbende 
Predikanten verdient melding de bekwame Kansel redenaar Joamaes 
fjj SriAi , van 1749 tot 1751 , die het werk der nieuwe psalmberijming 
beeft helpen voltooyen en tevens een niet onverdienstel\)k Nederdoitsch 
diefatervas. — Er be8taat.aldaa reene S paa r bank. — - in April 1844 
ODtstoDd er een felle brand , waarby 46 hnizen en eene Doopsgezinde 
kerk in de asch werden gelegd. — Het wapen van AALSiEaa is een 
Tcld van goud , met eenen leeuw van keel , houdende in zyne voorste 
klaaawen eene kronkelende aal. 

AALSHEER.EN-KAMPSTER.POLDER (DE), pold. in het H^etter^ 
fapsKwr, prov. en arr. Groningen, kant. Zuidhom , gem.Oldehove ; 
palende ?i. aan het Reitdiep. ~ 

Dese pold. welke sedert onheugelyke tyden bedykt is , beslaat , 
Tol^DS bet kadaster , eene oppervlakte van 192 bund. 94 v. r. 67 v. ell. 

'AALSMEER-EN-RUDELSTAART behoort tot het kant. /rtVfitoer- 
AmtUlf grenst N. W. aan het Haarlemmermeer, N. aan de gem. 
fiietwQkeroord , O. aan Nietiwer-Amstel , Z. O. aan uithoorn , Z. aan 
Kablagen-cn-Bilderdam en Leymniden-en-Vriesekoop , en beslaat , 
volgens hél kadaster , eene oppacvlakte van 3050 bnnd. 36 v. r^ 
85 V. ell^ waaronder 3029 bond. 49 v. r. 21 v. ell. belastbaar land, 
tdt 373 h.y bewoond door 497 huisgez., uitmakende eene bevolking 
vaa 2500 inw. 

AALSMEER-OP-DEN-UITWEG-IN- DE-N lEüWE-VERMAN ING , 
Doopsgez. gem., die niet tot de algemeene Sociëteit der Doopsgez. 
bekoort. Zy telt 290 zielen , onder welke ruim 120 leden en heeft 
^e kerk , welke door vier Liefdepredikers of Broeders- Vermaners be- 
diend wordt. . — Deze gem. staat in by zondere betrekking met die van 
Balk in de prov. Frieilaudf want toen de Friesche Doopsgezinden zich 
ïn 1789 vaneen scheurden, koos deze gem. de zijde van die van Balk , 
genaamd de Onde-Vrieien , omtrent wier toestand een belangryk beri^t 



Wi AAL. 

Toorkoml in het uitmiuiteDde werk Tan Ds. S. Bladpot tb» Catb , 
Geichièdenis der Doopsgezinden in Friesland, Leeuw. 1839, bl. 370. 

AALSMEER - OP - DEN - UITWEG - IN - DE - OÜDE - VERMANING , 
Doopsgez. geni., niel lot de algenieene Sociëteit der Doopsgezinde ii 
behoorende Zy lelt 340 zielen , onder welke ruim 100 leden , en beeft 
ééne kerk , waarin de dienst door fier Liefdepredikers verrigt wordt. 

AALSMEER-OP-DEN-ZIJDWEG , Doopsgez. gem., tol de alffe- 
ineenc Sociëteit der Doopsgez. beboorende , en uit 160 zielen , onder 
welke 70 leden , bestaande. Z\} heeft ééne kerk , waarin de dienst door 
éénen casten Predikant wordt waargenomen. — Deze geni. is ontstaau 
nit de Yereeniging van dc«Walerlandsche Doopsgezr met de Vlaiuin- 
gen , welke hier in 1690 plaats bad ,. terwgl in het jaar 1801$ de Doops- 
gezinde gem. aan deu Uithoorn , zich ook bij haar voegde. 

* AALST , d., ligt ^i u. W . Z W. van Zal t Bommel , { a. O. ton Z. 
van Poederogen. De huizen van dit d. staan grootendeels allen aan 
^eerszyden van den Maasdyk. — De kerk , een oud gebouw , met 
eenen korten en vierkanten toren en lage spits, staat met enkele 
huizen beneden dien dyk. — De R. R. behooren tot de stat. van jÉm- 
merzoden, — Er is hier een schuitenveer op Veen en eenen walcroAoleo , 
volgens eene geheel byzondere inrigting , voor eenige jaren onder directie 
van den Waterstaat gebouwd. ' 

'^ AALST, gem., grenst N. W. aan de gem. Gestel, N. O. 49n Sira- 
turn, O. aan Zes-GeTmchten , Z. O. aan neeze, Z. en W. aan Waalre; 
telt 89 h., bewoond door 106 huisgez., uitmakende eene bevolking van 
570 inw. — Thans behoort de heerl. Aalst in eigendom aan Jonkheer 
Mr. M. A. J. VAH PEB Bb&b Pastbbls, woonachtig te Eindhoven* 

* AALST (TER.) ligt Ij u. N. ten O. van Breda, i u.W. vanOos/erAauC. 
>* AALSTRAAT is eene b. (geen geh.) , liggende dj u. Z. O, vao 

Breda, 3| u. O. Z. O. van Ginneken, K min. O. van Gihe; met 
23 h. en 110 inw. 

AALSUMER.POLDER (DE) , onbehuisdc pold. in het VTetterkwar^ 
tier, prov. en arr. Gronitigen, kant. Znidhom, gem. en 20 min, N.W. 
yan Oidehove ; | u. N. vBnjialsum, tot welks boerderyen deze polder 
behoort ; palende W. en N. aan bet Reitdiep , O. aan den Oldehoo&ter- 
polder, Z. aan den Provincialen rivierdyk. 

Deze pold., welke in het jaar 1837 bedykt of liever door uitlegging 
der dyk vergroot is, beslaat, volgons het kadasler, eene oppervlakte 
van byna 50 bcrad., en loost zyn water door een duikerpomp of klief , 
In het Reitdiep uit. Het polderbcstuur boetaat uit de landbouwers die 
bezitters der beklemminge zyn. — De vorige dijk minder hoog en 
Bwaar dan de tegen^foordigc brak by den vloed van den 4 Fehruary t8S5 
door, Boodat deze polder als toen geheel overstroomde. 

* AALSVOORT , beter Aalsfobt^ ügi 4^ u. O. N. O. van 'm Hertogen- 
ifOieh, kant. en S u. W. van Grave , 20 min. ' Z. W. van Herpem; 
met 11 h. en 60 inw. 

* AALTEN , kant., beslaat eene oppervlakte van 23,439 bund. eo 
bevat in 3 gem.. Aalten, Wint erswyk en Diniperlo, 243«l b«, 
bewoond door 3021 haisges., uitmakende eene bevolking t9.a ruün 
16,000 inw. 

* AALTEN, gem. 9 beslaat^ volgens het kadaster, eene oppervtakie 
van 8268 band. 33 v. r. 47 v. eU., waaronder 7787 bund, 59 v. r. 
17 V. ell. belastbaar land. — Het d. AALTBRBoa, volgens sommigen , 
de plaats zyn, welke door.&ekeren Gbbward vermeld wordt onderden 
naam van AuAsaA, als in het jaar 828 aan de St. Maartenskerk ie 



AAN. tf05 

ïïtreebl gesclioiiJien zQiide. — De eerste , die in de Uerv. gein. te 
Aaim liet Iceraarambt beeft «aargeaoiDeii ,.is geweest Artobios Kep- 
RL, dieiB liet jaar 1602 herwaarts kwam en in bet jaar 1615 emeritus 
vcri. Fan 1619 tot 1627 is Aa ster bediend door den Predikant vao 
Wiaterswyk ; doeb in 1627 bekwam bel weder eenen eigen ï'redikaikt 
ia TaaaMass Dsv« , die er in 1644 overleed. — Uat Departement 
éer MaatscbappO: Tot Jfut van UJlgemetm ta Aaltih beslaat 
niet meer. 

^ AALTJ£-ME£il of Aaltms*«ibr , meertje, ^ron . Frieslaml , kw. 
Omkryê9, griet* Daniuwmdeelj | u. Z. Z. W. vau Rinsomagecst , 
I s. N. faa Roodkerk. Het is io verbinding door de £ngeioou 
■et de Murk ea door de Leegemeer met de Zwariebroek 

*AAH lïgt arr. en 3 «• N. van üijmtgen. 

AAISLOOT(D£), waUr, ^ns.Pf.-Hollamd. ZieNAABs&ooTiDs). W. 

AAIIS?ERN of Abbsvrrb , veeo in Twemihe^ prov. Overijssel , gem. 
Umwtktr , ooatrent 1^ u. Z. O. van Enschede ^ aan de greo&en van 
Praissen , onder welk rijk bet voornaamste gedeelte beboort, 

AAN-DE-ZEEDIJK, geb., prov, Overijssel. Zie Arscbbd. W. en A. 

AANDUKll-POLDBft (DE), pold. iii Jxekr-Am^hi, prov. Zee* 
land. Zie A«MJft»-»0Laia (Di). W. 

AASGIDM , 4., prov. FriesUmd, Zie Aimob. W. en A. 

AAHHEM, oude naam van de bavex. Ahib , in Zalland, prov. 
(kuijssel. Zie Aaui* W. eo A. ' 

AANREEP. geb., prov. DrerUhe. Zie AaaBBn W. en A. 

iANREEPEü-DlEP , watertje, prov. />re»<Ae. Zie DioasBa-aiip. W. 

*AANSCHOT ligt kant. en U a. N. van EindJumen, \ u. Z. W. 
vaa Hem* Men telt er 10 b. en 5S inw. 

AANSTOOTER-ZAND (HET), sandvlakte, prov. Gelderland, Zie 
OniaiMcaHr4*aa (Hn). W. 

* AANWAS is eene b., 10 u. O. Z. O. van Breda f ^ u. Z. Uu O. 
vaa Bergtm^ap-Zoom , 10 min. W. van OsseadrecM; met een ^veerlig- 
Ul aMettal goede boisan en boerenwoningen en ongeveer 260 inw. 

(AAÜWAS (DE), pold. in het markgr. van Ber^enntp-Zoom , prov. 
Hfmrd-Bfmbamd f Fierde dislr., arr. Breda ^ kant. Bergen-op^Zoom ^ 
f. SUes A er f t m -^w-Eruisland ; palende N. aan de Oude- Heide en den 
West-Graaf-Hendrik*polder , O. aan den verdronken Aanwas, Z. aan 
ket Westland, W. aan de Eubeer. * — Dese pold., welke in bet jaar 
1488 bedgkl ia, beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 
164 bend. 31 v. r. «K6 v. ell., met de dyken , waaronder 1t>2 biiad. 
(S T. r. 8 V. ell. sdbotbaar land ; en watert nil door eene staencn 
kcal in den Sas- of Stoofdyk , met twee openingen , ieder wyd 2.S0 
ca boeg 1.57 eil., niet bei water van bet fFestlaud en de Rubeer , 
'm den pold. West-Graaf-Hendrik , verder in de baven vau Steenbergen 
IB vaerU in de Vliet. Het land ligt 1.00 ell. onder A. P. Het pol- 
toheatnuf^ beslaat oit eenen Dijkgraaf, twee Gesworeneo , eenen Secre- 
laris co eenea Penningmeester. 

S AANWAS (VERDAON&SM-), pold. in bet markgr. van j^er^eii- 
ip>ZooM, prov. Jïoord'Braband , Fierde distr., arr. Breda, kant. 
fe5fie]s-op-Zoowi I gem. Steenbergen-en- Kruisland ; palende N. aan de 
(esïecbte vesüngwefken van Steenbergen , O. aan bet Oudeland , 
X. aan bet vefdronken Westland, W. aan den Aanwas. 

Dese pold.| welke in het jaar 14812 bedykt is, bestaat, volgens het 
kadaster, eene oppervlakte van 41 bund. 07 v. r. 58 v. ell. met de 
éjjkM, waaronder $8 bund. 59 v. r. 53 ▼. etl. sebolbaar land, an 



504 A A N. « 

watert uit door oene iteeoen sla», gebaanid de Tra gel, gelegeu iir 
de kade , naby de groote inundatieslais , hebbende twee openingeo , 
wyd 1.80 en 1.62 eil., elk Toorsien van eene drijfdeur, hoog 1.64 ell. 
Gemelde iaandatieslais , gebouwd in 168t^, is wyd 4.6t^, hoog 2.51 ell., 
vooriien met een paar puntdearen en eene schuif , en dient thans tot 
uitlooiing in de haven van Steenbergen , van het water van dexen en 
eenige andere polders, alsmede van de geheele inundatia-linie , op de 
Steen bergscbe-ha ven en \erder op de Vliet. ' Het land ligt 0.70 ell. 
onder A. P. Deze pold. heeft het zelfde bestuur als de vorige. 

J AANWASSEN (DE) of db GicoHMHBBBDB-Boma-roiDBa , onbebttiade, 
besomerkade pold. in de Lan^esttwit , prov. Ifoord^Bnimnd, f^ierdê 
distr.,arr. Breda ^ kant. Oosterhout, gem. Raamadonk; palende N. aan 
de voorgronden tegen het Oude^Maasje , het Klapooren-poldertje en het 
Nieuwe- Klapeoren-poldertje 9 O. aan het Polder tje-ten-Oosten-de- Kil* 
sluis , Z. aan de Noord- of Nieuwen-Buitcndykscben-Hooipolder en 
het Poldertjeachter-de-Hoeven , W. aan de buitengronden tegen da 
Reesloot. 

Deie pold., welke vóór 1798 bedykt is , beslaat , volgens het kadas- 
ter , eene oppervlakte Tan 115 bnnd. 94 v. r. 68 ▼. ell. met de kaden , 
en watert uit : op bet Oude-Maasje j bet oostelQke deel door eene 
steenen sluis , even boTen het Ketzersveer , in den groeten weg der 
eerste klasse , no. 3 , wyd 0,76, hoog 0,97 ell., voorzien van eene 
vloeddeur en schuif ; het westeiyk deel door eene sleeo^n sluis en twee 
bonten duikers j de eerste , gelegen in de Noordkade van het westeiyk 

gedeelte van den Noord- of Nienwen-Boitendyksebe-Hooipolder, even 
eoosten de Ramsluis, wyd en hoog 1.20 ell., voorzien van een dryf- 
deurtje , dient hoofdzakelyb om , wanneer de polder met vloedwater 
vervuld is , het door de Ramsluis dei te spoediger te ontlasten , en 
zet het waler eerst af op den Nieuwe-Buitendyksche-Hooipolder en door 
deze6 op het Oude-Maasje ; de houten duikers , wyd 0,ftK en 0,465 , 
en hoog 0,49 en 0,59 ell., zyn re^pectivelyk beide voorzien van eeoe 
klep. Het land ligt 0,20 ell. boven A. P. De hoogte der kaden b 
van 1,90 k 2,00 ell. Het bestuur bestaat uit twee Poldermeesters. 
Deze pold. is door den groeten weg der eerste klasse van Gorittchcm 
naar Breda , in twee deelen gescheiden. Het onderhood der kaden ,- 
sluizen en duikers, is ten laste van den geheelen polder, aan wel- 
ken ook de voorgronden langs h*et Oude-Maasje behooreo. 

AANWASSEN -TEN -OOSTEN VAN-HET-GAPELSCHB-AGHTER. 
STE-YEERPAD (DE) of db OosTBascaz-AARWAssBV , onbehuisde pold. in 
de JLanaettraat , prov. Jfoord-Brabtmd , Tweede distr., arr. 'itferio* 
genboeehf kant. fFaalwiik, gem. Capelie ; palende N. aan de Scheisloot, 
U. aan den Meeuwensche-Gantel, Z. aan het Oude-Maasje, W. aan 
het Gapelsche-Achterste-Veerpad. 

Deze pold. beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte vaa 
58 bund. 10 v. r. 79 v. ell. met de kaden, en wordt door eenen hoaieo 
duiker , op den Meeuwensche-Gantel en vervolgens op het Oade-Maasje , 
van het overtollige water ontlast, bet land ligt 0,55 ell. boven' A. l^» 
De hoogte der kade is van 2,00 k 2,20 ell. Hy staat onder het pol- 
derbestuur van Zufdewyn-Gapelle en dat van Nederv'een-Capelle , elk 
voor zoo verre zyn polder strekt, oefenende het laatst gezegde het 
toezigt over hel sluisje en de waterleiding uit. — > Deze pold. is voor 
omtrenl de helU in i^uidewyn-GapclIc en voor de andere nelft in Ne- 
derveen-Gapelle gelesea , terwyi in de kosten van onderhoud van het 
sluisje, Nedarveen-Capelle { en Zuidewyn-Gapelle l moeten dragen. 



AAR. tHK$ 

AANWASSEN -TEN -WBSTBN- VAN-UfiT-CAPELSCHB- ACUTER- 
STE-YEERPAD (DE) of db Wutbucbb-Aarwassbh , oobehuisde pold. 
tn de Laugesiraaifproit, Ifoord^Brabond f Tweede distr., arr. 'g Het' 
io^rmheeck , kant. Waalwijk, gem. CapeUe ^ onder Ifedeneeu-CapelU; 
palende N. aan de Scbeisloot, O. aan hei dpelscbe' Achterste- Veer- 
pad , Z. aan hel Oode-Maasje , W. aan den Polder-o ver-den-Ga o tel. 

Deze pold. beslaat, volgens het kadaster, eeue oppervlakte van 
166 bund. 88 v. r. 16v. eit. met de kaden , en wordt, gecombineerd 
met den Polder-over-den-Gantel , door twee steenen stuiten en een bonten 
daifcer op bet Oade-llaasje , van bel overtollige water ontlast. Het 
Liad ligt 0,90 ell. boven A. P. De hoogte der kaden is van S,00 
a 8,90 ell. De buitenranden van desen polder syn soo boog gele- 
gen , dat ty de kade vervangen. Het poiderbestuur is bet selfde als 
dal vao N^erveen-Capelle. 

S AA-POLDER (DE) , pold., prov. Zuid^OoUand. Zie Aan-vouia. 

AAR (KERKBUURT- V AN-TÉR.) , b. prov. Zuid- Holland. Zie 

KnKMUBT. W. 

$ AAR (KORTER ), b. in Rêfnlaml, prov. Zuid- U eiland , arr. en 

4 n. O. ieo N. van Jteyden , kant. en 1^ a. O. van H^ovkrmgge , 
gan. Tet^Aar, | n. O. van de Kerkbuurt. 

(AAR (LANGER-), d. in Rijnland, prov. Zuid- Holland , arr. en 
3i a. O. N O. van Leyden , kant. en 1 u. O. N. O. van Woubrugge, 
gem. Ttr-jiar, 85 min. N. van de Kerkbuurt* 

Be R. K., die er wonen , maken , mei de overige uit de voorm. 
gem. Ter -Aar, eene stal. uit, welke tot bel aartspr. van UoUamd" 
en^Zeelaud, dek. \ ut Rijnland , behoort, 1200 sielen, onder welke 
760 Gommunikanten , telt , en door eenen Pastoor bediend vrordt. De 
kerk ts aan den H. AnaiiRus toegewyd. 

AAR (POLDER*. VAN-KORTER- en POLDER-VAN-LANGER-) , twee 
pold. in Rijnland, prov. Zuid-Holland. Zie KoaTBB-AABscHB-poLUBa 
en LAiKBa-AA.ascaB-roi.DBa. W. 

*AAR (TER-) maakt mei Frijhoeve thans de gem. Ter-Aar- 
en-Vryboeve uit. — De voorm. gem. Tbb-Aab bevatte hel d. 
Langer- Aar, benevens de b. Kor ter- Aar en Aar dam, en be* 
skieg, volgens bel kadaster, eene oppervlakte van 1868 bund. 1 v. r. 
97 V. ell., waaronder 18tf5 bnnd« 18 v. r. 60 v. ell. belastbaar land. <— 
In hel jaar 1845 is in dese gem. eene nieuwe Herv. kerk gesticht , 
ter plaatse , waar de andere gestaan beeft* 

* AARD (DEN) of HooeBB-AAaa , ligl 1| u. Z.O.van Breda, Ha. 
O. Z. O. Tan Gimteken , H n. W. N. W. van GiUe. Men telt er 

5 h. en 90 inw* 

AARD (LAGEN-), b. in de bar. van Breda, prov. Ifoord-Brabandf 
Vierde dtslr., arr. en Ij u. Z. O. van Breda, kant. en Ij u. O.Z. O. 
van Cinwdtenf gem* ^flin|ibeii-eii-ffaM/, een gedeelte van het geh. 
iajmdo nk - en^Lagen" Aard uitmakende , 10 min. Z. van Lyndonk 

* AARDAH ligl 5i u. O. ten N. van Leyden ^ 1 o. O. van fFom^ 
broffe , 10 min. Z. O. van de Kerikauri ean Ter- Aar, 

AARDAPPELEN-EILAND , eil. in OoeUlndH. Zie ScRiBAAa : W. 

AARDAf PELBN-EILAND (GROOT-) , eil. in Oott-lndië. Zie Roi- 
vaaBAM. W. 

AARDAPPELEN-GAT (HET), Taarwater in bet Haringvliet, piwv* 
Zmid-HoUamd , lusschen de Slfjkplaat en de Meneersche-plaat. 

AARDEGAT (HET) , water in den l^tei&otcA , pro\. JVoord-Braband, 
gem. Made-en' Drimmelen. — Hel koml voort uit de Diepe- Gijiter , 



506 AAR. 

en loopt in eene noord westeiyke Hgltng , tutsclien de Amer- plaat eo de 
Voorst e'plaal door , in den Amer uit. 

* AARÜENBROBK ligt arr. en 6(11. N. ten O. ^BnJnihem, kant. 
en 5 a. O. teu Z. van /Apeldoorn, 

AARDEN BURG , dek., prov. Zeeland , apost. vic. Breda, 

Dit dek., hetwelk in het jaar 1845 is opgerigt, bevat de volgende 
9 parochiën : Aardenburg,' Eede, Groede, Uoofdplaal, 
IJzendyke, Oostburg, Pbilippiiie, Sluis en Ylissingen. 
Hel wordt bediend door 9 rastoorsen drie Kapellaaiis, als een te A ar- 
de nburg, een te IJxendijke en een te Vlissingen. Men telt 
er 9500 zielen, onder welke (S800 Commiinikanten , onder welke echter 
niet begrepen tyn de militairen met hunne huisgenooten. Bovendien 
bchooren van de burgeriyke gem« ffeilte , nog kèrkcJyk onder SUddet" 
burg in Vlaanderen 310 zielen , onder welke 280 Co mm uni kan ten } 
▼an de bnrgeriyke gem. St. Kruit, kerkeHjk onder Si. Margariet in 
Vlaanderen 140 zielen, onder welke ruim 110 Conimunikanten ; van 
de burgeriyke gem. Philippine kcrkeHjk onder ifonrAa u/e 120 aie* 
len , onder welke 90 'Gommunikanten , en van de burgeriyke getn. 
IJ z e n d y k e , kerkcHj k onder ff^aierland^Omdeman 270 zielen , onder 
welke 200 Communikanteo. — De gezaoieniyko par. hebbca 9 af- 
londerlyke begraafplaatsen. 

AARDEN RL RG , geon., beslaat eene oppervlakte van ongeveer 
1640 bund. — Aldaar U in 1844 eene leepziedenj en in 1846 eene 
sleenbakkery opgerigt. -— De eerste Herv. Predikanl werd niet in 1778, 
OMiar in 1578 beroepen. -* De voorm. Fransche kerk, welke gees 
loren had , is tot een pakhuis ingerigl. 

AARDENBDRGSGHE-POLDËR , naam , welken men veelal gifeft 
aan den liiBBiLB-POLDBa , gem. jÉardenhurg, Zie Isabblm-'oldbb. W. 

AARDSWOUDE, d., prov. Noords iloüaud. Zie A^mvrooa. W. 
en A. 

AARDTSCIIE-SLUIS (DE), sluis in de ^Tetaiae , prev. CeUerlmd , 
gem. Herwen^ op den Ouden-Byn , wijd 1.25 elK, da vloer ligt op 
0.5(^ ell. onder middelbare stand. 

AARDTSGUE-VEER (HET), pontv^ser tn de Betuwe, prov« 6c|. 
derland ^ gom. en ^ u. N. van Hetwtm , over den Onde-Ryn , in deo 
weg van Aardt op Zevenaar. 

* AAREE , leeif AAREL. 

AAR-EN-VRIJ HOEVEN (TER-), gem. in Rijnland, prov. Zuid- 
Hoiliand, aiT. Leydeu, kanl. B^ouhrumge (17 k. d., 20 m. k., 2 s. d., 
Ie afd.)y palende N. aan de Noord-ffoliandscbe geon* Lsjniuiden*eii'* 
Vriesekoop en Kalslagen-en-Bilderdam , O. aan ZeveniMven en Nietivr- 
koop, Z. aao de Aar , die haar van Noorden en Aarlanderveen scheidt , 
W. aan Oudshoorn >en-Gnephoek, Woubruggc en Rynsaterwoude. — 
Deze gem. ii by besluit van Z. 1. d.d^ ^0 Juiy 1840, No. 96, uk 
de vroeger alzonderiyke gem. Tejr-Aar en Vryhocve» aameag»- 
steld ; beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 1945 bund. 
71 V. r. 77 V. elL, waaronder 1932 bnnd. 95 v,r. 88 v. eü. belaal- 
baar laod ; telt 231 Ik beweend door. 333 hnisgez., uitmakende teiie 
bevolking van 1700 inw., die meest in den landbouw A veenderQ 
hun bestaan vinden. «-^ De Herv., die er ruim 500 in getal zyo , khi- 
ken gedeefteiyk de gem. Ter» Aar uit , en behooren voor een klein ge- 
deelte tot de gem. Aarlanderveen* — De R. K., welke men er 1190 
aantreft , maken voor het grootste gedeelte de gem« Langêrmaw uit ^ 
terw|p eenigen \it Aarlamderteem paroehiëren.* Mco heeft in dcM gem. 



AAR. 507 

cca« sdiool, in de kerkbuurt. — Het wapen deitr (^em. ii het 
lellde als vao de vroegere gcm. Ter- Aar 

• AARLANDERYEEN , |eiu., beboorl tol hat kant. Mpken ; paalt 
H. aan de gem. Ter Aar-eo-Vryhoeyen , O. aan Nieuwkoop-en-fioor- 
dcn , Z. O. aan de Mffe , die haar van Bodegraven scheidt , Z. met 
eeoen boek aan Zwammerdau) , waarvan z^ door den Uyn gescheiden 
is , Z. O. en Z. aan den Rijn , die haar van Alphen en Rietveld 
lebeidt , V. aan de Aar ^ waardoor ly van Oudshoorn-en-Gnepboek 
gescbeideo is. — Dese gem. beslaat , volgens het kadaster , eeoe op* 
pervUkle van 2^4 bond. 2 v. r. 15 v. ell., waaronder 2249 buod. 
61 T. r. 12 T. ell. belastbaar land , telt 580 h., bewoond door 1(91 
knisges. uitmakende eene bevolking van 2700 inw. — De Herv., die 
er 8000 in getal syn, maken gedeeltelyk met die van de voorm. gem. 
Yrghoeven, eene gem. nik, welke tot de klass. van Léudtu, ring 
tan Woerden f behoort , en 1100 sielen , onder welke 460 Ledema- 
ten, telt. De eerste, die in deze gero. hei leeraanunbt heeft waar* 
genomen y is geweest FioaEinas Mabcib, die in het jaar 1590 herwaarts 
kwam en in het jaar tOOO naar Oegstgeest vertrok. Het beroep ga- 
scbiedt door den kerkeraad. — Het dorp AAai»AiiNavm ligt O. tenZ. 
van Lejden. — Het wapen deser gem. is een schild van silver, met 
twee kruislings liggende «waarden , waarop een doodshoofd , vergezeld 
van eeoen jagtboom en pointe. 

AARLANDERVEEN (DROOGGEHAAKTE- POLDER^ AAN... UE^ 
WESTZIJDE- VAN) , pold. in Rijnhwd, prov. Zuid^HoUand, Zit 
DaoocctBAèaTB-PoLPBa-WBs-nijaa. W. 

-AARLANDERYEENSCHE-RIJNBUÜRT ligt 5 u. O. Z. O. van 
Lgffden^ kant. en ten N. v«in jilpken, waarvan bet slecEts door den 
Bija gescheiden is , 1 ii. Z. ten W. van jiwrlatuUrvet», -.- Hot is eene 
bcbuiMle streek langs den lagen Ryndyk , beginnende ten N. W. aan 
de Aarbrog , teaenover Alpben en eindigende ten Z, O. voorby Zwam- 
merdam , aan de Ziende , synde eene lengte van ruim 1 uur gaans 
en onder»eheiden in twee deelen , als : het Westeiyke deel t^gen over 
Alphen, of de Lage-zyde- van-den-Ry n-over-Alpken en hat 
oosteiyke deel of de Lage-zyde-van-den-Ryn-over^Zwam- 
■ erdam. 

* AARLE , d., ligt 7 u. Z O. van *s Hertogenboseh , naby de Zoid- 
WiÜeins vaart y waaraan bei eene losplaats heeft. — In 1847 is de oude 
Hervormde kerk voor afbraak verkocht doch de toren biyven staan, 
en meer naby de 'kom van het d., ter plaatse genaamd den Kon wen- 
berg 9 eene nieuwe gebouwd , welke den 6 Augosins 1848 is ingewyd , 
synde een koepelvormig gebouw , zonder orgel. — In 1844 is er eene 
&. K kerk aanbesteed , welke den 20 October 1846 is ingewyd. Deze 
kark « even als de voorgaande , aan de H. Moagd Mabia toegcwyd , 
is een ruim gebouw , mei eenen hoogen toren en van een orgel voor- 
aeo. — Ook zgn nog te Aablb een wind-, graan- en schortmoien , een 
waterolieniolen en eene kaioenspinnery. 

*AARLE (HOOGEN.) ligt 2^ o. N. O. van Eindhoven, kant. en 
1 n. N. O. van Helmond, H u. Z. van Gewiert. Men telt er 260 h. 
en 1S40 inw, 

' AARLE-RIXTEL grenst ten O, aan Bakel-en*Milheae en ten Z» 
aan Helmond. — Deze gem. bevat, behalve de d. Aarie en Rix- 
tei , de geh. het Groenewond , Hcikant, Laar, Opstal, 
Overbrug en Str^ip: beslaat, volgens het kadaster, eene opp«9* 
vlakte van 1400 bund. 70 v. r. 50 v. ell., waaronder 1409 bund. 



908 - -AAR. 

60 V. r. belastbaar land, lelt 170 h., bewoond door 944 KiiUgcs.^ 
iiitinokende eene bevolking van 1300 inw. Hen heeft er , behalve <le 
(Ltokjfietery ,1 kunst wol fabrijk, 1 katoen fa Ifry k , 1 leerloo^ery , 1 ver* 
werQ , 1 bierbrouwerij , 1 olie- en 1 koornmolen. — Van de voortnaals 
in die gein. bestaan hebbende kasteelen en adellijke huizen , zijn thaos 
nog alleen aanwezig : het Gnldenhuis, Heurkenshuis en Kan- 
nclust. — Het wapen der geen. Aarle-Rixlel bestaat uit een in 
▼ieren 'gedeeld schild van azuur, hebbende in elk vak eenen leeuw van 
goud ; ter reglerzyde van het schild staat de Moeder Gods , boudcade 
in de linkerhand het kindeken Jbios en in de regterband eenen palm* 
tak , alles van goud. 

AAROÜ-EILANDEN, eil. in Ooit-Indie. Zie Arobbilahdbn. W. 

AARPERSTRAAT , geh., prov. Noord-Braband, Zie Ebpbrstbaat. W. 

^AART-ELOUENROSCH, plaat in den Bte$boteh, prov. Zuid-Hol- 
land. arr, Goritiehem , kant. tn ^em, SUedreeht ; palende N. aan Grob* 
bendonk, O. aan Colsterweer , Z. aan de Sneepkü. Zij is met de 
platen Grobbendonk, Colsterweer, Rijlandsche-waard 
en Floris- va n -den-Tempel , 96 bnnd. groot. 

AART-GIJZBNHOEK, kaap in Oott-fndii, in de Straat-van-Ma- 
kauar y aan de Oostkust van het Sundatche eil. Bomeo- 

* AARTS WOUD , in den omtrek meest Aabdswoddb geschreven en 
in de wandeling Ebbswood of Ibbswood geheeten , wordt by sommigen 
ook Abbbdswoodb genoemd. —-In 1404 ontstond hier een gat in den 
seedyk , hetwelk gedempt , doch in 157S geopend werd , tot ontzet vao 
Alkmaar , dat door de Spanjaarden belegerd werd. . In genoemd jaar 
ffing de ktfk aan de Hervormden over , en werd tot hunnen eersten 
Leeraar benoemd MigbaCl Pbtbus , gewezen R. K. Priester. Sedert 
heeft Aabiswodd zijnen eigen Leeraar gehad. — De kerk is een oud en 
groot gebouw, in 1515 gesticht, en is voorzien van eenen dikken, 
iwaren toren , zonder spits. Volgens de overleveringen zou de spits 
van dezen toreA . tot twee malen toe , door het onweder in den braad 
zyn geraakt en daarna niet weder opgemetseld. — Mei^- heeft te Aabtb- 
wooD een Departement der Maatschappij : Tot flut van 't Algemeen ^ 
dat in het jaar 1838 opgerigt is , 25 Leden telt en eene spaarbank iiecft. 

AARTSWOCDERRRAAR. Zie Rbaab. Wbk. en A. 

AAS (DE) behoort tot het kant. Medemblik, 

AASGHE-POLDER (DE), pold., prov. ütrtclu. Zio Ood-Aaschb* 

VOL0BB. W. 

* AASDOM, ondtyds AsiCHMBM , behoort tot het kant. Loenen. In 
eenen brief van Albbbcit vak Rbubbbn , Graaf ffan Holland y van hel 
jaar 1387 , wordt reeds gesproken van Asichdobh in Amstell&nd, zoo 
dat het toen tot Holland schynt behoord te hebben , hoewel sommigen 
willen , men onder dit Asicbdobs het tegenwoordige Nibowbb Ahstbl 
verstaan moet. 

AAST, geh. in Opper^Gelder , in het Land-tan-Kestel , prov. 
Limburg , arr. en 6 u. N. van Roermonde , kant. en 1( u. O. Z. O. 
van Hont , gem. en { u. N. van Grubbenvorst ; met 3 h. en 25 inw. 

AATSVELD , streek lands, in Gooiland, Zie Abtsvbld. W. 

ARAUANDEE , negerd. in Opper-Guinea, Zie Gobhantub (Klbiii-). W, 

» ARRRGASTER-RTGE ligt arr., kant. en 1^ u. W. van Sneek. 

«ARREKERK-Efi.LAMRfiRTSGHAGEN, gem., beslaat, volgens het 
kadaster, eene oppervlakte van 781 bund. 96 v. r. 84 v. eil., waar- 
onder 775 bund. 23 v. r. 36 v. eil. belastbaar land ; en telt 154 h., 
bewoond door 105 huiBgez., uitmakende eene bevolking %an 750 inw. 




ABE. 809 

De dorpen Abbekerk en Latiibertscbagen zQn kerkeiyk reeds 
Cdert 157S gecombineerd. De eerste, die in deiegem. liet leeraar- 
«Ril hrefl waargenomen , is geweest Sixros RirFSiTOs , die in het jaar 
1S7S herwaarts kwam , en in bet selfde jaar naar Medemblik Terlrok. 

'ABBENBROBK, gem., paalt O. aan Geervliet en Zuidland, en be- 
Oaat oil de polders: bet Oodeland, de Nietvwlan der -polder 
eo Bog gedeelten in den NteuwenhooroschefOudenhoornsche 
enZaidlandsche-polders, benevens gedeelten van de N i e n,w e- 
kade en van Nieow-H oender hoek , en beslaat, volgens het 
kadaster, eene oppervlakte van 940 bund. 25 v. r. 28 v. ell.^ waar- 
ooder 9lis bond. & v. r. 98 v. ell. belastbaar land; telt 113 h., be- 
voond door 124 bnisgex., uitmakende eene bevolking van 6K0 inw. 

* ABBË!9ES is thans binnen de bedyking van het HaarUmmermeer 
begrepen. 

* ABBESTEE ligt kant. 'en 1^ n. N. W. van Sehagm. 

* ABBEWEER ligt kant. en { n. N. W. van Ond»tdemdam. , 

* ABBEWIER lag in bet kw. (niet arr.) OosUrgoo. 
ABBINGEWERF, voorm. aanzien lyke beerde in het Wesierkwariier 

der prov. Groningen , gem. Hoogkerk , van welke men evenwel da 
jnbte plaats , waar sijj gestaan beeft , ^niet meer weet aan te wyien. 

* ABCOUDE ligt in het kant. en 2 ii. N. N. W. van Loenên. 
Onder de Predikanten van Abgovdi vinden wg vermeld. den Latynscho 

Dtehter loaABHBs WasTBiiBuaoi , die er vaal 625 tot 1627 stond. — Da 
R. K. kerk is aan de U. H. €osnos en DAnuius toegewyd. 

ABCOUDE (KLOOSTER DER-ZUSTEREN-VAN ) , voorm. klooit, 
te Legdin. Zie FaABCisKAHsa-KLoosTBa. 

* ABCOUDE- b AAMBRUGGE ligt in het kant.. Loene», en uAt 
185 b., bewoond door 235 buisgez., uitmakende eene bevolking van . 
1200 inw. — Het wapen bestaat uit een veld van keel , met drie 
zoilcn van zilver. 

« ABCOUDE^PROOSTDIJ -EN <AASDOM ligt kant. ^Loen^, en 
telt 167 h., bewoond door 225 buisgez., nitnaakende eeoe bevolking 
van llOO inw. 

ABCOUDER-SLUIS, voorm. sluis in den Diemerdijk ^ in Amiiel* 
land, prov. If oord- Bolland. Zie Kostvbblobbb-slou. W«^ 

« ABEELB (DE) ligt i o. N. N. O. van Fliuingen , gem. en i u. 
N van Oott'Soulnirg . — ITet wapen van dbb Abbkib is een veld van 
zilver met drie afgekorte fasces van keel. 

* ABEJ is abosiveiyk hl. 34, vóór Abbbkbbk geplaatst. 

ABELSTOK of cigenlyk Abtstok, til of brug in Hunsingo^ prov» 
Groningen^ over de Irekvaart van Ulrnm naar Groningen, 10 min.' 
\V. van Meosingeweer , in den rijweg van Mensingeweer en Hoorn» 
Vroeger reed men hier over eene met steen gemaakte bedding door 
bet Zyidiep , dat zich by Schouwerzyi in de Hunze ontlast , en om 
die onder water liggende dam of doorrid niet te missen , hadden de 
Abten van bet klooster in de Marnc hierbij eene stok geplaatst , welke 
men Abtstok noemde. Later hebhen de Geestelyken van Nyenkloos- 
ter hier eene brug doen leggen , en het onderhoud van de Abelstok* 
stertil bleef tot in 1826 een servituut van de boerderyen van Nyeo- 
kloosler ; toen echter is zij eene provinciale brug geworden , en wordt 
sedert voor rekening der provincie Groningen onderhouden. 

ABELTJESHU1S, in de wandeling ook ABZLTjzaoBisaiiis genaamd, 
kleine boerdery en berberg in ^etterwolde , prov. Groningen, arr., 
kant. en 4^ u. Z. O. \^nfFintehoten , gero. en l| u. O. ^an Flagtwedde, 



S10 A B I. 

l u. O. N. O. van BoarUnge , op de Hantersohe grciiien , in welk* 
nabffheid raen de greppel en de iwarte scheidspaal tustclien de koning- 
rQken Nederland en Hannover vindt. 

^ABIGAELSHOOP ligt aan het Pad^an^ff'aniea , ter regterhand 
komende van Poeie-PaiUjeshmg ; palende N. aan den verl. boatgr. de 
Yier-Kinderen , Z. aan den verl. hootgr. Abigaelslost. 

ABIGAELSLÜST, kostgr. in Nederlands Guiana , Lol. Sutiname , 
aan het Pad-van^Wanica , Ier regterhand komende van Poele-Pantjes^ 
brug; palende N. aan den kostgr. Abigaekboop, Z. aan den kostgr. 
Anna*sliist ; 2S$0 akk. grond. 

^ABIGAELSLÜST , vroeger LmD-VAa-STAF-Aaoiis , ligt aan de f^a- 
rappa-ky.^k, ter linkeri\jde in het afvaren; palende bovenwaarts aan 
de katoenpl. Waterloo , benedenwaarts aan bet La nd-van -Moed-en- 
Kommer , de Negers noemen baar Pikisn-Staf-Aeoiis. 

ABINGA , voorm. stins , prov. Friesland. Zie ABBiiifiA. W. en A. 

ABINGAWEER , d., prov. Friesland. Zie Abrcwibr. W. 

ABKOVEN , geh. in de Meijerij tan *s Herlogenboseh, kvr, Ois- 
terwijk, prov. Pfoord- Braband ^ Tweede distr., arr. en B u. Z. W. 
van *s Heriogenbotek, kant. en | u. Z. van Tilburg , gem- en ^ u. 
N. O. van G&irU ; met 37 h. en ongeveer SOO inw. 

A BOEBOE, d. in Oost-Indië, Zie Abobd. W. 

ABOENG , volkstam in Oost-indii, op bet eii. Sumatra, weke 
met de Batakbs van gelijke afkomst sljn. 

^ABORO, staat: Amalla , Amaica en Amatoeli , /fe«,*Ama- 
Ila, Ama-lca en Ama-Toeli. 

ABRAHAMS-DIEP (HET) ol ibt Oodi-dibp, klein vaarwater in bet 
Qooregt, prov. Groningen , f^em. Sloehieren , dat by Hartenshoek , io 
eene Buidwestelgke rigtiog , in bet fFinschoterdiep valt , makende de 
scheiding tnsschen de gem. Hoogezand en Slochieren uit. — Dit is 
aldaar de oudste scheepvaart tot den* afvoer van turf. 

«ABSDALE, eigcnljik Abtsdalb, lifft | u. Z. W. van Hulst, op 
den groolen weg van Hulst naar jéxel, in den pold. van JbtsdaU, 
Men telt er 14 h. en ongeveer 70 inw. 

* ABSHOVEN telt 6 h. en ongeveer 50 inw. 

ABTSHOEP (DE), naam, welken men ook wel geefi aan de Wolps- 
■OBV, in de bar. van Breda ^ prov. Jfaord^Braband, Zie Wolpsbobf. 

* ABTSPOEL ligt i u N. van Leyden, \{ u. Z. O. van Ifoordwijk- 
Binnen, 20 min. Z. van Oegstgeest, in de Poelgeester-buurt, 

ABTS-POLDER (*S), naam, onder welken den Pboost-poldbb , io 
Staaii' Vlaanderen, in oude stukken voorkomt. Zie Pboost-poldbb. W. 

* ABTS-POLDER (OOST-) ligt in de gem. Kethel-en-Spaland. 

Desepold., welke groolendeeU uitgeveend is, beslaat, volgens het ka- 
daster , eene oppervlakte van 254 bnnd.; telt 8 boerderyen, en wordt 
door eenen molen, op de Schie, van het overtollige waler ontlast. 
Het polderbestuor bestaat nit eenen Molenmeester en vier Schouwers. 

«ABTS-POLDER (WEST-) ligt in de gem. Ketkel-en-Spaland. _ 
Deze pold. beslaat^ volgens het kadaster, eene oppervlakte van 116 
bund.; telt 15 boerderyen, en wordt door eenen molen, op de Schie , 
van het overtollige water ontlast. Het land ligt 2.15 ell. onder A. P. 
Het polderbestuur bestaat uit eenen Moleinueester en vier Schouwers. 

'«ABTSREGT grenst O. aan Pynavker, Z. aan Ackersdyk, W. aan 
de Schie , die haar van bet Hof-van-DcIfi en St. Maarleosregt scheidt , 
en beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 469 bund. 
tf9 V. r. 5 V. ell., waaronder 466 bund. 51 ▼. r. 5 v. ell. belastbaar 



ACH. 511 

land ; tolk 99 fa., bewoond door 95 boiigei», uitmakende eene bevol- 
kiif vao iW inw. 

*ARTSWOUDE Ugt gedeelteiyk io de geni. ü of-wan- Delft , gedeel- 
telyi io de gem. SL Maarlemregt-eH Doffpolder y- %\ a. van fUtttr- 
iiMj {m. Yan Delft, — Io dexe b. wordt het bnis, waar de Dich- 
ter Pmt geboren is, nog aangewezen. 

ABTSWOUDER.POLDËR (DE) of LAeB-ABTSWoooia-roLDBa . gemeen- 
lijk PifaemceB-poLaBa , pold. in Delfland.^ prov. Zuid- Holland, arr. 
'sGnttnktt^, kuni. Delft f gedeeltelijk gem. Hof -van-Delft , gedeeltelijk 
fm.Sl, 81 aarteneregt- en- Dorppolder ; palende N. aan den Krakeel-pol- 
der, 0. aan de Schie,,Z. aan den Noord-Ketbel-polder en den Zon- 
idie-polder, W aan den Rerk-polder. 

Deie pold. beslaat , volgens het kadaster , eene opper? lakta van 
S7I JMind. 64 v. ell.; telt 4 b. en 5 boerderijen onder HÊaartennegt- 
a-Dorpfolder , en wordt door vier molens, op de Scbie, van het 
oTerlottige waler ontlast. Het land ligt 9.50 ell.' onder A. P. 

ABTSWOUDER.POLDËR (BOOG-), pold. in DeZ/viaiuJ, prov. Z«u^ 
Hdlamd, Zie Krakbbl-polobr. W. 

JABWEILER, d. in het haXj, Lweemburg ^ kw., arr. en 1} u. Z. 
la W. Luxembuftj , kant. en 1^ u. N. O. van Bieh-aan'de-jél%eite , 
{tm. ea mim 90 min. N. W. van Bettemburg. Men telt er 18 h. 
co 130 inw., die kerkeiyh tol de par. van Bettemhurg behooren , doch 
liicr eeae filiaalkerk hebben. — Deze sectie der gem. Bettemhurg beeft 
,eea eigen gemeen tewoud , groot 11 bund. 97 v. r. 40 v. ell. 
*A&ARlBO wordt door de Negerf Gbar-Pbakascib genoemd. 
AGCRON , stranddislr.^ in Opper^Guinea. Zie Akbow. W. 
{AGHEVILLE of beter Haoibvillb, Fransche naam van het d. 11 el- 
iiKis, in bet groolh. Luxemourg. Zie Hbliiiiqbii. 

•AGHLUMBR-KONVENT is, volgens sommigen, in 1157. volgens 
ta^n, in 116S gesticht. 

'ACQT ligt l^u. Tan Eindhoven. — De St. yénthoninskapel aldaar 
«vrd eertijds bediend door eeocn Priester Renificiant. Zij is sedert bet 
b^D der voorgaande eeuw vervangen door eene schuurkerk, aldaar 
^rde R. K. geplaatst, en mede aan den H. Artorios toegewyd, die 
ug, als eene tweede kerk van Woensel, door den Pastoor en Kapel- 
iaaai fan die par. bediend wordt, -r- Ook is er eene school. — Io 
üovember 1R48 werd er, ter linkerz'yde van den straatweg op Eind- 
^f eo , eene Germaausehe begraafplaats ontdekt. Eenige aldaar opge- 
Mvene amen a^n naar de vcrsamelpiaats Tan het Noordbrabandsebe 
fnootschap opgeaondea. 

ACHT (NIEUW-), b. in de Meijerij van '$ Hertogenboêck, prov. 
^eerdrBraband , arr., kant. en 1^ n. N. W. van Eindhonen, gen». 
^eemd-en-Eckart , 1 n. N. van Woensel , | n. Z. W. van Aèhl • 
vaarvan het eene b. is ; met 50 h. en mim 310 inw. 
*ACHT.EN-Z£STIG.MORGEN of de Laaojbs paalt W. en N.. aan 
varkensoord, O. aan Oost-IJsselmonde , Z. aan Smeetsland. 

Octe pold. beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte vap 
64 kond. 78 t. r. 80 ▼. ell., alles schotbaar land, en wordt, met 
^ polder Dirk'Smeetsland , Meeiter Arend van Her 
^eudeutland en de de Een-en-vijftig-Morgen^ door eene 
dois, op de Haas, van. bet overtollige water ontlast. Het polderoe- 
Aaor beslaat nit eenen Dijkgraaf en twee Lage- Heemraden. 
ACUTERAFSCHE-POLDER , pold. in Rijtand , prov. Znul-HoU 

m. Zie WamMlIXVBBB (Dt NlBirWB>DBOO€«BSAAKTB-PoLBBB-VAH-). W. 



iSli A € U. 

ACHTERBERG , geh. in het Ooerkwartier der prov. Utrecht , arr. 
en 6 u. Z. O. vati Amersfoort, kant., geni en 50 min. N. N. O. 
▼an Rhenen ; oicl 199 h. en 1160 inw. 

* AGHTERBOERRENS paalt N. aan do Hillekes , O. aan bel Vlaan- 
derenbosch en de Lage-Donk , Z. aan de Sprang en W, aan het Kib- 
bel vaartje. — Dese pold. beslaat, volgens het kadaster, eene opper- 
irlakte van 51 bond. 42 v. r. 45 t. el!., doch wordt op 55 buod. 
95 V. r. 39 V. ell. scbolbaar land gerekend. Hij wordt door een bonten 
slnisje , voorsiea van eene klep en schuif, wyd 0,48 en hoog 0,4S ell., 
op hel Kibbel vaartje en vervolgens op de Mark , van het overtollige water 
ontlast. Het land ligt omtrent geiyk A. P. De kaden van dezen pold. 
syn van geringe hoogte. 

* ACHTER BOSCH, geh., gem. UeihotU, ligt 2^ u. N. van Eindko- 
ven, kant. en 2 u. N. W. van Helmond.^ Men t<;lt er 6 h.' en on- 
geveer 40 inw. 

* ACHTERBOSCH , geh., gera^. St. Oedenrode, moet w^vallen. 
ACHTER BOSCH,' geh. in de Meijetij van 't HertogKnbosch, kw. 

Peelland, prov. ISoord-Eraband ^ Derde distr., arr. en 4^ u. O. van 
Bindhoven, kant., gem. en | n. O. N. O. van Atten; met 10 b. 
en 50 inw. 

AtHTEB BOSCH, seh. in de Meijerti van 'm Hertogenhosck , kw. 
PeeUand, prov. Jfoord-Brahand , Derde distr., arr. en 1 n. N. O. van 
Eindhoven^ kant. en 2 u. W. van Helmond, gem. Pfunen-Gerwenen- 
Jfederwetten , i n. W. van Nunen ; met 2 h. en ongeveer 20 iirw. 

» ACUTERBROEK , b. in den Crimpenremtard , ligt 5i ii. O. N. O. 
van Rotterdam, kant. Schoonhoven ^ i^em, Berkenwoudg'enrAchtefinvek, 

«ACHTERBROEK, geh., pn. lierop, ligt 1} a. Z. Z. 6. van 
Helmond, ^ u. N. W. van Lterop, 

ACHTERBROEK, pold. in den Crimpenrewaard , prov. Zuid-Hol- 
lamdj arr. Rotterdam, kant. Schoonhoven, gem. Berkenwoude-en'Aek- 
iêfhroek; palende N. W. aan Kattendyksblok en Midde]blok , N. O. 
aan den Beijerscfae- polder , Z. O. aan den Beijersche-polder , KleiD- 
Stolwijk en den fierkenwoudsche-polder , Z. W. aan den Nesse-polder. 

Dese pold. wordt verdeeld in het Oosteinde en het We st einde; 
beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 452 band., waair- 
onder 426bnnd. schotbaar land ; telt 26 h., alle boerderyen , en wordt 
door twee sluixen , op den IJssel , van het overtollige water ontlast. 
Het land ligt 1 ,56 elL onder A. P. Het polderbeslnar oestaat uit eeoeo 
Polderschont, drie Heemraden en eenen Secretaris. 

AGHTERBROEK (HET OOSTEINDE-VAN-), gedeelte van den pol- 
der Aehtetbroek in den Crnnpenrewaard , prov. Zuid-Holland , arr. Rot-- 
terdam, kant. Schoonhoven, gem. Berkenwoude-en- Achterbroek ; paa- 
iende N. W(. aan Middelblok, N. O. en Z. O. aan den Beyersche- 
polder, Z. aan Stolwyk , Z. W. aan het Westeinde van Achterbroek» 

Deie pold. beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte Tan 
221 bnnd.; telt 15 h., alle boerderyen , en wordt door twe slnizen , 
op den IJssel , van het overtollige water ontlast. 
^ ACHTERBROEK (HET WESTEINDEYAN) , polderland , prov. 
Zuid-Hollands Zie WBSTBiaDB-TAH-AcBTEEMOBK (Het). W. en A. 

ACHTER- DEN-DIJK, naam, welken men wel eens geeft aan hei 
kw« HoNDSHOLBB!MjB van de gem. Ifaaldwijk-Hondsholredijk-en'de^ 
Oranie-^polder , ïn Delfland, ^rov. Zuid Holland, Zie Hordsuolbbdijk. 

ACUTER DIE P , b. in de voorm. regtstoel van Sappemeer , orov ^ 
Groningen, arr. en 5(0. Z. O. van Groningen ^ kant. en ju. O. N. O. 



k 



ACH. 519 

t%n ket Hoo^eaamd, gem. en 10 niio. N. van Sappemeer; 'mei 54 h. 
ca SB70 nw. 

• ACHTEREIND ügt 12 o. Z. Z.0. vmï Einékaven , | o. Z.0. van jiaUt. 
ACHTERHOEF-POLDER, pold. , prov.Z. IloUand, Zie Hoit-roLDia. W. 
ACHTERHOEK, buit. in Zaliand, prov. Overijssel, arr., kant. en 

I uur BI. O. van Deventer, gem. en 'j ii. Z. O. van Diepenveen* 

Dït buit. beslaat , met de daartoe beboorende gronden , eene op- 
pervlakte van 80 bund. 72 v. r. 9 v. ell.^ en wordt in eigendom 
Dcieten door den Heer W. A, var db Gbaafv , woonacbüg .te Deventer* 

ACÜTERHO^R , geb. in Zalhnd, prov. Overijssel, arr. en 5} if. N. O. 
van Deventer, kant., gem. en 2 u. Z. vau Raalte, met 10 b. en 60 inw. 

ACHTERHOEK (DEN), geb. in bet markgr. van Bergen^op-Zoom, 
prov. Noord- Braband , Fierde dittr., arr. en raim 3 u. Z. W. van 
Breda, kant. en 1 a. Z. Z. O. van Ondenboseh, gem. Ruephen-Ferens" 
exÊde-enrSprundel, 10 min. N. O. van Rucpben \ met 20 b» en 180 inw. 

ACHTERHODT, geb. in bet Wold-Oldamht, prov. Gnmingen ^ 
arr., kant., gem. en 10 min. Z. W. van WinsehoUn* 

ACHTERKLAP-POLDER (DE) , nold. in Schieland, prov. Zuid^ 
Beüand, arr. Rotterdawk, kant. ffuUger^erg , gem. Bleiswijkg pa- 
lende Hm en W. aan den Einnenwegtcbe-polder van-Zegwaard , O. aan 
den Aditerboef-polder en den Overbuurttcbe-polder, Z. aan den laatst* 
paoemden polder. * 

'ACHTERLAND of AcaTBaLAHDSca-roLDBE grenst N. aan Ammers- 
Graveland, O. aan den Oad-Goudwaardsebe- polder, Z. aan Pealwyk, 
en wordt W. doüor den boclteiti van den Overwaard van den Laag- 
BloUaiidscbe- polder en den Brand wykscbe-polder gescbeiden. Hfj watert 
uil door molens op den gemelden boesem. 

* ACHTERPOORT ligt in. bet kant. Schoonhoven en paalt N. aan 
bet dnrp Haastrecbt , O. aan de Hofkampen tegen de Vliet , Z* aan 
Heeg-Bilwijk , W. aan den Bergambachter-boesem. 

ACHTER-SGHÜLPVLAK(UëT), duinvallei in Kennemerland, prov. 
Beord^Höüand , arr. en kant. Alkmaar, gem. Bergen, 

Aan het westeiyk einde van deze duinvallei , welke eene oppervlakte 
iwlaatvan 54 bund. 18 v. r. 90 v. ell., slaat eenig eiken bout , ken- 
Bel^k aldaar op den regel geplant , doch het is kort en verwaaid.' 
Da »lfde schnlpvlak , voor ongeveer veertig jaren gebakt , is toen 
niet vreder oitgcloopen en, ofscboon bet aangewaaide berkensaad wel 
bier en daar weder eenig nieuw gewas beeft voortgebragt , geiykt bet. 
an meer naar eene grasr^ke vallei. 

$ACHTERSE?I BOSCH, prov. PfoordBrahand, Zie AcBTsasosci. 

ACHTERSLUIS-POLDER (DE), pold. in Kennemerland, prov./Voonf- 
MMand , arr. Haarlem, kanl. en gent. Zaandam, palende N. aan 
dcD ZeedQk» O. aan het Barndegat, Z. aan bet IJ, W. aan deZlian. 

Deae pold. beslaat, volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 84 band. 

ACHTERSTE DIEP (HET) . ook Exloscbbdibf genaamd , water in 
(heêerwwerderdingspH , prov. Drenthe. Het ontslaat in de markte 
vao Falike , gem. Odoom, loopt loo Noordwaarts af, langs Exlo , 
ia die xelfde gem. door de markte van Buinen , gem. Borger, in de 
markie van Vronwen, en vereenigt zich met het Foors te-diep, 
om de Runse of zoogenaamde Oostermoersche -vaart te vormen. 

ACHTERSTE-KIEVITSWAARD (DE) , pold. in den Bieshoseh , 
prw. If oord' Braband. Zie Kibvitswaabd (Db A«:btbbstb-). W. 

ACBTERSTRAAT , geb. in de Meüerij van 's Bertogenhoseh , 
Lw. M aa s l an d , prov. Noord- Brabatid , Éérste distr., arr. 'en 4 u. O» 

Xül. Dbbl. 33 



5t4 ACH. 

van '$ BêriofetAuekf kant. en \\ u. Z» Z, O. vaa Oü, gttti. «a 
5 min. Z. van FfisUlroée; roet 20 b. en raim 100 inw. 

* AGBTEEYELD , laas : AGHTEVELD. Deie buurt, ligt io het 
kant. en \ u. Z. vao Jfijierk, ann de Utrechtaoke grenxen. Men 
fcell er 103 b. en ruim 880 inw. — De R. K., die er raim 800 in getal 
syn , maken , mei die oit de naburige gem. Woo de n be rg , eene stal. 
uit, welke tot bei aartapr. van Gelderland behoort, dooreenen Pan- 
toor bediend wordl , en 880 sielen , onder welke 040 Gommnnikan* 
ten, telt. De kerk» aan den H. Josanos toegewijd, is een nieaw 
tteenen gebouw , roet eenen natten toren en van een orgel voovaien. 
De^ tial. beeft eene eigene bqjfraafplaata. 

ACUTEaVLAR, duinvaUei, prov. Ifoord^Bolhmd. Zie SrUKU- 
aooa. W. 

ACHTERWEG, geb. in Seküland, prov. Zuid Holland, arr. «o 
ti u. 'O. ten N. van Rotterdam, kant. en 2^ u. O. ten Z. van ffille^ 
gerêberg, gem. Cappello'en'ketSlot-ie^ppelle'Op'den-IJiieL 

ACUTER WETERING (DE), waterieidiuff in ZaUand^ prov. Omt- 
iJHel, gem« Kawtpenreen, loopende langs den Hooaeweg. Zy begiol 
aan de binooiilanden in bat Zuiden en loopt in de Heeoe uit. 

AGHTEVELD, buvrs., prov. Gelderlamd. Zie AcüTaavBui. W.en A. 

* ACBTHOVEN , gem., telt 15 b., bewoond door even loo vele huia- 
gez., uitmakende eene bevolking van 120 inw. 

ACHTHOVEN, pold. in bet land-ven^Fianen , prov. Zuid-Hal^ 
land, arr. Gorinehim , kant. Fianen, f^em, Lekunond-Jchthooen^en* 
Lakorveld, de heerl. Acbtboven uKmakende en palende N. W., 
N. en N. O. aan de buitenwaarden der Lek, O. aan Spinhoven , L 
aan West Lakerveld en Z. W. aan den Zederik. — Deie pold. bn* 
slaat , volgens bet kadaster , eeue oppervlakte van 467 hnnd»; telt 
S2 b., meeaial boerderyen , en wordt door tny^ molens , op de Ze* 
derik, van bet overtollige water ontlast. Het land ligt 0,09 onder A. P. 

* ACHTHOVEN , pold. in RtjnUmd. paalt M. aan den Does«pohler , 
onder If^oubruggOf O. aan den Honddykscbe^polder en den Lageo- 
waardscbe-polder , Z. aan den Ryn, W. aan den Doea-polder, onder 
Leyderdorp, -7 I)ese pold. beslaat , volgens het kadaster , eene opper- 
vlakte van 374 bund. en wordt door eenen molen, op den Ryn, van 

. het overtollige water ontlast. Het land ligt 1,58 ell. onder A. P. 

AGHTflOVENSCHE-UlTERWAARDEN , pold. in bet Umd-vam^ 
y tanen j prov. Zuid^tiolland , arr. (SrortncAeiii , kant. Fianen, gem. 
Lekêmond-Jchihoven- en' Lakerveld: palende N. aan de Lek, O. aan 
de Rersbergsche- waarden , Z. aan Spinhoven en Aehtboven , W. aan 
de Sluisse-waarden. 

SACUTHUIZEN, geb. op het eil. Goedereede-en-Operflakkee , i^nxw. 
Zuid' Holland , arr, en Op. Z. O. van Brielle, kant4 en 2^ u* O. ten 
Z. van Sommeledijkf gem* enl u. W. van Obltgeneplaat ; met 14 h. 
en 1600 inw. — In dit geb. staat de R. K. kerk van de aUU Ooie* 
gemphat , aan de H. Miau i/emWeaart toegewyd , -en in 1848 gebouwd* 

* AGET-KARSPELEN ligt kant. Bergum , beslaat eene oppervlakte 
van 10,321 bund. 97 v. r, B5 v. ell., waaronder 10,187 bund. 49 v. r. 
13 V. ell. belastbaar land ; telt 1315 h., bewoond door 1477 bttisgen., 
uitmakende eene bevolking van 8000 inw. Het grietenybuis staat te 
Buitenpost. 

'' ACHTMAAL ligt in bet Fierde distr., van Tfoor^^raftoiMl , 4 u. 
Z. W. van Breda, 4 u. Z. W. van Oinneken, 1 u. Z. W. van Zwndort^ 
I n. W. van 9Fomkont. 



A D D. ttfS 

Dit ^. is vrV «i^ttlKkt en icit ISO h. en 7^0 inw. Ook beeft 
er VTMfêr ecae kftfiel gcslMn « welke oaHreal hei jfar 1780 ie ge- 
sleept. 

AGHTMOHGBN (OE) , onbefauisde pold. id deo Buthoêckp proT. 
HmrJ'Bnhtmd , JiMMie dittr., err. ^s liêHofenbotdk, kanl. Heuêign, 
«deelieiyk g«n. Dtmen-Muuiter-en-Muilkerkf gedeeltelQk gMi . A^er- 
Mdbai; palenile Z. aan deo Midd«Uaard vao Bink , O. aan de Bruine* 
kil , Z. ean d«B Nelisseovaard ett W. aan ket Hteorgai. «^ Dete pold. 
enkaad in hei jaar 1859, beslaat, volgens bei» kadasler , eene ep- 
pmiakte vnii bnnd. 85 v. r. §5 v. ell., thans bestaande uit boav-, 
frievt* en rietland. Hij watert aii op de Bruine*kil. Hei land ligi 
0,60 dl. boveo A. F. De hoogte der dyken is 8,20 ell. Hy sUai on- 
der het bestuur van den %igeoaar , i^nde de Heer G. yav HoewaauMae. 

"■ACHTnENUOVEN , gem., proY. Otrecki , beslaat eene epperrlakie , 
volgens het kadaster, van 1080 band. 90 v. r. 51 v. ell., waaronder 
1065 bund. 74 v. r. 41 v. ell. belastbaar land; telt 51 h., bewoond 
deer 71 haisges , oitniakende eene bevolking van 580 inw. 

* ACBTTIENHOVEN « gero. in Zuid^HoUamd, bestnai uii de pold. 
Heord-Achti'tenhoven en Zoid-Aebtiienboven} beslaat, 
talgine hat fcadasier, eene oppervlakte van 496 bond. 10 v. r. 48 
V. dl., wanroader 496 band. 8 v. r. 94 v. ell. belastbaar land, telt 
17 b-, bewoond door 96 haisges., uitmakende eene bevolking van 
M6 inw. — • Hei bebouwde gedeelte ligt N. ten W. vaa Woerden , 
Z. Z. O. van Noorden. 

ACBTTIENHOVEN (NOORD-) , pold. in bet greotwalers. ven ^ot- 
An, prov. Zmid^HdUamd, arr. £eydni, kant* ff^oênU», gem. jécki^ 
tkukmeu ; palende N. aan Naarden . O» aan Wettveen , Z. aao Zuid- 
Aekttienbefvea , W. aan de gem. Nieuwkoop. 

ACHTTIENHOVEN (ZUID) , pold. in het greoiwaters. van JToerw 
én, prov. Zmid'HMuidf arr. LÊjfim j kant. tf^oeritn, gem. Atki" 
fojei e n i palende N. aan Noord- Aebitienhoven en West veen , O. aan 
Oed-Kaoierik , Z. O. aan de Myslfde , Z. W. aan den Zegvelder-pol- 
dcr, W. aan Nieawkoop. 

•ACKSBSDU&, pold., /«et.* A€RBRSDIJKS€HB-POIJ)BR , paalt 
Z. aan dea 8obieveensehe-polder , W. aan de Schie. — Dese pold. 
wordt door twee molens , op de Sehie , van het Overtollige water ont- 
last. Bei laad ligt 9,59 onder A. P. * 

•AGEBMTEB, (eet.' AGKBRSTEIN. 

AGEEEWOLDE, d., prov. Friesland. Zie AiEBawooot. W. 

*ACQÜOf ligt Z. W. van Culmbarg , W. ten Z. van Beut. — 
9«Hn i «. N. W. van hei dorp liggen slniseu in den Meerdyk (niei in 
ém Diafdyk). — In bet jaar 1844 is bier eene nieuwe Herv. kerk ' 
fibeawd , welke den 10 November van dat jaar iogewyd is, syade een 
ftaeeea gebouw , aMt eenen steenen torcu , doch aonder orgel. — Hei 
i t y tu vMi Aofoof is van silver, met twee gebretesseerde faseen van 
keel; met eenen loopeaden hond van sabel in bet hoofd. 

M31A, sifaaddistr. in Afrika. Zie Aksa. W. 

ADAMS-ftLOOSTBR « naam , welken men by verbaslering geeft 
san het AoHsas^KMiosvaa te ZiêtplUu. Zie AnaAss-a&oesfBa. 

ADDBWIBN , aaam « welken de Negers geven aan de koffijplant. 
LtUatdml, ia de kol. Smrinamêé 2>ie LiftuhiDAL. W. 

ADDINK, landgoed in het graafs. Zuiphen, prov. Gelderland, 
U., disir., arr. en 1|n. Z. O. van Zuiphêm, kaai. en 9i n. Z.W. 
vsa iecAewi , gem« en 90 min. W. van r orden, — Hei beslaat, mei 



»16 A.DE. 

de daartoe behoorende groodeo , eene oppervlakte van 80 band. 70 ▼. r. 
50 V. ell., en behoort in eigendom aan Mr. D. Evikihk, Advocaat ie 
Zutphen. 

* ADEügtIi u. O. N. O. van Leyden , 1 ti. W. N. W. yan Wots- 
brugge, 5 min. W. van Hoogmade en den Frederiks-polder. 

* ADEGEEST ligt arr., kant. en 1 u. Z. W. van Leyden, gem. «o 
9 min. N. van Voorschoten, 

ADELBERTUS- KLOOSTER , vüorm. abdij in de heerl. Egmond , 
prov. If oord' Holland, Zie Ecmond (Abdij- vak-). W. 

ADELEN, voorin, stale, in de Frieschc griet. Menaldumadeel ^ 
onder Berlikum , welke van de familie via Adelbr , te Sexbierum af- 
komstig was , doch reeds lang geslopt is. Ter plaatse , waar zy ge- 
sta^n heeft, xtet men thans weiland. • 

ADENAEOEMA , d. in Afrika, in Opper-Guinea ^ aan de Goud- 
kust , in het stranddislr. Hante. 

ADER-POLDER , ook Aa-poldbb genaamd , pold. in Rijnland , proT. 
Zuid-Holland t arr. Leyden, kant. ff^oubrugge , gem, ilkemade ; pa- 
lende N. aan de ringvaart des Haarlemmermeers, O. aan de Ade, 
Z.'aan den Buurster-polder , W. aan de Balgertj. — Deze pold. be- 
slaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 57 bund. en wordt 
door eenen molen , op de ringvaart van het Haarlemmermeer , van bet 
overtollige water ontlast. Het land ligt 1,70 ell. onder A. P. 

ADEVVERD of Adbwebth, d., prov. Groningen. Zie Aodabd. W« en A. 

ADEYLAR, d. in Oost-ludié , op het eil. Groot-Key, 

ADIARSA, gonvernementsdistr., in Oost-fndie, op het eil. Java, 
ads. res. Krawang , aan de Tjitarom of Westcrgrenzen , tegen het 
Buitenzorgsche. — > In dit distr. wordt de Javaansche taal meer of min 
zuiver gesproken , dew\jl zich aldaar voorheen (1!$65 — 1 568) Volkplan- 
tingen uit het Oosten van het eiland hebben nedergezet. 

ADICOURADI , berg in Westlndië, in het noordwestelijke gedeelte 
van het eil. Aruba , ten O. van den berg Anoaboei. — Men heeft in 
de kwartsader van dezen berg , die den Liii tenant-Generaal Kbaubh- 
BOFF in zgne tegenwoordigheid, in 1824, door mineurs en sappeiirs, 
by middel van petards , heeft doen openen,' ter diepte van 1,70 eil. 
stukken kwarts gevonden , waarover kleine slipjes , korreltjes of lover- 
tjes goud verspreid lagen. 

ATiJIE , distr. in Oost-lndie, op het eil. Sumatra, resid. Palembang. 

ADJOA , berg in Afrika, in Opper^Guinea , aan de Gotn&ust, strand- 
distr. Hante. 

ADIRIPJO, distr. in Oosl-Indië , op het eil. Jata, resid. Baujoe- 
maas. — De grond is er hoog en bergachtig , doch in het zuidelyke 
gedeelte vlak , nattig en drassig. 

ADMANS-KLOOSTER (HET) , bij verbastering bbt ADAHs-KLOosm 
geheeten , voorm. kloosi. ieZutphen , op het Oudewand. — Dit kloost., 
hetwelk bewoond werd door Nonnen van de Franciskancr orde, moet 
gestaan hebben daar, waar nu de Taputfabeuk is. 

ADMIRAAL-DIRKSZ, fort, prov. IV. Holland. Zie DiBBSs-AoatBiAL. W. 

ADMIRAAL-DE RÜYTER, ADMIRAAL-TROMP en ADMIRAAL- 
ZOUTMAN , twee forten en eene kuslbaltery , prov. Zeeland. Zie Ruttbe 

(^DBIBAAL-OB') , >V . TbOMP (AOBIBAAL*) W. Cn ZoOTHAB (AokllAAL-). W. 

ADODO, d. in Oost-Indië^ op het eil. Vordate, aan den aee- 
kant , uit een twintigtal huizen bestaande. 

ADORNE-POLDËR of Aooobrb-poldbb , pold. in het Land-van- 
Kadxand, prov. Zeeland, arr. Middelburg, distr. enkant. Sjmm, gem. 



ADR. 517 

Ifimwmlief; palende N. aan de Noordiee, O aan den Baantt-polder ^ 
Z. aao de Nieiiwe-haf en , W. aan de Schorren van den Zwarte-polder. 
Hg is in 1619 bedekt, door Jean Adoohhb. destyds Heer van Biervliet 
e« besbal 56 bnnd. 47 t. r. 66 y. ell. 

*ADORP, gem., ligt kant. Onderdeiidam ; paalt Z. aan de gem. 
GroningeD' en Noordijk, en beslaat, volgens het kadaster, eene op- 
pmrUkte van 2S09 bond. 28 t. r 35 v. ell., waaronder S168 bund. 
22 V. r. 66 ▼. ell. belastbaar Innd ; (elt 1!S6 h., bewoond door 198 
faaisgex., nitniakende eene bevolking van 1100 inw. — Hetd. Adobp 
Kgt 1 a* N. N. W. van fironingen , aan de Otide-Hiinse of het Reit- 
di^p , en de Groote- en Kleine- 4a , van welke beide laatste het tynen 
oaana ontleent. Deze Aa-strootnen slingeren zich on» de loogenaamde 
Hammen , die ongevt*er ISO bund. groot zyn. — Het kerkje heeft 
eea orgel. — Vroeger slond er te Adobp mede een slompen toren , met 
scbietgaten voorxien , doch deie ts in het jaar 1794 -resloopt , en de 
thans bestaande van hont geboiiude toren in 1849 vernienwd. 

ADORPER MEEDEN , streek land , 'm ffunsingo , prov. Gioninaen, 
arr Appingedam ^ kant. Onderdendam ^ gem. en | u. N. van /iaorp ; 
net Tijf lioerderijen , behoorende tot bet d. Adorp. 

ADRIAANS-POLDER , pold. in bet eil. Ifoord Beveland , prov. 
Z^tUindj distr. en arr. Goesj kant. en gem. Kortgene; palende N. 
aao den Oud-Rortgene- polder , O. aan den Anna-polder, Z^aan de 
Zuidvliet , W. aan den Stads-polder-van-Kortgene. — Deze pold., 
welke ÏD bel jaar 1715 bedijkt is, beslaat, volgens het kadaster, eene 
appervlakle Tan 57 bnnd. 85 v. r. 97 v. ell , waaronder 54 bund. 
8D ▼. r. s«hotbaar land ; en wordt door eene sluis, op den Stads- 
palder, Tan het overtollige water ontlast. Het polderbestuur bestaat 
■it eenen Dijkgraaf en eenen Gezworene. 

{ADRIAN A-POLDER (DE), pold. in het eil. Goeder eede en Over- 
fUkee^ prov. Zuid- Holland, arr. Brielle , kant. Sommeltdijk , gem. 
SuiUndam; palende N aan de schorren tegen het Haringvliet, 0. aan 
dan Bendragl-polder, Z. aan de schorren tegen bet Rroawersbavensche- 
seegai eD aan den Groote-Zuider- polder — Deze pold., welke in het 
^ar 1769 bedijkt is, vloeide in het zelfde jaar weder onder , doch werd 
in 1770 herdijkt en toen langs de oostzijde afgesneden , zoo als nog aan 
den loop van den dijk te zien is , welk gedeelte naderhand in den Een- 
dragt-polder is ingesloten. Hij beslaat, volgens het kadaster, cenè 
•ppervlakte van 195 bnnd. 76 v. r 19 v. ell. »- Door dezen polder , 
welke xijoen naam ontleent van de echtgenoot des toenmaligen Am- 
fasditsbeeren Ihah Cau en door den Eend ragt -polder , werden in 1780 
Goedereede en Overflakkee tot één eiland vereenigd. 

ADRIANA-THEODORA-POLDER, pold. in het eil. Goedereede- 
em^Overflakkee , prov. Zuid-Holland, arr. Brielle, kant. Sommelsdijk, 
gem. Ooitgentpfant ; palende N. aan den Maria-polder, O., Z. en W. 
aan de gorzen legen het Volkerak. ^-> Deze pold., beslaat, volgens het 
kadaster , met de daarvoor lin^gende gorzen , eene oppervlakte van 
166 bnnd. 91 v r. 90 v. ell., en wordt door twee duikers, op het 
Yolkerak, van bet overtollige water ontlast. 

* ADRIGHESI. Hel huis door Aütont var deb Rühg gebouwd is , na- 
dat het omtrent de helft der vorige eeuw aanmerkelijk was verlim- 
oaerd , in het jaar 1810 gesloopt. De boerenwoning / het tninmaos- 
bots , de vijvers en grachten bestaan er nog , doch de plaats , waar het 
katlcel gestaan heeDf , is geheel opgeruimd en beplant. — Het wapen 
der HeercD van Asatcaia heeft eene lambel van azuur in het hoofd. 



K18 AD R. 

^ ADRICUBM , kaioenplaot., ligt aan d« MaUifmtökteeh ^ ter ref* 
ItnU^o in htft afvaren. 0« Negen noemen haar Fmeabi. 

*ADÜARD, gem., beilaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte 
van 5062 bund. 85 v. r. 40 v. ell., waaronder 998S( bund. 51 v. r. 
S5 V. ell. belastbaar land , en telt 999 h. bewoond door 546 buisges., 
uitmakende oene bevolking van 1850 inw. Men beeft er een Godsbaia, 
waarin 14 oude lieden en 18 kinderen sijn opgenomen» en een Depar- 
tement der Maatscbappy : Toi Nul van 'i 4l^emeen f dat den 26 Oe- 
eember 1854 is opgengt en 12 Leden , benevens een bonnorair Lid , telt. 

*A DU ARD (KLEIN-) was, van het N. noar het Z., 500 schreden 
langen van het W. naar het O. 250 sebreden breed, mei eenebreedc 
gracht en steenen ringmuur omgeven. 

*ADUARD£R- VOOR WERK ligt W. N. W fiw Groningen , kant. 
en 11 u. N. O. van Zuidham. 

* ADUARDERZIJL ligt W. N. W. van Gnmingtn, kant« eo 1|o. 
O. va o Zuidkomf J n. N< N. O van Ferwerd , waartoe bet ker- 
keiyk behoort , lelt 14 h., bewoond door 25 bnbgei., uitmakende 
eene bevolking van 120 inw., welke meest met sjouwen of bet optrek- 
ken van schepen langs het Reitdiep hun bestaan vinden. «^ Deae 
sluis werd in 1501 bevestigd door Hcoo vak LBissenica, Saksisch Stad- 
houder in Friesland , met overleg van Graaf Emab». -—In hel Jaar 
1580 werd AaoABBeasuL op den 14 Augustus door hel volk van Rtv» 
awaiifi veroverd, waarby aan onse syde Jobar Bowinoa ten gevol^^ 
van eene bekomene wonde sneuvelde. De schans vervolgens bsrnameo 
lynde, bemagtigde Rbbhbiisbbq die weder stormenderhand op dan 
25 Mei 1581. — Den 25 July 1672 deed eene afgesondeiie troen vao 
den Bisschop van Monster , die Groningen belegerde, eenen aanval op de 
AauABDBBBiii.^ doch werd hier , door de onsen , onder de Kapiteins Clabw 
en RirFBRBA, benevens Stbabt, Overste van de Dragonders , mat groot 
verlies aan dooden en gekwetsten , afgeslagen ; waarop dit vlugteade 
vyand door de boeren achtervolgd , nog een groot aantal manschap» 
pen verloor. — De .tegenwoordige steenen sluis werd in het jaar 1706 
geboQwd. 

ADWARTH, ADWIRTH en AETWBRTH, oude namen van hei 
d. AnoABD, prov. Chonimfên, Zie Abvbd. W. 

AEBINGA of ABlBeA, voorm. state, prov, Friesiand, kw. Oostefyoe, 
griet, heeumdrderadeei , arr., kant. en 2 u. N. van Leeuwarden , 5 min. 
K.W. van Hijum, waartoe ly behoorde. -^ Ter plaatse, waar deie alale 
gestaan heeft , «iet men thans eene boerdery , welke , met de daartoe 
behoorende gronden , eene oppervlakte beslaande van 18 biind. 76 v. r. 
70 V. ell., in eigendom bcieten wordt door Mevrouw de Oooairière 
VAB ScBBLTiHOA , geb. VAN Etsiuca , woooacbtig te Leeuwarden. 

AECKER-POLDER , po1d.,prov. /Feor</-^o//oiti^. Zie MmaB&vBiMGU. 
Abbb-pokdbb. W. 

AEGK1NGA, b., prov. Friesland, Zie Aacbiicob. W. 

AED-LEVWERD , volgens de overlevering een oud gebouw, dat 
als bet eerste begiafél. der st. Leeuwarden^ prov. Frieeland , moet 
beschouwd worden. Zie Lbbi;wabbbr. W. 

*AEGUM ligt kant. en H n. O. van Rauwerd. Aldaar is in 
1858 de kerk afgebroken , en de toren alleen staan gebleven. 

* AEKAMP ligt gedeeltelyk kant. ff'ineehêieH , gedeelteiyk kant. 
en 5 u. O. \au Zuidifroek , ter wcdertyden van de Oude-Be, w«lke 
hier de scheiding tussehen Oostwolde en Finsterwolde uitmaakt. Men 
telt er onder Fineierwolde 50 h. en 150 inw. 



A 9 g. »19 



ABLSOMy d., f€Ov. Friiüamd. Zie Aamoh. W. 

ASMINGA, voofin. Mate, pro?. frieêioMd. Zit Ebirm. W. 

A£IISFOHT, onde nMim «ae de st. AvniFooiff, prov. Ütrwkt. 
&e AatuvooaT. W. ei» A. 

AEMSTELREDAH , oude oaain van de «l Abstwihib , prov. I^^ord» 
BMmd, Zie AasTiMAB. W. e» A. 

A£MSVEKN , veen , prov. OperijsieL Zn Amvbbh. 

AINtiUIORREN, geb. m Fivel^o , prov. Gtoninffen , arr., kani. 
en 2} o. Z. W. van jÉppmgeéamf gem. en { ii. W. len Z. van' 

AfillGTERP , b., prov. Friesland. Zie Aaorasr. 
AEÜGWIBRÜM , o«de naam van bel d. Eacwtnus, prov. Fn'es' 
kmd, Zm Enovwaaa. W.- 

* AEMGWlRDfill bealaal, volgens het kadasltr, eene opporvMte van 
MH bMd. 8^ V. r. 71 v, ell.« waaronder 4042 buiid. S7 v. r. 90 v. ell . 
bcbttboar land , en teh 405 b , bewoond door 540 b«tisgca., nitnia- 
UnAa oeoe bevoUiog van 2800 hiw. _ De Herv., die er 1000 ia ge- 
tal syn CD twee kerken bebbeo^ aU: ééne Ie Tjalleberd en éénó 
tcTcrbondi maken de gem. van TjaUeberd- Lonjebepd- 
ftenloot-Terbané-en-eeD^gedeelie-van-lioerenvoen uH. «— 
Bol grieleD(|lMiis va» ABHflwiaMn tiaai b^ Uoerenveen. 

AËNSTOOT, oude naam van het d. Omauio, prov. GtféerUmd, 
Ut OnanMo. W. 
AEPEÜ, butti». in €el^n4Qnd. Zie kv^m. W. 
AERNEM , oude naam van de si. Abribb. Zie da% woord. Wbk. en A. 

* AlRT (TER-) ligt iu. N. W. vai» .^aiaii; lit. Z. W. van Friet. 
KcB lelt er 4 b. en ruim 30 inw. 

ASSINGA, voorm. adell. b., prov. Grommgen, Zie Ambo*. W. 
AESTBRMAR, oude naam van bei d. OosTiania, pn^. Frieshmd. 
Zm OosransBsa. W. 

* AFFERDEN , in Opper- Geléer, beeft een gierponlenvter over do 
in don weg va» dil dorp op Voribem. 

* Af FERDEN-DRUTEN-EN-DEEST. De eerste, diei» deiogem. bet 
kcraaroNibt beeft waavgenosien , is geweest HbrvicoS' m Bbbib , die 
i» het jaar 1615 herwaarts kwam en in bet jaar 10119 overleed. 

AFFETA, strandUislr. en at. in Jfrika. Zie Fbva.. W. 

AFGELATEEi-VEN (DE) , poel in de beide i» hot markgr. van 
B^maem-'ap'Zoomf prov. tioord-Braband ^ gem. fFoênêdrteki' Hooier- 
égiuetÊ''€e^9ittkelêno0td. 

AFMEETING (DE> , poM* in den Biuhoêek^ ptt^v. /foaré^Bfobmné , 
Tmeeim distr., arr« '$ Üeriogenboêch ^ kaai. Heuêden, ftm. fF erken- 
émm ; palende M. aan de Weeren over de Bakkers-iil, O. aan don 
Wienn^er^wal o» den Borcharen -polder, Z. aan bet Heimans -gaatje, 
W. aan de Bvntee-kift. — Deze pold., welker in hot jaar 1841 bedekt 
ia , bealnai , tnlgeas het kadaster , eene oppervlakte van 9 band. 64 
T. r., en watert uit door oenen dotker met eene klep op de Braïno-kiK 
B» htmgu der dyhe» is 8.64 ell. Het land Kgt 0.00 ell. boven A. P. 
R|| wordl door den eigenaar bestaurd. ^^ E» nMUiAt een gedeotlo aft 
.^nno da toomoemde fFetren^oeer^éeSakkenkU. 

•'AFSCflED wordt ook wol de K4ii>BK-ZBBDua goifoeMd. Men lek 
er S9 b. en 150 in#. '•^ Er is eene school , wislk» gemiddeld door 
M karfingen bosocht wordt. 

AlBliil»iïlG*¥AN-WESRB!ISTE4N, onbebnisde potd. im don i^i- 
èoeek, prwv. Ifóêtd-êMhand. Kitt JoAoafmBB«viiD. W« 



Kd^ A6A. 

AG4STALDABURG , pUiaU , vermeld in 1049, als ligffeode in dat 
cedeelto van hel distr. liloa ; van het graafs. jimelanae , dat door 
Keiler Hbüsiie aan Bbaho&inis , den twinligsten Bisaehop van Ulrechl , 
geschonken werd. Men meent daarvoor te moeten houden de ho£itede 
Omuov, gem. üfarkelo, in Ovêrijttel. 

AGATEN RYREGA I ouden naam van hel* d. AAenniKB, proT. 
Zeeland. Zie AAOTnitKi W. 

* AGATBA (ST.) ligt ( u. Z. O. van Cuyt en byna even loovér N. W. 
van OefFelt. Men heeft er eeoe olieslagery. 

AGATHA (DE SLUISPOLDER-VAN-) , pold. prov. Ifoord-Bmbamd. 

Zi« SlOISPOLDBK-VAII-St. AOATBA VV. 

AGATHA*S-k(»ÏVENT <ST.), voorro. kloost. in Rijnland, digt 
aan de wallen der stad Leyden, buiten de Rynsbargsche-poort. Bet 
werd bewoond door Nonnen van de orde van Sv. AueosTiiios. In den 
Spaanschen oorlog is het geheel omvergehaald en by de vierde ver* 
grooling van Leyiien gedeelteiyk in die stad getrokken. 

AGëNG, bosch in Oost»Indië, op het eiL Java, rnid, PeialongOÊ^ , 
dulr. Wonoitho, 

AGBNORIA , verl. plant, in Ifederlands'Guiana y kol. Suriname , 
aan de Beneden-Saramaeea , ter linkerzyde in het afvaren ; palende 
bovenwaarts aan den militairen post Nassan ^ benedenwaarts aan de 
tuikerplant. Kent; 500 akk. groot. 

AGGEMA, voorm. bnrg in ffunsingo, prov. Groningen, arr. en 
2} n. N. W. van Jppingedam, kant. en 3| o. N. O. van Onderdet^ 
dim f gem. üithmzermeeden, 

AGILMARI, oude naam van hel Eabuibbb, prov. Uireeht. Zie 

BfiBLMBBB. W. 

AGNES-KONVENT (ST.)', voorm. kloost. te Groningen. Zie A«- 

MBTBB-BLOOSTBB. 

AGNIETEN-BILAND of Poblob-Panoahg , eil. in Oost-lndië, in de 
Zee^van-Jaea y 2 m. N. W. van Onrust. 
AGNIETEN-RLOOSTER (ST.) , voorm. kloost. te Elburg. Zie Faas- 

CISCAHBB-KLOOSTBa. W. 

AGNIETEN-KLOOSTER (ST.) of St. Aobbs-kobvbrt , voorm. klooet. 
te Groningen , bij de Oude-Ebbingeslraat, — Dit kloost. was bewoond 
door Nonnen van den derden regel van den H. Fbarciscds. De ge- 
bouwen syn ineerendeels gesloopt en dienen overigens tot woningen 
voor arme lieden. 

AGNIETEN-KLOOSTER (ST.), voorm. kloost. Ie Hoorn , achter 
de Grootekerk. — Dit kloost. was in het jaar 1585 gesticht voor Non- 
nen , die naar den derden regel van den H. Fbarciscbs leefden In een 
ood handschrift leest men daaromtrent : • Anno 1385 syn tot Hoorn ge- 
» komen Snsleren van de derde ordie van 8. Fbabciscos , en verkregen 
» van de Regent en Burgen»eesttren der Stede , om een Convent te set* 

• ten . op dat land achter die Groote Kerke , met oonditiën , dat ay 

* die Weel, dat is dat water, dat achter dat Convent plach teloo* 
9 pen , souden aenbalen en stoppen , met koeiemesse , en int jaer 
«1397 soo is geconsacreert den Hoogen Aotaer, S. AgnieL 14 W 
» noch gewyt haer boute kerk , en Ao. 1462 too is die steeneo kerk 
» van SiBT AaaiBT gewyt." «^ Het had op het groote kerkhof tot syoea 
ingang, en strekte lich van daar noordwaarts tot aan bel Sint* Geer- 
ien-kloosler , dat van voren breed was , tot dat bet tegen het Ceciiia* 
klooster aankwam , waarop bet erf smaller werd , en wat neordwaarts 
strekte tot aan de Turf haven. In bet jaar 1585 heeft men door het 



A J fi. »ii 

• 

adilereiDde daer twee klooslers , eeoe nienwe «traat gelegd , de OrO' 
wmsirmal genoemd. -^ Id bet jaar 1886 «erd dit klooster verbouwd 
tol cea Abbibautuisiub. Thans it eeo gedeelte Tan dii geboaw afge- 
staao tol ondervys aan de leerlingen ▼an de Glmucbi scbool , en hel 
overige dient tot andere nuttige einden. 

AGN1STëN*KL00STER , voorm. kloost. te Kampen , op deq Floed- 
d^i dat in de Tyftieode eeuw gesticht was en bewoond door m Non- 
nen van den derden regel <les H. FaiHCiscus. — Ter plaatse , waar 
kei geslaan heefi , ziet men thans de Stabs-Abhhschool en eeoe Bi- 
WAAascaooL vooa na niavaaaooiHaB klsssi. 

* AGN IBTEN-KLOOSTËR , te Khênen. — De grond, waar bet ge- 
staan beeft , sQu thans tuinen , waaronder nog onderaardsche gangen 
sijn ; ook aijn de zijmorcn nog overblijfselen daarvan. 

AGNIETBN-TOREN (ST) , voorm. toren te He&m , aan de Stm^ 
«gal, thans de Jodenbuurt, — • Dexe toren, welke in bet jaar 1508 ge- 
bouwd werd , ontving synen naam naar hel St. Agnielen -klooster , waar 
acktar bij tlondi 

AGOKMG of Acoaa, berg in Oost-lndiif op bet eii. Java, rMid. 
Pt mmg er Regenltehappen , reg. Bandong , op de scheiding van de distr. 



Tiaéamgamtamg , met Tjikotboelan, . 
AGOENGof 



Afioao , berg in Oott'Indtëf op het Sundasche eil. Balif 
de Oosisyde. — Het is de hoogste berg van hel eiland , daar bQ 
^êOO ellen bereikt , en eene werksamc vulkaan , uit welks krater , 
op den top , onophoudelijk sware rookwolken opstijgen. 

AGOliNA , stranddistr. \n Afrika y in (/pper^Gainea , aan de Goud" 
Insly rfjk A$gia$Uie, 

AHANTAH, stranddistr. in Opfer-Guinea, Zie Hartv. W. 

^ AHN « d. in bet balj. van Remieh'en-GretenmaeKer , reglsgeb. Gre^ 
sfWflMBcAer, grootb. Luxemburg, arr. en 4 n. O. tenN. van Liidreai- 
kurg , kant., kw. en S n. Z. ten W. van Grevenmaeher , ^ u. N. 
Ica O. Tan ff^ormeldingen , aan den Moeiel , die te dezer plaatse de 
Ober-Dotivennesbach opneemt ; met S^S b. 210 inw. -» De inw., die 
aile R. K. ayn , hebben hier eene filiaal kerk , welke tot de par. van 
NiÊdtr-Oênutm behoort. — Men beeft er een geraeenlewood , dat 95 bund. 
8 V. r. 20 T. ell. groot is. 

AUNEJf , havez. in Zalbmd , prov. OverijneL Zie Anu W. 

AHOESING of Aassifia , d. op het Moluktche eil. Amboina, 

AI , PoBLoa-Ai , eil. in Oosl'Indië. Zie At , Pobiob-At. W. 

AJA , d. in OoU^lnéië, Zit Aovrn W. 

AIDOEMA, eil. in Oott'IndiSy een der Papoeiehe' eilanden, ~- Het 
vormt met de eilanden Rapa-Mirra en lirumao, de weslzyde 
dar Iria-^traat. 

AXE& (POELOE-) , eil. in Ooet-lndië, Zie Hooaii. W. 

AJ£a-BANGlES , resid. en st. in Ooti-Indii. Zie Awa-BAiieiBs (1). W» 

AJER-GOEROE-GOEROE (DoHOBaniD watba) , riv. in Oost-fndié , 
in bet eil. Amhoina^ kust ytanHitoe, welke zich ten O. van het strand 
TacAeeacnM, in het gesp* OHe-üelaufan, meteene bruisenden waterval 
in aee alorl. — Het water dezer rivier, dat zeer belder en uitmun- 
tend ia , wordt door de zeevarenden , die deae kust aandoen , by voor* 
keor g«ocht. 

AJEA-MENDIDI , d. in 0^-Indië. Zie Robolobbai. W. 



\l} Kveneexu coeke men de overige woorden , welke niet op Ajss gevonden worden 
Of Ati 



Stt AJfi. 

AJER-MIRA, riv. in Ooêi^lndiS. Zie MonamAAU-ftivm. W. 

AJKR-MOTA (Watb» mb oofin), twee bronnen in Omi-iiêdië, op 
bel eil. Modura , kon. Mmdura. — Oeie bronnen Boudeo , volgens de 
overlevering , onUlaan e^n door den roimr van eenen brnidegoro , wiea« 
bruid door den duivel (salang) was w^gekaald. . 

AlLSÜM , voorna, kast. in Fitelg^f prov. CrrontM^e», arr., kani. 
e» 3 u. AV. ten Z. van Apingtdamy gem. en 1 u. O. van Ten-Botr, 
I II. W. van 99" ütemerum f, naartoe het bekoorde. 
. AIMISTADl, plaals, vermeld in een teslanent van Bisschop Willi* 
aaoBDos , in de achtste eenw , alt liggende in bet land der Turingers* 

AJO , berg in ff^eti-Jtuiii, op bet eil. ^mka^ in bel noordaosle- 
lyke gedeelte. 

AJOEN'AJOEN , berg in Oost^lndiif op heC eil. Jam, resid. Bui^ 
UiÊZorg f distr. Tjibaroesta, 

AJOU , d. ia OosUlmdii. Zie Aowh W. 

AJOU. EILANDEN , groep eil. in OoHJndië. Zie F411. W. 

AIRSAIN , Habsair of Aibsih , afsonderlyk liggende pachthoeve in 
de beer L Differdingen j grMib. lauBemkurg ^ kw . arr. en 4| •* W. 
Z W. van Luximbntg ^ kant. en 1} u. W. ten N. von Btch-wm-^c^ 
Altetie , gem. en i u. W. van Déffwdingen, doeh kerkeUjk tot de 
Mr. nódingen beboorende. — - Dese hoeve behoorde vroeger lot de 
f ranscbe gem. Suulnu of Sonne$ , maar is bij art. tf 1 van bet greii»- 
traetaat van Kortrijk, sedert 1SS0 aan bet grootb. toegevoegde 

* AKAT ligt op 3« 16' Z. B. 

AKERENDAM of AaaBasa , bnit. in het balj. van Biaü, prov. 
Jfoard- Bolland f arr. en 2 u. N. van HaitrUm, kant., gem. en ten ^ 
even builen bet vl. Bevevwijk , a«a den airaatweg vaa Alkmaar op 
Haarlem. Dit buit. beslaat , met de daartoe beboorende gronden , eene 
oppervlakte ?a« 11 bund. 96 v. r« 94 v. elL, en wordt thans tn eigen- 
dom besetea en bewoond door deik Heer A. Vdtcbiis.. 

AKER-POLDER, pold. io jimüMmd, prov. 19 oord-U olhmd. Zie 

MtDQBIrVBLMCBB-'ARai^rOUIBB. W. 

* AKERSLOOT, gem.» beslaat, volgens bel kadaste» , eene oppei^ 
vlakte van 25SI6 buikd. 40 v. r. 40 v. elL, waaronder :é499 bimd. 
3 V. r. 39 V. eil. belastbaar land ; telt 162 k , bewoond door 195 
buisges., uitmakende eene bevolking van 1000 inw. — De eerMe, 
die in deac gem., na bare scheiding van Limmen, het leeraar- 
ambt beeft waargenomen^ , is geneest Dibb GLABsxooitf die ii* het 
jaar. 1600 herwaarts kwam ^ en in bet jaar 1609 oaar Bgmond-4>p-Zee 
vertrok. — Ta AtBas&ooT is een veer over bet Noord4iollaadsabe- 
kaaaai. 

AKERSLOOT -HERTOG- EN -RLIJVERS- POLDERS, Mld. in 
Rijnland f prov. Zutd-BoUand* Zie AucBBSLooT-HBaMa-aa-aUiTaaa- 
rotoBss. 

AKER WEG, weg in AmtUUand, prov. I^oord-BoUaué, in eene 
«estel^ke sigting ,, loopende van Sloten tot in bét droogtemalen Haar* 
lemmecmeer , w^aardoor h^ byna geheel vermeld is. Vroeger liep bQ , door 
of langs dat meer, tot aan den Drecht en Zuid-Scbi»lkw^k door het 
mede door dat meer vernielde dorp NiemMerkerk. 

* AKHOUMA ligt in het ryk Adon (niet Adom), 
AKKEREINRE , b. in /^teefyo , prov. Qrvnmaen , arr. ev 3 a. H. K. O. 

van Oromingen , kant. en 2^ u. N. O. ten N. van Hoogttomdp gsm. 
eA 1^ u. N. O. van Slochtoron ^ 10 min. W. van SiddebMroQ ; mat 
t9 b. en ongeveer 60 inw. 



A K K. tfftS 

AKKKaSNVSN (DE , p«el in de heide io b«l markgr. van Ser- 
agihO^Zoêm, prov. Jfoord-Brahamd , gem. ff^omudttekt'^He o fi rk ëide' 



AKKEftOüED, bnit. in Sekieland, prov. Zmd^BüUtmé, arr. «a 
9} a. If. O. van RótUrdam, kant. en } n. Z. W. van CmmAi, gem. 
en 60 min. N. O. van JfeorilrerAl. — Dit buit. beslaat » met de daartoe 
Mioorred« jonden , eenc oppervlakte van 906 biind. SO v. r. 99 v. ell., 
en wordt io eiffendom beseten en bewoond door den Heer G. G. Shilliii» 

^AllERS (BS), onbebuSede pold. in den BièAoêeh, prov. Noord* 
BmkêÊd, Fierde dittr., arr. Breda', kant. Ooiierkout, gem. Gter^ 
bmMerg; paleode N. en O. aan de Donge, Z. aan Ailemanihil, 
V. Mn it onbekade Akkers. — Deie pold., welke in bet jaar 1S57 
Mjjkt b, beslaat , volgens het kadaster, ecne oppervlakte van 94 bond. 
88 V. r. 60 V. ell. en wordt door drie konten dnikert , voonien msoI 
Ueppca van 0,5^ tot 0,60 elL wyd, op de Donge, van bet overtol- 
lige vater ootlaal. Het land ligt 0,90 ell. boven A. P. De hoogte 
(br dfUn is 9,00 ell. Hy staiit onder bet bestnnr van de eigenareo. 

} AKKERS (DB), plaat in den BieOegek, prov. Ifoord-Brdbmnd, Fwrdo 
tÜiir., arr. Breda, kant. Oosterkout, gem. Jfofir-eii-DrtaHne^n. 

AKKERS (DE), geb. in de bar. van Breda, Fierde distr., prov. 
Hattè'BïfA&ad , arr. en 9^ u. W. Z. W. van Breda, 1^ n. en Z. Z. O. 
m Oedeiéeteh, gem. Ruephen' Vorenmimde^en- Spnmde i , ^ u. O. vaa 
KoeplMO, 10 min. Z. van Sprundel, waartoe bet behoort; mol 4 b. 
en 90 iDw. 

AKKfiRSLOOT (D£) , water. prov. Zuid-ffMmd, gem. Jlkemaêe, 
bofttde oit de Omde ^ée, Oostwaarts naar de Rypweloring, bcrai* 
kê den Akkerslooi^polder. 

AKKSRSLDOT-UERTOGS-EN.BLUVBR.POLDBaS , droogmakeif 
'mR^nUmdf prov. Zuid^Boiland , arr. Leyden, kant. Wouhrugge , 
|«. Jlkemadej palende N. aan de Zomersloot, die baar van den 
Witerleoa-poWler scheidt, O. aan de Rij p wetering , Z aan de Ak» 
bnloot, die haar van den Blaauwe-polder sohodt en W. aan die 
Onde Ade, die haar van den Vroowe^Venne-polder scheidt. -— Dese 
dnogmakcry , welke in bet jaar 1814 bedijkt is , bestaat uit den 
Akkertloot-polder, den Blijver-polder en den Hertog»- 
polder; beslaat, volgens bot kadaster , eeno oppervlakte van 156band. 
vmooder 130 bund. 09 v. ' r. 54 v. ell. schotbaaar land , en wordt 
dsor eeoen molen op de Akkersloot van het overtollige water ontlast. 

AKKSRSLOOrr.POLDBR (DE), pold. in Rifnland, prov. ZtM- 
Bdked, arr. JLeydit», kant. fFouhrufge , gem. Alkemade ^ palende 
K. aaa den Uertogs-polder , O. aan do Rypwetering , Z. aan de Ak- 
kenlool, die hem van den Blaaawe-polder sebeidt en W. aan de 
(hde-Ade, die hem van den Vroowe-Venne-polder schesdt. — Dese 
fdL BMakt oit bet snidel^k gedeelte van de geeombtneer^ Akker* 
iliMl«Hirlegs-en-Biyvor-polders. 

AKKER WOUDB, kad. gem., prov. Fruelmmd, kw. Oosierpm , 
fjHti* Daabimédeel, Zy bevat de dorpen : Akkerwonde, Mnrmer- 
vsade, Dantnmawonde, Wootertwoude en Drtoanm, co 
kilMt , velgeoa bel kadaster , oeae oppervlakte va» 4099 bund. • 77 v. r. 
S7 f. ell., waaronder S957 baad. 94 v. r. 9 v. ell. belastbaar laaé. 
; AIKSRWOÜDE ligt in het kaat. ea 1 «. Z. Z. W. van Doekam. ^ 
fiitd. beeft eeaa uitvaart naar de Wondvaart loopeado. «^ Ia 1849 it te 
Auaveaaa do kerk aa toroa afgebroken , en daarvoor eeao ammo 
kerk fa toian gcb oawd. 



»94 AR K. 

*" AKORWOUDB-EN-MURMERWOUDE , kerk (|rein.,(eU 1350 zie- 
len, oodftr welke ongeveer 90 Ledematen. De eerste, die in deze ^m. 
het leeraaranibi heeft waargfenonien , is geweest Nicolaas Jovarhis, die 
in hel jaar 1602 hier in dienst was en in 1639 eenen opvolger verkreeg. 

*AKRRDM, kant., behoort thans tot het kant. Heerenveen. 

AKRRÜM , kad. gem., prov. Frieiiand, kw. Zevenwondcn^ g<*ic^* 
Utingêradeel y eene oppervlakte beslaande van 2078 hund. 15 v. r. 
75 v.^ell., waaronder 1979 bund. 66 v. r. 16 ▼. ell. 

*AKKR€H., d, ligt in het kant. Heerenveen. — De Herr., die 
er 520 in getal z\jn , onder welke 220 Ledematen , maken , sedert 
het jaar 1843, eenc afzonderlijke gem. nit , welke tot de klass. van 
Heerenveen f ring «an de Lemmer, tbehoorl.* De eerste, die in des 
geoi. bet leeraaramht beeft waargenomen , is gewekt Gbobgb Pbili» 
Kits vui HmiHOBir , die den 15' December 1844 herwaarts kwam eo 
er nog staat. .— > Men heefk in dit d. ook nog eenen oliemolen , eene 
seepziederij , eene herhal ingschool en een Departement der Maat- 
Bcnappy : Tot Ifut van 't Algemeen, dat den 1 JaniiariJ 1819 op- 
gerigt is en 45 leden telt. -* In de kerk was vóór de Reformatieeene 
prebende gesticht. — > Hier heeft ook een konvent van Graatiw e-Zusters 
gestaan , Aalsnm of het Aal sum er-k loos ter genaamd , hetwelk 
in tyd van oorlog tot eene sterkte heeft gediend , nadat het in Oost-Dón- 
geradeel was overgebragt. Mede plagt hier otidiyds de state Do oma 
Ie staan. 

SAKRRUM-EN-TERHORNE, voorm. kerk. gem., prov. Prieiland, 
Jilass. van Heerenveem , ring van de Lemmer , welke 740 zielen , en 
onder deae 210 Ledematen telde , en tot eerste Predikant gehad heeft 
Laobbrtjos Tacohis, die in het jaar 1611 herwaarts kwam en in bet 
jaar 1647 overleeed. Sedert (et jaar 1843 maken echter Akkrom 
en Ter home ieder eene afzonderlijke gem. nit. 

* ARM ARIJP ligt in bet kant. Heerenveen, — De toren is er in 184 4 
a%ebrokeoen dooreen klokhuis vervangen. — Vroeger stonden hier nog 
de staten: Abbema, Molla, Donia, Unia, Bangma en Bo- 
Tema. 

* ARRA of AcBA , ook Inkbaii , is bet gezondste land van de ge- 
heele Goud kust. 

AK'RA , eil. in Oftper-Bninea. Zie InLBAa. W. 

AKRAS (GROOT), staat in Afrika, in Opper-Guinea , aan de 
Goudkuêt, onder bet opperbestnnr van den Roning van As<iantie. 
Het is een schoon land roet eene hoofdstad van den zelfden naam. 

ARREDAM, buit., prov. Noord- Holland, Zie AKeBBnaAi. 

AKDNIil (GROOT-) , onbekende landstreek in Afrika , in Opper^ 
Guiuea , aan de Ooudkust , aan bet ryk Assiantie grenzende. 

*ALABAN, distr., behoorde in vroeger tyd onderde Vijftig-KoU 
ta*ê en jnaakte ook later, roet deze afdeeling en de distr. Lintonw 
en Boea^ benevens een gedeelte van Agam^ den hoofdzetel de 
Padrische magt op Sumatra nit. 

ALABAN-PANJONG , vallei in Öott-indii, op het eil. ^umnero , resid. 
jéyer^-Bangiet» — Dit dal was in den laalsten oorlog tegen de Padries een 
der punten , waar deze laatste ztofa vestigden. In Juiy 1835 werd hei 
aebter door de Nederlanders langzamerhand al naanwer en naauwer in- 
gesloten. Onze landgenooten gaven daarby vele bewijzen van volhar- 
ding , bekwaamheid en dapperheid , ook de Tcrdedigers , door het 
gttoftigtte terrein geholpen , toonden biyken van waakzaamheid , kimde 
en hardnekkigheid. De Luitenant-Kolonel Micnt u en de Majoor db 



A L B. im 

SnB&EB Terin«etUrdeii eindelijk alle de %«rtterkiiigeii , op den 16 An- 
fostus 1857, en soo werden de stoaimoedige beldhafligheid , volhar- 
dende opoffering en onverdroten ijver der Nederlanders onet de schoonste 
«cge bekroond. 

* ALACCA , reg. 2 en 6 , «taat : AeAoeMotit lees : Roekoemvni, 
ALAM (TANDJONG-) , fort in Oost-lndië, Zie Tasdjom-Alam. W. 
AL AMfiERTSK ADE , naam , onder welken de D. A. LAMsaicaTS. 
KADK, prov. IVoord'IloUand f «el eens verkeerdelyk voorkomt. Zie 
D. A. Lahbbbcbtskadb. 

ALANG-DJIWAN , d. in Oost-Indië, op het eil. Java, resid. Soêra* 
iaria, — Aldaar was in 1827 door den , in Nederlandscbe dienst lynde, 
TomoMHigong Woeeso Diwibio eene vesting aangelegd, -r- Den 28 No- 
vember van dat jaar werd dit dorp door de muitelingen tot den grond 
toe afgebrand. 

AL 48, si. in Ooti-Indie. Zie Allas. W. 

A LAT H IN GE , plaats vermeld als te behooren tot het voorm. graaft. 
^waelande , en wel in bet Eerste distr. thans de Lijmere genaamd , 
waarvan de goederen in de negende eeuw door Graaf AOTeABii» aan* de 
kerk vaD St. Maarten te ülrecbt geschonken werden. 

ALBA (UËUVEL-YAN) , hoogte in het Land-van-AUena. Zie Alva 
Heov el-vab). W. 

ALBADA , voorm. state in de Friesche griel. Dantumadeel , 8 min* 
N. O. Tan Drieaum; waartoe s\j behoorde. — Ter plaatse, waar^Q 
gestaan heeft, ziet men thans nog eene kleine terp. De daartoe be- 
hoord bebbende gronden worden in eigendom beseten door den Heer 
J. G. VAK dbb ]!(Iedi.bb , woonachtig te Driezum. 

ALBfiRDA , eigenlijke naam van den Bobo-v ab-Ebhqm , prov. Crro- 
mi^eft. Zie Ebboh (Bobo* var-). W. 

ABëHABLE , naam welken bbt Hois bb Voobst prov. Gelderland, 
wdeeos naar eeneo z\|ner vroegere bezitters, den Graaf van Albbhabli , 
gcyeveo wordt. Zie Voobst (Hbt Hois-db-). 

ALBERT-ANNES-MEER , meer in de Friesche griet. Dantumadeel, 
25 min. N. O. van Rinsumageest. Het staat door de voorm. Wond* 
▼ aart met het Klaaske-meer en met de Trekvaart naar 
Riusmmageest in verbinding; doch is thans slechts eene poel. 

ALBERTS-KLOOSTER , voorm. abdij, prov. JVoord^Holland. Zie 
EsKos» ( Abdij- vAir-). W. 

ALBERTUS-POLDER (ST.), voorm. pold. in JÉuenedet-Amhoehi, in 
^aais- Vlaanderen f nrov. Zeeland, distr. Hulst, arr. Goes, kant. J^el, 
gedcelteiyk gem. Sas-van^Gent, gedeeltelijk tot de Belgische gem» 
Aeeenede beboorende ; palende N. aan den St.-Pieterspolder , O. aan 
faet Sassegat, Z. aan Sas- van-Gent , W. aan den Bank-polder, den 
Penneoians-polder , den Maria- polder en den Sl.-Pieterspolder. Reeds 
in 128S waren deze gronden bedykt door Jah var Nabbb en Mabu 
»'AaTois I doch zij werden in 1483 overstroomd , later herdykt, maar 
ia deo stryd tegen Spanje weder aan de golven prijs gcaeven. 

AL BI ON , eil. in Oost-Indië , in de Straat-der^Molukkos , O. van 
iiei éiL Celehes, voor de Baai- van -Tolo. 

* ALRLAS of beter Aiblas-poloib, grenst N. en O. aan het Hilleke 
van den Dam , Z. aan het Vloedspni , W, aan de haven van de Hooge- 
Zwalnwe. — Deze pold., welke vermoedelijk in 'het jaar 1800 bedykfc 
», beslaat, volgens het kadaster , eene oppervlakte van 9 bund. ISO v. r., 
91 wordt door eene steenen sluis , wgd 1.25 eil., voorzien van eene vloed* 
denr, dragende het jaartal 1812, op faet Yloedspui en verder op da 



586 A L B. 

rivier dcD Amer , van. hel overtollige water ootlatt. Hei land ligt 0,40 elL 
Goder A. P* De hoogte der dykeo is van 1.80 ioil.90 ell. Het pol- 
derbettuur hestaat uit de Eigengeërfden. — In het jaar 181ft moei de 
slaift van deien polder grootendeels lyo vernieuwd geworden , doch de 
eerste daarslelling, mitsgaders de bekading d^s polders , moet reeds vela 
jaren te voi«n hebben plaats gehad. 

* ALBLAS (OUD-) , gem., bevat in bei noordelyke deel den N e a - 
se -polder en den ri oo r d sQ d se h e-pol der, en in het stti-> 
deiyke, de Zuidsy dsche-pold er en Noord^Maiena, heeft 
5158 bund. 51 v. r. 79 v. ell. belastbaar land; telt 119 b., be- 
vroond door 172 hnisges., uitmakende ecne bevolking van 840 inw. 

De eerste , die in de gem. Osi-Alblas , in vereeniging met ALatAs» 
siaoAJi « bet leeraarambt heeft waargenomen , is geweest JoaAiiRBs Buml* 
uvs , die in het jaar 1 584 herwaarts kwam, en in het jaar 1585 naar 
Klundert vertrok. In het jaar 1600 werden echter Ooo-Alblas en Al- 
Bi.ASSBaDAn kerkeiyk gescheiden en t<ton bekwam OoD«>ALaLAS tot Predi- 
kant HaMicos Swuji , die in bet jaar 1609 naar Beyerland vertrok. 
Onder de Predikanten, die vroecer te Oea-ALafrAs gestaan hrbben ver- 
dient melding: Gaaia» Gaoasa , die sich door geleerdheid onderscheidde 
en onder anderen geschreven beeft eene Uiitone der kwaken , welke , 
wqfens onpartydigneid , gepresen wordt. Hy heeft hier van 1678 tot 
I7u7, toen hy emeritus werd , hei evangelie verkondigd. — De Uerv. 
kerk is in 1841 door eene geheel nieuwe vervangen | die den 21 No- 
Tcmbervan hetielldejaaris wgewyd, en van eenen ouden toren , <locb 
van geen orgel voorxien is. — » Het wapen van Oon-ALatas beslaat uit 
een veld van goud , met vyf schninsehe ruiten (imm^Fts) van sabel . 
geidaaist drie en twee. 

ALBLAS (ZUIDZUDE-VANOUD-) , peld. in den Mlauerdam. 
Zie ZuMiiBB-vAH-Oen-AiiBLss. W. 

ALBLAS-POLDfiR , pold., prov. N.Braband. Zie Albias. W. en A. 

*ALBLASS£RDAM,reg.6staai: Huigenhiljees: Ruigenhil.— 
Dese gem. paalt Z. alleen aan het Boiienland-van-Papendrechi ; heeft 
9S7 band. 54 v. r. 96 v. eH. belastbaar land ; telt 241 h., bewoond 
door 445 huisgea., uitmakende eene bevolking van 2160 inw. — De 
oude naam van het d. AuLAssiansa is Wabukobbb, als liggende tegen- 
over den ouden ingang der Waal hy Oostendam. — De eerste , die ia 
deie gem. na de scheiding van Oob-Alblas , het leeraarambt heeft waar> 
genomen , is geweest Pavaos Costbbds , die reeds sedert 1585 , in de 
combinatie van ^IhUuatdmm^en-Oud'Albla» , het leeraarambt had 
waargenomen , doch by de scheiding te A^BUssiaBAH bleef, en in hel 
jaar 1627 enieritas werd. 

ALBOECH, oude naam van hei d* AaLBvaa, prov. Noord-BnAmnd. 
Zie AA&Boaa. W. en A. 

S ALBEANDSWAARDSGHE-POLDER of AALBttAHvswssBD , peld. in 
het Land'Van'PuHen , prov. Zuid^Holland , arr. Dordreekif kant. itt*d- 
derkerk, gem. Poortufoai-en'-'jélkrandiwaard f palende N. aan Zwaan- 
dyk en Oud-Rhoon, O. aan Jan-Gornelis -polder en de Haven-van- 
Rhoon, Z. aan den Johaoina -polder en den Genever-polder , en W. aan 
den Buiten- en Binnen -Kyvelandsche- polder en den Oudelandsche-pol- 
der. — Dese pold« beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 
205 bund. alles schotbaar land ; telt 16 h., waaronder 2 boerderyen , 
en wordt door eene sluis , op de Oadc-Maas , van *bet overtollige water 
ontlast. Het polderbestuur bestaat uit eenen Dykgraaf , drie Heem* 
raden en eenen Secretaris en Penningmeester. 



A L B. 597 

* ALBaAimSWAARD-SN KIJVBLAND»!, gMn., itiedert liet jaar 
IMS M«4 P^ottugmal vereeBifd , eo maakt daarmede da gaai. 
F ^sw im m a al-em- ^Ihr ttm Awmard uit. 

* ALBRfiCHTSBERG, Haal? Ik AAMaacaiiaiae, i^f.* Eie AiiBBBmaiav. 
ALCMARI A f Lat^DKehe Daam van 4e aü Aulbaam , pror. Jfoot^ 

UoUamil. Zie AtuiAAa W. eo A. 

* ALDfiGONDE , kast., werd door de fleeren var Savma opge- 
IfokkcB , door die yas Boassna verfrool en verfraaid en door die vav 
Ba g aaiiaii tot een voratem^ ^rerblyf ingerigt. 

ALDENUAGB , voorm. kast. io de Ifeder-Betuwê , prov. GeUêrUmd* 
2m OLaaavAAO. W. 

ALDENBÜIS, voorm. state, prov. Frieiiand, kw. fFe$tetif09, griet. 
Fmmm^keraJtei , arr. eo 5^ u. W. ton Z. vaa Leeuwmrden, kaot. en 
Ba O. "Z O. vao Harlmgeny onder Tjnm. 

ALOEÜSKLE , oode naam van bet stadje OuBaaAAL , prov. Ovf^ 
^uêI, Zie OiaaaaAAL. W. 

ALOfiKTBORP , oude naam vaa faut vaorm. riddermatïg goed Aun- 
aaa», prov, ütreéU, Zie Abiaaoar. W. 

* ALOERSMA , keerd (geen heerl..) , ligt ftO min. N. O. van Ewtnohê» 
*^ ALEM ligt 5i n. N. van Boxtel, 9 n. W. N. W. van Off. _ 

ULt ia bier een rijksVoelveer op Rossem <fver da Maas. 

ALEM-M ARBN-EN-KESSEL , gem., paalt W. en N. aan de Kaas , 
O. aan Litk , Z. C» aan Naland , Z. aan Rosmalen , Z. W. aan Bmpel. 
Z|j keataat , volgens bel kadaster , aene oppervlakte van 2407 bond. 
II V. r. 14 Y. ell., alles belastbaar land; telt 187 b., boaroond door 
BM kocagas., nitmakende eene bevolking van 1100 iow. 

ALEHSGHE-WAARD , pold. in de Mt^etij van '$Hertogtnbonk^ 
kw. Mmmêlmttlf prov. Noam-ilrahmÊd , Eertte distr., arr. *s Beriogen' 
boscA, kant. Off, gem. jitem'Martn'eH'Keuèi f palende N. en O. aan 
de 9aaa , Z. aan den Hiddelwaard , W. aan den Maasdyk. •— Deia 
p eld. beslaat , volgens bet kadaster , «ane oppervlakte van 105 bnnd. 
49 V. r. BO V. elK, en watert door een sloisje, op da Haas ait* 

ALBMSGBE-OyERWAARD (DE), pold., gedeelleiyk in de JTetyar^ 
■■■ *ê Heriogeuboêek , kar. Maaglaiêd, prov. No&rd^Èfabamd f Bef He 
£atr., arr. ^eHertegetAoeehf kant. Off, game Jlem'Uaret^-em'Keêêeif 
fedaelteiyk in den BomwteUr'Waard , prov. CeUerlmnd, BenednuUt^ 
Mnkt, arr. TmI, kant. Zali-Bcmmelf gem. Drtel: palende N. aaa 
BiManm , O. en Z. aan de Maas. — Dese pdd. beslaat , volgens bet 
kadaster , eaae oppervlakte van 47 bond. »l^ v. r. 4 ▼. ell., en wa- 
tert uit op de Maaa. 

*AL£MSGEWANDE ligt 1} u. N. O. van U Uertogenboeeh , ^n. 
W. les Z. van Off, 1} a. Z. van Alem. Men telt er 1B b. an 
BB iaw. Ten N. is een voetveer over de Maas op den Bovenwaard | 
aader Driel. — Door da Blaauweslüis watert alleen de pold. bet Hoog* 
Maasaal (an niet bei Laag-Hemaal) uit. 

* ALRNDOBP boette oudtyds ALoiaTnoap. -^ BI. BB , reg. 4 , staat : 
BUjemberg lees : Blijefukwfgk. 

ALBKGEHIJISEN , geb. prov. Cnmmgen, Zia ALiaaAaoMBR. 

{ALBRDINK, AuEaowa of AAioianfa^ bavea. in Zalland, prov. 
Owerifewd^ err. ea tt n. O. N. O. van Beéentet^ kant. en If o. N.W. 
van Kamütj gem. en | u. W. van' Heimo, — Dese bavea., welke eene 
appervlakle beslaat van 204 bund. 59 v. r. 70 v. ell.^ wordt in eigen- 
bciet en en bewoond door den Baer Mr. B. J. vak SoMsaaa. 

ALEYELD, bmt. in bet JfederkwmrHer der prov. Uireekt, arr. aa 



»a8 A L F. 

1| u. W. vaa Vtrecktf kant cd t u. Z. ten O. vao Maaraenj gem. 
en i a. O. van Vleuten. — Dit buit. beslaat , met de daartoe be- 
boorende gronden , en verdere getimmerten eene oppervlakte van 8 bund. 
10 V. r. 40 v. ell., en wordt tbans in iglgtndom beieten door den Heer 

SlHOH PBTBOS WlJLB^nOS HuDaiKSS VAH ByLBVBLT OU Mej. AUJOA OniUA 
WlLBELaiHA VAH BtLBVBLT. 

ALF£N, drie d., één prov. Noord- Braband , één prov. Gelderland 
en één prov. Zuid- Holland» Zie Alphbr. W. 

ALIAFi , d. in Oost-Indië, op bet 5iindk»scAe eil. Japa , resid. Kadoe, 
ad$. res. Maaellana. 

§ ALIJS AMBACHT of Alias ambacbt , gedeelte van den pold. Reem^ 
wijk, in Rijnland, prov. Zuid'Holland , arr. Rotterdam, kant. Crou- 
da, gem Reeuwiik; palende 'N. aan de Broekvetden van Zwammerdam 
en de Sloene, O. aan Ravensberg, Z. aan Scbravenbroek , W. aan 
de Zaden; beslaande, volgens bet kadaster, eene oppervlakte tbd 
58 band. 90 V. r. 7 v. ell., en tellende 4 h., waaronder 2 boerderyen. 

* ALINGAHUISEN, o6k Aliii«bbdisbh gespeld , ligt in Huneingo, kant. 
en \i a: W.Z.W. van Onderdendam, gem. en j u. Z.W. van fVintum, — 
Nog niet lang geleden vond men bier doodkisten enz., waaruit te 
vermoeden is , dat bier voorbeen eene kapel en een kerkbof bestonden ; 
misscbien beeft dit gaed wel aan de abdg Selwert behoord. 

ALINGAHUIZEN, geb. in Fivelgo, prov. Groningen. Zie ALUNOAaoiaBa. 

ALINGAWIER, d., prov. Fncsldnd. Zie Alurowibb. W. 

ALISSE, naam, onder welken bet d. Elst, in de Over-Betuwe, 
prov. Gelderland, reeds in de seveode eeuw voorkomt. Zie Elst. W. 

ALITA , staat in Oost-Indië, op bet Sundaiehe eil. Celehei, in hei 
binnenland , N . van JVadjoe. 

ALIZO, riv., vermeld by DioCassius en andere scbrgvers , welke door 
sommigen voor den ^[Jssel wordt gebonden. 

* ALKEMADE , gem., paalt N. aan bet Haarlemmermeer, Q. aan 
de Noordbol landscbe gem. Leymuiden-en-Vriesekoop en aan Éynsater- 
woude, Z. aan Woubrugge en Hoogmade , W. aan de VriJe-en-Lage- 
fioekborst en Warmond. 

Deie gem. bevat de dorpen : Oude- We tering, de Kaag, dm 
Rypwetering en Roelof -Arendsveen; de buurten: Niéuwe- 
Wetering en A d e , en de polders : de Lyker-polder, deVeeD- 
der»polder builen de bedyking , denGooger-polder , denAder- 
polder , den Noord-polder, den Middel-polder, den Kever- 

&older, den Bnurter -polder, de Kas, Noordveen, den O u de- 
ooi , den Hoorn-polder, de Akkersloot-H^rtogs- en -Big- 
Ter-polders, den Blaauwe-polder en gedeelten van den Roo- 
de-polder, den Yrouwe-Yenne-polder, den Waterloos-pol- 
der en den Drooggemaakte-Veender-polder I beeft 2S08 bund. 
S V. r. 27 V. ell. belastbaar land , en telt S83 b., bewoond door 
629 buisges., uitmakende eene bevolking van S200 inw. Men beef^ 
tr 2 R. K. kerken. — Het wapen dezer gem. is een veld vao silver 
met eenen leeuw van sabel , gekroond van goud. 

*ALREMAD£, ridderbofst. ligt 20 min. N. O. van Warmond. 

ALKEMADE-POLDER ,. pold. in Rijnland, prov. Zuid-Holland , 
arr. Legden, kant. Noordwijk , gem. fFarmond ; palende N. W. 
aan Warmonderdam , N. O. aan den Floris-Scbouten- Vrouwen-polder, 
Z. O. aan den Groot-Heinmeer-poldcr , Z. W. aan den Simons-polder 
en bel Buiten water. Het land ligt 1,030 onder A. P. — In deiea 
pold. ligt het voorOi. h. van dien «tam. 



ALK. 5S9 

*ALKIfAAE, arr., bevat tleebu drie kant.: Aikuiaar, Seha- 
fCB en den Helder; beslaat, volgens het kadaster, eene opper- 
vlakte ▼au 80^562 bnnd. 3S v. r. 69 v. elL, waaronder 7 u,li7 band. 
fö^. r. 7 T. ell. belastbaar land;' telt 8<i02 h., bewoond door 11,210 
boiiges.,, aic makende eene bevolking van 55,600 inw. 

* ALKM AAB , kaut. oo. 1 en no. 2 maken thans slechts een kant. 
■k. Zie bet volgende art. 

^AUMAAR, kant., prov. Jfoard'Hollandy arr. j^lkmaari palende 
H* aaa bet kant.Scha^tt!, O. aan het kant. Purmerende , Z. aan het kant. 
Beverwijk en W. aan de Noordaee, bevattende de volgende 90 gem.; 
Alknaar, Akersloot, Bergen, Wimmenum, St. Pan- 
eras. Ondorp, Egmond-binnen-e n-op-den-Hoef-en- 
Einaegom, Ejgmond-aan-Zee, Heilo-en-Oesdom , Lim- 
mea , Koedijk-en- ttuïswaard , Üod-Garspel , Schoorl- 
Bargea-ea-Camp, Yeenbnisen, Heer-Bogovraard, Noord- 
ea-Zaid-Scharwoude, Broek-op-Langendy k, Oterleek, 
Znid-ea-Noord-Scbermer en Schermerhorn , beslaat, vol* 
geoa bei kadaster , eene oppervlakte van 30,815 band. 29 v. r. SO v. ell., 
waatoader 30,570 bond. 63 v. r. 45 v. «ell. belastbaar land ; telt 
405^ k., bevoond door 5170 baisges., uitmakende eene bevolking van 
SM,6Q0 inwoners. 

ALKMAAB, gem., beeft 1350 bund. 70 v. r. 28 v. ell. belastbaar 
laad y lalt 2076 h., bewoond door M79 buisges., uitmakende eene 
befMmg vaa 10,000 inw. — BI. 87, reg. 4 en 5, ttaai.' Badbsius 
Ises.- B*a»Bsios. — In 1849 werden op de markt te Alkwaam aaoge- 
vacard 19,154 stapels soetemelksebe kaas , wegende 4,234,776 lied. 
paadea , waaronder begrepen 316,997 ponden hooikaas. — De eerste 
tweede Predikant te ALaHA4B was Jah Abehos beroepen uit Bmden ia 
1573 ea in dat jaar , gedurende het beleg, overleden. De eerste derde 
PrediLant was Ëvia4E0i» Hbnbicos Gbbstebaros , die in bet jaar 1582 
berwaarts kwam , en in het jaar 1596 overleed. De eerste vierde Pre- 
dikaat «as Pbtbos NiBQBooDB , die in bet jaar 1631 herwaarts kwam , 
ea ia 1639 overleed. Bet beroep geschiedt door den kerkeraad. — > 
Oe eer»te, die in de Lulherscbe gem^ te Alkbaab bet leeraarambt 
heeft wraargenomeo is geweest Tbohas Fogbrios , die in bet jaar 1638 
berwaarts kwam , en , na de gem. omtrent een half jaar bediend te 
bcbbca , naar Enkbuixen vertrok. Onder de hier gestaan hebbende 
Predikaalen verdienen melding de door hanne oilgegevene werken be- 
kende UsaHices viv fioBH van 1658 lot 1662 ; Fbancisgos Sait , van 
17^8-— 1758; GaBiSTiAHiis Csbolos Ubbbigos vab dbb Aa, van 1739^- 
1742, en Jobab Wilbblb Statios Mollbb van 1794 — 1795. -— Nadat 
de Ratioaale Synode te Dordrecht, in bet jaar 1619, baar vonnis 
bad uitgesproken , begonnen de Bemonslranlen te Albhaab , tegen bet 
einde van Hei , builen de stad te vergaderen , eerst aan bet einde 
vau den Yoorbont in de open lucbt , daarna in een faujs te Oudorp. 
üicr werd met soo grooteo toeloop gepredikt , dat de Regering daar 
iegcii eea plakkaat afkondigde. Tocb kielden de Bemonsiranteo , den 
16 Juoy , op den Breeweg in den Bout , eeoe vergadering van oin- 
treat twee duizend menschen , en toen de Schout haar trachtte te 
atoreo , weerstond men hem ; maar den volgeoden dag verdroeg men 
Acbelding en slagen sonder te scheiden; en den 28 Jul\| , binnen 
de »tad vergaderd , werden er zelfs door het geweer der soldaten ge- 
wond , sonder dat nogtans de vergadering uileen ging« waarop meer 
krügsvolk ia de stad werd gcbragt. In 1622 werd de gemeente , des 

XIII. Dbbl. 34 



ttSO ALK. 

ZondM* TOOT* M ïyimidda« , op h0k klokfdiii der groote kerk ver- 
lameld. Zy beheerde in den beginne tet de eanBienlt|kste genieeiiln 
der brocdenchap. In 1621 werden twee Leeniart tot bare bedieniag 
in oonmiiiie getUld , even loo in 1624 , leen mei Wormer en SchoorI 
en , nadat iQ van vaste Leeraars was voorsien , behield iQ er twee tot 
1749. Li 16S7 werd des Zondags » voor en na noen en weder des 
avonis.** gepredikt y en wel des .voormiddags op twee plaatsen te ipe* 
lyk , dewijl men » het volck op eene plaets daer wel tfOO menseben 
in Qonden, niet en wiste te Uten.** In de week was er boveadieB 
tweemaal aaasenkomst , op Dingsdag- en Donderdagavond, maar er 
kwamen niet veel menseben van aaniien. Eeeds in 1630 bencf» deze 
gem. tol baren vasten Leeraar Woevaa Coaiiuss. vak WèUMa , voorna. 
Predikant te Nieuwkoop en in 1619 gescborsebt. Bit beroep , gedaan 
tegen de algemeene orde, die nog sleebts tydeiyke bediening in oommiaaie 
aan de gemeente verleende , baarde den Directeuren veel moeite , mnar 
eindigde loeb in 1632 , met opheffing en onderwerping aan de orde. Toen 
werd , den 28 April , CaaisvuAa Soriaaios voor een halfjaar te Alkmaar ge- 
steld en WooTiaGoaaBuss., naar Nieuwkoop verplaatst , vertrok derwaarts 
tn November. Als de eerste vaste Predikant alhier moet eehter beseboovrd 
worden Jam Cobbbsus. KevunAB , vromer Predikant te Leymoiden , die 
er in 1632 kwam , en waarschyniyk reeds in het volgende jaar vervniBr 
gen werd door Maisbos Abbubi Boaeios , na in 1632 reeds lot Ambtge- 
noot te behhen bekomen JonABBii PomBaaa , die van Nieuwkoop her* 
waarts kwam i en waarschyniyk in 1653 overleden is. Sedert werd de 
Remonstrantsche gem. te Alkmaar door twee Predikanten bediend lot 
in bet jaar 1749 , toen Gobbblibs Nobbsab naar Haarlem beroepen werd, 
en KiiuBos via dbb Bobo er alleen bleef, » Onder de hier geataaa 
hebbende Predikanten , verdient melding de Nederduitsche DÏGaler 
Gesebiedsehry ver Gasvab BaARnr , van 1662—1683. — De eerste F 
dikant in de Doopsgez. gem. te Aluuab is geweest Habs ob Bibs , 
omstreeks ltt96 herwaarts kwam, en in 1638 overleed. Hy was by de 
Waterlandscbe gem. Ook bestond bier eene Vlaamsche, die vroeger 
is te niet gegaan , en eene Friesehe , die sich in 1809 met de Water» 
landsche vereenigde. — BI. 89. De begraafplaats te Alkbaab , aan bet 
einde van den Hont, is door ligging en aanleg een der fraaiste van g^ 
heel Nederland. — Behalve de reeds in het Woordenboek genoemde lief* 
dadige inrigtingen is er nog eene Moederiyke sociëteiten sedert 
kort ook een Vronwen-Hulpgenootschap voor de uitbrei- 
ding van het Evangelie in China. Ook is er eene Bank vaa 
Leening; en bet Departement der H aatschappy : Tot Ifmt 
«on *t Algemeen heeft er eene Spaarbank, eene Bewaarsehool, 
BMt rnim 100 leerlingen , en eene Naai- en Breischool voer 
Behoeftige Meisjes, met 30 leerlingen. — Onder de beroemde 
mannen, welke Albhaab heeft voortgebragt ^ verdienen nog gemeld te 
worden : de G en ees k n n d ige Gobrblis Dbbub , bygenaamd Bobibkob , 
naar het uithangbord van syns vaderi huis , geb. in 1647, f ^8 Janaarf| 
1688, als Uoogleeraar te Frankfort aan de Oder. — De Staatkun- 
digen: Adbuar Baabt, die in 1684 Pensionaris syner geboortestad 
was, en de Luitenant-Generaal DoatBi^us Jag^obs na Eaaas, geb. 
17 Maart 1781 , f 30 Mei 1840 , te Boitentorg op bet eil. Java, ala 
Gouverneur-Generaal van Ncderlands-lndtë. — DeLaiynscbe Dicb- 
ter Jobahbbs Fobbstos (Jobab var Fobibsv), f ^7 October 1632. — 
De Nederduitsche Dichter UaaaABOS Gostbb, geb. in 1745, 
t 21 November 1781. ^ De Schilders: Nikoiaai vab bbb Hbgb ; 



ALL. SSt 

PAfftow , iiU bil Inpo der Mvenlif lide «oow f CiUft «49 
I gcb. 10 1606, t i>^ 1679$ dieat broed«n Aum»i ?«« 
9 (|eb. m 16S1 , f ie 1675 , en Jas tas EvtBnuwn ; EaAvmi 
w WwT, «k. 'm 1607, t u lOaS; Qaut &WA«a, geb. M Jaii|f 
tCH^ t 1« ^o»i; 1^68 •« Ja« Tmitt Baaüuoi, gtb. in 16S8. -^ 
Do WnknaiKga Comoau DftUMi. wat geb. in 1571, f ia 163$. «^ 
BI. 91 , ff«g. 19 T. o. Uaaif 11191 , kss: 1491. 

^ AUMAAB.» kU al., bttal b^ de iatenden P»BiiOi-IIi]iiUAMA« ,, d. i. 
lixaas-anAsa en ligt tf min. N. O. van OnniU. Net wat foorbeeo 
■aw' wiitlnijlh , daeb it tbaat oabewoond. 

ALLAH (TANDiONG> , fart in ÜwU-inéii. Zie TAimiaM-AKAK. W. 

ALLA.DIIA, plaatt vernield, ab door sekece GtawAaa aa Unu, 
m 838 aan de St. Maartentkerk te Uinecht getebookea eo welke mea 
waar heft darp Aal^ aa baadt. 

ALLARG (HOBK-lFAli-), kaap in (hu-lwüt. Zk Alaio (Hoik- 
▼aa-). W. 

ALLAETS-VOLDSRTJS (UET KLEINE*), pold. ia den BMfOÊck, 
BM. iVaaad-ÜMiaaii, arr. Bnia , kant* Oo«<eWko«< , geai. JTade-ea- 
1himÊÊmkm$ ]Ndende 11 . aaa de laogenaamde Akkert t^gen daa Amer , 
O. ca Z. i^ieB deaEBtilia-palder, W. aan den Groote-polder of de 
Kallea. — utu poUL. betlaat, velgent bet kadatter, eeoe oppervlakte 
aaa 4 kaad. 57 v. r., ea wordt door eeaea boutea daiker , wyd 
12^46 elL, vaaniea vaa eene denr en tcbuif , op den Amer van bat 
•fWiiidligt water oatlast. Aan de benedemyde van dit poUlerije vindt 
■MB eehter aag eenen wacbier met eene tcbaif voonien , w^d 1,00 ell. « 
ca airckkeada aUeea om den polder det wiatect , door bet ia- en uit» 
laieB dar vloeden, te verbeteren. Het land ligt 0,10 ell. boTon A. P. 
Ib laagte der dykea ie van 1,60 Ut 1,70 ell. Deae pold. wofdt 

m dea eiaeaaar lelve bettnnrd. 

ALLAS (STBAAT.) , leeëngte in Oost-IndÜ. Zie ALAtt. W. 

ALLEMA « voorm. ttate , prov. Fnctioad. Zie Auu. 

ALLEMAHSHIL, pold. in den ITieiftoicA, prov. Nofftd-Brabamd , 
dittr., arr. Breda , kant. Owterhaui f gem. Otefiruidêuhêfiff f 
paleade R. aaa de boitenoroaden tegea de Doage en aan Roimert- 
d^« O. aan de I^Mgs* 2. aaa de vettiagwerken van Geeclruideaberff 
mm W, aan dea Eaiilia- polder. — Desa pold., welke ia het jaar 1908 
Wi|Ai ia, betlaat, volgeat bet kadlatler, met de kaden , eene opper- 
Haktr Taa 17 baad. Itt v. r. 70 v. ell*, en watert nit op de Doage, 
daea aan haateq tluisje, wyd 1,00 ell-, voorxien van eene klep en 
aefcaif en twee baotea daikert, wyd 0,Stf en 0,6tf ell., voorsicn met 
. Hat bind ligt 0,10 ell. boven A. t. De boogte der dyken 
1,90 tot 1,70 ell. beven A. P. Het polderbe^taar betlaat uit de 



ALLEMANSWAARD , pold. ia bet graait. Mêgtn^ prov. Ufomrdr 
Wnimmdf Bantê dbtr., arr. *a Hêriogtnhoêck , kant. Ou , gem. Oyra- 
aa*Xcc^fUfii; paleade N« ea> O aaa de llaat , Z. aan den Hemelryk- 
ecbea-waard en den Maatdyk, W. aan den UemeLrykscben -waard ea 
da Maat. — - Deze pold. beslaat, volgens bet kadaster, eene opper- 
vlakte van 151 bond. 60 v. r. 7K v. ell.) en watert uit doar dea 
Bcmriryktabepwaard op den Amer , wordeade bet water op dea ger 
acgden waard a%eict door eene tteen^n sluit, gelegen in de kade, 
4 de» Maatdyk , wyd 1,40 boeg 1,55 ell», voorzien met eeno dryf- 
ir, door welke tloit mede de Folder^vaitrOyen oitwatert. Het aor 
dl it 4,15 ell. boven A. P. De hoogte der dyken it aan Jiet 



ttSS AL L. 

boveneinde omtrent 7,90 , aan het benedeneinde 7,85 ell. boven '4. P. 
Met nttsondering fan het beneden- en boveneinde , bestaat dete bekniliog 
uit den hooffen oever. Het polderbestonr bestaat nit de Eïgenfeërlilefti. 
Het boveneinde der kade van desen waard is aan de Schouw van bei 
Dyiibestuur Ie Ogen onderworpen. — Tegen doMn waard is gelegen 
het pont veer van Oyen op Alphen , behoorende aan den Heer wan 
Ogen ; de Maas heeit aldaar eene breedte van 160 elL 

ALLENDORP of ALLBaooar, voorm. riddermatig goed, prov. ütreehi. 
Zie Albüoobp. W. en A. 

ALLER (OUD-) ligt in de gom. PuHen, prov. GehMmmd, en beslaat, 
met de daartoe behoorende vier boerenplaatsen , ^ 1 e i n-O Iden-Aller, 
de Wildeman, de Blanke voort en de He et ka cup, eeneopjier- 
Tlakte van 208 bund. 22 v. r. 22 v. ell. 

ALLERBAGH, beek in hel grooth. Lusembury. — Zij ontspringt 
I n. Z. W. van het d. Remerschen en werpt zieh een wein^f be- 
neden het d. Schengen in de Moezel . 

ALLËRBORN^ eene der drie meijeryen der oade beerl. Reulttné, 
grooth. Lusefitburg. Zij bevatte het westelijke gedeelte en daarin de 
d. en geb. Asselborn, Bozhorn, Biwisch, Watermiil, 
'Sassel en 'den Bockenmübl, benevens gedeelten van Rira-nie- 
ling, Onrlb, Niede r-Res 1 ing, Wampach, Lengeler, ea 
Altgert. De meesten dexer plaatsen behooren thans tot bet giHMük. 
LuxSnmburg ,Ottrt en Watermal tot Belpë en Lengeler tot 
Pruiuen. 

ALLERRORN ^ d. in de beerl. Reuland, meijerij van ^9$elb&m ^ 
grooth. LuxewUfurg , kw., arr. en 5 u. N» W. van DiekMk, fcasit* 
en 12 u. N. W. van ffiltz , gem. en f u. N. N. O. van Mer^ 
i^ampach. -~ Men telt er 19 b. en 90 inw. die allee R. R. alfa 
en hier eene filiaaikerk hebben , die tot de par. van Ober- ff^mmpeich 
behoort. 

ALLERDINK , haves. in Zalland. Zie ALsaoiRO. 

ALLERTSMA, voorm. slat e, prov. Fn'etüafiif, kw. Oosfer^oo^ gnet. 
Fertperderadeel , arr. en 3^ u. N. (en O. van Leeuwarden, kant. eo 
1i o. W. len Z. van Holwerdj 10 min. Z. van Ferwerd, — « Ter 
plaatse, waar zy gestaan heeft, siet men thans eene boerenpUate^ 
welke , met de daartoe behoorende gronden , eene oppervlakte beslaat van 
16 bund. 20 V. r. ttO v. ell. en in eigendom beieten wordt door 
den Heer H. Bolhab e. s., woonachtig te Leeuwarden. 

ALLERTSSOOG , h. op de scheiding van de poov. FrieiUmd^ 
Groningen en Drenthe , prov. Friesland, kw. ZeeentroMi/ea , griet. 
'QpUerland , arr. en 6 u. N. O. van I/eerenpeen, kant. en 5 n. O. N« 0« 
van Bèeiêleftwaaff , ju. N. O. van Sigerewolde. Vermoedeiyk is deaa 
naam afkomstig van den Heer Allabt ScuLTiReA , van Arum , die ia 
dete veeuen vele •eigendommen besat. 

ALLESBORN , d. in het grooth. Luxemburg. Zie ALLSaaoaa. 

ALLEDZEN , voorm. beerl. in den Groaten-Zuid'ilollatÊdêehe waard* 
Zie Allotsbsi. W. en A. 

ALLIEN-KOTTA , d. io OwUlndië, op bet eil. Snmatra, resid. 
Padttng»che-lfo9enlanden, ^ Den 9 JoHj 1897 werd deie plaats, 
die door de Padris versterkt was , door de ooien tot onderwerping 
gebrafft. 

ALLiNGAHÜlZEN , voorm. geb. in Fivelyo, prov. Groningen, arr., 
kant. en IJ u. W. ten Z. van /éppingedam, gem* en ju. Z. vaa 
*l Zandt, onder £enttm. 



A L M. tf33 



A LLI?iGRHUIKEN , geh. in Hnusingo. Zit Aiiii«4ivitn. W. en A. 
ALMNGAWIfiR telt 96 h. en 1»5 inw. — Br liJn geeiie R. K., 
^T de 14 Doopsgei , die er wonen, bebooren tol de gem. mq 



ALLOO, leeëogte in (h$t-1ndië. Zie Am». 

* ALIX)TSBfi , werd ook Allotib gespeld. — Ifet wapen wat van 
atver , ntel twee gebreletsecrde fascen van keel , ifjnde de drie blok* 
ken boven- e» de vier on derwaarts geplaatst. 

ALLOTSEli POLDER , pold., prov. Zmid-HOlow!. Zie DoniiAAM 
(At«na-»«.on-vAa-). W. 

AJLMA of Allua , voorm. state, prov. Friethtnd, kw. Ooiterffoo , 
gmi. KoUmmufkmd-en-PlimtW'Kruiiland ^ arr. en B u. N. N. ü. van 
ImmmardÊ», kant. en S} n. Z. O. van Uoekitm , 10 min. N. van Oud» 
wmide , vranrioe ly behoorde. 

ALMAHKERD^ boeren bofrtede in Humtmgo, prov. Groningen ^ arr. 
ca 8 a. V7. van jéppimgedam , kant. en 4 ii. W. ten N. van Onder* 
étmdmm , gem. en 5 mio. W. van ührwm. Het is de snidelijksie boer- 
detQ va» kei gcb. RIcns ; hebbende eene oppervlakte van 90} bnnd. 
em w aar v a n de beklemminge , die eene altoos durende hnnr van 
f 131 — ttO jaarlijks doel , is toebehoorende aan de erven van den 
li— dbonwur H« Zwol. 

ALMAilElRA, naam, welken de Ternataiien geven aan beteil. Gimlo, 
m Ooti-Indiè, Zie Gnouk W. 

AUlALOfl , oode naam van de plattelandst. Alsblo , prov. Ower- 
jJtmL lim Alsblo. W. en A. 

(ALMARI en ALMEER, mide namen van bel HAABLBHBBanBBa. 
Zie AABcnBBB. W. 

AUiBERiX)RP) voorm d. in W nk-Fnê^iamd ^ betwelk aonde ge- 
BlaaB beblien , ter plaatse , waar nu Medemblik gevonden wordt, 

^ALMELO, arr., prov. Owtrijêgelf palende N. en O. aan bet Ko- 
n i ^ijjk Uannover, 2. O. aan de Pniissiscbe prov. Rijnland, Z. aan 
de frav. Geiderland en W* aan bet arr. Deventer. Het maakt het 
grootste gedeelte van bet voorm. kwart. TwetUhê nit, bevat de vol- 
gcade 5 kant.: Almelo, Delden, Ensefaede, Oldensaal en 
0«iBiartsam; beeft eene oppervlakte van 100,301 bund. land, en 
tck 10,937 b. en 37,000 inw. 

* ALMELO, gem., telt 640 h., bewoond door 664 hutsges., uil- 
eene bevolking van ongeveer 3S30 inw. Er beslaan aldaar 
1 sloombleekery , 1 stoomkorenmolen. Ook is er eene bank van 
j. --^ De eerste, die in dete gem* bet leeraarambt heeft waar- 
lOBien, is geweest Caaisieaaoaiis LBOBaoia, die in bet jaar 1010 
irts kwam ^ en in het jaar 1637 emeritus werd. De tferste 
tweede- Predikant was HBaaictn KABBauRe ^ die in bet jaar 1633 ber- 
«aarU kwan» en in hel jaer 1633 naar Ruinen vertrok. 

ALMELO (AMRT-) beslaat , volgens bel kadaster , eene oppervlakte 
sMS7aOliiiDd. 4!év. n 6 v. eU., waarooder 3788 bond. 30 v. r. 
34 V. dLbelattbnar laud^ telt 390 h., bewoond door 378 botsgei., 
osimahmde eene bevolking van 3180 inw. Er syn in deae gem. nog 
1 leder* en veUenbereideriï « 1 katoen' spionery en eene glaotibrQ van 
flannafiKinren, beide door stoom bewogen (B|)nde by de laatste iavens 
ean slooiB-koonmiolen) , roorts nog 3 stoom-bleekeryeB. — Door bel 
iw i ULw ^er kanstUeekeiyen en maer en mesr hakend worden met 
en infYocre» den nieuwe weefwQie, kunnen oe £sbrykAten spoediger 
en gnedkoeper worden afgeleverd. De vorderingen . in deie nieuwe 




SS4 A L H. 

^eefmanier ifemaakt oordeelde men tn bet jaar 1640 ipenoegiéani om 
het onderwas ïn de weefscholeii te kannen doen iuken , en is het 
getal ondervesene voldoende om het aangeleerde te kunnen medcdee^ 
ten. Dat eene Tereeniging van söo Telen in één gebouw, en io«r 
de ledeiykheid en Toor de geiondheid , vooral van kinderen , uAdee- 
lig was , bleek spoedig ; doeh daarenboven werd het tevens van foei 
belang geacht , dat , even als voor desen , de landbouw met de we* 
Terij weder afwisselend gedreven werden. — Het wapen van Abbv- 
AuBO bestaat uit een veld van goud , met drie faseen van asbnr , 
beladen met twaalf blokjes van tilver , geplaatst vfff, vier eo drie. 

ALMEN ligt in het kant. Zufpkên. •» De kerk Ie ALkis, te 
klein voor de gem. t^nde, is in 1649 vergroot en verfraaid, en 4nm 
4 November weder ingewffd > nadat de gem. tich , gedurende v^f aaeeii^ 
den, en in het schoollokaal , en in de kapel te flarfsen vereenigd 
had. Tot dese vergrooting hebben de gemeenteleden, door «nnfceop 
van aitplaatsen , eene som vhn ongeveer 6000 gvhien byeen gebmgt , 
die , met eene kleine toelage uit het kerkenfonds , toereikend we» tét 
volvoering van het plAn , hetwelk Kerkvoogden ,rich hadden voorgettd<L 
Deie kerk is een vierkant gebonw, met eenen spitsen toren en TaB 
eeé orgel voertien. 

* ALMEN-EN-HARFBEN. De eerste, die hier kfet leemararobt Wtft 
wuffgenomen , is geweest G eii Mta iaps BccniMiis , die in het jaa^ tlW 
herwaarts kwam en in het jaar 1608 naèr VersaeveM verMk. 

* ALMENUM , Kgt kant. Hatlmgen, De voorm. kerk ven het dbèp , 
' thans de hoofdkerk van Harlingen, wordt ook genoemd ét Dom wen 

Al menu m. -— De lynhaaa , welke het laatst in werking Is pewenet , 
is tot eene traankokerQ van de Groenlandsch visschèk^ van HerliiigeB 
ingerigt. — Aan den aeed^ ten TV. van MarUmmf eeder (iet beAer 
van Atmnnni , staat de gedeniniiil voor CAsrin Hovi.». Zie voéHs e|p 
het art. HAaLMatH , bl. 176— 178* — De twisten tussehee de ^ëiMh- 
leo HiBUftA en HAaas hebben niet hpgebonden , dan met de ttitiea|fèBf 
of althans het te niet gaan van het geslacht van HsliftiaA, omatfeaki 
het jaar 1170. 

ALMBIUS , onde naam van het HAAaianBaanaa* 2A» AiecBBttm W. 

ALMERS of Albbbsba, voorm. borgt in Htmvmf fo > in het ilaisèi 
mnkif prov. €hraningenf arr. en 4 u. N. W. van Appm^eéam^, kaïtt* 
en Si u. N. O. Van (^nderdsiidam , gem. üiikuhm, — > Deae hiAgt 
is spoorloos verdwenen, toddat men de plaats, wear-h^ gealaaa 
heeft, niet Bieer weet aan te wifsen. 

ALMBRSDORP, buis in de Fier^Ffoorderko^geu , prev* iTeorrf-lki- 
hmdf an\ en 9 n% N. van 'tfaom > lunt. ee ) n. W. van •Mêdtm* 
hêSkf gem. en 10 min. N. W«. van Oppi9^beêf ^eeltel^k in gehrvÜt 
tot 'magaiyn voer seilen en andeie noodwendigbeden ten dientCé vaB 
den Westfriesehe-ZeedOk. — * Dit gebonw is dcakeHjk het eenige ever» 
hiyM TflB een dorp , Troeger daar ter plaatse geAaan faebbèttdh en 
deor de see verkwolgen; althane op de kaarten van BBaBBafceü* >i> e r dt 
Bog het d. Almerddrp of AlmèiiMlorp gevohden. flet huis beslaal^ 
Biet de daartoe behoorende gronden , eene oppervlakte vaa 7 ir. r* 
M) V. ell., en behoort aaa bet «Dtjksbeétaor «ven Wastfiriesland» 

* ALMKERR ligt W. N. W. van 's B^rtögmUfotuk , W-. H. W. mm 
Hnuéen, , Z. W. van JFoNdMrAem. Er ligt aldaar eene eteaaen l>r«g 
over de Alm,'de*BraadaBi genaamd. -*- Sr worden te AahawK twea 
paardennarkten gdiduaen, als: eene den 6 Jal^ ea da BBdeiw don 
emtea VfVdag na 1 Oetober. 



ALP. «3» 

«ALMKERK-SN-UlTWiJI paall N. O. md Kytw^k, £. W. aan 
j bütiMi êene oppervlakle Tan 1491 buBd. 99 t. r. 94 ▼. ell.; 
(dt 228 h., bewoond door S70 batsges , uilmakcnde eene bevolking 
vin 1490 inw. — Tol dese gem. baboorl ook gedeeltol^ de Ood- 
Aitettaach«*poidpr. — Hei irjipen dexer gem. bestaai uiteen veld 
«aa goad, net twee Mimen van liUer. 

ALHIfiRKSCHS-POLDËR <Dfi) , pold., proY. Nterd^t^Aand, Zit 
ümuana-MiLnBB. W. 

ALSOSSKEAK , naam , onder welken bet d. Gaoaai , prov. Ze«- 
hmif ep somnnge oude kaarten voorkomt. 2ie Gaoiaa. W. 

'ALMONDE. Del wapen van dete beerl. bestond uil een veld 
«M saèal , BMt drie %\., Andrieskruisen van goud. 

ALHSLUIS (DE), eeoeder driesluisen mol gemetsdden koker, in 
dn ffwtmwm éijk , ijmwd'9mn-jiUenn ^ prov. Nmtrè-Efdbamd ^ geiA. 
Almk^h tu-ÜUmjk, { a. van Almkerk, ayndo wyd 5.00 ell. 

'ALMSTBIN. Bet wapen deser beerl. was van goud, met twee 
gekruide staven met geleliede pwnteB , aan bel boveneind Tan keel. 

* AMOE , M. 104 , moe/ nfn ALOË oi liever ALLOa flet ie een 
ieiii| ^aarwatfer. 

UiOBTOE « d. in Ooit-indig , op bet «H. JfaUer , oen der snide- 
lltafr flobtladbe-etlffMAn». ^ flet k de bodfdplaato der tevolkïhg aftli 
4t aailfj|dr vaa dal eil. 0e iaw* tyn seor vwraderl||k en boogst ge» 
vaarllffc vaar ia MhepiBii ) w^ke «r de kast aandoen , daar ty , soodra 
jff «r deektt gdegenbekl toe tien >, bet sebip aioopea , da opvarenden 
veraMordeo ; al betgeen er van waarde aan boord is i^v^a ^ ata Vèr^ 
vilgcBS fael vaartuig vet^Vanéaa» 

(AUMSE-PÜLDEA ofAunvsta-Mun, pold. piwv. Aij^Aottomf. 
fiaitaBB»ia(AMisBs-fe«ima^vMi>-). W. 

MOHG-ALONG-DHEA , é^ in (hèt-indië, op bet «H. Jëwé , resid. 
SaÉay aab. res. Mafehmgy aata de Lessmg. — Dea M Mei 1M9 
bii ir «m «liInMMAine fdaats van de ^de mobile koleiane , onder be- 
«ri vaaren Majoor MicnBuiR , ea eene Iroep moitalingea , wetfc« den 
saHa dea ovortogt over de rivier tvaebtte te betwislenb Fn den . tyd 
mm één ««r nagcaas , was alles da rivier overgelrokk«il , ^ de vy- 
mdi mm watder door dé kitooae ateeds >opgedrev«n en vervoljjpd %or- 
daaie, vei4oor daarbyeenig volk e» verspreidde neb intdeive troepjes. 

AldOft , d« ia OêH-'imdiëj op het eil. Owhm^ ^ «tn <der ^Zasdtoesler- 
riimrfi a •aniii 9mnda -^ Er is aldaar eea Poatbouder, die onder den 
Ifiidrnt vaa ïimor Koepang «staat, ea er wordt <deor de Timerezen 
hiiTii gedrevaa ^ die er ysérwei^ken , Cbinesabe goederen ea IQnwa- 
dn aaawaeka» s ^^^^ daarvoor •eenige vogelnestjes en levenltaiddelen oill- 
•aafea. De atraaébewoners te A&mi , bel|fden bet IslamisfiMfs in naam. 

ALOiiO, «H. in Ooü-inêU^ in de /mlitdU-i?e« , tol ^ KM^' 
fanda LÜmnden beboereade, Z. van bet eil. Fioris. 

êUOSO (H€fifr-K kaap ia ikm^Indië, \h da IwÜchê-tnf aan de 
aMikaal wan bel SaMkêktfnU^ktnd. 

ftLPHSlMy aaie naam vaa bet >d. Aitna , prov. 'NeMré-Bfahani, 
Zie Afc >aaa, W. en A. 

JALPfiEN , kant.> i>rov. ZM^tiMaitdi kiV. tefitut palettde N. 
tm laet kam. Wodbnigga , Oi ean het leaal. Woerden , Z. aan bet 
èM. fianda^ E. W. aaa bét fcarft. -VoMbarg , W. aeh bet kent. Ley- 
%tm, «B bevsflte«de devolgttide-tSengem.i Alpben-en-Eiütveld, 
Oaé«hoora«>eÉ-G'n'epbwek ^ Aarlanderveen , Zwammer- 
èam y Moekoop-ea-Ztt'iidw^k , 'Middelbntg, iloogeveen, 



556 ALP. 

Bentboro, Benlbiiiien en Haierswoadc. Het beilaat eeoe ' 
oppervlakte van 15,470 bond. 52 v. r. 80 ▼. ell., «aaronder IS^ITl 
band. 18 v. r. 57 v. ell. belastbaar land. Men telt er 2552 b., 
bewoond wordende door 2959 huisg^s., niftaiakende eene bevoliujig vaa 
mim 15,000 inw., die nieeit in den landbouw hun bestaan vimlca , 
maar ook de volgende fabryken bebben : 11 steen- en panneabakke* 
r||en » 2 kalkbraoderyen , 5 leerlooyeryea , 6 scbeepstioinierwenren , 
2 toawslager\jen , 1 loodwiifabryk , 2 vernis fabrg ken , 1 fabryk rmn 
beenswart , waarby in het jaar 1858 ook eene sal amoaiakstokerd ia 
werking is gebragl , 1 kaarsenmakery , 1 bierbrouwerij , 5 hoiitsMig-, 

1 tras- en 8 korenmolens. 

*ALPH£^r, d. in Rijnland, ligt O. Z.. O. van Leyden, aan (niet 
op) den Hoogen Ryndijk. — In het jaar 1846 werd aan de kerk te 
Alvibh ten geschenke gegeven een keurig bewerkt zwaar massief siU 
veren doopbekken , in den vorm van eene platte vaas , rustende op 
een voetstuk van palïsander- en sa tyn bout , in gothischen styi vervaar- 
digd. — Et is te ALriBH ook eeoe bank van leening. 

* ALPHEN, d. in de bar, van Breda, in de achtste eeow ook 
Alphbik genoemd , ligt Z. O. van Ginnehên , Z. O. van *s PrinsmUiaae , 
N. N. O. vaa Baarle-Nassau. — Ouder dit d., op de Holenheiae, 
xyn in hel jaar 1795 en 1845 graf heuvels geopend , waaruit ODder- 
soheidene urnen «yn opgedolven , vooral in het laatstgemelde jaar sya 
er , door de sorg van den Heer Paosraa CoTPias , onder medewerkisf 
▼an den Heer PiiTsa CoaHSLis Hudbicue, Burgemeester der gemeente, 
meer dan 100 urnen uitgehaald. 

ALPHEN, pold. in het Land-iuuchen'Maag'eu'^aal , prov. I3«£- 
derland, distr. en arr. Ifijmegen, kant. DnUen, gem. Afp^Utm; 
palende N. aan Wamel , O. aan Maasbommel , Z. aan de Maas , 
W. aan Dreomel. — Dese pold. beslaat , Tolgens het kadaster , 
tene oppervlakte van 851 bnnd. 05 v. r. 51 v. ell., waaronder 
800 bund. schotbaar land \ telt 174 h., waaronder 80 boerderyen , 
en wordt door eene sluis, op de Haas, van het overtollige water oet'- 
last. Hetpolderbestuur bestaat uit 2 Leden. 

ALPUEN-BOSGHHOVEN , b. in de bar, van Breda , pmw . JVooré^ 
Braband, Fierde distr., arr. en 5} u« Z. O. van Brew , kant. en 
5 o. Z. O. Yan Gütneken, gem. Mphen-eu^Riel , j n. Z. ten W. wae 
Alphen. Het is dat gedeelte van het geh. Botehkoven, hetwelk tot 
de gem. Alph^-en-Riel behoort. Men telt er 16 h. en 100 inw« 

* ALPHEN-EN- EIEL, behoort tot het 11 k. d., 16 m. k. ea 
deelteiyk tot het 2 , gedeelteiyk tot het 6 s. d.; paalt N< W. 
GiUe-en'*Byen , N, O. aan Tilburg , O. aan Goirle en aan België, Z. 
Baarle-Nassau , W, aan Ghaam ; en beslaat, volgens het kadaster, 
eeoe oppervlakte van 5551 bund.. 50 v. r. 11 v. ell., waaronder 
5605 bund. 84 v. r. 68 v. ell. heiden en duinen { telt 287 h.y Jbe- 
woond door 559 hoisget., uitmakende eene bcTolkiog van raim 
1800 inw. — Het geh. Boschhoven behoort slechts gedeelteiyk 
tot deie gem. Men heeft er 2 bierhrouweryen , 7 leerlooüeryen , 5 olie- 
en 5 korenmolens. 

* ALPHEN-EN-RIETVELU behoort tot het 7 k. d., 19 m. k., 

2 s. d«, Ie afd.{ paalt Z. alleen aan Boskoop, W. aan Haierswoode. 
Zy bevat de pold. Groote^polder of Achter de Kerk-eufZa- 
nen ook wel de Zaan se bc pol der.. geheeten, de Nesse en E|f» 
neveldy benevens een gedeelte van den RietTeldseberpolder 
en den Steker-polder ; en beeft 2505 bund. 7 v. r. 99 ▼».eU. 



ALT. BS7 

bdaslbaar laoci ; lelt 696 h., bewooml door 64 d hniigei., nit makende 
coe bevolking tmi on^veer 3000 iaw. ^ BQ de fabrijk van been* 
s«art, die er bealaet. is in 1858 no^ eene sal-aoioniakstokery in 
werking. ^ Hel defiertemeDt der Maatschappy : 7W Plut van *t AU 
mÊmem te Alphen besit eene bonwkondi(|fe teekcn»ehool ^ eenc herka- 
Ungickool , eene spaarbank en een siekenfonds. 

ALPHENl-CASTRA , oode plaats , op de oude reiskaarten voorko? 
mende. Se ALMin , d. in Rijniand» 

ALPHSN-OiSTSiVWlJK %i in het Fierde distr., van fffoorê-Bra- 
hmad, 94 **- ^- ^- "^^^ Breda ^ 5 u. Z. O. ten O. van 'g Prinstn- 
Aayr. Men telt er 39 h. en ZOO inw. 

ALPeENSCUE-DlJK , ^. in de bar. van Breda, prov. ff oord- 
Bre^kamd, Zie Daoiaai». W. 

AU»H£NS€H£ MIDDELWAAAD (0E)\ gedceUe booiland , in heft 
land tosscbeo Maas-ea^fFaal , prov. Gelderland^ dttlr. arr. tlijmH^en^ 
kanl. Arntntygeiu. Jppeltem^ eene oppervlakte beslaande van 10 bund. 
13 V. r. 16 V. ell. 

ALSKMGEEST, voonn. bait.inl>ei;^aul, prov. Imd-Holland, arr. 
en Sf n. Z. tan *$Gravenhagef kant. en ^ 11. W. van Naaldwijk, 
fem. *s Ormeesande''en-'Z«ml-AmhaelU , 10 min. Z. van *s Graveaande, — 
Thans is het eene boerdery en tainderij , met de daartoe behoorende 
gromden eene oppervlakte beslaande van 16 band. 90 v. r» 16 v. ell., 
en ia e^endoni beulen wordende door den Heer Mr*. ۥ B. Nnia- 
HicB, woonachtig te Lejden. 

ALSETTO, Ue$f ALSBTTE. 

JALSUSGENy d., f^roioAh, Luxembmrg* Zie AumoBa. W. en A* 

ALTENBURG, huis en herberg, prov. Prie$land , kw. Ooelergoo, 
griet. TiUjerheUradeel f arr. en I o. Z. O. van Leemoordim , kanl. i?er*t 
y ^ a. W. en onder Suawoade ^ aan het Lang-Deel. . 

^ALTEKLEIN (niet AtïEKLEEN), pold. in het eil. Geedereede- 
eet-Oeerflmkiee , prov. Zuid-tioUand, arr. Brielle, kant. SemmêU" 
d^f geitt* Melis^ani'lfoQrdenehwnren^eiê'fFelleelrijpe ; palende N^ aan 
Otod-Helissant , W.. aan den Polder-van- Dirksland , Z. en O. aan den 
Pitricrik poldrr — Dese pold. is in het jaar 1480 bedgkt. 

'AJLTEILLEIN, polds in het eil. DmnUmd , Mgï. 'm ée ^m. J¥ie^ 
meiiert'EiÊpeUe'^n'- Bolland, 

ALTEKLEIA , pohl. in het eil. GoederêÊda^ewOwerflakkêe^y prov.. 
Zttid'HoUandj arr. Brielle, ktini, Sornmeltdijk , ^eivt. OoUgentplaat $ 
palende N. W. aan den Galathesche- polder, N. O. aan den Wei-polder, 
Z. Ü. en Z. aan den Maria*polder. — Dese potU., welke in het jaar 
160ii bedykt is, beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 
34 hund. 

'ALTEKLEiN, pold. in het eil. Noord- Beveland , paalt M.,.0. en 
Z. aao do schorren tegen de Oost er-Schelde , W. aan Ond-NonrdtBe* 
vebnd. — Dit poldertje is in het jaar 1670 bedQkt. 

ALTEN A , hoeve , prov. Friesland , kw. OoeUrgoo , griet. Aehi" 
kanpeien, arr. en 3>( u. O. van Letnnonin» , kant. en 1^ f^, O. ten 
S. van Bergum, 90 min. ten Z. O. van Twijzel, waartoe sg he^ 



ALTEN A^ pold. in het tiimGofde re e d e^t n -Oeirflakkee, provu^ntif* 
JBaUamd, arr. Brielle t kani. S ommd tdijk ygem, Goedereede.' '^ Dit 
polderi je , hetwelk weleer een oedeelte der ' gracht van de stad Goede- 
reedn nitmaaktei ii den 9 November 1698 verkocht, om in 1631 
hadUkt te worden. 



888 ALT. 

ALTBNA (DB), h. in de Owm^Betmwif fnrov. GeUkrhnd, dblr.^ 
arr. en ^ u. W. ten N. iran I9^mêgm, kant. en 1^ a. Z. ten W. 
van Eist, ^em, en 1 u. Z. van Fmlbvrg , onder Oistêrhomi, — Mê 
ie aldaar een voeUeer op Wenrt^ Beoningen ensv 

ALTBNA (LANIKTANO ontlaet^ met een gedeelte van faet A«««l^ 
van»Heusden, lyn water c 1^ door de dtreshiiien in den (itouwwn^ 
dyk, onder Almkerk , te samen wÜd 19,tt8 ell.; 12»* door de tier 
sluif en genaamd: de Bmmikhovenf eke-, yierkaft%cke-. Poet* 
e» Peereboomtche* finis , te sameB w|)d 18,06 fill., en S<\ l^f 
overstroóraiog , wanneer snikt wordt vergund, dotat de defeaiiT^ 
iniindatiesluis in den Groenendijk , aan de Bakkerskil onder Dé 
Werken , wijd 7,55 ell. Tot ontlasting van hei «overtoüige ^ater by 
innndatie' kan des noods gebruik gemaakt werden vaii 7 biirtiati^ 
knlpgaten, bepaald by besluit in 1796, gee^ngd in 1880, alt ¥elgi: 

Me. 1, wQd 5tf,00 eil., onder Dnteen , Z. de Onde^raet. 
« 8, • 95,80 » » * N. • » 

• 5, « 62,90 » • • Z. » KaUersleeg. 

• 4, » 50,60 > « • Ni » * 

• 5, » 179,00 « 9 Almkerk^ • * Doornscbe f lob» 

» 69 » 169^65 » i De Werken ) roorJohaMrissdemS, tea 
W% van den graoten weg no. 5 , eilen veorsien van daaa- 
men, die alsdan weggeruimd worden f Mi 

• 7, in den Zaid-ScbenkeMUk van Üieaw-Altena , wfd 7^,58 elk | 
kunnende verder by noodsakelykheid nog vier andem baileii<^hnlpgnl«tt 
gegraven worden, als: no. 1, wnd 75,90 ^K^ in den Oudheusdensehe» 
sctedyk, bij de Oudheusdensche-eliiis ; no. -8, vrgd 45,88 ell., in dei» 
Nieaw4)üssensehe«Biriteitdyk ^ ten O* van de VogelMrbrfsehe-^leeg ; 
ne. 5, wyd 45^88 «IK, in vooriioèmdeii dyk, ten W« veto den groeten 
weg no. 5; nov 4, w^ 45,80 ell., in den finitehdy k- van-N teaw-AU 
teiM4 *Mi de fiakkerskil onder De Werken: terwyl nOg een groei 
aantal kleine eleisen, gedeelten van deae landen 'doen -aCwMOMn-, s«o 
•las de Bovenlandsche-, Beihenseke-, Breekseke-> Dron<* 
gelsefae^, Gansoijensche-, Gendersche-, Oudhenidensclie- 
sluis, ens. -^ Den 18 Janoai^ 1848 bürak, ten gevolge van hel nmk 
ys verstopt Uyven der Werkendiimsche killen , des morgeès omdireek» 
drie ure, de kade van den Vervoornsch'e^pelder, op <onderselwi> 
dene plaatsen^ door , waardoor die pold. «4 seer spoedig vol water sIcmhI. 
Omatreeke 11 ure vielen er twee gaten «n den Nooi^i-Scbenkeldijk en «e» 
gat in den Werkenacbe-dyk , waardoor ook deNienwe^Aitenaaehe* 
polders onderliepen , en toen nu -nog dien selfden dag inden avwnd , ioa^ 
seben 10 en 11 ure «, de kisting ib het hnipgat No. 5 en een. weinig later 
ook die in bet bulpgat No. 6 besweek, werd het geheeie Land^van* 
Altena, met -nitsondering vanden Op* And els che*potder, ever- 
strodmdé By dese ramp heeft men geen menKbenievens te bettenren 
gehad , noch is daarby 'eenig vee verdhronken , maar er syn daarby «na 
aldiCal arbeiderswoningen geheel veraidd en seer vele anderen simar 
beschadigd , nevens andere verliesen , vooral van higeaamelde ea tn 
veU staande vrncfatea* —- ttet wapen van het LAin-VAi'-Ai.TnA bestaat 
in een schild van goud, roet twee opstaande en ragwaarts gekeerde 
baartên van keel. Het schud is gedekt met eene kroon van geod , 
amt dertien paarlen -en ter 'nedenyém vaMgehooden doof eeoM gnluv* 
paarden iteai^ van aatomiybe klaar. 

ALTBNA-ONDSa-EVB&DlNGBN en AL1%NA-0NDEAwVIANBN , 
twee po}d., prov. Zuéd-Hoüand, Zie Ootua. W. 



ALT. 

ÈhTt»A (OUD-Lim^YAH-) héakH , bthalre eenlge IxMiemkui- 
■ , uit de UTolgrtftde polders: den Wêrkeasohe-polder, Jas- 
■iiselaod, den SI'eeawQkschtf-]^older, deo Nieawv^Ben, 
den Oode-Ban, Hontwjjk, den R4tw\|kicfa«-pelder, éét 
%t. ftooBbeutf^noider, dM P^ldef-Tan^^üitvf k , den Ho- 
deepetls^iraard, de Kooweidoi bet Laagv den Zaadw^lt- 
teke-potder, den Ottd-Üppelsehe^pblder, dan Oud"»- 
Deora, den Pald^r-Tan^GaaswQk, dëa Polder-den»Diiil, 
bal fiica^^ent-Brè^k, bei A n dei sb reek, bet S^ndeTeld) dé 
Aedei- VB Gies^entche-nretde, dea Opperste^ of Op-Av- 
deiscbe- polder, daaronder begrepen de toogea aa w i dé Blaaawe^ 
8ic«B en dèD Uil, te tarnen yroot 49t1 kend. Ift v. r. 42 v. ell., 
«aaroodcr 4070 kond. tchotbaar land. Het land ligt 1,01 eil. oir- 
Aét A. P^ en bet Maalpeil b 0,7B «11 ba^a A. P. ->- üykgraaf en 
Haagbeemraden tan kei OM^fcunr-Viv-AanaA , Vmr^n de tckeuw : 
t*. Over den Maaid|^ , van den tteeiiee paal , 
op ót lifliiat tassebén de ^pemeentan van Veen 
CB Andel, tot in de vestingwarken van Wou- 
diiebaiD, ta*g . •....•...« 7,835 elL 
y. In de stad Wondriehem , ovet bet gedeelte ge- 

■aanA de floooiftaat, laag 1118 ell. ^1). 

5*. Ovttr de Menrededök van de veettogwerken van 
WeMbMbem af, tMaan déttfrberg d^ Zttfaaii, 
teWetkeüdtOA 8,196 eU. 

16,117 elL 
4*. ÜVer difn oad^h Binnen-Zeei^Ok , tassebën ge- 
mMt hdirberg dè Zwaan , 'te Werkekidatto , en 
de li^enaèrndë Kornsche of Yierbansebe slais , 
met 'alle de in dien dyk gelegene sluiten , ter 
fengte van ft,654 èll. 



■«I 



Totaal m,nt elL 
Wtttieiide van laaUtgenelden Odd-Btnneh-ïeedtf k , slechts bet gedeetie 
tepn den Yervoorne-polder , ter lengte van 9199 ell., op eeDe hér- 
paiiffB boogte ondei'houden. 

