(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "A. Cornel. Celsus et Q. Serenus Samonicus De medicina: alter ut ab ..."

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



t. 



';f 



CANTONALE 



>> 



t r\ 





(0 






1 




li 


E X 




» 




cv 


D O N O 




1. 


\ 

i 


-«*) 










:i: 


JEAN 


t 


1 


■ 


o 


HERBEriE 


1 
•^ 


4 






ancien ambassadeur 




« 




aq 


1878-1960 


^- \ 


♦* 




•*» 


1 


A3 






«0 




ttl 





D E LAUSANNE' 

1972 



U 






^ 



y- • 






ie^A75 



•i ' 






»-."» • — ..^* .-. -;. * - .«••^■-jp. ♦ t 



\ \ » 



.. — V- 



f ■•*• ■ •%- <^r»^j^< 



»-**♦ — -^-i -*^'* i •■- ^* jlTttf^f^vinAV/rflMF^i^nl^Ma^akv^Vifc- 



^ A. C O R N E L. 

^ C E L S U S 

I £T CLSERENUS 

5AMONICUS 

D E 

IvX EDIC I N A 

Alter, ut «b ALMEtOVEENIO 

editus c& A. 1713. 

Mtci, «t « CONSTANTINO A. 15«. 

^itio noviffimz, in qna aA oetei» omiia owe ia 

priore noflra , EpiltoJa: fex eeoeduat Ccl. Jo. Bapt. 

MORGAGNl auuqium antea TuIgatK. 

TOMUS PRIMUS, 



fl? SM^s: 



PATAVII. oaioccL. 

EactmuT lOSEPHUS COMIMUS 
*utMatiOft.uu tMa,uisto. 



JO. BAPTISTA VIXLPXUS 

CANDIDIS LECTOR IBUS 



S. P, a 




E hac iM)d CofncUi CeU 
fi dr Sercni Samamci £> 
di^ione ^ quam ^wAit ej^ 



bihd ^ LeSores csmlidi , Jko^ 
Jum fuperfum dicemU^ prefer Ula qus 
dixi y cum prhnum bofcc jiuBores tj^ 
pis Cominianis vulgarem ^ in Epiftots 
ad ws data : qus nunc inifio TonH 
aherius vobis occurret una cum ceteris 
omnibus ad pricrem^Edifionem petfincm 
$ibus ; Celfi tanpum -cente^ltu & Jndi^ 
cibus cxccptis . Timiii id^ altcr & ' 
^ctcrcs quatuor CcL Morgagni' Epifio^ 
las contincbit , & fcx novas ab eodcm 
fcriptas ; quinquc fcilicct in Cclfum , 

^ 3 unam 



E P 1 S ' T O L A 

imiQfm in Sam^nicum . Enimveto fuM 
mihi difficillimum fuerit , bominem otio 
carentem , plufimis occupationibui & gra^ 
n)ijjimis boc tempore dijientum , ad eas 
confcribendas impellere ; longe tamen dif- 
ficilius fuit y ut earum edendarum w-. 
niam tribueret^ ab ipfo impetrare. Q^uf* 
fa porro , cur id mibi coneedi tamopefm 
fiagitarem y ea fuit , quod quatuor ilke 
prioret Epijiola optgtis & exfpeSlationi 
me€ mtijjim^t ommm tefpwJerint : tah^ 
$iy einnh doHorum, vimtm confenfu , tam 
Hhfiri gratia e^itpt^ funt y m non ita 
fmltQ poji , A. MDCCXXir. cba^^ 
tarum mplioH forma & noiiliore y m 
iucem furfus prodierint Haga^Cmhum; 
cujus Edifionis exemplar fervo indomejiiea 
bibliotbeca « Legeram etiam ptrboMorifieum 
de Jifnguli^ Epijhfis Judicium y ab opti^ 
^nis profedum barum rerum afiimatori^ 
' ius , nempe a Scriptoribus A&orum E^ 
ruditorumy quie Lipji^ publicantur (a). 
.^wd vero pr^cipue fpeSat ad tres in 

CeU 

( a ) Tom, A, 1724, mcnfc Julio, 



A D LECTORIS. 

Cdfum fcfiffsSyfrtpscr q$m prktm no^ 
firmm Edkinem prirftabiliOf eiO e£i rc- 
Uqais onmibtts ^ mm okfcure iidem cert* 
fmtum ^ nm me fdleka y im Edipiom^ 
hm e/m AwSeeis. deimeef» Ijtf^$mi Ba^ 
eaxmr$im prmmretis A^ 1730« ^ 174^ 
ipem Bajilesc A^ 1748« f^ mms cum 
Aknelaveenuma . cmfemivum ^ fmper in 
Scbdiis uMmmam partem carwH» Efth 
Jicdmum mfertam fuiffe . Pfe^erea de- 
iHJpmi Scripeeret Cmmercii Lietermi 
( b ) , Cf#m de primoi Ularum Edisiommt 
verha facerent y dkfsrte premvtifirum ': 
^uod ScMia illa, maxime, frug^rum! 
& prafiantijfkmim, in fe cominerem y 
id en H^rgagm mmorat^. Epijiolis fe* 
re fume m n effe i, Jnfuper anhnadverte^ 
tam j quid y pradara Vir 0" recondita 
eruditione ^ Petrus Burmannus de Jin^ 
gulari in Samonicum Epijida fcnfiffet ., 
(y quam mag$m em ajlimaffep („c ) » 

* 4 l^ 

( * ) Tom. I. pag. 239.. 
{ c ) Prarfat. ad Poctas Latin. Minor. & Ad- 
Qot. ad Samoiuc 



In tribus igitur , quas menwavi ^ 
centibus Celji Edipiomlms tm E^jkU^ 
denuo , ut ita dixerim y exMwttwr ; «r«* 
rum difje6ls ^ ut Biklitfol» Uh ^ifmi^ 
bonum atijue cammodum : fuas immy md^. 
ditis quinque m^vis \ m$$gras ^ & orJi^ 
ne ipfo quo ab Jtu^ore fcript^ fum y 
iterum pfQducere injfitui • Ratioftem au^ 
tem babm Jiudiofum wfirorum y Le&o^. 
res bumaniffimi ^ in , Celji margimkus 
nota femper appofita y qua pagtnam & 
lineam indicaret ^ fingulis locis in Epi^ 
Jlotis refpondentes • l^ibil porro veritate 
alienum dicam , yJ affirmavero , hdi E^ 
pijiolas ea qu(t de Celfo ipfo ^ de eta^ 
te qua fiofuit ^ de Jiudiorum ejus rmO" 
ne 5 de fcriptis denique leHiJfrma b^be-- 
ri poffunt ^ accurate complexas . ejje ^ 
Loca praterea ipjius difficilia in bis illu^ 
Jirantur ; qu^ corfufta & depravat^ 
Jint 5 oJierHiitur : &. qttomodo immme^ 
ra ex illis re&ius legi poffint ^ judioa^ 
tur 5 collatis inter fe MSS. Codd. plu^ 
rimifque Editionibus : ha ut cupidis 

Varia^. 