* Af^TElf ASCHB-POLDBBS (BEHroUWB-) of bet AibowlaHd-Va^-. 
^nfrA , paalt N. en O. aaO deo Oud-Allenasche Bilamen-Zeëd\)fk , 
&. aftn de Komsebe*Gantd en W. a&n den Nieuwenf^k en Sebenkrf- 
faiaaen^^f GroenèndQk. — Daaronder ivorden Verstaan 5 polders, ris: 
dft Up^elscbe-polder , den Nieuwe-Doom-pOlder eü difn 
imdifkbètènscl] e -polder. — Reg« 9 van ond. staai> Deïe 
piM. — b ferfèat leeg.' Deae polders — be^kan 

ALTENA^SöHK-SnSEOIJK (DE NROW-) , dyk , prov. /foarO-Èta- 
tkad. Zie ScuaKn-BmiBififnK (Da) W. en Bnvt^iiBiiK (Db) W. 

tLltNASGHB-ZEfeDIJK (BE OUD-^ of Ot/b-AivaiiAkaB-Biimt^-ZUÉ- 

'^ , dÓk , pr6v. ifoofMStahaiii. Ziè ^ifi^vrijKscaa-DiiK V(, Kek*- 
A.. Dmélsc>b-j>uk W. VBaL4ATsci^e-BiiK W. en WvaKiii- 



i^a» 



Cl) Toor xoo Terre de waterkoerlng door do ycstliigwérkeii te Wondri^om , bniton- 
9^lelde tfoogstfmat, nog rerrangen Ih, kordt sQ ^oör do llilitaire Qenie ondor- 
bntffeB, orer de leriUto Vsn Uite 'oÜ. 



TMO A L T. 

.. ALTEdiAUW 4 geh. in l»t WettethoaHifr ^ prov. Groningen f 
arr. «o S ii. N. N. W. van Onmmgen, kant. co 1 ii. N. N. O. van 
Znidhom , gein. en ^ u. N. len W,. van Jduard, i ii. Z. W. van 
Ffon$umt waartoe bet behoort. 

. ALTEN HOÏ, groote hoeve inde heerl. //Warfar/f y.. groot h. Lm xtm ' 
hvrg^ k«.. arr. en 1^ «4 N. W. van Luremburg , gem. Steinêèt, 
kerkfK)k tol Koptial behoorende en^ bewoond door 7. cielen. 

ALlTFORST-Efii.APPELTËRN. O^.eerMe^ die in dm geni. bei 
leeraaitarobl heeft waargenomen 4 is geweest Hbliichics Bvacsoiv, die t» 
bet jaar 1610 herwaarts kwaw en in het jaar'1615 «enen otivoigc» 
bekwam in Tvbodobds Hbrkelics. 

ALTHEN A , landstreek |»rQv. Noord-Brabattd 7Ae Avmt (Laan- 
VAW-). W. en A 

■ J ALT-LINSTER , op onde kaarten verkcerdelyk Auksteb gespeld , 
d. io. de heerL Lintier ^ mtf^oxh. Lnztmburg ^ arr. en S| o. N. N.O. 
van Luxemburg y kw., kant. tïi^\ n. \V. ten N. van Grevemnaekèr , 

Eim. en SO nriin. N. ten W., van Jnng-Lintter, aan de Ober*Erens. — 
en telt er 18 h. on •140..inw«, allen R. R.i die tot de par. van 
Jwng»4jintieT bchooren , doch .hier ee.ne filiaalkerk hebbeq ,. waarin aom- 
wyicn de godsdienst verrigt wordU 

JALTSCHEID, gem. in het graals. WilU^ gnootb. Luxemburg , 
kw. en arr. Diekimh, gem. ff^iltstp palende N. aan Wilwerwiks, N» O. 
aan Gonslhum , O. aan Hoschieid en Bonrscheid , Z« aan Goesdorf , 
W. aan Wiltz en Escbweiler. — Zy bevat de d. Altie.beid, 
Ka-n-t-«n-bao-h en Merkolti; de geb. M erkol tzerroül co 
ScbothiiJ^g (*n de groote hoeve Kaan of Kahn; telt 92 h. en 
SIK inw., die tarwe, r,ogg^,i gcni.» haver, boekweit en aardappelen 
aankweek en en paarde^ en runderen aan fokken. — In het kerkelQke 
bebooren de inw., die allen R. K. z\JD , tot de par. kautenbaek, 
MÊerkoUt en Cor(«/^iim, hebbende ééne kerk te Kautenbach en 
ééne te Derkolts, benevens nog eene filiaalkerk te Altscheid.-* 
Het d. Altscbeid, \eelal Alscvbid gespeld, ligt 1} n. O. van Wilts , 
3 II. N. W. van Diekirch. -. Men telt er 20 b. en 190 inw., die 
kerkeiyk tot^ Je par. ^erfto/ls bebooren, welke par. hier echter eeae 
filiaalkerk heeft, 

^ALT-TRIER, veelal, hoewel verkeerdelijk AiTBisa gespeld, geb. 
^1 de heerl... I^e/brf^ grootb* LusembHrg^ kw. en 2^ u N. W. van Gre- 
venmaciier f arr. en 5 u. O. Z, O. van Diekirch, kant. en 1| o, Z. 
ten W.. van Echtemach , gem. en ^ u. W. van i?ecA ; roet 18 h. ea 
ongeveer 160 ipw., die. kerkeiyk tol de par. van /^emito/ behoorea* -— 
Met Uirschberg te samjen, heeft dit geb. een gen>eenlewoud , dat 72 boad« 
50 V. f. 10 V. ell. groot is en tol het boschdistr- van (irrew9ifiacAer.be* 
hoort. — Men vindt te Am-Tbieh sporen, van een Romeinsch legerkamp. 

^LTWEËRT, geb., prov. Limburg, Zie WstaT (Alt-). W. 
'ALTWIES is eep d. (geen geb) Het ligt i u. W. ten N/waa 
Mnndo^., in .een firaai dal, aan de beek de Aspelt , die hier de schei- 
ding, lufischen het grootb. en de Fransche Repnbliek uitmaakt. ]|ea 
telt er 97 £. en 620 inw. — De inw., die kerkeiyk tot de jtair^. vaa 
Mondorf bebooren , hebben hier eene filiaalkerk. — > Er is ^a. .ga* 
roeentewond , groot 15 bund. 61 v. r. 80 v. ell. — Gedurende het 
gunstige jaargetyde, wanneer de geaondbeidsbron te Moadorf «erdi 
heiocht , zQu vele badgasten te Altvtibs gehuisvest. 

ALYERSnOOL , geb. in de Sfeijerij van ^g Hertogenboseh . kw. Peel^ 
landj 2>er(/edistr., arr. en 2 u. N. O. van Eindhoven, kant, ea 1^ o. 



A M B. 011 

V. N. W. ?aa ffeêmmtd . gemi Ifmien-^fën^^-en-lfedérwttUH ; f o. 
II. van /ftmcMy «mdef' G^rw9n; owi 15 h. en 80 iD#. 

*4UETTB, sfM(.- tte Ouir. ieet.- xie Elm. W. 

*ALZINGSN, d., bevat 64 h. en 4d0 inw., ea heeft, daar bet 
•■■ deo veg van Loiembarg oaar Mets ligt , veel doortfogt. -^ De 
par. A&fxiacBi behoort tol het apoft. vïe. van Luxtmhurg , dek. van 
St fieUr te £ti«fMhir|^. 

^ALZINGEN, ^etf.' ALfiiaoBti, ïd het Fr. HAcatviLLB, faeert. eo 
d. ia bel grooth. Luxtmburg, Zie HsttnaBv 

AMABAT of AaABiea, rijk ïnOótt-indii, op heteil. TVmor, N. O. 
▼aa Koepang; met I^GQO sielen. 

jAMALIESTfilN of Ahblibstbir, voonu adell. h. in het Land^wtU" 
Wmmtm^ prov. Zuid-UoUand , arr. en 4( u. N. N. O. vao Garinehem, 
{«Bi. eo I O. W. Z. W. van F tanen, in het ^laaiweAe^jcA , aan 
deo groatcB klinkerweg op GoriDohem. Heer HBimaiK em. Zie voorts 
bet art. in het Woordenboek. 

YAMAHA lag arr. en S o. Z. O. van Ltenmardên , kant. en 1 o. 
Z. W. van Jtev^m, 5 min. O. van Garyp. — Tbr plaaUe', waar deze 
slalc gestaan heeft , aiet men thasB eene hoeve. 

AIAÜATAM (HOBK-VAN*), kaap in (hgt-Jndië, in de tndÜche^ 
tftj aaa èe ZiiidbjUBt van het eil. Ttmor 

AMAMDBL'EILAND (BET), naam, onder welken ook het eil. 
Sauaa, ia OofW^ié, biekend i». Zie KBLiire. W. 

AMANC»BANG (BOGT-YAÜ-) , baai in Ooü-Indië, in de Indêttke- 
aar, aan de Zuidkust van bet eil. TimoTf tbl het rQk Amomtti be^ 
banende. «» In dese bogt is eene parelbank, en verder om het Zuid* 
oesICA 1^0 riffen en klippen, waarop tripang gevangen wordt. 

AMANTELO , d. in Oott-indië , op het eil. Amboina, 

AMARASSl, rijk in Oêsi-lndië, op het eil. Timor , Z. O. van Koif- 
paag. — De Radja van dit r^k , welke schatting betaalt aan de Nederlan- 
ders , voert den titel van Keiser , en in si|ne staten wordt het witte 
aad^hooi gevonden. Men telt er 8000 aielen. 

*AJyLRASSI ligt in' het rQk Amarauif en ia de residentie van het 
OpperiMoM van dat ryk. — De Nederlanders komen er timmerhout ha- 
iö. — Het Nederlandieh gouvernement heeft er eenen Posthondelr. 

AMA&ASSI (DE), berg in Oütt-Indië, op het eil. Timor Hij wordt 
aa den Tlniaow voor ^en boogsten gebonden. 

AHASIS, Lat. naam van de riv. aa Esas. Zie dat woord. W. 

AMBACHTEN (DE VIJF-) , anders ook de NooaawATBaRiiiB geheeten , 
de aodate en grootste walerrfng van het eil. f^alckeren, prov. Zee» 
kmd. HU heeft den ouden naam behouden , ofschoon er thans elf am- 
kaehten ia gevonden worden , daar hij , behalve een gedeelte van 
$croaakerke, de beerlykbeden en ambacbten van Westkapelle, 
Poppekerke, Boodewy nskerkc , 8t. Janskerkc, Zoute- 
lande. Meliskerke, Mariakerke, Grijpskerke, Aagte« 
kerke. Domborg eo Oostkapelte, en dos in het geheel bijna 
Md bnod. omvat. — Den vroegeren naam had de waterriog naai» de 
aadsie bedykingen aan de fFaïacren of hewalde akkers , op welke de 
Da mba r g met hare onderhoorigheden lig , te weten : Poppekerke, 
Boadiaa- of Bondewijnskerke, Meliskerke, Mariakierke 
ea Grijpskarkc. fly was toen door eenen stroom, de Swalinge 
ca Pek el ing e, van de oostelijke gronden gescheiden^ en het was 
ia dien stroom, dat bedijkt werden de Honderd gemeten, on- 
der Gri|pskcrke, welke thans tol de Oostwalerring behooren , 



94» 411». 



oiid(>|ffim«lll9b«ohl. «9 h<t deel wi 8«f««ftkfrke, heiwdUk 
by de VijF-AiB4CiilP geleld wfrd. Vóór 1960 «wen ook ten 2L éf^ 
Wereodyk eo d«i ZionteUi^dev ifowoiinea; waoi reeds lA heft 
ji«r %W^ vwdA W«n g^pr^k^cn tan t^deii io de PekeliDge, ei> 
gewaagt Ihwi ^o%^ van Zo me U «de. — Hel oudat^ berigi imm 
de walerring ftlve il vani 1893. 

AMBACHTEN (DE VRIJE), ▼oorm. ambatUeo, ptot. Noopd^ 
Bolland* Zie Vrjjb-Am«aciubs. W* 

AMBAGHTSBRÜG , bf^^p 19 Scki$lan4^ pireT^ ^uid-^e^^oiMr, gen». 
eniiibett dorp iVoffifrac(f, o^er de dubbele dUkveleriag. 

AHBACHTSDIJK (DE), voorm. dUk io Su^-VhapJ^tmy io b«» 
Xomf-vati-iriHfjsafui ^ p«ov. Zeeland ,, dillrt iSlfiiiay gem. Kadstamd ^ 
loopende» io.eeqe foordoosteiyke rigtiog, vaa hei Oode^I^aod-iaa* 
Kadiapd i^av den Antwerpen -poM^f en «tofaeidende de Waterisg-vaii- 
ZuMiaAde \^ des Viorboiiderd-besaiden-ide-kerk-Yan-KadiiiBd ei^ vaa 
Strydersgat. Hy befchermde het Ambi^t^vao-Kadiand en de daarbfj 
gelegen le^Of^n. Het Siluis^obe-.pnd (lie dat art. W.) Ikp er over. 

4UftBAGHTSGBE<P0LDER , pold. in de« Zmnindmckttêhê^wm^rd , 
proT. Zuid' Holland f arv*. en kaolt ZAanfrep^ 9 gem. Mtndnk^Ido J lt m 
laad; pateode N. aau de Waal. O. aan de Boitenff ronden tegen de 
Noord of Herwede , Z. aan den ^^wyndrecktsche-polder en den polder 
Seer*<OodeLi^d|i*Ambaobt , W. aa^ den pold. SaadelingepAmkachi. — 
Dexe pold. wordt op de Waf^l ^an het overiellige water ontlaal. 

*AM9ACUT$«POti0£a, pold. in günUmd, pro*. Zmd^BolUmd. 
Zie D4xiati|roooi (AnaAenrs-HKDBa-TAi-). W. 

AMBACSTS-POIQSR (DS VIER-), pold. in Rijniamd, prav« Zuid- 
Bolland^ Zie Via^-AnaAWTS-rouiRli. W. 

* AH BAL, in dit reg. lyn door de oTertroetning , die ten gevolge 
Taqi den geyallen regen tan 20^«(1 Jannary 184S , beeft plaata ge* 
bad f vier bvogge n wef^eeiroooid ; terwyi 400 jonken sawa- en «10 
bouw indigo veld en syo ondergeWopen. 

* AHBARAWA , «fon^.* «esid, EadoOf lees.* resid. en peg. Samaramg. 
AMBARAWAï «t^ in (hê^-Jfndie, op het Sundoiohe, eil. Javm, 

reiid. Stumrang, nd** resid. SaM^, distr, ^m&aratan liggende .op 
47 1( eU« bpven de oppervlakte der see, r^ Het is de hoofdplaats Tnii 
ket distrikt, en men beeft bet tot eene "vesting gemaakt, aan velke 
Prins WiuiH FaiDBau HsaoaiK . de broeder des Konings , in Jnn^ 
18S7 , dep eersten steen gelegd beeft. — ? Oen 3 December 18311 keefk 
eene boos , in het knnip der genie te Ambgrava , greote schade aangerigt. 

AMBAUWANG (DE) , een der menden , waardoor de Ponimnmk aieh 
op de westkust van bet eiU Bofnêo, in do /ndisixAe-SM ontlast. 

AMRLAU , ligt 00 Sr 55' Z. B. en 145*' O. J^. -. Op dit eÜ. had 
den 16 December 1841 , des morgens tnssoben een en twee are, eeae 
aardbeving plaats ; dit verscbynsel was vergeseld van eene «ware se a bn - 
ving y ten g^vplge waarvan onderscheidene nuisen en Mooiscbe tempeln 
van de strandncgoryen ingestort of door aanspoeling van'hooge aeeës» 
medegesleepl «yn geworden. Tot den 21 December duurden aldaar dn 
bevingen « hoewel i^i mindere mate , voort , zoo dat men niet aonder 
vrees was voor grootere onheilen, welke evenwel gelukkig niet gevolgd syn. 

AMBOENI (DE), riv. in Ooêt-Indië, in bet eil. Bomeo, aan de 
Noordoostkuêt , vrelke lich in de Zéo mm'Soêloe ontlast. 

AMBOENTEN (DE), riv. in Ooü-indu, in het eil. «odiira. 

AMBOINA , eil., is de geboorteplaats van den schilder Juius Jsasia, 
geb. in 1720, f >» ^780. — Op Anow* werd, den 16 Deeerober 



A M £. un 

mil , éeê morgau «ntlretl» twee nrt eeae audkevioy 'wêtatmenomMk 
mÊÜ bomoolafe beweging , welke mim ctoe mieuat heeft aaogeboudeo , 
WÊÊar oiefc eeer be^g k geweest. Dit TenchUnMl werd omtreBt een 
kwartier later gevolgd door eene seebeviDg. Het wat dooker en men 
wat dwe wiel in de gdegenbeid om de werking en beweging der lee 
BMiiikeoTig' waar te nemen ^ uit de nog aanweiige eporen bleek hel 
«Ebter, dal de lee f 8 ell., ep lemmige plaatsen lelfs meer, bo?en 
baar boogite alandpanl gereien was en herbaalde malen met sware 
folfilagwi Tcr buiten bare oevers was gespoeld. Yan de goavemements 
oiemhifeB •«■ de andere vaartuigen ^an hel baven-departement , welke 
5p bat dreoge in eene leeds stonden , waren enkele , met bet r^en 
van bel water , lol op eenen aanmerkelt)ken abtand , medegesleept ge- 
werden. Gebeiiwen en vaartuigen hadden echter geene sehacle geleden , 
alleen waren in de binnenbaai te Galama , een paar inlandselie bnisen 
deer bel riJBonde en terogstootende water weggespoeld. Sedert eenige 
dngM was bel buitengewoon warm geweesl en had de Thermometer 
van Fabb. gewoonlQk tegen den middag in de schaduw op 99* en 
9P gesUnw. 

* AMiOH. De Herv. gem. heeft 900 Leden , behalve 1588 Ledeil 
••der de 7999 M aleisebe Christenen , mei twee Predikanten , bQgestaan 
deer een of twee Zendelingen , door de beschikking en op kosten van 
bel Hedcvlandscbe Zendelinggenootsobap te Rotterdam. 

*AMB0ROG , kêt: AMBOONG. 

AJIfiDIfSCHE-EILANDEN , resid. in Oott-IndÜ. Zie AnaoiVA. W. 

AM9TSLDIS (Dl), slais in den Ttêhrwaard , prov. Gelderland, in 
&em /fmfder' W waldijk , in' bel d. en nabQ de kerk Tan j^lrm. 

AMBT-WIHSSEN, bonrs., prov.' C^Wdsrlnncf.' Zie Wmssn (Anr-). W. 

*AMBT , gem., beslaat volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 
799 bmd. 19 T.r. 50v.ell., waaronder 705 bund. 98 v. r. 95 v. ell. 
bebslbaar land ; teil 141 fa., bewoond door 147 huisges., uitmakende 
eene bevolking van ruim 750 inw. ^ In dese gem. liggen de h. Se- 
Teren en Guessell. Hét d. Aair ligt { u. M. O. van Maastricht, 

*AMBIDE, gem., paalt Z.aau de gem. Meerkerk. Z^ bestaat TOor- 
•MisifA uil de polderlanden: Liesveld, Aakster veld en Zeven- 
A^Ten en beslaat, volgens bet kadaster . eene oppervlakte van 597 bund. 
9 T.r. Sll V. ell., waaronder 491 buna. 58 v. r. 80 v. ell. scbotbaaiT 
iHid| teil 195 h., bewoond door 999 bnisgez., uitmakende eene bevolking 
w 1970 inw. — Het d. Auiai ligt 9^ u. W. Z. W. van Tianen. — 
Bel ie de geboorteplaats van den Waterbouwkundige AniiAns FaAi- 
CM GenmiiLAa , geb. 1 Augustus 1768 , f ^ ^onU 1^^. 

*AMBiDE (POLDER-VAfl-) , pold. in den jUblasserwaard , prov. 
I ns rf SoUond, arr. en kant. Óürinehem, gem. Ameide; palende W* 
cm II. aan den Polder-van-Tienhoven , N. aan de Lek , O. aan de Zon- 
wei^, Z. aan Meerkerksbroek. -^ Dese pold., welke in het jaar 1984 
k u d ghl is, beval 490 bund. 55 v. r. 46 v. ell., en wordt, in ver- 
senigiBg mei iita Polder-vari'Tienhoven en Middelbroek , 
vijf molens , nabfj Noordeloos staande , bemalen , en stert hel 
Ier op den boezem van den Overwaard. Het polderbestuur 
oil eenen PolderschonI , twee fleemraden en eenen Secretaris- 
Pfeanngnaeesler. 

AMEIBE-EN-TIENHOVEN. De eerste, die hier het leeraarambt 
bccfi waargenomen , is geweest Gbbvatics Dbibl , die in hel jaar 1588 
berwaarta kwam , en in het jaar 1590 overleed. Onder de Predi- 
kanten, welke hier geslaan hebben, verdient melding de geleerd^ 



IS44 A M B. 

■Aif.GnAU TM Bbbmbl, die «ich alt MdesehrUver , beoefana/r éét 
uataarl^jke en vaderlaodtcbe geichiedeiiis, peooiugkuBdiffe en ï^fk-* 
lyoscbe en NederdaiUche Dichter heeft doen kennen. Uy ttond er ^mu 
175H tot 17»9. 

AHEIDESGHB-SLUIZfiN , j^elaelde tliiiten , prov. Zuiè-HMuêd, 
l^em. en 10 min. O. van Jmei4e, vroeger gediend hebbende, om liet 
water van den Zederik , met behulp van 15. windmolens , op de Lek 
te voeren. Sedert het aanleggen van het Zederikkanaal en het op- 
rigten van den stoomwaternioten aan den Arkelschendam s^n , io 
1028 , de molens afgebroken en later van de vier sinixen , drie af* 
gedamd. — Van die si uisen ontleent eene kleine Tenameling bniseo ^ 
onder de gemeente Ameide behoorende , den naam Aan' de slai- 
een. — In 1672 was hier door de Staatscbe troepen eene verscbansio^ 
opgeworpen , welke door de Franicben werd ingenomen , ten gevolgo 
waarvan Ameide werd geplunderd en verbrand. 

'AMELAND, eil., heeft gemeenschap met de Friesche kust door een 
veer op Holwerd. — Bel beslaat, volgens bet kadaster, eene opperrlakie 
▼an 6070 bund. 45 v. r. 41 v. ell., waaronder 5993 bund. 81 v. r. 
51 V. ell. schotbaar land ; telt 420 h., bewoond door 481 hais^., 
uitmakende eene bevolking van ongeveer 2000 inw. — Het gnete- 
nybuis staat Ie N e s. — De stat. der R. K. behoort tot het aartspr. 
▼an Frieiland. — D^ vlag van het eil. bestaat uit ses horiiootale stre- 
pen , afwisselend blaanw en wit ; in de drie blaauwe eene staande faalTe 
maan van wtt. 

* AMELANDE, is ook wel HAnnAHD, nAVUMDB, HAVHiiABoen ÜASAa- 
LA» genaamd en schynt ook Trahammolant , d. i. OvBBHAHBLAan , ge* 
naamd te s^n. De naarasoorsprong is onieker. Dit land behoorde niet 
onder Saksen en was in verscheidene onderdeelen of distriklen verdeeld. 

» AHELISWAARDof Ahbuswbbbd, rtff, 50 staat,- Jonkbeer Mr. HeB- 
DBiK, ieet: Jonkheer Ubhdeik. — Het wapen van deze beerl. is een 
veld , verdeeld in acbl golvende fascen van goud en keel. Dat der rid- 
derbofstad is van goud met drie hanen van sabel , met kammen , baar* 
den en pooten van keel, en vergeseld in het hoofd van de letters A en H. 

""AMELIS WAARD, veelal NiBovr-AnBuswBBaa , is by fcbeiding das 
boedels van Mr. Padlos Boscb var Dbakbstbib (sie het vorige art. in bel 
Woordenboek) toebedeeld aan Jonkbeer Mr. Wiiabv Boscn taii Dbae^ 
stbir , Lid van de Ridderschap der prov, Utrecht. — flet wapen vat 
MiBow-AaBLiswAABB is een veld van goud met drie hanen van sabel , met 
kammen , baarden en pooten van keel. 

AMELTE, geh. in koUer-dingtjnl , prov. Dreutke j arr,, adm. en 
jud. kant., gera. en ^ u. O. ten Z. van Juen» Vroeger stonden er 
2 h., thans slechts nog één h., bewoond dodr 2 huisgei., bestaande 
juit 8 sielen. 

"AMEN, itaat: Rolde, dingspil, Ieet: Rolder-dingtpiL ^ Het geh. 
Abbh ligt IJ u. Z. ten W. van Rolde en telt er 4 h. en 40 inw. 

AMENERüDE , naar men wil , de oorspronkeiyke naam van de 
ridderhofst. Nuerbodb, prov. Utrecht. Zie Nijbrbodb. W. 

AMENEURTBOLLEN , plaat in bet Noorden van de Zuidertêe, 
Z. W. van Tcrschelliug , M. van den mond vuu het Scbuitengat. 

AMENOEBAN, ryk in Ooit-lndiè, op het eil. Timor. ~ Dit rQk 
ligt Z. Z. O. van Koepang en lelt 12,000 tielen. Op de Zuidwestkust 
is een bergbol, waaniit een soo hevige iuchlstroom voortkomt, dat 
het ongenaakbaar is ; de oorzaak van dit zeldzaam natunrTersehyusel 
IS nog niet ontdekt. 



' AME. 54tt 

JÜKR-IHBP, wBlartje, prov. DtttUh», Zie DonuM-Mtr. W. 

AMERICA. , land|[. io Rijniamtif prov. ZuMd^üMmd , «rr. eo S u. 
Lfan Leyie», kant. ea %^ o. N. O. van Noarêmijk, gem. en { a« N. 
ten O. vnn HiUegomf aao deo grooten klinkerweg tuaechen Haarleiii 
ei Leyden. 

*AÉKRONGEN, gem., bevat den Roornwaardsehe-polder, 
4cn Erienen»cbe*polder en den Amerongeneche-polder; 
keeft ongeveer 9000 bond. belastbaar land } telt Stf 5 h., bewoond deor 
944 bangex., uitaiakende eene bevolking van ongeveer 19110 inw. -^ 
Bet d. AanoMini, van onds Lon genaamd, ligt 8| o. W. N. W. 
van Bbenea. -^ Het geraeentebois is een aaniienlyk gebonw. TenZ. 
van bet d. is bet WieUGhe*veer over den UQn. — • Het wapen deser 
gem. is een scbild van keel , met eene bande , vergeteld ter weder- 
ijiden van drie leliën , alles van silver. 

AMEBONGEN, fort in Ooit-Inüë, op bet SundateheeiL Swmatra, 
raad. Jiftr-Bmngüs, in bet laods. Ramuw, — Er boadt aldaar een 
Adsiiical-Resident sijn verblyf.. — Jn bet jaar 1893 vei^edigde lieb 
m dat feri de Majoor Etlibs , met eene kleine beietting , deels uit 
Balahks beslaande « tegen eenen overmagtigen vyand. Gedurende veer- 
tien dagen kampten de dapperen inwendig tegen honger en gebrek , 
nitwcttdig Ugcn talryke vyanden, door dweepery opgewonden, tonder 
dal sg het Mhter opgaven. 

' AJfERONGEN (HET HÜIS-TE-) was vroeger eene ridderboCit. Het 
sinat ten. Z. W. van de kerk van Amerongen. 

AMSBONGEtiSGHE-POLDER , pold. in bet OverkwarUer der prov. 
UtrtcU, arr. jÉwtmfoorif kant. kkenaif gem. Jmefwufem; palende 
S. aas bet dorp, O* aan Rbenen, Z. aan den Ryii, W. aan eenen 
anderen polder. — Dese pold., welke in bet jaar 1784 bedykt is, 
beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van ruim ttOO band., 
ailes s^tbaar land ; en wordt door 5 sloisen , op den Eyn , van bet 
overtollige water ontlast. 

AMEEONGENSCflE- WAARDEN , uiterwaard in bet Overkwarikr 
der prov. DinM, arr, Amêrtfooftj kant. AAenen, gem. Am^rongtn; 
pdeade N. W. en N. aan den Lekdyk-bovendams en bet dorp , O. 
aan Rbenen , Z. aan de Geldeiscbe-waarden. -* Dese uiterwaard , 
welke in het jaar 1784 bedykt is , beslaat , volgens bet kadaster , 
eene oppervlakte van mim 500. bund. alles sebotbaar land; telt Sb., 
waaroodcr het Huis te-A merongen, in eene bedyking besloten. 
De ailerwaard watert uit op den Ryn , door een sluisje, w|}d 1,10 ell., 
welks vloer 1,80 ell. onder middelbaren rivierstand ligt. 

AMERONGENSCHE-WATERING (DE) , water in het OverUNirlte^ 
der prov. Diftekl , welke aan den RQndyk, een begin ritemt, in eene 
neardwestelyke rigtiog de grensscheiding tusschen de gem. l«e«fffMiii en 
Ameromgen uitmaakt , daarna , suidwestwaarts loopende , eerst de grens* 
scbeiding tusschen Jmurangeu en Ov^r-en'/Vtder- Langbroek en einde* 
liik tusschen dese laatste gem. en fFtjk-bij-Duuntede vormt , waarna 
Ivt sicb in den Krornme-Rijn ontlast. ^ 

ASERONGBN*V AN-TUTL , wy k der st. Bandjarmating , in 0os<- 
imda , op bet eil. Bomeo. Er ligt aldaar eene schans. 

AMERPLAAT (DE) , onbehuisde pold. in den BüthoMeh , prov. l^oord- 
Mrabttnd, Fierdê disir., arr. Breda f kant. Ooiterkoui, gem. Ifude* 
cn-Drtsimc2eit ; palende N. W. aan omkade gronden en aan de Kees- 
jeskil , ü. O. aan het Gai*van- de-Zuiderklip , Z. 0« |ian het Diepe- 
Gat, Z. W. aan de onomkade Amerplaten. — Dete pold., welke iiT 

XIII. Dan. 99 



1146 AMR. 

iMt faar IttO Mykl ii, bafkai, tolgtDi het.luuUtUr , mm ommt- 
iplakla mn 60 huiid., en wateri i|it op de KeetjetkU. U«t laad Inat 
0,4» ell. bovea A. P. De hood^te der dyken u 2,64 eü. eo word« 
beaUiiird door den ei«enaar. 

AMERPLATEN (DE), vier platen in den Bietboick , pro^. N9ord^ 
Brakand, Fitrdê distr., arr. Breda ^ kant. OotUrhotU. gem. Mmde» 
êf^DriwuÊ^èlen ; palende N. VV. aan bet Gat-van «-Kcrkesloot en de Keae-> 
jetkU^ N* 0« aan. de oinkade Aaerplaat, Z. .Q. aan hefe Aarde*(fnt , 
Z.^aan den Ader. 

AMBRSCHOT; adell. b. in betgraafi. Zuiphm, in de beerl. Bm^ 
€uhf proT. €tekkrland, dittr., arr. en tt n. O. van Zuipkm, kaïkt. 
en S^ u. Z. O. van Loehim, fj^m. en | o. Z. W. van Èoremio* 

AMERSENFORT, oude naam van de tt. Anusvoonr, in BewUamd, 
prov. üireckt. Zie AnasrooaT. W. 

* AMERSFOORT , arr., bevat de volgende Skant.: Amerafoort« 
Rhen^en en Wy k^b^-Dnnrttede; beslaat, volgent bet kadan* 
Ier, eene oppervlakte van 70,760 bund. 10 v. r. M v.ell., waaronder 
M,öiO bund. 06 V. r. 86 v. dl. belastbaar land , en telt 77SO hi^ 
bewoond door 0781 huitgei., nitmakende eene bevolking van KI ,000 \mw^ 

* AMERSFOORT , kant. no. 1 en 8 maken tkana ileebta één ka«», 
nk. • Zie bet volgende art. 

AMERSFOORT, kant., prov. ütrechi, arr. Jmenfoort: palooJi 
N. aan de Znideraee , O. aan de prov. Gelderland , Z« aan dn kaol. 
Rbenen en Wyk-by-Duarttede, W. aan het arr. utrecht en de piww. 
Noord- Holland* — Het bevat de volaende 11 -gem.: Amertfeert, 
hei Hoogland, Stontenburg, DuitS| BaotCboten, £•■»• 
n.ea*Binnen-ei|,-Bqitendy kt, Baaen jdeVuursohe, Soeak*, 
Leusden en Woudenberg ; beslaat, volgens bet kadaster, emmm 
oppervlakte van 20,680 bund. O v. r. 31 v. ell., waaronder S^»S7# 
band. 55 v. r. 95 v. ell. belastbaar Idnd , en telt 4547 h., bewaoaë 
door 5254 buisges., uitmakende eene bevolking van 15;000 iifw» 

AMERSFOORT, synagogaal ressort der Nederdnitscbe IsraëlietM, 
prov. ÜUrethtf verdeeld i» eene boofdsynagoge , Bgnde die Ie Amera- 
loori, vier ringsynagogen, als: te Utrecht, te Maarssen, W)fh« 
by*.Du«r stede en teVeencpdaal, benevens twee bykerken i la 
Rbenen en te IJsselstein, slaande onder bet rabinaal ressort waa 
eeoeo Opper-Rabyn, die te Amersfoort syne standplaale hesf^ 
Men telt er 450 tielen. 

* AMERSFOORT, gem., beslaat eene oppervlakte van 2262 bvnd. 
18 V. r. !^0 V. ell., waaronder 2200 bund. 12 v. r. 15 v. ell. belaeC 
baar land; telt 2511 b., bewoond door 2650 hoisges., uitmakenda 
eene bevolking van ongeveer 15,000 sièlen, -«- De eerste, die biar 
het leeraarambt beeft waargenomen , is geweest RoTemes Tersiaa» « 
die in het jaar 1570 herwaarts kwam. De eerste tweede Predikaat 
ia geweest Haaasaaiis Rovcsaasii , die in het jaar 1570 herwaarls kwana. 
De eerste /derde Predikaat is geweest Evuabbiis Lones, die in bat 
jaar 1586 herwaarts kwam. — Hei orgel in «de Herv. kerk door oa-> 
derdoiQ en gebreken byna onbruikbaar 'geworden synde , is in bet 
jaar 1845 vervangen door een geheel nieuw sieriyk orgel , op eene v«al 
voegsamere plaats van het kerkgebonvi , vervaardigd door den Ucer 
maea , orgelmaker te Deventer. — - De eerste , die in de Evangel. Lutb* 
gem. te Aaaisvouav bet leeraarambt heeft waargenomen, is geweest 
WiLBSLaos GseacLSS Scbsbusvs, die omtrent bet jaar 1^5 heroepaa 
werd en in 1702 lot Veldprediker onder een Deeasch regiment went 



▲ ME. UI 

uafntcU« — De lUmonatrwUcbe gam» «or4« ia 1681 , mtt Wott« 
^eabery e» BiiDsehoten, Miend , en voar dadrio laaUto maaa* 
dn daor HasaiGat flouiiaiaot. Door da terf adering ia 16i4 , werdaa 
vaor het gelieele Sticht drie Predikanten , doch geeae bysondere ga* 
■MCBKeo aan elk hunner eangeweaen. Zy waren Isaaci» FiiaMicif 
leums MaBACBios en If Ante» Aaaunoi Boaeies. In 1650 werd voor 
het haUjaar Hsiaices Wiuma by continoalie aangesteld. By de Yor* 
MTfiag der kerken mei vaste Leeraars behoorde Antastooav onder da 
plaalsea , naar welke TaaeraiMs BiscaBWABav commissie kreeg , om over 
da hsdicniag' en het oadarbond te spreken Toen werd ay nog of weder 
bediend door Waasisa, en deso bleef daar tot da komst, in 1639, 
taa SABoa NAsaAaus , voorniaals Predikant ta Vlaardingen , die in 1641 
sverieed. Gadnrende de dienst fan synen opfolger Niooi.a*s LACOTiaoa , 
bekwam de gcm. in 1653 oenen tweeden Predikant in HaRBices Moas* 
fmM Dii aóhynt echler niet om de uitbreiding der gemeente, maar 
ea de swakke dienst van den eersten Predikant geschied te syn. Hat 
daarde slceiits tot 1657 , toen de Broederschap xich genoodsaakt sag | 
«cgeas herhaalde oneeaigheid lostchen Leeraar en gem., de betda 
Losncea te ontslaan , waarop alleen Iostos GaasnaAaus van Zwanuner- 
dam b unc pah werd « die in 1663 naar Alkmaar vertrok. Na bet beraa« 
pen vaa Dua Gacsvvr, naar Hoorn , in 1813 , werd de gem. om de maand 
baditaii daar dè Predikanten Jav Jacoo vab Ooaaa en GtaAaa Baaanr Maas , 
vaarls daor den Carator venorad , tot dat de Leeraar Yan utrecht in 
1616 de gereg^da dienstvervulling op sich nam. — - De gem* van 
de ende CUrealj der R. R. telt hier ongeveer 170 aielen, en beeft 
ccne kerk , welke door eenen Pastoor bedieod wordt. Zy was vroa* 
fer in twee pnrocbien verdeeld , welke sedert 1835 inééngesmolten 
t9B« Da kerk van de opgehevene parochie is echter aan deae gebleven , 
A verboodea «ynde en dienende tot kapel aan bet seminariom , het* 
welk ia het jaar 1736 tot opleiding van Priesters , ten dienste van die 
genadle , alkier is gesticht. Hei. gebouw van dit seminarinm heeft in 
de Isalste jaren bclangryke hersiellingen ondergaan. De kweekelingen , 
wdke daarin gehuisvest worden , en wier getal ongeveer 30 k 30 ba* 
diaigt , geoïeten 'in dat gesticht zoowel lager , als middelbaar en boo* 
ger aaderwgs , terwyi diegenen onder hen , welke lot den geesteiykea 
Stond bcatemd syn. imouderbeid de godgeleerdheid beoefenen. Het 
spperbestaar van dit seminarinm behoort aan den Aarlsbisscbop der 
Cleresj en het inwendig beheer wordt , ooder toesigt van Provisoren , 
■Igeoefcadl door eenen President. Voor bet ondenirys syn er twee Pro- 
moren eo enkele andere leermeesters. Uit dit gesticht worden da 
|eeslcl9ken getrokken , welke by de kerkgemeenten van deso gesindte 
m Sederlaad en op bei eiland Noordstrand , in Denemarken , in ba» 
dieaing geateld wordeo, door den Aartsbisschop van Dtreabt en door 
dn Biaackop van Haarlem « ieder voor soo veel bun ressort betreft. -» 
Ishalve het klooster der Franciskanen had men hier , vóór de Kefor- 
Btttk , nag de volgeade kloosters : het St. Jansklooster, achtar 
dr Kmmp, thans «ersangen door eene in hei jaar 1841 geboawde Pa ar- 
denstalling voor bet garnisoen; bet St Maria*sbof, aan 
den Singëif waarvan de gebouwen tbans dienon tot Burger wees* 
hais; kat St. Agnieten -klooster, op de Glawhont, tbans bet 
Lokaal van de Arrondissemen ts» Begt bank ; bet St. Aga* 
tka- klooster, op hêi Zand, dat na de Kerkhervorming in barger* 
hniiiin vetanderd of tot andere gebruiken geschikt gemaakt is ; bat 
St. Earhara» klooster , in do MmtrkmtMn, waarvan degabonwao 



848 AM£. 

ihao» dienen U»t celiool Toor R. K; kinëeren; bei Gelleioiier»- 
k lo • 8 1 e r , Ifttcr vervaogen door het bo veo^eDoemde S t . 11 a r i a^s b o f; 
bei Mi nderbr^eders- klooster, op den Smgtl f oaaat St. Pieten^ 
gaslhiii» , tegenwoordig diepende tot Kaderde'; ook had men er 09g 
de Heilige-Geest-ka pel , op de Lantgeitraal , thans de Lotber- 
scbc kerk, en de S t. A n n a k a p e I , in de Po^Aifroal , tegenwoordw 
ingerigt tot liefdadig gesticht, genaamd de Po tb. *- Men heelt 
te AHBBsFooaT nog eene Bank van Leening. Hel Departement 
der Maatschappij: Tot /f ut van 't Algemeen, beiit -atiie Dep«r- 
-tem en taalschool met 60 leerlingen, eene Uerbaling-en Hanil^ 
werkschool , de Anna Paulovnabewearachool, eene 
Leesbibliotheek en eene Commissie tot werk r er- 
se ha ff ing aan behoeftigen. — Br bestaan te Anaasroenv 
thans twee sijdeweveryen. in 1857 sijn er twee nieawe fabrijken 
'tot bet weven van katoenen stoffen opgcrigt en in 1838 eeae likeor» 
•tökery. Verder beeft men er nog 2 boekdrokkeryen , 4 leerlooije- 
rgen , I kunslasijnfabryk. ^- Behalve de reeds in bet hoofdwerk ver* 
melde syn aldaar nog de volgende vermaarde mannen geboren : <le 
Godgeleerden: G. na Baoia , geb. 6 Maart 1918 f 7 Joly 16K3 
als Uoogleeraar in de Godgeleerdheid te Utrecht en JACoitos Dbuoot', 

Seb. 22 FebroarQ 1802 , t ^ November 1844S , als Predikant te Ler- 
en. — De Schilders: Jacoio var SfAVBaaa , uit.de seventtenoe 
cèdw^ 'MAmiAs Wivaoos, geb. in 1627, f in 1705 , syne soneo Jo- 
■Aaais WivHoos , geb. in 1048, f in 1685; Piitbb Wiraoos, geb. 
in 1654 , t in ^09$ , en FaAns Witboos , f in 1705 ; Jobakrbs Hoob*, 
geb. in 1755 , f >» 1855 ; Jab ArnaooBa , geb. 27 Jan. 1765 , f 10 Feè. 
'1858 j alsmede de Schilderes Amda Witboos , uit de leventiende eeuw. 

AMERSFORTHE en AMESFORDE, oude namen van AaBBSvoettv. 

AMERSGAT (HET), water, prov. ZuU-HoUamd, in bet ^VAeasr- 
diep oitloopende. 

AMERZODEN, d., prov. Gelderland. Zie Abbbbbodbb. W. eo A. 

AMFOANG, ryk in Oott-Indië, op het eil. Tiw^r, op bet midden 
der Zuidoostkust. Men telt er 12,000 sielen. 

AMFOANG , bergketen op bet eil. Timer, — Welke over het gebeele 
eiland loopt eif op vele plaatsen steil en moeyelyk te beklimmen is. 

AMISFüRTUM , Latynccbe naam van de st. Ahibsvoobt, prow. ütreekl^ 
'7Ae Abcbsvoor?. W. en A. 

AMIT, d. in OoU'lndië, resid. Amheina. , Zie Abbtb* W. 

AMMELROIJEM, naam, dien de landlieden geven aan bet d. An* 
MBRzoDBR. Zie dat woord. W. en A. 

'^ AMMERS (GROOT.) paalt Z. W. aan Laag-Blokland ; bevat oofc 
de pold. 'de Binnen- Nes en de Buiten-Nes; beeft 1558 bnod. 
51 v. r. 79 V* ell. scbntbaar land, en telt 160 h., bewoond door 
181 buisgez., uitmakende eene bevolking van 1000 inw. ^ De eerste , 
4ie in deze gem. bet leeraarambt heeft waargenomen , is geweest Maa- 
TiRos Bacbdsios, die in het jaar 1591 herwaarts kwam en in bet jaar 
1'594 overleed of vertrok. — Uet d. Gboot^Abbbbs ligt ruim ^ o. 
•W. Z. W.'van Nicuwpoorl , aan den Lekdyk, en beeft over de Lek 
«en scbniteirveer op Ammerstol. 

i* AMMERS'-GRAVELANO grenst N. aan Gelkenes , O. aan den Jianger* 
akscbe-polder , Z. aan Achterland, W. aan den Polder- vaU'Brandwyk. 
•^^ üete poldéi beslaat , volgens het kadaster, eene oppervlakte ven 
^09 bnndt 60 v. r. 87 v. e^L, waaronder 513 bund. 58 v. r. 10 v. ell. 
fsehotbear lendj telt 58 h., waaronder 20 boerderyen. Het land ligt 
0,88 ell. onder A. P. 



AMM. tt49 

*AmEllSTOL, gem., ligHn hei kant. Sdtoonhaven ; tQ b«taat'oit 
gedeelte Tan den Bergambatebttche-polder en een gedeelte 
Builen land; heeft 89 bond. 90 ▼. r. 25 t. ell. belastbaar land, 
lell 88 b., bewoond door 111 huisges., nitmakende eene bevolking 
fan 499 inw. — By het d. AnnBasroi. is een schuiten veer , over do 
I^ op Groot- Ammers. — Behalve' de in het Woordenboek genoendoi 

CA dit d. nog vele vrg heden. Zoo gafWitunlII, GraaFeot» £/o(* 
, den S7 October 1581 aan Abibbstol vrijheid , loo als die van 
Bordieebl hadden. In 'desen giftbrief wordt deze plaats genoemd : «dat 
« ambacht van Abbbbs , daar onxe tol staat , leggende binnen deze pa» 
«-len, opwaaids tot 's Hoeren Jahs omen broeder ambacht strekkende, 

• C0 nederwaarts acheidende .tusschen Wuh&nhmd en «2s Gtetf te 

* veidwaards scheidende , tot de Nieowe watering toe , welk ambacht 
» de Graaf aan xich leWen gehouden hébft.** Den 16 Mei 152ii gaf 
de aeMde Graaf aan sijn ambacht Jmwun daar uin tol staat het selfde 
ngt en vrifheid , dat hy aan de poorters van Ondewater gegeven had , 
en lao s$ daarmede niet bekend mogten lyn , konden «y het by da 
Scheienen van die plaats halen. — Den 27 Jniy 1327 gaf die Graaf 
aaacgoe poorters Tan Aisbbs eene weekmarkt, sooals men elders hield 
au Ie bonden op Woensdag. 

*AIIIIKftZODEN , gem., lelt SÓ» h., bewoond door 328 boisges., 
nitoiakende eene bevolking van 1800 inw. —- Het d. ligt 1| u. Z, 
ten.W. Tan Zalt-Bommel, 20 min. O. N. O. van Well. ^ De Herv^ 
kerk is eeo ood geboow , waarvan alleen de vierkante toren , met spits- 
k^en dak en het aehterpand in sQu geheel is , synde het overige eeneu 
boowTal. — De R. IC. maken eene par. uit , welke tot het dek. van 
Zak'Bümmêl behoort, 960 Comnani kanten telt, en dooreenen Pas- 
teer eo eenen Kapellaan bediend wordt. De pastory wordt door eenen 
ftnderbmeder bediend , die aan den Vikaris wordt voorgesteld door den 
Heer van Aromersoden , Loots ALBXAifDBB AtraonsB Baron db Woblhor» , 
ab ia howelgk hebbende eene Gravirf aa Ribaocoobt , woonachtig te Op- 
Leeaw in Belgisch-Liroborg. — De R.K. oefenden eertijds bnnne gods- 
dicast op het kasteel, dat altyd aan eene R. K. familie heeft toebehoord. 
Dit heelk nog plaats by overaroomingen. Naderhand is het pastoorshoia 
hetweik ia het jaar 1742 bQ aankoop verkregen werd , tot de godsdienst^ 
oelcaing gebraikt. Na nog eenigen tyd in- eene aangelegene schunr de 
godsdienst Terrigt te hebben, bouwden de R. K., in 1792, de bid- 
plaats of bet kerkenbuis , dat nog in weien en in bet jaar 1828 her« 
aienwd en vergroot is. Dete kerk , aan den H. WiLuaaoaaos toegewyd , 
staat ia het Zuidwesten van het dorp , en is een eenvoudig gebouw , met 
•BB kloktorentje met puntig spitije. In den gevel leest men : 

DoMVS obatIorIs VoGAalvVa, 
li BA pVI rsvlT aGGIpIt. < 

(d. i.: Het wordt genoemd een buis desgebeds, die daarin bidt oat^ 
vaagt) f wordende door de hoofdletters bet jaar waarin de vernieuwing 
ca «ergrooting van de kerk heelt plaaU gehad aangeweien. — De aflaat 
vaa Porfssjtewla (gedeelulyke aflaat) , in de wandeling Paêjonkelen ga« 
aaamd , wordt door den Priester deser kerk gegeven , in Augustus , zynde 
alsdan eene bedevaartsdag. — Het wapen van AaaBRBODBR is als dat van 
krikel . doch beeft een goud veld met twee gebretesseerde fascen van keelv 

*A1fMERZ0D£N(RASTBRL.T£->is een deftig huis, met vier rondd 
doeh oogeliike torens , waarvan de eene van eene peer voorzien is* ' 

*AMIf&RZOD£N-W£LL-£N.>^ORDRAGfiN (POLO&R- VAN*) , Isgl 
in hei kant. Zali^Bommeh telt 310 h., en wordt door 2 .slaison , op 
de Maas, van het overtollige water ontlast. . «:i. 



AM o. 

AMOB , naam , wcUieo de Ntgert ge? en aan den heotgrond NAHasa* , 
in N^kriandi'Qnianiti f kol. Surmtfmê. Zie NaaAaea. W. 
. AMOBNTAI of Abobtat , i^k in Oosi-Indii, op het SmAutke ml. 
Bfn09 f resid. Bmndjarmuuing, — De landstreek is onTrachtbaar , meD 
vindt ar rUatbonw en ^eel klapperboomen. Van de booger liggeiNle 
atreken , worden rytt , katoen , «ai en vogelnettjet aangetoerd. 

AMOBNTAI of Abobbtat, at. in Oost-ïndie, op het 6'ttju/Mdb« eil* 
Bêmeo , resid. BandjarmoMinff , ryk i^moentot. — Deie plaats atrekt 
tot ferbiyfplaats aan den Sultan van Abobbtai , is leer welvarend ea 
telt 1100 of 1200 b. en 8000 inw. Hier omstreeks houdt moB ateh 
beiig met bet gmvèn van goud , maar vooral van eene aoort van edelge» 
ateente , ftoloe-mamkiAait genoemd , waarvan men ringen en andere •••-• 
raden vervaardigU In. de rivier worden soms topaaen en smaragden geron- 
den. ^- Een aoon van den Sultan , Pangerang Noi , beait aldaar een da- 
lam of soogenaamdnaleis , seer weinig gelykende echter naar een gnboaw 
Tan dien naam in Europa. By dit dorp vereenigen sich met de hoaid* 
rivier twee wateren , nameiyk : eene spruit , Soengi-Pamintangaa , od 
Ier oostayde , een kleine stroom , Soengi-Balangan gebéeten. Te Amoea^ 
tai is het volk aan eene lekere grondbelasting voor de bewaterdc r^|ni* 
velden (sawabs) onderworpen , oed ragende meeatal twee gulden vo#r 
lyOO ell. breedte van den grond. De breedte ia de eenige naaalataf , 
waarnaar die belasting berekend wordt , staande bet aan elk vry , B||tt 
veld toe ver in de lengte uit te strekken , ala bel hem goeddnokl , 
londer daar ieta meer voor te betalen. 

AMOERA , distr. in Ooit-Indii, op bet SwidiMeAe eil CMsto, raaid. 
Mênado. 

* AMOERA, golf, rag. S êêtuU: Mamadoy hei: Jfmuida. 

* AMOERA , d.,. rag. 4, «<oal.* Menada, /eet.* IfcmHfe. 

AMOR , Latynaohe naam van bet watertje db Mib , prov. Zvié-UmB^ 
kmd. Zie Mm. W. 

AMPAL of AntAT, eU. 'inOost^Indiëy in de Iwiuekê^wet f of êm 
Weatkust van bel eil. S^ÊMMdtm^ O"* ü" Z. Br. 

AMPALO, kampong of d. in Ooit-Indü, op hit eU. Smm t Om , 'm 
dt Mênang'Kabaiui€hê'Bja9enlanden y distr. Aiéban. £r ia bier ana 
fiMrt dat 190 ell. boven de oppervlakte der see ligt. 

AMPANAM, at. in Oêêt-Indig. Zie ArvABAB. W. en A. 

AMPAT, eil. in Oott'Indië ^ in de Indiêckê»%ê9 Zie Aa»Afc. • 

$ AMPAT-LAWANG of Libvaho, distr. in OoMt-lndiê, in bet Z.O. 
van hot eil. Sumatra ^ ads. resid. BenykoeUH , N. W. van Passnwali* 
labar , met aeer vmehlbarcn grond. 

* AMPEL , ligt 640 ell. boven de oppervlakte der see. Den 2 Sep- 
tember 18S8 , werd een cletachemenl infiinterte en kavallerie en een 
eenponderskanon , onder geleide van de Luitenants Gillt en Beaam 
uit Morden door den Majoor Colsob naar Ampel Maeoden , osn 
den vyand voer bet aanbieken van den dag aan te vallen ; naanwc» 
H|ka was dit detaobement twee palen voortgerukt, of bet stiet ofi 
eenen voorpoat der HMiilelingen , welke door den Lnitenani C»av 
■Mt sooveel beleid werd aangevallen , dat by siob niet op Ampel kea 
repliëren , waardoor onse troepen sich in de gelegenheid lagen , 
byna ongemerkt dit dorp te naderen , en eene magt van nagenoeg drie 
honderd man, waarvan een groot gedeelte te paard, die gedurende 
eenigen tyd bet vuur onaer troepen weerstond, nam eindelijk, tegen 
eenen algenioenen aanval niet bestand atfnde , in verwarring de vlugl , 
waarvan liet swakke peloton ka^aMerie ep eene aeer doelmatige wyae 
gebruik maakte; aoo dai Id^yandciyke lyken o\v het ilagveld werden 



A M &. Ml 

gücld , lerw(f I dt vijaml overigens aAii dooden en §e«roadeii iidg f^el 
| « l Bd < D had, eo oadeneheideDe Udmq en ander wapentuig verhoor. 
nat TCflies onser iroe|ien bestond in eenendoode en vier geivonden. 

^AMPIliAH, imai en haven in Oiui'Indië, Zie AmiiAB. W.enA. 

AMFO-BONO , plaau in OoHJndig. Zie Boro (Anro-). W. 

AHPSKM of AnssBH, adell. b. in bet graafs. Zmiphen, prov. GeHir* 
Innd, dutr., arr. en 5 n. O. ten N. van Zutphtn^ kant. en | u. N. 
^m LocAem , gem. en { u. Z. O. van Laren , in de biiurs. jÉmfitn» 

AII^SN, boan. proY. €ttldèrland. Zie Ahmbm. W. 

AJiSTEL <DS), beeft tot aan den Omval eene breedte van ISO ell. — 
De «aler»lJiBd is Amètel* boesempeil of 0.58 ell. onder A. P. — Dë 
AflvleblBifl heefk df ie Openingen voor de scheepvaart. 

De miédeble opening, wtjd 7,00 ell. 

De bckic uiterste , • 8,50 • 

Belengtedcraehntkolkenis • • 52,90 ^ 

De diepte der slagbalken , • 2,80 • 

onder A. P. 

Sr aqa dooq^eschot in 1847, 10,000, in 1848, 10,155 vaartuigen. 

AMSTfiL (HETDEPARTEHENT-VAfl-DEN), maakte, volgens de 
Staattregeltng van 23 April 1798, bet vierde departement der Batsafscbe 
repnblid nit. Het paalde N; aan bet IJ , O., Z. en W. aan btit 
d«|Mirtenenl Texel , soodat bet nagenoeg bet tegenwoordige arr. AiSTia- 
•aa hcslMg. — Het Departement was verdeeld in 7 ringen , van vrelle 
de 6 eerste Amsterdam en de sevende We esp tot hoofdplaats biid 
en telde ruim 238,000 invr. 

$AMST£L (NIEUWER-), kant., prov. Pl oord- Holland, arr. Jmttêr- 
; palende N. aan de kant. Amsterdam No. 1 , 2 en 4,0. aan 
hel kant. Weetp en aan de prov. Utrecht , Z. aan bet arr. Leyden 
CB W. ann het Legmeer, aan het Haarlemmermeer en voor een ge-* 
deelte ook aan bet kant. Amsterdam No. 1^ Het bevat de «even 
Mfe. Nieawer-Amstel , Oader*Amstel , Rietwy keroord , 
AaJsmeer-en-Kndelstaart, Levmuiden-en-Vriesekoop, 
RalsIngen-en-Bilderdam en Uithoorn; beslaat, volgens 
hal kadaster y eene oppervlakte van 10,004 bund. 54 v. r. 64 v« all., 
waaronder 15,721 bond. 92 t. r. 41 v. ell. belastbaar land, en telt 
MUh., bewoond door 2492 htiisges., uitmakende eene bevolking van 
13,000 inw. 

* AMSTBL (NIEUWER.) , gem., heeft 5583 bund. 60 v. r. 36 1. ell. 
fceinntbaren grond; telt 1010 h., bewoond door 1107 buisget», nit- 
flMfeeiMle eene bevolking van 6000 inw. Hfn beeft er ook , behalve 
de ia het Woordenboek opgegeven fabr\|ken , T fslbryk van drukinkt. — ^ 
Otoéef IfieawU'AastBt* werd den 1 lanoarQ 1764 gebored de als 
Taal- eo Letterkundige, Dichter en Wysgeer evenseer beroemde Mr. 
liBaaaBa Eiasn» HQ overleed den 15 September 1845, te Amsterdam, 
aa Tan 18t7 — 1^90 Hoogleeraar in de Nederlandsebe taaU en letter» 
kaade te Lnik te xiin geweest. 

(AMSTEL (OUDER-), kant., bestaat niet meer, en is thans bf| 
de kant. /ftenwir-jiwuiH, jÉmsterdam No. 1 en fFeem ingedeeld. 

* AMSTEL (OUDER-) , gem., is belastbaar groot 3049 bund. 80 v. r. 
SS Y. ell.; uit 1360 b., bewoond door 13flN0 huisgex., uitmakende 
ccBie bevolking ^an 2100 inw. 

AiföTBL (WBSTER-h l>uit* >d Jmstelland, prov. Noord- Holland ^ 
arr. en 1^ a« Z« via jimierdam, kant. en gem. Ifüuifier-Jmstêt , 
H m. H. vaa jimiêthten, aan den Amstel. 



W% AMS. 

AK8TBLBÜRGT , voorn* bait. io Jm$Uüamd, prof. ^«•nUlM- 
htudf ffem. Ifiéuwer-JmsUh 

AMSTRLDIEP (HET) , Taarwater io de Zuidênee , waarvan de west- 
val droog vali en steil is. De oostwal of Breehoro is meest seer vlak cd 
▼alt droog. . Zy is het verlengde van de Balg en loopt tusschen het Balg- 
land en de Westwal daarvan ter eener syde en de Breebom ter andere 
'syde , Z. W. van Wieringeo tot aan de sloot » en heeft jttO^.135 
palm water. 

* AMSTELETND, ligt 4 u. O. N. O. van *s Hertogenbosch , behoort 
tot het kant. Ou en telt 19 h. en raim 100 inw^ Volgens overlevering 
heeft voorheen aldaar een kasteel gestaan , genaamd A matei huis, eo 
bewoond door de Jonkbeeren var Aistel , waarvan alhier nog afstam* 
melingen , onder de namen van Jonkbeeren Divistss bekend zyo. 

AMSTELHOEK , voorm. buit. in AnuUUand , prov. Jfoord-HclUmd , 
arr» en ( u. Z. van /ém$terdam , kant. Nieuwtt^AmtUl , 3 u« N. O. 
▼an Jmiielveen, gem. Ouder^Amstel , !{ u. N. van Ouderkerk, a^n 
den Omval. 

*" AMSTELLAND , voorm. balj., beslo^ 'm Noord-HoUaud , de Vier 
kantons der stad Amsterdam (uitgenomen de gem. Slolen- 
Sloterdy k-O s d o r p-e n-d e-V r y e- G e e r) , benevens het grootste 
gedeelte van het kant. Nieawer-Amstel en, in de prpv. Ütreeki , 
een klein gedeelte van bet kant. Loenen. — Het wapen van As- 
STBLLAHO was Verdeeld in acht fascen , afwisselend van goud en sabel j 
over bet geheel een St. Andricskruis , geschakeerd van silver en kcd* 

* AHSTCLLAND, dek., telt ongeveer 52,000 sielen en 57,000 Com- 
munikanten. 

AMSTELLAND , dep. van bet voorm. koningryk Hoüand. Het paalde 
W. en N. aan de Npordsee , O. aan het dep. Utrecht , Z. aan het 
depart. Maasland , en bevatte nagenoeg het selfde als de tegenwoordige 

SrovincieNooBD-HoLLAiiD. Dit departement werd in twee kwartieren ver- 
eeld , waarvan het eerste Haarlem en het tweede Hoorn tot hoofd- 
stad had. 

AMSTELLAND, hofst. in AnaieHand^ prov. Noord- BeUand, arr. 
en 1| n. Z. van Amsterdam, kant. en gem. Ifieuwer-Awuielf %k eu 
O. N. O. van Amstelveen , aan den Amstel. 

* AMSTELLAND (HOOGHEEMRAADSCHAP- VAN-). Het boesempett 
is 0,16 ell. onder A. P. > ' 

AMSTELMOND , voorm. buit. in het Ifeder kwartier der prov. ütredU, 
gem. en 1 o. N. W. van Mydrecht, aan den Anutel, niet ver van de 

S laats « waar die rivier een begin neemt, waarvan bet hois grooten* 
eels ffesloopt is en de f ronden thans tot weilanden dieoen* 

AMSTELREVEEN , oude naam van het d. AiSTiLviBa , prov. NoceA' 
Bolland, Zie Abstilvbbi. 

AMSTELRÜST , 'buit. in Amsiellaud, prov. Noord-ffolUmdp ara* 
en I o. Z. van Amtterdam, kant. en aem. Nienmer- Amstel f 8 u. 
N. O. van Amstelveen, aan den Amstel. 

* AMSTELVEEN. Door dèn storm van den 29 November 1859 is 
een gedeelte der kerk aldaar ingestort. 

* AMSTELWIJK , buit. op bet eil. van Dordrecht , prov. Zuid-Hol- 
land, arr., kant. en IJ u. Z. ten W. wan Dordrecht, gem. iSFael- 
dreehi, aan den groeten weg van Dordrecht naar Willeoasdorp. 

AMSTELWIJK, buit. in Rijnland, prov. Zuid-HoUand , arr. en 
1i Q. O N. O. van *s Gravenhage , kant. en 1 n, N. O. van Foor- 
hurg, gem. Feur'en'Noordsijde-van'dew-Leydecken'dam , i o. N. vjsn 



èm LejfWieii'daiD. — Bit boit. beslaat , met de daartoe bebooreoda 
Ifoodea, eene oppenrlakta f ao S6 band. 83 t. r»40T. ell., en wordt in 
efHidoiB beielen eo bewoond door den Heer Jacoboi YaaTBOAAL. 

AlSTBftDiM , arr., be?at de volgende 7 kantons zAmsterdam 
10. t— 4, Nieuwer- Amstel , Naarden en Wêesp; beslaat, 
lilgcBS het kadaster, eene opperTlakte van 45,546 bnnd. 56 ▼• r« 
14 T. elL, waaronder 45,901 bnnd. 40 v. r. 95 t. etl. belastbaar 
bad, ca telt 29,307 h.,*bewoond door 5S,447 'buisgex., nitniakende 
csns bevolking van S58,000 inw. 

Bi. leS. * AMSTERDAM (DB ZES-KANTONS-DER-STAD-) syn 
tkass lot vier verminderd. Zie het volgende art. 

ÜSTERDAM (DE VIER.KANTONS.DER-STAD.) bevatten te sa- 
■es 2$,004 h., bewoond door' 46,547 hnisgei., uitmakende eene be- 
folkisf vaa 223,000 inw. 

Iaat. No. 1 , palende N. aan het IJ , O. aan het kant. Nieuwer- 
Anitd, Z. aan het kant. Amsterdam No* 2, W. aan bet kant. Ana- 
tterdsn No. 5, bevat de burgerwgken No. 1^16, benevens de gem. 
Wa tcrgraafameer af Diemermeer-en-Omringdijk. 

laat No. 2, palende N. aan de kant. Amsterdam No. 1 en S, 
0. ca Z. san bet kant. Nieuwer-Amstel , W. aan het kant. Amsterdam 
Ns.4, bevat de borgerwyken No. 28, 55 , 55—60 geheel en 54 — 52 
gededtsl§k, mitai^ders de buitenwyken No. 1 en 2. 

lasL No. 5 , palende N. aan bet IJ , O. aan het kant. Amsterdam 
Ns. 1 , Z. aan bei kant. Amsterdam No. 2 , W. aan het kant. Am- 
sterdaai No. 4, bevat de bargcrw^ken No. 17—27, 29—52 geheel en 
SI-12 gedeeltelgk. 

iaat. No. 4, palende N. aan het IJ, O. aan de kant. Amsterdam 
No. 2 ea S , Z. aan de kant. Amsterdam No. 2 en Nieuwer- Amstel , 
W. aaa het kant. Haarlem , bevat gedeelten van de burgerwQ ken 
So. S5— 52 , alsmede 53 en 54 geheel , mitsgaders de buitenwijken 
No.S ea 4 en de gem. Slotan-en-Sloterdyk-Osdorp-en-de- 
Vriie-Geer. 

AhSTSRDAM , Nederlandsch Israëlitiseh synagogaal ressort , verdeeld 
il 1 boofilspagoge , agnde die te Amsterdam; 8 rinffsynagogen , 
ik: ta Uithoorn 9 te Weesp, te Hilversum, te Haarlea, 
teilkmaar^ aan den Helder, te Hoorn en te Zaandam, en 
Sbykerken, te Medemblik, te Edam en te Monnickendam^ 
iiaaade onder het rabinaal ressort van eenen Opper-RabbQu , welke te 
Auterdam lyne standplaats heeft. Men telt er 23,(H)0 lielen. 

AISTERDAM, Nederlandsch Portugeeschi Israëlitisch ressort, be* 
rtaaade uit èéne boofdsjnagoga te Amsterdam, en eene ringsynagoge 
ie Naarden hoewel ter laatstgemelde plaats alle de leden tot de m^ 
Msndsche Israëliten babooren. Dit ressort wordt bediend 'door eeneo» 
Qpper-IUbmn , te Amsterdam woonachtig , men telt ar tonder Naarden , 
3iÓ0 ea met Naarden 5550 sieleo. 

AMSTERDAM gem., behoort tot de kant. JnuUrdam iTo. 1—4. 
Z|besUat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 1588 bund. 
46 V. r. 44 v. ell., waaronder 881 bund. 60 v. r. 10 v. ell. belasU 
kan grond; telt 24,532 h., bewoond door 45,969 hnisgea., ui4ma« 
kcade eene bevolking van 219,000 inw. 

Er bestaan thans 5 faWyken van stoom werktuigen. Voorts «yn er 
log in den laatsten tyd de volgende fa^ryken opgerigt: 1 stoomt 
nukenaffinadery , 1 disteleerdery van likeuren en»., l.olie- en vernis- 
MokarQ , 1 kunst- of snelaaynraakery , 1 ysergiatery ; 1 broowarü 



S84 A II S. 

mm Treende braran , 1 paloiolicfsbryk i 5 itoom-korennioleDs ^ wair-' 
van ééo ook tovont pelmolen it , 1 steom-ryst- en girttpelioekea « 
1 sioom-rystpellery, 1 affioeerfabryk , 1 pypg^aEfabryk , 1 fabr^k ta» 
draagbaar ga>. Ook is er onder de diaroanttlijperijen eene , die door 
•toom mei 2 machines werkt , en eene fabrijk van chemicaliën , di« 
. mede door stoom gedreven wordt. — In 1848 z\)n aldaar binnenge* 
komen 1997, uitgevaren 1989 leeschepen. -^ BI. 174. De beide dok* 
ken ayn a%escbeiden van het IJ, door dijken, breed 4 ell. en lie- 
gende op 5.40 ell. onder A. P. Het Ooster-dok bevat, tonder 
*• Ryki Marincdok . dat daarin besloten ligt , 84,000 v. ell. ruimte 
en staat in gemeenschap met bet groole Entrepotdok. De Ooslnr- 
doksluis heeft twee kokers , met twee paar vloed- en een paar ebdeo* 
ren. De grootste koker is wyd 15» 67 ell ; de schutkolk lang 66,00 eil., 
diep op den slagbalk6,S3 ell. onder A..P. De kleinste koker is w^d 
9,37 ell.; de scbulkolk lang 48,00 ell.; diep op den slagbal k 5,00 ell. 
onder A. t^. — • De Westerdoksluis - beeft twee kokers met drie paar 
vloed- tn een paar ebdearen ; de grootste koker is wijd 14,13 ell ; 
de schotkalk lang 43,67 ell.; diep op den sldgbalk K,13 cül. onder A. P. 
De kleinste koker is w(id 8,19 dl.; de schatkolk lang 89,00 ell.; diep in 
den slagbalk 3,81 elL onder A.P. — BI. 180. Ter venrangmg van bet oude 
aoogenaaasde Rasphttis, op den Heili^^-mêg > is thans bestemd het 
nieuw gebouwde Hois van Arrest en Justitie, by deLeydteké-' 
jRoerC, waarmede in het jaar 1845 eeoen aanvang is gemaakt^ eo dat 
■aar de plans en onder directie van den Heer J. G. vah GaiiaT en den 
Architect WABRtnca, is opgeirakken, geheel volgens het cellnlaire 
stelsel of dat van afsonderiyke opsluiting. Het hoofdgebouw heefi 
den vorm van een krnisi waarvan drie armen tot gevangenis dienen 
«n de andere of voorste vleugel de neodige localen tot de huïsdiettst , 
da administratie en voor de regterlyke magt bevatten , een voorgebovw « 
waarin de booftKngang gevonden wordt , bevat de woningeif vooi* dèn 
Gpier , den Geneeskondige en den Portier ; op de loeide lyden aQn 
woningen voor de gevangenbewaarders aangebragt, wordende de ge- 
lleele gevangenia door eenen rvngmuur omgeven. De drie vleugels heb- 
ben te samen 808 cellen , bebskve nog eenige andere groote vertrekken 
^oaraiehen ; inden inideiyken vleugel is het ged^lte voer de tr6utreii)ia 
gevangenen , met aangrenaende wasseberij , afgescheiden. De cellen 
^)n Mien overwelfd en hebben ytercli ramen ; xy lïjn allen . vocrrsien 
mn een privaat, oene wascMwk . waterpyp en kraan , en knmien allen 
door middel van gas verlicht worden , terwyi er de noodige (oestef* 
len tïjn om in elke cel Ie kunnen schellen, voor het geval dat de 
gevangene hulp mogt behoeven. De deuren , itaarrn schafik leppen of 
aniegaten gemaakt sijn < komen allen uit op den groeten 'gang of cor- 
ndar ^ in net midden van elhen vlevgel , terwyi y^eren trappen éÉr gnl* 
lei^en langt de maren dier berridora de toegang tot de cellen der 
twee bovenverdiepingen verleenen , en waardoor het geheelif binaenrohkl 
in eeoen oogopslag overtien kan worden. Twee groote regenbakken ^er- 
aimelen bet water van de daken, waaruit hel door middel van pere« 
pompen naar de verschillende raservotrs , op alle verdiepingen , gevoerd 
wofdlf waaruit daffeiyks de waterbakken voor élke cel moeten gevaM 
worden , aoodat ieder gevangene eeno bepaalde boeveelheid nater daaga 
ter syner beschikking heeft. Voorts syn er alj|eschoientf wêMdelpiaatsen 
op het open terrein , rondpni do gevangenis gelegen , tén einde de 
govangenen onder behooriyk loeaigt en tonder dat ay elkander tien 
■onefNig b de open lucht te vonefaaÜBn. Alle oallon kuttnon 



A M s. im 

mniÊé en iwl gehctle jaar door tan terM^he lacbi tooniee «orden , 

flriddet van drie groote heétwatertoettellen in den kelder, alt- 

lacde door ▼ereehillende in de moren en onder de vloeren gemeUelde 

kanales en groote luohtkokeri , die de bedorven lucbt uit de cellen 

naar boitrn voeren. In de cellen sfin de luchlkanalen mei y teren 

niotlan gedekt; iQ bevallen overigens nog bet noodige lol bel nil^ 

apreiden van ban<«^roallen , bel bergen van kleine benoodtgd beden en 

«oi^cB ieder tob een booten bankje en kleine tafel vooriien ; bebalve 

doe nenbele en een gedeelte der deuren , it in deie gevangenit allet 

van Iper en tteen gebouwd. — BI. 181. In bet jaar 1836 it de voor» 

mtSgÊ Bevrt afgebroken en later vervangen door eene in bet Dam» 

sak en op «lea Dmm, doordien de voorm groole visebmarkt dettydi 

bg den iniai it gelrokken. Dit gebouw it den 10 September 1845, in 

legenvoordigbeid van Koning Willbb II , iogewyd en^ voor den handel 

Mopend. Hei is lang 78 ell., bS eene breedte van 59,54 ell., op de 

baidsieenea bnitenbekleeding gemeten. Dé ruimte voor de beurtbesoe- 

kort it i840 ▼. ell. Bet gebeele gebouw rutt op 5400 palen , teder ter 

kngle van ongeveer 16 ell., en tt van mettelwerk in den lönitcben en 

Po i itcb- Crick tcben ttyi opgetrokken. Het peritiyliiim is boog 17,70 

cU. Daarin r|jn 4S lönitcbe tuilen , boog 11,40 ell., waarvan 14 in 

bei front. Hier prijkt op een tieenen voetttnk een bronte beeld van 

laacBani, een getebenk van Koning Wiiun II. De overdekte ga- 

krif, raodooa de overdekte plaats, die baar licbt ontvangt door S9 

gpaste aoboifranien , b 11 ell. breed en 7,40 ell. boog. Het dak bier* 

van rust aan de binnenayde op 50 Dorisebe kolommen. De soldering 

dier galeri} ia Yersierd met een bonderdtal rotellen , waar tutteben 47 

londe venstara of licbtealen «yn aangebragt. Bebalve den boofdingang 

af bet homi op den Dam , tyn er nog Ier wedenyden ingangen , en 

wd aan den kaot van bet water en van de Warmoetstraat. Boven 

ém beoiÜMignng , wdke door aebl ardointteenen trappen wordt betre* 

dn en d*or Hieren bekken it afgetlolen , tUat in gulden lettert : 

MDCGGXLY . . 
Ter plaatse , vmar de onde beurt gettaan beefk , it tbant eene open 
ilaals , genaamd bet Onde-Beurtplein, in de wandeling bet 
kembrasda plein, waanm men bet plan beef^ een ttandbeeld voor 
dea beroeanden RtnaaAW vta Jiun op Ie rigien , wanneer voor de daar» 
tte benoodigde gelden tal «yn ingeaebreven. — BI. 106 en 197. In 
bet jaar f9l9 it ia da Noorderkerk een orgel geplaattC, dat door 
den Heer H. KaïPtcaaaa vervaardigd en den 16 September van dat jaar 
iagc n y d in. — * De Bilandtkerk isnedein 1844 van een orgel voor- 
den. — De Amstelkerk beeft sedert 1845 ook een orgel, dal door 
de Heaveo Bms eii CsMp. vervaardigd, oii^vry willige bydrage» van 
L eé tn der Hervormde gemeenle bekostigd en den 10 Juiy ingewffd 
■. — BI. SM. in het jaar 1859 werden in de R. K. kerk bet R o ode 
lert een nieow fraai orgel geplaatst, dat den 15 Aogottos van dat 
jpar il ia^ewDd. -*• BI. z04. IndeArmenitebe kerk wordt ^ 
tideri bei begin van 1850, door oenen Leeraar der vrije SobofsdM 
kerk, voor de Itraëietco georedikt. — BI. 306 en 208. Hel Burten^ 
gat tl» nis en bet NederlandscblsraëHtitcbOitde'llan- 
aea-ea-Y rouwen-en- Ziekenbnit i^ in 1845 erkend alk 
■fstichten voor krankaïnoigen. — BI* S08. Het Genoott-ebvp tot 
veoefcning va» dengd en kunde is niet in 1752^, maar in 1795 
aagerigi. — fil. d06. Het Col ie|gia Zoem antboop lelt ongeveer 
tttO Leden, van wekkc 56» Hoopvaardt^Kapitoint , die, aio beden 



Ktf6 A M S. 

van ZeenMuboop , van da fokkeraait van bun «cbip eene eigen kleine 
roode vlag voeren , welke bet nommer bevat , waarop de Kapitein op 
de lytt van bet collegie voorkomt , aoo dat die scbepen , als ly elkan- 
der op «ee ontmoeten , licb onderling dadelyk berkennen en berigten 
van eikander overbrengen kunnen. Onmiddellijk met dit collegie ia 
eene weldadige sticbting tot onderbond van seevarenden , weduwen en 
weeien van RoopvaardQ- Kapiteins verbonden. — BI. 208— ilO. In 
1841 is er*, op bet Gaithuiskof, opgerigt eene instelling van welda- 
digheid , onder den naam van R. K. Gesticbt van Liefde St. 
Bernardns, bestemd tot venorging en verpleging van oude hcitp- 
beboevende R. K. personen. Voorts heeft men er nog eene werkplaats 
▼an liefdadigbeid , twee weduwen- en weesenfondsen en eene bank van 
leening. -— BI. 313. Hel Legaat van Monnikhof is onlangs , 
by regteriyk vonnis, vernietigd. *- BI. SI 4. In plaats van bet Let- 
terkundig Genootschap: Tot Nut en Beêchaving lexe men : 
Het Zoölogisch Genootschap: Fluiura Artii Magisira , dat , 
in 1838 gesticht, syn gebied vier malen mogt uitbreiden en tbans 
(1850) ongeveer 1600 leden telt , onder welke de aansieniykslen in den 
lande. Ut toegang tot dit genootschap is de Middel laan der plantaadje. 
Gesellig verkeer en vretenschappeiyke kennis worden daar vereenigd , 
terwyi de tuinen een sieraad der stad syn. Men vindt er vreemde 
dieren van onderscheidene soort , welke bier , of in de vrye Incbt 
of opgesloten leven ; vogelen , viervoetige dieren , slangen ens. treft 
men er aan.' De groote dieren , soo als de leeuwen , tygers en beeren , 
syn aan de oversyde van de gracht , welke de beide afdeelingen van 
den tuin van een scheidt ; de inrigting , waarvan het terrein onlangs 
weder scer vergroot is , is even beiienswaardig als de venameling be- 
langryk is. Merkwaardig is aldaar ook bet binnen eenen seer korteo 
tyd verxaroelde Matnurkundig kabinet. •» Behalve de in het 
Woordenboek, opgenoemde schouwburgen , beeft men in Amsterdam 
nog twee Salons de Variété, eene in de Net en eene in de 
jÉmuieUtraat , waar men , n^'estal uit het Fransch vertaalde , vaudevilles 
ten tooneele voert; alsmede de Vaudeville Francais op denzin- 
^if waar men de nieuwste Fransche stukjes geeft. — Men heeft in 
AnvmpkM ook nog eene, in 1843 opgerigte en in Mei 1846 ge* 
opende Zwem'school en Badinrigting, aan den fFeeter' 
doks'^^k, geplaatst in een eenvoudig maar net gebouwr , dat eene 
woning van den Directeur , eene ruime koffijkamer en vertrekken 
ten dienste der badende bevat; er sijn vyf waterkommen , van 
welke no.' 1 , voor geoefende swemmers , 130 , no. S , voor het on- 
derwys , 480 , no. 3 , voor badeoden , 600 , no. 4 , voor badende kin- 
deren, 180 en no. 3, voor militairen , 790 v^ eti. in oppervlakte be- 
slaan ; sQ lyn van onderscheidene diepte, van ^ tot 3^ cU., naar 
mate sy voor eerstbeginnende of meer geoefende swemmers beitemd 
lyn. Voorts heeft men er twAalf binnenbaden , insonderheid voor vrou- 
wen en kinderen ingerigt. Ook bestaan er nog badinrigtingen in het 
logement de Doelen, in de Doelenstraat, alsmede in een daartoe seer 
net ingerigt vaartuig in het Rok-in. — BI. 817. De Wiskundige 
GaaaiTMoLi , fM January 1838. — BI. 818. De Dichter Gaansus 
LooTs, was geb. OJuny 1763.— De Latynsche Dichter Coa- 
iitis GusBiBTSXOOB Plbip, f in December 1638. Reg...16y staal: 
Jiaoamo BoscB , 2ees .* Jsaoaiao niBoscn. — De Schilder Jah Baabsi 
was geb. 1736 ; WAaiAan var dbr VAULaav was geb», volgens eenigen 
in 1378 y volgens anderen i^ 1380 ; AaassAB Stbbk was geb. in 1643 , 



A M S; WI 

tin 1718; Jai Gbifttbe vas geb* omslreekt 1650; Amaiab Ramka- 
m is t ^ Jaoaary 173S( ; Jakoi Apr , in Mei 175! ; Jai vjiii Hmolf 
was «eb. 15 April 1688, t 8 Febroarij 1749. 

(Mer de ie AasrnDAH geboren vermaarde mannen Terdieiien ook nof 
lie rolgeode ie worden genoemd: De Godgeleerden: Maviias tak 
BMssa , geb. in 1527, t 4FebruarU 1599^ als Kanselier aan de Hoo- 
nscbool te Douaj ; Jacoids Boesius , anders genaamd k Castki , geb. in 
1550 , t >o 1659 , als Bisschop van Roermond ; Pbtbos Godoabus (PibtU 
laaM), geb. in 1648, f 18 December 1710, AarUlussehoa van Se- 
baae , Paii6seli}b8 Vioafis in de Nederlanden ; Loaawi» Doen , geb» 
21 Janow-y X&iS , f ^ Oetober 1784 , als Evangeliseb-Lathersch Prediu 
bat Ie Dordrecht ; FaAUCtscus FAiaifius , geb« 10 April 1665 , f 87 liiiQ 
1758, ala Hoogleeraar in de Godgeléerdberd aan de fiooóeschool te 
hewèêa ; A»am DAcaBf , die in 1707 Pauselijk Vicaris der Vereenigde 
üeierlaoden werd, en in «1711 daarran afstand deed;' FaAaCisovi 
BcivAB, geb. 3 Oclober 1708, f 10 April 1795, als Hoogleeraar in 
de Godgeleerdheid te utrecht; Pirii» RiRVBLii,geb. 51 JalH 1759, 
\ 8i lony 1784 , als Hoogleeraar in de Godgeleerdheid «(e Leyden ; 
ViLUB VAB OonBamjK HaLsaorr, geb. in 1771 , t ^7 Vc> 1795 s 
ABBAaAsLBas, geb. in 1777, t ^ Aagiistns 1848, ea Wopkb Gvoai 
IfonuRS, gpb. 25 September 1860, f 4 Haart 1847, als Hoogleei^ 
aar aan de kweekschool van de.AIgdmeene Doopsgexioden Sociëteit» ^-^ 
ïk fte^tsgeleerdeAf/DnoBauL ScBMCr, gebw ia 1687, f in 1708, 
1». 48 jaren Secretaris, zyner geboortestad te syn geweest'; SiBBaTSt 
CseBAas , geb. 15 JunQ 1645 , f ^ September 1679 , aU Hoogleeraar 
aaa de Uoogesehool te Leyden ; Eddabo Hacbbab , geb. 80 Notember 
1749, t 20 November 1847, ab Hoogleeraar in het Staats- en Bijzeat 
dtr Regt aan de Hoegeschool te Leyden , na eerst eenen leerstoel té 
Hardcrwyk te hebben bekleed ; Tobib CoiiSTABTiJif db Bobdes , geb. ia 
1773, ■{- 5 Oetober 1845, als Prociirear-Generaal by den Hoogen Raad 
der Nederlanden ; Jagob Hbjumuk vab Bbbiteb , geb» in 178S, f 5 Au- 
gaslMS 1846, als eerste Giiratoi" van het Athenaeumte Amsterdam , na 
eerst Hoogleeraar daaraan te xyn geweest; Abbb Wiubh üdtdbkopbb, 
gek. 18 Aoguatos 1796/^ f 50 Angiistas 1841 , als Lid van de Tweede 
aaaaer der Staten-Geoeraal , en Jacob. Psf bb f ah W.a£rbb , geb. 5 Sep» 
tenber 1798 « t ^ January 1849 » als Regter in de Arrondissemcnta^ 
EfgU>ank zyner geboorteplaats. -* De Geneeskundigen: Lucas 
ScaAOtr , geb. io 1654 , f 10 Maart 1689 , als Hoogleeraar in de Ge- 
neeskunde aan de floogeschool te Leyden ; Jacobds Valiah , geb. 19 Au- 
gnstiis 1657 , t 16 Mei 1780, als Hoogleeraar in de Geneeskunde te 
Uuccht; AaaoLoosScijBif, geb. 18 September 1640, f 81 Oetober 1678 
ea Pbibbs Hottob , geb. 18 Juny 1648 , f ^P January 1709 , als Hoogw 
lerraren in de Genees- en Kraidknnde aan de Hoogescbool te Leyden-; 
HEasAnvs OosTBBBixK SciAGHT , geb. 8 Jnny 1679 , 1 15 Febroary 1744 , 
ab Hoogleeraar in de Theoretisch^Praktische Geneeskunde aan de xelfde 
koQgersehool ; Josbpb SBaaoaiBB , geb. 5 February 1706, f ^5 April 1748, 
ais Rooglceraar in de Geneeskunde te Utrecht ; Aiwrbas Borb , geb. ik 
17Sé, t 5 September 1818, als Hoogleeraar in de Ontleed- en Heel- 
kflnde aan deDoorlocfatige school te Amsterdam en Dasiibl Dtlios, geb. 
50i April 1776, t 9 Haart 1817, als Hoogleeraar ia de Geneeskondè 
ttfUtrecbt» — De Wis-, Aardryks-eii Zeevaartkundigen: 
^niBiio Hboioaib tab Gbldbb , geb. 11 January 1756, f 18 Augustus 1819 , 
als Predikant by de Doopsgezinden te Amsterdam; en JB4aK Ribwbbv 
£caBiDT, f 86 January 1886, als Leeraar in de Wiskunde aan da 

i 



/ 




Ml KUS. 

Arlillerie ra|Geoieschool to Delft.— > DeNaiourkandige Adeuai Gii* 

w GAapn, geb. 51 Maart 17K9, f ïo JanaarU 1820, aU Lid dtr 

Tweede Kamer van de Staten-GeDeraal. — De Laodbouwkiin d igf < 

Jab Hars, geb. 6 Maart 1756, f ^ JanaarQ 1849 , alt rostend Hom» 

leeraar io de Landbouivkaode.aan de HoogeflchooL te ütrecbt. — Ob 

Getcbiedschryver't: Isaü CoaaiLia , geb. 19 October 199S« 

f 3 January 1676 ; diens loon GASviavs Gohilui , ffeb* 28 Februai^. 

1656, t 1695 en syn broeder Jagob Cohbbiir , en Jah KoaiJVBiBoaaji 

geb. in 1758, t^^«nuA<4 ^851 , na 37 jaren Hoogleeraar io deGidlf 

geleerdheid en l^erkeiyke geaohiedénis , aan de kweekachool der Re m a rt 

•tranten te t^n geweest. -« DeOosiersobe taalgeleerde Jani»^ 

8ts WiLLSBT , geb. 13 November 1780, f 22 October 1895 , ais rasfe«| i 

Hoogleeraar in de Ooslerscbe taal* en Oudheidkunde aan het AthenaemA^ 

te Awslerdaro. — DeNederduitacbe Letterkundigen: Daa^^ 

Uoorr, geb. in 1752, f 30 November 1828*; Pisvsa WatLAiin, geb. 5 Nel* 

gember 1754, t ^ lanoarij 1842, als Emeritus Predikant by deB#, 

mensiran tsehe geroeenie te Rotterdam; Jah Fokkb ; diens broeder Aaaal^ 

Fmlkb Sihobsb., g«b. 3 Jultf 1755, f 1^ November 1812, dia biid|ri 

niet onbekwame Dichters waren ; Jaoob db Vos Willbbsb., geb. m i 

1774 , t 23 Julij 1845 , ats Secretaris van de vierde klasse Tan h^j^ 

Koainklyk Nederlandsch Instituut , en Pibtbb GBiABDiia Witcbv Gbiw^ 

BIEB, geb. 30 of 31 December 1774, f ^1 October 1833, die 

fcna de Ne^erlandsche lier hanteerde. -*<- DeNederdoitache Di«j 

Iers : HaaaaiB tab Haliaib geb. in 1654 , Hbbmib Hatabt , die in iC 

fene vertaUng van de Trutia van Ovibios uitgaf; Hbhpbu CiaAOWBAflf^^, 

geb. in 16 Mei 1661, t 14 Mei 1732 ; Lahbbbt Bidloo, geb. 50At4^ 

gnsitts 1658, t 11 J°nÜ 1724; Abbabab Bogabkt , geb. in 16M|] 

f in 1727; Hbbbaiiiibs vab dbb Btaa, geb. 14 Deceniber 1682, f ti. 

FebruarU 1752 ; Gill» bb Fnaas , geb. 19 Februaa^ 1690 , t 25 \A\ 

cember 1749 ; Bbrbardus Elibihk , geb. in 1701 ,- f ^1 ^""Ü l^^^lii 

als Predikant te Papend recht ; Hbbdbib dbBoscb, igeh. in 1720 y t^i 

Julij 1772; Pibtbb Mbijcr, geb. in 171^, t 16 Mei 1781 ; GbbabmI 

Obvbob , die zich echter mt^r als Geleerde ddn als Die hter onderscheidd*! 

Gbbabb Mvtsbb , geb. in1726, 'i'^o1757; Cobbblis Nicolaas BastbbV| \ 

1 19 Junij 1806; Jan Looi Dibksb., geb. 1749/>t ^ ^^««^'"'x^r l^^l, 

Iab vab Eva , geb. 7 Aitgasius 1757 , t 7 Febrnarif|| 1822 , als Predi* , 

kant Ie Loosduinen f Hbndbib de Flibbs , geb. 24 Octèi^r 1760, f il, 

April 1832, die levens een xeer bekwaam Teekenaar was ; iSakvbi. IvbboM« ! 

WisBiiDs , geb. 4 Februarij 1769 , f 15 Febroarij 1844>l8 Directeor 

?an PQÜcie te Amsterdam; Willbm db Cibbc^ geb. 15 Jan^aary 1795, 

^ 4 Febrnory 1844; en Sibolt Cobnbl» Klinkbahbb , geV 1*^ ^"'Ü , 

1<804 , f 13 April 1854 , die tevens geen onverdienstelijk Regi»gcleerde ' 

«as. ^- De LaiynscheLetterkundigen: Johabbbs SABto»|BS f t '** i 

1568 of 1570; Cobbblis oa Pa«w , geb. in 1759, fi» 1799; »mja«ib ^ 

PniBDs VAB Wbsblb Scbolteb, geb. 23 September 1763, f 261 i^pfvl 

1829 en Mr. Jab Tbb Bbibb, geb. 8 September 1771 , f 2 Olptobcr ' 

1839 , als Hoogleeraar in de Oude Letterkunde aan de Hooges^ ' 

te Grunin^eo , terwyl hy tekens eene eervolle plaats onder de N« 

duitsche dicbters bekleedde. — De Latijn se ne-D ichter Lai 

Laqbbbtibs , die mede de Nrderlandsche lier hanteerde, f ^Jttm 

1672 , als Predikant in zijne geboorteplaats. — De Sch tl d ers ': ^u 

Jarsb. kiBs , GoBBBus VAB DBB VooBV , uit de sestieiiUe retiH , Fbbdbi 

SoaiBis of BB SosTBB, geb. in 1526, f >>> 1ii99; Dibb Babbkdbb; 

gsb» in 1554, f in 1592; AsanaDS vab Lovdubbbl , die tevenf 




1 
I 



AMS. 

« bMi9ii||dir én fra««af wat » geb. im 1tt48$ CmiHu» Jm 

Èia f590 , t >o tW6 i Joba» var Nootvt , gcb. ia bei begin der leven» 
i eraw ; Tiaoaoflos ai GsAAr of ai GaAvs ; Piaria DAMcaaan aa Ui , 
fè.iil60S(, t >n 1659; Siaoa aaYjuiaaa, geb, in 161 S; LèToaHi, 
|4 ia 1616, t io 1676; Aaau^a BAuaa, f i» 1686; JosAa Pia- 
«Init , geb. in 1616 ; Iiaiig Doca«t , geb. io 1630 , f >» 1697 ; 
fna Kalt, geb. in 1630, f >■> '685 ; RamiBa ai la Hati, nil 
^ aiddM der leventiende eeuw; GoaiauaXn,. geb» in 16S8, 

Ste7S; Jai VAR Aa, g^b. in 10S6v f » "169»; Jacm «aa nan 
i,gfb. in 1636, t >• 1676; flaiaaia MianaaaMt, gnb. aoa* 
b 1637 , t in 1696 ; Jar tab Paa , geb. 1640 ; jAa Pmaaa. 
tmt «eb. 10 Maart 1641 , f 16 Mei 1796 ; JACoa fiifiuat ; Davm 
«mriAt,- geb. in 1647, f in 1704; ioaAiRis tab bbr Raav^ 

ÈMKtreeks 1650 » t >o 1690 ; Fiuas DAacaa of Daiks , bVgcnMni4 
tra ^ geb. anstreeka 1650; Jar HoaaiAAt, geb. in 1654; MtcBiaa 
iKMttTifi, geb. oniitreeki 1659, t >& 1709; JasTtf vaü BoTton, 
|iia 1659 y t in 1716 ; Davir Goltis , nil de laalsle belft- der ae- 
nrtWe eenw ; lUicbiiii CAiii , geb. in 1666, fm 17S8 ; JaaauAS 
ll«.|eb.in 1666, t hi I74t(; A&iXAnMnTAR GAiLaa, geb. in 1670$ 
Im Riaouftaa , geB. in 1672, t tn 1711; Diaa VAuaiaaaa , gaè, 
bff5, f ia 17t2l ; Haamcns SmnAs , geb. in 17:11 ; PaiuF yam Dun, 
|L10 January 1683, f ^ Fj^bniary 1753; Wiuauaaa Taooav , geb. 
HHM; Loaia GnAiaa , geb. in 1687 , f in 1741 ; bfAK VoaaaaaAaeK, 
Ékk 1688, f 1 Jtaal 170S; Gaa^aa Maiaaa, dia fonral eeo bt^ 
litalaekenaat was, geb. 17 Apnl J693, 1 1754; PUraa ftaaaiaafy 
lA ia 1717, i in 1780; JUa SroLKia, geb. in 17S9, f >» 1768$ 
mm Bm , geb, in 1724 , f ïn 1^1 > UiaaaiR PavaoTii , geb. in 
flV; GuiiT Toniaaaaa, geb. in 1737, f in 1785; JenAaaas f as 
lm, t in 1807; Dahiil du Pai. geb. in 1757, f >» 1617; 
Ihüaa üniDaiKS , geb. in 1744, t 28 Jaaaary 1831 ; BAaTaoaoOTaa 
liwis, geb. in 1740, f >n 1801 ; diens aooo Pima ftAaaiau, geb, 
fctnS, f 10 Senlember 1837; Ainoai Aiaaiissia, geb. 93 Jann*- 
41748, t 10 November 1815; Ardwias h Dohcah, dia lerena de 
Hhnloiiscbe lier bandleerde, -l* 13 Augustus 1834 ; JeaAiiis Gaan* 
MRSciinLn, geb. in 1749 , t >■* 1812; Jab LiBTaoasa, geb. ia 
ÏÏH, t ial815; Jar Ekils ai Joiiai, geb. in 1759, f i" 1793; 
(ttUoiwijE Hars», geb. in 1765, f 1^ Jo>U 1640; Jar Hauwtty 
lè. 11 April 1766 , 1 6 Augustus 1832 ; PriaaB Raoco , geb. in 1766j 
mam oa Bois , geb. in 1766, f i" 1837; BaRoaix V^an, geb. 
nn67, t 4 Sepieinber 1839; F. S. BiARcai, geb. in 1767, f na 
M6; IsARi Uttbrbooaart, geb. in 1767; Jah ëvbbt Moaai., geb. in 
nn, f ia 1808; AaaADAB JoaiHRas fti)TVBHsiiaii.DT , gab. 26 AfMril 
178, 1 13 Mei 1841 ; AiaiamioHAS fisARar, geb 22 Nnfeinber 1786, 
tiiFcbroary 1821; Gorpbus Aiamok , f 13 Febraary 1844; en 
Itosia BaaautAAR aa Joiaa , geb. 4 JuliJ 1809, t 6 Jnnij 1839. ^ 
kGlassehilder, Pibibr Jarsir, geb. in 1612, f in 1672. — 
K Teekenaars : Oswald Wurbb , uit de sevcntiende eenw ; ïkm» 
ItaMWisTia, geb. in UlO, fin 1782; ÜicotAiis UARTnAR MArrarsa., 
|b. ^ Deeeaiber 1713 , f 5 Maart 1760 ; Corxili^ Ploos var Ahstbl , 
fc tevens de kunst verslond oai net kleuren tv drukken , geb. 4 Jb* 
«ttrijnse t20 December 1798; Izaar Senaiav , geb 11 Juiy 1740, 
til Mei 1818; Coaaius Mbrtbrs, geb. in 1745, f >» 1821 ; Goaiuia 
^y geb. ia 1745, f in 1826; Stbvbr Gaati, geb. 19 April 1749, 
t 16 April 1799; JAcpacs Kavm, geb. 29 JiniiJ 17#I, t4Noffitiber 



kUS. 



•0|Genietdiool ta Dtlft*— DeNaloorkoDd i ce Amuas Gi 
us GAapiA, geb. 51 llaarl 17tf9, f in JaonarU 18iO, aU Lid 
Tweede Kamer van de Staten -Generaal. — De Landbouwkiindii 
Jas IUh« geb. 6 Maart 1756, f 9 Januarü 1849, alt rastend H< 
leeraar in de Landboawkunde aan de HoogeachooL te Ctrechl. — 
Geacbiedscbryverf: IsAaa Conania , geb. 19 October W 
f 3 January 1676 ; dient loon CAtriavt Coibblir , ffeb. 28 Februi 
1656, t 1695 en ayn broeder Jacob Cohbbi.ir , en Jar Koiumtaiii 
geb. in 1758, 1 8January 1831 f na 37 jaren Hoogleeraar in de 
geleerdheid en fcerkeiyke gctobiedènit , aan de kweektebool dar Rei 
•tranten te t^n geweett. -* De Ootlertoke taalgeleerde J< 
iia WiUMT , geb. 13 November 1780 , f ^ October 1835 , alt roti 
Hoogleeraar in de Ootiertcbe taal- en Oudheidkunde aan bet Atbeni 
te Awtlerdam. — De Nederdnitsche Letterkondigen : Dai 
Hoopt , geb. in 175!i , f 50 November 1898'; PiBvaa WinAVD, geb. 5 1 
vamber1754, f ^ J^naarlj 1842, alt Eroeritnt Predikant by dei 
monstranttehe gemeente te Rotterdam ; Jar Forkb $ dient broeder Aui 
ïoua SinoRti., g«b. 5 Juiy 1755, f 15 November 1812, dit b' 
niet onbekwame Dicbtert waren ; Jaoor db Vot Wiuanti., geb. 
1774 , t 23 Julij 1845 , att Secretarit van de vierde klatte vao 
Koninkiyk Nederlandtoh Inttitout , en Pibtbr GBBAinot Wimbr Gi 
■BEK, geb. 50 af 51 December 1774, f '1 October 1853, die 
Tcna de Ne^erUndtcbe lier hanteerde. *— » De Nederduittche Di« 
lera : HaaaaiK yar Hamau geb. in 1654 , Hbh»rir Havait , die in 10 
fene vertaling van de Triiiia van Oviaiet uitgaf; HcRnaiR GaAOvra. 
f«b, in 16 Hei 1661, t 14 Mei 1732 ; Lahrbrt Bidioo, geb. 30 
gnttttt 1638, t 11 Jany 1724 ; Abraiab Bogabrt , geb. in l' 
f in 1727; HBaiAHRft var bbh Bta«, geb. 14 December 1682 , f 
February 1732 ; Gillis bb Fnaat , geb. 19 February 1690 , t ^^ 
cember 1749; Bbrrardos Elieibk , geb. in 1701 ,*t ^1 J""Ü ^^^ 
aU Predikant te Papeodrecbt ; HaRDafB db Botca , geb. in 1720; t 
Julij 1772 ;PiBTBa MBijBa, geb. in 171^, f 16 Mei 1781 ; Gbba 
Oavaoa , die sich echter meer alt Geleerde don alt Dichter ottderfchei4 
Gbrab» Motabr , geb. in 1726 , f ï» 1757 ; CoBRBLtt NicoLAAt Bastm' 
1 19 Junij 1806 ; Jan Loov DtBKtB., geb. 1749 /^ 6 December 18" 
Jar var Ëf r , geb. 7 Augutiut 1757 , t 7 Febroar)) 1822 , alt Pr 
kant (c Lootduinen ^ Hrrdbik db Flibbs , geb. 24 Oct^l^r 1760 « f 
April 1852, die leven» een leer bekwaam Teeke naar wat pSAMOBL Irta 
WitBLiDs, geb. 4Ftfbrnarij 1769, t 15 Febiuarij 1844\lt Direct 
van Policie te Amsterdam; Willbm db Glbrg^ geb. 15 Ja^oeru 179 
t 4 Febrnary 1844 ; en Siboct Cornblh KiiRKRAnBB , geV 15 J' 
1804 , f 15 April 1854 , die levens geen onverdienstelijk Re^»g«l<^i 
waa. — De Laty ntcheLetterkundigen: Joiarrbb Sartoi»^' « t 

tti 

Al 
ilol 



01 



1568 of 1570; CoaiiBLit db Pa«w , geb. in 1739, f\n 1799; 
PtaiBDt VAR Wbsslb Scbolter , geb. 23 September 1765 , f ^^ 
1829 en Mr. Jar Tbb Bmhk, geb. 8 September 1771 , f ^ * 
1859, alt Hoogleeraar in de Oude Letterkunde aan de Hoo£, 
te GruningM^n , terwyl hy tevens eene eervolle plaalt onder de N< 
doitsche dichlert bekleedde. — De Latijntche-Dich te r Lai 
LADBBMTiot , die mede de Nrderlandschc lier hanteerde , f 28 Jan< 
1672, als Predikant in zijne geboorteplaats. — De Schil dert: Sii 
Jabsb. Kib» , CoBRBut VAR DBB VooBT , uii de tct tiende oeu« , Fbbdbi 
Soaaais of db SosTca, geb. in 1526, f i» ^^^9; Diaa Babbadbr 
ftb» in 1534, f in 1592; Ataaiaot var Lordbrbibl , die teven^ 




AMS. 

M bMtsnddtr én fiiii«iir wat» geb. im 1548 { Cmiwut Jas» 

6» IS99 , t in t^6tf ; Joha» van Nootvt , geb. in hei begin der leven» 
I ffiiv ; TnionoBOs ni Gbaai of bb GnATB ; Pimn DA?i€Knvt na Ri , 
|è.al60$, t >n 16S9; Sinoi dbVjlibmui, geb, in 161 S; Laioibb, 
llLiBieiB, t in 1676; AnBUAH Baubs, f <» 1686; Jmab Pu. 
«IttiB, geb. in 1616 ; liAac Dogart , gd>. in 1630 , f >» ^097 ; 
I fbin Kaaf, geb. in 1630, f in 1699 ; Rbthibb ob i^ Haib, diI 
MJddtfli der seveniiende eenv ; Gobbblul Kn ^, geb. in 1655, 
WSj Jabvaii As, g^b. in 16Stf,* t ^n ^695; JAOan «m na 
ffb. in 1636 , t >■ 1676 ; Hbbdbib MmtBBnnt , gtb. nm-* 
1637 , t in t6d6 1 Jah vab . Pbb , geb. 1640 ; Jab Pmtim. 
||n. geb. 10 Maart 1641 . f 18 Hei 1736 ; Jagob £siBUiit ; Da?» 
mm Piu,- geb. in 1647, f in 1704; loiABiiBf vab dbb Bbbv, 

ÈMKireeks 16IK) , f >» ^^^ i ^^^ Dabckb of Dabks , bygeaaamd 
t»avgeb. amslreeks 1630 ; Jah HoottAAf , geb. in 1634 ; Micain 
IpastK, geb. omsireeks 1639, f in 1709; JosTve vaU Botbob, 
fita 1639, f in 1716 ; David Coltbs , nit de laaisie heUk' det te- 
i#ideeeQ«; .^lenisb CabbA , geb. in 1666, fin 1798; JeaaiAAV 
lhi|,|eb. ia 1666, f >» ^^^^ f AABZAnnan vab Gailbh , geb. in 1670 ; 
lp» RiBBMUKBa , geB. in 1672, t «» 1711; Dibk VALKBHieia , gdk, 
IV5, f b 17t21 ; HianicM SfunAN , geb. in 17il ; Pbilif vau Dm , 
jfktOJanuarQ 1683, f 2 Febciiary 1733; Wiububb Taoow , geb. 
liVH; LoBM Chalob , geb. in 1667 , f ^ ^^^^ t ^^^ VoaniaABat, 

tb 1681, t 1 Ju^ 1738; GnU9 Mi&DBn, di^ vooral eeo boA 
Blaek«naar wa»,geb. 17 Afftl i6e3, f 1734; PIbtb» aABiiiaSy 
fi ia 1717 , t in 1780 ; JUa SroAKBa , geb. in 172i , f in 1768 ; 
mm» B«rs , geb. in I71d4 , f in 1801 ; HBaaaiK ParaovBs , geb. in 
0; Gebbit ToBBaaBRO, geb. in 1737, f in 1785; JonAaaBs vas 

t. t in 1807; Dabibl do Pbb. geb. in 1737, f in 1617; 
li Hbsdbiks , geb. in 1744, t 28 Jaaaar^ 1831 ; BABTaoaovaas 
lianis, geb. in 1740, f in 1801 ; diens aooo Pibtbb BAaaiaat, geb. 
kinS, f 10 September 1837 ; Araoav AaaakBisBa, geb. 23 Janor 
41746, t 19 November 1813; AaaaaAB J. DsacAa, die leirenB da 
limiotiscbe lier bandteerde, t 13 Augusios 1834 ; Jobabbbs Gaait* 
■n ScBom, geb. in 1749 , f in 1812; Jab LuiTaoasa, geb. in 
nS, t ia1813; Jab Ekblb ob JosaB, geb. in 1739, f <" 1793; 
tihiUBBWMK Habsbs, geb. in 1763, fl^ Jniy 1840; Jan Houw», 
ibll April 1766 , 1 8 Aiiguttus 1822 ; Praaaa Rbgco , geb. in 1766; 
win Dl Bois, geb. in 1766, f in 1837; BaBoaiE V^an , geli. 
il 1767, t 4 Sepleiober 1839; F. S. BiAacat, geb. in 1767, f na 
M; IiA» UiTaüBOfiAJiB'r , geb. in 1767; Jab £vbbt Moebl, geb. in 
Q77t t in 1808; ABBAOia Jvbabbbb &iiivBRScaii.DT . geb. 26 April 
m, 1 13 Mei 1841 ; AiaaaniB Johab BaAaar , geb 22 Naveatber 1786, 
tiB Febroary 1821 ; CoBBBi.is AaasTaofc , f 1^ Februartj 1844; en 
hnitt BaBBEBiAAa bb Jobsb , geb. 4 JuUj 1809, f Jnn^ 1B39. -- 
• GUisebilder, Pibtbb Jabüsb, geb. in 1612, f in 1672. •• 
«Teekenaart: Oswald Wunbb , uit de feTcnliende eeuw; Ban» 
lfoH)A(i»tt, geb. in 1710, fin 1782; Nicolaa» UA«TnAa Matthvsb., 
|^$D«ceatber 1713, f ^ Maart 1760; Cobrblk Ploos var Ahstbi., 
il leveos de kunst verstond oai met kleuren te drukken , geb. 4 Jn» 
«arij 1726 t SO December 1798 ; Izaak Scaaiar , geb 11 Juiy 1746, 
tl' Mei 1818; Cobbelis Mbhtbbs, geb. in 1743, f iu 1^1 ; Cobbbjlm 
Mtt, geb. ia 1743, f in 1826; SrEvaa GaaL*, geb. 19 April 1746, 
t 16 April 1799; Jag^ocs Kavm, geb. 29 JimO 1761, f^Novfitibor 



^ 



IMM) A M S. 

1808 *, D. Knnövf , g«b. in 1766 , f >" ^^^^ ^^^ i «» Hn- 
■Avut FocK, geb. 1 NoTember 1766, f ^'n ^9^'- "^ l>e Plaat- 
tnydert en Et0«rt: Heih4ii Hcllbb, geb. omstreeks bet midden 
der lettiende eeuw; Jah Wincz; geb. in IKl^O; diens broeders 
Jbkorihos Wiihcz, geb. in 15S1 en Autorib Wivbci, geb. in 1952; 
CoHHELis Darckbbts DB Ru , die tevens een bek wan m Bouwmeester 
was, geb. in 1561 , 1* in 1654; Bijne zonen Da«ickbb Darceebts en 
JusTBs DiBCBBBTSj NiooiAAS VisscBBv , geb. omstreeks 1S80; RBinm 
▼Ml Pms»« I die ofdstreeks 1640 bloeide f Labbbstüb TisscBct , nit de 
BOfventienjiie eenwj Gbsaro Yalck, geb. in 1626; Uioiibl Mobijh, ^b. 
OBBStmêks '1690 ; Abbabak Bmtblibo, geb. in 1654 ; Jacob tab Mbübb , 
oit de eerste helft der xevenliende eeuw; Albbbt M bubbirob , geb. in 
1645, 't* in 1714;^ Lavbebtus Visschbb uit de seventiende eenw , 
Iacobos GoLB, geb. omtrent 1660, -f omstreeks 1750; CaBUTiAAtf 
ÜAfiERS, uit de tweede belfl der se ven tiend e eeuw ; MatbiasPooi, geb. 
in 1670 ; Josepb Moldbb, f vermoedeiyk in 1710 ; Hbbdbik UvLSBBBfi , 
^ in 17S9; Jar Gaspab Pbilips, geb* in het laatst der zeventiende eeuw , 
diens neef Caspab Pbilips Jacobss., oeb. in 1752 , <f* in 1789; Pbilippi» 
Brbbucb, geb. in 1709; Jsbbiaab Gootwijk, geb. in 1714; Willbs üb 
Bbobr é nit de achttiende eeuw ; Jacobos vav obb Scbibt , geb. 95 
^alif 1715 , t *■> 1779 ; diens broeder Pbilippüs vab dbb Scblet , geb. 
in 1724, f 29 October 1817; Izaak de Wit Jarss., geb. in 1744, f 
in 1809 ; H*. P. Scbootbr , geb. 28 November 1747 , f >n 1822 ; Jav 
BvBBT GBAviy geb. in 1769, f in 1805; Jobarrbs db Fbet, die in 
18J4>bloeide, Jacobvs vbr* Mbbbs , f 1 Mei 1824 ; en Jacob'Sbibs , geb. 
11 Inny 1765, f 11 Aiogustns 1855. — De Beieldhouwers: 
'Gbbmtiaah WiLnBBBi geb. in 1742, f ih 1814, en Jar Swart, geb. 
in of omtrent 1755 , *f in 1795. — De Bouwmeesters: Pbilippvs 
ViRCBOOH, die in 1715 een werk over de bouwkunst schreef; Jo|ar!CBs 
BoiWAiiy geb. in 1706; PbtbIis Jobarres Ddivere, geb. in April 1760, 
en Babtbolohbus Wilbelhos Hbrbicbs Zibseris , geb. omtrent 1762 , 
f 1 Mei 1820. -— De 8'tempelsnijders : Pietbb var Abbblb, uit 
de seventiende eeuw, en Jobbiaab Pool , die in 1655 de gedenkpenning 
ter eere van den Admiraal M. H. Tapip vervaardigde. — De Munt- 
en Penningkundige Hehdbik Wbstbopv Jb., geb. 21 Febrnarij 
1774 , f 9 Maart 1848. — De Toonkunsteoaars: Jar GsALeB , 
die tevens een' bekwaam Etser was, geb. in 1758, f in 1795 ; Jsv 
Loois Pietbb Leuhabd Frbubbl, -]- den 21 Mei 1828, en Josepb Fbarc 
Merdbs, geb. 4 Mei 1816, f 14 October 1841. — De Tooneel- 
kuostenaars: Mav^ten Gobveb , geb. in 1727. f in 1795, en 
DiBE Sabdet , geb. in 1747 , f in 1817. — De 8 1 a.a t s I i e d e n : 
CoBBELis Galkoer , gob. in 1695 , f in 1704 , na als Gesant by den 
Torkschen Keiser bet tractaat ^an Belgrado te hebben bel pen bemid* 
delen en nis Minister by den Koning van Polen tot het sluiten van 
het viervondig verbond te hebben bygedragen ; Ahtob Reirhabd Falck , 
geb. in 1776, f 1^ I'^I'^bi''^ 18^5 , en HERaanL Doevv, Oud -Opperhoofd 
van den handel op Java, geb. 2 December 1777 , t 19 October 1835.—- 
De Zeeheld Gobrbliss. Jarszoor de Haar of het Haart», gesneuveld 
den 10 April 1655.— De Zeevaarder Jakob lb Maibb , die den 
14 Jnny 1616, als Opperkoopman , eene reis rondom de wereld ott« 
dernam , van welke by in Juiy 1617 terugkeerde , en op welke men 
de Straat' ie- M aire , het Staten' eiland f het Print' Mauriti-eiland en 
hei Bameveldt'eiland' ontdekte. — Onder de ie Abstbbdah gebaren 
vroawen verdienen mode nog melding : de Dichteressen: Aobiara 



A N 1>. 8fel 

Smuu6 , geb. in 1697 ; Mama Looma GiiBTiuftiB , yeb. Cakiliss ^ 
|cb. in 1744, -f in 1815. — De Teekenaressen: Gibutiba Gia* 
UB, geb. omtreDt 1748, f ïn ^^^ > A""^ >^b Fsby, f ïn 1808, en 
GuDTUu JosiraA ScvavTTiBLiBfi, geb. 19 December 179(3, 1 18 Haart 
1810. — De Plaatëtster Habia bbWildb, die in 1703 leefde , 
CD de Tooneelkunsteiiaret Gatbabiia Elibabbyb Pubt , geb. 
FoBBB — BI. 285 « Het wapen van AasTBaoAH it tbans een veld van 
keel , mei een pal van sabel , ter wederaijdeii geioomd van goud en 
beladen met drie St. Andrieskrnisjes van ailver. De vlag is rood, 
«iC en twart, met bet stads wapen in het midden. 

AHSTKRDAH (KTiEIN-) , naam , welken men wel eens geeft aan 
bet geb. nar Hei&ab, in de bar. .van Breda, prov. Noord Braband , 
CD andfre ellendige plaatsen in ons vaderland. ZieUsiKeii (Het).' W. 

AMSTERDAH (KLEIN), vroegere naam van den veel. boutgr. St. 
Dtaraw , in de kq). Surinmme. Zie Doniaao (St.). W. 

'AMSWBERligt 1 11.0. ten Z. van Jj>pinyedam,iiu Z. W. vtoïDelftijL 

ANALABOD (DE), riv. en st \n Oost-Indiê. Zit Abba-iabob. W. 

AR AH , eil. in Oost'Indië, in de indtseke- Zee , op de Weslkast 
UB bet ei! Sumaira, 

ANAMABOU of AüiiAaABOB , voorm. negerst. in O^per-Gntneci, aan 
ét GoHfikuÈi, — De Engelscben^ die in de nabybeid een fort bezitten , 
h^bcn baar. op bet einde der vorige eeuw, verwoest. 

ANBOLA-LIPIROR . landstreek in Oost-ludië, op bet eil. ^«mafra^ 
ia ket Noorden van bet lands. Baita. 

AJiDAGILB , gebergte in Ooii-fndië, op bel eil. Celebei , resid. 
MenmdOf gebied van Gorontalo. 

*ANDEL (DEN) ligt kant. en 1 u. N. N. W. van Onderdendam, 
H a. N W. van WiAMHi , l \ï N. W. van Bafo. 

* AÜDEL (0P-) , is zeer klein en als eeoe b. van Neer-Andel te 
bescboamen. — De kerk beeft er een rond koepeltorentje , en er Is een 
pontverr op Poederoijen. 

'ANDEL (OP-EN-NEER-) , paalt W. en N. W. aan Giessen , Z^ 
aan Veen eo Meeuwen -H il 1 en- Ba b^looicnbroek ; beslaat, volgens bet 
kadaster eene oppervlakte van 61 J bund. 55 v. r. 18 v. elL, waar- 
onder 590 bund. 28 ▼. r. 68 v. eil. belastbaar land , telt 129 b., be^ 
•aond door 148 faoisgea., uitmakende eene bevolking van ruim 700 invr. 
De eerste, die in deze gem. bet leeraarambt beeft waargenomen, is 
feveest Sbbastiaab Hblt , die in bet jaar 1603 berwaartt kvram en in 
ket jaar 1615 is overleden. 

ANDELSCHE- BROER (HET) , pold., in bet Land^fM^^Uena, 
prev. Noord-Braband , arr. Heuidéit , gem. Op'en-lfeef^Andel; pa- 
lende N. aan den Alm , O. aan de Potkade tegen bet Pompeveid , 
I. aan de Midgraaf,. W. aan bet Giessenscbe Broek. — - Deze pold.', 
wdke met eene kleine kade bed\jkt is , beslaat , volgens bet kadas- 
ter, eene oppervlakte van 60 bund. 24 v. r. 58 v. eil., en wordt 
4ear eene beraasloot, langs de Midgraaf, waardoor bet water onmid- 
defliik met dat van bet Giessenscbe- Éfroek en ,dat van den Duil gemeen- 
sekap heefl , in bet Giessenscbe-Brock en vervolgens in den polder dea 
Dnil, van bet overtollige water ontlast. Het- land ligt 0,72 eil. on- 
der A. P. Hy wordt bestuurd door bet Gemeentebestuur van Op-en- 
Seer-Andcl , daar deze polder nagenoeg gebeel bet eigendom van de 
gesB. Op>en*Nèer-Andel is , welke daarvan de inkomsten trekt. 

ANDELSCBE-EN-GIESSENSGHE-WEIDE, pold., prov. .Toorri-^ra- 
bemé. l\t Gkssuiscbb-Wbidb. W. 

Xm. Dbel. 56 



l 



IS62 AND. 

ANDELSGHE-POLDER^DB OPPER-) , pold., pror. Ifmrd^BnÊ^amé^ 
Zie Op-AiDBLScn-roLDBB. W. . 

» ANDELST-SETTEN-EN-IN-INDOORNfE maalLten vroeger twee fgm 
meeBten uit, die van ADdelst-en-ladoornik en ven SetieÜs 
De eerste, die in de gem. Andeltt-en-In doornik (letleeraAraailM 
beeft waargenomen., it geweett BiaTSOLDSf J«a€hwi Blarkmait, die il 
hel jaar 1631 herwraarl» kwaoi , en in het jaar 1638 taaar Herwen wdh 
trok. Seltcn werd daarmede vereenigd in 16S7', en toen bekwam dl 
combinatie tot eelrsten Leeraar Coirblios Gobmlii , die in 1708 overleed^ 

ANDERE- WERELD, geb. in Huntingo, prov. Groningen^ arr. m 
5 u. W. ten N. van Jmpingtdam , kant. en j u. O. len N. vao 
Onderdendam^ gem. MiddeUtum, met lage landeryen. 

ANDERSGÜE-DIEP (HET), riv. prov. l>ren<Ae. ZieGAmBsou-Diav.W. 

§ ANDETHANNA, oude plaaU , welke op de reiskaait van Pmtirmb 
voorkomt. Zie Abvbb (Nibdbb-) A. en Egbtebiiach, W. 

ANDEWADAK, meer in (ktt-IndÜ, op bet eü. Java, resid. Pt^ 
anger-RegeuiÊchampen f reg. Soemedang, Het levert , behalve veel TiBch, 
ook een aantal lekkere ivatervogelt op , onder welke vele wilde «en- 
den , dio zeer groot, voedzaam en smakeiyk i^n , en naar bare ge^ 
wone verbiyfplaaU andewadak genoemd worden. 

*ANDiJK, ligtlLant. EtikKuüeu yheefi 1471 bund. 60 v. r. 45 v. el. 
belastbaar land ; tolt 308 b., bewoond door 350 boiMiei., uitmakeode 
eeue bevolking tan 1740 inw. — Asaua m niet in 1651$ maar ia 1665 
van Liitjebroek geftcheideo. Het was vroeger ook kerk«mk met A^^r- 
verthoof vereenigd, doch uit liefdegaven is een kerkje gtstïdit io 
de b. Müiioikey , lie dai woord. Het heeft met ^erver^A^o^ eeu 
Depa rteweot der Maatschappy ; Toi Ff ut wm^t Algemeen y dat 
den 7 September li835 is opgerigt, 20 leden telt en een siekenfoBds , eeoe 
spaarbank en eene berhaKngsebool , met ongeveer 40 teerlingen , liesit. 

ANDIJK gek., prov. SLeeUmd* Zie Aahdub. W. 

ANDILEM(POELOE), twee onbewoonde eilandjes in OofC-Zwdie, in 
de ffelkowuthaai , aan de westkust van bet eü. Ja9a, resid. Bautamk, 

ANDJOK, d. in Oost-Indié\ op bet eil. Java, ads. resid. PatjUmu 

ANDIR, GOfiNONG-ANDIR , berg in Ooit-Indië, op het eil. Java^ 
resid. Pnanger'Regenttchappen. Dese berg n 1082 eil. boog. 

ANORBE-NJAN JOB-OPPO, naam, welken de Negers geven aaa 
de katoenplant. FaBBBBiKSLOsv , kol. tSiirmoiiie. Zie Fbbdbbikslosv. W. 

* ANDRIES (NIEUW ST.-) of Willb« , is een regelmatige vtjfhoekige 
redoute van aarde met natte gracht , alles te tamen oairingd door 
ocseii bedekten weg met glacis , dienende tevens tot waterkeenng , als 
liggende op den lagen Rossumscbe bnitenwaard. In bot fort is een bom- 
vr^e toren van de selfde gedaante als bet fért , met de benoodi^e loka- 
len voor buskiuid, eni. en een plateaa voor geschat te gebruiken. 

* ANDRIES (ST.) of Ooo-St.-Ahdbibs , heeft over bet Scbansgat «f 
&anaal-van-St.-Andries een rykspootveer op den Rotsumsche-waard. 

ANDRIES-ARENTSKREER (DE), voorm. water in Stama-Vhamdêren, 
ia HuUter-Jmbaeht f prov. Zeeland^ hetwelk in Aieler- Ambacht ont- 
stond en vroeger met gedeelten van het HtUegat is higedftkt. 

* ANDRIBSGAT, Ue»: ANDRIES (KANAAL-VAN-ST.-). — Dit ka- 
naal loopt in het Sci4iis04ff (nirt Scbahsboat) uit. 

ANDR1ESG1FT , suikerplant. in Nederimndg-Guianm , kol. 5«rtfiome, 
aan de Beneden' Commemjne , ter regterzyde ia bet afvaren ; palenda 
bovcnwaarts aan de suikerplant. Pteterszorg', waarmede b(j nn ver- 
eeoigd is , benedenwaarts aan de ve'rL plant. Leyderdorp ; 416 akk. groot. 




*AlVraiNfrA, in Btu^etméMy l%t arr., kant. efe 5 %>. N. van ttee- 
raseen. — Deze sUI«, bet IwÉiilê -eciw <^ppgf yja t te fite 9 biind. 89 ▼. r. 
10 f. dl., wordl thadi ia eigwidoiu bexeleo en bewoond door Jonklieer 
Wiu» HaiaweA Li4«u.ftB4 k NiiiMif , GrietiiMii vèn Utiuj^eraèeel. 

'AMDaiNGA , in Lêmiétrhnd, lijfl «rr. en 4(«. Z, W. van /f««m»- 
iW) kant. d» Ifêmmer. "-^ Deie »fea4« beslaat , «net d» daarUe behMr- 
mde iraoden, eene oppervlakte f«B 92 v. r. 10 Ti «II., en wordt in 
é^fmkm benéen eo bewoettd deer deo Heer Wimo vjI AanluiraA »i 
Ibvuau, Grietman tan Lenislerland. 

^AHWliiiaA, M FfWBikermdeel , 4ag if n. Wv van leenMrdbi, 
laiUeaSi ». O. ten N. van fVteim/bef, 9 min. Z. O^ ttm Swntu% — > 

*&NSM, oadt^ds AauïêeM^ teg. 5, «font.* 1767 het: 1677. 

IRSRWERDERBÜREN , voorm. beerde m hei ff'HUrkmmtimr j 
fn^ Hvmm f ên , arts «n 5( n. M. W. van GwwmMm ^ kant, en 1^ 
«. 9. 9. W, van ZuMomy geni« en f n. Zi.'l^ van MUtf», 
«èr ifMfir. Tèans is bet eebe- boerdekif* 

mEHOERfiN^ geh in Fvael^, prov. Qrmiit^. Zie AtMinioaaBH. 

ASGELINB-POLDER , nam , die ingeven is aan de in 1847 beukte 
SiiiMiitlsirUüT', prov. ZetfoAif. (Zie dat art. W.) •■«h Het bestuur 
bestaat lit eeneo DQkgraaf , eenen Gezworene en eenen Ontvanger. 

{AIW5BERG f d. in de beeri M^rtek , graotb. /^uMm^ni^, kw. 
«r. CS S( ■. N« 4en O. vAn LuxHIibiaM f kant. «n 2 «• O- N. O. 
WB iMoft) gm. en {11% N« W. van fwMorA; nel 94 k. en 160 
isv. iea beeft w eene kapel , waarin de dienst door den Pastoor 
WB immkmtg wordl waaf^enomeé. 

'ARGEIiBLOB of nca Arobulo ligt in bet arr.i, jtidia. kant. en raim 
<S^a.2«0. tan Jtmn, en teit 6 h% en on^vèer 50 iow. — Tassebeo 
AsiKiisscn Eniii^n «tond ondiydi een groot he s e b , ' waarin siab 
viMi ft^fnsa ophielden , doch dat thans geheel verdwenen is. 

'ifIGEBRN iigt in bet kant. en 3 n. O. van Biti. — Daar de 
R. L (WM kerk besalen , naakten t\} van do kerk in «biet naburig 
iaiMi gebraik ; doeb in bet jaar 1845 hebben de R. K., uit eigen 
wl dd ie a , itene «i^uwe kerk gesticht , die aan den H. Bavo ia tna- 

Cl ea een kloktorentje beeft , doch van geen orgel vooraien ts. 
dl KipeUaan vsn Huitsen van onds de boedanigfaeid van Piiiloor 
«I Aittitt beeft bekleed , werd die statie door geaogden Kapel laan 
bbet gssstel^ke bediend tol in bet jaar 1846^ toen^ oiede uil eigen 
aiddelea , by de kerk eene paslory gebonwd werd , en «Mn «r 
«ns eigio flsstoor bekwatai.. — JAoaaos na Raeaa overleed 1i De- 
«nWl815^ ala Hoogleeraar te Groningen. 

'AHGERSII-fiü^LOO telt ongeveer 90 Ledematen. — De eerste, 
&ii deie geu^ ket Iteraarambt beeft waargenomen , is gewtsest 
fciawi Paaasauns , dïe in bet janr 1608 tierwaarts kwam , en in 
itt jaar 1609 reeds door GnaisTiMcs EiaasAn opgevolgd werd« 

^klGSRLO beslaat V volgen betkadaattr, «enn oppervlakte vaki 
iM bnd. 91 V. r. 89 vw eil.> waaronder 9869 bund. 99 v. r. 
76 V. ell. belastbaar land ; telt 998 b., (>ewoond door 900 buisges«, 
^Uttkeada eene bevolking vM 1600 inw. 

AMORA, landg. in de bar. Win Bteda, piroVi Noord' Brahéndp 
MT. eo S^n. Z.W. Van Breda^ kant en 5i u. Z.W. van Gmtuém, 
{tt. Zaffdsr^fn-^emAoiff'; l^u.W. vanC7rfo<*^tticdrrf. —Dit landg. 
Mnt, met d« daartoe befaooreade grondehi eene oppervlakte van 
106 kaad. 91 v. r. 67 v. ell., «n wordl in -eignndom beaëten door 
^ fleir G. G% vai aaa Hoavia ^ woonaebtig te Breda. 



»64 A N G. 

ANGRlfiA (VILLA) , pUaU fermeld alt iiggeode in bet i^raaii. jÉm 
lande , doch ooscker , welke daarmede bedoelt wordt. 

ANJAR, ryk in Oost-indii. Zie Gubdub. W. 

ANGTERP of ABseTUP , ook wel AnoiTaar i^espeld , geb. prev 
Frieilandf kw. fFestergoo, griet If^im»efdê9lf arr. en 1 u. W. lai 
Smeek , kant. en 1| u. Z. van Bokward, StO min. W. van Tjerhmd 
waartoe bet beboort; met 8 b. en 20 inw. 

ANJA&, PoBLOB-AiJAB , eil. in Ooet'lndiëf in de Ht. Palembang 
ter plaatse, waar s^ de Kembang opneemt. 

ANJAWAR, geb. en poststation in O, Indië. Zie TsuaDJAWia. W 

ANJER (KALCE-) , riv. en d. in Oott-Indii. Zie Kalib-Ahiai. W 

ANJER (PIER-VAN-), berg ïn Oeeirrndië , ap beleiLJaaa, reiid 
Bantam , ads. resid. Anjer. 

ANJUM , kad. gem., prov. Friéthnd ^ kwf OoetergoOf griet. Ooii 
Dongeradeelf beslatfade eene oppervlakte van S510 bund. 60 t. r 
14 ▼. ell., waarQnder 246d band. 60 v. r« 11 t. eU. belastbaar UihI 

* ANJUM , in Menaldumadeei , ligt kant. en 10 min. Z. W. va 
Berhkum en telt 10 b. en raim BO inw« 

ANKAUOELOE , gebergte in Oott^indié, op het eil. CeMetf resid 
Memado. 

ANKËLAAR (DEN) , hofst. op de Middel-Feluwa , prOT. Geiderkni 
distr. Feluwe f arr. eo 9^ u. N. van Arnhem^ kant., gem. ea 1 u 
N. O. van ^pelcfoofn ,. in de baart. Ankelaar. -— Dese hofst. beslaat 
met de daartoe beboorende bouw- en weilanden en akkermaalsbosiclMa 
eene oppervlakte van 43 bond. 18 v. r. 8 v. eil., en ^ wordt io eigci 
dom bcieten en bewoond door den Heer L. vab BaoacKBOBst. 

* ANKEVEEN beeft 47SI bnnd. 5 v. r. 77 v. eil. belastbaar Uod 
lalt 76 b., bewoond door 118 bnisgei., uitmakende eene bevoikio| 
van 510 inw. — De toren en bet koor der Herv. kerk te Abbbvbbi iOb ii 
1855 afgebroken. — De R. R. kerk is een klein netgebouw, meteei 
Tierkant kloktorentje. — De dorpscbool telt gemiddeld 70 leerliageo 

ANRËVEEN (HET HUIS-TE-), voorm. adell. k., voorheen oade 
liet ffederkwarifer der prov (Jtreeht, thans prov. IV oord' Holland j arr 
en t^ u. O. ten Z. van Amtterdam , kant. en 1^ u. Z. O. van ff'etn^ 
midden in de gem. Ankeveen. *— Ter plaatse , waar bet getUan hten 
Biet men thans weiland. De daartoe behoord hebbende groodta 
worden in eigendom beieten door Mejufvrouw de Wed. U. vab fiuiooa 
woonachtig te Ankeveen. 

SANKEVEENSGHE-RaCG, b. in Gooiland, ptov, Ifoord^Holkni 
arr. en 5^ u. O. ten Z. van Anuterdam ,. kant. en byna 1^ u. Z. O 
van B^eetp j gero* fFeeepercanpelf i u. N. vun Ankepeen. "— Dit geb 
ontleent tyneti naam van eene enkele opboalbrng over de Weetpervaart 
terwyl ook aldaar de Ankeveensche-dorpsvaart, door eene sluit Biti 
twee paar deuren , in genoemde vaart uitloopt, r-r Er ttaao aidai 
5 b., uitmakende het noordeiyk uiteinde van bet dorp. — > De Hil 
versumsche , *s Gravelandscbe en Lootdrecbtscbe veertch uiten naar m 
van Amsterdam komen hier dagelyks door. 

^ ANKEVEENSGHE-PÜLDER , dit art. vervalt en daarvoor lese mm 

ANKbVENSGUE-POLDER (HOliLANDSGH-) , pold. in Gooiland, 
prov. PI oord' Holland f arr. Amsterdam , kant. f^eetp , gem. ff^eespet 
earepel; palende N. aan dë U il vertumsche- weide , de Meent genaaiu^ 
O» aan het Naarder-en-Russemer-Eog , Z. aan den Sticbls-Ankeveea' 
tche*polder, W. aan den Broeke«-pplder enden Heintjeraks-polder.'« 
Dese pold., beslaat, volgent bet kadatter , eene op|iervlakte van 371 boai 



A N N. »6tf 

540binid; 42 ▼. r. IK) v. dl. tebolbaar land ; lell weinige b., 
vauoDder 4 kleïoe boerderijen , en wordt door eenen molen en eene 
•Inii, v«D bet overtollige water' onilaU. Het polderbestmir bestaat 
ok Yl}f der voornaamste Ingelanden. Het land ligt 0,48 dl. onder A. P. 
All KEyRENSCHEPOLDRR (STIGHTS-) , ^ pold., voorheen tot bet 
i^ t d u kwa rtier der pror. Utrecht behoord hebbende , thans mede onder 
Oemimnd begrepen, prov. Jf oord- Holland , arr. Amsterdam , kant. 
^^"71 96»* • yinke^ein ; palende N. aan den Hollandsdi-Ahkeveensebe- 

Clder , O. aan *s Graveland , Z. aan bet Hor«iermeer , W. aan den 
eik-polder en den Spiegel-polder — Deie pold. beslaat , volgens het 
kadaster, ««ne oppervlakte van 477 bnnd. tt3 v. r 51 v. ell., waar- 
eadcr 479 bnnd. 3 v. r. 7 v. ell. schotbaar land; bevat de 76 b., 
waamtt de gent. Ankeveen bestaat, onder welk« eenige boerde- 
i^en van geringen omvang. Het overtollige water ontlast aieh door 
twee molens en twee slaizen , in de Nieuvre- Vecht. Het land ligt 0,40 
c)l. onder A. P. Bet polderbestnur bestaat uit v^f der voornaamste 
ingelanden. 

SAMKBVEBNSCHE-VAART (DE), watertje, voorbeen onder de 
pvov. {fCrwAf , thans tol de prov. Noord'Holland behoorende. en van 
hei é. knkcveen oostwaarts naar *s Gravenland loopende en westwaarts 
adi te Ncderhorst (den Berg) in de Nieuwe Vecht ontlastende. 

* AËKÜM, ook wel Ascsoa, ligt aVr., kant. en 2^ u. O. ten N. van 
Zsèiflk, telt 85 b. en 650 inw. -^ Br is aldaar in 1844 ecne nieuwe 
seboot geboQwd , welke gemiddeld door 150 leerlingen besocht wordt. 
*A1IL00 , gem., beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte 
van 9156 bond. 93 v. r. 9 v. dl., waaronder 9000 bond. ,65 ▼. r. 
4 V. dl. belastbaar land; telt 449 h., bewoond door 481 boisgps., 
oifmakcnde eene bevolking van byna !2500 inw. 

A^A , laitdboe^ in de Meijerij van *s Hertogenhö$ch , kw. Oüter' 
«ijfk. Derde distr., arr. en 6 n. W. N. W. van Bindkaven , kant. 
en 5 n. W. van (Hnchot, gem. en { n. N N. O. van ffilvarenheek, 
90 mm. N. O. van WesterwQk. -- Ucse landfaoeve, is in 1855 door 
éea loenoialigen Prins vaü Obaiijb , later Koning Wittsa U , aangelegd. 
ANNA (ST) , naam van het voorm. fort KtiiaB-pAS , behoorende tot 
de voorm. westing Siufs, prov. Zeeland. Zie Pas (Ubt Rlbirb-). W. 
* ANNA BERG is geen geb., maar was voormaals een klooster, dat 
•sk Sr. AüvniDoifK en van onds St. AuBBifiosca genoemd' werd. — De - 
pfaals , waar bet gestaan heeft , is nog kenbaar aan eenen heuvel , 
waarop vier sware popnlierboometi staan. 

ABNABÖBI , berg in f^ett-indü, op de If oordwestkust van bet Cu- 
meoêteke eil. Aruba y tetrO. van den berg tioeritibpna, 
ANNABUREN (ST.), b., prov. Friesland. Zie A«bbsokbi« (St.). 
ANNA-FfilSO-POLüfiR , pold. in het dl. Noor^Betëland^ prov. 
Zedmmdy disir. en arr. ^oef , kant. Kortgene , gem. fFiiseketke^ 
Gêendsjk-^s Grarenhoek'en'K''ampens*Nieuwland f palende R. aan de 
Khorreo tegen de Rooihpot , Z. aan den Maria-polder. W. aan den 
lip-polder en den Jacoba-poldér; — Dete pold., welke in bet jaar 
1747 bedykt is, beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 
10S band. 

ANN A-JAGOBA-POLDBR , pold., prov. Zeeland, diHr., arr., ge- 
dedteigk kast. Zierikiee ^ gem. Bminisse, gededtdijk kant. Tko- 
lm, ^em. Si. Phitipsland ; palende N. aan het Krammer, O. aan hd' 
eüand St. Fhilipsland , Z. aan de Mosselkreek , W: aan het Mastgat 
ca bat Zffpe. — Deie «pold., welke in het jaar 1847 bedykt is , 



tm ANn. 

bdlaat,, T>olge«8 he^ ka44#ter , eea^ OMNsrvial^tc van Z05bl^m>d. ^^^%. 
30 ▼. dU, ui«ar««dor onf^^^eq 711 b^nd. «c(wM>a^ l«nd; «U, kqW 
g8M het kad«»ler» 701 bond. 88. ▼. r. lOt t^ dU oiid^r ^rMmtwn, 
eo 05 b«Ad. aO f . r.üD v. ell. onder fhiUpêlond^ IaU «S k.,. waaiH 
ap^er 9 boardcryeB , eo wordt dpar aenc; shiiy , op, bet ZUpe <, vap bel 
QvartoUigf vat^r onltaat,. De poU^r naaafct ib^a rmsi ^4^ l'iUJ^pwiM 
eea filand qit ; terwijl door het Prot iociaal Be^^nu^, smu de BtC^panaf 
uvooffgdt»ld, om hem « oit dien bnofde met de geoiBeote S(. Phifytr 
ian4 te vereenigen. Ejgenaar van ^ttu polder 10 de Bear W. F. 
9Bi^ Cawo , genaamd C^ki^p. 

ANNA-KAPSli (ST.) , i» de «etj[en>' na» '# Uerio^oifih , kv. jrok* 
M^i^cf, proil. iüqord^BtahQi^ y g^m. en, in. W. van ijayl, i «. 
Qk liaA. Qirsebpt. In deao kapel welke tot de par. va^ BeU beboet, 
wordt dAor den Kapellaan' di#r par. de dienft gedaiMii.. 

ANHA-KAPEL (ST.), voonu.. kapel in ^«^iGuuf, pcov. (htrijml, 
a^r.» M9it*% geiQ* e« i »• %« van fieaenUf^y te«e plaalae wa^ |^ de 
Teuqê of Stadsweide is. — ÏÏexe kapel werd in 1t(80 afgebroken. 

ANNA-KLOOSTBR (ST.), voorm. klooit., prov. Qnmif^m Zie 
Aam (St.) W. on A. 

ANNiA-KLOOSTER (ST.),.yooi:ni. klooat. te 4rofi;^<fi., op dan ftvw^ 
weg, — Dit klooster weyd bewoond door Gellasu^te». Qo kapel waaiia 
vrorg^ drie kerkdiensten gesticht waren,, heeft sedert, bat eiaii^ der 
acbttiandia eenw lot in 1812 gediend tol; Fransche kerk \ thana. ^^ 
■y , «êdejrt het jaar 1825, lot Kerk yoor do Poopa|^o<indanf 
terw4|l4e oveqgi^ gebonwe» tu^ ^en/s St.ads^ti^l fo t^ij^ ^n Werkbaii 
gebci^igi worden. 

$ AKNA-KliOQSTl^Q, (ST.), v^ormülig kloosjUr Va SchMm» ^M 
Noord-Moiemtraat , in de naar dit kloost. genoemd^. Si. jitma^ZuiH^ 
9Una^ -^ Heti w^ard bewoip.ivi i^^ Aq^^stüner Noi^ien en was w^^ 
een liepirowilUnvi^ Qp dom Ijt^ Januari^ 11^71 verkocjit beVaaker hais, 
daaraan belend, ^lopr 1400gaJUl.. aao dn stad*, diil d^ac ean p^lhuii 
«Vngllaii. Dan ^2 Ji^nna^ü 1I1&4 vervieib«t be^^oar Kan bet kloos^gü' 
bonw weder aan I^proosroieefitaren. Tec p)aatsfr% waa^ hel firil«<A hefft, 
lie^ QAW tlws particii^icfo- gebouwen. 

ANI^A-KLQOi^T£a (SX.) , voojcin- no^n^klof^aMr t/o. Vtfê^^. 2Jk 
AansKSMopsTaa^ W. 

* ANNALAND (ST.>, M/aaS eene oppervlal^te v<m 1$^ l^uml., «a«j;- 
onder 1i546 bund., b4»^ih»^F lan^^ IttS bund. schorren e|i 46 hwni* 
slikken. Men telt er 255 b., bewoond door 380 baifgef., uitmiksodf 
ei^nf betolking vqfi 1860 in w. ond/er welke 16 R. K. en 151 CbailMIl^c 
Afgescheiden , ai^e da overige aUvB Hervormd. 1(1$, vinden vmi^k ^ 
den , landbonw. » 49 scheepvaarl on stoo^^ottery of nys^kri^hvreiduig, 1^" 
bestaan. Voorheen verlieten jaai^lüks mi^r dan MOi paffl«Dpa% deyvgtpi ^ 
oni ab.dro<^ers , atampera « drijv^ra en mindere wefUiedfA io ^ "^^ 
stov^ UI Zaeinnd » Voord-J^rabalad en Zuid-HolUMi4 ^gAlM!^ arbeiden» Vi 
veatrokken met bnn geba^ljt; gei^n , tufen de o^aand Speplem^ber , ^n k^tfr 
u^n in April of «oms ^ M^i.des ToTgendan j«4r#. ternf , Pe mw^f 
werd toen bUnn. uiMlnitendi dopr ingeseten^n van hiir eiland, ^!k9h^ 9 
voornamelyk door St. Annalanders bewerkt. In 1814 gingent uiA dsaR 
gam*.4A^rp9gers, vale «gimpers en ofdermana , (^ qvff tcwen «ldf<;f ke- 
diten^n , tbipns is 49^ geial, aeec venninderd , da^ir lii^ niet aeldan in do 
meeatoven blijven wonen. Men heeft er thans ééne. menitoof » terwijl er, 
door eiane f ereeoiging van 20 landbouwers noff n^i^ gehuwd woo^l • 
welke in den lodD va» dit. ja^r (IStiO) volt^id an in werkiiag gehf^g^ 



ANN. M7 

mal «ird«i , voorU i^ tr ive» win^kofeiMDolanft «o ce» vMOiolai, ta 

sea lek tr 9K vaartoigao , U«fto»eo metêudU na(|;eiioe|f ttOO toaoe» , eo 

ééacB Zcehoaévanyer, wel4e er mcp dikwijlft levert aan hen , die daar* 

«ida Of de kerminen. reisea. In kei kar 1840 vong ky- 50 seekoadea; 

Tieciper bloeiden bier ook ceoe grutterij en eene bierbron werij , die eck- 

fer bfïde tban» niet OMer in «erkiog sijo. De Ghriitel^ke Afgesekei- 

ÓÊüem bebooren to» de gen. van OoMie9lmuL — > De A« &. die er 

■ae ui , pariMsbiërea Ie Tbolen. — Hen ia reeda iq MOO begtianen bei 

fcniit-broederen-klootler te bouwen. — Den 85 Mei 160fi ontatoad te 

Sft. Aanalaad eeo xwarea brand , waardoor 54 buiaea en 96 tckuten , 

■■upders de vooraaamsle dorps- ca kerkelijke geiebriAen' eeae prooi 

der vlaauDOD sijn gewordea. — Het wapen van Sr. AaoAMiia beataai 

ie eaa veld- vao axnnr ^ mei eeae «trouw (St. Aria) , die eea kiad op 

dcB regier ami heudi • en op eea terraO' staal , aMea van goad-, lea 

«packffift faebbende : ^Ifyi ^i groHk, 

AKHAMArBO&, voarn». st., op de ffaiMttvtl^ Zie- ApAaAioe. 

'ANNAPAROCHIE (ST.). ligl kanl. en { u. N. vaa BtrlOmm, en 

ftdieeac bevalAiag^ Ten 8980 iuw., onder welke niioi 8800 Rerv. 

4Evaafel. Lnlh« en-dü. k. De eerste , die in detegena^ bat Veeraarauibl 

kicA. «aaagefiomea , ia geweest MATraaes DiaEsa,, die in bet jaar I57tf 

kerwaaris kwam , en* in- kei jaar 1596 al bier gealoreea is. liet beroep 

mckiedt door de omslagpligtige landeigenaren van bet Oyde-Bibi. •— De 

kerk aUaer ia in 1848 aaamerkeiyk-kersleld en verbeletd ; ook bet orgel 

ia ia kei «alMode jaar gebeel vernieuwd. — ' Met buia van Jonkbeer 

WiuiB v,M naaaa-, nerd den SI (niet 11) December \19% eene prooi 

der daomen* — Dit d, maakt mei Vrouwen-parochie Oen departeoient 

der Haatsebappy : Tot Nut van 't Algtmeeu nft , dat dea 16 Hei 18^1^ 

ia epgerigi en ruim 30 Leden telt. — la vroegeren lyd plagt Ie 

St. AsBAvaancBia eeae weekroarkt gehouden ie 'worden, biykena ee» 

eelfaai vaa Koning FiLirs van Spanje , gegeven in Maart' 1574 : om 

ia Sr. Aapstaaarw aUc Maandagen eene weekmarki ea boveadien 

twee Tr^e jaarmaekten te mogen konden , geiyk mede een later octrooi 

saa étm- 4 November 1-579 vei^nt, en» de jaarmarkt in AaiiAPAaocaii 

Ie sleOen óp den 14 Mei , in plaats «an den 88 April-, mit» jaariyka 

ia plaala vaa dde , lea. Gaeoligoldens- («7 gold. 80 cente) betalende. — 

Tcnaawaardig wordt de jaarmarkt er altyd geboudan op> den tweeden 

ÜMidaff na. den 18. Mei. 

S AMNA-PAÜLOWNA-POLDER (Di) , pold., prov. Nowrd^NoUmid, 
Zie PÉaaawNu^maaa (AaaA)v W. 

ANMA-POLDS& , peld. in de beerL Prinêikmd, j^r. Koatd-B^^ 
ftaairfy ar», ffradb, kanft. (hdênkw^hy gem. ^«te/eori^-eii-IVm« 
mi&md; palende N. aaa dea Kooh- of Karolina^polder , O. aan den 
Kald-patder ea dea Goden Priaselaadscbe-poldar , Z. aaa dea Ma- 
lia paldar en Koaingsoord, W. aan den drie Vrienden*polder. — * 
8aaa aald. welke, volgens KmtAAB, in 1756 en volgens- anderen in 
lUHI bedUkl ia, beslaat, iralgeas bet kadaster,, eeae oppervlakte vea 
SIK baad. 98 v. r.' 5 e. ell., doeb wordt scbotbaar o)» 544 bubd. 70 v. ell. 
karekaad , ea wordl van bel overtollige water oatlasl , door twee steenen 
K-eene wQd 1,57 , boeg 1.50 ell., vooraien van' eeae sobtiif 
in. dea 2oiddyk tegen den* Maria -polder ,* en' de^ andere w 



1.55 ell., voonien van eene sebuif en eene dryldeur , en oelegen aan 
BaapAwestbiiek tegea den lUrolfna-polder , sedert 178v watert by 
deer eerst geoielde slnie ia dea Mavia*polder , en verder op de VKet , 
Is gesebtedde dat door de laalatgemeMe sluir op bet Krammer. 



JSêS A N N. 

Hei land lifi 0,60 eli. ooder A. P. De naem van desen pold. m oDt-* 
kend yen Prioiet Ariia , GenaliD vaa Wfiimi IV. — By den storm ▼•• 
94 Februarg 1857 it hij door overstórtïoff van den Dwartdyk tustefaeii 
deo Kooi- of Karolina- polder en den St. AaiA-pouia voor een groot 
gedeelte dras geworden. 

SANNA-POLDER (ST.), pold. op den Noordvestlioek van het eil. 
Ifoard'Bepelaud , prov. Zeeland, Zie AKN4>Faiso-roLDBa. 

* ANNA*POLDER (ST-), pold, op den Zuidoosthoek van het eil. Woard^ 
Beweland, is calaniiteiis. 

"ANNA POLDER (DE GROOTE-ST.-) , gein. ^fe«lra/f>f, in de 
vandeling meest na DaoooTa genoemd , ontlast t^n water , wat bei 
noordel^k deel betreft, in den St. Jans-polder en verder door de wa- 
terinff van ILadiand.; wat het suideiyk deel betreft , in de watering 
van Groede ; daarin staan , behalve het dorp Nieuwvliei, S bofste^ 
den , van welke 2 tot dat dorp behooren.- — Hei poiderbestuur over 
deienenden Nieuwenhoven-polder, besuat uit oenen Dffkgraaf, 
oenen Gesworene en eonen Ontvanger-Griffier. 

''ANNA-POLDER (DE KLEINE ST.-), gem. NinmeUH; grenst aiet 
O. aan den Henricns-polder en Z. aan den LodQk-polder , maar aan 
beide die ayden aan den Grane-polder. Uy ontlast syn overtollig water 
in' den Eyken-polder (waterring Kttdxand) , en de eigenaars bebeeren 
hem aonder eigeniyk polderbesiuor. 

*ANNA-POLDER(ST.), in betLanilMn-roorjie, ligt gem. ICoeiMit/e- 
Strijpe'Lodderkmd^mfakker^St, jÉnna-poUer'eu^lmpeugon ; paalt 
Z. aan den Nieuw-Hellevoetscbe-polder en den Quack-polder. 

- ANNA-TER-MUIDEN (ST.), heeft 393 bond. 41 v. r. 54 ▼• eil. 
belastbaaf land; telt 45 h., bewoond door 53 hoisges., uitmakende 
eene bevolking van 960 inw. — Omstreeks het jaar 1445 is een ge» 
deelte van St. ABHA*TBa-MeiaBB aan de stad Sluis Jifgestaan en in de 
vestingwerken der plaats opgenomen , waarom de regering van Sluia, 
van toen af, den titel voerde van : BüljuWf Bvrgêmeesteren en Sehe» 
pen eon Sluis, H^atertegt en Niievr-MviDBR. — fil. S8S, reg. SO 
en 21 , kale men hei volgende door : en een gedeelte van het grond- 
gebied in de vestingwerken van Slnis opgenomen. 

ANNA-WiLHELMINA-POLDER (DE) , onbehuisde pold. in bet eil. 
Goedefeede^'en'-Overflakkee , prov. Zuid-Holland, ort» BriMe, kant. 
SommeUdijk, gedeelteiyk gem. den Bommel, gedeeltelgk gem. Ooft* 
gempUmt; palende N. aan hel Krammer en den Kruis-polder, O. aan 
de gonen tegen, het Krammer en W. aan den Lodewyks-poftder, — 
Deie pold., welke in 1806 bedgkt is , en met den Lodewyks-polder , op 
Oudo-Tongeschen grond, eene gemeene bedyking uitmaakt, draagt dien 
naam naar de echtgenoote van oenen der bcdykers, de Heer J. W. Ra* 
via. fiy beslaat, volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 191 bnnd, 
49 V. r. 3 v.ell., waaronder 181 bond. 71 v. r. IS v. eil. scbotbaar 
land, als onder den Bommel 141 bond. 49 v. r. S5 v. eil , wiMfonder 
133 bnnd. 58 v. r. 40 v. eil. sohotbaar land , en onder OoUgemeplaeA 
49 bnnd, 99 v.r. 80 v. eil., waaronder 48 bnnd. 12 v.r. 72 v. elf. 
aebotbaar land ; en wordt door eene sluis , op bet Krammer , van hei 
overioUige water ontlast. Het poiderbestuur bestaat uit eeneib Dykgraaf 
en twee Geaworenen. — Deie pold. is ingevloeid den 15 Janoary 1808, 
doch in hei selfde jaar weder herdyki. 

AN NEEUREN (ST-) , St. AapAamaaof St« Aaaaaoiaaa , b., prov. /Vtef» 
kmdf kw. ^eetergoo, griet. ü^ynAritêeradeel, arr., kant. on f n. N. 
tan W. van Snoek, onder r«nia. 



A N B. 509 

ANNEKERSB , Toorm. d. in den Grooit^ZuidholUndtehe'tMard ^ 
fnf* Zmd'HoiiaMd. -*- Het was eeo der twee en seventï|f dorpen , die 
y^ den watervloed ven 18 November verdronken en een der vier en 
doitig, die sedert niet weder te voorschyn gekomen syn. 

* ANNEN , ligt arr., jodic. en adm. kaot. en S| u. N. O. van bitten , 
SOmia, N. O. van Anioo. Men telt er 87 b., bewoond door 98 buisges., 
ailmakeDde eene bevolking van ruim 466 inw. — Er wordt bier eene 
varkeaiMarkt gehouden , welke invalt den 3 November en waarop in 
kd jaar 1849 595 varkens waren aangebragt. 

* ANNSN <S!T) , ligt kant. Jppingedam , { o. W. N. W. van Ten-Boer. 
AHNENDAAL (ST.-), voorm. klooft.^ prov. Noord-Brahand Zie Av- 

itfna (Sr.*). W. en A. 

*ANNEaVEEN of Nnvw-Amnvini , ligt 4 ii. van Jssen, 1| u. 
vaa Jnh, i u. v.an de grenzen van Groningen. — De eerste, die 
ia dit dorp de dienst als B alpprediker beeft waargenomen , is geweest 
Jaosb Wiybo», die in bet jaar 1856 berwaarts kwam, en in betselfde 
jsar naar Mctslawier vertrok. — Het boawland bestaat hier oit a%e» 
gtfica veeogTOBd. 

ifiNERVEEN (OUD-) , gek. in Ootienmoerderdingtpa , prov. Drenthe^ 
SR^ jodic eo adm. kant. en S| o. N . O. van ^ssen , gem. en 1 u. N. W. 
«o JidoOf i n. N* W. van ^^ tm e rma ; telt met Nieuw-Anner- 
veea 5S b. en 180 inw. 

' AffNERVEENSCHE-GOMPAGNIE ligt j a. N. O. van AnnÊrveen. — 
Oese koiaaie- beslaat tbans reeds, ten gevolge der veengraving, niim 
COO baad. vrocfatbaar land , besit kerk , pastorQ en sebool en 75 bui« 
s(8y met roim 4b0 inw., veel vertier , een geregeld trekscboilenveer op 
de slad Grooingen en kalkbranderlj \ ook wordt aldaar de xoo veel om- 
tatlende fabriek* van den scbeepsboaw nitgeoefend. 

* ANNEBVEENSTEB KANAAL (HET), of ook wel naar een der 
eue aaaleggers bet 6ré9elinkg''Kanaai genaamd , is gegraven tot 
afvoer van iorf , en wel oit de booge veenen onder de gemeente van 
Jmk, genaamd de Anner-en-Eezterveenen. Het loopt oit op bet 
JUelstar-kanaal in de provincie Groningen , waardoor een mim middel 
vaa afvoer geopend is. Hoewel niet soo groot als de Smtlder- en 
Heegeveenscbe vaarten, is bet daarom niet minder belangryk, maar. 
kaa als «en ander sprekend bew^s dienen , welken ganstigen invloed 
hel grawcD van meerder kanalea voor Drenthe sou konnen hebben , 
en hae gereedeUjk die provincie ia een r^k en bloedend Oord soa 
fcaanff^ worden herschapen. Eerst toch omstreeks bet jaar 1770 
werd die vaart door eene particoliere MaatscbappQ daargesteld, mid- 
den door onbesnedene veenen , en alsoo door een geheel woest en 
aniaani oord 5 reeds omstreeks 1780 werden er onderscheidene bni- 
aen anngcbonwd en begon ny verbeid sicb alom te verspreiden . Het is 
dcae waart , welke , wat den aanleg van bet werk self betreft , tot voor- 
beeld woor het graven van de Dedemsvaart in Overijssel beeft gestrekt. 

AHNETELD, geh. in ZaUtmd, prov. Oeerijueh Zie AmvBui. W. 

* ANNEVOSDUB was vroeaer eeoe.beerl., welke tol wapen bad een 
vdd van tynopel , met een noafd van goud , waarop een loopende 
voi van keel, met eenen vogel in den mond. 

* ANBEEP , ook wel Aaaija en Aaair gespeld , ligt Z. ten O. van 
AM9tm en telt 5 b. en 40 iaw. 

AÜBEEPBBDIEP (HET), water in Rokhrdmgtfnl , prov. Jkenthe. 
liet ooiataat in de markte van Witten , nabfj Assen , en vereenigt 
sich met andere kleine stroompjes om bet Dmttnerdiep te vormen. 



AK$£llB6RCt , vooitD. h«#ri. in bek grootb.* Lmxemktttg , te MineD- 
g^dfi, ui^ de d. An»emburg, Keinpell e» flieïspell. lydons 
b£t Oostenr^kcoha btf tiiu.r bro^t »|, van elke 1(M)0 ilor. 1 üw. ld foU 
10 den. op. 

* ANSEMRDRIx , d.« waa de boolilpUals der beerl. Jmemhttr^, en 
ligt len Z. O. vanTiiDtuifcn.. aandeAUert. Hen lelt er 18 b., waar- 
ander bet i^t., eu ruim lOOi inw. 

ANSfiMBORG, bast. in die beerl. ^meai^t^, groolb. Ltuemmhmr^. , 
kw., arr. en %j[ u. N. W. lan ^laemhurg, bani. e» %\ a..Z. W. ran 
Men^k, gem. en | a. Z'. O vai» 7iiit<ifi^etA , te jÉnsemhurg', op- oenen 
Tevheva» roVcgr^wd. — Dïl baat. luis vroeger bei eigendom van bel ge- 
slaebt VAM Raviub, docbis thans slecbts door eenen paebterbewoosd» 
Hei klimop, daA van den rotsgnNid , waarop bet basüeelr aieh verheli , 
toi eeoe verbaseode boogiA eene der xydeo. van hei gebopw bekleedt, 
bcf^i, boe eeqwenbengeoid eok, nogniata.van ayneifrisebbeid verleren. 
Aafi den v<^ei vaa de roia breidt liob eene bekooriyke vallei ait , waar* 
van bei lagcbende groen op-baibavallig«ia£aeekt by de donkene scha- 
duw der nabygelegene bosschen en tegen de dorre , broine f etewaadeo ^ 
dim bet landschap omgaven* Eeaige r^kr bebouwde velden verboogen 
de fraaiheid. vaO'dU sc£i)deraobiig oord ,.dai naar alle «ydeo door land- 
streken is omringé, dia overal baUagwekkende gesigtspunièn opleveren. — 
In bei jaar 1451 was Jah vah Ravi&lb, Heec Mtt AasBBtoae onder de 
Bdel^n die 4ei». Stf Oc^hep van dai jaar de aciier toekende, waarbij 
Pauirt de Qfied^. als- ttertqg wn Xsureit&tfr^ werd erttend. 

* ANSJOL , beet igigeniyift de Aiwunai-VAawi , deck wordi by> «er^ 
basteriog Aa^ioi. eC Akma geapeld. -^ Dese vaari ia by re»olu(ie v«» 
19 Novtunber 1.640 , op voorstal vasi den Diicoieur FaAffcou CAaoa , en 
op kosten van hem ent de» fabrikaat ^iMBuaaiL , ten Oosten van de 
$1^4 Batavia gedalvan. 

AV30N , kleip eU. ia O^UtMk, ibde imÉt$ehê*zêe Hei dekt, 

qiai de eilandjes Tooiga en- Oedj'Omg', da riviev van Priamaa. 

ANtOVG,. A. in <^o«(-./fMtö» op bal Sun A<cA#eU. Jii««, jwid. 
pBêOi^roémin» rr Kea baeft aMaar pailnen^aa steeae» met epsebrifWa 
if) de Kawi-taaU 

*ANT0K1E (ST,)»ia eea fori, eafeveer 74SO ell. ^an den booiU»al 
der veitiog *s UerlQ(genbo6qh« — Hek i» een kroonwerk , bestaande uii 
iniee balvQ, eO' ivea beele basliona j i8.gèbeekb»kleedicn:door cene natie 
gcacbi omringd- « ^aarove» eena bonten: brag ligi^ b^ft gcen^ bakea- 
1il<^k(en of gebouwen ; ia aan da stodssyde tandfcr borslweriag en doar 
eene barrière gestoten* 

' AIiTONJ£-POLD£A (ST.>, pold. ia de LanN^Mfraal, ligt in faal 
kant. OoileiAoa^ «^ Dese J^bl. beval sleckta éé» b., en wordl door 
eenen bouten duiker, w^ 0.57 eU., boog 0.41 ell., vooraten ^ajeena 
klep eu schuif y op dea ZaidrtpaUen en met desen op de Daage, van 
bei overiolliga waler ontlasfc. Het land ligl OilO elf. bovea A. P. 
De hoogte d!ér djt|ken is 1.00 elL — HU is , doon den vloed van 4 Fe- 
hrnafti IB^lii , Qverfjtroomd gewordea. 

* ANTOMIB'PQbDEf^ (ST.) ,. ia kei ^aad-vaa^^lr^ns, beslaat aeaa 
oppervlakte, volgens betlkadastar , van 4^ baad , waaronder S4^tniadi 
bfiUstlMM^ Uvdf^ en «or4t doar- eenea< raoka' vaa bat overiaHiJi^e water 
ontlast. — De grond is er meestal seea. ilenne- of veeaaobtig , soodat 
n«<ft «il' eeajgll phiitltiaa gaan voel diep behoeft te gravea , om bol veen 
la viinden ; op sommiae plaatsen Irefi mea echter gewone en goede klei 
aan. — De AmbacHl«]iee« is Wi4MM,a Afisaav Wuiriji Graaf vak Lmanaa 



A1»V. 1171 

SnM* Naokowuk. — Hei wapen der beeKl. St« ikavMMi^PMMB , èiwiMt 
oil een veld van amar , net hel bedd vhd Sv. Aaiewef f bd goud. 

* AHTONIE-POLDSa (ST.), d. aan den riogdiik van den poM. 
van dien naam, ligl kanl. en \\ u. W. N. W. «an *« fisNiMnidbc^, 
I a. N. W. van Maatiam. *-* De kerk« gem. van S*. AavamaMcaia 
mm aanvankelijk mei CillaartBhoek vereenigd , innde de eertte 
Prcdikaoi , die deae beide dorpen bediend beeft , geiveeat FaMs Jaaafoea 
na Aiiim In Mlt vera dca« eorobioaiie in iwee gemeenten ge* 
tebndcn , tenayi de Paedikant AaaAaAH Kaujaas , die haar loi dat vem 
bediend had , te Sr. AaToaia-voiDBa bleef. — De kerk ii niet kiein , 
ea beeft ia de laai«te j^ien aawMenlÜke verbeteringen ondargaaa. De 
boidiildecide glaien , die toen leea defect v«fen « mjn b\{ dese eeanien- 
«i«lg niel knnnea bl(|Ten hettaan* -<» De school wovdt in. dea annatr 
naiiddeld dcmr 30 en in dea wiotea deor 60 kiaderea- heioohi. 

«ASTOKIS (ST.>, biMirs. in het iUjkrvüm^mjm^fm, ligt kant. 
Hij m Mtm 9 e» teU 45 h. ea tdO iae^. 

U&TOIUS (ST.), dU in de beeiU 9«rei<er> ligt i a. BL N. (0. «aa 
Oplee ea tdi ruiia 190 iaw. — De kerk heeft eenea spitieai ieeea 
ea il «an een orgel en dne allarea <veor«iea* 

*A1T0NIUS-BAN&(ST.) behooat lot de geai. Cadwr-tm^Emt^. 
kirrailUS-ROMYENT (ST.) , voorm. bloost., pro«. Ovamm/. Ih 

'ASTOOff (ST.) lag aan de eoetaüda van befc kanaal van Neoaen ep 
Gead, op ometfeeka ISOOelL ten Z. 0.*fanitea de vesting^ Het «aa 
ceae tehlheafcige aterreiehaBi ^ mei heoUgrachi , bedekten veg en veop- 
giaefat omgevea. . 

ARTDHBE^WIERDV, keuvel in hei WuürkmatdUr, paoiv. Ommin- 
§m, N. W. van Gamwerd, O. van bet Adnaderdiop en. vaa den i^m 
a^van Ad^aderaUl naar Gamwerd. ^ Deie heftvel 'm aofcehaiaë^ be» 
ihnt eene appesvlakte van 7 baad«| en it tt,lK 9IU heng befen. hei 
ta^aipeil aan gea»elde slnia. Op deae terp of wier , die mi«ohlen in 
v<r «rvlageoe eenwen, deor opgffajcagie aaade^ onttiaaa ii, viadt men 
enaa awrkimardi^a i^fon , die ^ lelCi btl laagdorige dnaogta » aanhenAié 
valer mwelt. 

AllTWEEPfiN(HOLLAJIB6GHrGSD£]{l4T£-DE&rVOUftNALIfifiN- 
NSPOMS-VAN-), een dev R. K. keikdiatrictea, hetwelk onder da 
fcaaaming van aposielisch vieariaai is ii^esteld.t aadai het bia» 
daai va» Jmtw^rfm ^ ien gefolge ^an hat tosadaen Paaa. Pftfs VU eai 
4b Iianacha ntpiiblielL ia 1801 gefloten eeneordi#i, «aa veraietigdi» 
Het ioenmaliga Q«|aa£Mhe gedeelte van dat , overigeas ia hei aavta* 
hpdiMn vaa AferAifai iagalVfde dïoeeea, bevaUe de dekeneen vai|^ 
Breda en Beig«n-op*Zoom, waaiover bei geesteiyjk besAuur ia 
IWS, door den Pana, aaa eenen Apoaiolisehea Viearit-Generaal , in 
duB penaan vian A« vab Daneia , werd opgedragen. Na hei oveciydea 
vaa dien Viceria-Geaeraal ^ ia 1SS6, ia aai hestaar over dat vieariaab 
laa eenea Apeeiolnehan Adminiatnatear ad inieciia, mei name Jauusa 
uiHeeraeaa, loebetroawd, onder wiens bealniir, by>Pauaiemkabrefe 
ua 9 Ihaci IS41 , het Zeenwsohe aedeelu waa hei veermalig biadom 
Gaai daarhy^ ia ingelyM , waannede hei alsna hc|i apast. vioarw laai 
tw-têa, niimaakt* 

ANXWStPSGHEr.VES|L (&£!>, veer piev. ff^cfd^ürahand. 2ia 
Inwi^itivaaa (Hav). W. 

J AHVKM {NJKDEIi-)» geie* ia hel halj. van LuJMmbnry, me^cr^ vaa 
. ^ i n ai f wi nïi r y grooih. vaa LnjraaiJWfy, kw., arr. en kant. l/ti^rtmèary/ 



V7ft A N V. 

patende N. aam de geni. Jnnglinslf'r , N. O. aan Belsdorf , O. aan Ftazwei' 
Ier, Z. aan Scbuttringen, W. aao Eich en Sleinsel. — Dexe gem. ff>i>val 
ded.Nieder-Anven ,Ober-AnTen,Hostcrt,deb. Ern-sler, 
Rammeldingcn m Scnningen,en degeb. Brcnnerêi(Disti 1- 
I e rie), Engelshof, H oh en bof, Senninger-Papiermühl, S e n- 
iirngerberg, Waldhofen W eist el. — Men lelt er ruim 560 b. 
en dSOO inw., die de par. van Hoste rt uitmaken, — De grond is 
niet hoog , zijnde slechts door henveleo doorsneden en bestaat meesL 
uit klei of leem. Er worden gemiddeld 2800 takken tarwe ^ 1400 
sakken rogge, 5600 sakken gerst, 120 sakken haver, 100 sakken 
knollen , ' 40 sakken hennip en 6 sakken linsen gewonnen De vee- 
stapel bestaat uit 460 paarden , 280 rnnderen en 400 varkens. Er 
sQn 3 papierfabrQken ,' 1 olie- en 5 korenmolens — Het d. Nibbbb- 
AsvBN of NiBDVft-ARWBa ligt 2^ u. N. O. van Luxemburg, 2b ntio. 
Z. O. van Hostert, waartoe bet kerkelijk behoort, en aan den groo- 
ten weg van Luxemburg naar Trier. Het is van booge oodneid , naar- 
dien het op de kaart van Peiitir«bb onder den naam van Aiibbthaiia 
voorkomt. Men vindt er eene kapel die tot de par. Uosttrt beboori 
en telt er 73 h. en 490 inw., die geregtigd xijn tot bet kappen van 
brandhout in het dórpsiroud , dat eene oppervlakte beslaat van 15tS bund. 
75 V. r. 10 V. ell. 

JANVEN (OVER), Ue$: ANVEN (OBER), d. inhetbalj. van Lu- 
xemhurg^ mcfjery van SantlweiUr , groot b. Luxemhvrg , kw., arr., 
kant. en .2 u. N. O. van Luxemburg, gem. en 20 min. N. W. van 
Nieder-Anven , 10 min. O. van Hostert ; met 57 b. en 170 inw. Er. 
is eene filianlkerk van de par. Hostert. 

A0CA5T0RP , oude naam van bet d. Oddobp , prov. Noord' Hol' 
land. Zie Oodobp. W. 

APEKIN DEREN , naam, onder welken de b. Abbbkivdbbbk, prov. 
Zêflaud, op sommige kaarten voorkomt. Zie AbbbkindbIibh. W. 
• *APEL (TER-) ligt kant. f^tnsdhofen , 4 u. Z. ten O. van Flagt- 
wedde ; aan de Riiiten-Aa , op bet hoogste punt der prov. Groningen , 
oaby de grensen der prov. Drenthe. — Sommigen willen dat bet 
Hnis des lichts uit de overblijfselen en op de fundamenten van 
een veel ouder klooster , dat reeds \n 1216 gebouwd werd , Is opge- * 
trokken. — De laatste R. K. Priester te Ter- A pel was Joahbbs Tbbb- 
■BH, dieden2.Jnly 1615 aldaar overleed. -- BI. 294. De kerk roet 
blaaawe pannen gedekt , prykt met een hol acblzydig koepeltorentje 
Biet een rond dak en vergulde windwijzer. Vroeger vond men bier 4 
gebouwen, die een vierkant plein , het kerkhof , omgaven, van welke 
gebouwen nog drie aanwezig zyn , bet suider en hoogste gedeelte is de 
kerk , bet ooiter en een gedeelte van bet noorder de pastorie , waar- 
van bet westeinde tot school dient. BeV westergebonw is afgebro- 
ken , aan de binnensyde van bet ooster- en bet noordergebouw, naar 
de syde van bet plein , is een verwulfde gang of gallery , met brand- 
glasen , waarop onder anderen ook de bel afgebeeld is , eenige duivels 
Bweven om het vnnr , en slepen ook eenen Monnik naar dien poel des 
verderfs. Op een ander glas leest men : Habs Hbssb droste to ff^edde 
in de oostermunr, op een serk, het jaartal 1560, in den noordemiuur 
dat van 1554. Ten N. O. van de kerk is een ruime herberg het «o- 
pen der êUtd Groningen , waarby eene groote serken put. De kastelein 
beeft den titel van Koramandeur. — Tbb-Apbl is door bosscben van eiken- 
boomen omgeven , soo als dat van Ruigclage, Eikenhorst, Den- 
nek amp (Sparrebosch), Tellingkamp (fiUken) U Kloosterhold 



A P B. tt75 

«u. ~ BL295, reg. 55 «laa</ Ver ucidUL leei: Verwetdyk. De 
MunDckendijk loopt oaar Valtha in Dreolhe , f order» heeft men 
hier den Gor^andgk, den Spanjaarsberg , den Bistehopf- 
dniD, de Bauetaog, Ruiienbroek, *t Monoikemoer ens. 

APELDEBHAV£, Toorm. hof op de Felime , proy. GMerlami , 
by Jpetiloom , welke men op het jaar 1593 vermeld vindt. 

SAPSLDOORN, kant., pröv. Gtiderland, arr. Jmkem ; palende N. 
aan bei kaol. Kiburg , O. aan den IJssel , Z». aan het kant. Arnhem , 
W. aan hel kant. Nykeik. Het be«ftl de gem, i Yoorft, ApeU 
doorn, Brummen en Epe; beslaat, volgens het kadaster, eeno 
oppervlakte van 70,626 bond. telt 3664 h., bewoond wordende do^r 
49^i boisgcs , uitmakende eene bovolkmg van ruim 27,000 inw. 

* APELDOORN , gem., behoort thans geheel tot het kant 4épêlioam. 
Zy .beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 35,941 bund. 
iS V. r. 41 V. eU.,\elt 1430 h.,'bewüOod door 1843 htiisgei., nitmakendo 
eene bevolking va» ruim 9800 inw., onder welke ongeveer 9060 Her- 
vormden , raim 400 Aigescheidenen , 11 Waalsch Uervormdrn, 8 En- 
gebch Hervormden, 6 Engelseh Episeopalen, 12 Doopsgei., 7 Remon- 
stranten, 40 Kvaiig. Luth , 5 Hersteld Evahg. Luth'., 1320 R. R. ea 
30 Nederd. Isr. — De Christelijk- Afgescheidenen lijn in drie gem. ver^ 
deeld. ^ De Evang.Luth. worden tot de geiu. van ^^rnAem gerekend. -^ 
De Isr., bcbooreo tot de ringsyiiagoge te Arnhem, — • ilen heeft er 
9 scfcofen , aU: ééne te Apeldoorn, ééne te Beekbergen, ééne 
te Beemte, ééne te Hoenderloo, ééne te Koolw^k, eéne te 
Leen en, ééne te Loo, ééne te Oosterhuisen, ééne te Uddeld 
en ééne te D e h ge i c n , alsmede te Apeldoorn eene Armsebool en 
eene Kostsebool voor Jonge Heeren , welke geiameniyk door 1250 leer- 
lingen beiocht worden. -^ Men heeft in dexe gem. ruim 40 papiermolens, 
^aede eene koperplettcry en eene deken- en duffel fabryk. — » Het 
d. AtSLMKMUi is misschien bet AroLoao, vermeld in 793 te liggen in 
^ bei lands. Feiua. — Aldaar is in bet jaar 1842 een geheel nieow 
Raadhuis gebouwd, waar,* behalve het gemeentebestuur , ook het kan* 
toageregt uiting houdt. — De Herv. kerk , een geschenk van Koning 
WiLixa l, die den 5 Jung 1842 voltooid is, is een fraai kroiig»- 
bonw , met eenen bouten toren , en sedert 1844 van een orgel voor- 
zien. — In 1847 en 1848 is er mede eene B. R. kerk gcboawd , welke 
den 9 Mei 1848 is ingewyd. — By koninkUjk besluit is in JannarQ 
1844 hel bestuur der gem. ArsLoooaa gemagligd, om aldaar vier vee- 
nsarLliOn te doen houden, te weteu : den vierden Maandag in April, 
den eersten Maandag in Mei , den laatsten WoKusdag in Oclobor ^en 
den eevtlen Woensdag in November vau ieder jaar. — Er is aldaar 
een Departement der Maatsehappy : Tot I^utvan'tAlgtmêtn, 
dal in JJecember 1854 opgerigi \% en ruim 30 leden telt. 