AD t»CTORES. 

Vmatm Miommi his £^oiis pkm 

Ji^kfieri pojfif • ^madam efum verba 

m' Cdfo ufurfata y idem$idem puUcanm 

$ur ^ quorum alia in paucis : Lafinis Le^ 

^cicis reperias , dia jl« omfsikifS fimfirof 

^p$4tTas : m/mmlla etim^ €fH0 raiminam 

Cdfi afferrk^ foleut > ^peque ^s^xffnfp fmm . 

Pe^renm^ aUeuarum opimopum p^de$fe ffy 

dfcumfpe^um eHomen ifaud ipr^trenfiifsi- 

Mr \y eo fpeBantmn ^ qufifuodo fJieraque 

Celfi hca- aur legi ^ aut imelliff de^ 

beam • JEm/limo isaque:^ bac miva Edi^ 

tione fiudio & defiderio Claror^m Vi^ 

rorum Upfimfimn fatiifa^kmeffe ^ quo^ 

rum n)erba fum in . Tomo: jiS. Erftdit^ 

anni 1747. menfe , Jiprdi, pag. ^1511, 

Nos vero rogamus & a.^h^r^xnur vi^ 

fos praeftantifiimos ,' qui infigni do^ri^ 

na praeclarifque fubiidiis^ inftrudi ad 

hoc opus acce0erunt y & in; perpur- 

gando atque iUuftrando Ce^ib jamdudun^ 

operam «coilo^arHnt ) ne credant ^ hac ho- 

va Editione ( Lugd. Batav. A. 17^6. ) 

amatorum Celfi votis fatisfaftum , aut 

defi- 



E-PIStOLA 

Mtitth t^ma. tenita eie ; ie 
titid fiieitaiiienfit , q«ty fiBpids haec 

he tefttitA ftterit , e» avidius novas 
H liiktBS da^ , fi ^uas ipfi daturi 
fiftt^ exee|ittim iti. 

i^niMr ^iM<^ frtfow F#w frmfiames eftm" 
re ft feributa ( d ) j *w» cge » mc 
AkStmm Jhtdkm pfitnrmjfum » f»»» 
f*»* tdJlhnmU Ceffiu affen ; wnt «». 
lim cimjiam ivetram in txtremii prioris 
EJifioms Ftotegmaiis: iff bae vero m- 
va fub calcetn Tmi frkm emndem l»- 
dicem recufum invement» 

Veim nmte ad Samtmcum^ Efus co»> 
tetetum una cum jtnnttatiomhus in altt- 
ro Tomo coltocati curavi • Ofparcfc fi^ 
gmficavcram iidcm Aca^cmici Upfiem- 
fcs (^c) nc omifijfcm indicatc lcBon^ 
hus quafdam CcL Morgagni Animadvcr^ 
fioms : id quoquc prafiitcrOm im Edi^ 
ftoitc fupcriorc , intcrponcndis videlkcp 
eomextui Samonici numcris ^l. & ^6. 

i d') Tom, cit. A. 1724. pag. 289. 
( r ) Ibid. pag. 291. 



AD LECTORl S. 

uf in bac fnrher fm ; & ittst mim 
MOirMU indicaw ^ & d$a$ ejui anmes ^ 
ne uf quidem pfstetmijpt qm ahera 
Efiftda cannmmm mmc primmm adje^ 
£U. Atqm upinam Hfdem Vhtit deBi£i- 
mh foHtfieri petuijfet Notit quibufdam 
Cenftantim omittendit j maximeque Jn^ 
gfice in Cetfuitik elaharande , qmalem 
Scrihania Largo Rhodius adjunxit ; ea 
wro perlibenter effeciffem : fed pofia^ 
tiut boc njhret probibuere ; de priore quo^ 
minus cogitarem y promijfa ^ quilmt tne 
cbfirinxeram y defcribends Cmfiamim 
Edt^iomr fumma c$m fide ^ impedime^ 
to fuere # Ex memerata vero fecunda 
Epifiola ehcet y fi quid video y mt ex 
rdiquit omnibut y eruditio illa j p^g^ 
tum illud reSumqm Judicmm ^ candor 
iUe ac verecundiayquam iidem Upfien^ 
fet ( f ) in priore tamit laudibus extu^ 
lere . Cui fane fnodefii(e.y fi bas novas 
Epifiolas edendas obtinere vettem , da- 
tum ex paSlo efi ^ ne initio prhni To^ 

mi 

(. / ) IbicL pag. 290, 



^ 



EPI ST. AD LECT. 

tm "vefus med Epijieia idppareref y qu^ 
fuperiorefn Editianem ipfi iMhrgagno in^ 
fcripferam ; qua iccirco *( ne quid eo^ 
r$m qme priar Edim exbibet\f huic no* 
va deeffef ) in Tomufn^ aherum re/e^ 
6ta ^ &^ loco minus iilujiri pofitd eji • 
Ceterum contigst . peropportune , ne mibi 
Uceret ( quod alioqui defiderabam y & , 
fi umquam alias y cohvenieni boc tem^ 
pore exifiimakam ) novam ejus genem 
Epificlam adornare • Si' enim tefiimoma 
illorum qui Morgagnum. pro meritis ejus 
olim laudaveranty novfs tot aliorum Ce^ 
lebrium Sdriptorum ex omni culta Euro^ 
p^ natione j qui bis triginta annis Ma^ 
gifiro meo partm d0^rine lamdem tri^ 
buerunt , tefiimoniis cumuiare voluiffhm ; 
ut citius imtium fcribendi , quam exitum 
reperirem , futurum fuijfet . Valete ^ bu- 
manijfimi Le6lares , & conatibus npfiris 
favere pergite . 



NOI 



NOI RIFORMATORI 

dcUo Studio di Padova. 