APELDUORN-EN-HET-LOU , kerk. gem., urov. Gelderland, klass. 
van jÉrmhtm , ring van jépeUaom. Men heeft er ééne kerk te Apel- 
doorn, en telt er 4i00 Kielen, onder welke 1440 Ledematen. De 
eerste , die in dcie gem. het leeraarambt heeft waargenomen , it ge- 

vecai TitoDoai , die in het jaar 1597 overleed. 

APELDOORNSGHE.K ANAAL (HET), ook GnirvaiaAAL genoemd, 
kanaal op de Felmce , prov. Gelderland, gegraven volgens den loop der 
Grift. Zie dat woord in bet Woordenboek. — Dit kanaal vangt aan te 
Apeldoorn , ten N. van den grootcn weg lusschen Utrecht en Deventer , 
en heeft aldaar eene bescboeido jiavenkom , waarin sich ^% Sprengen- 
beek ontlast , door eenen dubbelen booten afleidingsdiiiker , welke beek 



»T4 A P B. 

de eeiiige a««f oerdér is van hel bovenwaier , tUi «it TerscbaidMe fpuMl- 

Ïio of waterbromieD en bekea ^ bevefUn dan wag Tan A|Rldoon) Da«r 
rnhem, voorlkomt. Da gehaefe laagle vaa hei kaaaal , van de haven- 
kom Ie ApeldoaUD af toi aan den IJsfel , bedraagt 52,900 ell., laet m 
b<^ip der tf BchalkoiHmeii , elk lang 40 elL, de breedte op dea bodem 
is 6,S0 ell. Hek wordt verdeeld in 6 kanaalpandeo , alt volgt : 
1^ pand vao de haven kom af tot aan de Ie schoteklif i, lang 7lStf «M. 
S" » • • Ie tot a*n de Sa • » i064 • 

3^ » '« » Be » • * 3e • • 6353 • 

4^ • • » 3e » • » 4e • • 1013S » 

3®»»»4e»»» 3e » • 1907 • 

6® • • » 3e schutsluis tot aan den Koker IJssaloever, • 3387 • 
De 3 sohuisliiisen hebben ieder twee boven- en onderdenreo , en wor- 
den genaadftd : no. 1 of de Apeldoornsche schutsluis « no^ H 
of de Koudbeorniche scbutslois, na. 3 af de Yaaseeosche 
jcbatsluis, no* 4 ofde Boneoberger sehatslois, no. êofde 
Heienberger schutsluis. — Over het kanaal liggen 24 hoolaii 
nphaalbrAggen en 3 draai vonders of voetbruggen. — Over het Ie pand 
geen, over bel 2e pand 'no« 1 of Broeksbrugi over het 3e no. % 
of Papegaaibruff , no.3 of Ramsbrug, no. 4 of Jonasbrng-, 
no. 3 of Ka na en berger brug, over het 4e pand no. OefSobob- 
bertsbrulf, no. 7 of ïuukbrog , no. 8 of Dragterbrog, no.9 
of H orsterbrug, no. 10 of Dykhuixerbrng^ no. 11 ol V^ili- 
derbrug, no. 12 ofOUibro^, no. 13 of Boneo bergerbru|^, 
H>ver het 3e pand no.14 of Gift brug, no» 13of Vosbergerbrug, 
no. lOofVasberger voet brug, no. 17 o£ Hoor nsehe voetbrug, 
no^ 141 of Oosliadiechebrflig, no t9of Knaerbh^ug, no* 2i of 
Snikorbrug^ no. 21 of VI eisen berger bfug^ no 22oflfanon' 
borgerbrug^ no. 23 de vaetbrtig het Malenvon<ler^ no. 24 of 
Kloesterbrèg . oo. 23 of fiorghoiserbrug en over bet ^^and 
»>• 2Bof Uaaeabergerbrugeaoo 27 of Hatienerbrug, welke 
iaatatgenoemde SiteeaoD lendhoofden heeft. 

APBLDOOR^SCHE 8LU1S of ScaomDis No. 1 , sluis op de Felwm , 
^ov. Oeldtriamdif 1Ö min. Nw van Apeldoorn^ — Het iseene der vyf 
siebiitsluisen van bet Apeldoornsche kanaal. 

APl <POEL(^ , eil. in OoH^InJië. Zie Aft (GoiaoaaK W. 

API (TANDJONG), kaap in Oaêt-Indii, in de ChüUnhe^Zet , nao 
de "westkust van bet eil. È&mea. 

APXBAKl,- naam, «eiken de üegers geven, aan de koffijplaat. 
.KsBesaovaa , in de kol. 5«rtiMime. Zie KeaasBOvaa. W. 

APOLDRü ^ oude naam van eene plaats in het landschap FeUta y ver- 
m«U.in 793, waarscbynlyk AraLOooaa. Zie dat art. W. en A. 

APPR, oitwatering, prov, Groningen* lat k¥f, W. en A. 

APPBLAAR (DE), voorm* wator in het markgr^ vna JWiyen-ep- 
^am, prov. l9^dtd»Biabandf dat «laar da bedyking vim dsan nanm 
vtod wenen is. 

;" APPELAAR (DB NIEUWE-), is* volgens sommigen bedykt in 1667. 
Hg is scbotbaar groot 238 band. 40 v. r. 6 v. ell.; telt 4 h., atte 
boerderyen , en wordt door eene steenen sluis over bet Stautersgat , 
wyd 1,36 elL, vooraicn met twee vloeddeuren en eene schnif , op de 
Diolel van bet overtollige waier ontlast ; deae sluis draagt het jaarUl 
1708. Het land ligt 0i,44 ell. onder A. P. 

* APPELAAR (DB OUDE-) of SoaoaoeaBoas^oaa-Afai&aAa-u-Doaas- 
aeas is scbotbaar groot 398 bnnd« 98 v. r« 30 v. ell., telt 3 h., 



i4cr 1 boerderli eo wavétdwr eane^lceoM él«ii , m%d i.M «IL, 
v«arvan een paar ponldenrijet en eeoe sehnïf oj^ 4% Diniel t«ii 4tfèi 
•«•nolti^ water onUafti j alj is io %9M ▼eniieuird eo in l8S3 is de 
«loer0.57eU. verfaoofird {geworden. Het land li|^ O.SO'ell. iMidw k<. F. 

▲PPKUIOOII6AAR0<DB),.pold.^ _prM>.ifvJf«&iMif.SiiB£iM. (Di>^W. 

APPELBURG , prov. GttnUngeé. A\» GAaaMma <iar tto»-). W. en A. 

*APPELSCnB of IwfcuoA telt ft6B hv^ met 1090 jdir.^ oadèr welke 
1330 Uerv., 14 Chrialèl^k-Afgesekeldeffen , § Doopsfes. «» 6 R. H;, 
welke laalsie toi de statie van Siwgfêrda «orden {^erekMid. -^ Men 
keelt er eewe sobool , die gemiédeld Hoor IM leerlingen beaecbt nanlt. 

'APPKLTBaiif feai.« paalt N. 4an Wamel en Dm tan , 0^ «an 

Horssen , Z. aan de Maas en W. aan Dreurael ; beslaat, vtfigënft bet 

kaïbsler, eeae appervlnkte van -SSlOband. 48 ▼. r. 75 v. ell.v waar- 

•wier 5253 bund. 35 v. r. 98 n eU. b^aslbaar tand, lelt 414 fk., 

kew«aod d«or 488 fcnisgèkr, nilMaakende -eene bevolliing van rtriih 

2600 jww., onder welke ffnim 9800 R. <R. vb ]i80 Her?. -• De 4 iebo- 

h» a^É : te Appeltern, Alpben, Alifortt en Ma'av-fiofè* 

mei. -^ Men keeft «e Arsm/raa» «en ryksvoetveer over de Maas op 

Mcfw, ket Me^enseke-Teer ^feoaomd. — AvMataaa is de gebeo^• 

teplaals mb Mr. Jaeos HaiiaaK ^ Graaf v«a RBómaaH , gek. «den ^ No- 

vcinktor 1787, t ^«n O Jnbj 184t^, kis Goovernear derprovinoie Overy«el. 

*APP£LTERN (HET HUIS-TE.) ^tndt men reedt in het jaar 1130 

iD de gesehiedenia Termeld. Hei %Mrd i» 1688 kerbonwd door 4^ 

Beer ZmwiMii ni Lmtdas ; beslaat^ met de daarlae behoónMde gHAiden , 

eeae eppervlakte van 10 bünd. 79 ▼■ r. 34 T-b elt., en wordt in elgm«- 

doni bcsetea door den Heer Geanav Wiuu vak Raomani, wvenaeil* 

tif te Zwolle , prov. Qreryssel. 

APP£LTHOANA^ «ode aaaan vm bet d. A^vtinna^ f¥&9, BMer- 
Imd. Zit AwÊWMmm. W« en A. 

* APPJBIf AM , AaiuaAa of Anraun (niet Arraaun) heeft eene halr^ , 
wdbc tal legplaals dient voor sebepen , welke hier ververscfaingen k(^ 
OMB balen. 

* APPINGBDAM « arr., bestaat uit de kant. Anpingedam en On- 
devdenilaiB j bealaat eene «foervlakte van 69,579 boud. 08 v. t. 
6 V. ell., waaronder 67455 bands 28 v.r. 84 v. «II. kdaslbliar land 3 
ielt 7070 b., beweend éaor 9429 huisgea.^ nttmakende eene bevolking 
van ttljOOO inw. 

«APPINGEDAM 9 kant., bealaat, volgene het kadaster, eene opper* 
vUte van 26,596 bnnd. 12 v.Vi 45^v.eH., waaronder 26,ir8 buadk 
87 V. r. 14 Vv elU belastbaar land ; telt 5988 b., bewoond door 
5587 hsMSffei., uitmakende eene bevolking van 19,000 inw. 

*APP1mEDAM, feia., beslaat, volgens bet kadaster , eene opper^ 
vinkie wan 2488 bnnd. 55 v. r. 07 v>. eli., waaronder 2424 bond. 
84 V. r. 57 V. ell. befastbaar land ; telt 558 h^ bewoond ékföt 
844 IftUMaes., nitannkende eene bovolkmg van mim KM8 ww. -^ De 



r^ d» er mhn 8600 in(pelnl^, maken de «em. Appin^- 
gedaas, Jukwerd, Opwierde, Solwerd-en-nareanni eh 
Tjnnaweer nit. — Bl>. 505 'en 507. Er was. voor eonige jaren in 
de geoi. AvrtaeanAH ook eene fiibryk van «nonlw^n en brandewyn uit 
anfdnppelen opgerigt, doeb deie is, ten gevolge vanaiektè en misge» 
wns der aardappeUn niet laag na de oprigtinff weder opgebroken , er b^ 
stnat ook een Rank van Ijeening en een godafanis. -*- BI. 509. Jsooao» 
Pnainniaa wat geb. 26 October 1651 , f 6 April 1715. 
APPELTHWNA , dil nrt. mo«t v^eg vallen. 



«76 APS. 

AP£PO£L, verkeerde tpeUing Yan AneroiL, adell. b., prot. Zuié» 
Holland. Zie AavtroSL. W. 

* APT of Appi maakl de greDtcbeidiDg iuucheD de kerkeiyke geoi. 
AppiocredaiD en Tja ms weer oit* 

AQUAfi VETBafiS, Lat. oaam van de tl. OoDswAtBa , proT. ^Zuéd- 
Holland, Zie 0cDiW4TBa. W. en A. 

* ARCEN ligt ^ u. N. van Tm/o , H u. N. van Joelden. De R. K. 
kerkf aan de U. 11. Psraoa en Paolos toegewijd , beeft eenen hooj^en 
«pitsen toren. — Men b^eft, een groot kwartier ten N. van bet d., e«a 
veer over de Maas op BroMuittn. Ook is er een water-graanoioleD. 
Even biiiteu bet dorp ten Z. O. ligt bet kasteel van Arcen. 
Zie bet volgende art. 

AHGEN (HET KASTEEL VAN), buit. in Opper^Gtlder , prov. £tm- 
hurff , distr., arr. en 7 u. N. van Roermond, kanl« en 2^ ii. N. vao 
Voulof gein. jireen-en-FeldeH , 5 min. Z. O. van Areen, -^ Dit buit; 
beeft een beerenbuis , omgeven door eenen muur met natte gracbt , en 
onderscheidene bygeboawen ; beslaat eene oppervlakte van 7 buttd. 
47 v. r. 10 V. ell. en wordt in eigendom beielen door de erfgenamen Tao 
wylen den Heer Baron voa Wmhab , woonaebtig te Areen en in Pruisseo. 

* ARCEN-EN VELDEN , beslaat, volgens het kadaster, eene opper- 
vlakte van 4170 bund. 7S v. r. 40v. ell., waaronder 3970 bund. SS v. r. 
40 V. eÜ. belastbaar land \ telt d7!2 b., bewoond door 527 buisgex., uit- 
makende eene bevolking van 1680 inw. 

"^ ARDJOENO of WuiBaARo , ook Rapjobha gespeld , is 3330 eli. buog , 
toont sicb werkzaam door steeds opstygenden rook ; aan de belling of 
den voet syn bronnen van aardolie (napbta) of minjaktana en mioe- 
raalbronoen van verschillenden aard. 

I^AEEHBERGER-POLDERof AaBnBBBascaB*FOLj»BR, pold. in de beerl. 
I\fürtaart, voorheen tot Zuid- Holland behoord hebbende, thans prav« 
.\oord'Braband, Fterrfe distr., arr. Ürcnia , kant. Zepénbergen, gm- 
deeltelyk gem. Zevenbergen, gedeeltelyk gem. Klundertf palende N. 
aan den Blok polder , O', aan den Bredasche- polder , Z. aan den Pelgrima- 
polder, W» aan den Nassau-polder. — Deze pold. beslaat, volgens 
bet kadaster, eene> oppervlakte van 185 bund. 06 v. r. 32 v. elLj 
als : onder Zevenbergen 69 bond. 6$ v. r. IK 'v/ ell.; onder Klan^ 
deri 116 bund. 1 v. r. 17 v. ell. Hy beeft eene steeneii beul, w({d 
1.6tf ell., weleer van eeue schuif voorzien, waardoor hy uitwaierl ia 
deo Nassau-polder , en met bet water van dezen , door opmaling , ia 
bet Zeveliheigscbe-kanaal en vervolgens op bet Hollands-diep. Het laad 
ligt 1 05 ell. onder A. P. De Agent van bel Domein te Kluodert beeft 
bet bestuur over dezen polder ; doeb voor zoo veel de gecombineerde 
uitwatering met den Blok-polder, deo Nassau-polder eu Bloemendaal 
betreft , is bet beheer aan eenen Dy kgraaf , vier Gesworeuen en eenen 
Penningmeester opgedragen. 

ARËMERSWEëT, plaats, vernield ia eenen giftbrief van Dibk 11, 
Graaf van Holland, waarby hy de abdy van Egmond begiftigde met alle 
de bebouwde gronden tubscben ABBazaswBBT en Winnemersweet. Hei 
lag in de prov. Woor^ Holland, ten Z'. van de abdy , beneden Baekum. 

AHENBEBlir, buit. in bet JVederkwartier der prov. Utrecht, arr., 
kant. en 40 min. N. O. van Utrecht^ gem. en 10 min. W. van de 
Bilt , aan de Biltstraat. — Dit buil. wordt in eigendom bezeten door 
Jonkheer D. W. J. Stbick vam Lirsgiotbn. 

AEENBERGEH-POLDER (DE) , een der drie pold., waaruit de JTeeai- 
ster bestaat , in IFaterUtnd, prov. Woord'Hoüand, arr. Uogm, kaut. 



APV. 577 

y pakodk W. «B N. aan daa MMdel-poMer, O. «ao de 
Oostdaiaco-en^Hobrede , Z. aan den Boven-polder. — > Dese pold», 
«die in het jaar 161d bedekt is , beslaat , volgens bet kadaster , eene 
«ppervlakle Tan 1904 bind. 84 ▼. r. 47 v. eil., waaronder 1671 band. 
31 T. r. 41 ▼• fM. scbotbaar tand ; en wordt door 12 molens , «p 
de ScbermerboeteiD , van bet overtollige water onllast. Hy staat en* 
der bet d\jksbestmir van de Beemster. 

AfiENDSDORP, laadg. in Rijnland ^ prov. Zuid-HoOand, arr., 
kaaU es i n. N. van ^i Gruvenhage , gem. ^assenaar-<en'Zuidmjk , 
mA ver van Wassenaar , aan den Wassenaarscbe-weg. 

*AR£NDSDOIN was voorbeen een landg., ibans eene boerdery en 
Ugi 1 Q. N. W. van Naaldwijk y ^ u. N. W. van *t Oravesande. 

A&SÜDSHEIM , Tolgens somniigen de eigeniyke naam van AaaaiM. 
Zie dat waord. W. en A. 

* ARBNDSNEST ligt 6 o. van 'sfferU^atboich, 2 n. O. ten Z. 
van Fegkei, gem. «n 20 min. Z. O. van Boekei ^ met 10 b. en 
90 mw. 

AREÜDSyLUGT , landg. in de Meijerij van *« Bertogenboeeh , kw. 
■oBsiaady prov. Jfoerd^Èraband , Eeréie distr., arr. en 4 n. N. O. 
van ^f fl<fis;^en6oteJk y kant., gem. en 3 min. N. W. ^an Ote, — Dtt 
landg., betvelk , met de daa#toe beboorende grbnden , eene oppervlakte 
beslaat van SO t. r. 80 v. ell., wordt in eigendom beseten , door de 
R. K. gemeente te Oss , en tbaas gebeiigd , als buis van liefde, scbool 
'ca penmmaai voor meisjes. 

AAENDSWOÜDE , volgens sommigen , de ware naam van bet d. 

AAavsvoo», prov. Noord- Holland. Zie AAanwooD. W. en A. 

'ARENSGENHOUD, beter AaBiiseBiraouT, ligt i u. W. van ATu^iftera. 

ARESDORF , |[eb., grootb. Luxemburg. Zie AasDoav. W. en A. 

ARGALINGA , d. in Oott-Indië , op bet eil. Japa, resid. CA€ri6oii, 

«p den beig Tjermai, waarop bet bat boogste.derp is, liggende rnim 

3800 dl. boven de oppervlakte der lee. 

ARIEN , buurs., prov. OverijsteL Zie Abbibm. W. 
AfilENSCHlPPER.POLDfiR (DË) , pold. m den ffoektche-waard , 
pra¥. Zwnd^Holland , arr. Dordrecht, gedeeltel\jk kant. Dordrecht^ gem. 
de lÊifi^r M e-^m-Nadott , gedeeltelijk kant. 's Gravendeel , gem. Wnt- 
vemdevi ew- LeerawÊbachi. 

AEniKWEH(Dfi) , waterval in Oott-Indië^ op bet eil. Borneo , resid. 
Bmmdjmremeumg , in ée-Karang-Iian. — Dese waterval wordt voor een 
der belaogrykste van bet eil. Borneo gebonden en levert een beeriyk 
en oittxagrerwekkend scbonwspel op. 

ARIS , distr. in Oost-Indie , op het eil. Celebee , tot de Manahasea 
kcliooreade. 

* ARRAHALVE, len: ABKAHALOEof AamsnoBLOB. In demonen 
aldaar is veel bergkristal , benevens een steen , die om syne hardbeid 
stamUteevB genoemd wordt. 

* ARKEL ligt W. Z. W. van Hcakclom , m heeft eene in 1849 nieuw 
geboowde, seer fraaye pastor^. T4aMJ dit d. is een voet veer over de 
üvge op SpUk, bel Kleine^Spykscbe-veer genaamd. 

* ARKEL (LAND- VAN-). Het dijkscoUegie van het Land-v.in-Arkel- 
benedeD'de-Zoawe heeft het beslunr over de polders van den Banne 
van Gorincbem, den polder van Ar kei, de polders der gém. 
S'-chel tuinen , Hoornaar en Uoog-Blokland, behoorcnde van 
laatatgenoemde gem. de polders de Hooge^ en Lage* Beemd, ge- 
■ aand bet Oude land van de Bcfemd, tot bet fFatereeltapvem 

XUl. DiBL. 37 



«76 APS. 

APdroEL, verkeerde tpeUinif van Amreu, adell. h., prof. Zmd^ 
Molland. Zie AsTtroiL. W* 

* APT of Afm maakt de grcBtchetdiog tussehen de kerkeiyke gem. 
AppingedaoD en Tjamsweer oit. 

AQUAE VET£a£S, LaU naam vao de tt. Oodiwatbb , prof. Zmd^ 
Holland, Zie OovawATsa. W. eu A. 

*AaCEN ligt d( a. N. van Ftulo, H u. N. v an f^eUm. DeR. K. 
kerk, aan de H. H. Pnraos en Paolos toegewQd , heeft eenen boojpen 
«pitsen toren. — Men beeft, een groot kwartier ten N. van beid., eea 
veer over de Maa» op Broêkkuitên* Ook ia er een water-graanniolen. 
Even bqiten het dorp ten Z. O. ligt bet kasteel van Arcen.' 
Zie het volgende art. 

AHCEN (HET KASTEEL VAN), buit. in Opper^Gtlder , prov. Lim- 
hurif , di»ir., arr. en 7 n. N. van Roerihond, kant. en S^ ii. Bi. van 
Vtniof gem. ^rcen-en^Felden , tt min. Z. O. van Jrcen, — - Dit buit: 
hoeft een beerenbuis , omgeven door eenen muur met natte gracht , ea 
onderscheideue by gebouwen ] beslaat eene oppervlakte van 7 busd. 
47 V. r. 10 V. ell. en wordt in eigendom beseleu door de erfgenamen van 
wylen den Heer Baron voa Wmkab , woonachtig te Areen en in Pruisten. 

* ARGEN-EN VELDEN , beslaat, volgens het kadaster, eene opper- 
vlakte van 4170 bund. 75 v. r. 40v. ell., waaronder 5970 buud. 85 v. r. 
40 V. ell. belasibuar land { lelt i27i h., bewoond door 327 buisgez., nit- 
makende eene be\olking van 1680 inw. 

* ARDJOENO of WBL^aASo , ook Ramobba gespeld , is S330 ell. boog , 
toont lich werkiaam door steeds opslijgenden rook ; aan de helling of 
den voet syn bronnen van aardolie (naphta) of luinjaktana en mioe- 
raalbronnen vao verschillenden aard. 

JAEEMBERGER-POLDfiaof AaBniBacs€BB*»au»ia, pold. in de heerl. 
Niervaart f voorheen lot '/ruid- Holland behoord hebbende, ihans pmv. 
^l09rd'Br(ahandf ^ter^ distr., lïrr, Breda , kant. Zevenbergen, ge- 
deeltelyk gem. Zevenkertfeny gedeelteiyk gem. Klundert ; palende N. 
aan den Blok polder, O', aan den Bredasche- polder , Z. aan den Pelgrims - 
polder, W* aan den Nassaii-polder. — Deze pold. beslaat, volgens 
het kadaster, eene- oppervlakte van 186 bund. 06 v. r. 32 v. ell.; 
als : onder Zevenbergen 69 bund. 63 v. r. 13 V. elL; onder Klnw 
deri 116 bund. 1 v. r. 11 v. ell. Hy heeft eene steeneii heul, wyd 
1.63 ell., weleer van eene schuif voorzien, waardoor hy uitwatert ia 
den Nassau -polder , en met het water van dezen , door opiualing , io 
het Zevetobeigsche-kanaal eu vervolgens op het Hollands-diep. Het land 
ligt 1 03 ell. onder A. P. De Agent van hel Domein te Kluodert heeft 
het bestuur over dezen 'polder ; doeh voor zoo veel de gecombineerde 
nitwatering met den Blok-polder, den Nassau-polder eu Bloemendaal 
betreft , ia het beheer aan eenen Dykgraaf , vier Gezwoneuen en oóien 
Penningmeester opgedragen. 

AREnERSWEËT , plaats, vermeld in eenen giftbrief van Dus. li. 
Graaf «om Holland, waarby hy de abdy van Egmond begiftigde met alle 
de bebouwde gronden tussehen Abbbbhswbbt en Win nemers weet. Hei 
lag in de prov. Hoorde Holland^ ten Z". van de abdy , beneden Baekum. 

ARENBËR&9 buit. in bei IVederkwartier der prov. Oireckt, arr., 
kant. en 40 min* N. O. van Utrecht ^ gem. en 10 min. W. van de 
Bilt f aan de Biltstraat. — Dit buit. wordt in eigendom bezeten door 
Jonkbeer D. W. J. Stbick vab Libscbotbii. 

ARENBERGElt.POLDER (DE) , een der drie pold., wuarult de Beem- 
eter bestaat , in ^aterUtnd, prov. I9oord'HoUand, arr. Hoorn, kaut. 



APV. »77 

j palende W. «b N. aan dtn MMel-polder , O. md de 
Oostdaiien-en-Hobrede , Z. aan den Boven-polder. •*- Dese poid*, 
welke in bel jaar 1612 bedijkt is , beslaat , volgens bel kadaster , eene 
iKpperTlakie van 1904 buad. 84 ▼. r. 47 v. eU., waaronder 1671 bond. 
31 T. r. 41 V. ell. seholbaar laad; en wordt door 12 molens, op 
de Sdiermerboesena , van bet overtollige water ontlast. Hy staat on- 
der kei dyksbesiuur van de fieemster. 

ARENDSDORP, landg. in Rijnland, prov. Zuid-HoUand, arr., 
kaal. en i n. N. van ^i GravenAagt , gem. fFauenaar-'€U''ZuidmJk , 
aiel ver van Wassenaar, aan den Wassenaarscbe-weg. 

*AR£NDSDU1N was voorbeen een landg., thans eene boerdery en 
lïgl 1 n. N. W. van Naaldwijk y i u. N. W. van *s Ora^ezande. 

ARfiÜDSHfilM, Tolgeas semmigen de eigenlijke naam van Aaiiani. 
Zie dat woord. W. en A. 

* ARBNDSNBST ligt 6 u. van 's HeHcgenbóMek , 3 o. O. ten Z. 
van Fegkei, gem. en 20 mïn. Z. O. van Boekei ^ met 10 k. en 
80 inw. 

AREKDSVLU6T , landb. in de Mtijerij van 's Bertegenhosek , kw. 
tfaaslaii^, prov. JVaerd^Staband , Eerste distr., arr. en 4 n. N. O. 
iran*sfler<o^efi5otek, kant., gera. en 5 min. N. W. van On, ^ Dit 
landg., beiwelk , met de daal^oe behoorende grbnden , eene oppervlakte 
beslaat van M t. r. 80 v. eli., wordt in eigendom bezeten , door de 
R. K. gemeente teOss, en thans gebeiigd , als kuis van liefde, school 
-eii pensKNiaal voor meisjes. 

AREÜDSWOÜDE , volgens sommigen , de ware naam van bet d. 
Asavswonn ^ prov. Ifoord-HoUand. Zie Aabtswoud. W. en A. 

'ABENSGfiNHOUD, beter Aa BRsesaaouT , ligt i u. W. van ^«2f6er^. 

ARESDORF , geb., grootb. Luxemburg, Zie AasDoa*. W. en A. 

ARGALINGA, d. in Oost-indië , opbel eil. JatM, resid. CherUwn, 
op den berg TjerwMi, waarop het bet hoogste .dorp is, liggende roim 
3800 eU. boven de oppervlakte der xee. 

ARIEN , buurs., prov. Overijssel, Zie Aaaisa. W. 

ARIENSCHIPPER.POLDER (DË) , pold. m den ffoekseke-waard , 
prav. Zuid-Heiland, arr. Dordrecht, gedeelteiyk kant. Dordrecht^ gem. 
dit MijUCrsAbe-^n-Jf adort j gedeeltelij k kant. *s Gravendeel , gem. Wnl- 
«c»deel-en'Leerafli6ci€&<. 

kRiN£WEH(Dfi) , waterval in Oost-lndië, op bel eil. Borneo , resid. 
BandjarvMuing y in de Karang-Iian. — Dese waterval wordt vooreen 
der beiangrykste van bel eil. Borneo gehouden en levert een beerlyk 
eo ODlaagverwekkend schouwspel op. 

ARIS , distr. in Oost-Indië , op het eil. Celebes, tolde Manahassa 
kebooreode. 

«AREAHALYE, lees: ARKAHALOEof Abkaboilob. In de mynen 
aldaar is veel bergkristal , benevens een steen , die om syne hardheid 
staalsieen genoemd wordt. 

* ARKEL ligt W. Z. W. van Hcokelom , «m heeft eene ih 1849 nieuw 
gebouwde, zeer fraaye pastory. Naby dit d. is een voet veer over de 
Linge op Spyk, het Kleine^Spy ksche-veer genaamd. 

* ARKEL (LAND-VAN-). Het dijkseoUegie van tiet Land- van- Arkel- 
beneden-de-Zouwe heeft het bestuur over de polders van den Banne 
van Gorincbem, den polder van ArkeU de polders der gém% 
Sokellntnen, Hoornaar en U oog- Blokland, behoorende vah 
Inatatgenoemde gem. de polders de Hooge- en Lage- Beemd, ge- 
naamd bet Gade land Tan de Bcfemd, tol het f^aterscltap vam. 

XIII. Dbbl. 37 



tt78 AA I. 

dên fhffWMfd» Zie 4mI «oard. — Het waotn v«B li«i Lak*-^? MnAa^Bi. 
beftUai iD «en veld f au. lilver » net twee geWleiaeeMle fiitcen aan k«^ 
ARKÈL (POLDER. VAN-) , pold. in het Und-vmn^Afkcl, prov. 
Zuid- H/olland f arr. en lant. érortHcAérm , gem. AfhuUen-Ruttttd ; pa- 
lende N. aan de Hooge.-Beemd ^ O. aan het Zederifc -kanaal en de Lioge, 
Z. aan hel Hooae land , de Korte -Slaffen , de Lange-SIa(|en en de Haar , 
W. aan Lang- Schei w^jk en den Over-Giefteosohe-poLder. -^ Deiepold.« 
^elke in het jaar 1284 hedykt is, beslaat, folgens het kadaster, eene 
oppervlakte van 461S hund,; telt 74 h., waaronder 22 boerderyen , «a 
watert uit door eeaen duiker of henUIuia welke dit water leidt aanr 
da molenit staande in de lage {jiessen. Het polderbeatnor bestaat uit 
eenen Schout en vier Heeniraden. 

* Aak£L-EN-RI£TV£LD besUat uit den Polder-vao-Ariel , Riet- 
veld, den Yrouweu-H oiswaard en de Linge-gorxen; beval 
bat 4* A r k e 1 , bcnevepa da b. Rietveld; heeft , «olgena bot ka- 
daster , 811 bund. 86 V. r. 9 v. ell. belastbaar land ; telt 96 h., bewooad 
door 1 19 huisges., uitmakende eene bevolking van 600 inw. Ar kei 
ligt beneden den Zonvfundyk en Rietveld daarboven. 

ARKELSGHE-DUK , livierdUk in bet Land-van-ArM, prov. ZsmT- 
Bolland f loopende be\«eslen het Zederik-kanaal en de Lioge, vaa dt 
•tad Gorincbem af, doar hel d. Arkel toaaan den iloog-Bloklandaeka- 
weg, alwaar de Rasel-dyk begint. Over den kruin loopt de groola 
kUakerweg op Vianen. 

ARKELSCHE-HOEVE , polderland in het Landwu-Arkel-bowem eb- 
Zouwê, prov. Zuid- Holland f arr. en kanU Gorint^em, gem. tVieuir^ 
land; palende N. aan Quakernaak, O. aan Reyersko^p , 2. aaa Korlr 
Nieuwland, W. aan het Zederik-kanaal. 

ARKELSCHE-HEERENHUIS (HET), h. in het graaft, lutdam, 
Zie GoRlflCBtascBE<^BOls• W. 

* ARKËLSGHEN-BAM , ligt j u. O. A. O. %an Gorwthem, %i ii. Z. 
van Meerlufk, ^ u. N*. van ArkeL — Er syn eene genetseldebaitaa- 
sluis en eene dergeiyke binnenshiia* 

*ARKELSTEIN schym reeds vroeg tol een vast verbiyf voor de 
Drosten van J^alland geschikt geweest te «yn ; waal wy viaden , dat 
Diva VAR DoaaaTB, in hei jaar 1419, door FaBaaaia vab BtANKBaaBia , 
tot Amhtinan in Zalland werd aangesteld , op voorwaarde , dal m 
daar' sou wonen, en uit den brief , welke dese aanstelling bevat, 
is op te maken , dat DiaKt voorsaat , Hbbbik var GaAasaaaaa , daar 
insgeiyks syoe huisve&ling had gehad, hetwelk ook nog van elders kon 
bevestigd worden. In de onlusten met de Gelderschen leed bet dik- 
«yis aanstoot. Immers , ofschoon wy niet gevonden hebben , wanneer 
bet door dexeu werd ingenomen , biykt bet , dat de Bisschop het in 
bet jaar 1510 heroverde. In het jaar 1KS1 viel bet nogmaals in de 
banden der Gelderschen. Tien jaren later «en wy , dat het reeds ia 
verval begon te geraken , en in of kort na bet jaar ltf39 werd de wal 

Sebeel geslecht , ingevolge van welke emstandigheid dan ook de eed , 
ien de Drosten >ian Zalland aan de drie steden, wegens de bewaring 
van dese sterkte , plagten af te leggen , ia bet jaar 1554 , toen Uaica 
RitriaDA dien doen moest , eenige verandering onderging. Bal huis 
iiilf was in het jaar 1576 reeds dermate vervallen , dat het niet laa- 

5 er tot woning voor sulk eenea ambtenaar kop dienen , en hoewel 
ie van Deventer eenigeu tyd daarna voorstelden , dat de Drost d4Ar 
of binnen hunne stad lyn verbHjf moest houden , was dit van faea 
^Tolg. Ondcrwyi behielden de Drosten het genot vaa de apkomstca 



A 



étt laadcrijca , h^ AaBiUTm behoortttde ,> tol ia hél ctnU gededtt 
^ ac^UieMle ee riw , waimefr biia ra p'aals 4aarTaB mbc jtariijksciie 
SMD ^«a 390 ^Men wtrd toegeirfd. Nadei4»iid ifja buit en Umi 
door de Stutea fcrkachl. 

Aa]U5KH£KHSGH£-DUK (DE), 4yk a^ de TfkMie^ pm. ^«Ma#^ 
lisrf y sich nitslreb kende leng» de Zuidereee , tosackcn de gemeente 
ffbUeo «tt BiiM8cboten , kcrs|i^l Spakeobmw. -* Dete dyk it gelegd op 
Uei Tas BwsALnlII, Hertog voa GeUer, daarloe gegeven in 1356, #p 
vcnMk v»M de gemoene Geërfden der kerspelen Nijkerk en Putten , ea 
dient una de ArkeiiheeBiMlie-pokler tegen overal roeuiiMr te beTeiligeau 

* ABKENS of Eaaam telt 7 b. en mini 40 t«w. 
*AaKD9 uU 4 b. en 30 inw. 

* AEKOII^-HEM telt 4 b., allen boerderyen , tn yforél door 4 ma- 
laaa van bet overloUige vater ontlast. 

ARLEft, voomi. adelL b. op de TVei/fr- FefniM ^ prov. ^/derbndf 
arr. en 7 m. N. W. yaa Amktm, kant., en 9 u. Z. van ffmrdawijk, 
gcm. Pttf/m. Ter plaatse , waar bet gestaan beeft, siet men aog eeaa 
boerdery «an dien naam* 

AHIDUK (D£>^ dyk« prov. FfiêÊhmd , kw. Wesiergoo, — Het ït 
dat gedeelte van den eerste Bildtdyk, hetwelk stcb nitstrekt van Dyks- 
iioek , tot de plaats , waar de tweede Bildtdyk begint. — Dese dyk 
diesil on bet zeewater te keeren. 

ARMELO, oiide aaaaa vaa bel d Eaviui, sie dat art. W. 
ABÜESTAATS-HEIDfi , vooros. heideveld, prov. FricdoMd, kw. 
O^iUtfoo, griet. Tiet/erktiermteel ^ { u. N. van Etrptm. ^ Dit hei- 
develd besloeg eene oppervlakte van ongeveer 34 band. Heit bebooit 
Ibaas aan dca Heer Dr. Nkolam Tffm, woonaebtig Ie Rjperkerk en te 
IfceawardeD « dooc wiens verstandige en onbekrompene weMadigbeÜ 
bat ia 1849 geheel oolgoonen is. 

ARVQEOERHOEK , geh op het eil. Sthmmtn^ prov. Zttiand, arr. 
ea 3 «. W. ten N. van Zienbfet , kant, en Sj u. Z. W. yan J7fOM^ 
iP«rfAarea, (p">* UaamtUdf. 

* ABNEllUlDEN , gem., beslaat , volgens bet kadaster , eene opper- 
vlakte van 490 bond., waaronder 486 bond. belastbaar land ; telt 
182 h., bewoond door S98 hnisgec, aitmakende eene bevolking van 
1540 iaw. — Er is te Aaaiajoiaia een veer over het Arnemuidsrbe- 
gat. — AaKBBi'iaea was mede de geboorteplaats van den Teekenaar 
ea Gravear Caistiss os Passb, geh. in 1560. — - Het wapen der 
itad , ihaas ook dal der gemeente , is eea gouden veld , met eene 
goUeade fa»i*e «an asiiiir^ daarop is staande eenen burg van keel, 
vefgeseld van twee enkele arenden in het hoofddeel en eenen dubbelen 
aread in bet onderdeel » allea van sabel. 

ARNESTEIN, buit. op |»et eil. Walcheren f prov. Zeeland, arr«, 
kant., gem. en ^ u. O van MiddeUmrg , op den weg naar Araih 



'ARNHEM, arr., beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte 
van Sa7,703 bund.^ telt 16,9S4 h., bewoond door 92,049 bnisgei^ 
«kmakende eeae bevolking vaa rutai 119,000 inw. 

'ARNHEM, kant., beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte 
vaa 18,725 bond.^ telt 3449 b., bewoond door 4474 baisgec., uitmat 
k«ade eeae bevolking van 93,800 inw. 

' ARNHEM, gem., beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte vaa 
1^5 band. 48 V. r. 31 v.ell.; telt 2609 h., bewoond door 3261 buiajgei.^ 
aknaakande eene bevolking van 17,000 inv. — BI. 329. De 



580 ARN. 

vindt meD in 1481 Aebitbh gespeld. ^ BK 533. De eerste Predikant , 
JoHANHis FoHTAVcs , kwam hier in het jaar 1578 en overleed in bet jaar 
1615. De eerste tweede Predikant was Jacobos Bvbschetos , die in het 
jaar 1598 herwaarts kwam en in het jaar 1609 overleed De eerste 
derde Predikant was Jacobos Bbuho , die in hel jaar 1599 herwaarts 
kwam en in het jaar 1607 naar Utrecht vertrqk. De eerste vierde Pre- 
dikant was Gobbbuos Duhgarbs , die in het jaar 1617 herwaarts kwam 
en in het jaar 1619 naar Utrecht werd beroepen. De eerste v^jfide 
Predikant was Dafid Blarkbh, die in het jaar 1721 herwaarts kwam eo 
in het jaar 1788 overleed. Onder de hier gestaan hebbende Predikan- 
ten verdienen melding : de door hunne schriften bekende JoH^miBS 
d'Ootbbiii, van 1691— 1703 j EwalbosRist, van 1789—1797, Jobaii- 
iiBs VAR VooRBT 1797— l80O « Ahasdbbus var dbr Bbbo, van 1778 — 1807 
en Herdbik Hbbhah Dokkbb Gobtios van 1802 — 1839. — In de Groote- 
of 'Eusebioskerk vindt men eene grafserk, waarop te lesen staat: 

Abassbbus var dbr Bbbs» geb. 20 Februari) 1732 , gest. 6 Ja- 
nuary 1807. 

no bbr ik lah6bb bobi rog baro 

Aar 'taabdscbb br aabbscbb oir«br, 
Daab bovbr is aijR vadbblard 
Bij al 9e HsBaBiURGBR. 
op de begraafplaats staat een monument voor U. H. Dorbbb Gvbvivb. 

BI. 334. Behalve de beide in het woordenboek vermelde kerken, 
is in 1838 nog de Nieuwe- of Koepelkerk voor de Herv. ge- 
bouwd. — De eerste Predikant by de Waalsche gem. te Aerbbh is 
geweest Dakibl Vbbrbjou , die in het jaar 1684 herwaarts kwam , en 
in het jaar 1693 vertrok. Uit de Synodale acten schynt echter te 
blyken dat er in 1640 reeds eene Waalsche gemeente aldaar gevestigd 
was. — BI. 335. Het Gasthuis strekt alleen om er 29 oude bur- 
gers te onderhouden , wordende er thans geene krankzinnigen meer 
verpleegd. — Behalve de in het Woordennoek opgegeven liefdadige 
gestichten en inrigtingen, beeft men thans nog te Abhrbh eene in 1841 
nieuw gebouwd Protestantsche Bes tedelings huis , bet R. K. 
Weeshuis, het Algemeen Ziekenhuis, de Militaire I o- 
firmericf eene Spaarbank en eene' Werkplaats van Lief- 
dadigheid. — De Tusschenschool van het Departement der 
Maatschappy : Tot Nut tan 't Algemeen , telt tegenwoordig 740 leer- 
lingen. Ook tyn er eene Herhalingschool met 60 k 70 leerlin- 
gen.; Bewaarscholen en Werkscholcn. — Het in 1847 gestichte 
Gebouw voor Zangvereenigingen eni., Jfum Sacrtrai genaamd , 
•beeft eene zaal welke eene oppervlakte beslaat van ruim 1100 vier- 
kante ellen i naast dese is nog eene ruime saai voor concerten ens. ^-» 
BI. 336. Carolds Gallbs, eigenlyk Kabbl bb'Haar, was geb. 16 
Augustus 1533. — Cbbistopbobds Bbodwtbb overleed in 1617 (niet 
1671.) — Jobar var dbb Sabob f in 1602. — Tkbodobos de Rtckb^ 
meer bekend onder den naam van Btgkius, was geb. 12 Febroary 
1740, t 7 Janiiarij 1790, als Hoogleeraar der Historiën en Welspre- 
kendheid aan de Hoogeschool te Leyden. — Artoor Svirck Pitloo was 
geb. 1791. — Onder de vermaarde Arnheraniers, verdienen nog melding : 
do Regisgelecrde GoBHcus Abbiahhs var Ehscbbt, geb. 21 Januarff 
1778, t^^"ff"^^"^ 1835, als rustend Hoogleeraar in de Regten te 
utrecht. — DeLatynscbe Taalgeleerden: Gbublüss Cobtibbius , 
geb 10 Maart 1647 , f ^6 December 1723 als Hoogleeraar te Frane- 
ker j en Hcrbigds Vbbbbbb , geb. 9 September 1750 , 15 f *" Maart 



ARW. Ml 

1M9« «k BecUr der LattiBscbe «cholen te DordMcht. — De- Oot- 
tertche Taalgeleerden Eyii4a»0p Scbbioii» , geb. 24 Decêmh 
ber 17S4, t ^ ^pnl ^794, «Is Hoogleeraar io de Ootterscbe 
talen ea Hebrecowscbe oodbedeu Ie .Leyden , na eerst eenen leersioel 
IQ de Oosiersche en Griekscbe talen te Franeker bekleed te heb- 
bea. — De Kuositcbilder M*mis WoftvaAiv, geb. 1 JanoarU 
1648, t >n 1727. — De Teekenaar en Plaatsn^der RoBBat 
vaa yosasT , geb. in 1596- — •' Ook laff te AatiBV bet eerste levens* 
licbt de Sebilderes MAaeAaBta*. Wblprabt , geb. 19 Febroarli 
1«78. 

^ARMUBMMER-ENYELPERBROER. De sluit, waardoor het water 
lin d«:zen pold. wordt .binnengelaten, is wyd 2,48 cIL De vloer ligt 
op 0,42 ell. ottder middelbare rivierstand. 

*AROUW, Miaai.' Zie Aaoe, lee$s Zie Aaov. 

« ARRIEN of Aam , telt 34 b. 

*ARSDORF, geb., bestaat alleen oit eene groote pacbtboeve met 
mbeboorende gebouwen, bewoond door 14 sielen. 

^ARSDORF, d. vervalt en daarvoor leie men : 
ARSDORF, gem. in de beert. Bondorff^ meüery van Roodi, grootb. 
Xis u ft w y , k«. 'en arr. Diekireh, kant. lUdingen; palende N. aan 
Banscbleidco , N. O. aan Neiinbausen , O, aan Wabl, Z. O. aan Fol* 
acMd, Z. aao EU en Perl, W. aan Bondorff. — Zy bevat de d.: 
Arsdorfen Bilsdorf, en de alleenstaande molens en hoeven : 
Arsdorfermn hl, Brucberhof, Misère, Neumühle, Rai«- 
bïg el Barniebthof en Werssenhof, «n lelt 132 b., bèvoond 
door 700 iiiw., die aUen in landbouw ed veeteelt ban bestaan vinden , 
ea met die van bei d. N e n n b a n s e n de kerkeiyke parochie A r s- 
dorf nilmaken, de parochiekerk staat te Arsdorfen eene filiaal- 
kerk te Biltdorf. — Deie gem. behoorde vroisger tot die van Bon» 
é^rf en staat eerst onder bet tegenwoordig bestour op aich aelve.- 

* ARUBA (bl. 547. reg. 24) staat: lyeniel , /«es.- sveniet. — Den 
IS Febmad|} , 1849 is te.Aaoaè een nieuw Protestantadli bedehuis in- 
fenffd. De gem. bestond toen uit 400 lieden. £e» vaste Leeraar 
ia akUar oiei, doch een Godsdienst- en Schoolonderwyser neemt de 
dieaat waar. Somtyds wordt dat eil. besocbt door eenen Predikaat 
tPBB Cbmfoo. 

AAUK, kad. gètai. prov. Friuland^ kw. We$t&raoo , griet, ^on- 
werodeelf bevat de dorpen Arum, Kimswerd en Lollam , en be- 
«Usi, volgeas bel kadaster eene oppervlakte van 2741 band. 15 v. r. 
S7 v. dl., waaronder 2718 bund. 37 v. r. 88 v. ell. belastbaar land. 

«ARDM , d., teto IKO b. en 1080 inw. In bei jaar 1837 is aldaar eene 
g e h e id nieuwe kerk geboawd , zynde een steeaeq gebouw , met eenen 
nilacD torea ; 4erwyi ia bet jaar 1840 daarin een orgel .geplaatst is. •« 
de eerste, die in dese gem. bet leeraarambt heeft waargenomen, 
is geweest Raokb SrotVBLS, die in hei jaar 1383 herwaarts kwam en 
vé6r Jhiai jaar 1506 naar Ooslerend verirok. 

AHUMER-GtROBMDUK , dük , prov*. Fftetfaac/, kw. Weêtêrgöo, 
gnei. fFonwerüdetl, Iqopeade , in eeoe snideiyke rigting ^i van Arum 
swar ^iimarsom. 

rARWRRO ligl N. W. «an Affin^dam , i u.. Z.W. van Krtwert, 
waarlae hei behoaH en teli 4. b., ea ruim 30 inw. 

AftWRRD», baars, in Hmmsingo ^ prov. lS^nM^«ift,:«irr. en 3u. W-. 
vaa jÊffimg^iamj kaaü^ en 1 u. Z. W. van OnderdenéBkn»j geiw* én 
20.isiinwrli. «Wtf. •vaa.^ytftflafyi; .inoli7 h. enr«im;IIO^iaw.>: mi. . 



ÈSB. 

( ASBEOEK , aMMNMiga stmk in d« HMfêtij mm '$ H^rtê ^nUtOk , 
\m. Peettamé, pro<v. ffêórd-BfÊèmnd, gem. en | o. W. van Rmé^. 

A9BR0BK , fgt\k. itt bet gniafs* Horm , prov. fM^rg, arr. en 2 u. 
N. W. van AoerMOMi, kant. en S} n. 11. O. van Wttftf gem. «a 
^ «• (I. van Roggwif met 4 h. en 80 ïnw. 

* A8GH is in b«t jaW 1029 kerhtiiyk tan Baren tfeiebeMen en h^ 
kwam toen tot Leeraar U/m. Geaies , a4<iaar oTcrlèden in 1644. lln 
ktü irertivk van den Predikant Jan lACoa* ScaiLtaAn , naar Greot-ZMH> 
dert , hetwelk in bet jaar 18dl pbais had , werd Aten we4er nsei 
Buren vereenigd , hetgeen geduurd heeft t<ft in het jaar 1840, toe» 
hel weder eenen afaonder^fkèn Predikant bekwam in Jk» Poit Ga., die 
ar nog staat. Bet beroep is eene koninkiyke collalie. — De kerk in 
een ond gehoaw ^ met eenen foren , doeh tender orgel. 

* ASCHAT telt 27 h., bewoond door 56 buisgea., oitniakende eeoe 
bevolking ?an SOO inw., en wordt in eigendona beseten door den Beer 
¥. B. P* M. SeaoLffBH vis Ascba-T , te *$ Gnrvenbage. — Ren wapen deier 
heerl. is van xiKer , inefl drie weerbaken \«i s«M. 

* ASCHDONK ligt { o. O. van ^or^, f n. O, N. O. ^n Rimei. 
ASCHfiD, geil., prov. Ovtrtjssef. 2ie Avscaia. W. an A. 
ASCHEN DORPS, naam, waaronder de b. Asfaanoa»^ ondtr Zwnlfe^ 

in 1055 voorkomt* Zie Asstnaoav. W. en A. 

ASCETE, naam van eevepbiata in bet ditftr. i$Ua, jgraalach. jémm^ 
Umd9 , betwefk gebonden wordt te zQa bet adelL b< Easoaant 1:^ 
€ovi$eL Zie Eascaana. 

ASGIBÜROÜH , oveivud voarai. slot, hetwelk naar men wil een|Hb> 
aoode ceataan hebbon , op de iSjmen, frov. tfalderlnnif | «dei tzrrmL 
bet d. Westerroort , doch waarvan nien noek den tffd wanneer hét |f>K 
eisafat ia, nooh dien wanneer bet gesloopt werd, vindt opgegeven. 

ASGDMANNBDBLFT en ASCUMANNB^ILF, oadennnen van bat i«. 
AssaaaBsaT.^ in het balj. 'vaai BMf, prov. Jfoofd-iffdltmd, Zie Aaaav- 
naiPT. W. en A. 

ASBLBatiBBK (DB) , lamitifaoonsaaaa of Dfeaaaaaoans^Lnat vrafle/Ijn 
tn OverijnH , «dat uit Bame' komt en onder AwM'Almdo m dn XfWn»- 
Lêe vak. Het is vtgenl^k bet Noordelijhst gedeelin van de Boe k ui m 

ASIGHDOEM, oude naam vermeld op bel jaar 1387. Zïa AisatiML 
ASiNBA of AstaAv, st. in iMU^/wUëf 0}> hel eiL /ne») eesid. Kmêoe ,. 
diatr. Jgimn. Z^ is de bonfilplaals van dat distr. 
. JAStfDS>, naam, onder welka» bet geh.- DasSBinë^ frav. l ïï éê pé 
Braband , op sosuasige kaarten verheerdelQk voorkomt^ Zie DAunia; W. 
ASHOII , phnrti , v>offmeld als door lekeroD GaawAsn an Bataa , io B98 « 
aan. da St. Maartenskerk te Utrecht gesehewken. Be ligging da t » 
van ïs nnbflhend , «Deen wnet men dat tij In het vooMHinlige giwn&elr.. 
Amdmmd moet gelegen hebbew. 

* ASPAN , reg. B , staat : Tjwinfin. lees : S^Mmms. 

^ ASPELTligi !£| u Z. O. v«n Luvembnrg , | ikW. N.W. van F«ff- 
sincant en behoort thans tot het kaïil. Btttknmi^éé'JlMÊtlM. lfei»lelt 
«r ftl h. en <600 iow.) hefkeiyh behoort M dil d. de Xraekel sb»l 
AsatLT is de geboorteplaats van Pbtu var Asnlt , Ly fai^ttvan-éen ïinnsM 
hntfanben Güaaf riaaaaialV, die m 1390 at» Bisschop van BeMn overleed. 

ASPELT (DE) , grooto beek in het groéth. Luiftmkmff ontyri y wd n 
hy de hoeve CoHashof, gem. lUut^ en aitloepoDda in in Êfpèêêi, 
Bieaa hoeh mnnkt ae« deel der snïdeiyke gfensl|fn vanhniMnth. «•«', 
«n eindigt in het FmnKha kant. BMianhnte (GnManaü) iMuwi loap« 



« ASPBUn , Ur., Ii|t 9adaeli«l«k im ét aUidMIwMM ««n. jê$pe. 
wm, f ij iwil td^k is de GeMtttcb* ^ mi. Hêrwifmen. -*» Bai wipefli tmi 
dne hsr. k eeo irald ? mi «i?er , nei tire« goKreteMeerde fateen vim 
ImI, verveteld ia dea reglat boveaèaek fan eene ineerl van tabel. 

* ASPEEEN , geoj., rtg. tf , tiami •• Nieuwen Ziiid-Liofeadyk 2^ « 
Kiea«e-Z«idar>LiDfed(|li — Deie geoi. telt 907 b., bewoond door 
Wl baiafea., uitanabMide eane bevoüing van ongeveer 1S0O inw. — 
Hot atadjo Aanaaa ligt 1 u. O. N. 0« v«n Henkelom. — Hel beeft 
oenc beraemdo paardenmarki, welke invalt den 89 Octobor. 

kSPERBN <FOLOEE^VAN-), pold., prov. ZMiVf-ÜMIoadfoa CeMrr^ 
Imi. Zia AsaaaÉoanrw» 

ASefiJI8CH£.DDlUE-8LUIZ£Ef , naam , welken lain mA aan do 
daikofslniBea , geatiobi < in bel bo% entte gedeelle vao don Zaider-Lin* 
gfdyk , beateaid oyir. de goiooentebap van bet water van de beide go* 
éatlltn vaa dca Aapertobe- polder daar te atollen. 

* ASFfiBSGHS-UNGESLUlS , tea, 4 , tfaat .• nieawo Zn idér^Lim 
fté^k, Icca : Ifi^mme-ZmidêrLin^êdijk^ -*- In 1796 werden 
a^ de beide Lingodyiuo ,. ter. verdediging deier tluit | Uwee ballarycn aan* 
gelegd, geaaaoad Gattor en Folliii. Thant liggen even boven die 
tlaia 'm ieèar dar beide Linged^ken , defenaivo inundatie-aluiie» modo 
betlemd on bg eene overtlrooming der Betuwe ^ bot vloedwater vaa 
da eene naar de andepe ayde der luinge te voeren . Ook aifn lor deter 
fdaalM, aedert ket jaar 1M0, ia aaaboow twee forten , oen aan den noor** 
deaoever, ayvido een betloten fort , mot eenen awaren ronilen goiae(« 
aalden lorea « on een aan den auideroevev , aQnde eea open lort. 

düPERSCHE-VELD (HET), aa Atraaaoaa-rowaa of Poboaa-vaa-Ao- 
raaaa^ pold. iaidabar. vaa Jsptrêm, gedoelieiyk prov. Zutd^ffoiÈÊndf 
arr. ^ariticAcfli^ kaoi* Ftanen , gom. Atperén ^ gedeeltelQk prov. 0e|p 
d nl aa rf , arr. TM^ kant. Cci rftr a m fiw y gom* lierwifntm ; palende 
N* W., K. ca R. O. ata do Uiterwaarden, O. aaa do atad, Z. O aaa 
dea Nicawe-Zaider-Lingedyk , Z. W . aan den ÜenkelnnHcbe-poldcr. -^ 
Daaepold* bealaaiondee Herwipien^ volgent bet kadaaler eeao opaor* 
vlakte vaa 1089 baaMl. 7tt v. r. 41 v. elL Oaann aUan onder ti^r* 
mijmem twee b., a^nde boeaderyea. Hy wordt door twee aluiaen op do 
LugB vao bot overtollige water ontlatt. Het polderbeatnar beataat voar 
Janmaa» ait twee Poldomeeatera* 

AS&AM , morbtplaau iaOpn-ZadiVr, op hot eil. Jmw, retid. Batmim, 
ia kei Z»td er fai g r<ter. De aldaar geboadea wordeode markt ia doa 
4 Aagootaa 1791 gaopead. 

* ASSBL ligt 4 n* van Grwfêmmaeker, oa W. van #Oiit. Sr atfn 
19 b. au m inw. 

• * ASSRLEOAN ^ fem., bevat de d. Ataelborn, Eivitoh of Bi- 
vora, Bosko^n, Saiael eti Stockomi k'neveotdogah.Oemoo* 
baeb en Rimlingen of Rumlingen en ielt 740 inw. Moo keoft 
erl &. K. keek ieAta.elborn en 4bykerkeD te Bivitoh, Boifaorn» 
&atoclan Slockem. -^ Betd.Aata&aoaaligt Su.W.M.W. vanCitf)f 
en telt 410 inw« 

* ASSlLSCHfiUEli in eooa alleen alaando kooffo (geen gab.> , h^ 
boorcnda tot de gen. LêrmtsmêiUr en beeft 19 kawoaora. 

kSSELT, aUeeatUaad b. op de Ower-ffêiuw , prov. QMtrImtd, 
ditlr, Foimar, arr. en 6> a. O. tea Z^ van idraykna « kant.*, gom. ea 
è«<^ vaa And doom » met 17 bewoacrt. 

*A8SB,lA (OVSMy 9«m., beaiaat, volgedf kol kMbartor, loone 
tpparoliAta vaa 91147 bund. 1»«. r. 99 v. olkf ftaH «Si k«^ bt«oo»d 



584 A ga 

door S68 huisget., aitmakeiide eene bevalkittg v«ii fW& iiHr. — 
McD yindt er nog de oterblQfseleD van bet kast. de* Na gel borst. ^^ 
Vroeger beeft bier ook gestaan S 1 eb n rg , dat tbans ecbter gesloopt is. — 
Het d. ligt, Z. ten W. van Nijmegen, Z. O. van Wfjcben , niet 
aan , maar nabij de Maas , waarover ten Z. van bet d. een gierpoot- 
veer is, het Overasseltscbe- of Tem pelveer genoemd. 

»ASSELT (OVER-EN.N£DBR-) telt 40 lielen, onder irelke raim 
20 Ledematen. — De eerste , die in dese gem. bet leeraarambt heefk 
waargenomen , is geweest Psvniis Galgabios , die , te voren Pastoor te 
Over-Asselt geweest ilJnde , in bet jaar 1608 hier Predikant y/terd, 
en in bet jaar 1612 naar Groesbeek vertrok. CaBisviMcs SoaooBAnni^ 
bier gekomen fn 1675 en overleden in 1705 , beeft van 1680 tot aan 
■ynen dood tevens litumên-tn^Maldtn bedtebd. -« Net beroep 
is eene collatie van den eigenaar van het kast. Seboonenberg. 

'^ ASSEN, kant. of liever adro. kimt., paalt W. ook nog aan bet 
kant. Meppel, en beeft tbans eene bevolking van ongevee> Sl,700 inw. 

ASSEN, jadie. kant., prov. Drenthe, tirr.Mten, bestaande nlt het 
adm. kant., benevens de gem. Borger, Bmmen en Odooro; be- 
slaat , volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 141,700 band. 26 v. r. 
50 V. elL, waaronder 140,575 bund. 16 v. r.91 v. ell. belastbaar iaod ; 
lelt eene bevolking van rnim 39,000 inw. 

* ASSBN , kerk. ring , telt tbans 19 gem. en 19 kerken , waarin 
de dienst door 21 Predikanten wordt waargenomen , doordien in 1840 
Gieterveen en de Zaad voort van Gieten, en in 1841 Anaer-. 
veen, Eext en Anderen van j^n/o afgescheiden en ieder eeae af- 
sonderiyke gem. geworden zQn. 

" ASSEN, gem., beeft eene oppervlakte van 4748 bund. 9 v.r. 49 v.ell.^ 
vraaronder 466t bnnd. 71 v. r. 85 v. ell. belastbaren grond ; telt 

585 b., bewoond door 908 hnisges., ail makende eene bevolking vaa 
•Dgeveer 4250 inw., onder welke ongeveer 5700 Herv., 45 Evang. Lath., 
194 R. E. en omtrent 250 Isr. zyn. — Behalve de in bet Woordenbeek 
vermelde fabrf)keD beeft mein' in de gem. Assbh nog eene touvrslage- 
rQ , eene borstelmaker^ , eene wagenmaker^ , tviree katoepwevertfee , 
eenen tweeden saag- en eenen tweeden korenmolen. — Onder de «riff» 
delen van beitaaa der ingezetenen behoort ook de turfgravery. •*— 
BI. 567, reg. 27 en 28, staat: luldeiyke grenien, móetsijn: noer- 
deiyke grensen. — Het stadhuis , door een ander vervangen^ synde , 
is ingerigt : de onderverdieping ten deele voor eene kaserne ,' ■ ten dienato 
van het bier garnizoen houdende delachement infanterie en ten deele voor 
eene bewaarschool, en de bovenverdieping voor een lokaal ten dienste vao 
eepe school van middelbaar oodervrys en voor eene tcekensobool van 
bet Departement Assia der Nederlandscbe Maatschapptl ter 
bevordering van Ny verbeid. — In 1847 en 1848 is Ie AtsaA 
eene niaiwe Uerv. kerk gebouwd, dewyi de oude te kkvn' was ' gewerd- 
den. Deze laatste wordt tbans vertimmerd tot een stadhois. De eer- 
ite IS een fraai vierkant gebouw^ met een smaaakvol torentje en van 
een orgel voorzien. Hen heeft eerst sedert 1855 tweeflerv. Pi'edi'^ . 
kanten «te Ambii, cfjnde de eerate tweede Predikant in dtae 'ffem. 
geweest Jab HiMBaiK HoLwaaoA , die in het jaar 1855 herwaarts kwam 
en in 1857 naar Gorinofaeni vertrok. ^— De Gbristeiyk-Afgesrheideaeii , 
die er rnim 210 in getal z\jn ^ onder welke ongeveer I^LcAdemt^a ^ itaiK 
ken sedert bet jaar 1840 eeAe gem. oit , welke tot eersten Leeraar gehad 
beeft BoBicav PiBftaft Mbdbhi , die in bet jaar 1842 Üerwaarir kwaei ea 
iir htt jaar' 1844 baar Scbildwbide vertrok. De kaM^ if aen lae|[Wttrpig 



AST. 

Tkrk«Bi fdbottw, mei de pattory onder één dak, tonder toren. of 
«rgel. — De Evang. Luth., die er wopeo, behooren tot de gom^ 
nn Groningen. — Den 29 Juny 1833 werd bet eerti eene E. K. ge« 
meeiite gesticht , waarvan^ de tegenwoordige Aart£prie«Ur fan ZaHaod 
en Drenthe, HBaaicQS im Ksssbl, de eertie Herder was. Boven 'de 
R. K. kerk leest men : Kobt alub tot bij dib bkIast smt bh aBLAnia. -^ 
fiefaalTe de in het Woordenboek opg^t^ven liefdadige inrigUngén , heelt 
BKB er nog eene Herhalingschool, met 60 leerlingen, en eene 
Brei- én Naaïsehool f oor behoeftige meisje^, met S4 leer» 
sn, beide door bet Departement Assbb der Jlaatschappy : 



7o< Nut van U Jlgemttn opgerigt, terwyi men beiig is een fóndt 
daar te stellen foor een Weeshuis. — £r syn tegeiiwooffdig • drie 
boofdscholen, allen in nieuwe gebouwen, welke .geaameniyk ge- 
middeld door 630 leerlingen ^^o(;h\ worden. Het G j m n a si n m teil 
roim 30 leerlingen, de school voor jonge Juff rouwenbyde 
90 leerlingen. *- Het Ge van gen hu is is afgebroken en ferrangen 
dooreen ander, achter het, Paleis van Justitie. Het beunt ^ be- 
halu aodere lokalen en eene mime wandelplaats , 41 cellen ^ gesebiki 
veer eeosame opsluiting, welke alle door buisen yerwarmd kunnen 
worden. — BI. 370. De kermis is opgeheved en daarvoor op den 
24 Aogoslos in de plaats gesteld eene veemarkt , op welke in kd 
jaar 1849 waren aangebragt 190 koeyep , 330 varkens en 100 ach»<- 
peo. De weckmarkt , welke seer druk beiocht wordt , wordt gekou- 
dcB des Donderdags. 

'iSSENDELFT , gem- , beslaat eene oppervlakte van 299 bond . 3 t. r. 
S9T.elL, waaronder 2979 bund. 30 v. r. 60 v. elU belastbaar land*; 
telt 357 b., bewoond door 349-.|^i|^es., uitmakende eene bevolking 
van 2800 in w. — (bl. 370.) Reg«,J5 en 4 van onderen Mtaai : BAAanMtn , 
lm: BAiaTBOUT. (bl. 371.) Het d. Assbhdbut vindt meü in. 1083. enk» 
«speld JMcmandilf en Jseumannêdelf. ,— . Br is aldaar, een veer «ver 
net U op Spaarndam. Ook bestaat er een Departement def 
Ifaatschappy: Tot JVnt mmi *t 42^emeen| dat ruim 30. Leden lelll^ 
en een fonds voor behoeftige kraamvrouwen*, alsmede; een. fonds .tot 
bebouwing en betuining van ledig liggende erven» besit. . 

ASSEüTdELFT , voorm. kast. in^e JSe^rij «nn *s Hwtogenbêsek , 
Iw. Maasland ^ prov. F9 oord-Brohand ^ arr. en 2 n. O. Z. O. van ^iüw^ 
togenbotehf kant. en 2(u. N. O^yan^JSoxtfilj gem. Bêrli^um^t^Mtdiêl- 
rode, l u. Z. O. van Berjicuvn^ te MiddeMM. r- ;ïïii kast. iB,. iniBü, 
afgebroken , synde er niets pieer van aanwesig dan de ineedudsing), 
thaos tot eene boerdery ingerigt, en. den stefsnen muur langs deil w^ , 
waarin eene hpnten poort. 

ASSENDÉLV£a.yEEN-POLDER(DE), pold. in het balj. van J7Ipm, 
prov. Noord-B oUand^ arr. tiaarlemf kant. BeiHnoijh.f^uan MsmMft. 
Deie ppl4« ,beslaa|,, volgens .het «kadaster,.. enne. oppervlakte van 
318 bond. I .,. , 

'ASSENDOBP, buurs., Ijgt 10 min. O. van ZwoUê, eateb 64.b^ 
en 300 inw. De marke i« reeds vermeld in 1033 , onder den- naan 
van AscMBanoBVB , als eene plaats gelegen in het» gtfiaüi. .Jmohndê* 

ASSENDORPEBHOER , geh. in ZaUand, pro?*, OetryssW , arr. en 
S{ tt. N. O. van Dwgwter^ kant., gem. en 4 u«' vai| Botdie, JÉiet 
62 h. en 250 inw. 

* ASTEN , kant., grenst N. 0. aan het kant. Boxmeer en. lelt 3361Jb^> 
bewoond door 3781 buisge^., uitmakende eene bevqlkingvan^S2ï300 iniir«t 
Hen beeft er 18 l^erbrouweiyen , 2 braBd4tyen>v M kefkoijer^n». 



AST« 

1 wol^ «f kaïwfiCiJMPVlK , é verwerym , 4 itMn- of |Hit(enlMkk«ry«a , 
9 rtt-olie- eo Itt graanmolent. 

* ASTTBN , fem., gr«0H W. ook tan de gvm. Lïerop. E)} betat dé 
Aorpe» : 4ftton en Omiael, beoeTcni üe geh*: AeliterkoAcb , 
Behelp, Bussel, Dieidook, den DQk, Kloosterefod^ 
Latf#krirek , Leens^l , Naeli t e-gaal , OnimeUebeboieh » 
Ovsiaden, üostappen, Q|rheiiadrb, Stege a, Voordeldoak, 
Wo I f « b e rg «d *t Ka n d. Z\i beslaati nolgens bet kadaster, 68BSf buDd » 
411 T. #. 50 V. ell. belastbaren grond; teft TSM b., bewoond door 
tt98 baisgei., aïtioakende eene berolknig nan 5090 inw.— Hen heeft 
•r 5 bierbron werQen , 8 leertooyer(|ea , t katoenlabryk , 8 verver^co « 
f wohpiMKry , 1 ros^olie<* en i koornmolens. BI. 570. Het d. AavBs 
V^ 8 m. van *s Hertogen btaefa « 4 o O. Z. Q. tan Eiodboten, fi^ a. 
Z. Ov nu Belmond. *^ Met vapên deier gem. is eetr gedeeld schitd 
vin< oiasir , ter regtenyde mét twee fafeeétr verteld ianr acht Jamelles , 
OOP cM drie- 6t. Andrieskrnisen , alles van goud ; ter linkortgde met 
een geankerd kruis-, verield én chef ^ir vier en en pointe van twee 
tttmn alles van gond. 

*ASTBN-EN OMMEL, kerk., gero., telt OOsielen, onder welke M 
Ledematen. Dt eerste, die 1« dete gent* bet leeraarambt beeft waar- 

naMfge», ia geweest Goseuos , die in bet jaar 16^ berwaarta 

kwwoa , en in bet jaar 105O door eenen anderen opgevolgd werd. 

Ai^XflOFF, gebi in bel balj. van Ditkirek j grootb. Lweembut^f 
kw., arr. kant. en 1 u. O. vnn Diekirch^ geni. Èèttendorf. 

ASTON A, plaaH hi S^ti-'indÜ , op het ei\ Jumt, nesid. Ren^antff , 
Jtki^ TVsétfiv. Men treft aldaar een ood bei% graf aan. 

ATAPOEPOE , i^b en d. in OoH^lnÜë. Zfe Amrog»i. W. en A. 

•ATilAR, -ptteU in Üüêi-indif, op bet eiK Sumatira , 'm de J^a- 
dBfioesRC^.J0avsnimifMn» 

i ATIlU>9S£tlillHfL, ook Niraona , mofen , groolb. £rttmit&»f9, 9«™« 
F%ttin^m. HleH^y beeft «en '#eoen kvnsttnaiigen heuvel die, vo%eiijr 
dé évtrieverfiig ,=èei gra/ van een Ronteinscb Veldheer syn sonife. 
« ATTAPOBPA of Av«poii>efa, rgk \AOoH^ndii, op b^t etl. Timor, 
waar men onlegenaprekeiyke bew||wo van kot>eirragen ge^ronden beeft* 
. *ATTBLAKBN Kgt U ^ttBredti, H. O. Van Etten. Men eelt et 
50^ b. en ongeveer 550 inwi • 

ATTBMA , voorm. tCale , prov». PHétlkHd, kw. (kutergoo, griet. JTol- 
hÉw#rfmn(/>en->jytew<s ITniwiaiirf, arr. en 5 u. H. N. O. van Le^u^ar- 
dc»>- bant en %ji u. Z. O. van Doekum, onder KoHmm. 

ATTERX, riv. in Luiembmig. Ziei Aóar. W. 

ATTINGOLA, gebergte in Ooit-lndii, op bet eii. CêUbei, resid. 

. JkGGKUM/btturt., pi«v« (hMjud. Zie AaiKonr. W. 

* A WSBUUB of LvTi«iro«Mi'fiR-loLLttteMvrAAa , (niet AU<;SBUÜ&- 
LUTREWODDB-ENEOLLUMERZWAAG); telt 740 lielen , ondbr 
vmikw 50 -Ledemalen. De eerste, die in dese gem. bet ièeraanimbi 
hnelb wwnrgenomen na de sebeidiwg vaef Oudwüude^en-ff^eiter^ 
g€^9i, h geweast laAnanaTta Jonsaais, dfié in bet jaar f684 fterwaaité 
hwaï», «» i» bet jaar 16d4 e^ei4eed. 

AUGSTBBP^ geb.^ pror. Ftkêlaviê, Zie AnaiWr. . 

* AUGÜSTA- POLDER liffl cedeelteiyk gem. Bergen^ff^Zoom. , ge- 
daalMlyk mriIn y g e »s dr c di ^^S^eylv*etlfa'els- HinUUnoovi. 8^ ia Ui 
bat jaar tft?* bad(|ki ; oMtleent iQnen' naam van de Gentafin des Kenr- 
vovaieD UtaéiL Twoaoon ^ Ma r b gièal — i» 'BttffefH^&fr-Zwm ; is «tlÉtbéar 



|n0i #f Wad. 79 f. r. 26 ▼. «11.* Mumtkimtayké^t^mtêMm^ *yd 
11fS7 boof 1,57 elL, mei aeoe drgfdear en tchnif, io «ene kil ««Mi» 
tor ds tlikke» eo gorwo «f de Oeeitr «Schelde oitloopU 

AÜGÜSTIJRfiN-KLOOSTEE, YoOTia.kkotl. SUeEuuemK»«vm(6v.)* 
W.BavAVs. W. RMouMs-BLeetT». W. en Wiufenotos*s«««BirT(ST.)<. W. 

AD€ÜST1NES6EN^KL00STEA , ktewi. in «Kt /«and-Mii* AaeeKem , 
prOT. IVoord^Btmb&md , arr. en 6 «. N. O. van '• ÜeHogtmboêüh , kont. 
en fS «. N. W. ven Grmvê, gem. Z^bntucn^irti • Pa w wtnétf ry. «^ Het 
«eidt bewoond do«r Rennen ven den regel van den H. Aeeamvi». 

AUGDSTINU8 , geh. in Opper-Geltkr, prov. JLiwAury, arr. en 9 o. 
S. van itee inwn dy «int. en 5 n. N. van Hartig gent. Bergen. 

AUILB-HAM, d. in Omi^huUi, «p hnl eU. Smmaitm, «eud. Po- 



AÜISM A-ZIJLTJB , tkiM^ ptnv. é^Mmn^m. Zie OeaBM^cinm. W. 
AÜSBDRG (DE), beek, grooth. itwwm&Kiy, ««Ihe m Dalbaia ont^ 
springt en bff Stadtbradidnie in den JTeeee i vialt. 
»ADSTEaLIT2« Aldaar ia in fSU eeoe sofaeel opmrrgt. 
AÏÏTKL , f r. naam van de beerl. fiLtai in hel grooth. ImsmAmrg^ 

AOTEÜA « pold proT. Zwid-EMmd. Xie Oohra. W. 
ADTMAN <08K ttr. in Oêêi-iméii, eo bet eiL SnmnlRi, «eiMli 

Püdamfttht BoveUn&den, welke nit het Jf etr der IWit^lTollnV Teerthoml^ 

aakniflicad en bruisnhend tiefa unar ile v lakte epeedi en btf Tihaiit de 

IndMe sec valt. 
«AOFBaCm-POLDEE, vMr de bedykang 'n Hun-BeeMwoaUA» 

geaonnd , ie iebochaar groot 61d hand. 95 v. r*^ en waaari uil ap 

de Eefldragt . door eeneo «teenen ièoit , in den dyh ewen héneden 
hel veer van Tbolen , wijd in den dag 1,78 hoog %Z0 elL, voarttea 
nn eene vtoddtnr ea seboif. — in deze peld.^ welke geheeieo al 

henaiaad to , Kgt het gehueht SHtkênhurtf aa 17 verapreid hggeiMlB 
kceceaheevatt «i wnningt», waarender hei talhab en,5 hofitê&n^ ta 
aanMn 96 h» — > Daardear Uopi degrofole meg -van Beigen-ap-Zoem naar 
fhoktai aloMdc ia daarin geèegen het Langewator, dat bü genoeaad 
gebaebt eene doof4aat beeft onder den atraalweg. la 1848 ia daaein «ah 
eaae ajec^Coof gtèoawd. <^ ' A» baftend^L ia ap viif pnnien^ tar gen»- 
aMolgke lengie van 1640 eli. over de breedte van S iai 13ell., nmi 
Hfea haBMt; ook iiggen, in af tegen da flandragty nebt rffen bel- 
bijea tan N. en tWee ten Z. dar einia. -— De Aaeaaan^^eaaaa "laai 
fMr bare avarsttaaming', ii^ IMO^ volgen» eeaa ortginela kaart tan 
dea vare tStfIS , tanaengetteld ait eenige kleinere paldera, anarvan het 
aeand ai yh gadèelte de Maord-Pwlder en bet sindel^ gedeelte oort* 
wattts ^iiaer^Jantkerke , W.' daaraèn greouude bat OoaU 
iieaweland en bet westa^h gedeelte eenea polder bevatte ^ waarin 
hu aao gn n a a m de d. Slibh^nbarg, den Polder gedaamd, ga* 
li^en waa, op welke plaatamen nog gvondalagen van huiaen oaad ekt herfl, 

AVSNilORP , woorm. d. in de tr%9 heerL Sekofm , prwr. iTearil- 
BeBmmdj mtr, «n |{ v. N. van MknmMr, kante em-i u* Z» W. van 
Stkê^em, gmn. SbladMi-en-Anwhem^ dat ia het begin dat Tariga 
aenw nog nit een gph. nat tt n^beatondf tbaotial^ ar nog aJa c b H 
1 b. met 9 iow. ■ ' f 

Af EHIilL, poM. in den ffpekêehê naarrf, prov. Zfuid^^iolland, arrv 
B eriêuk iy kant« Omd^e^jwukmd^ gem« ffnmwMml; pai widali. an ^t 
aaa bet Kaiientand, Z. aan den OaalMZomeriandsebe-pablar , W. aaü 



tW8 Airs. 

AYfi]!IHQBM-.£N-GaOSTHülZfiN kerk; gem. Zie GM6TrtMra.iii« 

AfKUOM. W., 

>« AYENUORN-EN-OOSTMIJZEN greoAt Z. ook aaa diï Beemtier , 
en beslaat eene oppervlakte van S80 bund. 74- v. r. 49 v. elL,. vaar- 
onder %n bniul. 92 ▼. r. 40 v. all. belaslbaar . laod $ teil 1(7 b., 
iiewoood door 8B buitel., oitmakende eeae bevolking van $90 inir. 
De. R. K., die er tronen, parochiëron te Goom (niet ie Hoorn). 

AVËNHORNERTOGT (DE) nater in Dn^terlamd, prov. Noord^iloU 
land f loopende , in eene noord westélyke' rigting , acbter AveDbom h*- 
neo tot om de Gooien,, waar bet ticli met de Goiiwe vereenigt. 

AVSNSTEIN, voorm. adelK b., prof ^ Pf.Braband. Zie AvBsraiji. W« 

» AVEaËEST^.gem., teil 702 h*, bewoond door 767 biiisge».» uil- 
makende eene bevolking van 3800 inw. — De eerste, die in dese gem* 
bet leeraarambl. beefl waargenomen is ; geweest MAiTirios taii Yb^vst , 
die. in bel jaar. 1601 bier in dienst was. — Bi, 592, reg. 14. en 15 , 
staat: ZalUmd-en-Twenthe. lees: Zalland' Drenthe' en'-Groniugen. 

AVER-ENK, adoll. b., prov. Gelderland. Zie E«K,(AvBt'). W. 
t < A'VERGOOR', • laodg.iiin. de.anibtménnij Kolm$chaie , {irov. Oterijs- 
ui, arr., kant. en \\ n. N. van jDevetiler, gem. en ij ^. N. N. O. 
van Diepenveen y in de bnurs. jiverlo, -r^ Dit. landg. beslaat , melde 
daartoe beboorende gronden , waaronder twee boowmans woningen , eeoe 
oppervlakte van .47 bund. 43 v. r. 

^:AVERLO is eene baora. -« Reg. 3, slaat: Overgoor lees: 
A vergoor . . v 

AVERWOLDS, gèb, in 2ai20nil,>M provv 0»Éfij$sel, arr. en 3 o. 
K, O. van Deeenier , kant. en 2 n.'W. ten Z. van RtiaUe , gem. eo 
1 u. O. len Z. Tan Wijhe, ter plaatse, waar vroeger bu buil. Aver- 
wolda geweest is. . i ... 

* AXEL^. gem», beslaat, volgens bet kadaster , eene oppervlakte vmi 
429^ bund. 73 v. r., waarondeB.4290 bünd. ^3 v. r. belastbaar land; 
telt:407 b«, bewoond door 479 buisges., uitmakende eene bevolJuwig vao 
2^00 iow. >— Jp 1843 is aldaar eene stylseliuakery en in iüAê 9one 
labaksfabryk opgerigt. Ben der korenmolens • is óok> tol bel slaiaii fUw 
nlie I ingengti -^. Voor ,de Cbristel^ke Afgesiibeidenen is in 1842 .eeo 
«iei|w kerkgebouw ^festipbt» De i^emeente dezer gesindte 100 sielna^, 
onder welke 40 Ledematen tellende, ^ wordt door, den Predikanl«,van 
Zaamslag bediend.. «^ Op den ti9i ^^ 3840^ sloeg ,,. des avonds, ton 
balf acht nre ,• «en . bevige blikseinslraal in den .stadhuislot'e»»! sondcr 
aaklen brand' ito, vcroorsaken. Uy nritbldolte i^agenoeg de geb^fk wMi« 
fe\ide van de torenspits van bare bekleeding j ging veryolgens idix>r. de 
openingen^ daar de klok bangt, nalur.baiken ; wierp .aan.da oostsydb 
•des. torens een .dertigtal dakpannen van betsladhnis en kiitm.syaon 
loop door de loodén buis< van den regenbak tot op de stoep luio Ijuel 
gebouw. Dc;^ bnis wórd op vgf plaatsen sJluk- geslagen en in den .re^ 
genbak. geslingerd, 'daarvan de gebeele. keel omvergeworpen, deaoduia- 
«leenén . serk , waarmede die bedekt was , omgekeerd , en een/ gedeello 
ar^vaa een ei9d>.ver:|pealingenl.»wAtd.i.. Het yaeren .deksel , .waarmede 
-de bak gesloten was y. werd lol opvbet midden -van ..de matkl geworpeidl'^ 
lerw^l in t «ene tegen «den 'r^enbak..staBndei iioniog;. de nmur^iniwaeMip 
een arduinsteenen vensterkoxyn ruslle , werd verbryiekl.ien; netukAsyt 
op.twee.pTaaAseB..ianeen]spiioog...-^Dè.\lL &... alleen .uil bsl.vuidteiyke 

eeelte'd«r«||èas. •Jkaaoohiëréki lei ^uiddeqfe, maar die .uil beb jiooi^- 
e te Neuxen^ --< Ain. is mede de- geboorteplaats van den Neder*- 
duilsoben Diebter en Predikant Apdbbss Arobibsshi , die voonnmmHli dflo 



BAA« »89 

M gebaand heeft lol eene TerÜeterde Psalmberfliiiing , f 19 January 
1168. — BI. 397. reg. 15, tiaat.- regtenyde Ues.' liokersyde ^ 
fe|. IS, Miaai: linkenyde lêet^ regtenyde. 

AXELSCHB-GAT(U£T), water in StaaU-r laanderen. ZieBaAAKHM. W« 

* AXWIJK it eene b., geen d. Er bestaat aldaar geen kerk , loo 
omi ?an de Hery. als Van de Doopsgez., beide staan te ilÊitUeUe» 

ATLYA state, Toorin. state, proY. Friesland ^ kw. f^estergoo , 
niet. Baarderadeel , arr. en 1^ o^ Z. W. Tan Leeuwarden, kant. en 
i{ o. 19. N. V« van Hauwerd, onder ffylaard, — Dese state , welke 
bg menseben gebeugen geen bewoner gehad had , is iii het jaar 17S4 
op de poort na afgebroken. * 

ATSMA, Toonn. state, proT. Friesland , kw. Oosterjfoê, griet. Dan^ 
hmadeel, arr. en 4| n. N. O. tan Leeuwarden, kant. en 1 u. Z. ten 
0. van Doekum, onder Driesum, 

AZEN RAT , gem., prov» Limburg, Zie Asiibat. W. 

AZEWIJNER-BRDG , bmg, prov. Gelderland, in de gem. Fttren- 
n-Ooicfli, over de HerwyneDsche-wetering , ^ n. N.*0. van YnreD. 



B. 



AAAIMARET, geh. in het graafs* Zutpken. Zie Baubxaiet. 

BAALDERBEEK of BALBaaaBc, riviertje in Overijssel. Het onUlaat 
inketgraafs. Benthem, in den omtrek van Wilsum , uit twee boofdtak- 
kea^dic Hopsen bacb en die Schappen graf te ; loopt by Tack- 
maa, onder den naam van Wilsomhbbbbbk , op het gebied van Ambt- 
Bar^aherg en neemt in het geh. Radewyk de naam van RADawuBsa- 
ini aan ; maakt vervolgens de grensscheiding tegen Grarosbergen uit ; 
verlaat die weder ,. en haren loop onder eerstgenoemde gem. vervol- 
feode , vloeit sy , onder den naam van Baaidb'bbbbk , naar het geh. 
Baaider , en valt omtrent { uur boven stad Hardeobergh in de Vecht, 

* fiAAMBRüGGE , beefi eene brug over den Kromme-Angstel. In 
1844 is aldaar eene nieavre Herv. kerk gebouwd , welke den 80 Oo- 
tsber Tan dat jaar is ingewyd. Dit d. heeft, met Abcoude, een 
Departement der Maatschap py: Tot Nut van H Jlgemeen, 
dat den 90 October 18S4 is opserigt ea 90 Leden telt. — Het 
it de geboorteplaats van den gesehiedknndige Joiab Hoao tab Bol- 
Bin, geb. 90 December 1805, f 4 Febroary 1844. — Aan het 
tolkek aldaar is in 1849 een distributiekantoor der brieven poster^ 
getcstigd , zoo voor de gem. Abcoude- Baambrugge | als voor Loa- 
aenloot. 

BAAHBRUGSGHE ZOWE , naam , welken men in de wandeling geaft 
aan de YniBBVBBBscaB-ZBvrB, prov. Dtreeht, . Zie Zowa (Db). W. 
BAANEHEID , geh., prov. Limburg. Zie BoasBaBiD. W. 

* BAANST- POLDER ligt niet gem. Groede, maar gem. JUieuwtliet. 
BAANSÜM , geh. prov. Groningen. Zie Baassom. W. 

BAAR, voorm. riv. in Zuid'lfolland. Zie Bbbb. W. 

BAARD, kad. gem. prov. Friesland, griet. Baarderadeel, bestaande 
uit de dorpen , Baard ,Winsum, Oosterlittens, Brits werd, 
Wieuwerd-en Bosnm, en, volgens heil kadaster , eene oppervlakte 
beslaande van 5381 bund. 90 v. r. 78 v. ell., waaronder 3548 bund. 
82 V. r. 80 V. «11. bekatbaor land. 



WO BAA. 

*EAA1D, d., teil më\ de b. AMvmm e» FMhib, 46 )i. en 
980 4iiw. •-<- De eerste , die iti de Uêopsgn, fgem. aldaar hei Leerur* 
ambt alleen en bezoldigd heeA vaargemneD , is geveest, T. T. Biv, 
die m hei jaar 189V derwaart» kwam cd in bet jaar f839 aaar Aikroèi 
■Dti der woao ? erirek. Baau» faeefi nae* de' omliggende dorpe» een 
Departcflieni der Maatsebapp\^: TVf Ifui tan U Jigemeêu , dat in het 
jaar 1847 opgerigi it en ^ Ijeden telt. 

BAARDBÜREH, h., prov. Frietiandj kw. OottÊty^Q^ griet Le$w> 
watfideraJeèl , arr., kant. «b 1| q. Z. Tan Leeuwarden^ \ ii. Z. W. 
tan ^irdumy waartoe hei behoort, aan des groeten weg op Leenwar» 
den ; met Sb en 12 inw. 

*BAAfiDERADEKL it irerdeeld in drie kadastrale gem : Jorwcrd, 
Oetierwieriim en Baard. «^ (bl. 9) beslaat, volgens het kadai- 
ter, eene oppervlakte van 7S77 bund. 79 v. r. 64 v. elt., waaronder 
7194 blind. 99 ▼. r. 17 v. ell. belastbaar land ; telt 7115 b., bewoond 
doeir 94tl h^iisges., niti»akende ee»e berolking van 4806 itiw. — Het 
WNipeo van BAABoaajiDiaL betiaal «ii een gedeeld sehild van goud ea 
asunr ; bet ecrst^ roet renen hal\en dubbelen arend van label , nit 
de linkerxyde voortkomende ; bet tweede met twree sespuntige sterren 
van Leel. Hei schild is gedekt roei eene aouden kroon. 

BAAHDONK, adell. b., prov. 4feord'Braband, Zie Babbhdose. W. 

*fiAARDWIJR, gero., beslaat, volgens bei kadaster, eene opper- 
irlakte vnn 900 bnpd. KI v. r. 11 v. ell., alles belastbaar land; telt 
153 h., bc wioo n d door 851 hnisgca., nhmakeode eene bevolking vaa 
1980 iaw. — Reg. 19, Hami.'' ai HocmrADv, Jctar aa Homasca, — 
ftag. 90 en 91, staaii Wiaaaac. ieet^ Wisaec^. ~ Het d. B4ABawtJt 
ijol 1} n. Z. W. van Henadeo. — » Het wapen van Btjumanji is eea 
«child van good, met een «agenrnd van sabel. 

«BAARDWiJKSCHE-OVBRLAAT (bl 19, eeg. 6 van onderen). Het 
fiatoafltik terrein , waarop bet riiien storteed gelegd is , is 9,S5 tel 
9,75 dl. bfven A. P. of 56 lot 86 dnira. — (bl. 14) Sedert 1814 
iai en mei 1845 w«rklc do overlaat jaarlijks, mtgesonderd alleen io 
bet jaar 1826. Zy werkte in 1788, 1790, 1899, 1895, 18S9, 
1655, 1849 en 1845, 19 reiaen , te lamen gedurende 195 etmalen, 
«onder dat toen de Be«rsche-Maos overgeloopen hee6. ->- Bl. 15 , reg. 
1^ sloof: 1590 lees: 1598. — Bl. 57—39, moeten de woorden ,- VMr 
IBtB ^ U ell. fekeel we^taüen. 

BAARHÜIZEN, voorm. stins, prov. Frie^ond. Zie BAaaAiois. V. 

"^BAARLAND. Bl. 16, reg. 1 Ha^: 1595, fefs.- 1595, reg. 5, 
•toati Dodyn lees: Doedyn -^ Bl. 18. Het wapen van deae beerl. 
da van til ver , met twee fascen van keel. 

*BAARLANn<RGF-TB') is in het jaar 1840 voor afbraak verkoeht. 

BA ARLAND-BAKENDORP-OUDELANDE-EN^TUIVEZAND, beerl. 
mm hol eil. Zmid^/hneUmds Zie BèAaLAicn. 

*BAARLADID^N-BAX^MD0RP. gem., telt 169 fa . bewoond óétf 
195 huisgea., uitmakende eene bevolking van rnim 600 inw. 

BAARLAND-POLDER <1»IEU\9E-) , nold. in bete». ZuU^BeeelMd, 

Srov. Zeeland, arr. Coet , kant. OeinkenMzand , gom. Baarland-en' 
^akendorp; palende N. aan den Hngo-, Idn-, Vierloos-, Caneel- ea 
Oiid*Vierla»dschè*polder , O. aan den Siguit-polder , W. aan den 
Stelle*polder. . 

BAARLANIKSTELLE-POLDBR, pold., proT. Zeeland. ZiaSnui- 
f<oi.a«a (Ui BAJiaLsaa ). W. 

^BAARLE, d., hl. 90, reg. 6, siaat: 1699 lee$f 1559 



lAA. \m 

UiJUJUIira» feb. iBik Ur. fin BredB^ prov. N^^ré-Bfèkand , 
ut, en )S o. E-O ran tfffdb, ka«t. ea 4| n. SI. O. Yan ^tniidfrai, 
fBB. £B 1^ u« Z. W. fsD BaaH/B-Nauaui met 5 b. en rwm SOinw. 

' B4AaL£-MA6SAU , «en., pMh N. alleen wm de «e». C^m 
«B AlpbcA'^tt-lltel ; beval, iwbake bel d. Baarle^Nastau , de 
f^. Baariebrng, Catierle , <>reot'*Bedaf , Kleiq-Bedaf, 
lotebib'OieA , £ik«ienboacè , Gorpeind, H^eibooni, Hei- 
kanl, flciflaelefl, He jaajif , <Haogeïn4l, lloo(;braak, Key^ 
lershoek , Liefkensboek , Leveren , Nybove*, Oór<de4| 
Bclb , R«tolb, Sebalhttia^n, 0«de-Slf uflupc, lf4euwe- 
SlraMpl, Dlicoteii enVeldbraak; betkal , voljfena bel kadaa- 
ter, ecae oppervlakte van 7378 biind. 1(4 ▼. r. M v ell. behttbaar 
had; ick ÜK b., bewaood daar -348 bniiaea., ailaiakende eene be* 
volkiag vaa SOOO iaw. De dienst in da Ilerv. kerk, welke aederl 
bel aiikarttaa vaa den Belgieatac» apalaad yeetaaki vrat, it, ta b«t 
jur 1838, weder opgeval door dea dealijdt ab Hulpprediker aldaar 
dicmldaaaèa Piapaoenl C Biaaiai , looalt die dan aak ibana aag eena 
ia d« Baand daar den Predtl^nl van Cbaam wordt waargenomea. 
Bald. Bataaa-^NAaM ligt Z. 0«.vaa Brada , 5^ u. Z. O. vaa Gia- 

aekcn. 
SfiiAUiOO, d. ia bel Limd-vtm^KtuêL Zie Baaata. A. 
'JAAlUi, gena., bealaat aeni: oppervlakle van 2441 band. 06 ▼. r. 
88 T. ril., waaronder 243t bood. t9 n. r. 28 t. ell. bebtlfaaar hmd % 
lalt 188 iu,*beaaaad deer 38i^ buMtgea., nitaaakende eene bevolking 
^ui 1900 iaw. — BL 22. Er beslaat U Ei^aa aan latlitaat vaar 
UÊi§t &erea , dat gaastig bekend alaat. 

BAARKE , voorm. riv. in Zuid^üollmnd, Zie Baaa. W. 

• BAAaN-£1i*E£MB&ÜGfi£ aak <680 aidka en «01» 900 Ladeaia- 
taa. Be eecite, die ia <deaa gem. bet Iteraarambt beeft waaigeno- 
nva, ia feweeai Coaaaus lEaaaan, die ia bat jaar 1^3 berwaarfea 
kwam en in het jaar 1612 -doar aeaaa anderen irervaagea araa* 

BiARHETBECHT ^ onde tiaani van BAaaaaaicBT, prav. ZmüLHol- 
Imd, Zie fiAaaanaacar. 

BAABNSCHE-BOSGH, bosdb io JTtai&md, prav. i7ir«cAl , { o. W. 
vaa Baam^ met vaal scboan en statig gebooaate, alsmede Iweefraasja 
vgiera ea ée paviljoenen Ptkinif «a Gantaa. — Het beslaat «eae 
sppervlakle Tan 684 bund. K4 ▼. r. 8 v. ell.; er groeit daarin meeal 
ipairfo-, «ikea en bcakeabaot. 

BAABÜS of B4BBa, gek. ia F^Uënhom , paov. Ovenf98el, arr. en 6^ «• 
S. len O. van ZwUie, kant. en | u. N. van Steemwijk , gem. en 
40 Biia. N. O. «an Stetnwijkêrmolde, 

*BAAASCHOT« ku «ader Vlkfém, ligt N, N.0. van J9»m. Mai» 
telt er 7 h. en ruim IMO Jaw. 

• BAAESCaOT , kast. of Ueirer boit., ligt 1 «. N. N. W. vaa BomUl , 
7 aiin. H« O. van iEfeA, ia bet geb. Kvao^Jmtbreek , aan de Lei of 
Btacbestrooin. — > Het was eertyds aen jagtverblMf drr fleeren van bei 
kast. van Haarca. Laier is bet in baadiea der Haerea Graven Scaas- 
laaua en vak STTaoa gekoinea , die bel lol eca bailenverblijf baddea 
iagerigi, lielwelk in bet jaar 17 du duar sekcrea Dt^a Emaaovaa is ge- 
koekt « die bel aagenae^ gebeel gesloopt hee& en bet in I82S verkucbt 
aan Mr. J. Sassbi , Advocaat te *s ttecla|^boseb , door wien bel desl^ds 
veder tat aan klein baiteoverklijf is mgerigt. 

* BAABSCHOT , b., ligi 2i n. aan ÜiiratAaf, Z. Z. Q. vaa fiÏMaia; 
Men tdt ar 3B b. aa oagavaar ,SSO iaw. 



«M BAA. 

* AAAESDOaP , io hel dl. Zmd-BtmOmul, itgwo gdi. nMir eeo 
dorpje. De ver?allec kerk b lederi eenigen tyd weder hersteld j heeft 
eenen Tier kan ten toren , roet korte spits , doch geen orgel en is roet 
hoog geboomte omgeven. •— £r worat eenmaal in bet jaar gepredikt 
door den Predikant van *s Ueeren-Arends- kerke , die daarvoor eene 
toelage .geniet. Dit voorregt is ook wel eens aan den Predikant vaa 
's Heeren-Abts-en-Simootskerke verleend geweest. — BAABsaear is de 
geboorteplaats van Coaaius vak BAtasDoap, Lyfarts van Keiser Ka- 
BBL y, in 1565. 

BAARSDORPER-MEER (HET) beslaat, volgens höt kAdaster, eene 
oppervlakte van 209 bund., en wordt door eenen molen van het 
overtollige water ontlast. 

BAARSEN WAARD (DE), waard in het craafs. CuUnbin^, prev. 
Gelderland f arr. Tiel f kant. .en gem. Cuienkwg , nitwa terende ep 
de Lek , door een sluisje , wQd O^SO all., en welks vloer 0,90 eO. 
beneden middelbare rivierstand ligt. 

BAARSJES, geb. in JTejinemeriaiiil, prov. Ifoard'ffoUmndf arr. 
kant. en { n. W. van Awuierdamf gem. Slote»Sloter^jk'OidorpHit' 
dê-Fnje-Geer , H a. M. O. van ^Iples, 20 min. van Sloterdijk; 
met 54 b. en ruim 500 inw. 

BAARSJES-POLDER, polderland in remiemer/aisf} , prov. üoeri- 
HQÜand , arr. en kant. j^msierdamf gem. Slolen-Sloterdijk-Oidorp' 
9nrd€'Vr%ie'Gew ^ in den Sloler^Bmnenpolder. 

BAARWERTH, oude naam van het d. Baamiwuk ; *prav. iïeerd^ 
Btaband, Zie BiAanwuK. W, en A. 

* BAAT ligt 20 min. N. O. van Etten, 10 niin. Z. W. van Uêt, 
Hen telt. er 7 h. en ruim 00 inw. 

BAASDAMSBEER , beek in Tu>efUhe, prov. Oeerv'sstfi , onder Tai. 
herben; het ontstaat omtrent 1 Ué O. van bei d. Haatle^ loopt desr 
heigeh. Fleringen en vervolgens, onder den naam van Molenbeek, 
door een gedeelte van Weèrseloo in de LoO'Lee* 

* BAASTERBOEVEN ligt W. N. W. van Emdkopen , 1 u. W. Z. W. 
van Oirtehüt , ( u. N. >V . van Oosteüfeere , in een houtryk oord ea 
bevat 6 h., waaronder bet Huis-ie- Baast, Beiikeboef, Lin- 
de hoef, Eikeboef en Masthoefen telt ruim 40 inw. 

BABAI , eil. in Ooii'-Indii, in den Doeêon ^ eene del* rivieren vae 
het eil. Bomeo» 

BABA KAN, oud d. in OoiUindii ^ op het eil. Java^ resid. ITm* 
wang , distr. Tjiaseem , 1 myi Z. van Karong , op den wastelykea 
oever der Tjiassem 

BABA LANG of MosaBA-BaaASsiB , land in Oott-Indü^ op bet eil. 
/aan ,. resid. Batavia , in de BaiavtOMche-Ommelamden , in het Ooster- 
kwartier. Het is een eigendom van Chinesen. 

BABAT, plaats in Ooti-lndië ^ op bet eil. «/aait, resid. Rtwhong» 

BABAO (HOEK- VAN-), kaap in Oott-lndië, in de Zee-aaii-irMs, 
aan de noordkust van het eil. Ttmor. 

BABAüW , baai en d. in Ooii-lndii. Zie Babao. W. 

*BAfiI, reg. 6 eiaait 245% lees: 145^ 

BABI of Poblob-Babi, d. i. Vabkbbsbilabo , eil. in Oott'-Indiif in 
den Moluktehe-j^rehipel f tot de Aroe^eHanden beboorende. 

BABI>B£SAAR, eil. in OoiUindië, in de Indiiche^Zee , asn de 
westkust van het eil. Sumatta ^ tot de Babi-eilanden beboorende, 
waarvan het bet grootste is. ^- Men herkent bet, reeds op eenca 
afstand, aan het Suikerbrood, s^nde een vry booge kegelberg. 



B A fi. b9S 

BABI.EILANI>E!f , jrroep eil. in Oosi-Indië, in de IndücheZee , 
W. "wan Sumaira, — Hen beeft er kokosnoten ^ klapperolïe, varkens, 
boffds, waler en brandhout. 

BABOBNTRI , naam , welken de Negers geven aan de snikerplant. 
KarteHdnur , kol. Surntame, Zie KoiTBiiDirra. W. 

BABYLONIENBROERSGHENHOBK, pold. in het Land-van- Neusden. 
Zie BaocKscBBiiiioBK. W. 

* BABTLONIENBROEKSGHE- POLDER. Zie Toorts Nibqwlard (Het) 
W. en OvDLiHD (Hbt). W. 

BACCHBM , Qude naam van het geh. Bakkith , in Kennemerland, 
Zie Bakkom. W. 

^ BAGHEYORTH , oude naam eener plaats , welke men vermoede» 
lyk loeken moet in het geh. Bavoobt , niel ver van jémersfoort, 'Zie 
Bavoobt. 

\ BACUENIIAGEN , verbasterde naam van de havesathe Bakbhiagbv. 
in Twenfke, pror. Overijstel. Zie BAiBRBACBir. W. 

BAGKESMÜHLE , alleenstaande molen , groolh. Luxemburg^ gcm. 
BrtMiorf; met 6 bewoners. 
'lADALA ligt in de resid. en reg. Cherihon, 
BADEKEHBANG, d. in Oati-lndië, op hel Sundatche eil. Java, 
resid. Baglem, — Hier werden de niuitelingen , die 2K00 rpan sterk 
waren , den 8 Februarij 1880 door den Majoor MicarfeLS aangetast. 
B|j dit > gevecht, dat van *8 morgens 7 tdt *s namiddags* 3 ure geduurd 
beeft , hebben de mnitelingen negen hnnner Hoofden verloren , terwyi ' 
sjj sich genoodiaakt zagen tot bewesten Kaliwien terug te trekken. 

BADI, d. in Oött-Jndtë , op bet eil. CaUjeli, 

$BADJOA y st. in Oott^Indië, op het eil. Cekhes , rijk ITofit. 

BADONG , rgk in Oott-indÜ. Zie BAii-BADORe. W. 

BAERLO of Baablo, d. in Opper-Gelder , prov, Limburg , arr. en 
S| o. N. ten "W. van Roenn<md, kant. en 1| u. Z. Z. W. van Ftnh, 
gem. eo 1 u. Z. O. van Maasbreey | u. van de Maas , aan den grooten 
weg van Maastricht over Venlo naar Weesel , langs den linker Maasoever, 
ia boomr\]ke omstreken, tusschen bouwland gelegen. — Men telt er 217 b. 
CD 11S0 inw., dk meest in den landbouw hun bestaan vinden. Ook 
heeft men er eenen vrindgraan- en oliemolen en een pontveer tegen- 
over Steil , onder Teegelen. — De inw., die er allen B. K. lyn , onder 
vdke 850 Communikanten , maken eene par. uit , welke tot het apost. 
vie. van Ltfnhurg, dek. van Venlo, behoort, en door eenen Pastoor 
eo eenen Kapellaan bediend wordt. De kerk , die aan den H. Pbtbus 
is toegewijd , ligt op eene hoogte , heeft eenen spitsen toren , en is 
van een orgel voorzien. — Even buiten het d. ligt het Kasteel-van* 
Baerlo (zie het volgende art.) en ruim { o. roèer noordelyic het kast. 
deBerckt. Zie dat woord. 

BAERLO (HET KASTEEL-TAN-), kast. in Opper-Gelder , prov. 
lómburg , arr. en S| u. N. ten W. van Aoermona, kant. en 1} u. 
Z. Z. W . Tan Venlo , gem. en 1 u. Z. O. van Maathree , even bui- 
ten het d. Baerlo. — Dit hecht vierkant gebouw , met breede gracht 
amgeven , beslaat , met de daartoe behoorende gronden , eene opper- 
^akte Tan ongeveer 170 bnnd., en wordt in eigendom bezeten en be- 
woond door den Heer Baron vah Ebp var *t Hoit. 

*BA£XEM, gem., beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte 
van 904 bond. 21 v. r. 10 v. eil., waaronder 871 bund. '62 v. r. 
SO ▼. eil. belastbaar land; telt 91 h., bewoond door 98 huisgez,, 
aitmakendf eene bevolking van 040 zielen. 

XIII. Dbbl. 98 



«04 B A G. 

BAGGRI , naam , wdkea da Negers geven aan c!e> tnikerpUnt. StooT' 
WIJK t in de kol. Suriname. Zie Slootwijü. W. 

BAGIJN£NHOEK of BueuiiBiiBOBK , b. in de heerl. Boxmeer, prof. 
Noord-Braband , arr. en 9 o O. ten Z. van * Bertogenhoeck , kant. 
gem. en een wfjk uitmakende van het vl. Boxmeer, 

BAGOESANG, oud. d. in Oott-lndië , op bet Sundaad^ eil. Jom, 
reaid. Djapara , reg. Djawana. 

BAGTENAAR , water in den Crimpenrewaard ^ prov. Zuid^ Holland ^ 
onder Berg^Jmbacht^ dat gedeeltelijk ten N. van Berg- Ambacht hno 
loopende , sicb met eenc oostelyke rigting in de Vliet ontlast. 

ÉAHA , d. in Oosi-lndië, op het eil. Rottif waar handel wordt gedrevea. 

BAHAI , Gobrohc-Baiai , heuvel in Ooit-indie, op bet eil. Bonte ^ 
rcfid* Bandjarmasing y aan de regiertijde der Uoesoo , aan welk» hel- 
ling men , tusschen lagen kwarts-glomeraat , eene laag van blaauwe klei 
opmerkt , waarin eene foort van bruinkolen voorkomt 

BAHl , eil. in Oosi'Indii f tot da Aroe^eilanden behoorende. 

* BA BR beeft een voet veer over den IJsel , op het Rbederlaag. 

" BAHR.EN-LATHUM telt 210 lielen , onder welke 120 Ledematen. 
De eerste , die in deze gem. bet leeraarambt heeft waargenomen , ii ge- 
weest WiLBBLMOs MoLBBBOS , die iu bet jaar 1014 herwaarts kwam, en 
in bet jaar 1019 naar Brnmmen vertrok , tot aan 1014 had de Predi- 
kant van Westervoort de dienst bier waargenomen* 

BA JA , d. in Oott-Indie , op het eil. Cattieli, 

BAJANG, d. in OoeUtndië^ op het eil. Sumaira , ads. res. ea Z. 
van Padaug. 

BAKAL, d. in Oosi-Indüf op bet eil. Java, resid. Kadoe^ reg. 
Temanggong, distr. Lempoejang, — In den nacht van 17 Septem- 
ber 18S8 werd een detachement Ebropesche en Inlandsebe infanterie, 
onder bet bevel van den Luitenant db Gboot , alhier door eeae 
sterka troep muitelingen overvallen , welke echter ten laatste terog ge- 
alageo werden , nadat evenwel van onza B^de ses pradjoerits en een 
Europeaan gesneuveld waren. 

* BAREL ligt 4 tt. O. N. O. van Eindhoven en 1 u. O. N. O. van 
Helmond. 

* BAREL-EN-HILUEZE paalt Z. ook aan Vlierden. Dese gem be- 
vat bet d. Bakel, de b. Milhese en de geh. Brng, Esp, Ge- 
neneind, Rilakker, Hoefsrot,Rawei, Neerstraat, Nieow- 
eind of Nyeneind, Overschot, Petarseind, Schaapstal, 
Schouw, Schutsboom, Straatsrot, Zanden een gedeelte 
▼an bet geh. Molenhof. — Men beeft er ook 1 bierbrouwer)) en 
1 graanmolen. 

BARERBOS, voorm. kast. in den Tielerwaard, prov. .Gclderlandf 
arr. en 3 u. W. van Tiel, kant. en ^ u. W. van GeldermaUeu , §eai» 
en tt min. O. van DeiL — Ter plaatse, waar bet gestaan heeft « siet 
men thans eeoen boomgaard. De daartoe behoord hebbende groodea , 
beslaande eene oppervlakte van 41 ?. r. 20 v. elL, worden in eigea- 
dom beaeten door de Wed. R. vab Gblucuk , woonachtig te Deil. 

BARERBOSCHHOF , pacbtb. in Opper-Geider , prov. Limhure, 
distr., arr. en 4 n. N. van Roermond, kant. en 1 u. Z. van FentOf 
gem. en { n. Z. O. van Tegelen , behoorende tot de goederen van het 
kasteel Holtmühien. — Z\j wordt thans in eigendom beseUn door dea 
Heer G. J.dbRijk, woonachtig te Steyl. 

BARERMARRT of BAianAiBT, geh. in bet graafs. Zuiphen, prof* 
Gelderland, arr. en 1} u. Z. ten O. van Zuêpkêu, Vant. ao H ^* 



BAL. m 

N. O. van Doetèorghf gein. en } u. ü. ten O. Tan Stêenderen , tot 
rfe bnnrs. Baak behooreoda. 

RAlLEaWEBRD,BAAUiweiaB, Bakuwaaid of Baakhwaaad , oïter- 
«aard, io het graafs. Zuipken^ prov. Gelderland, arr. Zuiphen, 
kaal. Dotaborjfk , gem. Sieendertn. -«- Dexe uiterwaard , beslaat eene 
oppervlakte raD 889 bund. 30 ▼. r., eo wordt door eenen steenen dai* 
kcr, wyd 0,55 ell., op den IJtsel , van het overtollige water ontlast. 

* BAKHUIZEN is een d., geen geh. 

BAKi , oaam , welken de Negert geven aan de suikerplant. Foa* 
itn, in NederlamU-Guianm , kol. Suriname, Zie Foavoin. W. 

BAUBaSBBBG , berg in bet Rijk^wn-IVijmegen , prov. Gelderland, 
^. IrfWis^A, iQnde een der, hoogste toppen r^n ikeX Groe^eehteke- 
fierfU, Hij is 48 ell. boog. Men beeft van desen berg een ruim 
goagt over de Waal , den R^n en da Maas. 

BAUERSKIL of da NooaD-vAR-KiiiPia , vaarwater in de' Nieuwe* 
Maai f i^nde hot Noordelijke der beide vaarwaters , waarin deze rivier 
vtidceld wordt door de plaat de Groote-Zaag. 

BAHKEBSPOLDER , potd. in Rijnland, Zie BooAnnmDBB. W. 
BAUl , naam , welken de Negen geven aan de katoen plant. Zusiot 
ia de kol. Sariname» Zie ZiniOT. W. 
BAIKOE (TANnjO{iG) , kaap in (hst-Indti. Zie Mabmwa (Db 

HOBL-VAI-). W. 

*BAKIUM. Reg. 4 staat : Catirium lees : Coflricwii. -- Dat Bakvüh 
eeneieeroade plaats is , bl\|kt uit eenen gtflbrief van Dias II , Graaf «o» 
HoU&nd, waarby ook Bakki». onder de goederen Kiehoorde , welke aan 
het ijposter Tan Eginond geschonken werden. 

BAIKOM (NOOBD.) , het noordelgkste gedeelte van de heerl. Bak- 
kam, 'm Kemnemertand , prov. Noord'UoUand, ett. Haarlem, kant. 
teeeiwük , gem. Cagirieum , digt ann de grenien van Bgmomd- Binnen, 
Iha telt er 4 h. en 30 inw. 

BAKOYEN , redonte met steenen wachthuis , in fFettérwolde, gem. 
eo Ij o. O. ¥an Vlagiwedde, 15 min. N. van BouHange, waartoe 
i|j kdioort. -^ In de nabgheid is eene pomp , ingevolge grenst ractaat 
Uisiehen Nederland en Hannover van den x July 18S4. 

* BALAMBO ANG, lands., werd na de verovering door de Nederlan- 
den in Oost-Balamboang en West-Balamboang verdeeld, 
tan welk Inatate gedeelte Po eg ar de hoofdstad was, en waaronder 
Faaardekao en Jamadjang, mitsgaders de nevens liggende dis-i 
tiieten slood«n. 

BALAMMEIPA, d. in Oost-Indië op het eil. Cêlebes, lands. La- 
matte , aan de lonAa. Het bestaat uit 30 h. en is bewoond door koop- 
üeden, die door den aeehandel rQk geworden sljn. 

BALANG, distr. in Oóst^lndie , op het eil. Celebe$, rttié, Menado, 

BALEBAEEK , riviertje , prov. Oierijeul. Zie BAALDiaiBBE. 

BALG (DE) , vaarwater in het Noorden van de Zuidertee , gaande 
na èe reede -van Texel tuuchen door den Zuidwal van het Balgtand 
ea den Poriogeesche rug met 80<— 150 palm. 

BALGBEIM, 'voorm. burgt in Fivelgo , prov. Groningen^ arr., kant. 
es \k u. N. van Appingedam, gem. en | u. Z. O. van Bierum, ^ u. 
viB HoUmerda* — Ter plaatse, waar het gestaan, heeft, tiet men 
ikiBS eene bocrderU. *-> De daartoe behoorende gronden , eene op- 
psrvlakte beslaande van 16 band. 29 v. r. 70 v. elL, worden in 
ofeadom beieten door den Heer E. F. ra Boia , woonachtig te floU 
lierda. 



KM BAL. 

* BALGOT ligt Z. ten W. vap Nijmegen. .Dit d. heefi vroeger ttne 
afzonderiyke kerkelyke gemeente nilgeiuaakt en eenen eigen Predikant 
gehad. 'De. eerste die hier ii. 1B09 aU Leeraar benoemd -werd, wat 
BaBHiiDVS h Mahdivillb, die. er in 1640 overleed. Na het eindifjea 
▼an de dienst van Rbibbbos TaiaLiAaa, werd het in 1661 met ffimk' 
eU'Keent vei^eoigd , thans behooren de Her?, tot de gem . Neerhoeck» 
iieeS''J3aUrt''Balffoy-en''Keeat, — In 1846 is hier eene' nieuwe Herf. 
kerk gebouwd , welke den 17 October 1847 is ingewyd. Het ii een 
modern gebouw • met eenen kleinen loren , doch londer orgel. 

BALGOI (KASTEELTE-). Zie het art. Balcot. W. 

*BALGOY>EN-KEENT, gem., beslaat, volgens het kadasUr, eeoe 
oppervlakte van. 659 bund 6^ v. r. 68 v. elL, alles belastbaar land ; 
telt 6.9 h., bewoond door 76 buisgex. — Er is in dese gem. sleehu 
eene school te Balgoy, welke door tfO leerlingen bezocht wordt. 

* BALl werd reeds in 1597 door den beroemden Nederlandscben sm- 
vaarder HoorHia op syne eerste reis naar Indië besocbt , en tot het jaar 
1684 'hebben wg op dit eiland een kantoor gehad, doch dit is wmi» 
de onbelangrtikheid van het eiland en den wantrouwenden aard der Vo^ 
sten opgebroken* Uit een staatkundig oogpunt beschouwd , hebben hier 
in184o, 1848 en 1849 belangrijke gebeurtenissen plaats gehad, daar 
de Nederlandsche wapenen op den 18 Juny vaij eerstgemelde jaar eeae 
roemrijke overwinning behaalden op den Radja van Bolèléng ; doeh eeae 
latere expeditie meer binoenlahds en het gevecht van 9 Jullj 1848, voor 
DJAgAraga , was voor de onsen noodlottig. In het volgende jaar mogt 
het den onzen , onder aanvoering van. den Generaal Majoor Micitsu, 
gelukken de oproerige Vorsten geheel tot onderwerping te brengea, 
hoewel wy daarby onder anderen het verlies van den dapperen aso- 
voerder te betreuren hadden. 

*BALI (PIEK-YAN y. ook KaaMa-AsAn, KAaaaa-Aasaa of Kaeus. 
Asiv , ligt N. van het vlek Karang-As^m. 

BAL] (STRAAT-VAN-), seeëngte in Ooet^IndÜ, welke, tusscheade 
eil. Java en Bali dqor, uit de /«Jtjci^-Zee in de Zee^wn-Jam Isopt. 

* BALI-BADONG is bet meest bevolkt en meest beschaafde r^k vaa 
het eil. Bali. — De voornaamste plaatsen ayn Badon^ en Kasambo. 

BALIEKAPPAN (BAAI-VAN-) , baai in OoiUJndië^ in de SttMt-em- 
Mahanar^ aan da oostkust van het eil. fonteo. 

BALILING , kon« en st. in Ooêl-Indie. Zie Bomftae. W. 

"» BALINGE. Eeg. ^itaai,' Westerbeek, leesx Wuiethorh. Meatek 
er 12 h. en ruio^ 50 inw. 

JBALK , kad. gem., prov.f rteslamf, kw« Zevenwmdem^ griet. €00$- 
terlandf welke die geheele griet, bevat en alzoo eene oppervlakte be- 
slaat van 8741 bond. 18 v. r. 68 v. eil., waaronder 8094 bund. 84 v. r. 
IS V. eil. belastbaar land. 

* BALK. De eerste , die in de Herv. gem. ie Balk het feeraaranbt 
heeft waargenomen, is geweest Hasaioos Wsuiac, die in ket jaar 1S8S 
hier in dienst was. — De Herv. kerk is inketjaar 184dvaii ecnoiyal 
voorzien, hetwelk door de gebroeders' G. W. en H, B. Lobhas, or* 
gelmakers te Groningen en Leydeu vervaardigd is. -* De weinige ' 
Bvang.-Luth., die te Raik gevonden worden, woQen de bedieniag dei 
H. Afondmaals hy te ffoekum , waar aulks tweemaal '9 |aars dosr 
den Predikant van Uarlutgen geschiedt. — Balk is de gebonrteplaaU vaa 
den welsprekcnden Go.dgel eer de Jokavbbs db Baon», geb. 7 An* 
gustos 16»7 , t <)en 4 September 17^2 ala Predikant to 'sGraven* 
kage , na eenige godgeleerde werkjes te hebben uitgegeven. 



BAL. >)97 

BALftSBRÜG, l>ra^, prat. Frutknui, griel. LeemtMrdemdeel ovee 
k Wom, io dco grindweg tasschen HQuiii en Stient. 

BALKEND, vooriiL. sUU* prov, Friegland, griet, ^«envaf d^rodeel , 
arr., kant. eo 2 a. N. van Leeuwarden , 35 miD. W. Yaii Hijum , 
vaartoe sij, behoorde. ^ Ter plaatse , waar ly geataaa heeft , tiet men 
ikaai eeae boerdery welke , met de daartoe behoorende gronden , eene 
ofpervlakte beslaande van 56 bund. 1 v. r. 30 v. ell., in eigendom 
lieKleB wordt door Bim» R. Riuiks , woonachtig onder Finknm. 

BALKGRA AFSGRB-9LU1S , ilnis , prov. Jfoord-Brahand. Zie G/i- 



lALftVEN V poel in de betde , in het markgr. van Bergen^op^Zoom , 
|nf. Niteri-Brabamd y gem. f^o^nidrecht'Uoogerkeide'en-Uinkelenoord. 
BALLBHA, Toorm. burg, pro?. Gwningen» Zie Baima. 
BALUNGBODR of Bauuüou, b., proT. Frie$tandy kw. Zevenwoudeny 
picL AnmNPttfvla/ , arr. en 9n. Z. O. van Sneèk , kant. en 4^ u. N. O. 
méeLemmer, 5 min. Z. van Gomgaryp ^ waartoe het behoort ; met 
i k. êfi 13 inw. 
BALLER, geh. in (herijtseL Zie Baaldib. W. 
EALLERARGAN, berg in O, InOe^ op het éil. Bomeo, res. Pontianak. 
* BALLBBK.O£LB vormt een langwerpig vierkant van 32 ell. mid- 
deM|fB fan kei N. naar het Z. en 28 van het O. naar het W. en ii 
diipr eeoen boogen aarden wal omringd. Hen vindt er nog sporen van 
aaiden xftbiaken. 
BALLIlfGBHOIZEN , geh., prov. Groningen. Zie Baibahdixbr. W. 
BALLDM, kad. gem., prov. Friesland, eil. en griet. Ameland; ly 
befalde d. fiallam en Uollum, met hun behoor, en beslaat eene 
«ifiperTlaUe vaa 3206 bund. 76 v. r. 44 v. ell., waaronder 3203 band. 
A ▼. r. 8 V. ell. belastbaar land. 

*fiALLUM. Op het voormalige koor der vroegere kerk is na eene 
Ueiae hot over een vermaard graf gcboawd, gedekt met eene groote 
UttBve gni&tccn , rniin 3^ ei lang en 2£ el breed , op welke een ge- 
vspeod adder in volle harnas gebeiteld is ,' benevens het wapenschildt 
ki GftKnaaBA^s. 
BALLT, reg. 2 ttoo^.* 234» hees 143^ 

BALMA of BaELiaA , voorm. burg in het fTetierkwartier , prov. (7ro- 
mgen, arr. en 3| n. ff. W. van Groningen^ kant. en 1£u. N. ff. W. 
TSB Zuidhom , gem. en { ii. Z. tlT. van Oldehotfe en 20 min. Z^ 
na tfitkope , -waartoe h\| behoorde. — Ter plaatse , waar hy gestaan 
Ineft , sict men thans te midden eener vereeniging van oude , bogtige 
riricrdyken , een paar boerenhofsteden en eenige dagloonerswoningea , 
ve& aèbttdit Balmtdkuizen genoemd wordt. Zie dat woord. W. 

BALOEB0ER , distr. in Öogt-indië, op het eil. Java, rcsid. Pre- 
•a^Regentschappen , reg. Soemadang, 

BALOENEOE, eil. in Oost-Indië, in de Zee-van-Florit ^ Z. van 
kt eil. Ceiebee, Het verheft xich 120 tot 130 ell. boyen de op- 
perthüite dei» zee; is steil en met geboomte bedekt, uitgesonderd 
■e de noordzyde , waar het laag is , en in een zandstrand ein* 
^. Op venigen afstand van den noordhoek is eene koraalbank, 
<l« «eh ongeveer twee Engelsc&B myien ver aitstrekt. Van den 
ttidwesthoek van bet eHand strekt een koraalrif eene halve Ebgelsche 
■(1 ver in xee. Bet strand is, op eenen kleinen afstand, met 
kNBBliif omtoomd ; daar buiten schynt het water seer diep te weien y. 
(M op eene halve myl westwaarts , waar er geen grond met hei 
haadlood te vinden is^ 



508 BAL. 

BALOE.TANNA , berg io Ooit-Indiè . op bet eil. CeUb9$. -- Naby 
desen berg is eene beetc brou , waarby men eenige overbiyfselen van 
een oud gebouw aantreft. 

BALOTJIE , distr. in Oothlndiëf op bet eil. Celeba, gou?. Jfolof- 
tar, ads. res. Marot. Het is seer bergacbtig. 

BALSVOORT , landg. in de Mtijtrij van *s Heriogtnboteh , gedeel- 
telyk kw. Oiiterwijk, gedeeltelijk kw. Kempenland^ prov. Noerd" 
Btdband , gedeeltel^k arr. '$ Hertogenhosch , kant. Boxiel, en daarvao 
ten deele gem. Boxiel, ten deele gem. Baaren , gedeellelyk kaot. 
Tilburg, gem. Oisterwijk, en eindelyk gedeeltelyk arr. Eindhoven ^ 
kant. en gem. OirtchoU — Dit landg. bestaat uit drie groole bouw- 
boeven en arbeiderswoning, bosscb^n en velden van welke tvee der 
bouwboeven onder Haaren en de derde bouw boe ve , benevens bet ar- 
beidersbuisje onder Oisterwijk slaan ; bet landg. beslaat eene oppervlakte 
van 25 bond. 5 v. r« 43 v. eil., en wordt in eigendom beseteodoor 
den Heer Cahdidus tbr BaiiK , woonacbtig.to Boxtel. 

* BALYOORT ligt in de prov. Noord-Brahand , en bestaat uit Sb., 
met ongeveer 20 inw. 

( BAMALANG , st. in Oost-Indië. Zie Pahaiabo. W. 

nAMBANGAN , d. in O. Indië , op bet eil. SufMttra, res. Palembtmg, 

B AM BUREN, voorm. b., prov. Friesland, kw. ^Fuietgoo^ griel. 
Womeradeel, arr. eo 5| u. O. van Sneeh, kant. en 2 n. Z. Z. W. 
van Bohward, 10 min. Z, ivlïx Ferwoude , waarvan niels meer bestaat. 

BAHSUM , geb., prov. Groningen» . Zie Baamsdb. W. 

BANANËNEILAND, eil. in OotUndië. Zie Pisaro. W. 

' BANGK (DE) is eene niet uitwaterende pold. of strook laods; 
groot, volgens bet kadaster, 35 bnnd. 75 v. r. 51 v. eil. 

* BANDA y eil., bl. 69 , rcg. 5 , staat : vooriien. lees: voorgeschreven. 

* BANDA , st., beeft eene flerv. gem.., met 1300 aielen en 210 Le- 
dematen , welke door eenen Predikant bediend wordt. 

BAN DAR of Bardjaa, lands. in Oost'Indië, op de oostkust van bet 
eil. Bomeo , tusscben kaap St. Antonie en de Diepe-baai. 

BANDAR-BALOE of Bahdjar-Balob , gebergte in Clndië, op bet eil. 
Bomeo , res. Bandjarmas%ng„ Het rfjst ongeveer 100 eil. boven de opper- 
vlakte der xee en beslaat uit dioriet , serpentyn , ook sionietkwarU eoi. 

BANDARLOR , d. in Oost-Indië, op bet eil. Java^ resid. en afd. 
Soerabaja, distr. Djenggolo No. 4. 'In dit d. beeft den 2 November 1847 
een felle brand gewoed , waardoor 36 b. in de asob ayn gelegd. 

"^ BANDASGHE-EILANDEN. Het locbtgestel is daar niet aUijd, maar 
dikwerf, oogezond, 

BANDASGHE-VUURBERG, eil. in Oost-Indie. Zie Api (GonoBe-).W. 

BANDELANG, eil. in OosUlndië, in de/n<^tscAe-Zee, aan de west- 
kust van bet eil. Sumatra, ads. resid. Padang. 

BANDER (HOEK) , kaap in Oost-Indië. Zie Bahdar. W. 

* BANDERA (GOENONG) is 486 eil. boog. 
BANDJAR , lands. in Oost-Indië, Zie Baroar. 
BANDJARAN , berg in Oost-Indië, op bet eil. Java, resid. JTntiHMy. 
BANDOEDONGKAL, d. in Oostindië, op het eil. Java, reiid. 

fagal , reg. Pamalang , distr. Boenaas, 

"^BANDONG, reg., is verdeeld m de 14 volgende distriktcn : 
Timbangantang,Tjikoemboelang, Oedjonff-Brom, Bao- 
jarang, Tjilokatot, Kappo, TjisOndari, Boengga, Tji- 
tjalingka, Madjalaga, Limbanang, Tjipitjang, Radja- 
mandala en Tjihea. 



BAN. 899 

BANIIONGAN , distr. io Owt^imêii, Zie Badoui. W. 

BANEN HBIDE , geb.» prov. lAmhurg, Zie BAiiiiiHiM. W. 

BANGA, voorm. fttale , prov, Friesland ^ kw . Ooiiergoo , griet. Wêit^ 
Jkagerodeel, arr. en 6| o. N. O. Tao Leeuwarden, kant. eo 1| o. 
L O. Tao üolwerd, IV min. W. van Uantumhuixenf waartoe iQ 
bdioorde. — De daartoe behoord bebbendè gronden , eene oppervlakte 
ksiaaiide van S7 bond. 98 v. r. worden in eigendom beseten door deo 
fictr T. H. Bahcacs., woonacbtig te Hantumboiieo. 

BANGAAl , eil. in Ooii-ïndié. Zie Bohoat. W. 

BANG AHA of BAvetOA, voorm state, ^toy» Frieelandf kw. JITMler- 
fM, griet. ff^yutbriUeradeel f arr., kant. en 1^ u. W. van Sneeh , 
10 miii. N. O. van Alhega , waartoe «y behoorde. — Ter plaatie | waar 
ly gestaan beeft , ziet men thans eene boereoplaals. 

*BANGAaT (DË) telt 29 b. en 180 inw., aU: 18 h. en ongoreer 
lOOiav. oader Oaster^en^fF ester" Blokker , en 16 b. en ruim 80 inw. onder 
Zweag-Uoog-en-Laag-Zwaagdijk, — Deie streek is bekend om de beer- 
Iqke aaibesiëo , die er groeyen , vroeger was zy dit nog meer door 
bareicfaooDe kersenboomgaarden , die in den kersentQd door eene me* 
nigto meDscben uit alle oorden van Noord-Holland werden besocht, 

doch dasr dcse laatsten niet meer bestaan , wordt ook dit geboebl 

Diet meer tooveel als vroeger bezocht. 

* BANGEWBER ligt op de hoogste plaats van eene landaehlige streek, 
velie in soamige plaatsen een el hooger is dan in bet omliggende land. 

* BANG 'IL y regents. Beg.6, staai: Parangoena lees: Panan- 
goeagao 

*BANGKA, groep eil. Eeg. 3, staat.* Biarre leesi Bi a roe 

BANGKlJEEB-POLDEa , pold., prov. Zuid-Bolland. Zie EuTans- 
m-foun. W. 

BANGMA <, voorm. state, prov. Friesland, kw. Zepenwouden, griet. 
ütiageradeei , arr, kant. en 3 u. N. W. van iieereneeen, 1^ mio. Z* 
fSD Jkmaryp, waartoe sy behoorde. 

BANGSIE , kaap in (K-lndië, aan de Oostkosi van bet eil. Suwuttra, 

BANJAK , groep eil. in Orlnaiëf aan de Westkust van bet eil. ^ttmafro. 

^BANiAAHD, naam, onder welken men verstaat alle de banken 
ca droogten beweste» bet eil. Sehomsen en in den mond der Ooster» 
icM/e gelegen , zich 1^ k 8 myien bewesten de duinen uitstrekkende, 
let West gat loopt genoegzaam midden daardoor been ) aan bet noord* 
dod heeft men het Nieuwe-Zand, naar bet midden de Zeebon- 
4fB- en Krabbenplftten en in het Zuiden het Noordlaod eo 
ds Bom pol. 

BANJAftANG , d. in Oost-JndHy op bet Sundauhe eil. Java , resid. 
tn 17 paleo W. van Cher^bon, 197 palen W. van Batavia, 880 pa- 
in O. van Soerabaja. Het is bet gewoon verbiyf van den Resident. 

BANJER (DE BAAI-YAN-) , baai in Oost-IndU , in de Zee-vm^ 
^esoy aan de Zuidkust van het eil. Bemeo* 

*BANJERMASING, lees: BANDJABMASING , 

^BANJOEMAS, beter Bahjobhaas , resid., ligt tuHcben IM» 15' e» 
187* 84*^ O. L* en paalt W. alleen aan Gberibon. 

BANKALIS, eil., oud d. en kaap in Oost^lndië, Zie Barseaus. W. 

* BANKEN (DE) ligt gem. Uithoorn, en telt 3 h. en SO inw. 

BANKING, lands. in Oost^Iudii , op betcil. C!rle&e«, aao den loid- 
kani vao de ft<uitHMifi*i?ois«. 

BANKONG, berg in Oosi-lndië, op het eil. Java, de grenmbd- 
ding tnsitben Ihjolokoar, de resid. Tagal oo Ckerihon uitOMikende^ 



eOO BAN. 

BANK VEN j poel io de beide 'ia de Meijerij van *s Heriogenboieh , 
kw. Oisterwijk, prov. Ifoord-Braband , gem. liilvarenbeek. 

RANK WEG (DE), weg io Delfland, prov. Zuid^UoUand, ffem. 
^sGravnande^en-Zmndambaekt^ iu eene zaid westelijke rigtiDg viiDVlog- 
teobura, langt den Nieawlandiebe-pnider , oaar de dainen loopende. 

BANLOO, geb., prov. Drenike. Zit Balloo. W. 

BANNINK , adell. h. in de ambtmanay van Colmickate, prov. Overijt' 
Bel f arr., kant. en 1i n. O. van Deventer , gem. en 2 u. Z. O. vao Die^ 
penveen. — Dit adell. b. beslaat, met de daartoe beboorende gronden, 
eene oppervlakte \xin 558 bund. 26 ?. r. S9 v. èll., en wordtin eigeodou 
begieten door den Heer Samobl Joar Sandbbbo, woonacbtig te Zwolle. 

BANSEMA, voorm. burg in bet ^eeterkwartier, prov. GroniwfeH, 
arr. en 3^ u. N. W. van Groningen, kant. en 1^ u. N. N. W. vui 
Zuidhom, gem. en ( o. Z.W. van Oldehave , onder Niehove, waartoe 
by beboorde. — . Ter plaatse, waar by gestaan beeft, xict men thans 
eene boerdery. 

BANSÜM , geb. in Fiveigo. Zie BoHsini. 

BANTAM, kaap in O.-incffêy aan de oostkust vao bet eii. <9iMMiffa. 

* BANTENGEMBANG ligt resid. Batavia, in de BatavüucheOmme^ 
landen, kw. Békan, 

BANTER-PITEH , plaaU in Oost-Indië, op bet eil. Java, resid. Bui- 
tenzorg. — Deze plaats maakte vroeger bet middelpunt van de stsd 
Padjadjarang nit', en lag binnen eenen vry hoog opgeworpen wal be« 
sloten f waar achter men zich eenen geroimen tyd tegen eene aanmer- 
keiyk sterkere magt moet hebbeo kunnen verdedigen. 

BANTHIE , naam , welken de inlanders geven aan de Baai-vai-Boi- 
TMAiii in Oost'Indie, Zie Bortbakc (Baai-vas-). 

BANTOOL-KARANG , reg. in Obtt-Indië , op bet eil. Java, resid. 
Djocjokarta, prov. Mataram, roet ruim 53,0(X) sielon. 

§BANTDL, leee: BANTOOL, d. in Ooet^Indie, op heteil. Jom, 
resid. Djocjokaria , prov. ffataram, reg. BantooUkarang» 

BARAAN,.d. Jn ÖoU-Indië ^ op het eil. Java, resid. DjoejokêflAi 

BAR Att, berg en kaap in Ooet-Indië, Zie Baebab. 

BARANG (GROOT-) , eil. in Oatt-Indii, in de Zee-van^Banda. 

BARANG (KLEIN-) , eil. in Ooet-Indië, in de Zee-van-Banda. 

BARAON , kaap in Oott-Indië. Zie Bairah. 

BARAT , voorm. st. in Ooet-Indië, op PoeloO'Jy , waarvan geen 
spoor meer aanwesig is. 

BARAT, voorm. d. in Oost'Indië , op Poeloe-AAafs , alwaar de eersts 
bevolking der Banda-eilanden zou gewoond hebben. 

BARBARACONV£NT(ST.)ofST.BAaaAaAkLoosvBR, voorm. kloost.' te 
jimetefoort, in de Muurhuiten, Het werd bewoond door cnsters, die 
naar clen. regel van den H. Feabciscüs leefden. De gemelde sosters i|fo 
van Bunschoten , alwaar sy onder het bestour van den Pastoor geletfU 
hadden , te Amersfoort komen wonen , in bet jaar 1422. Daar bsbbsD 
zy Gebbit Scibbpbirk , Pater van de Agnes-zostaren , Teraocht , dat hQ 
haar tot biechtvader wilde zyn. Omtrent desen tyd hebben zy dtn re- 
gel van den H. Fbabcucds aangenomen. Wibdblhodis Sabtbribk, eene god- 
vruchtige ooaagd , werd tot haar gezonden uit het convent der ignes- 
zusteren , en is hare eerste moeder geworden. Zy begonnen kleiae Mis- 
jes te bouwen en leefden in de uiterste armoede , gingen somtyds naar 
het klooster der Agnes-susteren , om de onderrigtingen van den voor- 
zegden .GiaaiT SciianiMK en do bms te hooran , en om tr de Gommnaie 
te ontvangen. Zy leefden byna vyftig jaar lang naar den r^l T» 



BAR. s mt 

m 

den H. Fhabcisci» en timmerden eeoeknpfl, die iogewQd werd Ier eere 
Tao St. Babbaba: welLe Heilige Maagd den naam ook heeft gegeven 
UB bet koovent. Thans dienen de geboawen tot eene School voor 
B. K. kinderen. 

BARBERSEILANDEN (ST.) , groep eil. in (hsi-lndié, in de Zeê 
wan Karimaia , W. van he't eil. Bproeo. 

BARCUOS, erve vermeld in 1188 als gelegen onder Diepenkeim. 

BARDELy buurs. prov. Overijssel. Zie Baaloëb. W. 

BARDEWUK, d., prov./feor<^i9ra&on</.. Zie Baabdvtijk. W. en A« 

BAREEN , naam , welken de Negers gev«n aan de koffijplant. Bbblijk 
ea aan den houlgr. BsBLua , in de kol., Surinatmê» Zie BKBfcuN. 

*BARENDONR, beter Babbnooicb, beslaat eene oppervlakie van ISbuud. 
3 V. r. 80 V. eil. en wordt in eigendo|u beaeien d^or.den Heer A.. Tbussbh. 

* BAREN DREGHT.schyntsynea tegenw^rdigen naam a%eleid te heb- 
ben van Heer BBBBvrooDS-DaBcav , onder welken naam het in öudt ar- 
ckieven voorkomt. 

* BARENDRECHT, kerk. gem., telt niim 1900 sielen , onder welke 
SQO Ledematen. De eerste, die in deie gem. het leeraarambt heeft 
tiau^enomen , ia geweest Hichibl , die in ltS74 hier in 

dieasl wai , doch in 15715 opgevolgd werd door Jobabhbs Gbbabdi , dïe 

in 1^79 naar Ouderkerk aan den IJssel vertrok. 

* BARENDRECHT (OOST-EN-WEST-) beslaat , volgens het kadaster, 

eeoe oppervlakte van 2175 bund. 20 v. r. 51 v. eil., waaronder 

2073 buad. 65 v. r. 13 v. eil. belastbaar, meest teer goed wei- en 
boavlaad; telt 232 h., bewoond door 377 hiiisges., aitmakende eene 
bevolking van 1900 inw., die meest in de. veeteelt , den graan* en 
flasboow bon bestaan vinden. — De bedyking van Oost-bn-Wbst-Ba- 
stsBiECBT bevat vier polders; als: bet Binnenland, het Buiten- 
land, den Züidpolder en den Ziedewypolder, benevens den 
beiomerkaden Vredepolder. 

BARENDRECHT-EN-CARN1SSE(BINNENLAND-VAN-00ST-.BIN- 
WEST-) pold. inden Riederwaard f prov. Zuid- Holland f arr. Dordreehi, 
kaot. Ridderkerk, gem. Oost-en» k^est-Barendreeht ; palende N. aan 
Gharlois en Usselmonde , O. aan RidderlLerk en Heer- Jansdam , Z. aan 
deo Bnitenlandsche-polder , W. aan Bhoon. — Dese pold., welke in 
het jaar 1361 bedekt is , beslaat , 'volgens het kadaster., eene op^« 
jK/vlakte van 753 bund-, waaronder 748 bund. scholhaar land, en 
W9fdt door twee molens en eene sluis van het pvertollige waler ontlast. 

BARENDRECHT-EN-CARNISSE(BüITBNLAND-VAN-()OST-«N- 
WBST-) , polü. in den Riederwaard. Zie BoivBBi.AfiD-TAB«Oost-BB-WBST- 
Babbiobbcht (HitJ. W,. en A., 

BAREN HA AR^ streek heide in het dingapil ZuidmvM, prov. 
dremÜu^ O. ten Z. Vfuo Eomieu, 

BARG£ (N00RD-EN-ZU1D-) , twee goh., prov. Drenthe. Zie ^ÊMm 
(XooBB.) W. en BsBOB (Zoid-J. W* 

BARGEN HEEM, plaats in puelgo^ prov. Gtmungen^ gem. Stedum, 
a)n A^ Drie-B orgtnlaan , waar weleer een slot geataan boefit, vran bet- 
«idk de grondslagen nqg gedeol^lyk in den grond sittea. — > Hier syn 
vagen vrachten met haksleenen , vele dof^teenen^ brokken van onde 
pannen, kogelt, hoofden en beenderen van mfenaohen., 4Üimede ecnn 
doodkist , een geraamte en een roestige d^gan daarneven gevoodon. 

* BARGEEIMKER (HET) of bbt Eubbibbb ligt O. van Noord-sBei)^ 
Bet is eene vff| aAnaieniyke plas , eene opperviakta hoélaaoda iran maar 
dan een half nur omtrek. 



603 BAR. 

BARGEEVESNEN , uttgMtrekte veengrond iu het dingspil vau Zui- 
denveld , prov. Drenthe , welke sieb van Zuid-Bargê ten Z. uitstrekt 
tot aan de markte van Schonebeek, meer dan een uur gaans ver, en 
ten O. twee uren gaans , tot aan de grenzen van Hannover. 

BARIE 9 d. in Oott-Indië^ aan de Noord westkust van het eii. FIoHm, 
staande onder het gesag van den Sultan van Binia. 

BARINGAN , lands. in Oott-Indü^ op de Zuidkust van bet eil. Ci- 
lebes. Het land is tameiyk wel bevolkt. 

BARITO (DE) of BAami , riv. in Oo$t-Indië^ op het eil. Borneo. Het 
is oen der monden vraardoor de Bandjarmtuing ^ in de Zee-van-Java 
uitloopt. Zy is aan hare monding 72 myi breed. 

BARKMAN , bnnrs., prov. QvtijtteL Zie Bbbkdb. W. 

* BARLAKE, geh., ligt aan de samen vloeij ing van de Mark in de 
Nienwe'^vaart. Hen heeft er een rijks voetveer geaaamd Aan-het- 
PoortJe-van-de-Barlake. 

BARLAKE(DE)of deBARLAAKB, voorm. water, prov. Noord-Brahand^ 
dat van Haseldonk voorbij de Oudenbosch liep , west- en zuid westwaarts 
in bet dien van den Appelaar, alwaar zij baren naam verloor en 
soo voorts langs het diep van den Dintel , lot in het Volkerak , doch 
is nu voor oen groot gedeelte door de indijking van den Appelaar, af- 
gesnedan» 

BARLERAAR, b., prov. Overijssel. Zie Biab». W. 

BARLEHIEM, buurs.i prov. Friesland, Zie Babtubhibs, 

* BARLHAM beslaat , met de onderhoorige gronden , eene oppervlakte 
van 8S bund. 17 v. r. 12 v. eli. 

BARNAR , volgens de overlevering , eene st. welke zon gelegen heb- 
ben in het dingspil Zuidenvcld, prov. Drenthe^ gem. en { u. Z. 0. 
van Emtnen , achter de buurs. Angelslo. 

BARNEGAT, gch. in üunsingo. Zie Babrjeqat. W. 

*BARNEVELD, gem., bevat, behalve de in het Wbk. vermelde, 
nog de buurs. Ach te veld en Terschuur; beslaat, volgens het 
kadaster, eeoe oppervlakte van 17,606 bund. 62 v. r. 58 v. eil., 
waaronder 17,600 bnnd>. 4 v. r. belastbaar land ; telt 782 b., be- 
woond door 9tt6 huisges., uilmakende eene bevolking van ongeteer 
ttOOO in w., onder welke 4900 Uerv., ruim 6U0 R. R., 4r£vang. Loth., 
en ongeveer 40>lsr. — De Evang. Lntb. (bl. 118) behooren tot de 
gem. van Amhêm. — De R. K. maken de stat. van Bameveld oit 
en behooren gedeelteiyk tot de stat. van Aehteveld. — De eerste, 
die in de Herv. gem. te Babhbvblo hel leeraarambt heeft waargenomen , 
is ipeweest Joabbbs Havtbxivs , die in 1619 herwaarts kwam en in 1690 
overleed. — Er zy n 9 scholen als : vier toïarneveld, twee te V oo r t- 
haizen , eene te Garderen, eene te Kootwyk en ééne te Acb- 
t e veld, welke gezameniyk gemiddeld door 540 leerlingen bezocht 
worden. — Men heeft in deze gem, wolkammeryen en weveryeo , 
eene grnttery en gortpeltery , eenen laagmolen , looyeryen , eene aard- 
appelenmeelfabryk , eene spaarbank , een godshuis ter verpleging eo 
verzorging van zieken en oude lieden, een Departement der 
Maalscbappy : Tot 19ui van 't Algemeen ^ dat den 3 January 184( 
opgerigt is en 40 leden telt , eene vofkszangschool , met 70 leerlingeo , 
en eene herhalingsschool ^ met 90 leerlingen. — Ook worden er scha- 
penmarklen gehouden , waar gemiddeld 20 k 90,000 schapen wordeo 
aangevoerd. - 

BARNKYELDSGHE-DIJIL (DE), dyk, ^tos. Noords Hollend. Zit 
Zabpmjs (Db). W. 



BAR. 60S 

BAB.0 , eil. in Ooêt'Indu , lot d« Lmeaa-eihnden behoorende. 

BAROE, staal in Oott-Indti, op het eif. CeiebeSf goav. Makanar, 

^BAROR , riv. en laods. in Ooii^Indii» Zie Biioi* 

BAROE (POELOE.) , ctl. in Oott-Indii. Zie MomiuiMAB. W. 

BAROE (TANDJONG.) , kaap in Ooü-Inêië. Zie Biaao. W. 

BAROELO(D£) of di Makka, m. in Ooêt-Indië, in het eil. Someo, 
ryk Bortteo'Propef , die xich in de Chmetche'^ee ontlast. 

BARRACOÜ , d. en rif. in Opjter' Guinea. Zie Baaxoi. W. 

"* BA RRA DEEL beslaat, volgens het kadaster, eene opperflakte van 
6109 'bnnd. 8» v. r. 57 v. eil., waaronder 5958 bund. 71 ▼. r. 46 ▼. eil. 
bdastbaar land ; telt 739 h., bewoond door 1023 hntsget., uitmakende 
eeae bevolking van 4000 inw. — De xetel van het bestuur en het 
grictenybnis «yn te Sezbierum. 

BARRAKOD , d. in Opffer-Gumêa. Zie Bbbiob. W. 

BARRAM , Barav of Babaoh , kaap in Oott-IndUlf in do dtWidhtf- 
sce I aan de Noordwestkust van het eil. Bomêo. 

BARRAM of Babab, berg in Ooii^Indiè , op het eil. Bormo , kon. 
BenMO-Propcr. 

*BABRS^OLDEE (DE) ligt gedeeltelUk in de gem. Hatenwoude^ 
}ededlel\ïk in de gen. So€iêrwoude^ beslaat, volgens het kadaster « 

cfot omrflakto van 245 biind. 98 v. r. alles scbotbaar land ; als : 

ooder ÈtLs^nwaude, 64 bund. ttS v. r., en onder Soeterwoude, 181 

buod. 46 V. r., en teli 24 h.« waaronder tl boerderyen , als : 10 b. 

eo 4 koerderyen onder Hazenwoudf} 13 h. en 7 boerderyen onder 

SoeterwmJe. Hy wordt door aenen molen en eene sluis, op den Ryn, 

faa ket overtollige water ontlast ; is ledert 1841 met den Ouden" 

Gfüenêmdijktehe'polder vereenigd, met welke hij onder één 

bettBor staat , beslaande uit d^o Burgemeester ; vier Poldermeesters en 

eeaen Secretaris. 

BARREVOETER-ZUSTEREN-RfiOOSTER, voorm. kloost. te Haar- 
Urn. Zie KAans&iTBSsBB-BLOosTBB. W. 

BARREWINKEL, geb. in de Mnjerij van 's Bertogenboseh , kw. 
KtUÊpenl m nd , prov. I^oard-Brüband f arr., kant. en 1 u. Z. van Bind- 
ktKu, gem. jialti, 

• RARSINGERHORN wordt in de wandeling BAaaBooBf genaamd. * De 
torenis eeo klokkehuis en staat van de kerk afgescheiden. — HetRaad- 
kois is in het jaar 1622 gebouwd , doch later vry wat verbeterd. — 
lo bet jaar 1517 moest dit dorp sware schatting opbrengen aan den 
soogenaamden Zwarten hoop, ten einde ticb van plundering en af- 
hraoden viij te koopen. — In het jaar 1574 kreeg BABinaaanoBV , 
eenen eigen Leeraar , doch van 1637 — 1644 was . het herderloos. — 
Ia de vorige eeuw werd het dorp door eenen feilen brand geteisterd , 
waardoor kerk en toren , alsmede eenige buiten , in de asch werden 
fdegd. 

RARSINGERHORN , pold. in de vrije heerl. Schagen , prov. ^foord- 
BoUandf sltt. Jikmaar , kant. Schagen f gem, Baninger kom- Kolhom" 
em-Bannghmten; palende N. aan den Wieringerwaard , O. aan de 
Zoidenee, Z.0. aan den Weere-polder , Z. aan Haringbpisen , W. aan 
de Nes-Kaag , en , volgens het kadaster , eene oppervlakte beslaande 
van 964 bond. 

«BARSINGERHORN-KOLHORN-EN-HARINGBUIZFN, gem., bevat 
ook het geh. de Rreil; beslaat, volgens het kadaster, eene opper- 
vlakte van 1378 bund. 59 v. r* 81 v. eil., waaronder 1357 bund. 
55 V. r. 21 V. eil. belastbaar land; telt 337 h., bewoond door 433 



604 BAR. 

liuisgei., uitmakende eene bevolking Ttn raira 1800 inw», onder welke 
mim ISKO Herv. -^ Men heeft in deie geoi. drie scholen , als : ééoe 
te Barsiogerhorn, ééne te Ha ring huizen en ééne te Kol* 
h o r o , welkegezamenlgk gemiddeld door 500 leerlingen besocht worden. 

BARSINGER-W4D, geh., prov. Noords Holland. Zie WADT(ist). W. 

BARTBLEHIEM of Bablbhibm, buurs., prov. Frieêland, kw. Oes- 
tergoo, griet. Tietjerksteradeel , arr. en 2 u. N. ten O. van Leeuwar^ 
den f kant. en 2^ n. N.W. van Bergum , j n. W. N. W. van Oudkerk, 
waartoe sij behoort , aan de Dockomer-trekvaart. Vroeger stond bier 
een nonnenklooster , fiethlehem geheeten. Zie dat woord. 

* BARTELMEET , beslaat, volgens het kadaster, ecoo oppervlakte 
van 65 bund. 57 v. r. 20 ▼. ell., waaronder 59 bond. 14 v. r« 
50 V. ell. schotbaar land ; bevat 1 h., xynde eene boerdery , en wordt 
dooreene heul, in denrOostersche-polder , van het overtollige water ontlast. 

BARTLOM Ë , naam , welken de Negers geven aan de verl. plaat. 
LBTüVBDoar, in de kol. Suriname. Zie Lbtdbbdobp. W. 
. BARTOETERZUSTBR-KL006TER , voorm. kloost. te Haarlem. 

Zie KAEnBtlTBSSBH-KLOOSTEB. 

» b AR WOUTS WAARDER, b. en pold. De b. BABWoorswAAEitta , 
telt 77 h. bewoond door 79 hoisgex. uitmakende eene bevolking van 
590 inw. In den pold. staatf 77 h. waaronder 14 boerderijen. Hy wordt 
op den RQn van het overtollige water ontlast. 

«BARWOUTSWAARDER-EN-BEKENES, bevat 582 bund. 58 t. r. 
50 V. ell., belastbaar land ; telt 128 h., bewoond door 127 hntsgei., 
uitmakende eene bevolking van 620 inw. 

BASA , kaap in Oost'Jndiê, in de Straai'^an-Malakia , aan de 
Westkust van het eil. Sumatra, 

BAS-BELAINy d., grooth. //uxem^ur^. Zie Bblibo (Nibbbb). W. 

BASGHARAGE ttaat: zieGaBBAROB (Nibdbb), lees: Kbbscbbr (NiBaBa).W. 

BASOEKI , resid. in Oost' Indiër Zie Bbsoeki. W. 

BASSAR-EILANDJES (DE) of db BASSABwaèfiniBs , groep eil. in 
Ooit'Indië f in 'den jirchipel'Van^SU'Latarus , N. van Geram. 

BASSAWAHAN , meer in 0,~Jndii, op het eil. Java , resid .Presnyfr- 
Regentschappen f reg. Bandong, Het is seer breed en bijtonder vischrgk. 

* BASSO ligt in de resid. Padangsehè' Bovenlanden, De Nederian- 
ders hebben er een fort. 

BASTARD-EILANDEN , groep eil. in Oost-Indië, in de Zee-vai^ 
Java , N. van bet eil. Floris. 

BATAAFSGHB-REPUBLIBK , naam , welken men aan het KoBinaaua 
DBB NBOiBiiHDBii gaf vau het jaar 1795 tot in 1806. Zie voorts het 
Algemeen overxigt bl. 58 en 59. 

BAT AH, eil. in Oost-Indii. Zie Bobta. W. 

BATAHAN, distr. in Oost-indÜ , op het Sundaseke eil. CeMitf. 
resid. Menado^ tot de Manahassa behoorende. 

BATANG (DE), riv. in Oost-Indië ^ welke onder dennaamKAU- 
LojAiAii , in het gebergte Bottah ^ resid. Djoejoiarla , ontspringt ; ver- 
volgens , onder den naam Kau-Lobbobo, naar het d. Batang loopt , waar 
sij , onder de brug , ruim 57 ell. breed is , en den naam van BAtAse 
aanneemt, obder welken sij, in de resid. Pekalongang ^ in de Zee» 
ean-Java valt. 

BATANG-TAMPBI , d. in (hst-Indië op hei eil. Taidfoenoe. 

* BATAVIA, resid,, is verdeeld in vier kwartieren : bet Noorder- 
kwartier, het Oosterkwartier, het Westerkwartier eu het 
Zuiderkwartier. 



BAT. eti'i 

* BATAVIA, »U (bi. 134). Den 18 October 1834 i)|o door dein- 
daebe regering maatregeleo beraamd ter Yerfraaying en Terbeiering 
viD Batatia. Te dien einde is , onder anderen , bepaald geworden « 
dat in da ToorDaaniste buurten elk erf langs den weg xoude worden 
Toorxien ¥aa eene nette afscbeidlng ,welke moet bestaan «* wanneer 
het erf bebouwd is met een steenen woonbuis , in de verponding aan* 
{olagen voor 3 guld. of daarboven — uit een bouten o( sleeoen bek , 
of vel ait pilaren mei kettingen verbonden , naar den smaak van den 
agsoaar ; en voor alle andere erven , londer onderscbeid , van eenen 
Bcltea bamboexen pagger , met bouten styien , volgens een door den 
Bendeot te geven model , waarvan niet mogt worden afgeweken , of 
vd Bit eene begge van joelenboomen , mits beboorlgk gesnoeid en 
saderbouden wordende ; alles ter beoordeeling vau den Resident. Voorts 
is dcstyds bepaald , dat alle warongs en andere soortgeiyke opstallen 
acbler de hierboven vermelde paggers moeten worden geplaatst, die, 
voor 100 veel noodig , moeten voonien s\in , van openingen en toon« 
banken aan den binnenkant , ter uiutalling van koopwaren van den 
inVaadschen vrinkelier en kleinhandelaar.; dat de paggers moeten lyn 
geplaatst in behoorlijke rooiiynen , eene genoegsame breedte overla- 
teade aaa de publieke wegen , dat de wegen en oevers der rivieren 
door gecne materialen , gereedschappen , onreinbeden of andere voor- 
werpen van welken aard ook , belemmerd of ontsierd mogen worden ; 
en dat de steeo'eu of bouteu buizen onmiddeliyk aan den weg gelegen , 
door de eigenaars , voor zoo veel het zigtbaar gedeelte betreft , in 
ziadeijjken ataat moeten worden onderhouden. — BI. 141 « Er zyn 
te Boiama ongeveer $600 Christenen , onder welke 2300 Herv., met 
mim 1300 Ledematen. — BI. 140. De Herv. kerk aan het Kémings- 
Mm (de Willemskerk) is niet in 1832 , maar in 1839 , gebouwd. 
Voorts heeft men nog eene Herv. kerk buiten de stad , te Parapatan, 
ia 183S door den Zendeling MataoasT gesticht , en er is een vertrek 
ia bet Armhuis , aan het HÊolenvliêt , mede tot Herv. kerk ingerigt. -^ 
Bi. 131. De Geschied- en Scheikundige Willim HoHBBaa is in 1713 t« 
Paqjs overleden. Batavia is mede de geboorteplaats van den Land- 
hoishoodkondige CaaisTiAAi Fbbdbbik KtBvaaotr var ERsna^ 

Ê. 19 Maart 1761, f ^^ Mei 1817 , als Hoogleeraar in de Land- 
ihondkunde aan de hoogeschool te Lêyden, en van den Neder- 
daitachc dichter EvaaaAan KaABTVAnaBa , geb. op het einde der 
seventicode aeaw. 

* BAT A VIASGHE-OMMELANDEN , zijn verdeeld in seven kwartieren. 
BATENBURG^ voorra. borg in fivelgo, proT. Groningen ^ arr., kant. 

en I o. N. W. van jippingetUim ^ gem. en 1| u. Z. Z. O. van 
't Zondig i Q. Z. Z. O. van OottefwijUsert ^ waartoe by behoorde. -~ 
Ter plaa|ae,« waar hij gestaan haeft , siet men thana eena baerderQ « 
waartoe hebooren 31 bund. 31 v. r. 80 v. «U., onder beklemming 
bpaeton on bewoond wordende door Hirpbik Obbk Swabt. 

'BATENBÜBG, gara., paalt O. aaa Burgbaren ; beslaat, volgens 
bet kadaster, eene oppervlakte van 733 bund. 98 v. r« 47 v. èll.^ 
waairondcr 7^ band. 32 v. r. 20 r, elL belastbaar land , en telt 104 h., 
bewoond door 122 hoisgez., uitmakende eena bevolking van roisn 
700 inw. — Er ligt te BA^saaua aen giarpoalenveer ovar da Maas. 

* BATENBURG-EM-NIFTBIK telt 120 sielen , onder welke 60 Le» 
deniatc». — Do eente^ die ia desa genk het leeraaranibt heeft 
waargenomen , ia gewaest Wiuuunis ImoanHiK , die in ha jaar 1008 
herwaarts kwam en in het jaar 1613 naar Ei«t vertrok. 



606 BAT. 

*BATH (FORTH-) haeft de gedaaole vaa eeiM vierhoekige redoute, 
gebeei van aarden wallen mei natte grachten en van eenen bedekten ^tf 
▼oonien ; daartoe behooren nog tvce aarden lunetten naby den weg 
naar Rilland en de Oosi" en freitbatierij op den xeedyk. — De hoixen 
lyn , binnen het fort , aan elkander gebouwd en Torroen mejt *$ r\|ks 
gebouwan eenen regthoek , waarvan de binneuroimte een mei hoornen 
beplant plein it. — De Toornaamaie gebouwen syn: de Hervormde 
kerk, een net vierkant gebouw met koepeltorentje, een groot en klein 
Arsenaal, een Brandspuiihott , eene Affuitloods, twee 
Kasernegebottwen , twea Kraidmagaiy nen*en een Wacbt- 
huis, allen goed onderhouden. In hel fort staan 34 partikuliere en 
gemeeniehnizen , 9 lands gebouwen au eene kerk , en buiten het fort 
op den dyk 5 houten huisen , waaronder de gebouwen van de admi- 
nistratie der in- en uitgaande regten. — Men heeft er een overaetveer 
op Ossendrecht en Woensdrechi en een beurtveer op Bergen op-Zoom. 

* BATH-EN-BATH (FORT-), gem., beslaat, volgens het Jiadaster, 
eene oppervlakte van SOK bund. 49 ▼• r. 80 ▼• elL, belastbaar land, 
en telt 57 h., bewoond door 37 huisgei., uitmakende eene bevolkioj 
van 450 inw., onder welke 130 militairen. 

* BATHMEN , geoi., beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte 
van 2760 bund., waaronder 2718 bnnd. 34 v, r. 20 v. ell. belast- 
baar land ; telt 231 h., bewoond door 271 buisgez. , uitmakendeeen 
bevolking van ongeveer 1600 inw. 

* BATH-EN-RILLAND maakte vroeger geen afsonderlQke kerk. gem. 
uit maar behoorde onder Krabbendijke , waarvan ly in 1790 afgescbei* 
den werd , als wanneer sy tot eersten Predikant bekwam JoiAiiin 
ScHDTTK , die er in Maart 1791 beTestigd werd en aldaar overleden b. 

* BATINGE was eene der achttien in 1698 erkende haveditheB 
van Drenthe. 

*BAT1P0E. Ook in de jaren 1837 en 1838 bewees de bevolkiag 
van Batipob ons groote diensten in den oorlog , welke in het Padangiche 
gevoerd werd. 

BATOA , d. in OoH-Iudië, op bet eil. Java , resid. Preanger'Reftnt- 
schappen , reg. Sumadang , Z. van de Indramajoe. 

""BATOE, ook Gobla-Batob, klein eil., ligt op 9"* 16' Z. B., 141* 
46' O. L. 

BATOE , berg in O^-^ltuUë, op het eil. Java , ads. rèsid. BmUengwf. 

BATOE (DE), riv< in Oost-Inüë, in het eil. Sumatra, met eeae 
sttidwesteiyke rigting in de Induehe'Zee oitloopende. 

BATOE-API, plaau in Oott-Indië, id hei Zuiden van het eil. Bor- 
neó , waar men in 1846 , op eene diepte van 17 ellen , eene veel be* 
lovende steenkolenlaag heeft gevonden. 

BATOE-BANJAK , d. in Oott-lndië^ op het eil. Smmaira, resid. 
Padanaiehe^ Bovenlanden. 

BATOE-BANKING , d. in O.-Indië, op het eil. Java, resid. Kadee, 

BATOE-BARROE of BATOB-BoiaoB , kaap in (het-Indië , in de /«- 
diiche'Zee, aan de Westkust van het eil- Suwtatra, 

BATOE-KARANG , kaap in Oottlndië, ïn óoStraai-van'Karmaia, 
aan de Oostkust van het eil. Sumatra* 

BATOE-LAJANG , battery in Ooei-Indië, op het eil. Bameo , resid. 
Poniianakf aan de Pontianak een myi beneden de stad vaa diea 
naam« — Dese battery bestaat uit opeengestapelde rotsblokken. 

BATOE-NANTEJ , d. in Oost-/iu^ie, op hel eil. Barnes, Ksid.^tf*^ 
djarmasing , aan de Doeson. 



B A V. 60T 

HATOER , berg io OotUlndië , op het ell. BaU^ i^jk BangU, 

BATOB-RADJA , d. in 0,-indtë^ op bet eil. Sumatra, rei. Palemhamg. 

•BATOBRWAGGl, Utg: BATOE-WANGl, 

BATOB-SIRAP, distr. in Oêsi-Indie^ op hei eil. Java ^ adt. res. 
Krawanff, 

BATOE-WANGT , distr. in Oóst-Tndiè^ opbel eil. Java , resid. Pre- 
amfT' Regentschappen ^ rt^é Soekapoera, 

ttATOOR , d. in Ooit-lndiSf op het eil. Java, retid. PekaUmgan, 
dtilr. SiJajo, 

BATO*S-£RF wordt tegenwoordig in eigendom beielen en bewoond 
dfor den Heer H. W. Post. 

BATOTELA, d. in Oost-Indië, op het eil. Caitjelu . 

BATTA BATTA , d. in O.-lndie, op het eil. Celebes , resid. Maiasmr. 

BATTENOORD, pold. op het eil. Goedereede^'en'Ovefflakkee , prov. 
ZmU'Holland, arr. BriëlU, kant. Sammelsdijk^ gsm* Aicuwe-Tonge^ 
eifKUnkerland ; palende N. aan den Rlinkerlandsche-polder en den Noord- 
landscfae-polder , O. aan den Oodelandscbe-pplder Tan de Oade-Tonge, 
Z. 0. aan den Zuiderlandsche-polder , Z. en W. aan de St. Ja« 

Gobs^efKB tegen de Grevelingen. — Deze pold., ter bedijkinff nitge- 

gevea in het jaar 1445 , is groot , volgens het kadaster , 570 bund. 

48 V. r. 50 T. eil., waaronder 505 hund. 94 v. r. 76 ▼. eil. schol- 
baar iaod; idt 6 boerderyen en 1 bouwschunr, benevens 5 huizen op 
den dijk. tf(j wordt door eene slnis , door den polder Klinkerland , 
Tao het ofertollige water ontlast. Het polderbestunr bestaat nit eenen 
SffAgraaf eo drie Gezworenen. — . Vóór dezen pold. liggen de gorzen 
rao deo v oormaligen St. Jacobs-polder. Zie Jagobsgobzbh (St.). 

BATTENOORD, geb. op bet eil. Goedereede-en-Overflakke f prov. 
Zwid^Holland, sltf. en 5 n. O. Z. O. van Brieüe, kant. en 1 n. 2. O. 
van SommeUdijk, gein. ifieuwe-Tonge-en-KUnkerffind, Ju. Z. van 
NÏMiwe-Tonge ; met 11 h. en ongeveer 80 inw. — Er is ook een overset- 
veer op Brainisse en andere aan de overzQde der rivier gelegen plaatsen. 

BADKENS , Toorm. burg in Finelgq^ prov. Groningen^ arr., kant. 
CB { n. O. ten Z. van Appingedam^ gem. en { n. Z. ten O. van 
Mhnif onder Weiwert. 

BAUSCfiIJSTDBN , d., grootb. Luxemburg, Zie Bodluidb. W. en A. 

BAUTER-BOLLANG, plaats in Oost-Indië, op het eil. Java, rtt.Tagal 

* BAYEL ligt { n. O. ten Z. van CrtnneAen , en heeft de volgende 
«yken: Knrkeind of Dorp, IJpelaarseind, Tervoort, Lyn- 
dottk eo Bol-en-Eikberg. — De kerk is een kruisgebonw, met 
vicAanicn toren , gedekt door een afgeknotte spits* en een klok torentje 
sp het kruin» 

BAYEM A , voorm. state , prov. Frietlandf kw. Zevenwouden , griet. 
Viimgeradeei f arr., kant. eri 5 u. N. W. van Heerenveen , K min. 
Z. van Akmariyp, waartoe zy behoorde. 

BAVESBEEK (DE), beek in TWntAe; prov. Overijssel, onder Frie- 
wenveen , dat voor een gedeelte de grensscheiding tusschen deze gem. 
Cl riiAèer^eit uitmaakt ; zich met de Geesiersche^Aa vereen igt en in 
de BoUmnasdie Graven valt \ by boogen winterwaterstand dient deze 
beek ook voor turfvaart. 

BAYUVILS VAART (DE), Taart in Twenike^ pror. Overijssel, on- 
der Amb^AkMlo , zy begint aan de grenzen van Borne en is , iwdert 
eenige jaren doorgegraven langs den straatweg tot in de Koldeiyraven. 
RAVOORT of BivooiTScn-MOLBii , geh. in Semhnd, prov. utrecht, 
arr., kant. en {n. Z. van Amersfoort; gem. en { n. O. ten Z. Tan 



«08 bAV. 

Leuêden ; met 5 h. en ODge? eer SO inw. — Dit geh. it eigenlyk bet oode 
Bachbvoibt , dat men wel eens Toor eenen ouden naam van Amenfoori 
gehouden heeft. 

BAWAHASAM, d. in Oott-Indië, op bet eil. ffomeo, retid Ban- 
djarmasing , aan de Doeson ; bestaande uit 7 of 8 h.« ter wedenydc 
van de rivier , door omtrent 180 lielen , meest Da jakkert , bewooad. 

BAWEAN, eil. iu Oostlndië. 7Aa Lobbak. W. 

BAWËRNO, d. in Oost-Indii, op het eil. Java ^ resid. Remhan^. 

§ BA WIN of Taboab-Tiga , d. in Oost-Indië^ op het eil. Jam, resid. 
en 22 palen Z. van Samarang , 389 palen O. Tan Batavia , 252 pi- 
len W. van Soerabaja, op eenen driesprong van den grooten posiwcf. 

BAZAR-BEZAAR. d. in OoÊt-indië, op het eil. Jaea, resid. Soérabej's. 

BAZIUS-LANDEKE , pold., prov. Noord-Bruband. Zie LAiDnB.fAR. 

BOOOSTRATBR (Hbt). W. 

*BEAUEORT beeft yserwerken , lakenfabryken eene verwerij eat. 
en een xeer fraai kasteel. 

.BEAÜMONT, pold., prov. Noord^Brahand. Zie Hetriv6bii (Wbst-). V. 

*BEAUMONT(ODD.Eti-NlEüW.) is grooV met de kaden, 84 bond. 
94 V. r. 30 1. ell.>n watert uit op de Dinteldoor een houten sluisje, 
wyd 1,12, boog 0,90 eil., voonien van eene dryfdear en schaif, ea 
wordt bestunrd door de eigenaren. Hel lomerpeil is 0,23 onder A. P. — > 
In 1793 bestond er een ontwerp tot het leggen cener inundatialoii, 
in de gorsen buiten desen polder \ de put voor dit wrerk , toen reedi 
gegraven , is thans nog zigtbaar. 

% BEAUHONTS-POLDER , prov. /Voord-Braband. Zie HBTinen. 
(West-). W. 

BEBA, d. in Oost-indië ^ op het eil. CeJeftei, kon. Goa^ 3 u. Z. 
van Makassar. — Dit dorp werd , den 21 Augustus 1819 , door den 
Kolonel db la Fobtairb , die met 220 man uit het fort Rotterdam 
rukte , aangevallen , omdal Abob Babab , aan het hoofd van 2000 
muitelingen , die allen wel gewapend waren , aich aldaar gevestigd 
had. Na een xeer hardnekkig gevecht ,. waarin de oosen als leeuwen 
vochten , moesten de opstandelingen , met een verlies van 130 taiu 
het basen pad kiesen. 

BEBAHANG, voorin, d. in OoiUlndie ^ op het eil. Jóm, resid. 
Soerakatta , Z. W. van Klatte. — Dit dorp werd den 15 lanoarij 1827 
door den Luitenant vav STBBBBBBflBB ingenomen en verbrand. 

BEBEJ , distr. in Oasl-Jndië^ op bet eil. Jata , resid. en reg. Ckerikw» 

BECKERICH, gem., gedeelteiyk in de heerl. ClairfoniitmÊ ^ aedeel^ 
teiyk in de heerl. UiMingtn , gedeelteiyk in de heerl. SuMkorm , 

fedeelteiyk in de heerl. Ötersch^ grooth. Luxemburg ^ an* DiMtki 
ant. Redingen ; palende N. aan de gem. £11, Z. O. aan Saeul , Z.aan 
Siebenborne en Holscbeid, W.. aan de Belgische gem* Gierteh. — Dese 
gem. bevat de d. Beckerich, Elvingen «o Noerdingen, b^ 
nevens de geh. Beckericher •muhl . HoT^lingen, Hottia- 
l^en, Scbweich en Wasserbach. ZQ lelt 1460inw., die meest 
in den landbouw hun bestaan vinden. — De inw., die er allen R. L 
syn, maken de par.* van Beckerich enElvingen uit, terwQls| 
te Noerdiïigen nog eene bykerk hebben. — Het d. Bbckbbicb ligt 
3 u. Z. W, van Diekirch , 1 u. Z. van Redingen. De iow. maken eene 
par* uit , welke door eenen Pastoor en eenen Kapellaan bediend wordt 
BEGKERICIUSRMUHL , geh. ia de heerL Cknrfimtaime , greolk 
Luxemburg » arr. en 3 n. Z. W. van Diekirek^ kant en 1 n.Zt van 
Redingen^ gem. I^eefarsdk 



BB E. 009 

BBOAFSCHE-BEIDE , heideT^d in de bor^ tan Sreda , pro?. Noord- 
Bnbamd^ g€in. en 1| u. O. van BaarU-Naumu, — Op dete heide, 
«dU eene opperTlakte beslaat van 120 bund. 74 ▼. r. 50 v. ell., vindt 
■en eene menigte beidensche grafbeu velen. » 

fiBDDfi W AARDE (KLBIN-) , pold., prov. ZeoUnd. ZieSASMLMa W. 

BK&JAJO, d. in Oosi-InHi, op het eil< Java, resid. BagUn, aan 
de^crang. 

VDOË , riv. in Oo$i-indiêf op het eil. Jata , resid. Djoefoiaria , 
laais. JTolaram. 

*BBDIJM, gem., beslaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 
WBbond. 53 v. r.S7 v. elL, waaronder 4963 band. 37 v< r. 4S v. ell. 
WMtbaar land. — Men beeft in bet dorp Binon een Oenartcment 
der Xaaischappy; Tot NwU van *tAl§owÊoeny hetwelk den 
16 ipril 1843 opgerigt is , 19 leden telt , en twee her halingscbo- 
Ub, ééne te Bedam en ééne te Zaidwolde, alsmede eene sang* 
fcbool te Bedam heeft. — - B). 203, règ* 10 en 11 van onderen 
4b«I: Onder baar behoorden, Uotf Onder het voorwerk, te deser 
flaatie welk mede de school was gesticht , behoorden ens. 
* VEEGDEN beslaat , eene oppervlakte , volgens het kadaster , va4 

922 baad. 25 v. r. 33 v. ell., waaronder 877 band. 14 v. r. 83 Vi ell. 

bdastkaar land ; telt 123 h., bewoond door 132 buisges., aitmakende 

eeoe berolkiog van 630 inw. 
*fi£EK, feni«, beslaat eene oppervlakte van 1872 bund. 18 v* r. 

70 V. él, waaronder 1823 bond. 22 v. r. 20 v. ell. belastbaar land. ^ 

flct d. Buk ligt 2^ u. N. O. van Maoiirickt. De Herv. kerk aldaar 
ii io 1843 van een orgel voorxien. 

^fiSEK, d. infde bar. van Breda ^ it^ de wandeling meestal oaBiiK 
geaoemd, ligi 1 u. W. N; W. van Breda, | u. N. ten W. van '$Prm~ 
teaiofes telt in de kom 80 b., ter wederiyde van den weg tosschen 
*s Prioseshage en de Moerdyk gebouwd , en bewoond door 330 sie- 
kn. -^ De kerk , aan O. L. Vrouwe üemeleaart toegewgd , is een 
leer eenvoadig gebouw , welks klein vierkant torentje van een spitsje 
eo oorwerk voonien is. 