AV E N D o veduto per la Fede di revifione , ed 
approvazione del P. Fra Lorenzo Filippi Inqui* 
firore Generale del Santo Ofiicio di Padova , 
nei Libro intitolato A. ComeL Celfus &e* , f^ j^ 
SerenMJ Samonicus de MedUins , cwf P aggtunta di 
fii Lettere tatinameme fcritte dal Pubt. Prim. 
Frof. in Padova Moreagni non efler cofa alcuna 
contra la Santa Fede Cattolica , e parimente , 
pcr atteftato del Segrctario Noftro , niente con- 
tra Principi , e buoni coftumi ; concediamo Li« 
cenza a Ciufeppe Comino , Stampatorc in Pado* 
va , che po^^ efiere ftampato , oflervando gli or* 
dini in materiit di Stampe , e prefentando le fo* 
lite copie alie Pu^blichc Librerie di Veneiia , e 
Ai Padova. 



2>ato U 20. Gennaro 174^. 



( 



Glovaiini Alvife Moeenigo Proc. IU£ 
Giovaimi Querini Pioc. lUf. 

Hegiftrato in Libro a carte 16. al num. 15^. 

^M Angelo Mmao 



• t / 



A U R. C O R N, 

C E L S I 

D E 

MEDICINA 

LI B R I O C T O 

Bmioribii» XOB. CONSTANTINI, 
IS. CASAUBONI, AlionmqBc 
SchoUis ac iocis panUielis iiluftnti. 

Cma O* Stttdio 

TH J. AB ALMELOVEEN, 

M D. ET PROFESSORIS. 

S4iiti9 tUtimdt im ftnt mid frMrtn fit frtftittnitf 

Xfifitlm W Ltaantit ittri^ Tvmo 

ft*fiji0 ittilicahmt. 




P A T A V I I. cioi3cx:u 

EicmiuT JOSEfHUS COMIHUS 






I 






ri 



'H 






' .r I 



. . \ / 






>. ' i 



Tom.n. 



A. CCkRN. C ELSI 

l.Ii:tR PR. I MUS, j^^v.* 
P Jt .« F w4 T J O. J*!?!^ 

T ALIMENTA fanis cor- 
potibu& Agricultnra , fic 4 fa- 
l nit^iem Mgris Medicina pro- 
l mitm . 11*0 nufquain qui- /"' "^j 
1 dcm non c(l. Siquidem ciiam J°- 
j • imperitiflimz genres Jierfaas , 

aliaquc prompta m auxiJium v^xlwtam mor- 
borumque noKrunt. Veruntamen apudGrje- 
CQ% aliquanto magJs , quam in caeteris na- 
tionibus , exculta eft ; ac ne apud hos qui- 
S.O dem a prima h origine , itA paucis ante 
non facuJis ; utpote cum vetuftiflimus au- 
ftor JEfculapius celebretur . Qui , quoniam 
adhuc rudem & vuigarem hanc fcientiam 
paulo fubtilJus cxcoJuit , e in deorum nume- 
xS Tum receptus efl . Hujus dcinde duo filii 
Podaliiius. & d Machaon , beilo Troiaao 
ducem Agamcmnonem fccuti , npn me- 
diocrem opem commJlitOQJbus fuis attu- 
A lerunt. 

a DeVtt.1Aed.T. viw.i^. b DtVet.Med. 
311.8. C Orat.rbeff.N.iyZ. d Orat.Theff. 
l%i.Ta*Mm.TyT. Dlfftrt. xxix. Plato 4e Rep.. 
t. iw.fag.ifif. T. 1. ed. H. Stepi. Aufiidet^ 
Orm. in Afcltj^ndit . 



1 A. CORN. CELSI Li&. t. 

Icrunt « Quos tamen Homerus non in pe» 
ftilentia , neque in variis generibus mor» 
borum aliquid attulifle auxilii , fed vulne* 
ribus tantummodo ferro & medicamentis 
mederi folitos efle propofuit . £x quo ap- % 

40$,2p. paret , has partes medicinas foias ab his ef- 
fe tentatas » eafque efle vetuftiflimas . Eo* 
demque audore difci poteft , morbos tum 
ad iram deorum immortaiium relatos ef* 
fe ; & ab iifdem opem pofci folitam . Ve- xo 
rique fimile eft ^ inter non multa auxi- 
lia adverfas valetudinis , plerumque tamen 
eam bonam contigifle ob bonos mores , 
quos neque defidia , neque luxuria^vitia- 
rant. Siquidem hmc dua^ corpora, prius in x; 
Graccia , e deinde anud nos afflixerunt . 
Ideoque mnltiplex ifta medicina , neque 
oliffl , neque apud alias gentes neceflaria , 
vix aliquot ex nobis ad fenedutis princi* 
pia peroucit • Er^ etiam poA eos , de qui- 2f 
bus retuli , nulli clari viri medicinam ex« 
ercuerunt ^ donec majore fiudio litera» 
rum difciplina agitari coepit , quas ut a- 
nimo praecipue omnium neceflaria , fic 
corpori inimica eft • Primoque medendi if 
fcientia ^ fapientise pars habebatur , at & 
morborum curatio ^ & rerum naturc con-> 
templatio fub iifdem auAoribus nata fit : 

21,30. fcilicet his hanc maxime / requirenfibus ^ 

qui corporum fuorum robora inquicta ;^ 
cogitatione , noftutnaque vigilia minue- 
rant • Ideoque multos ex fapientiae pro- 
feflbribus peritos ejus fuifle accepimus : 
clariflimos vero ex his Pythagoram , & 

Empe* 
e Strv. ad t^irg.jttt. 1.641^ IfiJ, Orig. L. x i v. 
c.lll.p. 1162. Suidat V. AfipoSittl i Calitu 
AHfelian. Tard. Paff. I. v« c. p. Hippocrat^ Dt^ 
mocrit. 4e nar. hom. 15* 



mmt^mmm 



A^. MEDtClNA. I 

£inpe<loclem ^ & DedioctKmm » Htijus ^ttt^ 

tem ( ut quidam credidentAt ) dUcipblut 

Hi^pocrates Cou$ ^ priltiUs quidem et o« 

mnious memoria digni^ ^ ab ftudid fapictt* 

5 tix difciDlinam banc feparavit ^ vir & zttt 

& fecundia infiatiis . Poft quem Diocle^ 

Caryftius , deinde Prakagofas & Cliryfip* 

pus ) tum Herophilus & £rafiibattis fic ftt* 

tem hanc etercuerunt « Ut etiam in diverfiit 

^^ curandi vias proCeflerint* 

tifdem tempotibus in tt^s pitttes medici^ 
na didu^ eft t ut Una efiet ^ qua! viAu i 
altera ^ qua^ medicamentis r tertia » quii ma« 
nu mederettir . Primam SifurtrnJw , fecun'» 
^5 dam ^fJMttd/rM ^ tertiam X^^^f^wti GraB^ 
ci nominaverunt . Ejus Antem , i^ue vi« 
^M morbos curat « longe clariitimi au6h^ 
res etiam altiud quaidam igitare couati ^ xe* 
tum quoque naturx g fibi cognitiouem veu^ tiitU 
^o dicaverunt^ tanquam fine ea^ trunca & de- 
bi/is medicina efJer « Poft quos SefaptOo ,- 
priitlu^ omUiuffl $ nihii' hanc ratiOnaleitt di- 
fciplfnaiil peftinere ad medicinam « pro- 
femis 4 id ufu & etperimeutis eam pofuit « 
^^ Quem Apolloi)2US) & Glaucias^ & aliquan* 
to peft Hetaclides Tatentmus ^ & alii quo« 

3^ue fioii mediocres viri fecuti ^ ex ipfa pro- 
effioiie fe ifiTmti^ appellaverunt ^ Sic ia 
duas pattts ea quoque ^ qu« vidu curat « 
t^ medicina divifa eft , ^lih tationalem atr* 
tem i aliis ufum tantum ^bi Vendicantibuli ; 
flulio veto quicquam poft eos ^ qoi fupfa 
compfehenfi funt « agitante ^ nifi quod ac* 
Ceperat t donec Afcleplades medendi facio« 

A a nem 

% DtVtft. ti/Ud. ttrvt« ii:de SurU.ttiit.u 



4 A. CORN, CELSI L/A r; 

nem magna ex parte mutavit. £x cuius 
fucceflbribus Tbemifon nuper ipfe quoque 
quaedam in fencAute deflexit . £t per hos 
Ils7* quidem maxime viros falutaris ifla nobis pro* 
kflio increvit. y 

Quoniam autem ex tribus medicins par- 
tibus , ut difficillima , fic etiam ciariflima 
cft ea , qu2 morbis medetur , ante omtua 
de hac dicendum eft. £t , quia prima jn 
ea diflenfio eft , quod alii fibi experimento- lo 
rum tantummodo notitiam aeceflariam ef* 
(e contendunt : alii , nifi cQrporum rerum-» 
que naturalium ratione compecta, noa fatis^ 
potentem ufum cfle proponunt : indicandum 
eft , quas maxime ex utraque parte dican- xf 
tur, quo facilius ooftra quoque opinio iiiter^ 
poni poflit. 

Igitur hi , qui rationalem medicinam 
proEtentur , hxc neceflaria efle proponunt . 
Abditarum & morbos continentium cau- ao 
farum notitiam 9 deindq Evidentium , poft 
hasc etiam Naturalium af^ionum , novifli* 
me Partium interiorum . Abditas caufas 
vocant , in quibus requiritur y ex quibus 
principii^ noftra corpora fint , quid lecun* a$ 
dam , quid adverfam valetudinem hcisLt ^ 
9) 10. Neque enim credunt , pofle eum fcire , quo-. 

§2. modo morbos curare conv<^niat , aui » un* 
6,^2. de hi fint, 6 igno^ret • Neque efli! dubium , 

7,j,ip. quin alia curatione opus fit , fi ex quatuor }a 
principiis vel fuperaas aliquid vel deficiens 
adverfam valetucftnem creat ; ut quidam 
ex fapientiae profeflbribus dixerunt : . aiia , 
fi. in . humidis omno vitium eft ; ut He-i 

ro- 
h De Fiatii. ii, j, 4. PatlUd, ad Hipp^^^ 
fpid. yi'pag. 224. 



/ 



Tophilo vifum eft : aiia » fi in fpiritu ; lit 
Hippocrati : aiia , fi fanguis in eas venas ^ 

Suas fpihtui aecommodacas funt , tradsfun^ iSyiibK 
itur ^ & inflammationem , quam Greci 
$ fKtyfijnbi nominant ^ etcitat 5 eaque in^ 
flammatio talem motum efficit , qualis in 
febre eft ; ut Erafiftrato placuit \ alta ^ ^x^pitiv 
xnanantia corpufcula per invifibilia fbrami* 
na fubfiftendo iter cfauclunt ; ut Afclepia^ 

io des contendit . Eum vero reAe curaturum , j^tf^ 
quem prima i origo caufas non fefellerit w 
Neque veto inficiantur ^ ekperimtnta quo* 
que elfe necefiaria ; fed ^ ne ad hasc quidem 
aditum fieri potuifib , nifi ab aliqua ratio* 

1$ ne ) contendunt • Non enim quidlibet an» 
tiquiores viros degris inculcafie ; fed cogi- 
tafle , quid maxime convebiret ; & id ufu 
cxplorafle ^ ad quod ante conje^ura aiiqaa 
du6li elTent • Neque interefle , an initio pie* 

ao raque explorata fint , fi a confilio tamen 
coeperunt . Et id quidem in muiris ita fe 
habere • Saipe vero etiam nova inciderege-^ i^^l^ 
iiera k morborum 5 in quibus nihil adhuci 
ufus oftendefit ^ ut ideo necefifarium fit a- 

25 nimadvertere ^ unde ea cceperint ; ceu fine 
quo nemo mortalium reperire poflit ^ tur 
hoc , quam illo ^ potius utatur « Et ob hsec 
quidem in obfcuro pofitas caufas perfe^ 
quuntut . Evidentes vero has app^IIant ^ 

$d in quibus qoerunt^ initium morbi calor at-^ . 
tuletit, an ftigus ; fiimes , an fatietas \ & 
qua fimilia funt . Occurfurum enjin ini-* 4^i^. 
tio dicunt eum ^ qui otiginem non igno* 6, ^a* 
rarit • Naturales vero corporis aAiones i^^4. 

A ) appel- 

i Mippocr. d&Art, XX. 4. k Plato de kepkhL 
I' 3. Tom. a. pag. 405. ed. It StfpAt Lmdsn^ 
Mxtrcihft. Batav. p. 754. 