BEEK (DE), riviertje in TmetUhe, prov. Ooerijael, ontstaat inde 
fisssfr-wetlofsilr» , onder TtJibergen , voert bQ dit dorp den naam van 
fssAKasmsBEK. of MAaKSBAvm , draagt onder Albergen den naam van 
HsnsaAasBBBK en ontlast licli even boven Almelo in de Loolee , op 
ttkele kaarten wordt dit riviertje ook wel de Aa genoemd. 

* BEEKBKBGEN telt onder de 1700 Herv., die er wonen , 300 Le« 
dcmaten. De eerste, die in dese gera., in vereeniging met Loeneup 
ket keraaranibl heeft waargenomen , is geweest Hbrbigss Essbrius , die 
ia bet jaar 1398 herwaarts kwam en in bet jaar 1603 door Johababs 
Bbblabi» vrerd opgevolgd. L oen en is biermede vereenigd geweest 
tot in 1621», in welk jaar bet van BBEEBBaoBR afgenomen werd en 
gevoegd by HaL 

* BëE&-£N-DONK heeft eene bierbrouwerij en eenen korenmolen. 

* BBEE-£N*GEÜL , kerk. gem., behoort thans tol den ring van jffoos- 
In'eil. De eerste, die in dese gem. het leeraarambt heeft waargeno* 
OKU, is geweest Tibofbilos Bbblius, die in het jaar 1634 herwaarts 
kwam en in het jaar 1663 naar Oost-lodië vertrok. 

* BEEE-EN UBBEBGEN telt 180 xielen , onder welke ongeveer 100 
Ledematen. Beek is tot 1666 vereenigd geweest met Groesbeek, 
Beamen en Malden, werd in 1666 van Heumem en Malden 

Xin. DiBL. 39 



610 B B E. 

ffAicheideji , in 17M tao Graesbetk eci. beriep loea iot AlkondarlUkMi 
Learaar GaaLACOs Riaaiati na 1^0 vertrek, in 1718, werd Ubber- 

!^en met Beek vereeoigd en de eertle, die in deie oorobiDatie bel 
eeraarambi heeft waargenomen » is gewecit AaTaemot Tiaii, die in 
het jaar 1719 berwaarU kwam en in het jaar 1791 naar Héefcnatcde 
vertrok. 

BEEKHORST, ond adell. b. in Eemland. Zie LAaaALan. W. 

* BBERHOIZEN , op de Felmte , is , met het dennenbotah , groot 
156 bund. 

BEEKLOOP (DE), water in de Mêijtrij voit 'ê Herê&genbcieh ^ kw. 
Kempeuiandf welke uit twee adertjes voortkomt , waarvan het ewde 
sQnen oorsprong heeft in het ven eb freyer, gcm. Hêettj en bet andere 
in het Ritlpen, onder Rièl^ gem. Zes^tAticAleii , eb voorts nc»ord* 
waarts aanloopende , aich tasscfaen het geh. Hulst en het d* Geldrop, 
in den Dommel ontlast. 

BEEKHANfifiOSGH , bo«:b in het balj. van BMi, prov. TTmi^ 
Hoüand ^ gem. en l n. W. van Felsen. -^ Het beslaat eene opper* 
vlakte van 7 buad. 90 v. r. 81 v. elL; is meest beplant met elaen en 
essoüon hakbont , en behoort in eigendom aan Jonkheer Locas BeasBL , 
woonachtig ta Wyk-aan«Duin. 

"" BEEKSTAART ligt 8 min. O. van Nunen en is eigenlijk eene vw* 
lenging van de kom van dat dorp. Hen telt er mim 160 inw. 

* BEEKVLIET , in bet balj. van Brederodè f is thans eene hoerderg , 
die den aelfden ilaam draagt en , met de daartoe beboorende grendf» , 
eene opperT lakte tMslaande van S bund. 74 v. r. 80 v. ell., in eigen- 
dom beselen wordt door Jonkheer Lvgas fioaau , woonachtig te Wljk** 
aan -Duin. 

BEEKVLIET, boerdery in het balj. van Bloü, prov. Noord-Uoi- 
k^ndf arr. en 1^ Ué N. Van Haarkm^ kant. en 2 u. Z. van Bmtmr^ 
wijk f gem. en ^ u. Z. van FeUen, — Dese boerdery beslaat eene op- 
pervlakte van 2 bund 97 v. r. 70 v. ell., en wordt in eigendom be^ 
Beten en bewoond door Aaüaias Niiowaooat* 

BEEKVLIET, landg. in de Meijerij tan U HertogenboMeh , kw. Ou^ 
terwijk^ prov. Nomd-BtalMnd ^ arr. en 1{ u. Z. Z. O. van 'êBerio" 
fenboKh^ kant. ed 1( o. Z. Z. O. van Bèxitl ^ gem. eil i a« wen 
SU MiekieUgeitel» <— > Dit landg. beslaat , roet de daartoe bchaorende 
gronden , eene oppervlakte van 4 bund. 67 v. r. 60 v. ell. «^ In 
het daartoe beboorende gebouw werd , den 14 November 1817 , bel 
kleine teminarie voor bet bisdom van s HerUtfenboHh ) overgeplaatat 
van bet landg. Fe eb te k^ gem. Berlikum-en'Middelrode i waar bel 
den Itf April 181I( was opgerigt. In 1816 had men aan het geboow 
op BaaftVLiBT eétt vleugel by gebouwd , en in 1891 en 18d9 werd de 
vleugel verlengd en nog een tweede vleogel er hygevoegd , terwlfi de 
speelplaats met verschillende uitspan ningsoefeningen werd verruimd. In 
1825 werd het seminarie gesloten, doch in 1829 vreder geopend. lo dit 

gesticht worden de jongelingen ondervreien in alles wat men als voor- 
ereiding beschouwt voor de theologische studiën in het R. K* seminarie 
te Haaren, waarvan het de eerste afdeeling is Meestal worden er 
150 leerliageu in aangetroffen. Vóór bet invoeren vao het staata* 
examen vertoefden er vele jongelingen , die stch voor de akadcmiacfac 
•tudiën voorbereidden , doch net getal van dese is' van lieverlede ver- 
minderd. 

BEELAAKDSPOLDER, pold., prov. lyoord-Brohani, Zie Hooi. 
sLOsita (De). W. 



BEK. 611 

BSEIQ) (D£N) , bosclye in de Meijetij van *s fhrtogttéêseh , kw. 
OkUrw^^ prof. JHooré-Btüband ^ ^m. üdmkoHÈ ^ grpot 8 band. 
IS V. r. 70 T. ell. 

"BEtHSTERheefieeBe Spaarbank en een Departamebt dar 
laaiiebappü : Tol lfutwm^*t Jlgemgen , dat den 16 lannarQ 1841 
opmgt is en 80 Leden lelt. Ook it er in 1894 aen Armen hu ii 
VMV Sirr ormden gesticht , waarin 5 mannen en 9 vrouwen lyn op- 
IBMOM^ In 1847 beeft de B. IL gemeente « bQ baar kerkgebonw , een 
é^ bmaafplMU gekwgen , die den 6 Mei Fan dat jaar is ingewyd. 
jy A. &. kerkgebouw , Troeger aonder toren , is in 1847 en 1848 
Taeeeaea steenen toren met houten spits en eene iniklok ▼oorsien. — 
Ib 18M is van Pnrmerende door de niddel-Beemster tot Avenhom , 
adceaeB s)jtak naar da Byp, een straatweg celegd: waardoor dus 
fcMtsn vao de Pnrmeiender-, Volger-, Middel- en Ryperwegen be- 
nnet dQa. 

BEXKSTSR (MIDDEL-) , een der v^f éeelen waarin de BeemHer , 
prot. fimi^üêüamd verdeeld ia. Zie Mmaaa-BBUSTBa. 
BEEIT, geb. in No^d-BraboMd en peld. in Xuid-BoUaitd. Zte 

Bmb». V. en A. 

BEEftERBülfift , voorm.adell. sfetinDe^fbfuf, ptow. Zuid-Holkmd, 
an^f llat., go*, en 10 min. N. van ^4 Gtavênhaggf aan den Seheve- 
oiagscb wef. Het was gebouwd door de Heeren vj» BaaaBRsnia , die 
bet ha^ htuitn hebben. — Ter plaatse , waar bet gestann heeft , 
list BSO ikans eene fraaiie bouwmaniwoning. 

*fifi£RSllOR£CHT. Bet wapen van dit geslacht is van silvermet 
drie oeerteo van keel. 

fiESBNINKSÈEER (DE) , riviertje in Twmtke, prov. Ovemjuel, dat 
io de Pnitssiscfae prov. BiniUmd ontstaat en , ooder Loiter . in de 
UUtó filt. 

*BESRS, gem,, beslaat , volgens bei kadaster , eene oppervlakte van 
lÜI baad. 51 t. r. 3 v. ell., waaronder llSOèund. 43 v. r. 47 v. ell. 
UMbiar land| telt 114 b«, bewoond door 140 heisges-, uitmakende 
aas bsTolking «-on 730 inw. 

B£ERS (RASTEBL-TE-), kast. in bet /Ve«fefwm6^«all.*e^£ais^^f»- 
G^ik, pret. N^Httd-BrtAand ^ arr. en 8 tt. O. van ^9 Hertogemiagêh , 
w. cb 1| u. O. Z. O. van Crravê^ gem. B£en, — Dit kast., bet- 
vdk aiet grachben omgeven was , is in 1840 ten eenemale gesloopt en 
dcffraobteii gedempt. 

*BEfiaS (nlDDEt.-) ia de geboorteplaata van dee Jexuil WiLueaoa- 
Mü fa Bsa ÜEtDSH , die een vtrhaal ifan de vcrrïgtxng der Jtzuiten 
i^tmüami geschreven beeft. Hy was in 1393 geb. en *(- >in Decem* 
ber1638. 

'BËERS (OOSTEL-WESTEL-EN-IIDDEI..) beslaat, volgens het 
bkAer, eeue oppervlakte van 41tl7 bund. 8i v. r. 31 v. ell., waar* 
«der 4033 bund. 13 v. r. ^1 v. ell. belastbaar land ; telt 187 b., 
bnrsaod door 904 knisgea., «ttmakende aeaie bevolking van lOSOtnw. 
Ihi beeft in deee gem. 1 bicrbrenwerQ , 1 leerlooyery , 1 ros-olie-, 
1 iraaiHwind- en 1 groen- watermolen. 

' BEËRSCHE^MAAS (DB), fietonbedykt gebleven vak tueeeben Giyk 
ta Katvyk , beeft eeve lengte van ongeveer 800 \ dat tossehen Groot- 
Uadeo en Gassel is lang omtrent 2300. ell. De bedyking tnasoben 
Ae beide overlaten is nagenoeg 4700 ell. lang. -— De Bnascai Maas 
vcrkte boven bet peil van 3,33 ell., voor toe ver bekend is , als volgt: 



612 



BB E. 





^"T 


^^^^1 






1 


S 




49 


Bamei 
en. 


erloo 
en. 






Sa 




V S 


«'S 


> e 1 




« s 




jarem; 


«3 a 




«1 1 

vS 1 


J4RBN. 


2 00 
^ S 


*- s 

0? « 1 


Herha 
ki 


Duurde 
in c 


Hoogst 
in 1 






Duurd 
in 


1770 » 


27 


60 


1810 






1771 3 


15 


47 


1815 






1772- 3 


21 


65 


1816 


3 




1773 3 


22 


60 1817 


2 


15 


1774 


5 


50 


60 1818 


2 


15 


1775 


2 


19 


63 1819 


1 


8 


1776 




24 


68 1820 


1 


5 


1777 




4 


92 1821 


3 


7 


1778 




7 


105 


1822 


1 


1 


1779 




25 


58 • 


1823 


1 


1 


1780 


- 
J 


4 


16 


1824 


4 


18 


1781 




5 


94 


1825 


2 


6 


1782 




3 


10 


1827 


2 


21 


1783 




19 


52 


1828 


1 


5 


1784 




9 


123 


1830 


2 


10 


1785 




4 


47 


1831 


5 


15 


1787 




7 


11 


1832 


2 


5 


1789 




7 


•89' 


1833 


2 


30 


1791 




. 10 


50 


1834 


2 


18 


1792 


2 


11 


16 


1836 


3 


18 


1793 




8 


11 


1857 


1 


5 


1796 


2 


9 


86 


1838 


1 


1 


1797 




4 


5 


1839 


4 


U 


1798 




3 


onbek. 


1840 


2 


11 


1799 


3 


22 


136 


1841 


3 


21 


1801 


2 


23 


29 


1843 


1 


1 


1802 


3 


6 


onbek. 


1844 


2 


27 


1803 


1 


2 


47 


1845 


2 


13 


1804 


3 


14 


68 


1846 


2 


27 


1805 


1 


5 


84 1 1847 


1 


6 


1806 


4 


47 


71 


1848 


1 


12 


1807 


3 


22 


52 


1849 


1 


S 


1808 


2 


9 


11 


voorj. 






1809 


3 


27 


71 


1850 


1 


24 



o 
o 

"SS 

Is 

o-g 
&0 

o 

ta 

63 
19 
97 
31 
26 
64 
107 
11 

26 
57 
39 



S7 
34 
58 
il 
56 
59 
59 
44 
47 
31 
85 
34 
i 
77 
83 
94 
57 
50 
49 

125 



BI. Sa9. Ook in 1842 heeft de Bumscu Ovnu4* mede niet ge- 
werkt: doch de Baardwyktche overlaat ii in de jaren dat de Bbk- 
tcia Mam niet werkte , in 19 reiien , te lamen 158 etmalen ovene- 
loopen ; doch daarentegen werkle de Buatc» Oviuaat in 178S , 1801 
«n 1808 B reiten , te lamen gedurende 54 etmalen.' Het water van 
dete overlaat loosde vroeger door de vier tlniten van Einpel , Meerwyk 
en van der Eigen, te xainen wfjd 18,77 ell., in de Diesc, tünde de 
Heerwfjkscbc sluis , wyd 5,44 ell., in 1856 weggestroomd — Het 



B E B. 613 

«aler ontlasi sieh in hel Berj^heveld , xoodra het boven het nolpant 
tt mundatiepeil (d. i. 4,119 ell. boyen A. P:) beklommen is. 

«BESRSE, geh., wordt reeds vecroetd in 12^7 en telt 20 h. 

«BBERS-EN-JELLÜM telt 270 zielen , onder welke 50 Ledematen. 
Dt eente , die in deze gemeente het leeraarambt heeft waargenomen , 
b geveest HmBicos BoscHBAa , die in het jaar 1594 bier reeds was, 
ei in het Jaar 1616 overleed. 

BREESER-NIEUWLAND, een gedeelte van den polder van Beert- 
ea-Jellam , pro^. Friesland , kw. frestergoo, gnei» Èaardentdeel , arr. 
LêeMwardenf kant. Rauwerd, onder Eten; palende N. aan liet JeU 
luDer-Nieawland , O. aan de Sneeker-trekvaart , Z. aan het Weido- 
mer-Kieawland , W. aan den Slagtedyk. — Deze pold., welke in bet 
jaar 18SS bedijkt is , beslaat^ volgens het kadaster, eene oppervlakte van 
iS4 band. 47 t. r. 50 v. ell. alles schötbaar land ; telt 17 h , waar*- 
•ider 4 boerderyen en wordt door eenen groote molen , staande aan 
deJellBmer slotvaart , van het overtollige water ontlast. Het polder- 
bcstaar bestaat uit drie Gecommitteerden oit de Ingelanden. 

BEKESINGE , naam , onder welken het d. Pusirom , prov. 0e/- 
dsfland, weleeas voorkomt. Zie Pbesiboiii. 

^BEEETA., gem., beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte 

van dSSO bnad. 96 v. r. 24 v. ell., waaronder 079S band. 82 t. r. 

4 T. dl. bdastbaar land \ telt 426 h., bewoond door 681 hnisgea. 

oitmakeadeeeae bevolking yan ruim 3550 in w. — De 4 scholen worden 

gttamelgk gemiddeld door 430 leerlingen bezocht, tfen heeft er een 

Departement der Maatschappy : Tot Nut tan 'iJlgemeen, 

dat den 4 October 1844 opgerigt is en 25 Leden tell|, alsmede eene 

afiieeliog vaa het genootschap ter bevordering van Nijverheid , te On- 

derdeodam gevestigd , dat den 18 December 1842 opgerigt is en 46 

Leden telt. 

* BEEST , gem., beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 
SSS5 band. M ▼. r. 65 v. ell., alles belastbaar land; telt 381 h., be- 
woond door 453 huisgez.^ uitmakende eene bevolking van 2240 inw. — 
Er syo in deze gem. 5 Herv. kerken , als éénete Beest, een te Rhe- 
Bov en ééne te Acquoy. — De eerste, die in deze gem. het leer- 
Mrambt beeft waargenomen , is geweest Joiabbbs Gbotiqs , die in het 
jaar 1615 hier was, en in het jaar 1622 emeritus werd. 7^ Renoy is 
■iet Bbesv Yereenigd geweest van 1651 tot 1642, gedurende de dienst 
van Pknvs Gbvobibos , daar beroepen in 1622 en overleden in 1642. — 
D^drie scholen te Beest, Acqnoy en Renoy worden gezameiyk 
gemiddeld door een getal van 200 leerlingen bezocht. — Er is te Bbbst 
ttD pontveer over de Linge, naar Rnmpt. 

BEETGUM , kadastr. gem. prov. Frietland , kw. W^€$tergoo , griet. 
Ëemddumaéeél. Zy bestaat uit de dorpen: Beetgum en Mc- 
oaldnm, en beslaat eene oppervlakte yan 2078 bund. 76 v. r. 
9 V. ell., waaronder 2044 bund. 21 ▼. r. 57 v. ell., belastbaar land. 

*BEETS, gem., prov. Ifoord-Uolktud, beslaat, volgens het kadas- 
ter, eene oppervlakte van 585 bund. 64 v. r. 15 t. ell., waaronder 
379 band. 25 v. r. 61 ▼• ell. belastbaar land. — Men heefï te Bbbts 
eenen' saagmolen. — In 1526 verloor Bbbts, nevens elf andere dorpen , 
een awaar geding tegen de stad Hoorn , over het maken van de sluis , 
te Schardam. — in 1572 leed bet dorp veel last door hel volk van 
den Overste Bbicbatbb , dat hier ingelegerd was. 

* BEETS, d., prov. Frialand, reg. 17, slaat : Seemtiterzwaag lees 1 
Btéft<erfwaa^ 



614 BE E. 

BEETSTEEZWAAG , kadastr. gem., prov. Frinhnd^ kw. iem 
den , griet. Opsterland. Zij bestaat uit de dorpen : Beetsterxwaag, 
Beets , en OLterterp en beslaat eene oppervlakte van 31717 bpod. 
78 ▼. r. 49 t. ell., waaronder 5673 band. 57 ▼. r. 18 v. ell. be- 
lastbaar land. 

* BEETSTERZWAAGBEETS-EN-OLTERTERP , leh 1040 zielen , 
onder welke 250 Ledematen. Onder de bier gestaan hebbende leeraren 
verdient melding de welsprekende kansclrodenaar Au^as Lkhs , van 
1806-1809. 

* BEEXHOER is een onbehaisde pold., en beslaat, volgens bet ka- 
daster, eene oppervlakte van 51 band. 89 v. r. 80 v. ell., waaronder 
43 bund. 60 v. r. 60 v. ell. sehotbaar land. Het polderbestuur be- 
staat uit de directie van den pold. Walcberen. 

BEGA, d. in Oost-Indië , op het Moluhthe eil. Xoêla-Besi, 

BEFERVOORDE , bavei^., prov. OverijwL Zie Biviavooini. 

BSFORT, Dnilscbe naam van de beerL en het vl. BsACvoaT ia 
het grooth. Luxemburg, Zie BsAVfoaT. W. en A. 

BEFORTERBAGH , beek in het grooth. Luxemburg , die na fcortaa 
loop in de Schwartze-Erentz valt. 

BEGGAARDEN-KLOOStER , voorm. kloott. te MaasiridU. Zie 
FiARcisKAHBB-KLoetTBR. W. en A. 

BEGGAARDBN-KLOOSTER , voorm. kloost. te Middelburg, io de 
Spanjaardttraat, — Dit kloost. werd tQdens de Hervorroinff vernieti|[d. 
Thans dieoen da gebouvren tot Stalling vao oenen baurkoet- 
sier en de kapel tot Fransche kerk. 

*B£GGEN telt 23 b. en 140 inw., en naet de Begger-Papier- 
mu hl 27 h. en 165 inw. Het behoort kerkeiyk tot fFeimerskirtk. 

BEGGUNEN-RLOOSTER , voorro.^ kloost. to ZwoUe. Zie Gbcilü^ 

KIOOSTBB. 

BEGGUNROF, voorm. kloost. te Zierikzee, in het BuidelUke ge- 
deelteder Stad, waar men nog de Beggy nestraat beoft. Het «at 
gesticht ia het jaar 1324 en werd io 1458 met de kerk in kolen se- 
legd , soodat alleen de toren en gevelmuur der kerk staan bleven , welke 
voor eenige jaren nog aanwezig waren , doch io het jaar 1808 sQu nf- 
gebroken. 

* BEGGIJNEN-POLDER, reg. 1 , staat : Binnen- destfeldtche-pQUer, 
lees : of fiiHmif-ABsvBLMCHE-poLDBi , pold. 

* BEHLEN bestaat uit 4 h., te samen met 50 iow. Het behoort 
tot het kant. Grevenmacher, 

BEHOUDENROST'POLDER , voorm. pold. in At;it2afii7, proi. Zuid- 
Bolland f arr. Legden, kast. Alphen, gem. Hatertwmde , thans een 
gedeelte nitmakende van 'den Rieiveldiche^lder, 

BEJADJOE, SoBBOBi Bbjadjob, riv. in Oosi-Indie, op bet eiU Boe^ 
neo , resid. BandUmrmating, 

* BEIDWEILER heeft 33 h. en 216 inw. De par. BaiowBiLBa , 
waartoe de kapellen van Eschwe.iler, Brnch en Weidig hehoo- 
ren .heeft 488 sieleo. 

BlilJABD (DEN) , voorm. kloost. te MaaeJtrudU, Zie JosAPHAn*«Afc 
(St.). W. 

BEIJEII, geh., orov. Friesland, kw. Weetergoo , griet. Womera- 
deel, arr. en 3( o. N. W. van Sneek, kant. en 2 u. N. ten W. van Boh^ 
ward, ruim 35 min. N. O. van Arum , waartoe het behoort, ttr 
plaatse waar de voorm. adell. state Beyem gestaan heeft; mal 2 h. 
én 15 iaw. 



B£I. M5 

* BEI^ENLUST , ligt aaa den Boflaiuler- W^ «o b^tlMt tm* opper- 
flskle taa 8 l^nd. 78 ▼. r. 7 t« ell. en behoort ibana in ei^ndom 
ftu Jhr. Mr. HnaiK HoBOTfi tan Vblsbii , ie AmstenUm. 

'BEIJERLAND (NIEUW), gem., bevat 1333 band. 73 t. r. 4 v. oII. 
bcbstfaoar land. *» Tea N van bet d. Nfiow-BcuBBLAHa it een pont veer 
ofcr bet Spui in den nieuw aangelegden grindweg van Brielie naar Oiid- 
Bdjerland ; eeo dcrgelgke weg is aangelegd langs Piertbil , naar Goiidi- 
vaaid. 

•BEUERLAND (00D-), fiool.* d. Uet.- gam. — Doze gem. be 

Tal 1660 bnnd. 18 v. r. 93 v. ell. belastbaar land. ^ Hel d. Odd- 

Bnnuia ligt N. W. van Dordrecht. «— Over de Oude Maas is ten 

if. van bet d. een ryksvoelveer op Rhoon. Zie RaoomcBB-viBa. » 

h het jaar 1897 is de kerk te Ooa-BBMEaLAsa met eea orgel verfraaid , 

dat 'groolendcels ait vr\jwillige bydragen bekosligd is. Oe Israëlilisefao 

Hbool «ordt gemiddeld door 30 , de dorpscbool , die voor ongeveer 

900 leerlingen is ingerigt, des winters door 300 en des BonMrs doQr 

ttO leerlingen bezocht. Bovendien is er in 1847 nog eene openbare 

S^ool gestieht, waar tevens ondervrys in de Franscbe , (loogduitscbe 

ea Eagcbehe talen gegeven wordt , en die des sonaers ea des winters 

gemiddeld doar 100 leerlingen bezocht wordt. — Het Postkantoor 

is aldaar ia 1851 gevesti^, atjiide er tot 'eerste Directeur benoemd 

Goamts vu SnaaaBaara , lerwyï het kantoor den 1 November vaa dat 

jaar ia werking gebragt is. — In het jaar 1837 is tot gerief der in- 

gezelenea door bat gemeente-betloer eene prachtige hardsfteenen pomp 

fBMty 0f den dyky voor da gracht. — Ook is aldaar aeae Ban k 

vao Leening. 

«BEUEBLAND CUUD-), gem., heeft 5138 buad. 74 ▼. r. 99 v. all. 
belastbaar land. — Oader de hier gestaan hebbende Predikanten ver- 
è'eat meldiag, da Nederduitsobe Dichter AiaAaAO Nicolaas vab Pbl- 
laoaa, dia hier in het iaar 1809 kwam en in 1813 syne dienst heaft 
Bedcraalegd , doch die m 1817 weder aanvaardde te *§ Prinsenbage. 

*MIJKRLANDSCHB.P0LD£R(GR00T.ZÜ1D.), paalt O. aan den 
NoDaas-poldnr, 

*B£IJBRLANOSGHE-POLDBE (KLBIN-ZUID) , paalt Z. aan Groot- 
Zoid-Beveiand en den Namans-polder. 

*BBIJERLANDSGHE.POLD£R (OUD*), paalt N. mede aan den Bos- 
icke-poUer. 

BEIJSRLANDEN(DB), naam, onder walken men , in da wandeling, 
dedorpcn Oad-Bayerland, Nienw-Beyarland en Zoid*Bei- 
jerlaad casamcniyk verstaat. Zie voorts BiiJBELèBa. W. 

'BElLEn , gem., beslaat, volgens het kadaster, tene oppervlakte 
TiB 16,685 bnnd. 73 ▼. r. 14 v. ell., waaronder 16,397 bnnd. 38 T. r. 
SS V. dl. belastbaar land; lelt 445 h., bewoond door 553 huisgei., 
aitaMkende «ene bevolking van tt7S0 inw. -«- Br syn aldaar 400 Ghris- 
tdyk-Afgescheidenan , welke eene gem. uitmaken, die tot eerste Pre- 
dikant gehad heeft Gobbt TianBBBAii , die in het jaar 1839 berwaarta 
kwam en in het jaar 1857 naar Warfum vertrok* — De vttf scholen 
verdan geaamenlyk gemiddeld door een getal van 580 leerlingea be- 
ncht. -^ Men heeft er cena katpenwevery. — Op de tooijaarsmarkt 
verdan ar In 1849 156 runderen en 515 varkens aangebragt ; op de 
aajaarsniarkt 955 runderen , 3482 schapen en 1255 varkens. -^ BI. 954 , 
ng. 57, giaai^ haven leet : have. 

*fiBILBR is een d. (geen geh.). Men telt er 29 h. en 155 tnw., 
btaavent eene kapel , die tol de par. van l^ettipampncA behoort. 



OU» B S l. 

BEILEBSTHOOM , waler , prov. Drenthe. Dil waler wordl geTormd 
door onderscheideoe beken ten N. W. Tan OrvéUe en loopt Ff. Tan Wes- 
ierbork, in eene westeiyke rigtin^f, naar Bdilen , alwaar by onder- 
tcbeidene stroompjes opneemt , en schiet verder Z. W. aan en ten N. 
van Lbeebroek tot naby Dwingelo , waar by den naam van Oon-VAAnT 
ef DwiaaiLia-svaooB (sie dat woord) aanneemt. — Dese stroom voedi 
tbans de Drentscbè hoofd vaart door middel der Beilervaart. 

''BEILBBVAAHT is in 1790 en 1791 gegraven en twee uren lang. 

BfilNSüM , buurs., prov. Gèlderiand. Zie Bimnn. W. 

* BEISTËN beslaat uit 3 h. met 35 inw. 

BEIZEEMUHL, molen te Prat%, in het grootb. Luxemburg, gem. 
en 85 min. N. van Beihbom. 

*BEKEN£S, b., telt 50 h., bewoond door 49 baisgei., uitmakende 
eene bevolking van 8i0 inw. 

BEKENES, pold., bevat 50 h., waaronder 8 boerderyen, en wordt 
op den Eijn van het overtollige waler ontlast. 

*BERRBMATE (DE) moet wegvalleu. 

BEKKEN-POLDER, pold. in bet eil. Goedereede-en-therflakkee , 
prov. Zuid-Holland, arr^Briêüe, kant. SonuueUdijk, gem. Ooedereede. 

«BERKUH, oeb., ligt ^ n. N. N. W. van Raumerd. 

BSKRAMMMING (DÉ) , gedeelte lands van da heerl. CrayetUm , 
in den Bieiba$eh, prov. Zuü-HoUand, arr. Oofmckem^ kant. en gem. 
SUedreehi. 

BEL (DE), geb., prov. Ifoord-Bmiond. Zie BoaamnAAv. W. 

BELAARDS-POLDER , pold. in de Lmugetirmatt prov. tfeoré-Bm- 
hand. Zie floouLoaata (Da). W. 

BELCRDMSBOSGH , voorm. lusthof van de Hoeren van Breda, 
prov. Noord^Braband» Zie Spbbuois (Hbv). W. 

* BELGRUM-POLDER wordt sebotbaar gerekend op 66 bond. 52 t. r. 
25 V* ell., en watert uii, op de Mark, door twee steencn sloia|ca, 
met vloeddearen en schuiven voorsien , bet bovenste wyd en boog 
0,90 ell. en bet benedenste 0,95 ell. — Deie pold., welke geheel aan 
bet Domein van den Slaat behoort, vrerd vóór de herdyking van de 
Mark en Dintel genoegsaam jaariyks overstroomd ; thans heeft dit ech- 
ter geen plaats meer. 

BËLELING , kon. en st. in Ooii-Iudtë. Zie BoUuae. W. 
BELES I naam welken de laudlieden gemeenlyk geven aan bel d. 
BiLVAOz, in het grootb* Luxemburg. Zie BbIiVaoz. 

* BELFELD , gem., beslaat , volgens het kadaster, eene oppervlsJLte 
van 1575 bund. 61 v. r. 30 v. ell., waaronder 1298 band. 91 v. r. 
85 V. eü. belastbaar land. — De school wordt gemiddeld door 40 leer- 
lingen beioeht. 

* BELLilN (BAS-) , êtaai : Zie Nuaaa-BaLiae. Ue$ : Zie Bauao (Nnwn-). 

* BELLAIN (HAÜT) etaai : Zie OBBa-Bauae, lees .• Zie Bauae (Oaan-). 
BELLAWAT, d. in OoiUindÜf op het eil. Jm», res. Premug^r- 

Regentsehappeu , reg. Soekapoera, lands. Pandojang, 

^ BELLÈMERMEER, behoort gedéelteiyk tot de gem. Broek^m-fFw 
terland'Zuédeneoude'^U'Diidum , gedeeltelyk tot de gem. ifteMiseiukas- 
eu^Zunderdorp f gedeelteiyk tot de gem. Rmudarp* Burgerdam eu Ho- 
Igsloot. Zy paalt W. aan Volgewceren en Tweebondeid-Deymlen. — 
Deie bedyking beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 
ongeveer 141 bund. als: onder Broeh'in^fFaterland'Zuiderwoude-en' 
{/t<4iaM ongeveer 77 blind., oneer Nieuwendam^eurZunderdorpf 14 bund. 
13v. r. 15 V. ell. en onder ilfMudbfTHl^iNyerilMi'efi-tfolyfflool y 49bnnd. 



BEL. 617 

SI V. r. 00 ▼. dl., heeft onder lfieuwnèdam^n'Z$méeréorp 1 h., tffade 
acne faoerdery , en wordt door eeuen vQiel molen , op deo Boeseni vao 
Waterland , Yan hei overtollige water ontlast. 

BELLEN BROEK, onhehnude pold. in de Mêijenj m» 's iifrUffw 

hnck ^ kw. Oistermjkf arr. *i Heriogenboteh j kant. BoxUl , gem. 

Sl MiMeUgtMtsl ; in den ring van den l^üuw-St^-MiehieUgtsUUeke' 

fMer , tuaichen de Meeowenscbe-werf en den weg van *s Uertogeo- 

beich op den Dongen, door eene kleine kade a%escheiden. — üeie 

poU. beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 59 bnnd. 

30 T. r. 69 V. ell., waaronder SS band. 40 v. r. 69 v. ell. seholhaar 

laad , en wordt door een sluis , op het Bossche- veld , van het over- 

tolUn! water ontlast. Het polderoeslaur bestaat nit twee, Geërfden. 

BELLEYEN (HET) , ven of poel in de MeijeriJ van *# Htrtogenhosck , 
piov. NoQ/fd-Braband^ gem. en 20 min. m W . van RétueL — Dit 
van , nit hetwelk ie Ronsel gedeelteiyk voortkomt , beslaat een opper- 
f lakte van 26 band. 21 v. r. -^ Men v.aogl daarin veel baars en snoek. 
^BELLBYÜE , buit., draaft reeds sedert rnim 25 jaren den naam 
van 'Wuuaeoa. Zie voorts aat woord. 

BELLBVOB, bnit. in hei Rijh-tan-Nijmeyem ^ prov. GêUerlamd, 
arr., kant. en ^ n. Z. O. van Ifijmt^ên , gem. ühbêtysH* — Dit 
buit. beslaat eene oppervlakte van 7 v. r. 30 v. elL, en wordt thans 
in efgendoDi btielen en bewoond door Jonkheer F. A« J. Donnn var 
PouBiTnaT. 

BELLEFÜB , baiL in het halj. van LugtnAmry , kw., arr., kant. 
en gsm. Lmjtaik»^ , buiten de Mkherpoori dier slad« Kerkeiyk be- 
hoort het tot de par. van fFeimênkirA, 

BELLfiVUB, alleenstaand h. in het groolh. Lmxmdmtg ^ kw. en 
arr. Diektwth, kant. ff'ili»^ gem. HarUngeu; met 6 bewoners. " 

* BELMÜGEWOLDE , gem., beslaat , volgens het kadaster , eene 
oppervlakte van 7861 band. 61 v. r. 26 v. ell., vraaronder 78SMI bond. 
$ V. r. 19 V. ell. belastbaar land. Het is een lang boligebouwd dorp , 
dat sieh meer dan een half uur saans langs eenen broeden boschi^* 
kea sandvreg, met een goed onderhouden voetpad van het N. O. naar 
iwt Z. W. uitstrekt. De kerk ten N. W. van uen weg is een ruim doch 
ood geboaw , met roede pannen gedekt , pry kende met een vry goed 
oigd. De toren , die niet hoog ia , en de gedaante ven eene theebno 
heeft, staat ten W. afgetonderd van de kerk. — Men vindt hier , 
If. W. TAD den rQvreg , 2 windmolens , eene achtsydige en eene vier- 
kanten atandermolen , beide met pel- en roggesteenen vooraien. — Br is 
op het saidwcsteinde van het Hondenpad aan de soogenaamde Boven- 
itreek , een in 18S8 nieuw gebouwde fabrQk van mout- en brandewyn 
Dit aardappelen, Fe/ur genaamd. — Ook bestaat er een Instituut waarop 
esnige jongelingen in de nieuwere talen onderwesen worden. — > De boe- 
lenho&teden hipgs de ryweg, naar den Oldambster smaak gebouwd, 
Medat woonhais en sehuur onder een even hoog en doorloonpend dak 
verbonden sf|n , hebben smalle doch teer lange heerden lands , liestaande 
aan dn Munstersche grensen uit hoog veen , in het midden uit sand en 
aan de Westerwoldsehe-Aa uit klei , waarvan dat ten Westen van dien 
ttroom de Gaast genoemd, ongeoMen vruchtbaar is. Ook bestaat te 



BauneiwonnB een Departement der Maatschapnyj Tol Nui 

den 5 Maart 1835 opfforiirt is en 40 



UAImemeem, dat disn 5 Maart 1835 opgerigt is en 40 Jjeden telt. 

BIOjMONTEn, buit. op de Feluw, prov. OêUêtland, arr. en 3 n. 

W. van dnikem, kont., gem. en ongeveer ( n. O. van f^agtnim^en, 

op den Wageningschen kerg. -* Dit buit. beslaat , met de daartoe 



618 BEL. 

b^li^rend* gronden , cene oppervUkla van 48 bond. 91 v. r. 79 ?. eU., 
en wordt in eigendom beseten eu bewoond door den Heer Genenal 
Baron db Gohstaht-Rebbg^oi ni Villais. 

. BELTEN BEEK, rWiertje in Ovêrijttêi, onder Jmhi- Hardenber^k , 
dal in bet Brmchierhtoêh ontitaai en by de markle Ber^enthetm in de 
Ffidbtek valt. 

«BELVRUM ligt H a. van Groenlo. ^ Men telt er 160 h. eo 
1090 inw. De «obool wordt doorgaans door 900 leerlingen bezocht. 
In bet jaar 1846 ia bier eene bykerk aanbesteed yoor de R. K. der 
b, «^«eaty BsLTtea en Lindwelde , beboorende tot de statie vao 
Gttfenh, Dexe kerk , stonde op de Hoisimgkamf , beeft eenen nettea 
toren doeb goen orgel. 

BELTRUMEBRUG (DE), voorm. brug in bet graaft. Zutphen, proi. 
Qtlderlandf gem, en 1 u. Z. W. van Sibergen, in den weg van Znt- 
pben naar Winterswyk. Deie brug is in 1835 in dien weg opgebro- 
ken en de waterleiding langs de noordtyde van den weg verlegd. 

* BELYAUX beboort tbans tot bet kant. BtcK-aan.dÊ^JlMtU, Het 
uit 61 b. en 370 inw., en met den Belesbof 69 en 380 inw. 

BELYEDEBEy landgoed in bet balj. van Brederodef prov. Ifoord- 
HoUand, arr., kant. en 20 min. W. van Haarlem, gem. jBloetnêndaal' 
T€UerQde^jiaWertAerg'€n-*den*F0gêlenuin§ , 95 min- Z. van Bloewmt- 
dool- *^ Dit bnit. beslaat , mei da daartoe beboorende gronden , eeoe 
oppervlakte van 16 bond. 94 v. r. 19 v. ell., en wordt in eigeadom 
bfMten door Jonkbfor P. B. Bigkib^ woonacbtig Ie Amsterdam. 

•filiVEDSRE , buit. in bel Rijk wm Hijmêgeu f, prov. GêhMmd, 
arr. en kant. Nijmegen, 1 u. Z. O. van Aijmecen, gem. übbergen, 
in btl d. Beek , op den kant. van den berg gelegen. *— Het beslaat 
eene oppervlakte van 3 bnnd. 19 v. r. 80 v. ell., en wordt in eigeo- 
dom beieten en dea somers bewoond door don Heor fl. vab Bbsul, dis 
des winters te Rotterdam verbiyf bondt. 

^ BELT (VROUW-.) beslaat , volffens bet kadaster , eene oppervlakU 
van 13 bnnd. 99 v. r. 80 v. ell,, waaronder 15 bond. 47 v. r. 
80 ▼. ell. schotbaar land ; bevat 1 b., lyndo éénc bo£itede van dea 
aolfden naam , en wordt door oeno sluis , op den Scbakerloo-polder , 
van bet overtollige water ontlastt Hy staat onder het polderbestour 
des vrye polders van Tbolen , en maokl met bet Oudeldnd é^oQ 
dykaadjo nit, 

^BEMELEN, gem., bevat het d. Bam al en en bet gek. Gasthois- 
bove, beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 354 boad. 
89 V. r. 95 V. oIIm waaronder 34B band. belastbaar land. 

BEMELEN (KASTEEL-TE-) , voorm. kast. in bet Land^wan^Val- 
kênkurg , prov. Limihurg , gem. Bemalen. -f* Dit kast. diende vroe- 
ger tot toevlttgtsoord van eene bende volk , welke er tiob een beroep 
^it maakte, om op de grooto vegen te stroopen. De regering vso 
Maaslriebt , door bet meer toenemen daaer rooveryen hiertoe gedwaa' 
gen, bestemde twee honderd man te voel, benevens vyftig te paard, 
om dit kwaad tegen te gaan , te geiykertijd trof die Magèslraal eeaa 
overeenkomst met ondarsobeidefte Edellieden uit den omtrek , om basr 
daarin bebnlpsaam te syn , onder anderen nMt HaanAB vab BaoacBoan , 
dia syn hnis te Stein , ter beschikking van de stadstraepen skelda , 
en baar met syne ruiters bystond en adlks tegen aeno vorgoeding vaa 
950 golden B. B. Luiks en | ton buskruid ; deze maatregel bad Cea 
gevolg , dat bet roefslol te Bbobab» , in 1490 belegerd , ingeaomea 
en tot den grond toe geslecht wierd. 



* BMIWKI*» gwi., betUal, Tolffeos kei kadailtr, e«n« opp«rvUiite 
T«ii 4S18 IwDd. 65 V, r. Q4 ▼, fU., waaronder 406l bumd, 90 ?. r. 
90 T. ell. belailbaar land. — De 4«€holeii io deaegeoi. syD ie fiem* 
mcl, te R essen, te Angereo en ie Doorneoburg en werden 
fvoniddeld doer S30 leerlingen beyoeht. Ook it er een PeparUment 
aer Haatsebappü : Tot Jfutvan HJlgemein, den 1 January 1&49 
Qpf Cf igt, dat mim ^ Leden telt. 

* BRKMEL-BESSEN-EN-DOORNIK maakte vroeger twee gem., oa- 
mdijk Be ra mei en Bessen uit. De eerste» die te Bemmel bet 
letturanbt beeft waargenomen, is geweest GuaAaa FoHsoaios, die in 
bet jaar 1601 berwaarts kwam , en in bet jaar 1602 ook te Ressfp 
iB te Leaih predikte, Tydens de eombinatie , op bet laatst der sa^en- 
liende eeuw , ,«erd daarin beroepen Gasvabqs ÉTLsaACBT , die in bet jaar 
16S5 derwaarts kwam, en in bet jaar 1719 overleed^ Toen in bet 
begin der achttiende eeuw de beide kerken .weder gescbeiden werden , 
bekwam Bainmel lot Leeraar Kabtiriis SnmiiAeB , die in bet Jaar 1725 
naar Kampen vertrok, en Bessen kreeg tot Predikant, in 1706, jACoimi 
BivMAcn, die In bet jaar 1708 naarRmnen vertrok, — In het jaar 1826, 
die bode gem. anderwerf vereenigd s^nde , werd in die eombinatie ba- 
rai»en Jsn Guustiaai Koaos, dia er nog staat, 

BEMQ& , Wai^Bnoi , rtv, in Ooit^Jnéii, in be| 49ib<m99k$ eil. 
CtTmm-L mU, 

* BBMirURDE. WAARD i« geen geb., maar een boitenwyk of Yqg^r^ 
fttd Um If. Tan de atad Utrecht, onder Laauwtr^kt. 

BENA . d. in OosUindU, op bet eil. Celebes , rük ^ojm, nabü Bo^m. 

BKIVABEN , d. in Oost-indiêj op bet eil. «/ara^ rfsid. Dj9^êkwta, 

BBNAWE, d, ia Oostlndü, op bet eil. Java, resid, i^i'ooioiar/ff. 

BENEDKlf-D&B£NRDENSTE.SLUIS (HET P0I4)ERTJ£«) , p<ad. 
in de beerl. WUlewatmd^ prov. Noorff-Bfoband , arr. Breda ^ kant. 
Zea an ttPf en , gem, 9f^iUem$tad s palende N. aan bet Bollands«diep , 
O. aan de haven van de Nienwe sluis, Z. aan den Bolgenbilscba^dyk « 
W. aan *a Landaeontrescarpe. — • Dit pold. bestaat nit buitf ogofien , 
welke in bet jaar 1819 bekaad lyn , met eene aomerkade , die aledils 
op eeae bepaalde boogte mag gebonden worden , als liggende binnen 
den verboden kring van de vesting Willemstad ; beslaat , volgens bat 
kadaster , 16 band. 84 ▼• r. 80 v. ell, De uitwattring gascbiedt door 
eeisen duiker, welke in de somerkade ligt. Dit poldertje, hetwelk 
jaariUka verp«oht wordt , om gekooid ep beweid tn w^ffdan , staat onder 
hel bsstaar van den Polder den BuigenbiU 

S BENEDENDOOD oi B&oiapi.AAT , by bet kadaster genoemd HiDon- 
#e&nBn of B&oanffLAAf , pold. in den Biesboseh > prov. Ifoord-Brabmnd, 
Vwttét distr.,. arr. Breda, kant. OfslefAou^, gem. lfadf-eii-|)rMniiM- 
lea/ palende N. aan de grienden tegen de Ree, O. aan bet Gat vap 
de Zniderklip , Z. W. aan da Eendekooi en N. W, aan bet Gaa^e. Dens 
peld., welke omstreeks bet jaar 1813 bedykt is , doch waarvan de ka- 
dee, io bet voorjaar van 1830, met 0.20 k 0.30 ell. verhoogd ayn , 
beslaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 40 bund, 82 v« r. 
40 ▼. ell., waaronder 56 bund- scbolbaar land | bevat 1 b«, aünde 
eene boerdery , en wordt door eene steenen niet overwelfde sluis , wüd 
2.30 ell. mei een paar bniten* en binnenpantdenrqn op bet Gat van 
deo Tnrfiuik, van nat overtollige water ontlast. De muren der slois 
aftaa» 0.40 kO.30 eU. boven de kaden. Hetl^d ligt 0.43 ell, bovan 
A. P. De hoogte der dyken is 2.23 k 2.30 ell. Het polderbast4|iir 
bestaat nit de eigenaren. 



6d0 B B N. 

BENBüENfiTB^HlL. poid. in den Bie^seh. Zie H» (BsBioBfisn.). W. 

"fiENEDEN-POLDER-'S LANDS^YAN-RAVESTEIN: De ri^erwer- 
ken tot dezen poid. l)ehoorende , bestaan in twee dwarsliribbeo en eene 
stroomleidende iirib , miUgaders een rysbcrm ter booffte Tan 64 ell., 
allen strekkende tot dekking van den Schaardyk onder Huisseling • 
' voorts vindt men boven Ravestein nog een rysbemi , ter lengte vsd 
30 ell., dienende tot behoud van den geueelen Schaardyk van Ravestein. 

BENED1GTUS-KL00STER(HET)4 voorm. kloost., pro^. Gromngen. 
Zie Gbijibbonhikbh-kloostbb. W. 

BENERI , naam , wiilken de Negers geven aan de koifijplant. Lw- 
TBBB0BC, in de kol. Suriname, Zie Ldgtbiibdb«. W. 

* BENGKOELEN heeft eene zeer kleine Hervormde gemeente , welke 
nog geen 100 zielen telt, onder welke maar weinige Ledematen. Zjj 
beeft geen vasten Predikant , maar wordt van tyd tot tyd bezocht en 
gesticht door den Predikant van Padang. 

BEN JAAR , d. in Oost^Jndië^ op bet eii. Java, resid. Soeraifcsrto, 
in de FaUei-vau'Selok, 

BENJOAR, eil. in Oost-Jndië, inden Mtoluksehe-JrehipeL Het ii 
een der grootste van de Saboe' eilandjes. 

BENKËMEN , voorm. b., prov. Groningen, Zie Kabblsvbid. W. 

BENRO (GOENONO-); berg in Ooit-Indië. Zie.GoBiioBsBBBKo. W. 

*BENNEBROEK, gen., beslaat, volgens bet kadaster, eeneopper- 
van 184 bnn4* 76 v, r. S9 .v. ell., waaronder 181 bnnd. 25 v. r. 
87 V. ell. belastbaar land; telt 88 b., bewoond door OShoisgvi., 
uitmakende eene bevolking van ongeveer 440 inw. 

BENNEBROEKER-POLDER (DE), poid. in Kennemerland, prov. 
Ifoord' Holland f arr. en kant. Haarlem^ gem. Bennehroek; palende N» 
aan de Glippervaart , O. aan de ringsloot van het Haarlemmermeer, 
Z« aan de Rochels vaart , W. aan bet d. Bennebroek. — Deze poid. 
beslaat eene oppervlakte van 7S bnnd. en wordt door eenen molen van 
het overtollige water ontlast. 

BENNEKINO, erve, reeds vermeld in 1188, als liggende onder 
Belden p prov. Overijssel, 

* BENNEMEER paalt N. en O: aan den Abbekerkerban , Z. eo W. 
aan den Twiskerban. 

* BENNINGBROEK ligt 1| o. van MedembUk, { u. O. van Zt;V 
earspel. Men telt er 66 h. en 590 inw., onder welke nagenoeg 
870 Herv., 120 R. K. De eerste , die te Bbbrirobbobk afzonderiyk 
het leeraarambt heeft waargenomen, is geweest Xtisbbbtus Sitbopabos, 
die in het jaar 1574 herwaarts kwam, en in bet jaar 1578 overleed. — 
De kerk was vroeger een langwerpig vierkant gebouw , waarvan het koor 
hooger was dan het overige gedeelte , doch in 1805 is het koor er afge^ 
nomen. Op de kerk staat een bonten toren van middelmatige hooffte. 
In deze kerk is een orgel door den Heer Hoibebt Diestaak , m het jaar 
1817, geschonken. — De enkele Doopsgez. en de 8 Evangel.-Luth., die 
er vronen , behooren tot hunne respective gem. te Hoorn, — De school 
wordt door ongeveer 70 leerlingen bezocht. 

^BENNINGBROEK-EN-NIBBIXWOUDE telt 250 zielen , onder welke 
180 Ledematen. — De eerste, die in deze gem. het leeraarambt beeft 
waargenomen by de vereeniging in 1680 en niet in 1660 , zoo als io 
het Wbk. te onregt staat , is geweest Sivoh CuaTii» , die in het jaar 
1668 te Nibbixwonde kwam , en in het jaar 1685 overleed . Baitba- 
SAB Cahbbob, te Bcnningbrock beroepen in 1671, overleed aldaar 
in 1679, waarna de vereeniging plaats had enS. Hobtios, Predikant te 






B B K. 631 

IfibbixwcMid« , voor beido pbaUon beroepen , te Benningbroek als hoofd- 
plaats mtm wonen . 

* BENSCHOP, gcm., bevat, behalve het d. Benschop, ook nog 
het jeh. de Polsbroekerdam, en beslaat eene oppervlakte van 
9969 bund. 35 v. r. 30 v. ell., waaronder 3315 bund. 34 v. r. 8 v. ell. 
belastbaar land. De inw. vinden voornamelyk bnn bestaan in het 
maken van kaas en boter en in de bennepleel. Ook is ér een ko- 
renmolen , staande aan den Polsbroekerdam. ^- De eerste , 
die in deae gem. het leeraarambl heeft waargenomen , is geweest 
GsiaiT AoBiAAns van Zul , die in het jaar 1585 herwaarts kwam. — 
Onder de bier gestaan hebbende Predikanten , verdient melding de 
Nederdoitsche Dichter BEaRABoos Elikink, van 1733—1734. -* De 
kom van het d. Bascaor bestaat uit eenige nette , in het driekant 
geboowde huiien. De Predikant Taaonoaos BusiiRoa heeft , in het 
jaar 18W , ia de kerk tegen den toren , eene naald doen plaatsen , 
die geregeld , door de werking van het groote unrwerk , het nar en 
de oaaan aanduidt, en waaronder men eene godsdienstige uitlegging 
ÏB r^m leest. Ook is in de kerk een monument aanwesig , ter ge- 
dachtenis van den onvergetelgke Isaac Iiisia, in leven Mr. Metselaar 
te Amalerdam , waarop staat vermeld , dat hg , t|jdens den waters- 
nood van hel jaar 1571 , aan Benschop , Langerak , Gondriaan en 
AuMide, ieder acht duizend gulden gaf» Aan dese kerk is, in het 
jaar 1835 , door eenen onbekende geschonken een silveren doopbekken 
en, in het jaar 1837, door eenige Notabelen drie koperen kerk- 
kfiNMien , de koperen blakers voor den predikstoel en voor den lesse- 
naar van den voonanger , alsmede een koperen doopvont. Achter 
de kerk , is in bet jaar 1839 , eene behooriyke begraafplaats aangel^d , 
allezins voldoende voor de gemeente , omringd met een hek , voorsien 
van twee uitgangen , met het opschriA : Gbobrkt tb stbbvbv. — De 
K. K. kerk , aan den H. Victob toegewyd , heeft , met de daarby gebouwde 
nette pastorg , een fraai aansien i daarby is eene afsonderlyke begraaf- 
plaats voor die gesindte aangelegd. — Het wapen van BERscaor bestaat 
wit een veld van goud , met eene fasce van sabel , over het geheel 
loopt eene bande geschakeerd met silver en keel. 

BENSCUOPPERDUK (DE) , dijk of weg, in den Lopikêtwaard , prov. 
ütre€kif welke aan den Polsbroekerdam een begin neemt, en, in eene 
oostelyke ngting , ten Z. van de Yoorwetering , door de gem. Eentehopf 
naar IJsselstein loopt. 

BENT-EN-DELFPOLDER, pold. in Rijnhmd. Zie Labouabb. W. 

BENTENE , dislr. in Oost-Indië , op het eil. CeUbei , resid. Memado , 
tot de Manahassa behoorendc. 

* BENTHORN , bevat 85 bund. 5 v. r. 38 v. ell. belastbaar land; 
gem-, telt 3 h., bewoond door 3 huisges., uitmakende eene bevolking 
van 16 inw. 

«BENTHUIZEN, gem., bevat 687 bund. 73 v. r. 35 v. ell., be- 
lastbaar land; telt 95 h., bewoond door 97 huisffes., uitmakende eene 
bevolking van 500 inw., die, op 15 na, allen Herv. syn en, met die 
vao Benihom en Hoogetetn-in- Rijnland eene kerk. gem. uitmaken , 
welke tot eerste Leeraar gebad heefl Eii«nBBBT Siselios , die in het 
jaar 1608 hier was, en in bet jaar 16 10 eeo opvolger bekwaai. 

BENTHUIZER.POLDER, pold. in Rijnland, prov. Zuid-ffolland, 
arr. Leyden, kant. Jlphen, gem. Benthuiten; palende N. aan het 
Langeland , O aan Hazerswoude en Benlhorn , Z, aan den Binnen- 
wegscbe-polder , W. a'an Paleoslein. — Deze pold., welke in het 



eta BBN. 

jMf 1746 btfdykt il « wordt éMr eeM »ltii» , op de Iftwrdan , th iiobrU 
op den Rijn , Tan hét oTertollige water ontlast. il«l (>oléefl>e»inar 
beitaat uit eeoen 8cboot en twee Heemraden. 

BENYSTEN, voorua. state, proY. F tietlani , kw. f^ester^oo ^ tfriet. 
Fmnêkêrwieél y arr» en I «.•». W. ten W. mi Leètntarden, kant. 
en 1 n. Z. O. ten O. van Hwiingtn , } II. Z. ran Aehlum^ waartoe bét 
behoort. — Ter pleatee, waar ly gettaan beeft, *iet men thans eeoe 
hoeve. 

BENZEROTH , hnis ^ grooth. LuxeHdnsrg , arr. Luxendmr^ » kant. 
en gem. Jf/vrgch, kerkelgk tot Feulen befaoorendé. 

BEOOSTEN-HEINOOMSVAART , pold., prov. üireekt. Zie Hm- 

Ol^nSVAABT (RsOOSttll-). ^» 

BfiCX)STEN-SGHKLDE » gedeelte der prof. Ztttand. Zie Zfeau». 
B<ooSTBa-SGa8t.vB. W. 

BERAPl , een der toppvn van den tudïbttv Dempo, in Oost^IndHl, 
op het eil. Sumatra f ad*, res. Bengkaèlen. Iiy doet bestendig rook- 
«liUcen opst(krett« 

BERBEGHËL, ^h. in het f^nöXh. LuTêtnburff , kw., arr., kant.ea 
1^ n. Z> W% vnn Diekireh , gem. Feulen. 

BERBER, d. ïn Oóit-indiëj op bat eil. Jüm, resid. JTn^ne, 
reg. en daitr. Berbék^ 2 palen van den berg £ttfiiiiin. 

* BERfiüRG telt , met de daartoe behoorende ijxerwerken 18D b. ea 
^90 inw. -^ De kapel te L e 1 1 i g befaoort tot de par. vnn MÊüntimad, 

*BERGHBH in het batj. van Lmxemtmrg , heeh 280 inw. 

*BEftCHBM, gem., ligt kani.Ott, en bevat1553 band. 6S v. r. 80 ▼. eH. 
belastbaar land. Deinw. vinden meest in den landbouw bun bestaan. — 
Ook beeft men er 1 bfierbrouwery , 1 leerloóijery , 1 grnttery , 1 korea- 
en 2 oliemolens. «^ De Herv., die er vroeger woonden maakten met 
die van I¥isieltod€ , ée gem. van Berchem-en-Nisletrode 
uit. -^ De kennis valt in op den eersten Oclober -^ LASiBBtcs Hsn 
was geboreü den. SS Mei 1705. 

BERGHEM , voorm. klein fort of redoute , prot. Zeeland, tot de 
werken van hei Rttnnu^eiheHi behoord hebbende. Eie dat woord. 

BERGHEM, bun re., prov. Gelderland. Zie Bahcbbk. W. 

raRGHEM-BN^NlSTÉf.RODE , voorm. kerkeiykegera., prov. lYoori- 
Eraband, klass. vaki *s Heriogenkosch , ring van Oss. ^ De eerste, die 
in deaegem. het leeraarambt heefl waargenomen ,*is geweest Lboraiüos 
Aalstiub , beroepen in 1619 en vertrokken naar Litb c. a. in 16tf5. — 
(^der de ijeeraaren , die hier geslaan hebben , verdient melding de ge- 
leerde BbbHar Gbrabb VAK Bbbvobl , die zich als zedescfary vers , beoefe- 
naar der Natuuriyke Historie , Penningkunde en Yaderlandsche geschie- 
denis en als Lattjnsch en Ncderdiiitsch Dichter heeft doen keoueo. 
üy stond aMaar van 17515 tot 1758. Zie voorts het art. Oss-Hibgi- 
Bbbcbbh-Gbfvbh-bh-Nulahd. 

BERGRT , kast. in Opper- Gelder , prov. Limhtrg ^ arr. en Zl u. 
ff. ten W. van Roermond, kant. en 1|n. Z. Z. W« van Fenlo , gem. 
en Jl u. Z. O. van Maathree , { u. N. van Boerlo , Waartoe het ker- 
keiyk behoort, 2 a 5 min. van de Maas, tusschen fraaye woudea, 
bosschen en akkerland. Het is, in 1840, door den tegenwoordigeo 
eigenaar den Heer Baron Jah Lovbwijk var ScBBarBizBBL Hbcscb , geheel 
nieuw opgebouwd , en beslaat , met de daartoe behoorende bosscfaea , 
weiden en bouwlanden , eerie oppervlakte van ongeveer 250 bond. 

'«BËRDORF, gem., bevat ook de geh. Kalkesbacb^ Lauffeo- 
wehr, Michelskirch eu Scbleiterhof, heeft ryke sleeogroevea 



Bsa. 

«■ lelt MD iBW«, fan vclke 740 in hM 4. BuèéK» utf , 4fe eenig 
TMrdeel gepieien v«d dt d doörtogt van reifiger» en goederen vm Die^ 
kireh naar hei naburige fichteftiaoh. -*- 1o de kerk is een aliaah^ dat 
reeds by d« Heidenectie gedfYcreltfing is gebruikt* Het is tierkMit 
▼ftB gcdaaoie, mei bet beeld vau ueroulet en drie andétre geden 

'BERELDINGAN , geb., Imft 40 h. eb bebodrt ktfM^k tot iTel* 

BERENCLAÜW , landgs prov. Gtlderkmd. ' Zie BÉiiEKLAtiw. W. 
BERBNSTBIM^ oude naam Wia bei bnit* Lahduibt, pro?, üttechi. 
Zk ïumaiJêêT, 

* BERG , getil., telt SÖÖen in éé kom van bet d. 920 inw. -^ Men 
beeft er een modern kastel ^ het bysonder 'eigendom van Z. S. den 
leniog Groot-Heriog ^ waarneveÉt nog ee6 gedeelte van het onde 
slaat , dat seelr wel bewaard b gebleven. 

* BERG « d« in bet Ltmd-va^ralkenbury , pret» Lmbutv , Ugl t| u. 

O. Ni Ok vaii Maastricht ap eeae hoogte van ongeveer oO ell. Men 

Xiêx er 67 fa« en ongeveer 330 inw. •*-» De R. K. bebeoren tot de par. 

(niet stat*) Btrf-'efii'TtMtjU w^ De ke»k | aan den H. Mo«nra«s toe»- 

g8«||d y beeft eeden loreki en ie van een erael vooriiMi. *^ De dOi|>' 

school woidl door ruim 60 leerlingen beiachtb 

*fi£RG, d. in het voorm. kertv Gulik^ ligl I u. O. van #aaltfd^Ar. 
Be ^J^ il enn den H» Miohabl toegew^db 

{RÉJIG, Seasnaaaaa of aai Baaa^ geh. \\k ét beeri* SuH*'^atn*- 
etÈ^Têr^Eem^ prev. UirmlU^ arr., kant» en 1j| n. W% van AmetufMtiy 
gem. en !( n. Z. O. van iSeeil) nagenoeg i n. N. O. van Utrtehi ^ 
nahy den groolen weg van utrecht op Amertfoort; met 46 h. eA 
970 inw. — * In dit geb. staal de kerk van de R. K. ftUtie Séëg9èt- 
herg^ mie dai woordv Door de faoege ligging en omgelegene landgiM^ 
dnren ie bel een aangenaain nord. 

* BERG <DER) , d. in de heerh NedtrkoHt, In bet jaar 1805 » aan 
de kerk vannta Bene een fraai orgel' ten geschenke gegeven door den 
fieer Haannia RAVPAan , die na se ven en veertigjetige evangeliedienst , 
van 1754— 1B01 , in de gem. van Mederhorst-den-Berg , door aankoop , 
evenaar van de heeriykbeid . was geworden» Het kerkhof lOopt .niet 
mim 90 ell,, maar 19 ell., schuins op% «-^ In het jaar 1811 werd de 
R« E. kerk gesticht) welke eenen kleinen toren heed en van een or- 
gel Voonten is. 

*BERG (OP- DEN-) stond voorheen gem. Wijh^^-JMurgj in de na- 
faybeid van den gemeentetoren te Wijk , op een heuvel , die thans eitet 
vracbtboomed beplant is. -^ Dit b. is door orand verwoest. Er bestaan 
daarvan nog dikke puinbrokken ; weleer beeft het , volgens een oud regt, 
tot eene vryplaats gestrekt voor iemand , die eenen manslag begaan bad. 
Sen der latere bexitlers heeft lich » neg in de vorige eeuw , van dat 
rcgl bediend , ten veerdeele van twee Edellieden , die eene neèrlaag 
gedaan ha^en en bier hanne toevingt namen. 

* BERG-AMBAGHT heeft 1 touwelagerg , 1 leerlooierij en 1 koren- 
oaolee* — De eerste die in deie gem. het leeraarambt heeft wanrg^ 
Mnnea, is geweest GlubiitiS6 Roseos , die in het jaar 1578 herwaarts 
kwans eu in het jaar 1579 naar Lekkerkerk vertrok. — Zuidwaarts van 
ket d. is een voetveer over de Lek. 

BSRGAMBACHTSCBE-SLUIS , sluis in den ATrnnpeNreiroarrf, prov. 
Zmid-noiUndy gtm> BergatiAmeht, liet is eene ^teenen sluis , met vat- 
a^ttt, wyd 0,60 ell. 



6^. B B R. 

* BBRGB (NOORD-) teil 08 h. en 400 inw. In 1840 is er eene lobool 
opgerigt, «elke gemiddeld door 70 leerlingen besochi wordt. 

^BBRGR (ZUID-) telt 51 h., met SOO inw. en beeft eene «intei^ 
liytchool , welke gemiddeld door 80 leerlingen besocht wordt. 

BERGEN , d. io de landmeyery van Bettemhurg , grooth. Lmjem» 
burg f kw., arr. en 2 a. Z. Z. W. van Luxemburg^ kant. en | a. 
N. O. van Sêch-aan-^'^hieUe, gem. en } n. O. van Monneriekf aaD 
de vereeniging van de Messe en de Alaette; met 50 h., 2£5 inw. m 
eene kapel, welke tot de par. van Sieifdtrukkê behoort. 

* BERGEN , gem. in Kenmemarlandf paalt Z. ook aan Wimme- 
nnm; beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 5084 bood. , 
d V. r. 40 V. ell., waaronder 5045 bnnd. a? t« r. 93 t. ell. belast- 
baar land , en telt 108 b., bewoond door 177 huisgei., nitmakeodfi 
eene bevolking van 1000 inw. welke meest bon bestaan vinden ia 
den landbouw enz. — Ook is er een koiwnmolea. -» De eerste Hsrr. 
Predikant, die er in 1581 (niet in 1578) kwam beeite Amusai (kiitt. 
VAR RiAMoasT en ook wel Katwijk genoemd. — * De Evang. Lnth., dis 
hier weinig in getal tifn , en deDoopsgei., Tan welke men 5 telt, bs* 
hooren tot hunne respectieve gem. te Mkmaar, — By het overiydeD van 
WiLUH LonBwi» Grave van Nassau, is deie heerL, door erfenis, ovcr*> 

Segaan aan de Heeren Mdlut , door wien iQ eindelgk verkocht is aan 
en tesrenwoordigen eigenaar. •— Bncm is een seer aangenaam d., dat 
zeer schilderachtig gelegen is. Het uitgestrekte Bergerboseh lokt 
des zomers, vooral op Pinksteren, velen derwaarts. Men gevoelt sicfa 
daar geheel in Gelderland verplaatst. Biaoia mag met regt het lost- 
oord van het anders zoo naakte en boomloose Noord'-Holland geneemi 
worden. — De kerk werd in 1574 door de Spanjaarden in brand ge* 
stoken en alioo ten eenenmale vernield. De R. K. kerk te Bzassir, 
die aan de H. H. Pstzus en Padlos is toMfewQd , werd , nadat de 
vorige met de pastorij , den O Juny 1809 , a^ebrand was , opgebootrd 
uit de giften, door eene kollectebgeengebragten den 11 OctoberlSIO 
ingewyd. — Er beeft in dit d., reeds van vóór de Bervorming af , 
jaariykt een kinderfeest plaats. Daags voor St. Mattbias worden , niet 
alleen alle kinderen , die school gaan , maar ook die jonger zQn , al 
waren sy ook den vOrigen dag geboren , in het schoolgebouw byeen 
gebragt om eenige , naar eenen by zonderen vorm , gebakken broodjes, 
te ontvangen , welke uitgedeeld worden , door Heeren Kerkmeestereo , 
die daartoe verpligt sy n jaarlyks drie zakken tarwe te laten verbakken , 
volgens eene uiterstewilsbeschikking, waarby tevens aan de kerk eenige 
landeryen gemaakt werden , waarvoor missen'moesten worden geleien. — 
BI. 291, reg. 58, itaat: Bbbobr werd in het jaar 1575, doorSoioi, 
in kolen gelegd ; hes : Biassa heeft , in de spaansebe tyden , gedn- 
rende het beleg van Alkmaar veel geleden ; 

* BERGEN, gem. 'm Opper-GeiJer j wordt ten W. door de Maas van 
de gem. Vierlingsbeek gescheiden , bevat mede het geh. Angustions; 
heeft 12,457 buod. 45 v. r. 50 v. ell., alles belastbaar land. — De 
vyf scholen, die er zyn, worden gezameUjk gemiddeld door 070 leerlin- 
gen besocht. — De R. K. kerk , aan den H. Peteds toegewyd , is in I8i7 
gebouwd ; heeft eenen toren en is van een orgel voorzien. — Men heeft 
er een gierpootveer over de Maas , in den weg van dit d. naarVierlingsbeek. 

BERGEN (DE), pold. in den Bommelerwaard , prov. GeUerloMdf 
arr. Tiel, kant. ZaU-Bommel, gem. Heertwaarden , palende W. en 
N. aan de Maas , O. aan de waard genaamd den Ham, Z. aan den 
Keaselscbc- waard. — Deze pold. beslaat, volgens het kadaster , eene 



I 



I 

r B£R. 625 

■Iferflikte Tan 87 bond. 5S v. r ; watert door dan Keiseltche-waard 
o|i ^Maaa« uit, is, door buiteogewoon booge oe?er8, aaa de xyde der 
laM, ak bekaad aao te merken , en staat oodcr bet bestuur van twee 
Gceoointft eerden • 

J BERGEN (D£), b. in de Langestraat , prov. Noord Braband , 
arr. ca5 n. N. N. O. Tan Breda, kant. en 1 u. N. O. van Ooster^ 
loat, geio. en 10 min. van Raauudonk; met de E. R. kerk van de 
sUt. naawfrfftTifr Zie voorts dat art. 

'BRRGEN (HET UUIS-TE-) of Hot-TB-Biaau , dat in 1720 ge- 
baevd was, werd, in bet jaar 1829, afgebroken en in plaats daarvan 
en inerenkttis , naar den tegenwoordigen trant, gebouwd, bet Hof ge- 
Bsand, van breede vyvers omgeven , waarover eene breeüe steenen 
bn| toegang verleent. Tbans wordt bet in eigendom bezeten door 
dn Heer wiuaa Puur BsaiAAat vau B^acEsi , te Haarlem. 

• BKEG-EN-DAAL, plant. Hier werd in het jaar 1839, door tus- 
sckduMDSt van de yverige broedergemeente te Paramaribo , eeu net 
kcckÏB geboQwd , dat , den 26 September van dat jaar , door broeder 
Tsn ca brstder SvAiiaB , beiden van Paramaribo , en broeder BuicaiH , 
vtn dca baitenpost Worsteling Jacobs , ingewyd werd. De ligging 
van 4it kokje , op eene hooatc , is seer schilderachtig. Het steekt 
awt bet toreatje boven de omliggende gebouwen uit , en maakt , van 
de fiv. geaea, eene trefFendfe vertooning. 

BfifiG£ffE{JIZEN , geb., prov. Limburg, Zie Bebgibhoiikm. W. en A. 

* BKAGM-OP-DEN-UOEF , moet geheel wegvallen. 
*BEJ1GM-OP-ZOOM, voorm. markgn, bad tot hoofdplaaU de stad 

Bflf|«htfp-Z0ona , en was verdeeld in 4 kwartieren, als: 1) hei 
Noordkwariier , bevattende de stad Bergen-op-Zoom en de 
beerl. Steenbergen, de reglsgebieden van Standoarbuiten, 
Fyaaart en Beyningen en vroeger de Ruigenhil-polder ; 
S) het Oostkwartier , de regtsgebieden van Oudenbosch, de 
St. Maarteaa-polder , Oud- en Nieuw-Gastel, Hoeven, 
Raepken en Zegge; 5) bet Zuidkwar tier, de regtsgebieden 
tan Ofsendrecbi, Woensdrecht, Hoogerhciden , Putten, 
2Bidgeesi, Bnrg vliet en Hui bergen, en 4) het Westkwar- 
lier, de reglsgebieden van Wouw, Moerst raten, Vorens- 
eiflde, Halsleren, Noordgeeit, de Byemocr, Oud-Gli- 
I me»- en Auvergne-polders. 

* BEEGEN-OP-ZOOM , kant., beslaat eene oppervlakte van 23,471 

kead.; telt 3872 b., bewoond door 6559 huisgez., uitmakende eene 

bevolking van 22,000 inw. 

BEEGEN-OP-ZOOM , dek., prov. jyoord-Braland, in Let apost. 

; vie. van Breda. Dit dek. bevat de volgeode 24 par.: Bergen- op- 

f Zoem, Fy oaart-en^Heyningen « Gastel, Ha.l8teren , 

I Hcerle, Hoeven, Hoogerheiden-en-Woeosdrecht^ Huy- 

: bergen , Rloudert, Sruisland, Lepelstraat, Nispeii, 

Oifendreebt, Oudenboscb, Prinseland, Putten, Roo- 

leadaal, Roepben, Standaarbuiten, Steenbergen, VVil- 

lemstad, St. Willebrord (het Ueike) , Wouw' en Zegge. — 

lea beeft er 24 kerken , welke door even soo veel Pastoors en door 

19 Kapellaans hediend worden ; en men telt er 40,000 zielen , on- 

^ welke 29,500 Goomionikanten , ook is er nog een g«estelijk 

(alicbt van opvoeding voor jonge jufvrouwen te Uooseiidaal , met 

eeacn Priester. — De E. K. hebben in dit dek. 19 afzonderiykc bt;- 

paaf plaatsen. 

XIU. Dbb&. 40 



626 o fi II* 

* BBRGEN-OP-ZOOM , gem., beslaat tolgen* het kadaster , asue ap- ; 
pervlakte van 5129 bund. 89 t. r. 93 v. ell., waaronder 3010 baad. 
39 ▼. r. 72 T. ell. belastbaar Uttd. — Volgens somnrigeo wordt de aaanu- 
oorsprong van BaBCBa-op-Zooa afgeleid van bergen , beteekenende sooTfei « 
aIs haven of veilige ligplaals ea op de Zoom soovecl als aan den rao4 of i 
zoom der Schelde. — BI. 299. In 1742 en 1743 is de versterkiif : 
van Bbbgbr-op-Zoom door den Gotiverneor vah bbb Dotb volbrsgt. — i 
De schans Mocrmont ligt i ii. van de stad , Pinssen b^na k 
het midden en Rover 1 n. vait de stad. &yk-in« de-Pok ii eeae 
kleine lunelte (geen schans). In 1741 werden daarby twee ItroelUa 
gevoegd , die met htm drietal nn eene fferélraneheerde vlakte voraieB 
tusschen de Bossche- en Waler poorten. Ook is tt bititen dese linie asae i 
redoute aangelegd Üp het Schor genaamd. BI. 301. Men hcA 
er 1282 woonhuizen , 79 pakhuizen en schdren , 5 graanmolens, 1 rsi- 
oliemolen, 5 bierbroawerijen , 4grntteryen, 2 soutsieder^a , 2teep- 
ziederyen, 3 leerloogeryen , 10 pottebak kerken, 1 scbeepsliraoierm 
en 1 koflijslrooproBmolcn Het Stadhuis , is eene der ondstegelmi- 
wen van de stad, het is versierd met drie levensgroote beelden : 4e 
Standvastigheid, de Vooraigtigheid en de Regtvaarif- 
h e i d , de voorgevel is gebouwd in 161 1 en heeft den grooten brand io 
1327 zoo mede alle belegeringen zonder veel schade doorgestaan , waaroa 
men boven in den voorgevel met golde letters leest: miUe perieuUt mftt' 
$utn (d. i.t Ik ben duizend gevaren te boven gekomen). — De Kazerae, 
oudtijds en ook nog bet Markgravenbof of *Pr in se n hef ge- 
noemd , is een zeer uitgestrekt geitouw of liever een aamenbaDg vas 
onderscheidene gebouwen , alle in deik gothischen smaak op w* 
schillende tijden aangelegd. Het werd waarschyniyk omtrent Wl 
jaar 1290 door Gbbabd vah Wbsbiaib , eerste byBOodere Heer vai Btt* 
CBR, gesticht, doch is daarna aantmerkehjk vergroot, vooral door de 
Heer^n uil het huis vab Glibbs, wier stamwapen niet alleeo baTél ! 
de poort of voornamen ingang , maar op meer plaalsea werd gttnea, | 
doch , ten gevolge van het destyds bestaande verbod ^én met opsnimt 
adeliyke ondersdieidingsteekenen te prykea , na het jaar 1798 «y 
gebroken* Voorheen pronkte dit hof met eenen leldzamea kosgai , 
toren van eene achtkantige gedaante , welke op iedere verdieping tar* 
breedde en diens volgen van boven aanmerkeiyk dikker was daa ks*', 
neden. Deze toren , door ouderdom bouwvallig wotdende ^ is ia hH | 
Jaar 1780 lot op de hoogte der overige gebouwen • afgebroken aidal'^ 
. bevorens de spits , op last van den Ptins vau AovBaoaa , er aigeaéMt , 
en het plat met eene sierlyke balustrade omringd wat. Oak «H^ 
deze toren merkwaardig wijl hy aan de noordzijde onden MkM ^ 
voeten overhelde , hetgeea men vermeent opseltelyk te syn geschiede , 
Hetgeen er tegenwoordig nog de aandacht der kanstkenners'titkt^j 
syn de roitwyzc gevormde yzers voor de ramen aan de veontit- 
van dit gebouw, alhoewel geen bevallige uitwerking aan htl ajl 
vertoonend e , zyn zy echter , door hun zonderling en kunstig maai* | 
sel , een voorwerp van bewondering , uithoofde van de juiste afdie* j 
liog der galen door welke de yzere staven elkander doorkruisea. -^ ; 
BI. 3X)2. Op den zolder van het Arsenaal worden geene waaeatiji|Ba | 
meer gevonden. De Affuilloots heeft geen verdieping. «-- BI. 309. lovèB i 
den ingang der Groote kerk , leest men dit opschrift : Doaus bba mêm \ 
oBATioBis \ocABiTOB (d. i.: Mjjn huis wordt een bedehuis gemeend). •'^ 
Aangezien de in 1622 gedeelleiyk ter nedergestorte gewei ven en n»«. 
ren der kerk tot in het jaar 1700 waren blyven liggen ^ lya loéiid:* 



K 



\ 



fi £ R. «IIV 



%wt irduiAgt«eiieD tot ^ronAiiigMi der vestingwerkeo gebtaigiii ; ter- 
«gl een gedeelte van den grond in 1781 tot «ene umpénplaiits ^ tegMi^ 
mnfigde Paradeplaats genoemd , werd ingengi. ->- Yroege^i èad 
B a wa w fn i m drie Ptvdikanten , liabbende de eerste Plredikant Gb- 
aaaii Paiat, in het jaar 1585 tot ambtgenoot gekreaea Jacobvs Baw 
lani die in bet jaar 161tt is overleden. De eerste derde Predikant 
«« Jieaats Ba&waiE, die in het jaar 1711 derwaarts kwam en ito 
Wt jaar 1785 naar Maattrieht vertrok. Na het vertrek van den Pre^ 
Am J. W. VAaTBBaevm Libkaihi, hetwelk in het jaar 180& plaats 
Wi n echter de derde leeraarsplaals onvervuld gebleven , tooals de 

elk ook nn nog ileebts door twee Predikatiten bediend wordt. ^ 
fndiltanion werden vooHieen beroepen door een tollegium fuaÜ*' 
jfasfaai , waarb(i ^ behalve de leden des kerkeraads , ook drie leden 
wk de stadsKfertttg tegenwoordig waren : tSaiis geschiedt bet ben>ep 
sÜMÉ deer den breeden kerkeraad. — 81. k04. In de R. R. kerk 
4b, Ingevolge de uitdrakkeiyke begeerte van Koning Willbm !« op 
deattOutober 18i&, de stoffelijke overMjyrsels der voonnalige Hee* 
rea ea larkgravcn van BBBota-ov^Zoon ter aarde besteld. -^ Men 
httft Ie fenMi -or-Xooii ook nog eene Spaarbank en een Insti- 
tatt veer Jonge Infvroawen, onder het beitnor van 11 Non» 
nei, en «ae Mbool voor behoeftige kinderen met lltdk léo ïeeHin*- 
M. -* Bt. M('. Onder de vermaarde mannen welke te BBa«Ba*e»* 
itm feèaren afj n verdient ook melding , de Godgeleerde PofftiAAR 
m Riffffli y naar wien sekere seete in de Hervormde kerk de lIatt€H 
nuitsfi genoemd worden, f in 1706. — De Gesehiedschryver 
liafis 2fiaim vav Boneaa was geb. in 1612. De Schilder Tao- 
Kis Vfttfaaoan Bosscbabbtc, t ^o ^^^ — ^1- S^S* De voorjaars* 
flMrfcl tè Btaoaa-ar-£ooa wordt gehouden in de vierde week na Pasehen 
M ds aajaaramarkt In de laatste week in November. 

^KRGBNHHUIZEN bestaat nit vier bonwboeven , genaamd B e r- 
feifkttisenacbe^hoeve no. 1, fli, 5 end, met drie arbeiderswo** 
angea. — De hier vroeger op een heuveltje gestaan hebbende mime 
kifil, mei breede steenen banken en een leyen dak voorsien, was 
iilViek||B^k niet alleen met een godsdienstig doel gesticht» maar 
ÜNm tot toêvlngtsoord op deze heidevlakte voor reizigers of ver^ 
^imUen 

BERGENSTEIN (NIEUW-), buit. op de Middel- Meluwe, prov. I7el- 
ÉHMy diatr. Fektme, kw., arr. en 5{ u. N. van JrfJiemf kent. 
fÊt, en 10 min. N. W. van Jpetdoom , aan den straatweg van Dcf- 
Hèftr en Entpben op Holland. Het beslaat eene oppervlakte van rnim 
jHnnl., en wordt in eigendom beseten door den Heer W. H. MsLata , 
lessachtig te Apeldoorn. — Het huis is in het jaar 1839 afgebrand. 
^URG^Blf-TERBLUT beslaat, volgens bet kadaster, eene opper- 
Mu van 168' bund. 41 v. r. 40 v. ell., waaronder 154 bund. 
M V. r. 89 V. ell , belastbaar land ; telt 145 h., bewoond door 157 
iMf^ges., niimfakende eene bevolking van 800 inw., dié meest in den 
iMboaw ban beitaan vinden , en eene par. uitmaken , welke tot het 
apsst. vie. van LtMwr^i dek. Meertten , behoort. -^ De school wordt 
Itüiddeld door een getal van 65 leerlingen ' bezocht. 

* BERGERBOSCH. — Omtrent het jaar 1750 deed Wtuxm Aobiaab, 
0feiaf «w» yf oissn , aldaar een fraai buis boowen het Hof te Bergen 
genaamd, hetwelk in het jaar 1819 door een modern faeerenhuis ver- 
tBOttn is. 

BERGBRBRUG , geh., prov. Noord- ff oUand. Zie BoasKaaaiw. VV. 



6i8 BE R. 

* BBRGBRUUIZEN eigeniyk BnairaonBH ligt 7 min. N. van tfocr^ 
beek» Hen telt er 14 h. en 80 inw. 

$ BERGERMEER , meer , prov. Drenthe. Zie B4BftMHin. W.eo A. 

* BERGEYK, gem., bettaai' uit »141 bund. 42 v, r. 6 «.dl., ali«i 
belastbaar .laod. -^ Men heeft er 1 bierbrovwery , 1 korettmoleo ea 
1 teerstokery. — De R. K., die er 17ttO ia getal zyn, onder welke 
1500 G>mnaunikanlen , niak^n er twee par. uit, die van Berge jk* 
op-*tH.of eii Bergeyk-op-'tLoo. Zie de volgende art. 

BERGEYK^OP^THOF , R. K. par. prov. Noord-Brahand , apoit. 
vic. van *s ffertogenhosch, dek. Eindhoven. — Deae par. (elt 910 zie- 
len , onder welke -700 Goinmunikanlen en wordt door eenen Pastosr 
eneenen Rapellaan bediend. Do kerk, aan den H. PsTaottoegewyé, 
is de oude parochiekerk van Bergeyh, Zie dat art. W. 

BERGEYK-^F-T LOO , R. K. par., prov. NoordrSrahond, apoü; 
vic. van *f Beriogenboteh , dek. Btndhoven, — Dese par. lelt 840 cie- 
len, onder welke 600 Gomraonikanten eu wordt dobr eenen PastMr 
bediend. De kerk , aan den H. Pitaüs toegewjjd , is een sttsenen met 
•troo gedekt gebouw, zonder toren of orgel. 

* BBRGEYK * WESTERflOVEN - RIETHOVEN - EN - EORKEL , kerk. 
gem., bad tot eersten Predikant Roisebtos VoaBUAM, die in bet jaar 
16K0 te Bergeyk kwam, en in 1680 overleed. Berge.vk liad 
eerst afzooderiyk eenen Predikant , de eerste was Piilippvs ot L4 Miss, 
die er in 1648 werd beroepen en in 1649 naar Lith-en-Litboyeo vei^ 
trok. In 167(5 werden West hoven en Riethoven hierbij gevoeg, 
gedurende de dienst van R. Vo6Slsar6. 

*BERGH, gem., beslaat, volgens het kadaster, 'eene oppervlakte 
van 8056 bund. 55 v. ell. — De 60 Isr., welke er lyo , hebben eeae 
hykerk te 'sHeerenberg , die tot de ringsynagoge van Doetia- 
chem behoort. Ook worden in deze gem. eene fabryk van calicoU 
of katoeawevery, eene steeobakkery en eene pannebakkery getoodea. 
De voor eenigen tyd bier bestaan hebbende choooladefabryk en fabryk 
.van eau d^ cologne* zijn te niet. 

*BERGH (DEN), graafs., beslaat, iiedert dat in het jaar 1816mi 
gedeelte daartan aan het koningrijk Prüissen, is overgegaan, aicti 
meer dan de gem. Bergh. Zie dat woord. W. en A. — BI. 590. 
Otto var nsa Lbk stierf in 1428. Reg 26 staat: WtuBX III , kttf 
WULBH IV. 

BERGÜCIZERBRUG of Baoo No. 25, brug op de Feluwe, prav. 
Gelderland^ gem. Beerde^ ^ u. Z. van Hattem. Het is eene Jmv 
ten ophaalbrug gelegen over het 5e pand van bet ^peldooruscke-kêi* 
naai f in den weg van den grindweg naar het erve Berghuis of dee 
Belt, onder Ueerde. 

BERGLUST , landgoed in het Rijk tan Nijmegen , prov. GeUerhnd^ 
arr., kant. en ^ u. Z. 0. van Ifijmegen, gem. Groetheek en i a* 
N. W. van Obbergen, op den berg aan de oude Kleefsche baao. -^ 
Dit landgoed beslaat , met de daartoe bchoorende gronden , eene oppe^ 
vlakte van 26 bund. 82 v. r. en wordt in eigendom bezeten door Jook- 
heer F. A. T. Dobheb vah Polobbvbldt, woonachtig te Übbergen. 

*B£RGSCUANS, voorm. schans in Zalland, prov. (herijseel, geni* 
Zwollerkarspel 9 tusschen de Koterschaos en de stad Zwolle, tot ver- 
cterking van welke stad zij dieude. Ter plaatse, waar zij gel^ca 
heeft , ziet men thans den Spooldbbbbbo. Zie dat art. W. * 

BERGS- VAN-ST.-GEERTRCID- (UUIS-DES-), foorm. kloost., pi«v. 
Jfpord'Braband. Zie K4aTaoiz£BS-XMosTBi. W. 



BBR. «M 

nKOM, kêé, geni., prov. Ftie$Umdy kw. Ooctè^oo, |friei^ 7tfl- 
jtrktUfttdiel, Zij hevtX ée dorpen: Bergkam, Garyp en EerB«- 
w«ode, es beslaat, irelffeiM het kadaster, een» opperflakte ynn 
49ttbiuid. 65 ▼. r. tt6 v. elL, waaronder 4596 bund. 44 ir- r. 76v.eU. 
Mastkiar land. 

* B£RaUMEIl>U£lDS (DE) is in de laatste jaren -door ontginning ^ 
bebooviBg , bet aanboiiven van boerenwoningen en aanleggen van bos» 
tétn geheel onkenbaar geworden, lijnde thans eene bonrscbap Tan 
aijvere iandboowers , waar sedert 1644 de god«dten«t onder de lei- 
diif TiB eenen Hulppredikant werd waargenomen in bet armbnis en 
jcMgeboow. — In bet jaar 1849 werd er eene nieuwe pastorie en 
ia 1S& eene kerk gebouwd. Beide staan ten N. van den straatweg 
•isr Groningen. De eerste Predikant die in dese gem., welke tot da 
klM. Tan Leemmardên , ring- van Bergum behoort , bet leeraarambt 
keft waargenomen is geweest U. K. Tiooia tin Viisbr, 

IE&6ÜIBEB06CH> voorm. landb., prov. Friesland, Zie Hooeaurs. W. 

5 BfiBG.?AÜ*S10N , toorm. kloost., prov. Zeeland. Zie Zior. W, 

*BE&1N6EN ligt l a. N. 0^ van Menekf aan-de-AhtUe en heefl 
«^ k. BKl 990 inw. 

BEIUKGtBBERG , geb. in het grootb. DujMm&ttr^, by Beringen; 
met li k. ea ruim 20 inw. 

B£AI(£ (DS) , riv. in Oost-Indii, op bet eil. Ceram , die met eenen 
anidel{|keD Joop in de Zee voit Banda uitloopt. 

BSftlC (OEIi)i geb. in de bar. van Breda f prov. Noord-Brahand ^ 
arr. eo raim %^ u. Z. W. van Breda ^ kant. en \\ n. Z. O. van Om- 
detietAj geaa. Rucpken*Ferenieinde'en''Sprundel , 10 min. van Sprun^ 
delf waartoe bet behoort ; met 7 b^ en ruim 30 inw. 

^BERKEL ligt N. len 0« van Tiümrg en telt 6tf b. en 960 iow. 

* BERXEL (DE) beeft te Zutphco eene breedte van 14 ell. — De 
kaar Maringendo moer- en veenplassen worden onder water geset, op 
oageveer 4,85 eil* .boven A. P. 

»BKRKSL*ENSGHOT-fiN.HEüRBLUH: beslaat , volgens, bet ka- 
daster, eene oppervlakte van 8088 bond. waaronder 3015 bnddi 69 ▼• r. 
91 V. ell. belastbaar land. Men beeft er ook.lolie- en- 1 korenmolen. 

BERRENBOSGH, voorm. kast. in het Overlwartter-wan-ket-Land-van- 
Cwfkf prov. Noord'Btabandf gem. OploO'Si. jénionü'en'Ledeakher , 
I e. M. W. van LedeaUoer, waartoe het beboordo. — Ter plaatse , 
vaar het gèataan heeft, tiet men niet» meer dan de sporen der grachton 
vdfcehet omringd, hebben» 

BERKENBOSCli , bnit. op bet eil. XFoleibren , orov. Zeeland^ arr«, 
kaat. en 1^ o. N. W, van Middelburg , gem. OoetkapeUe. 

*BEaRENRODE, gem,, beslaat , volgens bet kadaster , eene oppea- 
liaklB van 48 band. K9 v. r. 45 v. ell., waaronder 46 bond. 18 v« r. 
S9 v.ell. belastbaar land; tolt 14b., bewoond door 14 huisges., uit- 
■akend#eene bevolking van 60 inw. •— BiaKBHaooB is- de geboorteplaals- 
UB den Schilder CaaiSTUAa vavPol, geb. in1527 , f in 15904 

* BERKENRODE , voorm. adell. b., bad tot wapen een veld van heel, 
iKt eenen leeuw , gevierendeeld van ailver en sabel en gekroond Van goud. 

BERRENRODE , buit., in M Land-vAn^Föomê , orov. Zuid^HoUand^ 
arr., kant. en 1^ a« Z.< W. van Brielle'f gem.:/ZocMii;e. — Dit buit., 
bestaande uit beerenhnis en verdere getimmerten , boscb y tuin , boom- 
gaard ca weiland , beslaat eene opperflakte van 24 bfind, W V. r. 

* BBRRENSTBIN , reg 5 ataat: 'sJToarlensdyl^ :iees: ifaarteiis- 
d^ly <— reg. 9 staat t 8t. Maartensdijk , leee: Haariensdyk , 



m IS». 

« BBMLECi WOmn , iu ^ïvAü wtn M eani ^^mH b kot jw 
I9i6 « all waaneer d^ H#er vau db liMftaaa sijneo iw^ger Ja^ fa P^ 
iiMiBi 9«0ft, 4« lioüdeq v«Q 4it awbada. i« hoi jiwf 1MS.ii aUbar 
#MiP aituwe pMtQfiï gebouwd. -^ Q«n 2 Auguatua 1708 ond^vfuig Aik 
KiHwoQDa eeoe felle ramp , doordien 15 huiiea, waaronder bet celiaaUni» 
en 9H9» MOHtd aobnrco of booibertfen door eenen brand TdRaidd ver- 
ban f. welbo vfumeedelgk door bal broogen vab booi onlauan iraa. *» 
nu d< ia 4« gttlNMNrtopUau «nn JonAimu m Vunaai», gob. 11 ObI^ 
bar 1741 , t *^ iOat^bar 1810 » aU Oooglaeraar on Pr^dikaaiu Miib 
daibiMt . 

« RBKKENWOUDS , pald.» graitai N. W. aan den WaU^dcr, I. 
ma Aebtorbfoab 9 N< O» aan Btolwijb , O. aa» Zyidbaoeb « Z. aaa dr 
Lek • V. aan dan Krom^- polder»/ 

« BERKEN WODDfi-KN*AGiiTRRRROSK granai Z. W. aan 0»b^ 
kerk-aan-denoUiiol , bevat 1151 bund. S v. r. ft «. oll. beiaitbait 
land. ^ Dii ambaabt bcefl eeriijda beboord Ut do baerlQlbad 
van de Lak ; allham op den 8 JolU 1571^ baleendo Aiieiaat m 
BnjBam, Graaf na» ffoikmd. Jan va* Polaiiib, Beer aan dir i«è» 
met de goederen , welke sijn vader van bem te lenn bnd geboodMiv 
ondar andere» BaBKaHVoin>B-in-»Ba-AciTianou «üC db titüm bêm 
hetaeeu Gbbiit Sbobt daarin heeft. Naderhand it bet gekomen io kn 
getiacbl f AH ZoiUB tam Nu8?ii.T « en vervolgens in dat ven vu nb 
Gafbl&bb. — Dit ambaobt verkreeg in dan jare 1370 , dea Zalnidty 
na 8u Agnietendag , van Jab , fleer «on de Leek „ bet veotregt faa te 
maken eene watorscbap , geande van Berkenwoode , daoa den dgk lift 
in den Ussel. Bt| vonnia van bet Hof van Holland , dat deai}iBl| 
1529 tusscben \¥uum vab Zbtuw vab NuBvmt , Ambaebiabaer «m 
BiaBBBWOBBB-Bi-Bui-AcBTBBflQBB , ter eoore , em de Geaworena f«o dH 
Ambacht voor sich aelven en in naam van de gamieeiia huraa aUaar, 
Ier andere ayde , ia besliat , dat de landen vaa dat amhaabt telvffj aw- 
den sQn. — De eerste die in dese gem. het leeraarambl beoA vaif» 
fonomen , ia geweest Ubbbkbb Rotaiiay die Uk bet jaar 1596 banaarti 
kwam , en in hal jaar 1800 naar OverMbie vertrok. 

«BHRKI8TE1N bad vpoeger tot wapen mm tcbüd van kaal ««I 
drie BoiteQ tan silver. 

» BBRKHKI (PAN-YAN^GROOf *) scbtfni vnerbeen , ten mim^ Id 
bel ia^gale gedeelte , beweid te ay n geweest ^ hetgeen is af ta Isidfi 
uil da grappen en wallen , nog" voerbanden , en nek door lieden , mm 
bet nog heugen mag, wordi bevestigd; thans ligt dene pan; flM 
TeuwUdoNl. Een gedeelte ia met berhenbakboot (wearowdei» ook auMÉm) 
en enkele elaenalmike» baset, -m Deovengo grond .is digi bemt, fllft 
allef bande grnn. eo kruidgewasaen^ weUmopmmm^c plnatsan ieiMB' 
genaamste geuren .vetsf reiden : in de laagate gedeelte» wassen bimmaa 
waterplnnlen ; bet een e» ander ia op vele plaatsea mei deoaom;.i- 
gnsl^ff en heaboonapjes vermengd , welke, elkeii aamee lol da.keiflt 
van' een pa^r vêet opgree|pea. Dem migle maakt kei gaanidaoads 
pan aamtyds aeer hmwaarl^. 

* fiBRlHBT(PAN-¥AN.RLEUI^)isindenmlld«|io«lawdelsda]lim' 
▼an^^jieot-iBerkhey, behalve dal aldaar geen bent «erdt.aangalfèiNi. 

BERRHOFEOB , naam , welken de Negers ffeetm «an de: koOjplsaft. 
AijBBBBn, in dn kol.. Ai^mame^ Zie RfMBBaa. W. 

''^RBRKHaOT beeft tot eersten Predihani gehad .... Gaafimst, 
die omtrent 1578 herwaarts kwam en in hel jaar 1584 eeno» op»ol(tr 
bekwam. -~ -Br ia aldaar in het jaar 1841 een cf^4 io de. hw 



BBA. Ml 

l^piHMdM 4» \i Septenbor v«d ^i janr is iQfjfewü^. — De a. K., 
4m er 760 to gtiü iüq , pamchimQ te Georn eo Spieniijk. — Hei 
iilm wapeo lao dese hi;«rl. ^tood uil twaalf kepers van fouU co 
M hei tcbild geheel vallende , lyade dal vao Eewma , doch gebro- 
kt 4eer eeo fraqe eartoo vao aiour , beladeo mei eeneii kraaa vogel 

SBULUOUT , pold. ia Drêgterbrnd , ondtr de Fêêmh^p , prov. fitwrd- 

MftBM<« arr. eD kani. Ho^m, gem. Berkkont'emrBaandarp i palende 

S»W. aas liet Baarsdorperuieer , N. aan den Wognunierbaii , Ü. aan 

(^■^B , Z. eo Z. W. aan de Naamsloot , W. aan den Spaobrof 

kolan*— Oesepeld. beslaat, volgens bet kadaster, eeae oppervlakte 

sn i004 bMiid.« «aaroodcT 1300 bnnd. scbotbaar land; telt i65 h., 

eMfoader 140 boerderyen « en wordt door molens op de Zuidersce 

«liagsliaet, van hel. overtollige water ontlast. Het polderbestuur be- 

üMl «it 6 Leden eo Secretaris eo doel rekening aan de iogeUuiden. 

fMaUODT-BN- BA ARSDOaP beslaat , volgens bel kadaster , eene 

■ynldfciii van 8570 buod. 5 v. r. 76 v.ell., waaronder S553 bood. 

S( Y.ff. 7S V. eil. belastbaar land. «< De R. K., die er 760 io getal 

iHOr Miomi fodeelteiyk tot de stat. Spierdijk-en-ZtUderw^etr ^ ge- 

. denllilqk.tel voêm-en-Gruihuüeu ^ eo hebben in dese burg. gein. 

iTCikefkai, ak: eene te Spierdyk en ééoe te Goorn, ~* De 

icboel mdt gmiddeUl daor een getal vao 160 leerlingen beeocbt. — 



T of Laamaaav ligt 4| o. W. van. l^tiidAofeii ,• H u. Z^ 



Hel «aam dceer gem. bestaat uit den ridder Sier Jeais. 

•BBlUÜa (HET), ligt ook gedaelteltik in de gem. Feenkmten, 
beémif velgme bei kadaster , eeae oppervlakte van 867 band,, waar* 
medir 0«dbm, 00 bond. 90 v. r. 1» v. elU 

ilUmramUK, gek. in G€€Mtm€F9miHHM , prov. Nawd-O^hnd, 
aif» eo S a. N. W. van //ooro, kant. en 4 u. Z. W. van Êiedem- 
Mi, f». Mdtmi met 16 h. ea 90 inw. 

tao 4MkU. Men telt er 57 b, en 170 iow. 

*lUy!^T (HOOGBH) ligt 4i o. W. vao Eindlumn en telt 89 h. 
ca liD ia«. 

*naaTRIl (OS) telt 66 h. en 890 inw. Uesc uithoek is niet 
mr vrachiboar in bont of koorn. 

UaKTYfiLD , bosehje in de Meij$njvan U Utrtogtnboieh , k w Oü- 
^mtlfkf ppov. Ifcftd'Brükimd , gem. Oi^enAafa; groot 1 bund. 88 v. r. 

• e. «a. 

ttaiSM, pold. inden HsciAaieA, prov. /foerdBrobamd , arr. Br^da, 
lat gfseoteryfWy ge«i. //ee^e-ea-Z^^e-Zisalicve ; palende N. aan de 
JAiiiilakoia, O. aan bet Nieowlaod i Z. aan de Blaauwe-sluis , W. 
m Bdawoilmid , bet Uooge* en Stroepeland. — Dese pold., die ooder 
^ aayalf pefdsr behooK , heeft een hpotoo slnisje aan de ooord- 
4^ das polden , w^d 0,60 ell., voeraieii vao een drf|fdeoKje eo eeoe 
^imijWKk iraaeri uit in de Sehuddebeurs en vervoloens, met bet water 
iw dttn poUar , doov mkUel van eenen waletmolen , op den Amer. 
^ peld. Blaat onder het . beslaar van deo ao^alen-polder. ttet laod 
Kft OJW dl. eedar A. P. 

«BlftKOM , boon., viadt me» raeds vermeld in het jaar 1859. Ven 
Idl et 98 h« an 500 iasr. 

BBBKUllBR-TOGTSliOOT , ook wel Gousioot genaamd , waterloop 
ia Zmihmd, prov. (htijtnlf gem. ikUfsenf welke eenen aanvang 
>«iat aan den Benenweg, by den hoek van Beese, en by de Lage* 
Inif in de SieenweUring valt. 



ess B E R. 

* fiERLÉ , iD het Duitsch Bbbl , heeft 19 h. en 13l( inw. De kerk, 
op den top fens ber^fs , heeft eenen hoogfen spitsen toren. -^ De pin 
Bbbl< bestaat uit Berlé, Nothumb, Trentelhof, Clofoinkl 
en Recbin^erhof, heeft 38D lielèn , eene kerk te Be r lé en feiie 
kapel te Nolhtirab. De kapel te Winselir behoort tot de par. 
Noê rt ringen. 

* BERLIGDM-EN-MIDDBLRODE beslaat , Yolgens het kadaster, eeae 
opperTlakte van 2480 bund., waaronder 9596 bond. 59 v. r. 17 f. dl. 
belastbaar land Hen beeft er 2 bierbroaweryen , 5 leerloefyer([a , 
1 kooru' en oliemolens. 

BERLICUMSGHB-POLDER , in de Meij^nj van *f HêrtognA^itk , 
kw. Maasland, proT. Noord-Brahand , arr. en kant. *s HeHogenkmk^ 
'gedeelteiyk kant. Boxiel, gem. Berliatm'en- Middelrode, gedeeltelijk 
kant. *8 Hertogenboseh , gem. Rosmalen , palende N. atm de Groote-We- 
tering , den Nieuwendyk over de Heide en den weg naar bet Spartel- 
gat 9 O. aan de Wërtssteeg , den Middel rodesche-dQk , de Steeg vaade 
neikampsche hoeven en de Zandttraat , Z. aandeh Heafwyksde-d||k, 
de Achterstraat , den Provincialen RKnkerweg en ée 'Aa , W. m 
het Bossche veld. — Deze pold. welke in 1845 en 1846 aan de noord- 
west- en zuidiyde bedekt is en aan de oostiyde , alsmede voor eea ge- 
deelte ook aan den zuidkant , tegen hooge gronden Is begrensd , beilait 
volgens bet kadaster eene oppervlakte van 968 bond. 26 ▼. r. 48 v. elL, 
als: 945 bund. 49 v. r. 98 v. ell., onder BerUcHm-ef^Middthfét ti 
18 band. 76 v. r. 50 v. ell. onder Rosmalen. Uy heeft eenea* stee- 
nen sluis in den dyk even ten Zuiden van het dorp Berlicum , wyd 1.00 
ell., voorzien van eene drijfdeur en watert uit op de Aa. HetlOBM^ 
peil is 5.50 ell. hoven A. P. en de hoogte der dijken 6,65 ell* Uves 
dat peil. Het poldcrbeslunr bestaat nit eenen President; dri«Lo4eB 
en eenen Secretaris , die tevens Penningmeesfèr is. 

BERL1RUM, kadast. gem., prov. Friesland^ kw. IP«rter^ , 'griet. 
MenaldumadeeU Zy bevat de dorpen : B e r I i k n m , Wier, Se hi e- 
gen en Slappeterp, benevens het geh. Rlooster-AnjoMii n 
beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 1145 b«nd. Mv.r. 
91 V. ell., waaronder 1117 bond. 51 v. r. 21 v. éN. belastbür Iiad. 

*D£RN is een geh. (geen b.). Het bestaat nit twee landhoevea op 
den grond der voorm. abdij , met 16 inw. 

* BERN , voorm. abdy. De grond wordt byna geheel door deo 
Maasdyk ingesloten , welke met zeer hoog opgaande IJpenboomea be« 
plant is. — Men vindt er op het kerkhof nog blaanwe grafterkonc» 
een steen en beeld, liggende in biddende bonding op een praalked, 
eo voorstellende Heer Abbnt var bbr Slvts, overleden dnn 281le«eit* 
ber 1511. De steen beeft aanmerkeHjk geleden, van Aubiabb ea 
VAH bbb Schbllirg hebben er , in hunne Bescbry ving tan dese akd) i 
thans in handschrift bemstende blJ de archiven van den Abt ?tn Bm 
te Berlikum , eene afbeelding van bewaard , met cem gedeelte vm 
het randschrii't. Het geheele omschrift is ons medegedeeld! door Dr. Ha* 

• 'VANS ( 1). In de Nooré-Brabandseke Foiks-Jlauinti van 1845 kom^ «as 
afteekening van dezen steen voor, welke aldaar verkeenlei|fk wordt if- 
gegeven, als betrekking hebbende op Folcolms , stichter, van de^èbdy. — 
Bbbr is thans het eigendom van den Heer H. C na 'Jobm vab Hfltf* 
BR Bbbr, op de Haarsteeg. ~ Het wapeii dezer abdy was een schild 



(1) liijdragem ov*r Xoord-Braband, D. 11, bL 246. 



Joofsaedoo in les faorisonlale ^len van asuur en keel, hebbende 
•Tcr hel geheel een karbon keisteen mei acht itraien n»et gcleliede pitn- 
ko , alles van goud , s\(nde het wapen van het hertogdom Cleve , waar 
ëe abdy leenreerig aan pleeg te aijn. 
BERN (POLDER- VAN), pold., prov. flüwd-Braband, Zie Usaw- 

irBlBS (PoLMa-T4R). W. 

BERNST (TER-), erve rermeld in 1181 als liggende onder Dim- 
ftêkeim, prov. Operijnêi. 

*BBRNIS8B, die destyds reeds gedeeltelyk verdroogd was, werd 
M dat ki 1000 de Geervlietsche tol naar Dordrecht verplaatst was , 
fedeehelflk ingedekt , aoodat daarvan na nog eenige sporen sigt- 
fcsar slfn. 

BERNISSBNDIJK (DE), d|{k in hel iMMf-ran.rsome-M-i'wllfit, 
yrov. Zuid êSolUmdy een begin -nemende Ie Ahhtnhro^k'f en in éene 
■Mtt noordelijke strekking , doeren langs üttnvlmt^ naar de Atsinse- 
Aist, ioepende. 

BERNISSBNOORD , geb. in hel land «an-^oofM-en-PMlcn, piDT. 
ZM'H^Uamd, arr., kant. en 9 n. O. Z. O. van Brielle, gem. imw- 
vlïil fe-JTeeftffffa-fw/wirr» 

BKBNSCHE-WAARDBN , buiten pold., prov. N^rd^Btaband. Zit 
MofnmjK (w-WAABDVH'Bovn-nni). W. 

BBBOE, eil. in Ooit- /»M, in den Moluktcke- Archipel , tolde 
Bt iH m n i mmêêw , beboorende. 

IttftOE, ook wel Baboi , lands. in Oott-Indü', op bet eil. Borneo , 

aaa ds Qotikmiif N. van Koeti , Z.*0. van Bandar. Hel heeft voor- 

mÊêh onder den Snltan van Bandjarmasing behoqrd ,'dooh is in der 

1^ aso Nederland- afstaan , dat er evenwel 'nimmer ecnigV geaag 

sêklfal genelend te hebben. 

BEftOB (M), BMea of KoaaM, riv. ió Ootê-Indie., io bel-ail. 
' f sr aa i, naet eenen cisatel^eii lonp , in de baai Moeran nillaopende. 
BSKOB (HET NAAUW^VAlf-) of de Bam-VAV-BBaoa , leeëngteün 
(kti-lniiey in den MMkêM^Attkifelf in de ^alfsn-tlroa^ , danr 
bel eilandje fieroe gevormd. . . 

. BEBSU.AAR of Busuaaé « geb. in ^le Meiiwij eon 's Beftogf»- 
kmkf kw. PêdUmdf prov. ^cwrd'firabmnd , arr. en '5 n. Z. Z. O. 
viB *i Hertojftmbotek , kant. en 1^ n. W. Z. W. Tan Ftyhel, g«m. 
ea 1 n. N. W. van St, Omlenrode. 

BERTANS(X)TAN , ook fiMDOrAascovM , eene plaaU (loens) veroMld 
'iB'8(M en 807 te liggen in Feltta^ in bet graafs Amthnde, 
' *BEETRINGBN , gem«, heelt 3 pollenbakkeryen , kalkovens en 
tÜÉOMilena. <— Hel dorp BBBTBiBfiEV, eigenigk BAaTaraan lelt mim 
iOO h. ea bQna 1100 inw., ligt nab^ een scfailderacblig dal, waarin 
•adefscbcMnne gvootevyivers, die de Pelrose- belpen vomsen, licb tos- 
isbai boog geboomia Terbergcn. — * Br is een fraai kasteel, dal lot 
18^ aan net geslacht der Barons a'Hosav behoorde. De ban van SiMs- 
sea ia in 1849 van Barlcingen afgenomen en maok^ thans eene eigene 
giBMenle uil. 

. BBBÜM ef Bm«», voorm.bnrg in Hundngo.^ ^9^^ Ortminfem , 
*arr,>eB l^'w. W% N. W^ van jimimaedaM, kant. eu B «« N.Wl van 
OndurJméam, gem. e» 10 min. W, N.W^van Jffenmm. ^ Ter Dlaatse, 
«aar b\| gestaan 'boaft^ siat> men thiins^aaè botMneBl eo'behnisNige 
ael gededlelyk varvallene grachten ,, hnven dn - singeb omgeven , - door 
dsn eigenaar celvan bewoond en gebniikt. — De daartoe bshoocd beb- 
hnée gronden , betlaande eene oppervlakte van.4S band. 7 v. r^^ 70 v. til.» 



694 ' B B a. 

bebooren aau ét Henr. kerk U S«ttni«» , «o word» m hMnvtmm^ liè- 
xeten door Ohhk Jaeom Knot , wooMoobiig Ie Een ram. 

BES AR (POBIiOE-), eil. in Ootilndté. Zie Kmiamaii. W. 

BESABl, berg in Oost^lndiëf op hot eil. Jata, retid. Puamgm^ 
iU^nttehappen , reg. Soemedumg. Deie i)erg heefi votkemen den fom 
van een snikerbrood en is boven soodanig inei sleeaea bezel , dtt liet 
een fori gelykt , boewei alle» door Ue natuur fevormd ii. 

* BESCHOOT ligt gedeeltelijk gcm. Oufienéijk , gedeellelyk gwa. 
Grost hutten i paali N. aan Groft huilen, O. aan Seharwoude ca Schar- 
dam , Z. aan de BeediUer uitwatemi»g, W. aan A.venborn en de Been- 
tier. — Oese pold. beslaat ,• volgen» het kadaster, eene oppervUkte 
van 661 bund., als: onder Oudendijk, volgens bet kadaster, ecoe 
oppervlakte van SOO band. 48 v. r. 79 v. eil., waaronder 994 kaai 
10 v. r. 19 V, eil. scbotbaar land ; onder Gra$ikuiten, volgcas Ut 
kadaaicr, ruim 290 bund.; telt onder Oudêudyk 74 b. ea 41 bear- 
deryen, en wordt door % vysel molens , op de Bceouter uilwalarii||- 
sloot , van het overtollige water ontlast. Het poldarbestuur bestaat uit 

Leden. 

*BESEL beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 9919 baaé. 

18 V. r. 80 V. all., waaronder 97S9 bund. 69 v. r. ISO v. alt. be- 
lastbaar land. -— De par. behoort tot het ap^t« vic. van iMMHf} 
dek. Ftmlo. — Men heei\ er 9 broDderyeo , tf bierbron werUen , 

1 pannenfabryk , 1 wind koren-, 1 waterrogge* en 1 wateroliemalea, 

* BESI , PotLoi-Bisi , ligt in de Stfoat-Sumda (niet SirotU^Bmia), 
BESI (GOBNONG-.) , borg in Ooit^ImUe. Zie Goteeao-Bwia. W. 
^^BESOUBN , gem., beslaat , volgens het kadaster , «ano oppervlakte 

van 783 bund., waaronder 794 bond. 79 f. ff. 97 v. eil. bidaitfaMr 
land. Men beeft er 8 leerlooyeryen en 1 windsohorS" on ginaaaia- 
len. — Den 9 Maart 1840 ontstane et Ie Baaouaa ee* felle bnad, 
waardoor leven buiien met bybeboorende stalling of sohuaen eene pM 
der vlammen ayn geworden , terwyi de kerk der U«rverqwleB iiede 
veel sebade leed en ét pasiorO geheel iiiibrandde* 

* BESOIJEN (BINNENPOLDERVAN) hmMEINNENFOLDEB-FAIH 
ligi bioned den ringdyk van de Langstfaalfdhü-BiodeflMUerf « (Ib is 
aan de toidaydc aanmerkeiyk boeger d«i aan de.noontay4e. -^ Dedyk 
wordt door de vertofaillende dyiigealaagden. ondephniid«ft« — i Sk «kot 
bare grootte wordt naar de meting van bet kadaatea beftkead* Sk 
laaien wonden gedragen deer de eigenaren der landtn dn'gtliMwdi 
eigendommen* -^ Men telt er 90 h., waaronder 91 boerderyea*' Hf 
watert vit op het Oude^Maaaje , door twee steenen •luniJEa in dee^dyk 
ioaschen Sprangiloot en Bfnoyen , bet benedenste wyd t,10 elU, bN| 
1 eU. en vooracn van eene dryfileur^ en hel hoivenite wyd 1 tIL, 
hoog 1,09 eU. en vooriioA van twee buiteen .en een bineendfyfilitf* 

'Het bcnedenete sinisja ia in 1844 nog yooraien fan oe*i^ tweede «iM- 
dewr in bet buitenfroat. 

* Bfi80UEN (BÜITEN-POLDBR-VAN-) ligt foor een kleio gid«lle 
ook gem. Waalwijk, en beslaat onder Betoijtnj volgena betkadaittr, 
eene oppervUkle van 998 band. 99 v.r. 09 «. eli.» e» o^ee^Mi^P^ 

19 bMmL 88 t. r. 39 v. elL, wordende de sehotlMre groolle naar ie 
meting van het kadaatee berekend. Dese peMer hcea twee e tae aw 
flaiien eo een Inolen dnïkap ; ala : eene aleenen. aloit nabü bel Dfoa- 

Slsche^vevv, wyd 0.80 eU. heos 1.99 voormen van eene vloed- eeob- 
nr; eene steenen niét overwelide aluas, genaamd belVerU^I» ^^ 
het oileindn vuia 8pi«égBlflol^ «yd 9.99 elL heef 9.10 eU., vmém 



B B T. IK(tf 

T«i ceo par putttdeureo eo spcuuüpgan ««or «ene schuif mo ile bin* 
MBifide ea eenen booten daik^.aaii de oosuyde van Sprangsloot, 
ijjd 0.46. dl- <) voonieu van eeae klep. Door de ecrttgeiioemdti sinis 
vtlert by ttit op het Oiide*Haafje ; door da iweede sluis ecrtl op de 
(iaotd en vcrvdlgcos op het Oud e- Baasje , fn door den houten duikor 
(dit op Spraogsloot eo verfotgeos op het Uude-ltfaasie. Het somer* 
|ieil is 0,20 boven A. P. 
llfSONWO, d. in OoH-indië , op het eil. Jawa , re«id. /UmhiHg, 

uSSfiLAiR, geh., prov. nootd-Btifbané. Zie BaaMiVAAn« 
•BESSBilS ligt 1 tt. W.N.W, vaa i?aii«aivf , Umif». van .l^fwiMr^. 
BES5SR, d. in (hst-IndU, op bet eil. Juva, r^d, Jleniónii^, r«g« 

* RBST beeft t graan^ en 1 roi^^ieniolen. 

MSTBëNBEEG of Bnnaaaasaa, berg in Zaliand , prav. Opêr- 
jjWyfMa. ^wéi'O t ^ umtm , i o. Z. van Uminen. 
BSSWETEBING , geh., prov. (herijueL Zie Bitwaraana* 

* BSIfiS«£B£]l » geb. in HurnHf^, ontleent synen naam van een 
Uanttr v^ dien naam « beiveliK bier geitaan beeft. 

"BBIÏLE0EM , foorm. fclpost. in dan Bttngtrt, ia in de beeldstorm 
■i<^a%Ebnban, maar bad in \WJ voel te Ujden van bet volk van 
IhiTOMi», fm waa evenwel aen groot gadealta van Wdven s^an , dat 
later ia eeae boerenwoning werd veranderd. 

*liCSI|JUi£]l , voorn, kkooit, op het eil, S^ktmmm, BI. 1(58 
m. If iton^.* ïp het jaar 1789 (fM«* tot in bat jaar I7W. 

«RffUKIi£IIS€IIB-l)£EK , riviar^ie in Tmnike , prov, (h^jud, 
dpi fijler 4(^ i^ein. Louer in 4f wetdagrontfen ontslaat « den wm van 
hfk dey.nm^' 0(rf9ita9«4 do^n^ydt en liab in 4a ihmUl pntlatt^ 
*B&fSIK (Kf Bitsul beet eiganiyk Bivtvrua , loo als man hat i» t40B 

^ISRBQEN, gem., bevat ook de alleentt. h. Horaca en Be^ 
«erniihl fi> teU Uw» niwo W^ iftVt, wwrT|i« IM«(PQfV 150 in 
W d, l«n9on|i aflf. 

. «WtTKHBUdG, d(k^ heif^jt t|ig«p«m»fdig ^ par.» daaf Bcri- 
Mnffa i)fmm m K^m^k hab««rM ta(t 9 kanaUan w 8 byh^ken. 

J||nB(UK)BF. irw. üiofvnpi i«n in tW8 h^ 4, Basun^arf 
# aeoign g«ll- ^|«ü«ia«|n « d«n »)u n^i daflan dei: gaini /^oni^ « 
jM| i <i fifc« iy <i« S«m- .<j>Man< fa < i^9«ww. H«t 4f. JtUniMiniian iflf 
Wk 750 <9w. Un pMip* BmnKMM iaU 850 sieien, 

*BET:UM)Iü^, -bat 4» aUatn^Mlt }7ft iniit.. De b^l ym 04i ngnn 
Wnnrt t^i de par* van X«d^^fy> i 

* BETTBMBDBG , kant. bestaat niai meav. Hel. ia hÜ d« JQugH^ in- 
Wm dw|s («( het kimt«i<K|c4HMif«-dtl*M^M«^9 defAn \v^ b^t, kant. 
(hpnlfai gebrut. . . 

iBSTTEMBUBG^ gaf»,, telt l!^00 ia^. Utu %l. (o^ei d.) Baiwwi- 
qn^ i^ a^m frna^ phiati^ mfi^ 7W iow.» wn d<f ^Uft^e «»• dan ^wat 
fan a«n« h^^ga rou , mal aan m^dfri» kAstaei. 

B|l!T£WMBaB(litBiN-)iPfdd.,»rof .^eeANut ;(.ia^^r9M»ia(U4wW. 

*IWTVWB.(P6) is niat d^ arwdittofiwtfl .w<iw.ean.der vrunhthHMe 
«fflMn H»^ fliietl Vadarbnd* 

*BETIIW& (QYW^)« ▲hbnais iwsj^tbanvhat tonanl, mFr'''^«P^t 
ia 1908 1 tuHcha» Afwham «o Hymagen, ihao« grfotand.^U v^rlapid 
« iB dan gfoatnn^ wag tnuMha» gapoaMide. stwWii H|n » w dit, gfai. 

Kbt, twee apeningaa ieder wyd 8848 .nUti * = MhH hpuM(» bffnggfs^ > 



C1(i iÉT, 

rustende elk op 16 Heenen penanten , en dienende tol doorlaltnjp 
van het ovcrsiroofnende water des Rijns. 

BETZDORFP, toornt, kant., grooth. Luxemburg; palende W. aaa 
bet kant. Mersch , O. aan hét kant. Grevcnmarcber , 11. aan de kaot 
Remich en Lutemburg, N. aan het kant. Ecbternaeh. . — Men telde 
er niim' 11,000 inw. Thans behoort het deeh tot het kant. GrêPtih 
macher ^ deels tot het kant. Lusetnburg 

«^BEÏÏGELSRAMP beslaat eene oppervlakte vlin 64 band. 9 t. r. 
G9 T. ell., en Moordt in eigendom beseten en bewoond door deo Bter 
JoiARNis BaaRAaDvs yar RlarkIkii. 

• »BEUGBN-£N-RlJKEVOOaT beslaat, volgens het kadaster, eene 
i>ppervlakte van 9471 bnnd. 

BEÜGT (HET) , prov Noord-Sraband. Zie Boiav (Hbt). W. 

BEUKELAAR, geh. in de Meijerij tan *i fiêrtogênboiehf kw. Peel- 
land, prov. Pfóórd-Brahand , Eenlê distr., arr. en 4 n. Z. O, vso 
*s Hertogenboieh^ kant., ^eni. en* 10 'min. N. O. vutk' Ftghel; mil 
S6 h. en nttm' 140 inw. 

6EUKBLBMBERG , voorm. schorren, prov. JfoorH-Braband^ftm, 
Sleefibergen-en-Kruitiand^^letk W. en N. van den Heenpolder, tbaoi 
▼oor ebn groot' gedeelte in dien polder ingedijkt , tynde het oferige oo| 
onder- dien naam bekend en komt daaronder ook voor in een bsodfeit 
Tan bët jaar 1286 , waarin gesproken wordt van den BeaBLBiinaii ea 

BoKBLVIl-PIBTB. Zie het art. YlBaBBDrJKSCBB'VOBBBir.' 

BEÜKENHORST, boit., prov. IVoord-Brdband. Zie BoBBBidBsr. W. 

BEUKENS7EIN, voorm. buk. in èet balj. van i?ré(iero<ie^ pror. 
Noord' H öiland y gem. Felsen. Het huis is in het jaar 1843 gesloopt 
' ^ BEUKBRSGHUT-KN-GRACHT. BI. 971 , rig. 1 staat ■: acht ca 
veertig , lees : acht en aestig j' reg. 9 en 4 i(aaf .* Wappenerfeen ; Uetr 
*Whnnbperveen ; • '. s»/^.- t 1- 

BEUKERSGRACHT, vaart, prov. Overijssel. Zie BBmascBSt-». 
-Gaicaf.-W.'enf II. ■ ".•:•' 

' «-BBüLAKERWIIDB, wordt door' dtar weg van Watoneperveen op- 
Vollenbove verdeeld in Noorder»Bealakerw|fde en Znidef* 
Benlakerwyd'e, ook NoorderwQde ep Zoid'erwQde geheetea* 

^ BBÜNINGBN, gem., beslaat eene enpervDAkte van 9068 bnnd. 78 v. r* 
38 V. ell., waaronder 1999 bund. 7è v. r. 1 v. ell. belastbaar hmd^ 
De twee scholen ivorden gesamenlfjk idoor190leerKDgen beiocbt. — fk 
R. K. kerk is in het jaar 1846 afgebroken en door eene andere vervaogou 

BEURT, naam, welke men gevTi^tfiilQk' geeft aan de GBozssBimti 
'^eh. in Drtgterland, prov. Nóord'Holhnd, Zie GsuttiiBuoaT, W. 

BEUSENBERG , geh. in het grooth. LuxemAurg^ kw. en arr. Ismih 
hurg f kant. Mersing, gem. Tunting, 

"' BEiUSlCHEM , gem., 't>aalt Z. O. aan Bnren , Z. aan Bannnalsea^ 
beslaat eene oppervlakte van 1987 bnnd. 21 v» r. 17 v'. ell., «ür- 
ooder 1902 bnnd. 94 v. r. 97 v. ell. belastbaar land. ^ Bbüsicbu 
was vroeger ook kerkeiyk met Zoeltnond vereenigd , en de eenta, 
die io dese vereenigde gem. het leeraarambt hevft waargeoomea, if 
geweest Gulios Slottahos , 'die ia 1998 van Myns Heerenland beroe" 
pen werd , en in 1999 naar Schelluinen vertrok. Is 1661 tijdens de 
dienst van WBaaBaus FaAiiciscus , die hier sedert 1694 atond en FftftMH» 
ctos bleef toen alleen te Beusiekem , waar ^ in 1674 overleed. — Rb 
Evangel. Lnth. behooren tot de geiki. "van €ulenb&rg, — De fsraël. 
tot de bykerk te Buren. — > l>e twee loholea vrordea geBameolgk ge- 
niddeld door 180 leerlingen beïocht» 



BEV. 6W 

fiBDSICHEllf ER-K ADB , d^k in het graafs. Bmren , prov. Cei* 
', «cILe onder Zoelmood Tan den Moogendyfc afkanit , «erH 
noord wcsleiyke , voorU eeao ^wesieiyke ^ voorbij bet Bcusicheni- 
veerhuiacene zuidelijke, daarna weder eene «esielyke eo eindelijk 
oagaMals eene siiidelijke rigting «inneemt « waarna by aan de Kei-s- 
verf weder tegen den Uooge-dyk ituit. 

* BËDSICU£llMER-V£Eaia een-ryk» pontveer over de Lek, 90 min. 
H. W. van Beuikkem, in den grootcu weg faoTiel naar Utrechl« 

BRUSICUEMSCHE-WAARD (DË) , pold. in bet graaft. Bufn , prov. 
GMrlaud, art. Tiei , kant. CuUnborg ,* f^m. Btusiehem f pmlende 
ff. tn N. O. aan de uiterwaarden tegen de« Lek , Z. aan de bcerK 
Zodmottd « den Boon , Alkrmana waard en de Rijsboscb ^ Z. W . aan 
ia Kerf «erf. •« Deie pold., welke in bet jaar 1751 reeds bedijkt was, 
hoUal, Tolgena bel kadaster, eane oppervlakte van 100 bund. allee 
fffcirinir Und i tdt 16 b., waaronder S boerderyen , en watert uit 
op Aft LdL, door eene «ruia; wQd 1,90 elL; de vloer ligt 0,07 ell., 
onder middelbaren rif ierstand. 

'BEUZBNBARG, beter Bionnaa, ügliu. Z. van Hoüen , en telt 
SS b. en tSlO inw. 

*BEVBU1ID (N1EUW.N0QRD.) ia iogedykt in 1616, en beslaat , 

volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 494 bond. 72 v. r. 62 v. dl., 

waaronder 4M bnnd. 84 v. r. sebotbaar land, alt onder CoiijmploMtp 

volgeof bet kadatUr 979 buod. 75 v. r. 26 v. ell., onder ff'isukerkê- 

GmriAy k-em'EampenS'If/ie'Uwiamd, volgent bet kadaster 117 bund. 10 v.r. 

74 v.cil., allet scbotbaar land. Hen telt er 11 h. en 10 boerderyen, 

all 8 b. en 7 boerdergen onder Colijntpïaat ; 13 b. en 3 boerderyen 

dndar ^Mê9Êkerkt^G€€ndijk'ên'Kamp€n§'Pfieuwlandf en wordt door twee 

overlaten , op den polder Oud- Noord- Beveland , van bet overtollige water 

aatlatL 

BIVELAND (NOORD-) , beerl. op hel, eil. Noord-Beffêlaud , prov. 
ZêttgaJ, arr. Carry kant. Korlgene , gedeelteiyk gem. KaU , gedeelte- 
Idjjk gem. CüUjnsplaa( ; palende N. aan de Roonipot , N. O. aan liet 
Gemeenambacbt , de beerl. Goiynsplaal en de Roompot, Z. O. aan de 
bseci. Kata, Z. W. aan de beerl. Kortgene, W. aan de beerl. Korlgene 
M'tGravenhoek* *- Deie beerl. bestaat uit gedeelten van de pold. Oud- 
Raord-fie veland , Nienw^No ord-Beveland'en den Frede- 
ffient-polder; beslaat, votgent bet kadaster, eene oppervlakte van 
HB^ond. O T. r. 10 v. ell., waaronder 452 bund. 8 v. r. 4 v. ell. 
brlüthaar lam) ; telt 68 b., bewoond door 70 buitgea*, uitmakende eene 
btvalking' Tan 480 inw.^ die meett van den landbouw bun bettaan vio« 
Ies. ^ Deinw., die er allen Herv. tijn, bebooren tot de gem. Colijnt» 
pkÊi, — Men heeft in deie beerl* geen school, maar de kinderen genie- 
tot te Colijmplami onderwyt. -*. Dete beerl. behoort thans tot *tRykt 



BEVELAND <OÜD NOORD-) li(|[t gedeelteiyk gem. CoUjmpIaat, 
eelteiyk gem. JTa^. — Het it een oalamileutepolder , welke 
liet kadaster, eene oppervlakte beslaat van 1644 bund. 37 v. r« 
97 T. dl.9 vraaronder 1998 bund. 98 v. r. 44 ▼• ell. scbotbaar land ; 
ak onder CcUjntphai 1026 bund. 96 v. r. 2 ▼. ell., tcholbaar land ; 
enderlTaia 927 bnnd. 42 v. r. 42 v. ell. scbotbaar land. -* Men telt 
m 924 h., waaronder S19 boerderyen , alt 298 b. en Ie boerdergen 
•ader CoUJmpUat f 48 h. en 1 1 boerderyen onder KoU. — Deie pold* 
wordt door eene kapitale leesluity op de Roompot, van het overtollige 
valer ontlast. — Het is de eente pold. «an bet eil. /foofd^BevêUmd, 



(^8 BE V. 

welke na den bekeadeu «atervloed van 1938 herdyktU, hebbende dit 
plaals gebad iq m98, ten gefo%e van een oeirooi van de Heereo SIéImi 
van Zeeland, verleend aan Mèmu. vav ÜMaAV Gravinne vau Henna, 
geboren Prinses vav Obasji, als administratiGe der goederen vaa des 
Heer Prins V4ii Oiarib , Grave mm Ntumu'Bmrên ens. — Daarvoor lig- 
gen aansienlyke schorren , waarvan eerlang de indyking wordt te ((e« 
noioet gesien , alsoo daartoe reeds in 1848 it octrooi verleeiid» 

«BEVELAND (ZUID) bevat ook nog bet d. BUewfmttdiJk , hetpi 
(bl* 980 van onderen) is veraiimd op te geven, BI. 597 rcg. 9^ 
van onderen Uut men ; dat de landlieden in dit eiland onder de m- 
neneo zouden gebragt worden , oven als gedorenden 4en SpiamdMa 
krijg was geschied en een gewapend schip naar het Oosterkwartier dted 
afsakken. — Het wapen van Z«iD<»Bivtt4iin bestaat in een veld vn 
sabel , met eene gans van ailver , nset bek en pooien van keel. 

BEVfiaB&ÜG of BioBVAAaTstaoo^ brnff in de Mnjëfiuvên-'tBtiU' 
böteh, kw. OosUrwijkf prov. Wo&rd-Brabamdf gem. HüvürtnMt^h 
het geh. ümUakker, over den Hilver* Deto brug seh^nt haren naan 
ontleend te hebben van eene bedevaart , welke bior vroeger Unp tinf. 

BEYERSHOER , ^ pold. in den Hoeheke-waard , prov. Imi^ffi* 
land f arr* Dordrechi, kanl. UOrmwnêBtif fgem.^êGfawmdêtl^n^Lm' 

BfiVEaSOOaD, pold. in den HoehühÊ-wMtd , prov. ZuU-MO^ 
Umd, arr. Dordrtehtf kooi, 's Gravêndeti f gean» '$ Q r mHn dt^en'Lm- 
omioeA/ ; palende N. O. aan deii Kilpolder / O', aan de Ril , Z. 0. ns 
hel Byiepoldertje y Z. W. aan Meeuwenoord , W. aan den 8tr|{eniebe* 
polder. 

BEVEaSüORD (OUD-) , pold in den Uoêkêthê^wamtd , prov. f ml* 
BMamdy arr. Dordr—kt, kant* '$ ihwrêndeei , gom» Sirijen; peMh 
N. O. aan Ub^uwenoord , O. en Z. aan den Stoopo-polder , Z« m 
de gonen tegen het Hollandsdiep» W. aan den StrQanscbe'poldA'i 

BBVEET (DE), riviertje in Zalitmd, prov. (herijêêel^ ontitaat is 
de gemeente ile» Ham ^ in het Uammur F tier , en valt , ia da lMO^ 
schap Nöordméèr^ ta d^n Ummmerhêek* 

J BBYERYOOaDB voorm. haventha in ket kw. T^Me » fwié 
(hirijaei, en i u. O. ten Z» van Alméhp kant* en 9 o. Wé vali Of* 
lümswily gcfei. en 1 o. Z W« van WeetttlOé 

Dom haveaatho is gesloopt on de daartoe behoorondo gréliden , pM > 
46 V. r.^ worden thans in eigendom betelen door den Heer I. H. ÜMiaWf J 
woonachtig te Vnetenveen» — » Het wnpen van het gèslaeht vM hMt- ^ 
voorn» ia von goud « oet oenen gekroonéen en springtnden te^or vii 
sabd. 

BKVSRW£BRDSGHE.POfiDEa ^ pèld. \n\M0vèt*miHi9¥èmpn. 
ütmktywr, Ameufèmrty kant. Wijk^m-BmiitÊUdê , gem. B^nklmeHt 
palende N. aan Ryseoburg , O. aan Driebergen , Z. aan Gotbeo m bet i 
Goy, W. atfn OdQk. ^ Dëüe poldv, welke «ret bedlfktü, dech flU^es I 
•tm de bovonaijde of den suidooltkant eene kade heeft, beélaüt, «^ ^ 
gens het kadaster , enne oppervlakte van ruim 600 bdmd., tm bMt», \ 
woiw en hoofland ^ oU boomgaard, akkemiaal*- ei> ander bos^, téll > 
llgdvowwen waarMider ket riddermatig hnis Reverweerd, 9boe^ ^ 
doHjeo en \ korènmelen , géÉameniQk bewiK>«d ^oor rokn 76 iiftiM « ^ 
w«rdt door % slnisen^ ^ de LattgbM>«ker^<#literkiy , v«n bet ^^ 
lollige water ontlést , en staat onder het bettodr von den etj^tnaar , da 
Heer HaaaaiK Jacob G4tn Jar Bai^n tèe fkmnaoii , Heer vdn t^ 
kmtéHf Béwrwterd ea-Od^k. 



B I E. 699 

« 

'B&VBRWTO, kaflt., balaal, Tolifens b«l kaüatter, eene opper- 
fiakle vaa 17 ,€09 kind« 88 v. r.41 ▼. eli., waarooder 16,958 bund. 
71 ▼. r. 7 V. ell. belastbaar land ; telt S969 b., bewoond door 4607 
hattfes..! «iimakende eene bevolkinj; van 21,700 inw.; die meest in de 
veeteelt eo inelkerQ bnn bestaan vinden. 

*BB¥Ea\VUK, gem., bevat l6d band. 4 v. r. 97 v. ell. belastbaar 
laad. — De eerste tweede Predikant by de Herv. te BEviavrua is ge- 
vent JosABaaa DKaamoiv, die in bet jaar 1615 berwaarts kwam, en 
ia kal jaar 1619 naar Leyden vertrok. Na bel vertrek van den Pre- 
éikiat JoBAMBs AsLiTias naar Middelburg , hetwelk in bet jaar 1705 
fkÊüM bad , 18 de tvreeda Predtkants flaats onvervuld gebleven. — 
Sedert hei jaar 1847 lijn de Predikanten van BivBawiiK en F e Is e u 
fan de dienst te WQk-aan-Zee ontslagen , aangetien die gem. toen 
«Mtt afrooderl^iken Predikant beeft bekomen. ~ BI. 998 reg. S6 
jlsai.- VaaMicu, Ue$.' YBaHiUBn , -« reg. 51 f laai.* 1490 ien : 
1489 — rag. 40 siaai: 1519 iee$: 1517. 
• BEYINO&N beboort tot de gem. Réfeiêf (niet Boner). 
BSKWKRD, prat. Ormim^. 2ie Biswta» W. 
* BETHEH , d., telt 80 b. en 409 inw. De kapel bebooK tot de par. 
CbitMUMii iMst tat Fitunmier). 

BSffiLSEBBSK , riviertje in (herijttei , onder de gem. Wetntlo , 
dat amiieot l> an rt 'a ygii nit Laiier komt , en door Mastelo naar B&rnê 
loopt, ïa de Borm$eheb€ek'Of^B^nuekê'*Ja. 

BBZVOREN^&KRP, gedeelte polderland, in Kemumerland, prov. 
Nwfè'BBlimméj arr. jÉmiUrdam, kunt. Nieuwer Jtnstel , gem. jialt- 
mteer-en-Kuéelkmatt ; volgens bel kadaster , eene oppervlakte beslaande 
van 581 baadk Hat ia dat gedeelte van den €rfoo<e-27tlAoDftticAe-f»o/- 
dtTi hetwelk ondar i^MsWieer-eii-Jirtt<i^/s<aarl Ifgt. 

BlANGOM , diBlr. in QoMt'indiè' , ' op bet eil. Jaiea , resid. Rem» 

BUDHINGAHEMI (VILLA) , ook BimsaDi gebeeten , eene plaaU 
fcnoeld io 796 te liggen in hetgraafteb. jimetande , aan de teekan t* 

BISLAABD (GBOOT-), hafst. op de IfnUr-Fduwe , prot. GeUet^ 
kmif diat. FeUtm^f avr< eo 6 it. W. N. W. van Arnhem ^ kant. en 
9| a« %. ten 0« van fiijkerkf gem. en | n. W. van Bameeetd» -^ 
fihaa bafat. beslaat.i volgena bet kadaster , eene oppervlakte van 62 band. 
en wavdi ïa aigeMJaM beaetafi door den fleer tm Daoaaia , woonaebtig 
ta DavcDtcr^ 

MBLAAAD (RLfelR-) , haiH. op da Neder- Feïéme, prov. Mdar- 
1, diatT. Fel^me, arr. eto 6 u. W. N. W. van Arnhem, kant. en 
^m.^.%emi^.t1Mi Nifkerk^ gem. én SO mia. W. van Batnewld. «^ 
Dese haiai. beslaat -^ volgens bet kadaaler, eene oppervlakte tan 4 bund. 
49 «• r. 10 V, att.« ^ wwdt hi etgeiidotti beseiea door den Heer tf. 
R. Eaamw , wwonichlfg te Barneveld. 

BffiMA , d. nt &»$é^êndaf t(p bet eA. Ceièhet, goav. MaltaifMr. 

BIENGA , kaap ko ^thtnêië, m de ^tfmtt^nn*Eatimat^^ , ^an da 
fiaardwestkoMt «fa* hti <il. BiUiêm, 

BI£NTOR0, voorm. d. in üóÈ^-InéHf, üp bet dl. Jem, redd. 
liaiiaw ^ ad»', rea-. Êkt§ÈkM§, «^ Dit dorp in in Hti 1827 , WégeiM, tfoa^- 
wd«oclieid an aanboucleiide. «amenspannnig met de annitdittgen , door 
OM» troepen, oodèT de bevelen van den Kdfpitein Ttor HxtB, ver- 
aield. 

BISaA, f^ ett SI. in Übt^lnéa. Zie Baai. W. 

dl£aA, kaap in OüU-htêÜ^, ÏAt L^ssM. W. 



xm B I E. 

BIËLlkilPË, b. van het \L Schagen, prov. Noord- HMêüH , ut» eA 
4 11. N. van Alkmaar y kaDt. Schagen, gem. Schagenron-Burgkomi 
luct 8 h. en ruim 40 iow. 

BIËKLAP, duinvallei io Rijnland , prov. Zuidr Holland , gem» 
W ttisenaar-en-Znidttijk ^ W, y^ttn ,ff'a^9enaar. 

* BIËBÏ lek IS b. en 70 iow. — Het kerkje dat er tUat bekoort 
tol de ffcm. Simonshavcn»en'Biert, 

» BlËRT-ËN-STOMPËRT beeft 402 bund. 78 v. r. 64 v. ell. beUtt- 
baar land. — Men beeft in dese gem. geen scbool , naar de kinde^ 
ren genieten onderwys te Sifnanshaven, 

filËUTSANT, oude benaming van lekere gronden gelegen in^taotf- 
Flaawleren. Zie Blodsesaiit. 

» BIERTSCHË.POLDËR beslaat eene oppervlakte van 220 bnnd. 1 
v. r. 7 V. ell. schotbaar land, en wordt door eene sluif op de Oude* 
Maas, van bel avertolüge vraler ontlast. 

* BIERUM bevat 4694 bund. 64 ▼. r. 74 v. ell. belastbaar laod. 
BIERUMËR-MAAR^ water, prov. Groningen, Zie Hbbet (Db). W. 

* BIERVLIET bevat mede de Paulina-poider; beslaat , volgm 
het kadaster , 5940 bund., waaronder 3898 bund. éd v. r. 94 v. ell. 
belastbaar land. Men heeft er ook eene meostoof en van het dorp is 
een yoetveer op den Hoek. — BI. 407 reg. 4 staat .* 1658 leei .* 1658.— 
Ook is er weder, een Departement der Maatscbapptf : Tot Nul 
van U Algemem opgerigl , hetwelk ruim 80 leden telt. 

* BIES ligt .10 min. van Schimmert. — Men telt er 55 h. en 290 iov. 
BlËSBOb , poel in de heide , in de Meijerif van 's HeriogenhosAt 

kw. Oist^ntijk ^ pro\. Noord-Brahand ^ gcm. Uilvarenbeeh. 

BIËSËN (DE), pold. in hui Land-van-Fianeny prov. Zuid-HoUani, 
arr. Gorinchem, kant. Fianen, gedeeltelyk gem. Fianon , gedeeltel^k 
gem. Hagestein , gedeeltelyk gem. Everdingen-en-ZijderveU ; paleodo 
N. aan den Yinksweerd en bet Hoogeland , O. aan de £ngh , Z. aaa 
Outena onder Yianen, W, aan Bloemendaal. 

Deze pold., welke omstreeks het jaar 1580 bedykt is , beslaat, vol» 
gens het kadaster , eene oppervlakte van 626 buod. 77 ▼. r. scfaotbiar 
land j als onder Fianen 87 bund. 10 v. r.; ooder Hagestein 521 baad. 
17 V. r. en onder Everdingen'en-Zijderveld 54 bund. 50 v. ell. HU 
wordt door eenen molen ) op het Zederik-kanaal , yan liet orertolligt 
water ontlast. Het bestuur bestaat uit eenen Schoiit , die tevens Se- 
cretaris is, twee Heemraden en Gecombineerdeo uit de landeigenaais 
of geërfden , benevens eenen Gaardermeester. -«- In het jaar 1884 ii 
bet Zederik-kanaal dwars door dezen pold> aangelegd , ledert welkea 
tijd de beide deelen aan elkander verbonden aljn door eenen duiker, 
liggende onder het kanaal, naby den Biesenheuvel. 

BIESHEUVEL , pold. in het Land-van-Heusdeu , nrov. Noord-Bra^ 
haud, arr. 's Hertogenhoseh, kant. Beusden, gem. ^iik^en-AoAur^ ; 
palende N. aan de Midgraaf en den Mostaarddyk of Biesheavel , Caaa 
den Zouten- of Gendersche-dyk , Z. aan de Broeksehe-straat , W. aaa 
de kade tegen hetOudland-van-Broek. — Dese nold. beslaat , voljeü 
het kadaster , eene oppervlakte van 89 bnnd. 86 ▼. r. 59 v. ell., ea 
watert uit op de Wyksche uitwatering en vervolgeos op den Ahn door 
middel van eenen 'uratermolen , hebbende 18,75 ell. vlngt, de mid* 
dcllyn van het waterrad is 4,50 ell. en de breedte van de schoepet 
0,35 ell. Daarin staat slechu één b. Het land ligt 0,80 ell. oader 
A. P. Het bestuur bestaat uit eenen Polerschont, tevens Secretaris 
en drie Leden. — Aan den Noordootthoek van deien polder vifldt 



B I B. 641 

de loogeoaamde BiesheuTel, bestaande in het ofcrbl^lfsel van 
ouden dijk, genaamd d« Mostaartdyk , welke, ter plaatse, waar 
Hit met huizen beset is , nog tot cene aanmerkelyke hoogte boven 
la maaireld oilkomt. 

* BIESLAND, heerl., heeft eeoe bevolking van 40 ïnw., die meest 
in den landbouw buo beslaan vinden. 

BIESLAND, geb. in het graafs. Froenhove, prov, Limburg, dïstr., 
acT.. kant en 20 min. Z. W. van Maoêtrichtf gem. Oud-Frotnhoven» 

UiSSfiLSCHE-BOSCH (HET), bosch in het Rijk^tan' Nijmegen, 
pior. Gelderland, gem. Groesbeek, eene oppervlakte beslaande van 
1S7 band. 19 v. r. 80 v. ell. Daarin staan meest dennenboomen en 
eikeo schaarfaoDt. 

BIESSENBEEK, riviertje in Twenthe, prov. Overijstel ^ dal inde 
geoi. Laster, in Beumngenj ontstaat en sich in den Dinkel ontlast. 

BiBSSEB(HET},pold., prov.iF.ffraktncf. ZieKLiiHPoi.DBBTji(HBT).W. 

*B1ESSUM is in het ronde op eene terp gebouwd en in den omtrek' 
bckoid door de Biessuraer-pruimenmarkt. Ilen telt er 29 b. en 130 inw. 

''BUST, geb. in de Meijerij van $ aertogenootch ^ telt 46 h. en 
225 inw. 

BIEST (DE), Vijf onderscheidene plaatsen in het vl. Boxmeer, prov. 
Jfo&nLBrttboMd, voormaals uit lage gemeentegronden bestaande , al- 
waar vde bieun groeiden , en daarom waarscbynlyk aldus genaamd. 
Thans xyo iij ia vruchtbare bouw- en weilanden veranderd , waarbij 
versektlieade hniaen worden gevonden. 

BIESTERU, geb. in Twenthe, prov, Oeerijstel, gedeeltelijk arr. en 
6i n. IT. O. van Deventer ^ kant. en 2 u. N. van Goor, gem. en 
i n. Z. O. van Rijuen , gedeeltelijk arr., kant. en !{ u, Z. W. van 
Jlmehf gem. en 1 u. Z, van kierden. Men telt er 2 b. met 
15 inw. onder Rijseen. 

BIESTER-POLDER(DE),poId. in het Oeer^war/ier der prov. Utrecht, 
ên, Amersfoort , kant. W ijk-hij-Duur stede , gem. Schalkwijk ; palende 
aao alle sijden aan Schalkwijk. — Deze pold., welke in het jaar 1710 
bedykt is, beslaat, volgens bet kadaster, cene oppervlakte van 
IMbnad. 55 v. r. 62 v. ell., waaronder 101 btind. 78 v. r. 42 v. ell. 
sdholbaér land; telt 12 h., waaronder 1 l^oerderij, en wordt door 
malen , op de Schalkwijksche-wetering , van bei overtollige wa- 
^yr ontlast. Het polder bestuur bestaat uit eeoen Polderschout en twee • 



BIEST8G11Ë-WEG , weg in de Afey'ert)' van 's üeriogenbosck. kw. 
Oètervtj^, proY. Noord' Braband, gem. Hiharenheek , van het Auiden 
aaar bet Noorden ioopende. 

BIEUWRETIL, geb., prov. Groningen, 7Ae Bbiif£btil. W. 

BIEZEN (DE), plaat in den Bieshosck, prov. Noord-Broband, gem. 
Meie-^n-Drimmelen ; liggende tusscben de Oo&tkil ten N., de Vlei 
iiSD O. en het Spijkerboor ten W. 

BIEZEN (HO0GE-), pold., prov. Utrecht. Zie Hoooe- Bibber. W. 

BIEZEN (HOOGE-EN-LAGË-) , geh. in dr Meijerij wn 's Herto- 
ftviosehf kw. Peelland , prov. N oord-B rahand , Eerste distr., arr. en 
4 a. Z. O. van 's Hertogenbosch , kanl., gem. en 2 "• ^* ^* ^^^ 
Tt^l; met 26 h. en 140 inw. 

BIEZENGORS-BENEDëN-DEN-AMER, drie platen in den Biesbosch, 
prsv. Noord' Br aband , gem. Made-en-Drimmelen, 

BIEZENGORS-BEOOSTEN-DEYISCHPLAAT, plaat in den Bies- 
hetek, prov. Noord- Braband ^ gem. IUdde'en'Drimmelen , tusscben het 

Xlll. Deek. 41 



643 B 1 £. 

Gat-van-dcn-Beoeden-Nieuwc-Steekt ten W., bet Gat-van-ïampeo te» 
N. en het Gat-van-Honderddertig ten O. 

RIEZËNGORS-BËOOSTEN-HONDERD-DERTIG, plaal in dco Bia^ 
bosch , prov. JSoord'Braband , gem. Made-tn-Drimmelen , liggende la 
het Gat-van' Vtorycn en ten Z. hc$poeld wordende door hel Gal-vaa- 
Kerkesloot en ten W. door hnl Gal- van -Honderddertig. 

* BiGEIiBACU , reg. 2 , staat : Btisdorf. lees : Reisdorff. — Er i» 
ht€f eone bijkerk. De bevolking beloopt raim 160 aielcn. 
- * BIGGEKËRkË, hcerl., telt 61 h., met 450 inw. — Men beeft 
er in de kom van het d. 59 h. en 240 inw. — Het wapen dezer iieerl. 
bestaat in een veld van keel , met zes leliën vart zilver , geplaatst ea ifHe» 
BIGI-JOEDA , naam , welken de Negers geven aan de verl. Loat^. 
Rbtnbsbbbg, in de kol. Surmatne. Zie RBVRBSBERa.- W. 

BIGOTO, Cfil. in Oost-Indië^ op het eil. Java, resid. Remhan^^ 
reg. Bodjonegorö. 

BIJD.ORP , buit. iit Rijnland, prov Zuid^Uolland , arr. en { n. 
N. van Lsyden , kant. en 4^ u. Z. O. van Noordteijk , gem, Oepi- 
geett-en-'Poeiyeeti , inde Kerkbuurt. — Dit buit. beslaat ecne opper- 
vlakte van ^ bund. 26 v. r. 44 v. dl., en wordt thans in eigeadoiii 
bcseten door den Heer SASUBt Jacob Le Poolb , Lid van den Raad 
der stad Leyden. 

BIJDORP, heerenhiiis in Rijnland, prov. Zuid^ffollnnd, ur. eb 
1{ u. O. van Leydén , kant. en Ij^ u. Z. W. van ff^onbriMge f geio. 
en in de nabyhcid van de kom der gem. Kondekerk, — Dit heerea* 
buis beslaat , niet de daartoe hehoorendc gronden , eene oppervlakte 
van 22 V. r. 73 v. cll., en wordt in eigendom bescten -door den Heer 
N. Saisoii. 

BIJ DUIN , buit. in Kennemerland, prov. JVoord^ffolland^ arr., kant. 
en i u. W. vsku Haarlem^ gem. BloemendcMl'TelUrode''/imlb€rt^' 
tH'di'Fogeleuzang ^ ( u. Z. van Bloemendaal, bij Overveen. — Rel 
wordt in eigendom bezeten door Mevrouw G. P. Ddss, echtgeoootTO» 
den Heer P. A. Hbbbrt. 

BIJËL {NEDËR.ËN-OVËR- , twee buurs., prov. Gelderland, Zie 
BiBL (Nbdbb-) en Bibl (Oveb-). W. 

" BIJEMOER (OUD-EN-NIEU W.) is scholbaar groot 208 band. RO v. r.;^ 
telt 6 h., waaronder 1 boerdery , en beeft eene sluis in den B|jelDOC^ 
sche-dijk, naby Slikkenburg , wQd 0,87, hoog 1,4$ ell. en voorsitt., 
van eene dryfdeur , waardoor hy op het zoogenaamde Laogewater ia^ 
den Auvergne-polder uitwatert. — Deze pold., welke door deo groolea^ 
weg van Bergen -op- Zoom naar Tholen, die er dwars doorloopt ca ia 
1819 is aangelegd, gescheiden wordt, ontvangt veel water van dl 
hoogc gronden , docl^ een binneopolder zynde , vorderen zyne dykea; 
geen onderhoudt 

* B1JEM0ER8GHË-DIJK, dyk in het markgr. van Berge^^Zom^ 
prov. lYoord'Braband, gem. Halsteren, loopcndc van den Noordgeoi 
uaar- het Hoog van Halsteren , en dienende tot rijweg. 

BIJËNLÜST, butt.in Rijnland, prov. Zuid-Holland, arr.eaSa.; 
O. van Leytle», kant. Alphen, ffem. Alphen-en- Rietveld, 

* BIJ GERIJ moet geheel tveguillenm 

* B1JLANDSGHË.KANAAL , in de wandeling db Bub genoemd, 
beeft eene breedte van 552,07 ell., eene hoogte van ongeveer 6,049 elL 
boven A. P. en eene stroomsnelheid van omtrent 1,0771 ell. in 1* 
De doorsnyding h lang 1900 ell., breed op het roaahreld 145 en op 
den bodem 117 ell., diep 2,50 ell. 



BIJ. 645 

* JUJLANDSWAARD li^t i u. Z. van iierweu en butaat uit $ boer- 
ikfijeii* — •'^Er is Tan BiuitAen een Toetveer op deien waard , het Bij- 
(andtehe-Teer genaamd. 

*B1JLEV£LD, watunehap. Reg. 4 en ö moeten de woorden Har* 
nelerwaard en Mastwyk weaealien* 

BIJLEVELDy geh. in het Nederkwartier der prov. Utrecht f arr* 
eaio. W. Tan ÜtredUf kant. en 1| a. W. Van Maansen, gein. en 
10 min. O. Tan HarmeUn ; met 10 h. en tttt inw. 

BULEVELD (DS) , pold. in het Nederkwartür der prov. üireeht , 
haei. Maareten f gem. Harmeien; palende N. en W. aan den Krommen* 
B|pi, die hem N. van het Oade-Land en N. W. van den H^rmeler- 
nudschadt^ O* aan het Veldhutsen , Z. aan Reyerflcop-Indyk , W. 
aaaHaauwfik. — Deae pold. beslaat, Tolgcns het kadaster, eene opper- 
vlakte Tan 596 bond. 6S.t. r. 28 t. elL, waaronder 594 band. 5 t. r. 
57 T. ell. schotbaar land i telt 10 h., waaronder 6 boerdery«» , en 
wordt dooreenen mplen, op den Rijn, Tan het oTertoUige water onttast* 
Hetfolderbcstuar bestaat ait Schoot , Secretaris en drie Poldermeesters* 
*BUUI£R (DE), leee: BIJLMER (HOOG-), behoort thans tot de 
gen. Wteiferharmel. . 

*BljyiBBMB£B , gera., is ten gevolge Tan Z. II . beslait Tan 
SO December 1846 , no. 24 ,' met de gem. Weeeperkarspel Tereenigd. 
Zy bsslecg aikonderlQk , volgens het kadaster , eene oppervlakte Tan 
591 bsnd. 76 t. r. 59 t. ell., waaronder 586 bnnd. 99 t. r. 84 t. ell. 
belastbaar bmd ; telde 27 h., bewoond door 54 baisges., uitmakende 
eeae bevolking van ruim 160 inw. Ook hoeft men er 5 scheprad- en 
2 tyselvatermolens. 

* BULMBRMEER (HOOG-) moet wegvallen , als synde betielfde als 
kat jth. SooA-BixuiBB. Zie hierboTen. 

* UlLMBa-POLDER (OOST-) beslaat, Tolgens het kadaster, eene 
opperfUte Tan 424 bnnd., en wordt door eenen molen van het over- 
tollwe water ontlast* 

'BÜLMBR-POLDER (WEST-) beslaat, volgens het kadaster, eene 
oppervlakte Tan 282 band., en wordt door eenen molen Tan het OTor- 
taliige water ontlast. * 

BUSGHOOTEN, hofstede op de Oeer^Feluwe, prov. Gelderland, 
distr. Felmme^ arr. en 6 o. n. W. van Jmhem, kant. en 2^ o. 
Z. O. van Nijkerhj gem. en 1( u. N. van Bameveld , J^ u. Z. van 
f^êerAuuen , in de buurs. Harselet, — Dexe hofstede beslaat , met 
dtdaartoe beboorende gronden , eene oppervlakte van 25 bnnd. 66 t. r. 
89 V. ell., en wordt in eigendom beseten door den Heer A. L. EvBawuii , 
woonachtig te Yoortbuizeo. 

BUSTSRS (DE), streek onbekade hooilanden , in de Lungettraat ^ 
yn^* Ifoord-Braband f arr. *9 Hertogenboteh, kant. Ooeterkout, gem. 
*tGraee»moer , langs de oostsyde van de 's GraTenmoersche-Taart , 
waarin lÜ oitwateren, eene opperTlakte beslaande Tan rnim 50 bund. 

» BUSTERS (DE) ligt binnen den ringdyk , in ééne bedykina met 
de Terdere Binnen-polders Tan de Langestraat. Hy telt 45 h. en 
daaronder 14 boerderyen ; heeft een steenen slnisje , onder den On- 
dendgk, bQ de herberg de Ploeg ^ wyd 0,60 ell., Toorsien Tan eene 
ichaif exk een dryfdeortje, en watert nit, aan het boveneinde der 
haven Tan Waspik, door een steenen slnisje, wyd 0,55 ell., voorsien 
van een dryfdeurtje, en verder of bet Oude-Maasje. In den weg 
maamd het Kerkpad , even ten Z* van het dorp Waspik , is een 
booten duiker gelegen y waardoor het water van desen en den Binnen- 



644 B I J. 

B\isier-polder io gemesivtchap kan worden gebragt. Ofschoon liet 
\rater van dezen polder , tossclien de herberg de Ploeg en de batea 
Tan Waspik I door den Waspikschen-Binnen -polder loopt, beeft bet 
Dogtbans , door middel van gestelde schuttingen geen gemeenschap 
mei hei water van dien binnenpolder. 

* BIJSTERS (DE BINNEN-) ligt binnen den ringdyk van de I^inge- 
straatsche Binnen polders ; telilS2 h., waaronder 12 boerderijen; be«A 
eene houten brug in den weg aan de westzyde van VTouwkensvaart , 
wifd 1,88 elL, aan de vftartzyde met* spon ningbalken voor eenesebaif 
voorzien en watert uii op Vrouw kensv^ari , en verder mei een gedeelte 
van het walcr van *s Grevelduia-Capelle , door de sluis in den zeedjjk 
van Vroiiwkensvaari , op het Onde-Maasje. De sluit in den xeedfft 
van Vrouwkensvaari is wyd 2,17 ell. en voorzien van een paar punt- 
deuren. — Deze pold. is aan de .noordz^de, -^oor roim een derde ge- 
deelte 9 uitgeveènd. <— Aan de westzyde , op den afstand van oogereer 
200 elUen beooslen hei kcrkpad , ziet men nog , de overbiyfscls Tan 
eene in vroeger i^d gelegde kade, aansluitende tegen het aldaar be- 
slaan hebbende retranchemcnt. 

BUSTERVELD, adelL b. in de Over-Bttuwe , prov. Gelderimdj 
arr. en 1^ u. N. van Ntjme^en, kant. en gem. MÜi. 

BIJ5TERTELD, geh. in de Meijerij vati *8 Hertagenhoêek^ kv. 
Peelland , prov. Ifoord-Braband, arr. en 3 u. Q. van EmdkotetHf 
kant., gem. en 10 min. ten N. O. van Ihlmtmdi met 70 h. en 360 inv. 

BIJ VLIET, buii. in Rijnland^ prov. Zuid^HoUand, arr. eo j a. 
Z. O. van 's Gratenhage^ kant. en | u. Z. W. van Vooihifgj gem. 
Siompwtjk' WiUwtn- Leydschendam-Zuidzijde-en- Tedingerhroeh. 

BIKKERSPOLDER, onbehnisde pold. in Eemlamd , prov. üinck, 
arr. en kant. jémertfoort, gem. Bunschoten ; palende N. aan den Noor* 
derpolder , O. aan de gemeen te-si ngelgracbt , Z. aan den Si. Nicolaoi- 
polder en W. aan Dykbuizen en Eemdyk. — Deze pold., welke oieb 
dan weiland bevat, is onbedykl, als liggende inden omtrek eokriog 
van den Veldendyk ; beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte Tao 
462 bund. 93 v. r., waaronder 4I»3 bnnd. 67 v. r. 40 v. ell. scbotbaar 
land , en wordt door eene sluis, op d^Eeiki , van hei overtollige wa- 
ter ontlast. — liet pelderbestuur wordt uii de ingelanden gekoieo. — 
Deze polder en de Rikvisscktrs-polder komen op oade kaartea 
wel eens gezameniyk onder den naam van Prans^Jacobs-polder. toot, 

BILA-BILA, d. in Oost-lndië, op hei eil. Sumatta, resid. Ps- 
Umbang. -^ Hier hadden de Padris in 1849 eene sterkte, welke den 
27 September van dat jaar , door de onsen , oader hei bevel van dea 
Megoor Hbsxes , genomen werd. 

BILAGUS, plaats, welke men op de kaart van PaoTuiGBa vemeld 
vindt en waarmede vermoedelyk het tegenwoordige d. Wassiiniufl, 
grooth. Luxemburg, bedoeld wordt. Zie WAsskaaiuic» W. 

* BILDT (HET) , beslaat , volgens het kadaster , eene oppervUkte 
van 7723 bund. 80 v. r. 43 v. ell., waaronder 7639 bund. 11 v.r. 
43 V. ell. bcilastbaar land; telt 832 h., bewoond door 1228 baisgos., 
uitmakende eene bevolking van 6900 inw. — In deze grieteny zijn in 
de laatste jaren vele scbuTpwegen aangelegd, welke ibans eene lengte 
hebben van roim 23,000 ell. — De zetel van hei besiour en bet 
grietenijbuis zyn ie St. Anna^Parochie. 

* BILGAARD ligt 20 min. van Leeuwarden, 

BILIMBI , oud d. in Oost-Indië, op hei eil. Cekbei , op de Neerè- 
oostkust f prov. Menado, 



B 1 N. 641$ 

* BILSDORF is een d. (geeo geh.), en behoort iham lot de gem. An- 
irrf. Het bestaat uit eeoe kapel , 89 fa. en 180 inw. 

*BILT (DB) , bevat 2215 bund. 98 ▼. r. 87 ▼. ell. belastbaar land. — 
Froegerl^ieD er deabdy Oostbrpek eDbetVroawenklooster. — 
!■ de Hervormde kerk is io 1845 een orgel geplaatst « vervaardigd door 
de orgeliiiakers Louar te Leyden en Groningen, ttt orgel wordt be* 
speeld op twee klavieren en een aangehangen pedaal en heeft 18 registert. 

* BILTSTRA AT . Reedt io 1816 en 1817 heeft men er vertterkingen 
aangdegd en in het jaar 1824 is ihen begonnen om een aarden fort, 
dean over ilien weg , te boawen , synde een hoornwerk , in het front 
SM I met natte grachten en reduit , en beheorende tot de linie van 
Uiiedit. In 1848 heeft het Bewind van Oorlog groote veranderiógen 
aan dit fort gemaakt ; de groote weg opgebroken en achter de bniten* 
werken been gelegd ; waardoor niet slechts de bevalligheid van dese 
streek is 'remietigd , maar de gewigtige èn eenige weg naar de Bilt en 
verder op gelegene steden , tot aanmerkeiyk ongerief van het reiiend 
poUiek , handel en wandel , veel langer is gemaakt. 

BIIICKHORST-POLDER, pold. in Delfland. Zie VooMoae (Bn- 
vtsvoum-vAS-). W. 

MllBnSEIllD / b. van het plattelandsUdje Helmond in de Mei- 
jtwij s«n -*f HtrioginhoÊdi , kw. Peelland, prov'. Jf oord-B féband , arr. 
en 5 n. O. ten N. van Eindkooen , kant. en gem. Helmond; met 
1M h. en 880 inw. 

BI5G1ABTSKERKE , voorm. leen en kast., prov. Zeeland. Zie 
daaromtrent het ;irt. Con. W. 

* BilfGBRDEN , adell. h., ligt aan den IJssel , waarover hier ten 
2V. aan de Nap een voetveer is. — Het beslaat , met de daartoe be« 
hoerende gronden , eene oppervlakte van 218 bund, 96 v. r. 1 v. elL 

imH»ROfi!fSGHE-OVERLAAT (Dfi), overlaat, prov. Gelderland, 
in den legter IJeeMijk, lang 1570 ell., hoog 5 elL boven middel- 
bswB rivierstand , dient tot ontlasting van het water, dat uit den Onde- 
Rgn in deLymers is overgeloopen. Heeft een steenen valsluisje , wyd 
0,67 dl., waarvan de vloer geiyk ligt met den middelbaren rivierstand. 

BHfOERDBNSGHE'SLUIS (DE), sluis, prov. Gelderland, gem. Jn^ 
ferio, m den teffltr Uueldijk , wyd 1,89 ell., liggende 0,26 ell. ho- 
ven middelbaren rivierstand. 

BDII , WAT-Bm , riv. in Ooet'Indië, op het Jmboniche eti. Beero , 
aan de Noordknst. — - Zy loopt met eene noordoosteiyke rigting in 
de Boai-^an-Ctttsieli uit. 

BIRKHORST-roLDER, pold. in De^nd. Zie Voonute (Bimm^ 
ieuca-vA«). W. 

BIlflIEftDIJKEN , ook wel de Doaraa geheeten , een der drie b., 
waamit het eih Sehiermonnikooa vroeger betond , doch welke door de 
vemindering des eilands geheel verdwenen is. Het was het laidwes* 
ieiyke gedeelte van dat eiland. — Hier stond weleer een bolt., mede 
Binnendyken genaamd, tynde het sUmhait der Vry hoeren en 
Yroowen van Schiermonnikoog. Ter plaatse , w^ar dit buit. gestaan 
heeft, liet men thans een diep water. 

BUmENDUKSGHE^POLDER (DE), pold. in Eemland, prov. 
I7frKAl, arr. en kant. jimertfoort, gem. Semnee. 

BINIfENPOLDER-VAN.ACHTTlENHOVEN , pold. in het Neder- 
hwarüer der prov. ütreelu, arr. utrecht, kant. Maarten, gem. Achi- 



BItiNENRUST, hofrtede, prov. Fnet^nd. Zie Galisbieb. W.en A 



646 BI N. 

BINNEN-VEGHT , kanaal in Overijstd. Zie VscaT (Di Ninwi-). W. 

BINNENWALD, boscb in het Rijk^van-IfijwMgin, prov. GeUer- 
land, iifeni. eu i u. N. van Groabeek. — Het is 169 bond. groot en 
meest bepoot met denDenboomen en eikenscbaarhout. 

BINNEN WATERING (DE), ^Mlsr in Delfland , ptov. Zutd^HoüoMi, 
gem. Voorburg^ in eene bogtige rigting, ioopende van het Hoog-Kaatji 
naav de Zyde, oabg de gem. Veur. 

* BINNEN WEGSGHE-POLDEE, poid. in Rijnland, paalt Z. 0. 
aan den Honderd-en-Veertig-morgen « Z. aan den Hoef acne-polder is 
aan de Droogmakery<-.Tan-&ciswyk. — Deze pold. wordt door eeocn 
molen van het oYertollige water ontlast. ^^ Uet polderbestaur boUit 
uit gekoxenen uit de Ingelanden. 

BINNENWEGSCHE-POLDEE , voorm. pold. in Rijnland, pnr. 
Zmd'HoUand, arr. RotUrdam, kant. Alphen, gem. Hazertwitdii 
palende N. aan den Gemeeneweg-polder , O. aan den Botter-polda , 
Z. aan *s GraTen-Wildert<, W. aan Vrye-Nook. — Dexe pold. huM 
sedert ongeveer anderhalve eeuw niet meer , als zynde d^tydf oitf»» 
'veeod « ea , met andere uitgeveende pold., bekend geweest als Gnm- 
le-polder ot- Noordplat, Zie dat woocd. 

BINNEN WETERING , waterloop in Zalland, prov. Oper^mi, U 
Kamipmrteen , beginnende aan de zaidelg ke grenzen , bQ Witteattda , 
en eindigende , na de gemeente tot aan de noordsyde *doorloopen la 
hebben , in de Reete, 

* BINNENWIJZEND ligt N. O. van Hoorn , gem. Westwauè^Bk- 
ntnwijtend (niet Oudijk'ffesiwoud-en-Binnenmjzend)» — BL 4SS, 
Mg. 80, êtaalf 11575, leet.- 1»16. 

BINNENWIJZEND, pold. in Dregterland, prov. Noo^UoUM, 
arr. en kant. Hoorn, gem. f^ eilwond-en^Binnenwijtendt palende N.W. 
aan Westwoude, N. en t>i. O. aan Uoogcarspel, Z. O. aan deaBui- 
merban , Z. W. aan Ooster-Blokker. — Deze pold. beslaat eeoe o^ 
pervlakte van 340 bund. 

BINOR 4 distr. in Ooat'-Indiê, op bet eil. Java „ resid* en rcg. B^ 
9oeki, — > In dit distr. zyn , ten gevolge van zwaren en aanhoudeodei r^ 
gen , in February 1847, vele bruggen weggeslagen en vele wegen finiield. 

* BINSEELD ligt kant. en N. ten W. van Clerff. ^ De bpei ba- 
hoort tot de par. Holler. Bikspslo heeft 520 inw. 

BINTANG-LINGGIE , d. in Ooti-lndië, op het eil. Bormo, 
Bandjarmasing , aan de Doeion, 

BIO (DE), riv. in Oosl-Indië, op het eil. Snnmtra, resid.f( 
tekw^Bo^enünden. 

BIRDAARD, kadast. gem., prov. Friesland, kw. Oosieryoo, gn 
Dantumadeel, bevattende dé dorpen: Birdaard, Ja nam, S 
brandahnis, Rinsumageest en Roodkerk^ en, volgees k 
kadaster , eene oppervlakte beslaande van 3768 bund. 90 v. r. 4 eU 
waaronder 5641 bund. 8 v. r. 64 v. eil. belastbaar land. 

^BIRDAARD, d«, ligt W. Z, W. van Doehum, en ult 100 b. 
ruim 480 inw. 

* BIRDAARDERMEER bestaat niet meer, doch is thans miedl 
BIRGITTEN-KL005TER, kloost.,prov.iF« l^roftanij. Zielüaii 

* BIRÜE is 25 M. lang en 10 breed, list op V 47' N.B., 116*U4'a 
ni lM!vat veel bosch. De inwoners oorlogen veel met die vso de( 
hinde 11 Goed-Fortuin en Nassau. 

BIRONltfANDI, kaap in Oott-Indië , in de ClemensslfwU , nn 
Westkasl vaii bet eil. BiUiion, 






BLA. 647 

BIASTUMERMBBR , moer, prov. Friesland, kw. Zetênwmdtn , 
grift. Uiim^erm^l^ i u. N. van jikkrum , dat ten N. inel hei ^ijd- 
Dêit tn ten Z. met bei Dokkumermeer ia verbinding itaat. Het 
«Cieeoi ttincn naam van bet naby gelegen geb. Birftam. 

BISSCHOP'ÜAYIDSGaiFT , gegraven vaart, op de grenieo van de 
prov. GMerland en Utrecht, 

* BISSCUOPSGR AAF ontlast sieh in de Lingo door eene tlaio , de 
Neoti, in 1560 gelegd. Van CuUnborg af ioi aan de Nieawebrog 
vordt lij do Meer genaamd. 

«nSSCBOPSSGUANS, bl. 4tS« , rog. 11 «laai.- de icbam Licbtmis 
fas.' de herborg Licbtnus* 

* BISSEN, gem., telt 1S60 inw. waarvan bQna 1900 in beid. ^ 
Sr i|ïn lïieffiuolleryen. 

MSSBii , voorvi* b., prov. Gekterland, 2Ue Bijitu.. W. 

BISSEN, gom*, beeft yierfabrijben , looyorQen, hoaiiaagmolens , 
verwefyea oni. liet d. Bisom is eene «eer aansieniyke plaats. 

BISSIB (GOENONG-) , berg in Ooit-Indiè. Zie GouoRo-Bustt. W. 

«BISÏEBVELD bestaat tbans slechts uit 1 h. en 11 inw. 

BlS^ETEaiNG, bnqrs. in Zaihmd, prov. Ooerysie^ arr., kant. 
tm\\n.^nrêJikZwoUe, gem. ZwoUerkanpel , 20 min. ion Z. W. van 
JbiCoiiArafk , naartoe het kerkelyk behoort { roet 5 h. on ruim 40 inw. 

BITS W UU, naam, onder welken bet geb. Bbvsic, prov. Noords 
Bnk^mif in hejl jaar 1400, voorkomt. Zie Bbtbik. 

AlZfiMABK/d. in (htt'Indii, op bet eil. Celehee^ op de ooor- 
ddyke loodlOBf , resid. Menado^ aan de Bogt-pan-CatsUji. 

*BLAARTfiEM is een d. (geen geb.) 

«BLAADWGAPEL. Ten N. O. om hel dorp op den Voordorpschen- 
d||kf is in 1818 en gedeelieH)k in 1819 een fort aangelegd, «yndc 
een booniwerk 'en behooronde ioi de linie van Utrecht. Hei was vroo- 
ia doo kcol gesloten, soodat hei d. daar binnen lag, mei de 

k on Itf fa., maar by de in 1847 aangevangene veranderingen aan 
bei £vt, heeft men den keel geopend, door hei wegruimen oener 
contro oicirpe. Thans ( iS6Qi is men aan het bouwen van eenen toren in 
éiiftii. Ilè overige 40 hoiien van het d. staan langs den Voordorpsche* 
d(fk. — De Herv. gem. te Blaadwcapbl telt 400sielen « onder welke 180 
Uemaleo. Hier is eerst eenigcn tyd door den schoolmeester eene gods- 
dienstige voorU»ing gohouden » tot dat in 1658 bet mei Maartensdyk werd 
TCneoigd , dbch in 1640 daarvan gescheiden en mei eenen eigen Pre- 
dikant voorsion , lynde Looiafus Sraumos , die in bei jaar 1640 her- 
«aarlo kwam , en in hei jaar 1644 naar Utrecht vertrok. 

^I«jlAUW£-KAHEa sou verdwenen ayn in den vloed van 1570. 
Tolgoat 1). TAV Dai , syn er nog steenea » stompen en wortelen van 
ksoiwon fpovoaden , alsmi^e eene steenen kist , waarvan hoi deksel tot 
scae floep aon een boerenhuis onder Dirksland gebesigd is. 

BLAAU10VEaLAMEASCH£-UlT£aWAAaDfiN , pold. in de Nêder^ 
ftkmey prov. GMerkmd, arr. Arnkem, kaai. en gem. ff^agenmgen; 
psloade N. aan den Bove^ O. en Z. aan den Byn, W. aan 
don Koaamaadears of Grieksche uiterwaard. — Dese pold. welke 
m hoi jaar- ItfOë bedyki is , beslaat , volgens hei kadaster , eeno op- 
pervlakte Tan 44 bund. 55 v. r.. 10 v. ell., en watert uit door eene 
■iBiata dais ia den Yeerweg , wyd 1.40 «11» eo liggende 0.64 eli. 
kotea aaiddelbarcn rivierstaad. 