4 A. CORN. CELSI m^ 

gppellant , per quas fpiritum trahimus & 

emittimus ; cibum potionemque aflumimus 

^ concoquimus ; itcmque , per quas ea* 

deoi basc in omnes membrorum partes di- 

geruntur . Tum reauirunt etiam , quare vc^ J 

nz noftras modo fubmittant fc , modo at- 

toUant : qu« ratio fomni , qus vigilias fit • 

Sine quorum notitia , neminem ^tant vel 

occurrere , vcl mcdcri morbis , intra haec 

nafcentibus , poflc . Ex quibus quia quam lo 

inai(imc pertinere %d rcm concoflio vidc- 

tur , huic potiinmum infi(|unt ; & ^ duce , 

alii , Erafiftrato / , atteri cibum in ventrc 

contendunt : alii , Pliftonico Praxagorac di- 

fcipulo , putrcfcere : alii crcdunt Hippocrati , l J 

per calorem cibos concoqui . Acccduntquc 

Afclcpiadis afmuli , qui , omnia ifta yana & 

fupervacua cflc , proponunt . Nihil cninci 

concoqui, fed m crudam materiani , ficut af- 

ftimpta eft, in corpus omne diduci • Et hatc Vi 

quidem inter eos parum conftant. Illud vero 

eonvenit , aliuro dandum cibum laboranti* 

bus, fi hoc; aiium,fi iJlud verum eft. Nam 

fi teritur intus, eum quasrendum efle, qui fa- 

ciUime teri poflit. Si putrefcit, eum,in quo ^5 

hoc expeditiffimum eft • Si calor concoquit , 

cum , qui maxime calorem foveat • At ni- 

bil ex bis cfle quasrendum , fi nihil con- 

^oquitur : ea vcro fumenda , quse maxime 

manent , qualia afliimpta funt • Eademquc JQ 

ratione , cum fpiritus gravis eft , cum fo- 

T^Jl mnus aut vigilia urget , eum mcdcri pofle 

>2o,i8.^>^bitrantur, qiii prius illa ipfa, qualitcrcve- 

' -^mattt, pcrccperit. Practer hacc, cum in intc- 

4>*7^ riori- 

liimn Acuf. Morb. /. i. e. 14. ' 



^4f. MEDICIRA. j 

rioribus partibus & dolores & mQrborum 
vari^ genen asifcantur , nemioein piiuot 
his adhibcre pofle remcdia, n quas ipie igno* 4^27. 
rct . Neceflarium ergo eflc , incidere cor* ij,^ 

I poa mortuorum , eorumque vifcera atcjue 
inreflina fcrutari • Loogeque optime fecifle 
Herophilum f & Erafiflratum , qui nocen- 
it% homines, a regibus t%^ carcere acceptos, 
vivos incideriot , cQnfidcrarintque » etiam« 

|o Dum (piritu remanente» ea, qu« natura ante 11,12. 
clauliuet , eorumque q pQfituram % colorem , f^^^ 
figuram , magoitudiiiem > 9 ordioem , duri^ ^^ ^g* 
ticm , mollitiem , l«vorem » confraChmi : g ^ ^ 27' 
proceflui deinde fingulorum & reccfiTus , fio.^^^i^! 

15 ve quid ioferitur alteri, five quid partem mU ^^^ 
terius in fe recipit. Ne^uc enim, cum dobr 
intus inddtt, lcire, quid doleat , eum, qui 
qua parte quodque vifcus ioteftinumve fit > 
non cognoverit . Neque curari id , quod m- 

%o grum eft , pofle ab eo , qui ^ quid fit , igno^ 
cet . Et cum per vulnus aiicutjua vifcera pa« 
tefafia funr , €um , qui fnsus cujufque coio- 
rem partis igaoret, ncfcire^ quid integrum , 

3uid comiprum fit i ideo nec fuccurrerc qui* 
_ em pofle corruptis : aptiufque eztrinfccui 
imponi remedia , compertis interiorum & 
iedibus & figuri$, cognitaque eorum magni* 
tudine : fimilefque omnia , quas propofita 
fupt, ratiQues habere • Nequc efle crudelc » 
30 ficut , pleriquc proponuQt. , nominum noccn* 
tiuod , & horum quo^ue paucomm , fuppli* 
ciis remedia populis mnocentibus ieculorum 
onmium qusri; 
Contr^ hi » qui fe iV^dreott^ ab tepericn*^ 

A 4 tia 

' n Dedun.lT.uCAl.Mfd.M.L2. o CrcT. 
^. 1 1 .}p. p TtffJt An,e. X. CSr xxv. GmL Adm. 
An. 1 ii«5. q GaL ad Eug.de propj.p.^o. T. U, 
X Df VfU Mid. xli. 25. /r^. A. TraL Vi i. )• 



C A. CORN. CELSr Ui.t. 

tia nominant , evidentes quidem cauTat , ut 
aeceflarias , aaipleAuntur : obfcurarum ve- 
ro caufarum & naturalium adionum quac- 
ftionem ideo (bpervacuam efle contendunt f 
quoniam incomprchenfibilis natura fit. Non f 
pofle vero comprehendi ^ patere tx eo- 
rum 9 qui de his difputarunt , difcordia : 
cum de ifta re , neque inter fapientias pro- 
feflbres , nequc ioter ipfos medicos conve- 
niat . Cur cnim potius aliquis Hippocrati lo^ 
credat , quam Herophiio f cur huic potius , 
quam Aiclepiadi f Si rationes fequi velit » 
omnium pofle videri non improbabiles : fi 
curationes , ab onmibus his aegros perdu- 
Aos efle ad fanitatem . Itaque neque difpu- i; 
tationi | neque auftoritati cujumuam fi- 
dem derogari oportuifle . Etiam tkpientie 
fiudiofos maximos medicos efle ^ Q ratio» 
cinatio hos faceret : nune illis verba fu« 
perefle ^ deefle medendi fcientiam . DifFer- w 

iS)3J* '^ •f, quoque pro natura locorum , genera 
medicinas ; & aliud opus efle RomaB , a* 

iipyij. liud in JEgypto , aliud in Gallia • Quod fi 
morbos hx caufas facerent , quae ubique eae- 
dem eflent ^ remedia quoque ubique eadem 2% 
tffe debuifle . Saspe etiam cau&s apparere ^ 
ut put^ lippitudiniS) vulneris; neque ex his 
patere medicinam. Quod fi fcientiam hanc 
non fubjiciat evidens caufa » multo minus 
eam pofle fubjicerc) quas in dubio eft. Cum ;a 
igitur illa incerta incomprehenfibilifaue fit » 
a certis potius & exploratis petendum ef* 
fe prasfidium ; id eft , his , quas experien- 
tia in ipfis curationibus docuerit , ficut 

in 
f Theffal. orat. i}0. Calin. deSimpLMtd.Ta'^ 
cuh. III, 12. Clem. Alex. Strom. /. vi. ValetioU 
Enarrat. tib. 1 1 . Enar^ v. 



» . 



ff4ef. MEDICINA. 9 

in caBteris omnibus artibus. Nam ne agri* 
colam quidem aut gobcmatorem di(puta- 
tione , fed nfu fieri • Ac y nihil iftas cogi<« 
utiones ad medicinam pertinere , eo quo» 
5 que dxfci , quod , qui diverfa de his fenfe- 
riot, adeandem tamen fanitatem homines 
pefduxerint • Id enim fecilTe ^ quia aon 
ab obfcuris caufis , neque a naturalibus a- 
Aionibus , qus apud eos diverfs erant ; 
'o fed ab etperimentis , prout cuique refpon- 
derant , medendi vias trazerint . Ne inter 
initia quidem ab iftis quasftionibus dedu» 
Aam efle medicinam » fed ab t experimen» X5»sS' 
tis • JE^rorum enim ^ qtii fine medicis e» 
' i rant , alios propter aviditatem primis die* 
bus protinus cibum afihm^fle , alios pro* 
pter fafiidium u abftinuifle , levatumque 
magis eorum morbum fuifle , qui abftinue*^ 
ratit . Itemque alios in ipfa febre aliquid 
20 cdifle, alios paulo ante eam , alios poft re- 
miffionem ejus : optime deinde his ceflif* 
/e, qui poft finem firbds id. /eceranr • Ea^* 
demque rarione alios inter pnncipia pro* 
tinus vSkh^ eSk cibo pleniore , alios , exiguo ; 
^S graviorefque eos &Aos , qui fe impleriint • 
Hxc fimiliaque cum quotiaie inciderenr, di- 
ligentes homihes m notafle , quas plcrunque 
melius refponderent : deinde sgrotantibus 
ea prxcipere coepifle . Sic medicinam o>< 
l^ tamt fubinde aliorum falute , j^ aliomifa in« 
teritu ) pemiciofa difcernentem a falutari- 
bus . Repertis deinde medicinas . remediis ^ 
taomines de rationibus eorum diflerere coe« 
pi0e : nec poft rationem , medicinam ef« 

fe 
t Diod. Sicut. 1. 8a. u l^ppocrat. de Am 
T.yti.dtVet.Mnt.x.i^f* x Priicept.it.l6»%j. 
y Colurml.l. i.c.u 



!• A. CORN. CELSI U&.x. 

U iQvenUin ; fed poft invenuni medicinani , 
r^tionem e0e qu«i(ium. Kequirere etiam , 
ratia idcm doceat , quod experientia , an 
aiiud • Si idem , fupervacuam efle : fi aliud , 
etiam contrariam . Primo tamen remedia 
e^ploranda fumma cura fuifle, punc vero il« 
la explorata effe : neque ulla aut nova gc- 
nera morborum reperiri , aut novam defide- 
rari medicinam • Quod fi jam incidat ma* 
ii genus aliquod ignotum , non ideo tamea u 
ibre medico de rebus cogitandum obfcuris. : 
fed eum protinus vifurum , cui morbo id 
proximum fit ; tentaturumque z remedia fi- 
milia illis , quas vicino maio faspe fuccur^ 
mint ; & per ejus fimilitudinem opem ns i; 
penurum • Neque enim fe dicere ^ confilio 
medicum non egere , & irrationabilc ani* 
mal hanc artem poflfe praefiare ; fed has la* 
tentium rerum conjeAuras ad rem *aoh .pcr« 
tinere , quia non interfit , quid mprbum» 
faciat, fed quid tollat. Neque ad reni per* 
tinere , quomodo , fed quid optime dige- 
ratur : five bac de caufa concoAio interci* 
4at , five de illa ; & five concodlio fit il* 
U, five tantum digeflio, N^que quaerendum t; 
eife , quomodo fpiremus , fed , quid gravem 
tardumque fpiritum expediat : neque , quid 
venas moveat ; fed , quid quasqu^ motus 
genera fignificent t H^ autem cognofci cx« 
perimentis • Et in omnibus pjufmodi c(^i- jo 
tj^tionibus in utramque partem difleri pof* 
fp • Itaquc ingenium & f^cundiam vince* 
re : morbos au^cm , npn a eioquentia , fed 
reipediis curari;. Quas fi quis elinguis ufu 

difcre- 
' % Maxim. Tyritts firn§^%U .& Lucian. Hif* 
fias. pag. 50}. Tom^ i|. 9d. Bf/md. 



/f4f. . MEDI CIN A. xt 

difcreta bene norit » hunc aliquftnto ma- 
jorem medicum fiiturum , quam fi fine ufu 
linguam fuam excoluerit • Atque ea qni- 
dem , de quibus eft diftum , fupervacua efle 
j tantummodo • Id vero , quod reftat , etiam 
cradelc ; vivorum bominum alvum atque 
praecordia incidi ; & falutis humans prcfi- 4, 4. 
dem artem , non folum pellem alicui , fed 
hanc etiam atrocifiimam jaferre e cum pne- 
j o fertim ex bis ^ quc tanta violentia quteran- 
tur , alia non poflint omnino cognoici , a- 
lia pofltnt etiam fine fcelere • Nam colo- 7,11. 
rem , lasvorem , mollitiem , duritiem , fi- 
miliaque omnia , non efle talia , incifo cot- 

? ; pore , qualia integro fuerint • Tum quia , 
corporibus inviolatis , basc tamen metu , 
dolore , inedia , cruditate , laflitudine , & 
mille aliis mediocribus i affeAibus fspemu- 
tantut • Unde multo magis verjfimile , in- 

SO teriora , quibus major mollities & iux ipfa 
nova eft , fub graviflimis vulneribus & ipfa 
trucidatioae murari • Neque quicquaro efle 
Aulrins , c quam quale quid vivo homine 
e(t , tale exiflimare efle moriente, imo jaro 

tS mortuo . Nam ne uterum quidem , ut nihi^Tom.IL 
lominus aerem contineat , fpirante homine 186,2. 
pofle didnci : fimulatquc vero ferrum ad 
prxcordia acceflit , & difciflum tranfvcr«r 
lum feptum eft , quod membraaa quadam 

^o Ciiperiores partes ab inferioribus diducit 
( iii^fscyfjiet Grsci vocant } hominem pro* 
tinus animam amittere :. itaque demum 
jnortui pratcordta & vi(cus omncr in con- 
fpe&nm Utro^inantis medici. dari : quod 

necef- 
b S^ntiL decUm. viii, pag. ii6. fd. Gron^ 
c Aripl Wftf Anim^l II. Z. 



ii A. CORN. CELSI Lr^ r^ 

nccefle fit talc cflc , quale mortui fit , noti 
qualc viyi fuit . Icaque confcqui medicum ^ 
ut homidem crudcliter jugulct ; non ur 
fciat, qualia vivi vifccra habeamus. Si quid 
tamen fit , quod adhuc fpirante homine $ 
confpcftui fubjiciatur j id faepc cafum ot 
fcrrc curantibus • Interdiim enim gladia- 
torem in arcna , vel militcm in kcic , vei 
vlatorem a iatronibus cxceptum fic vulne^ 
rari , ut ejus intcrior allqua pars , & in alio x# 
alia , apcriatur ; atque ita fcdem , pofitum ^ 
ordinem , figuram ^ fimiliaque cc^nofcere 
7, 12. prudentem medicum ^ non casdcm , fcd fa- 
10,7. nitatem molientcm i idque pcr mifericor- 
diam difcere , quod alii dira crudeiitate co- 15 
Tom.IL gnoverint . Ob haec , ne mortuorum quidcm 
lop,;. iacerationeni' neccflariam efle . QaaB , etfi 
non cnidclis ^ tamen fosda fit ^ cum aliter 
plera^ue in mortuis fe habeant : quantum 
vero in vivii cognofci poteft , ipfa curatio i» 
oftendat. 