BLAAUIVE-KEI (DE) , boerenhoeve ia de bar. van. i^ivda, prov. 
Noord'Brabaudj arr., kant. en i u. Z. van Breda, gem* en 1 ü. Z. 



£< 



648 BLA. 

■ 

▼an Ttieringtn, io bet geh. Molengraeht, — Van deze boefc wm hel 
hais reeds in de dertiende eeuw onderden tegen woordigtn naam bekend. 
In hei jaar 1648 werd dit buis door den Majoor- Kommandant nt 
Breda Ebasbos var Valkbhhaan , herbouwd , ter gedacbtenit waarvao 
bovon de deur in eenen blaanwen steen uitgeboaweo staat : 

1648. 
Den biaatmen hei heu ik genaamt , 

En voor vier honderd jaar befaamt, 
Dog die mii nu weer op doet staan 
I)at it ËBAsauft YALKnHAAii. 

' BLAAUWE-POLDER , pold. in Rijnland, prov. Zuid-BoUmidf 
arr. Leyden, kant. fFoubrugge , gem* Jtlkemade. 

*BLAAUW£-SLUIS of Elobbirs, geb. in de beerl. Zevenberg; 
telt 210 inw. — De steenen sluis, weike bier ligt, is wyd 4.66 ell.; 
de slag balk ligt op 1 .58 ell. onder A. P. 

BLAAUWKSTEEN , beavel of bergje op bet eil. Goedertede-et^Om- 
flahkee, prov. Zuid-Bolland, gem. Ouddorpj inden pold. ket Ouin 
land, ter plaatse alwaar bet kasteel Spreeuwenstein gestaan beeft eo 
draagt dien naam , wijl aldaar tot bet jaar 1791 , op eenen blaaoten 
steen , de ban werd gebonden over burgeriyke en poldersaken. — h 
dit bergje Tond men sekeren rooden steen , waarmede eenige h. is 
Onddorp tljn opgebaald. 

BLAAÜWEMÜTS of Blaadvb-Tobbh, Toorm. kas^ in htii Lani- 
tuiethen^Maae-en-Waalj prov. Gelderland , gem. en 1 ti. W. HMJpd- 
tem, t> luin. W. van ÜÊaas-BommeL ^~ Ter plaatse waar bet gestau 
heeft i siet men tbans niets dan bouwland. -^ De daartoe beboofd heb- 
bende gronden , beslaan eene oppervlakte van 1 bund. 22 v. r. 18 v.ell., 
en worden in eigendom bezeten door Vronwe 'douaraire A. W. Lsn- 
BOS , geboren D. £. Dbts , wonende te JtÊaas" Bommel, - 

BLAAUWE-TOREN, voorm. toren in den Tielerwaard, prov. (M- 
derland, in bet d. fftrwijnefi* Het was een oud rond geboaw, dat 
in 1821 is afgebroken. 

BLAAUWUU1S« Toorm. state, prov. Frieeland. Zie OosvasB. W. 

BLABAK, d. in Oost-Indü, op bei eil. Java, resid. Banjeemeatf 
reg. Probolingo. 

''BLADEL-EN-NETERSEL beslaat, volgens bet kadaster, eeas op- 
pervlakte' van 5312 bund., waaronder 3240 bnnd. 11 v. r. 5S v. ell. 
i)elastbaar land. Men heeft er 2 bierbroavreryen , 3 leerlooijcrfjep, 
1 sigarenfabriek en 1 koornmolen. 

*BLADELIJNS-P0LDER (GROOT-) beslaat eene oppervlakte, volgcsi 
bet kadaster , van 95 bund. 37 v. r. 39 v. ell., waaronder 91 bood. 
31 V. r. 7 V. ell. schotbaar land. 

* BLADELIJNS'POLDER (RLE1N-) droeg in oude tydea ook dea 

naam van SBBASTIABH-CBRtSTlABHS-POI.DBB. 

BLAHAM , d. in Ooet-Indië, op hei eil. Java , redd. SetnAajOf 
ten 0. van den berg Panangaengan , mei eene vervallene badpUits. 

BLAMBAMGNGAN of bb Zbidoostbobb , kaap in Ooêt-Jndü, aaa ds 
Buidoostkusl van bet eil. Java , op 3"" 46' Z. B. en 132'* 19^ 0. L 
In deto vorm van een schiereiland de uiterste auidoosteiyke boek vas 
Java uitmakende. 

' BLANKAN, d. in Oosl-/n(/te, opheteil. Jams, resid* PMoeroemM.- 
Men beeft er overbiyfsels van eenen uitgebreiden tempel; alsmede fsa ' 
groote beelden en twee gemetselde waterkonuuen of banken , aiB ds ; 
eene van welke incn twee vrouwebeelden stei. 



BLE. (iiV 

BLANKEDBLLË(D£ BlN^iEN-EN-fiDlTEN), twee stukken gras- 
iaod iD de Vier^Noorderkogg^n, pro?. Noords Holland, arr. Jlkmaar, 
ïanU Schagen, gtm, Oude-Niedorjhen'Zijdemnd, Het ccrslq liggrende 
io de Omde-'/fiedorper^poider, aan de ringsloot vao bet Heer-Uugowaard , 
betaodere io den neer^Hngowaard, aan den JVoord^ringdijk , zynde door 
dien dgk en ripgsloot van elkander gescheiden. Zy syn te samen groot 
3 band. 13 ▼. r. 2 ▼. ell., en bebooren aan de gemeente en Gerefornicerde 
Amvoogden Tan (kide-Niedorp. ' 

* BLANKENBURG, poki«, beslaat, volgens bet kadaster, eene op- 
perflakte van SSOl band. 2 v. r. 46 v. elK alles scbotba'ar land , en wordt 
dooreene slois , op do Nieawe-Maas, van bet overtollige water ontlast. 

BLANKEN BORG, ^oerm. bofst., prov. Frietland, kw. (hêUrgoo , 
friet* AdukanpeUn , arr. en 1$ u. O: Tan Leeuwarden , kant. en 2( o. 
0. ten N. Tan Bergmm, ( n. Z\ van Twijtel, waartoe sy behoorde. 
BLANKENBURG, bnit. in Rifnland, prov. Zutd-Holiand, arr., 
bat. en 2 a. O. Tan '» Gravenkage, feta, fratêenaar-en-Zuidwijk , 
1 n. W. Tan Wassenaar. 

* BLANKSNHAM . — De eerste, die in deze gcm. het leeraarambt 
beeft waargenomen , is geweest Jacobus SraiiDoiia , die in 1893 herwaarts 
kvam, en in 1601 reeds doar Gbbarovb Gorreiii was opgevolgd. 

BUU&ESLOOT (DE), Seok in Twenthe, prav. Overijssel, onder 
Jmèi-Bsréenibergk j ontstaat aan dé Greupê en loopt dwars door de 
Moümhaart in de waterleiding van den Kkoiterdtjk nit. 

BLi 2VNENII OF , geh., grooth. Luxemburg, Zie Waldbof. 

*BLiRICÜM, gein., beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte 
vaa 1002 bund. 89 v. r. 20 v. ell., waaronder 985 bnnd. BS v. r« 

69 V. ell. belastbaar land ; telt 159 b., bewoond door 169 baisgci., 
aitmakende eene bevolking van 8B0 inw., onder wdke 780 R. IL en 

70 Hcrv. — De dorpscbool wordt gemiddeld door 140 leerlingen boioebt* 

* BLASCHEID is een d. (geen geh.). Men tal't er , behalve de kerk , 
die tot bet dek. van Mersch behoord , 21 fa. en 118 inw. De par. 
fiuscBi» telt, met de inw. van het dr Eis en hor o en de geb. 
Raasbof, K lingelsehener en Asselscbeuer, 325 lielen, 

«BLAZBKOP BEZCIDEN-HET' WATER , reg. 4 en tt staaif Sas- 

'Ier, /eet.* Sakpolder, 

BLEEKERU , voorstad of b* der stad Maatifickt f proVé Lindntpg , 
jpdegen aan de Maas, ten Z. en tasseben de vestingwerken der stad; 
,iBet 24 b., meest alle berbergen en een voetveer op den waard oo« 
^ Heughem. 

* BLE6KMEER beslaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 
78 band. 49 v. r. 15 v. ell., waaronder 75 band. 45 t. r. 19 v. ell. 
Meetbaar land , en bevat een bnis aynde aenen boerdary. 

* BLEES bebooK thans tot de gera. Btutendbrf, doch kerkelyk tet 
DiekirA. Het heeft ruim 20 iikw. 

BLEES (DE)-, groote be^ in bet groeth. Luxemburg, die op de 
frensen der gem. aoeingen en Baseheid ontspringt, met vele 'bogtea 
Bttr bet Zaidoosten vloeit , dé- dorpen Bruudenbuvg en Basiendorf be* 
tpoelt en bij Diekircb in de Smre valt. 

BLBIJENBURG, voorm. adell. h. te 'sGvaeenhage.' ZieBanHnom* 
(Hce-VAB-). W. 

BLEUBNBURG , bnit. in Rijniand, prov. Zusd-Uollmd , arr. en 
i a. Z« O. van 's €rravenhage , kant., gem. en k n. Z. W. van Fiaor* 
^■ly. — Ditboit. beslaat, met de daartoe beheorende gronden , eene 
oppervlakte van 1 band. 12 v. r. 23 v. ell.^ eo wordt in eigendom 



(i^O B L E. 

bi'ielen doorVron\ie GEsaTivFiBA CahulaaH; Wed. liiQUEKTius BsuiLDiis 
DE Wit var dbe Hoor, woonachtig te Rotterdam. 

BLEIJENDAAL, buti., prov. Dtrechi, 7ac Bujbbdaal. 

BTiEUENDAAL, hofftied« op h«t eil. T/ioUn, prov. Zeelamdf arr. 
en 4 u. O. ten Z. van Zierikue^ kant. en d ii. N, van ThoUm^ 
dfeiu. eo 20 iniu. Z. O. van Si. JnnalantL — üete liofsl. beslaat» 
met de daartoe behoorende gronden, eene oppervlakte van S2 band. 
02 V. r. bouw- en weiland, en wordt in eigondom beaateo door d«a 
UeerPBTtitf Joasbb» vak Luuftsii, Koopman , en t^ne echtgeiioote Cat- 
BABiRA JoARNA Elsbs , beiden woonacbtig te Antwerpen. 

» BLEINHEIM, reg. 4, siaat.* 24 December lee« .• 24 December 1833. 

" BLEISWIJK , gem., heeft 1$31 bond. 33 v. r. 21 v. dl. belartbur 
land. •*» De eerste, die in deae gom. het leeraarambt heeft waargi* 
nomen , is geweest Jan Jahsb var Éoesvabb , die in het jaar 1379 he^ 
waarts kwam en in het jaar 1381 afgeaet werd. — ^ De. ftemonstrao- 
ten, van. welken er. vroeger velen woonden, maakten destyds eeae 
gem. uit. In het jaar 1610 werd Sihoh EnscoPiea aldaar beroepen, 
met goedvinden der Wethouders van Aotterdam , Ambacbtsheeren van 
dit dorp , welk beroep do tegenstandera der Remonstranten vrucbleleos 
Bochten te stuiten. Hg bediende de geoMMite, tot dat h^ in 161S 
tot Hoogleeraar in de godgeleerdheid té Xeyden beroepen werd. Na 
hem werd de gemeente door den onatuimigen UaaaiGiia Slatio» bedieod. 
In aQuen tyd sonderden sich de Gontra-Aemonstrantea af. Uy werd, 
waartoe selis Gbotios reeda vroeger geraden had , in 1618 door bet 
Mftsebe Synode afgeset. In de tweede helft van 1620 werd de ge- 
meente drie maanden met Soetermeer en Zcvpnhuizen in cohi- 
mitaie bediend" door PAScmBa db Fijiib. Door de vergadering in di 
schuiiplaata (1624) werd de bediening deaer gemeente, gecombineBrd 
met die van Rotterdam f- opgedragen aan Rbirbbos Libssbubi, 
pABCUB» VB FuRB eu GaBiSTOtioEQs VAB Labcbiuk. In 1630, met Sot" 
termeer en Zegwaart^ aan Nicouab Habteobvw. Bg de beIO^ 
giBg der gemeente met vaste. Leeraars , in 1632 , werd die van Buil* 
vruK nog slechts by provuie voorzien en met 5o e ferme er bediwd 
door EcBBavos Estbsoh, die in 1633 B^biswijk alleen bleef bedieoen, 
waarvan hy xich in 16«>2 ontsloeg. In 1813, tijdens de bedieoiag 
van WiLLEB Übrbue vaii Masuk, werd' deze gemeente met die tab 
Her hel gecombineerd, terwyl de Predikant, «edcrt in deze laatste 
gemeente woonde. Na zyn emeritaat, in 1846, werd de conibinatis^ 
met Berk el opgeheven en veranderd in eene combinatie mat Ze- 
ven A«t zet», welke in het begin vao 1847 aaoving, en tot eertlea 
Loeraar bekwam Maetibos Cosbh Svdabt, die in 1848 n^ar Alkmiar 
is beroepen , en nog door geen ander vervangen i«. De gem. ie fiwf* 
VPI3K telt 10 zielen , onder welke 7 Ledematen» Onder de in deae gem. 
gestaan hebbende Predikanten verdient melding de Aardryka-, Ge^ 
Bchied." c,n Letterkundige GaBBBABjaBBmaiafl, van 1792^1793.— 
De beide scholen werden gezameniyk doer. 130 leerlingen besoobt, 
tellende die io bet d. !120 en die aan dea Kraiaweg 30 kerlia- 
gen. — In 4c Herv. kerk is in het jdir 1842 een orgel geplealsC , ver- 
vaardigd de door orgeknakew L. vab au- Bbmik bh Zoob , te Amiler- 
dam, en den 21 Augustus van dat jaar godsdienstig ingewUd, 

BLEKE (TEE*) , kenrmedisch goed, da men in bet jaar 1400 ut* 
wêM vindt ais gelegen by Elburg* 

BLEKSLEGElfOBii el BuKSMSBaMK. , meertie In We$knfMf ^ne. 
fl imsiij f eii , mm. cd 1 o. Z. ten O. vao OmiweMi. Het beslaat 
eene oppervlakte van 2 band. 28 v. r. 



B L I. Gril 

BliELlNG , koD en st. in Oost-Jndtë. Zie fioLiiÈüc. W. 

*BLBaiR telt 297 h. en 1550 inw., die, behnUe 5 Uerv. eo 
S Israël., allen R. K. xyn , onder welke 10^0 Coiniiiutiikanleii. — 
De kerk , aao den U . LAaasaTos toegewy d , is een oud vervallen ge- 
boQV, mei een klein spits torentje midden op het dak. 

BLESDIJK', kad. gem., prov. Friesland ^ kw. Zevenwouden^ griet. 
SuUingmerf' ^esteinde, bestaande uit de d. B 1 e s d y k en P e p e r gp a ; 
eens oppervlakte beslaande , volgens bet kadaster , van 8089 bund. 
S9T<r.71 V. ell., waaronder !2057 bund. G4 v. r. .46 ▼. ell. belastbaar land^ 

*BLKSD1JK heefiy met bet daartoe behooreo de gedeelte van Bles» 
lebonrt, 76 b.«en 460 inw., die bun bestaan vinden in landbouw 

cii veeteelt. Men telt er 340 Herv. en 120 B. K. -— Do vroeger 

hier leslaan bebbende kerk werd in 1413 in brand geschoten. 'Da kap 
der door den storm van 20 r^uvembcr 1836 ingestorte kerk , droeg nog 
èedaideiyke kenmerken van dien brand. Dit aloud» kerkgebouw werd 
ia 1843 verder afgebroken en in plaats daarvan een eeQvoudt{j s,cbooa 
bedebob , met fraaye torenspits opgetrokken , dat den 24 JUeatt 1844 
u|eiiyd werd. — fiy den watervlo^ van 1825 spoelde ook veel hout 

wee , hoewel de hooge akkers onder dil dorp van waler bevr^ d bleven* 
* BLESKENSGRAAF-ËN-ttOI* WEGEN , telt 730 zielen , onder welke 

180 Ledematen. De eersto, die in d<|ze gcm. het lüeraaraoibt ImsuJI 

waargeootiicD , is geweest Adoltess Noimskos, die in het jaar t)S81 

berwaarU kwam , en in het jaar 1382 naar Westmaas vertrok« Hole* 

naarsffraaf is tot in 1384 met Bleskensgraaf vereenigd geveest. 
'BLESSE (DE) of BLBssxauoaT, behoort vo«r de oosteiyke belft tot 

bet d. Peptrga en voor de westelijke tot bet d. Bie$dijk» Zy Ugi aa» 
deo straatweg van Leeuwarden pp Zwolle. -*- Men telt er 130 inw., 
die meest han bestaan vinden in handel en laildbottw.— - Behalve de 
pestorie der beide dorpen Peperga en Blesdyke, staati bier thans 
ook hoDoe school aan den staatweg , walke ruim 100 leerlingen teit« -— 
Ir worden bier jaarlyks twee markten gehouden , als : ééne op den 
derden Dingsdag in Mei en de tweede op den eersten Diogsdag in October. 
""BLESSE (U£) of B&BaiB' SLOOT, beek of watertje, is btf het aan- 
leun van den straatweg van Leeuwarden op Zwolle verl^d gewerr 
dea , bewesten de buizen der Blessebnurt , vloeit laitgs den straatweg 
ea valt by BJessebrug in de Linde. 

* BLESSË-BRUG. liog laog lag daar ten W. van de bn^ een 

Edeelte van eene schans , in 1672 aangclej^ tegen do aanvallen der 
unsterschen , doch deze is in het laatst der vorige eeuw vcrgcaven. 

BLIEK 9 uiterwaard, prov. Zuïd^UoUaud, Zie Bus. 

BLIEK of Bu%i d. in Qo$i'Indü, op beli eil. Jav^y resid* Tagal^ 
hetwelk door eenen zeer grooten s^omfieQ votskegeL merkwaardig is^ 
die zich ten Noorden van het dorp verheft en naar de kitst, noord* 
westwaarts, met eenen onderscheideiNB honderde voeten hoDgen waad 
afdaalt. De naam dezer i:ats is Mand e Hang. 

BLIEKE (DE), geh» op hei eiU Amelamdf j^r. FritêUnd,, griet. 
Jwteland^ arr. en 7 o. N. O. van Xeeuwordrn , kant» 'en 2. Uk N. iuui 
B ü imt r d f i n. N. van Hollumi met 5 h* en 30i inw. 

BLUDENSTEDE (KEBSPEL-VAlir.), naam, onder veUieti de te* 
gcnwoordige gem, EoinBavre&o , in JH^v^fdnéingtpü , prov. JirÊnike.f 
in oade stokken voorkom\. Zie Eoi^maroitk* 

* BLÜDENSTEIN. De abdy , welke l|ier reeds ie de elfde eem 
zon gestaan hebben , was aan de JÉU Wbouh Muumubia toegewyd , en «erd 
door Nonnen beweend. 



a(i^ B L i. 

""BLIJDEIUIEID, geb., gein. Kerkraedc, ligt kant. en 2 u. Z. O. 
van Heerlen. — Men telt er 1S1 h. en l$80 inw. 

BLIJËNDAAL, buit. in bet Oterkwartier der proT. Uireehtf arr., 
kant. en IJ u. W. xan jémersfoorl , frtm. Soest, — Dit buit. beslaat, 
met de daartoe bebooreode gronden, eene oppervlakte van 2 bund. 92 ▼. r. 
15 V. ell., en wordt in eigendom bezeten en bewoond door Vrouwe 
J. ScouTT, douairière Hendbik Philip Baron Snouckabbt var Scdadioig. 

* BLIJBAM , d., behoorde oudtyds tot het 9F old-OldambL ^ BI. 483, 
reg. tS en 6 , $iaat : betere landonwen — verzwolgen had. Uet: landoa- 
wcn zon terug geven , en misschien betere dan hy verzwolgen had. — 
De spitsen toren slaat afgetondcrd ten W. van de kerk. 

BLIJ HAM, geh. in het Gooregt , prov. Groningen, arr. en 2} o. 
O. ten Z. Tan Groningen, kant., gein. en 1 a. 2. W. van hel Uo^ 
getand, niet ver van Kropttvofde , waartoe het behoort. 

BLIJR-POLDER, pold., voorheen tot het Nederkwartier der prov. 
Utrecht behoorende, thans prov. If oord- Holland , arr. Amsterdam ^ 
kant. Weesp, gem. Nederhortt-den^Berg ; palende N. aan den Spiegel- 
polder , O. aan den Ankeveenscbe-polder en het Horster-meer , Z. aas 
den Meemiterdyksche-polder , W. aan de Vecht en de Reevaart of 
'Nieuwe-Vecht. — Deze pold. beslaat , volgens het kadaster , eene opper- 
vlakte van 158 bund. 99 v. r. Daarin ligt een gedeelte van de b. 
O vermeer, benevens een h*, tegenover het d. den Berg. Hij watert 
door eenen molen op de Reevaart uit. Het land ligt 0,40 ell. onder A. P. 
Uet polderbestunr bestaat nit twee Holenmeesters en eenen Secretaris. 

* BLUT (TER-) of Tra-BLico , op de oude kaarten meestal enkel 
Blikt gespeld , ligt l a. Z. O. van Berg , aan den vrcg van Maastricht 
naar Valkenburg , en telt 29 h. en ruim 130 inw. 

BLIK, d. in Oost-Indië. Zie Blibk. 

BLIK of de Bligk , uiterwaard tegen de Lek , prov. Zuid-HoUani, 
arr. Gorinchem^ kant. Ftunen, gem. iiagestein ; palende fl. aan de 
Lek , O. aan den Middelwaard , Z. aan den Lekdyk , W. aao dea 
Pontwaard. 

BLIKPLAAT(DB), plaat, prov. Frtet&iiif^, in d^ Lauwers%ee , gren- 
zende Z. aan Mieuw-Krnisland en gelegen tusschen het Dockumërdiep 
ten W. en de Slenk ten N. en W. 

BLIRSLAGEPOEL , meertje, prov. Groningen. Zie BLBKsuGBPOBii 

BLIHBING (HOEK-VAN-) , kaap in Oost^lndië. Zie Vlauehoek.W. 

BLIND-EILAND , eil. in Oost-Jndië. Zie Bobta (Poblob-). 

BLINDING (OEDJONG-), kaap in Oost-Indië, Zie Obdjobg-Blisdmc. M^. 

* BLINK (DB) was vroeger eene adell. hecrd. 

, BLINKSLOOT (DE) , riviertje in het fFesterkwarÜer , prov. Oronin^ 
gen, gem. de Leek, in eene kronkelende rigting loopende van Midvolde 
naar den Mensemaweg , te Tolbert , en dienende tot eene afwateriog- 
floot der daaraan belendende landen. 

BLINTJONG , land in Oost-Indië, op het eil. Jata, resid. BaUmf 
in de Batatiasche^Onunelanden , in het Oosterkwsrtier, Het v«rordt door 
Chinezen bezeten. 

BLITA, distr. in Oost^Indië, bp het eil. Sumatra, resid. Palembang, 

BLITA (DE) , riv. in Oost'Ittdiëf op het eil. Sumatra, die meteenen 
weiteiyken loop in de Inéuehe^^ee uitloopt. 

BLITANG, d. in Oost-Indië, op het eil. Bomeo, reiid. Pontianaif 
aan de Kanoeat, 

BLOGHEII (HET KLOOSTBR.VAN.DE.H.-MAAGD-MARIA-TE ), 

Toorm. kloost., prov. Noords Holland. Zie Nibüwv-Ligot (Het). W. 



B L O. 653 

BLOEUENDAAL , buil. in bet OiwrAwariier der prov. UtrHlii , arr., 
hot. en 2 v> ^- ^° Utrecht f gem, en 7 min. Z. van ^e l^t'/c/f. — Dit 
bait. wordt in eigendoon bezeten en bewoond door den lieer H. WiBfEiiiio, 
BLO£MENB£lsK(DE), riviertjein Twenihe, prov. OttrintHl^ onder 
Xoacr. Hei ontslaat in de bouwlanden O. van de Lutterkerk en Joopt. 
uit in de DinkeL 

BLOEM EN BERG, geb. in hei Land van Valktnhurg ^ proT. Limburg^ 
an. eo 2 n. N. ^in Mfaastricht , kant. en 1^ u, N. W, van IVeergsen, 
gon. en 20 min. Z, O. van GeulU ; nilet 5 b. en 11 inw. 

* BLOEMEN DA AL, d., beslaat genoegzaam nit tveebaurten, éénc 
4MD de kerk, de andere iS a 6 min. zuidelyker , beide aan eenen straat* 
veg , die van de Zandpoort , rondom de kerk , naar Overveeo en van 
dav, over den Zijlweg, naar Haarlem loopt.'— Van bet station van 
dro llollandschen ijicren spoorweg geeft een griendweg een gemakkelijke 
toq[ang lol dit d , waar vele aanzienl\jke familiën van elders , den 
somer doorbrengen. Men vindt bier ook het Provinciaal-Geneeskundig 
geslicbl Toor Krankzinnigen , welk trotsch gebouw met de binnenplaab- 
sea \\ bunder grond beslaat. — lu het jaar 1848 is liet oude gebrek- 
kige orgel in de kerk te BtOBneiiOAU. door een ander vervangen ^ 
waartoe djs kosten uieerendcels bestreden lyn uit een aanzieolyk legaat 
van Yroaiie Iobama Jacoba var db Vbldi, weduwe WutBM Boasu, 
Uet orgel is vervaardigd door den Heer 6. J. Gabbt As , orgelmaker 
te Gouda. Dit d. heeft., met de omliggende dorpen , eene Afdeeling 
derMaatscbappSj : Tot Nul van 't Algemeen , met eene spaarbank , 
IcesjfiWgtiog en eene herhaliogscbool met 40 leerlingen* — BLOiaBHAAAi 
is de feboorlepl. van den geschiedkundige Gobruis db Kobuo Lbbb- 
BBBmoov, geb. 8 Oclober 1758, f 18 November 1840. 

BLOEMENDAAL « poid. in den v^/6/a«eftMiar^. Zie Biohbbb baal. W. 
' * BLOEMENDAAL , pold. in het Land van lianen; paalt N. O. aan 
deo polder Gaoskaropen , met welke bij , door middel van eenen bouten 
duiker, liggende in den Ouden-Zederik , vereenigd is; beide polders , 
Qodfr bet bestunr van eenen Schout en twee Heemraden , worden door 
dea filoemendaalscben viatermolen , staande aan de weslzyde van bet 
Zederikkanaal , op dat kanaal van hun overtollig water ontlast. BtoE- 
iVBAAL is schotbaar groot 157 bnnd. 99 t. r. 

BLOEMENDAAL , buit. in bet Westland van Delfland, prov. Zuid- 
Belland, arr. en 1 n. Z. ten W. Van *s Oravenhage, kant. en Ij u. 
S. W. van Naaldwijk j gem. en i u. Z. W. van Lootduinen , naby 
deo klinkerweg^ naar Monster. — Dit buit. beslaat , mei de daartoe beboo>- 
rende gronden, eene oppervlakte van 104 bund. 9 v.r. 62 v.ell. en wordt 
io eigendom bezeten en bewoond door den Heer J. D. Vibolt 1. Dz. 

* BLOEMENDAAL. TETTËRODE-AALBEaTSBERG-EN-DË'Vü- 
GELENZANG beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte vaa 
4028 bund. 88 v. r. 47 v. elL, waaronder 3998 bund. 43 v. r. O v. elL 
belastbaar land. 

* BLOEMENDAAL, fe«s BLOEMENDAL , boerenerve, Mgtindegem. 
Gvntel. 

BLOEMENHEDYEL , buit. in bet Nederkwartier der prov. Utrecht , 
arr. en 3^ u. ten Z. W. van Amersfoort, kant» en 3 u. ten N. van 
^ijk'hij'Dunntede ^ gem, eo 2 min. ten W. van Zeyst» — Dit buit. 
beslaat , roet de daartoe behoorendé gronden , eene oppervlakte van 
9 bund. 14 T. r. 80 ▼• ell., en wordt in eigendom bezeten door den 
Heer Jonkbeer Mr. Da vin Gboboe Pbstbbs , woonachtig te Zeyst. 

BLOEMERSDUK, pold., prov. Z.Holland. Zie BLonasBSDUK. W. en A. 



^U B L O. 

BLOEMERSMA , staat: behuisde heerd lands, kes: edele hecrd 
* BLOEMHOF werd door ttfdelUka giften en bel a^koopen tm 
landgoederen , de aanzienliijkgte abdij urt geheel Fivelgo. Onder en* 
deren was haar Abt permanent Voorzitter by bet sqUest der drie IW> 
«yien. Ook beaat ly , sedert het jaar 1231 , het patronaetregt over 
de kerk te Scharmer, en sedert 1276 hot collalieregt van Uit* 
hnisen. — De kerk en toren der abdy Blobuof schynen, spoedig 
na de instorting , weder hersteld te zyn , want men telde , in het 
jaar 12S8 nog duizend Monniken in het klooster en zoo hoog in aan- 
zien en roagt was de Abt , dat by in den geheelen omtrek als betre- 
diger en baslisser werd gekozen in de belangrykste geschillen, loo 
als in bet jaar 1291$ in die tasschen de geslachten der Mbiiub4*i en 
SiBLGBBSf in 1570 , doch met den Abt van Ten'Boêr, in die tusichea 
de drie Delfzylen enz. Naar de witte kleederen , die de kloosterlinfea 
droegen, noemde men ben de Witte-Heeren, en bet dorp frit» 
rum, thans f^itie-tfUrtim, Binnen do muren der abdy was eeae 
school voor jongelieden gevestigd , welke eenen groolen naam schijnt 
gehad te hebben , doch in het jaar 1276 werd de lage- of kiDde^ 
school door dien Abt, op bevel van den Overste der Premonstralen, 
daarvan afgescheiden en overgcbragt in de parochiekerk van Weiter- 
£mden. — Het oorspronkeHjk handschrift der Ommelander kronyken 
van Eio is nog in de provincie Groningen aanwezig. Hetzegel, nog 
in het archief van Groningen voorbanden , aan een charter van bet 
jaar 1396, tot de herstelling der dyken in Fivelgo, is langwerpig, 
van rood was , en verbeeldt de Maagd MiaiA met het kindje , eo ter 
linkerzyde een knielende Heilige , met een randschrift : SigiUum êk- 
balts de Werum in Fhrido orto (d. i. zegel van den Abt vanWieraa 
tfi Bhemhof), Het contrazegel beeft een lam , dragende eeo boHs 
den rog uitstekend vaandel , met omschrift : SigiUum fFerum jiicié- 
turn (d. is. geheim zegel van Wierum) (1). 

BLOEMPJESVEN (DE) , poel in het markgr. van Bergm^oo^Zwm, 
proT. Noord-Braband f gem. fFoenêdftehi'Hoogtrheide'tn-BiMm' 
oord. — Zy beslaat eene oppervlakte van 30 y. r. 32 v. ell. 

BLOEMPLAAT (DK), naam, onder weikan depold. Bbhbdbbiti-Hii, 
^tQV . N ,Brahand j by bet kadaster bekend staat. ZieHiL(BBBnwiaT|).W. 

BLOEMPLAAT (DE) , plaat in den Bieshaeh, prov. Ifoord-Brabmi, 
arr. Breda, kant. Oosierhoutf gem. Made-en^Drimmelen. 

BLOEMPLAAT , zandplaat in de JTaal, prov. Gelderiami, nab|j 
de gem. Brakel , lang 530 breed 210 ell. 

BLOEMPLAAT (DE VIERDE-PARTIJ-VAN-DE), pold., prov. N<iU 

^Braband, Zie VlBBDB-rABTU-VAH-nB-BLOBMUAAT. W. 

BLOISHUIS of Blotsbuis, adell. huis in de beerl. Boreuk, prov. 
Gelderland, arr. en 3 u. O. van Zutphen, kant. en 2u.Z. 0. finXs-' 
ehem, gem. Bóreulo. 

* BLOK (DE GEOOTE-) , op bet eil. Goedereede-^-Oeerflakkei , n 
•ter bedykin j uitgegeven in bet jaar 1^600 en maakt , met deo. Jfayt 
daleno'polder, eene dykaadje uit. 

*BLOK fDE NIEUWE-), op het eil. Goederec^e^ên-Oterflaklee, iiia 
1646 bedykten maakt met den Beeren-pvlder eene dykaadje oit. 

-BLOKDIJK (DE), dyk, in Dregterland, prov. Pfoord^üoüani, ia 
eene noordoosteiyke rigting van Hoorn , tusschen de gem. Ooste^en• 
Wester- Blokker en Schellinkbout door, naar Hem en Venhaizen loopende 



(l; Dribssbk , Monttmenta Oron* vet. aevi infd.-, p. 479 on volg. 



BLO. 6I5S5 

BLOKBOVSNSCHB-POLDER , poM. in bet Otterkwartier der prov. 
ütreAt, 9tr. Amenfowrt y kant. tFijk-bij-Duuntede , g«m. Schatk- 
wijk, — Deze pold., welie in het jaar 1S90 bedykt in, beslaat, vol- 
gens bet kadaster, 373 biind. 93 v r. 79 v.ell., waaronder 367 band. 
16 V. r. 71 V. ell. scholbaar land; telt 19 'h., naaronder 14 boer- 
derijen , en wordt door eencn molen , op de Schalk wij ker- wetering , 
via het overtollig water ontlast. Het polderbestunr bestaat uit eenen 
PsMcrsebout en drie Heemraden. 

BLOKHUISBRUG , bru^ in het balj. van boerden , prov. Zuid- 
HUkndy naby Woerden in den grooten weg van Leydcn op utrecht. 

«BLOKKER is thans gesplitst in twee sUtiën Oo ster-Blokker 
ei W ester- Blokker. Zie hieronder* 

* BLOKKER (005TER-), "d., maakt thans eene afionderlijke statie 
mt , welke 306 xielen en onder dase 210 Gommonikanten telt , en 
deor eenen Pastoor bediend wordt. De kerk aan den H. BsaTBOLonaos 
toegewijd en in het jaar 1845 gebouwd , is een steenen gebonw , met 
eencn steenen toren , en van een orgel en 1 altaar vooraicn. Dexe par. 
heelt eene afsonderlijke begraafplaats. — Het noorderkruis van de kerk 

der Herr., wordt tot openbare school ^rebruikt, en is daarvan geheel 

afcescbeiden. 

* BLOKKER (OOSTEREN-WESTER) , reg. 3 en 4, staat : Oudyk- 
Westwoud-«n 'Binnen wijsend , /ees .- Wcstwoud-en-^Binnenwysend. — 
Deiegem. beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 13B3 band. 
54 V. r. 49 v. ell., waarpnder 1376 bnnd. 78 v. r. 38 v. elL belast- 
baar land. — De R. K.-* maken de twee statiën van Ooster- Blok- 
ker en Wester-Blokker ait* 

' BLOKKER (WESTER.) « d., maakt thans eene afsonderiyke R. K. 
stat. uit , welke 350 zielen en onder deze 300 Coramunikanlen telt , 
en deor eenen Pastoor bediend wordt. De kerk , aan den H. Michakl 
toecewyd , is een bonten gebouw , zonder toren , en van een orgel en 
f altaar voorzien. 

BLOKLAAN (DE) , weg van omtrent 3000 ell. lengte , prov. ütreeht , 
«m. Loöidrtekt , in eene westeiyke rigting van de Tarfscbnren of Veen- 
dijk aan ée Feekt ^ eenige mina ten ten Z. van Loenen uitloopende. — 
Op deseo weg ligt eene aarden redoute met gemetseld verdedigbaar 
wachthnis , een weinig meer westeiyk dan vroeger de batterQ de Spion 
heeft gelegen en thans ook dien naam dragende. De grond, waarop 
de hatterQ gelegen heef! , wordt thans tot aardappelland gebrnikt. 

* BLOKLAND, heerl., beslaat , volgens het kadaster eene oppervlakte 
Vin 404 bond. 29 t. r. 30 v. ell.; telt 19 h., uitmakende eene be- 
volking Tan 150 inw., onder welke 180 R. K. en ongeveer 30 H^. 

BLOKLAND, pold. \n bei Land^van-Montfoort , prov. Utrecht, arr. 
Virtdil , kant. IJuelstein , gcm. WilUteop; palende N. aan den pold. 
Willeaeop en Heeswijk , <d. aan den pold. IJssclstein , Z. aan dun poId« 
Benschop , W. aan den pold. Ratcles. — Dese pold. beslaat , volgens 
het kadaster, eene oppervlakte van 604 bnnd. 37 f. r. 30 v. ell.; 
telt 19 h., waaronder 18 boerderyen , en wordt door eene sluis , op 
den Ussel , van het overtollige water ontlast. Het polderbeslnnr is 
met dat van Willescop gecombineerd. 

* BLOKLAND (HOOG-) paalt Z. ook aan Gorinchem ; bevat 763 bund, 
18 V. r. 90 V. ell. belastbaar land ; telt 84 h. bewoond door 106huis- 
gez., uitmakende eene bevolking Tan 540 inw. 

BLOKLANDSCHE-POLDER , pold. in Ewdandj prov. Utrecht , 
arr. en kant. jimersfowt , gem. Btatsehoten; palende N. aan den 



636 BLO. 

Rikvisscher9-polder , 0. aan don Si. Nicolaai-polder , Z. aan de Hur 
en Ecmlaud, W. aan de Eem. — Deze pold. beslaat, Tolgeiis bet 
kadaster, eene oppervlakte van 278 bund. 77 t. r. 74 v. ell. Het pot- 
dcrbestuur bestaat uit twee Leden. 

«BLOKPOLDER (DE), ligt met 115 bund. 40 y. r. 85 v. ell. in 
de gem, Khindurt en roet 1 bund. 91 ▼• r. 45 v. ell. in de gem. Ze- 
vetibergen, Uy heeft een steenen iluisje vf\jd 0,90 ell., voorzien van 
eene schuif, waardoor het valer in den Nassau-polder ontlast en oit 
dezen wordt het door eenen molen in het Zevenbergsche kanaal opge- 
malen. Ofschoon deze pold., ten gevolge van zyne gebrekkige uilwa- 
tering op den Moerdyk , reeds voor vele jaren in den molenring van 
den Nassau-polder gebragt is , is hy evenwel onder het bestuur w 
het dijkkollegie van den Roijalen -polder gebleven. 

* BLOKSPOLDER paalt W. ook aan den Proost-polder ; beslaat eene 
oppervlakte, volgens het kadaster, van 35 bund. 2 ▼. r. 74 v. ell., 
waaronder 51 bund. 40 v. r. 21 t. ell. schotbaar land. 

BLOKZIJL, gem., heeft 17 bund» 60 v. r. belastbaar land.— De 
hier beslaan hebbende leerlooyery is sedert 1845 buiten werking, doch 
men heeft er 1 mattenfabrijk en 1 koornmolen , ook ïngerigt tot olie- 
molen. — De eerste tweede Predikant, bij de Herv. is geweest Johabsii 
Zwast , dië in het jaar 1635 herwaarts kwam , en in bet jaar 1633 
overleed. ^-^ De haven is in het jaar 1845 bezocht door 994 geladene 
en 1016 ledige schepen. — In eene kolk aan de binnenzyde van 
den zeedyk , welke bij eene overstrooming in het jaar 1775 is ont- 
staan en in welks midden ruim 12 ell. water gevonden wordt , ter- 
wijl zSj rondom gesloten is , ontstond den 14 April 1845 plotseliog 
eene geweldige waterberoering , zoodanig dat het water op onderscbei- 
dene plaatsen ongeveer twee ellen hoog als fonteinen opsprong , hetwelk 
7 k 8 minuten aanhield en tegen den oever aanbruischte , waarna bet 
wedder geheel stil werd. Zulks heeft ten gevolge gehad , dat bet 
water, hetwelk vroeger zeer helder was, daarna dik en troebel bleef, 
soodat de visch er niet meer in leven kon en men daarin , gedoreoJe 
de beide volgende dagen , meer dan 100 pond paling miet de hand en 
in fuiken vong. De kolk is nagenoeg ^ bunder groot en heeft oege- 
naamd geene gemeenschap met ander water. 

* BLOMMEKSDIJK paalt N. aan den Berg-polder en den Bergen- 
Broek- polder , O. aan de Rotte, Z. aan de stad Rotterdam en den 
pold. Cool, W. aan Beukelsdyk , den Blydorpsche-polder en den Berg- 
polder. De huizen in dit voorm. arob. maken eene voorstad van Rot- 
terdam uit en zyn gebouwd ter wederzyden van deSchie en langs den 
regteroever der Rotte, waaronder het Proveniers- en Leproos- 
huis, de Paarden post e ry en het geslicht Kuyis-fundalie 
Jangs hel eerstgenoemde water staan; tervyl het Station vanden 
llollandschen yzeren spoorweg in^elyks daarin geplaatst is. 

* BLOMMËRSDIJK (OOST-) ligt gem. Rotterdam; paalt N. aan den 
Berg-poldcr en' den Berg-en -Broek-polder, W. aan de Schie en den 
Berg' polder , en bevat eene vulkryke b., lanigs 'de oostzyde der Scbie 
en den regteroever der Rotte. 

BLOMBiEBSDlJK (WEST-) bevat eene volkrijke b., langs de wesl- 
zyde der Schie. — fly ontlast zyn water , met dat van Cool en 
Beukelsdijk, op de Schie, door eenen, in 1845 aan de gebouwen 
van het spoorwegstation gebouwde stoom watermolen. 

BLONDROK (DE), water in Siaats-Fiaanderen , in het Frije-^an- 
Sluis f ^rov» Zeeland p gem. Waterlandkerkje f in den dste/yne-poUef. 



BOD. esT 

Bel loopt leer krookeleode vao het toidetodo van deo Piattendfjk 
OQordwaarti tol de CatelyDe^aGbanls ; bier wordt het vrQ diep , eo 
loopt eerst oost-, dan said-, wendt lich weder noordwaarts naar 
het Toorm. fort St. Philip ; valt hier door eene heal in deo Oude- 
FasMgeale-polder , en kromt ticb daarna , steeds ondieper wordende , 
weder taidwaarts ; loopt yoorby het Toorm. fort van Driegaten , tot 
het eiodeiyk , onmerkbaar drooger wordende , eindigt* — Op de kaart 
van MescB is het goed afgebeeld , en uit die afbeelding wordt het 
waanchyniyk , dat het , vóór het graten Tan de Brugsche-faart , in 
1S05, in verband beeft gestaan met waters, waarvan de overblyfsels 
Bflf in hei Tweede-deel-van-Prins-Willems-polder te zien xyo. Daar 
de Cateiyne-polder nooit lang gevloeid heeft , is het diep en seer loet 
gebleven, en had ook uitmuntende snoek, baars eu karper. In 1851 
is cchler de dyk , die het van het Groote-gat (een overblyfsel der 
BrB|9che-vaart) scheidde, doorgegraven en dit is soo gebleven. Hier- 
door is het water nu minder soet en onderscheidt de visch sich soo 
veel niet. Bet geh. Klein-Braband ligt in de kronkelingen van 
dVl waler en heeft daardoor een bekooriyk voorkomen. 

BUMI1NG (DE) , riv. in Oott^Indii, in het eil. Java , resid. Kadoe. 
*BL(X)IS. Het wapen deser heerl. bestaat in een icbild van sil- 
Ter . met een Si. Andrieskruis , geschakeerd Tan sÜTer en keel , en een 
middensebild van goud, roet eenén leeuw van keel. 
BL0T5HUIS, adell. h., proT. Gelderland. Zie Bloubois. 
BLTA, kad. gem., proT. Prietland, kw. Oosiergoo , griet. Ferwer- 
derédeel, bestaande uit de d. Blya, H oogebei ntnm, Gennm, 
~ Reitsam, Lich taard, Jislum en Wanswerd, en eene opper- 
Tiakle beslaande Tan S693 bund. 01 t. r. 93 t. ell., waaronder i^4S bund. 
41 V. r. 65 T. ell. belastbaar land. 

BOBBBLAAR , boschje in het Overkwartier der prov. Utrecht , arr. 
ütrtdUy kant. iFijk-bij^Duuntede , gtm.Cotken. Het is groot 10 bond. 
90 T. r. 90 ▼. ell. 

BQBOANG, kaap in Oost-Tudie, in de Indiiohe^têe , aan de West- 
kost Tan het eil. Sumatra. 
BOCHOVEN , geh., proT. Limburg. Zie Bosbotbv. W. 
BOCHÜRSI, naam Tan eene plaats, Tcrmeld in 815, als te liggen 
ia Pelwa (Yelnwe), in het graafs. Jtnelande, 

BOCKENMUHL, molen, grootb. Luxemburg ^ kw., arr. en 6 u. 
M. W. Tan Dieürch , kant. en i u. W* N. W. Tan Ckrff^ gem. 

BOCKENHUHL, molen, grootb. LuxewKhurg ^ kw., arr., kant. en 
1 n. O. Tan Dieiirdk, gem. Betiendorf. ■ 

*fi(X:KHOLTZ, d« in de gem. Ooetdorff^ heeft 13 h. en ongoTeer 
100, iow. 

*fiOCKHOLTZ, gem. Hottnaen^ is een d. (geen geh.); telt 18 h. 
CB ongeToer 130 inw., en beeu eene bykerk tot de par. Mumkau' 
tn bekoorende. 

BOD AS, d. in Oogt^Indtë^ op Ket eil. Java f resid. en rtg. Peka^ 
bmgm, disir. Bandar, — Den 14 January 1847 had in de nabyheid 
van dit d. in het gebergte eene sware a£itorting van berggrond plaats , 
Taardoor twee personen Terscbrikkelyk werden gekwetst en één hek 
leven verloor , terwyl wyders daardoor drie JaTaanscbe huizeri en tien 
bsows padiereld Ternield en Tier buffels omgekomen sijn. 

'BODEGBAAFSGHE-HIJE, lees: BODEGRAAFSGHfi-MEIJE , ligt 
{edeelteiyk gem. Bodegropen, gedeelteiyk gem. Nieumkoop^ en telt 

im. Dsu. 4a 



«119 BOD. 

«ader BeO^mflm 46-b« éa JltO luw, — • B« ^ckéol , -mékM «ader Bode^ 
«raven tftaat , «ordi ipemiddeld door 40 leartiiigai Imoofal. 

» BODEGRAVEN bevot dtt58 bosd. 51 ▼. r, 5» v, ell. bebsÜMar 

land ;' teU 548 b., bewoond door tSl9 buisgei., uitttiftkende eeee bc^ 

velkiog vao ttS60 inw^ onder welke 1520 Hervomden , 160 €briti»> 

lyke Afgesebeidenen , 60 Evong. lietb. en 720 R. K., SO Remootlno* 

ten I 3 Doopsgcsinden tn 16 NederdntUebfc Israëlieten. -^ Oftder delk 

BoBBeiiATu geétaan bobbende Herv. Predikanten verdient melding Wu- 

&BH NiGOLAU MoHtiio, von liBOO^^IBlS : onder de Evtag. Lntk. 

Predikanten JeaABias Lccas Looeca « een der medeoprïgters en eente 

bcslaurdert der Maatsebapf (j : Toi J¥mi imm *i jél^nRMUf die er 

vao 1788—1804 stond. -* De Gbr»teH|k« Afgesebeidenen hebkea er 

^ene in 1845 erkende gem., welke tot eersten Leeraér gehad heeft 

HenaiK Dimu, die io bet ja^r 1847 borwaaiis kwnm^ en ia hei 

jaar 1848 overleed. De kerk ie een eenvondig gebbaw ^ aonder torei 

nocb orgel» — Men beeft te BevsoaAvis ook eene spnarbaok* -*- Bet 

is de geboorteplaats van den SobilderCusaanT YnaoaoK, geb. in 1644, 

t in 1600. 

BODE&EH ASLAGTE ^ dt)k in bet ^^tierkwartiét , (MOtr. ^mm- 
ifiHf gem. Zuidhmmé 

BODEMËR, voorm. water, prov. ZMrMoUani^ dat de weslzyde 
van St. Adolfslond bespeelde ^ doob dóór indgkini^ verdwenen is. 

BODENS (DE), poel in de beide in de Méijtrii tmt 'sHttU^ 
botehf kw. Oütermjkf prov. Ifoord'Bmktmd p gem. nüvmrenheek^ 

* BODJONEGORO , rtf., is ook een ads. rewd.j grenst N. aaa Tee» 
ban , Z. O. aan Soeraba|a, Z. aan Kediri, W. aan Madion ^ eafaevll 
al het land der resid. Rtmbmng ^ betuiden de Enngnwut^ 

BODJONEGORO, d. in Oost-Indii, wp bet ail.Vaen^ resid. ReHh 
bang, reg. Bo^O'J^egêroj 6 palen N, van den grooten weg. Hitn 
de boofdplaats van het reg.^ en men legt er dcb <ip de aydeteek les. 
fiODJONG-NEGARA , d. in Ooti-lndië, op bet eil. ivva, reiü. 
Bantam, reg. en afd. Sii>*ii^> distr. dfainliMi, naa de weitayde tao 
de Baai-van-Bantani. 

BODOET , PocLoi-Benoiv , onbcrwoond -eik in Oott'hiii, ia de 
fFelkpmttbaai f N. O. vnn Poeloe-Andelem. 

BODRl (DE) , riv. in Ooêi'Imdtë, op het eii. Jam , r«sid. Anas* 
rang f reg. Kendat, -— Z^ etroomt tem het Praboe-gebargte ea aeMit 
een gedoeke van bet water van deo Oengaran jop. fierst loopt sy vil 
bet Zuiden naar het Westen , dan weder Noord , Noord ten Osstea «a 
Noordwest, door de distrikien Limbangmnf Troêko en Ptfrèedite. Bjj 
den grooten weg is de brug , die er M«r ligt 47 ^1. lang en 1S,X0 dl. 
boog. Zy beeft geene neet booge «evera en loopt «letddto aondea, by 
Rendal, in see. Zy isvan het d. Trongkol in het distr. Trosks , «1* 
boevel slechts toor kleine vnartnigen bewaarbaar. Op twee knQka vóór 
de monding ligt een klipdf in lee ; sQ is 25 palen lang. 

BOE of Ëoao, groep eil. in Oost-lndti, in den MoU3u^ Jnkifd^ 
N. W. van JÊiioie, 

BOEAJA LANGO, d. in <hH^ndie. Zie Lègaa <Boim-). W. 
BOJSAI-aOENDJONG » distr. in OoU-Indü, op bet ed. Smmèm^ 
resid • Palembang. 

BOE AB of howMÈA , eil. in Omi-IndÜ, «en der Foofwatff-j^ivftcMM. 

BOEDANG-BATOE., d. in Oott-lmUe, on bet eiK Jnsn, iwi 

J^oninm, 1^.9 afd., distf., «nderdialr. ^ 8 fwdnn Z. W* ^an SeiM^* 

Den 25 Fdmard 1850 bad bier een gmefat flaati tmMkn m 



étlttkÊmaU Dfijftiifselftn en eene trot^ ia optlaiid tysda Lampon. 
§u$ , weUio laalM» mei een verliet vaii aet deoden en eeipiff e ge. 
kvtUteti werden «liteea ifedreven* Van eaie i^de was ceo Dislrikl». 
laaiiï ffUMaveld. 

BOUSS, b* i^lhÊ^Uriamdf mof. Noord' üailaud ^ arr. en 4 u. N. 
vanffMni^ kent. es 1^ u. N. W. wnBmkkukm, vuxa.Anénkt met 
aO L aa ItfO isv. 

* ROEDE (TER) had let wapea een io gecten gedeeld tehild ▼an 
i&viren anbel, met een beofd van keel , met drie leMn(|fei van good. 

lOBDIKG , cedeelle laad» in dan frydom van *« Herêogenboiek , pref • 
JfmM- Mfm hmmd f arr. en fcant. *« £f rrfaaiMAeiak , gem. ém Dunden, 
em gedeelte natmakende Tan den peld. Moerde»» êoêdiu^ , en eene 
^pfervlaktn bmlaande wan 76 knod. |t t. r. 

« B08GAS tigt 19» palen O. van Baifmin , 38fl palen W. Tun Soe^ 
fginia I aaD den groeten postweg* 

BOEGEL WABI <DB) , riv. in Oêiteludië, op ket til. Java, residJ 
fkmmno^f welke nii het Pmkoer^Amgio ontspringt en , in de rigting 
Tan het Zniden naar het Westen , deer de Yeietenlanden , Uaian^ en 
hel dirtf. TwÊêko alrenmt en aich in èm YoêHmnfJaoa ontlast. 

BOEGISCBE-EILANDEN (DE) , eilanden groep in Ooêt^indÜ, in 
de Zer-enn-f kpïff , ten 2. van het eil. Celdies , toer de Baai ven Boni. 

fiOEHA , linds. in Out^Indië, op de Zuidkust van het eil. Ceiekêi. 
aai land is tamelijk wel hekonwd. 

BMBAB^eil. «n Oesl^/ndiir. Zie Beana. 

«BOBUIEEa (GROOT^), is sekotkaar groot 140 band. 93 v.r. tfO ▼. el! . 
en valert uit op de Hark, door eene steenen alais w^d 1,15 ell.| 
veonien rnn eene dr^jfdenr. 

BOEKAL , eil. in Oosl-'Jndiêf tot de Mtmodaf^kmdiê» behoerende. 

»BOBUL , gem., paak Z. aan Gemert, W. ean Erp; bestaat nit 
tien <^kcw, s^ode genoemd den Berkh'OUt, het Leiirke, de 
Peel straat, de Zand hoek, de Kerkstraat, deNeerbrnukt, 
bet Molenw^k, den Eisen, de Peelaekais en de Bovenste* 
hnis ; haainnt eene oppervlakte , volgens bet kadaster van 5453 bund. 
nMMiider 5S89 bnnfl. 18 t. r. 50 v. all. belastbaar laad , en telt 
4S1 h., bewoond door 468 haisgei., nitmakende eene bevolking van 
M9 inw. Men kaefil er 1 bierkroawea|f , 1 olie- en 1 korenmolen. — 
Jk B. E. kerk b aan de 11. H. Aesvis en Lboia tocgei^yd. ->- £r be- 
itaan onk y nndsr de benaming Tan Oa.dekerk of Oudekerker» 
veld, iB de gem. Benam twee plaatsen, waar vroeger A. E. kerken 
fPlaan bnkfaen ^e «eofts op OuniuaE W.). — Oe dorp^hool wordt 
fmuddeld 'door een geUd van 150 leerlingfo beaocbt. — Bet wapen 
iescr gem. u Tan asunr met eene kerk van goad. 

*BO£E£L , gek., bad veoeger eene school , die, om het gering aantal 
latrfinoen, m IoAQ, gesnpprimeefd en aan die van Akerileet getrokken is« 
«BWKfiU>'tek79 h., bewoond door 8B bnisgea., aitmakende eene 
lNMUMgwnn'499 inw., onder welke 10 Herr., de overige R. E., welke 
liateta Int de atat. WofUm behooren. -r- De school, mede voor de 
knnrs. Holibroisiew en Eppeneolder bestemd , is in 1845 geheel 
vsanieamd. «^ De^erdeding oer marke in deae bnvrs. is bQ kooinkiyk 
httlnk Tan 10 Mei 184B goedgekeurd en thans volbragt. 

BOEEBOLTZ , d., proT. hiwhwM. Zie BocnoLs. W. 

*B0BE&Utt6T (INS VBIJ&*EN-LAGE.) telt 7 b., bewoond door 
18 hniigm., ailmdiende eene bevolking van 50 inw. Eigenaar deier 
heerl. is de Heer Mr» HannaiK ETimroiL, te Brussel. 



«60 BOS. 

BOEKHORST*POLDER « pold. in Rifnlamd, prov. Zmid-BoOand, 
arr. Fjeydên, kant. Nöordwijk, gcm. Foorhout; palende N. aan *t Gn* 
Teodam , O. aan den Yoorbeuler-weg , Z. en W. aan de Haarlemmer- 
▼aart. — Dexe pold. beslaat, vol^ns bet kadaster, eene oppertUkte 
van 210 band.; telt 10 b., waaronder 8 boerderyen , en wordt door 
eenen molen , op de Haarlemmer-vaart , van bet overtollige water oot- 
last. Het polderbestuur bestaat nit den Bargemeester en SecreUra 
van Voorboiit , benevens twee Poldermeesters. 

BOEKIT-DJARGAN , berg in Oott-lndiê, op hei eil. Java, resid. 
Proanger^ Regentschappen ; ruim 1500 ell. boog. 

BOEKIT'GEDONG (Svabbbbo) , distr. in O. Indii, op bet eil. Suma- 
tra j resid. Padangsche'Bopenlanden y in hetwelk de Kampar ontspringt. 

BOEKIT-TOENGGQEL , berg in Oost-Indië, op bet eil. Jata, rend. 
Preanger^Regentsehappen , op de scheiding van bet distr. Oedjong- 
Brom, reg. Banéonoy en bet distr. Waniana^ ads. res. Krawang^ 
ongeveer 10 palen N. van Bandong; rnim 1400 ell. hoog. 

BOEKOE (PUNT-) of m ZoinvrtSTPOHT , kaap in OóH-Indië, aan de 
Zuidwestkust van bet eil. Singkeb, 

BOEKOEAN, d. in Ooii-Indiëf op bet eil. Bomeo , resid. Bandjm^ 
masinoy aan de Doeson, door Dajakkers bewoond. 

BOEKOOR, boseh in Oosi-IntUë^ op bet eil. Java, resid. Pd»- 
longaHf distr* Bandar, hetwelk djatihout oplevert. 

BOELAKA , oud d. in O. Indië, op bet eil. Java, ads. resid. tCrawang, 

BOELAKKAN, d. in Oost-Indié, op het eil. Java, resid. Tagai 

BOELANG, d. in AuttraUë , aan de Znidkutt van JfieuW'Guüuttf 
in de Kwaalberg^ogt, 

BOELANGA , baai in Oott^Indië, in de Zee^van^CelAee , aso de 
Noordkttst van bet eil. Celehet, 

*BOELESTEIN was reeds in 1540 bekend , en wordt thans in eigeadom 
beietcn en bewoond door den Heer THBoooacs Hnaicua Abbu vah Wa- 
vsaviBH. 

BOELHOFF, baves., prov. Gelderland. Zie Bobdbuof. W. 

BOELI I riv. in Ooet-Indië, op het eil. Celebes, op den noordooitdijke 
landtong. Zy loopt met eene noordoosteiyke rigting in de Zn-«M*- 
Celehes uit. 

BOELOESSAR, d. in Oost^Inddé, op bet. eil. Java, resid., reg. eo 
distr. Samarang , aan den mond der Boeloessar. 

BOELOESSAR (DE) , riv. in Oost-Fndië, op bet eil. Java, rend.So- 
marang , welke in de bosschen van Prmgapoes ontspringt , eerst noord- 
oostelijk loopt , voorts , in eene noordwestelijke rigting , door de distr. 
Oenarang, Singen en Satnarang vloeit en aibb nabQ bet d. vao den 
selfden naam in de Zee-van^ava ontlast. 

BOELS , alleenst. b.in het balj. van Dtehireh, grootb. LuxesAwrg^ 
kw., arr. en kant. en 1 u. O. ten Z. van Diekireh, gero. enf a. N.0. 
van Brensdorf: met tt bewoners, diekerkeiyk totüjapelcior/behooren. 

BOEIiSEMAHEERD , roorm* beerde, in Fivelgo, proT. CrrofUMm, 
arr., kant. en 5 u. W. ten Z. van Jppmgedam, gem. Ten-Boer ^ 
«taande op de Hemert , dat kerkeiyk onder Lellens behoort. — Ter 
plaatse , waar %\} geslaan beeft , siet men thans eene boerderQ met 
46 bunders land , doende jaarlijks tot yaste huur 980 gulden nnn den 
eigenaar van de beklemmmg. 

BOEHI-KENTJANI , st. in Oost-indië. Zie Mabta-pobba. W. 

BOENDANG, d. in Oost^Indië, op bet eil. Bomeo, resid. Be»- 
djarmasing , aan de Doeson» 



BOK. Ml 

BORIIGAS ofBMAAS , dislr. in Oogt-ImHij 9j^ ImI eil. Jawt, retid. 
Ttmtl, reg. Pm ma Uu uf. 
JlOSNGATTAN , dutr. in OaU-Inda, op bei eil. Jawa , retid. en 

fiOENGATTAN, d. in OaH-IndÜ^ op bei eil. Java, reaid. en reg. 
Btsffekif drstr. Boengaitan* Er is aldaar eene pottery. 

BOENGENG-BOENGENG , kaap in Ooii-IndiS, aan de Weslkast van 
bei al Celebet. 

BOEÜGO , d. in Ooii^Indiif op bei eii. Jawa^ retid. Samarang ^ 
rcg. Demak , dislr. fFedoaug, — Den 9 Jannary 1847 is aldaar brand 
uaUtaao, waardoor 171 h.en 96 padi-scbnren syn vernield geworden. 

JKffiNGOfiRANG , eil. in Oatt-Indii. Zit Natoua's. (Di Gaoor-). W. 

60BNIAJOB, disir. in Oosi-Indü, op bei eil. Jamt, resid. Tagal , 
reg. BfÊbeSm 

BOENIüGEN bnurs.y prov. OverijueL Zie Bimimara. W. 

fiOËNKOELAN, d. in Oott-Indii, op hei eil. Balt, ryk Bohliag. 

BOENOET, d. in Ooêt'Jadië, op bei eil. Bomeo , resid. Pontianak , 
aan de Ea^ioeas. 

BOEHTAMATTl , d. in Oogt-Indii, op bei eil. Java, resid. CAe- 
rSwaj reg. eo 16 palen Z. van Fndramajoe ^ aan do Tjimanok. 

BOERAHGS-EILANDJES (DE) , eil. groep in Oott-IntUé , in de 
Siraat'^kr'MolMkkos f aan de Wcstknsi van bet eil. CeUbtt, 

BOEfiDIJE , Troeger genaamd Bboebdijk , geb. in de V ter •If oorder- 
faf^, pror. Ifoord'Holland , arr. en Ü^ u. N. van Hoorn. kant. en 
1 n* W. ten Z. tan ModembWs, gem. Midmmd-on'Oottwoua ; palende 
N. aëB hei d. Midwond , waartoe bei beboort j met S b , bewoond door 
12 aden , en eenen korenmolen. 

*B0EADONE beeft eene scbool. -^ Naby dit geb. is een ireknont- 
Teer over de Znid-Willemsyaari , in den weg van Erp naar Lieshoui. 

*B0£REN-GORS, maakt ibans mei den pold. Ifieuw-Fostemeer 
eene gemeene bedyking uit ; er was vóór bare bedyking , eene gors , de 
Hoogplaai genaamd. — Daarin ligt bet noordoostelyke gedeelte van 
het ibrp Nieuw-Yossemeer tot aan de dorpstraai. , genaamd de 
iehterbiLart. Hy watert uit dooreene steenen beol in den dorps- 
«egy wyd in den dag 0,69 eil., in den Polder- van-Nienw^Yossemeer 
ca venrolgens door den polder de Eèndragt op de rivier van dien naam. 
Het looierpeil is 0|45 eil. onder A. P. 

B0EEENGOR5, pold. in de beerl. iftèr«aar<. Zie BoBansisooas. 

SBOERENGOESEN , pold. in bet markgr. van^eryen-op^Zooas, 
ffiv. Noord-Braband, Zie HaaawnA-POMiB. W. - 

BOEREN-POLDfia (DE) , voorm.jpold. in ^««als.FAMitifereii^ prov. 
Zeeland s palende N. aan Elmare, U. aan den Gouden «polder , Z. aan 
<lmeudea Passegenle-polder , W. aan den Gately ne -polder ; by schyni 
oadcr de parocbie van St. Gatrina beboord te bebben en vloeide in 
de lestiende eenw, soo niet vroeger. Tbans maakt by een gedeelte der 
inpeke dijklanden van Print' fFüUme^fMer uit. , 

BUERENSGHUÜR , eil. in OoH-Indii, in de Straat-der-Molukkot, 
foor de Saai'-van'Crorantalo, 

* BOERENYERDRIET beslaat, voloens bet kadaster , eene opper- 
vlakte van 153 band. 9 v. r. 26 v. eil., waaronder 156 bond. 46 v. r. 
60 V. eil. scboibaar land. Hei land ligt 0,69 tot 0,89 boven A. P.; 
het somerpeil is 0,10 onder A. P. 

* BOEBEN YERDRIET (NIEUW-) paalt Z. aan de Poslsloot ; beslaat , 
xoader de kade , volgens hei kadaster , eene oppervlakte van 127 bund. 



êes Ao Kr. 

U6v. r.08 V. eili -lifel ttomeriieil U 0;1<( bovvn- A. F. Aan dênXvid- 
vresthoek en den Zuidkant is de kade ran defe«l peM«f niet een m- 
tal ktiiten bütei, «ol^dendt ëk get, de Hank fenoeand. 

* BOERENVERDRIET (OUD-) paalt N. aan de aitwateriii|f tn 
BinmlkboTen en Ha Bli9«kkil , «n mlaat , iro1|feBt bet kadaiter ,' eeoe 
oppervlakte vatt 4tf bilnd*, waarohder 41 bond. 29 v. r. schotkaar had, 
a« : otider Dun€it*Munittt'ên*9fuilkêj4t 5K band. 05 ? . r. 90 v. dl., 
waaronder 52 bnnd. 81 ▼. r. 70 ▼. ell. scbotbaar hmd , eo oad» 
BmmMoiren^èn'^'mttfélhwtèn 9 btilid. 4 v. f. 10 t. ell», waarDader 
9 bandk 5 v. r. 50 v. ell. «èheibaar hind. Het soitterpeil is 0,10 sll. 
ba^B A. P. 

» ROfiRO H {jcen st. maar een d; Db Nederlanders hadden kier 
Traè|ér een fort, dat Mandasjiik beette en tban« vertateo is, 
BOERO , kaap aan de Zuidkust ?an I¥ieuw'Guinea, 
BOEROE-BlliANDJES, eil. (pvep in thH-fndif, aan deW<l(kost 
tan bet eil. Samatra, 
BOBROfiKG (POELOBO , e», in Ooit^iniff. Zie Koim. W. 
BOERONBONG, kleine staat in Oost-!ndië, op bet eit. Méa, 
np de Znidelfjke landtong. 

BOERONG, eil. in Oost-Iitéië. Zie VovvLS-BfLAa». W. 
BOERt>NO , eil. in Oost-inilië, in de Baai'^an'-'K^epang, 
BOEROKG fFANDJONG^) Vontsaon of Ntsoaooomosa , kaap io 
Ootf-lndië f aan de Noordoostkust tan bet eil. Groot- Bn^da* 

BOERTKENSGORS , potd. in de beerl. Niervaart ^ prov. ifsud- 
Mrtiband, arr. Breda, kant. Zetenberaen , f^tn, Kiunderi. YandeKB 
peld., welke voor het jaar 1668 bedykt is en thans een gedflcAteftn 
den Loseeaati'polder-eri'Boertkensgon nitmaakt , weet nien thans 4e 
afaooderlijke grootte niet meer aan te wijsen. Hij wordt bestonrd 
door den Rentmeester tan 'bet Domein tan Prins FaaaniK itr Ui- 
derhnêen , te KInndert. 

BOESINGEN , eene^plaaU , waarvan de kerk en tienden in de ItaaWe 
eenw , door AvbKBAS rkn Kvtk , den v^f en twintigste» Bissebsp vso 
Utrecht, aan de St. Janskerk te Utrecht geschonken werden ca «str- 
mede misschien wel bet tegenwoordige BEüsicar» bedoeld wordt. 

fiOETA (POËLOE.) of Bltno-eiiasd , cil. in thU^indif, in defn- 
wéHf^dva ; N. van het eil. Jaiva, aan de kast Tan Krmm^i lot 
"welke ads. resid. bet behoort. 

BOETAK, GoBHoae-BoatAi , -berg in (hut-Indië, op bet eA. Im^ 
•resid. Pekaiongan, 

BOETANG, st. in OoU-fndtë, op de Noordkust van bet eil. /M»; 
rtsid. ^SamarHna, «• W Z. B., 1«7* 57' 6. L. * ' 
» fiOETKLO ligt ^ u. N. ^en O. van DeMnter, en teh 54 b,en«a0iw. 
""BOETJANG <e».* BOÈTJÜNB. 

BOETSJANG, ond d. ra Üost^inOë, op bet eit. Jaa», resid. Pi«- 
lifiger-BegettUchappen , reg. Tjanjor, distr. TjikondaH, 

BOKVINKSBUUG, bmg in het graaft. Zu^Aeri, ptov. eéMudi 
o\er de Bcrkel , in de bonrs. C7roof-£^odltefeft , in ilen wegvanhsitB 
• naar Vorden. 

BOEWAJA, RAWa-BoKvssA , meer in 'het Aint/(UeAe eil. inw. raid' 
BtntjoemtMt , bjjna de Tjidandoewi. 

«BOEWANG-fiBSI , eH., heeft door eene aardbeving , die deal IVe- 
vcnibcr 1855 plaats had, veel geleden. De muren van het fort *»• 
i.'indta weken iilt, terwijl er mede eenige schade aan kerken en bui- 
2<'ri viel. Den 27 Jnnnary t857 deed er rich wcdfer eene aardbenitj 



BOK. M9 

, éJmhkéB volgMida digw Ó90w ondUnelnideDe lehokkeo ge^ 

BOBWOOL of Bonion, faaM m (Mü^lnÜi, aan 4e Noord kuU Ta» 
kil eil. AMcf . 
fiOSYftOLO, ou4 irek in (hd^InM. Zio Boiuwlo. W. 
^BDBZEII-POLDfiaitgiarr. AoftefdbM, kaai. ^MMfo; paalt N.aaD 
da ZdUids, O. aan den Praitadipk, Z. aaa'Slaipwyk, W. aan 
BcflBwQk eo ZwaoMaardaiD. -*^ Daie pold. ketlaaC , volgans het kadas* 
Ier, ene oppervbkle van 107 bmid. 40 .▼. r. 65 ▼. eH.; tett 4 h., 
«asiMider 5 boèrderyeo , en wordt door eene f luis , op de Wierikke , 
taa kei ocertoUige vater ontlaat. Het polderbettaor bottaat oit eenen 
llflMaf ea Iwee &fooikec«f ade». 
WttZSftOfiNBUÜSK , kaap ia AutêmUi, in de OethMi-^aai. 
» BOf FE&DING£N lelt S7 h. en rmm 160 inv. 
lOGADIN^ , d. in OoêUlnéiè^ op bet eil. Lombok, aan de Oostkust. 
BOGAIiG, plaats in Ooii-intUë, op bet eil. Jaoa, resid. Remhmig. 
BQGKtSKAHP, kavea., proT. OoerifueL Zie BivonsiA». W. en A. 
MMRk«4n£N-PASS£L£N , distr. in Ooü-indië, op bet eil. ./oen , 
m4. B^jMm. —* Uit distr., betvelk tot in 18S4 onder Rewtbanf^ 
bekeoffde, is leeo aan de letid. JJjopttnt loe£^voe|fd. 

BOGT (DE)f geb. ia de- beerl. Stoeuhergen , proT. Jfoord^Braband, 
art. ca 7 n. W. van Bwodaj kant. en 3^ u. N. ten O. van Rorgen-op- 
Zoom, gom» Sêtomhefyoi^-om^Xruiêlatul , SO min. Z. O. van Steenber- 
gen, in dca pol4. Oud-€romwioi ; met 8 b. en 60 iaw. 

BOBM^KNI , het snideasteiyke gedeelte van de Vrijwmntgronden , 
kol. SiÊrmtmmo* Zie Gaeanaa (YaiMABS-). W. 

«BOttMDHL is een alleenelaan4 b. (geen geb.) in 4e gem. Sohmi^ 
Iri^^ ^iat ^e Aai lrifs a) met O beWoners. 
BOBO, greep eil. in Jtmoiratië, Zie Boa. 

BOH09I-RATO£-80BL£ , d. in Ooit-Indië , op bot eti. Bomeo , 
roÊoL MoÊiJjanmasin^ , ia bet 4oor Dajakkem bewoonde binnenland* 
Hier bondt de Tommenggoeng ToHOAa , Opperhoofd van den stam Ot- 
D toe m ea tevens 4e r^ksle Daiakker van gekeel Bomeo , syn verbiyf» 
BOINTOBAB, 4. iu OoüJndië, op bet «il. Jaoa, resid. Soertt^ 
lafo. — Nab|| dit dorp is op 4en lep van eenen heuvel eene modder- 
vel 9 welka ale va^ eaoen kegel afvloeit ; de modder is roet vele xouU 
éselén besvranger4. Ook meent men kieromtrent - bronnen van aar4- 
pck of aardolie (naptka) oat4ekt Ie kebben. 

BOJCMCATTi, 4. in OooUlnéÜ^ op bet eil, Jaoa, rosi4. en reg. 
M a lom atm , 4istr. Wimdetoo , met een belangrijk nipaboseh. 

«BOiHOFEli wev4ia 1490 eene baron^ en in 1640 een ryksmafs. 
Bé legettvraor4ige eigenaar is de Beer GesT&va (4uaLis MAaii Lbvis , 
Berteg «aa Mirofoix on Lirnn , Oa4*Pair van Frankryk. -» Het dorp , 
ia e^de oorkonden BeaKBOWB, Boeaovi, BaaiaaovB, BoocnaevBa en Bokb- 
asvu geapel4 , bestaat uit 54 ter wedersydea van den Maasdyk ver- 
rtM»oi4 staande koiien , aMt B80 inw. ***- Men beeft er eene sehool met on- 
derwyzerswontng ea raa4kamer, ea ten O. baiten het d» een sehoi- 
tenvcer op A m mf io 4en en Re4el. •— De kerk is een ruim krnisge* 
baow, met lagen ▼ierkaaten toren en boege spits, een f pits klokke- 
Isrsntje op het kmis ea een orgel. «— Het praalgraf in deie kerk is 
Ier n^adaebleaia van Crt>aaf EiieBi.aiaT var Lnaa ea syne vroow Hblsri 
ei MoaTBoasBOT. Op eene sarcophaag van rood en iwart marmer syn 
beide ed»lgeooolen , ia vortfemk gewaad en met de kroon hunner 
waardigheid gedekt, in liggende bou4ing voorgesteld* Jfen bewoB4ert 



e 



664 fi O K. 

bier Diel minder bet krachtig roanneiyk Toorkomen vao deo GfMf, 
dan de uitdrakking van lacbtbeid in bet scboone gelaat der Gravb* 
Aan de noordtyde van bet gedenkteeken , aehter de kussens , waarop 
beider hoofden scbynen te rusten , vertoont sicb een gevleugeld kia- 
derhoofd, hetwelk men tersekert de beschouwing der knastkeoaen 
overwaardig te syn. Tegen de sarcophaag tiet meo de familiewapem 
van LiBBBB en Mobtiobbrct ,.in wit warmer, uitgehouwen, het eeae 
door eenen leeuw , het andere door eenen griffioen , als het ware , 
gedraffen , en in het midden eene plaat van swart marmer , met eea 
grafschriflt. 

* fiOKHOyEN , kast., daarvan bestaat niets metr dan de voormoor, 
welke eenen moestuin afsluit, en nu slechts ab een gewone maar », 
met eenen inganff , waarvoor een steenen bruggetje over de nog sigUwre 
gracht ligt. — Naby de plaaU van dit kast. staat nog ee» gebonvtje 
van eenen bysonderen trant , dat, soo men segt , het jagtbuis geweest ii. 

$ BOKHOVEN (UOOGE.POLDER.VAN-), pold. in de beerl.BsUs- 
ven, prov. NoorA^Btchandf arr. ^i UertogmAo9ckj kant. HeutdtM^ 
gem. Bokhoven f palende N. aan de buitengronden langs de Msaif 
O. aan bet dorp Bokhoven , Z. aan het Startdykje legen den Lsfea 
Polder, W. aan het Eigendykje «tegenden Musschen- en Geldersclica* 
waard. — Dese pold «beslaat , volgens het kadaster, eene oppervlakte vai 
138 bund. 67 v. r. 40 v. ell., en beeft vier houten duikers, waarvan tvee 
in den Eigendgk , als : eenen aan don Zaaiwaard , wyd 0,33 ell., voo^ 
sien met eene schuif en eenen aan den Kruin^n-Ryswaard , wyd 0,46 
voorsien met eene klep.; benevens twee in het Startdykje , wydO^dBes 
0,26 elL, elk voorzien met eene schuif; door do twee eerslgemelde watert 
by uit op den Musscben-en-Gelderschenwaard , en vervolgens op de He* 
dikhuisensche Maas , en door de iwee laatstgemelde duikers in deo Ltgei 
Polder, en vervolgens naar de Vergeseindsche sluis en den waterneleB. 
Het land ligt 8,S0 ell. boven. A. P. Het polderbestuur bestaat, met 
den Lage-polder geiameniyk, uit eenen Dykgraaf, drie Heemradea- 
en een hecretaris-Penningmeesler. 

S BOKHOVEN (LAGEPOLDER-VAN-) , pold. in de beerl. ITsaoMii, 
prov. Noord'Brahetnd , arr. 'e Uertogenhoeehy kant. Ueuidenf fpsL, 
Bokhoven ; palende N. aan den Hooge-polder en de vooqfroadeo te* 
gen de rivier de Maas, O. aan de voorgronden tegen de Maas ea dei 
Achterdyk tegen den Binnenpolder van Engelen, Z. aan de BoiteiipoUen 
van Engelen en Viymen , W. aan den Buitenpolder van UedikhaiieB. — 
Dese pold. beslaat, volgens het kadaster , eene oppervlakte van 141 baad. 
38 V. r. 33 V. ell. met de kaden , en wordt , ingevolge contract vaa des 
7 September 163S , in den Geoombincerde*Buitenpolder-van«>£ageleB- 
Viymen-en-Hedikbnisen en met het water van dien buitenpolder , op de 
Hedikbui8ensche*Maas van het overtollige water ontlast. Hel laad lift 
%Q0 ell. boven A. P. Oe hoogte der dyken is 4.73 ell. Dese pold. 
heeh het selfde bestuur als de Hooge-polder. Onder de werken die dsie 
pold. te onderhouden beeft, behooren voornameiyk vier kribben, toi 
dt*kking van den oever boven bet voormelde veer gelegen. 

SBOKKENEILAND, eil. in 0bsf./n(£fff. Zie BAamaAB. W. 

BOKKENGAT (HET), een der vaarwaters van bet Goer«eieA#-MMBl< 
loopt tosscben den droogen Hinder en de Garnalenplaat naar het new- 
t^er Pampui, met minstens 3,40 ell. diepte. Het is een seer gesebiki 
vanrwater , met genoegsanie breedte. 

BOKRENPOLDER (UE) , pold., prov. Zuid-Hoihnd. Zie Srsif 
roLDsa. W. 






B O L. 665 

BOKKBN WAARD, uiterwaard, in htl graafii. ZnipheH , prov. 
Mitriamdf arr. en kaoi. Zuiphtn , geoi. Garuel: palende W. aan den 
üttcL — Deie uilerwaard , beslaat eeue oppervlakte van % bund. 45 v. r. 
10 V. ell., en watert door eenen bouten duiker op den tJsiel nit. 

BOKKEN WEIDE, duinvallei in Keunemeriaud , prov. Noord-Bol- 
laudf arr. en kant. Alkmamr, gem. en Z. W. van Bergtn, N. van 
de ff «venipetdSr. 

BOL (DE) , plaat in den Biesboseh^ prov. Noord^Brahand , arr. Breda, 
kaaL AsfferMHly gem. Made eu^DrimffuleH ; W. enN. bespoeid door 
bet Gal van de Koekoek , O. en Z. door de Ham. Van dese plaat is 
eea gedeelte omkaad. Zie bet art. Bol (Da). W. 

'BOLGERIJ of BoLOAiij , pold. in bet Lamt-vaf^verdingen, beslaat, 
volaens het kadaster | cene oppervlakte van 938 bond. 4i t. r.« waar- 
eader Ü5 band. 6i v. r. scbotbaar land ; telt SM) b., waaronder 19 boer- 
dcf^» De oitwatering gescbiedt, gemeensehappeiyk met BolgerQ 
onder FsBse», op bet 2ederikkanaal , door middel van twee watermo- 
lens , tteande aan de oostxyde van dat kanaal. Het polderbestu or van 
Eveidingen oefent geen gesag over de molens of de waterontlasCing' uit , 
wdk geng alleen by bet polderbestuur van Yianen berust. Het polderbe- 
stmtr , hetwelk over desen pold. en levens over de pold. Everdingen, 
ZQderveld, Ontena en Gouden es bet bestuur heeft , bestaat uit 
eenen Polderschont en vier Ueemraden. 

BOLGEAII of BoiOABM , pold. in bei Land-van-Vianen ^ prov. Zutd" 
MoUamdf arr. Gorinehemf kant. en gem. f^tanen ; palende N. aan An- 
lena , O. aan Bolgerg onder Everdingen , Z. aan Neder-Boeikoop , W« 
aan JictZederikkanaal. — Dese pold. wordt door den kruisweg in twet 
deefen gesdeiden • wordende de landen ten O. van dien weg genaamd 
Ley-den-Bolgerü, die ten W., Son-den-Bolger^. Uy be- 
slaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 39*5 band., waaronder 
353 Imnd. 36 ▼. r. scbotbaar land ^ lelt 13 h^ waaronder 8 bocrdery en. 
* fiOLGEBY (LEY.DEN-) en BOLGERY (SOD-DBN) , lün <i(» ffeen 
pold., maar slechts gedeelten van den pold. Bolobsv , onder f^ianeu. 
fiOLIO of volgeos sommigen Gossiao , st. in Oósi^indië, op bel eil. 
Beekm. — Het is de hoofdplaats van den Snltaq der Boel on-eilanden , 
lig[t op ceaen steenacbtigen steilen heuvel, en is omringd door eenen 
hosgen muor van klipsteen. De stad is volkryk , en de buisen sljn 
op palen gebouwd. In bare nabybeid is de mond der Boeion , als* 
oiede de xaiderengte van Straat-Boeton ; sy heeft eene • reede en vei- 
lige ankerplaats , welke door het eilandje Lowoe»Lowoe en de Kada- 
toewaa«Ëilandjes gedekt is. In de achttiende eeuw bevond zich hier 
em Mederlandsch Poslhooder. *^ De omstreken van Bolio syn zeer volk- 
ryk ; meo bouwt er veel rt)st , patatoes , oebie enz. Er zijn geiten , 
vilde zwijnen , boenderr , eenden enz. Het katoen , ^\ bier groeit , 
«aidt door de Boelonnezen tot kleedjes verwerkt \ er is ook scheep- 
vaart en ▼fisscbery. 

BOLLANG of fio&AaOy landg. in Ooit^Iitdië^ op het eil. Jara^ resid. 
BftiUfÊxorg. Aldaar is in den nacht van 82 op 23 Juiy 1842 brand 
ontstaan , waardoor 135 bamboezen woningen en een aantal rystscharcn 
eoae prooi der vlammen syn geworden. 

BCHjLEKBNSLOOP y waterloop in bet markgr. Tan Bergen-im-Zoom , 
prov. I¥oard-Bfmhandy gem. fFoen9dr€chi»Mooatrh0id€'en'aMeUn'' 
oord.— Hy ontstaat in de heidevelden van fFoemireelU^ en loopt in eene 
westeiyke rigting langs fortew» door dea Prmi'KartU'poIder , alwaar 
kg zich vereenigd met de afwateringen of slooten. 



9 



666 fi^OU 

BOLLfiKENSSTBEG , steeg ef rU«eg k^ de bar. vaa Vwifa, pioT. 
Jfoord'Braband, gein. thngun^ loopende raa deo BedgenBam, laief 
het Klooster naar Rlefii*Doogen. 

BÜLLKNDORP, geh. in Ktnnemêrhmdj prov. NowM^BüUmud, arr., 
kant. en IJ u. Z. Z. W« van Alkmaar, gem. HeUo'eH'OaJam , 10 min* 
Z. Z. W. van ffeilo; mei 19* h. en mins 100 inw. 

BOLO-AUN, d. in OügtTndië, op het eil. Celebu, mtd. Mem^, 
drstr. CaisjeU, 

BOLOBOLO (HOBR^Vi)LK.), kaap in OoH^ImdÜ, aan de Zuidkasl 
tan het' eil. Celehet» 

BOLSGHERBEEK , beek In TweuihÊ , prov. (hem$ʧl, dieaitde 
gemeente Haaksbergen komt , door da geroeanla jimb^Deldem , tot to 
de gemeente Markeh loopt , alwaar i^ aiob' door da Yiybeek ia de 
Potlee , in de Regge ootHist, 

BOLSlËRSEMA , vroegere naam van den borg Scaivsaoaa , |mv. 
Groningen. Zie ScaiTsiaaa. W. 

BOLS WAARD , ook genaamd Oooa-Boa , nitarwaard ia da LAy pie*. 
Zviê'Uülland, arr. GofMieAeiiiy kant. Fia/nêUf gem* Lekemané'ên^Lt^ 
kereeld, voor het d. Leksmond ; palende N. aa» da Lek , Q. aan dn 
pold. Eend ragt , Z. aan de Bïnnan*Lek , W. aan de lUaUtaart* — 
bete uiterwaard is niet omkaad en neemt aoadanig af door de kiaeht 
der rivier en den slag van bet water door de stoambooten veroorsaaktf 
dat bij niet meer aan de kadastrale mating beantwoordt en sloehu 

6 bunders groot is. 

*BOLSWARD, kant., beslaat volgens het kadaster, eene <mpervlaklt 
van 16,464 bond. 88 v. r. 76 v. eil., waaronder ltt,4Sa baad. 10 v. r. 
9 V. elU belastbaar land ; telt S767 b.^ bewoond door 3411 boisg»^ 
oitmakende eene bevolking van 16,600 inw. 

""BOLSWARD, gem., heeft 904 bnnd. 68 v. r. 30 v. eil. beisM- 
baar land ; feit 700 h , bewoond door 101 S huisgea., uitmakende eene 
bevolking van 4300 inw. -^ Behalve de in bet Wbk. vermeids fii- 
brijken, heeft men er nog 1 tabakskervery. -^ De eerste, diets 
BouwAB» als vaste Predikant het leeraarambt heeft waargononeo , ii 
geweest Rvabdos Acborios, die , na den 30 Junfj 1379 vorifeeb bs> 
roepen te sQn , een tweede beroep aannam , nog in dat aelfde jsar 
aldaar kwam , en welligt in het jaar 1381 weder vertrokken is aasr 
Kornjam , ten minste stond hy daar in 1589. Siztos Rirvaavi bediende 
in 1378 eenige plaatsen in het geheim ; meer onenl^k in 1370 Fraaeiwr 
en Bolsward ; doeb b\j bet lot werd fa^ nog in dat selfde jaar aan Innc« 
ker toegewezen. De eerste tweede Predikant waa waarscbynl^k leaua» 
BeeBan*a, die erin het jaar 1380 kwam en in bet jaar 1393 nasr Kam- 
pen vertrok. — De weinige Evaag.^Luth., die er gevonden «ordse, 
wonen de bediening des H. Avoadaoaals hy te Warkum.y waar salb 
tweenraal 's jaars door iden Predikaat van ÜarUnge» geschiedt. — De 
stad wordt in het Latyn ook Boasriaai genaamd. — BI. 33S, r^* 

7 f tont.* MDGGGXXU. lees.* MDGGGXXIiL Beg. 30 sfool.- ia het 
jaar 137S, hese den 31 Augostos 1372. — BI. 334. Er is ia ket 
jaar 1847 te BoMwiaa eene «ieowe R. K. kerk gebouwd, welke aas 
den H. Fbshciscos is toegewyd. Het ia een kraisgebanw , met eenes 
spitsen toren. Eene tweede R. K. kerk aan den H. Hiafiaos fe- 
wyd is in 1830 nieuw geatiobt en piQkt meda met aanea toren. — Oe 
Synagoge te BaftswPAaa is den 14 Augasina 1840 ingewyd. -* BI. W' ' 
Ook is er eene Bank iFan laan ing door eene administratie yaalis^ 
dadigheid beheerd wordandei eene Stadal^ka werkinriftiag 



BOM. en? 

f««r behoefiigé» is dao winter en eend Spaarbank voor 
iea haadwerksa«ii em arbeider. •— Ooder de beroemde man* 
aeo y die Bouwaab heeft voorlgebragi , ferdienen meldiAg: de Frie- 
icbe Dicht«r Jui Pima Geaiius Saltuda, geb. S8 JunU 1783, 
f 7 Maari 1836 9 en de Plaatsa(fderat Sguhi V4a Bouwaiv , geb. 
tn tS86, 4iena broeder Bami» tui BouwaBD , geb. in 11^ en Micaiit 
SMUsna , t ia 1764. 

BOLTA , Toorm. atate pror. Ffudomd^ kw. WnUr^oOf griet. I^o»- 
m m ÊÊd t arr. en !&i n. N. W. tan Snnk , kant. en % q. N.* teu W. 
vao Boiswttrdf ^ u. N. O. yan Arum , waartoe ty behoorde. 
JK)LWS&&^ b., pre?. Witwè^Urabamd. Zie BoLaaaa. W. 
BOMA9 d. in Ootirtndii f op hst eil. Jattay reiid. ^onimn, reg. 

BOHBANG, onderdUtr. ia OMl'/mJif , op heteil. Jnmi, resid. Bmn- 
Mm, reg. en afii* J^ènib, distr. Xeéofanaitomy» 

BOMBBEQ, %fh. in i^W-tfafdtr, in bet Lml^tf^Ktti^ , proT. 

LwnfcM ry y arr« en 6 a. K. .van JZoemeiMfey kant. en 1( n. Z. O. 

laa Ifettir ffM* en l^a. N. van QrM w m on i; met 6 b. en 50 inw. 

BOl-BBAK , «eertje » prov. friesland. Zie BaAE (Bon). 

BOBBOSLA, «4» i» ihst^Jmkëf op bei eil. C^Met, retid. Jf«. 

nadb. -— Ban vindt daarin veel borgkristal , heao vent oenen tteen , 

die om lyae hardheid f taabteen genoemd wordt. 

BOMBLA , BOMELUJM en BOlUSUA^ALINAROM , Lat. naaien 
van da si. Zau-Boaaii.^ prav. GtitkrIatiÊL Zie Za&v<-Bombss. W. 
Bommel, geh., grootn. .^lueNi^argr. Zie Beaiiaa. 
'BQMMEL'<D£N)« aam. top bel eU. ^^WilfMnfr-an-Oaer/Zaifciee ; be- 
slaat nil da pald. dol .Banaaiai^ dan Nieowe-Biak, den Braai- 
raer-polder, den Molen«polder , benaeaaa gedeelten -van den 
Aana* Wilbalmina-polder^ van den Groota*Blok , vaa^len 
Tillepolder ea dea Uitslagpoider. Zy bevat bet d. den Bom- 
mel en de b. Aan-de-Krammer-polderaluis , de Kranen- 
dgk «a de ZnidaBde^ heeft 1074 bund. 96 v. r. B6.v. eU. belast- 
baar land , en telt 159 h., bewoond door 243 hniagea., uitinakendc 
eene bevolking van IBOO inw. -^ BI. 5B& ïh meeitoof u in het 
jaar 1731 ea de korenaMlen in 1735 geslicht. -^ De llerv , die er 
jnim 87D in goial 0^11 , ander welke 300 'Ledomaten , warca vroe- 
ger met Ooligensplaat vereenigd, doch syn in 1644 daarvan of- 
.fMcbeidaSy aU waaneer «y . tal aefstea Predikaat bekwam AaBAaia 
Ünavaaioa , die in 1646 overleed. -^ Hel d. aaa BoaatL telt ia sijae 
kom 76 k., IB aobarea en 460 inw. -^ Ia 1820 ia een particnUer huis 
laa aea dorpshuis, vcaboawd, hetwelk met een torentje oa den v«)or- 
givel prükt. ^* De dorpschoal ia sa 1661 aangekocht en daartae ingo- 
nga. •— Bal wapen is van aauar , «net eene kerk van goud. 

* BOMMEL (DEN), pold., is reeds vdór 1311 faedy ki gawecat ^ daar 
ky dea 14 September vaa dat jaar ondertloeide. fly is eoliier in 
USB liardykt ea Ier bedyksng aitgegeven door Fiuas vak Clbvb , Her- 
lag eaift Rawatêin en OeltgêHsplate , aan Aaow HaaauKa en Ticvaa 
vaa aaa ZsoasiM f ivlaoide in ^ 1380, 'deoh a«rd bet volgende jaar be- 
veisehi. — Dase field, beslaat^ volgens bel kadaaier, eene oppervUkte 
vaa 749 bond. 

* BOMMBI/EBWAABD , eigaaiyk BottHaavüau» , wordl door dea 
MeidlkiaiwaefoldordiiIrytitan^fenieald^jiUi bel Poldardistrikt- 
bavan-^la^a^Meuiyb mm het PaMewdiaiffiki^beaedea^den* 
Meidyk. 



668 BOM. 

«BOMMBNBDB (ODD-) is Id het Jaar Ut% bedQkt. 

BOMMB RIEDEN , voorin, meertje, prov. Fnesluid^ kw. Obileiysd^ 
griel. Daniufmadeilj 1 u. Z. van jÊmvwomdê, 

BOHOENG, distr. io Opii-indië, op het eil. CêUhet, mid. Me* 
nado^ tot de Manakoêêa behoorende. 

BOMONTROE , naam , welken de Neigpers geven aan den kostgr. 
GobdbYbibbo , in de kol. Suriname» Zie Gobdv-V«ibbd. W. 

BON , kaap in OoH^Indië y aan de Oostkust van bet eil. Smküira, 

BONAYE, d. in OaUlnM, op het eil. CeMti, retid. ITaftatsBr, 
distr. Panakeke. 

BONDERPAAL of Hbbbbbpaal, grenspaal, prov. Groningenf jtm. 
IfieHwegchanit aan de Hannofersche grensen. 

^BONDOBF , gem., is in de laatste jaren in tweeen gedeeld en miakt 
thans de gem. Bondorf en Arsdorf nit. Bet d. Bohbobv tdt ia 
de kom 120 h., en 680 inw. 

BONENBDBGEB-BROG of Bave No. 13 , brag op de Ower^FeUm, 
prov. Gelderland f gem. en tt min. Z. O. van Heerde» — Het is esae 
honten ophaalbrag over het vierde pand van bet Apeldoornscbe-kanaal , 
gelegen in den weg van Heerde naar Yeessen en Deventer. 

BONENBURGER-SLUIS , slnis op de Over-Felmwe, prov. €kUtr- 
land, gem. en 5 min. Z. O. van Üeerde. -* Uet is de achutsliris oo.4 
in het Kanaal- van-Apeldoorn. 

BONGAS, distr. in Oeet-Indü. Zie Bobboab^ 

» BONGA , in Baarderadeel ^ i u. N. W. van iiylaUid, in betgsk. 
Bekkmn, ia thans eene boerderQ. 

BONGA , voorm. state , prov. Frietland, kw. Ooiiergoö, griet. Datf 
tmmadeelf arr. en 4 u. N. O. van £ieinsord(Si» ^ kant. en 1 n. Z. vn 
Dockum, h\j Dantumamoude, 

BONGA of BoiRCA, voorm. stins, prov. Friesland. Zie Bobbbv4. W. 

* BONGIER , beter BONGIERD , ligt N. O. van Bognm en bestaiC 
uit 8 b., met 10 inw. 

BONGKO, berg in Oo$t^Indië , op bet eil. Jaea, teaid. ^aateai, 
reg. en afd. Lébak» 

BONGSOE , berg in OeO-Indie. Zie PAKosTA-BoiieaoB. W. 

BONKESLOOT (DE) , water, prov. Frtet&Mi^, kw. Ootlef^oo , gnel. 
LeeUwarderadeelf loopende nit ae Ee , naby Snakkerbaren , aaar ds 
Groote- Wielen. 

* BONNAL , in bet DniUch Boinu. , behoort tot de gem. Aeaa- 
haueen: telt 8 h. en ongeveer 80 inw. 

BONNEMA, beerenh., prov. Frieeland. Zie Foann. W. 

BONNEMA, voorm. burg in het fFeeterheeaftier, prov. Üremegeef 
>arr. en 2^ u. W. Z. W. van Gtoningen, kant. en 1^ n. Z. ten W. 
van Zuidhom, gem. en ^ u. N. W. van de Leek, onder TeXbeii^ 
waarvan thans niets meer aanweiig u. 

BONNEN (KORTE-, LANGE, en NOORD-) , twee pold. en eeae 
streek lands, prov. Zuid'Hoüand. Zie Koan-flioam W., Luai-Boi* 
■BB W. en NooaD-BoiiBm. W. 

* BONNEVOIB , in bei Dnitsch Bobbvrm ; telt 67 b. en 596 iov. 
fiONNINGA , voorm. aUte , prov. Fneeknd. Zie Boka. W. 
BON-PATS, plant, in WeiUlndU, op het eil. CurafOö, io 4e 

Middendieiiie , O. van den Groolè*Berg. 

BONROMO (DB), riv« in Ooet-lnéië, in bet eil.«/MO, lesid. 5«t- 
rakaeia , die in de Benfamam uitloopt , maar voor vaartaigen onlae* 
gankeiyk is. 



BOO. 669 

BONS-MALADSS , DoiUcbe naam fan de b. SicauaM , grooib. 
imsnÊibmrf, Zie SiGatniev. 

BONSOM of Baibob , boars. ïn Fwelgo , proT. Groningen , arr., 
kast. en 1{ o^ N. van ^ppin^edam, geni. en | o. Z. O. van 
Bitrumf onmiddellijk aan en ten O. Tan llolwierda; met 15 b. en 
fiO iow. 

BOKTALI , d. in Oat^Jndii, op bei eil. Java, retid. en reg. 5a- 
wm fn m g f d ielr. Grogoi, 

*B0(fTfiKOB ligt gem. Pemit-ên-^i Gravettambaeki , ruim j ti. W. 
vao Pernis j teltïd b. en SO inw* en beeft eene baven en een voetteer 
op Viaardingen. 

BONTKMANS, iroorm. boit., prov. Friêihnd, kw. fFeitergoOf griet. 
hHSêUty arr. en 2| n. N. W. van LHMwankn , kant. en | u. N. van 
BtrUknm , 6 min. W. van St. Anna^Pataehie , waartoe liJ beboorde. ** 
Thaas is bel eene boerèplaats. 

BOKTHAIN of Lobpoi-Bataho , berg in Oêit-Indii, op bet eil. 
Gele(cs« een der toppen van bet Taroteagebergte. De kruin is een 
ma\le kan , bedekt mei dwergboomen en weelderig mot ; eene tweede 
kmin ten Westen , niet volkomen soo boog , ii van de eerste door 
eene Uoof «scbeiden. 
BORTINfifLANDJES, eil. in OJndii, in de Baai-^an^^henüng-TeUo. 
BONTOBANGAN , d. in Oost-Indiè, op bet eil. SaUtfer, waarvan 
bel de faoofdplaats is. Het is tevens de zetel van den voornaamsten 
Brgeal onder de kleine Vorsten of Badjab's , die over bet eiland Sa* 
Itrer bet gebied voeren. Het ligt in bel gebergte , en strekte voorbeen 
oo4 tot verbiyf van eenen Adsislent-Residenl. De Radjab van Borto- 
•savsa , aoowel als de andere Radjab*s van bet eüaud , erkennen onder- 
worpen te sijn aan bet Nederlandscb gezag. 

BOOGAARDEN-KLOOSTER , voorm. kloost. te Moastrieht. Zie 
FasaosiAiaB-KUMisTBa. W. 

BOOMKAAP « kaap in O. Indtë, aan deNoordknst van bet eil. CèUhes, 

BOOJIPJESBAAI , baai in Oost-Indü , aan de Noordknst van bet 
dl. Bomeo» 

BOOMPJES-OOSTHOEK en BOOMPJES- WESTHOEK , twee kaprn 
in Amttwalii, in de CeelmiiMoat. 

* BOOMPOLDER (DE GROOTE-) bevat drie bo&teden. 
BOOMSGAT (OOSTER- en WESTER-) , twee zeegaten , in bet Noor- 

den van de Zuidenee, welke tusseben de eilanden Vlieland en Ter- 
scbelling , ail de Noordzee in bet Vlie te zamen komen , zynde ge- 
sebeiden door bei Wester-Droogsand. 

BOOMVLIET, voorm. water in Zuid^Boliand, dat bet eil. Dirksland 
na het eil. Sommekdyk sebeidde. Het was eene uitwalering van de 
nabarige polders, bebbende in bet begin der vfjlliende eenw nog ge- 
Bccnscliap met bet boitenwaler , docb is later , door de bedykingen , een 
stilstaand water geworden en allengs verland. 

* BOONENPOLDER heeft in 1847 weder eene steenen nitwatertng- 
sbiis aanbesteed. 

BOONERSGHANSERZIJL (DE) , voorm. sluis in Wetterwolde , prov. 
Gfomngen , gem. en ^ o. Z. ten W. van IfienwesêkanM , by de Booner- 
sefaans , waarvan zij baren naam ontleeode. De sluis is reeds lang ver- 
vallen , docb men vindt bier eene geringe berberg op het zuidwesteinde 
van de Langeakker, ten O. van den rijweg en ten W. van de Moer- . 
•lont. Zoidwaarti van deze berberg aiei men nog eenige heuveltjes, 
op welke vroeger baiterQen lagen, die nn vervallen en met gras en 



670 Boa 

ruigte begrofltd iQb« De bier wonende kaïteletD , fe taa eaoê «nde 
familie, die.iich Boruchahs schryft. 

* BOONERSLUIS is «Qd 6,80 ell. en ligt 1,88 eU. onder mldddbaw eb. 

BOORNBERGUM , kadatt. gem., prOT. Friuland, kw« OoiUmêy 
griet. SmaüingerUmdj bevattende de d. Boornberguu en Ko^ 
to hem men, en beslaande, volgens bet kadaster, eeoe oppcnrUktt 
▼an 3718 band. 67 v. r« 77 ▼•ell , waaronder SëJBO band* 44 T.r. 
14 ▼. ell. belastbaar land. 

* BOORNZWAAG Uit 13 b. en raim 80 iaw,, onder welke 1 Dospigei. 
en overigens allen Henr. De Doopsges. bekoort tot de gem* van deabaiv, 
en de Uerv. lot de gecombineerde gem. van £an^«esr-l^*ktii-7iwei^ 
tn-Boomzwaag, 

* BOORT telt 67 b.en SISO imr. Hen maakt er thaM niet mr 
soo Tele klompen als voorkeen. 

BOOSTER-ÈB , naam , welken veelal in de wandeling gegeven wordt 
aan den pold. BeoesTgi-EaoB , io SiaatS'Flatmdere» ^ la bet Frije- \ 
90»'Slm$ , proT. Zeekmd. Zie Ebpb (Oostbe-). 

BOOTJËS-YEER of Ninrva-vnw, ryksvoetveer in de beerL Am. 
bergeu, prov. ffcori-Braba»dp o^er de Steenbergscbe^vUet , ia het 
voetpad tosschen Steenbergen en Dinteloord. 

BOOTSUJI, b., prov. FHetléni, kw. WeHêrgoó^ griet. Wtmaem- 
deel, arr. en 1| o. W. ten N. van Sneêk , kant» en | o. O. tei N. 
van Bokward, ü min. N. van HaHmerdp waartoe ay behoort; met 
3 k. eo 13 inw. 

* BORGULO, keerl., beeft tot wapen een sohild van goud, Mk 
drie scbyven van keel. 

* BORGULO , gem., bevat ook neg het gek. H eo ven ; beilaatf tot 
gens het kadaster, eene oppervlakte van 5408 hnod. 9 v« r. tt9 v.dL; 
teU 605 h.f bewoond wordende door 747 koisgeji., wtmakeada eeae 
)>evolkifig van ruim 4150 inw., onder welke 5750 VLen.^ 60 Ghriital(|l 
Afgescheidenen, 1 Deepiges., 5 Evang. L«lfa«, MOE. K. en 110 br.- 
De Herv. gem. van Boacoio teU 1100 aielen en 650 Lededatio. Ik 
eerste , die in deze gem. het leeraarambt beeft waargenomea , ii ge* 
wcest ILeiDs UnaateBVB , die in het jaar 1667 berHaarts Xmm , en 
in het jaar 1690 eroeritas werd. — De Cihristeiyk Afgescheideoea ma* 
ken eene gem. uit. — De R.. - IL* statie leU ruim 1710 Ledanaloi. 
Van het jaar 1705 had alhier de godsdienstoefening der R. K. op 4eo 
huise den Rietelaar plaats, <doch in het jaar 1845 b in het ttk 
Rietelaar een nienw kerkje , met eene pastorie gestiebt.* Dit keimje, 
aan de ^.Moedermaagd toegewijd , is^eenCraai van buiten BiehhflrsHi| 
voordoend gehonw , met een sierltlk torentje net kkfk en vsn eeo 
altaar;, doch van geen orgel veorsien. ^^ De Isr. Mbben ite !«€■# 
eene ^lerk, «elke tot ^ ni^synafogo van Zu^hen JbeheonL 

BORDENLOOSGHE-DIJK (DE), dQk. «p het^eil. Zmi^Mmtlmd, 
prov. Zeeland, Zie MoausneiiK* 

«BORG ^TEBr), kanL, beslaat, molgens kelt kadaver , eeneipiw^ 
vlakte van Sl,509 bond.; telt 9199 h., bewoond door 0647 knisfak, 
oitmakende eene hevoUung van raim U4OOO inw., <die BMMrt «■ Mnr- 
bouw en veeteelt hwi hestaan irinden. 

* BORG (T£R->. De yiergietery .▼araehaft aan 70 tot 80 arbaiilai 
werk. <^ De Herv» kesk ts in J844 vernievwd tm hetar #ogengt. «^ 
De R. K., die er 400 in getal iVn , maken , sedert W Maart 1880, 
met de bnnrs. Jer-^m», eüder ji m k i ' D M iine h e m , de atlite Ter* 
Borg«eB«*Ter-GfiB uit, welke kier eene Jurk heeft, «an dca 



B o a. 671 

H. Gmmim««Ii«II%4 en in 184S ii^ivyd. ttel «i een (mi en sniMk. 
nA geboow , net eeaen kleiaen koqieltfireii « en tab een oiyel cd een 
altaer voersien* 

BORG (T£R.), voorm. boiv^ prev. Gfouin^em, Zie Teaieee. W. 

% BOaG-£N-SlLYOLDE (TBR-) , voorm. E. K. tUl^ welke sedert 
aO Maeri 1S50 heeft opgeboydea Ie bestaan « t^nde teen 8ïUalde 
«eae «fionderlïjke «Ui. oeworden cd T«r*-Bor( met Ter*Ga« ver- 
«saWd. Zie kei valgeade art. 

BOBG-&I-TER-GÜN (TEE-), E.K.stat^ prot. en mtUpr.GMÊt^ 
Imd, — Deie alaU, ^aaiioa «eaige B« K: ait At burg* gam. Wiêth 
eo «eaige uit de barg. geoa. AnM^Dotiimcktm behoorea « beeft eene 
kark Ie T^r-B&tg^ waarin de dienst door eanen Pastoor wordt waar- 
genoQcn^ telt ISOO tielen, «onder welke BM GommaukanCcn «n beeft 
«ene eigen bi^graafpUuite. 

* BORGER , fem., paalt N. aan Gasselte , O. aan de prov. Groningen , 

Z. asb Odnora , W. aan Relde , beslaat, volgens bet kadMter» eene 

opperrUkle van 13,020 band. 75 v. r. 14 v. ell., waaronder lS,940bund. 

W V. r. 99 V. ell. belastbaar laod ; telt 1S62 b., bewoond deer 607 

Wi8fet«« ttiünakende eene bevolking van 3360 inw., onder welke 

SISïiBerv., 330 Cbnsteiyk Afgescbeidenen , 50 R. K. en ongeveer 30 Isr. 

De flcrv. gem. telt 600 Ledeasaten, De eerste, <die in deae gein. bet 

leeratraibt beeft waargenomen , was ALUsaoca Tubeirck, die er in 

1398 kvaoi en in 1634 emeritns werd* Het beroep is eene koaink- 

mke eoUatie. '-->» In dese gem» bebben belangryke ontginningen p laali* 

*B0IG£R^OilPAGNl£ of BoaaBa-GoarAUiB telt onder SappemMr 
J3 k. «n 900 inw. onder Ffendam 139 b. en 730 inw. ea onder WU^ 
dtnmti 13 h* en 90 hiw, -^ Er is aldaar eene sobool , onder Fïfan- 
dbOi, welke gemiddeld door 100 leerlingen besocbt wordt* 

* BORGH (TER-) was «en der aobUien in 1698 erkende kaveiatben 
ia Dreatbe. 

*B0RGHAR£N, nem., besUgt, volgene bet kadaster, eene opper- 
vlakte vaa 383 bund., waaronder 343 bund. 7B v. r. belastbaar land ; 
telt BOb.y bewoond door 84 baisges., uitmakende oene bevolking van 
nim 300 inw. — Bet d. BoaAaABiH ligt langs de Maas. — De par. 
der R. K. Uit rnins 310 Gommonikanlen. De kerk^ aan den U. Il4a- 
vwas toegewyd, beeft eenen vierkanten toren ^ en is van een orgel en 
diie idtnren vooraien. — De dorpsebool telt gemiddeld 60 leerlingen. 

* BORUHAREN (I1U1S-TE-) ligt N. W. van Borgbaren , aan de Maas , 
«■ is nen rond vooraiispringend gebouw « net twee vierkante torens 
«f de bneken en door graobten omgaven. — Uet beslaat, met de 
daartenbnboorande gronden» eene 0|ppervlakte van B8 bund. en werd 
even als 4egera. Bmwbmibi vreeger btaelendoor bet ood gcslaebt vaji 
flaua* De 'eerste., dien wy er van opgeteekend vinden , was Oeiaa « 
Sise ^^v ÜABmi in 1248, wiens aftUmmalingen ^ tot in bet midden 
der vyftiende eeuw, dit kasteel bewoond hebben. Tbans is bet nen 

m van den Baron ni Rasia te Lnik. 
""BOEREL. Aldaar is in 1843 «ene nïenwe E. K. kerk gesticbt^ 
4eeiien -toren en «ran -3 «110968 voomien , doek aonder orgel. 

* B(»UL£L^N-SGIiAFT , b«laat ^ volgens het kadaster ^ «ene «p- 
nervlakte van 2390 bnnd. 96 v. r. 5 t. ett.; tolt 94 h^ bewoond deer 
94 iBl^|^.y nstmakei^de «ene bevolking van raim 590 inw. Gek heeft 
«en er eene bierhreewei(|. 

• BOiULENS.» Inndg. khet gaaafc. ZiM|>lienrfMv GMerland.^ arr. 
e» 4«i Z. Ol ^an ^utphm*, kant. «n -Ü «» «- ^ «tn ü^oe^akcm^ 



672 B O R. 

Sem. Ztlkem. — Dii landg. beslaat , mei de daartoe behoorende groa'. 
en , eene oppervlakte van 37 bund. 46 ▼• r. 80 ▼. elL 
BORN , beerl. in bet balj. ^an feAfemaeA, grootb. Liutné»^, 
kw. van Gretenmacher ^ arr. Echtemach. — Zij bevat het d. Bori 
en bet geb. Girat en daarin 560 in w. — In eene oirkonde van bel 
jaar 1323 wordt een ridder vak Bobh vermeld (Jobarnbs ScaonJnti-' 
ff er DB Bobb), die den Abt van Ecbternacb verscbeidene lijner |pe* 
deren bad verkocbt. •— In 1387 bezat Jorak Stbih voh RiiGKiBtini 
dese beerl.; docb bij verkocbt baar in dat jaar aan JoiABivoiHin- 
STBiii,dii9 in bet jaar 1600 als Afgezant van de Landvoogdes der Ne* 
derlanden bij de Rijks-vergadering te Spiers overleden. Bij vervekte 
bij Fbucitas vop Hoanoiio 6 zonen en 5 docbters. Van de eeniM. 
noemden plantte alleen Fiups den stam voort. Deze was Lid vaa dea 
Luxembarscben raad , Gezant bij de boven van Denemarken en Loüia- 
ringen en stierf in 1636, uit zijn bnwelijk metFaAHciscA varGeuiiu 
7 zonen en 9 docbters nalatende. De ondste dier zonen « Flobis , hevde 
in bet jaar 1634 Abha MiaoAaBTHA vab MABPiascaEfD , en wai de laatite 
mannelijke spruit van zijne lijn, want, toen bij in 1672 ait hek 
leven werd gerukt , waren zijne vier jonge zonen reeds gestorvea. 
Van zijue drie docbters buwde de tweede, Reoiva Jobabba, in 168i, 
met PaiLip Jagob Faqst var Aschavfbbbobo , en bragt bem Beu tot 
huwelijksgoed. Na bet overlijden van bare zonen kwam Bobb dosr 
bare jongste dochter Ahra Mabia Jozbba, die met Lothabios vab Hoor, 
Heer van Burgeteh bowde , in diens geslacbt. Een achterkleinsooo vla 
dezen , Matthias Gahillcs , Graaf vab Villbbs , is nog heden in het bent 
van Bobb en de heerlijke regten aldaar , voor zoo verre die nog aitas- 
oefend worden. — Het d. Bobb, ligt 2 u« Z. O. van Eehteraaoa, 
nabij de Sn re , die bier de zoogenaamde Borner^Waag vormt. Het 
was tot op bet jaar 1829 de boofdpl. eener gem. die behalve oit hst 
d. Bobb , met de geb.: Dickvreiler, Girst, Girsterklaai, 
Hinkel en Hinkelermübl bestond , maar toen werd gesopprioieeffd 
en deels bij de gem. Mompaeh , waartoe het d. Bobr kwam , gedeeltelj/k 
bij de ^em.Roiport werd geveegd. — Men telt te Bobb 33h.ea raioi 
250 iuw., benevens een kasteel , toebeboorende aan bet geslacht ai 
Villbbs , alsmede een par. kerk die eertijds tot bet landkapiUel vaa 
Biihurg behoorde , maar thans aan bet dek. van EdUemaek is toe> 
gevoegd. — £r ontspringt bier eene zontbron, die reeds in 1307 verd 
bewerkt ; docb sedert werd verlaten. Den 7 Aug. 1383 verwierf Piztib 
Ebbst , Graaf vab Mabsvblo , van koning Filibs II eoncessie om dew 
bron andermaal te mogen ezploiteren , en dit geschiedde tot 17494 
toen het werk plotseling vrera gestaakt. In 1792 beeft de geesteUjk- 
beid van Echternach en in 1817 de baron db Villbbs pogingea aaa* 
gewend , om de werken te herstellen , doch beide keerenzooder be- 
langrijke gevolgen. ^ Tot de par* Boav behoort nog betgeh« Girit^ 
waarmede zij 360 zielen telt. 

BORNEO (ZEE-VAN.) , naam , welken men ook wel geeft aan ds 
Zbb-vab-Cblbbbs. Zie Cblbbbs (Zbb-vab-). W. 

BORNER-WAAG , diepe plaats in de riv. de Sun , bQ bet d. Bmt, 
grootb. Luxemburg» De vischvangt b bier voordeelig \ maar omstreeb 
den molen is eene gevaarlQke plek voor de schippers. 

BORN IA-STATE, sute in bet Friesche d. Wtidum, griet, ^m^ 
deraifee/, arr. en 1| u. Z. Z. W. van Leeuwarden ^ kant. en l|n. 
N. ten W. van Rauwerd , 3 min. Z. van het d, fTeidum , waartocr a(j 
behoort , aan de oottayde van den Slagtedyk. Het is thans een act 



BOS. 675 

kmibiiiSf dat beieten en bewoond wordt door de erven Tan den lieer 
Mr. "Wtbo BnuiBABiiDS Boma. 

BORNSCHBBEER of Boehscu-Aa , nTiertje onder Bom§, olt de 
Jcteler-, de WooUer^ en andere beekjes, in die naburige en deie gem., 
ontstaande , die alhier too menigvaldïff sUn , dat de naam der gem. 
Beun (oudtyde voor bron gebruikelQk) daanran ontleend is. — Dit 
mierije ondast lich in de L^o-Lee of AlmelotékÊ^Aa niet ver van 
Wtüerdd en eenige minnten boven de Boeknlose-Aa« 

BOBRUJL , brng , proT. FrUtland , kw. OotUrgoo , griet. Ltêtt' 
wmfdenitd , S min. Z. van Ccmjmm , over de Gomjumervaart , in 
den ifweg Tan dat dorp naar Leeuwarden* 

BOROBO, d. in Oost-Indii^ op het eil. Ceirftes, rQk Bont, naby 

^roRONOBSO, eil. in AuiiralÜ^ Z. van Nieuw-Gumea. 
BORRAMBON, d. in Oosi-lndië, op het eil. CeMeM, resid. Jfa- 



* BORREEIDllIHB , eigenlek BoaaDASn , heeft gelegen eren benoor- 
den \mA Wcsterhoofd der haven Tan Zieriksee , alwaar , in 18i20 of 
1821 bQ het verleggen van eenen leedQk nog de overbiy&elen van 
dea toren ^n te Toorschya gekomen. -^ Het wapen was van silver , 
met set losaages van azuur. 

^BORSSELE, gem., beslaat eene oppervlakte van 1880 bund., waar' 
oader 1968 band. 46 v. r. 48 t. eil. belastbaar land ; telt 108 h., 
bewoond door 148 fauisgez., uitmakende eene boTolking Tan800inw.9 
onder wdke 680 HerT. en ISO R. K. 

BORST (DE), b., proT. Friêtland, kw. Oosiergoo, griet. Tteijêrk- 
gtÊmnietif arr. en 4 n. O. Z. O.van Letuvmrden , kant. en 1 u. O. van 
Bttymm^ 10 min. W. van OotUrmur^ waartoe sQ behoort. 

BORCTLAPPESLÏÏIS (DE) , sluis in de Langeitraat , prov. Ifoord- 
Brahtmi, gem. en aan het boveneind van de haven van l^atpik, wijd 
1,07 en boog 1,11 eil., Toortien van eene vloeddeur en aandebinnen- 
sijde gemetselde sponningen voor eene schuif. Zy dient, om -het 
water nit den Geeombineerden-Groote-Waspiksche-en-Raamsdonksche- 
-polder op de haven van Waspik en verTolgens in het Oude- 
af te xetten. 
BDRUGTANSGOTAN , oude plaats. Zie BBaTAvscoTAS. 

* BOSCH in de bar. Tan Breda is geen geh., maar eene b. ten Noor- 
Tan de st. Ooffer&oul, alioo genaamd naar het daarbij sijnde 

faooeb Tan het Toorm. huis Tan Strijen. 

BOSCH (HBT), geh., proT. Früiland, kw. Oostenioo^ griet. JTo^ 
hnnj In Wil en^Nituw'Kruiilandf arr. en 4{ u. O. N. O. Tan Leeuwar^ 
dm , kant. en S u. Z. Z. O. Tan Doekum , | u. Z. W. van KoUu' 
muEmao ^f vraartoe het behoort, aan de grenzen der griet. 

BOSCH (HET) , hofstede , prov. ^ontn^en. Zie Fimhoa. 

BOSCH (HIJIS-IN-*T) , voorm. buit. od het eil. Schouwen, prov. 
teeioMd, arr. en 1 n. N. van Zierikxee, kant. en 1 u. Z. Z. O. van 
BrwmpersAoeei», gem. en l u. W. van Noordgouwe, — Dit buit. be- 
ffaand* in een scbaarbosch , groot 5 bond. 51 v. r. 8K v. eil.. wordt 
in eigendom bezeten door Jonkheer Mr. J. E. Sgbüobbiqdb Bobiib, 
woooachtig te Zierikzee. 

B06CH (KAAP-VAN-DEN-) , kaap in Justralti, aan de Zuidkust 
TBB IfieuW'Guinea. 

*B06CU(T£N') beslaat S bnnd. 46 t. r. 15 t. eil. 

BOSCHBEBK , proT. Ifoord-Braband. Zie Zobovubt. W. 

XIII. Dbbl. 45 



* BOSCHPQOEK of iBT BosiPMBtoBiL ligt gede«lu)ttl^ g«n. 's lf«^ 
iogenbosck, gedeellelijk f;em. Rosmalen , gedeeltelijk gem. Sf . Iftciteb- 
S^stef, gedejStelijk gem. 4en Dungen eo gcdefUelijk gem. Fugki, ~ 
Dej|c poT4p l^fUat , yolgeus |iet k»datlér , eeff« oppervUkU tsd 83f 
buiid;! V. r. 8S v. ell., aU pnder 'è Her^ogenhotch 592 bund. 2?. f, 
50 V. cll-i onder ilflima/en > 65 biind, 10 ?, r. 20 ?. cU.j opdef &« 
Wichiilfgeilel 18 bund. 5 ¥. r. 50 v. ell.; onder den Dungen 272 bpiMi. 
16 ▼. r. 61$ T. ell.j onder Fught 89 bund, 69 y. r. 40 ¥. cU. Ooitcf 
den Vungen staat daarin een bnU x\inde eene iappery , geniomd 
]$|KEiinQ8i( (zie dat voord). Boscbmqkk watert onwiddfllyk op de k% 
en de Dommel uit. Aangewen deie lage lapden geene bekadiog beb- 
ben , lUn ly 9po^dig aaa de overstrooming Ti|n di^ Ueide rivjena bM- 
gesteld. Wydcrs xU» ^^^ landen van het O. naar het W., w ))e| 
jaar 1822, met de ZuidrWiUem^T^art doortn^eq. 

BOSGH'EN-QEBG , buit. in K^nnemerhnd, pnov. ffo^r^rBoikMt 
arr., kant. en IJ u. Z. van Haarlem ^ te Bennehraek. — Dll h)i(, 
beslaat , met de daartoe beboorande giwndai? • 9#P^ {ippar'bktfi no 
IJ bPod. 9 v.r, 70?. ell., en wordt i» eigpndom bp^ep en bewooaA 
door den Heer A. tan Lm, 

BOSCU-EN-DUINZIGT, landgoed io X^/^aurfi ^to^.Zni4'fi(^t 
arr., kant., gem. en 10 min. N. van UGrav^haoe, a^n den ^^ 
nwrdenhoutephe'Wfg*-^ Dit buit. beaUat, met de daart9^ bebaoH» 
gronden , eéne oppervlakte van 2 bund, 156 v.. r. 5} y. ell, 

BOSGU-EN-HOOFO, geh. op het eil. Tholen. ZieBo^capo^fH. W. egi 

BOSCH-EN-HOVE , buit. in het Nederkwwtier dw prftVrl^fimcit, «f. 
en i u. I^. teip O. vMÜUeckt^ kant. en 24 n.0. lao N. van Maansen^nm. 
en li u, Z. van Mat^rUnsdijk ^ i u. M. van Blaauweageh — Du bait 
vordt in eigendom beceten door de erten van wijlen B^roq A. Cumw* 

BQSGU.EN.HÜIZEN , g<ïh. in de heerl. *f Uefiogfnn^d^, pro«. /ij»- 
*'W> «rr. en 34 u. O* van Uaoitriekt, kant. eul4"-^' lenWfWI 
jr^rJkroi/e, gem. en i n. W. van SimpeheUl; met 28 h. enUPisv. 

^BOSCHUOOFD, eigenlek Botsboovb , bestaat uit 6 h.V96\ 12 fo^ 
niogeri en ruim 70 inw. Er is een voetvoer over de Eeod^agt. —Ym' 
ger was er ^n pont veer , waarvan reeds in 1)K)0 be^ yeiirgeld gw^ 

geld werd. Hel was toen een voornaam overgangspun^ « d#( ifi 4* 
paanschen oorlpg versterkt was en waarbU men baral^Mo '9^M^ 
pen bouwde , waardoor bier allengs een geb* ontstopd» 
•BOSCHHOOFO, geb. in Noord-Brüband. ZioBpaawanWOW. W.eaA. 

* BOSGHHOVEN wordt verdeeld in BaavlerB««Cibh<»Y99 t^kj- 
pben-Boscbboven., en telt d9 h. en 20Q inw.. va» r^kP II Jj; 
en 100 inw. onder Baarh-lfanau en 16 b* en lOQ iaw* ^^ f^ 
pkfin'enrRiel, 

* BOSGliRAPPBLE , telt 175 h., hew^nnd d^or 189 k^im*^^ 
makende een« bevolking van 920 inw. V- De paroqUi |i^|t M)"| 
een dc^l uit van bet apost. vic. van Breda, — Het yeer PP &Wlj*f 
bestaat niet meer , daar sedert 5 of 6 jaren door a«n«HbWpg ^M iS| 
Hellegat en het bedU^en van een deel vaq dat ynerm* TMTW^MF i* 
commupppatie te water aldaar geheel heeft opgeboMOen , PQ9 "ffljfcy 
het seborrQ, hetwelk sich in het vaarwater heeCt geyormd» nf^"'^ 
linnen weinige jaren zal kunnen worden iogedijfctf . 

BOSCHK.LQQST&a (HET) , voorm. kloosl. in Xw^ik, IkM^^f^ 

BOSGB W. 

BOSCHLUST, buit. in JmsteUand, prov. ffmd^HMhnd, «TT'» 
5 u. Z. van Jmetndam, kant. ca gom. Nieuwtr'4mikt, 2 Of ^ 



BOS. 079 

te» W^ Tan Jmitelvêfm, aan i^ I^êi-fu-Zwaiumenhuuft, ^ Dii baït. 
beslaat , mei de daartoe behooreade grsadea , eene opper vlaklc vao 
2 bood. 14 T. r. 80 ▼. ell. 

• B06€HLUST, buit., prov. Gelderland, %t| u. Z. W. Yao ;fi;me- 
«M. — Dïi bait.y besMiaiide uit heerenbiiis en verdere {fetiipmerten , 
bloem- eo moesiuineii , Tmchtenboooigaard , oranjerie , broejiery , En- 
gelscfa photsoen en siiogerboicb , beslaat eeoe oppervlakte van i bond. 
6S V. r. 80 T. ell., en Yordt in eigendom beseten door den ileer Dirk 
VAi Aaut, woonaobtig te Neerboaeb. 

*B05€fi.P0LD£R, in Rijnland, paall N. aan den Boodenrpolder, 
eo ligt met 82 band. 87 t. r. 34 ▼. ell. onder Lmfderdorp en 62 bund. 
29 T. r. 30 V. ell., waarvan 61 bund. 63 v. r. 32 v. ell. aohotbaar 
land ooder Womkfugfftp Hy ia bekaad in 1693. 

B0SCK-POLÜ£A , pold. in Sekiehnd. Zie BoMa-WMa. 

BOSGHZIGT, beerenbuis in Kennemerland , prov. Ifoord^Hêllmnd , 
arr., kant. en i o. Z. van Haarlem , gem. Berienrode, — Dit h. be- 
slaat , met de daartoe behoorendo gronden , eeae oppervlakte van 
8 V. r. 40 ▼. ell., en wordt in eigendom beieteo eo oewoond door 
Koj. HiLSBA BaaiD. 

BOSBO¥EN, geh. in Neord-Btaband. Zie BoMsauvia. W. eo* A. 

BOSKAMP, Toorm. haves. in Oeetijuel. Zie Boscikav. ^. 

* BOSKOOP, gem., is sedert 1 Jannary 1^6 vereenigd met de gem. 
Zutdptji, onder den naam van Be»koop'en*Zuidwijk. — r Basaoor 
telde, ^óér die vereeniging 236 b., bewoond door 4(» buisges., uit- 
makeade eene bevolking van 1030 inw., onder welke 1300 Herv., 
raün 70 Reroonslranlen , ongeveer 400 A. K. en een tiental Isr. — 
De eerste, die ia de Bemonstranlscbe gem. te Boskoop, na bare afsohei- 
diog van Zwammerdam , het leeraarambt beeft waaygenomon , is ge- 
weest Pnaas Ssiiav, die reeds sedert 1606 tevans Zwammerdam be- 
daand had , maar in 1716 mt hoofdo v§n syoe hooge jaren ontslagen 
werd van de verpligting om Zwammerdam oMde te bedieooa. .-^ On* 
der de hier gestaan hebbeode Predikanten verdient melding de door 
sgae sehriAen bekende AaBAi&a oas Aaoaia vai aaa Uobvib Ja., die 
er vao 14 AprH 1844 tot 13 Janij 1843 stond. — De dorpsobool wordt 
door 900 leerlingen bexoobt. «-r Men heeft er een Departement 
der Miiatachappij : Tot Nui van 'i Algemeen, welke is opgerigt 
dea % FehmaiQ 1836 en ruim 30 leden telt. 

* BOSKOOP-fiN-MlDDELBÜBG telt 1370«eleB, onder welke 330 Le- 
dcmaten. — De eerste , die io deia gem. bet leeraarambt beeft !waar- 
Momeo , is geweest GBaAapw Ja€obi Uoowi , dte in het jaar 1374 naar 
Slolwyk vertrok , doch ia 1373 te Bouloo» tarugkwam. Het beMep 
gaafiiirdt door deo kerkeraad. 

BOSKOÖP-BN-ZUIDWIJK , gem. in Rijnland, prov. imd-HeUmd, 
arr. ÏÏMeyden, kant. Alphen, (14 k. d., 19 m. k., 3s. d.) , palende N. 
ana de oem. Alphea-en-Bietvdd , O, aan Zvammerdam en Middelborg , 
Z. aaa fteetiwyk en Moord- WaddioKveen , W. aan Haserswonde. — Dese 
fam» hestaat nit de vooroaalige geroecotea Boskoop en Znidwijk, 
welke sedert 1 Jannary 1846 tot eeoe gemeente vereeaigd lya ^ beslaat, 
volgena bet kadaster , eeoe oppervlakte van 648 bund. 78 v. r. 4 v. ell., 
waarooder 647 band. 76 ▼• r. 23 v. ell. belastbaar land ; telt 280 b., 
bewoond door 409 hoisges., aiimakende eeae bevolking vau 1920 inw., 
van welke vele in de boomkweekery en ook eeoige io den landbouw bun 
bestaan viadfin. Zievoorfa dienaangaande het a^t. Boskoop. Wbk. — 
De H« r vo r mden , die er aaini 1300 in getal s|jn , bebooren tot de geni. 



676 Ö O S. 

Sotioop-en' Middelburg. — De Bemonstranten , Tan welke men er roini 
100 aantreft , worden tot de gem. Boêhoap (prekend. — De R. R. pa. 
rochiëren te Randenburg , onder Reeuwijk, — • De braëlilen bebooreo 
tot de ringsynagoge ie Alphen. 

fiOSSCHËBROEK, pold., prov. N.Brahand. Zie Boscimobk. W. en A. 

'^ BOSSCBE-DIJR behoort gedeehciyk tot de gem Oudenbmhj ge. 
deeltelyk tot de gem. Hoeven'en'SL'Maartempolder, ligt 20 min. 0. 
Tan Oudenhotch , 20 min. W. van de Hoeven , aan den straatweg op 
Ondenbosch ; telt 16 h., bewoond door 19 boisgei., iiiUnakende eene 
bevolking van 110 inw., van welke 18 h. en 100 inw. onder Oudeu" 
hoichf 1 h. en 10 Inw., onder Eoeven-en^St, Maartent'polder, 

* BOSSGHENflOOFD ligt 1^ a. Z. O. van Oadenbotch , { u. W. Z. W. 
van de Hoeven; telt 60 h. en 530 inw., van welke onder Otedew- 
hoteh, 8 h. en 40 inw., en onder Hoeven-en'St.'IHaarientpolder 52 h. ea 
SOOinw. 

BOSSGHENWAARD (DE) of Bosskwaabd , pold. in het Nederkwof- 
Her der prov. Utrecht, arr. Utrecht, kant. IJstelitein, gem. Ftm- 
wijk ; palende W. en N. aan den Lekdijk , O. aan den Veerweg ^ Z. aas 
de Lek. ^ Deze pold. besUat , volgens het kadaster, eene oppervlakte 
van 51 bund 55 v. r. 10 v. ell., en watert uit op de Lek co des 
Usiel, door een sluisje, wyd 0,50 ell. 

"" BOSSGHE-POLDER paalt W. alleen aan de Obsterscbe goneo, eo 
beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 117 bund. 86 v. r. 
90 V. elh, als : onder Qoidechalktoord 90 bund. 5 v. r. 70 v. eit.; 
onder Oud-Beijerland 14 bund. 54 v. r. 60 v. ell.; onder Mimiü' 
renland'van^ Moerkerken 13 band. 26 t. r. 60 v. ell. en wordt door 
1 sluis, op de Oude-Haas, van het overtollige water ontlast. 

* BpSSG BESLOOT. Daarover ligt eene houten brug in den kib* 
kerweg van 's Hertogenbosch naar Geertruidenbeiig , lang 4,80 ell. 

BOSSGBESLUISJE (HET) ,. sluisje in het markgraaischap vso Ber- 
aen'Op'Zoom, prov. Noord^Braband , gem. Oud^en-Niemw-Güstilf mü 
bet oosteinde van den pold. Nieuw-Ooitel^ wijd 1,55 ell., vooniefl 
van eene drijfdeur en schuif , en dienende om het overtollige water 
in den gesegden pold. op de Oudenbossohen-haven af te settea. 

BOSSCHE VELD , buit. in het OverktparÜer der prov. Utrecht, arr. 
en 5 u. Z. van Amenfoorij kant. en 1^ u. N. van ^ijk-bH'Dmff' 
stede , gem. Doom. *- Dit buit. wordt in eigendom beseten door dei 
Heer !• A. Gonii vav WisvaBiBa. 

BOSSEEIL , kil in den BieAoeék , prov* Zuid^Hoüand , ^em.SUe^ 
drechtf met eene oost-noordoosteiy ke rigting naar het Jfoli/ttp loopeade. 

BOSSEPOLDER of Bosca-FOuiBa , pold., prov. Zuid-HoüOMé, êtt, 
Rotterdam , khnW Schiedam, gedeeltelijk ffem. Delfshavem, gedeelteiyk 
gem. Oud-en-Nieuw'Matheneue ; palende N • aan ae scheidingsloot der 
buitenlanden van Nieuw-Mathenesse , O. aan de stad Delfsbaveo, 2* 
aan de Maas , W. aan de Keilen. *- Dese pold. beslaat , volgeos bet 
kadaster, eene oppervlakte van 34 bnnd., behalve de aanwassen; <b 
onder Delhhaven ruim 26 bund., onder Oud-^n-I^ieuw-Ifathetse 7 bon'* 
60 V. r. binnenlands en 5 band. 19 v. r. gorsland , riet- eo bióeo- 
gewas. Het overtollige water van het binnenland ontlast sich door 
eenen duiker, liggende in de kade, die het van de gors scheidt. Bet 
bestuur van den polder berust by de eigenaars. 

B05SEWAABD, pold., prov. Utrecht. Zie Bosschebwaabd (Db). 

* BOTERBEER loopt bQ het erve Snatergat in de Sdupbeek oit. 

* fiOTERDlJK , ligt gem. Uithoorn ^ en telt 15 h. en 100 iow. 



B o ü. 677 

* BOTERHUISPOLD£a , beslaat , onder Onigeeti-in^Poelgeeti cene 
Mpervlakte Tan 18 bund. K9 ▼• r. 31 ▼. ell. 

* BOTKRNBSSER-POLDBE paalt Noord aan den Lagewei-polder 
(aict Lageveff-polder). 

BOTEEPOLDER, pold., proT. Z. Holland. Zie BamamDEa. W. en A. 

* BOTER-POLDER , in de LauMitraat^ paalt N. aan de Buitengron- 
dcD , legen bet Zoidergat ?an de Donge , O. aan de ha?en van Raams- 
donk en de bnizen , genaamd bet Steenpad , Z. en W. aan bet geh. 
Sandod. — Dese pold. beslaat , volgens bet kadaster, eene oppervlakte 
vao 14 bond. 61 v. r. 61 v. ell., waaronder 14 band. 8tf v. r. scbotbaar 
laad; telt 19 b., en beeft livee boaten daikers, wydO.KSen 0,49 ell., 
koog 0.51 en 0,48 ell», beide voorzien van eene klep en scbnif , waar* 
door hy op het Zoidergat van de Donge aitwatert. net bestaar bestaat 
oit eeoeo Poldermeester , die tevens Peoniogrocester is. — Aan de noord- 
sgde vaa deien polder ligt nog een bekaad poldertje , groot 9 bund* 
65 V. t. 10 V. ell. 

*B0TERSLOOT beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte 

tan 22 band. 51 v. r. 45 v. ell. — Deze pold., beeft vermoedeiyk 

z\}neQ naam van bet oud adellijke geslacbt Bof sa ontleend. — In eene 

gracht ia dezen pold. vindt men nog paalwerk, waarscbyolyk van 

eenen ia overoude tyden beslaan bebbcnden burg. 

'BOTLA?iD heeft een wapen , bestaande uit tien in elkander gelande 
geeren , ter r^teragde vQf van goud ea ter linker- vQf van sabel. Ook 
viodt meo bet nog als gedeeld in geeren van zilver en sabel , met een 
boofd fao goad , beladen met eene bot van sabel. 

BOTLEK , vaarwater in de Ntfnioe-Jfiia« , dat bézoiden langs bet eil. 
Mêwenhmrg loopt en lager weder den naam van Nteuwt'Maat aanneemt. 

BOTLEK, buitengors in het Land-van-Putten , ]^rov. Zuid' Holland ^ 
arr.enkant. Brielle , gem. Spijkenüse'4n''Braband , aan de noordwest-' 
zyde van de Wtlplaai, 

BOTHA, boft t., pro V. Friesland , kw. OottergoOf griet. Oost'Don" 
ferodeel, arr. en 6 u. N. O. van Leeuwarden ^ 2 u. N. O. van Dockum^ 
^ fliio. W. Tan Morra , waartoe sU behoort. — Deze bofst. wordt ia 
eigendom beseten en bewoond door Mejufvrouw BAaaiaA PiBuas Tbiistba, 
weduwe van den Heer FouLaav KoaasLis Botba. 

BOTNLA , voorm. state , prov. Friesland, kw. Oosiergoo , griet. Dan- 
immadeelf arr. en 4 u. N. O. van Leeuwarden , kant. en 1 u. Z. van 
Deskmm , 5 min, N. van Dantumawoude , waartoe sy behoorde. 

BOTRIA y voorm. burg in het ITfiter&isorftery prov. éSrrontfi^efiy arr. 
eaft| n. N. K. W. van Groningen, kant en 1^ u. N. N. O. van Ztiuf- 
iem, gem. en | n. O. itok Ézinge , onder F eerwerd* -- Ter plaatse 
wsar by geaCaaa beeft , liet men thans eene boerdery. 

SBOTSHUIS, adell. b., prov. Gelderland. Zie HnsiaE. W. 

BOTTEN (DE)» droogte in het N. van de Zuiderxe, W. van het 
larsdicp , een gedeelte van bet VogeUand uitmakende. 

* BOTTESTEm was reeds in 1540 bekend. 

BOÜANG , d. in Obst'ïndië, resid. en reg. Rembang. Men treft er 
een heilig graf aan , dat van boogen ouderdom is. 

* BOÜCHAUTER-HAYEN scheidt niet de distrikten Sluis en Hulst 
van elkander, maar de scbeidingsiyn dier beide distrikten loopt door 
deo Clara'polder. Zie dat woord. 

*BOXICHOLZ. staat f Zie Boiuolts. lees: Zie Bogiolti. 
« BOÜGQUET (HUIS-TE.) is van tyd tot ^d verbrokkeld en eindeiy^ 
htt overschot in 1790 verkocbt. Aan de eene zyde van bet erf ziet men 



678 BOU. 

eene lioüWiiiafitwdBmg en aUD de andere eeden titmnermantwinkel 
Aan 4le «looien en grachten ^ die er rondom liggen , kao men oog 
tien , da bet eeli grdot adeltyk fauïi geweest h, 

* BOUDELER heeft cene bykerk en 13 b. met 100 inw. 

* BOÜOBWUNSHATE^iAND of BoHDiwimiABsiMD paalt W. eo N. 
aan de gem. Pernis , O. en Z. aait de gem. Rfaoon. — Dete pold. 
bealaat eene dppertlakte tan 84 bcind. 84 ▼. r. 30 t. ell. tchotbaar 
land. riy i^atert uit in de Nienwe-Maas. Het polderbèslaur bettaM 
nil eenen Dykgraaf, t^ee Heemraden en eenen Secretaris. 

* BOUDE WIJNSKBRRB heeft tot wapen een veld tan keel, net 
acht stei^fen tan gond , gfeplaatst drie , twee en drie om een middea- 
Scbild 9 dat in peeren tafi aiUer en sabel gedeeld is. 

BOUILLO?! , landg., prov. Gelderland. Zie Biuöta. W. 

*BOULilDEbeTat ded.Bonlaide , Boscbleiden eo Surrel; 
telt 13liOinw., van welke hitm 300 in het d. Bonlaide, S60 Idw. 
het d. Boscbleiden en 480 inw. bet d. S u r ret. — Het d. Boouin 
of BAuscÉLtTDta , is de geboorteplaats van JiaoiB en Fbahciscos Bosiisit». 
Jkbomb . een goed Schrijver en Staatknndige , overleed te Bordéasi 
in 1317 ; Fbabciscos , Rd^dinaal , Aartsbisschop van Besao^on en onder- 
wyser van FiLtn I, stierf in 1300. 

"^ BOÜRGFRIED heet in het Duitsch Bdbfbld en behoort tot de gem. 
Ifeunhausen* 

* BODRGLINSTER ligt ten N. van bet Grnnewald en is merkwaar- 
dig, om het kast. Bourglinster, hetwelk echter , wegens bonv- 
valligbeid, niet meer beWoond kan worden. 

«BOÜRSGHËID, gem. Het d. -Bodrscheid heeft eenen leer 
scboonèn bouwval van bet kast. Bonrscheid, — De kerk is léde^t 
het jaar 1859 van bet dek. FauxnUers afgenomen en by bet dek. WHXi 
gevoegd. 

* BOÜRTANGE telt 20 R. K., welke te Oude-Pekela parochieren. - 
De Israëlieten, die er 40 in getal syn, maken èene rhigsyoagoge ait , 
trelke tot het synagogaal ressort Gironingen behoort , eo taann de 
dienst door eenen Yoorleser wordt waargenomeU. De synagoge, in het 
jaar 1812 gesticht , is eeh steetien gebouw , zonder toren. 

BOET-DYT-MONDE (POLDER-LE.) , iiaam, onder welken kél ach- 
terste of oosteiyke de^l van den tégen woordigeü BiebbA-póldbb, iri SlèaU 
Flaandêfen, t>rov. Zeeland, atr, Middelburg , kant. eo distr. Sluit , 
f^em. Bede , welke oüdtyds een deel van den pold. Beootter'Sedi mi' 
maakte ^ h bddykt geweest. Onder dezen naani komt bét voor iri d« 
vredesverdragen van 1713-^1^17 , ook is het öp de kdart van ^Mt^ 
Vldandertn uitgegeven by Govers MoBtiÉa bb Zoob , aldus genaamd. 

BOUWENUEff NIP , pold. itt /Töofd-ÈMand. Zie Kiivmwn 

WAAB0. (Db). W. 

BOUWEROM (HET), gédéêhe (loldéHahd in de vryë deerl. Schagen, 
prov. Pf oord» Holland , arr. Alkmaar , kant. Schagen, gem. Scha^- 
en-Burghom , in de sectie LageHdtjk. 

BOtfWËRSGRACRT , graéht ih rolUnhowe, prov. Óvérijtul, gen. 
Giethoorn. Zy begitot alih bét drooggemaaktè Wydë by den r^weg, 
niet vér tèn Z. tan de kei^k, én eindigt, wreslwaarts löoperide, inde 
Giethoörnsehe-Mèër, 

BOUWERSZATHE , oud adeU. landg. op den relüwenioom , ^^' 
Gelderland^ distr. ré/«io# , kw., arr., kant. en 3 u. N. O. vahu^rMM»; 
gehi. en 1 n. H. ten O. van RhedM, 5 o. Z. van ZtilpAen^n. W. 
van IMmh. — DU latldg. besladt èéne oppervlakte van ruim ow bond., 



B o V. e79 

f «ordt tB eigeodom beieten éoer deo Heer M. E. Uitk^AAt, ^oon- 
mkiig te Elleeoin. 

BOYBIIBÓER (DE), geb. in FoUenhope , proT. Overijuel, arr. én 
9( ■. H. tao Zwêilüy laDt. en d a. O. van FoUenhove ^ gera. en 
90 mm. li. W. fan Wanntpwvten^ beslaande oit eenige bocrderUen 
es aan aUe sijden door uitgeYeeride streken omringde landeryeo , zonder 
ry««É en alleen te water en langs een voetpad genaakbaar. Men telt 
tr t O b. eo 40 inw. 

BOTBMCARSFEL, gent., is groot 8tfS band. M ▼. r. 18 ▼. ell., 
Yaaranéer W4 bond. 95 ▼. r. 91 f. ell. belastbaar land; telt 191 h., 
bevoeod door 915 boisgei., ait makende eene bevolking van roim 
If49 inv., onder welke rnim 590 Herv. en roim 550 R. K. 

BOYSEICARSPEL , pold. in I^rc^ferlan</, pro^. If oord- ff oliand, Att, 
ffeorii, kant. BnkkutMn, gem. Boveneartpel ; palende N. aan den 
paM. AndQk , O. éah den baAna Van Efikhaiien en Westende, Z. aan 
den DregtcHandtebe-Zaedyk , W. aan den pold. Grootebroek- en-Liilje- 
broek. — Dexè pold., welke eed gedeelte vali den pold. het GrooUtag 
vllnaakl, beslaat, volgens bet kadaster, eene onpervlakte Van 794 bund. 
waareader 554 bnnd. 8 v. r. 10 v. ell. scfaoioaar land ; telt 191 h., 
waaronder 55 boérderyen , en wordt door watermolens , van bet over- 
toll^ water ontlast. Het poldcrbesioar bestaat oit Borgemeesler en 
Ingelanden. 

BOVBN-DfrBOYENSLUfS (POLDER-) , pold., prov. Noord-Brahand. 
Zie WiuJttS'VOtaBB. (De). W. 

*B0?BND0OD watert oit Op bet Gal van de Zuiderkllp, door eene 
t/Uéaea nieow over^elftle sluis, gebouwd in 1850, wUd 2,02 ell., 
voorüêD van èen paar pwitdeitreh tegen den vloed en eene deur tot 
keering van bét |>oIderwater ; de maren syn 1,08 ell. boven de kaden 
boog. Het bèSttfOr bernst bij do eigenaren. 

BOYBN-DtirARSy AARTEN (009TER-EN WESTER-) , veenkanalen, 
ten Z. van bet Friésché dorp Ndórdwölde^ griel. JFeU Stellingwerf. 

BOYENFIIJfZEIf , geb. in Fivelgo, prov. Groningen, arr. en 2^1 u; 
O. ten Z. wan Gtoningen, kant. en { ii. N. van Uoogetandp gem. 
es 1 n. Z. Z. W. van Slochteren j 8 min. Z. van Koïhamf «daartoe 
bat beboort ; met è b. en rnim 40 inw. 

BOTBNKDilJPE , b. prov. Friesland. Zie Küwb (Bovbr-). W. 

BOVENLAHDSGHE SLUIS , sluis ,. prov. Noord- Braband. Zie Dói- 
vBBttiènest.viB. Vf, 

BOYEHNAGEL, böèTtnhón^eia Ae Meijtrijvan'^sUertogenhoseh , kw. 
TeMtéA, pr'óNr. NööM^Brtihand , kant. en 1^ o. W. Z. W. van Feghel, 
Ml. éü ^ o. W. van 8t. Oédenrode ; in bet geb. Bosckkant, Daarbg 
ligt eene brnjj^over den Dommel de Bovennagclscbe-brug, ook 
Bomitaêffageltéfftf-btug genaamd. 

BOYEllPOliDER ^ pold., prov. Zuid-BoiUnd. Zie Dubbeidai (Alom 

SBBBOtABft-WAH). W. 

BOyENRIJGB (DE), bunrr. In Fiirêlgo, prov. Groningen, arr., 
kant. ett «9( u. Z. W. van jéppingedam^ gem. en ^ u. Z. W. van 
Tem Boet, | n. II. van Garmerwolde, waartoe eQ beboort; met 
7 b. en mim 50 io^. 

* BOTENSLÜIS ligt I lï. ten O. van fFiUemüad en telt 6 b., 
waaroikder 9 boeven , met 60 inw. 

BOyEnVEBflSGHE-WATERlIIG , water in Delfland, prov. Zuid- 
Holland , |(èm. Foorhutg , in eene bogtige rigting loopende van bet 
Haa^ksstjé naAr de Zfdo , h^ Vanr. 



«W BOI. 

*0OXIIEER, Iwol.^ iMslaal, tolgens hei kadaster , eeneoppertUlte 
van 24,667 boDd. 59 t. r. 71 ▼. ell., waaronder 25,851S bund. 77 r.r. 
ia T.ell. belastbaar land; telt 2216 h., bewoond door 27tf2 faoitga., 
uiimakeDde eeoe bevolking van 16,000 inw., die meest in den landbomr 
hon bestaan vinden. 

* BOXMEER, gem., beeft 1114 band. 87 ▼. r. 46 t. elU belaitbssr 
land. " — Men heeft er 5 graanmolens, waaronder 2 rosmolens, 1 olie- 
molen , 2 bierbroQwerijen , 1 lecrlooyery , 1 lakenfabrg k , 5 kttoea- 
drukkeryen, 2 steen- en pottebakkerüen en 1 soatkeet. Ookwordes 
er uitmuntende groote en kleine zilveren kerksieraden , alsmede slu- 
ren , beelden enz. vervaardigd. 

* BOXHEER.SAMBEEK-EN-BEÜGËN telt 130 zielen , onder welke 70 
Ledematen.' De eerste, die in de gem. Boxmeer -en -Beogen, 
het leeraararobt heeft waargenomen , is geweest F. W, EApniD , die 
in bet jaar 1816 herwaarts kwam , en in het jaar 1819 naar Avereeit, 
vertrok. Ingevolge koninklyk besluit van 22 September 1821 is Ssm- 
beek in 1822met Boxmeer-en-Bengen, gecombineerd geworden. 

* BOXTEL , kant., beslaat , volgens het kadaster , eene opperfltkte 
van 19,014 band.; telt 2634 h., bewoond door 2998 buisges., uit- 
makende eene bevolking van 16,000 inw., die meest in den landbouw 
en het fabr^k wezen ban bestaan vinden. 

* BOXTEL, gem., bevat het vl. Boxtel, de geh. Mnnzel, Oo- 
rooy, Langenberff, Kleinder-Liempde , LennisheoTel, 
Tongeren, Roond , Luyssel, Brenkelen, Hal, Healt eo 
Selissen, alsmede een gedeelte van het d. Gemonde, waarvsnde 
kerk vroeger juist op de grensscheiding van Boxtel en St^JBiehielh 
Gestel en de toren onder Boxtzl stond ; maar, deze afgebroken syode, 
werd er eene andere kerk gebouwd , die thans met eenen toren prykt 
en een fraai gebouw mag genoemd worden. De gem. Boxvst beslait, 
volgens het kadaster , eene oppervlakte van 5173 band., wasronder 
4963bund. 16v.r.61 v. ell. belastbaar land; telt 607 h., bewoooddoor 
747 buisgcz., uitmakende eene bevolking van ongeveer 41M)0 iow., die 
meest in den landbouw en het fabriek wezen hun bestaan viodeo. — 
Men heeft er, behahe de in het Wbk. genoemde damastfskriekea , 
3 bierbrouweryen , 1 zontkeet , 3 korenmolens , 1 oliemoleo , Si im« 
molens , 7 bierbrouweryen , 1 gruttery , 6 leerlooyeryen en 1 papier- 
fabriek. — BI. 652. Vele hondcrde bunders der onbebouwde gros* 
den onder deze gemeente zyn sedert eenige iaren verkocht en leferea 
thans de schoonste bouwlanden en de beste hosschen op , sooak bljjU 
uit de ingenomen gronden tusschen de Halsche barrière en Beitn, ds 
Lennisheuvelsche heide, de Tongersche heide en vele 
andere gronden , die meest allen door hygeërfden syn ingenomen ea 
bebouwd geworden. — Er wonen onder Boxtbl slechts 3 Israëlieteo. — 
De 3 scholen, van welke ééne in het d. Boxtel, ééne teGsDoade 
en ééne te Tongeren slaat, vrorden gezamenlyk door 500 leer* 
lingen bezocht. — De har. van Bqxvbk is door erfopvolging san bek 
huis van SALM-Kiasüae gekomen. Zy was eertyds een frudum wMe 
of adellgk landgoed, waarvoor de Heer van Boxtbl, het regt tib 
potiug en vruchtgebruik bad op alle onbebouwde gronden of heide- 
velden , doch door de inlg ving dezer landen in Frankryk ea de in- 
voering derFransche wetten, zyn alle leenregten komen te vervallen, 
zoodat, na de geregteiyke uitwinning der beeil. Boxrui en proces- 
voering der gem. tegen den toenmaligen Heer, by eerste en tweede 
gewysde, den eigendom dier gronden aan de gem. is toegewezen , die 



BOX. esi 

er verittlfeDi «obruik nn lieeft geniaakt , om er eeniga honderd ban- 

ibn ran te verlLoopeii. Ook is de titel TaH baronie Tervalleo, ayode 

ttMwooidig eigenaar Tan de heerl. Bonn de Erve G. C. Booabes , 

texilbiif^* -— BI. 653. Tot onderhoud der Kanunniken diende mede 

de benificiëii, die aan ondersebeidene altaren in de kerk Tan Boxru 

Terknoeht waren. — Het gestoelte der Kanunniken is niet meer in de 

kerk aanwemig. — Onder Koning Wiuan I hebben de toen nog Ie- 

Teade Kaaanniken een pensioen gekregen. — - Het wonderwerk , faet- 

wdk ts BozTBL loa geschied syn wordt door den bistorieschryver Foppbbs 

aMos ferbaald : » In het jaar 1280 seker Priester , Eueius Aickbe , 

s fieeter van den Antaer Tan den H. Geest te Esch , by Boxtel , het 

» sacrifiiae der Mis in de kerk te Boxtel Gode opdragende , stiet by 

9 onachtzaamheid of onoplettendheid den kelk om , en stortte het 

s H. Bloêd Jasv , dat uit witten wy n geconsacreerd was orer den 

» OMporaal en mappa (anlaarkleed) uit. De witte kleur Tcrandert 

• in Roode en doet aanstonds baarbiykeiyk het bloed Gbeisti te voor- 

• scbyn komen. Emcios op dit gexicbt Terbaasd, neemt de doeken 
» hnmelyk na buis , wascht deselve , ^r\)h en beproeft alles om de 
» Koode kleur te verdryTen , maar tp Torgeefs.** — Zoodra de Meyery 
Tan *s Hertogenbosch , ten gCTolge Tan den M unstersche vrede , aan de 
Algemeene Staten was ingeruimd, syn de met bloed bevlekte doeken eerst 
op bet klein Beggynhof te *s Hertogenbosch , naderhand in de abdy van 
St. Micbicl te Antwerpen bewaard gebleven ^ eindelyk beeft de toenma- 
lige fiecr van Boxtu , Abbeosiqs , Gravc van Hoome en Bat$igny , in 
het jaar 1652 , met het kapittel van Hoogstraten een verdrag aaoge- 
gaaa , ten gcTolge waarTan die doeken aan dat kapittel in deposito of 
hewaimg ii|n gegcTcn , soo als sy dan ook neg tot heden toe in de hoofd- 
kerk te Hoogstraten bewaard en alle jaren , op H. Drievuldigheidsxon- 
dag, aan het Tan alle kanten derwaarts stroomende volk vertoond wor- 
den. — BL6S4, reg 5, étaat: het dorp Yucht , /eet.* die barrière. — 
Sedert het jaar 1799 werd de kerk te Boxtbl door eene volkscoromissie 
der K. K. beheerd , die vele kosten heeft aangewend , om dat gedeelte , 
belgeea nog bestond , in orde te brengen ; doch , Tcrmits dit lot de 
oe&oing der R. R. godsdienst niet geschikt was, werd bet door de 
fsesteiykheiil niet betrokken , véór dat het in 1827 verbouwd was. Thans 
is de kerk, binnenwerks, 19,46 ell. lang en 6,57 ell. breed./ Zy 
heefteen prachtig hoofdaltaar , eenen arduinsteenen vloer, fraai gesne- 
den eoiiMBaDiebank , hangenden predikstoel , met ovale trappen , wei- 
geregelde biechtstoelen en sieriyk orgel, door den Heer Smits, orgelma- 
ker te Reek , TerTaardigd j soo dat sy tegenwoordig onder de schoonste 
kerken Tan het platteland mag gerekend worden. — Tot de par. Tan 
Baxm behooreo de geb. Breukelen, Hal, Heult, Lennis« 
beuTel, Kleinder-Liempde, Luyssel, Munsel, Onrooy, 
de RooDd, Selissen en Tongeren. — Er bestaai te Boxtbl ook 
een Gasthuis Toor arme Mannen, den 20 September 16!$0 ge- 
sticht, door Abbuas VAK BAasHDOHK en Maatkbv, dochter van Lucas Lam- 
■san, echtelieden. — Boxtbl is ook de geboorteplaats van den be- 
kwamen landmeter Hibdbik YiaaBBs, geb. 9 November 1744, f 25 
April 181 3. — Er worden te Boxtbl vier paarden- en beestenmark- 
ten gehouden : de eerste op den laatsten Maandag in April ^ de tweede , 
Bingsdag na den eersten Maandag na den 12 Joiy ^ de derde , Don- 
derdag TÓór den derden Trydag in September , en de vierde op den 
Uatstcn Maandag in October. De kermis Talt in op den eersten Zon- 
dag iD Jniy* . — Het wiqpen Tan Boxm is Tan keel , met twee fascen 



N 



G83 B a A. 

^an siNer , ▼ergeield vao acht meerlen ?aD fooé , ttaande drie , (vee 
en drie ; het schild van achteren vastgehouden dodr Sr. PirtüS , roede 
tan goud. 

* BOXTEL (BINNEN.) 9 dit art. moet wegvallen. 

* B0XTEL-E8GH-EN-LIEMPDE telt 110 i\ti\eH , ofider «velke 60 lie- 
dematen. — De eerste, die in dexegem. het leeraarambt heeft waar- 
genomen , is geweest JovAaan Ablstiüs , die in het jaar 1649 door de 
Groote vergadering herwaarti heroepen wrei'd. -^ Van 173S tot 1749 
is deze geiti. door twee leeraaren bediend. 

« BOXCH ligt Z. Z. O. van Berlikum, — Deti 6 Febfaarffi 184i ii 
de booge stompe toren tan dit dorp met lulk een geweld ioj^fort, 
dat dè nahnrige haitén als doof cene aardbeving geschokt , op IroBoe 
grondvesten schudden , terwQl het pnfn de lengte van ongeveer ^ ell. 
gronds in tynen val bedekle. Sedert is ef een spiti op dea toren 
geplaatst. 

BOT (HOEK TAN.) , kaap in OoH^Indië. Zie Zolaaora (Ds). W« 
BOZEN HOVEN, pold. in het Ifederkwartier der prov. Uireeht, arr. 
Utrecht, kant, Loenen, gem. Mijdrecht; palende N. aan den pold. Hof- 
land, O. aan de gem. Waverveen«en Wilnis, Z. aan de gem. Wilaii, 
tv. aan den Am^tel of Megert. — Dese pold. beslaat, volgens het 
kadfistef, «ene oppervlakte van 946 bond. 86 tr. r. 16 v. ell., wisr- 
6nder 522 bund. wei- en hooiland , t^nde de overige 624 band. vees- 
akkers en water; telt 100 h., waaronder 19 boerderyeo, en wordt 
doof 1 sluis , op den Amstel, van bet overtollige vraler ontlast. Het 
polderbestuur bdtaat Ait 1 Polderschont , 2 Poldermeesters eo i Booid- 
Ingelandcn. 

* BOZUM ligt 1 u. W. Z. W. van Ranv»6rd en telt , met dé daartoe 
beboorendc gen. Bongierd, Dykshorne, IndQk, Kleiterp 
ed Mak klim 77 h. en 540 inw. 

BOZOMËa-NlEUWLAND, aangeslijkt land, ^to^. ftietknd, kv. 
Ooslergoo f griet. Baarderadeel f tusscben den ^/o^l^i/tyA ten W. en de 
^rieeftervfuif < ten O., en palende N. O. aan het Oosterwteromer-Nfeuv- 
land , Z. W. aan de Bosamer- vaart. — Daarin staan geeo botien , 
doch 7 watermolens. 

* BOZUMER-VAART komt niet nit het Zwaanvrerder-meer , maar 
uit de Oosterwieromer-Zandvaart. 

*BOZUMER-ZiJL ligt in het geh. Dijkshome. 

* BRAAIAAL of Bbaadaai ligt O. van ^tireit. ^ Aldaar if kei 
Brakelsch veer over de Waal. 

BRAAK (DE), meertje in Noord Holland. Zie Bbobk (Db). W. 

"» BRAAK (DE), pold. in de Fier-Noorderkoggen , heet oek Ann- 
wooftin-BBAAK. — Deie pold. beslaat, volgens het kadaster, eene op- 
pervlakte van 54 bund. 

BRAAKEN (DE), buit. in de Meijerij-vmii'^e HertogenhoéA^ kw. 
Oiiierwijkf prov. Ifoofd-Braband, arr., kant. en | u. Z. van 'tBet-- 
togenbotchf gem. en 10 miik. W. van Fught, aan den Heikant. — Dit 
buil. vvordt in eigendom bexeten door den Hec^ W. J. Bausitof. 

BRAAKM ANSBEEK (DE) , beek , prov. Oterijssel Zie Bsn {H 

AR A AR-POLDER , pold. in het baljuws. van de Jfiêdorper-kogfeut 
])rov. NoordrHoUandf arr. Alkmaar , kant. iS!(AA^eii , gem. Winket; 
paieAde N. aan het dorp Kolhorn, O. aan deZoatkaagof Wéere-pol- 
der en den niéutr inged^jkteir polder de Oroet , Z. aan den Ooster-poi- 
der en Str^kmölentf , W. aan de Krommegoaive ; beslaat vbfgeiis het ka- 
daster , eeno ö|»pervlaitë tan 77 btirid. 81 v. r. 80 1. etl.; bevat ifMirts 



fi R A. 683 

e6M iMierdertI eo wordt éèot eeses tooien , op de rin(|rsloDI of Kromme- 
GoQw, Tan het overtollig water ontliist. 
fiBAAT, baai ia ObH^ItuUSf oali de Ziiidkast van bel etl. Ftoris. 
* BRABAND of Baai&iVfQBi-rtf&Ma , beèlaat , volgreni bet kadaster , 
MM oppervlakte van 970 band. 19 v. ti 14 v. ell., waaronder S2i bund. 
lebolbaar land ; telt 91$ hé^ waaronder 4 boerderyen ^ en wordt met 
den polder van Hekelingen-en-'V rietland^ welke één waterscbot ntt- 
maken , do9r twee molens , Waarvan de eeoe den anderen bet water 
loef oert , door één6 ilnia op bet Spui , van bet of ertollige water ont- 
last. Bel potderbeitnnr ia verèenigd mei dat vali Spijkenitse en be- 
staat geMmeniyk nit v^f Leden en oenen Secretaris. 

fiBABAND (fiOORD-)i tbans ingevolge koninklQk beslnit Nooan- 
aaiitfT gespeld, beslaat eene oppervlakte van 911,671 band. 

BRABANDSCHB^TAARWATER (HET), vaarwater in de Oóiier^ 
Stkdd» f alleen voor biiiiMnilafldscfae vaartoigen brnikbaar. Het lOopt 
tesieben de Dorstman, é§ Vondelingen eii de Hiddelplaat, tnet 
dlK*-84l( palm dieptOi 

BR&GLOG j boscb , vetaiaU in B^B ^ ab liggende in het gfaafs. 
HaMisnéfi 

BlUI (BOM-)« voorÉij meertje, prov. ¥fU$lani ^ kWi OotUrgótf, 
griet. l>nMWMdeel, lietwëlk ten W^ door de l^ëtéloot, met de 
Zisar^t Brtik en %eh Oé door de Pètslool met de Doekuimer 
trêk^ëart in verbinding stond. 

BBAX (GROOTE-) of WoLfiis-^RaaK ^ meertje , prov^ Ftieiland, k#. 
{IsftaryM, grielé X^antamotfes/t hetwelk led O. door de Petsloot, 
mH ét Zwarte »B rak ^ len W.door de Petsloot , met de ^Ift- 
me-Brak in verbinding staat. 

BBAK (KLEINE), meertje, prov. FrMané, kw. (fotte^góó, griet. 
üooHMoJwl, hetwelk ten W. door de OosterbdrenVaa^t met 
ét Stkiertlaot^ led Oi door de PellldfOt met d« Gtoote-Btak 
in verbiading Staat. 

BBAK (ZWARTE-), pfov< FHnland. Zie Zwiavfe-BAAK (Da). W. 

BRAKS (TER), vooroi. buit., op de Over-Feluwe^ prov. Oeldet- 
kmd, arr. en 9 u< N» W* van Arnhem, kant.- en 2^ ii. O. N. O. van 
Befëermjk, gean en B| u. N. O. van Etmeh f onder Ifunspeet, 

*BRAKËL , geoiii beslaat, volgens bét kadaster, eene oppervlakte 
van 1:163 band. 64 v. r. 79 ik ell., waaronder 1097 bnnd. tt v. r. 
14 vi tU. belastbaar land j telt 198 bi bewoond door 219 hoisgez., 
aitmakende eeue bevolking van 10B0 iiiw., onder Welke 1040 Herv. 
Ét kern tiMltal Christelijke Afgescheidenen^ Het d. Bbak^l is eene nit- 
gestrèktt plaats , waarvan de buisen grootéttdetfls ter wedertijde van den 
WaaMIJk , dooh de beste Ml vMr^naamste m«er bindenwaaris staan. — 
IsB heefi er eed seiUponlveer over de Waal , èéneit sleenen korebtno- 
ka, eefte» sieeliovèfi en een gebetiw, óë SpQkèr genaatad. Zie dat 
voord. — De toren , nevens de héf'k staande beeft eene hooge ipits. -^ 
Rs paafdenmarkl valt in dén B!^ 6epiembe^. •>->• del ^apcn van BaA- 
tMi beslaat ait twee rnggelingi gekeerde be^hien (vissehen) van zilver , 
op een veld van keel, dal béaaaid is tiittt herkVUistë, Van onder ge^ 
pitste kratsjes van goddi 

*BRAR£L (Hüf6-TE-)v Bi. 67l ^ reg. 19 ^ Haait BaiAfctrunBs via 
W&ABaaii««Ba , léet/ BaoËaaiittiÉ ¥Aft WakvaimoAa, Reg. S9 staat: 
WotM lY) lietf WlAaan TI. ^ tan dit hnis bettAllik nojf bota^Val- 
lea van eenen eudélA toren , olttriil|^d dod^ de oude gfrueht , die tüéi 
dadnarbV tuuttde i^nboomen «éé MhildtiMtAti^ fttt^fi oplevéréti. Op 



684 BEA. 



den buiteDsten ▼oorburg slaat de tegeowoordige hoarenboisiog , velke 
door den eigenaar bewoood wordt. 

* BRAKELS-VEER , Ut$ : BRARELSGHE-VEER , ii een ieilp«ot. 
▼eer ten N. van bet d. Brakel, op de loogenaamde Braaiaai. 

^ BRAKELSYEER, veer over het Spui, beter bet BaAKiuvuiTji , 
ook DiiBDüiTsvBBaTJE genoomd , is een scboitenveer in den weg vao 
Hekelingen naar de BeQerlanden. 

* BRAKENBURG. Beg. 5 , êtaat.- 18 y. r. lees: 81 ▼. r. 
BRAKEN.POLDER of oi Beakbh, pold. in de Fter^NoorderkoggeUf 

proT. Noord' Holland , arr. Hoorn, kant. Medemblik, gem. Obdam. — 
Deze pold. bestaat uit de vier bedykle meertjes de Waal , de Ooi* 
ter*Braak , de Middel-Braak en de Znider-Braak; be- 
slaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 81 band., eo vordl 
door eenen molen van bet overtollige water ontlast. 

BRAKEPYP, voorm. sluis, prov. Frteiland. Zie Kbuwiduxul W. 

BRAKKE (DE), berberg in 5eaato- F/aaiuJere», prov. Zeeland , iniu 
en 2i u. Z. O. van Sluit, arr. en 6^ o. Z. van Middelburg, kaol. 
en 1| u. Z. van Ootthurg , gem. Sint Kruig , in den Brandkreek-poU 
der , aan de grens tegen het Belgische d. St. Margariete , by den weg 
van bet eiland naar dat dorp. ZQ komt dikwQls in aanmerking wegeoi 
een daar gevestigd kantoor van uit- en inklaring. 

BRAKKEN (DE), b. in bet markgr. van Bergen-op'Zoom, prof. 
Noord-Braband , arr. en 9 u. Z. W. van Breda, kant. en S^ u) Z. 
ten O. van Bergen-op'Zoom , gem. en £ u. W. van Ostendrechi, Deie 
b. bestaat uit vyf woningen onder één dak , bewoond door 15 inw. 

BRAKKEPDT, plant, op bet eil. Cnrofoo, N. W. van het Spam- 
sche water. 

BRAMAJA-MAISA TANDRAMAN , voorm. ryk in Oott-lndii, op 
bel eil. Java, waar thans de ads. resid. Suitenzorg gevonden wsrdt. 

BRAMSLO, bnurs., prov. (herijsseU Zie Beammslo. W. 

* BRAND , lees .• Bearo (Dbn) , telt 28 b. en ruim 190 inw. - Dik 

2 eb. ontleent waarschyniyk. xyne benaming van het afbrandea fio 
nisen , te dier plaatse. 
BRAND (DEN), geb* in bet markgr. van Bergen-op'Zoomf prov. 
Noord-Braband , arr. en 5 n. Z. W. van Breda, kant. en \\ u. Z. 
van Oudenhoseh, gem. Ruephen'f^orenseinde'en^Sprtmdel, 10 min.O* 
van Rucphen , waartoe het kerkeiyk behoort; met 51 h. en 180 i&w. 
""BRANDARISy reg. 8, staat: Malle Sidsob lees.* Malle Assssi. 

* BRANDENBURG, d., behoort sedert 1828 tot de gem. Batteih 
dorf. Men telt er 90 b. en 480 inw. Het ligt aan de Blees en beeft 
leer schoone bouwvallen van een Gotbiscb kasteel. De oude Heerea 
van Brandenburg stamden af van Godvbibd , den jongsten lOon f as 
Fbbdbbik Graaf vah Yiahobh. Zij deelden aich in twee takken , vso 
welke de een met GonraiBn in de vijftiende de tweede met den fiowift 
D*EscLAT in de zeventiende eenw uitstierf. 

«BRAND-EN-BUURSING of BaAan-n-Biüsm , paalt N. eo 0. sa 
de rivier de Aa , Z. aan de Zuid-Willemsvaart , W. aan bet Bos> 
sche-broek , tegen den dyk genaamd de Scheelestraat. — Dese pold., 
beslaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 162 bood. 
5 T. r. 98 V. eil., waaronder 151 band. 55 v. r.. 10 v. eil. scbot- 
baar land; telt 9.h., vraaronder 2 boerderyen, en watert nit op des 
oosteiyken bermsloot van de Zuid- Willemsvaart en verder assr da 
Dieze. Het land ligt 5.20 eil. boven A. P. De hoogte der dykes 
is 4|10 eil. Het polderbestoar bestaat nit drie Geoommitteenleo, 



B R B. 685 

CB iwreodien is bet Hoofd Tan het plaalselyk besliiar van den Dun* 
geü President. — Beie pold. beeft geene sloiten ; h\j is langen lyd 
Tao het OTertollig water ontlast geworden door bet graven van ope- 
fliDgen in de kade-, dia den polder omringt en lalks op twee on- 
derscheidene punten, nanoeiyk aan de Aa en by den Bernuloot, aan 
de Zaid-Willems vaart ; dese openingen worden , wanneer de pol- 
der dos ontlast is, weder gesloten, en naar belioefte andermaal open- 
gemaakt. Het bestuur is voornemens , ter plaatse van gemelde door- 
gravingen , sluisjes te doen maken , zooals daar weleer ook scby nen be* 
staan te hebben. In de kade, op of langs de Scbeelestraat gelegen , heb- 
ben, blyke&s de situatie , van tyd tot tyd kleine doorbraken plaats gehad. 

BRANDEND-EILAND (ïLET), eil. in Oott-Indië, tot de Zuidwei- 
ttr-tHanHen-tan-Banda behoorende ; op t"* 52' N. Br. en 134* 21' O. L. 
Bet is \ mijl lang en en even xoo breed. 

' BRAND-EN-VEERPOLDËR heeft aan de sijde der Hooge-Zwaluw- 
sc-he-haTcn nog twee bekade perceelen baitengrond , te zanien groot 
4 hund. 59 V. r. 50 v. ell., welke ieder afionderlyk, door middel 
\a& eenen kleinen bouten duiker , uitwaleren. 

* BRANDËRDiJR. By den brand , welke Grafhorst den 4 Hei 1849 

trof, is ook een huis uit dit geh. eene prooi der vlammen geworden. 

'BRAÜDWEREN (ODD-) ligt W. Z. W. van Dcclum, en 1 u. 

N. W. van Roodkerk , waartoe het behoort. Vroeger was het een geh., 

thans ziet men er slechts één huis. 

*BRANDW1JK.£N-GUBELAND beeft 1110 bund. 85 v. r. 5 v. ell. 
Maslb»ar land , en telt 76 h. bewoond door 99 buisges., uitmakende 
eene bevolking van 5S0 inw. 

BRANSPENTlfi , naam , welken de Negers geven aan de voorm. 
batterij of seinpost Ba4nspiniT , kol. Suriname, Zie BaABiPORV. W. 

BRASILIEN of Giavits-BaAzu. ^ geh. in het grootb. Luxemburg , kw. 
arr. en 5} o. N. Tan Dükirchj kant. en 2 u. N. W. van Rêdtngtn, 
gem. fFtJd; met 11 h., en 115 inw., die kerkelgk tot de par. van 
RimdieUeiden bebooren. 

BRASSI- BESAAR , eil. in Oost-lndii, tot de Bfaui-eiiandjei be- 
hooreade. 

BRASSI.EILANDJES , groep eil. in Owt-IndiS, in de rndtteke-zee , 
aao de Noord kust van het eil. SunuUra, naby het Kontngshoofd, 
Baartoe bebooren de Gomee- eilandjes, Nansi of Nasi en 
Brassi-Besaar. 

* BREDA , arr., beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 
163,582 bund. 4 v. r. 55 v. ell., waaronder 144,767 bund. 55 v. r. 
57 V. ell. belastbaar land , en telt 18,254 h., bewoond wordende door 
28,765 haitges», uitmakende eene bevolking tan 117,000 inw. 