Cum haec pcr multa volumiila ^ perque 
magnas contentionis difputatioiles a mcdi- 
cis faspe tradata fint atque traftentur r fub- 
jiciendum cft , quag proxima vero videri <J 
poflHnt , neque addifta aitcrutri opinioni , 
ncque ab utraque nimium abhorrentia , 
fed ipedia quodammodo inter diverfas fcn- 
tentias . Quod in plurimis contentioni-' 
bus deprchcndere licet ^ fine ambitione ve- ja 
rum fcrutantibus ^ perinde ut in hac ip(a 
re.. Nam quas demum caufat , vel fecua* 
dam valctudincm pracftcnt , vcl morbos ex- 
citent ; quomodo fpiritus , aut cibos ^ 

vel 



l>r*/. MEDICINA. ij 

Yel deferatur , vel digeramr , ne fapientis 
quidem profefTores fcientia comprehendunt , 
icd coojeAura profequuntur . Cujus autem 
rei nofl eft certa notitia , ejus opinio cer- $, j}« 

5 tum reperire remedium non poteft . Ve* 
jumque eft , ad ipfam curandi rationem 
nihil plus conferre , quam experientiam • 
Quanquam igitur multa fint, ad ipfas artes 
proprie d non pertinentia , tamen eas adju- 

lo vant, excitando artiBcis ingenium • Itaque 

ifta quoque naturae rerum contemplatio ,406,29. 
quamvis non £iciat medicum , aptiorem ta< 
jnen medicins reddit . Profedo verifimile 
eft , & Hippocratem & Erafiftratum & qui- 

X5 cunque alii , non contenti febres & ulcera 
agitate ^ , rerum quoque naturam ex ali- 
qua patte fcrutati funt , non ideo quidem 
xnedicos fuilTe , verum ideo quoque majo- 
res medicos extitiiTe . Rationc vero opus 

90 eft ipfi medicins , fi non femper inter ob- 
/curas caufas , neque inter naturaies aAio- 
iies, tamen /kpe . Eft eaim hxc ars e con- 57,16, 
jefhiralis , neque re/pondet ci plerumque 
noo folum conjedura , fed etiam expcrien- 

9$ tia . Et iaterdum non febris , non cibus, 
non fomnus fubfequitur , ficut affuevit . 
Karius , fed aliquando morbus quoque ipfe 5,22. 
novus eft : quem non incidere , tnanifefte 
fiifum eft ; cum «tate noftra quaedam , txTomJI. 

jo naturalibus partibus carne prolapfa & aren- 86, ao. 
te , intra paucas horas expiraverit ; ^ fic ut 
nobilifiimi medici neque genus mali , ne- 
que remedium invenerint . Quos ideo nihil 
tcnta0e judico , quia ne.no in fplendida 

pcrfo- y 

d Augufiin, de DoSh. Cir. 11, }p. Hippocrat. 
Iptfl.ad ThtffaLfiL De decent. Omat.T. i . 1 1 . 1 1 1 . 
^/. ^. tradere. c Hip,Cratev.ep.j.Platode/eg, 
xiii.p. 976. T, 2. Arift. Or, Plat, \.p. J64, 



14 A. CORN. CELSl Lii.u 

perfona periclitari conjeflura fua voluerir t 
i8i,j. ne occidifTe ) nifi fervaflct, videretur 4 Vcri- 
tamen fimiie eft , potuifle aliquid excogi- 
tare ^ detra^a tali verecundia f & fortalTe 
refponfurum fUiflTe id , quod aliquis effer 5 
expertus • Ad duod itiedicinx genus « ne« 
que iemper fimilitudo aliquid confert ; & 
fi quando confert , tamen idipfum rationa- 
bile eft, inter mdlta fimilia genera^ & mor*» 
borum & remediorum , cogitare ^ quo po- id 
tiflfimum medicamento fit utendum « Ctim 
igitur talis res incidit ^ medicus aliquid 
oportet inveniat ^ quod non ubique for* 
taflfe I fed fxpius tamen etiam refponddat # 
Petet autem novum quoque confiiium ^ non t$ 
ab rebus latentibus ( ifte enim dubic & 
incertas funt ) fed ab his , qua^ explorart 
^ poflfunt ; id efl 5 evidetltibus caufis • Inter- 

eft enim ^ fatigatio morbum ^ an fitis ; an 
frigus^ an caior; an vigilia , an fames (c^ H 
cerit ; an cibi vinique abundantia ^ an in« 
temperantia libidinis. Neque ignorare.hunc 
^7*33' oportet I quas fit segri natura r humidum 
ma^is , an magis ficcum corpus ejus fit : 
vahdi nervi , an infirmi : frequens adverfa 1$ 
valetudo, an rara : eaque ^ cum eft 1 vehe* 
mens eflfe foleat, an levis; brevis,anIongaf 
quod is vitdB genus fit fecutus ; laboriofum ^ 
an quietum; cum luXMf ancum frugalitate^ 
£t his enim , fimiiibufque , faepe cutandi i<^ 
nova ratio ducenda cft < Quamvis ne haec 
qutdem fio prasteriri debent , quafi nullana 
controverfiam recipiant . Nam & Erafiftra- 
ftus non ex bis neri morbos dixit ; quo^ 

niam 



Pr-ef. MEDICIHA. l^ 

niam & alii, & iidem aHas poft ifla noa ft^ 
bricitarear. 