* BREDA , kant., beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 
11,865 band. 16 v. r. 15 v. ell., waaronder 11,204 bund. 99 v. r. 8 v. ell. 
bdiasibaar land , en telt 5344 h., bewoond door 4424 buisges., uitma- 
kende «ene bevolking van 25,000 inw, 

BREDA , apost. vic, samengesteld uit die gedeelten der Nederland- 
sefae proTtDciën Noord^Bvühan en Zeeland , welke hebben behoord 
tai het , by de bulle van Z. H. Paus Pius YII , van den 5^ der calen- 
der van December 1801 , opgeheven bisdom van Antwerpen , mitsga- 
ders tok bek , by die zelfde bqlle , ingestelde bisdom van Gent. — 
Bet Noordbrabandschc gedeelte van het eerstgemelde bisdom is in 1803 
tok Apostolisch vicariaak gevormd : terwyl het Zeeuwsche gedeelte van 
bek laakatgemelde bisdom , bevattende de linkeroever der Weiter^Scbelde , 



68(i BR fi. 

vroeger Oofit-Vlaandercn , en do iUd Vlitaingen , b\| de breve tiq 
Z. H. Gbbgorics XVI van deo 9 Maart 1841 , by dat vicariaat is in- 
gelijfd. Het bevat 127,000 zielen , waaronder 9^,000 Commauikan- 
ten, 76 kerkelijke gemeenten (parochien), 7^ parochiale kerken, 
7 kapellen en 1 seminarie. Het personeel der dienstdoende Geesuly- 
ken in dit vicariaat lelt 1 Kerkvoogd, 1 Secretaris, 4 Professoren, 
76 Pastoors en Desservanten , SO Kapellaans en Ypcarissen. Oie Gees- 
telijken bebooren , op weinig uitzonderingen na , tot de Seculieren. 
De overigen bebooren tot de orde van Prea)onslreit , gevestigd ge- 
weest in de voormalige abdyen van Tongerloo en St. Bernardas. -- Er 
is iu dit vicariaat nog een van ouds bestaand klooster, ie Ooster- 
bout. Ook bezit dit vicariaat nog een bagijahof, batwelk langvöör 
de Hervorming te Breda gevestigd was. Behalve deze beide oude ia- 
stellingen vindt men in dit vicariaat eenige g^estelyke vereenigingen vu 
vrouwen , welke sedert het begin der loopende eeow opgerigt x\jn , eo 
waarvan die te Dongen, te Roosendaal en te Et ten, zicbaaoket 
onderwijs der jeugd toewijden; terwijl andere , elders gevestigde geestelijke 
samenlevingen , ten dienste der lijdende menschheid werkzaam zijn — 
Het vicariaat is verdeeld in 4 dekenaten , welke de namen dragen laa 
Breda , Berge n- op- Zoom , Aard en burg en U ulst. — Hel be- 
stuur is , van wege den Paus , opgedragen aan eenen Rerkvoog4 , die 
den titel voert van Apostoliscben Vicaris, welke hoedanigheid sedert 
1820 wordt bekleed door Monseigneur ^oavvis vut Hootoork , Bisschop 
van Dardanië in partibug inpdêUum | Ridder der Orde van deu Nede^ 
landscben Leeuw , residerendie te Hoeven , in het seminarie. Onder 
het oppergezag van den Apostolische Vicaris wordende dekenaten' raa 
het vicariaat beheerd door twee Landdekens. 

* BREDA , gem., beval 282 bund. 48 v. r. Bf v. elL, waaronder 

71 bund. 84 v. r. IS4 t. ell. belastbaren grond. Over de batfn liggen 

twee bruggen: de Tolbruff, synde eep enkele dra^ibrug, wijd ia 

doorvaart 6^50 ell. en de Uoogebrug; bestaande gedeeltelijk uit 

steenen bogen, die door eene balancerende houten brug verbonden zijn. 

De stad is in bet jaar 1201 met ioreos versterkt. Het schijnt d#t de 

eerste buizen gestaan hebben ter plaatse, waar nu de Ha vermarkt 

tnde Visscherstraat gevonden wordenen dus ind^ nabybeid van 

het kasteel , hetwelk tusschen de jaren 840 en 8S0 door de Deeneo 

gebouwd was. De eerste bewo^^rs moi^ten visschers geweest zyo, waar* 

om dit oord deVisschersdyk genoemd werd. — BI. 682$. Ia M 

jaar 1844 zyn voor bet front der Baagpoort twee ra vel y men , gjeoaamd A 

en B giet bomvrije rednits f^ingelegd, alsmede een kanonkaseoat , il 

bet ravelijn Brandenburg^ — 91.686. De zoogenaamde Nieawpr 

kade, die langs de wesjtzyd/e der |iaven loopt, werdvoortyds ¥1m>' 

derenstad genaapd f terwyl difi kade ook de Prinsenkade kefttei 

oq» dat de vorsteiyke jegien #1^ zy te Bskda kwamao 9 daar aani^ 

4en. — BI. ()87. Men heeft thans (1850) te Ba^A <if natolgeildf 

fabryken: 1 tapytfabrijk en karpetj^enfabryk 9 1 haardoek^ryk ; ^ ^ 

bryk vflli woUe)9 eq Moeqep gew«vep g/9e4ereq , 1 band- 'o ^^' 

bryk, 1 linnen wevery , 5 hojèdenfabrykeq , % strooboede^ifabrijj'^* 

4 leerlooyerijen , % ^ouwslage^yen , | (latoeqdrukkpry , 2 verirerj|eii 

5 kleederVleekfvijen , 4 wji^sbleekerijep , 4 wask^li^scnlabrykiW •> ' ^^^^ 
seumakery/^q , % isoj^tzied^ryej^ > 1 ;|eiepzie4|Bry , 5 wind- m % >^^^' 
korenmolens , 4 pUeff^^ole^s • wa^vaii $1 4opp ^oom g)idr««e« w^fd^* 
1 ivindsjB)).Oirsma|bBn , ^ biji^irhffOf^werijen 9 % kufmMÜmnffkfilJ* ^^' 
Uryen I 1 likeurfiojger^ , ^ bo^ïk^rqkkfvtfen , S st0eQdr«kfc«4^* 



fi a E. G87 

1 leCtergielery , 1 kopergleterU ^ 1 kqostyerlakkery en larapenrabrijli , 
S rijtuig-, 14 megbel-, f O kagchclr, S geweer*, 1 orgel-, S pianofabrykeo ; 
ToorU xiJD er 10 borologïemakers , 17 goad- eo liW ertmeden , 2 good- 
en sxif ergalonfabrgken , 2 goud- en liWerdraadirekkeryeQ , 1 steen- 
hoavery, 1 knustwerkjer, 1 ip^lrgmentmaker en 1 kuqsidraayer. — 
In hel jaar 1850 is bel sledelyk begluur geinagligd geworden , om 
Vmnen de sUd jaarl|ik^ te doen bouden twee paarden- en beesten- 
markten, de eene op Donderdag en Yri|dag yoor Palmzondag, de 
andere ap Donderdag en Vrijdag ip de week van de najaarsmarkt. — 
i)e wapens Tan Jostibds vuu N^ssap en Asii^ yas Viaooa xijn niet meer 
bofen de poorl van b^ Gonverneqfepl te ^ien. — BI. 688. Het 
Paleis van Jasli^ie werd, iti bel jaar 1842 geheel veranderd en 
van eeae ruime pleitifuil vp9i*z|ent Sedert dien tyd boudi de Kanlon- 
icgter niei meer «Üpe siltjlng jn dit gebouw, 'maar op het stadhuis. — 
BL 689. Hel voorm. Stalenfaq^s is to^ n eesbuis voor de R. K. 
veranderd. — Onder de te Bebda gestaan behbende Herv. Predikan- 
ten verdient ook meldioff de soetTloenepdp dichter Riiaiea Viivea var 
»c HawLB, die er van September 1796 tot 11 Octpber 18)1 s(pnd. — 
BI. 691. De kerk Merkendaal is even als de toren io bel Ja^r 1848 
afgdiroken. — Bh 699* Th R. K. kerk van de Brugstrpal 
was reeds in 1657 lol godsdiepstig gebruik ingerigt. Zy werd jn bel 
jaar 1714 omdat zy ^^^ eo vervallen was afgebroken en ruimer ep 
fraager afgebouwd ; lerwül 'Ü Uter nog aaoqierkelyk b vergroot, — 
Bi. 69S. Behalve de in he^ Wbk. genoemde kapellen bestond vóór de 
Hervorming mede te Basoj^ de Onze liieve Vrouwe Kapel, 
meestal de Gasthuif kapel gebeeten, vroeger door de stad vcr- 
bunrd voor de gynmastische oefeningen van bel garnizoen , doch thans 
boitep gebmik. *- BI. 694, In bel jaar 1844 is de oude Synagoge 
door eene opzetteiyke d^artoQ gebouwde in de Cingelstraal vervangen. — 
BI. 69S. Hel vuorny. R, !(• Weeshuis in de lYieuwitrtuU is ibans 
üigerigl lot een gesticht van liefdadigheid voor de R. K- gemeente. — 
Onderste regel staat: 345, hes f 329. -- BI. 696. De in bet Wbk. 
yenoelde Liefdadige Qojiufais^ïe ïs in bet jaar 1841 vervangen 
door eene Haalscbappy lol leeniging en opbeuring van 
behoeft i gen door hel verschaffen van werk, thans onder de be- 
iebermiog van H. H. de Koningin staande en een aanlal leden tellende. 
Sr^slaat te BaenA n^ede eep Ziekensocie^eil. — BI. 697. Hel 
BamA*! Genootscfajip van Welenspb^ppen en Letterkunde ia 
in 1843 te niet gfgaai|. — Onder de beroemde mannen , welke te 
BaaoA geboren z^n , verdienen nog melding de Godgeleerdeni Hsh- 
pauL VA* nu CoarpT , gpbf 96 Ifei 11)39 , f i^ Apgnslus 1601 , als Predi- 
kfmi %e P^fdreehl , ep ^stLA^j^m yam dbi| Gozf kt, f i" ^670 aU Predi- 
kant te Giessen-Nieuwkcrk. De Gescbiedfi^bryver Piuca vaji 
(hw^WCM gthf ip n49, t 14 JmpÜ 1919. Dp Scbildets Wil- 
um f49 Apsu, t 4 A»gustuf 1^71 , liicQf448 un B«ee«v, geh. in 
1610, t in 1699, FeaDiBANo var Kbssbl, geb. in 1660, fin 1696, 
SicQfA44 Smvs, gek. in 167^» t '9 17311, Nicoi<4as SfBinwi», geb. 
ia 1649» t 1(1 '1W^* D<9 Be^t4bnu9fer Jopajyvbs EicavAas , geb. in 
1749, i* in 1811$, De Teeken^af van bloem tjn frui^tiikkep 
Jaa Hnnn» FaBosaiKs, g^b, ^ Augustus 17ii1 , jr 97 Maart 1817. 
* BBEDASCUB-POLPË^ Ijgt gi^telijk gem. Klundert , gedeelte- 
lijk gem. Z99pnbergfni; besi^a^, Pff4^r IT/imdlrrl, volgens bel kafias- 
ter, 25 bood. 5 v. r. Sp Wp tiiim ^le^ ichAtbaar lapd } onder Zevett- 
ftetyes 89 bond. 8 v. rl i^ V} e\l, ii^l)^ scboibaef land; lel^ ^ b.. 



688 BR E. 

ivaaronder d bocrderfjen , als : ood$r Xlundert 1 h., t(|nde eene boer- 
dery ; onder Zevenbergen 5 h., waaronder 1 boerdory ; heeft eeoe 
sleenen sluis y wyd 1,04 ell., Toorsien Tan eene dryfdear en schttif, 
waardoor fay op den polder bet Hoogland en lonkershoef eo Tenrol- 
gens , door de Korte- en Langewegscnevliet en do slnis aan den Mo•^ 
dyk, op het Hollandsdiep nitwatert. 

*BREEDB telt 16 h. en 110 inw. — De kerk heeft in den toner 
van 1849 aaniieniyke Terbeleringen en Ti;rfraaybcen ondergaan eo ii 
toen tevens verrykt met een voortreffeiyk orgel , dat den S Doóember 
Tan dat jaar voor het eerst by de godsdienstoefening gebruikt venl. 

BREEDENBRQEK (GROOT-) keef BREEDERBROEK (GROOT-). 

BREEDENBROER (KLEIN-) lees.- BREEDERBROEK (RLSIlf-). 

* BREEDE-WEI maakt betverlengde Tan bet Westgat nit. Hol ligt 
tosscben de Vlakte en een gedeelte der Laan en het Boveagot ea 
noordeiyk gedeelte der Bollen i heeft IttO — 540 palm en ii leer 
breed. 

BREED-WEER , gedeelte Tan de looffenaamde Gemeene landen eo 
den pold. den Broek onder Heemskerk , oevattende met de afgedolieB 
landen S4 bund. 42 t. r. 60 t. ell. wei* en booiland. 

BREE-GOOT, Toorm. water in het eih Goedereede^en-Overflaüttf 
dat Troeger met een suideiyken loop in Je Qrevelingeu nitliep , doeh 
door de oedykiog van den polder Dirksland afgedamd ii. 

BREE-HIEL. Volgens sommigen de oude naam Tan de stad BritXU^ 
proT. Zuid-Holland, Zie BaiBLftB. W. en A. 

BREEKOM , gedeelte polderland in de Trye beerl. Schagen , arr. 
Alkmaar, kant. Schagen, gem. Sehagen^<n-Bwrghom^ tot de notie 
Schagen- Zuidzijde behoorde. 

BREELEE (DE) , water, proT. Zuid-HoUand. Zie Ln (Db Ban-). W. 

BREEMSCATy voorm. gors, thans een gedeelte Tan het Lné' 
tan-Flakkee, Het werd Torkoeht in 1415 door het geslacht Tan Rnmi 
aan het Convent Tan Brugge. 

BREENKEULEN , plaats in (herijsul , Tan waar de inwooen raa 
Oldebroek , op last van Johabvbs tak VBaHnrauacn , den acht eo reer- 
tigsten Bisschop van Utrecht , in het jaar 1577 , moesten befioaen do 
scheiding tusschen Kamperveen en Ootterwolde^ thans Geldorsehe 
gracht geheeten, te delven. 

BREESTRAAT, geb. in de bar. van Breda , prov. Noord-Bn- 
hand f arr. en 5| n. W. ten Z. van *$ Hertogenboich , kant en 9 o. 
N. W. van Tilburg, gem. en 90 min. W. Tan Dongen; met 11 b. 
en 60 inw. 

* BREEVEGHT list 10 min. N. Tan rroeesndf ; beslaat eeno oppe^ 
Tiakte Tan 75 bund. 76 t. r. 41 t. ell., en behoort aan don fleer 
WiLiBn Hbüdbik SciaonrBBTS. 

BREEWIJD , Taarw. ten N. Tan N.'-HoUand. Zie Bbibdbwbi. W.en A. 
BREKKEN (OUDEGAASTER-) , meer , proT. Frialand, Zie Om- 

fiASTBa-BBBEKBK. W. 

* BREKLENKAMP , baTcz., beslaat eene oppenrlakle tbd 70 hond. 
88 T. r. 2 T. ell., en wordt in eigendom bcÜEeten door den Heer Ir. 
Jar HBNDBtK Zbobbs , woouachtig te Lage , in HannoTer. 

BREM ER , herb. in het graa£i. Zutphen, prov. Gelderland, kw., 
distr., arr. en 2 n. Z. Tan Zutphen, kant. en 2 n. O. N. 0. nü 
Doetborgh , gem. en | n. Z. O. Tan Steenderen , in de baars. TMfli 
aan den grindweg Tan Zutphen op Emmerik. 

"" BRENKELAND ^ ha.' BRENGRELAND. 



BRi. %m 

«BUSUSRS» gem., Ueft 64» band. 10 ▼. «U. bëMÜMMr land; 
tdt BS4 h., bewoond door 287 haisgei., oitmakende eene bevolking 
vu oBgereer 1800 inv., ooder velke 1630. Herv., 200 R. R., en 
10 Ijt. — Eeg. SS, staati Eori«Imperial, lees: Fort-N apo* 
leon, ftm, SI4, «toni.* Napoleon, iees: For t-Imperial. — 
BI. 72$. Ile school wordt gemiddeld door 100 leerlingen beiocht. 

* BRESIENS (FORT*), fori in StaaU-V laanderen. Zie Havcbfoit. W. 
^BREÜOIJ&of BamrauK, pold., paalt N. aan Gerverskop, O. aan 

de Baar , Z. aan bet Oode-Land , W. aan Raveniwaaj. — Dese pold,, 
beslaat, volgens het kadaster , eene oppervlakte van 42l) band. 76 v. r., 
waaronder 411 bund. 1 v. r. 88 ▼• ell. schotbaar land; telt 12 b,, 
«Ifnds alle boerderyen , en wordt door eenen molen , op den Rtfn , 
van kei of ertolLige water ontlast. Het polderbestaur bóitaat uit Schout , 
Secretaris en iwea Poldermeesters. 

BftSQDIJK , geh. in het Jfederhwartier der nroT* Ulreehi , arr. en 
5 Q. W. N. W. Tan utrecht, kant. en IJ n. W. van Maarssenf gem. 
en i n. Z. van Gervenkop , aan den dyk ?an den selfden naam , welke , 
in eene oostelyke rigting , van den £romme-Ryn naar de Byleveld loopt ^ 
met 21 h. en 170 inw. 

«BREQGIL. Reg. 2, staat: kant. Peeüand, hes: kw. PeeUand, 
kant. EmdkeMnf 

* BRÉDK£LSN.NTENRODES , gem., beeft het lelfde wapen aU de 
beerl. Breokefeo-Nyenrodes. 

« BR£UX£L£N-ST.-PIETERS , gem., beslaat, tolgens het kadas- 
ter, eene oppervlakte van 1275 bund. 35 v. r 15 v. ell.; telt 168 h., 
bewoond door 171 buisgea., uitmakende eene bevolking van ongeveer 
800 inw. — Men heeft in dese gem. geen school , maar die te JteiiAoven 
dient mede voor dese gem« — Het wapen deser gem. is het selfde 
als dat van de hcerl. Breukelen-St.-Pieters. 

* BREUKELEN-ST.-PIBTE&S , beerl., telt S50 inw., en wordt thans 
in etfcndora beseten door Vrouw J. M. E. vab Koubi, ^htgenoot 
van oen Heer Laar Wiuisgk, woonachtig Op den huiie Gunterstein, 
U Bnakelen-St.-Pieters. 

•BEEÜ&ELERVEEN, beerl., telt S70inw.— Dese beerl. behoort 
ia eMendonB aan bovengenoemde Jonkvrouw J. M. E. var Kollbr. 

^BBEÜ&ELERVEEN, pold., paalt N. aan Looidrecht, O. aan de 
keide van Hilversum, Z. aan Tienhoven en Westbroek, W. aan Breu- 
kcien-St.-Pieters f en staat onder het bestuur van Burgemeester en 
FéUermeeaters. 

«RREDKELER WAARD, in 1312 genaamd BaoacLBssa-wisar, heer!., 
beslaat eene oppervlakte van 169 bund. 74 v. r. 80 v. ell.; telt 3 h., 
k^oond door 24 inw., en wordt thans in eigendom beseten door den 
Beer Mr. J. C. WA&sBas, woonachtig te Amsterdam. 

BREUR (TER-) , voorm. kloost. te Zwolle en te Deventer. Zie 
• DsRWiR sRBn «msoosTta . W. en MiRDsaaaoBnaas-KLoosTBa. W. 

* BREUSTERBOSCH ligt i u. O. N. O. van St. Geertruide, telt 
31 h. en ongeveer 180 inw. 

* BREYVENSROT ligt 5 min. Z. van SUÊmprey , en telt 41 h« en 
ongeveer 210 inw. 

BREZIL (GREVELS-), aeh. in het grooth. Luxemburg. Zie Bsasiubr. 

BRIDJO, berg in Oott-lndie, op het eil. Java f, ads. res. Patjielan, 

*BRI£LLE, arr., heeft 41,371 bond. 79 v. r. 49 v. eli. belastbaar 
laad; telt 5556 h., bewoond door 8096 huisges., oitmakende eene be- 
volking van 39,000 inw. 

XUI. DsBL. 4i 



6M B R L 

''BRlBLLBi kant«, Urhi 10,ft09buiid. 74 t. n 15 t. eU«lMlMbiir 
krtd ; iétt 85^ b», btf#d<md ddov $863 Imi^ffHi, «ilmakeiids «est 1«« 
Tolking va« 19,000 ittw., die HMMl hun bMtMMi filiden fai h«l att4 
kweeken van granen en aardappelen. 

*BRIELLE, tifem., hcth 107 bundi 31 v. r. Si ?. èll. belasUMr 
land ; telt 734 b., be#onnd doof 913 bubbelt, uiittiakendè e^ae be* 
völkin^ van ruiin 4480 inw., 6kidef welk» 3o40 Herv., M Ktaof. 
Lüth., 610 R. K. eb 100 hh ^ t)6 atad li^ | a. uu da ffieawe. 
Maas , ^aarran bref een aebuileY^er ii ^ hél eih &ot«iibiirg di( Ic- 
bediend word door lyibeftgsten iNi ft>eibooleli , in den wmler liiek ynltt* 
peil of 8cbietsebonw«ii. ^ In be& jaaf 1649 ayn hkt inmUièid M7 
seescbepen , uitgeklaafd 761 iee»efaepieti , binnenttkaHien èS7 «etMÜJè- 
pen , ttikgevaren 761 zêeieb«p«li. ^ BI. t36. Onder ét bitt (eiUtt 
hebbende Predikanten verdient nog tltèldilig éé é^êt ifftte «ekrifttt 
bekende PaaNcifcos RfDsaiiD^, die er in 1646 kwani in in 16M ioar 
RoUerdém rertrok. -* BI. 7S9. M«b heeft ie fiftittaa ook eene hür- 
spinnery Voor tèpyteb tk «ene Btbda fiaMk tun Leeafag» •*« 
Onder de alitoar geboréilto ber<»êllAda miuitiëtl toHUmi ook neMiagt de 
Godgeleerde pBTaoi Haack , ^eb. 10 Octobétr 1747) f ^ ^ 
1884, ah Predikante tbel den lil el vab BoogleeHM» , ié Amitéhba. 

* BRIELTGENSPOLDER beslaat, volgens bet kadMter « ten« «(>• 
pêrtlakt« tan 1tt8 bund. 78 v^ r, 81 t« «II., irtarobder 106 knd. 
30 V. r. 40 ▼. ell. scbotbaar land, als: Mwllif ÜüiU¥hd>Êtj ?oImm 
bet kadaster , 130 bund. 8 V. n 31 v. etl.$ Mder Motte^tn-bttimaeÊ^ 
volgens bet kadaster , 8 bond. 70 1. n 30 v> elL, fcn wordt deo» ttat 
steenafi sltois aan de oostzyde van de* polder, iH de* d^k van Stedhétei, 
onder Made , wyd 1,6 ell., ttxyriien van «ètt« d^yMettr^n sdniif , tfhü 
SttcclbovetischesvaArtJ» eik tetYolgeM op dé Odilfé vè« het ai«rMli||k 
water ontlast. — De uitwateHng d«s pold«M k hèogit gébrékkif , tS- 
hoofde der Mer Mnitaefkelyke mkndmg va^ hM St«e(h«veaim'taar- 
tje , welka bodem op aDomiigè phnlcfn ongllt«ër HM* pl^loéfe hMftt dk 
het sotne^rpcil gelegen is. 

BRlBNENÜÜlS , naam , onder welken de vooi^. hHvetti lèiM M 
buitengoed Boaan.> in Enlhni^ prov-. iherijstvt , in het jtttr tB78 
voorkomt ala zynde de pkMU waar de Qfttaf ti^ RatiilttMM, l|h 
deits het beleg van Devtont«r , iik dat jaaf ve«4il(}f hieldi tk iwü 
Boa«BL. W-. 

BRIENENS'-POLDER -, onbebuMe ^d. kt liet èil. VW tiveitmêf' 
en-Overflakkee , prov. Zuid-Holland, arr. BrielU , kant. 5^lMMMjfl, 
gfehi. ^Imf-vmMH^-tf aWfiyt^/tef ƒ paktide N^ Hl N% tX aan èit kdbbrrca 
t6ff6ti bet Hatiagttiet^ Z. aan dé Odde-S^adsehi^ldfftf ) W» aM 4tt 
Johannes'pold«f eb de Beaéltierkbde gortfeni •« Decë pöM.^ wdlké Ih 
bet jaar 1844 b^dykt is, beslaat, tolgetts hèl kadaslef , eeoé oMilv 
vlakte van 68 bünd. 86 v« r. 34 ^. ell., en watèti dóèr Mb ié 
op bet Haringvliet nil» HQ wwnil daor den eigettMT Iteivft MiMf 
tynde de Heer Aaaoab Wmlba BatoÉ via Baittoftt. 

* BRIESKERKE bad tot wapen een schud tan ]lfilVM> . ttst tÜt 
kerk Vkn k^el , bat dak tab asnür , op «eb terras tan nnopd* 

BRIEVERSWEG (DE) , naam , welken men in d^ poMeiMhNb 
geeft aat) den ZwAfrtwaé , in StaaU^t^héHdêrên , prèf. ZeèM* & 
ZwavtvIrBa (Da). W. 

^ BRIGDAMHE voert bot «elftle wapen als BoAielt , ^léèè m 
sabel , met eene fasee van ailv«ir , waarvan 'de dnderttd Mft ^ ^ 
tandswyte in de bovenste helft vat, ' 



R n o. ^91 

BftiGlTTIMNEN-KLOOSTBK , ktoost. in bei LaHd-^an^Ra^eitein , 

C9r* Ifüaïïd-BTttband ^ arr. en K u. O. ten Z. vtn 's fiertogenbogeh ^ 
nt. en 1| u. N. Q. tan Vifhei, ^em. en 1$ min. K. van ^den, — 
Dit ktoast., hetwelk bewoond werdt doer Nonnen van de orde der 
H. BaiCETTA, is omtreqt bet jaar 1711 van Coadewater enderflosma- 
len herwaarts overgebragt. De hewonereMen , 40 in gelal , hestoren 
eene mónesschool en geven -onderwüs ïn verschillende handwerken. 

BaiGITTtBiNEN-KLOOSTEK , Toorm. kloosi. te Ronnalen, staat: 
ZieCtiWAViK, hes^: Zie CoopBWsTBa. 

BHUSLOOT, waler, in de vrtje heerl. Sehagtn, prov. l^oord-HoU 
hud, gtm. Scke^en-en- Bun/hom , in eene Oosteiy ke rigtrng , loopende 
vat de Sefaager vaart naar de Meers! oot. 

B&fJSLOOT (POLDfiR.BBNOORDEN-Mt.) , gedeelte polderland in 
de vT^e beerL Seka^en, prov. if-wrd-Mültatid ^ arr. Alkmaar ^ kant. 
Séa^tn^ gtm* Seha&m^en'-Burghorn j strekkende langs de noordsf|de 
van de EIrysloot en deel uitmakende van éestctit ScMintn-Emézijde. 

«RUSLOOT (POLI^R.BEZUIDEN.DB-) , gedeehe polderland in de 
vi^ heeii.&iay«n , prov. Noórd-BoUané, arr. Alkmaar , kant. Scha- 
fBHf gen. Sdta^en^'en'Burgkom ; strekkende langs de «aidzHde van de 
Sryileol en een deel uitmakende van de sectie Sehagtn-Zuidzijê^. 

BRUIHSP (HET) , water fn het 9^e$Urkwarlier^ prov. Oronènffen, 

Sem. Oïdektrh . in eenc Westelijke rigtinff loopende ran het Kolonels* 
iep hy de Wf^terwatermolen naar de fifriltil in bet Hoenéiep, ma- 
kende kier met de Schipsloe/l van Zutdhero een kmisvrater. 

Mllfl fSHEEREN-), hoit., prov. Overijssei. Zie HvmiHBaiRK- 
(te), W. 

BRIlfKGRSyE, hav. in de amütmaniyy CdifflucAafe , prov. thenfstel^ 
•r., kant en ( n. K. O. van Deventer, gem. Diepenveen, 

^BRTTSUM ligt 1i n. N. van Leeuwarden, l u, van den grind-> 
weg op die slad. 

''RRITSWERDSRMEER ligt ter plaaUe, waar de JaamaaHwh 
■et de Snee ker^xeilv aart vereenigl. 

BROE , naam, welken de Negers geven aan de koiBjplaint. Gum* 
tasianm« , in de kol. Suriname. Zie GBZBimimBHBBao. W, 

BBOBBOOK (DE), berg in ihét-Indiè, op bet eil. Java, tesid. 
Soerabaja, welke alle blijken draagt van voor een groot gedheelte te 
liJB ingestort. 

^BROBCK, geb., prov. LiwAurif , telt 53 b. en rnim 160 inw. 

nOEGK (AAN-HET-), geh.,prov. Limburg. Zie BiioircK(AAii-nT*) (1)« 

flftOBCKHOIRNE, geh., prov«Oeenyrset. Zie Ussblbe BaoecKBBOBBE. W« 

BROECLEDER WEERT , oude naam van de heerl. BaBCULnwA&an, 
fnr, Uif^eki. 2Ae BatmBLBaWAABn. W. en A. 

* BROEK, ondtijds Brobcc , d, prov. Frietland ^ telt i9 b. en 
Mgetect 200 inw., onder wdke 120 Uerv., 70 Doopsgesindea en S 
Cbmtelyk-Afgescheidenew. — De Doopsgesinden en Afgescheidenea 
hehooten tot de gem. van de Joure, — De kerk heeft geen toren. ->- 
De dorpschool wordt gemiddeld door 3S leerlingen bezocht. 

BRwK, geh. in de Langestraat , prov. Noord^Sraband , arr. en 
3 a. N. N.O. Tan Breda, kant. en 1 o. N. N. O. van Oofter/toKe. 
gem. en 90 min. Z. W. van RaamsdonL ^ 

BROEK , baars., prov. Gelderland. Zie Emrbbobe. 



Cl) Be munen , walko 'niet op Bbobcx of Bbosk gevonden worden , loeke men op 

BlOOCKa 



69t B R O. 

BROBK, )Niurf. inhBlgraafs. Ziitaltfi, prov. OMerland, arr. en 
5 a. Z. nan Zutphên, kant. eo 1 u. W. teo Z. van DoHiuehem, gcaa. 
•D i n. O. van WeM ; met 74 b. en 760 inw. 

BROEK (DEN) of BaoiKsuDia-POLaaa , pold. in het IfedêriwarUer 
der prov. ütreeht, arr. ütree^, kant. Loenen, ffeoi. Jbamde-Proagid^^ 
eU'jéa$dom f naUnde N. aan de Beilennerlattden en de Noorden, Z. 
O. aan den Proostdyer-poider , W. aan den Holendreebter-polder. 

BROEK (DEN) , pold., proT. N.Holland. Zie UiTttBisnaiaoBa (Har). W. 

BROER (DEN), streek weiland in JFatêrland, prov. Noord'&^ 
land, arr. Hoom, kant. en gem. Edam^ in den Zuidpoldêt. 

BROER (HET), pold. in den Lopikerwaard , prov. üivtckt, nrr. 
Utrecht, kant. en gem. lJt$eUteins palende N. aan de gem. MontfiMrt, 
O. aan den pold. Neder-Oudland , Z. aan de gem. Benschop , W. aan de 
gem. Willetcop. — Deie pold. beslaat, volgens het kadaster, eene 
oppervlakte van 798 bnnd. 94 t. r. 78 ▼. ell., waardbder 1 band. 
onbelastbaar land ; telt 52 h., waaronder 24 boerderyen, en wordt door 
R molens , op den IJssel , van bet overtollige waler ontlast. Het polder- 
bastnur bestaat uit cenen Schont , vyf Heemraden en eeoen Secretaris. 

BROEKBEEK (DE) of-n MoLiaaiBk, beek in 7ioeit<Ae , prov. Opcr- 
ijssel , welke in luideiyk Drieschicbt , gem. Tvbbergem , ontslaat ea 
door Geesteren naar Yrieieveen loopt waar sy xich ontlast in de ZumHe» 
plas f die gemeenschap heeft met de Hollander*Grave. 

* BROEK G. A. heeft 1700 hond. 45 v. r. 65 v. ell. belaslbay land; 
telt 506 h., bewoond door 515 hnisges., uitmakende eene bevolking Tan 
1500 inw., onder welke 950 Uerv. en 650 R. K. Tot dete gem. behooK 
ook de Zuid-polder en een gedeelte yan , den Zuid^las-polder. 

* BROERE , Toorm. ambacht en d. — De plaats , waar dit d. ge- 
legen heeft, wordt aaogewesen op het westelgk gedeelte van de Jfa- 
lênphat. 

BROEKHEURNE , geh. in Overijuel. Zie Ussnia-BaoiKiBvan. W. 

BROEKHEURNE (ESGHMARKTSGHE) , dat gedeelte van de bonrs. 
Esehmarkt, in Twenthe , ^ros . (herijtsel , arr. en 6 o. O. Z. O. van 
jélmelof kant. en 1 n. Z. van Emchedé, gem. Lonneketf hetwelk aan 
het geh. Broekheurne grenst. Hen telt er 42 h. en 300 inw. 

« BROEKHOEK , ligt kant. Ou ; telt 16 h. en 100 inw. 

BROEKHOORN of BaoBcaioiaH, geh., prov. (herij$wl. Zin Ussa- 
LBa -BaoBKBiiiaaB W. 

BROEK HORN of BaoBEBaaoaa , geh. in het balj. der Nieuwèmr^, 
prov. JYoard' Holland f arr., kant. en 1^ u. N. N. O. mn jUkmÊomtp 

Ïem. en (u. O. van Brotk-op'Langendijh ^ h^n don dyk van den Heer* 
logo waard. 

* BROEKHOVEN, geh., ^m.Txlburg. -^ Inhet jaar 1826 is aldav 
door den Heer P. G. var Doobbn een fraai en uitgestrekt geboow 
gesticht, waarin de wolspinnery en lakenvollery met stoom wocat nit- 

, geoefend. In vroegeren tyd had men in dit geh. een kast., bet Huif- 
te-Broekhoven geheeicn. Zie BaoBaaovBH (Hois-tb-). 
BROEKHOVEN, geh., prov. Lindfurg, Zie BaoccEHovBii. 

* BROEKHOVEN (HUIS-TE-) is reeds vóór vele jaren gesloopt, ea 
▼ervangen door eene bouwmanswoning , het Parbbrbdis genaamd. De 
daartoe behoord hebbende gronden , welke eene oppervlakte van om* 
trenl 10 bund. beslaan , lyn veranderd in weilana. 

«BROEKHUIZEN , ridderhofst., was reeds in 1294 bekend. Zy beeft 
tot wapen een schild yan zilver , met een kruis geschakoard van good 
•n kcal. 



BR o. BK 

* BROBIHÜIZBEWATEB. Daaro? er ligt in dtn § rooien weg op 
Aflkolt, nabQ Doetboi^ , eeiie kooten brag, rattende op drie Taite 
jakken en seYCo schepen, lang tnsiehen de hoefden 79.60 el!«, het 
dek breed 3.90 ell. 

* BtiOfiKHUlSEN , gem., beslaat , volgens het kadaster , eene op- 
penrUkte van 1075 bnnd. 46 v« r. 15 ▼• ell. — Ook is er een wind- 
kerenoMileB en een water-, olie- en graanmolen. Het d. BaoiKnnrsBir 
lifl aan de Maas. — De kerk heeft op het midden van het dak een 
klein spits koepellorentje. — Ook is er een veer op Arcen. 

BE(»KHUYBEN (HET RASTEEL-TE.) « buit. in Opper^GMer, 
ia het Umd^ffam^KeiSêl , prov. Limkutf , arrt en 7 u. N. van Roet' 
mmiéf kant. en 2 n. O. N. O. van Hont, gem. BnMmyten , aan de 
Mmm, naby den gróotan weg van Arnhem op Maastricht. — Dit 
bait. beslaat , roet de daartoe behooreode laoderyen , eene oppervlakte 
vaa 91 bnnd. 7 ▼• r. 60 v. ell., en wordt in eigendom besettn door 
dcB Heer Rtnw Boviis, woonachtig te Maashees. 

'BROERHÜTSEN VORST. De kerk heeft oenen hoogen spitsen toren. 

«BR0BR.1N- WATERLAND, gem., is sedert 1841 vereenigd mak 
de goB. Znidtrmoldé'^U'üitdamf en maakt daarmede thans 
de gem. Broek-in- Waterland-Znide.rwoade-en-üitdam 
nit. ^ bel volgende art.. 

BROEK-IN^WATERLAND-ZUIDERWOUDEEN-UITDAM , gem. in 
ff^aierimad, prov. Jfoord'tioUand , arr. Hoorn, kant. Bdam , (7 k. d., 
10 m. k., 6 s. d.) ; palende K. aan de geio« Moonickendam , O. aan 
daZaidenee, Z. aau Ransdorp-Durgerdam-en-Holysloot en Nieuwen- 
dam-ea-Zvoderdorp , W. aan Landsmeer-en* Watergang. — Deia gem. 
bestaat ait de voormalige afsonderiy ke gem. Broek-in-Water- 
laod, Zaid«rwoade-en-Uitdam; bevat de'dorpen: Broek- 
in-ÜVaterland, Zniderwoude en Uitdam, benevens de Bin- 
aenweeren, de Woudweeren, de Tweehonderd-Deymten, 
ket Eiland, akmede gedeelten van bet Be 11 er meer en van het 
Broekermeer; beslaat ,. volgens het kadaster, eene oppervlakte van 
S355 bond. 4a.«v. r. 56- v. ell., waaronder S516 bnnd. 98 v. r. belast- 
Usr Jand ; telt S12 h., bewoond door 509 huisget., uitmakende eene 
bevoikiflg vnn. 1500 inw., die meest in den landlMmw hun bestaan 
viadeo. — Oe HarT«, die pr 1400 in getal syn , onder welke 700 Le« 
donaten, makende gem. van BroelL*i^- Waterland en Zni- 
derwoode^en-üitdam uit. — De R. K., welke men er 50 telt, 
psraehicren te Mommekendam. — De 50 Evang.-Luth., de 10 Doopsges. 
ca de lOIsr.f die er wonen , behooren tot hunne respective gem. te Mon* 
wihadai. — Men heeft in dese gom. 5 scholen , als: ééne te Broek- 
ia-Waterlaod, éénete Zniderwoude enéénete Uitdam, welke 
fnaoicnlyk door S40 leerlingen besocht worden. — Het wapen deier 
1». is bet ael£de als dat van de voorm. gem. Broek-in-Waterland. . 

* BROEK-OP-LANGEN DUK beslaat, volffcns het kadaster, eeee 
oppervlakte van 460 bund. 11 v. r. 90 v. ell., waarooder 458 bund. 
99 V. r. 78 v. ell. belastbaar land 3 telt 131 h., bewoond wordende door 
164 bnÏMes., uitmakende eene bevolking van ruim 700 inw. 

* BROERPOLDER , pold., j^row. Zeeland, beslaat , volgens bet ka- 
daiter , eene oppervlakte van 161 bnnd. 75 v. r. 5S v. ell., waaronder 
159 bnnd. 53 v. r. 52 v. ell. schotbaar land ; telt 7 boerderyen , en 
lordt door eene sluis op de Roeland polder van het overtollige Water 
satlast. Het polderbcstuur bestaat uit een Dykgraaf , 3 gesworanen , 
.1 Penoingnieester en 1 Boekhouder. 



694 BEO. 

ftRO£KPOLDfia (DEN) o£ bel Ubukuomcmmmk , peld. ia deo 
Tiêhrmaard, ^edecUelyk prov. QtUirhndyUr. Tiel, kant. Getdar- 
•tflfe»^ geiu. Fureu ; gedeeltei^k proY. Zvid^HoUandf arr. Carm- 
rAeaii kanl. Fiatten, gem. üeukelum; paleode N. aan de buitesgvondca 
lef en de Linge , O* aaa den polder binne» dan Tieaweg , da» polder 
LaufeM en deo polder van Vuren , W . aan Hoag-Dalem , |iaa}f<-baUm 
en kal Sp^ksche-veld. -*~ Deie paM. batlaal, volgons kei kadaalcr, 
eene oppervlakte vaa ttd4 bond; ab: onder turen 4tU(band. dS ▼• r. 
90 v« ell.., onder Uéukelwm mina 68 bund. 

«aftO£KPOLD£R(00&T-fiN-W£&T->bealaM, volgena bei kada». 
tOTi eaaa oppervtakla van 43)^ band. tt9 y. r# 70 ▼. al).| waaronder 
42ft bond. 53 v. r. schotbaar laad, teil 91S b., waaronder 85 koer- 
éaryen , en wordt door twee moicst , 0|» den R(ja , vaa bel overtol- 
lige water oallaii. 

^ BaOEKPOLDER (OUDE-) , ia bet kanl. Voorburg , ligt eeded- 
ielijk gem. Rijswijk , gedeeltelyk gean. Vrijenbam'in^BiêêUmdf 'n ^raai, 
voigena bet kadaster , S45 bund. 

/ B&OEKSBEUGof brug No. 1, brogopdo Oter-Woluwo , prov. Gtider- 
IomL Hel is eene booten opbaalbrog ever* bet tvreade pand tab bat 
jépoidoortuche' kandül, 

* BROEK-SITTARD beslaat, volgen» bet kadaster, 210 baad. 
93 ▼. r 51 v.elL, waaronder 904 bund. 90v. r. 10 v.ell. belaatVaar 
land. — Onder desa gem. lyn in bet jaar 1846 onder de aarde aver- 
bmfselen vaa eene oude bouten brog^ gevonden, welke aoo ia boaw- 
atoffen en samenstelling ak wat de breedte betreft , de trefFandata over- 
eenkomst met de Drentscfae veenbruggen beeft. 

* BROEKSTERHUIZEN ligt 2. Z. O. van Darkam, i u. Z. iran 
WouUrswoude , waartoe bet behoort. 

""fiROEK-TUUlLEN.'TWEEGJE behoort tot da gem. JTtweibe.a. 
BROEKZUDERPOLDËR, pold., prov. üirtcht. Zia Baoac (av). 
BOEREN (TEN.), ^norm. kloost. Ie Zvoiie en te J9eeeitter. Zie 
DoBisiKAicni-KfcoosTBB W. «n HiBaBBBaoBDaa*atoosT8a. W. 

* BROaiMELEN , ligt 90 min. Z. van GeulU. 

BROMO, aansieniyko boerenbofst. in Humingo, prov. O tm timgw m , 
arr. en 8^ u. W. ten N. van jéjtpingedam f kaal. en A\ u. V. N. W. 
van OndMmdaai, gem. en 1 a. W. Z..W. van Kho êt tr^wre n f \ a. 
Z. W. van liomhuizen, waar bet kerkelyk onder bebooK. £|i lieall 
eene oppervlakte van 50 baud. binnenland, 90 bund, polderland en 
90 bund. kwelder en aanwas, en wordt in eigendom beaetea e» be- 
woond door deo Landbouwer JAoaa Kaaaaas Sijraaas. Den 9 Oeiober 
1849 brandde desa hofstede, ten gevolge Tan booibroet af, werd 
iMNT in dat letfde amaar opgeboawd en nu Baono genaamd. 

BRON€RHORSTERV£Sfc (HET) , pont- en scbuttveer in h«t graaft. 
ZufpAe», prov. IM/er(aml, over den IJssel, tusacben Bronekhorsl «a 
Brummen. 

*BR0NGERS1IA bestaat reeds sedert lang niet meer, de plaalf, 
waof s^ gestaan beef^ , is waarscbijniy k aan een stuk bouwland geirokkca. 

* BRONNEGER behoort tot hel adm. kant. Dalen. 
URONNENS, geh. ia Fiveigo, prov. Groningen ^ arr. kant. ca 5 u. 

W. ten Z. van Jppingedam, gem. en | o. N . van ten Boer^ onderLêlkm. 

BRONSBERGEN , vaom. kast., prov. Gelderland. Zie Baoaaaoaa. 

BROODELOOZESCIiORBEN , schorren , prov. Nooré-Erahemd, gem. 
Barjrea-op-Zoom , aijada ten N. door bet Krommegat , vaa den Aavvtfae- 
polder , ten Z. door bet Bergensche diep van de Holanplaat en tco W. 



éoot de ficiuirtgt f«in bel ciK Thpleq g^ielituUB. Uti vu troe- 
ger ecnp pold,, «dM rec4a \Qor IlSüS bekca4 ^ #ao d«n 0«arloo- 
polder gehecht w^s , loopeade abtoea de l^otdragt oot^wfarU daar^wi. 

BROODJ^DSTBBEfii (HÉT BOIS-DËR-) , voorm. hlwU tf fiênkme , 
dus genoeoDidy omdat de bewoneroa^n haar brood door bedataa ver- 
kregen of door baren bandenarbeid Terdienen mocsVeB* — * Bei is te 
wet fmaa in bet jaar 1S(7S. 

BK0Ü4AN (DE BERG- VAN), bobt. ïn S^wU^Fk^inhrm j |»pev. 
Zeelaad, «rr. en 3{ u, Z< ▼«• MMelhutg ^ kant. eo | «• N, O, vao 
Otihmrf f gem. Schuondiikê , ten W. aan den Ooiemana^weg en ten R. 
van den alnuiivcf « -^ 6na bo&tede ia op <ten «liedbeig gebouwd , van 
wdke baar bimoi af komi e* vordt tbane in eigendom b«nlcn door 
Jhr, Jaaa B4miTB ai y4i.KaBAaB« Roeu , te Bruggv, 

BBOOCK (4AN*BfiT.) , aeb. iq hsi lu^d^n^OMmm^ , boM^. Vët- 
kmkmf ^ prov«- Lnn^ra , m(r«» arr. eo 1| i|. N. len O. Ten Jfaaj' 
êrisèi, kni' «a 2 «• N< 0« ven IT^crffen, gom. en tO min, O. van 
Gtulli f met 11 b, en 8Q inw» 

BBOOCKHOVEN of Baonaovisir , geb. in bet L^ndmuk-Ovnmmaë , 
bead* VMmimwg j proT, Lmh^rgt diau^ arr. en 1i u* N. ten O. 
van lf«at<rick< I MVit. en | u. N.Ó. van M^trêHM^ gein. en 10 min* 
O. ten N« van Geuite s met 5 b. en 20 iow. 

BBODWEBSBIUNO (BBT) pf KoniA», eil. ia Qo^t^Iwdii, ten 
O. van bet eü* BmnfQ, Het U door riffen emgevea. 

BBOUWIBSEILANDEN , eilandengroep in Oost.Jndii, ten O. van 
hel. eil. SiÊmmivm, «aarvan lij door de Trounenstraat gescbaiden aijn. 
De ronraaaaut^ aüo Bangkalie of Bangkalit , Poeteratoef 
«f Papaai^rat, Padang, Pantjoor en Bantaw. 

» BAO0WEBSBAY6N , kan(., teli 1231 h., bewoond door 1tS86 hnis- 
gei., toitmakenda eene bevolking van 8000 inw., welke mecat bnn 
beslaan Tindeii in den landhonw. 

* BROUWEBSHAVËN , gem., beslaat, Volgens bet kadaster , eene 
oppervlakte van 213 bund. 38 v. r. 22 v. eil,, waaronder 212 btfnd. 
24 T. r. 73 T. eU« belastbaar laad ; telt 221 b., bewoond vordende 
deer 914 bnisgea., uitmakende eene bevolking van 1440 inw. -^ 
BI» 78B. Onder de Termaarde inboorliogen van Baoavfaasaivaa ver- 
dient melding de Godgeleerde AaauAi GoaiiLiSB., f in 1336 | als 
ianaaailt van S&« Pielar en Hoogleeraar te Leuven. >«•. Beg. 13 , wm 
mdirem t tiaai : Pe regier helft, Ués: De linker belU, fieg. 12, 
«as ap^vwat Haal** De linker bclft , /eet f Da regier helft, 

» BBO0W£BSBiYBNSCBE*GAT, Bet water rysl daarin 2,30 eil. 
BB0DWEBSTB4AT (DE), aeeëngte in Oait-Jfuüi, tan O.. van bet 
ciL 5iMMilra, welke de Brouwers-eilanden van Somatra scheidt. • 

* BBpÜWSUKEB wordt in eigendom beseten door de kinderen van 
wfleii JbnUiecr Mr.- floeo Bow^aa en is tegenwoordig onbewoond. 

* BBOCSBlf is eeu kl^n d., met eeq gering aanHil buisen, die 
aaer vaagenaam by de berk verspreid liggen. Dese kerk is een klein 
ood kmisgebouw , met een kloklorentje. — In bet iaar 1842 is ia de 
kom van dild^rpi tegenover de kerk, eaiie.aaniienfyke beerenhoising 
geboavrd , genaamd Groenhoven, met den tnin eene oppervlakte be- 
slaande ven d2 Vf r« 60 V. eil., en tnebeboorende aan den Heer Hieaa» 
Baawnas, Burgemeester van Kerkw^k. -~ Het wapen van Baocaiais een 
doorsneden vfld vaii ailver en keel , hebbende in het midden een rad , 
veryapdd vao «si turvea , drie onder en drie boven bet rad , alles van 
do ^na kkor in da andere, behaUe de niiaf* dia vaa goud ii. 



6W B R U. 

BEÜCBBMSCHB-VBTERIKG, vaterin den Bommehr-waard , pror. 
€ieldifiand, gem. Bruehem, hel welk in eene oagenoeg regte lïgUog loopt 
▼an de Leiffraaf naar den Bruchemsche watennolen. 

BRÜGHTËRBBER , beekje in TwerUhe, proT. Owrijnêl , oodar 
Harêtnberghf onUlaat in de Brucht en westwaarts loopende, ontlast 
bet sicb in de FechU 

BRUGKENBERG , naam , onder welken de yserwerken in het d. 
SefOf in bet grootb. Lmxemhura ^ bekend zijn. 

BRUEKEL , oode naam Tan bet d. Bbiukmh , prov. Uinehi. Zie 
BbbükbIbh. W. 

BRUGGEBUREN , b., wov . Friesland. Zie WtBSüBBB-BBOCBuuBT. W. 

BRUGGEN , b. in de Meijerij tan 't Heriogenhotch , kw. Müosiand, 

^r^r, Jfoard»Braband, arr., kant, en l^n. N. O. Tan *$ Hertogmboteh , 

Cm. en Ju. O. N. O. Tan Rosmalen, — Het is een gedeelte Tan 
t f^h, . Brvagen'Sprokkelboseh-en'Malesiamp, 
BRDGGENBOSGH, bnit. op de Middel Veluwe, proT. GeldeHmnd, 
distr. Veluwe, arr. en 8 u, N. 'ten O. Tan Arnhem , kant. eo 2 n. 
N.0. Tan Jpeldeom, gem. en 2 o. N. N. W. Tan Voorst, aan den 
straatweg Tan Deventer op ütreeht. — Dit buit., bestaande in heeren- 
huis, Tyver, tuinen, weilanden eni., beslaat eene opperTlakle Taa 

59 bund. 60 t. r. 89 t. ell. 
BRUGGEN-SPROKKELBOSGH-ENMALESKAMP, geh.in de Meijerij 

van 's Uertogenbosch, kw. Maasland ^ proT. lïoord-Braiand, arr., kant. 
en 1^ u. N. N. O. Tan *s ileriogenhosch , gem. en | o. O. Tan Jlos- 
malen; met 72 h. en 440 inw. 

* BRUGSGHE.POLDER , beet ook Zootepabbb-miabr. Het aerste 
deel Tan dezen pold. wordt genaamd de N o o r d-p o l d e r. Zie dat woord. 

^ * BRCHEZG beeft een wapen Tan sabel, met drie jagthorei» Tan 
liWer , met tromp , mondstuk en banden Tan keel. 

BRUIDIJK, geh., proT. Utrecht, Zie Bbbodi». W. 

BBÜIDS-EILAND, eü. in Oostlndii. Zie Pebp^btbv (Pobloi-). W. 

*BREÜL (OEN) telt 21 b. en IBO inw. 

BRUINDIJK, b., proT. FnesUnd, kw. Westergoo, griet. iToiua- 
radêel, arr. en 5 o. N. W. Tan ^itee*, kant. en 1 n. N. W. tbo 
Bolsward, 10 min. W. van Sehettens, waartoe bet behoort; met 
4 b. en 17 inw. 

«BRUINENHOEKSGHEN-WAARD was reeds TÓÓr het jaar 1798 
bedykt, doch in 1817 zyn de dyken Terhoogd en terzwaanl. HQ 
beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte Tan 97 band. 98T.r. 

60 T. ell.j als : onder Dassen- Munster-en^Muilkerk 88 band. 94 t. r. 
60 V. ell., en onder Werkendam 9 bund. 4 t. r. Het zomcrpeti is 
0.38 ell. boven A. P. 

* BRUINISSE bevat thans mede een gedeelte van den in 1847 be- 
dykten Anna-Jacoba-polder; telt 230 h., bewoond door SOS 
hnisges., uitmakende eene beTolking Tan onffOTeer 1660 inw. *— BI. 
791. Uit de haTen van Bboiiiissb bestaat gelegenheid, om te worden 
overgezet naar alle omliggende plaatsen en eilanden. 

BRUK, geb. in bet Land van- Neusden, ^ro^. Noord' Brahassd, arr. 

en ^ u. W. ten N. van 's Nertogenhoseh, kant. en IJ u. W. ten Z. 

yM ileusden, fs^m, Drongelen-üaagoord'Gansoijen-^n-Doevertn , onder 
Drongelen, 

BRUKKUH , d., prov. Gelderland. Zie Bbucbbv. W. en A. 
'BRUMMEN, gem., beslaat, Tolgens het kadaster, eene opper- 
vlakte van 8474 bund. 61 t. r. 66 t. ell., waaronder 8261 bund. 



BUI. 607 

80 T. r. S9 ▼. ell. belastliaar land; telt 820 h., bewoond wordeode 

door 1105 bnisges., aitoiakende eene bevolking van 6040 inw., onder 

'welke 4900 Herr., ruinD SO Etang. Luth., 50 Doopsgei., ongeveer 

850 R. K. en byna 50 Isr. Hen beeft er 15 klompenmakerijen en 

een labrijk van gemalen gipe ter bemesting. Het d. BaennBii it reeda 

vermeld in 997, als liggende in F9iua , in het graafli. jémelandê» — 

Hd Vgt naby den IJsset , waarover hier een pontveer is op Bronek- 

liortt, bet Bronckborster-veer genaamd. — Men heeft in het 

jaar 1846 io de kerk te BaoBau een orgel aangebragt , hetiielk door 

den Beer HoiTsaivB te Deventer vervaardigd en den 16 Augustus van 

dat nar is ingewyd. 

* BRniMENSGHE-BEEK. Ter plaatse , waar deto beek in den IJs- 
sel valt , ligt eene IQnbrug over dese rivier , welke 5,60 ell. lang ^n 
1,65 ell. breed is. 

BRÜMMKIVSCHE-UITER WAARDEN , uiterwaarden op den Ftluweu" 
aaoai, prov. GeUUriandf arr. Arnhem j kant. jipeldoornf gem. Brrnm* 
mum ; palelide N. aan de st. Zntphen , O. aan den IJssel , Z. aan 
da gem. Rbede, W. aan bet d. Brnmmen. — Deie uiterwaarden be- 
aban eene oppervlakte van 5 14 bund. 97 v« r. 70 v. ell. en wateren 
vit on den Usoel door ecnen bonten dniker. 

BRuDllEl , naam , voorkomende in de elfde eauw als eene plaats 
gdcgcn in het voorm. graaft, jémtelanéê, hetgeen men voor het voorm. 
kast. Baonsiao, prov. GekUrlamdf houdt. Zie Baoasaiaa. W. 

*BAUlfSSUM, gem., ligt in het kant. Sittard; beslaat, volgent 

bet kadaster, eene oppervlakte van 1288 bund. 18 v. r. ^ v. ell., 

waaronder 1168 bund* 89 v. r. 47 v. ell. belastbaar land; lelt S28 h., 

bewoond door SS9 bnisgei., uitmakende eene bevolking van 1000 inw. 

BRUSSEL (NIEUW-), rffk in Ooit-Indië. Zie Matir. W. 

* BUGKBOBST vindt men reeds vermeld in het jaar 1095. Het 
wapen van het geslacht BeGtaoBST bestond in eenen leeow van sabel , 
gekroond van good , met tong en nagels van keel , op een veld van lilver. 

*BUDA. Door dit water sou de Dollaert (Braakman) met dê 
Heeda in gemeenschap hebben gestaan. 

•BUDDINGE, reg^ 3, itaat.' Haakiwold, aie dat art., Uet.' 
flaagswold. Zie DuKunim. 

*BDDEL heeft, volgens het kadaster, 1464 bund. 50 v. r. belast- 
baar land , lynde bet overige beide en broekgrond ; telt 405 b., he- 
^rooad door 461 huisgex., uitmakende eene bevolking van 2190 inw.| 
onder welke 2100 R. K. en 90 Herv. Men beeft er 2 graanmolens, 
2 rot-oliemolens , 2 bierbroaweryen , 2 leerlooyeryen , 1 verwerf en 
1 ttean- of potbakkery. 

""BUDEL-EN-GASTEL telt 95 lielen, onder welke 50 Ledematen. 
De eerste , die alhier het leeraarambt beeft waargenomen , is geweest 
GnmiABoa SnsTios, beroepen uit ded Palti , dié in bet jaar 1648 
herwaarts kwam en in het jaar 1652 overleed. 

*BUDERSBERG, ligt Z. ten W. van Lnsembmrff, N. N. W. van 
IhÊÜimaenf naby den hooge St. Jansherg. 

iBUDINGEWOLDE, geb., prov: Drenthe. Zie Dtjuuiin. W. 

* BUGGENÜM , gem., beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakto 
run 546 bnnd. 76 v. r. 10 v. ell., waaronder 511 bnnd. 8 v. r. 
50 ▼. ell. schotbaar land. 

"BUULSLOOT, gem., is groot, volgens bet kadaster, 416 bnnd. 
75 ▼« r. 80 ▼. ell., waaronder 406 bnnd. 42 v. r. 15 t. ell. beUit- 
boMT land. Da lebool wordt beMchi door niinoi 120 leerlingen. 



0fl9 BUI. 



*BÜINKN, geh., beeft ten O. rQke veeaen , dl^ acdert eeo g«- 
ruimen lyd aan de &oee gekomca aUn, en door eeqe menkle grep- 
pelt en wyken een bebeoriyk geregeldo afwalcriog 'm ket Creniiiger* 
kanaal bebben. Men heeft er eetie acbool net 90 leerlingen. C>tto 
VAR Roiisa die leenman waa van de St. MaarUnskerk te Dtnechi j^ in 
de twaalfde eeuw, bezat bier een huta , d«t by iQ 1141 ten geaeheuke 
a&tood aan het klooster en de kerk te Ranea* 

^BCINKN (NIEUW.) heeft 2 glaiblaseryen. De i^bool wordt er 
gemiddeld door 35 kinderen beaocbt. 

BUlNBaHE^B , glaata in Oositrmoerderdiu^ipU , geo». eo { u, V. O. 
Tan Borger f $ min. Z. yan Butnen, alwaar eeM fcbans ligti door 
bet Tolkageloof geëerbiedigd aia de oTerbiyftalcn eener ▼oorm* fUd , 
terwyi men wil , dat aldaar onder den grond dergeiyke flinten ttrateo 
te finden syn, als op den Hondsbrug, beiyden Odooin , welke van cciie 
verdwenen «tad Bqoso# aoaden iyn« Veorti hoeft men in 183% op den 
eaoh aldaar, in den Valse h en '^akkcr, oude koperen en lilvcren 
monten opgedolvcn. Zie foorta op VAi.M:Hia«AKKBB. W. 

* BUINEHVBEN bf ea tweo Teldkalkbranderyen , welko in 1848 a\in 

BUiaSERHEEGE , geh., prov. Ovêrijuel. Zio BooaaiaavoB. 

« BDITENDELUN (DB OOSTERSCHE^ beilaat» volgena ha Imdas- 
ter.» met de kaden eeoe opperflakle van 88 band. 18 t. r, 1t t« eU. 
en xonder de kaden 84 bund» 91( Vt r* 61 ?. ell. 

BUITENDIJK, gedeelte polderland in de Trye heerh Sthmgfn, prow. 
Nowrdr Holland f arr. jilkwutar^ kant* Sekagtn^ genu «SeAtf^fit«4fi-p«fy- 
Aom, tot de aeclie Schagen- Zuidzijdo behoorende. 

BUITENDIJKS, baora. in Zalland , prov. Ovorijtêel^ arr. en 4 a. W. 
van Zwolle , kant., gem. en 1 u. W. van Kampen ; mei 6 h* en ëO inw. 

BUITENDMBSGHE-AKKBRS, landeryen tnsichen de Znidmec en 
den «eedyk in Gooiland, prov. noord-Holland^ ztt^ Amnlerdamj gie- 
deelteiyk kant, en gem. Naarden, gedeelteiyk kant, ffeotp^ gom. 
Muidet^-^n-'Muidonborg s palende N. en O. aan de Zuideraee, Z. eo W. 
aan de Gemeene- Weide en den Zeedyk , en hoilaande , volgena hei 1m* 
datter , eene oppervlakte van 1S6 bund* 14 v. r, 9 v. ell.; onder Naarden 
IlSbund. 14v. r. 9 v. ell., en onder Muidênron''ifiitdenherg 8 hood- 

BUITENDIJKSGHE-UOOIPOLDBB (DE NOORD- of NlBü WB-), pold., 
prov. Noord-Brahand, Zie Heoipouia (Ds Nooan-boitiaBUKscna-). W. 

BUITBN-DWARSGRAGHT , gracht in VoUenhooo, prov. Ooenieul. 
onder GieUtoom, — Zy begint aan het Beuhkermjdo ^ tegen de limiei 
van ^fli^<-^of/ftiAoee, en dooreoydt, noord waarti loopeode, deZtitidef- 
of Jan'Hozen^j Comelü'j Bouwen- en Tijsjesgracki on eindigt lutfl d^ 
J[loi9êttQrachi ^ 

BUITEN HUIZEN , geh. in ZaHand, prov. Oeir^'ml, arr,, huH. 
en 5 n. N. 0. van Zwolle , gem. Nieuw^Leuien» 

* BUITENLAND-YAN'OOSf-BN- WEST-BABBNDREGHT , pwU N. 
«an den Binpenlandaebe-polder , O. aan den ZiedewyMsbe«polder , Z. nnn 
den Znid-polder, W. aan Rboon* ~ Deae pold», welke in het jaar 1S5K ho- 
dykl is , beeliiat , volgens het kad^ter , eene oppervlakte van 418 Wwd., 
waaronder 40S bund. 30 v. r. tt v. ell. icbotbaar Und| uU 1^ h., 
waaronder 7 boerderyen / en wordt door eenen molen en eene aliiia, 
op de Koedood , van bet overtollige water ontlast* 

BU1T6NLUST of Bmü-Zoiovlibv , bnit. in Delflmdj prov. ^aié- 
Holkmif arr., kant., gem. en 10 inin, ^. van '« GroHnha^, 90 n^in. 
O. teo Z. van Stkooeimgfin i aan dM 9Q|)(iemiig<ohe straatweg* -r- 



BUI. ceo 

fiU boit., it«oriic«a een jagthai» vad Kooiog Wulib U , beelaai, met 
de daartoe behoorenda grondeo, eene oppervlakVe vao 1 bund. 18 v. r. 
30 t. ell. 

BD1T£NLUST , herberg in Humiugo , prov. Grouinyei^ , gem. en 
S mia. O. van lllrum , aan den grindweg van Leem naar de Zollkamp* 
BUITENLUST, adell. h. in hel L4Ênd'van' F iamn, prov. Zuid^Uol- 
fondi arr. en 4 u. N. O. van (rprincAeai, kant. en gem. Ktonen. — 
Dit buit. beslaat , inet de ddarle? behoorende gronden , eene opper- 
vlakte vaa 2 bond., en wordt in eigendom bezeten en bewoond door 
dcB Heer !• J. CiHaiaa, — Op dit buit. is de Generaal &a Faubtte , 
■a iQoe bevr\|ding uit Olmuts , ee oigen tyd gehuisvest geweest. 

BOIT£N-M£S , naam , welken men gee(t aan de omkading van den 
Bmmn'Jfês, »yode een peld. in de riv, de/^fij prov. Zuii-UoUamd^ 
vr. ^ortiteAews , kant. Sliednchi , gem. Groot->Jmmen^*$ Gravelaud- 
JtkUrUmd-^U'PeiiUwfjk , juUt voet het d. Groot- Ammera ; W. co N. 
aaa de Lek , O, aan den Zaagmolen waard , Z. aan don Alblasser- 
waardidgk* De BiHHsa-Nis , waarop eene hofstede ia gebouwd , beslaat 
eene oppervlakte van 3i buod. 9 v. r«; de Boitc«-Nu 10 bund.'SO v. r. 
Bédc t BeiTBa- en Biasia-Nas , bebooran in eigendom aan den Heer 
C, Yun*«a , te Amsterdam. 

BUITBÜPOLDER (GËCUVBl^EEaDE-) , pold«> prov. Noord^BrQ- 
knd. Zie AaavrASsaa (D«)« 

BUITENPOST « kadast* gem., prov* Früshnd, kw. Oaii§rgoa, griet. 
Jiétittr^Am, Zy beataat «it de d. Rni (onpost en Lutjepos i^ 
ca il greot , volgens bet kadaitcr , 1419 Uiii^ 76 v. r. 91 v. elL, 
waarooder 1398 bund. 9 v, r» 68 v, ell. belastbaar land. 

«BUITENPOST ligt ti «. van i^eeniMitim. -^ Reg. 10 iloal.- de 
Horoe en Scharnobnisom» Ifei* en de Home* *-^ Hen beeft 
te BsniarosT geen jeneverstokerij meer maar eenen aaa|n)o]en» -«> De 
Doopgea. bcboorea tot dn gem. va» AiMnülvrfeen* In dit d. ataat 
bil giieUBÜbnis , alsmede d^ fraaijo Baertma-state. 
*BUIT£IiPOST£a-MAD£ ia i u. lang mï even aoo breed, 
BUITËIIIADST, bnit^ op bel eil. Wakkarm, prov. Zeeland ^ arr., 
kant., gem. en 10 min, 2L van MiMfUmrg^ aan den YUsaipgsche- 
w«f . -* Dii buit» beslaat , met do daartoe beboorende gronden , eene 
oppervlafcle van 1 bmid. 4$ v« r* 41 v. eU., en wordt in eigendom 
kmten door Mevr, va* fiaauaon , woonaclitig te Middelburg. 

BUITBNSTE-OSSENDIJK, pold., prov. Noord-Braband. Zie Ke- 
iiacswjuuiB»n-i|Ba<'BoiTa«a?i-Osaaanua. W. 

* BÜITENYELDERT. De statie aldaar telt , met bet daaronder 
paroebiertndn gedaalta van be( dt Slotenv OOO Communiknnten. 
BUITENWEG ^pold.. prov« Zmd-^ttQÜwd. Zie VoenAmia^wnaa. W. 
BUITEN WEIDE» poM.ia DdfUn^, prtv, Zuid-Holkmd^ arr.iSnf- 
Urdam^ kant. en gem. VUttrdmgfHs palende N^ aan bet Louwtland | 
Ok aan Ybardiii^r^Anibaobt » Z. aan bat Buitenland , W. aan de Stadi- 
baven. -<- Deae peld.besUat^ volgens bet kadnate? ^ «ene opparvlakta 
van 38 bond, 21 v. r^ fir staan daarin 1 tninmanawoniog en 1 beer- 
dei^. Hij maakt thans iMt bet kauwel^nd eene bedykiog nit en 
on tl a st bat oeertoUige ivater op dn Vlaarding^be-baven dieor eene 
«teenen lUiia » vQd 1,13 eU*,» en dw» twee duikan. Bat polderbssimnr 
beaianl «H den fiorgemaeiUff en eenen Wethonder van ae alad Vlaat- 
dkijffeiu -«• Unt ^ronm. Hof van TUardingen, in de«t bniteft- 
weaoe gele|f«ii » ia» na de itoopingTanlmtbaireQbwaeBaM e«M«pa«- 
bare wanddplaats gewM4ao » «laarnp bat gemelde IninnMUMbuia staat. 



6M B R L 

* BtllBLfiEi kant«, hêwhi lO^SM buikd. 74 v. t^ 15 t • elU MMbiir 
kiitd ; tdt 8033 b., bétond èwf $863 liiii9(|[«tb, «itmakcnd» eeot b». 
Tolking vott 19,000 iilw., tKe m«m hun beiUNrti ^ilidên in bet ui* 
ktrieekeit van granen en aaTdappelen. 

* BRIELLE , f^eni.^ hcth 107 butidi 31 ▼. t, 8S ?. èll. b«laslbiir 
land ; lelt 734 b., beloond door 913 bdbjetu uitmakende eeae b^ 
Tölkinr^ van niiirt 4480 (nw^, ètodef welke $640 HèfV., 80 tvaog. 
Lttth.,'' 6tO R. K* ch 100 IsK — Oe *lad ligt { u. vali daftieawe. 
Maas , daarvan hief een sdiuileTftr ii ^ bèt eili Rotenbnrg dil be- 
bediend urord door iyibeli|s«ten tUk roeibooleti , ia den %inteir tliek (jsslee* 
pen of schieiscbonwen. ^ In bet jaar 1649 <ya bier in)«èklfeaH 087 
teescbepen , uitgeklaard 761 %eeiiebep«t! , bi»nentt«kèilien è37 itttAt- 
pen , ttitgevftfen 761 zeeiébiep«n. ^ BI. 736. Onder de bier (ettiai 
hebbende Predikanten Terdient nog melding dé 'd^f t|ftoe Mbrifteè 
bekende FuiNciscos RiddMic^, die erin 1646 kwam én in IBM tear 
RoUérdam rertrbk. ^ BI. 7S9. Men beeft t« finitus ook eeoe haar- 
spinnerij toor tiipUtefc é* èene Btnd* fiattk tnn Leeaiag. •^ 
Onder de aléaar gel)orènb berOéMda mbttneA TerdiMI ook melding ; <k 
Godgeleerde PsTaos Haace , geb. 10 Octobèlr 1747, f 9t Jttljj 
1824, üh Pnedikantw tnel den til el valt BoogleeMar , tè Ainstérduii. 

* BRIELTGENSPOLDER beslaat , volgens bet kodaëter y eené af- 
pèrtlaktt tan l$t bund. 72 ▼» r, 81 t« «11., WAaroMder 106 bood. 
\iO V. r. 40 V. ell. scbotbaar land, als: Mftdër ÖoiS^tAmK, toImm 
bet kadaster , 1$0 bund. ft V. n 31 v. èiL$ éHder Maê&-en'tMkmU, 
volgens bet kadaster , iband. 70 V» r^ 30 v% ^L, én Wordt door ttK 
steenen sltiis aan de oosts^de van den polder, in dè* d\jk van Stedhstdi, 
onder Mado , wQd 1,S clL, vnofiien van «ên« drytdettrén scbnif, tf^ 
Steclfaovetasobe^vanrtJe en tervolgena op dé 1k>ntfO vèË bet oitrloUi^ 
water ontlast. — De uitwaléring des ^oldéM k hébpi gebrekkig, in- 
hoofde der Mer *anitaerkeiyke v^^nd&g vaVi bni 8t«etboveaiek^nar- 
tje , weikil bodèra op obmnaigè phnl«n obgéttsër «W ^k«r bMftt lik 
bet zoinerpeil gelegen is. 

BRIENËNUUIS , naam , onder welken de twh^. brveii IkaM M 
buitengoed Boa«iL> in ZuIAim), prov. iherijttei , In bel jaar U78 
voorkomt ais lynde de plaaU wanr de G'mnf vi^ RteiÉMMM , \^ 
deiiS bet beleg vnn Deventer , in dat jair velM()f bieldt Hit mrU 
Boii«BL. W'. 

BRifiNfiNS-POLDER ^ nAbehüi»de |yold. in liet eil. VM mtêit^»é^ 
en-Overflakkee f prov. Zuid- Holland, arr. BrielU , kant» ^ïMMéMjfl, 
geh). Stoii-^iio^-tfoWfij^Wte! I paknde N% bn N% Üv 4tan it Mèbrreo 
togen bet HaringtVret^ 2. alin éé Ottde-S^adsoèéfnldttf ) Wi aM dM 
Johannea-poldé^ en de Bexéttiorklide gofiént — Dfesé pdM.^ tt(it« i* 
bet jaar 1844 biNigkt is , beslaat, volgens bét kadaster , eeöé o^ 
vlakto van 62 btind. 86 v< r. 34 t. ell., en watèri dóèr Méte riob 
op bet Haringvliet nit» fly W^M^l dèor 4tü eigeMAT MelvC iMUMIf 
kQnde de fleer Auioikb Wkiba Baron tan > BailfRÉt. 

« BRIESKERKE bad tot wapen een schild van ItilVer . ttst t^ 
kerk Vlin kfeel , b«l dak Iran flsnür , on éen terras tan staofNli 

BRIEYERSWEG (DE) , naam , welken men in dtt |ioMe»r^flMt 
geeft adti den ZwAftftwaé , in iSkaaU^t^ltumdêrHi , pfèV. ZtML Se 
ZwAtikviTBê (De). W. 

^ BRlGDAMHfi voert bet selftle Wapen Ah BoMsele , tQMé ni 
sabel , met eene fasee vétt ailv«r , waarvntt dn ónderttè Mft ni Iv 
tandswijie in de bovenste helft vat. 



R R o. f$9l 

BftiGlTTlNNEN-XLOOSTBR , klooit, io bol land-^ai^Rawtein, 
prov. Ifoard-Braband , arr. en tt n. O. ten Z. van '# f/eriogenhot^h , 
kant. en 1^ u. N. 0> van Vegkel, gem. en 1$ mm. K. Tan Uden^ — 
Dïi kloost., hetwelk bewoond werdt door ffonnen ton de orde der 
H. BoMitTA, is omtroqt bot jaar 171 1 mn Goadewater ender Rosma- 
len bervaarts overgebragt. De bewoneressen , 40 in ^lal , besturen 
eeoe mciijesf obool en gevan «nderwys in ferschillende handwerken. 

BafCrrriNNEN-KLOOSTER , voorm. kloost, te KosmaUn, itaati 
ZieCsiWATEa, Ues^' Zie CouDiwsTBa. 

BRIJSMOT, water, in de vrtje beerl. Sch&ffên, pror. !f oord- Hot- 
ktmi, gen. Scïutgen-tn'Bmyhgtn , in eene OostelQke riglrog , loopende 
na de Sebagervaart naar de Meersloot. 

BRUSLOOT (POLDER*BBNOORDBN-D«-) , gedeelte polderland in 
de vrije beerl. Schagen, prov. /f'wrd-NüUami ^ arr. Alkmaar^ kant. 
Siiagen, gem. Sduwn-en^Burghom ; strekkende langs de noordcyde 
▼an de Brysloot en deel uitmakende van éestcX\tSckitgên^Zurdxtjde. 

IRIJSLOOT (POLDER.BEZ0IOEN-DE-) , godeehe polderland in de 
rrije beerl. Sdb^r^n , prov. Noord'' H olland , arr. Alhmaar f kant. SeKn* 
gtUf fien. Sdiag€fk'en*Burghom s strekkende langs de «nidzHde Tan do 
Brysloot en een deel uitmakende tan de sectie Schageu'Zutdzijde, 

BRUINEP (RBT) , water in bet fTeflerkwartier , prov. Oronmgen, 
gem. Oliikêrl. m eenc Westelijke rigting loopende tan bet Kolonels* 
uiep by de Wijksterwatermolen naar de Briltil in bet Hoendiep, ma- 
kende hier met de Scbipstoot van Znidbom een kroiswater. 

BROri (^BBEREN-), buit., prov. Overtjttei, Zie HsBaKHBaiK- 
(*r). W, 

BRIffKGREYE, bav. in de amtitmaniyy <7afm<cftafe , prov. OeenjfW/, 
arr., kant en | o. N. O. van Deventer, gem. Diepenveen, 

*B1UTSUM ligt li n. N. van Leeuwarden, 2 u* ^^^ ^^^ grind- 
weg op die stad. 

"^ BRITS WERDERMEER ligt ter plaatse, waar de JaamaaHwh 
BKt de i^neeiker-sef /vaart vereenigt. 

BROE , naam, welken de Negers geven aan de koffijptant. Gm* 
munsBao, in de kol. Suriname, Zie GEBBimonavBBBO. W. 

BROEBOOK (DE), berg in ÜoitJndii, op bet etl. Jnva , resid. 
^eraiaja, vrelke alle blijken draagt van voor een groot gedeelte ie 
lya ingestort. 

*BROE€K , geh.4 prov. lAwhwrg , telt 53 b. en raim 160 inw. 

BBOECK (AAN-HET-), geh.,prov. Limburg, Zie B«ootK(AA]i-DT-) (1), 

BBOECKHOIRNE, geb., prov.OMrt^mt. Zie Ussblbb BaoBCKnone. W« 

BROEGLEDER WEERT , oude naam van de beerl. BaEeKBLBawAiao , 
pror. l7fffcAl. Zie BaBOKBLBawAABD. W. en A. 

* BROEK, ondtyds Brobgk , d, prov. Prieiland , telt 29 b. en 
wijeveer 200 inw., onder wrfke 120 Herv., 70 Doopsgeiinden en t 
Qirateiyk-Afgeseheidene». — De Doopsgesinden en Afgescheidenen 
bebooren tot de gem. van de Joure. — De kerk heeft geen toren. -^ 
De dorpsebool ivordt gemiddeld door 35 leerlingen bezocht. 

BRCÉÊ, geb. in de Langestraat , prov. Nootd-Brahand , arr. en 
5 u. V. N.0. van Breda, kant. en 1 u. N. N. O. vao^ OoHerhout. 
gem. en 20 min. Z. W. van RaamtdonL 

BROER , batirs., prov. Gelderland. Zie ErBBSBOBK. 



^1) De nsmen , welke niet op Bbokcx of Brobx gevonden worden , loeks xnen op 
Bmcck. 



702 BÜR. 

perVlakU beslaiindis van 30 buod. 40 v. r. 10 v. ell., in eigeDdom bt« 
zetcn en bewoond vrotdt , door den landbouwer Iah Woumhqa. 

BURGERWEG , weg in de Zijpt , prov. JVoerd-Uolltmd, gen. Zijfe- 
en-Ua^en" folder^ loopende in eene wettelyke strekking tan den Senigea* 
burg naar den ZypdQk. — Aan doien weg staalde Doopagei» kerk Tsn 
degcm. Zuid-Zijpe, aijnde een bonten gebouw , soqder toren of orgel. 
Deze weg is grootendeels bescbulpt en Toert naar de PettenklufL 

* BÜRGHAREN , gem., beslaat, volgens bei kadaster , eene opp«^ 
^lakle tan 2100 bund. 48 t. r. 45 V.'elL; telt StSl b., bewoond tiwr 
863 huisgez., uitmakende eene faeirolking Tan 1490 itt«« Depaf. Im- 
boort tot het apost. i^ic. vin '« Hert^gtnhoiók. De R^ K. keit h ia 
bei jaar 1829 gebouwd. 

§ BURGHORN , eene der cevnn sectiën , waarin de gem« Seüaim^nh 
Burghom f geni« ?f oord' Holland ^ arr. Alkmaar y kant« Schufen^ w» 
deeld is, ^ Zy wordt begrensd W. en M. door den Nieawendyk tcjpt 
de gem. Zype , O. door den Oudendyk tegen deaectien Schagen-Zoidtijdi 
en Lagendijk , Z. <door den dijk en sl^ot tegen de gem. St. MaaHea- 
Ëeoigenburg-en-Yalkoog. «^ Deie sectie • beslaat ^ volgens het kadaiter, 
eene oppervlakte van 311 bond. 82 v. r. 94 1« ell.^ waaronder 3^ baoi 
8 V. r. 28 V. elU scfaotbaar land , en beral in sick den Polder be^ 
n4)orden den Mieuwe weg en den Polder bezuiden d«ft 
Nienwo weg* Daarin staan S b., waaronder 6 boerderifen* 2f 
maakt eéncn polder op zicb zeUen uit ; beeft bare nitwateriag door 
een dttikenluisje in den Oodendfjk en wordt bestuurd door baaroigai 
polderbeslour ^ beslaande uit drie Ledeu en eenen Seeretafit. 

* BURGVLIET ligt { u. Z. van Btrgen-^Zoom. Men tldter6b^ 
waaronder eene hofstede ,de Blaanwe-uoef genauud. 

BURGYLIET, voorm. buit, opbeteil. Walckerm ^ prov. ZeeiM, 
arr.^ kanC. en 2 o. vatn Middelbmng ^ } a% N. ¥an Oéêikapelk. — Tor 
plaatse, waar bet gestaan heeft, ziet men Üian* eetie hofstede. Bi 
daartoe beihoorende gronden, beslaan rnim 30 buod., en wbrdvn io 
eigendom bezeten en bewoond door den landbouwer J. Woaancn. 

BURGWERD, kad. gem.,' prév. Ffinland , kw. 9Fie§terpéf piet. 
l^ofwenKiee/) be8Uandeoitdtfd<. Borgwerd, HicbtUm «a Harl- 
werd, «• eene oppervlakte beslaande^ volgena bet kadaster, tM 
1725 bundi. 49 v. r. 00 t, ell., wnaronder 1703 band. 31 n r. 
43 V. ell. belastbaar land. 

"BURINGBN is een d. (geen gek), grooièw Lmxtmibunfj Sggeodo 
in bet kant. EwehHum^êe^AÏzeHe, cki beeft 30 fa. «n rnim aOObiir. — 
£r is eene filiaal kerk, beboerende toide par. van Buttimfm, 

BURLO , bosoh , vermeld in het jnMr 633 , alt liggende ik bot gfHft. 
Amelande. 

«BUBMERINGEN bevnt ook bet gebk Bmmerinfeci, eadeaileeih 
ataande b% Fcobmühl, Ucnaderf en Weidttinöbl) ea tok 
873 inw*, bet d« BoaMimotti alleeo 383 ïiiw« 

BÜRUlf , bad. gom.^ prav. Friuland^ kw. Ooilei-|fOo, giteté iéf- 
hmütUudtm'^49W9^Kfuüland^ bcstanoMle nii de d. Awmn^ Anfo- 
b'unrt en Mnjiaikezyi, benevena geheel Nietiw-Kr^fslaed, 
4M eene oppervlakte beslaande van 2744 bund. 48 v% i*..6 v« olk, 
waaronder 2698 bund. 83 v. r. ? v. <eH% belastbaar land. 

» BURUM telt 460 b. en 3990 inw. Tot dat d. bebooMfn ook 
«Ie bourtcti Warfotevmolen en VrnvWeklaos^er* 

BURÜM ^, geh. dp hef eiU Amdand, Zie BmMir. W. 

Bm (DE) , geh., fKfw. €h>onmgm. Zie fios (*t)» W. 



CAD. 705 

BOSLOCH. ▼dgtas «ommlgCD «en ouée Baam Tan dè ilad *$ Her- 
IMtiifoMA. Zk fiat woord. 

BüSSCefi (TBN) of TEN BUSSCBENHUIS , Toorm. klooit, u 
Zwolle, reeds ymf 1449 kokos, doch in 1584 bianeo die sUhI ge» 
fOilifd , ito eau kM attn kH kloottor nfeioaakl door HkaBBK m Bmsohb. 
Ik metiiyke naana waa ÜAtimiaoBOM. Stïe dal ari. W. 

BlJSSSiij tfok. in de ihijcrij-mn-*» Beriogmbouh ^ kw. PedUind^ 
piav. ifoeNi-Srftl«Mi, arr. an 4 u; 2. tan J?»iu/Aafon » kant», gom. 
fn 8B jnïft* Hv tan i<#fleii , mol 6 fa. on roMi 50 inw. 

*BÜSBLOO lïgl iB fio k. 4^éf»<. -». Q.^ d«t landg* aao deo rijweg 
%«o Zal^kl» op DüteBtef fttaat eeoe B. K. bijkerk, welke in 1847 lot 
eoae otafie T«ffk(f«^ la ^ eo waarin de dSontt door eanen Paitoor wordt 
waargoMMieiK 

*BUSSUM) girtn^) beikMt, tolgets bet kadaater, eone opporvlakic 
tin 6Sft bttnd. 61 t% t. ë7 ▼• ellt, woaMnder 604 band. itS v. r. 63 1. ell. 
keUftbnnt tand. «^ In bet jaar 1843 is in bet d.- Botsen eene nieuwe 
E.ï. kerk gesticht, tynde een langwerpig gebouw, met eenon kor* 
foUoftnigab \ottn boten den g«vel en van ten orgel en altaar voor- 
nen. Be pastorij is er achter aan g eb anwd> -^ Het wapen ia van 
keel met %^r boekweilkor^els tan goud. 

«BUS8UM (OCD.) k een fraai Mtgeatrekt landgoed, mot een aani- 
nfefdiik keONnkHit> nratajerfo en andoiw bygebonwon , besUmnde eeoè 
nppefriakm Van 108 bnnd^ 45 v. r. 36 v. olU^ en is «en eigendoaa 
rên den floer Aiatftsn Baanvos , la Aoiaietdanft. De lommarijke dreven 
eM aangename wandaipaden tfjnvoor oon ieder toegankelijke Het buis 
1^ SO min. If. O. van Naarden en | u.-Z% W« vAn Hwison* 
AOTSHÜIS » t^éM^ k.^ prov« «étArlanil. Zie Muisiai. W. 
WttSBVLIBT 4 watnr ^ prov, ZvMi^H^knéL Zn BoTiUvaiBT. W^ 

* BOTTINGB telt tbana 1^ k« in do 4om s ^o ^«nrigo lïggcn ver*, 
aprflkl. •» Laatoto ragol , MUMit aaboK Irrt.^ kmi. 

* iOüAM ALSEN boskM , ttdgnna bet kadaaker % eana oppervlakte 
van ai 18 Imnd. 72 v. r. 94 v. elU, wav«nder B05t bnnd. 14 v. r. 
33 V. oir bolactbaar knd» 

iüü1tT-AAN^DBN4tiJNDiJ& (DE) , h^ prov. ^md^OéUand. Zie 
ttiiÉBaw«nD»»aMi-nm-Ri«iiniihu W% 

BÜUaïERHEfiGE of Baiaonittnaii^ geb« In IVamlAe^ prov« Ooor- 
ifOiif ttkirft «n l( tt. Z« Zt 0« van Aimèto^ knnt« en 9 »« Z» ten W. 
tan AwcAeAri I^Ms «o 1 b. €• Van ifymkiierffén% 

HtTZEN-roLDBa 4 voom. pokl. vn ^iMMyo^Autndhiwft. Zio Bor- 



BtLAND, t»laat in d«n JiMas<iA, prav« ZfM'-fJoWmd , am <?o- 
T<MMt> Itattl. On gttHlé S/Mftojlc | «élende ff» Oim de Merwodc^ .0. 
«ta 4t IeMge>4«nswanMl , E. nnn dè èwBopbll en W% nota finlMorwoor. 



€* 



i:ADE2AffDT, node WMncn "wn KaMilhd, }>rt)V. ^r^liiiYnf. fefe Kti»- 
aisD. W. 

^CABIER Kgt 1 W« O. E. O. tan IfodtMrAr, «n teft in dt kom 
van bet d. 90 b. «n IR$9 Inw. ^ De ket4L fs éM bn i7. Jfmt^ toé- 
g««f)d. ^ Dè d«i)rpwbaMl Wordt ((ettfèdéld Aoor 80 leot^ngM be«6dit. 



704 -CAD. 

* GADIER-EN-KEER betUai « volgens het Iwdatter , etne opper- 
vlakte van 78tt bund. 4tt ▼. r. SO ▼. ell. — Men beeft io deie gm, 
ééne tchool. Roodom bet d. Gadie r beeft men fraaye bergen, vufop 
bet vee gaat weiden en waarin mergeUteen gevonden wordt. 

CALANGA , voorm. fort in bet bert. GuUck , en aediend bebbendo tot 
verdediging van bet tegenwoordige Limburgscbe stadje Sittard, waarna 
bet ten O. gelegen wai. -^ Ter plaatse , waar bet gestaan beeft , aet 
men tbans bet oude gevangenbuis. De daartoe beboord bebbeade groa- 
den, beslaande eene oppervlakte fan 20 v. r., worden in eigendom be> 
■eten door de Hoeren AnsaiCA en Bitsbvs woonacbtig te Sittard. 

""GALANDSOOG telt 400 Herv., onder welke 140 Ledematen. Os 
eerste , die in dese gem. bet leeraarambt beeft waargenomen , nadat hd 
van Petten was afgescbeiden , is geweest Hnaicos Wasniis , die ia hst 
jaar 1620 berwaarts kwam en in bet jaar 1024 naar Enkbnisen vertrok. 
«GALMUS ligt 4 u. Z. W. van Diekirch, Z. O. van Owffv»; telt 
23 b. en IttO inw. en beeft eene kapel, tot de prov. fssMnioni be* 
boerende. 

GAMERIG, naam, waaronder het d* KynaiK, prov. ÜtndU^ reedi 
in 1510 voorkomt. Zie KAnaaia. W. 

*GAMM1NGHA, in Lteuwarétradtel ^ heette Oun-OnanA , sa b| 
20 min. W. van ^irdum^ naby den groeten weg naar Leenwarden. — 
Ter plaatse, waar dese state gestaan beeft , siet men thans een klein oie^ 
hiyfsel (de kelder en eene opkamer) van bet kasteel en eene arbeiden- 
woning. De daartoe beboord hebbende gronden , eene oppervlakte be- 
slaande van 1 bund., worden in eigendom beieten door Me? roaw Hn* 
Hica, woonacbtig te Zwolle. 

*GAMPEN. De bier bestaan hebbende uitwateringsluisen syo, door 
het gestadig aanwassen der voorliggende schorren in het Uellegit, 
•edert eenige jaren ^ soo gebrekkig geworden , dat er voor de belaof- 
hebbende polders geene beboorl^ke nitwatering meer bestond ; ea aaa de 
daarin gelegene landen jaariyks belangryke schade vrerd toegebragt. — 
De besturen der polders Stoppeldy k , Hengstdy k en Rnmmersdyk , Sir 
Paulus , Lamswaarde , Dullaert, Oost- en Westvogel , Oude Graaaw 
en Langendam, benevena Groot Gambron , welke bon opperwater door 
gesegde sluisen ontlastten , syn dus verpligt geweest naar eeae meer 
voldoende uitwatering voor de polderlanden te soeken en hebbeo , ea 
rUpe overweging , besloten , om de tot bier toe bestaande uitwateriogte 
veranderen , door middel van een nieuw te graven kanaal , loopeade 
van de Gampenscbe «eesluisen langs en door de polders Rommerfajik , 
Hoogland en *sHeer Arends, om aan den buitenhoek van Uatstge- 
Doemden polder , door middel van eene kapitale leesluis , in de Wei- 
ter-Scbelde uit te wateren. — Dese werken, vrorden tbans (ISM) ▼«[- 
vaardigd en bet laat sieb aanaien , dat sjj nog in den loop faa dit 
jaar sullen worden voltooid. 

GAMPERDUIN. Deie duinen syn loodanig verstoven, dat er ia 
1666 eene woning en in 1679 een hakkersoven te voorschyn gekomea 
is , soo dat men kan vooronderstellen , dat de grond , waarop 4 
liggen , vroeger bewoond was. Ook syn dese duinen door ventuifisg 
in bet laatst der achttiende en in het begin der negentiende eeov, 
soo veel verlaagd , dat sy maar weinig booger syn , dan de overige 
sandduinen, langs de Zuidwestkust van de gemeente Sehoarl, e.' «• 
gelegen. Ter plaatse , waar thans de soogenaamde voet van deo Cii- 
tiaDDia staat , stonden in bet iaar 1806 nog bewoonbare buisen. Bio 
doinen syn thans meer fcSroed dan hoog. Aan den voet ligt de pb«tf » 



GAP. 70tt 

vaar de Uatste (derde) Camper- kerk gestaan heeft , loo dat men daaruit 
ba opmaken , dat de deinen alhier , waaronder ook het GiarBaooia , 
un t^d tot tüd bij hooge vloeden , verbatend teel i^n a%eoomen« 

CAMSTRA , Toorm. state , prov. Friesland , kw. Oostêrgoo , griet. 
I«nnaBrdiiMile«2 , arr. , kant. en l^^ n. Z. van Leeuwarden ^ léO min. 
W. Z. W. van Wirdum^ aan den grooten w^ van Leeuwarden naar 
Zvolle. — Ter plaatse , waar s\| gestaan heeft , tiet men thans eeoe 
boereaplaats. De daartoe behoord hebbende gronden, eene opper- 
vlakte beslaande van 8 bond. 82 v. r., worden in eigendom beieten 
door Jbr. Mr. P. B. J. Yaeani var GLAiasBaoBii , woonachtig te Joure* 

*CiRAGB is een der grootste dorpen van Luxemburg, Men telt 
er ia de kom der plaats 180 h., Ai byna 9K0 inw. 

CANDIA of KA1IBI4, voorm. fort op de Lijmer»^ prov. Gelderland^ 
gem. en { n. Z. ten W. van Duiven , ter plaatse , waar de Oude-Ryn 
10 dm Benedeo-Ryn uitloopt. «— Er bestaat aldaar eene boerdery van 
diea oaam en een voetveer over laatstgenoemde rivier op de Angeren- 
•cbe waarden* 

CkflBlA, eilandje in de Lek, prov. Gelderland^ gem. en 10 min* 
N. van Cukwborgf begroeid met riet en rgshout « lang 250 , breed 32 
en hoog 5 elU hoven middelbaren rivierstand, 

* GAMSYLIET , reg. 12, slaat.- fort St. Eloy, lees.- lort St. Jan^ 
by deo St. SJov-polder, 

CAIfM£(LAST££L.TE.).of KASTBBL-vAa-KAa. kast. in het graafs. 
^rsfaiofcn, prov. Limburg, arr., kant. en ^u. Z. W. van ÊÊaastriehip 
gem. Oud-Fr^enkoven. — Dit ka«t. komt reeds in de twaalfde eeuw 
voor. De laatste der primitieve Heeren van Gaim was Gijsaaav db Garbb, 
die ia 1486 , bij een oploop te Luik , op de trappen der kerk van St. 
Lamhert gedood werd. Het kast. werd in 1600 door de Wabkoos, 
in 1700 door de familie vau Domen laatstelyk door den onlangs overle- 
den Baron »b Tbibes db Nbdbbgabrb in eigendom beseten. Thans be- 
hoort het aan den Heer db Wabboo db Thiebs, woonachtig te Luik. 
Het heilaal eeoe oppervlakte van 40 bnnd. 15 v. r. 70 v. ell. Het 
daarbg liggende Nederlandschc gedeelte van het d. Canne bevat 1 h. 
eo 8 inw. De ligging van dit d. is seer schilderachtig en lokt des 
lomers vele wandelaara derwaarts. 

^CARNENBORGH beslaat eene oppervlakte van 20 bund. 24 v. r. 
16 V. ell. -^ De statie van Vaanenden' Epe oefende eerst hare gods« 
dienst op dit kast., doch dit door de Staten verboden synde , is ay 
9p den Oosterhof 6vei^bragt. 

GANNENBORGUER-fillüG of brug no. 5, brug op de (her^rebtme^ 
prov. Gelderland, — Het is een houten ophaalbrug- over het derde 
paad van het Apeldoornsche kanaal, in den weg van Deventer naar 
Vaassen. 

CANMENBORGHSCHE-WAARDEN, uiterwaard op de MliddeUFeluwe, 
prov. Gelderland, SLtv, Arnhem^ kant, Jpekbom^ gem. Epe. 

* CAPELLE bevat mede gedeelten van de geh. Vronwkensvaart 
en Lab heg at. De heerl. Zuidewyn-Gapelle behoort niet tot 
deiegem. — Men heeft er 2 scheepstimmer werven , 1 katoendrukkery ^ 
4 leerlooyeryen , 1 bierbrouwery , 1 graan- en 1 oliemolen. 

GAPELLEN , kant. in het grooth. Luxemburg, arr. Luxemburg; 
paleode lü. aan het kant. Redingen , O. aan Loiemburg en Esch-aan* 
de-AIzette, Z. aan de Eransche Republiek, W. aan België. *> Het 
heiatdegem. Dippach, Garnich, Hobscheid, Këhien, Koe- 
rich, Eüntxkg, Maraer, Nieder-Kersciren, Siebenhorn en 

XUI. Dbbi.. 45 



706 C A P. 

Steinfort^ en heeft ruim 19.000 bnnd. bdiMwd land, i4SI7 h. es 
15,2tf0 inw. Zie Ttrder bet art. SmvFotr. W. 

^' G APPËLLB-ËN-HET-SLOT-TE-GAPPELLB^OP-DBN-IJSSBL heeft 
147Si bnnd. 51 v.r. 71 v . eU . belastbaar land en telt 13M Herv. en 70 ft.L 

*GAPWEILfiR ligt ^ u. Z. W. Tan Diekirêh. 

"^GARA êiaat: Zie Gons (Nirosa-). hes.' Zie Rorh (Nnaaa-). W. cd A. 

GAROLINA , Toorm. fork in de heerl. Jftenaofi^ proT. /Foon^Av- 
band , gem. </e Eltmdert, op den ooordwesihoek van den Oncti-poUt^^ 
vmn^riUrfMort ^ op en tegen den buitendijk, waar nog eenige overbiyf- 
selen van dit fort geyonden worden. 

* GASTELLUM-TAXANDRIAE , ttaaM: Zie EatBL (KanlL-fA«.). 
Zoek dit bier achter. * 

* CASTERENSHOEF ligl { ii. Z. tan BHeL -* Aldaar ii de aao- 
legplaats van bet scbnitenveer van Empel. 

^GASPER- ROBLES-DIEP, in de Fnesohe griet. Avhtktnr^^, if 
miaschien in 1571 , geiyktijdig met het Oad-Gaspar-Robleediep ia het 
Westcrkwartier der prov. Groningen , uitloopende in bet Hoeodiep sav 
Groningen, op laat van den Kt>]onel Gftepea noates , gegraven, la het 
jaar 1844 is bet aanmerkelijk verbreed en verdiept. 

GATERSCRUIGE.TER.HOOGE.BRUGGE (GAPJBLLB-BIJ ), voora. 
kapel in Hnmingo, prov. Groningen, vermeld. door S. Bmniift, is 
diens Chronijk der Friesehe Landen. — Zy was gelegen te Noerder- 
Hoogebnig , misschien wel omstreeks Borgbftm , m^ de nabijheid tas 
den Wolddijk. •— De kapel bQ- GjiTEasEEOis heeft eenige gesehiedhua- 
dige vermaardheid verkregen , door een aldaar gebonden roondgesprek 
in bet jaar 1U14, hetwelk één der laatste was, waardoor de SalseD 
beproeven wilden, om Graaf EnsAan en Groningen tol bet aanacaieB 
hunner onbetaroelyke eiscben over te halen. 

GATHARINA (ST.), beerl., prov. Zeehnd, Zie Gozr. W. 

GATHARINA(ST.), plant, op het eil. Cura^, OoH-Bkitit, N.W. 
■ van St. JoHsbaai. 

f GATHARINABERG(ST.), voorm. kloost. te IhetiborgK ZieKtsnrs- 
KoavBST (Hbt). W. 

GATHARINA-EILANDJES, eilandengroep in (hei-Inda, 1 vm 
Gilolo , in de Oua-haau 

GATHARiNAKERKS, voorm. d. in Zeeland, gelegen hebheade ia 
de baronoy van Boneelê , op het voorm. eil. van dien naam , liJBde 
4eo 15 November 1590 door eenen water vloed veriwolgeo. 

GATHARINA-KLOOSTER, voorm. kloost. te ZtttoAen. Zie Wvuff- 
BHa. W. 

« GATU ARINA-PLAAT , gem. Made-tn-Drimmekn , beslaat, tdgeDi 
hak kadaster, eene oppervlakte van 90 bund. en wordi'op hetGat-taa- 
den-Hardeohoek, van net overtollige water ontlast. 

GATHARINA -PLATEK (DE), drie platen in den Bie^botAi pnv- 
Ifoord'Bfe^mndy gedeelielQk arr. Breda , kant. Oeeterfytut, gem* '^ 
^n'Brimmekn ^ gedeelteiyk arr. *e Oertogenbonk, kant. BfwdeHf («■• 
9Ferkendamj tasschen het Gat van de Kletne^Ril- en-de Kreek uofi 
den Springer. Een gedeelte deser platen is omkaad. Zie de art €i- 
TBABiHA-FiAAT W. on bierbovon. 

GATUARIN A-POLDER, pold. in Stuali-Fiaanderen, prov. Zeekti, 
arr. Goei, kant. Hukt, gem. Axei en Boeehcapelle; paleode N. sis 
bet Hellegat of den Slotdyk , O. aan de pold. Stoppeldyk en Eiet- 
en Wulftdyk , Z. «an de pold* Beoosten* en bewealeiibiy en BiooHea- 
bliï-beneordea Z. aan den pold* Beoottenbiy-benoorden en aaa deo 



CEL. 707 

PoUer-fan-ZMUBsIac. — Doe pok)* beslaat eene kadastrale opper- 
flikte Tan 411 buod. 90 t. r. en it fcbotbaar ffroot %1$\ bund 59 v. r. 
40 T. ell., daarin slaat slechts eene boerenhofstede en eeoe bljsondera 
vsaiof. fly onlleaol iQn nmin Tan de dochter van een der Toor- 
aaaoMle bedykers GAYBSBniA Snsun, welke bedljking .in het jaar 1846 
iot itaad is gekomen ; bQ watert ntt op bet «ykanaal van Axel naar 
Holst , door de ioo«enaaiiida slais van Rygersboscb en wof dt beheerd 
doorccnsa DgkgMif ^ eenen Oeswoiiene en eenen Onlvanger-Griffier; 

^CATHARIN A'S-HUIS, voorm. kloost. te Gouda. Zie GArasnias- 
usHm. W^ 

ariAEINE WUK , kanaalin Ooitermoerderdinjiipil , pro^. Dnnthe. 
dU JubmI, hetwelk in 1839 gegraven is , loopt in eene noordoostelQke 
lifüagfao Gasodter-Nieawveen naar hel Groninger-Stadskanaal. 

CATSBURG , aansieniyk gdwow , in den vorm van eenen onden 
barf fcboQwd en tot logement , op eenen grooten voet , ingerigt , ge* 
itsaa hebbende op het dub , naby de stad BnmtMrduufen , op het 
«1. Sdmmen , aldns genonmd Ier eere van den aldaar geboren Dichter 
LfiBs CiVt — IKt gdboaw , van mime talen en vertrekken vooralen , 
«aamittteB een hieriyk nitsigi op de i«e had , was in 1844 gesticht, 
m werd ra deo beginne ab een uitspanniogsoord seer besocht door de 
iofiHlawB m liel nabnrig Zieriksee , doch dese , op eene te groole 
fcnaal iaafd^ide , onderneming heeft op den dmir geen stand knnaen 
boodea , iMMbt sQ geheel te niet is gegaan , en het gebouw , na voor 
aflmsli te sga verkoeht , in 1848 geheel is gesloopt. 

€ATT£irWIKL , watter, prov. ZêêltÊnd. Zie ZoavawiaL (Ds). W. 

*CADVSR, heeft eene wegens haar voortreffelQk water vermaarde 
fiMleio, de Koade-Bron, welke uit dea Corisberg voortkomt en de 
Canmerbeek voeéi. 

CAUMERBEER (DE), beek in het Land^ifmn-FaikenhHrg , prov. 
XuBMitf , gem.- JSÊtefiêtu 

CEGIUAKLOOSTER , voorm. kleoai. te ZwoUe, in de Sroertu^ 
UmA — Het was in het jaar 1300 door aèkeren J. Waammns ge- 
fitieht ea werd bewoond door maagden , die echter geena kloostergelofte 
deda, men noemde het gemeenlyk, gelQk nog heden, het Kianaa- 
■n , sakbl de jonge meisjes van de borgers dier stad by dese Beg^ 
lÜaea konden besteed worden , ten einde in de gronden van de gods* 
dieatt ea allerl^ vronwelQke handwerken onderwesen te worden. Dit 
pbsew kan das beschouwd werden , als nog heden , op «ene byiondere 
«Üie , aan een voornaam oogmerk van de eerste stichting te voldoen* 

GELLEBROEDEilS-KLOOSTER , voorm. kloost. te SekoonhaweHy 
aaa de aostsyde van de Oude-hmten. — Dit kloost. tohynt , in het be- 
|ie der vfftaende eenw , toen de pest hier Ie laade sterk woedde , te 
ma gvtïdit tcD dienste van Gellehroedeit , te samen levende , onder 
ds lerbiadlenis om alle , aoo met pest , als met andere siekten , besnaette 
sHoichea , b^ te staan , te dienen , te bewaken en de overledenen 
te bcfraten. — Tydens de Hervorming is van dit klooster een Pro- 
veoicnhab gemaakt , het ODDB-Hsaamns geheeten , hetwelk later is 
afgebfabm. 

CBLLSBROERS- WETERING , water in Zalland, prov. Oterijtnl. 
Bet b^t aan de stad Kampen , bQ de Cellebvoerspoort en loopt door 
de Zwartendykerslnis , in de iSeeee uit. 

*C£LLEHOID£N Ugt gedeeltel«k gem. OtnÊmuidmj gedeelteiyk 
gen. ZnMilerkenpel f telt raira 30 inw., ea heeft 1 h. met 4 inw. 
onder Genamnden en ongeveer 30 invr. onder ZwoüerkenpeL 



708 CE L. 

CELLEZUSTERS-RLOOSTER , voorin, kloost. to Jmenfoort. Het 
siood eerst by de stadsTettcD, de Uage genaamd. De Zosten kwa- 
men io het jaar 1470 van Amslerdani te Amersfoort aan , waar ly 
eene woonplaats kochten. — In het Jaar 1482 werden lij door het 
kapittel aangenomen en bonwde in 1493 eene kapel. In 1547 ruimden 
dese Zusters haar klooster in aan de Nonnen van Birkt , en gingen wo- 
nen in de Pot ; doch dit klooster en de kapel s^n afgebroken. 

CENTS , alleenstaande pachthoeve , grootb. Luxemburg , arr., kant. 
en 1i u. O. van Luxemburg, gem. Sandweiler. 

CERAMSCHË-EILANDEN of CsBiH-LADT-BiLiaDBii , eil. in Oott-lih 
dië, Z. O. fan Ceram. De voornaamste iQn : Ceram-Laut, Groot- 
Keffing , Klein-Keffing, Gisser en Kilwari. -^ De inw. 
van dese groep eilanden, syn allen de Mohbammedaansche godsdienst 
toegedaan , en stemmen ook in zeden en gewoonten volkomen oiereeo 
met de Mohhammedanen van Amboina en andere Moluksche eilanden. 

* CHAAM. De eerste , die in deie gem. het leeraarambt heeft waa^ 
genomen , heette Pioliis Hobh var Hobhsmobk. 

*CHARLOIS is de geboorteplaats van den Godgeleerde Wnua 
NicoLAAs Mdütibo, geb. 34 October 1785, f ^^ JannarQ 1849, ab 
Predikant te Leyden. 

""CHERIBON , stad. Aldaar is in 1842 eene kerk gesticht, ten dienste 
van de Herv. en R. K. De Herv. gem. telt 145 sielen , onder welke 
roim 70 Ledematen. 

CHERNEBUURSTER-MEER , naam , onder welken bet voorm. Sob- 
■BBR, prov. Frieêlandf weleens verkeerdeiyk voorkomt. Zie Ssiisina. W. 

CHIAOU (GOLF- VAN-) , inham der aee in Oost-Indië, aan de Noord- 
oostkust van bet eil. €riiolo» 

CHINESCHE-HOEK , kaap in Oottindtë. Zie Tjiha. W. 

CHIEGENBAT, lees.- GHICRENBAT. 

CHRISTIAAN-CONDRT , Indiaanscb d. in NêdêrloHdtch-GmÊM , 
kol. Suriname, aan de Marowijnêy bestaande ait 36 woningen, met 
150 inw. De woningen sQn seer goede loodsen , vao ongeveer 8 eil. 
lang , ruim 6 eil. breed en 6 eil. hoog en hebbeo meestal twee ver- 
diepingen , en de daken koepelvormig , zeer net , met door elkander 
gevlochten teentjes , gedekt. Het d. is fraai en met wit zand bestrooid. De 
ifndianen hebbeu aan de overzyde der rivier , op Fransch grondgebied , 
groote kostgrondeu. Over bet algemeen zQn zy echter lui , en als t\j pa- 
galen enz. gemaakt hebben , gaan zy die verruilen , en koopen dram | 
welken zy zoo lang drinken tot alles opis. Beschonken zynde, ont- 
staan er vecbtpariyen , waarby vrouwen noch kinderen ontzien worden. 

*CHR1ST0FFEL.P0LDER (ST.), pold. in Overflakkee. — Desepold., 
welke in het jaar 1480 bedykt is , beslaat , volgeos het kadaster, eeae 
oppervlakte van 48 bund. 16 v. r. 3 v. eil. schotbaar land; bevat 
geene h. of boerderyen , en wordt door eene sluis, door den polder 
van Onwaard , in de haven van Dirksland , van het overtollige water 
ontlast. Het polderbestnur bestaat uit eenen Dykgraaf, vyf Geivo* 
renen en eenen Penningmeester. 

^ GILLAARTSHOER. De eerste, die in deze gem. het leeraarambt 
beeft waargenomen , na van Antbony-polder afgescheiden te eyn , » 
geweest Abbabam Spbxids , die in bet jaar 1611 herwaarts kwam ea 
in bet jaar 1618 naar Willemstad vertrok. 

CINGEL (DE), weg in de Meijerijtmn 's Beriogeuhotch, kw. f ««- 
iamd, prov. JVoord-Braband, loopend e eenige min. Z. vao de kerk tib 
IVuland, Oostwaarts naar Geffen, 



c o E. im 

CISTBRSIBNSSR-ABDIJ , Toorm. abdy , prov. (hêrijttei. Zie Ma- 

UnBAAA. W. 

CiSTERSlENSER-RLOOSTfiR , te Juen. Zie MiiiAVEAir. W. 

CIVITAS-EXIËNSIS, Lfttynsche naam vao de iroorm. Friescbe stad 
Dr«o««. Zie voorU BBauEmi. W. 

CLIAS-JAGOBSZ (SLUIS VAN.) , sluis, pro^. Noard-Holiaud. Zie 
Dm:n»ABMBB-si.cis. W. 

CLAEDWERS-AM BACBT-VAÜ-DE PO£L , vroegere naam Tan de 
beerl. Wafv-fiAaBRDAiCBT, prot. Z, Holland. Zie B4aiRDaicaT(Watr-). W. 

CLARA-VALLIS, Latyosche Daam van bet d. G&kfv, grootb^ 
Imgemkmra, Zie Cuanp. W. en A. 

CLARISSEN-RLOOSTER , Toorm. kloost. te Gouda ^ aan de taid- 
i^de Tao de Ifieuwe-kawen. Bet wat bewoond door Zastert van boet- 4 
vaardigbeid of van den vQfden regel van den H; Frahgisgos , welke 
neb in hei jaar 1470 te Gouda gevestigd badden. Pmsa D*£iieoBciiif « 
Dominikaner -Monnik en Pastoor van Gouda , vergunde baar den 10 Juiy 
van dat jaar eene kapel met eenen toren , altaren en een kerkbof te 
liebbcB , en gaf baar verlof om een Bieebtvader te kiesen. Den 18 Oc* 
tober 147$ keurde de Raad van Gouda de gexegde vergunning goed. 
De gemelde Zusters leefden dus naar den derden regel tot bet jaar 1486 , 
toen laiecnTivs VIII baar tot de orde der Clarissen verbief en baar ver- 
lof gaf om eene Abdis te kiezen. — Dit kloost. is bleven staan tot in 
bet jaar 1K9S, toen bet, den 21 December, op bevel van de Regering 
ia vcrkocbt. De kerk en bet verdeie erf is tot eene SvAiiiTiaaBBWBRF 
▼oor & stad veranderd, doobdekerk, onderwyl vervallen synde , werd 
lort na of omstreeks 1690 gebeel afgebroken , en bet yzer- en boutwerk 
te gelde gemaakt. De overgeblevene Nonnen kocbten naby bet koor der 
boofdkerk , aao de noordsyde , eene woonplaats , welke zij na baren 
dood aan de R. K. kerk van Gouda , ten dienste der R. K. vergade- 
ring, lieten. 

' CLAUSRIMDEREN bad tot wapen een veld van goud, met eenen 
boMtoren Tan keel. 

CL AVEREN , naam , welken de ingezetenen vrel geven aan het vl. 
Clbuv , io de beerl. Clerff, grootb. Ltufnabura, Zie Guavr. W. en A. 

*CLÉRFB, kant*, bevat tbans 11 gem., doordien de gem. Con- 
stnmb. Hosingen en Putsebeid, van bet nu opgebevene kant. 
Ftanden, daarby zijn gevoegd; bet telt diensvolgens 1t%S00 inw. 

GLERFF , beerl. In bet jaar 15S2 bekwam Wa&tbb var GLsavR 
eenige goederen in leen van den Graaf vab Vubobr, onder bepaling, 
dat hy teo alle tyde zoude gereed syn , om tegen 's Graven vyanden 
op te tcekken, uitgezonderd tegen den Graaf var Ldxbbbvbo. Indien 
bei BM>gt gebeuren , dat er een oorlog tnsscben den Graaf van Lena- 
nae en don Graaf var Viardbr ontstond , zoo vermogt Heer Waltba 
te doen , zoo als by regtens vermeende , te moeten handelen. 

*CLERFF, gem., in bet Latyn Clara^Vallu, wordt door de inge- 
aetenen meest CdLuawi ook wel CLAvaaiH gebeeten. ttet vLiCLRBFv be- 
Tat , zender de onderboorigheden , 160 b. en 840 inw. Het kast. is 
een antiek gebouw en wordt door een ruim park omgeven. De kerk 
iê aan den H. Fun toegewijd. 

CLINXWEER , oude naam vao den voorm. burg ScastSBiiHO , in 
FiweigOf prov. Groningen, Zie ScnAtsBeae. W. 

GOfiHOORN, fort in bei Rtjk van IVijmegon , prov. Gelderland, 
gem. en 20 min. W. van Over-AeuU , op den regter Maasoever , tegen- 
over de vesting Grave , waartoe bet behoort. Het is een kroonwerk ,, 



710 C O B. 

dienende tol dekking en brugjfenhoofd der vesting; beeft bekleedfaigs- 
muren , gedeelteiyk natie grachten , is van buitenwerken vooriien en 
in de ked aan de rivienijde door eene mnnr gesloten. Daarin slaan 
geene andere gebouwen dan een wachtbais. 

GOEBOORNSDIJK , dyk , prov. Drenthe. Zie ZwAavESDiis. W. 

GOENDEBSBÜRG , foorm. burg in het ^efierkwaHier, prov. Gro- 
ningen, arr. en 4 a. Z. W. van Groningen ^ kant. en 9| n. Z. teo 
W. van Zuidhom, gem. en 1 o. O. van Mamm, te fluis, — Ter 
plaatse , waar dcie bnrg , welke vroeger de familie GocaDSBS toebe- 
hoorde, gestaan beeft, xiet men thans, een paar minaten Z. v»d den 
ry weg , een klein ona&nzienlyk beerenhuis , met de daartoe behoorende 
gronden , eene oppervlakte beslaande van 412 band. 42 v. r. 80 v. e)!.^ 
^ en in eigendom beseten wordende door de erven wijlen den Heer B«- 
BBDi€Tos VAR Tbtbus , woonacbtig Ie Beetsterxwaag. 

GOfiNOEGO-POOS , plant, op bel eil. Ctirci^e, in de Oott-dwieie^ 
ten W. van hel Spaanscfae water. 

GOENSDIRE , oude dyk in StaaU-Vlaamderen^ prov. ZeeUmé. Zie 
Gbaav-Jabsduk. W. 

GOERZAND, landg., prov. Zuid-Holland. Zie Goobsahd. 

* GOEVERINGBN , geh. in de heerl. Steenbergen f ligt 2 a. van 
Bergen^ep-Zoom t | n. van Steenbergen, en bestaat uit 9 woningen, 
bewoond door ongeveer 80 inw. — In een handvest van bet jaar 1414 
en op eene kaart van bet jaar ltt5tf vindt men vermeld de Vliete langet 
de Couweringhe waert , welke vlieè de grensscheiding van Nieaw-^Yosse- 
meer uitmaakte en alsoo liep langs den Hattenburg^polder en deo 
Scbuddebeurs-polder , alwaar sy xicb melde Vertrijeenvaart ver- 
eenigde, welke sich aan Hasershille in de Eendragt stortte. 

GOLENBBRGH , voonn. adell. b. in de stad Utrecht, ten Z. van 
de Oude-Graeht. 

*GOLHAH. In het jaar 1847 is aldaar een Diaconie-Werkhuis 
opgeriffl. 

* GOLHOL ligt i u. N. van 'f Zandt, fiet is eene streek van 
groote boerderijen , met vruchtbaar kleiland. 

GOLLENBERG, voorm. fort in het hert. Guliek, gediend hebbende 
tot verdediging van het tegenwoordig Limburgsche stadje Siltard, 
waarvan het ten Z, gelegen was. De plaats, waar hel lag, is thans 
door tuinen ingenomen. 

GOLLENDOORN, voorm. bavex. 'w ZaUand. Zie KouBiiBOoaB W, 

GOLLENDOORNBR.VEEN , geh. en uitgestrekt hooffveen , van de 

Dedemsvaart doorsneden , in ZaUand, prov. OverijtseTy arr. en 11 n. 

N. O. van Deeenter, kant. en 5 u. O. N. O. van Ommen, gem. Jtmbt' 

Hardenbergh^ 40 min. N. van Beemte; met 13 h. en ruim 70 inw. 

* GÜLMSGHATE , voorm. ambtmanny , in een stuk van 1565 Couon- 
scBATTB gespeld , omving , halvemaanswQie , byoa al datgene van de vrQ- 

. beid der stad Deventer , hetwelk mei de stad aan de zelfde sQde des IJs- 
sels gelegen is, en werd self, behalve door die vrQbeid bepaald, ten Z. 
door de Gelderscbe bnurs. Epse , ten O. gedeeltelijk door hel kerspel wan 
Ba tb men en gedeelteiyk door dal van Holten , ten N. door de sehoQt- 
ambten van Raalte en Olst, ten W. voor een klein gedeelte door 
de soo ovengenoemde rivier. — Koning PnaiM , sieh Ier goedmakiog 
van de kosten des oorlogs, genoodxaakt ziende onderscheidene gedeel- 
ten zijner domeinen te verkoopen of te verpanden , gaf den 24 JolU 
1576 aan Burgemeesteren , Schepen en Raad der stad Deventer • ia 
* pandsehap en beleeuinge , bel sehoutampt van KotmsöaATB , met deo 



COL. 711 

daaraao v«rJ(iiogteo boogett , niddfllbaren en iagtti regUdwaa|p too 
ak deselveo door 4eo Drost van Zalland ea deb Schoul , ieder in 
syoe bctrekkioge » bediaod warea , beoeveos den Hof te KoiaiSGiATB , 
TOOT stadspoort gelegen » mei de daartoe bebooreode landeryeo , 
voorts de HoYen te Bors^l, te Gietele en te OIsi, mitsgaders 'den 
aocgs der kerspelen van DeYenter, Olst, Bathmen en Hotten, so 
als die door den Kastelein i» Kouibscbati en den Rentmeester yan 
Zei\aad waren beslierd en ontvangen , mits desel?en daarvoor op 
lich Bimen de renten en andere lasten daar op staande , -gerekend 
op eeae boofdsomwe van veertien duixend ponden van veertig vlaam» 
iêbe grootea, en daarboven betaalden veertig doiaend gelyke pon- 
dak j onder voorwaarde , dat dese pandsehap tiici zoude mogen ge- 
lost worden om deielve aan iemand anders te verleenen ^ maar wel 
om die wederoiQ mei de koninkiyke domeinen ie vereenigen , bet 
valke ten allea tyde, t^en medebetaling van de voorscb reven veer- 
tig dnjxend ponden van sulk geld als ten tyde der aflossing in *s 
Konings Erf-Nederlanden gangbaar was , aoude mogen gescbieden.*' 
Ban eer deie naak met betrekking tot RoLnseaAn baar vollen be- 
slag \mg , moest de Begering met de Aidderscbap en de beide an- 
dere steden , welke staande bieïden dat de Koning londer voorkennis 
en belïeien èsr Landtebap anlk eene verpanding niet doen^konde, 
oog een aador verdrag aangegaan » waarvan de voorwaarden op dezen zin 
liepea. t Bat do Bi^pering van Deventer in *t bestieren van dit Ampt 
aieli loode mogen ondernemen strydig met de reglen en voorregten 
der Provincie van Ovei^yssel. Dat betselve , van oods een deel van 
ZaUaad geweest zynde , daarvan niet zonde mogen afgeaonderd wor- 
den. Dat de ingezetenen van betzelve , ieder naar zynen staat , te 
ftfi. Booden staAB gelyk voorheen ; te weten een Eiddermatige voor 
den Stadhouder benevens Biddcrsehap en Steden , de overige voor 
eeaen Ansptoian daar toe door de Magistraat te stellen , en wel vol- 
cens de numier van proeederen by Landregte beraamd , voorbebou- 
deos het appel aan Stadhouder , Ridderschap en Steden 5 alles op 
de wdSÜt wyse als bet tot na toe voor den Landdrost van Zalland 
OD den Sehont van KoLHSónsffi was geschied ; dat in Lands en 
Rjlks en andere zaken zoude geprocedeerd worden als van ouds \ dat 
Riddermatigen , zich binnen Kouibsgbati aan lyfstra£Eeiyke misdaden 
leholdig makende 9 of in geldboeten vervallende, niet voor den Ampt- 
auB , maar voor den Landdrost van Zalland zouden te regt staan j 
dat dit Ampt alle gewone en boitengewone schattingen en lasten , 
nefens de andere ambten in Zalland , zonde bly ven dragen ; dat de 
Keuring de bezitters van boiboorige goederen in het Hof te KoLHiscnATi 
ia *t betalen van koppelkoorn « koppelrenien , en diergelyken niet meer 
dan te voren zoude bezwaren ; dat eindeiyk dezelve ook binnen dit 
'knipt geeoe meer exactiëa, accysen , imposten of andere lasten zoude 
> nogea instellen , of reeds plaats hebbenden verminderen.*' Ter ver- 
vkoutf voor bet aakomen dezer voerwaarden , werd door de Regering ^ 
dia 7 lei VSll^ eenen bezegelden brief afgegeven. -<- In dezen staat bic* 
vea de lakeo , ook na dai Deventer door RzHaaaaaaey in den jare 11(78 ^ 
aaa de Staatscbe zydo aras overgehragt : doeb toen dcae stad , in den 
aaafaog van 1587 , wederom in 's Konings handen waz gekomen , ea 
de Spaansche Regering Ier dier gelegenheid eene algemeene vergiffenis 
«fkoodigde , werd hierby dit uitdrukkelyk beding gemaakt , dat alle 
aanspraak , welke de stad op Zyner Majesteits dooieinen mogt hebben , 
voor altooi ab a%adaan en vernietigd zoude gehouden worden. Ook 



71d COL. 

vertoonde de Ridderschap , in een venoekichrift den Hertog vai Puia 
aangeboden , »dat dete verpanding, loowel als de verkoop van t Biischopi 

• Hof binnen Deventer , mede aan die stad gedaan , tegen de voorregtco 
» der Tiandschap aanliep , en dat de Koning dezelve thans ook naar het 

• regt des oorlogs wederom roogt intrekken." Desui^ttegenstasode wist 
de Regering te bewerken , dat zy nog in het selfde jaar in het pand- 
schap van dit Ampt bevestigd werd , en sedert is z(f ook onafgebroken 
in het bexit daarvan gebleven. 

GOLHSCHATË 9 kerk. geiii., prov. Overijuel, klass. en riog vas 
Detenter. — Dese * gem. welke vroeger een gedeelte van de gem. 
Diepenveen uitmaakte , is in het jaar 1848 opgerigt. De kerk is eeo 
steenen gebouw , met een klein torentje , doch zonder orgel. 

COLUMBÜS-EILANDEN , naam, welken de Engelschen geren aan 
de BoRGATScae'iiLAHDBa , in Oost-Indië, Zit BoRSATSciB-DLABiD. W. 

COMBINATIE-POLDER, pold. in Noord-Bnhawi. Zie Kibtii(m)W. 

COMMITTIMUS-^AN-ZEELAND. Zie Zbuasd. W. 

COMPAGNIE (DE), geh., prov. Friesland, ligt 1 u. N. 0. vai 
Bragten, Nadat hier sedert '1844 in het schoolgebouw door eeaoa 
Hulpprediker was gepredikt , is er in 18tt0 eene kiek en pastorij g«- 
bouwd. De kerk, welke den 1 April van dat jaar is ingewijd, ii 
een langwerpig gebouw , met eenen spitsen toren , doch zonder orgel. 

COMPAGNIE (DE) , 'gedeelte polderland in de vr^e heerl. Ms^m, 
prov. I¥oord''iIoilafUl , arr. jilkmaarf kant. Schagen, gem. Seha^ 
en-Burghorn , pold. Schagen, sectie €hrootenwal ; palende N. aas 
Voor-de-Grootenwal , O. enZ. aan Barsingenhorn , W. aan Benoordeo* 
de-M iederlaan en den Nieowe-polder. Het beslaat eene oppervlakte vu 
14 band. 4K v. r. 90 v. ell. 

GOMPAGNIE'S-DWARSVAART (DE), regt gegravene vaart, be- 
ginnende 2 u. O. N. O. van Dragten , in Frieshna, en loopendevao 
daar noordwestwaarts over eene lengte van bynn 2000 ell. 

" CONSDORFF heeft het aanzien van een vlek , doordien dit d. ia 
de kom der plaats S4tf h. met 1400 bew. telt. 

*CONTëRN paalt N. aan Waldbredimus , W. aan Hesperiogeo. 

"COPPERSHORN ligt ^ u. van Ooam, 1 u. Z. W. van «e- 
demblik, gem. eq i20 min. N. van Twi$k. — Er staat tbaos slechli 
1 h. met 8 inw., in welks naby beid ,' onder de gem. Jbbdterb-^' 
Lawtbertichagen , drie watermolens staan, welke ook de wa terne* 
'lens van Coppershorn genoemd worden. 

CORAAL-PATIËN en CORAAL-TABAK , twee plant, in Wai-IM, 
op heteil. Ctirofao, inde Ooêt^Dieieie , de eerste W. de andere N. W. 
van St. Jorisbaai. 

CORNELIS-GR ACHT (DE) , van onds Cobrblis Hajossloot , vaart 
in FoUenhote, proy. Overijuel, gem. Giethoorn, Zy begint aan het 
voetpad by de Doopsgezinde kerk ; doorsnydt, westwaarts loopeade, 
den Giethoornsche weg, en eindigt, bg Jonen, in bet Giethoonudtt'Miêr, 

CORNELIS-LANDEKE , pold. in den Riederwaard , prov. Zwd- 
ÜoUand , arr. Dordrecht, kant. Ridderkerk, gem. OoH-en'fFts^Bê' 
rendreeht, -^ Deze pold., welke in het jaar 1961 bedykt is, beslaat, 
volgens bet kadaster , 12 bund. 16 v. r. 10 v. ell., waaronder 11 bond. 
8 V. r. 2 V. ell. schotbaar land; telt 5 h., waaronder 2 boerder^i 
en wordt door eene sluis , op den polder Binnenland-van-Barcndreeht, 
van bet overtollige water ontlast. 

CORNELISSENKAAG , gedeelte polderland in de vrye heerl. Sdie- 
gen, prov, JVoord'Holiand, arr. Alkmaar, kant. Schagen , gsn« 



GOU. 715 

Stkagtm en-Burghom , pold. Schagen , sectie Sehagen-amdtijde ; pa- 
leade N. aao den Wesler-meer, O. aan Loelerdyk en de Driesprong, 
Z. aan Uskaay, Z. W. aan Valkoog, W. aan Builendgk, en eeoe 
opperflakte beslaande van 48 bund. IS ▼. r. 

CORNELISSENWERF, geh. in de vrije heeri. Schagen, pro?. Noord- 
Udlamd, arr. en 4 o. N. ¥an Alkmaar , kant. en S min.' Z. W. van 
Stkofen, geoi. Schagen-en- B urghom ; met 3 b. en 18 inw. 

CDE&IE, plant, op bet eil. Curaeao , in de Middel-Dimeie , N. W. 
van bet Scbottegat. 

CORT&HOEVEN , naam, onder weikon bet d. KoaTEHioBff, pro?. 
Hmré-HoUand , op bet jaar 1348 voorkomt. Zie KoaTBsaoar. w. 

'GORTGEEN , watert door twee duikers op de Noord uit. £r staan 
io desen pold. geene b., nocb boerderQen. 

'GORTINGHUIS werd in bet jaar 1338 door de Ommelanders in- 
geaomen , dieMe bexetting , in Drentiiscbe bulptroepen bestaande , over 
de kling deden springen. Het scbijnt later weder te s^jn berbouwd ge- 
worden , want in bet jaar 1360 koekten de Groningers en Ommelanders 
liet op algemeene kosten , en sbopten het ten gronde , uit trees voor 
de geèttcbte sterkte. Ook moest bet sorg wekken dat bet in banden 
geraUen was van Hbbmab tan KeivoaDBa, die, door syn buweiyk met 
I]>4 T4S SiLvrian bet besit van alle de ryke goederen der buizen van 
Gaoaaamae eo SaLWvan bad bekomen en wiens broeder Heer van Koe- 
vordea en Drost van Drenthe was. Ter plaatse waar het gestaan beeft , 
•iet men thans nog eene aanzieniyke hoogte , benevens de duidelyke 
sporen der grachten. Niet ver van dit slot liep eene tak van de Hunse , 
waarvan thans nog de sporen aanwciig tyn (1). 

COShJiKQ^ oude naamvan het fortOosTBoaa inO.-/nifte. ZieOosTBoae. W. 

JCOTE, b. in Zaliand, prov. OverijueL Zie Kora. W. 

*GOTH£N, gem. De R. K. van deie gem., maken sedert 1840 eene 
a&onderiyke statie uit , welke ruim 400 Communikanten telt en door 
eenen Pastoor bediend wordt. 

*COTHEN , heeri., beslaat eene oppervlakU van 838 bond. 6 v. r. 
88 V. ell. belastbaar land. Men telt er 76 h. en 360 inw. -- De R R. 
kerk, aan de H. H. Pnaos en Paoiiis toegewyd , heeft geen toren 
maar een fraai orgel. 

*COTHEN.KN-DWARSDIJK is geen pold., maar onder decen naam 
komt de gem. Goran wel eens voor. 

COTHENGOBD, buit. op de (ker-Veluwe^ prov. Gelderland, distr. 
Velome , arr. en 8 n. N. O. van Arnhemf kant. en 1 o. Z. van Harder^ 
v^, gem- ctt in het d. Brmelo, aan den Zuiderxeesche straatweg. — 
Dit bait. beslaat eene oppervlakte van 2 bund. 14 v. r. 30 v. ell., en 
wordt in eigendom beseten door den Heer TiaMBansH , te Harderwijk. 

- GOTTICA-EN-PERICA grenst W. aan de divisie Matappica. 

GODBENHOVEN, voorm. landg. in de Meijerijean *$ Hertogenbosch^ 
km,Peeiiandf prov. Noord-Braband , arr. en i u. O. N. O. van J?tiid!&o- 
ven, kant. en 3 u. W. Z. W. van Hehnond, gtm. Tongelre. — Van 
ditlaadg. zijn de gebouwen afgebroken , en de grond , eene oppervlakte 
beslaande van 22 bund. 72 v. r. 10 v. ell., is in bouwland herschapen. 

COORZANDof GoBBBABB , Undg. in het Land-van' Putten , prov. Zuid- 
Holland, arr. en 3i u. N. W. van Dordrecht , kant. en 2 o. W. ten N. 

[li M«a zie OTOr dit oude kasteel: Iets over Hét Oortinffhmst door Mr. H. O. Fbith 
/«Ik, in den Oroninger Vottt-Almanak , Jaarg. 1889 , bL 136 en volg , atamede ffei 
taêiml Seiwerd, door Dr. Aossz Stbatihoh, in den telfden Aimanai, Jaarg. 1840, 
bi Ui en TOig. 



714 C O ü. 

vao Ridderkerk, gedeelteiyk gem« «n i u. W. ?an CharloU ^ gedeeU 
-elyk geia. Perms-eu^'s Gra9enambacht , { u. O. van Pernis, aan deo 
uiond der Koedood , waar meo ook de CoorzaDdsche^haven keeft. — 
Dit laiidg. beslaal met beerenhuis eo aonexe geboaweo , ingedijkie 
buitenplaats , moestuioen , bosck , boomgaard ^ weiland enz., eeoe op- 
pervlakte vao 67 bund. 97 ▼. r. 40 ▼. ell., waarvan 30 buod. 86 v. r. 
60 V. ell. onder CharUns, «n 37 band. 10 v. f. 80 v. ell. oinler Permt- 
ew-V GravefumdfodU , en wordt in eigendom beaeleu door den Beer 
W. W. Kaus en cons.f woonachtig te Sliedrecbt. 

*COU\V£ftV£ had tot wapen een schild van zilver, roet uegeo her- 
melynen , slaande vijf en vier j bet hoofd van keel mei drie St. Ja- 
cobtscbelpen van goud. 

«GOXüOKN (niet Couooaa) lag gcm. ^Msenaar-em-Zatt^;'!, 
10 mip. N. van Wassenaar. Deze buit., welke , volgens sofbniigia, eeo 
adellijk goed moet zyn geweest, is vereeoigd met R$jxéo9p» 

COTËNSPOLDER , «oorm. pold. in het eil. Zuid-Betelami, pror. 
Zeeland , welke tol de par. üinkelenêord behoorde , doch wimas 
thans niets meer bestaat. 

JGOYFINNË, voorm. stat., prov. Frietland. Zie Kowuhb. W. 

*CRiBBËNDAH ligt nabij het Groot-NoordholUnd&che^kauaal, aial 
verre van de plaats « waar meo eene doorvaart-slnia heefl , om in het 
vaarwater den Grootesloot en de Zype te komen. Hei was reeds ia 1445 
bekend, toen die van Alkmaar en Bergen een aceoord maakicn, we- 
gene den dam, die gelegd was, om bei water buiten ie keerea, denfl 
de Zyp nog water was. In 1573 werd te GaAnaiinjUi eeoe sebans aso- 

Selegd , de eerste in dien i^d in het Noorderkwartier , op welke de 
paanicbgeainden ia 1573 eenen vnrgeelschen aanslag deden, en die tbaai 
geheel verdwenen is. — Meo lelt er 22 h. en ongeveer 120 inw* ^ De» 
Ë« draagi den naam naar eeoen dam, z\jiide dit de iserste dam, welke 
io Noord* Holland gemaakt is , om hei zoewater te keeren, dat doer^ 
voorm. üiiwatering by Peiten van de rivier de Kinheiu, indrong ea ket 
laod aversiroomde. 3y Uag water lagen aan dezen dijk vele knkbeo , 
waarvan hy zynen naam bekwam. 

CRAIJESTEIN , buit. in de Jfef^' fon '« Htrtogmboech, kw. Ou(er. 
wijk f prov. IfowrdrBrahandy arr., kant. eo^ a Z. vao ^s Oerto§nhoiAf 
gem. en 10 min. W. yan VuglU. — DH buit. b^laat, met de 
daartoe behoorende gronden , eene oppervlakte van ruim 13 bund. ei 
wordi in eigendom bezeten doQ^ den Heer A. W. Sopaas , woonaehtif 
te *s Hertogenbosch. 

* CRAMSLERS Toert toi wapen een geruit schild van goud eo kcd. 
. CRANËRROUGK , oude naam van de voorm. vrQc heerl. Kiaii^ 
aaoBK. Zie KaAaiaaoaiLt W. 

*GRANEMBURG. Io 1380 werd het huis of kasteel, op dase bsfo. 
staande , door burgers eo soldaten uit Zwolle afgebrand. Deie bait. 
ia in 1844 gesloopt. 

GRANEPOLDER (DE) , ware naam van Da KaAKBffOLnia , ia 5(ac<f 
Vlaandete» , prov. Zeeland , zynde genoemd naar de familie m Cbüb. 
Zie voorts het art. KaAxapoLOia. W. 

% GRA W ASSIBÜ , verl. plaat., kol. j^ariikifli». Zie GAaa*vrASSiis. W. 

*GREVEGOEÜR ligt op de landpunt, gevormd door dea liDkeroetcr 
der Maas eo deo regteroev'er der hier daario valleode Dieze. <— Het fort 
beitaat aan de westziy de der sluis , uit eene vlakte , omgeveo vao eeoen ' 
aarden hoofdwal , nyei 3 bastions , natte gracht en bedekte weg. ' Io 
deze vlakte staat het ruime kommandantshuis , mei woning voor des , 



G B o. 715 

Ondoelcor éer artillerie, ééa groot èn drie kleine kruidmagaiyDea , 
een wadbthuis en eeoe affaitloods , eene woning voor deo veerman en 
eene kerk , welke den Herv. toebehoort , fooder torerf ^ en geheel huilen 
godadiecstig gebruik , dienende nu tot arsenaal en kazerne. Aan de 
ooots^e der eluii ^ wordt het fort gedekt door een front van twee 
baations , met natte gracht en onderscheidene buitenwerken , die groolen- 
dcida in verrallen toestand syn. Daar het geheelenal door water om- 
fingd is , heeft de gemeenschap met den vasten oever plaats door eene 
iQks-roeifaoot. 

* CftlMPRff-OP-OEN-IJSSBL vindt men reeds , in onderscheiding 
van GaJMvaa-AAa-ni-LBK , vermeld , in eenen brief van SI Maart 1S76 , 
bg weikeo aan Diek var AunAm het schotgeld van dit ambacht 
Ier leen gegeven werd. — Voorheen maakte deze gem. een gedeelte 
oit van de heerl. van de Lek, en werd door den Heer, omtrent het 
jaar 1440, ter leen in pandsehap uitgegeven aan UiRDaiK vai Naalt» 
wuau Deze gaf het over aan UBsnaiHA VAa Naaltwiick, AALaaacns 
dochter , Vrouwe vanVliet , welke, op den 1 Oclober 144K, door Jobab , 
Graaf vai Nassao , met deze heerl. verleid werd. Omtrent het jaar 1540 
was Ambachtsheer Dahibl vas Vlir , na wiens overladen , zyne twee 
dochters, van welke de eene gehuwd was mat Sirvaas Buaica en de 
andere met Iabil Raninasi, deae heerl. bekwamen, en die, op den 
11 Maart 1530, voor eene som van 9450 galden , verkochten aan Haa- 
DaiK VA9 BBvifTBa , wonende te *s Hertogenbosoh , in wiens geslacht 
alj schijnt gebleven te zyn, tot in het jaar 1613, toenMAvaifs, Prins 
fBis Omt^, in hoedanigheid van Heer van ée Lek, deze haerL, als 
aZieea in pandsdiap bezeten aynde, loste» Na werd ay dooa de fa- 
milie TAS Nassav beseten tot da splitsing van de heerl. de Lek in het 
jaar 1722, wanneer zQ , bQ openbaren verkoop, gekomen ia aan Jar Baar» 
Lid der regering van Dordrecht , aan wiens afstammelingen sQ na nog 
behoort. — Voorheen was hier geen school , maar de gem. had aan- 
deel m het schoolgebouw te Ouderkerk ; doch in het jaar 1045 is ten 
hAoewe van de gem. Grimpen-op-den-lJstel eene school gehoowd. «» 
Het ambacht is verdeeld in twee pold. Langeland en Kortland, 
die ieder een bgzonder polderbestaar hebben. 

* CRIMPENBSW AARD , beter KanPBaaawAAaa , beslaat , volgena het 
kadaster, eene op*pervlakte van 15,559 bund. 88 v. r. 89 v. ell., waaronder 
15,451 bond. 59 v.r. 93 v.ell. belastbaar land , en bevat slechts de 12 vol- 
gende' gem.: Ammerstol, Berken woude-en-Achterbraek , 
Crimpen-aan-de-Lek, Crimpen-op-dan-IJssel, Gondarak, 
Haastrecht, *sHeeraartsberg-en-Berg-Ambaoht, Lekkei^ 
kerk, Onderkerk-aan-den-IJssel, Stolwyk, Vlist-en-Boo- 
repaa en Znidbroek. -» De inw. vinden voornameiyk bun bestaan 
ia het werken in de steenbakkeryen , waarvan er 18 gevonden worden , 
in den landbouw , de vee- en hennepteelt , de melkery en de sahtep« 
vaart. Eenigen winnen ook den kost met de vistchery op de Lek 
en de Merwede. Andere werken in de grienden , waar sy wilgen- 
hoot kappen , om tot hoepels of rQsmaterialen ten dienste der dijk- 
kaadjen te strekken. Ook het werken aan de dyken verschaft menigeen 
geWenbeid om in zfjne behoeften te voorzien. 

<^IMP£RSCHE-SLUIS , steenen sluis in den Crimpettfewaard , gem. 
Cmnpeu^op-det^IJssel , en ^ u. W, van Grimpen-aan-de-Lek , wfjd 
2,55 eÜ., liggende 1,97 ell. beneden middelbare eb. 

CROBSBEEK , van oods ScaAf brroot genaamd , landg. in het balj. 
van ^rederode, prov. Ifoord'BoUand, arr., kant. en 10 min. Z. van 



716 GR(X 

Haarlem, gem. Blaemendaal^Têiterode''JlMerttherg'^ti'de'FogelenuuM 
S a. Z, van Bloemeodaal , 20 min. O. tud den Vogeleniang. —Dit 
landg. beslaat , met de daartoe behoorende gronden , eene opper- 
vlakte van 49 bund. 98 v. r. 45 v. ell.^ eo wordt in eigeodoui besc- 
ten door den Heer Mr. C. Dibvoht var Zoid -Schalkwijk , woonachtig 
te Amsterdam. 

*CR0HW1EL (NIEUW.) beslaat, volgens het kadaster, metdedijkeo, 
eene oppervlakte van 122 bund. 55 v. r. 5 v. ell., waaronder 116 buod. 
99 V. r. 38 v. ell. scbotbaar land ; bevat het geh. de Bogl, bel 
suidelyk gedeelte van het geh. Welberg en cenige verstrooide hof- 
steden en woningen ; ie samen 50 h. 

GROSIWIEL(OUD.)bealaat, volgens het kadaster , eene opperflakte 
van 94 bund. 81 v. r. 77 v. ell. met de dy ken , waaronder 87 bood. 
25 V. r. 41 V. ell. scbotbaar land. 

*CRUGHTEN , beeft 280 inw., de par. telt mei de bewooers vao 
Beisten, Schlederhof, Seilerbof, en Klein - Biirgsbof 
530 lielen. 

'^ GRUIS (ST.) ontleent s\)neo naam van de vroeger daar gevoosd 
hebbende Rruisbeeren. — Dese Heeren bewoonden aldaar een uitgestrekt 
goed , ongeveer 80 bund. groot en hielden een collegie , dat door vele 
studenten be^cht werd , in de thans nog aldaar bestaande schoooe 

febouwen, welke nu tot twee pachthoeven gebeiigd worden. Hoooe 
erk , welke aan dese gebouwen aangebouwd was , wordt thaos lot 
schuur gebruikt. Dese Heeren werden in het jaar 1793 geaoodsaakt 
ie vlugteo , ten gevolge van de inbesitneming deser landstreek door de 
Franschen, welke deae goederen tot domein verklaarden en verkocbteD. 
Zij werden toen aangekocht door de Heeren Lodis Bbislkaiis en Iasii 
Ebahobl Gobrboeagbt , die er twee pachthoeven van gemaakt faebbeo, 
welke sij nog beaitien. 

GRUQUIUS (DE) , stoom- waterpompmolen , prov. Jfoard-OoUani^ 
by Heemstede, Het is een der drie stoom- waterpompmolens, om bet 
Haarlemmer-meer droog te malen , in 1847 aanbesteed , en werkt met 
9 pompen , die het water uit hei meer op de ringvaart breogeo , eo 
ieder by eiken slag omtrent 8 teerling ellen of 8000 Ned. kaooeo ophalen. 

GRUQUIUSO VERLAAT (DE), overlaat in den BMtomh, gedeel* 
teiyk prov. Zuid- Holland , gedeeltelyk prov. Noord-Btuband. Hierdoor 
wordt verstaan dat gedeelte daarvan , gelegen langs de Mcrwede en be- 
Ifrepen tasschen den Ouden Wiel en de Hoogkil , waarvan de landen , 
.platen en gorsen , niet hooger hekaad mogen worden , dan 1,955 ell 
boven A. P., ten einde eenen overlaat daar te stellen voor bet op- 
perwater , dat vroeger, by ijsgang, dijkbreuken in den Alblasserwaard 
veroorsaakte , soo als in 1655 , 1658 , 1709 en 1726 , door dien bet 
griendhout aldaar eene opstopping veroorsaakte. 

GR1J(T£M-HALVE-), voorm. schor. nrov. Zeeland^ O. vao Vers, 
hetwelk in 1618 gewonnen werd en na de bedyking de OaAiiji-PsiJtt 
genoemd is. Zie dat woord. 

* GULENBORG , kant., beslaat , volgens hei kadaster . eene oppe^ 
vlakte van 13,022 bund. en telt 1817 b., bewoond door 2143 hui^M 
uitmakende eene bevolking van ruim 12000 inw. 

* GULENBORG y gem. BI. 143, reg. 3 en elders stoat; Golbxsobs, 
leee : GuLBiaoafi. — De twee binnenpoorten , welke vroeger te GoLSssosfi 
bestonden, heetten de Haven dijkspoori en de Lanksmeerder- 
poo r i, van welke de eerste reeds , tusschen de jaren 1750 en 1760, i» 
afgebroken. — In 1518 is , op last van den Graaf Aktoris vai Lauus » 



C ü L. 717 

Toor hei eefst eene haven ge(|f raven buiten de Lekpoorl. Graaf Flob» II 
Kei eene andere maken ïn het jaar 1609 , buiten de Goilberdingsche* 
poort ; daar deie laatate echter aan het oogmerk niet voldeed , beefft 
men wederom , tot op heden , gebruik gemaakt van de eenttf , buiten 
de Lekpoort , welke, in het jaar 1791, door verbreeding en verdieping, 
annnierkeidk is verbeterd. — Men telt er oogeveer 50 straten en 
3 markten , synde de Grooto" markt , de Vis ch -markt en de 
YnrkeD-markt. — Buiten de wekeiyksche marktdag, welke op Dings* 
dag iavalif syn er de volgende jaarmarkten: de Paardenmarkt, 
invallende op den vierden Maandag in de Vasten , waarop daags daar- 
aan de Kermis volgt, welke acht dagen duurt, en drie Beesten- 
markten, invallende op de drie eerste Dingsdagen der maand No- 
vcn^er. — GainiBoaa telt binnen iQue wallen ruim 4000 inw. — De 
vroe ger hier bestaan hebbende Munt was ingesteld door Graaf Flobis I , 
io hei jaar 1589, en werd gehouden in een huis, in de Ridder^ 
straat, opieiteiy k daartoe aangekocht. Dexe Munt heeft echter slechts 
twee jaren biyven bestaan , als synde toen , by besluit van de Staten- 
Generaal der Yereenigde Nederlanden , voor altyd opgeheven en ver- 
nieiigd. — De kerk, te CvLBnBoaa, in hei jaar 1422 afgebrand synde, 
ia , door Jeaor IV, Heer van GoLiaaoaa, weder opgebouwd. — BI. 144 , 
reg. 6, Uaat: den 10 April lees: den 10 November. — Reg. 38, 
stmui: het koor is, ieet: het koor was te voren, Reg 29 en 90, 
siaai.' Men vindt — de H. Batbara staat, dit moet wegvallen, — De 
Kieine- of Si. Janskerk te GoLSiBoae is in hei jaar 1826 afgebroken. — 
BJ. 145. De R. K. kerk op de Markt, ie GuitsBoae, in hei jaar 
f6l97 gebonwd, is, na de vergrooting en herbouwing in 1817, mei 
eenen toren vooraien. — De kerk der R. K. van de Oude Gleresy ia 
iBgewyd onder aanroeping van de H. BAaaiBA en den H. AirveaioSy 
Klmxenaarf aan wien ook de vorige kerk was toegewyd. De Syna* 
ge ge is in het jaar 1791 gebouwd. — * BI. 146. In bet Oude Man- 
nen- en Vrouwenhuis worden acht onde mannen en acht oude 
vroowen opgenomen. — Het R. K. Seminariufh te CoLaaaoaa is 
tliaiia met dat van *s Heerenberg vereenigd , en telt nu 140 Studenten , 
terwyl er door éénen President en ses Hoogleeraren onderwys gegeven 
wordt. -* De Latynscbe school was reeds in het jaar 1650 gesticht , 
en daarin werd onderwys gegeven door eenen Rector en eenen Gon*» 
rector. — Men heeft te GuLnaoaa 5 scholen , als: eene Fransebe kost» 
achool voor jonge heeren, synde tevens de Stadsschool, 
met 50 leerlingen ; eene School voor jonge jufvrouwen , mei 
95 leerlingen ; eene Stad armenschool, met ruim 150 leerlingen , 
en tvree Bijiondere scholen vap de tweede klasse, van welke de 
eerste door 75 , de andere door 70 leerlingen hexocht worden. '— BI. 148. 
Nimmer trof de stad en hei voormalige graafschap Gvibrbobo eene ge^ 
dnditer ramp , dan in de jaren 1672 en 1675 , ten gevolge van den 
vyandeiyken inval der Franschen , hier te lande en binnen die stad. 
Echte berigien van dien tijd vermelden , dat door hen alles werd ge- 
roeiil , verbrand en verwoest ; dat binnen de stad meer dan 100 buiten 
pju onder den voet gehaald en verbrand , en daar buiten al de boom« 

C arden, plantsoenen en verder houtgewas zyn omgehouwen en ge- 
pt, deels verbrand, deels naar andere plaatsen vervoerd en aldaar 
verkocht ; dat de ingezetenen deerlgke schade leden door de gestadige 
inlegering in hunne kuisen van tusschen de 4000 en 7000 krygslie- 
den te gelyker tyd , die van alles rykeiyk moesten worden voorsien ; 
dat eindelyk , bniten de vaste brandscbatting van f 4000 per maand , 



718 C ü L. 

waar»|i dettad was (pesteM, Tan 4e ÏDgewleiiee oMdartehadeoe doiicadta, 
Boo in gald , als m leverancie van allerlei goederen , 1^0 afgeperst en 
frtengellf k ingevorderd ; 100 dat , het geen Tenroodering kan baren , 
dat d« geheele tekade , door de Fransoben , in de jaren 1678 en 1073 , 
aan de stad en lande van GnaiiMBa toegebragt, en na bun ferlrek 
door de Regering^ met deskundigen naanwkenrig opgenomen en dur- 
van een specifieke staat opgemaakt , welke nog voorbanden is, Aweft 
bedragen de aanztenlgke som van nermaai hmuUfd en ffijftig dmtmi 
êen kmtlerd vier es megeniig widen. 

* CULENBORCr (KASTEEL V AN). Bebalve ket hoofdgebonv wai er 
0^ een Nederhof len Z. en O. betimmerd , en aan de noorditjde J^ 
sleten met eenen muor en caandery , op steenen bogen roKteade, mb 
wier einde een vraehttorentje plag te staan. Ten O., op de koikm, 
waren twee vierkante , iware torens. Een gedeelte der gebonwen , mo 
ten Z. als dat ten O-, van onds genaamd het Zwarte Varken, 
is geheel en al ingestort of afgebkoken, synde daarvan nog eeoigefer- 
trekken , als : de raadkamer en de suidooster-toren , waarin de archie- 
ven bewaard werden , tot in het begin deser eeuw aanweiig geweeA. 
De stallingen , ten O. van den Nederhof , oude binnen eene gracbl fe- 
legen , werden tot eene brander^ ingerigt. Yoor bet kasteel was en 
puin, den Yoorbnrg genaamd ^ hetwelk door poorten, 100 nsir 
bniten naar de dreven als stadwaarts, plegt te worden a%esioten. 
Hier waren van onds de kaatsbaan , met eenen hoegen muor omringd , 
later tol een woonhuis vertimmerd ^ de pikeurstidlieigen , thans s%b- 
bfioken, en *sGravenhof, thans *s Hoeren bof, welke laatste, 
onder de GeMersebe regering , bij gedeelten in erfpdeht is uitgcf^ 
¥em — De Witte toren irs reeds m 1755 afgebroken, terwijlbet 
geheele overschot van bet Oud e- Ho f in bel jaar 1812 geheel Tssr 
afbraak verkocht is 

CÜNERA, Lattjoscfae naam van bet riviertje na Kaïmn, prsv. 
Ftie^and. Zie KmmBR (Dn). W. 

GÜWBRABERGJE (HET) , hoogte in het Oeerkwattier des ^f.Utntk, 
gem. en 5 min. O. van Rhenemy van waar men een schüderacblig 
geaigft op de stad en den RQii beeft. 

* GURA^AO , eil. Rl. 155. De R. K. maken drie suiiëa oit, sh 
die van Gn-raqao, wvlke eene kerkte Willemstad heeft ^ die ns 
den H. Jescra aan de westsyde en die van deH. Roba aan deoosli^^ 
van het eil. De eerste slat. wordt bediend door eenen Pastoor , dvie 
Kapellanen en twee Spaaaecbe Priesters als Adsistenten , bQ gebrek asn 
Nederlandnche Geesteiyken , tot sekere dienstverrigtingeo geasagtigd. 
De beide andere stat. hebben ieder eenen Pastoor. 

*CU1RINGB1«0R» ligt 5 u. W. Z.W. van Zuidkeme, If o. W.Z.W. 
van Orooiegaei, .De landgrond in dit geb. is tameiyk hoeg, met ved 
cüsenlMNit beieti. Men telt er mtm 86 inw. 

* GDTK , vlek , beeft 5 leerlooijerijen , 5 broawer|^ , S oliesUgfr* 
rgen en- 1 kunstnynroakeitj. — Tot bet bonwen van de Her?, ken 
hebben de Heer P. vak nsa Lm en s%ne eehtgenoete een stak Isaé 
aan de gem. vereerd. In beft jaar 1830 is in dese kerk een offd 
geplaaftst , bekostigd oit de gelden , daartoe door den 4leer J. ïknun 
vermaakt. In het jaar 1836 is deie kerk , even als de predifcantrM- 
nsng, hersteld. 

CUlfKSGUE- HEIDE (DE), geb., prov. Neotd-Bfabmnd. Zie Sn- 
as. W, 

CUZEHlRBAliH , geb., prov. Ctümngem. Zie leewaa W. 



D. 

DA ALEN , gek,^ pror. Ifoard^Braband, 7Ae IUlbm. W. 

DAALZIGT, laiM%. ïn (ka*Jnéië. Zit Jittib. W. 

DA AT, eil. in Oa$i-indië. Zie Dim. W. 

DA BANG, eeo der lÏTiermoodeo of armen- waardoor de rtv. de 
Pe w rt e i i at , io Omt-Inéèë f op de westkust ^an bet eil. Bofneo , in 
de Imiiitekt ees oHwaterl. 

DAGlfl , ond d. in Oost-Indië , op hei eil. Java, resid. CAertBofs, 
sids. res. imdf&mmjoê, 

DAGAN, d. in (hti-^htdiSf op het eH. Jwhè, resid. Rembaug. 

DAGAN (HET LANDEKB TAR) , pold., proY. NoordBtahand. Zie 



*DAHL heeft 300 inw. De kerk is aand«D H. ViBcniTifm toegewQd. 
' DAHLEN lelt 120 inw. De bgkerk is aan den H. Riaiciras loe|few$d. 
DAHOLI , bergketen in (hwi'Indiëf op bet eil. Smmatra, rQk 

BAJAE (DE), riv. 'm Ooêt-indü, Zie Soiii«bj.Bbjai»iob (f>«). W. 

BAILQOll , end d. in OoBt-IntHëj ep bet eiK Java , resid. Prmngtr^ 
RegemtÊekÊfpem ^ lands. Oabènna, 

' DAUOE-LOEUOBT , /ees.- DAJOE-LOEflOER. 

D. A. LAMBRBCaTSKADE , dus noemt men de scheiding Costchen 
Jfo&rd-ffoUamd en utrecht en tiisscben de Loenderreensche- en Kor- 
t«Bhoc£Kiie-pIas8en . 

DAL60NL0 , bosch Termeld in 85tf te liggen in hel grufli. jimêtande. 

* DALEM heeft Teel» geleden bf) de gednehte watert loedeu tan 1799, 
1809 ea 1B80. — Tot dekking van de aldaar liggende sluis , ligt hier 
ecB dfjkp«st dwars over den dyk. -* Het wapen deier beefl. bestaat 
uit een veld van keel met twee gebretesseerde fascen van sHter. 

DALEM (POLDER-VAN-), pold. inden TieUrwoard^ prev. Gelder^ 
land f arr. Ttie/, kant. Geldermaben ^ gem. Funn; palende N. srm 
den poM. Laag'Dalem, O. aan het Heukunmsche- Broek enden Polder- 
wan-Yoren , Z. aan de Waal en de bmtendffkscbe landen fegen dfe 
rivier , W. aan het Wydschild en de boitendyksche gronden tegen de 
Linge. -^ Deae pold. beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte 
van 9M iMind. 29 ▼. r. 80 t. eil., waaronder 999 band. 90 r. r. 
90 ▼. dl. scbotbaar land ; telt 57 h., waaronder 17 boerderQen , en 
wordt door eene sluis , op de Linge en vervolgens op bet Steenea* 
hoeksebe-kanaal , van het overtollige water ontlast. Het polderbestnur 
bestaat nit twee Poldermeesters , eenen Waardsman en eenen Secretaris. 

DALEM (POLDER-VAN'LAAG-), pold. in den Tiehrwaard, proT. 
GëUerlamd, an*. Tiel, kant. GtMermaUen j gem. Vuren; palende W. 
tall-.W.aaa de baitangronden legen de Linge, N. aan hét Spykscbe 
veld , O. aan het Ueukelumsche-Broek , Z. aan den Polder-van-Dalera . «^ 
Den pold. beslaat, volgens het kadaster , eene oppervlakte van 546 band. 
99 V. r. 16 V. elL, waarender 998 band. 95 v. r. 41 v. eil. schot- 
baar hnd^; telt 10 b., waarouder 7 boerderQeB , en wardt door eene 
•kHs , op de Linge , van het overtollige water ontlast. Hy is ver- 
e«nigd met den Hcoff-DalemÊcht -polder ^ en heeft het «elfde 



DALEMSCHE-KANAAL (HET) , kanaal in den TieUnmard, prov. 
Stlderkimd^ gem. Vuren ^ eenen aanvang nemende aan het dus ge- 
noemde Boeeeke^ffuit j en roet eene westelöke rigtvng in het Bederik" 
aitloopende. 



7iO DAL. 

* DALEMSCHE-POLDfiR beslaat, volgens het kadaster, eene opper- 
vlak te vao 67 bnnd. S v. r. 80 ▼. ell., waaronder 61 bnnd. 25 ?. r. 
80 ▼. ell. sehotbaar land « en wordt door eene sluis , op de stadi 
vesten van Tholen , van het overtollige water ontlast . -^ Id deien 
pold. staan één hois van bet geh. MowMlitt en de sootkeet buiten ds 
st. Tholen. 

* DALEN, gem , heeft 2 korenmolens. — De R. K. parochiëren ge- 
deelteiyk te Koevorden, en maken gedeelteiyk de stat. lfiiu»Scko9ith 
heek nit. 

DALEN , bnars. in het graais. Zutpken, prov, Gelderland, srr. es 
9 o. Z. O. van Zuiphen^ kant. en gera. JaUen, eene b. tsd dit 
dorp uitmakende; met 85 h. en 550 inw. 

""DALFSEN. Tot dese gem. behoort ook het geh. noonient. — 
Hen beeft er eenen wind-korenmolen. — Het d. Dalvsu is reeds ver- 
meld in 1227. 

* DALHEIM , telt in de kom van het d. 205 h. en 1080 iow. De 
par. wordt alleen door een Pastoor bediend. — De kerk is aao des 
H. Pbtbus toegewyd. 

DALIEO, d. in Oóit-ïndü^ op het etl. Someo , resid. Bandjama^ 
eing, aan de Doeson. Het bevat 7 h. op den oever, 2 rakits en in 
het geheel omtrent 90 inw. 

DALLAKy d. WOoMUlndië y op het eil. «fans , resid. Soerahaje^ op 
de grenxen van Kediri. 

DALODA-DJOENOE , berg in Oost-Indtë ^ op het eiK Jaea^ retid. 
Menado, met goudmynen. 

DAMAI iPOELOE-) , eil. in (ket-IndiS, Z.0. van Gilolo, op 1«Z.B. 
145' 30^ O. L. |Het levert sago- en harstboomen op , van welke 
laatste het zynen naam beeft ontleend. Het is bewoond , doch bi| de 
Europeanen schier onbekend. 

DAHAR (POELOE-), eil. in OoeUlndië ^ op de Reede van-Jew, Zie 

B»AH. W. 

DAMARKETJIL (POELOE-) , eil. in Ooet-indie. Zie EsKBoiini. W. 
DAMASGÜS y plant, op het eil. Curagao , in de Cfott'divüie , ten 5. van 
de Gornelisbaai. 

* DAM HOUDERS-POLDER is groot 159 bnnd. 4 v. r. 8 t. ell., en 
watert uit op de Vliet. Het polderbestuar bestaat nit Borgemiester ca 
Molenmeesteren , geadsisteerd door den Secretaris , tevens Penning* 
meester synde. 

* DAMMA lifft op 7'' 18' Z. B. 

DAMMAJONG, oud. d. in Ooet-Indië, op het eil. Jaea, reiid. 
Preanger- Regentschappen , reg. Soekapoera. 

' DAHMËRSGHEIT lag gem. Voerendaal. De overbiyfselen tyn io 
1842 afgebroken , loo dat niets daarvan is overgebleven dao de nsan 
en omtrent 100 bond. bouw-, weide-, bosch- en hooilanden. 

DAMPOË. d. in Ooet-Indië , op het eil. Celebes, resid. Mekasur, 

" DAM-POLDER werd in 1494 door Rynland ingenomen , tegen be* 
taling van 5 groot per morgen vpor Rynlandsch morgengeld jaartyb. 
Daar nu dese pold. ais een land gelegen tusschen Rynland en Woerden, 
dns als op sich selven staande werd beschouwd, bleef dit regt als een 
goed regt ongeschonden bewaard, tot in bet jaar 1819, toen Rijolsod 
de oitwatering wilde beschouwen als eene eenvoudige vergunning. Het 
daaruit ontstaande verschil duurde 7 jaren , wanneor dit by overeeokonut 
werd beslecht , op uitdrnkkeiyk verlangen vaii Zyne Majesteit den 
Koning, doch het was ten gevolge van dese saak , dat naderhand^ 



BAN. 721 

loovefll gemcht «ema^l hebbende proqea tassefaen dezen pold. en hei 
hoo^eemraadschap vaii Ryoland over de regtsroagt der heemraad- 
«ehappen is ontslaan. — De Dahpoldbs beslaat eene oppervlakte van 
448 band. S ▼. r. 74 ▼. ell., lelt 30 h., waaronder 20 boerderijen, en 
wordC door eene sluis , op den Ryn , van hel overtollige water ontlast. 
Het polderbestnnr bestaat nit den Borgemeester van Zwamnierdam , als 
Opperbevindhebber en drie Poldermecsteren , die benoemd worden door 
den Ambachtsheer van Voshol. 

BAMSPOLDER (DE), naam, onder welken, op sommure kaarten , 
de OüDSMMM-voiBBa-BBirBSTiR-AB^BaiiiDKaiii , in StaaU-P laanderen , 
voorkomt. Van dexen pold. werd de eerste dam door de Brandkreek 
gelegd, om het Eiland met het vasteland te vereenigen, en dese dam 
bleef langen iQd de eenige , langs welken men in en uit het Eiland 
ken komen. Zie OoauAifs*M>LDBB-BEWBSTSs-DB-BaABbKBeBK. W. 

DAM-TE-NIEÜWERVAART (DEN) , oude naam van het d. VaiES- 
WDK, prov. utrecht. Zie Vrbbswijk. W. 

DAMZIGT , buit. in het Nederkwtrtier der prov. utrecht , arr. en 
1 u. Vi, yma üireekt^ kant. en 1 u. Z. \an Maartsen, gem. en 40 min. 
Z. ^an VUnieu. — Dit buit., hetwelk eene oppervlakte beslaat van 
1 bond« \ V. r. 16 v. ell., was v4ór eenige jaren tot een gesticht voor 
krankzinnige vrouwen ingerigl , doch wordl thans als particulier huis 
bewoond door den eigenaar G. A. Moot. 

DANA, dl. in Oost-Indiê^ tot de resid. Timor behoorende. 

DANA-RABJA, d. in Oest-Indii^ op het eil. Jams, resid. Cherüwnf 
leg. fndramajoe, By de aardbeving van 16 November 1848, syn 
hier alle steenén gebouwen ingestort, terwijl de grond op meer dan 
vgft^ plaatsen gescheurd was. Uit de meeste scheuren was water 
opgespoten , vermengd met een blaauwachtig fijn sand , geiyk aan 
het zeeiaod van de stranden van Gheribon^ 

B ANDER, ond d. in Oott'Indiiy op het eil. Java^ resid. Maêion^ 
1 m. O. van Antroe. 

D*ANBTflAN , eil. in Ooti-Indiêf aan de westkust van het eil. I^orti^o , 
in de Baai-van-Soeka^na, 

DANIiL , plant, op het eil. Cnrofaa, in de Middel-divieü , N. W. 
Tan den Kleinen berg. 

DANfiLSWIRRT, ook wel verkeerdelgk Daihblswbbbd gespeld, h., 
prov. Limburg, arr. en 4 u. N. vtio Maastrtchl , kant. en 1|u. N. W. 
▼an Süiotd^ gem. en 10 min. van Grevenhteht ; met 9 bewoners. 

DANO-BABAI, meer in (het-lntUë, op het eil. Bomeo, in het 
binnenland , hetwelk , behalve regtstreeks door een naauw kanaal , nog 
door eenige enge doortoglen met de Doeam in verbinding staat. 

BANO-PAMINGGIR , DANO-PANGGAN en DANO-TALAGA, drie 
nieren in Out'Indiëj in het eil. Bofneo^ resid. Bandjarmanng , in het 
binnenland, op omstreeks 2° 15 min. Z. B. tusscben de Soengi-Nagara 
en de Soeng i-Doeson. Zy syn zeer vischrijk. 

^BANTUMADEEL paalt Z. O. aan Achtkarspelen en Tieljerksteradeel 
Z. en W. aan Tieljerksteradeel , is 2^ u. breed en beslaat , volgens het 
kadaster , eene oppervlakte van 9992 bund. 34 v. r. 14 v. ell. waaron- 
der 9647 bnnd. 24 v. r. 49 v. ell. belastbaar land. — Hen heeft er 7 
scholen , met 800 leerlingen . Het ff rieleny huis staat te Rinsnmageest. — 
Hei wapen is een veld, doorsneden met eene golvende fasce van 
silver , zynde het bovendeel van keel en het onderdeel van goud , op 
het laaUte een hartloopende vos van keel , op* een grond (champagne) 
van sinopel. 

XIII. Bbbl. 46 



724 DBL. 

eeno bevolking van 24,000 inw., die meest in den landboavr bnn beitaio 
vrinden en ook eenige fabrijkcn hebben. 

*DELFT, gem., beeft 509 bnnd. 28v.r.44v etLbelatlbarengrÓDd*- 
Bl. 252. De eerste, die de predikdienst ia de Reroonstranttcbe gem. U 
DiLFT waarnam , is geweest JoAiaas Spbehhovius , f in 1621. Sedert hel 
jaar 1805 , beeft deze gemeente «chter geen eigen Leeraar , maar wordt ds 
dienst aldaar , om de 14 dagen, door den Predikant van ^8Graveollageve^ ' 
rigt. — BI. 254. Bebalve de in bet Wbk. opgegevene liefdadige gesticbtea 
bestaat te DsLit nog bel St. Joris-Gast- en Kranksinnigea- 
huis, ook is er ecne Stads Bank van leening onder beheerder 
Regering. — B). 256. Ondor de welenscbappciyke inrigtingen teZ^^ 
verdient vooral eene eerste plaats dein 1845 geopende Koainkljjie 
Akademievoor burgerlijke Ingenieurs enden haadel, 
gevestigd, in het gebouw, vroeger van de Fundatie van dt 
Vron.w van Renswonde, later van de Artillerie-eo •Genie- 
se b o o l , op bet Onde-Dttfi , met een aantal Hooglceraren en ISO ito- 
den ten , onder welke aan de hooge»cbolen gepromoveerden , die ab 
Ambtenaren der eerste klasse naar Indië wenscnen te gaan. — BI. SH. 
Onderde beroemde inboorlingen van Delft verdienen nog melding: de 
Godgeleerden: Dibk Cobhblis var Voobst, geb. 15 December 1751, 
t 6 September 1855, als Predikant te Amsterdam, en Abbab&b vu 
BBaauBiTf geb. 27 Hei 1779, f voor eenige jaren als Predikant te 
OosterboQt ; de Latynscbe Taalgeleerde J ohan Godscbalk Isnuui 
of IJsEBBAH, die in het jaar 1540 leefde; de Schilders: HuniTn 
Jacobsz, meer bekend onder den naam ^an Hobebtüs Gbiiaii, f ia 
1620 of 1629; Pibtbb Coenblissbii vah Rijk, f in 1628; Himiini 
VuET, Jah Gbobo van Vliet, die tevens een bekwaam etser wai, gd». 
omstreeks 1610; Iakob Willbisber Delft, geb. in 1619,. f io 1661 j 
WiLLEH VAR Ablst, gcb. iu 1620, f in 1679; I9icolaas Vbseoui, 

Seb. in 1675, f in 1746; de Plaatsnyder Jas Hicbiiubh vai 
[iBaERVBLT, geb. in 1528, *{* in 1592, en de Watergeus Abuaai 
MicaiBLSB Hbrhiiick. — BI. 259- Gbbistiaah vah Bibsbliv» JAmooi, 
was geb. in 1558, f in 1600. — Reg. 15 en 14, ttaot: IicaiEiiVAi 
lliEBEVELT, lees: Micbiel Jabseeh tah Hieebvblt, — WiLLEiTAS Vun, 
was geb. in 1 581 , f in 1642 , — Reg. 24 , staat .* Kobebiu AaiiAa 
LiBscnoTBH , het : Kobbelu Adbiaan vab Libscboteb , 
. DELFT, fort in Oott^Jndie , op bet eil. Uonimoa ^ te Harin^ un 
de Zuidwestkust , digt by Porto, Het is in 1655 aangelegd. 

* DELFZIJL , gem., beslaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte 
Tan 4566 bund. 10 v. r. 5 v. elL, waaronder 4458 bund. 16 v. r. 
61 V. ell. belastbliar land. — Er is in 1824 ecne Synagoge gebouwd, 
aijnde een klein , doch net gebouw , waarin de dienst door ecnen Yw 
lezer wordt waargenomen. — Ook is er een Zecmans-collegie : «il 
liefde , opgerigt den 6 Januarij 1851 , tellende 95 effectivé en 31 honno- 
raire leden. De vlag is blaauw mét een Hollandscb boekje, waarooder 
D met bet nommer. 

DELI, Poelob-Dbli, eil. in Oost- Indië, in de Indische-see ^ aan de 
Zuidkust van bet eil. Jota , resid. Bantam, Het is woest en onbe- 
woond en bevat niets dan kokosnoten en wilde boomvrncbten. 

DELLE (DE), landg. op de (her-meluwe ^ prov. Gelderland , ut, 

en 9 u. N. van Jlmhemf kant. en 2 u. O. Z. O. van Elburg, gOB. 

en 1 u. W. van Beerde, — Dit landg., hetwelk aan de laDdontgio- 

ning door den Generaal lUaaAif Willek Dabrdels , i\ja beslaan te 

; danken heeft, is, volgens bet kadaster, groot 404 band. 61 v.ri 



D B N. 725 

49 T. elL, en wordt in eigendom beielen door de Erfgenamen van 
den Heer r. J. Siifie].BBBiiaG, onlangs te Oldenkroek overleden. 

* DELLEN , is een d. (geen geh.). — Men beeft er eene kapel , waarïn 
de dtensl gedaan .wordt door den Pastoor van Grosbous. 

DELLEN (DE), geh., prov. Friesland, kw. Oostergoo, griet. Kollu- 
mefiaud-en^Nieuw-truisland , arr. en 6^ u. O. N. O. van Leeuwarden , 
kaal. en 2 u. Z. O. van Dockum , { u. N'. N. O. van Oudwoude , waartoe 
bei Mioórt, op den rcgteroever van het Doekuraerdiép. 

DELLEN (DE) 9 wei- of hooilandcn in de Langetlraat ^ prov. Noord" 
J fjafaaJ , arr. *$ Bertogenbotch , kant. Waalwijk^ gedeelleiyk gem. 
C^eOtf gedeellelgk gem. X^aipüb , langs de noordzyde van den Zee* 
«f ftiftendijk , zich tussehen de Oade-siraat en den dijk uitstrekkende. 
DELOR (DE), riv. in (kit-Indte^ in heteil. Java, re»id. Djapara ^ 
wdke oit een meer , besuiden Patti en Koedoes , ontspringt , en licfa 
ia de Zee^van-Java ontlast. Zy kan alleen kleine vaartuigen dragen. 
DELST, geh. in de Meijerij van ^s Hertogenboich , kw. Maasland, 
arr. en 4 u. O. van 's liertogenhosch, kant. en 1^ n. Z. Z. O. van 
Ott, fem. en IS min. Z. van /fisielrode; met 25 h. en 150 in w. 

DElSNSCHEÜlTERDrJK , pold. in het Land van Ravesiein, prov. 
Naori-Bnikand ^ arr. *sffertogenbosch^ kant. 'sGrave, gem. Dieden- 
Mhmen-^m'Langel ; palende N. O. en W< aan do Haas, Z. aan den 
Maasdijk. « Uexe pold., beslaat, volgens het Ji^adaster, eene opper- 
ylakte van 66 bond. 44 v. r. 70 v. ell., en watert uit dboB eene door- 
gntiag io de kade op de- Haas. Het land ligt omtrent 6.50 cll. bo- 
Tea A. P. Het polderbestuur bestaat uit de Ëigen-Geërfden« ^ Aan 
desen waard is gelegen het pontveer van Demen op Batenburg, toe- 
lieluwrende aan den Graaf V4i« StBinroRT , als Heer van Batenburg, 
Db bekading boven het veer bestaat eiffeniyk in den boogen oever , 
doch daar beneden is , uit hoofde van den lager geleaea oever , eene 
kade opgeworpen. Aan het boveneinde van desen waard heeft men eene 
strooBuddende krib , lang ongeveer 00 ell.j vervolgens méér beneden- 
waarttaog vier rQsen bollen , lang ongeveer 15 k 20 ell., uit den boven- 
oevcr gemeten, mitsgaders een vervallen bolletje', en voorts nog op 
hel benedendeel van. desen waard eene dwarskrib , lang ongeveer 
40 eU. 

DEMHERIRER-ZU WE (DE) , weg, prov. Utteeht. ZieZowB(DB). W. 
• DEHFTER is een naam ,. welken He gemeene man in OverUssel aan 
de stad DtvBiTia geeft. 

DEN AM BA, distr., in Oost-lndië, op het t\\,Java, resid. Krawang, 
Het issee» vroehtbaar en heeft een gexond luchtgestel 

*DSNEKAHP, gem., heeft 8S18 bund. 44 v. r. et v. ell. belast- 
baar land. — Hen heeft er 2 papiermolens en eene sierÜjke , net onder- 
hondene E. ï. kerk. ~ De Uerv. kerk is in het jaar 1810 tn een 
eeavoadigen en netten staat gebragt. 

DENEUAEKEN (GEOOT-EN. KLEIN-), twee voorm. adell. h. te 
Ülrsdkl, aan de suidsyde van de Oude-gracht, 

DENKING (DE) , riv. in Oosi-lndiS, op het eil. Java , resid. Soe- 
mJkarta, welke in de Bengalan nitloopt. 

DfflHEKAHP, bosch in ff^ esierwolde , prov. Oroningen, gem. en 
44 n. Z. van Flagtwedde , 3Q min. tenZ. O. van Ter^Apel. — Het be- 
slaat eene oppervlakte van 5 bund. 60 v. r. en is 'meest begroeid met 
denoenhout. 

raNNENBOOHSBEEK of DsaiiBHBooasLBB , riv., prov. OverijtseU 
fke AiBLBaasiK. 



1 



786 DEN. 

DENNENBROEK, landg. op de Ifed^r-Velu^, prov. Oe\fkrUn4f 
distr. P^eluwe, arr. en 6 u. N. W. vao Arnhem • kanl. fo %^ u* Z. teoO. 
Tan Ifijkerkf gem. en { u. O. van Samttela, •— DU landg. beslaat , 
met de daartoe bebooreiide grondeo , eeoe opperTlakte van fOO baod., 
en wordt in eigendom bezeten en bewoond door dfn Heer Svbhoii. 

DENNENWEaXH , rermeld in 1227, en DENNWCCiTU voorkomta^e 
in 1278, zyn waaricbynlyk deselfde plaat«. 

DEPTFOEDKLIP, klip ia Qoitlndiê , in de Straat BaU. 8etif 
eeno steile piint^ waarop 2 vademen water s^aat. 

/DEREN eu DERIÜLO, twee bronnen in Oosl-lndii , op bet 4 
Java , resid. Soerakarta. 

DERMA-RADJA, distr. in Oost-Indië, op het eii. Java, rffii 
Preanger-Regentsehappefi , reg. Soemedang. 

DERMA-TJIAWl , land. in OoU-ïndië , op het eil. Java, resid. 
eu distr. Buü^nzorg, 

DERSHOUT , naam , onder welken het geh. DoasHoor , pro? . Jfmi- 
Brabandf wel eens voorkomt. Zie DoEsaoov. 

DERTIEN (NUMERO-) , geh.» prov. Groningen, Zie Nouao-Dnmi. 

^DESIMA wordt op «ene lengte van 190 ell. en eeoe brokte 
van 75 ell. gerekend, -* Meo telt er ongeveer 60 h. en heeft ir 
4 wachthuizen. — AHe straten eo toegangen worden tegeo dep 
avond gesloten , door deuren , barrières , sluitboomen t hekken , eni., 
en daarna is het niet meer geoorloofd pm op straat te komen. 

*DEURINGEN of DoiaaiaGaa (oiet Doisaiaaaa) is eei^ d. (geen baan.) 
van welke de marke in 1842 verdeeld is. Het tdt 151 h. en 720 uw. 

""DBURINGEN (NOORD-) is een hunrs. (geen d.) welke IS^l^es 
720 inw. telt. — De marke is in 1842 verdeeld. 

*DBURLO, ook wel di Rasser genaamd, loopt tussoheo de Kas- 
sen , de Raan en Elleboo>gplaten door en heeft eene diepte vaa (K-> 
150 palm. 

* DEURLOO -POLDER , van aads ook Ba4bloo genaamd, is seo 
calamitcuse pold., f elke , volgens, het kadaster , eeoe oppervlakte be- 
slaat van 66 bund. 7 v. r. 50 v. ell., waaronder 57 bond. (19 t. r. 
40 V. ell. scbotbaar land, en wordt door ééne sluis op de Eendragl van 
het overtollige water ontlast. Het polderbestadr bestaat uit eeaffi 
Dijkgraaf, twee Geawofcos en cenen Penningmeester. 

" DEURNE , d., heefi 1 branderij , 5 bierbron weryeo , 9 |iat- ea 
steenbakkerijen , 2 graaiimolens , 1 damast- en pellenfabryk , I was- 
hleekery en 2 leerlooyeryen. 

"^DEtTRSEN, d.y heeft een klooster van Atignsiioessen , bewooad 
door 28 Nonnen , welken onder oenen Proost en Uector staaa. 

DEDRSERDIEP, water, prov. Dren^. ZieDovAsiaDiBr. W, 

DEUR-TOE (HET HUIS-DE-) , h. in den Crimpcnrewtard . fm, 
Zuid^Hotiand , arr. en 5 u. O. van Katterdan^ , kant. en 5 a. V. 
van Schoonhoven, gem. Streefkerk, 

* DEUTEKOMSHOEE , ligt 0M5 min. Z. B. ISS'' 46 mio.O.L 
*DEUTEREN ligt 20 min. W. van '# Hertogenboêfk ei| t^t 1(^. 

en 70 inw. Er is eene school. 

* DEUTEREN (GROOT) ligt 20 min. W. van *$ ffertogei^oith, ea 
telt 14 h. waaronder 12 boerderijen en 70 iow. 

^DEUTEREN (KLEIN) ligt i u. van *« Hirtogeiêotch , 5 min. 0. 
van Groot-Deuteren en is eene druk besochte herberg en boerderfj. 

DEUZERDONR, by bet ki|daster DviiiuMNTKy «eb. in de Mejtr^ 
wan *e Bertogenboseh, kw. Peeïland, prov. Jfoofi-Brdbaiiii, f^* fP 



D J A. 7il7 

3 u. O. ieo N. faD. ^nuO^irfh, kanL, gem. en i u. S(. tan Hemend; 
met t5 h. co 80 inw. 

*0£V£NT£R, arr., bc«Iaat, vallens b^i kadastar, eene oppervlakte 
vao ta7,9da l>.i|nd.; Ul^ 9712 b., bewoond door 11,107 buifge^., uit- 
makende eene bevolking van 61,000 inw. 

* DEVENTER^ kant., paalt W. grootendeels aan den IJsmI , docb 
▼Qo^ ccB klein gedeelte ook onnjiddelljjk aan bet Gclderscbe kant. 
AjpeldooTQ , 19 grool, volgens bel kadaster, cene van 25,974 band. ^ telt 
«14 h.y bewoond door 4/89 huisgex., uitmakende eene bevolking van 
S^OM Inw., die niee«i bun bestaan vinden in bai^del e» fabryken. 
• Dis VENTER , gem., beslaat volgens bet kadaster, eene oppervlakte 
vaa 1548 bund. — De scbipbrug bestaat: 1* uit eene vaste jak- 
iircy, met enM« fipbaalbrug , aap de stadsiUde^ ^ng 20.40 ell.; 
S* uit eeoe scbipbrug . ruslende op negen vaartuigen , met een door- 
laat , lai^^ 6^, breed o.8Q elL, en 3^ uit eene vasie jukbrug aan de 
ovenyde, lang 48 ell. De totale lengte is 156 40 ell. ~ BI. 271. 
lo 9SS4 ei» 9^ komt dex^ stad voor als eene urif of stad van het 
graaoSs. A aM i \a nde«' — ; BI. 274. De baven is aan de daarover liggende 
oplMlU«j|y wj|d 15 ell., diep 2.65 ell. — Bebalve de iu liet VV>k. 
opgegevcae dbiryken , beeft men te DavBicTia nog 1 kuaslasijnfabryk , 
1 aloomvcmerü en \ ceiuent|Dakery. — DavmTia beeft oak nog de 
▼eigende Tamiaarde mannen voortgebragt : dë. Wiskundige Jacoi 
Fi.smsja, g^. 9 Haart 171^1 , f 12 Febrnary 1812'; de^osterscbe 
T^algeTe^rde WiLBBLaus KoQuiAss, geb. 11 November 1709>, f 50 
Mca l779, a|9 Uoogleeraar in de Oosterscbe talen a^n bet Atbeneum 
te Amslerdam; de Scbilders: JanPaltb, geb. in 1719, f ■» 1769 
e^ di€Os broeder 4"^^<*i*» Paltb , en LaoHAaD Tiaav , die m^dt een 
bekwaam Graveur waa ; de Staatsman Mr! Aoab Fa^fis Jojl^ Aaaf iid , 
Graaf vah aaa Duth vab Uaasdam , een der boofdbewerkers van ^e om- 
wentéLiDgvan 1819, geb. 11 April 1774, f ^d December 1849. 

&L WittËGkt (JAN), voorro. vaarwater ten N. van de Zuiderzee. 
Zie SpaaiaaaMAV (Qai Oodb-). W. 

DEYFFEL, onbebnisde pold. \n hei fjand-van- Puiten y prpv. Zuid^ 
HMamd, arr. Dordrecht ^ kant. Ridderkerk j gem. Pemis-en-'g Graven* 
^ wikme ki ; palende N. aaii lV:yffelsbroek , O. aap Boudewijn.s-Harsland, 
Z. aan het Gemeeneland van Poortiigaal, W. aan be^ dorp Pernis. — 
Dcxe pold. beslaat , volgen^ bet kadaster , eene oppervlakte van 82 bund. 
90 V. r. 187. ell., scbotbaar land, en wordt door eenen molen en ééne 
alojs op Deyffelsbroek va^ bet overtollige wat^r ontlast. Het pol<jer- 
beslQiir bestaat , te zamep mét dat van Pernis , uit eeneu Poldermeesler , 
Tier H ccmra dén , een Secrata^is en Waardmeester oF Fennigmeester. 

« DETFPELSBROEK; paalt !4. aan de Maas, O. aan den pold» de 

Eiesbaid, Z. aan den pold. Deyffel , W. aan bet dorp Per^^s, en J»e- 

alajt, volgens bet kadaster, ecnie oppervlakte van 125 buifid. 56 v. r» 

51 ^. dl., Het polderbestu tl r bestaat nit eeneu Dijkgraaf, twee U^m- 

radeo oi eenen Secretaris of Peoningmeester.' 

DETL (DEN), geb. prov. Zuid-Holland. Zie Dbil (dbn). 
* DHELLT , DaatLi of DaiLiji. , ttaai: zie Dil^ , /fts.- zie Dbui. 
DJALOE, bei^ in Ooit-Indiê, op hel eil. Java ^ resid Bantam. 
pUMAHTBERpEN (DË) , landstr, in Oo$t'In4ië, op||b«t eii. Bor^ 
meó. Zie KABAiia-iBTAHa. W. 

DJAXBANG , d. in Oost^Indië, op bet eil. SMtna^ra, aan de zee 
gelegen , in de Menangkdbauwecke Bovenlanden. 

UAXBEJAN, distr. ïn Ooêi^Indiè , op Joea, resid, eH rag. Kedtri. 



796 D J A. 

DJAMDI (BOGT VAN) , Itaai in OMi-Indie^ aan de oottkuit Tan 
bet eil. Sumaira, 

DJAKBI-AJER, berg in Ooti-indiS, op bet eiL Sumaira, i^k Jtnw, 

DJAMBOEKOELON , d. in Oostlndië, op bet eïl. Java, resid. m 
reg. Samarana, distr. j^mbarawa, 

DJAHBOES-GEBERGTE , gebergte in OoH-ihdië, resid. Samamn^, 
reg. Kendai , dittr. Limbangan, Uet it een gedeelte van die lange neb 
bergen , welke allen tot den Oenarang behooren en bQna soovele beoi- 
mingen dragen , als er dessa^ft op of in de nabybeid gelegen iQo. 

DJAMaOEWAN], d. in OJndii, op bet eil. Ja»a , resid. DjofykaHi, 

DJAMOET, d. in Oost-Indië, op bet eil. Bomeo, resid. Bandjêr-^ 
masmg , in bet binnenlands 

DJAMPANGILIR, tandg. in Ootf-/itift^. Zie JABMeJua. W.(l). 

DJAMPANGKOELEN , kaap in O. IndÜ, aan de inidkuit'w bek 
eil. Java , resid. Bantam , synde de westeiyke uitboek van de W^ 
koopibaai, 

DJ AMPONG-OOST-eo-DJAMPONG-W£ST, tweedistr. in a»f^ƒad^, 
op het eil. t/ava ; resid. Preanger Regenisthappen , reg. Tjanijor, 

DJANDI-SIWOE (DoiuBD TiHPELs) , bouwvallen in Oost-Indu, opkrt 
eil. Java, resid. Djocfokaria, 

DJANENG, berg ïa Oost-lndii. Zie Tanir. W. 

DJANGGALAGA , distr. en d. liggen in het reg. Soemedang, 

DJANGGACr-RATA , fort in Oott-lndië. Zie Kixsin. W. 

DJANGGOLO, Toorm. ryk in Ooitrindië, in bet oosteiyk gedsdte 
van bet eil. Java , niet ver van Soerabaja , waar men thans oog eeo 
d. van dien naam vindt. 

DIANKELLOK , riv. in Oott-Indië, op bet eil. Java, resid. TugoL 

DJANTANG, berg in Oott-lndiS, op bet eil.^omeo, resid. ^na^ 
jarmaiing. 

* DJAPARA , resid., paalt Z. aan Bjipang , W. aan Samarmg, 
In deae resid. was in het jaar 1836 , door het legeren van gemettekfe 
en andere dammen in de voornaamste rivieren , net opwerpeo vao 
dykén , en bet graven van daarmede in verband slaande waterleidia- 
gen , reedt 13.000 bduw rystland aangewonnen, 

DJATi, d« in Oott-Indië, op bet eil. Java, resid. en reg. &mw* 
»ina , distr. Salaiiga» 

UJATI, riv. in Ooit-lndië, in bet êil. Java, van bet Tengergi' 
bergie, reêid. Patoeroewan, noordwaarts stroomende , 13 palen vsr. 

DJ ATI , land in Oosl-Indië, sie Jattu. W. 

DJAYI, bosch in Oott-Indië , op bet eil. Java, resid. TagaL 

DJ ATI, GoiBoaa Djati, berg in Ooit-Indië^ op bet eil. Jan^ 
retid. Chertbon* 

DJATI-BARANG , d. in Oott-Indië, op bet eil. yai«a, resid. Tagd. 
Er is aldaar eene suikerfabryk gevestigd. 

DJATl-PANGER , d. in Ooitindië, op bet eil. Java, resid. Pre- 
aager'Regenttchappen. <- Er beslaat aldaar een etablissement voor 
de bereiding van thee. 

DJATIS of DJETIS , riv. in Oott-Indië, in bet eü. Jom, sjj 
stroomt atiid-suidoostwaarls uit de heuvelen bezuiden Banjoeinaai; 
loopt li palen ver en valt aan de westsyde van bet voorgebergte Ks- 
rang-Bollbng in see. 



(1> Alle ov«rl)s« met Dj. gespelde OofiUlndiiche namen , irelke Uer niet gevuto 
worden , loeko men op J. 



OJB. 789 

BIAWof DJAH , eiL io (hêt'tndii, io de Soewfej-Sioeröeng, eene 
rnr. vao bei eil. Bomeo^ reiid. Baudjarmating, 

OJAWANA (RIF VAN), rif in Ooit-IndÜ, in de Zee-wat^ava, 
beoosieo het voorgebergte Moeria. 

OTAWAT, ond. d. in OoH-Indtë, op bet eil. Ja9<i^ retid. Chen- 
iwi, ads. resid. Indramajoe, 

DlBBfiTZ , eil. in Oost-Indië, aan de westkust tan het eil. Borneo , 
in de B^aJ-v an-Saekoêdana ,, dat de Dibbetshaven dekt. 

BIBBETZHAYEN , haven in Ooit^Indie , aan de westkust van het 
e3. Bêrmeo in de ^aat-wm-^ocioedbfia , met 9 vademen diepte, op 
ffoaden anke^rond. > 
OIDINGAEISGH-GEBERGTE , in (ktt-rndU, ep het eil. Java, resid. 



ME (RANSOOEPER-EN-UOLYSLOOTBR) water, prov. Noord^Hol- 
hmi^ Zie RARsaoBm-Bs-ao&TSLooTBE-DlB. W. 

aiEBOL (DE), riv. in Ooti-Indië, op het eil. Java, resid. Soera- 
tmria , welke in de Bengawan, uitloopt. 

BlEIffilfSGflE SLUIS , sluis , prov, JVoord-Braband. Zie Rivn- 

aVKIMGB SUiS (DB). W. 

* DIEDERIKPOLDER , behoort tot de gem. Meli$$ant-Noarderiohor^ 
rtm-em'ff^dUUnjpe. Dexe pold. beslaat, volgens het kadaster, eene 
oppervlakte vin 196 bund. Daarin staat één huis. 

DIEFDUK (DEN), geh. in het graafs. Leerdam, prov. Znid-UoU 
iamd^ arr. en «4 n. Il« O. van Garinchem, kant. eo 8 u. Z. O. van 
F'MÊÊÊem, gededteiyk gem. en 1 o. Ni N. O. van LiierdiÊm, gedeelteiyk 
gem, en 98 min. O. van Sckoanrewoerd ; met 57 h. en 570 inw., 
TOB welke S6 h. eo 170 inw. onder' Leerdam en 51 lu en 200 ii\^. 
aodew Sduumrewoerd» 

«DIEKIRGH, arr., bestaat thans uil 5 kant.: Cl erf f, Diekirch, 
Bekieroach, Redingen en Wilts. 

«DIEKIRGH, kant., bestaat thans nit IS gem.: Bastendorf. 
Bettea^orf, Bonrscheid, Diekirch , Ermsdorf, Bttel- 
brnck, Fenhlen,Fonhren, Hoscheid, Medernach, Reis- 
ëorf en Vianden. 

« DIB&IRCII. -^ De kerk is aan den H. Laubbbtios toegewyd. Zf| 
draagt op den ecnen pilaar bg bet portaal hetjaairtal 155 , en op 
den aaderen het jaartal 1559. Zy werd in 1559 met het koor en in 
1565 uet de sakristy vergroot en sedert nog vaak verbeterd. In 
1654 en 1754 brandde xy tot den grond af. — In 1555, 1654 ea 
1658 werd Dubmch door eene aanstekende ziekte en de pest deer* 
tgk gelasterd. — R. 8 van onderen late Men weg de woorden: dat 
Toor eeowen een klooster der Tempelieren geweest is. 

DIELING (Iffi), water in Kennemerland , pro^. IVot^d- Holland, 
. ^pn» jikerthot f het oostelyk gedeelte van het Mfi^emecr uitmakende* 

DIEHBANGAN, meer in O.'Indii, in het eil. Java, resid. Soerakairta» 

* DfEMEN (OYER-). — Aldaar stond vroeger eene kapel aan dèn 
H« Pnaos m zijne banden toegewyd , welke onder de. par. kerk van 
IHemen behoorcfe. 

* DIEIERDAMffiER-SLÜIS is wyd 5.54 elt.,' heeft vloed- en bin- 
oeodeoreo met eene schuif tot keering van den got&lag. De slag- 
drempel ligt op 2.01 eil. onder A. P. 

DJEMiS(D£), riv. in Oostlndië, in het eil. Java, resid. Soe- 
rükarta , welke sich io de Bettgawta ontlast. 
DJENA, distr. in OoH-lndii , resid. Bagelen. 



pjKNGGOIjiO 1 , P|£NGQOI^$i, D^ENGGQLOS. en MENG- 
G0L0 4, vier dislr. \j\ Ooêtrfndië, op bet eiU J«ra, retid. Kn reg. 
Soumbaia. 

*DJ£NOES, Iig( 4 palen van Djocjokawta, In Mei 1827 «erd er 
een convooi Topr Djocjokarta bestemd , aan bet défilé van dit d. 
door de muileliogcn aangevalten , die echter spoedig door een pelotao 
kavallerie werden verdreven, pe^ LiMlenaat^ 9^ Latae ba<i ^et on- 
geluk (lat het gebit van xnn paard brak » waardoor hij weggevoerd eo 
iii het midden der iniiilelingen wer^, gebragt : eeo WachimeeiVrr m 
een Brigadier snelden hem terstond na , en nadden het geluk buo- 
nen Oi&cier te ontxetten , maar beide moesten dcie uitstekende daad 
met huiji, bjoed bezegelen. J^^W.acbjtm^e^ter iiiei^^eld^., qi^ 4« Briga- 
dier vrerd xwaar gewond 

DIEPEBAAI , baai in Oq9i.Im4ii. Zip. TAVlAiwoBilAMaAi. W. 

DIEPEG AT, kil in dtoBtêtboicL Zie Dibpgat. W. 

* DIEPEN H EIK ^ gead,, heeft eepe oppefvlal^te v^ 96^7 hwd. 
11 V. r. 62 V. cll. belastbaar land, ^qt i»ti|.4j.f ^WWIfili is ttfA\ 
vermeld in 11 $9. 

''blEPËlSHElM (KERSPEL) telt 44 h., en 3^0 inyf. 

DIEPENpm (OyD*) , Q9% y^el Qi.d.D,ibpe«, b^^rf. inlXWen^i», ^%. 
Ovet-ijstel , ^rr, en S n. O. ten Z, fan Deventer, l^ant. en b u. W. vm 
Entchede , geiii. en 28 inip., O. van Biepenheim; me^ 28 h. eq 170 iov. 

*Dl]eP£NHORST (H^T OUDE LAISDVAN) opb^^éjl. G^üiffi^' 
en-OverfUikee , wordt gchoi^deiv^ voor de eersie i^dykinff «jn hetöiidi^e 
land v^i^ f^w heide, vjro^gM g^cbeidenej^ eilahdeq, De. oudèrdoi|||t| 
onbekend, doch he( moei rcieds voor lÓQt^bedykt ^^n. Öok vindt me^ 
vermei^, dat Uet in 1170. 9ver8troomde. i 

* DIEP£I>]y EEN , gem., beslaat, volgens het kadaster, eeoe opper- 
vlj^l^te van 5(1^50 bnpd. 6ST[.rw -r M^nneefterl oalfcot-fi^bryk , m ^ 
korenmolens. — De Hervj m,a]|^^n legen woprd^ twee; gem. uit, die tav 
Diepenvee^ en van Colmxchatë. De kerk te Dupiw?w| is ia 
1^0 ü^ dij^ te Col-mtch.ate in 185Q va^ een órgfl voprajen. 

«DIE^QACQ, reg^ 2, fiaat : Schried^lbnijpifi Utf: Schwy!de^i^^k 
reg. 26. staat .* Lntzhausen lees : LuUznausen 

'DIEREN. De aldaar geve9tig4e Kofnmandefü ging» oft <1{R ver- 
Loop der goederen yan ï^rins ^illiuï II ^^ in het iaar 1617 , te mei. -* 
In 1846 is aldaar eeM H^v. k^k gesticht , met é^nên IqreQ . d^^ 
lopder orgel. 

' Dll^RGA^DE, geh. 'm.Opger-fi^fdfr ^ ambt Ulontfoart, prov. f«)|. 
*"7V«'•^1 i^^f'f c»ü 84 n. 7f, \^y^ fl^i^qrnd, geupj ?n lf M. %^ 
BcM; met 3{ h. en 40 inw* 
'DJEROËBON, ii. in Oott-lndië, op. het, eil. Java, resid. Maditm. 

D^AOOK-LEGl^ dist^ ^i^ OgH-Indi^, op het ^. Jav^, resid. 
BqnJoemitQM, 

• DIJPÖDÜNE, gcb. in de i|fes>r<r f^n 'f Htrtogtfd^tok , k^. M- 
^!^9. ^tos» NooTffrBrahani f «rr. en 3 u. G. .tenZ.« jfknBUfthH^i 
lant.. gepi^en f n. y(,f van ^%t^ \ met 25 h.', en 100 inw. 

J^DIESHOÉR, geil., prov. Zeeland, Zie Dishoek. W. 

DiESKANT o( DouEaiiT , geh. in de Meierij van 'êHertof^^i 
kw. Maasland • prov^ Noord-Vrahani^ arri, kant. en t n. W. 'M. 
*i Bertogenbosck , gem. EmpeUen'-Meerwiik ^ } u. Z. W. van Smptl, 
aan de Dieie , teg^nofer Engelen ; met9 h. en ruim 60 u»v., bet laodii' 
Meerwyk en ean pontveer op Engelen. — Bg dit geh. staat de 
•tteiMii wind-watermolen Vjai^^dea Polder- ^i^ii^-di^r^Eigen , it^ke^hmfoad 



PIJ. 7$t 

it , ^ daarky tlMt oog een tieepen sfihoartje. Ih driei «idaar «yode 
slecoeD slaiseo zijn gebouwd in 1755 en 17a6j op de middeUte sUat 
vMmcemde moleo. 

* DIESSfiN , gefD., heeft 1 bierbron very , 5 leerloayerüen , S olié- 
c» 3 graaDmoien,s. 

]^£u ( V4L-) , T^^anscbe naan;^ vao dp abdy Godsdu , in bel gropth^ 
LvuBt m ^ m» Zie, Qiowif^. W. 

*tnSVË& iMftlaa^, volgens be^ kadi^sl^^r, eene opperviakle van 
7443 bud. 79 t. r. 42 v. ell., waaronder 7^07 bund. 57 ▼. r. 
6d V. dL belastbaar (and. — De Gbrislelyk Afgescbeideoen , welke 
190 ïli geial zyn , onder welke 65 Lcdeniateo / inaken e^ne getn. uit ^ 
wette UI bei jaar 1841 erkend is, deob.geen Leeraar heeft, vor- 
clen4e het ffe.wooe dieqstwerk door eeoen Ouderliug verrot. 

* OIEVEEBRUG bestaat uit 5 b.» ^llen (lerbergeo. 
BdtXBERGEN , bunrs. in 7WiiMe,«prov. Ovurijgfet^ arr. en V ii^ 

O. van Almithf k^at. en 2 u- 7. O. van Ootmarsum ^ jttm* Denekanfp^ 

*DIEZB is, op den linkeroever , van ^t vesting 's nertogenhosch i^f^ 
lot aan de Bosschesloot toe , yoorsien van een dykje ter lengte van 
omsiceeka 3000 elL, liggende de kruin 4,545 ^l. boven A. P , dus 
slecbla OfSStt ell. boven inundatiepeil , dieof^ude tot overlaat , om 
bei hooge Maaaw^^ter der Beerscbe-fflaas naar den BaardwyIfLscbe- 
OTerlaai nf Ie vpareq. — (let maalpeil te '» HertqgeQbosch is gelyk 
4,11 ell. boven A,, P. ^ 

DIEZSKAÜT, geb. pro?. Nw>rd'Urahand^ Zie Dibsjkakt. 

DJJEMSlf, oude naam yan bet d« t)ifaaf , proy. JVoord-Holfandl 
Zie Dmnf. W. 

DÜÉCÜDEm, oude naam van he^ 4* pW^ai» pi^v. IVoord-Brab^mly 
Zie Di£»nu W. ea A. 

DIJK. oC Puck, buurs. in btii gra^fl). Bergh,' prOT* CreUarfoMH^, 
arr. en ^ ^^ Zr, van* Zutpken, kant. ^^ii(u. Z. vao Aêe^orgh , geo^, 
ea SKS mm, v^ Jiidatns met 106 h. en 7Q0 ija^yr.t 

DUKy geh. in de Meijerij van ^s Htrtogenbotehf kw. Mof^hnd,^ 
arr, en 4 n. Q.. wm^sHertog^wMuch^ kant. «n ^ ti, 2^i^0. van Oir, 
gem. en'fO min. N. van Jfütelrode; (pet 56 b.^en ruim 1[90 i^if^ 

*DUE (DEN), geh. onder Jtten, %^i ^ b. êp ^90 inw. 

OIJK (DENl^ b^ van bet d, HediklMvteii^ ïn he.^ i^nd-sd^-^iu- 
ife», prov. itoQrd'Brflband, arr. eu »][ u. N. W. van. V fitriÜgnfnf 
iaaeft, kanl. en 1 u. O. van Bonsden; met 2Q b. an 150 inw. 

DIJK (DEN) , geh,. proy, I^oóttd-Brabiund, Zie jpii^Kfv. W. 

0IJEÉÜURT, geh., ^roi. i^oord-ffoiland^ gQdeeltelj[|k^.arr.^ bn|^ 
ea 2{ Q. O. N. O. van Alkmaar ^ gem. en 6 injn. O. van Fe^ni^^i* 

Z. W. van Medemblik, gem. Ooogwaud^en-Aartswoud; 14 jnin, W. 
vaa Hoywaud; naat 51 h. en 210 inw*^ Y9n vrelk^ ^ b. en ^if^vri 
onAer re'enkuutu^ en aS5 h. en 180 ipw. ond^r ffo^gwifu^i^ 



*DUES (BET flUIS-TEN-) of DiJKSTBaaois beslaat, met de ^aar- 
toe bebiMireDde gronden, eene pppervlakie van 78 bund. 25 v. c« 
10 ▼. elL 

DUUUVDEN-EN-fiLOK£N, pold., prov. /foori-^raiam/. ZieWis- 

rUSCn-m-BAAaSOOlfKSCBB-BuilBRrOftDBB (Db GBCOBBIHBBaOE-GaOOT-). W. 

*DI7KSff (DE), d., staat: Zie Dukbb. lees.' Zie Irdubbb. 
* DUKERSHOëK , hes .- DUKEEHOEK | >elt 55 huiaen en ruim 
510 ïafreBers. — De telipol f ordi gpmiddald dioor 80 l^ejlingeii bpzochl^ 



7» DIJ 

* DIJKHUIS , — Ter plaatse waar dit kasteel geataan heeft , xiel men 
tfaaos eenen houtxaagmoien. 

DIJKHUIS , buis in het (herkwartier der prov. Utrecki » arr. en 6 
u. Z. W. van Amerzfoori: kant. en 1^ ii. W. vao fFijk-bij-Duur' 
cteile , |rem. en O. Z. O. yan Schalkwijk , aan den Lekdyk. — Dit huis 
is in lo51 nieuw gebouwd , met eenen seer fraayen tuin , en dieni 
tot Teraaderplaats. van bet dykscollegie van dén Lekdyk-BoveDdan». 

DUKHUlZERBaUG of brug no. 10, brug, prov. Gelderland, gem. 
en i u. O. van Epe. — Het is eene houten ophaalbrug, liggende 
over bet vierde pand van bet Apcidoornsche-kanaai , -in den weg tad 
Epe naar het -Teenderbroek. 

DIJKPOLDER, pold. \n Delfland , prov. Zuid- Holland , arr. *sOre^ 
venhage , kant. Naaldwijk , gem. Monster; palende N.W. aan het Mae- 
blokje , N. O. aan den Uithofii-polder , O. aan den Wippolder en den Ond- 
Waleringerveld-polder , Z. aan den Gantel , die hem scheidt van Aebler- 
den-dyk, Z.W. enW. aan de Nieuwevaart, waardoor hy gescheiden vecdc 
van den Hade-polder. — Deze pold. beslaat, volgens bet kadaster, 
eene oppervlakte van 134 bund. 58 v. r. 20 v. ell.^ waaronder lOS 
bund. 59 t. r. 42 v. ell. schotbaar land ; telt 11 h., waaronder 4 boer- 
deryen, en wordt door drie sluizen , op de WilletjcsslOot eu deo Gantd 
van het overtollige water ontlast. Het land ligt 0,98 el onder A. P. 

DIJKSHOEK, geb. op het eil. ff'aleheren. Zie Dishoek. W. 

DIJKSHORN , seer bekende plaats in de prov. Chroningen, tusscheo 
Ten-Boer en ten Post, waar bet Stedumermaar zich met de Lrekvaari 
naar Appingedam vereenigt'en welke naderband de namen gegeven heeft, 
aan WBSTBE-DuasioaH, d. in UunsingOf en OosTBa-Ditisnoaa , ia Fi" 
telgo. Zie voorts OosTsa-DiiuBoaa. A. en WisTsa-DiiasBoaa. W. 

DIJKSUORNE of DuKsioiK , geb., prov. Früsbinil, kw. Veetergao , 
griet. Bddrderadeel f arr. en 4 u. Z. Z. W. van Leeuwarden, kant. 
en 1} u.'W. N. n. van Rduwerd f> l'u, Z. yan Bo%uim, waartoe 
het beboprt , aan eenen hoek van den Slagtedyk ;' met' 2 h. en de 
Bosumertyi. 

DiJRSBORNSTERTIL , brug , prov. Groninaen , gem. en^ a. O. Yan 
Tn^Boer , in den Grooten weg tusschen Delfzyl en Groningen ; ^ is 
van bout met yzeren leggers en steenen hoofden. 

DUKSKEN , eigeniyk WAsnKSDUKS&BN , b. in de Langeeiraat , prov. 
Hoord'Brahand , arr. en 4^ u.W. van *eBertogenbosek , kant. en 1^ u. 
W« ten Z. van FFaalwijk^ gem. en | u. Z. van VTaepik, 

DU^SLOOT (DE), water in bet WoU-Oldambt, prov. Oronmgem, 
onder Zuidbroek, hetwelk in het gehucht Uilerburen ontstaat en mei 
eene zuideiyke rigting in de Ae en bet Minsediep loopt. 

DIJKSTERHUIS , kast., prov. Groningen. Zie Dijki (bit Hois-vn-). 
W. en A. 

DUKSTAL (DE), water ib bet balj. van de Nieuwbwrgen, prev.' 
Noord' Holland, in den pold. Mij%en en uitmakende de banscheidiag 
insschèn Schermerborn en Ursem» 

DUKZIGT , biiit. in Sehielandf prov. Zuid- Holland , arr., kant, 
en geni. Rotterdam, 'aan den Schiedamsche-Hooge-zeedyk , naby bei 
tolhuis, lusscben Rotterdam en Delfishaven. «-Dit buit. beslaat, voU 
getis het kadaster, eene oppervlakte van 5 bund. 8 v. r. 54 v, ell., 
en wordt in eigendom bezeten door den Heer Jicoacs vah Husokbs vas 
GiaTOBBa , woonachtig te Roltérdani. 

DUKZIGT, bo&t. ia Rijtiland, pi'bv. Zuid- Holland, 'arr. en 4 u. 
N, O. ^an Legden, kant. en \\ u. O. van Wouhrugge f gem. Ter- Aar , 



D I N. 7SS 

in den Nieumkovpêeke-polêtf ; mei de daartoe behoorende frel-, hoot- 
ea boowlanden , eene oppervlakte beslaande van t$9 bund» 68 v. r. 
lOT.ell. 

DJILABANTA, eïl. in Oost-Indiè', een der Zuutwetier-etlanden- 
tom^Banda^ in het N. der Straat-van-Sapi, •— Het is onbewoond. 
DJILA^DJOETING, eil. in OottJndtë. Zie Scbildvaddbr-biiabd. W. 
miLA-ETANG « eil. in Oott-Indië. Zio liAcnTBCAAK-BiLiiiD. W« 
miLA-POETRAM , eil. in Oott-Fniie. Zie Lauu-bilaiid. W. 
1)JIL0T40, eil. in Oott-Iudië, Zie Gilolo. W. 
DJIMBOENG , bron in Oott-Indiif op bet eil. JavOy resid. Soerakarta. 
DHHG, gebergte in Oott-Indië^ resid. Pekalangan, Bagelen en 
BÊmj09maas, 'op T » Sff' Z. B. en IS»"" 41' O. L., 2260 eil. hoo^ — 
Ia dit gebei^rte ligt het meer Mindjir. 

^DiilIG, d. in Oott'Indti f op het eil. Java, resid. Banjoemaat , 
dïsir. Baiaer. — Nabg dit dorp vindt men nog eenige oudheden en 
overblyfsels der Braminen , boofdsakeiyk in ettelQke nit ardoinsteen 
vervaardigde tempels beslaande, waarvan sommige eenige gelijkenis 
mei ^n&erken vertoonen. Volgens bet seggen der oudste inlanders 
iDoeleB deie plaatsen voorheen ten verbiyve hebben gestrekt aan de 
OpperVMofdm der Braminen , hetgeen echter bexwaarlijk te gelooven 
is , daar iQ tot eene menscbelijke woonstede geheel öngesehikt sehy» 
neo. In sonmige deser' tempelholen treft men nog eenige altarett. 
* aan , «elke eehter rnw en knnsteloos bevrerkt s^jn en op zich zelven 
niets merkwaardigs bezitten. — In de schoone , voor het grootste ge- 
deelte binnen steile rotsen besloten liggende , vallei van Djiro heeft on- 
getwgUM in overonde tyden eene groote stad gestaan, alsoo er nog 
ontsetlend vele gemetselde holen en putten onder den moerassigen grond 
«vonden Vorden , zoo dat men , deien thans verlaten bodem betre* 
dende , de nitertte behoedzaamheid moet aanwenden , om niet by eiken 
Toetstap in eenige diepte weg te zinken. Ook zyn te dezer plaatse 
meer dian eenmaal voorwerpen van menscbeiyke kunstviyt opg^oUen 
en daaronder sommige van goud en andere metalen , welke met zinne- 
beeldige fignrea versierd waren en zonder twyfel op de godsdienst der 
Braminen betrekking hadden. 

DJflliRING(DE), tW. in Ooti-Indü, in het eil. Jaea, resid. Kadoe, 
welke nit den berg Merapi ontspringt , en zich in de Progo ontlast ji 
DIIONGAR, ryk in OoH-Iudü. Zie Gübdub, W. 
DIMMER (HET HUIS-YAN-), voorm. adell. h. te 't Gravenhagc. 
, Se Bnemvrum (Hvis~va!i-)« W. 

DDIDINGARISCH-GEBERGTB (BET), gebergte in Oott-lndti, op het 
eil. «Inm, gedeelteUjk ads. res. Buüentorgf gedeeltelyk resid. Preange^ 
Btigeaiadutpfeni — Het ligt op ongeveer 4 niyien N. O. van den Pan- 
Mango , en b door eenen tusscbenrug verbonden met het gebergte by den 
Mmmendong. Men scbat het op eene hoogte van Boim 14()0 eil. 

1HNGSBQF (DEN) is eene havezathe, bestaande in een hecht ge- 
.bomd , ooderwetscb kasteel , met toren , ruim i>onwhuis en verdere 
getinnBcrlen , tnin , wandeldreven , met waters en vyvers, 5 boeren- 
erven ea 6 katersteden, aitgesl rekte bosschen enz.; beslaat eene op-^ 
perviakte van 1S1 bund. 22 v. r. 52 v. eil , en wordt in eigendom' 
bezeten door Jonkheer TBnise v4R BBBxaoov , woonachtig te Deventer. 
DINGSTEE, botstede in^unstnjfo, prov. Groningen, arr. en 4in. 
W. N. W. van jéppingedam^ kant. en 1{ u. N. ten W. van 0#u/er- 
dendam^ gem. en i o. N. W. ten W. van Kantene. — Deze hofstede 
beslaat , met de daartoe behoorende gronden , eene oppervlakte van 



m DIN. 

25 bund. M t. r« 30 v, ell. eo wordt in eigendom liexeten en bewoond 
door den Heer H. T. Niehhois. 

DINRELSGEEBGT , voorna, fferegt in. bet Ifederhwartier der prov. 
Utrecht f arr. Utrecht , kant. loenên , gem. /Voonfetmie-vaii-pArfci. 
gen; palende Tl. aan hel Noordeinde- vart*Portengen , O. aan Nyêo- 
rode en bel 2iildeinde aan Porlengen , Z. aan namgera^t, W, ia* 
Kockengen en Spengén. Midden door dit ^eregl loopt de Heikoper- 
wetering, welke het in twee helften van byna gelQke grootte dedt, 
en aan wier inidxijde de molen staat. 

* DINTELOORD. -* De klokkentoren , welke een koepeltoreiitje 
en bet jaartal 16M in deo gevel bad , is in i844 voor afbraak ferkncbl. 
Op het gemeentehuis is , in 1844 , eea bohten doorluchtig toreotje ge- 
plaatst. — De R. K. kerk heeft een bouten torentje met smuje ea 
is van een orgel voorzien. De graanmarkt wordt er des Woeosdaft 
gehouden. 

* DINTELOORD-ENPRINSENLAND heeft 1 blerbronwerg , 9 leer- 
looyer^en, d meestoven en ^ graanmoiens. 

* DINTHfiH beslaat , rolgens bet kadaster , eebe oppefvlèlle fis 
1861 bnnd., waaronder 1776 bund. 48 ▼. r. belastbaar land. In 
heeft er 1 leerlooyery, 1 ^^ierbronweiij , 1 graan- en 9 oliemolenf. 

* DlNXPERliO beslaat , volgens bet kadaster , eene oppcrrlakt*. tss 
1524 bund. 19 v. r. 95 v. ell.^ waaronder 1528 bttnd. 92 v.r. 58 t. êl 
belastbaar land. Men beeft er 1 calicotsfabrijk , 1 stroopfabrijk tu 

, veldworlelen , 2 windkoorn-, 6 roskoorn- en S rosoiiemoleas. — Ik 
Herv. kerk is een fraai en groot gebouw. — Ook is er kleine Israëli- 
tische bUkerk. 

DJOËKAN, ËoBiiono Djobkaii, berg in Oóst-lniiê, op, bel eil. 
Bomeo f resid. Btmdjarmasing , in bet binnenland , iïh welks kolett 
jaarÜjks 10 k 12 pikols vogelnestjes worden ingezameld. • 

DlÜEROEKDOEGIS, d. in Oost-lndii, od het eil. Java^ resid. 
Bantam. Omstreeks dit d. vormt de Tjt-6edjon'g ondersckeideM 
watervallen, welke met bet omliggende landschap de sèbilderaehtifffe 
gesigten opleveren. 

DJOETONG (DJILA), eil. in Obtt-Jndie. Zie Scbupads-hlus , W. 

DJOJOGAM, d. in Oost-ïndië, resid. Rêmtfang , met eeneii vs- 
lerval, dio met donderend geklater van eede steilte van ODffveer 
55 ell. in de diepte stort. 

DJOERI, riv. in bost Indië, op bet eil. JaMt, resid. PasoeroetM», 

DJOLI; riv. in Oott-lndië ^ op het. eil. Java, resid. Prtougir- 
regenitchappen . 

DJOLOl , riv. in Oost-lndtë^ op het eil. Botneo^ resid. Bondfarm' 
tiW« die sicb , met ecnen oosteiyken loop , in dé ^ait<(|/iarmajiR^oolIiil* 
. DlOMPONlS, waterval in Oott-Indië^ op het eil. JaMi» resid. 1^ 
tama , op de grensscheiding van de distr. Bongo en Kovfo. RS b 
bytonder merkwaardig, door de biyken itt hevige werking, tdke 
de sterke stroom op de bergen heeft uitgeoefend. 

DJONGKOELON, verbasterde naam van kaap HotMoifa-KoEtotr Ja 
Oost' Indië f op het eil. Java. Zie Java*s WbstKost. W. 

bJONKONG , plaats in Oótt-lndië , op bet eil. Bomeo, resid. /m- 
tianak , waar, in bet jaar 1840, steen kolenlagen syn gevonden. 

DJOOMBLANG , bosch in Oost-Indië, op bet eil. Java, resid. Tngd, 

«DIPPACU, ligt thans in het kant. Capellen. Reg. 5 staat: 1^9- 
kingen , Uts : Reckingen. *— Men telt in de kom Van bet d. 72 k. es 
470 inw. — BI. SSj^, reg. 6 staats Eo vermei iees: ftorefmel. 



DIS. 1$}^ 

9 

*Dttl]CSHORN ligt Zi u* van Alkmaar , gern. Harinacarspel , telt 
4S fa. en 280 inw. — De (lorpschool wordt gemiddeld door 80 leer- 
liBgeD bexocbt. — De kermis valt io den naasten Zondag aan den 

* DIRkSLAÏIDygetu., paalt O. aanOnwaard-Oud-en-Bfieuwe-Kraayert- 
polder-eD-Rraa\jenisse , bestaat enkel oit den P cider -van- Dirks- 
land, en lievat 15$21>and. lO v. r. 4 v, ell. belastbaar land. — De 
eerste, dïe men hier als Leeraar vermeld vindt , is geweest Sihor Jaisi., 
dïe er van 1581—1586 moet gestaan hebben. Het 1>eroep van den 
Predikant geschiedt door den kerkeraad, maar de Arabacbtsheer 
heeft hel regt van agreatie. — In 1811 werden Melissant, On- 
waafd, Oud-Kraaijert , Nienw-Kraayert, en Roxenisse burgerlyk 
daarmede vereeoigd , doch na de omwenteling van 1813 daarvan weder 
ifgescheiden. De haven begint aan het nooraelijk gedeelte fran het d., 
is 1 u. lanj en door het leggen van eene hechte schntslals, in het 
jaar 1790 , voor d^ kleine scheepvaart xeer voldoende. Vroeger is hier 
eene andere haven geweest , welke door de bedyking van dep Oudr 
Kraa^rt-poUer vervallen is , waarom de Heeren Staten van Holland en 
Wetl-9riesUiod , den 5 April vUn IKet jaar 1601 , aan Jan ob GauitBa, 
te dier tQi'Heer van Dirkslard, tot het maken van eene nieuwe haven 
octrooi bebben verleend. — ïweemalen sloeg de bliksem in de spits van 
den toren, zonder brand te veroorzaken ^ de eerste reis den SO Oc- 
tober 1836 en de tweede keer den fi December 1837 j daarna is er 
een bliksemafleider ongeplaatst, waarop meermalen fiikkeringen zyn 
opgemerkt. Ook prQkt de kerk met een fraai orgel en is over het 
algemeeo eene der netst onder bondene kerken van ons Vaderland. — 
Thans ts bet ambachtshnis sedert jaren een partikulier gebouw. De 
pmeente beeft in het jaar 1836 een fraai Raadhuis geslicht. — 
Er bestaat eene Leesbibliotheek, welke tot onderhoud en ait- 
bréidiiig eene, jaarlijksche toelaag van de gemeente geniet. Ook heeft 
men er een Departement der Maatscbappy: Tot Ifut voit'l 
jÊlgemeen beslaan , dat deli 8 Jannarij 1837 was opgcrigt. — De 
kermis valt in op den eersten Woensdag na St. Adolphus. 

DIRRSLATiD , een der vijf eilanden , waaruit het thans vereeuigde 
land van Otef/ZaUM ^ in de veertiende eeuw bestond. — Het werd in 
1416 bedykt of liever berd||kt, daar bet in of vóór 1415 onder* 
vloeide , door eene doorbraak van den buitendyk aan de meestoof , en 
sehynt in 1S84 reeds bewoond te zfju geweest, aangezien Graaf Flobis 
V protectie aan de ingezetenen verleende. 

* DIEKSLAND (POLDER VAN^ wordt, behalve door den molen, 
neg dool* drie sluizen , van w^lke twee hun water in de haven van Dirks- 
land en den derde in den pold St. filisabelh afzetten , van het over- 
tolfife nditerohtlast. 

« DIRILSÏADMiRAAL , is in r8t2 en 1813 aangelegd ; beeft twee 
voHefiga fronten met raveiynen ', ri^ls en links met twee vleugels af- 
gesloiea en bestreken «ordende door een in de keel zijnde reduit ; alles 
aardenweiken met natte grachten. Het beeft 5 kruidmagazynen • 4 voor 
5750 en 1 voor 500 pond. De communicatielinie , welke net met 
de forten Erf print en ^ettoever verbindt, bestaande liit. borst- 
wering en gracht, is tusscben dit fort en Erfvr%n$ lang 1400 ell., 
aangelegd in 1827; achter dit Tort lang 341 elf, aangelegd in 1827, 
en tussdien dit fort en Wtntoeter lapg 1220 ell. in 1826 daar- 
gesteld. In bet reduit is de fondëring voor eene bomvrije kazerne. 

DISSELBORP, b., prov. Noord-Holiand. Zie Dossbldorp. 'W. 



736 D 1 8. 

* DI9TEL0EBG (nfèi beUelilA* als Bobstblbuo) , tdi 96 h. en 100 
iow. en bestaat uit twee bunrten : de Yoorsle-Distelberg nit 
16 b. en 100 idw. bestaande en de Acbtersle-Distelberg, 
welke SM) b. en 100 inw. lelt. 

«DISTRIKT-YAN-GELDERLIND (BENEDEN) beslaat, volgens bet 
kadaUer , eene oppervlakte van 42,888 bnnd. tfit v. r. 48 v. ell. 

BOBBEN (DE), ooars. in beldingspil Noordenwêld , prov. Drenthif 
arr.9 jad. en adm. kant. en 4} u. N. W, van ^sstfi 9 gem. en \ 0. 
N. Vf. van Roden. 

DOBBEN (DE) , een gedeelte van den NteufD-Zwaluwtcke-poUer, 
in do beerl. Zwatuwê , prov. Noord-Brahand^ arr. Breda , kaot. Ze- 
renbergen f gem. ttooge-en-ÏAgge-Zwttluwe- 

DOBBENSCIiE-MOLEN , molen in de beerl. ZwaUtme. Zie Zwa- 
lOwscn-poLME (Db Nriovri-)' W. 

DOBBENSCHE-SLUIS , slais in de beerl. Zwaluwe , prov. Neori- 
Brahandy gem. Hooge- en- Laac Zwaluwe, 

DOBBBffSGHE-SLUlS (BUlTENPOLDEBTJE-AAN-DE-) , pold. in 
de beerl. Zwaluwe , prov. Ifoard^Brahandf arr. Breda, kant. OuUr- 
hout, gem. H ooge-en-Lage- Zwaluwe ; palende N. aan de boitengros- 
den tegen den Amer, Z. aan den Nienwe-Zwalawscbe-polder. •— Dm 

gold. beslaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte van 2 boni 
7 V. r. 150 V. ell. 

* DOBSDIJR lees : DOBSWAL. 

DOGKOEKAMAN en DOGROEKIRI , twee dislr. in Oagl-IndÜ, op 
bet eil. Bomeo , ryk Bandjarmating» Zy 1^0 leer nitgestrekl en 
volkrtjk. 

*DOGKUM, kant., beslaat, volgens bet kadaster, 8120 bood* 
24 V. r. 84 v. ell., waaronder 7964 bnnd. 58 v. r. 1 v. ell. bebnt- 
baar land. 

^DOGKUM, gem., beslaat, volgens bet kadaster, eeneopp^lsktt 
van 58 bnnd. 50 v. r. 86 v. ell., waaronder 88 bnod. 69 v. r. oS v. dl. 
belastbaar land. — BI. 564. De R. K. slat. telt -555 Commaoikan- 
ten, onder welke die uit de griet.: Acbtkarspelen, Daotonis- 
deel, Ferwerderadeel, Rollnmerland, Oost-Dongera- 
deel en WestDongeradeel begrepen tyq. — Fibbbeik H«ninA, 
f 51 Maart 1857. — Onder de vermaarde mannen welke te Bocira 
geboren iQn verdienen nog melding: de Rnnst graveur Jagos Fsi- 
KUA, geb. 18 Augiistqs 1698, f 5 FebruariJ 1768, en de Hloia- 
tuur-Scbilderes Ahna Folkvha , 1 October 1768. 

DOGTORSTUIN, plant, op het eil. Cura^, in de West-DMt, 
Z. van'den St. Anlnonicberg. 

DODENHOER , geb. in de MUijerijvan ^$ Herioaenbosek , kw. ITisi* 
k^nd, prov. Fioord-Breiband, arr. en 8^ n. Z. Z.O. van UUertegm' 
hoich , kant* en 1 n. N. W. van Feghel, gem. en 7 min. ns 
Diniher, met 88 b. en 810 inw. 

*DODEWAARD, gem., paalt N. aan Resteren enHeeteren, D.ats 
Hemmen en Valburg ; beslaat , volgens bet kadaster , eene opperTlakle 
van 1716 bnnd. 64 v. r. 74 v. ell., waaronder 1710 bnnd. 76 f. r. 
54 V. ell. belastbaar land. — Men heeft,er een voetveer over de WaiI 
op De^t. 

DODINGOBA AT , baai in O. Inda , aan de westkust van bet eil CU. 

DOEROE-DJEROR , en DOEROE-RANDOE , twee bosscheninM- 
Indië, op bet eil. Java, resid. Tagal. 

DOEROE^WARINGIN, distr. in O.Indiê, op bet eil. Java, Ksid.7«^. 



D o B. 757 

DOELA| %I. in Ooit^Indii^ op de westz^de fan bet eil. KUin-Kej , 
aan eene goede baai. — In dit volkryke vlek is veel scheepsbouw, 
en de hier grcniaakte vaartuigen zijn , om huone sterkte , op Banda 
eo andere eilanden gezocht. Dobia wordt als de voornaaiusle handel- 
plaats der Kcj-eilanden beschouwd* Da handel met de Celebeien is er 
van belang. 

DOELABAAI (DE), baai in Oost-Indii^ aan de Noordkust van bet 
eil. Klem-Kfim 

DOELASTR AAT (DE) , seeëngte in Oost-indiê , in bet N oordwes 
ten vao het eil. KUiu'Kej» 

{DOELE, voorm. kast. in den Crimpmtrettaard ^ prov. Zuid' Hol- 
hud, gem. en 5 min. Z. O. van üaastreeht. Dit kast., hetwelk 
Troeger heeft toebehoord en is bewoond geweest door de Ileeren van 
Aictt eo HAAtraBCHT is afgebroken. — Ter plaatse , waar het gestaan 
heeft , net men in de nabijheid thans eene boerenwoning , vielke , 
met de daartoe behoorende gronden, eene oppervlakla beslaande van 
11 bond. bO ▼. r. 2 v. elL, in eigendom bezeten en bewoond wordt 
daor den bouwman Cobrblis Vebklbt. 

DOKÜRAEDT (GROOT) of GaooT-DAENHAEDT , geb. in het Land van 
Valkenburg, prov. Limburg , arr. en 4 u. N/0. van Jftaastrickt , kant. 
en '1^. Z. Z. O.van Sittarii, gem. en ^ n. N. van Oirsheek ; met 83 
fa. en ongeveer 450 inw. 

DOENRAEDT (HET HÜIS-), buit. in het Land-van- Valken- 
burg, prev. Limburg f arr. en 4 u. N. O. van Miuutricht , kant. en 
1 o. Z. Z. O. van Sittard, gem. en 10 min. N. O. van Oirsbeck, — 
Dit bnït. beslaat , met de daartoe behoorende gronden , eene oppervlakte 
van 28 hund., en wordt in eigendom bezeten door den Heer Louis na 
LiBvnis , woonachtig te Sittard.' 

DOEfKEAEDT (KLEIN-) of KLBia-DABiiaABOT , geh. in het Land-van- 
Valktnburg, proY. Limburg, arr. en 4 u. N. O. van Maattricht , kant. 
eo 1 a. Z. Z. O. van Sittard, gem. en 7 min. N. O. van Oirsbeek ; 
met 5 h. en ruim 30 inw. 

OOERLIGHT, voorm. geh., dat men vermeld vindt op het jaar 1290 
ab liggende aan de paalscheiding tusschen de bar. van Breda en het 
markgr. van BergeU'Op'Zoom. 

*DOESBORGH, kerk. ring, telt 7200 lielen , onder welke 3600 
Ledematen. 

* DOESBORGH , gem., in het Latyn ook wel Dbosibobcob , koiul 
ottder den naam Doisbobo voor in 1043 , als liggende in het voorui. 
graafiMh. Amelande, — De schipbrug rnst op 8 vaarluigeo en is 
66 ett. lang ; heeft twee houten landhoofden , te zamen lang 23 eil., 
rttstende die aan de sladszQde op 6 vaste jukken , ondersteunende een 
'vastdek met ophaalbrug, waarvan bet bovenste gedeelte is afgenomen. 
De gcbeele lengte der brug bedraagt 93 eil. — BI. 374. Men heefl er 
1 uóm- en mn molen , 1 scbeepstimmerwerf , 1 fabrijk van vernissen 
en eaa de cologne en eene druk bezochte haven. De noord- en oost- 
zijde der stad , tusschen den IJssel en den Oude-Ussel , is omgeven 
door eene linie van lunetten , met eene doorloopende natte gracht voor- 
ziea , vormende eene geretrancheerde legerplaats van 700 eil. breedte. 
AaD de oastz\jde tosichen den Oude*lJssel en hel Broekhuizer-water 
en op den weg naar Anholt ligt het aarden hoornwerk Royaal, dat 
door eene schipbrug over laatstgenoemd water gemeenschap heuil met 
hei daarvoor liggende aarden hoornwerk de Vrijheid; deze zijn de 
eenige nog beslaande werken. De militaire gebouwen c(ju : een ruim 
uil. Dui.. 47 



7S8 DO S. 

Arstnéalf cea Kruidmagai^ta in liel Kampnld en een inde 
beide hoornwerken, beocTen» mr Waohtkoizeo*^ — QL ZK^ fk 
eerste tweede Predikant by de Hecv. te DoBnoaei.^ if geweest louiiiii 
Labsios , die in het jaar 1l$93 herwaairU kwam, en in 16<Ml naarVol- 
lenhove vertrok. — BL 57Q« De eente , die het Leeraarambt 1^ ^ 
EvaDg. Luth. gem. heeft waargenomen , is -geweest Jobai Ono Mjoju, 
die in het jaar 1794 herwaarts kwam , en in hefc jaar 1796^ aaac Ot* 
nabrug vertrok. — lo het jaar 1845 is in de BTangeliscb.-Lii.thec- 
sche kerk een orgel geplaatst, hetwelk den 21 Deoembe» na. dsi 
jaar werd ingewyd. — Él. 577. In het Wees.bi|is> wQr.dea.geiM 
weeien opgenomen, maAr ay worden bestip. — De ProTi«.o>f ie be- 
staat nog en is een Weduwenhuis , waarin acht bejaarde ledawm 
huisveslinff , voeding ens. ontvangen. — Yoorts heeft men deUcMk-* 
huizer-fondatie«^ bestaande uil drie kleine wtooing^n vMr oadi 
en gebrekkige personen, en het Fonds van den yAU)<'4>ar<l im 
huisziltende armen binnen DoBsaoaüa , waai^uit sekere. uitkeeriif ^ 
schiedt aan de kerkeiyke gem. ËUekom« — Bi. 381,. Het «apia 
van DoBSBoaca bestaat in ecnen burft, met, twjee ronde toc^s., ve(|^> 
zcld in bet hoofd (chef j^ van twiee halve; ro^neo « vinU é^ üftm^n 
naar den burg gekeerd. 

* DOBSRORGH-£N-ZBV£NA^U besUat uit 10 gem., syode «Is.geiB. 
Westervoort in het Wbk. overgeslagen. 

DOESON, riv. in Oost-lndië, in bet eil. Bormeo , wWkf) keif in 
het binnenland ontspringt en , met eenen zuideiyken bop ^ sick ia 
de Bandjarmasing ontlast. 

DOES-POLDËU (D£), pold. in itü^asu/, iirov. ZvidrUaliand, m* 
Leyden, kant. en geuo^. ff^oubntffg^; palende M. W. aan. de Boftt 
O. aan den Voorafsebe-polder , Z. aan den HonsdyksckuerpoUeri Z^^W. 
aan den (^^'Polder, onder Leyderdprp, W^ aa* 4^ AebUiffvoaMke- 
polder. — Deze poLd.« welke faiehooriyk bekaadl is., beslaat, Jriffn 
het kadaster , eene oppcrvkikte van 98^ bund. 60 v. b. 44 i;. eli, 
waaronder 89 biind. 79 v. r. 44 v. ell. seh4>tlNsaq l«nd.> (slM fc*f 
waaronder 3 boerderyen , en wordt door eeoeo. watermotea». ap de 
Doeswatering, van het overtollige water ooUast«i Het UaA ^itf 
1,79 elh onder A. P. Het polderbestujuur bestAat^ mU t,«ee F^Uic» 
meesters. 

DOES-POLDER, pold. in Mijnland , prov. Zuid'UoHand,i,vr^ en 
kant. Leyden^ gem. Leyderdarp ; palendg^ N. W, aan, de Oosii, N.0. 
aan den Does-polder , onder Woubrugge , Z. O. aon deo A^cbtkosiBf 
sche-polder , Z. W. aan deiy. Ryn. — Dezo pold* w^^terA uit doocemMia 
molen op de Does. 

*DO£SRUST bestaat niet meer.. Bet hnia, en vjrdeni geMnH»n<^ 
zyn voor ongeveer vyftien jareu afgebroken en d/|. grand gedeüteltt^ 
in andere handen ovei^egaaq* 

DOETELAAR of Dobtblbb, naam, by de landlieden, in. g^Vnik ^4or 
het geb. Ob-Obtblaab , prov. l^oord-Brabauji* Zie OaxauA^ (Or-t* W. 

DOET IL , brugC in nuntingo y prov. Gronimgg^y gpm, en 40 nw* 
W. van Stedum , over de West-VVytwerder-maar. 

* DOETINGUEK., gem., teU 500 R. K. - BI. 384. Beb4fH«w 
het Wbk. opgegevene fabryken , heeft men er nojKeene.fabiyk vaii*b«rdi 
leep en eenefabryk van chemicaliën. — Rl. SoO. De Yipe-Adniifipl 
en Pair van Franliryk, Kabbi. Hbbdbik Graaf YBiUiiBU.,. f 31^ OcU- 
her 1845. Dobtibcbbr ia mede de geboorteplaats van. denSehildee 
JoBiHHBs DB BoBaioftST ^ geb. in 1661, t in 1784. 



DOM. 799 

* DOKVBEfiN ii0ia C8A6 «aao boaUn brag o? er bei Ou4«-lfftaije , 
«fé 19 eil. Of dan. «aUrtpiegel. 

DraVKEBKSGHK^LUIS (HET POLDEaTJBBBNBDBtf-DB-) , oo- 
bebirisd^ pold. in bet Lamd-var^tttusden f prov. Naerd-Brahand ^ arr. 
*§ B€H9ff0mhó9Bk , \adI* fftmdên, gem, Drongekn'U^iyoörd'Oontinjen' 
oi'IhÊweren ; paloide N. aan deD Do«TereDécbe-aaedyk « O. en Z. aa& 
bel Onde-Maatje , W. «aa bet Poklertje'beven-de'>brog^v»n-Doeipe» 
na, — Dtese pold^ welbe vóór bel jêar 1798 bedybt is , healaal , 
irelgcM bel Isadaeler^ eene eppwvlalUe van 9 band. 17 ¥. r. 80 t. eil», 
en «aidi deor ceaen boBtev dnïbier, wQd O^t ell., veonien met eene 
klep cB sebvif , op bat Oade-Maasje , tat» bet o^ertoUfge water otkl^ 
last. Hei Uod V^ 0,tfO ett. bosen A. P. De boo||;U der d||kea it 
1,8S iai 1s9S eU. — H(i wordt door de» ei((enaar leWe bestuurde 

BOGO, ^roonn. ryk in Omt'lndiSy op bet eil. J«e*^ in de tegen* 
woerdige resid. Kêd^, naby de Zuidkust. 

*D01JUM bebott^ti ifedeelteiyfc totdegem*Ff«fiei#r| gedeeltelyk lot 
bel d. Bütmn, griet. PtmnêkeriBtdêel , o» ieli 6 b^ en ruiin 40 ïnw*, ak : 
4 h. en 50 inw. onder Franeker en 9 b. en rnim 10 inw. onder Hittumm 

DOUUHBBVAART , water, prov. Friegland. Zie DmiBasTAABT.W. 

DOIHBÜREN of DoiHüun , geb., proT. FrUtkutd. Zie DoHiAiotro. W. 

BOITSB-WISL , meer , prot. Frteslaiid. Zie Win (Da Doitsi-). W. 

DOKOR, eiJ. in Oo$l-I$Êdië, tot den jifoer-AehierwaMkindên be- 
kooreiMie* 

DQLBBRG, boort, io bet Land-Wim-Falketdmrg , prov. Limburg , 
arr. en S| u. O. van Ma&tirickt , kant. en 1| o. W. van ffeerUn, gaas. 
en f o. van MUmmmt; met 7 b. en ZS inw. 

DOLBNBBRiGy geb., grootb. Luvêmkurg ^ kw., arr., kaoU en 9 u. 
Z.O. ^nn Diekink ^ gnm* Medemack , met 97 b. en ranm 140 inw. 

OOLHÜIZBN , geb.| prov. Frie§land , kw. Zevenwouden , griet. Oom' 
tmriamdf anr. en 5 o. Z. vna Snêek, kant. en 5 u. W. van de£em» 
■MT^ oodcr Omdewntdum* 

DOLLEMAIiSKOLK, meertje, prov. OvtrifêseL Zie Df lhaaskole. W. 

DOLO, d. in Ooti^Indië, op het eil. CeUhe$, op de Noordooste- 
mibB Uodlong, resid* MmadOf aoo de Bogt-vaa«Ce^;e/t. 

DOLOR, d. in (htUlndie ^ op bet eil. Jaiia ^ resid. Pthéhngan ^ 
is oene firaaye vallei, bQ den borg Palerman. 

DOLPHTN (HET HOF-DB-) , buit., op bet eil. WaUkerm ^ prov. 
ZeclonMl, arr., kant., gem. en 10 min. Z. O. van ifidtteJdir^. -— Dit 
boift. faMlaai» met de daartoe beboorende gronden, een» oppervlakte 
vna M bond* 47* t. r. 86 v. ell., en wordt in eigendom bezeten door den 
Heer Mr. W. N. LAMaaoofsa» , woonechtig te Middelburg. 

'DOMAN staats of BAaxoHG-DoiAH , lees»* of OtBjoso^DoBAa. 

DOMASy berg in Out'indiif op bet eil. Joea ,. ods. resid. ITra- 

— Het is èen der kraters van den 7*imiboe&aii-PraAoe. 
libMBOS of Donaosea, pUat in den Biétbosck, prov. Noord'Bra- 
anuJiredA, kaat^ (Utitfk^ui, ^m. Madê^-^n-Drimmeteu' , waar- 
TOA gadaabflo bekand a\|D. Zie Dohbos {Ki.ii»a-NmnwiB-). W., Doaaos 
(SiBOwa-) W. eo Dobms (Ooi^b.) W. 

"^DUIOBBG. De kerk is den 10 Oetober 1848 eene prooi der vlam- 
BM» gowoedsB , doordien do bliksem in den toren sloeg , wearby onder» 
s^wadcsM aMaar bewaavd wordende oade beeldeh en gedenkstokken , 
door de ▼lammen vernield of soodanig beschadigd xijn , dot x^ voor de 
oodheidavrienden als verloren moeten geaebt worden . In 1840 weder op- 
gebomrd , vserd da kerk den 17 FebraaaO 18<M> plegtig. iogewQd. Dezt 



740 DOM. 

nieuva kerk is een wnToudfg » langwerpig vierfcant gebouw, van een or|rel 
Tooriïen staande tegen den ouden stompen toren , die oogniel bcrsleldis. 

DOMEINPOL DERT JE , onbehaisde pold. in den Siesbotek^ prov 
Noord'Brahand f arr. 's Hertogenboteh , kant. Heusden , geo)« Dtu- 
êtn^Munstet'tn'MuUkerh i palende W. en N. aan den pold. Kyfhoel, 
O. aan de Bakkerskil , Z. aan het gaatje Bekaf. — Deze pöld. beslaat, 
▼olgens het kadaster, eene opperTlakte tan 1 bond. en watert nïl door 
een bonten duiker op hel gaatje Bekaf. Het lomerpeil isD.60 ell. Iw* 
ven A. P. De hoogte der kaden 2.10 ell., boven A. P. 

DnOMILANS , kaap in O.-Indië, op het eil. Bomeo , r^k Borneo-Proper. 

«DOMINIKANER-KLOOSTER, voorm. kloost. te Lnximbitfg. ^ 
Nadat dit kloost., in het beleg van 1543 , door de Franselico Ter- 
woest was , verkregen de Kloosterbroeders een erve in de Bovenstad , 
by de DrieTnldigheids^Kapel , uraar zQ een nieaw klooster booidM. 
Dan het dak van dit nieuwe gebouw, in faetjaar 1594^ door den Mil* 
sem in de asch gelegd zynde , verkochten de Couventualen het , is bel 
jaar 1628, aan eene vereeniging van Geestelijke tosters en Tettigdea 
sich by de kerk van St. Michcl. 

DOMfNIKANERKLOOSTER , voorra. kloost, te Megen , te SÜllmi 
en te Zutphen. Zie Paedikbbbrrii. W. 

* DOMMELDINGEN is een d (^een geh.) üct heeft eene bijkerk, 
die door den pastoor en den vicaris van ff^eimenkerk , wordt bediend. 
Men telt er 104 h. en ruim 660 inw. 

- * DOMMELEN , geni., beslaat , volgens bet kadaster , eene opper- 
vlakte van 728 bund. 92 v. r. 26 v elL waaronder 561 bond. Sf 
V. r., 57 V. ell. belastbaar land. — Men heeft er 1 graanmolen. — 
Vroeger had men er mede 1 bierbrouwer^ , doch die is verfaileo 

DOMMELOORD, buit. in de MeyerU van 's fferiogenboi^, ï^. 
Oisterwijk, prov. JVoard-arahand , arr. en | u. O. van ^sfftrlogn' 
hoseh, kant., gem. en { ii. W. van Boxtel, bij da Halsche birièfe. 

DOMMER HOLT (gerigtsbosch) , bosch. in het graafsch. Zutphen, 
prov. Gelderla^fij gem. GorsseL 

DOMO-EILANDJES , eil. in OosUlndië , ten N. van het eil. fioru. 

DOMPALIS, distr. in Oost'/ndii, op de Noordwestktitt tan bel 
eil. Celehês , ten N. van de Parlowbaai. 

DOMPEN (DE), voorm. buurt, op het eiUTerseheUmg, ZnBiiininjin. 

DOMUS GAUDII , Latyosche naam van de voomi. abdy Tu Ham, 
in StaatS'Vlaanderen, Zie Hagb (Tbb) W. 

DOM WIER, by verbastering DoNflwiBR , geh , prov. Fries&MMi, kv. 
. OatteraoOf griet. Idaardermdeeï^ arr. en 2 u. Z. Z. O. vsn Leeavir* 
den, kant. en !{• ü. N. N. O. van Rauwerd, 20 min. Z. vaa ^l^ 
rega; met 6 h. en 40 inw. 

DONAUMUHL , molen in het grootb. Luxêmhirg , kw., arr., ea 
kant. Luxemburg^ gcns> Eiék, 

DONGK, geh., prov. Limburg. Zie Dohk. W. 

DONGK (DEN), buit. in het Overkwartiêt tier prov. €irêck,m, 
en 5 u. van uémersfoart , kant. en 5 u. van tf^ijk'hif'Dmintté, 
gem. OPêr-ett-Ifeder-Langbroek, 20 min. W. van Ovet'Lamghr^ — 
Dit buit. beslaat , met de daartoe behoorende gronden , eene opper- 
vlakte van 94 bund. 915 v. r. 50 v. ell., en wordt in eigeodoai beu- 
ten door den Eeer J. D. G. G. Baron d^Ablaibo vas GiBsitniit} 
woonachtig te Doorn. 

BI. 425 sUMt : DONDO Ues .< DONDA 

«DONDELINGEN behoort thans tol het kant. CapeUen. 



DON. 741 

OOHBRaBSllG, lioogie io bel OHriwartier der prov. üiredU, g«m. 
Duikmk9Uf aan de OoeUUde ysd den straatweg, waarop lich bofon bet 
iamiliegrar der Ueeren van Nillistbtii een hoog steenen monamcnt Terheft. 

DOND£KDAM, aUeensUand k. ïaSchuiand, proT. Zuid-BoUand^ 
arr. en 4 q. N. O. ^aa RoUtrJam , kant. en 3 o. N. O. van HilU- 
gerJkerf , gem. en ^ u» N« O. ¥ao MoercapêlU. JQet ii een tolhuia op 
den lV«^ tusichen Moercapelle en Waddiniveen. 

*I)0llD£RKOXSl>UNT ttaai.' Zie DemKOMivoflT. Uea Zie Dnrri- 



DQND£RZAND, naam, onder welken de BoTBiisn-Ki.iin-EijnwA4aB, 
pro?, Ifoord- Brabamd , mede by bet kadaster bekend staat. Zie Eiiu- 
WAAio (BovBima-Kiiiai-). W. 

IXHfDERZAND (KLEIN), of bet KlbisStdkjb, pold. In den Bies- 
Iwcè, prov. Noord» Braband , arr. *s fleriogenbosehf kant. Hemden^ 
gen. if^erietêdam ; palende N. O. aan de Bovenste-KIeuie>Eyerwaard , 
0. en Z. aan bet Geleïgat, Z. W. aan de Benedenste -Kleine-EUer« 
«aard , ü. W. aan bet Gat-Yan-den Haan. Deze pold., welke in bet 
jaar ISi4 bedykt is, beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte 
van 3t bond. 61 v. r. 40 v. ell. met de kaden , en wordt door drie 
bouten duikers aan de noordsyde des polders , wyd respectivelQk 
0.96, 0,43 en 0.35 ell., ieder voorxien.vaa eene klep, op betGal- 
vao-deo-Haao vap bet otertoUige water ontlast. Het land ligt 0.70 
boven A. P. De boekte der dyken is 2.015 tot 3.10 ell. Dete pold. 
bekoort aan bet domein en wordt door eeiien Ontvanger bestaord. 

DOUGDEH , d. ia Ooêi-lndÜ^ op bet eil. Javüf resid. Prtanatf'^ 
Bêjj^Uciagtptn , distr. Bandomg, — Door eene uitbarsting van den beq;^ 
GoeoCeer, welke den 14 Jony 1826 plaats bad, werd dit d. gebeel 
doar asch . overdekt. 

* DONGE (DE).. De oude loop van dese rivier is , van waar zy licb 
met de 's 4r.ra«eismoerscAe-f aori vereenigt en tot welk punt zy 
Qog tydens de iolyving in bet Franscbe ryk de scbeiding van Hol- 
land en Brabaod beefi uitgemaakt, tbans onzeker. Van bet Oester- 
beulsbreek aebynt zy , onder den naam van Striene o( Stryne, 
westwaarts ffeloopea en Holland van Braband gescheiden te bebben. 
Alleen weet men , dat — . daar de Donge dikwyls bet zware opperwaler 
aiel kan loaaen en daardoor de kaden overliepen en doorbraken— * >V il- 
UB di Goede, Graaf «an Henegouwen en Holland^ ten beboeve der 
gem. Oostcrhottt en Dongen , eenen vrijen watergang verkocbt beeft , en 
de Donge .door *s Graven laod in de Maas te leiden , waacvan de brief 
by Graaf Wii.Lni, J*i vin HBsseoüWBii, Heer van Beaumoni, zynen 
bfoedcr , en Wiusm vsji BameoowBa , Graaf «on Zeeland , zynen zoon , 
ep Maria-Mogdalena-avond 1335 , Ie Bincbc besegeld is. Vermoedelyk 
is ten gevolge van die vergunning een kanaal uit de Donge of Striene , 
langs de ooelzyde van Geertniidenberg , naar de Maas gegraven. De 
gnete vloed wan 1421 jbieeft den ouden toestand zoodanig onkenbaar ge- 
maakt, dat er met.eenige zekerbeid geene sporen meer aan tie wyzen 
■ÜB^.haewel men in die streken nog veel van den loop der Ondo'» 
Donge spreekt. 

DOHGE (HET NOOBJDERGAT en HET ZUIDERGAT-VAN-DE.), 
twee anaao vast de Donge, welke rivier zich ten N. van Statendam 
spb'tst y zich op de boogte der baven van Raamsdonk weder vereenigt 
en daardoor een eiland vormt, bestaande uit de bekade polders Gas t- 
bniswaardcnJiindonk; de eerstgfnoeifide arm l^pt baooorden 
en de andere beaaidan dit eiland. 



742 DON. 

* DOKGENWJMl. He fabi^fc a«éaar is gMlolw. Oaaim Mmn 
ém witr steenen {gebouwen , tbans ¥ceiA«iuiB ; verder «en* boerëor^ 
en een landhuis. 

«lN}1iGeR. ttmat: Zie Pbaurs. Uei: 2ie PAifut (Bt). 

* BONGERADEEL^OOST-) beslaat , vorens kei kadaster, eeneoppv 
vlakte van ^8067 bun^. 75 v. r. M v. eli., «raaronder 7941 bond. 6ilv. r. 
16 ▼. ell. belastbaar land. Het grielenyirais staat te Metslawisr. 

" OONGËRADEEL (WE6T*) telt slechts 15 d., synde Bornwer- 
derhoizen een geb.; beslaat, volffens het kadaster, eeoa opper- 
vlakte van '<74>0 bond. 59v.r. ISv.eiT., waaromier 6608 bood. 18 f. r. 
15 -v^ ell. belastbaar land. Het grieten^iiis staat te Ter naard. 

DONGO-TABE, berg in Oost-Indiè\ op bet eil . ^imii6imm. 

DOIÜGWIER , geh., f)rov. Friesland. Zie Doivrisa. 

"* DONIA , bjj Hallnm, «as een aeer «eboon hais , geheel uit kei 
frater opgsfhaaid , met vier torens , elk met eenen verguldeB weerhass 
prekende; verder met verwnlfde kelders, in welke een rasmoleo, oai 
het koren' te malen , gevonden werd. Doch de Doekomers itakes het 
in de xestiende eeuw , in brand , en Rvoaa Abmhga , die, het bevsooési 
brak dadel yk de overbl^fselen verder af, verkocht de steenen , letteeu 
een gewoon buis in de plaats en woonde daar onderscheidene jif«|. 

» DONIAWARSTAL , veg. a , tiaatf Oad-FriesUmd , lees: /'rin- 
land,'*^ Dese «riet. bevat de volgende 4 Herv. gem.: Goinaarlfp- 
en -de- Broek, Langeweer -Tevoele-Dy ken-eB-fioera* 
iwaag , Oowsterhaa4e-01douweT-en-0«w8ter-NyegiCi 
Tjerkgaast-St.«Nicotaasga-Dotiiaga-Idskenhuisen-eB* 
Legemeer, welke 10 keiiien hebben. Het grïetenijhais sliatli 
Langweer. 

DONIA WIER, geh.^ prov. Friesland, kw. WestergoOf griet. JFmmm- 
deel, arr. en 5^ u. N. W. van Sneeh, kant. en 1^ o. N. W. van Boltwed^ 
i n. Z. W. van ^ensy waartoe het behoort; met 5 h. en 90 iaw* 

DONK , geh. fn de Meijerij van 'sHert&get^sck , kyr.Maaslani, pfSft 
N^Btaband, arr. en d^ u . Z. Z. O. van V Ueriogenhomh , kant. en 1 1. 
N.W. van FeghÉl, gem. en 2 ti. vanDtnfAet*; met 19 h. ealS^iaw. 

*DONK (DE), voorin, kast., lag 20 min. W. teo Z. vaa^MRttmi 
en is 4^rst in het begin deser eeuw afgebroken. 

DONKER BROEK, kadast. gem., prov. Prieshnd^ kw. ZcwkwhnIbi, 
fj^ntX, Stellingwerf 'Oosieinde y bestaande uit de d. Donkerbrsek| 
en een klein geaeelte van bet geh. HaulerwQk, en, volgeos hé 
kadaster, eene oppervlakte beslaande van 5382 hond, 55 v* r. 67 v.dLi 
waaronder 5S56 btind. 86 vi t. M v. ell. bdaatbaar iand. 

DONK£RE'&LUIS (DE) , eene der 4 oveiweHde slttisen , bioiMi é 
stad Rotterdam^ waardoor de Rotte nitwatert, wQd 5,14 all., ligftafc 
3,06 ell. beneden middelbare eb. Zie verder Rotvt. W* 

DONRERStOOT , bekade niterwaard aan den Reifepwaardf om. 
Znid'Holland , -arr. Dordreeht , kant. en gem. RidtMterk f ptioall 
N. en O. aan de Bekade-gonen-van-den-Neord , Z. aan het Zaoi« 
W. aan den Kerke^polder en den Woude-pelder* — Deie nitenraill 
is onbehuisd en watert nit door eenen molen op de Noord* 

» DON KERS VOORT ligt 1} u. N. N. W. van behnond, en telt, Mt 
diefden, Karstraat , Heereneindtn Kapely 58 h. en 980 lat» 

DONKEL of DoifSBL , bours. in de MesfertJ vpm 's ffêriegenboseh, k«^ 
maasland^ pyrov* ftóord'-Bmbond ^ arr. en 4 o. 0# van • *9 n a i o gmik m t k , 
kant. en 1^ n. Z. Z. O. vail Om, gem. ea i n. ff. W. van Ifisitl' 
rode; met 45 b. en 960 inw. 



DOft. lis 

HOODB^MAM, ftrm d«r m. dè JloAf. Eie Maïs (m-Domb-). W. 

DUOtieNHOEK , B«h. iii 4è IKèifefif mm *s gtrioffènboieh , kir. 
Buuslmnti , |7rov. Ifóord^BiMKbamd , Hit. en 1i{ u. Z, Z. O. van *f /Irr- 
tj ymè irA , k«tfl. en 1 ». M. W. van Vtgkel, gem. eo 7 min. van 
BtMketf met 98 k. en onfeveer MO inw. 

DOOBB-STEfiG^fi), weff in faet Land-^H'&euidèn, prov. ifoonl- 
ëréhmad , pnt%, f^ifk-èn^jÉnmny , in eene itiiéeiyiLto Hgling Ionp#nde 
van de W^esteeg naar deb Maatdyk. 

DOODKISTEI!«K&AP , kaap in Oott-imHi, het NoordoeslelVka pnnt 
van net wi* c^ivnef* 

DOOL (DEN), g«h. in den JlhUmermêÊord , prov. Zuid-Holhind , 
anr., kaot. en in. N. van Go rim l h e m , gem. en { n. van Meerkerk; 
mA 4 k. en etogeveer 40 inw. 

DOORBtfROTM, gek., prov. Limburg. Zie Doamoifi. W. 

{OOORGfiiSST, Xiree «eh., prov. Ifeerd^UMgHd» Zie Doaeettt 
(Gm^v-) vr. en DoHstBSt (kitiv-). W. 

* DOOftN , gem. -^ CMer de alkier gestaan hebbende Predikanten 
verdienen melding de Godgeleerden JonAüatsGuaittE van 179S—- 1797, 
<Ke den tt November 1846 , aris Ond^-Boogleeraar ie Ledden , over- 
leed , en ^ncn mnHi Tftiemmes Amiarvs Giaussr van 1819^18123 , 
t ^ September 18S8, aU Hoogleevaar té Groningen. — De dorpscbool 
«onft gemiddeld tleor een getal van 180 leertingen bèsoebl. 

BOOftilUOEK , ook «el DotaiiKdtK gespeld , gek. in^ de Meijerij ean 
'effertefenkoUkf kar. 'PeeUênd, prov. Ifoord-Braband f arr. en 4 a. 
N. O. vaa 's Aitriegèttb<nek^ kant., gem. en ^ u. Z. van Zeghel; mei 
!0 k. eo TOD inw. 

DOOftNSGHE-SLUfS (DB) , tlnis in het Land eon AlUna , prov. 
/999rd-9rtAamd , gem. en 80 min. N. W. van Aln^kerk^ dienende tot 
mtwatering van den pold. Oddendoom. 

* DOORNSKIJR. In 1845 is in deie gem., te Kamper-Nieuw- 
slad cene kerk meipaslorQ gebeowd. -^ Het d. komt in 133S onder 
den naam van Dnaisinc voor. 

DOOaNSGHS-ZIJL, shiis, prov. Oeèrifuei, in den Kenter* Vechidijk, 
gem. E«ollA>j9ertpei , een groot mir N. N. O. van Zwolle, nab|| de 
kaveiatke den Doorn. 

*OOOIIWBRTH. Aldaar is oen voelveer over den Ryn , het 
Beer wet tb scke- Veer genaamd. — Het wapen der heerl. Dooa- 
wrttfft bertaat in een veld van goad , met eene faiee , boven en onder 
vergearid vaiD drie vierkante blokjes geplaatst in den selfden sin , alles 
Taa anmr, gedekt door een markiezen kroon. 

DOOTTSS-WISL , mee^ , prov. FrkiUmd. Zie Wibl (as Doms) W. 

^DOADRfiCHT, gem. BI. 457. Aldaar syn in 1849 binnengekomen 
W, nilgevaren 178 schepen. ^ BI. 458, reg. 53, ttoai: A. Hit- 
Uitts. hes: A. Wiitaaavs. ^ In 1840 en 1841 beeft men to Dos- 
• am t een e aïenwe Boterbeurs gebouwd, op de plaats, waar vroe- 
ger Aaad dn Uitenen waag en de Engelsche kerk, die in 1839 
en TM, ttèt nog twee andere gdiouwen , sijn afgebroken ; de klok en 
hel onr«nk van de fiolerbèurs vond men vroeger op do Engelsche kerk. 
fn faet féonw ii eene taal bestemd voor een Stedeiyk Mnsenm 
van schilderyen van Dordrecbtscbe Schilders^ — Bi. 
466. Mea telt te Dotnattit StoO (niet 100) Israëlieten. -^ In 1849 
is er een nienw R. K. Weesbttis, in de ff^ijmtraat ^ gesticht, en 
inl848een BestedaliAgenhuis , ten behoeve van de Her* 
vormde gem een t«, op hel ÉfiÊgynkef, -^ Men heeft te DotnucBT 



744 DOR. 

behalvo de io het Wbk. vermelde liefdadige inrIgHngen eene Spaar- 
bank, opgerigt den 5 Mei 1818 ,' eene Yronvenvcrecnigiog lot 
bevordering van den ledelyken en stoffelyken weU 
• tand der Armen, den 21 Mei 1844 opgeiïgt ; eene i o r i f tinf 
lot onderwyft van kinderen van minvermogende en Diet 
gealimenteerd wordende ouders en eenige meer be- 
jaarde personen; eene Maalscbappy ter bevordering vao 
het onderwgs van min vermogenden in de Hervoroide 
godsdienst; een Departement der Protestantsche ¥er«e- 
niging onder de sinsprenk: Christelijk Hulpbetoon ; een DepiN 
ie ment der Protestantsche Vereeniging onder de sin- 
spreuk: üniias ; eene Afdeeling der M aatschappy ter be- 
vordering van het godsdienstig onderwys io de koioaie 
Suriname; eene Afdeeling de^r Prptestantache Heat- 
schappy ter bevordering Tan Welstand, vooroaroeigk 
onder landlieden; een Patronaat der Pro testantsebe- 
laodbouwkundige gestichten voor verlaten eo Te^ 
waarloosde kinderen te Montfoort; eene Afdeeliog 
der Zuidhollandsc he Maatscbappy tot redding tsi 
schipbreukelingen en eene spaarkas, opgerigt io April ISSO. 
Ook heeft met er eene Bank van Leening. •— BI. 467. flet Ge- 
nootschap: Divena sed Una is , in het jaar 1850 , toegetredep tot 
en mitsdien geworden eene Afdeeling van de Hollaadiehe 
Maatscbappy van fraaije kunsten en wetenschap- 
pen. — in 1847 is te Dobdrbcbt opgerigt eene Afdeeling van 
de Ho Hand sche Maatscbappy van landboaw;io i9fS 
eepe Maatschappy voor tuinen landbouw, geaumd 
Dordrechische Flora , akmede eene Dordrechtsche Liedsrta- 
fel; den S December 1847 eene Koraal oefening, ten doel keb- 
bende de veredeling van hel kerkgezang ; den 15 Junij 1840 hel 
Uarmoniegeselscbap Euterpe^ en den 1 November 1845 de Ay- 
tchool. Er bestaan te DoaDSBCBT een Afdeeling der Masyh* 
school van de Maatscbappy totde bevordering der 
toonkunst; eene Normale Zangschool van het Depar- 
tement Dordrecht der Maatscbappy: TotJVutvÊïïHJU 
gemeen, en eene S t edelij ke Muaykachool voor saag- en 
instrumentaal onderwys, opgerigt io 1849. Het Zee* 
manscoUegie is opgerigt den 17 Oct. 1818, (niet 1831). Devtif 
is wit , met boven en onder een roode band , elk van i breedte der 
vlag. — In September 1850 is ingewyd de geheel pieuwe, in dat jaar 
gebouwde Nederduitsche Uervorm4a Diako.nie b e va>r- 
school aan de Stadsvest, ter plaatse , waar vroeger hel Hei|iga 
Geest- en Pesthuis ter Nieuwekerk stond. Faü^n 
VALBNTua was geb. in April 1666 ; Goai«£Lis Hotkck vav Pm- 
DRECDT , t ïn 17li5 (niet 1783) ; Jah Taawaa Aa^tsz. was geen Sehil- 
der, maareen Beeldbouwer. -~ Ook xyn te DoaaaaciT noe ge- 
boren de volgende vermaarde mannen, als: de Godgeleerdes: 
Jacobds LiJDios , f in 1679 , die tevens een bekwaam Nederdoitidi 
Dichter was; Adascebvs var oib Bbbo, geb. 20 February 1733, i^^ 
narü 1807, als Predikant te Arnhem , na sich roede als NederdiuUdi 
Dichter te hebben doen kennen , en Paviqs Bo§vblo , geb. omstiw 
1752, t 21 January 1819, als emeritus Predikant in syne gebMite- 
plaats; de Geschied- en Oudheidkundige Coaa^u ^^i p^ 
KE9, geb. 86 September 1630; de Latyusche Letterkaodige 



B o R. 74» 

AvMCM C«KTics, geb. tn 1504, f ^ J'^'Ö 1671, lU emerrtus Predikant 
fan de Waalsche gem. in sQne geboortestad; de Latynsche Dich- 
l«ra : Jas Willbi yxv STniiiBauü , die tevens de Nederdnitscfte lier 
banleerde^ geb. 16 Janij 1708, 1 1^ ^«art 1772, en Mr. Jakoi Hirdaik 
Hmoivt , geb. 29 Julij 1756, f 14 Februarij 1845 ; de Oosierscbe 
Taalgeleerde Gbrabd Koipbbs , f 11 Julij 1815, die tevens eeo 
gelecx<d Geschied- en Oiidbeidkandige geweest is; de Schilders: 
Da& SfMP, geb. in 1610, t >n 1686 ; Jacob laYec^, geb. in 1624, 
"f in 1674 : Abib Huibbrtss. VBavBva eo Geearddb Jager , die beide in 
hetflaMdeo der seventieode eeuw leefden ; Benjahin Gotp, f in het eind 
der aeveoticnde eeuw ; Hobbrt tah Hatbstbir , geb. in 1640 ; Abrahab 
Tas KouiAAT , geb. in 1643 ; diens broeder Babbwo tab Kolraat , geb. 
in I6S0; JoBAmns Otfbbmabs, geb. io 1646; Jacob Moelabbt, geb. 
w 1649 ; Jacob var db Robr , geb. in het midden der zeventiende eeuw ; 
Wevm Das , geb. ïn 1726', f in 1786 ; Wootbr Uitbblihmiob , geb. 
m 1730, t >n 17B4; Corrbus YBRaBULBR , geb. in 1732, f ■" l813; 
Jax A««9as , geb. in 1738, t ^^ 1805; Laurrbs Geldbrbloi, geb. 
anoairetti1748, tin 1778; Dionus tar DoiifiB*i , geb. in 1748, fin 1819; 
Pisna HersAB, geb. 31 Augustus 1755, f 9 April 1837, Jobahiibs 
SoonrsARBRs Pibtersz , geb. 1 November 1755 , f in Junij 1842 ; fifi- 
cam VBasTBBsa, geb. 30 Augustus 1756, f ^ ^o^cmber 1843; Gilles 
Smak GnBaoea, geb. 10 Januarij 1770, f 3 December 1843; Martiros 
ScaeBHAü, geb. 29 Janaary 1770, f 30 October 1848; Arboloos var 
WcuAz., geb. \ü 1772, f 3 January 1818; Jobah Hbrdrir fiosaAHBa , 
greb. 21 Jalij 1775 ; Lbbrsbrt dr Kobirok , geb. 12 April 1777, f 8 Junij 
1849, en Grorcb Adab Schhidi, geb. 17 Mei 1791 , f 23 Maart 1844 ; 
de Teekenaars: G. Maklrtr, geb. in 1753, fin 1816, en Hbrba- 
VÊSwm Wrr, geb. in 1764; de Graveur Joharres Crristiaah Berdorp, 
gdi. 1 3attaarij1766, 1 1^ ^<*^<'n^'' 1849; de Staatsman Ockbr 
aRriRAinTABDaiRL, geb. in 1759, t ^6 Oclober 1832; de Zeeheld 
Picm Hrltill, geb. in 1733, fin 1826; de Kapiteins der Wa- 
tergeuaen: Dirk Wor en Wovter of Baltos Frahszoor; de Dich- 
teressen: Pbtrorblla Gavharira var Strehbbbcbn, geb. 26 Mei 1705 , 
ti4 April 1759, en Klara Giitreh , geb. in 1708, f ï» 1747, en de 
Sebild eres Corhblia Scbeffer, geb. Lahbb, f in 1839. 

* DCttDRECHT (STAAETPOLDËa-VAN.) wordt ook wel ob Polder- 

▼AB-ScaaAB genoemd , naar den Heer G. Scrrab aan wien hy door de 

•tad Dordrecht verhuurd is. 

^DO&BSCH E-BEER, Haat : zie DortsghR'Bsbk, leeg: Zie Dortischb-bibr» 

•DOHDSGBEWAARD, pold. stoaf; Zie Dorssbwaard , /ra .• Zie 

DensBcm waard, W. en A. 

DOaOSCHE-TOREN (HET GAT-Y AN-DEN-) , kiliè den Biethogch, 

fttff, Ifoord-Braband, gem. Werkendam, dat uit het Gat-van-den- 

ftattR Toortkemeode eerst in eene bogtige noordelyke rigtiog en voorts 

ta eene zuid westelijke strekking door den Muggenwaard beenlodpt en 

sidi ia het Zalmgat ontlast. 

DUSl of DoRBiRAViH , Tlek in JustralU, op de Westkust van Wxeuw* 

Gumta^ ten N. W. Tan de Gechinksbaai , aan eene baai , welke door bet 

firaaders-oiapd gedekt is. Het is, soo men meent door Beadjoes van 

Bomeo bevolkt , telt vreediame bewoners , wier groote woningen , inwen« 

dig io de lengte door eenen gang afgescheiden , op palen boven water 

ËboQwd aijn. Smalle en lange bruggen strekken tot gemeenschap van 
t eene geboow tot het andere. Men vindt hier veel massooi, ook 
ambergrys en vooral verscbeideohaid van da fraaiste paradysyogaltQ. 



746 ft O Ri 

DORENflOEK , geb^ prov. Ïfowd-Brülbimd. Zfo Dooinon. 

DORBNLUST , buit. op WakKeren. £ie Domhlost. W. 

DORENSPIGy oude naam yaa h«i d. Doobbbpmk, prov. GeUbiw 
iandf in 1333. Zie Doobiispi»* W. en A. 

DORONBÜRE , plaaU , v«rmeld als te Kggen io bet graaft. jÊtié' 
lande , zonder dart men weet welke dattrmede bedoeld 'wordt . 

DORPEN (DE), geb. m de vrQe beert. Schagen , prov. lYooré- ffoUM, 
arr. en 5 n. N. 9. van Alkmaar^ kant. en 8 min. Z. van Stka^^ 
gem. Schttgen'en-Swgkwm} met 7 b. en 60 inw. 

DORP-EN-SLOBGOfiS , gedeelte polderland , in den Omi0-%efa», 
prov. If.Braband^an, ifrMla,kaot. Zevenbergen^ gem. Fijmwrt'eihlhf' 
ningen , vülgens het badaster eene oppervlakte beslaamle van M boüdt 

DORP-V AN-DEN^POLDER (HET), plaats , voorkomende op «ode kaar- 
ten , als «elegenin de prov. ïf.BnAand^ omtrent den AuverawfMt^ 

DORRERADE of eigeniyk oa DoaauBHSKADB , weg in Rijnland, jm, 
Zuid-Holland, welke, in eene westeiyke rtgting, van de kerk na wal» 
dinzveen naar den xoogenaaroden Donderdam loopt. -^ Aangetiei kla 
weg tusschen nitgeveende plassen doorloopt , kost htj «eer veel van oié(^ 
bood , too van paal- als puinwerken , dcpOfdien bet water er mét (i^ 
weldige slagen leoen aandruiscbt. 

DORRIGENDAM, oude naam van fa^ d. Dim«nt»Mi, prov. Wmé- 
HüUand. Zie Dubcvbdam. W, 

* DORSCHEID , is een d. (geen geb.}. «^ Sr k eene berk dia utr 
eenige jaren tot eene socearsalw is verbeven en tot bet dek. vaa TtMm 
beboert. Hen telt er 10 b. en ongeveer 100 tnw. 

*D0RSELEIND ligt 4 o. van U Ilertogenbcaek. 

DORSHOÜt of DoiBsnooT , geb. ïn de Meiferrf vénU SertogeiA9§lk, 
kw. Peelluend , arr. en 4 n. Z. O. van 's Heriogefdfoseh , kaot, gen. 
en { a. N. Vf, van Fegheï; met 09 b. en 300 iaw. 

*DORSSCH£ WAARD, beslaat, volgens bet kadaster, eene sfper- 
vlakte van 126 band. 5 v. r., en wordt door eenen fneteii, fia lw( 
overtollige water ontlast. Het land ligt 0.25 ell. «nder A. P. 

*DORSTMANPLA AT beeft een afstekend strand aan de vetttijde; 
begint bfj Stavenisse en eindigt aan Gorisboek. De noordnjde, «eae 
drooge vlakte , die vrij ver uitstrekt , vormt de bogt van bet Keetea. 
Zy valt geheel droog en is meest overal steil en aan de raid^de af- 
gebroken« 

* DORTERHOEK ligt 1} u. van Deventer en telt 41$ b. eo 9M mv. 
DOSSIE-STRAAT , seeëngte in Oiftt-fndië, ten Z. van b«t eil 

€hoóULingga. 

DOUK (DEN) , de suidoosteiyke pont van den xee^k Op M tÜ. 
Texel , prov. Naord-Rolland, ^ Den 15 November 1775 bad aldaar 
eene doorbraak plaats. 

DOURGA-BOGT, baai vtïAu^faiii^ aan de woslkfist van Ifteaw-Gaim. 

DOURON , eil. in (hst-Indie. Zie Daioii. W. 

DOÜVELDERDIJK , voorm. dgk in Zalhnd, prov. Övenfuel, «f 
der I^esenttr, in bet begin der veertiende eeaw gelegd, doch is 
welks plaats later de Sneppelinksdyk is gekomen. Do naam ii B«g 
bewaard gebleven door de Douveler^kolk en Doaveler-trts, 
daaromtrent gelegen. 

DOWA , PoBLOB-DowA (na twbb uukinBa) , eih in Oot^Inüi^ in di 
Ze« min Java , aan de noordknst van bet eil. Java» 

ORAAIIER (DE) , onbebmsde pold. in den Bietehbouh , prov. Ifoerè- 
Brékmd, arr. *è BiriogmdMck , kant. ffmirfen, gtm. XTerkndm! 



BRS. 747 

fl. Mtt éa Ottde-kll, 6. $m% den fKeawo-polderHl^Dertidf- 
, Z. aan de Grienden , W. aan het Steurgat. — - Deze pold., 

ie ia bet jaar 18S1 bediJlLt is , beslaat , Yolgeos het kadaster , eeno 
«pperviakte Tan 38 bond. tf7 t. r* 90 ▼. ell. iiet land li||^ 0.60 ell. 
Wfen A. P. 

BRIlAIOORD, meertje in Wmterkmd, ^row* Ifoord^ Bolland , aan 

èm OoaWBeemsler-dyk , nabij de banscbeiding tusschen Purmerendc 

mm OttHrtMiiaefi , hetwelk tich i^edetftteiyk met de Beemiter'Ring- 

<!••< fw eei i i gt ^ en i^eeltelyk ten O. Tan het Kleine-dijkje in den 

Ol wi mut a dke-poUiêr li«t. 

BlAjIKKHIDEA-liOLKNS (DE) , molengang in Waterland, proT. 
Wmté-MMandf in de Oott-Beemtter. De 'boTenmolen werpt sQn wa- 
tor «ii io de Rin^loot , naky het Draaioord. 

mAIOOaDSa-SLOOT (DB), molentloot in If^aierland, proT. 
Nwmé Hoilmnd , in de BtemtUr, loopende Tan den West-Beemster- 
d^, ten Z. Tan de Byp, in cene oostelyke rigting naar de Draai- 

D&iLillSTBRHÜtZEN , g<^., prov. Frintand, kw. ^eslefyoo^ griet. 
y j ift I ilw I u A il y arr., kant. en S n. Z. Z« W. van Sneek, onder 
£fe<9 ; net 4 h. en 50 inw. 

DiUkGTER, kad. gen., prov. FriesUmd, kw. Oöstetgoo , griet. $maf- 
UmffeHattdf bertaande alleen nit het d. Dragten, met a^n behoor, 
eSy -volgeBs het kadaster , eene opperfkkte bestaande van 5947 bnnd. 
dB T. r. 50 T. en., waaronder 58S0 butad. 66 ▼• r. 64 t. ell., be- 
laitbaar laad. 

* DaAGTEIl heeft , behalve de in het Wbk. fermelde fabryken , 
thaas nog : % tabaksfiibrykea , 2 ry tnigmakeryen , 2 wagenmakeryen , 
9 iwiitinagniolens , % rogm(Aent , 1 pel-, mout- en oliemolen. — > Het 
slot van den Baron VAa nAamiATaoB Slootbh, aan den Zuider-Lyk- 
weg , b a%eimkett. Aan den Noorder-Lykweg is een nie«tw slot ge- 
sliebt door den Heer MAanüvs ll4s«ia Gits, Zie HABasB4-sTATB. 

* DBAGTKll (ZUlDfiR*). Aldaar moet reeds in de achtste of negende 
cenw eeo kerkje gestaan hebben , tusschen den Hooge- Weg en den Slinge* 
weg , ivaar nn nog een kerkhof is j het werd in 1148 vervangen door 
een ander , gestaan hebbende op den Znider-Lykweg op het nog aan- 
wesige kerkhof. 

DftAGTfi&BRÜG of brug ao. B, brug op de Ovtr^Vduwe ^ prov; 
GeUerlamdf synde eene bonten ophaslbmg, liggende over het vierde pand 
van het Apeldoornsche kanaal. 

D&AGTSTBR-COMPAGNIE, geh., prov. Friesland. Zie GoH»AeBn(DB), 

* OftA^ÜFFBLT , de kapel alhier behoort tot de par. van Pmimh (niet 
tet BuMskam^en). Het d. heeft 23 h. . en 180 inw. 

«DBAWOLANG ligt resid. en reg. Chertbtm, distr. Gebang. 

"MEGTfiRLAND. BI. 499 reg. 5 seaa<.* Enkhnisen, lees: 
E nkhois en -en -Westeinde reg. 8 staat.* Hem, /ee#.* Hem, 
Ootterleek , — De tot op oltimo December 1841 , gemaakte straat- 
wegen in Bregterland^ beslaan 7293 strekkende bf 18.618 v. ell. en 
de mac-adams-wegen 53.684 strekkende of 112.648 v. ell. 

$ DBEI- JDNGFREN , d. grooth. Luxemberg. Zie üvvlirobi. W. 

* DfifilSCHOR , gem. ^ BI 502 reg. S9 staat > 1038 bond. 24 v. r. 
9 ▼. cli., lees.' 896 band. 37 v. r. 40 ▼. ell. -* Reg. 51 itaat: 
1278 bund. 2 v. r. 18 v. ell. iêes: 1096 bnnd. — Het d. DaBiscaoa, 
ofiKhooA reeds veel vroeger bestaan hebbende, heeft echter piik syn 



748 D E B. 

rnee&ln aanrien gekregen nadat Aboi.p tas Klibt , Heer mm Ra^esie^m f 
en z\jne vrouw Ahüa tan Bouboohdiê, ïn 1475, onderscheidene groote 
schorren aan Dbbiscbor en Noordgouwe bedQkt bad. Hen telt 
iT in de kom tan bel d. 98 b. en 730 inw. — BI. 505. NeTen» de. 
tombe van de gebroeders Ocsebsb ziet men «ene niet minder prachtige^ 
by niterslen wille, door Mr. PfBTBB Moo«B, die in 171^6 te *f Grayenhage 
overleed en bij deze lombe begraven ii, voor zicb zelve gesticht. In Yroe- 
ger t\jd werden kerk en toren door den PoIder-van-Dreisebor ooderhoodeo» 
zelfs werd toen de wyn tot bet Nachtmaal van 's polders wege bekostigd^ 
Ier oorzake, dat de pold. eens by watersnood zeer groote acbade ge- 
leden hebbende , door de kerk met zeer aansieniyke sommen gelds wat 
bygeslaan geworden. In het laatst der vorige eeaw beeft mea daarin 
verandering gemaakt, zoodat nu de toren bet eigendom eo ten latie 
van de biirgerUjke gemeente is, terwijl bet kerkgeboaw, met den aaa- 
klevo van dien , thans uit eigen zeer bekrompen fondsen moet onder» 
houden worden. 

"" DRElSCHOa (POLDER-VAN-) ; paalt Z. aan bet Dykwater. — 
Deze polder beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 
1132 bund. 88 v. r. 1 v. ell., waaronder 1072 bund. ^ ▼. ell. seboU 
baar land ; telt 39 h., waaronder 24 boerderyen , en wordt door emt 
sluis van het overtollige water ontlast. Het polderbestnnr bestaat oit 
eenen Dykgraaf , twee Gezworenen en eenen Penningmeester. — Ik 
Poldbb-vab-Dbbisgbob was vroeger een afzonderlyk eiland , dat door de 
bedijkiog van Noordgonwe en ifonnemaire aan Schouwen is ▼astgehedbt* 
Yóór den koogen vloed van 1287 of 1288 was bet LARD-VAB-DaBtacaN 
wel de helft grooter dan een paar eeuwen later. Aan de oversijde was 
toen een visschersgebucht , May e genoemd. Zie dat woerd. W. 

DREMPEL , kaap in jiustrahë, aan de Noordwestkust van NieUf^ 
Guinea. 

* DREMPT bestaat uit 138 zeer verspreid staande hoizen bewoond 
door ongeveer 1100 inw. — De dorpschool te Daaapt wordt des wia* 
ters door 130 of 133 kinderen bezocht , doch des zomers beloopt bet 
getal niet hooger dan 70 of 80. 

DRENK (DE), water in StaaU-V laanderen. Zie Dbihk (Db). 

» DRENTHE, bl. 308. Men beeT^ in Dbbrthb slechts 6 E. K. kerken , 
als: te Assen, te Koevorden , te Veen buizen, te Frederiks- 
oord, te Zandberg, onder Odoom en sedert bet iaar 1849 deieade 
te Nieuw Schoonebeek. Het getal ba vez. beeit niet meer bcdragoa 
dan 18, als zoodanig erkend en bepaald in 1698, als: de Kleackef 
Echten, Ansen, Rbebruggen, de Havfzhorst| Old^a- 
gaerden, Batinge, Entinge, bet Huis-te-Rn inen of des 
Oldenhoff, bet Uuis-te-Peize, Mensinge, te/lodea, de Helle 
of Terheil, Oosterbroek,, bet Huis-te-£elde later Yeaao* 
broek, Ter-Borgb, Weatrop, Vl edderinge later Laarvond 
en Dunninge. — Er waren vroeger ia Dbbrthb 6 klooster» , 1* de 
Abdy te Ruinen , 2? te Dickeninge , gem. de ^ijk , Z^ nab| 
Schoonebeek, 4* te Assen, 3® te Blydenstein^ geai. 
Rw'nerwoid en O*' te Bunne, gem. Fries, bl. 310. Dbektbb be- 
vat eene 9pperv lakte van 2,66,278 bund. grond , waarvan 78,000 baad. 
bouw-, hooi- en weiland , 11,000 bund.* wegen , water, bosscfaea, 
broekland enz., 37,800 bund. veen en 118,000 bund. heide. De be- 
volking in Dbbbthb bedroeg op den 1 January 1830 , 83,467 aielea, 
waaronder 71078 Hervormden , 3li$1 Afgescheiden , 4430 Roooiseb- 
Kathoiyken , 1964 Joden, zynde de overigen van verschillende gezindlea. 



D n i. 7tO 

$DftSIVt9CflE*REBSTEN . ^eb. of liever seer iilt{resirekt« strook , 
, ongeveer 5 u. gaans, langs de Reesl , in ecne kronkelende rig- 
lüig', tan bet W. naar het O. uitstrekkende , welke somtijds eene fer- 
ccatgin^ van eenige hiiisen nitmaakt , die ieder op zich zelve of eenige hij 
elkiiider genomen afzonderlijke namen hebhen, zooals de Bloemberg, 
de Pieperijy de Wildenherg, Rahberiug, Gesekamp, 
Svlirapveen, de Paardenlanden, de Kiefte, Tente, Lut- 
tergroppe, eos. Hel is gelegen in deproT. Drenthe, arr. en op 
bQniatti ponten ongeveer 9 n. Z. van Auen , jud. en adm. kant 
en rauD Sn. Z. W. van* Hqo^etfeen, gcm. Zuidwolde, riiirn 1{ 
a* êa W. Z., en O. van fCerkenbosck ; met 62 h. en ruim 350 inw. 

'MUSUMEL, gem., paalt If. O. aan de gem. Wamel/Z. Vf aan 
Hetnmaardeu, en beslaat, volgens het kadhster., eene oppervlakte van 
1985 boaj. 16 v. r. 95 v. ell., waaronder 1870 biind. belastbaar 
laad. — Men telt er in de kam van hel' d. raim 500 inw. 

DRIEBERG , drie beavelen op de Ifeder-Feluwêj prov. Gelderland^ 
gem. E^ea, op den rog der Edensche bergen. Twee dezer heuve- 
len hebben op de kruin drie ronde galen , van vier schreden middel- 
IQn , in eeaen driehoek gelegen , terwijl de derde van eene kuil in het 
middelpunt voorzien is , waarom men vermoedt , dat deze heuvelen 
vroeger tot ofierplaatsen gediend hebben. 

DRiEBERQ, berg op de Over-Fêluwe , prov. Gelderland , i u. van 

^ DRfEBEROEN , gem. , beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte 
van 1819 buod. 19 v. r. 14 v. ell., waaronder 1817 bund. 26 v. r. 
41 r* elL betasibaar land. — Men heeft in deze gem. ééne school , 
welke door een gemiddeld getal van 170 leerlingen bezocht wordt , 
waartoe ook de kinderen der gem. Hijzenburg bchooren. — De heerl. 
Danasaaaa vordt tbans in eigendom bezeten door Mevrouw de douairière 
VAM vriaiauAKa , te Utrecht. «^ Men telt in de kom van het d. Daie- 
Biafin 54 h. en 440 inw. — De vorige kerk , die nog kapels wijze 
geboowil ea van boven met eene scherpe spits voorzien was , is in 
het jaar 1850 door een nieuw , fraai kerkgebouw vervangen , waarin , 
ia 1841 , een orgel is geplaatst. — Het wapen van Driebebgbn bestaat 
aSt eea id vieren gedeeldschild 5 bestaande het eerste en vierde gedeelte 
«t eea weid van goud , met eenen leeuw van keel , het tweede en 
derde gedeelte nit een veld van sabel , met eene lelie van zilver ; 
aUit gedekt door eene kroon van goud. 

DURBERGEN, lees: DRIEBRUGGEN, geh., ligt gem. en i n. 

Z. W. -vaa fFaardeTf ter plaatse, waar de grindweg van Waarder 

naar Gaada ever de Dubbele- Wierikke gaat , en telt 18 h. en 120 inw. 

DRIBBERGEN (KLOOSTER-DER) , voorm. klooster , prov. Granin- 

^ca. Zie GaiJzv-Mossiuii-KKoosTia. W. 

MIBINSUKENDAAL , bosch in het Rijk van Nijmegen, prov. Gel* 
dvfaad, gem. en 10 min. N. van GroeêbeeL — Dit bosch ,. hetwelk 
meofc bepoöt is flMt dennen en akkermaalshout , beslaat eene opper- 
Thikla ^na 95 bond. 25 v. r. 10 v. ell. 
DRIS'GBZUSTERS (DE) , drie eil. ito Jutfralië , N. van de Geel- 



DBIfiiiOBFl JZBRS , b*., nrov. Zeeland. Zie Hoefijzbbs (Dan-). W.' 

DBIfiflOER,* geh., in het markgr. van Bergen-op-Zootn ^ prov. 

Nóord'Brmband , arr. en 5^ o. W. N. W. van Breda , kant. en 2| u. 

W. van Zevenbéryen, gem. Fijnaard^en-Heyningen^ 25 min. N. W, 

vaa Fijnaard; met 11 b., bewoond door 15 huisgez. en 60 inw. 



7ttO DEI. 

DRIEHOBK (DE), geh. ia debur. tao Breda ^ prav. Naoré-BnAnd , 
arr. en 5 a. Z. W. vao Brtd» , kanU eo 8} u. £. W. ¥ao GtmMftm» 
gem. Zutid^n^en-Wemhout ^ raim ( u. Z. W. Tan C7rM<-Zim(2«^^ 
waartoe bet kerkel^k behoort ; met 8 h; es rnim ISO iiiw. 

DRIEHOEK (DE) , b. in de Mtijmj «a« '$ Bmiogenboiek, kw. !»«). 
land, prov. JVcord'Brabmnd , arr,, kaot. en 1^ a. N. ien 0. t« 
Eindhoven, gev. Son^en^Breugel , 35 min* van 5bn^ waartoe iQ Ih* 
hoort; met 67 K. en ongeveer S40 inw. 

DRIEHOEK (DE) , eiU io Oui-Indië, ia de Siraal mn» MêkmÊi-^ 
W. van het eil. CekheSm 

DRIEHUIZEN , d.^ lelt roim 140 inw.» onder vrelke ongevMr M 
Herv. en 14 R* K. — ^ De dorpackool wordt gemiddeld deer 30 Imn 
lingen besocht. / 

DRIEHUIZEN, h, in DregUrland^ prov. J¥oord-Hoüand , m.m 
4 u. N. yaa Hoorn ^ kant. ga 2( o« N» W. van Bnkkuifen, geM- 
tel^k gem. Andijk ^ gedeelteiyk geok Wemenkoof i met 7 L m 
ruim 30' inw. , ah : 3 h. ea \% iow« onder jÊmiijk ea I k, ca 
20 inw. onder Werwerskoof, 

DRIEHUIZEN . geh. in hel Sifi van Nijmegen » prov. GeUedeU^ 
arr., kant., gem. en | a. Z. vaa JïyiBtfj^m ^ 20 mi», W. vaa/ïalirt, 
waartoe het behoort. 

DRIEHUIZEN , geh. in Rijnland ^ prov. Zmd^BfoUand^ arr. «i 1 s. 
N. W. van Leyden , kant. en 1 u. Z. van Woordwifl , gem. Jt^^Mhvf. 

*DRI£HUIZ£N.£N-ZUiDSGH£RM£R» leu: DRÏEHU1ZEN.BN46B)- 
SGHERMEER, in de kom vau het d. 

* DRIEL,gem., bestaat nit de bunrt. Kerk-Driel oChotd. DritI, 
Veld-Driel, Hoenia-Driel en Hoorsik, Tao waar mca nMt^ 
dat de naam dezer gemeente eene verkorting iou4e lyn van Daia^itf 
DaiB-Bai.n-EL 'y beslaat , volgena bet kadaster , eene opparvlaku via 
2734 band. 13 v. r. 20 v. ell.; bevat 418 h., hewooad ikwr MOM* 

Ses. y uitmakende eene bevolking lan raim 2830 iaw. — Men Uk il 
e gem. Daiu, drie scholen, als: ééne te Kerk-driel, ééot ts 
Veld-Driel en ééne te Haenaa-Driel ^ welke gewaeel#k ge- 
middeld door 300 leerlingea beiocht werdim* -— De gen. lun is 
eene heerl., thans in eigendom beseten wrocdeade door den Hok Ü. 
RjBpBiAsa VAK DaiBL , woonachtig te Saeek. -t- Het d. Dbibl ligiS^a* 
van Tiel , grootendeela beneden en langs den Maasdyk ) is zeer oitaelmd, 
en heeft een breede regte voorstraat , waaraan de voornaamsla aeiMI^ 
als ook het raadhais ea de fierv. knrfc staaa. — Men telctfi ii^ 
kom van bet d., 223 h.,. bewoond dooa 3i26 buisgem., oitaisMl 
eene beKolkiog van ruüm. 1600 iaw. — De ectfsta btdpU^ dai B».Ik 
da de Reformatie was op bet. adel|« h. de apQker Le^Baal^ïlBr — 
De dorpschool wordt gemiddeld dooa 20Q leeiUnga» baiaebt.. 

'«^DRIEL, d. telt 14» h. -<* Dq derpscheol wordl; ysniMM ^ 
123 leerlingen besecht. , 

S.DR1EL (HOENZA.) ol Hns-DaiK ^ boiufN in de» BmmiAmtd$ 
Benedendietrikt der prov. Geldetlamdf, aar*, ei» 4 ik Z, ^. vaa TW) 
kant. ea 2 u. Z. O» van ZaU^Bommdi, gjem^ ea. 20 siia* V. laa 
Driel; met 36 h., bewoond door 66 hiii«ges. , uitmakende* «O* h** 
▼olking van 340 inw. Ook heeft mei^ er eëbe sebiiei « die genMM 
door 40 leerlingen beaacht wordt , en een veetveer oVer de Msai» 

* DRIEL (VELD.) ligt 3^ u. van Tiol, 20. mia. W. van Mii« 
tek 63 h., bewoond door 67 hoisgei* « uitmakende aeaabevolkiag vn 
430 inw. — De school wordt gemiddeld door 60 lecrling«a Im»«>»^' 



D R I. 7S1 

DtiELtSGEN (Dfi) of Timu-mmimm , eil. io Ooshlniii, «ui de 
ifftkott Y«D bet eilasd CeMm f |«b Z« van de ToineikMbaai. 

O&IELSCHE -WAARDEN (DE), niterwaarden in da (her-Beiuwe , 
pn>T, GêUetflamdf anr. en ItanL Nijmg^en^ gem. Beterem, uitwatereade 
«^ deo Rijn, daar aene stoenea «liiia^ wyid 0.73 ell. 

* DAIEiiSCUE-WETERIlia begioi ift éem Driekohea palder , «el- 
kea hy doorloopt. 

* DRIEHANS-POLDER (D£) , dia, vd^eaui octrooi tan 15 Xaiy 1668, 
ia draoggenaakt^ be«laaA aene oppecflakle vaa 871 Imnd* tS4 ▼. r. 
67 ▼.c]L« waarisae 76iS bwid.. 3>1 i.a. 70 v. all. ander SoeUrmeêTy 
9M baad. i9. t. r^ 9Q[ v. ell. ooder SfoapfHtyi ,- teil 40 b., vaarooder 
96 bo«4Brï|en , ak : 30 h., waaronder Sdr boerdaaüen ^ oadev SoHer^ 
Wêir, en 10 k., vaaeondcr 4 baardiBngaa « onder Stonamjk, alameda 
eati scbaoljMboQw %aM II av ean>, nat daarm liggend Lerkhof van da 
ïïen. Ie SlAn»p«ïjk* Jü^ woadi door 6 nMdena. droog geliandeo. — 
Bagk. 12 ttnnf.' doaa d» aao ge naroe biiilanpbiataeo en. tohoorie boeren* 
vaniagin leaa«* donr de mluiona hoeicowoningen.. — > Reg. 13. itmUi 
ean a. kmi^ li n* 

ramiORDy loona. boii. ia. XTMaparoaaiiie^^ prav. Nomrd-HoUandp 
arr. en 9l n. Z.. O. van Amti^arèamj. kantu en 2 u* W. van Wettp^ 
gem^ff^eapedmipêl^ h^ de Geinèrug ,. in den. GiW'tn-'GtMtptrp^lder,'^ 
Uél bok. k sedert jarjen gealoopi en de gmnd tot weiland genaakft. 

ORiEVfiSREElL (BE)« beek in Twênthe, prei. Overywè, gemu 
lonneiory. in ibrtenn^ weU eenn wettel^ke rigting bapendc van Driena 
naar i i aa g eU u 

P6IE&^ gekb. in. hai graafik. //oma, prov... Limburg,^ arr. e» 4 n. 
H^. len NL vnn Ba m m tmd, kani., gem^ en 6 min. fa» fff'eeH; niet 
U bu en ia inw. 

DRlSë, f/Êh^kkOf^ptt^OMmty paon. £taibttfy , arc^ kant. en t^u. 
H. fai^Reeriaawrf» genih. en i n». W. van Ihêri met S41i..en 1i3iS»inw. 
Bet «ardfc aak wel RaitiaBAScn genaamd , qaar bet aldaar beiftnan< heb- 
bend QonnettkloairtM vaat dien nanai.. 

DRJESCHI6T (NOORDELUK) , bunrs. in Twenthe , proT. Oom^ 
if2, arr. aa ^ u. N. O. laai Jimêla*^ kanL en 1| u. W.. lao é^/- 
eiaranni I apeni. Tuiibêrgen. 

DfillSGHIGT (ZUIDELIJK-), boora. in. 7«iflnMe, urav. Oüerijuol, 
«r« en %. i». N. O. ^aa Mmd^y kant* en li «* W« ¥an Oolmmrê* 
nw, gem. Aftbciwe». 

0RlESiEaCM9G (DE) ^ gedaalta poldmrland. ï» de Trye bnerh Skimgm, 
proT. Noord-Boihnd , arr» Alkmaar , kant. Schagen , gem. ScA^«n«> 
ea^Aae^iarm^ ■actiaa Scfcyfn flwitWgyde f palenda N. aan LoeCerdyk , 
aea Brcekona , Z. aan Uabiaag^ W. aan GomeUaiankaag. 

DRI&VADKMSBANK (0i$, gmaarlVke klip in APei^-^lmliY, Z. vnn 
bet eil. Si. Maften , vaar ftn^ aa t y. ap. 2(S6. ell. afiitenda O*, van iha 
l«i el Wni^. Tar lermflding van daia klipi worden da volgende mer- 
ken i|fB|eieB l a faafc iwtt AmMerdMii aeen kwaalnn hab, fiaet NbaMU 
• n GnnBarfmaL eun banaordan daai sfeampen becg op St. B«r- 
Ualam«n.F ' 

'PJURVILD ^ «dke. op oodn iMnrton. vnn> RQttland* voarkaml , is 
waawfhgalgb mat aene aaaaie dniavkikte lerecoigd an- thansi ooder 
ffa naa» van MnMnnaia bekand>, aUkana. de. naam. ma Aaianeui' is. 
b^anbraik geraakt e» thana* nie^meer bekend. 

* ORl£.VRIRNDENrPOLDKR is in 1617 badffkb. Hbtaomarniil ligt 
«JO. eU. boien A. P. 



752 DRI. 

DRIEWËGB, gch. in Staatg-FlaandêreH , pro?. Zeeland, arr..u 
32 u. Z. ten O. v'an MiddeUmry, kant. eo 2^ u. O. teo N. vu 
Ootiburg j gciu. en £ u. N. W. van Bierviieip ter plaatse, ivaar de 
dijken van de Amelia-, Pieters- en Helena- polders ie zamen loopeo. -« 
Dit geh. is daar eerst aints eenige jaren ontstaan , en telt 6 h., wd 
50 inw., waaronder eene herberg. Ook is er de bijschool voor itet 
IVieuwland gevestigd (sie dat art.) , en in de nabijheid is eeoe mes* 
stoof en vele groote en kleine boerderyen. 

DRIEZUMERTËEP is eeA geh. (geen buurt) , aldus gaoaamd um 
een daar liggende vliedberg; heeft 5 h. en ongeveer 20 iow. 

*DR1MMKLEN , heerl., dry ft veel handel in biexeo. — Het d. Du» 
HBLBR heette oudtyds DatauH. Op oude kaarten vindt nea tm 
Drymelens in den verdronken ZuidhoUandsche-waard aangegeveo ] eé. 
vindt men tioechenisse als één daarvan aangeteekend ; bet was mh 
schien daarvan eene snoaldeeling mei eene bysondere parochiale UrL •• 
Dit d. telt thans 280 inw. in IS6 h., die allen door hun uiteriykfsaii** 
men , de welvaart van dit plaatsje aanduiden* Vele h. staan aaa dca 
Standbazenschedyk , doch de meesten landwaarts in , met tuisen OOM- 
ven. De Brecde-vaart valt hier, door eene sluis , met twee paar vlocddcu- 
ren, io den Amer , en vornlt aldaar eene ha>en , die veel leveodigbdé 
veroorzaakt. — De school, door de Herv. gem. bekostigd, iseeniit* 
raad van het d., en voor weinige jaren gebouwd* Ten W.eoboiteadi 
laatste h., ziet men nog de sporen van • veldwerken ^ dwars opdeadjjL 

DRINK (DE) , DaziiK of Dauiiu, water in Siaatf^Flaaadert», psr. 
Zeeland ^ hi den St, Janspolder, loopende van den Zwarte-polder ii 
eene kromme Ign eerst Zuid-Oost- , daarna OoU' voorts NoordwaarU. 
Het was van ouds de scheiding tusschen het leen Kadzand ea ds heeii 
Nieuwvliet. Thans scheidt het de gem. Kadzand en de gem. ZaÜ^ 
zande van de gem. Nieuwvliet en is niet meer dan eene breede waUrmt. 

DRIOËN (Dfi-PIER-YAN') , berg in Oott^Indië, op bet til. AiiaaL 

DRIOEN (DE-STRAAT.) , zeeëngte in OoU-lndii^ tussehea bei «H 
Riouw , en het eil. Drioen , met eenige andere kleine eilaadj» dosr- 
loopende. 

DROGEHAM, kad. gem., prov. Friesland , kw. Oostepyso, gsist 
jéchtkar spelen ; bevattende de d. Augustinusga, D rogekaa , 
Gcrkesklooster, Uarkema-Opeinde en RoUevalls, «, 
volgens het kadaster , eene oppervlakte beslaande van 3672 baad* 
6 v* r., waaronder 3630 bund. 20 v. ell. belastbaar land. 

DRONGELEN-HAGOORT-GANSOIJEN-EN-DOEVEREN paalt Z. eek 
aan Capelle. 

DRONGELSGHE-SLUIS , in het Land tan Heusden, ^rve.Hmè' 
Braband, gem. Dnmgelen-Haóeort'Gansooijen'et^'Doeperen, 

DRONGELSGHE-VEERTIG-VORGEN (DE) , pold., prov. NoeMf' 
hand. Zie. YuaTia-MoEGBR (as DaoHetisGia) W. 

DRONRTP, kadast. gem., prov. FrieHand , kw. fFesUtp», gmt 
Menaldumadeel f bestaande alleen uit het.d. Dronryp, enheslaaads, 
volgens het kadaster , eene oppervlakte van 1599 bund. 53 v. r, M 
v. ell., waaronder 1584 biind. 91 v. r. 35 v. elL belastbaar laad. 

» DRONRIJP, telt 196 h. en ruim 1400 inw.^ onder welke 300 B. L 
flet fraaye kerkorgel, een der beste werken van den vroc^ereo tfjd) 
heeft io 1849 belangryke vernieuwing en verbeteringen oodargasfl e> 
is toen met twee geheel nieuwe registert vermeerderd. — De dorjMcbod 
wordt gemiddeld door 280 leerlingen bezocht. — Heeriyke boaw-'ea «ei- 
landen omringen dit op 7 of 8 terpen gelegen schoooe en aansitaivkf 



D & ü. 7SS 

48i|i, waarlaiifi tliaM ookde strftftiwcg van Leeuwarden dmt Barlf o- 
goi loopt. 

* DHOOGfi-<]4T , Blaali Noord-HpUanJ. lees: Jfoord-Braband. 
BROOGB RUSTHOEK , kaap io Ooêt-Jndië. Zit Sint. W. 
DROOGMAKERIJ (DE), poI<l» P^^- Zitid-FIoUand, Zia HAms^ 

«•eaa (naoocB4Staij-fAH-). W. 

DROOGTE (DE) , naam , onder welken de 'GaooTB-ST.-AsaAroLOBa 
in SimmU'Fimanderen y en wel voomanieiyk het noordtiyke Q^edeelte^ 
meestal by de landlieden bekend is. 

* MOUW EN lelt 96 li. en ruim S60 inw. — Vroeffer ton hier een 
kail« bestaan hebben , vanwaar een straatweg op Borger liep. •— ^ 
la dit gefa. aQn Toor eenige jaren door eenen arbeider, terwijl hy 
beug Mm» met het iiitdelven van keijen , gevonden drie steenen beitels 
of wiggen , waarschyniyk tot het kloven van bont gediend- hebbende | 
eo cene vQ! , alle van vuursteen vervaardigd , goed bewerkt en oog»i> 
schonden bewaard. Twee der beitels hebben eene lengte van 15 Med. 
duimen en eene breedte van tt| duim , de derde eene lengte van IS 
en eene breedte van 4 duimen en de vyi eene lengte van 17 dinmen. -» 
Ouk W aldaar, in het groenland, door een ingeieteo van Borger, 
gevonden een steenen hamer , blaauwacblig van k|eur , met een rond 
fat er door , waarin de booten steel bevestigd is geweest ; ty komt 
m grootie eo form veel meteenen tegenwoordigen spykerhamer overeen. 

* DAOÜIVENDERMOND telt 63 h. en 35U inw. — In 1844 is aldaar 
eene school opgerigt , welke door rnini 60 leerlingen betocht wordt* 

DROUWfiNËR.MOKRAS, geb., prov. Drtnthê. ZieDaovwBHBatBiü.W. 

JDRDSiEfI, gem. in dt Mefjerij van '$ Hertogtnhoick f Lw- Oiêitr^ 
w^è, prev. ifoard-Brah^nd , arr. '§ fftrtogenhotck , kant. M^aalwijk 
(9 k.d., 10 m. k., i s. d ); palende N. aan de gem. Oudheusden-en- 
Bkboat , O. aao Nieuw knik- en-Onzenoord , Z. O. aan Uelvoirt , Z. 
groolendcels aan Udenhoat , Z.W. aan Loon-op-Zand , W. aan Baard* 
w^k. — Desc gem. bevat, behalve hel d. Drunen, de geh. Giers- 
bergea. Heide (genaamd de Ruikscbe-Ueide), Unit en, de 
Scbeidiag of Sehu t, Sempke enMeeuiraact, ook wel Wolfs* 
hoek genoemd , benevens di ie groote boiiwhoeven, genaamd de Dinc- 
kaarty Fellenoordt en Persert. Zy beslaat eene oppervlakte van 
9851 'bowd., waaronder 2801 biind. 69 v/r. 48 v, ell. hefastbaar land ; 
tehSM b, bewoond door 4l9huisgez., uitmakende eene bevolking van 
ruim 2300 inw., die meest hun beslaan vinden in den landbouw ; 
de bopbandel , diè vroeger in dese gem. seer io bloei was , is thans 
van weinig belang. — In vroegere tyden werden btcr ook haarkleeden 
voor mecstoven , brouwers- en grutters- eesten vervaardigd. ^- Deie 
fabrijk , na van onbeugcüjke tijden van vader op zoon , zynde de 
familie va« Uaset , in deze ft^.in. te hebben bestaan , is in hel jaar 
1846 ove^ebragt in de gem. Waalwyk , alwaar sy thans nog door een 
aUiammeling van die zelfde fauiilie , onder de zelfde firma , met sucret 
wordt voortgezet. — : De grond enz. Zie voorts het Wbk. -7- BI. tt34. 
De pastor\i \an Dropbb is tot bet jaar 1819 bediend geweest door Ka- 
Duonikea uit de abdy van Tongerloo , in welk jaar , na den dood van 
FarsTiais DaiaiLeas , Kanunnik van' Tongerloo , tot Pastoor van Dau- 
■cji %% aangesteld Witaauos Adbiaros Coppsiis , Wereldiyk Priester van 
bet vie. van *s Uertogetilioseh. — Vroeger waren in het midden van 
den weg, die door bet dorp loopt | drie groote steenen welputten , om 
by sterke droogte , in den zomer , water tot blnssehing van brand te 
kunnen verkrygen. De knipen dezer pnlten lya by bel aanleggen vaa 

Xlll. DaBL, 48 



7S4 D 1 U. 

tien lrliiik«rwe^ vaa *i ll«rloftni>oith naar Gcertruideobtrf wcygefaitH 
ken en op de gedeklc putten , waarover nn de klinkerweg loopt , i||9 
•tcenen pompen, aan de luidsyde van den weg, geplaatst, velketot 
liliitscbing van brand de pal ten vervangen. Naast een deier welpulten 
•tond eeo oud gebo'nw ^ St. Nicolaasstok geiiocnid Zie dal 
woord. Wbk. ->- BI. S$3<5. De parochiale kerk, aan den H. Liiutw 
loegewyd , welke een weinig benoorden het dorp in de akkers itaat, 
en waartan bet kerkhof met eene beuken beg omringd ii , was vroe- 
ger een tameiyk groot krnisgebouw , mei eene kleine spits sp bet 
sebip , behalve eene grootere , met een gebogen dak aon de wesUyde. 
Nadat in het jaar 1767 bet koor en de beide krnisarmen daarraa 
weggebroken syn , om dat het overige gedeelte ruim' genofg bieef 
voor de godsdienstoefeningen der Hervormden , die sedert de Reformalie 
10 bet bedt van deze kerk waren, is zij, in 1819, h\j Kon, beslnü 
aan de R. K. overgegaan , die het schip der kerk aan de oosuyde 
10 ell. verlengd hebben, behalve bel koor, dat vier ell. lengte bevst 
en twee socristiën-. Het is thans een groot gebouw, 33 ell. lang es 
13 ell. breed 4 zonder spits op het ^cbtp. — De schnnrkerk isiobet 
jaar 18i20. afgebroken. — r De dorpschuol lelt gemiddeld 180 leerlia- 
ge». — De Herv. gem. van DruHên^en-l^'ievwkutk heefl te Dina 
eene kerk en pastor y , onder een dak , de pastorij aan de straat ea 
de kerk rr achter , beide in 1818 door die gem. gesticht. — In bet 
jaar 1766 is tus&chen Dboxbr en Baardwyk een overlaat geauakl, 
om de stad *s Hertogenbosch des winters van het hooge water te oal- 
lasten. Deze overlaat, de Baardwy ksche-overlaal genoemd, is 
' in 1897 aan de Dronensebe zQde aanmerkeUjk verbreed, vaarroof 
destyds een aantal buizen zyn afgebroken en vele bunders bouwlaad 
aan het Ryk , tegen biliyke schadevergoeding , .afgeMtaan sijn. Zie 
voorts BAABDvriJKScHB-ovBBLAAt. — - Het wapen van DavBiH bestaat uit 
een schild van azuur , met een gespannen boog en pijl ,alles vao goud, 
* DRÜNEN (UUISTË-) staat i n. O. van Drunen , onder de gen. 
I^ieuwkuik'en-On%etèoorH , even buiten de limieten van Drunenf lOnua. 
N. W. ten W. van Nieuwkuik. lo 1795 is het hoofdgebouw afgebraad. 
De nederhuizing en poort , welke laatste ter wederzyde s»b seoea to- 
ren met korte spits voorzien is , zyn onbeschadigd gebleven» leo deur 
gebouwen is door den tegen woord igea Heer van Vntntn , Fsrduüs» 
JosBPi Khilb Graaf d*Odltbem«nt , woonachtig te Brussel , tot eea lO* 
merverbiyf en de overige tot boerdery ingerigt. 

DRUNËNSCHËSLUIS , sluis in de Meijerijvan U ffertogenbottk, kv, 
Otiterwijk , prov. Ifwtrd'Brabaud, gem. en 10 min. N. U . van DnuuB, 
dienende tot ontlasting van het water van den Polder- van-Druasa ca 
T«n de londeryen van HuUen« 

' DRÜTEN i gem., beslaat, volgens het kadaster, eene oppcrvlikte 
van 2986 bund. 26 v. r. 72 v. ell. Men telt er thans 8 scbolea co 
bieelX er een voel veer over de Waal op Ochten. 

DUBBROEK, geb. in Opper- G elder , prov. Limburg , arr. en 4 n. 
N. van Roermond, kant. en 1| o. W. van Ftnlo ^ geui. co 26 min. 
vain Maasbreê ; met 15 h.cn 90 iaw. 

. '^ IMJBBELDAII. Reg. 10 siaat: den Buitenpolder, feef ; de 
Builen grond en Deze gem. bevat mede de b. Aan de Kop, 
en beslaat eene oppervlakte van 3008 bund. 70 v. r. 21 v. elL, 
waaronder 2IS69 bund. 82 v. r. 43 v. ell. belastbaar land. — Bi. 579, 
reg. 33 staat: 1832 /eei.* 1834 — Reg.. 43 ttaat: ten gevolge vaB 
U^o St, £liiabe»bsvlQcd , leeg : reeds f óór den bU Eliiabelks-Tloed 



DtJi, n*^ 

]KJBBBLE-PIEK.yAf|.GROOT*KAfilHON, htrg in aoêt^Indii, op 
kt «ïl. Gfwti'Kartmon'^ *- «»••' 

DUBBELE SLUIS (DE-), eene der 4 ovenrtlfde tlaiien binneo dt 
slad RQli4>rdani , waardoor de Botte nilwalert. Zij heeft twee kokers , 
dl? oostelijke «ijd o. 14 eiL, de wesleiijke wyd 4.30 elL, li^^nde beidett 
1.90 ell. beneden middelbare eb. 

DUBUS-DE GHISIGNIES, eil. inOott-Indii, io de Baai van .Voeia- 
d«««, aao de westkust van het eil. Barnes, 

DORB , oude naani van de buurt Duureind , prov. Jfoord^Brahand^ 
Zie DnnEinD. 

DÜFFEBSGROEP , eil. in Oost- Indië, ten N. van het eil. Ftorit. 

DdIN (FORTOP HET) , fort op het eil, fF akkeren. Zie KaNSD- 
HAiuusa. W. 

DU lil (HET) , naam , welke men gewoonlijk geell aan de boort* 
HeuKKOiseaaviii , prov. JV oord- Holland. Zie. HifiasKBBKBaDiiia. W, 

DUIN (KAAP), kaap in Oogt Jndtë, aan de noordkost van het eil.F(orïf« 

DUlFHÜlS n voorm. gebouw in Sehieland, 2.ie GsoosvruK. W. 

DUINEN -BURG, voorm. bnit/ op bet eiL Schiermonnikoog , prov. 
Friesland j arr. en 10 u. O. N. O. van Leeuwarden j kant. en 6 a« 
N. A. vao Dorkttin, gem. en O. van Ooiterburen, Dit buit., hetwelk 
eene oppervlakte beslaat van tt v.r. 40 v. cll., dient thans 'tot pastory ' 
%oor de gem. Sthiermonnikoog . 

DÜL\£>' BÜRG , voorro. adell. b. op bet eil. ff^ akkeren , prav. 
Zeeland, arr., kaot. en 1( n. N. W. van Middelburff , gem. Oott-» 
kapelle, — Ter plaatse , waar het gestaan heeft , siet men thans eeotf 
hoeróerfj. 

* DUIN-EN'DAAL ligt { u. von Haarlem , beslaat eene oppervlakte 
vaa 37 bund. 49 v. r. 7t v. ell. en wordt thaM in eigendom bcEeten ■ 
door den Beer BosAVBSTfiB* Goafisus a.iLAHoi, woonaebtig te Hiiarleni. - 

* DÜINRERSGAT is een vaarwater tns8c6eci de ifoorder^Hééikt 'eit^ 
Middelrug , alleeo bruikbaar voor kleine vaartuigeo^^ co beeft 91 tol 
115 ffalm diepte. 

DufNO • voorm. buit. op bet eil. Haakkeren , prov. Zeeland ^ arr. 
ksnt. en 2 o. N. W. van middelburg , fftm» Oostkapelle, 

DUINVLIET, buit. in het balj. van Brederode ^ prov. lYoordHoU 
knd, arr., kant. en i u. Z. W. van Haarlem^ gem. Bloemendaai» 
TetXerode-jdalberteberg'en^'Vogelemang j 40 min. Z. van Bloemen* 
daal, 20 oiio. Z. vad (herteen , waartoe 'het behoort. *: — Dit buit. 
b<daat, met de daartoe behoorend e , eene opperflakte van 10 bnnd. 
66 V. r, M V. ell., en .wordt tban« in eigendom beaoteo door den Heer 
WiLLiB BoasKi , woonachtig te Amst4$rdam. 

DüINZlJDE, gch. in Kennemerland , prov. Noord- H elUund ^ 'arr. 
en Zi u. R. van Haarlem, kant.^eVi* 1'^ o. N. van Beverwijk, gem* 
en 40 min. van Casirieum ; met 58 Ji. on 370 inrw* 

ttClNZlGT, ook wel het OvBaasALDta'^aois , bofst. in Kennemerland, 
prov. Hoord' Holland, arr j kant. en { u. Z. van jélkmaar, gem. Heilo' 
em-OeMdom, 20 min. Wu wn Heilo, in den lÜ aalwaters- polder, - ^^'Deia 
bofst beslaat , met de daartoe bebooreode gronden , eene oppervlakte 
van IS bund. 1 v. r. 80 v. ell., en wordt thans in eigendom beseten 
door deo Heer Jan Küaa/ia, woonachtig te Heilo. 
•D[7L\ZffiT, btiït. 'ia. Hijmland , prov. Zuid-Holland, arr. éR-iu. 
; N. van Leydtn , kant» «n l^-Ui N. von Noordwtjk^ gem. Oettgeeet'en'-' 
: Poelgeest, in de Kerkbuurt, •*-«. fiit buit. boslaat, met de daartoe be^ 
, boerende gronden, eene oppervlakte van 5 bpnd. 62 v. r. SO^v. elL^ ■ 



7«f OOI. 

en wordl iii eïpMidoiD J>etc(co doar dra Hter Cmiulm li<fcofi<M Ihqb 
TAS WuKBMLooT TAH 3c<Ai.i(vnit 9 Biisehop f Ml Corïuni, %OOIMcfaU| 
te 0«gsigpe«l. 

«DÜkSTEaVOORDEEN-BUStOO, maakt iha» tvee R. K. lUiiën 
uit, sijnde Buslo^ in 1847 vao Duiêtervoordt afgetchelden. 

DUITINGE , oiKia^oAam fan de stad DoBTiacaEJi » prov. Gelderland^ 
Zie DoKTiRCRBa. W. en A 

^DOITSCIIE HUIS, te Bumdê, moet onder bet bealnnr tib Zkii 
AaERTi. VAN Dsa Slotsb vAa Biosd», die reeds in 1280 itoverledei, 
aan de bnlie van Ulrechl tyn afgeslaan, loodat dexe, kort at dt 
opri|fling van geooeiud klooster, is ontslaan en dus reeds voor den 
aankoop door Goossbh tak GRaaiAAa , «elke Laodkoiumao<lMir vu 
Tan \iiO lot 1517; ook andeie stukken pleiten voor eene stiobluf 
vóór 1280. 

"DÜITSCUE HUIS, U Dieren, gins te piet in 1647 doortfcofer- 
koop der goederen aao Prins Willbi II. Zie voorts Dibbbr. 

* DÜITSCHE HUIS Ie Doesboryh, te UnaMland ^ te Middetkm^, te 
Oude-School f te ScMluinen^ te iSlp^oofiAoveii en te 7*te/liestaB0iM|y 
doch cHecn in naam* 

* OUITSCHE HUIS te Kaimjk en te Ledden ayn te saroea ler- 
•eoigd onder éénen Kom manden r » eo bestaan nog , docb , laetr ia 
naam dan in de daad« 

DUlTSCttE HUIS, voonn. geestelyk geslicht te AAeaen. - Dni 
KMunaöderie^ welke onder den Land-Rommandeur tan UtreehlilMil, 
battaai nog in naam. 

* OUITSCUE-HUIS U Uirêchi. Het genooUcbap bestaat thaaf eit 
eeiMB Laad'Kommandeor eo negen Kommandeura , als: vaa SehooB* 
bafen« ScheUuinta^ Maasland, Uude-Sohoot, Middcl- 
fcnrf, Tiel, Doeai>orgb,'Leyden-eo «Kjitwük en RheaeB, 
valba kMMAaoderien nog bestaan , doeb alleen in naam , en lot bcr- 
innoritg mib da f oaroMlige grootheid. Het versiersel bestaat uit cca 

fiodeo kniis, met wit geëmailleerd en hangende aan eea awarl lioi. — 
r ayn thans achttien Ridders. 

DUIVEL (DE HOOGE) , akkermaalsboschje op de Ofcr-Frlaw, 
proT. Gelderland, onder JfnRt/o , waarheen vroeger de weereoUeaft- 
bannen werden. 

. * DUIVELAND heeA tot wapen een gedeeld schild van ailtec « kcd 
•«iet vijf geeraa van bet eene in bet andere deel. 
. bUIVKLSBOSGH « boseh in bet OtetkmarUn der prov. ümiit 
«rr. Jmenfetoeif 4aol. ff^ijk-hij DnmnUde, gem. ÜpuUn, lahel Gtff 
groot 7 bund. 88 v. r. 10 v. ell., doch thans voor een gedeelte lal 
bonwiaod loegemaakL 
DUIVELSEILAND, eH. in Omè-Indië Zie Misaiaraa-Biuia. W. 
DUIVEI^SWIEL, visebryke diepe waterkonrin de JTi^i/er^'faa'fffr- 
lMeaèoseA, kw. Oitiêfwijk, prov. Jfoord-Bmbandy geiu. en i •• n» 
Bmg^Un. — Deze kom ontlcwnt haren naam van eene legende, valfM 
welke de besitter van bet kasteel Bloemendaal eens eene klok ia des 
floUoren geliuiigejs bad , welke , door den Duivel , daar ay niet gedsif^ 
was, uil den toren gerukt en in deaen kom geworpen werd. 

* DUIVEN , ge;n., bevat mede de b. Nieu w graa f en be«laat, vd- 
aens bei kadaster , eene oppervlakte van S1S06 bund. 76 v. r. i v. all. ^ 
Het d. Doivca komt voor in 838 onder den naan vao Villa Tacam« 
als liggende in bet voorm. graafschap Stmlamd^ , •■ wel m bet Svdi 
diair», ^ns. de i^^wmn geoiiamd. 



DCN. W 

MRnrra DiHS ; UM op ét fhê^rêkm « pfttv. GéiMtm/i , am 
CD II a. M. VM» .JmAn», küil^ ea*f u. O; tan Eibmré , gein. en 
U o- O. van OUikroekf mcl 15 b. «n fOO inv. 

DUtVBN-EILAND, eil. in de iméiteke sre. «ie GiLMWAn. 

«OÜITBNWAARUmaakle, roei bet OmdeUné^wmn-Middêlhar^ 
«•« ea Sümmelstiijk, een der ^yf dl. nit , waaruit het tbant Ter- 
ceaifde land van Owerflakkee^ in de veertiende eeuw bestond. 

DulZfiLDON&« geb., pnv, Noord- Brakamd, Zie DioiiaDo?ift. 

* DDlZfiL-BN-STKKNSBL beelaat , volgens het kadaüer , eene op- 
pervtable van 1319 bund. 87 v. r. 80 v. ell., waaronder 1516 bund, 
Sfil V. r. S V. eil. belastbaar land. Meu beeft er 1 graan molen , 1 leer» 
leaverQ, 1 steenbakkery , 1 paonenbakkerU en 1 pMlenbakkery. 

(DUIZEND-GEBERGTB, gebergte in (hsi-indii. Zie SAtiaoi. W. 
OUIZBND-XOHGBN, lioftt. en herberg in bet Laod-pan- Alfena ^ 

CDV. /f o9rd'B roband ^ arr* en tt^ «. N. W. van 's NeriogeuboMek , 
nl. en )l| n. N. W. van Notuden, gem. en 10 min W.van Hijimijk, 

* DÜRBRVALLAAT. tiaai: slnts lees.- geb. 

** DULDEE. In detc bunrs.-^taat de kerk van do stat. Saasooid^ 
^ie in 1815 geheel vernieuwd is; ay beeft eencn toren en is- van een 
nrgcl es een altaar vooraien. 

DUn (DB GROOTB-BN-DÉ-KLEINE) , twee bergen op de Oati^ 
^oimmo^ frow. Goldoriamd^ gem. en S u. N. O van Bdêf onder Oitetioo* 

* DI7!VCKBRR0T , beter UoacKBora , lelt 9 b en 50 inw. 

^ DÜNGBN (DEK) paalt N. aan de gent. Rosmalen en Rerlieom- 
en-Midddffode , O. aan Scbijndel, Z. aan St. Michielsgeiiiel , W» aa« 
*a Beriogenboeeh. — Hop wordt er in detegem. niet meer geloeid. ^- 
Er ia aldaar ééne leerlooyery. *-« De R. E. kerk, welke reeds van een 
praehtif orgel , eeneu fraayen predikstoel , twee kostbare bicchlfftoelea 
en drie altaren vooiien was , is in 1815 versierd m«*t een fraai knnsi- 
atak vaa bont gesneden , aynde een Lieve-Vrouwetroon , ia Antwerpen 
vervaardigd. Het kerkhof ligt rondom deae kei4, en ia in 1819 met 
eeaen /raayea ingang en steenen muur vooraien. -^ Het wapea éor 
gem. ia van asuur , met een St. Jacolisbeeld van goud. - 

DORGENSCUBKANT (IHiLDER-VAN-DBN-), pold., prov. iToortf* 
MrébomA. Zie MicaiBtseasTeLscBa-roLaaa (Oon«ST.-) W« 

JDUNGBNSGBEPOLUER of PoLaaa-vAa-atü-DeiiaiR, pold. in den 
Vtijdmm van '• l/erlof enèof rA , prov. Jfoord'Brmkamdf arr. en kant 
*a howimftmkoick f acm. den Dongon; palende N. aan de Meer-en «flna* 
dia^, O. aan da noogn* landen genaamd d^Bpurk. Z. aan bet Wond ea 
den PbIder-van-St.-llicbielsgetlel , W. aan den Polderiran St. Miebiela- 
gerid. — > Dese pold., «elke in het jaar 1810 bedykt is, ingevolge 
octmnt van Aaaaav, Aartshertog een OoMtonrijk, en isAaetbi Claua 
Baaaata « Infimte oan Spanje , den 1 (ktofcer van dat jaar , beslaat , 
vélgcaa bet kadaster , eene oppervlakte van 945 bund. 19 v. r 40 v.ell., 
en beeft twee ateenén sluiten , ieder met eene bonten aebnif ann 
de bailcasyda vooraien , aU : eene aan den Poeldyk , naby dt 
Znid-VFiUeiiuvaart , wQd 0.79 ell., en eene gelegen aan den PlaU 
der ■cer-ea-Boeding, wyd 0.50 «11. Door de eerstgemelde watert 
bij oit op de bermsloot van da Zuid- Willemsvaart, en vervolgent 
in die graeblen der ttad 't Uerlogenboscb , en door het laautge- 
mdde tloisje in Meer-en-Boeding en verder op den Dommel. — > 
Hd laad Jigt 3.45 ell. boven A. P. De hoogte der d^ken it gemid- 
deld 7.00 eil. — Het poMerbettnur bettaat uit vier Dykinecttert , en 
bavcadica it het beold van bel plaatseiyk beatnar va» dea Daogea 



7ë8 DU». 

PMtSdMt. In .dcM» poM«f^ ImMfti, in vroagert da^n , velf döor- 
brakea plaaU ; cea^élftaLbioDeogedUkta kotËsn of laielen gcUiigca 
daarvan ; de laatiie .dULbptfnk vici in hel jaar 1809, op bet puot taa 
de sluit aan den Poeldook ,i welke sluis hijj die gelpgfnbcid wegspoekle. 
Het d. den Dungen ligt grootendeels , en wel met 160 «oniagea, ia 
descn pold. In den jare 1832 is de DapcBBscaa-roLBta , overeeae Ingte 
van 5585 elL, mei de Zuid- Willemsvaart doorsneden. 

DDNMNGEN, voorm. baves. in Dteverdêrtiingipil , prov. Dnutie, 
arr. en 10 u. Z, Z. W. van Asêen , adm. en jnd. kant. en !( a. O. tca Z. 
van Xeppel^ gom. en ]( n. Z. O. van de 9f'ijk. Het «as eeoe der acht- 
tien , in 1698. erkende haves. Zy .bestaat niet meer en de vrecfs 
daartoe beh<tord hebbende gronden «orden thans in eigendooj beietco 
door een aantal verschillende personen. 

DÜQDESNE, fort, prov. Zuid-Hüliand. Zie FasDBaix (Pams). W. 

DUHENSEIND , 'b., prov. Jfoord- Brohand, Zie Douai»». 

* DURGEROAM beelta van oods Doaaiaiansn , soms ook DoitiuiMi. 

* DUSSEM , watertje , 'in oude tyden tot nitwateriiig van de poléen : 
Doasena-Noordeveld , Dossen •• Zuideveld en van Meenwea gcititkt 
hebbende, is, sedert het stichten der watermolens , alleen gebeii|A, 
voor het vervoeren van allerlei noodwendigheden mot kleine aua, 
on 'tot het vtrkrygeo van versch water hetwelk door de Dusseoidic- 
aluis , by elk vlocdgety , wanneer de watermolen van Ousseos-2oidc- 
irald niet behoeft te werken « kan worden binnen gelaten ^ ea etca 
soo ook by ebbe weder ontlast. 

DDSSEN-MUILKEaR, pold., prov. Ni^-Bfbdnd. 2m Dnwi- 
NooBoi^vBLo. W. en A* 

* DüSS£N-]»Ui!«ST£R«.EN-MUlLR£RK paalt N. ook aan degem.Wef- 
kendam , de Werken-en-Sieeuwyk , en Almkerk-en-Uitwyk. Zy berat 
mede tiet geb. de H a n k. Men beeft er 1 wind -graan en 1 ros-olicaislen. 

* DOSSKN-MUNSTERKERK. De R. E. kerk en pastory sya io 1843 
afgebrand en in het jaar 1844 vervangen door eene kerk, met eeaea 
toren , . en van een orgel en drie altaren vaonien , waarby ook eeac 
pastory gebouwd is, 

. DÜSSEN MUNSTERKERK, pold., prov. ifoofti-ilraiaMf. ZieD«. 

SIM-ZOIDBVBLD. W. 

* DDSSENS-NOORDEVELD , bügenaamd Dassn-MnuBaE , ligtge. 
,deeUeiyk gem. Duisen-ÜMnêitr'en'MuUkerk, gedcelteiyk gen. lm- 
.MÊ-fJillet^-BfibylaHiënlMroiéf en beslaat onder i^waois-l?Mulor-ei- 
^Jauilhrk, ^88 bund. il2 v. r. 13 t. elk en onder Menwn 

JJilUen-Babyloniiltibfoek 1 bund. 61 ▼. r. IS ▼. ell. sebotbiar 
land. Dit laatste gedeelte ligt aan de noordsyde van den polder es 
bestaat uit eenige weinige perceeltiea land tegen de Uillsebestraat eo 
de kapel van 'den üill. Op de Buidsyde , tegen bet riviertje de Dm- 
•en, is een gedeelte van het dorp Dus s en, alsmede het Uois-te- 
. Pussen gelegen. 

"" DOSSEN S-ZUIDEVELD, bygenaamd Dosiw-MnsTaaEBBE, is ver- 
deelt in twee deelen , Klein^Zuideveld ten W. en Groot-Zai* 
d e V el d ten O. van den dyk , waarover de proviuciale grindweg loo^ 

DDDREIND, van oude enkel Dom en by het kadaster DoBVsass 
genoemd, b. in de Meijêrij van *t Hwtogenbotek , kw. Maaskud, pror. 
Jfoord'Braband , arr. en 4 o. O. N. O. van 's HertogeHbotckf kaat.eo 
i u. O. ten N. van Ou, gem. Btrehêm, N. ü. van Bergtreind, wair- 
van all alleen door de Hooge-Kerksteeg getebeiden is ; met 1S6 li> 
en 940 iaw. 



. imniSWOLDB, tad. M., prov. Frmltmi, kw, Zt mn mméê», 
Ijvict. 0>p>f «rlMni , beilMndtt ilil d€ d. Duorswolde, Wynjtierp 
ca BakkeTeen,en beslaaade , vol|[eos bat kadasltr, eeao oppervlakte 
va* M15 blind. ^4 ▼. r. 5S ▼. eil., waaronder 8011 bund. M v. r. 
10 ▼• ell. belattbaar land. 

1MIÜRSWOLDE(HOOG.>, voorm. landb., prof. FrinU^d. Zia Uooè- 
Daaaswobna. W; 

^IMTfFFEL, streek lands, proT. GeUUrland. Zia DorriL. W. 
BWARS-DISP (HKT) , water in het If^M-Oldambt , prov. GromVi. 
^ev, ander ZuMroek ^ in eeoa noordelyke ri(j»ling loopenda nit da 
Z m iwê io bet Papenéifp. 

OWARSDIJEËR- WETERING, water in bet Owiwarlier ücr prof. 
üirtehi^ gan>« ColAen, in ecne noordeiyke rigting loopende fan da 
fFipBer^d^ot naar den ATraiiMie^Af^a. 

ilWARSGRACBT (BUITEN-), gracbt, prof. O^erijtieL Zie Boi- 
■aa-OwaasaaAcnv. 

*DWARSGRACaT (ZOIDER-) beeft geena ry wegen, noch voelpa* 
den, en ia alleen te water te genaken. — De schooi wordt gemid- 
deld door 48 leerlingen lieaocht. 

DWARS-IN-ÜRN-WEG , bank foor de haven en wal van hrvumru 
kawtn, U|j strekt aicb fan bet O. tot bet W. van den Otsenboek 
tel bjl éem boek fan Bommenede uit. Het droogvallende gedeelte ia 
8900 eJl. tang en 900 ell. breed en verdeelt: bet gat in iwea vaar* 
«atera, de Vlieger en de G re velingen. 

DWARSSLOOT, waterbwp in yolUnkowe , prov. Otwijssêl, onder 
St8fmmft0rw9ud j beginnende | u. Z. O. van Steenwyk , aan den ouden 
wtg aaar Meppely en loopende ten Zuiden van da bunrs. Onna en 
Zaïdveen , door de Gasthuisbrog , aaar de Lmmgttloét, 

BWARSWEG, geb. in bet OseHb«0flter der prof. üireeht, arr. 
•B S n. Z. Z. O fan Jmênfwni, kant. an 1} u. W. ven Rkênenp 
geaa. es 1 n. N. fan Jmêrangê»,' bat tait, mat da Haar, itt h. 
ۥ MO iaw. 

* DWINGELOO, geai., heeft eene in bet jaar 1841 erkende gem. der 
€lirialeli|ke Algesclieidenen , welke 340 sielen en 90 Ledematen telt. — • 
De eerste, die in deie gem*. bet leeraararabt beeft waargenomen, is 
fe a wat Faaaaaia Afcaiafs Kaa, die in bet jaar 1840 herwaarts kwam , 
ca !■ hei jaar 184H naar Birdaard , in Friesland , f ertrok. 
DTREN^ d., prov. Frietland, Zie Ihbvkbr. W. 
*DT1IIDIZER.TILLE, tiaat.* Zie DiJsaattTaa-mu. Uet: Zia Du- 



» UYKSTER-HUIZEN of DijasTaaaoaBa , geb. in W^tuêratUêl , ligt 
nrr* ca 4^ n. N. W. fan Sneek , kant. en 2^ u. N. W. fan Botsward, 
l-(ii. N.W. fna Etmtmerd^ waartoe bet behoort , aan dan Zeedyk ; met 
8 b. entiOinw, 

DTESTERHdIZEN of DuKSTBaaoisaa , b., prof* FrieUand, kw. 
^calai^oa, griet. fFvrnttradiel ^ arr. en %\ u. W. ten N. van Sntek , 
kmnu eni o. Z. W. fan Bobward » i o. W. ten Z. fan Tjmrkmêrd ^ 
waartaa bet behoort , by dan Hcmdyk. 

E. 

EB (FOLDERTJE HET), poM. in bet Landtan Heugden , prof . Noord- 
Brabamd , arr. *« Uertogenboich , kant. Heutden , gem. 9r ijkten' Aal-* 
htrg ; palende 'N. aan da bnitengronden tegen de Saat , O. aan den 



jw Bcn. 

KolkMiwiiftrd , Z. aan h«t HeiitdMtthe.luiBMl , W. aan den MaaMlIII, ^ 
Deia pold., welke aan de inw. tkn Aaibuqf behoort , bariaat , folgvai 
hel kadaster , eene opperflakte van 7 bund. 51 ▼. r. 90 ▼» 0II., «a 
wordt door eenen hoiilen dtiiker , w)|d 0.55 eil., Toonien vaa 6eae 
acbotf , op de Maas , Tan het overtollige water ontlast. De boegte étr 
dyken is 5.00 ell. Het polderbestonr bestaat uit het gemeentebeitaar. 

* ËCHTfiLD , gem., bestaat uit twee deelen , welke doar de gsn. 
IJsondoorn gescheiden syn : Het westriyk deel grenst N. aan da IjiHgi , 
O. aan IJiemloorn , Z. ann de Waal en W. aan Tiel , en beval ds 
lieerl. Eebteld en de biiurs. Ooy en Medel; bet oesleiyk M 
paalt N. aan de gem. Resteren, O. aan den Dodewaard , Z. aaa ds 
Waal. , W. aan IJsendoorn , en bevat het d. O oh ten. Zij beslaat ii 
«|n geheel, volgens het kadaster, eene oppervlakte van SStttioad. 
5 V. r. 1 T. ell., waaronder 850^ bund. 04 v. r. 75 v. ell. belsil- 
baar land. 

* ECHTEN , baves., is eene der achttien in 1698 erkende bsfcitliK 
EGHTENSCHfi- WETERING , water in tH^réh^^pil , prov. DmAi, 

gem. Eekten , welke , in eene suidwesteiyke rigting langs Eebtea , inr 
de Hoogevecnsche- vaart loopt. 

* ECliTERNACH , gem. De alad is door eenen mnnr omgefea, dii 
•obler op sommige plaatsen in pnin ligt en waaraan sedert bet IsMst 
der vorige eeuw niets tot onderbond is gedaan. De enitrek be* 
draagt ^00 schreden. Ook is eene gracht om deten mmir ftviot 
Hén vindt selfs oorkonden , waarin EcnrcaaAcn eene vestiag esrdt 
genoemd. •— Over de Sure ligt eene frjsalje steeoen bnig, die sp ta 
bogen rust en 150 schreden lengte beeft. Aan het einde vaa dsH 
brug ligt op Pruissisch grondgebied het geh. Ecfaternathtarbroeks. -« 
Behalf e de St. Pieters ên Panluskerk , beeft men te Ecamsui nay 
•eene kerk , aan Ontê Lietê F rouw loegewQd , onevens twee ka^lca. 
In hel jaar 1350 stichtte een inwoner der stad Trier , Psna Smami, 
hier een adeliyk vrouwenklooster van de orde van St. Cbra; dosk 
daar hy spoedig el ayne schenkingen terugnam, ton bel gesliekt 
reeds , dadelyk oy de opkomst , te niet tQn gegaan , wiaaeer aiet 
Jan de Blinde , Koning w»n Bohemen en Hertog Min Lustmbtur^j bet, 
in 1548, roet rijke goederen bod liegiftigd. Josav 11,' ILaser saa 
Duitseklandf heeft dit kloost. in 1783 vernietigd. De gebeowca be- 
staan echter 'nog, maar dienen tot borgerwoningen. De kerk ii ia 
1792 omver gehaald en de grond in eenen tuin hersehapeo. — Oik 
in 1609 is EcavaaaAea door de Staatschen gebrandschat* 

« ECKART , heerl. is groot 158 bund. 79 v. r. 70 v. ell.; idtSO 
h. en ruim 190 inw. 

* ECKART (HUIS TB) beslaat, met de daartoe behoorende freodoi, 
eene oppervlakte van 78 bund., en wordt thans in eigendom bcNlai 
door Jonkheer Jar Taoaoaa Sbits, woonachtig te Woensal. 

*EDAIl, gem., heeft aes scholen, als : vijf te E»ah, sQode tvü 
•stads- burgerscholen, roet 550 leerlingen-^ eene bgsondere seboel fis 
de eerste klasse, met 54 leerlingen ; eene meisjesschool , met ÜO hw 
lingen; eene bewaarschool, roet JèO leerlingen, en ééne te Vsllti- 
dam, met 100 leerlingen. — De Kaaipoort heeft niet tra S., 
maar ten O. van de stad gestaan. — BI. SO. Aangesien allses ü 
No^rderpoort vroeger eene brug had, die is big ven bestaaa es dt 
overige onmtddeliyk met de buitenwegen in verbanJ stoodea, u* 
beeft de toegang tot de stqd nog op de selfde wQze plaats. De lebst. 
alttis U in 18S0 (niet in 1899) voltooid ; vneger wat aldaar esa w, 



B D A. lif 

fc^Hvcik iMtt 4i»r de tliib vertaagm it. «- Ik iohieDfaarl is Mdtri 
J9 jarett safeoo^ op de mI&U Iioo^« gebSair««« •-- M ichild«ryM , 
«•ik« YTOcfer op bei PrinteöhoC bonittlMi, i^ tydeiyk t€a Iraue 
vaa eea fltodoiyk aniblenMr geborffea^ — Bt. 21 « Oiider de te Bms 
gertaaa hebbeiide Predikeoiea verdienea roeldiaff : de Leiyasehe Dieb« 
ter Cftena SrAtaem, die er vao 1618 lot 1643 sload, ea de door 
kaaaa schriflea iMkcode JoaAiBts FuianiTiDB ÜABTieR, vaa 1759-^ 
17U« ea AiaABAa Bim, vaa 18S9— 1849. — fil. SÜ. Ooder de «- 
tckadenio n^lasea ia de G roe te kerk is er eea, waarop het wapealeil 
voor Daaaiate w getehilderd , waar oader de aaam vaa de stad Haar- 
Um te l«sea b, terwyl de rymregels ia het Wbk. by de besehrytiag 
.vaa hei wapea opgcgevea op eea daaroeteas haagead bord te lesea 
ataaa. ^- De Kleine kerk staat nïet by dea Oeia , maar op de Mi* 
jÊwwifdg, De tere» detcr kerk is vaa klokkeaspcl f oortiea. — De E r a ag« 
La tb. kerk is ia 1841 seo buitea als binnen grootend«*eU vernieuwd*** 
M« tt, ref. 6, êUfif 1434, ie€$f 1437,— De B. K. kerk is ia 
18M aict nienw opgeho«iwd , niaar gedeelieiyk vernioiiwd ea vergroot , 
ait, de giften vao wyi«n den Heer Jai v*a Wmaim en andere bydra* 
£ea. Ueit kerk is in 1847 door eene geheel aieuwe vervaagea^ tyado 
eea gehtel ïleenen geboaw, net eeaea houleo toren , ea vaa een orgel 
ea eea allaar voorsiea. -— Voor 40 jarea bestonden hier, behalve het 
Jl. K. Weeshuis, nog twee weeshuisen, beide voor kinderen vaa 
Pretcslaalen , «ynde het Amen-weeshuis en het Bnrger-weas' 
hals. Omstreeks bet jaar 1811 ayn beide iarigtiogen vereenigd ea 
de kiaderen nit het Armen* in het Borger- weeshuis overgegaan , dat 
nfsteca werd genoemd bet Geeombiaecrde Weeshuis, welke 
heaaasiag in 1833 voor de meer eigenaardige vaa Protestaatsehe 
Weeshttia (alioo alle kinderen van niet Bé R. ouders daarinr wor- 
dea opgenomen) is verwisseld. Na gedeelteiyk tot onderseheideae eia« 
dea (UM als onder aoderea ook voor eeae Sta ds «Teek en se hooi) 
tebebbea gediend, is het gewesea Armea« woeshais, metbetgebeele 
Stede<»Ueeren- logement, hetwelk te samen met den $\m\ (die 
alleen » biyven slaan) byaa een aan elkaader gebouwd vierkaat 
▼onada , ia 1849 geheel gesloopt eo , op eea gedeelte van dea groad 
▼aa hei logemcat , eea ruim logemeat gebouwd ; terwyi alstoea eea go- 
*deelle van het Priaseahof lot Stads*Teekenschool is iago- 
rigt. «— Beg. i7 ea i8, sfaal** Diacoaie-Bestedeliarhnis ea 
eene Commissie tot wering der bedelary, /eet/ Diaeonio* 
Bestedelinghuis voor bejaarde manaea ea vroawea- ea 
eeae Instelling tot weriag der bedelary, synde de Alge- 
mee ae Commissie van Weldadigheid, welke, behalve gel- 
daiyke oaderslaad, ook werk verschaft in eene door haar opgerigta 
Teawplaiaery voor hre^iwwerk, ea daarenboven nog *s wialen 
warme spQs nildcelt. Behalve do in bet Wbk. vermeldde . lieMadige 
mngtiagen heeft men er eene Spaarbaak en eeae Spiafabryk, 
ia 1931 op de FeerAeve» ait de nalateaschap vaa dea Heer Sèm wèm 
WsuaiOAi. opgerigt. •«» Boab is de geboorteplaaU vaa dea Land* 
eehapschilder Faseaaia MoacaiaoH, geb. ia 1663, f >n 1686 ea 
'9Bn den Glassehilder .Jèb Jarsb Slof, geb. in 1643. ^ BI. 36, 
fsy. 7 ; flaal •• eenen slier van sabel (swarl), Ueê s eenen slier van tilver, 
«DAMllBB-VAABT (DE), waier in ffaUrland, prov. ffoord^Bol- 
iaméf hetwelk van Honnickendain lot Edam loopt , gedeelloiyk Purmen* 
rkigslool ie ea vaa fidam noordwaarts , door de IJe , de Wysead , de 
Beetsartlooii de Beenwier riagsloot, de Ottdeodyksloot ea bet Sehoi 



tn .«DA. 

!•! «au ë« lla0aitl«ot teliiet| ten Wetten van de ttod Hooro «n iimt 
.éie tiad vloeyenëe, «ioh naar de Zniderxee oiutivkt; makeode dn 
- eene gcineentehap tnetchen de stad Hoorn en alte de ^ooraame flait- 

een ten Zuiden daarvan plegen. 

*£D£, gcni., bevat ook nog de biiiirs. Laar« Wcsterbuit ea 

Harttkarop, benevens bet alleen staand b. PlankAn-warabeit, 
•De Herv. kerk werd in 1844 van een orgel Toonieo, dat den 83 la- 
•iioary 1845-ingewUd is. 

EDfiLHORSCaE-BRUG , èrog, ^to^. GtUkfiand, in bet graifs. 

Sergh , gem, Bergh , | n. Z. van Ltntftlf over de Wetertag of het 

GriBntkanaal. 

* EDSEHA. Ter plaatse , vraar deie burg gestaan faeefi , liet msa 
tbans eene kleine ho&tede. 

£fi, kad. gem., prov. f netland , kw. OottergoOy griet. Ooii-Don^ 
radetlf bestaande nit de d. £e, fingwiernm en Oostraro, bi- 
■ alaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 3370buBd,tflt?.f. 
.87 V. ell., waaronder 5S98 bnnd. 93 v. ell. belastbaar land. 

* ££ of DocaonBa''EB bad ondtyds bij en om Leeuwarden eeneo txd^ 
ftn loop dan thani. Van' bet tegenwoordige Gamstraboreo afstrooaide 
ay niet ooitwaarts, gelfik later door de Hoeksterwaterpoortïn deitad, 
maar soidwaarts door den Arendstnin , tér plaatse waar no eene leep- 
«edery is , over de Nien weboren verder naar de £ewal , in welke graebt 
da oaafli nog bewaard is $ waarna sQ tnsschen de tegenwoordige St. 
Jacobs* en oieyerstraten in eene inham of haven in de Middeliee fid. 

JEE ^iNSTERWOLDËR-) , voorm. water in het OldamAi.ynf. 

Gnninge», dat men in eene onde oorkonde vermeld vindt en bJlFia* 

•alerwolde gevloeid beeft, doch duor de indijkiag in het jaar 1819 sfge* 

•damd is j en hoewel tbans nog gedeelteiy k aanwesig , eebter va» geea 

beteekenis , en geringe dienst meer is. Het is nog eenigsins aigtbaar op 

eanigen a&tand van Finsterwoldc ten N. naar Woldeodorp. 

( EB (H1ESLUMER-) , meertje ; prov. Frieiland. Zie Himsiit* 
Ea. W. 

< £E (KLEINE-) , meertje , prov; Frteehnd. Zie Ea OHmmu-), W. 

EEGHENBERG , ffeb., 'm het (.und-pan- Talkenburg y prov./^naiary, 

arr* en 4 o. O. N. O. van Uaastrieki, kant. en 1 o. N. teo^W.vaa 

■Heerlen f gem. ep i n. Z. van Uoentbroekf met 11 b. co 00 iaw. 

""EEDE, gem., ligt in het 9 mJ k. 8t. Baafs lag ten 0. (aict 
Uift W.) van de Eede en Onze^Lieve-Vronwe-Besuideo, ten 
W. (ntel ten (k) van dat water. ^ BI. 34, reg. M suat: '«//er(p- 
^enbotehp lees: Breda, 

» EEDE , water , is sinds 1849 door de Belgen afgeleid in bet ksaail 
•van Zelsato, en loopt altoo niet meer over Nederlandacben bodem, tot 
gfcot ongerief der plaatsen in Zeenwsch- Vlaanderen door welke itet 
•atroomde. De bruggetjes in bet d. Eede, die er over lagen, sya reeds 
do0r dammen vervangen. 

* EEDE-BEZUIDEN-ST.-PIETBRSDIJE (WESTER-) is groot volgeni 

omloopeTi ruim 913 bund.; doch volgens bet kadaster 1138 besd. 

40 V. r. 90 V. ell., van- welke onder Aardenhurg 31 bood. 07 v. r. 

.90 V. ell.; onder Eede 539 bund. 7i r. p. 71 v. ell. en wderHt^ 

.689 bnnd. 16 v. r. 48 v. ell. 

■ J EEDENISSEN , voorm. schorren , prov. Zeeland. Zie RtnisiMif.W. 
"" EEFTSGRE-BEEK , f liial .* of PoLaaaK, leetf of üsaPsssiCBB-BaK* 
'EEKEBUIREN, EaKBaoaitt of EKiaaoaia, reg. 3 staat: Z. naar 

.'Ntakerk laea : Z. naar Niebert. 



£ E n. 70 

SEKBLBAMKS-TSN (M) , op d« kadastrale kaart ▼oorkomaiida on» 
der den jMam van DuiLBAvasvaa , poel io da beida , in hai markfiw 
¥ao Beryem'^p'Zoam , pror. N oord' Braband ^ mem, WoomtdreekuHooyo^ 
ketde^on^élinkeleuoord f j u. N. N. O. van froenidttekt, in de Zuu^ 
goftiuka iJoJdej 5 bond. 52 ▼. r. 60 t. eü.' groot« Tbant » sy ent- 
fM»acn en sou {^oed aU droog^maakt, 

E£&KNftOD£, geh., prov. Jfoord-Bfobmmd. Zie EKüaoot. W. 

*£EKS\VERD. staat: Zie Eckswbrt Ues: Zie Ebkwiet. W. 

* E£K WEROBRTIL , brag in Eivolgo, proT. Bromiagtn , gem. en { n. 
H.W. van jéftphtfodam , in den Groeien weg van Groningen naar DelftffU 

* EELDE , gem., beslaat , volgens het kadaster , eene op]>enrlakto 
Taa 2680 bnnd. 44 v. r. 4t ▼. elL, waaronder S510 band. 1 ▼. r. 
fiSv.elL belastbaar land. Dit een origineel stuk bigkt, dat. in 1989, 
■ekcre GausausaT vsa BscaoasT , Senildknaap , het Jus paironat$ts 
der kerk te Ebldb , met alle hare regten beeft afgestaan , aan de 
balie van Utrecht , op vertoek en met toestemming van tynen broeder 
W^LTsa ^ welke tot' dese orde behoorde. 

EELDE (HET HU1S-TE-), voorm. havoi. in bet dingspil Noorden- 
•dily prov Drtmikê y arr., adm. en jodic. kant. Jsten^ gvm, en in 
het d. SeUlr. » Oese haves. is Toor eenige jaren afgebroken , synda 
hei r^ van haves., reeds voor aene lengte van jaren ^ op bet bok 
YeBoebroek overgebragt. Ter plaatse, waar sy gestaan beeft, siat 
men ifaans een boerenhuis. De naartoe behoord hebbende 'gronden wor* 
den in etgeadom beseten door onderscheidene personen. 

EELSLOE, onde naam van bet d. E&sloo, proT. Frinland* Zie 
S&SS0O. W. 

EELSUil , voorm. bargt in Fimlgo , proT. ffremnfen , arr., kant« 
eo If u. N. W. ¥an ApfUngedam^ gom. en | o. van *< Zandt. — 
Ter plaatse , waar hy gestaan heeft , siet men tbans eene fraaija boer- 
derij ^ de burgstede is nn een appelhof, omringd met eene breeda 
graciit. De daartoe behoord hebbende gronden beslaan eene oppai^ 
▼lakte van S bnnd. 40 v. r., en worden in eigendom beseten door den 
Beer J. P. BoasBs, woonachtig te Zeerijp. 

*££JI, riv., prov. ütrteht, komt ook vooronder dan naam vaa 
HiBBs in eenen gifkbrief van ILkWKL de Grooio Taa 776. — Zy werd 
oek wd van ouds Ean genaamd. 

EEMOIJK , b. in Etmiand. Zie DuKHimai. W. 

(EBHEREN , voorm. adell. b. in het graaft. ZuifAêH. Zie Eanra. A* 

*EEIIN ES-BINNEN DIJ KS. Onderde hier gesUan hebbende Predt» 
kaaten verdient melding Wiusa NicoLAiS Moavisa , Tan *1808-— 1809* 

*EEMSTEIN stond aan den Eem , waarvan het synen naam ont- 
leende* De plaats, waar dit klooster gestaan heeft , wordt nog. aange» 

wcsen door eene bonwhoeve , het Ehottor genaamd. De in lo40 

opgegraven fondamenteo van dit kloost. toonen nog , dat bet een ffroot 
•en pvachtig gebouw is geweesl ; doeh bet volk van Woa ^ heeft er 
geen de minste oudheden in overgelaten. * 

EEH (NDM ERO*) , geh., prov. Oroningom. Zie Nvaiao-Eiv. 

$ EENDEBEEK (DE) , stroompje , dat in Hannover ontstaat , van daar 
JoopC deerde veenen , genaamd de Orieschigt, in de gem. Tnbbergen, tot 
aan de grrnsen der grm. Vrieicnveen en aldaar bevaarbaar wordt TOOr 
kleine sekoiten , waarmede de torf uit de Yriesenveensche reenen naar 
Aknelo wordt vervoerd. — Dit stroompje vereenigt sicb op de grensen 
der gem. Vriesenveen en Almelo met de Jla , aldaar meer bekend onder 
dca naam van HoUander Crroee. 



781 EBlf. 

« 

EBNDENMEST , hofstede in Bumsm§o , prov. OréMm§en , arr., kant. 
M 9i u. N* W. Yan Jppikfedam , geiu. en 1 «• N. N« O. vao Sudum, 
«ao den Dijknraerweg, ]( u. N. O. tao Ganhmizcm, waar bet kerke- 
lijk onder behoort. 

EENDENNËST, uitgereende landeryen in dn LnngetlnuU^ pror, 
ffoord'Srabandf arr. en 5 n. W. van 's Uerlogeubotek ^ kant. en i ■. 
W. van f^mtdwijkf gedeeltelijk gem. CmpelU, gedeeltelijk gem. eo|B. 
Z. van Wmsfik, 

EENDEVELÜ of Eiobviid» pold. in htl Land-wan-AUtna, pnr. 
liottrd'Brahandj arr. ^g Uêrtogembasek ^ gem. Giêiêtni paleode ff. 
aan de Giettenscbe weide , O. aan de Andeltcbe weide , Z. aao dea 
Alm en W. aan den Alm, tegen den polder den Dail. — ïkwt pald. 
beslaat, volgens bet kadaster, eene oppervlakte van 08 bund. 67 v.r. 
44 V. ell., en wordt door eenen watermolen op den Alm van hetovertej- 
lige water ontlast. Het land ligt O.ttO ell. onder A. P. Het polderbeilaflr 
MRitaal uit eenen Yoonilter , twee Ledsn en eenen Secretaris , feeoai- 
bineerd met de overige polders onder Giessen en Andel. — De «ip«». 
termolen van dexen pold. beeft S3.00 eil. vlagt , de middeliyo vai 
het waterrad is tt.70 ell. en de breedte der schoepen bedraagt 0.33$ dk 

EENDJE (HET) , geb. in de Meijerij van '9 Heriogenboiek , kw. JTais. 
Imil, prov. N^wré'Brabamd^ arr., kant. en 1| u. Z. ten W. van 't HtH»- 
'ffemkoick gem. en 8 min. Z. Z. O. van Fugkt^ tusachen den OsounI 
en den straatweg ; roet 33. b. en' S03 inw. 

*EENDEAGT (DE) bestond vroeger niet, doch was gedeelldgk 
«ene gegraveoe Taart , waaromtrent men leest , in een advies aaaa 
1553 , bet volgende : • oocbte ook ten tyde der verkryginge der kcis- 
nlykbeid van Vosmaer badde dit water eenen by sonderen naam, nosbls 

• aelve dit water of ten minste de Vaart en was aldaar ten dien Ifjdt 
■ niet. Maar (soo de mare is) naardat den Heer van Ber^kn sent ap 

• twee plaatsen gesloten beell den vloed Fertrijsenwatri genoemd, tfii 
•alsdan scbeide hel hertogdom van Brabant van bet graalscbap vaa 
•Zeelant, ende eenen anderen vloet met name Bendreeki, tada daar 

• naar den Grave van Nassouw geslooten heeft den vloed gesaid P^trtnu 



•seitaaerf op de derde plaatae en den vloed die geaeid wordt 

»eaer< tusschen Brabant en Zeelant : alsdan heeft aekeren raalicr vaa 

•de Heeren van Vosmaer^ met schappen en arbeid der haodaa, dia 

• water doen graven , hetgeen alsdan nouweiyk op het hoog$la water , 
•dat ia de aee vol aynde, water hadde, ende ook oa de |ecreaidt 
•draayingen onvaarbaar was , soodat de aee vol lynde aaanweiyk da 

• booten en kleine cffene achepea konde overgevoert worden, dat oack- 

• thana allengskens vergroot ia. Maar naardat bet groot eilaat Zajd- 

• beveUnt , in het jaar 1530 , door bet water overstroomt is-, doer 

• den geweldigen val der wateren, dewelke nit het geaeid eiUntZvid- 

• bevelant nederdaelden., van dien tyd af tol nn toe ia het lea M 

• geworden , dat er nn dageiyka veel achcpen overvaren : eu.*' — Oal 
op eene oade kaart van anno 1555 wordt het luideiyk gedeelte vaadi 
rertrijiênpaeri af,, bel Canael gebeelen. — De naam ton niet lis- 
raAOT , maar EaaDaacBT , EisTaacav , dat ia een weriogt genoemd if|B. 

EENDBAGT (DE), pold. in bet eil. 7ejrc/, prov. Jfoord-BoiliÊdt 
arr. Alkmaar ^ kant. d^n Ueldtr^ gem. Texel; palende O. en Z. au 
de Znidersee , W. aan Eyerland. — Deie pold. welke in bet yi»r t9M 
omdykt ïa , beslaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte vaa 846 
bund. 90 V. r. 90 v. ell. binnendyks ; telt 11 h., waareader S ki(- 
atedan en 19 arbeiderswoningen , en wordi door eeaeo duiker iê Mf 



IER. 7» 

viB 1b«t overiirflift waler ontlttt. — Het poldt r-bettuur bttlaal nit üe 
twee ewenaren. 

*EENDRAGTSP01iDER, op bet eil. Goedereede-en-Oterflakkee , be- 
slui* volgens bet kadatier , eene oppervlakte van 578 biind. 75 t. r. 
8D V. ell. — ny watert uit door eene tlnis op bet Baringvliet. 

•EENDRAGTSPOLDER, pold. in den Hoekêchê^waard , paalt N. 
ook aan den Nieuwe- Korendyksche-polder. 

^EENDRAGTSVOLDER , van oiids bekend onder den naam van 
fHemm-Kijkmü ^ ligt voor bet grootste gedeelte onder ^ïatiw- Fasie* 
«arr co voor een teer klein gedeelte in de gein. HaUtertn^ behbendo 
onder Ifiem»- FoMsemeer ^ volgens het kadaster, eene oppervlakte van 
S45 band. 47 v. r. 03 v. 011., on onder HaUitrtm , 51 v. r. 90 v. 
ell. 1b deten pold. ligt eene bofstede en 3 woonbotsen aan den dyk 
en eeoige h. van bet d. Nieuw- Vossemeer op den d^k, benevens 
bet vervallen fort Manrits. Het, toroerpeil is 0.45 ell. beneden A.P* 
*EESIGfiNBÜRG, d., ligt in bet kant. Schagen. 
EEN1GSNBUBG , pold. in Gtegimer-jÉmhachi^ prov. Ifoard-Moliamd ^ 
arr. ^Ifcaiaar, kant. Schagen , gem. St, Maartcn-EeHtgenburg en^^Valk» 
oag ; paWade N. aan St. Maarten , O. aan Uaringcarspei, Z. aan 
V^amenbttben , W. aan de Zype. — Deso pold. beslaat, volgens bet 
iLadaster, eeae opner%lakta van 179 bond. 

EENIGHAUSSN, geb., prov. LimbHtg. Zie EiaioBAosta. ^« 
*£ENRUM, — BI. 63, rtg. 4. staat: Eifnrmtn^Pieterhmren-cn'^ 
Fierkmizen^ lees: Benrum ^ Pitlenurtn'en'Virrhuutn ^ 
EEÜISELAAR (DEN) , gcb., prov. Floord-Brahand. Zie EMU4Aa W. 
EENSGEZINDBEID (DE), bofsL in yit/n/aW, ptow. ZMtdiJoiiand, 
arr. en Sn. O. ten N van i^eyden, kant. en 3^ u O. leu N. van iFow 
hrmgge j gem. en | u. O. N. O. van Zevenhoven, in den JfoQrtKjk-^ 
êd^poidary aan de Kromroe-Mydrechlsche-kade. — Desebofst. beslaat | 
mei 4c daartoe beboorende wei- an booitanden , eene opper vlakia van 
M Lund. 11 V. r. 79 v. ell. 

EENTJE (UET), geb., prov. Nowd-Brahand. Zie Eisoii (Hst). 
*E£fi8EER, biiurs., wordt in 1346 vermeld als eene plaa is gelegen 
ia bet graalsch. jémeiande ^ distr. tsloA. — De R. K. bebooren Ibaot 
tot de atat. Laencn , lynde in 1845 de kerk en pastosie te Eiiaeim 
vaar afbraak verkockt. ^ 

*EEaB£EK*ENpE110RST is als staiie verfallan en daarvoor in 
1B45 de stat. JLoenen opgeVigt. 

*EERNEWOUÜE, by koninklijk besluit van 35 Aiignslus 1g45 is 
de eombinatia van Enatwooai met Garyp<en-Snanieur opgebe\en , 
en aan Eaaaavrooai voorloópig eenen afzonderlijken Huipprcdiker toege« 
kend , onder belofte van deze gem. eenen Predikant toe te voegen , loodra 
erin de bouwing van eene voegsame pastorij , zonder bezwaar van *s lands 
schatkist, aal zyn voorzien. De eerste die bier bet leeraarambt beeft 
waargenomen is geweest G. HoLweaa*, die iu bet jaar 1^43 herwaarts 
kwaai, en in het jaar 1844 naar Oosterwierum vertrok. 

*EÊESEL, gem., beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte 

van 3183 buod. 69 v. r. 45 v. ell., waaronder 3183 bnnd. 9/ v. r. 

73 V. eil. belastbaar land. — Men beeft er 1 graanmole», 1 bierbron- 

wer(i en 3 leerloiyeryen. — De Herv. hebben hier oene kerk^ synde 

ces steeaen gebuiiw , nit*! eenen kleinen toren , doch zonder orgel. 

'EETHEN-EN-DROMGELEN. Kort na de Hervorming was Eeihên 
met Meeuwen vereenigd , zijnde de eerkle, die in deze combinatie 
het lceraaran»bt heeft waargenomen, geweest Gillis vab GonwixMaa* 



786 KëT. 

lo het jaar 1618 werd «ohler E eiken van Mteuven getcbeiden, 
doch met Drongelen ^ereenigd , wordende io«n lot eersten leeraar 
aldaar beroepen, Hbrricos Hoes. 

EETHENSCÜE BOEZEM, waterkom in bel Land tan- HeHiden, prov. 
rfoord-Brahnndy gem. H eesbêen- E etheU' eti' G entUren , begiiiiit* nde ^ u. 
ten W. Tan Eet ben, by deu Eelbeuscbe walermoleii , en loopende naar 
de Eelbensche sluis. 

EETHENSCHE SLUIS , alais ïn het Undvan- flensden , prov. Ifoorê^ 
Brahand ^ ffem. Drongelen* Hagoort'Gttnsoijen'en- Doeveren , 20 niia, 
W. ten N. van Drongclen , ïn den Drongelsche zeedijk. -^ Hete sluis, 
wfjd S;22 eU., is voorzien van een paar puntdeuren en brengt het 
water nil den Eetbensche boezem op het Oude Maasje. 

EGBERTSMEER en EGGEMEER, voorm. nanoen van de veenkolo&ie 
het Klmks bbbr', prov. Groningen. VAe Rlbirb-bbbb (Hbt) W. 

SGELENBaUG-OP-RGZENDAAL, vourni. liofst. 'm Kennemerkné, 
prov. Noord' Holland , arr., kant. en | n. Z, Z..W. van .élkmaar^ gem. 
ffnio^ên-Oeêdomf 10 min. Z. Z. W. van ^ei7o. — Deiehof^t., «flte, 
met bet daartoe l>eboorend wei-, bouw- en boschland , eene oppentakte 
besloeg van 40 bund. 56 v. r. 40 v. ell., is sedert lang gesloopt eo het 
daarloe beboorende land aan onderscheidene eigenaars overgegaan. * 

* EGELMËER wordt reeds verhield in 9<K) onder den naam vaa 
AciLiARi , als gelegen in Pêliu$ , tn bet graafs. Amelande. " 
• '. EGGILLANU lett: EGGIGLANG Zie voorts Kadjahq. W. 

^ EGMOND , beert., beeft tot wapen een veld gekeperd in twaalf stok- 
ken , afwisselend van goud en keel. 

"^ EGMOND (ABDIJ YAN). BI. 80 te^. 57 staal.- verachting ka: 
varwAcfatiojf 

» EGMOND. AAN. ZEE Uit 100 (niet 1000) R. K..— BI. 81 De 
Noordelykste toren der Taarbaak is 58 ell. boven Tohee , en staat 310 
ell. meer noordwaarts van eenen tweeden , boog 36 ell. boven votièe. 
Beide 100 met lenticulaire lamplichten , op 4^ zecmyi zïgtbaar. — flet 
wapen deser gem. is het selide als dat der heerl. Egmond. 

. *£1CH is iü 1849 in twee gem. gesmaldeeld. De westeigke helft 
heeft den naam verkregen van gem. Rollingergrtind. 

:£UaE, geh. inde Meijer^-win'S Uertogenbos^h , kw. Peellawi^ prov. 
Jfootd'Braband ^ arr. kant. en 12 u. N. N. O. van Eindhoven^ gem. 
San^fn^Breugel f SIS min. O* ten Z. van Brtugel^ waartoe het ker- 
keiy k behoort , het telt met de geh . S t a d en O e r 1 e ; 20 h. en 100 inw. 

EIGHWALD , bosch. in het grooth. Luxemburg. 

S EIGEN (POLDER-VAN-DER), oudtyds ook het HBaAALViB-Mi 
EioBK genaamd , pold., gedeeltetfjk in den f^rifdom-van-^s HeHogenbouh, 
gedeelteiyk in de Meijerij van 's Heriogenbosch , kw. Maasland^ pror. 
rföOfd'Brabandj arr. *s Heriogenbosch ^ gedeelteiyk kant. ^s Hertoga* 
bosek , en daarin ten deele gem. *f Hertogenboseh, ten deele gem. noi- 
maUnf en ten deele gem. Empel-en Itfnerwijk , gedeeltelijk kant* 
Oss , gem. Jfulandi palende N. aan den Polder- van -Empel-^n -Meer- 
wyk en het Laag- en Hoog-Hemaal , O: aan bet Hoog-HeraaaleoKep- 
kensdonkdyk tegen den Polder van Geffen , Z. aan de Binoeopolders 
van Nuland en Roamalen , den \ liertpolder en bet Ertvdd , W. safi 
het Ertveld en de Dieze. Deze pold., waarvan de juiste tyd der 
bedyking onbekend is , doch welke vóór bet jaar 1309 slechts iaig 
bekaad schynt te zyn geweest , terwyl toen of kort ua dien tijd de 
kaden verhoogd zyn en alzoo van lieverlede tot dyk gebragt, ba* 
slaat , volgens het kadaster , eene oppervlakte van 87^ band. 45 v. t. 



BIG. 7t7 

14 V. dl., alf : «d^ 'M^HeHogMboick if6 bund. 93 v. r. 66 f. «11.; 
mder Bmpel 212 bond. 3t v. r. 50 v. tll^ ondtr RoèwmUh 1657 biind. 
50 ▼. r. 11 ▼. ell. eo ooder Nnland 701 bund. 64 v. r. 85 v. ell., 
en telt 7 bocrdergen onder Jfuiand; wordt door drie steeoen slniieo ; 
de niideiyke genaamd de Meerwyktcbe sluif; de tweede , de 
Nienwe- of Rosmalensche sluis; do derde, de Sluis yoq 
der Eigen oi Plooijeosche sluis, in de Dicze en fervolgens 
ïu de Maas van het overtollige water ontlast. •— Tnsschen de twee 
laaisigeaelde sluisen staat een watermolen , dienendetot droogma- 
ling van den polder, by boog rivierwater, welke molen gebouwd 
is in bet jaar 1767 , opmalende tot 0.20 ell. onder bet nolpeil Tan 
's Merlogenboseb , welk nulpeil 4.11 ell. boven k, P. ligt. Het land 
ligt 2.15 ell. boven A. P. — Onder Orthen , langs bet crtveld , is de 
grootste hoogte der dyken 6.37 , de gemiddelde hoogte 5.64 en de 
UMBsie hoogte 5.20 ell. Bij Koninkiyk Besluit dd. 31 October 1825, 
no. 25 « is bet dykbestunr , onder den naam van Hoog-Oykgraaf en 
Hecmrndeii van den Polbii tar na Eioih, opgeheven, en vervangen 
door eenen dijksteel, ooder den naam van boogbee.mraadsebap Taa 
MaasUiid , waarvoor een reglement is gearresteerd by KontnkHjk besluit 
d. 4. 21 Jannary 1831, no 66. Men heefi buitendien voor desen pold. 
nog een bcstuop, bestaande uit vy f gecommitteerde Ingelanden, welk 
bestoor ▼ooroamclijk de directie uitoefent over de middelen van uitwa* 
tering en bet finaneiele van deu polder. Volgens het dykboek van den 
PoLon VAB oea ëiobr , beeft Jab 11 , Hertog tan Lolhmringen , Brahand en 
lAÊÊhmr^^ bij brieven, gegeven anno 1309, 's anderendaags oB het boog- 
tyd van Onze Lieve Vrouwendag, bepaald i dat uit hoofde de landen 
VBB BBB RieiTi , door veel regen en inleopen van hoog water , dik- 
wyis gnoole ^chndo leden , daarover een bestuur zou worden beooentd , 
bestaande uit den Rrgter en Zeven Heem raden , die de dtreetie loa* 
hebbes o¥cr bet maken en onderhouden «^von de dyken , weteria- 
gen , sluiien , ens., van dien. pold. binnen de daarby beschreven' 
lunietco, met verdere bepaling, dat die Heemraden aan allen en eeo' 
iegefijk, vrelke binneu dien omtrek geland is , tullen aaowysen de ge« / 
deelten dijk, wetering of gra^n , welke sy verpligtsyn te maken ea 
onderfaoiiden , en dat de kosten als nog te doen, tot bet mekcn-vaa* 
de dijken , weteringen , graven en andere werken ,- lot gciutene weU * 
vaart des voors. lands , duor de ie%en HeüluraJen over de ingelan- 
den sullen worden aangeslagen en door hun betaald. — Ingevolge * 
be< gemelde dykhoek is vervolgens door Jxa TV, Hertog ean Lothtijm ^ 
Brmbamd eo Limburg , by opeuc brieven, gegeven den 3 Februarft 
1419, » uil aanmerking der groole en oooverwinnelyke schade door het ' 
•inbrekende water en het vergaau der dyken** bepaald , «dat door hem y- 
■en de smalle Heeren , binnen de Me^ery beerlykhcden hebbende , soude ' 
•worden gekozen teven Nfeemraden otu de dijken* tu schouwen en von» 
• nissea op de dijken te wyicn , naar bet dykregl by vonnitse van den 
•Dijkgraaf f daar die dy ken onderliggen, en alle xoken de dyken aan- 
gaande, by den Dykgraaf en Ueemradcn sullen worden behandeld.'*— - 
t)e dijken van - dezen poldi worden door dykgeslaagdeu onderhouden, 
dncb de duiten en molens -van wege 'den polder. ^^ lu de lengte van 
den dijk, langs de zuidtyde dezes polders, begrepen onder Orthen, 
tyn ceaigc gedeelten , voornamelyk beneden het veerlmir, bcitemd 
om bet wBler van de Beerscbe Maas naar den Baardwykschen Over^^ 
laat af te leiden ; dese gedeelten liggep 5,20 tot 5,45 ell. boven A; P. 
De omstandigheden enz. Zie voorts het Wbk. 



768 EIG. 

EIGKMDIJK (DE), dgk lo hel fmh. üoUomh, jtfor. Ifoêfi^Bf^ 
btmd^ gen». Bohkvteu^ in etnt iuidoo»telyk« tlrekking, loopcodt fu 
de Maas lutschen den Hooge-polder-van-Bokhovcn co den Musfenvtanl , 
en Geldencbe-waarden door, naar den Bokhof entcbe-dyk. 

EIGENSLUIS of PiooijEHiciB-iLDit , tlnU in de MeijtriJTan'tUtr» 
togenboickf kw. Petlland , proT. Ifoord'Braband» Zie voorts op Emi 

* EIJERWAARD (DE) ligt geJeeUeiyk gem. fFerhendam, gedsd- 
leiykgem. Dussfis-lfKaf /er-en- JviitVierA, beslaat, volgtfni hel kadaiicr, 
eene oppervlakte Tan 42 bund. 45 ▼. r. 10 ▼. ell. met dekadea; ah: 
onder iferkendam 37 band. 38 ▼* r. 70 t. ell., onder Diu$enMim$Ur- 
en»Muilkerk , tt band. 4 v. r. 40 ▼. i*ll. tynde hooiland ; en «ordl desr 
twee houten duikers aan de oost- en suidsyde des polders , wQd 0,90 ra 
0.60 ell., ieder voorsien van een dryfdeurtie, op het Gat van üea E||er. 
vraard en op dat van Steenenmnnr , van bet overtollige water onilaii. 
Het land ligt 0.79 ell. boven A.P. De hoogte der dyken n^Mk S,SSdl. 
Deie pold. behoort aan Mr. B. C. Larcb, te Haarlem. — Aan de aoordiydf 
is een.ffedeelte, groot omstreeks 1 bund. en genaamd den fieycs* 
heuvel, door eene tade afgescheiden , en watert ook door renen etgii 
houten duiker nit ; daar dit gedeelte echter niet afzonderiyk bjj ki 
kadaster is vermeld en de grootte ook niel afxonderiyk wordt op|f|c» 
ven, wordt het niet als etn op sieh selve staande pold. bcscbeiivd. 

EI&EMA ((X)STER-), kleine hofstede in Uuuswgo, pro^.Gnam- 
gen f arr. en 8 u. W» van Jppingedttm, kant, en 4 n. W. ten Kt 
van Onderdendam , gem. en l u. Z. van ütrum , IS min. W, im 
Aitkerkf waartoe ly kerkclyk behoort. — Deie hofstede, iadcwah 
deling het Bultje genaamd , beslaat eene oppervlakte van K band. 
50 V. r. CD wordt in eigendom beseten door den Heer Rem Em 
ToBBBBes , woonachtig te Zuurdijk , op de Ewer, 

EIKEMA (A^'ESTER-). aansieniyke boerenhofstede in Hmuap^ 
prov. Groningen f arr. en 8 u. W. vaq jéj^ingeJamt kaaL en 4 a. 
yf* ten N. van Onderdendam^ gem. en | u. Z. Z. W. vaa ülnm, 
onmiddeliyk W.N. W. Tan Ooiter-Bikema en 10 min. W. N. W. vaa 
"Siekerk , maartoe sij kerkelijk behoort j groot tf9 buiid. 9S v. r. 
90 T. ell., wordende in eigendom beseten^n bewoond door lejufvrouv 
de WeduV^e Albbbt Jacobs RiTiiiA. 

EIKENRURG , landg. in de ifeyery van 'g fferiogenbosck , kw. Mmê' 
land, j^to^, Noord' Braband , arr., kant. en 1 u. N. O. van 'sBerlê» 
genhoêchj gem. Rotmalen, nabij den straatweg van'*sHertogeBboi«k 
■aar Grave. Het bestaat gedeeltelyk uit hooge en omtrent voer ds 
helft uit lage ffronden , waarop eenige jarvn geleden een vyiel- if 
schroefwatermolen is gesticht j eene seldxaamneid in dese strekes ff 
hooge gronden. 

EIRENHEUVEL, buit., prov. Noord- Brahand. Zie Evissiüvib 

EIKENHORST, bosch in f^ ttlerwolde , prov. Groningen, |«ik 
Flagtwedde , niet ver van Ter»ApeU 

EIRËNRODE , geb., prov. Noord-Braband. Ih Ebbbbooi W. 

EIKENRODE , buit. in het bali. van de LooêdrêckUn , prov. ülftéit 
arr. en Sj u. N. ten W, van utrecht^ kant. en 1| u. O.Z.0. hb 
Loenen, gem. de Oude'en'dê'Nieuwe''Looidreckt , onder Nieuw Un* 
drecht, — Het beslaat eene oppervlakte van 10 bund. J22 v. r. 90 v. cU.| 
en wordt in eigendoib beieten en bewoond door den Heer J.C. Hacu^ 

EILaND (KAMPER-), eil., prov. Owerijuel. Zie Kiiruntf»* 
W. en A. 



B I N. 769 

EILANDBN (DK) , pold., prov. Jfaord-Brahand. lic Elaidu. W. 

* SHIEftlK. In 1681 werd hier cene kerkfchnnr gesticht , in plaats 
ras die welke te Heagten ten dienste der E. K. van Heete gestaan 
heeft. Doe kerk werd in 1780 vernieuwd , in 1808 verbeterd en in 1815 
van een kloktorentje voorzien. Thans is daarvoor eenè nieuwe gebouwd. 

*E1ND, of EiRDiscBOOT. In djt geh. had oaen vroeger een vanouds 
liekende herberg, de Kievit geheelen , welke later in verval is ge- 
raakt en QQ tot cene bierbroowery is ingerigt en gebruikt wordt. 

RlSDy b. in het graaCi. Bormêf prov. Liwhurg ^ arr. en 3 u. N. 
van Jlématottif y kant. en 1 u. Z« van Bont f gem. en 8 min. N. O. 
▼an Relden^ met 28 h. en 120 inw. Het is het suidclijko gedeelte 
%an het geh. OnJef^n-Bmd, 

EIÜD, geh., prov. Ltmbura, Zie Etbd. W. 

EDI DB y geh. in het Land-van-Faikenburg ^ prov. Limburg, arr. 
en 4 n. O. tenN. van Maatiriehtj kant., gem. en 1 u. YtiU Éeerlen ; 
net IS b. eo 110 inw. 

* ElllDflOVBN , gem., strekt lich wel over de grachten der stad 
uit, wantmea heeft aan deZaidi\jde over de bruggen van de FrtjHraat 
de Groote-Berg en dé Kleine-Berg, bewoond door ongeveer | 
der bevdkiog en bestaande verder uit tuinen en weilanden. — In 
beft jaar 1846 is er een kanaal gegraven vao de stad naar de Zuid- Wil- 
lemsvaart boven Helmond. — BI. 115. Men heeft te Eihdhovm thans 
2 bierbrouwerijen , 10 leerlooyerüen , S lakenfabryken , 11 wol- en 
•katocB&brgken , 6 verwerijenen 13 hoedenfahrijkan. — BI. 117. De 

plaais, waar de oude schuurkerk gestaan heeft, dient thans tot eenen 
min van de pastorij. -« Godbsgalcus Roshorot , f den 6 September 1625, 
J. F. B. VAR Hooff, was geb. 26 Augustus 1755. 

* EIKDflOVEN (KASTEEL-VAN-). Ter plaatse, waar het gestaan 
heeft, xiet men thans een schoon heerenhois. 

EINDUOVBNS-KANAAL , scheepvaart of haven van de Stad Exnd^ 
kopen y oaarde ZuidwiHêmufHMri , *n dè Mtijerij van *g Hettoyenboteh , 
kw. Kempenland, prov. Jfocrd-Braband, r— Nadat men te Eindhoven 
aedcK laog groote iiehoefte gevoeld en vele vergeefkche pogingen aan- 
gewemi had, om voor deio fabrijkplaats eene scheepvaart te bekomen , 
roogt einddyk hare regering , door de on f er moeide pogingen van wy- 
IcB de Ueerea Josmos Sbits J. Ts. en MtLcaioa vab Bos ondersteund ^ 
aUebeawareii en tegenwerking overwinnen en ts deze vaart op kosten 
van Eradhoveii, met vergunning, om ze in de Zuid- Willemsvaart te 
bffeugen en daaruit het noodige water te onUangen , en genot van 
wydom van alntsgelden op die vaart , tot dal het opgenomen kapitaal 
a^ialiMt aal weien en onder verpliating , om eene keersluis in den 
mand te leggen, onder toeaigt van den reeds mede, tot groot verlies 
vaar i^ vafc , overleden Hoofd-Ingenieur A. as Gbos , volgens het 
a« t v m|> en onder de leiding van den Lftndmeter der eerste klasse 
B. Bumi, io Octobef 1846 tot stand gebragt. — Het kanaal begint 
nirt eene haven of kom van 50 el breedte en 250 lengte , aan de oost- 
s)fde van Eindkaven , by het klooster eo de rivier de Dommel en loopt 
io eene oanelyke rigting op eenigen afstand voorby de dorpen Tongelre , 
r Geidfop en Mierlo , om lieh ruim 8000 ellen boven Helmond tusschen 
slaia l|o. 8 en N*. O Ie vereenigen met de Zuid^AVillemsvaart , die het 
vttB water voorziet tot op geiyk peil roet den waterspiegel van dat kanaal , 
ajnde aldaar 18,56 e)l. boven A. P --De gehcele lengic is 15,692 eH., 
de wQdle in den bodiem 5 ell. en aan de oppervlakte van het water 
11,60 dl., de diepte 2,05 ell. met 8 wissel plaatsen en S-dra^ikoinmen ; 
XIII. Deil. 49 



77e % I N, 

de dyk?n «yn t,85 ell. hoog, met eeoe kraiotbreedto van Oétl., m 
baakeUen en bernieo veonieB* — * In deo moad tao bet kanaal, au 
de ZuidT-Willeinavaart , ligt een ateeneo keertlaU vijd 7 elL, toj||eq|| 
▼oor twee reyen acbotbelken. -> Het water der doorgesnedeD rhrieni 
wordt door vier steeneo doikers onder bet kanaal becoget oerd { U 
eerste ¥an drie bogen te «amen wyd 8 eU.« h«og 1,80 ell. ee 1im 
57^20 ell. ¥Qor de Rnl ^ Kleine-Uonmel ; de tweede wUd 0,60 dC 
voor den Luggenacbe- waterloop ; de derde wyd 1»SM) ell. Toor ém 
Oadendykscbe-waterloop en de vierde wyd 1 el voor de bermdoot dir 
Zttid-Willemavaart , de drie laatste zyn ieder 52,90 laliff. ^ Rr l^i 

5 en tien vaste bruggen « lang 16,60 eU., over bet kanaal , 3 el boviB 
en waterspiegel verbeven en tusscben de midden jukken eeoe lyte 
van 7 elL bebbende : aU eene op den Lakerwqjf ; eene op dea ween» 
Eindhoven uiar Geldrop ; eene op den weg van Tongelre naar Gciompi 
eene op den weg van nonen naar Geldrop ; eene op den wtf vaa 
Nnnen naar Mierlo ; eene by bet Oud^Yen te Mierlo ; eene «^ èm 
weg van Mierlo naar Helmond: eene in de Groene-gemeeoie^eeae 
op den weg van Lierop naar Helmond en eene by de keerslois op dia 
kanaaldyk der Zuid- Willemsvaart. -^ Ook ligt er nog leen voaderiy 
het voetpad van Mierlo naar Helmond» *— De werkaaamheden asa Int 
kanaal syn den 16 September 1845 begonnen en den 28 Oetober ISÜil 
de vaart. plegtig geopend , de gebeele kosten sullen omtrent 178,000 |oli» 
hebben bedragen. De vaart op het kanaal neemt jaariyb toe ea hÉ 
brengt voor Eindhoven en omstreken veel nut en voordeel , ia Wl^ 
bonw, baodel en fsbryken aan. 

* BINDSCHE STEEG , weg in bet Land^vdn^JItmékn , prev. UmU 
Brahandy gem. Oud^Hmuden-fn^EUhout f in eene eosteiyke rig(il| 
loopende van Elsbout naar de Haarateeg , Herpt en Hedikhoiiea. 

EIND-YAN-DEN-HOUT , geh. in de bar. vanj^rcib, prev.iToirf» 
Srabandf arr. en 9 n. N. N, O. van Breda ^ kant., gêm« en j a« 
N. N, W. van OoiUfrhout, | n. W. van de» H&ui^ waartoe Jiet kah 
kelyk behoort ; met Itt h. en rnim 70 inw. 

*£ISGHEN ligt kant. Capelle»^ en is een der ffrooUte derpea vn 
Luxemburg, Men telt er 193 h. en ongeveer 1030 tnw. Oe pv* ^ 
hoort tot bet dek. KoericK 

* EITCREN is thans nog een geh., met 30 h. «n mim 1W 'w* ^ 
§EKEMA, voorm. state, prov. FriesUind^ kw. Oeffeiyoft 0rirti« 

Itharderadefl f arr. en 3 u. ï. van Leeuwarden ^ kant. en Ifatilkl 
van Rauwerd^ Ju. O* N.. O. van Gnmw^ waartoe zy befaeordei 9Êh 
het Pikmeer. «««- Ter plaatse , waar «y gestaan heelt , net meo thU. 
eene boerdery. — De daartoe behoord hebbende, gronden , eene 
vlakte beslaande van 22 bund. 4 T. r., worden ïn eÏMidoin * 
door de erven van den Heer P. A* Biaosnjk, woenacntig la 

*£KKELEADE ligt 1^ n. N. van St. Geertrui, i n. O.Z.a«» 
Granseeld, — De kerk , even als de kapel , f taal on Gtonsvelds ftfA 

EL , hofstede . prov. Zeeland, Zie Hma. W • 

ELBA, geh. m Dregterland^ prov. Neord^BeUemd ^ arr. eaifi 
O. N. O. van Boom , kant. en H «• W. Z. W. van SuUmm 
ffem. Feenhuüen-en-Bemj 10 min. van B^m, waartoe bet kfffMI^* 
behoort; met 8 h. en ongeveer 260 inw» » 

* ELfiOOG is eene lange en smalle bank, waarvan bet oostelykegsiiMlIt 
droog valt. Ret plan heeft dikwyis bestaan , op dat gedeelte een feftü 
bouwen ,. docb daar men niet zeker was van het te kannen volbrcngia s» 
de kosten op 3^ millioen geraamd werden 9 heeft meo ketniet onderMMt. 



E L L. 771 

*SLBIIBG beeft UliaUe de in het Wbk. opgenoemde weldadige ge- 
ftichtm, aof eeoe etiohUag vaa Maria Uerint Goarage» voor 
Itbceftif e , niel door de dïaeooie bedeeld wordende , huiigetfnoeB* — 
BiOTBO is mede de geboortopUaU Tan deo Sehilder Hamh vav Euaae , 
geb. io 1W0. 

* KLDSN tigi arr« en i^ n. N. van Iftimêgm. Dit d. moei aeer 
o«d i^tt, daar bet reedt oader den naam Tbudu Toorkomi in oenen 
bfieff Tan het jaar 997, waarby Bekeren Wkuuui, Graaf ooi» Amdmmitf 
syne baaittiogen aan de abdy van Elten tebenkt. 

JELDSREnS, geb., prov. Nowd-Brabani. Zie BLAAUWMftfM. W. 

>JSLDER£NSPOLDEa, EanaauuAmof LAmKi-Tooa-DMBii, bmlaai 
eone omrvlakte Tan S33 bnad. 72 ▼. r. W w. ell. Aan de «lïd» 
■e alaU de wan deion pold* vindt men bet d. den Zevenbergicko^ 
Hoek; de E* K. kerk» daartoe bebeorepde , ataat in de bedykingtf 

ELDERSHAAR, b. ia Ooitorwof n fa r ■ d mgipU , prOT. Drêmihe, arr« 
ca jndie., kant. en 5} u. O. Z. O. van ^lain^ adm., en kant* en 
S «• IS, van Ooien, gom. en 1 n. van Botter g aael 8 bewoners. 

ELB of Eldi , geb., prov. OverijsieL Zie Eblii. W« 

fiLKRlECI. en ELENBEOBRE , tweeenrcn; vermeld in 118S, alt 
l^jrende onder SaaluhÊrgen, in Oreryttel. 

ËL¥T (BS) f geb., op het eil. Wininf^^ prov. Ifgard'OoUand , 
arr. ea f O n. If. Ö. van Afkmmmtf kant. en 3 n* O. Z. O. van du^ 
BtUer, mmnm Wierimgtmt roet Itt b« en 75 iow. Hot bettaai uit do 
banrties Roord-Bift en Znid-Elft. 

*£LfT (DEN) ligt kant. en i a. Z. Z. W. van fi^ravo, gem. en 
SU mia. Z. O. van Felp. Men lelt er 5 h. en oageveer 40 inw. 

BLI, d» in Oott^JntUë, op bel eil. Qro&t-Kef, eene der Zmdwei'' 
ter tilmmimÊ wmm Bmmim^ -— Ér sya seer goede pottenbakker(|en , die 
in de hehodle dor omliggende eil. voonden. 

EU , kaap in Oti^méië, aan do NoordkatI van bet eil. i?oero. 

ELISABBTH (ST.), goh. in Oppêr-OMtf^ prov. Limlhirf, arr., 
kaal. ea Ij- a« K. W. vaa Ito era iiarf, gem. ea 90 min. van ifait- 
Ataa , Bwi 8 h. en M inw. 

* RL18ABETtt5*DAL (ST.), voonn. klootler in hei graaft. Home, 
ttond op den liaker üaatoever en wat vromr een wooabait. Hol 
wmd ia IBIS door Tmonoaim , aoea van den Heer «on JSfome, gekoebi 
«a aekerea Ridder « Usaesv genaamd: Taieaoaim liel bet bewonen door 
tloettialianin nit Braakry k ontboden , en tlïcbito er in 1S40 een klooster 

'vaa dn avde der Beaedtctyaen, hetwelk by > aan de Mamgd Mabu 
ea aaa 8*. Eamaotn loewUdde. Het werd in 143tf , onder Paos Eoea* 
ma lY , in. oen klootler van dén regel van den H. Aosotnaot voran- 
daal ^ oa ia hei aelido Jaar tol een klootler van Regnliero Kannnni» 
hna votharen. In 1878 it bel aégebnind, doordien een toldwl vaa 
heileger van den Hertog vai Pasba onvoonigtig met vnnr omging ^ 
dach eaattioks ItSOS werd hel weder opgebouwd. 

SLOAIETH (ST.>, plant, op bel eiK Cutafoo « in de MidiUn^iMef 
Ion H* vaa Bmai^BUimtw. 

<^£LE01, Idi n (niet 166) b. 

ELKOMSCUK OYERIjAAT , overkat op den rthtmewZoam , prov. 
CeldMaadL Deso overlaat it in 1809 f^maakl in den Elkomtcbea 
d)ik. Zff it betlraal, hing 080, breed tt ell. 

SLL£B00G6GttE*.W ATBIING ( W) , water in Rijnïand , pro v.Znt/- 
^aflaad ^ gcaw Sê tê mw ut ry in eene noordeiyke rigtiog, loopende van 
hoi ¥orhMi aaar do ¥liet , onder Siompmnk en &efer«oad^. 



772 KLL. 

ELLEWOUTSDIJR (HET FORT TE), fort in het eil. ZuilBm- 
Innd , prov. Zeeland , g^cin. ElUwoutsdjih'eH'Everinge , in deo /mIm^ 
poldev ^ 5 min. ten W. van het d. SllêwouUdijk ^ aan de üonteil 
Wester-Schelde. — Dit fort, aangele^ in bet jaar 183S, heeft ecti 
scsiioekigc ^ doch langwerpige gedaante. De 3 suideiyke lijden ija la^ 
kleed en bevallen 19 bomvrye gewelven voor troepen , buskruid eai. Oi 
' overwelfde poort is ook aan die zijde , en heeft eene booten brug over dl 
natte graehl , die het fort oraringl. Overigens bevat bet geene geboaviK 
ELLEWOIjTSDTJR (STAART-VAN.) , geb., prov. Zee/au^ ft 

STAABr-VA*(-ELLKWOUTSDIJK. W. 

* ELO ontspringt in bet dist. Bdpoek , en aan den voet van ten 
berg Ijüiwki^ naby de dessa Tjingit en den grooten weg DaarSuMi 
rang, loopt in eene siüdoostelijke rigling tot achter bet d. Mm 
en vervolgens in eene snidelyke tusscben de dislr. IVffammanf ÏÏdSi 
en Mugelontf ; neenit in de Iwee eerslgenocnftde distr. de Segtro, dt 
Sarajatie en de Balong op, besproeit de sab-divÏMe ^ai[^, sa 
ontlast zich in de nabybeidvan bet d. Mendoet, met deiPfa^s^ia 
de Indüche z^e, 

* ELSBOSCR (TEN) is een aanzienlijk heerenhuis , vroeger betelg» 
. iioni van de Rcercn va5 Nulabd, in breede gracbleti gelegea, wi 

Uiincn en hosscben , eene oppervlakte beslaande van 27 btind. 93 v. r. 
14 V. ell. en in eigendooi liczelen wordende door den Heer Mr. M 
WitLEJi Fraüs Josepk van UACiENs, woonachtig te Naland. 
ELSDONK , geh., prov. JVoot^-Bt-abaad. Zie Esdorc. W. efli. 

* ELSEV icU112 h. en 680 inw. — De school vrordt gemiddeld dw 
190 IccrltiiDon bezocht. Ook beeft men er 1 wind- koren- e» peimm 

" ELSHOIjT d., prov. ISooid^Bvuband. In hot jaar 1858 is iaéi 
toiren aan de kerk te Elsbout , door den Paxtoor QoniJiBS vir té 
BoGAAHD zclvcii, ttw vry goed oor- en slagwerk vervaardigd, ïixXpÊ 
den ingezetenen v;«kn Elshout tot groot gerief verstrekt,-» Hetwsfca 
is een veld van ^oud met een rad van sabel* ' 

ELSIIOOT (POLDER-VAN) , pold., prov. Nowd^Broka^. ZieOflf 

HBU$OI])<(-E!ii-ELSnObT (PoLDPR-VAS-). VV, • 

ELSDOOTSCDE SLlJiZEN (DB), slnizen in de» wtf /frWsermafdy fr«v. 
Z/fid-ffoliaud^ in helElshout, waarvan zy haren naam oatlecaea. «^ 
])eze,slii>zen zyn (gcickend van boven naar beneden): l^eeoe iteéaeodiRh 
wijd 1^.41 eil., de vloer 2.05 dl. onder middelbare eb ; &« eeae ftieaii 
sliiis, ^ijdOelL; de vloer 2.1S ell. onder middelbare eb; 5^ eene KMIlP 
sluis met twee openingen ,. ieder wijd 5.75 , de vloer van de eerfla4lF 
ning ^.45, die vun de (wccde 2,58 ell. ouder middelbavt ebji^sti 
stcenen sluis niet .Iwee openin^^en , ieder 5 elL wijd en de> tloM 
Q.55 elL ouder middelbare eb, en \i^ eene steenen sliiis net M 
openingen , ieder 5,50 ell. wyd en de vloeren 2,76 ell. onder dn» 
delbai'c eb. 

*£LSliOO, gcm., paalt N. aan de gem. Steio, O. aan Beekfé 
beslaat , volgens het kadaster , eene opper?lakte van 807 bond., tiv* 
onder 747 bund. belastbaar Ipnd. — Tot deze gem. behoort ookbeti» 
Meersch. De inw. vinden meest Iion bestaan in den landbouw. -^ W* 
heefl in deze geni. eene school , >relke gemiddeld door 150 leerliagctfe* 
zocht wordt. Mcu telt er in de kom van het d. 112 h. en 470 iav*^ 
ih heerlijkheid Elsloo is van onhengeiyke tQdea, eene vrye Eijksb# 
lykhoid of vvye Rijksbaronie geweest. Reeds in deo jaie 1^ v**4 
in bezit van zekeren Abrodlo vak Eusloo 4 neef vao Gnunn « ^si v^* 
GbLiK , waarvan de heerlykhcid Elsloo toen als ébn leengoed afUog* " 



B L S. 773 

NkUegcDstaaade de groolc oarast, feroonaakt door oorlogen (1) en in- 

waëft re? olutïën f te midden vao boo vele vervolgingeo en gewelde- 

m4H « S^f^^^ ^^^ ^ Slaieo des Lands van Valkenburg legen de. 

(MdykbeMl Elsloo, die door allerlei vexatiëu en militaire ezecutiën 

] piiiimnirn kwamen lillen , welke «y dan op hunne registers als een 

I iMialdigd tribaut inschreven , om hèt eindelijk daarheen te brengen 

I M luioo als een lieen van Valkenburg sou verklaard worden ^ hebben 

I^Wcfsebende Heeren byna onafgebroken hunne regten en hnnne vry* 

ÜltilnQel'ïnd tot omstreeks het jaar 1694 , wanneer de Staten-Generaal 

fipi Msnd deze heérl. geseqoestreerd hebben. — Yy f jaren later en 

w4^S April 1699 werd de sequester door eene resolutie van H. Hoog- 

' mtmèea opgeheven en de Heer vak Klsloo in bezit gesteld van voor* 

I mHi keen. met al de regten en voordeelen daaraan verbonden , 

l'flÉliictilende binnen drie maanden aan de Staten van Holland 7000 

! 1l|bWden of 17^500 BoUandscbe guldens. Deie som werd gege- 

I lti| CD in de maand JulQ daaraanvolgende nam de Heer van Èlsloo 

! tsaGcaaf '• Aiiim it dc Yausrcih , Yrijheer van Eütloo en Rijksbaron , 

op neQ% bezit van sijne hecrl.; begiftigde uit dankbaarheid jegens 

' wdi de parochie-kerk met eenige i-enten, en oefende zyne regten » 

even aUs««iie voorsaten gedaan hadden , op eene zeer willekeurige wyse 

• Qtt (i). In ket Wbk. wordt gezegd dat men zich van de vonnissen van . 

het Leeoliof van Elkloo moest beroepen op dat van Yalkcnburg. Dit 

il eene oooaaowkenrigheid^ De vcrkloring der Algoiucene Staten van 

dn 11 Aogostos 1711 is nooit ten uilvoer gtilegd. De Uecr van Eltho 

vas eeo vassai van het Keiserrijk en kende in bnrgerlyke zaken geene 

andere rcgters boven zyn Leenhof dan die van Akc*i , en , in hialsien aan-. 

'hjlj ik wc keizerlyke kamer van Spiers. De criminele vonnissen waren 

h eentea en laatsten aanleg en dus zonder »ppel ; maar de Heer had 

kt rejt, om het vonnis te veranderen of ook om de veiooi'deelden 

•iMlie teverlcenen. Hy benoemde alle plaalseUjke , GecbleUjke en judi- 

*wan aatofiteiten , nam besluiten en maakle le^ementen naar eigen 

^foedviadeii , tot op den iyd der Fraosche omwenteling, wanneer Elsloo 

«ader de Fransebe republiek ingelyfd werd. Sedert dien tyd heefl 

. Iktiso opgehoodeu eene vrye heerl. te syn. Z\} heeft in den beginne 

na de Graven mui 'Gulik en later van bet keberryk Ooslenryk zelf 

i^ebaDgea , maar nooit van de Staten des Lauds van Yalkenburg. 

* ILST , in de Over^Belutte moet het oude Elista f een der. oodsle 
|lntieD vao de Betuw xyn. * 

*ILST, d. in het 0»eriwrir/i!tr der pro v. Utrecht, heeft eene Herv. 

^wdï welke in 1819 gesticht is, lyndeeep steeneu gebouw, tne(eepen 

BBKn toren ^ doch zonder orgel.. Er wordt veel tabak geteeld. 

'BLST (DE), geb, in het J^ederambt van het L(tnd''Van'Cuyk , prov. 

^md-Brtband f arr. en 8 u. O. van 'i Hertogenboseh , kant. en 1^ n. 

t)»Z. 0. un€lrapjti, gem. en 5 min. van Beer» ; met 11 h. en 70 in w. 

0) ^kstianemen der stad Maastricbt, door den Prins van Parma^ bad dexe cett ' 
"P**u* mtflaoen op het kasteel te Elsloo gelegd, dat het geheel aigebrand heeft. 
T«» gerqlii Tu deze ramp werd het altaar nlt dp kapel n^i^r de kerk oveiigebiagtV 
bc^eet iiSlHHIig gal tot eene belangrQk geschil tuasehen den Paos en den Heer } 
MS £ta^, .viptns het beneficie san dit altaar verbonden- 

(9 la eca nglster Yan publicatiën van de Jaren 1^64 tot 17^» hevaitsocie ineefcial 
poH{Ie.r^eaDeQten , Tindt men omtrent de ^ejeringsir^ze van dien tyd nog al eenige. 
tniew sakea, waaruit bl^kt dat de Vrübeoren pan Elsloo gebrnlk wisten fe raajccn 
TUtea inoi ea héüig regt, gel\jk sQ bet noemden, en bünno onderdanen Cdit was bet 
[ woRd) met eeaen ))zcr«i scepter regeerden. 




774 XLS. 

BLSTKRBN , g[eh. in Off^t^GtUktj pror. Lmkmtg , «rr. en 8 o. fl. 
vmk Roermondef kant. en 5 u.'N. ten O. van Bont, gem« en 1{ii« 
Z. Z. O. Tan Beryen , | u. N. ?an fFeii, waartoe het behoort ; BMt 
10 h. en niim 60 inw. 

ELVEMIARING » erve, Yermeld in bet jaar 1188 , alt ^Ugea imim 
HatMferaen4 

BLYENUERINR, erve , Terneld in het jaar 1188, alt ^e^enmt^ 
der Dünenheim^ 

ELZENBURG, bult. in de MHJenjwtn*êBertogenb&idi^ kw. Okit^ 
vijh^ proY, Noori^BnAand ^ arr., kant. en {n. Z.^.W. van *tlf «ifoyriiii» 
bo$eh^ gem. en j o. W. Tan Vughi, Dit buit. beslaat, met de daarité 
beboorende jonden , eene oppervlakte van SO band. 

ELZBMDAAL, boit. in de beert. Boxmeer^ prov. Ffoard'Brabntj 
arr. en 9 n. O. ten Z. van ^t Hertogmboêeb , kant. en gem. B 

BLZENDONR, buit. in de beerl. Boxmeer ^ prov. Noord^B 
arr. en O n. O. ten Z. van *# Beriogenboêck , kant., gem. en 9 
van Baaemeer^ aan den grooten weg van Grave naar Limbm^. «^ 
Dit buit., bestaande uit een tcboon hais, omgeven door eene hraeil 
graeht , tuin , boomgaard , wandelbosch , bouw- en weiland , bethÉl 
eene oppervlakte van 5 bond. 14 v. r. SB v. ell. en wordt in eipÉ^ 
dom beseten en bewoond door de Jufvrouwen Koancs. 

BLZBNHOER , naam , onder welken het geb. HaLsnaaoaK , ynk» 
Ifoord-Brahand j weleens voorkomt. Zie HiLievaaoBK. W. - 

BLZENPAS, buit., in den Tiekrwaard, prov. Gelderiand , k#., 
arr., kant. en 2 u. N. W. van Tiel, gem. en { u. N. O. van B^mêh 
noijén , 8 min. N. O. van Drumpi , waartóe sQ behoort , aan dea saatf^ 
weg van Tiel op Ulreebt. — Dit bnit., eene oppervlakte beslaande «Éi 
14 bund. 58 v. r. 46 v. ell., wordt thans m eigendom besetan *ai 
bewoond door den Heer H. Meijbb. . ' " 

ELZET, geh. in hel Land-tan-'Bpen , prov. Limburg , arr. en 9 il^ 
O. van Baoitrieht, kant. en f u. O. van Gulpen, gem. en 40 aAl« 
van Wiitem\ met Gintterherg 5S b. en 160 tnw. tellende. 

*EMELI98E heeft tot wapen een veld van keel, meteen swaanl 
van lilver , met gevest van goud. 

EMBL WERDEN , naam , waarónder EanLOoan op SdUihmd tod^ 
komt , in eenen brief van Joharkbs tam A'aan , den «even en vterU^iliA 
Bistehep viin ütreobt. 

* EMER (DEN KfJSlNE) staat : . Zie RuéTtstoaa , xoekt dat womI 
hier achter. 

JEMEREN of EnBBta, voorm. adell. h. In het mafiicfa. Zmifimp 
prov. Gelderland , distr. D0eiborgh'en'*Zevenaar ^ kw., arr. en f «^» 
Z. W. van Jmhem, kant. en 2 u. W. van Zepenaar, gem. en 1 lu 
Z. van fFettervoart ^ waarvan thans niets meer te vinden h, 

* EHILIAPOLDER, beerl., ligt gedeeheiyk gem. Btfoffe^Lag^-Zmm- 
iuwe I gedeelteiy k gem. Bade^enJbrimmelen en gedeeltel^k gem ^ 
truidenberg. 

EMILIAPOLDER (DE) ook wel ABHBLtAmnia eü by het 
AaiUAroLDBa gespeld, pold., prov. Noord'Brciband , arr. Brtdm ^ ge» 
deelteiyk kant. Zevenbergen , gem. Booge^^n^Lage-Zwaluwe , gededleqjlk 
kant. Ootterhoui t en daarin ten deele sem. Made-en^DrimmeWm ^ tia 
deele gem. Geertruidenberg ; palende N'. aan eenige bmtenpolderl|at 
en de zoogenaamde akkers , tegen den Bicsbosch of den Amer, O. aan 
de vestingwerken van Geertruidenberg, Z. aan de voorgronden leget 
de Donge , de Handen , den Drieltjespolder , den Binnenpolder Ten dt 




B M M. 776 

Jbdc ^o den HeJk&nl, W« am de mlwtteriag van den Btaneopolder 
«Mi TeriMjdeB eo deo Gnote-Zooaedsebe-polder* — Dese pold., wélie 
is Jb«t JB;ir 1645 bedyki is , beslaat , Tolgeos bet kadaster , eene op- 
pervlakte Yas 1S90 bond. 95 Tvr. dD ▼• el]., waaronder 1944 band. 
tfv« V. 86 V. eil. tcbolbaar laad, ak : onder Hooge^en^Lagt^Zwaïamt 
V% baad. 85 ▼• r. 84 f. ell.$ onder ' Made-eH-DrimmeUn 1186 band. 
M ▼• r. 85 ▼« elLf oader ^«erirvMim&en^y 150 Irand. 88 t. r. 11 v. ell. 
~tij keeft Tier steenen slaisen , als : eene ia den 8teelbovenscbe dilk 
^ de XoesehaM , wijd 3,95. ell., voonien van een paar pantdearen 
«m «eaa aebaif, dragende aas de baiteniijde het jaartal 1642; eene 
te AoBiiieleB , genaamd het Spni, wijd 4,05 ell., Toonien van 
iwwe fmat pcmt-vloed- en twee paar pont-ebdeuren ; eene aan Gorskens* 
wfjd 1,04 ell«, Toorsien van eene dryfdeur en sehaif, en 
aan het binaeafront het jaartal 1665, en eene naby de Hooge* 
, ir^d 9,53 elL, en Toortien van een paar buiten- en binnen- 
ea eene. sohnif. Door de slais in den SteelhoTensche-dyk 
m nii op de Donae, door die te DrimmeleD en aan de Gorskens- 
onmiddeliyk op den Amer, en door de laatste op het toogenaamde 
i, en verder mede op den Araer. De slnis te Drimmelen dient 

Bhaliing van vaartuigen , hebbende eene schutlengte van 44 elt.: 

n 1799^ door bet stellen eener militaire inundatie, swaar beschadigd 

■yade, kiyia1799, op 'sRyks kosten , hersteld geworden. Tot behoud 

fier pmaagB oter den d^k , is over dete sluis eene vaste brug gelegd , 

tminrónJer dan ook de vaartaigen met gestreken masten moeten door- 

wea* De slagbalken van dese schutsluis liggen 1,126 ell. onder 

A.P.« de wydt^ der slnis gaat van 4.06 tot 5,86 ell. De sluis nabQ 

4g Hne y » Z wainwe I in 1711, van wege het domein gebouw, strekt alleen 

ifli okwateriag van het gedeelte des polders, genaamd deOudeMoe- 

rea , «elk gedeelte ia gemeld jaar, ter verkrijging eener verbeterde nit- 

walefiay « ea ooot bet door inlatiag van den vloed te doen verhoogen , 

daar aene kade van dea pold. is aigesonderd gewordeii. •— Dese veran- 

d eria§ keift eehter niet aan do verwachting beantwoord. •— Dese pold« 

•atvsagt ook het water van de sootfenaamde vier Binnen polders van de 

Kade, aitgesonderd een klein gedeelte aan den Zuidkant, hetwelk in, 

Ifi eltjea polde r oitwaterU — Het land ligt voor het lage gedeelte 0,65, voor 

kot kaaM gedeelte 1,30 ea voor het (^eelte genaamd deDoode lyde 

0,89 riL onder A« ?• Het verschil in de somerpeilen van de kooge en 

1^ gadasUea descs polders wordt door middel van wachters onderhouden . 

Db koofte der dyken is langs den Amer of den Biesboscb 5,72 k 5,10 

CB laBfade Donge 3.00 ell. boven A. P. •— Aan de noordxyde ligt daarin 

kei daspje Drimmelen, en meer binneuwaarts het geh. aenaamd 

Oad-Drimme len. •*-' Aan de suidsyde des polders , boven de Koe* 

ackaaaalaiS| vindt men nog de kleine bekade boiteogronden , ge- 

HHawii ket Galgeveld. De verveeningen zyn het eerst in 1809, 

op de keef, Kythoek genaamd, aangevangen en sedert op vele 

veortgeset. Het polderbestuur beitaat uit eenen Dykgraaf , vier 

I9 eeoen Penningmeester en eenen Boekhouder. — By den 

vaa 21 en 9d November 1776 viel in den dyk van dexen 

», aiil verre van de Hooge-Zwaluwc , eene dykbreuk , waardoor liQ 

fafaeel eeeMtreomde. 

£lfMB, eude naam van de rivier.M Bia, prov. Uineht, ZieEsH. W. 

£MMK?rHOBSGHE-BRUG , brue in het graafseh. Bergk ^ prov« 

Qekkrkmd^ gem. Bérgk^ 5 min Z. van Lengel^ in den privaat weg 

san kei kaog graaflyk bais Bergh. 




776 £ M M. 

' EMMERBOSCH betUai eeoo oppervlakte van 10,000 baad. 
* EBIMEESCHANS is ibant nog met wal en gracht ovcefeD. 
EMMERWOLDEgeh.inFtee^o, proT. (irrofttiftfefi. %Hunai 
EMMEa-TOGTSLOOT (DE GaOOTE-), waterleiding io ZaUand, prov. 
Overijtielt gem. Dalfsen^ in eene Doordwestelyke rigtiog , loopendevao 
de bnit. den Berg naar de gem. ZwollerkerspeL 

EMMIRHOVENSGBE-DIJK , dyk in bet Limd^vaf^JUena , pior. 
lYoord-Braband, Zie GASSWiJUCBB-aMK.' W. 
EMMIKH0y£N3CHE.SLÜIS,s(ui«, ptOY. jy.Bn»band. ZieAumbatt. 
« EMMIK.HOVËN beeft een wapen van asour , roet twee staande en 
rugwaarts gekeerde salmen van goud. 

EttPE (NOORD-) , buurs^ op de Siddel^FeUtwe ^ pnir. GMerlmud^ 
arr. en 6^ u. N. N. O. van Arnhem ^ kant. en 5 a« ö. Z. O. van AptM^ 
doom^ gem. en ^ u. Z. van Voonis met 39 b. en 450 inw. 

*£MPE (ZUID-) komt voor onder den naam van Sownm, als 
eene plaats gelegen io dat gedeelte van bet dialr, /sA>«, vao bet graaWft. 
Amelande , dat io 1040 door Keizer HanDaiK aan BeaaoLDOS » den iwin- 
tigsten Bisschop van Utrecht, geschonken werd. 

* EMPEL d., ligt , niet .ver van den nu voltooiden groeien 
van Utrecht op 's Hertogenbosch , aan de Maas , waarover het 
schuilen veer beeft op Gasterenshoef ^ telt in de kom S8 b., langt dn 
dyk staande , bet gemeentehuis daaronder gerekend. De E. IL lÉierk 
een klein , net kruisgebouw , met hoalen kloktorentje met spits en 
werk, doch zonder orgel. -^ In 1109 lag dit d. nog aan den 
Maasoever, welke rivier vroeger baren loop bezuiden dit'd. bad. 

EMPEL (KASTEEL-VAN.)-, voorm. burg in de Meijêrij-vam-'s H^r- 
togenbotehf kw. JUaaslandy prov. Noordroraband^ g«m. Brnpil^mt» 
JOeerwijk , 20 min. O. Z. O. van Empel, in bet geb. het Slot, ^ Ynn 
deze burg , welke men wil het oud Gastelliw TAiAVOtAS te ujn ge» 
wcest , waren in het laatst der vorige eeuw nog overblyfsels Ie aieii* 
EMPEL (SGÜANS-TE-) , voorm. schans in de Meijery mn» 'aüar- 
togenbosch, kw. 'lUaatlandf pf*ov. Noord-Brohond^ gem« Bn^ti^em" 
Meerwijk^ 20 min. W. van Bmfel^ tegen den Maasdyk, waar de 
vierkante gedaante nog in het bouwland zigtbaar is. 

*£MP£LeN-MEERWIJK, gem., bestaat uit de b. Sehantheek 
en de Wal, welke de kom der gem. of het d, Empel aitmalien, 
en de geb. Dieskant en bet Slot, benevens bet fort GreVe- 
coeur eu een gedeelte van het geb. Gewenden. Men heeft er, 
behalve de twee lagere scholen', nog eene kostschool voor Jonge Jn^ 
vrouwen. — Reg. 20 staat: Empel^Ëngeku-en^Creveoontr , leeas Mmm 
len-Empel-^n-CrevecoeuT , — » Reg. 3 van onderen staat: 1140 , fees.' 11 A, 
*EMPEL-EN-MEËRWIJK (POLDER.VAN.) is waarschyoiyk wéér 
1309 bedykt ; beslaat , volgens bet kadaster , eene oppervlakte vnA 9SS 
bond. 77 v. r. 31 v. ell.,.en telt 15b., waaronder 7 boerderyen. W^ 
Leeft 2 steenen sluizen, liggende de eene of Kleine- sluis by doe ^raleiv 
molen van den Polder-van-der-Eigen , wyd in den dag l.tfS en hoos Sl.38 
ell., voorzien met eene. dry fdeur en eene rei scbotbalkenj en de «n» 
dere genaamd de Grdote-sluis , naby Trenrenburg , w^jd in den d^ 
3.57 en hoog 3.49 ell., voorzien met een paar puntdeoren en eeae 
rei schotbalken , en wordt daardoor op de Dieze en vcrvolgena op de 
Maas van het overtollige water ontlast. Het land ligt 2.35 elL be-^ 
ven AP * 

EMPELSGHE-HOEVEN (DE) of bet EMPELSGHE-VELD » aUeek 
polderland in de Meijerij van '$ Hertogenbaeh , kw. Maaskmd, prav» 



ENG. 777 

Nmrd Jm la iirf i gem. EwufH'^fi^Mtnw^h , mode bel ooeteltjke gedeelte 
dier fgtm»^ ia den Poldsr «au der Eigen, 

£ND£, hei ooeteiyke gedeelte ▼«!! het eiL Ftoris, in OotUlndü. 

KlDEy ^lek fai Oofl-/«dte , op bel eiU FioriSf aan eeoe vry diepe 
luMa. op de Zoidluisk. Hier hield vro^r eea PMlhotider lijo ver- 
bQf , en ook later waa er nog handel van Koepang op dete plaate* 
Thans dryyea de Makassaren dien eenigermate in goenioelie-tonw , 
Uapperolie, vegelnettjes , tripang, karet , haaiTinnen , alsmede in san- 
ilelhooi en , in bel landsehap Ehdb , gewevene aoogenaamde Ëodescbe 
kleedjet en doeken, welke op de omliggende eilanden seergexocbt lyn. 

ERDE, kaap in Ooii-indië, aan de Ziiidkntt van hel eil. fiorig. 

Elf DE <BAAI-VAN-) , baai in Oott-lnJÜf, aan de Zaidkiut van hel 
•IL Fiartt. 

• ENDELDUK « van ouds beroemd bnitenff. in Delfland , in het oosl- 
ciiide van Homdihoktdifk , proY. Zuid-Houand ^ arr. en 2^ u. Z. van 
'MCramenkage^ kant., gem* en i n. O. van Naaldwijk. — De dichter 
Wiuui VAX aaa Pov, die in hel jaar 1763 eigenaar van Ehdslouk 
vicfd en hel lang bewoonde , heeft hel in i\}n Endeldyk ttofdic/U be- 
Baogea» Vroeger bad EanuDiiK behoord aan de Heeren vafi Naaldwijk ; 
w«octe aan de abdy van Loosduinen ; vervolgens was bel get^oaien aan 
de slad Rotterdam , welke het , in het jaar 13S2 , aan JoaA>E vaü Ol* 
BBBBaBnviLa beeft overgedragen , terwyi tyne wedutre bet j in 163i , 
lieeft doen rerkoopen ^ om een gedeelte van den uitkoop der verbeiirt- 
«erUnarde goederen van den Advocaat, fe besliydeo. Tegenwoordig en 
rerds ondersÏBheidene jaren wordt Ehokldijk niet meer door de ei;f«!naars , 
vfelke nog de aanverwanten van var okb Pot sijo , bewoond , maar aan 
Injaandcre personen verhuurd. Hooseer het vi'oegere aanxien missende , 
k^§& liel evenwel , lot op he«len den rang van biiitenplaals behouden , 
JKvaAlende roim 40 bunders aan taingronaen en booin^jfaarden , en met 
de dnntop slaande 13 tuinderswoningen , eenige nrbcidershnisen , cene 
bdavmanswoning roei ruim 40 bunders wei- en bouwlanden eu eenijje 
bee ehgie nden , welke gebouwen thans slechls voor een gedeelte in hunr 
wmedem bewoond. Thans wordt bel in eigendom bcseten door Vrouwe 
AnioA VAH ME Pot , wed. «van den Heer Mr, N. J. A. G. UoirsAjiVy 
in leven Wethouder der sted Rotterdam. 

ERDEVELD (HET), pold , prov. Noord-Braband. Zie Ebhoivplo. 
ENG) nnana, wdken men by verkorting geeft aan bet geh. E.iO'^ 
Girssa*, prov. Neord-UmbamL Zie Giasss.i (li^e-). V/. 

ENG (DEN), gedeelte van den pold. de Biese» , in de Fijf fleeretè' 
i rn md oM , prov. Zuid-HoUand , arr. Qorimehem , kant. Fiatten , geni. 
MageeUm ; pnlendo N. aan hel d. Hagest^in , O. aan den Vogelzangscbe- 
weg, Z. aan Autena, W. aan de Bi-eesleeg. — Het beslaat, volgens 
het kadaster y eene oppervlakte van 77 bund. 69 v. r. 6 v. eil. schot- 
haar land. Er sUat daarin eene boerderij. 

*EIIGRSEG£N. Het heerenhuis van dit landg. is door singels en 
gnriilsii omgeven j voorts heeft men er nog een heerenhnisje en cene 
daaraan verbondene woning, alsmede eene daarover steande iroiilng, 
aUes door eene faoilengraoht omgeven , benevens tuinen , wei-, bouw- 
en boiebgronden , te samen groot S2 bund. 

^EAGE (SWESER-), tlaai.' Tm Emh (SwEssa-). Ue$s Zie Enen 
(Zirasaa*)* , . . 

* ENGEL AND, buurs. op de MiddeUFelaeóef komt reeds voor,, in 
hel jaar 13M, onder den naam van ViiiL4 BaciiABm « als gelegen ia 
Feêma^ in hel graaC»« Amelande, 



778 B N G. 

BNGBLAlf D8SLUIS (DB) of BMnAXMcn^un*) %\m§ io de loiiy». 

straat^ proY. Noard-Braband , yem. en | o. W. Z. W. van iloMHinièi 
ia den Donge-dyk. — Het it eene steenett slott, w\|d t.Ü, htog 
1.55 ell., Toorsien Van eene drQfdeur eo éehttif, eQ dienetidoMB bet 
wttter van den OoedenaeriS'en'Befidragtgpoldtr ap de Donge af te settcn, 
ENGELBOUTSWBBL , ivater in het eil. Sekotnoê»^ pror. ZaeW, 
gem. Serooiierhë, 

* ENGELBREGHTS'PLEKJE betat jMen enkel fanis «n beilaat «mi 
oppervlakte tan 45 bund. 56 v. r. 10 ▼• elL 

• * ENGELEN, gera., heeft 1 teheepstinmerwerf e* 1 roa-lmnMleit 
Aldaar ia over de Diete een pontveer in den rQweg op *iHortogenb«ok. 
Het genieentehoit , van eeo bonten kloktorentje vooraico , ii ia IM 

Sebonwd. -~ De tegenwoordige Herv» kerk is het overgeblevene km 
er oode parochiekerk. Zij heeft een apiU kloktorentje middea op 
het dak en een huisorgel. — De &. K. kerk heeft «on orgel en eea 
rond kloktorentje op den voorgevel. — Er is een kloostor geveitiyd, 
waarvan do besta urderesse eene abdia is , terwyi de Nonnen oad««|i 

Êsven aan jonge jafvronwen , die aldaar kost en inwoning bebbn» 
et gebonw , groot en hoog opgetrokken , is een sieraad van het doif» 
ENGELENBERG , fort in OoiUinda , op bet eil. Jmm , foM. 
Soerakarta^ te ElaUen. 

ENGELENBERG, plant, in WuUlnêii^ op.heteil. Cnrafit, iadi 
Weit'-dipufe ^ N. van de Yalentynsbaai. 

* ENGELENBURG , landg. op den refaMMnaoom » ia met de daarin 
behoorende boerenerven , katersteden , bonw- en weilanden on niteraa» 
den , in sQn geheelgroot ongeveer S85 bnnd. 

BNGBLENSGHE- WOERD , beovel in het Lanê-vat^B^nitm f pm. 
Ifoord'Brahandf gem. en 8 min. Z. Z.W.Ton JBn^éif»^ merkwaardif dsit 
do scherven van Germaansche lykurnen, die er in 1841 gevondeama 
en in het kabinet van het Noord^Brabandsch Genootacbnp bewaard owdsa. 
Er staat op dien henvel eene boerdery met drie arbeiderawomngsa. 

S ENGBLEN - Y LIJMEN - EN - HEDIKHUIZEN (GEGOM BUOSUDS* 
POLDBRS-YAN') , pold., fnnr, Noori-Btèkand. Zie Hnnm» (G»> 
conimai>i'»ouiBas-*vAa-Ei«BLBR-VLiina-tR-). W . 

ENGELOO , naam , onder welken het bnit. HsaaBuiiE , prov, M* 
ierhnê^ wel eens terkeerdel^k voorkomt. Zie Hjuransaa* 
; S ENGBLSGH-ONRUST , Povlob-Kbmi of MiaaiEwoiviiriiuai , oL 
in OotUlndiiy in den Sunddühê-jirehipel , op de ii e erfe-nai t -^aiaiia| 
1 mQl N. O. van Onrugt. 

ENGEMEER (HET) , naam , welken men voormaala ook gaf aaa dt 
veenkolooie het Kinaa-ma , in bet €horefft , prov. lAwiMfM. 2k 
XutHHaaa (Har). W. 

*ENGH(DEN), heerL Reg. 5 staat: kw. Utrecht, lens: arr. Utmk 

ENGH(DEN), bnit. inB€tn<anil, nrov. Utrecht, arr.^ kaot.eai*. 
Wk jiwursfoort , gem. Hoogland, naoQ den Liendertacbe weg. — Dil 
bnit., bestaande nit beerenhnis en verder daarby behoorend getimnisrla, 
bloem- en mocstnin , boomgaard , alingerbosch en twee daavb(| behs^ 
rende hofsteden , benevens bonw- en wemttden , te laman ftnot 10 baai 
47 V. r. 65 ▼. eil., wordt in eigendom beaelen door den Haar O. I* & 
DiviDia 9 woonachtig te Yoortboiien. > 

ENGLANDI (YILLA). ondo naém van de hnnn. Eaaa&an, pM& 
€tkMand , onder SeMergen» Zie BMBua»k 

» EMGWIRD it tbaM een^^geh., onder PMwaiMMri met Sh^eoMia*' 

BNRiRHEDBNSGHB), lage landao , pror. 4MéetkU Zio Bi^ 

DIH8CII-BlB. W. 



BN5. 779 



* EMK ( WBSTBR-) bnll «hm id 189a nieow (jeboavde «cImmI , iralke 
fiandddd door tOO loerihigeii hmoéht wordt* 

" EHKHÜIZEN. BU AOG nir. 15 en 14 moet «effvallon de sintnedea : 
voffdeado de nrtüfokken eiit« ^^ In 1849 tyo «Idiar 7 haringbaiseo 
ml fg e r mÉk» — Ia dat lellde jaar werdeo aan de Waag te Bnamiiv ge- 
meen M9.S90 Hed. poadoo kaaa ^ daaronder niet begrepen by mming 
IW.OOO pood , door de landlieden aldaar aan de kaaskoopers baiten 
dn narki gctlelen. — BL dl8* Hen heeft te BBuniisui mede eene 
Bnnk Tan'Leening en eene Spaarbank. -^ Bi. S20. Ook «yn 
ie 1WH«*'^*«* geboren de Schilders: NicoiAAi EoiiRn4A&. geb« ia 
1IM , t » ^0M I ^*^ ^^ TuoaoBOt Fanif geb. in 1643 , f » 
WK «B Jah Yiaiaiieoiii ^ gedoopt den 4 Maart 1712. «^ BI. 2il. Aa» 
■au Aeu^Aii Bertam was geb. den 21 Jannary 1771 (niet 1770). 

^BNKHUIZBIi , PoBLoi-DAnAa-Knm of KLUHB-UAasaoon-iuAint eil. 
ie (h&^indiS, in den Suniatehen ArclUpelf op de JS«ede von BaUunUf 
4 ie|jl N. O. Tan Onnut, 

BNOM, plaats, yermeld als gelMn tnssohen de Eems en de Lan* 
wen , ce waarvan de goederen , in de elfde eeow, door Hbrobix III aan 
de kerk van ütreeht gesebonken werden. 

*BllSraEDE , kant., paalt Z. aan de Prnissisdio prov. BQidand se 
aen de Geldersehe kant. Eibergen en Boronlo. 

ENSCBBDB , kerk ring, telt 14,800 sielen , onder welke 7000 Le- 



*fiHSGflBDE| gem» Door de toenemende bevolking ligt een ge- 
dedie der voorsteden in degem. Looneker^ en de Bsohniarke, die tot 
de gem. EascniHi behoorende^ in 181K daarvan afgescheiden en met 
LaniBeker ▼ereenigd is. In het laatst der vorige eeuw , bedroeg de 
hevolking Tan de sud en Bsdimarke 3418 en by de laaUte telling 
M76 iew., loodat de bevolking in deu eenw met 8238 tielen ver« 
lecrderd , en dos byna verdnbbeld , is. •— Eiscnsi is eene belaag- 
f^ke fibryk» en handelstad. Behalve onderscheidene fabryken van 
bo m banyn , pilonw , diemet , eni. , sedert jaren met toenemenden 
Uaei aUaw gevestigd, bestaan 'er, sedert bet jaar 1834, belang* 
i||ke katoenweveryen , meest voor den uitvoer naar Java bestemd. 
Vak heth men er 2 mechanische stoom-katoenspinneryen i onder* 
acheideiie handspinnei^en , met 160 handmolens p binnen de stad , 
en 1 W dergdyke in de omliggende gemeenten , tarnen 310 molens | 
6 bieefceryen , waaronder eene met stoom ; 1 asynCibryk ; 1 verw- 
boatmolen ; 1 stoom-ketiingsterkery ; 3 blaaawdrokkeryen ; 14 ver^ 
wvQca ; 18 kalander- en oylindermolens ; 6 rietmakeryen ; 1 ma- 
eiiinael-etnlenrietmakery , staande alles in betrekking roet de e|gen- 
lyke fiüirQk te EtfscuDi en ticb vereenigende , ma aldaar en in de 
oadiggende gemeenten , leven , bloei en welvaart te terspreiden* — 
Biykens de aangifte aan de kantoren , hebben dese fabryken in 1836 
epgrieverd , 200,000 stokken bombaiyn en diemet , ter waarde van 
een nülioen goMens , en de kaloenweveryen , abtoen het tweede jaar 
■n dal men er was beginnen ealiools te vervaardigen , 180,000 stokken 
^ tet ^ van dat artikel , te lamen bedragende 8^ ttiill. Amst. vierkante 
eil., itaét tent waarde van 1,800,000 golden , dos te samen 25309,000 

CIden I waarvan 900,000 golden aaa arbeidsloon , in den omtrdi is 
taeld. Be grootste der mechanische spinoeryen te Easenai verwerkt 
echter, met de thans ingevoerde nieowe werktoigen, alleen *8 jaar- 
IffAa 900,006. Ned. ponden gesponnen garen, van kwaliteit geiyCaan 
M bote nü Eogelmd. Dm, nwt het girón der andere spittDwyen , 



780 £ N S. 

18 ^oor de' behoefte van de weverQ te BicicobdA biel (pAoegnam, soo' 
dat DOg byoa de helft geapoonen , uit Eogeland , ever Zwolle , «ardl 
ingevoerd. — Tot de R. &. stat. hehooren niet eenige buors. ondpr 
L o 8 1 e r , maar de geheele burg. gem. Lonoeker. — Men beeft ia de 
gem. Easciiai 1 Latynscbe en 7 lage/e scholen. — Emcaaai ligt 2 a. Z. 0. 
van Hengelo , 1 u. van de Pruissisebe en 1^ u. van de Hanooversclie 
grensen, afgelegen van bet waler, en van de Rijks eo PpoYiociak 
straatwegen ; soodat eene maat&chappy aldaar de bestrating op s'cb 
genomen beeft vaa de w(*gen van Hengelo en van de rrnissisclie grea* 
zen naar EssGaaDi; terwyl de sleden EvscaBoi en Olden^aal, met 
' da gem. Lonneketf voor gemeensehappemke rekening, deu weg tai* 
schen de beide steden hebbeu doen b^lraien, Evsoasai wordl| aaar 
sommigen willen, aldus genoemd naarde land- of eindscbeid ing f dewyl 
ly digt op de grenzen van de prov. Overyssel , naby Pruissisch fiyaland 
gelegen is; doch dit is zoo niet, want da naam is afkomsl*g vsaAi- 
Escaa, zoo als zü oorspronkeiyk genoemd wei'd, als «ynde gelden «iq 
den Esch in de Escbmarke. In de perkamenlen brieven dei- UlreebUeüe 
kerk, .wordt het ook Aan, en by onde schry vers ook wel Eut ge- 
noemd. Men vindt het reeds in 1118 vermelden het beeft ia die eeuw 
sladsregten gekregen. — fil, 1252. Men beeft er eene rairoe luaiLl, 
waarop acht jaarmarkten en alle Dingsdagen eene drukke i»eetxinarU 
gehouden worden. De kermis valt in den eersten Donder di*g iii Sep- 
tember. — De Herv. kerk voor de Reformatie aun den U. Jacobcs toe- 
gewyd f is een oud eerwaardig gebouw , met eenen hoogen toren , doch 
was niet grool genoeg voor de talryke gem., waarom sij , in 1842, eeac 
belangryke verlimmeriog ondergaan beeft. — De Enscbedesebs 
Maatschappy Tot bevordering van Nyverheid en koo/h 
handel bestaat niet meer, doch er syn ihans eene Kamer vsn 
Koophandel en Fabryken en een Genootschap, lot Oa- 
derstenning van behoeftige kraamvrouwen. —Voorts heeft 
men er eene Fransebe , Engelscbe en Hoogduitsche sobool voor joo^ 
heeren met de Latynsche school verbonden ; eene jonge jufvroiiweii- 
school j twee gemeentescholen , waarin 650 leerlingen ondervjii sol- 
vangen 'j eene school voor de werklieden , en eene bewaanichoel toot 
jonge kinderen. 

ENSCHEDE (DE) , beek in Twenlkê , pi-ov. Overijssel , vaa ket 
plattelandstadje Enscbede afkomende. 

* ENSGUOT telt »8 h. en 420 inw. — De kerk is van een klein 
kloktorenlje voorzien. 

ENSERINCK (HET), (waarschijnlyk fnie [eind] en Enk), landg. ia 
bet graafsch. Zutphen , prov. Gelderland , arr. en 1^ a« O. ten Z. iss 
Znlphenf kant en 1| n. Z. W. van Lochemf gein. en | o. N. via 
Farden. — Dit landg. was weleer leenroerig ter leenkamer des Fursles- 
doms Gelres , ten Zntphensche regie. In 1526 werd daarmede belsesd 
HiaaiGB Gditkiit. Het beslaat, met de daartoe behoorende groodea, 
eene oppervlakte van 117 bund 9 v.r. 28 ▼. ell., en wordt in ei^ea* 
dom beseten en bewoond door den Heer C. A. B. A. Jonkheer ra 
Pakiuts Borgemeester van Vorden. 

* ENTER is reeds vermeld in 1134^ Men heeft er 1 ros-korenmolen, 
ENTESCHBACH , geh. in hel grootb. Luxemburg , kw., arr., kaaU 

an 1| n. N. W. van Bourseheü , kerkeiyk tot Sichelau bebooreads. 

*ENTINGE is e^iKder achttien in 1608 erkende havezalbea. 

^.ENQMATIL ligt arr. ea 8 u. W. van Groningen , kant. eo | a. Z. 
van Zuidhom. — Uit plaatsje faee^eene in 1848 gebouwde llerv. kerk, 



E R N. 781 

vjjÊde een eenToadig gebouw , met eeoen tpttten toreo , doch londer 
•q^el. la dete kerk, velke den 8 October Tan dat jaar plegtig is 
iag«wijd , 'wordt nu en dan des namiddags door den PrediLant van 
)iellc1berl ^predikt. — Ook is er in 1850 eene nieuwe school gebouwd , 
Tottr 80 kinderen , alsmede eene onderwijzerswoning. — In de laatste 
twaalf jaren zijn er 1 olie- en 5 pelmolens gebouwd , terwyi in dit 
par (18«H)) bij een der pelmolens eene saagmolen is aangebouwd , die 
legd^ met den pelmolen werksaam ïi, 

*ÖS, gcm., beTot ook nog de bunrs. Niersen. Onder dé hier 

raan hebbende Leeraren verdient nog melding FaAaciscos MAannns , 
sieh als Ncdkrduilsch dichter beeft doen kennen en hier den 14 
laonary 1655 overleed. — In 1847 is te En eene B. K. kerk gebouwd , 
«dke aan den H. HikSTiaes toegewQd is. . Het is een langwerpig vie^ 
' kant ^cboawy sonder toren, en van een altaar voorsien. De dienst 
wordt daarin door Pastoor en Kapellaan van Vaassen verrigt, 

EVERCROEK, bnurs. op ét Middel Feluwê , prov. (;e/dMinif,arr. 
en 8 Q. N. van Amkem , kaut. en 8( n. N. van Appeldoorn , gem. 
eal n. Z. O. van JB/m; met 20 h. en 120 inw. 

SPSER.WA ARDEN , uiterwaarden in het graa&ch. Zutfkm, prov* 
Oelieriandf arr. en kant. Zuiphen, gem^ Gorael^ palende N. aan 
Jen IJssel, O. aan den Epser-Koeweerd en gronden van den Heer 
G. J. Basci 9 Z. mede aan de gronden van den fleer Bbüci , W. aan 
den Ussel. — Deze uiterwaarden welke eene oppervlakte beilaan van 
22 kond. 79 v. r. 60 v. ell. worden door 2 houten duikers op den 
Ussel van hel overtollige water ontlast. 

'EftFDIJK, op vele paoten nog zeer zwaar en hoog, is vermoede- 
lijk van overouden tyd. Thans is hy ruim 1500 ellen lang. 

*ERFPRINS, in 1811 aangelegd, doch eigenigk dimmer geheel 
voltooid , heeft 2 boofd uit gangen , een naar den Helder en een naar 
Koaphóefd, zijnde bomvrije pooi ten , 2 bomvrye pöternen, 1 bomvrQ 
groot kroïdmavazijn voor 90.000 ponden , in 1813 gebouwd, en drie 
iHmBvrge depöl-Lrnidmajpizijntjes , in de ravelijnen, elk voor 5700 pond» 
in 1(m^ gebouwd , 5 blokken bonten kazernen , een niet bomvry labo* 
ratorimn « een bouwvallig arsenaal , eene magaiijnmeesters woning , tweo 
wachihnizen en eenen gemelselden regeobak. — Dit fort is een onregel- 
fltttig ;^bo9lïotteerde v\jfboek , met 5 raveltfnen én aan de landsyd^n 
cenett bedekten weg met voorgracht , die uch aansluit tegen de be*^ 
dekte* coDMDuniealie-linie, waardoor dit fort het regter steunpunt der 
Hnie vilo den Beider uitmaakt. Ten W. buiten het fort ligt de battery 
Kaap hoofd (z. d. w.), die er roede verbonden is. 

*fiRiEBLO vindt men in 1410 AaaezB gespeld. — * -Men heeft er 
mede 1 hcsoipspionery en 1 katoendrukkery. 

ERMELO (BOSCH VAN), voorm. bosch op deOa»f^Feli(«ey prov. 
GêU^iand, distr. Feluwe , gem. en {u.O. van JSrmeJo, niet ver van 
de plaats, waar tegenwoordig de boercnhofstede het Verloren veld 
ligt. — Dit bosch , hetwelk in eenen giftbrief van Aasviisa ^ den achi* 
tienden Bisschop van Utrecht, van 1006 vermeld wordt, is door den 
xrerloed van het jaar 1170 verslonden. Bff laag water worden er nog 
komslaameo. van ontdekt; 

ERIVESTIliG^.erve vermeld in 1188 «Is gelegen onder Hadkêhw^tn. 

• SRHSTHEEM!, gch.' in HunMtngo ^ prov. Grómingen, arr. en 5. o. 

W. ten N. van Apiphgedamj kant. en 1 u. W:. van dndenlnufttai ^ 

gem. en. 25 min. van fFintum ^ ketkeiyk tot Ofreryum bchoorende ( 

mei 17* h.' en mim 139 inw. 



}88 BBC. 

» EB()-BBO , f Ukt« in Ooti^hÊiië, op het ml. Jmta, rmd. A^» 

* BBP , gem.^ hoeft 1 bierhroawery , 1 die- en d jmanmoleai, 
Tofc desegem. behooren ook defeh. Kr aan meer en 8ehilt«ea* 
Bnrfr. 

«^ERPCLDINGEN (KASTEEL-VAN-) wei4, in of omflieeksim, 
door den Koning van Spanje, len gi^enke gegeren aan den Heer 
GaxDBBf BOBvr f &>nTernenr en Toogd van Diekirch , ter helooomg vao 
tijne betoonde dapperheid in hek afidaan van het StaaUche leger ip 
de genoende stad. 

. «ERPBNSTRAAT, komt m het kadaiter voor onderden naam vu 
AAEPeasTaAAT. 

>^ EBT VELD (BET) ligt gdieel in de gem. '$ Herio^mdmek , enpodt 
N. aan den Ortheniehe dyk, tegen den Polder-van -der-Eigen ea i$ 
kade tegen de Frantche wiel , O. aan den weg van *s HertogeabtMh 
naar Orthen , Z. aan den M untel of Jan Toonenland , W. un 4 
Dieie. Deac pold. beslaat, volgeni het kadaster, eene oppervfalu 
van 110 bnnd. 58 v. r. 98 ▼. etl., en wordt van het overtollige wi^ 
ter ontlast , door eene steenen slnis aan de Dieie | w^d in dea 4i| 
1,78 eU. en hoog B.90 ell., alleen slaitbaar met schotbalken , madi 
de onderste sehotJMdk ifi% elL onder het nnlpeil ta *s HertogtabMch, 
dat is 1,49 elL boven A. P. Het land ligt 9,40 ell. boven 1. h 
De hoogte der dyken is 4,49. •— Ten Noorden van dcMn peUkr li|l 
eene gnote kolk, genaamd de Franseho wiel. Zie dat atL 

^EsCtt, gem., bevat ook nog de goh. Schntsboom en Heikaat 

ESGH (BEKADE-GOBZEN-VAN-HET-LAND-YAN-) , pold. in ia 
Hoekêeke^waard^ prov. Zuid' Holland ^ arr* Dordrtehtf kant. Uêrt^ 
rendeel, gem. Strijen; palendei N« aan den Namanspolder en de Nienva 
Klem, O. aan den pold. het Land van Esch , Z. aan de Ondo Bekadt 
Gorten , Z. W. aan den Schurigsche-polder. 

ESCH (NiEUWE-BEKADB-GOBZEN-VAN-HET-LAND-VAll), «U. 
in deft Boekêck^^wtuuid , prov» Znid'Hoüand p arr. DêfèrkUf iaat» 
*a Irrofendbtf/ , gem. Sfrijen^ palende N.aandeOnde BekadeiidaM, 
O. en Z. O. aan de Laagjea van het Land van Esch, Z. W.amdm 
Hoogexandsehe-polder , N. W. aan den Hoogesandsdie-pohler a dm 
Schuringtche-polder. 

ESGH (OUOE-BEKADEGOBZEN-YAN-HET-LANIVVAN), mU* 
ia den Uoekiehe'^tamrd, prov. ZuüL-Holkmdf arr* DordMUf laatt 
U Grotendeel f gem. Strijen; pidende N» aan de Bekade Gontn,(li 
aan den pold. het Land-van-Eseh , Z. aan de Laagjes van het Laad* 
yan-Esch , W . aan den Sehnringsebe-polder. 

ESCH (WESTEN-), geh.,'prev. Ihênih», Zie Wmnv-Esm. W. 

-iT 



ESGH-AAN-DE-ALZBTTE, kant., grooth. Lmxewéuff, arr. L 
Inrff het anidel^kste des lands. Het bevat de gem. Esck-ana- 
de-Alsette, Bettembnrg, Differdingen , DnttliBgea, 
Frisingon, Kayl, Monaerieh, Petin(fen, BeekingaB) 
Boeser en Sasaenheim. 

*ESGHABEN, gem., heeft 1 graanmolen. 

«BSCHABEN-BN-GASSSL (PQLDBB-VAN-) ligt gedeeltelQk fa» 
•Etcharen, gedeelteiyk gem. C7atfel, gedeoitciyk gem. Ormê^wtd^ 
N. aan den Buiten- of Maaspolder , de Uiterwaarden tegen de latf 
en de vestingwerken der stad Grave , O. aan den Heihoek , Z. aan ds 
hroekgronden , genaamd het Boordt , Bord of do Beersehe-Maas , W. aaa 
de Bum. — UeM pold. beslaat , volgens het kadaster , esns oppir- 
vkkte van »S1 bnnd. 19 t. r. 95 ▼. ell., alas onder JMumn Mbaal 



E S S. 79S 

49 t« r. 3 V. eit., ondv flotitl 858 band. Sft v. eil. eo onder Qvmwê 
9 koud» 7t T. r. 90 v/dl. HQ haeft 5 tteencn tloiaeB, ak: €ene 
'm dea MaMdyk , mei het jaerUd 1790 , wQd in den dag 0,69 ell. en 
heog 9,98 elL, aan den btiiteakant ^ooriien niet eene sehnif ; eene 
nab|^ de Beeharensehe brng , irfjd 0,99 ell. hoog 1,41 ell., met eene 
•chnif, en eene ten Noovden Tan Btehnreny nab^ Grave, uMt het jaar^ 
tal f7M, wffd 0.95 eil. hoeg 1.75 elK, aan de buiUna)|de Teonien 
met etae sehuif, en watert uit door eerstgemelde sinn in den Bniten« 
•f Maat-polder en verder door de Grietplanke* of Eslenehe tlois van 
laalatgtnecmden po1d« in de Maat , door de twee overige in de Raam. 
Dm hoegte der dgken ts Uogs de Maat , 11.77 tot 11.95 ell., langt de 
Béenehe Maat , tnttehen Graive en Biebaren , van 10.90 tot 11.10 ell«, 
bet overige gedeelte langt de Beertobe Maat , boven den pcAd. den Yo» 
geUMok, Tan 11.90 tot 11.60 eH. boven A. P. -*- Het onderbond 
oer dgken beeft door dykgeslaagden plaats ; de tbiiten daarentegen 
wnrèeii door den pold. onderbonden. •« De pold. it over bet alge* 
meen teer hoog gelegen , liggende bet land 7,85 ell. beven A.. P«^ 
terw^l bel op cenige plaatien de hoogte ^an 10UN> ell. boven A* P. 
berattit. Uit dien boorde en ten gevolge van den laadigen aard det pel- 
dem, lydt 1$ genoegxaam alleen , wanneer het water, tydent de wer* 
king van de Beerscbe Maat, door de d\jken kwelt, en niet t(}dig kan 
geloatd worden. — > Behalve de hierboven opgegevene waterkeeringen , 
Egt er nog eene aanmerkelijke lengte tlaperdyk , gedekt door de latere 
bedgking can den aan de Zoidiyde gelegen polder den Yogeiaboek. In 
desen peU. ttaat een wind-boutiaagmolen , sedert weinige jaren naby 
den Maatdjjk opgerigt. 

SSCBA&fiNSCH&BRUG , brog in htt landvan Cmvk, prov. /Voord- 
Jfentawd, gem. en even ten Z. van Eêchawenf liggende over.de Baam^ 
in den vi^ Tan Escbaren naar de Reek» 

ESCHARBNSGHB-SLÜIS , Eemaacn-tLoit of 6aiBmA«Ka-ti.eit , bo»> 
ten üvh in het Latu^oan-Cttyh, prav. Noêrd-Brabandy gem. Bteharen» 
29 it niet overwelfd en wQd in den dag 0.75 ell. hoog 3.00 ell., voor- 
tiea van eene dry fdeur , en dient tot ontlasting van het water nit den 
Bniten* of Mnatpolder op de Maat. 

*S9CBSDB, prov. Otlderlandf wordt gebonden voor Asetri, eene 
pbale vernaeld te bebooren, tot dat gedeelte van het distr. /tlta , 
van bei graafteb. jdwêekinde , dat In 1046 door Keiter Htannin nan 
Biaaaanni, den tnrintigtten Bittchop van Utreebt, getdionken werd* 

*JttiCHM ARKT keeft 9 tteenbakkeryen. De marke it in 1849 verdeeld. 

* BSDOÜK Ugt { u. N. N. W. van <?«fliert. 

ESHOEK, geb. in IWnlAe, prov. Ooerituei, arr., kant. en { n. 
O. «UB Almdo f gem» AvM-Almih} met SI nit er t veld , Sehel£p 
bertt en Krommedyk 195 h* en 690 inw. tellende, 

• B6PEL0 , Tindt men reedt in 1188 vermeM. 

ISHRANCJK (LA BORlfB*), pbnt. in Wu^kMi, op het eH. Cmofoo , 
m da MMen^Hkomo, W. van bet SehaHêoat. 

BSfiCflSBRUGGB , brug in Z mi d tm êkkrJjngÊpil, prov. DrtmAe, gem. 
eo SO min. leo Z. O. van Koevorden , in den weg van daar naar bet 
goh. Stmktéfoggê gelegen over de greAxen in Hannover. 

SSiSCfiBBRUGGBRDiJK, dyk in Zmidmnidêr-dÜMta, nroT. Drmt- 
ihf, im eene inidwetieiyke rigting loopende van Aoevoroen naar de 
Baanovnrtche grenten. 

BSSSHBDEG, denaeboeeb op do ÜPÊr-Fekme, prtr» Miirlamd, 
Srmtia. Het beiinnt eene oppervlakte imn 800 band. 



784 BSS. . 

• 

fiSSENLAAN (DK), voorm. weg in SMélawd, pror. ZmU-Hi^Uui4k 
tn do gfeni KraUngen, Het wni ei(|^enl|}k eeeö laia van Hooinceii ^ 
dbt woord) ten O. van bet huit en aan de heerl. behooreode. tt 
•Irekle 'lich Tan den *f Gravenweg tot aan den Hoogendyk orer 4è 
glasfabrijk uil. Daarover moglen in den booibonw de bonwUedea haa 
kooi thuis halen. Thans vindt men er toinen en hakhout. 

> £ST'EN4)P1JN£N , gem., paalt O. aan Ophemort-en-Vank ea Z. 
aan de IK^aal. 

ESTERSGHS-8LU1S <D£), sluis in If.Bfokand. Zie Escaiamcai^m. 

ËSTEflWIJK, verminkte naam voor OosviawijK , d. in betXaa^ 
ttm^Arl'el f boven den Zouwendyk , prov. Ztud-HoUandp om ie koa» 
iien uitmaken het woord Arkel , uit de voorletters der namea van dl 
gemeenten langs den Noorder-Linge«dyk v als : Arkel « RieiveU, 
Éediehem, EsterwIJk en Leerdam. 

«ETERSHEIM-EN-ZCIDSCHARDAM is den 1 Januarf} 1848 mé 
Oo9thuiten'€n''Hohtede vereenigd , en maakt daarmede Iktt 
de gem. Ootihuiten'Bohrede'Eieriknm'eH'Zmdsehaiiiam uit. 
. ETEaSUEIMEa-KEüKENDIJR, dyk, prov. l^oord^HolUnl Ik 
KaoKeiiDiiK (De ETiasasiaca-). W. 

^ETEESHEMMER BRAAK (niet ETERSHEHHEaSROEK) , psli, 
prov. Jfêprd' Holland, Zie ETcasiEinBaaRAiK. W, 

*ETTEN, heerl. in het giaafs. Zuiphen, bevat bet dorp Ettea, 
heneTens dej>unrs. JJsselbunte, Rafel der. Ziek en W^arOi 
Die Herv. kerk is , in het jaar 1843, van een orgel foorxien, hstvdk 
door den Beer G. F. A. Nasbb, orgelmaker te Deventer , verraafdiid 
en den S4 Febrnarij 1844 ingew^d 't». — In het jaar 1816 is er ecas 
nieuwe R. K. kerk geslicht, aan d^n U. MAanaos toegew^d, lyade 
een ruim gebouw , met eenen kleinen toren en van een orgel rooraea. 

"«ETTEN-ëN-LEÜR, paalt Z. aan Rysbtrgen en ^cpbea-Yonoi- 
eïnde en-Hprnndel , W. aan Hoeven-^n-St.-Maarienspolder. 

ETZENIlAEDE , geb. prov. Linaciafi. Zie EiaiaaAa. W. 

EÜGENIA-POLDER , pold. in Stault-Flaanderen. Zie kt art. 

SaSSGBB €AV. 

EURSIKGEN, h. in Dieverder-dittgiml , prov. ïhenAêf am ea 
7 o. Z. W. van Aiun^ adm. en jud. kant. en 2 n. R. W. taa 
Jfftffpelf gem. en bet noordwetteiyke gedeelte van hel d. Smdk 
nilmakende* 

* EUSTA^nUS (ST.) . eil. BI. 274 is ongeveer UM elL laag, wkt 
breedate ongeveer 33Ó0 en op bet smalste ruim 2360 ell. breed« — 
BI. 279. In den voormiddag van den 8 February 1845 , ooistraeb 
kwartier voor tien ure werd dit eiland verontrust door een daf oa^ 
aardsch gedruis , en eene geiyktydige beweging van den grond, veile, 
in bet eerst sa/ebt p hand over hand toenam , -en eindeiyk soo sterk 
werd , dat sleebts. scer weinigen zich kónden staande boadeo , es onb 
^niet anders verwachtte , dan door dé -vallende ateenea .verplMlerdof 
door de aarde verswolgen te worden. Volgens naauwkenrig beiekeaiiy 
heeft dese aarbeving meer dan twee vdle 'mimiten geduttfd, na na- 
loop van welken tyd.de top des berga nog geheel in eenen wolk isb 
slof was gehuld, verooraaakt door het inslorten van een groot gedeebi 
van synen oosteiyken buitenrand. Het kerkgebouw was op ses |ihBtr 
sen , en de mureii van den toren waren aoodanig vaneen gcfchêaid, 
dat hy met den eersten barden wind dreigde in Ie storten. Ds kapd 
der Methodisten was een bouwval , ofschoon nog niet geheel ingatart 
De twee wegen , welke van hoven naar bat beaedendorp leideo , vana 



E w r. TW 

dsar de a%cicheurde rol&brokken én aarde geheel opg^estopt^ Het fort 

4biRj« was gesloopt, cii iu de dorpeo «as schier geco bii»> hetwelk 

'^ 1 awaar geleden had. Op de suikerplanlaadjeo was de schade almede 

ingr\|k. De schuk schynl zich Ie hebben bewogen vao het Z. O. 

t het N. W. 

'EDVERHËlly wordt ook Eutbbeb gespeld. 

EVëRBëEG, bergcnha¥ex.,pro¥. OvemMeZ. ^ieËviasBUG. W,en A* 
EVS&DlNAPOLDËa, pold. in het eif. Goedereede-en-OptrfUütkêe ^ 
proT. Zuid-üoUand, arr. Brielief kant. en gein. S&mmeltéijkf pa* 
laadt H. O. aan de Weslplaat , Z. aan het Oudeland en Nienwland 
ca W. aan Kraagenstetn. — Oese pold. behoorde vroeger onder Zeeland 
ca werd io 167^ te gelyk met het Hollandsch gedeelte' van Kraayenstein 
tnfeiQkt , waarmede hel nog eene genieene d^kaadje uitmaakt. Uy 
bttlaat, volgens het kadaster , eene oppervlakte van 99 bond. 17 ▼. r. 
SO V. clL scholbaar land ; wordt door ééne sluis op de haven van Som* 
luelsdgk van het overtollige water ontlast. Hel polderbestuur hastaal 
tui eenea Dykgraaf^ eenen Penningmeester , eenen Secretaris eo vier 
Gezworens. 

* EVEKDINGEN , pold., paalt N. aan de Uiterwaarden tegen de Lek 
«n aan den Goilberdinger waard , O. aan den Diefdjjk « welke hem 
vaa den Geitberdingscbe- polder scheidt, Z. aan Zyderveid, W. aan 
de PoJdersie^ « welke hem van den f old. Gouwenes scheidt. — Oeia 
pald., welke vóór bel jaar 1284 bedijkt is, beslaat eene oppervlakte 
van 125 band. 3 v. r. scbotbaar land ; telt 44 h., waaronder 8 boer- 
dcr^cn. Het overtollige water van desen pold., wordt gemeenschappe- 
lijk met dat van den pold. Zijderveldea Over^Heykoop ontlast , 
diaor twee watermolens op bel Zederikkanaal , door den watergang* 
dea Hui bert I welke in het laatst der dertiende eeuw is daargesleld. 
Hat poldeiixstaur , hetwelk tevens over de polders Zyderveld, BoU 
gery, Oateha en Gouwenes het beheer voert, bestaat uil eenen 
Schoat ea vier Heemraden. 

£?£R01IIG£N (FORT TE) , fort , gedeeltelijk in de rijf //eeftniait* 
dhs, prov* Zuid'Üolland , gem. Everdingen-en'Zijderveld ^ gedeelte^ 
XSjjk in de heerl. Culenborg , prov. Gelderland ^ gem. Culenborg , onder 
Go&erdiugeHj by het vereen igingspunt van den Dieldyk met den 
Zaidcr-Lekdyk. Het is geheel van aarde » in 1842—1849 gebouwd 
ca van eene onregelmatige vierhoekige, gebasüonneerde gedaante , 
BBci booAvryea verdedigbaren toren, ingerigl voor besetling, buskruid,. 
caz. Behalve lol hel beletten der toegangen langs dese dyken , dient 
4 ook tai dekkuig der sluis, welke gelegd is in een gegraven kanaal 
dat de wetering, die langs den Diefdyk loopt, mei de Lek in ge* 
mirasrhap slell , waardoor by hel bemagtigen der Spoelsche inundatie^ 
skua, deae hare werking vervangen kan en ondersleunt. 

EVERDLNGË.N.ËN.Z1JDËRVËLD, besUat uil de voarm. heerh 
Everdingen, Zyderveld en Tienhoven. — De Uerv. 
laaVca twee gem. uil die van Everdingen en van Zyderveld. 
fiVE&SBËRG of ËVBasBBfi , heuvel in Twenthe ^ prov. Overijuel , 
gem. ea 1^ a. W. van If ierden ^ in de nabyheid van bet IS ijverdal ^ 
aao den klinkerweg van Zwolle op Almelo f niet ver van de Regge. De 
nahijgelmn havez. Eversberg ontleent van dezen heuvel haren naam. 
SVEftTSHOFSTEDE (PëTëR-), hofsUde, prov. Gelderland. Zie 

PCTBB- fiv BBTSBOFSTBDB. 

EWIJCKSSLÜIS (VAN ), sluis inden Jnna-Paulowna-polder, prov. 
Noord'üolland ^ gem. Zijne en- Hazen-polder, d n. Z. O. van den 
Xlll. Db^l. 60 



780 E W L 

Helder , lustchen den Balgd^k en den Ani$teldljk , dienende lot oM- 
lasllng Tan den gezegde polder op de Zoidenee. * 

ËWIJRSHOVEN , buit. in het OverkwmrUer, der prov. ütmht^ 
nrr. en 3 ii. Z. W. aan jÉmetsfoortf kantr en 4 u. N. W. aan ITiji- 
bij'Duurtiede , gem. Zeyst, 

EWSUM tiaat: Zie Nuesoobt (Dbn). lees: Zie NiBtooBD. 
. *£XLO. De 'School wordt door ongeveer 100 leertingen beMcht. 

EXLOSGHE DIEP (HET), water lo Ooiiermoerdenimgipa , pw. 
Drenthe. Zie Achtbbstb-»ibp (Ubi) 

* EXMORSTERZIJL , geh., prov. Friesland, kw, f^esiergoo, piet 
Wotuetadeelf arr. en 3^ u. W* ten N. tan Sneek^ kant. ea Ij t, 
\V. van Boltward, { n. N. van Sjpmarru, waartoe bet kerkelijk be- 
hoort ; niet 3 h. en 30 inw. 

EYBERTJESPAD (HET), weg op de Over-Feluwe^ prov. GtUts 
land f gem. Ertnelo f onder Nunspeei , in üalenveid , loopeoile oiar 
de Veeoen. 

EYFINGK , erve vermeld in 1188 als gelegen onder Haahtbergm* 

* EYGELSHOVEN , gem., paalt W. aan Nieawenbage. 
EYKENDONR, voorm kloost., prov. IVoord^Braband.Zie EiKnwuw W. 
ElkENÜEUVEL, buit. in de Meijerij tan 's iJeriogenhosehy k«. 

OUterwtjk, prov. IVoord-Brabandf arr., kant. en 1 u. Z. Z W. Tan*f//«^ 
iogenhosck , gem. en \ u. Z. W van Vught , aan den straatweg op 
Tilburg. — Het beslaat eene oppervlakte van 14 band. 11 v. r. S6 
▼• e)l. en wordt in eigendom bezeten door Mevrouw de Wed. Bhhiii 
VAN .RuGBBvoBSEL , te 's N crtogenbosch, 

EYKEN HORST. buit. in de Meijerij tan 's HeHegenkoêeh, kW. Oitkf 
wijk f prov. Ifoord'Btabfmd, arr., kant. en 1 u. Z. Z.W. van 'sOtrU^ 
hosck, gem. en^ n. Z.V/ , vslh Fughl — Het beslaat eene oppenrUkle 
VAU 19 hund. 8 v. r. 2li v. ell. en wordt in eigeodom beteteÉ door 
den Heer GaaAan Jab vaü Rijckbvobsel , te *s Hertogenboscbi 

EiNDT, geh. in Opper-Gelder , in bet Land^tan-Ketsel, pnt, 
Limburg, arr. en ü u- n.yiBn Roermond, kant. en 1|a O. Z^O. fan 
IJorst , g^m. en J u N. van Grubbentorst ; met 3 h. en roimSO iaw. 

EYSDE.^-OP-DEN-BERG , d., prov.i[,i»i6ttr^. Zie Gebbtbsim (8t.) W. 

EYSEMA , \oorm. slate , prov. Friesland, kw. Qoslergoe^ griel. 
Dantumadeei ^ arr. en 4 u. O. N. O. van Leeuwarden^ kani. en 1(9* 
Z ten O van Dockum, l u. N. O. van Zwaag-wetUinde ^ «isrtoe 
zg behoorde. — Ter plaaue, waar zij geslaan heeft | siet mentbüO 
eene hoereplaats. 

*£Z1NG£. Hief^. 1, staat: l^esferiltrarlter der prov. Groningeii^ \m\ 
tF esterkwiirtier ^ prov. Grouiugen^ — Tot deze gem. behooron ook asf 
de geb. Allersma, buttum en-Bolsbuisen. -* Esibsb is de f»* 
boorteplaals vau den Schilder eo Teekenaar Hbb«ah«s Nsitfi 
geb. in 1744 , f 9 Maart 1820. 



V. 



* FAIRFIELD. ()p deze plant, bouwde in 1778 een godsdieottif, 
Engetschman de eer^e Hernhiillersche kerk. 

*FALDENS , ligt O. Z. O. van Baard, op cenen vliedbefg; nei 
telt er 3 lp. en 13 inw. 



FALTfiMA, b., f roj, Friesland , kw. ^eitergoo , Qriet. Franekera» 
iÊeei , arr. en u( u. W. ien Z. van Lteuwarden , kant. eo 2 a. O. 
ten Z. Tan Harlingtn , onder Tjnm, 

FANNABEIX, d. in Ooêt-lndtëy op het Mcluhnnhe eil. JToian, 
een der jéroeëihnden , in liel Noorden van dat eil. 

* FARÜISUIM De halter ijen rondom F&bbsov syn ouder d^n de tijii 
dat Holland by Frankryk was ingelUfd. In de jaren 1769, 180$ en 
1806 lyn de loogenaamde liniën by de Oade Hoofdwacht of Oude-sfjl , de 
balter|) de A p p el h o f , hel gedetacheerde bastion en de halve redoute 
fadam Faamom aangelegd. De twee eersten konten reeds voor alt 
beslaande , io het besiek van bet onderhoud der aardewerken van het 
jaar 1798 ; de twee laaUten züo in 180S aangelegd en in 1806 voltooid. 
fa 18112 is het kroonwerk Rost verloren een weinig veranderd en 
de boatea beer daarover gemaakt, de Noor der-b at ter IJ, aan den 
leedijk teo N. van Delfzijl vergroot en bet steenen blokhuis daarin 
aangelegd. In 1813 is de lunet buiten de Farrasutnerpoort van Delf- 
ayl opgewerpeo. — Men telt er ia de köm van het d. 160 h., be- 
woond door 171( hoisgea., uitmakeade eene bevolking van ongeveer 
1900 iaw. en met de kerkelijk daartoe behoorende gehuchten 1o4 b., 
24^ buisgex. en omtrent 1400 Inw., die meest in landbonw en vee- 
teelt faun beslaan vinden. — Men heeft er thans 4 steenbakkerijen en 
3 rogge" ca pelmolens. — De 40 R. K., die hier wonen , parochieren 
Ie tHlfsnL — l>d dorpschool wordt door 240 leerlingen bezocht. 

FAVORITE (DE), bnit. op bet eil. Zuid- Beteland , prov. Zeeland^ 
arr. en 1 u. Z. W. van Goei ^ kant. en 1^ n. N. O.' van Iteinkeni' 
§mmdf gem,*» Grmempolder-^H eer- Jantpolder- Oostven* Middehwake, Dit 
bait. beslaat, met de daaitoe behoorende gronden , eene oppervlakte van 
8 baad. 48 v. r. 65 v. eil., en wordt in eigendom beieten en bewoond 
daor <lea Heer B. var »bb MjkB0EaB« 

*F££ftW£&D. De 5 Israëliten, die bier wonen, behooren tot de 
boefdsynagoge van Groningen. 

FELAOUA , naam van een landscbap , voorkomende in 795 , waar- 
sehynlijk Filoa, dat men voor de VcLirwB houdt. 

FELIX , fort in Oott-Indië. Zie Fnix. W. 

'FELLENOORD, ia de .Veijerij vaa 'êUeHogenbMchj telt 75 h., 
bewoond door 110 haisgez., uitmakende eene bevolking van 580 invr« 

FSNIIBN (DE), b., prov. Friesland, kw. Oostergoo , griet. Daniuma» 
deêi, arr. en 3 u. O. Ni O. van Leeuwarden, kant. en 2 o. Z« van Doekumf 
evea tea N. Tan Feenwauden , zich Noordwaarts uitstrekkende langs 
eene vaart naar de Sanjes. 

*FE!UlfiN (OP DE) ligt | u. Z. O. van J&rwerd, waartoe bet ook 
gedeelielgk behoort ; men telt er 5 h. en 50 inw., als : 1 h. ea 6 inw. 
onder Ifiial^aai en 4 b. en 24 inw. onder Jorwerd. 

FENNENUORD, voorm. eil., prov. Oterijssel, ia den Usui, by 
Dnenier, thans met bet vasteland vereenigd door den veranderden loop 
der livier. Dtt land ligt even voorbij het Koerhuis, ten Zuiden 
▼aa de stad. 

«FB&IE-ST.-H DEERT, staat.' Zie UuinTsaoFV (Sr.), leef.* Zie 
HvaBBT (Sr.). 

FEfiWERD, kad. gem., prov. Friesland ^ kw. Oaslei^Of griet. 
Ferwerderadeel^ bestaande alleen uit het d. F er werd, met t^n be- 
boor , en , volgens bet kadaster , oene oppervlakte beslaande vad 1587 
bnnd. 35t v. r. 89 v. eil., waaronder 1558 bund. 7 v. r. 70 v. eil; 
belastbaar laad. 



788 FE R. 

. "FëEWERD, a , lelt in de kom 197 li. en ruim 1460 inw rn^ 
met de daarloe behoorcnde geb. de Rypt Oosteinbciliim en Bo* 
tebnren 252 h. en rntni .1700 inw. 

>" FEBWERDERAOEEL beeft 8117 biind. 72 t. r. 41 v. ell. be* 
laslbaar land. Hel grielcnijbuls slaat Ie Feruerd , waar dus de zetel 
\an het ({nelenybestunr is. 

*FiJNAARD. Aldaar is in 1844 eene nieuwe R R. kerk geslicht ^ 
E^nde een kruisgebouw , met eenen spilseu toren en van een orgel en 
5 altaren voorsien. 

.*FiJNAARD£N-HEYNINGEN panlt Z aan de Dinlel , die hasf 
van Oud-en-Nieuw-Gastel , en van Dintcloot'd*en-Prin»enland scheidt. 
Tot deze gena. beboorcn ouk de polders Ualta en A ntoni egorzcD , 
alsmede de geb. Barlake,Zwingclspaan, den Drie boek en 
Zeven buizen. Men beeft er 2 graanmolens , 1' bierbrouwery , S 
leeilooijerüfn en 4 meesloven. 

. FIKÓ , eil. in Oost-Jndti. Zie Tjiüio. W. 

. FILINGA of Het Boscn , bofst. in Fttelgo, prov. Groningen , arr., 
kant. en 2^ u. W. N. W. van jéppingettam , gem. en 2 "• K* ^o O* 
van Sfettum , { u* Z. W, van ff' ester- E mtf en , waartoe tg beboort. — 
Deae bofst. beslaat , met de daartoe beboorende gronden , een« opper» 
vlakte va4i 17 bund. 20 v. r. 40 v. ell., en wordt in eigendom be- 
telen door den lieer J. S. Doobhbos, woonachtig te Wesler-Emden. 

* FINKUM lelt 53 b. en 230 inw. en nicl bet geb. de Leye 69 fa. 
ert ongeveer ' tSOO inw. 

' *FlNSTEa\VOLDE bevat mede de geb Finstcrwolderbamrik 
en Meerland. — BI. 328, reg. 2, staat: Gondhorcn, leef.« 
(loedhoreu. — Udo vah Dobsbubo bad wel vroeger te Dalem ge- 
staan, docb werd in 1614 ^van Oldrndorp beroepen. 

FINSTËRW0LDKR1IAMRIK, geb. in het Oldambl, prov. fSroniu- 
g^, arr., kant. en 2 u. N. ten U. van // inschoten, gem. en 40 mio. 
van- FinxterwoUh ; met 4 b. en ruim ()0 inw. 

.FLAAUWËAVERE (UET), zeewering aan bel eil. Gaedereede-en- 
Overflakkee, prov. Zuid- Holland, bijna ju. N. W. ten W. vauOud- 
dorp, ter plaatse alwaar de zeedaineii slechts eene^ g^""g^ hrcedle 
\ hebben , en l>e«laande nit rijswerk en eene steenen glooijing , mei 
lyvee In 1842 gelegde dammen ten W. i:et was weuschelijk , dat 
men nog eenen rijzen dam ten O. aanlegde. 

,^F4.AKKEE (ÜOSTPLAAT.), voorm. plaat in bet flaringvliH^ 
|>i'ov. Zuid ffollatid, ter hoogte van Middel t»arn is, tusschen bel zoo- 
genaamde Noord-diep en de Flakkee; thans een pold. op het eil. Goe- 
d^reede- en- Overflakkee f prov. Zuid- Holland , arr. UrielUy kant. Smb- 
fHplsdijkf gem. lUiddelharnis; palende N. «*n N. O. aan hel Hariog- 
TÜet , O. aan de ^oritn onder de g<*ni. Stad-aan*het-Haringvliri, 
Z. aan den Jobannis polder en den pold . het Oude-Land-^viiD^Hid- 
delharnis, W. aan de haven van Middelhnrois , door welke haven deie 
plaat, in 17S9, van dat gedeelte is afgcsclieiden , hetwelk sederi 
dien lyd ts genaamd de \Vestplaat*Flakkee. Zie FLAEKBB(WifrT- 
pirAAT")* — Deze pold., in 1808 bedijkt, beslaat eene oppervlakte van 
463 bund. 83 v. r. 68 v. cll. vruchtbaar bouwland ; wordt door ééae 
s)oit, op de baven van Middelharnis en voorls op bet Haringvliet van 
liet ovcrlollige water ontlast- — Het polderliesluur bestaat uit eenen 
Dykgraaf, twee Gezworenen, eenen Pen ningmeesleren eenen Secretariz. 
JFLARKEE (WESTPLAAT-^) , vroeger eene plaat in bét //o- 
ringvliet , tusschen hel Noord-diep en bet Zuid-diep, Ier boogie vao 



F L o. 789 

liildttlhaniif , bevorens voor den mond der oude haven vaii die plaats 
ydegen , doch in 1778, door het verleggen dier haven van dat ge- 
deelte, hetwelk sedert dien t^d de Oostplaat-Flakkee genaamd 
if, aijgescheiden , thans een pold. op heteil. Goedtreêde-'en'Oterflitkkeef 
prov. Zuui' Holland, arr. Brielle, kant. en geni. Sommtitdijk , palende 
H. en N. O. aan het Haringvliet, O. aan de Haven van Middelharnis, 
Z. aan de dorpen Hiddelharnis en SonimeUdyk , Z. W. aan deu Everdina- 
polder en den Polder Kraagestein , W. aan de Haven van Dirksland. — > 
Ueie pold., in het jaar 1808 , te geiyk met den polder de Oost* 
flm^i" F lakkee ^ ingedijkt, beslaat eené oppervlakte van 644 bund. 
91 V. r. 81 v. cll.; bevat 1 boerdery , en vrordt door ééne sluis, op 
dekaveavan Middelliarnis en vervolgens op het Haringvliet, van het 
•vertftllige water onllast, en maakt met If ieuw- ÜCraayensieiUf 
het tf eipoldertje en de Galgeweidj e$, oneer HiHdelhamis , 
ééae bed\}king uit. Hel polderbestuur bestaat uil écnen Dijkgraaf, 
twee Gezworenen , eenen Penningmeester en eenen Secretaris. 

FLATTERSTaAA7 , b. in hel Land-van-Falkenhurg , prov. Lim^ 
6nrg , arr. en Zi u. N. O. van Iflaastrühl , kant. en 1 u. N. van 
Heerlen^ ^m. en 4 min. van Hoensbroek ; met 10 h. en ruim ISO inw. 

*FLRDORP, ligt niet in Fivelgo ^ maar in ffuust'ugo. 

* FLEHlTfi , ook Fi.eTBBTTiB , Flebittik en Fladatb getchreifen , lag 
in het Land der Cauchen (niet der Auehen), — Daarin komen voor : 
HIara, Ureni, Rimbrathi, Tiuli, Hnodi, Lisiduna, 
de bosachen Hengestscbole , Tornheze,Mokorolhen Wi- 
dock aan de Eeui. Zie die wuoiden. 

^FLENIUM was een iware wachltoren van dnifsleen geboawd , 
ter bewaring ecoer sluis in de liolte tusschen Krooswijk en Zimmiis- 
kmlê^ alwaar nog grondslagen en Romeinsche penningen syn gevon- 
den. Werd ook het Doiriuis genaamd en men vil dal het huis 
Krooswijk op sijne fondementen is gebouwd. 

* FLERINGEN heeft sedert 1842 eene school , welke gemiddeld 
door MO leerlingen bezocht wordt. 

FLIEHET , berg in Oost-Indië ^ in het midden van het eil. Boer^» 
Bij heeft rene aanzien lyke hoogte. 

FLIRREN , geh. in de Oeer-Betuwe , prov. Gelderland , arr. en 
1| a. N. O. van Nijmegtn , kant. en 1^ n. O. Z. O. van EUtf 
gem. en l u. van Gent; met 45 h. en 320 inw. 

FL1ERËNBERG , dennenbosch in het Rijk-van-Nijmegtn ^ prov. 
Gelderland f geui. en J u. N. van Groesbeek^ eene oppervlakte beslaande 
van SO bnnd. 29 v. r. 79 v. ell. 

FLIERT (DE) of db Fliero , b. op de Neder-Feluwe , prov. Gel- 
derlamd, arr. en 4 u. W. N. W. van Arnhem , kant. en 2 u. N. van 
^agenmgen f gem. en 1^ u. W. Mun Ede , kerkelijk tot Lanieren 
behoorende; met 29 h. en ItiO inw. 

FLIËRT (DE GROOTS), boeren hofstede in £em/<im/, prov. l/frecAf, 
arr. en 4 n« O. Z. O. van Amersfoort , kant. en 3 u. N. van Rke" 
«e», fem. Renswoude» — Deze hofslede beslaat , met de daartoe be- 
hooreode gronden , eene oppervlakte van 39 bund. 43 v. r. 33 v. ell., 
e» wordt m eigendom beseten door den Heer Taets var Ameeohsbr var 
Dbis, woonachtig te Renswoude. 

"^ FL0J5CKH0VEN , itaat: Zie Flocshovbr. lees,- Zie Vloebovcr. 

FLOGO , d. in Obit'Indié'f op het eil. Java , resid. Banjoemaas, In 
de nabuurscliap van dit d. is in den oorlog met Dibh» Nsaoao naby den 
weg die langs het Zuiderstrand naar Kadilango loopt , ccne redoute 



700 F O C. 

opgeworpen. Det« redoute werd in December 1828 foo naanw door dn 
vyand geblokkeerd , dat de voornaamste levensmiddelen , vretke t# 
voren in menigte door eene welgeiinde bevolking te koop werden aao- 
gebragty aldaar meer en meer begonnen te ontbreken, soodat, 
wilde men die plaats behouden , men ter aanbrenging van lerensnid- 
delen en oorlogsbehoeften , eene , in dat ongunstig jaargetQde en door 
de positie der muilelingen in die streken , niet dan leer iftoeöelgke 
expeditie derwaarts te doen had, welke dan ook door de 6e niobieb 
ikolonne onder Kapitein Rbhia vm Naota gelnkkig volbragt werd. Al- 
vorens dit geschiedde , liet de vyand niet na , om de bezetting tib 
Flogo , gekommandoerd door den Luitenant vai Hbipf , en bestisode 
uit 16 geregelde infanleristen en ttO pradjoerits^ looveet miigeiijk Ie 
ontrusten ; onder anderen vértoonden sicb , den S December 18iS, 
met vry veel stoutmoedigheid, voor die sterkte een Tominenffoogf 
mei SMN) man , die echter zoo wel ontvangen werd , dat hy , na en 
kort maar hevig ge? echt , met een verlies van ruim SO doeden moeit 
terugtrekken. <• 

FOCKATEE , klip in JuttralU, ten Z. van de Tritonsbaai, aao de 
kust van Nieuw Guinea, 

*FOCRESLOOT, »taat: Zie Fokebroort. lett : Zie FotKBstoot. 

* FOEROE (Dl) , ttaat: Zie Klavcbblad. Zoek dat woord hieracbter. 
«FOETZ ligt 3 u. Z. W. van Luxemburg^ 1| u. W. van BtHem- 

burg, — Het bestaat uit 2 b., met 24 inw. 

«FOGELSMUHL ligt O. ten Z. ynn Diekirch, W. van Bektenuiek, 
N. W. van Grerenmacher, — Het beeft 8 inw. 

FOUAT , in Oost-Indië, op het eil. Manipa , tot hel vlek fFmUnaw 
behoorendo. 

FOK (DE), b., prov. Frie$land, kw. Zevenwoudun , grieC. Jnf' 
wMen, arr. en kant. Hecrenveen ; met 24 h. en 120 inw. 

FORKERSHOEK, geh. in de iffeijerij «an 's Hertoaenbotek , k«. 
MaoMlaud, prov. Noord-Brahdnd, arr. en 3 n. O. Z. O. van 'tUn* 
togenbosch, kant. en 1| u. N. M. W. van Feghel, gem. en 12 mia. 
van iieetitijk; met 19 h. en ongeveer 130 inw. 

FOKKING , hofstede in het graafsch. Zuiphen , prov. (hiderbnui, 
arr. en 3 u. Z. O. van Zutphen , kant. en 2 u. N. van D9etinchem, 
gem. en 3 min. Z. van Uengelo. Deie hofst. beslaat, met dedatrtoe 
behoorende gronden , eene oppervlakte van 33 v. r. 99 v. ell. en wordt 
in eigendom bezeten en bewoond door den Heer W. A. Wilibbshice. 

FOLGRERDANGE, Fransche naam van bet geh. FoLKBamafiBs, groolb. 
Luxemburq. Zie Folbbrdirgeh. W. en A. 

^FOLIN ligt op het eil. Ceram-Laut. 

* FOLKENDINGËN was tydens bet Oostenryksch bestnnr over Lunn- 
hurg belast met 3 st. 7 den., van elke 1000 flor., die over helber- 
logdom werden omgeslagen. — De inw. vinden meest hun bestaan ia 
den landbouw. — Het d. (niet geh.) Folkbrdincbh , io het Fr. Folsbs* 
nsaai of FoLCBBBDAneB , ligt ia. Z. O. van Diekirch , i u. N. O. vaa 
Ermsdorf, en bestaat uit 4 h. en ruim 30 inw. — Er is eene bykerk, 
beboorende tot de par. Stegen, 

'FOLLEGABRUG. In 1844 is aldaar eene draaibnig gelegd over 
de Follegasloot, in den groeten weg van de Lemmer, naar Sneek. 

*FOLLMUHL, of FoLLioBLBa, gem. Eehtemack, ligt 4 u. van Diekirdi. 

FOLLMUHL of FoLLnoHLBR, geh. in de heerl. feün , grooth. Lexem' 
bmrg^ arr.. kant. en Ij u. Z. O. aan Diekirch, gem. Medermek; met 
2 b. en 20 inw. 



F o R. 791 

jraiSCHEID, (cm., decUinde beerl. Bonndorf, deelt io de beerl. 
Mm, eadeeU in de heerl. Üseldingen , graoih- Luxemburg , kw. ea arr. 
Ditkinkf kaai. Redingen; paleode N. aan de gem. Wahl, O. aan 
B6lÜ»ron« Z. aan Redingen, W. aan Ronndorf. — Deze gem. bevat 
dt d. Folftehaid , Escbeid, Ramb^ach en Hoitert, be- 
■eteu da geb. Schwiedelbroek, Kaatscbeid en Staut- 
seabof; teil 91M) b** waaronder eene grooie pacbtboeve, en eene 
betaUiag van rnini 1550 inw., die alle R. K. %\}n , en de par. Tan 
FoUebeid en Rambrncb nilmaken. De inw. vinden meest bun 
holaaa in den landbouw , de veeteelt , den bandel in vee , granen 
ea fdiors. De grond brengt in een gewooi^ jaar omstreeks 9000 of 
ia,000 sakken baver, 40 of »0 aakken boekweit en 3000 of 4000 
lakkcB aardappelen voort. De veestapel beslaat oit 180 paarden , 
37S mederen en 140 varkens. Bebalve eenen korenmolen, beeft mm 
er fcro &brijkgebouwen. Men beeft in deze gem. drie scholen. — 
Het d. FeucaaiD of Folscbbtti l'gt 4^ o. Z. W. van Diekircli , 1 u. N^ 
vaa Redingen, aan de Folscbelterbach , en lelt 93 b. met 470 inw., 
4ie aUcB R. R. zyn , en, niet die van Hos ter t, Escbeid en 
Staatienbof| eene par. uitmaken, welke tot bet vic. apost. 
▼ao JUcanivfy, dek. van Osperen, behoort, en eene kerk te Fol< 
SC beid, benevens kapelten Ie Hostert en te Escbeid 'beeft , 
weike door éénen Pastoor en éénen Rapellaan bediend worden. De 
huk IS aan den H. LiasaBTOs toegewijd* — Er is eene school. Kr 
worden jaarlyka drie markten gehouden , als : op dun eersten Maandag 
ia April ^ den tweeden Maandag in July en den derden Maandag in 
Oetober. 

FOLSCHETTERBAGH , beek in bet groolb. Luxemburg, Zij onU 
ipriagt een weinig bewesten bet d. Folscbeid, en valt, beneden Prats, 
in den Retboeh* 

*FOLSGARA wordt, volgens de tbans meest algemeene tehrijfwyze, 
FoLKAaE gespeld. — Men telt er 22 b. en 140 inw. — De tegenwoor- 
dige kerk is eenigxins noordelyker dan de onde, en wel over den 
Hemdyk, op den bodem der eertijds opgeslijk ie Middelsee, gebouwd. — 
Sr k ia dit d., in bet jaar 1844 , eene doelmalige school en onder- 
wyiertwooiog gebouwd , waarin S5 k 30 kinderen geregeld onderwijs 
ontvangen. 

'FOLTA (GROOT-) lag j u. W. van Minnerttga, waartoe zy be- 
koside, ca is reeds voor lang weggebroken. Ook' de wier, welke nog 
laag daarna ea wel tot op onzen tyd was overgebleven , is nu niet 
BNcr aaaweaig. Ter plaatse , waar deae state gestaan beeft , is tbans 
eene fraaye boerdery , met eene scboone buizing , aan den ryweg van 
liaaerlaga naar Firdgnm. 

* FOLTA (KLEIN-), ook wel Klbii-Fqlopta gespeld, lag onmid- 
ddlyk by en ten O. van Firdgum, Zy droeg eertyds ook den naam 
vaa Fsaau of Fsaau , doch scbynt , in bet laatst der zeventiende 
ean, in bet geslacbt van Folta te lyn overgegaan en ook 'dien naam 
te kefabca bekomen. Het is thans sedert lang eene boerenplaats. 
' FONS is een geb. (geen buurt) | met 4 b. en 24 inw. 
F0&TE1N , plant, op bet eil. CurofuOf in de f^etl-DivUie ^ W. 
van de plaat. Verlaten, Z. O. Tan de plant. Ascencion. 
•FOAEESTEN (VIER-), eUuA: Zie YiaaaoiTBH. lees: YtBaaooTU. 
FORMERUOEK , bnnrs., prov. Gelderland. Zie VoanBaBOBK. W. 
FURNfiEZE, foreeat of boscb, vermeld te liggen in Flehite , bjj 
de Een , ïn ütreeht. 



79« F O R, 

FORT (HET), geb. in dp Itangestraai , prov. Ffoord-Brahtuidj arr, 
eo 5 u. N. N. O. van Breda, kant. en 1 u« N. O. van Ootttrkouif 
irem. «n | u. Z. O. van Aoamsc/ofii. 

FORTMOND, biiurs., pr os. Overijssel. Zie Yobtbmd. W. 

FORTUIN (DE), hofst. op het eil. Texel, piov. Noord-BoUmni ^ 
arr. en 11 u. N. Tan Alkmaar ^ kant. en 3 n. N. Tan «/cw //vMer, 
gem* T^^jrc' f onder <iefi Ü^rir^ , in den polder de Sendragt. — ïkie 
hofst. beslaat , met de daartoe behoorende gronden , waarop 1$ arbei- 
derswoningen , eene opper?lakte Tan 75 bund. 24 v. r. !dO t. elt. 

^FOSSA-OTTONIANA, grift of gracht, welke een der Dailseh 
Keixers heeft doen gravy. Zie OTTONUAiiscBa-GBACBT. W. 

^ FOUREN telt tf 10 iiNr. Men heel\ er ook 1 houtzaag, en 1 k»- 
renmolcn. De jaarlijksche opbrengst der akkers wordt gescliat lp 
1()00 lak rogge, 500 zak mastelnin , 400 zak tarwe, 30 uk gent, 
600 zak haver, 200 zak boekweit, 50 zak erwten en 200 zak aii4- 
appelen . Er zy n slechts 30 a 35 paarden , maar 250 ronderea tt 
170 Tarkens. — Ook -is in deze gem. ééne lagere school. — Het <krp 
FooaBNj FooBBBB of FoBRBH , ligt Ij u«' N. N. W. van Diekircfa, ft. 
Z. W. Tan Vianden , aan den weg, welke deze beide sledes nicl d- 
kander Terbindt , en aan den oorsprong Tan een beekje , hetwelk {«. 
noordelijker in de Oor Talt. — Hel d. heeft 80 inw. — Van de jim 
1822 — 1828 was Foqbbü de hoofdplaats Tan eene Teel grootere gou. 
dan thans, sijnde in het laatstgenoemde jaar het d. Brandenhsrff 
beneTens de geh. Kippenhoff en Tandel, welke lot dien lyd isl 
de gem. Foobbh behoord hadden « byj de toen nienw opgerigte geob 
Baslendorff gevoegd. 

* FRAAM behoort lot de gem. Middelstum (dicl Middelbtrt\. 
FRAAMKLAP, Troeger Fbaahkl, bnurs. in Hunsingo^ prov.iW' 

ningen , arr. en 3 u. W. ten N. Tan Appingedam , kant. en | u. 0. 
ten N. Tan Onderdendam ^ gem. en 10 min. W. Tan MiddeUUm^ 
met 7 b. en 40 inw., het ontleent xynen naam Tan de daarbij gele- 
gene brng. Zie Fbaabtil W. 

* FRAETLEMARÜRG. Wie de stichters daarTan waren , U oobekend ; 
vermoedelijk OTenwel is het, dal dexe burg, de woonplaats «as reo de 
beide Snelgbbs, of van Eibo Haioibbga , die, geboren uit een der «er- 
nogendstc geslachten dier landstreek, by eenen destijds levenden kronyk- 
schryTcr bekend staat , als , in 1296 , de Sloohterders Ie hebben aan- 
mToerd legen de Uellomers in het gcTecht by Luniicroetb , eene plaats 
m dat oord , thans geheel onbekend. De tegenwoordige burg oniJeest 
synen naam Tan de Frabtleba*8. Het by Fbabtlbbabobc belMoreade 
bosch , met de tuinen , landen en Teenen , bestaat thans uit vyf ap- 
slrekkende heerden en beslaat eene uitgestrektheid vao 205 kowL 
63 T. r. 10 T. ell. 

«FRAILENBERG, lees: FRAILENBURG. 

"FRANCISKANER-KLOOSTER ie Delft, staat* Zie M iHBsaBtanni- 
KLOOSTBB. ' Zoek-dat woord hierachter. 

«FRaNGISRANER-KLOOSTER te Diekirih, was geslicht ia 1671 
De kerk is in 1719 gebouwd. Volgens een koninklyk bedoiii f 
dagteekend Brussel, 25 Febrnary 1676, roogt het aanlat geestdijkes 
niet meer dan 16 bcloopen. Het klooster is in 1798 opgebetesi^ 
de gebouwen in 1825 aan de stad Terkocht ten dienste Tan eeoeBÜd- 
delbare school. 

FRANG1SRANER-EL00STER , Toorm. kloost. te Grove, itoixi is 
de Beggijnenstraat en werd , ten gcTolge Tan den hevigen storoi , op 



FR A. 793 

den 9 Rovember 1800 , af(febrok4>n ; daaraan besUal DOg slecbu het 
Itiigiliunw bij de Hervormden in ^ebraik. 

FRAIVCISKANEtlKLOOSTER te Gronfnyen, te Hoorn en te Fom- 
«ra. Zie AeüttrtsKLoosTn. 

FRANCISRANBR-KLÖOSTER te Huiaen is a%ebroken. ^ Ter 
Jtoe, waar ^et gestaan heeft, tiet men thans tuinen. 
FRANCISKANERKLOOSTBR te Hfaattncht, op den Minderbroê^ 
In 1577 werden dese Franciskanen door de barjferlj uit de stad 
yjTiir* , vermits tij xich op de tijde der Spanjaarden hadden (gevoegd \ 
émk tmtt jaren later bevestigde de Hertog vak Paiha se weder in hun 
fclooater. Toen echter in 1638 twee hunner d^el namen aan het bekend 
verrtad, docr sekcren burger met name Lausias aangegaan, om de 
fliad aan de Spanjaarden over te geven , werd den Franciskanen door 
de Algemeene Staten gelast de «stad te ruimen en de twee deelhebbers 
den aanstng onthalsd. In bet Hospitaal, hetwelk dit klooster 
rvangcn heeft, sijn in 1850 en 1831 de Gholeraxiekeo opgenomen* 
•FRAKGISKANRR-KLOOSTEa te SÊaasiriehi , in de Éapueijntr^ 
efraol — Op de plaats , waar de kerk van het FBASCtsKARsaKioosTBA 
gesUn heeft , is thans de nieawe synagoge , welke in 1810 is inge- 
vyd. Reaii de kaserne is eene gang , welke de Kapacynenstraat met 
de Bogaardenstmat vereenigt ; ly wordt nog de lüipacgnengang ge- 
Boemd en des avonds gesloten. 

«FRANCiSRANERKLOOSTBR te MtEoHriehi, in de Botchttraat, De 
ReeeleUinen sijn op versock van den Graaf o^Estbadi, Gouverneur der 
vesting, oit de Meyerij van 's Hertogen bosch derwaarts gezonden. In 
den beginne verxette de Regering lich er tegen , doch hg resolutie van 
den 95 September 1073 bewilligde sy in de aanneming. ^— Ter plaatse , 
waar dit klooster gestaan heeft , tiet men thans de PnirEHTijiKASBaNB, 
De taia is verdeeld en wordt door de stad verpacht. 

*FRAFi€ISRANER-RLOOSTER te Kaatirrchi, in de^itwuikenitrdaL 
In bet j«ar 1i68 was het huis der Beggaarden bekend onder den naam 
van Kapel van St. MichicI , en «y leefden toen reeds ouder den der^ 
deo refel van den H. Fbascisgus ; doch later werden zy vereeoigd met 
de eongregatie van Sepperen. In het jaar 1tt25 werkten sy nog, doch 
die van het weversambt beklaagden zich , dat sy Teel te üjden had- 
den door het groot getal weeistoelen , dat de Beggaarden in hun kloos* 
ter hadden. Dese riepen een accoord in van het raar 1453, waardoor 
wj ab beden van het weversgild waren erkend. Het geschil werddoor 
een aieisw accooad ten einde gebragt, waarby bepaald werd, dat de 
Beggaarden niet meer dan acht weefstoelen in hnn klooster mogten 
hebben. — Thans syn de gebouwen van het klooster geheel geslecht ^ 
1^ waren als *s lands domein verkocht , en op de plaats staan thans 
Iraage particuliere woningen. Het was in de kerk van dit klooster, 
dat, tijdens de grootc Fransche omwenteling, de eerste guillotine, 
Ie Maa^lrieht vervaardigd , was opgeslagen , ten einde door de be- 
vae^Ae •otoriteiien goedgekeurd te worden. 

FRAÜCISKANBR-KLOOSTER, voorm. kloost. in het ^mftC-FblIeii-! 
Aow. ïie Jassbavp (St ). W. 

FRAHaSKANBRKLOOSTER, voorm. kloost. te OuttewOer. Zie 
DasaLA-BieesTBa (Sv.). W. 

* FRA ACISRANER-KLOOSTER te ülrechi, gtaat: Zie RseouBas- 
■ets. Zoek dat woord hierachter. 

FRANGlSRANER-KliOOSTEH, twee Toorm. kloosters te Znlpken. 
Zit IsBsnooaR. A. en Stittaal W. 



m F R A. 

* FRANEKEE , gem., paalt N. W. aan bet d. Seibierum , grieU Fn. 
nekeradeel. — Men beeft er bebaUe de in het Wbk. opmeveM (v 
bryken nog eene tabaktiabryk. *. De eertle tweede Predtkaoi, dir 
hier gestaan beeft , it geweest Gbuios Acbmios, die in bet jaar 1K0 
biw in dienst was, en in bet jaar 1592 naar Bosam vertrok. •«« 
Onder de albier gestaan bebbende Predikanten verdient neldiag 4| 
bekwame BybeluiUegger en Godgeleerde Jobabiik^ o^Oaraiui, die iiktf. 
jaar 1687 herwaarts kwam, en in bet jaar 1691 naar Arnhem nit> 
trok. — De eerste Doopigesinde Predikant , die in deze gem. 1^ 
leeraarambt heeft waargenomen , is geweest Atb Sibts , in bet jaar tfH 
herwaarts gekomen , en in bet jaar 1770 overleden. — » BI. 559, Mk 
8 iiaats in de noordeiyke flank bet eenigste bolwerk. Uu: ia # 
noordeiyke flank van het eenigste bolwerk, reg. 29 ilaat: Huaü 
leef,* Habg est. — - BI.' 560, reg. 20, $Uuit: bevalteode dooHii 
Iset.* bevattende io dooien, — bl. 361, reg. 5 van onderen, iM/ 
da ▼oomaamste boisen hebben , /ee« .* de voornaamste huiiea isM^ 
den. — BI. 365, bei Diaconie- Weeshuis wordt thaas oog Ig^ 
Zwarte Weeshuis genaamd. Het is ruim en kan vele kiodciii 
bevatten. — Hier bloeide gedurende eenen gernimen tyd van 1636 \Ê^ 
1630 de aoo aanaieniyke godgeleerde school van Cogcbjis, ea i 
de beide niet min vermaarde letterkundige scholen, die der Oifc 
tersche talen van ScivLTBai van 1715 — 1729 en die der Griekitki 
▼au HaasTiBiois en VALCKniAsa vpn 1717 tot 1766 • eer sg aaarkf» 
den werden overgebragt , gelyk mede eene wiskundige , in 1S95 di!r 
AuBuaos Maniis begonnen , door een aantal Hoogleeraaren , die iUm 
iDbooffliogen van Friesland waren , daaraan roemryk voortgeiet «» 
Bet athenaeum te FaAiiaaa is in 1844 opgeheven en in 1890 vs^ 
boowd tot een provinciaal gesticht voor kranksinnigen. •*- Dader dl 
beroemde mannen , die te FaARB&aa geboren syn , verdieDeo sik 
meldittg: de Lèndbouw kundige Paolqs Goan8i.is ScBBtTiai, gek» 
14 December 1732, f ^ ^o^Ü 1833. De Werk tui gkundigea: 
Siiaiao Tabkbs vav aaa Vlibv , f 18 Joly 1806 in den ouderdom van 
66 jaren en Baoeb Euha vai osa Biu», geb. 4 Octalier 171(5, 
t 24 April 1831. 

" FBANEKERADSEL beslaat, volgens bet kadaster , eene oppenlakls 
nm 3916 bond. 75 v. r. 85 ▼. elL, waaronder 3865 buad. 82 v. i. 
13 ▼. ell. belastbaar land. 

^FBANJDM. Ter plaatse, waar dit kloost. gesUan beeft, ' sist mca 
thana eene arbeiderswoning. • 

FEANKENBERG, bergtop, prov. Gelderland. ZiePABm(Di). W« 
^FRAN&ENDAAL beslaat eene oppervlakte van 29 bund. 27v.r, 
26 V. ell. 

FRANKENHOF , voorm. burg te Nijmegen. Zie VAfciaof (Hst). W» 

FRANSGHEBERG , bergtop, prov. 6e/i^r/affi<. ZiePAarsL(Ds). W. 

FRANSGHfi-HOEF , geb., prov. Nowd-Br^band. Zie Isasauu 

FRANSGHE-WIEL (DE), waterkolk in de Frijdam won UUth 

iogêtibóêckf prov. Noori^Brahand , gem. en 40 min. N. N. W. fM 

UBtfiogenbotchf in den Ertveldtcke-polder ^ naby en. N. W. vaa Oh 

then. — Dese kolk ia waarsehynlgk ontstaan door dykhrenkea if| 

overstroomingen van den Orthensche»dyk , doch waarvan de tyd sa* 

bekend is. 

FRATERHDIS , voorm. kloost. te Nijmegen. Zie Gaiaouos-aeiffn* 
FEATERHÜIS (HETRU&E*), %oorm. klooit. teZmo^. Zie (Sn- 

eOIIVI-KOIlVBlIT. W . 



FR£. 79K 

'FREDEHIGUS-POLDKR, op bet «il. Howd-Ewthndf lif^t eok 

Öeettdyk in de ^m. KaU. — Deze poId.« die in het j«ar 16fO en 
1 bedekt it . beilaai , volgeos de gescbotarollen , eene oppervlakte 
y&m 476 bund. 45 v. r., van welke 228 bnnd. onder KoHgenè^ 155 band. 
1#T«.r. onder CoHjniplüai en 43 bund. 33 v. r. onder Kaisf telt 
M k.y allen boerderijen , van «elke 6 onder MCorigent en 4 onder 
MmuplBa/, Deie pold., welk op het (|frood(|febied der heerl. Kortgeoa 
mB Mveland ligt en lich door twee slutEen op den Rortgene-polder 
, onlleenl zijnen naam van FasDBaiK Hbrbbik , Prins van Oranje^ 
dat gedeelte, hetwelk onder Kortgene ligt, met en beoevena 
• Kortgene , door Willu 111 , Koning van Enttcland, by acte 
Juiy 1673 getehonken is aan den Graaf var Nassau -Ooiik •— 
Bei pelderbestiiur bestaat ait eensn Dykgraaf , twee Gesworehep en 
Penningmeester. 
nBUERIK (PRINS-), op het eil. Goedereede-en-Ooérflakket y it 
van aarde , van eene natte gracht omringd en beeft eene onre* 
vierhoekige gedaanie. Aan de oostsyde is eene overwelfde 
pMTl y waaronder ter wedersyden bomvrye gewelven i^o ; dnarvódr 
bgt eene kouten ophaalbrug. In het fort is eenen tour modilèf 
Bs^erigl veer grof geschut ^ alsmede tot berging vao oianschappen ^ 
Bmoiiie en aaterialen. Ook is er een kogelgloeioven. 

FAfiDERlR (PRINS-), voorm.toriit ia Ooit-lndië, opheteil.ffoni0O, 
reftd. StnuijiifWM»i»g j \\ myi van Tatas, hetwelk geheel vervallen it» 
*FR£f)SRIK.HENDRlK, in Siaais-^handerm , it een aarden ge-> 
boetiomieerde vg f hoek met holle bastions ; aan de landzijde drie kleine re- 
doitt en eenen bedekten weg met wapenplaatten , traversen en voorgracht, 
CD «aa de zeesgde eene kusibattery achter den dyk. De gebonwea 
w het lort ayn : twee bomvrye krnidmagazy nen voor 100,000 en 46,080 
penden ; twee bomvrye lokalen ter vrederzyde van de overwelfde poort , 
tei waeht , provoost , bakkery enz. ingerigt ; een kommandantshnit ; 
eeoe goede kazerne ; eene infirmerie en eene stalling. Boiten het fort naar 
het atmad ttaan twee bomvrye kazernen , ieder voor 900 man, met twee 
rijen tchïetgaten voorzien , en nog 2 kleine , insgeiyks gecrendeerde 
gebenwtjee ter zyde hebbende. Deze kazernes verdedigen de ruimte 
achter de thans verlatene kustbattery. Het daarbij staande bomvry 
lahonlorinra it in verval ; een paar holle traversen , een kegelgloeioveD 
co een wachthuis by die battery zyn in 1830 afgebroken. 

jnSDfiRIRSOOHDy eeoe der drie vrye koloniën van de oMMt- 
iciappy wan weldadigheid, in Dteverderdingipü^ prov. Z^renlAe, arr, 
ca 7 n. Z. W. van /énen, kant. en 3 n. N. van Meppei^ 1{ o. 
II . O. van Steenwijk y gem. eu l^o. Z. W. van FUdder. — Deie kol. 
is in de jaren 1818 en 1819, voor behoeftige huisgezinnen nit alle 
eordea Tan ons Vaderland aangelegd, die hien volgens reglementaire 
hapaliageD en onder bestendig toezigt , eenen onbeboowden grond ooi» 
gianaa, oai vervolgens daarop te leven en middelen van bestaan te 
vinden, welke eerste inrigting vao dien aard naar Prins Fbbdbbik der 
Nederkmdem , alt Hoofd der Maatscbappy van Weldadigheid , die dos - 
danige valkplantingen heeft opgerigt, genoemd is. — Er zyo fin deze ent. 
Zie voarta bet Wbk. — Er i^ aldaar in 1845 eene R. K. kerk ge- 
bouwd, welke den 25 September 1845 is ingewyd en aan den H. Jobak- 
ras toegelieili(^d. Deze kerk, vcreenigd met jde woning van den Detèr- 
viter, it een langwerpig vierkant gebouw, zonder toren of orgel, en 
van een altaar voorzien. Ho^ bestaat er een Departement der 



796 F ft E. 

Maatsehappy: Tot Nut wan 't Algemeen, hetwelk io 1U6 u op- 
gerigt eo 25 leden telt. 

FfiEDERlR WILLEM, milUaire post ia de kol Smrmame ^ Zie 

PaiRS WiLLBH FbIDBBIK W. 

f RIESGHE COMPAGNIE (DE NIEUWE) , Teeokolonie , prav. Gr^mm- 
«aii. Zie NiBqwB-coaPAARiB. W. 

»FHIESGUfi-WADDEN liggen tea N. eo N. W. van de pr«v« 
Frietlaod , Uisschen die kost en de eii. Terscheliiog , Ameland eo Scbiev>«- 
monnikoog. 

"" FRISSEN (HET) is geen geh. maar een alleen slaand boertiscnC 

* FRIESLAN D. fil. S84. De Evang. Lutli. hebben io de prov. 
S kerken. — BI. 389. Er %^n 12 LalUnsche scholen — BI. 
Men hcefler de volgende fabryken en tiatyken: 2 ankerstnederyi 
SI bierbrooweryeo , 1 likeurstokcr\j , SS dislilleerderyen, Z^ brai 
rQen , 5 gareospinneryen , IS geelgielerüen , 91 goud- en tilverai 
76 gruiteryen , 3 buiüensoateryen , 22 kalkbraoderyen , 76 
jeryen , 98 schcepslimmerwerTen , 3 taanderyen , 1 traankokeif i^ 
S2tf torfveenderyen , 8 wascbbleekeryen , 43 wolkarouieryen , lOaeoab» 
tooweryen, 1 sijde-, 1 tapyt- en 143 andere weveryen ; 21 oüi» 
en 40 toowslageryen ; 11 katoen-, 18 boek- en 4 ateendrakkcryea | 
63 chioorei-, 3 chocolade-, 1 styfiieU, 2 frieschgroeo-, 2 looderUi^ 
16 pan* en estrikfabryken , 3 plateel-, 24 potten- en 19 ateeniMik- 
keryen ; 2 geweer-, 3 hoeden*, 3 orgel-, 1 papier-, 2 passetueBt^^ 
9 kaarten», 1 spiegel- en 33 seilmakeryen ; 10 zeep-, 14 sooU m. 
3 lymiiederyen ; 67 blaauw- en 2 linnenverweryen ; 10 pel-, 1 i^|é^ 

rl-, 6 rnn-, 4 tras-, 1 vol-, 1 looderts-, 2 verf-, 7 moalaaM-^ 
eek-, rnn- of:»cbors-, 8 cement-, 1 cement- en schalpsand-, 43 kawl» 
laag- en 82 moot- eu korenmolens. Er bestaan aldaar 28 sieke»* 
en begrafenisbossen , 33 godshuixen , 1 gast of ziekenhuis, 619 «dh 
ministratiën voor buiszittende armen , 3 afzonderlijke gestichten as 
«ffmakingen , 2 genootschappen voor behoeftige kraam vroo ven , 7 
niisMe*s voor uildecliiigcn van levensmiddelen , 3 werkplaalaco 
liefdadigheid, 8 banken van. leening en 7 spaarbanken. 

(FRIESWIJK , boors. enlandg., prov. Overijssel. ZieYausvrija. W» 

FRIEZEN (WATER-), benaming, voorkomeode onder Aaau 
deo negenden Bisschop van DlrQcbt. Men verslond daaronder oiet 
de Zeeowen maar ook de Hollanders. 

J FRIJTAMA , geh. en voorm. brog, prov. Gnmüigeu. Zie Famna» 
W. en FaiTOB. W. • 

FRIPOMAUUIS, voorm. borgt in het l^etterkwartier , prov. Gm* 
timaeup arr. en 2^ ii, W. N. W. van Groningen, kant. gen», ea | 
n« N. ten W. van Zvidhom , onder Noordhom, ,. 

* FRITUH. Rrg. 6 #n 7 moeien de woorden : en aldaar overlcde» 
ayn wegpallen. ../. 

FRONTIL, naam, onder welken de boors. Fbaahvu , prov. Gromht 
gom f wel eens verkeerdeiyk voorkomt. Zie Fbaabtiu W. cb» A.* 

* FROONAILEER beea deo naam gegeven aan de stad Fraaefcar» 
waarin bet na de verwoesting van Uitgong versmolten ia. 

FOIK, plant, op het eiU Cura^^ in de Ooit'dimsie, ten Z. W« 
van de Oott-Sein|)ost. 

FUIK BAAI, liaai aan de Zuidoostkost van het eil. Cnrmfüp, Um 
Z. O. van den Tafelberg.' 



6. 



5 ^A AF (DE), voorm. water, pvoi, Groningen. Zie Gavi (Oddb). W. 
^ .GAAlKEMAPOLDEa, pold. iii bet fTeiierkwariier, prov. Gronm" 
i ftm, arr. Groningtn, kant. Xuidkom) gem. O/é^Aove, palende N. aan. 
ém L itt iBcrbult , O. aan den provincialen rivierdyH Z. en W. aan de 
Eamaert^bter-ryt. •— Dese pold. welke in de jaren 1797 en 17^ 
ia Mgc^kt , beslaat volgens het kadaster eene oppervlakte van 177 bond. 
M V. r. 30 V. ell. Het polderbestunr bestaat uil de landboowen , 
dit é&m' polder in vaste beklemiuinge beiitlen. 

"€^AL lag 10 min. Z. O. van llardtgaryp, — De hofst. GaaK 
»!•&, wordt thans in eigendom beseleu en bevroond door deiv- land-* 
boBver STTnaA. 

6AAED, gch. in de bar. 'van Breda, proT. Noord- Braba$Èd, arr. 
Oft S «« Z. W. van Breda, kant. en 3 u. Z. W. van Giuneken^ 
gm« Zmndert'en»ff^emhout^ | ii. Z. O. van Groot- Zanderig waartoe 
hel kcrkclUk behoort ; roet 10 b. en 70 inw. 

*GAASVSRDAM ligt 2 n. van AmtUrdam^ 1 u. van 99^e9ep. 

isAAST, kad. gem», prov. Friegland, kw. Ooslergoo^ i>"^^' ^imse^ 
tnéeri^ brsfannde nit de d. Gaast, Fe r woud e en Fiaant^ en, 
vo%eaa bet kadaster , eene oppervlakte beslaande van 1374 bond. 
M ▼• r. 5 V. elL, waaronder 1166 biind. 78 v. r. 81S v. elL be>« 
laAbaar land. 

*GAA5TBÜREN ligt in de griet. Gaasierhnd, 

GAiSTEN (DE) of de GissTia , b., prov. F rietland , kw. OoHer- 
f99 j griet. SnutUingerland f arr. en 6 u. N. 0^ van /^eerenaeen, kant. 
e» 94 *<• ^- ^* ^'* ^*B BeeUiertwaag f onder Oudega ; met O b*' 
en ongeveer 40 iow. 

«6AASTE&LAND. paalt Z. O. mede aan de Zuiderzee; heeft eene 
ftagle vao 3 u. up erne breedte van 2 o. en beslaat, volgens hei kadaster^ 
eene oppervlakte van 8741 bund. 18 v. r. 16 v. ell., waaronder 8004 
bwMl. 84 T. r. 12 V. ell. belastbaar land. De 3 bierbron werden ea 
da jfflevcrstoker|| welke er geweest syn , bestaan niet meer. De E. K« 
kebBoren lot de stat. van Balk en van Sloten-en^Bakhuixen» J>o letei' 
vao het bestuur en bel grietenybois ign te iBalk. -« BI. 409. lAel^ 
wapen beslaat in een veld vap asuur , met eenen grond van sinopel , 
waarofi eenige regt opstaande koornbalmen en eenen loopendeii baas van 
lerl| bel Mïbild gedekt door eene gouden kroon. 

GA ATA , eil. in Ooet-lndU ^ in de Indische'Zee ^ aan de west knot 
vaa bei eil. Sumatra, 

' €AATJ E (HET) , water in den Bieéotck , prov. Zuid-ilollamd , gem. 
ttarfi uAf y van de bekramming afkomende en , tusschen den HelpoU 
der ca den Zoylenspolder door , in de ÜeUloot aitloopeode. 

* GACIIET. Dit art. moet geheel wegvallen. 

* GMIOE. Bg dit d. liggen eenige klippige kal kbeu velen , waar 
Qien ondersebeidcne holten vindt, in welke de inlanders vry wat sal-- 
peter optamelcn , ten minste looveel als zy tot het bereiden van eea^ 
genoegxame boeveelheid buskroid noodig hebben. ZfJ schrappen den 
aetfalaadigbetd gedeelteiyk vaa de wanden deser grotten af, of winnen 
dia urt <te uitwerpselen van de daarin slch ophoudende Gypseli. 

(GADOONG (PO&LOË), land in OosiJndiè', op bei eil. Jam, 
reud. BeUaeia, Er u aldaar eene pasar of markt. 



798 G A E. 

GAESTEN (DE) , b.^ prov. Friesland. Zie Ecbut-Gaastr. W« 

GAGEL (DE) , redoute in het Jfederkwartier der proT. ütrteki y ^ 41 
N. Tan Utrecht ; op de doorsoQding; der Achttien hovensehe welerid 
en GageUche dijk. Zij behoort tol de linie van utrecht. ^ 

GAGIE of GAGT, eil. in Jvtlralie , in het W. van Miuoral. 

GA JAK, berg in Oott-Indië ^ op bet eil. Java^ resid. Bant* 
«"W Z. B..7-124'' 37' O. L.; ongeveer 1900 eil. hoog. 

GAlKEMAHEEED , Toorm. heerd in FivelgOf prov. G% 
arr., kant. en ft u. N. van Jppingedttm , gem. en dO min. H. 
van Bierwntf 5 min. Z. Tan Latdorp, waartoe «y behoorde. 

* GALAMA , voorm. state in Gaagterland, De oorspronkciyki 
kan niet meer worden opgegeven, omdat sfj met andere 
Toreenigd is, thans wordt «y in eigendom beieten door Jonkheer 
ftABD RiTaiu GBaiAoos TAS SviiKDiBBR, Op deu buiie ftys 
Mirns en Bakhuizen. 

* GALAMA, voorm. state onder Akmavijp. Het is niet seki 





kend, waar die stins gestaan heeft, syndc thans alhier waarMimiMl 
* GALAMA, Toorm. state onder Achrum* Men kan niei ttieillPl 



lyk weiland* 

«GALAMA 
kerheid opgeven , waar die state geslaan heeft; vermoedeiyk 
een der boerderyen , welke thans N. O. van Ackrom gevooden 
den, de state gevreest. 

«GALAMA (O0D-) werd den S9 September 1487 door Boku 
BiHZBA. ingenomen en ter neder geworpen. De muren wareo ISgrMlAj 
steenen dik en de heipalen of fundamenten syn in 1839 uilgcgravMI 

GALAND , eil. in Ooit'indië, Zie Kalahd. 

*GALATH£ (DE) werd in 1521 door Pumps tab Glstb , Hev MP 
RtÊPettein en OeUgetpUUe^ uitgegeven ter bedykingaan Adolv HmocKf 
Rentmeester Generaal van Zeeland-bewester-Scfaelde, doch, blyJiA 
aan arbeiders , eerst in 1524 bedykt. itii 

" GALDER Tras Toorheen wel een d., dooh ia thans aleebta 'é$Ê 
geb., in welks kom men 8 Terspreid liggende h., meest boMtteff|ia4M 
bewoond door 50 ïnw. telt, terwyi er in bet geheel 80 h., — ^ ' 
300 inw. toebehooren. — De bier gestaan hebbende kapel bealaat 
m^r. Zy had eenen vrij boegen Tierkanten toren , g«lekt door 
lége spits , welke toren alleen nog aanwesig is , Bynde daartegra 
troning met sehool vertrek aangebouwd , waartoe ook een gedecke 
da kerkmnren gebruikt is. 

. *GALE1WAARD, is, met den fF tiflijhé^Qr o^ew ing 9 wam 
thans in eene bekading begrepen , aangezien de kade welke hem 
fjn scheidde, geslecht is. . 

* GALEKEHEM ligt 15 min. W. tbu Garyp. — De Toonii* 
Gabbkbbbb beèloeg , met de daartoe behoorende gronden , eene OMV^ 
Tlakte Tan 27 bund« 65 ▼. r. 60 t. eil., en is Toor eentge j«tcft mÊÊk\ 
den Heer H. J. Taip, by gedeelten Terkoeht. 4ik 

* GALEROP was reeds in 1409 bekend. - ^ 
GALGENDAAL, geh. in de Oper- Betuwe , proT. Gelderimmd, 




en Ij o. N. O. Tan Nijmegen, kant. en Ij n. O. Z. O. tmi iüMP 
oem. en 20 min. Tan G^tg met Kommerdijk^ 66 b. en 1^90imt 
berattende. * i 

GAL(jENWEIDJES, ingedykte ambaebtsheeriyke gronden vm ÊtM 
delkamis^ welke in 1808 met de Westplaat onder eeoe bed0kiid| 
syn ingedykt» aan het eil. Gaedeteedt'M'Owerflakkee ^ pror. 2w| 
iloUand. i • 



GAH. 79» 

# 

GtALGEPLAAT (DB), uii<fplaat in de Jfowd^ prov. Ztfui-ttoUnnd, 
éitiStnde het westelyke TAarwater , de Riêtbaan, in 1 vee deelen , vaar- 
«Hi het grooUte en oostelijke, dien naam behoudt en het treslelykt 
4a Strooppot ifenaamd wordt. 

* G ALGE PLAATJE ligt genoe(fiaam midden in de Oosterschelde , 
iMiiehfH Tholcn en Znid- Beveland , en Vormt, met* de Yondelin- 
f en, vaarwaters beooslen en bewesten zich. Een halve mijl besni- 
éem hel hoofd van Zieriksee , ligt de Noord pont dier plaat en schici 
doer tet dwars voor Wemeldinge , moest in eene zuidclyke rigting. — 
Beie pbten vallen op vele plaatsen droog. 

€ÊALGBVELD (HET), bekade buitengrondea nn ée Emüié-poUp' , 
proT. Jfoord-BrtÉband , arr. Breda, kant. Ooiierhout, gem. Made^en* 
Dr uumei enj palende N. aan den Erail ia polder , Z. aan bet Noorder- 
gai ven de Donge. Dese bnitengronden beslaan eene oppervlakte vao 
10 bood. 87 V. r. lOv.ell. 

6AL1GEBP0LDER , gedeelte polderland in de vrye heerl. Schagen, 
pfov. Nêord'HoUand , arr. Alkmaar, kant. Schagen, gem. Schagen^ 
enrBuTgham, tot de Sectie de Ife$ behoorende; palende N. aart de 
Oof ter- Weskaag , O. aan de Bandoot, Z. aan de Compagnie , W. aan 
den PéMer-tnsscben-de-Nes-en-de-Snevert, en eene oppervlakte ht* 
slaande van 10 bnnd. 64 v. r. 30 v. ell 

*GALIIj£A, voorm. kloost., lag 10 min. W* van (verkensbrng , 
aan deo straatweg tosseben Groningen en Leeuwarden. — De twee 
hoerderijeo , welke men aantreft , Ier plaatse waar bel klooster ge- 
staan heeft, maken bet geb. Vboowbhkioostsb nit. Zie dat woord. W» 

GALISSON, Gallisso* ofGussoaa, kaap in Ooit-Z/if/te, aan de 
Wesikost ¥an het eil. Cehhet. 

* GALKEBIERUH. Dit art. moet geheel wegvallen. • 
GALLAUD en GALLANG, namen, welke men wel eens gteft 

aao het eil. Kala^id, een der Rinuwsehe eilanden. Zie Kalasd. 

GALLA^iG , eil. in Oort-'ïndië, een der Biniaitg^eHanden aan dti 
Zridknat van het eil. Sumatra, 

GALLOA (STRAAT.), aeeëngte in .itffffralf^/ tüsscbeti Nieuw- Gnin^a 
e» het etl. Salawa 
- * GA MAL ligt in de resid. Djoejokaria, 

* GAMEREN, -heerl., heeft ook eenen korennnlolen. -^ Aet dorp té 
eene oilgestrekte plaats, waarvan de bttisen groolende(4^, ter lerfgfé 
«M SO min. gaans, ter wederzyden van deli Waaldijk staan. Ten 
0. van het dorp , aan de Kloit , is een voetveer op Haaften. Deze 
hntt. ia lait het geslaebt var Rahtwmk gekomen aan «de legenvoor- 
digcn besitter, den Heer Jacob Rau, wiens moeder tot dat geSlitüht 



«GAMEREN (POLDER-YAN) telt 101 h., waaronder 24 boët^ 
êei^ui; werdi door eenen watermolen van hei overtollige water- on t* 
lai%, en woorts door de boitensinis irt den Bandijk, onder Zuiltcbcfihf 
gdim, üf het Esmeer, hSj Pooderoyen. 

"GAIKUN (5L0T-VAN-) paalt Z. aan 4e RidderstraKt ; ligtAlzèo 
foaiahen die straat en den Waaldijk, en beslaat eene oppervlakte van 
I bood. 6S V. r. 90 v. ell. 

GAMEaMSGHE^WETERIlIG, water (n den /7^ifie/eniMrd , prov. 
^Maiand, in eene nbordelyke rigting, loopende van den Game^oseh^* 
^üawMlefl naar de drie sinisen , in den Achterdijk onder Aalst • zteh 
19 die aloiaen vereenigcnde mei de J^HeHwaahchc^wetering en 
aldaar van eenen voormolen voeraien. 



800 GAM. 

GAMPING , berg op bel eil. Java^ resid. DJorjnkarta, niim 
ell. boog. Hel il eene londerling gevormde groep kalkroUeii , Ie midd^ 
van «elke ftich eene rots aU eciie «lil 25 eil boog verbeft. 

'GAMPING, Toorni. d., ligt in de resid. Djoejokarta, Hel io k^ 
U'hk. \crmelde gevecbl bad plaaU den 4 Juny 1828 

GAMPLONG , d. io Oost Jndie^ op bel eil. Java, resid. DjocjoUriê^ 

GAMSBAAl, baai in Oott-ludié ^ aan de \Ve»lkusl van bel A, 
Sumatra. £r is aldtiar overvloed vanviscb, water en brandboiil, "; 

GANDJAMG, distr. in Oott-Jndtë, op bel eil. CeUbvt ^ op de i^ 
delykp landtong , aan baai Boni. 

GANGGA of Gaii«4, eil. in Oost-lndie, inde Zee-van-CeUha ^ tm 
de 'Noord kusl van bel eil. CeUbet , rcgl len Z. van Talisse. 

GANGSA , riv. in Oost-Indië. Zie Gub. 

* GANSDORV betlaal , volgens bel kadaster , eene oppervUkle i^^ 
163 bund. 99 ▼. r. 75 v. ell. alles belastbaar land. 

GA^SENÜ1JK , geb. prov. Groningen. Zie Gavzbdue* W. 
'GANSËNHOËF, staat: xic Gaksbmobvcii , lees: sie Gaszermho^ 
'GANSEPOLLE. Reg. 6 , itoa< ; Sidcb ^e«.* Kosck. 

* GANSOiJEN , bcerl., is in bet jaar 1793 (niel 1790) gekw» 
aao den Heer H. F. Ergelbebgb. — Te Gaksoiibr ligt eene lioultanlf 
brug over het Oiide-Maasje , welks waterspiegel «Id.iar 12 elI. brcdlk 

"GANSOIJEN (BUlTENPOLDEa-VAN.) beslaat ecue oppmUn 
Tan blecbts 18 bund. 24 v. r. 

GANSOIJENSCHE-SLUISJE , sllll^jc in de Meijerij van 'sEtttt 
genhosch, kw. Oisterwijk , prov. A'oord-Broband , geui. Droagdmf 
JJagoort'Ganscijen- en-Doeveren, 

GANSWIJKSCHE GANTEL, water in bel Land-van^Jltena^^iftk 
Ifowrd'Braband, geni. Emmikhopenen-ff^ aardhuizen , een begia M> 
mende aan den pold. Gantwijk of den Oude-£mniikboveoscheseed|kf 
alwaar in vroegere tyden eeq^ builensluis beeft gelegen , en iacfDee^ 
noordweslelyke , vervolgens vcstelyke strekking , door den Eaiffiikh#" 
veiiscbe-polder , loopende naar de Bleehkil , waarin slj sicb ootlMl^ 
door den watermolen van den Emmikbovenscbe-polder. 

GANSWIJKSCHE-SLUISJE, sluisje in bel Laud-van-AÏUM ^ pnir. 
Jfoord'Sraband, gem. Emmikkwen en- Waardhuizen , io deo baiteM||k 
Tao den Dussenscbe-polder. Uel is wyd 2,38 ea boog 1,S6 cU.^ <■ 
ia vooralen van een paar puntdeuren. 

*GANTEL (VERLATEN-), staat.- sie VEaLATBi.GAiTBL , lus: m 
Yeilaatscib Gartbi.. 

*GANT£LTJE (HET), reg. 5, staat: Nieuwendani lees: Nieaa» 
doorn 

GANTONG , meer in Oost-lndië, in bel eil. Borneo , reiid. lp- 
diuna asing . 

GANTONG (BATOE-) [HASfiaiioB stbbh] , roU in OostJudü, ^ U 
fil, Jtnboina, Deze rols is overhellende en deels uitgehold i Vi 
ttalactiten, afhangende tuinen en struikgewas versierd, «elke ff ^ 
lager gelegene kommen dreigen neder te slorlen. . 

GANTONG (DE WATERVALLEN-VAN^BATOE-), walerfaU» » 
Oost'Jndië^ op bel eil. Awboina ^ in de Goeroe-Goeroe- Besaar f wdb 
hareD naam ontleent van de rots Batoe-Ganioma. Ook bovea^ai 
roUy soo wel als lager, Byn de rotsen, U midden vbb ee a i^ 
woud , als opeen gestapeld , en vormen drie boven elkander Ji||Mdl 
kommen , waaruil bel waler van de eene in de andere afstort. Over 
CD lufscbcn eene menigte klippen baant aïch de beek , mei feffd«i 



6 A R. BÊl 

^men #69 , stort 16 elU diep tcbiiifii«iKl naar beneden , en i^or m 
^fvee walerkommen , het Mannen bad en bet V rooinrenbad fe* 
■Mfiml , om lieh ^erf olgens in Be baai te werpen , nadat ty de stad 
Avbon Tan Terteb en belder water Yoorxien beeft. 

*GANZEDIEP. Reg. 5, staat: de Groi, lees: de Godt, 
*GANZENEST ligt met 8 bond. 21 y. r. 80 ▼. ell. onder Duieen- 
MmmgUf-etè- Muükeri , en met 9 bond. 70 ▼. r. SO ▼• ell. onder fFer^ 
ktndmm , en wordt door twee boaten dnikers aan de saidsyde des 
aoldcn, ieder wijd 0,59 ell. en vaorxien van een dryfdeurtje, op 
bet Gaatje , van bet OTortoUige water ontlast. Deie polder behoort 
gcJwel aan bet Domein. 

GAlf ZE WEIDE, ifeb^ in bet Land-van-Falkenburg, prov. Limèurg^ 
nrr. en 4 n. O. ten N. van Maattriekt^ kant., gem. en 40 min. van 
Bterkm; met 99 h. en ruim 110 inw. 
*GAPING£ (HUIS-TE-) is gesloopt. 
«GARDEREN ligt 5 u. O. van Nijkérk. 

GARHALENPLAAT