Et quiitam Methodici feculi aoftri , fub 

auAore ( ut ipfi videri volnot ) Theoiifo* 

5 ne coateadunt, •oullius cau& ootitiam quic- 

2uam ad curatiooes pertioere r fatifque ef« 
i f qu^dam commuoia motborum iotueri « 
£t quidem faorum tria geoera efle ^ oaum 
adftriAum , aiterum ftueos ^ tertium mit* 

co tum. Nam modo jparum exceroere aegros , 
modo nimium : moao alia parte parum ^ alia 
nimium • Hcc autem genera morborum ^ 
modo acuta effis ^ modo ionga ; & modo 
increfcere , modo confiftere 5 modo mioui 

1 5 confueviflfe « Cogoito igitur eo , quod ex his 
eft ) fi corpus adftriSum eft « digetcnduA 
efte : (1 ptoftuvio labotat , continenduai : fi 
mixtum vitium habet y occurtendum fubin- 
de vehementiori maio« Et aliter acutis 

aa morbis medendum , aliter vetuftis : aliter 
increfceatibus ^ aiiter fubfiftentibus ^ aliter 
jam ad iaoitatem lociiaaatibusc Horum 
obfervatioaem medicioam efle. quam ita fi* p X9« 
diunt , ttt quafi viam quandam , quam ^a^^ ' 

tf b^^Sh Grcci oomioat » eorumque , quae in 
morbis communia funt^ contcmplatricem ef> 
fe contendant. Ac neque rationalibus fe , 
neque experimenta tantum fpedantibus aa» 
numerari voiunt : cum ab iilis eo nomine 

}0 difientiant ^ quod in coajeAura rerum la* 
tentium nolunt cfk medicinam : ab his eo, 
quod {MiTum artis efle in obfenratione et« 
pcrimentorum credunt . Quod ad Erafiftra- 
tum perti&et ^ primum t ipf* evideatia ejus 

opini* 



, Ut A. CORN. CELSI Lii.t: 

opinioni rcpugnat ; quia raro , nifi poft ho^ 
rum aliquid , morbus venit . Deinde non 
fequitur , ut quod alium non afiicit , aut 
cundem alias , id ne alteri quidem , aut ci- 
' dcm tcmporc alio noccat . Poffunt eaim ] 
quaedam fubefle corpori , vcl tx infirmita- 
te ejus , vcl cx aliquo afTedu , qiiac vel ia 
alio non Cunt , vcl in hoc alias non fiie- 
runt , eaque per fe non tanta^ ut concitent 
morbum ; tamcn obnoxium magis aliis in- u 
I3>ii* juriis corpus cfficiant . Quod fi contempit- 
tioncm rcrum naturas / ( quam non temere 
Medici fibi vendicant ) fatis comprehcndif^ 
fct y etiam illud fciffet , nihil omnino ob o- 
nam caufam ficri , fcd id pro caufa appre* ii 
hendi , quod contulifie plurimum videtur . 
Potefl autcm id , dum folum cfl , noa mo- 
vere s quod junflum aliis maxime movet . 
Acccdit ad hasc , quod ne ipfe quidcm Era- 
j^, j. fiflratus » qui transfufo in arterias fangui-u 
ae febrem ficri dicit , idquc aimis repletD 
corpore incidere , reperit , cur ex duobus 0- 
que replctis y altcr io morbum inciderit , &(- 
tcr omni periculo vacacit; quod quotidie fi^ 
ri apparet. Ex qua difci potefl , ut vera fit 1 
illa transfufio , tamen illam non pcr fe , 
cum plcnum corpus cfl , ficri j fed cum ho* 
rum aliquid acceffcrit. 

Themifonis vero «nuili , fi perpetua , 
quas i{f promittunt , habont , magis etiam , j 
quam illi ratiomiles funt. Ncque enim » d 
quis non omnia tenet , qua& rationalis alius 
probat , protinus alio novo nomine artis 
indiget ; fi modo , quod primum cfl , aon 

me- 

f DeFet. MeJ. xxxvi. 18. ^ Horat.Eplfi.x. 
lib. 2. Quod medicorum cfl, ptomittunt mcdicl % 



frafi\ MEDICINA. ij 

incmoriac foli , tcd rationi quoque infiflit . • 
Sin, quod vero propius e(l ; vix ulia f pcr»iip,2{. 
petua pnecepta medicinalis arsrecipit, iideiD 
funr , quod ii , quos experimenta fola fufti- 
y nent .* eo magis , quoniam , fi compreiTcric 
aiiquem morbus , aut fiidcrit , quilibet et« 
iam imperitiflimus videt . Quid autem com- 
preflum corpus refolvat , qtiid fokHum te- 
ncat , (i a ratiooe tradum e(l , RationaJis 
xo eft medicus : fin , ut ei , qut fe rationalem 
negat , confiteri neceflb eft , ab experientia , > 
Empiricus. Et ita apud cum morbi cogni-. , 
tio eztra artem , medkina intra ufum eft . 
Neque adjeflum quicquam Empiricorum pro-. 
X5 feflloni , fed demtum eft > quoniam illi mul- 
ta circumfpiciunt , hl tantum facilUma , 6c 
Bon ^us, quam vulgaria • Nam & hi , qui 
pecoribus ac iumentis medentur , cum pro- 
pria cujufque ez routis animaiibus nofle 
3o non poflint , communibus rantummodo in- 
fi/lunr . £t extera^ gentes , cum fubtiiem 
medicinas . ratiohem non noverint , com- 
munfa.tantum vident . Et qui amplo va- 
ietudinarios nutriunt , quia fingulis fiim- 
35 macura confulere non luftinent , ad com-. 
munia ifta confugiunt . Neque , hercule^ , 
iftud antiqui medici nefcierunt , ied/ his 
contenti non fuerunt . Ergo etiam vetufiif- 
fimus au£lor Hippocrates dixit g mederi IP920. 
50 oponere , & communia , & propria intuen-< 18,10. 
tem . Ac ne ifti quidem ipfi intra fuam9^>i5* 
profeflioficm confiftere ullo modo pofliint • 
Siquidem & compreflbrum & mentium . 
isori>onim genera diverCa funt ; faciiiuf-^ 

B. que 

t De Lfic.in Bftram.X>-L.z* : g JSfh^em^i^ 
S« & 111. a. 



i8 A. CORN. CELSI Lii.i. 

que id in his , qu« fluunt , infpici poteft • 

Aliud eft cnim fanguinem , aliud bilem, a* 

liud cibum vomere : aliud dejedionibus , 

^ aiiud torminibus laborare: aliud fudore di* 

geri , aliud tabe confumi • Atquc in partes { 

quoque humor erumpit , ut oculos , auref- 

que . quo periculo nullum humanum mem- 

brum vacat . Nihil autem borum fic y ut 

aiiud curatur . Ita protinus ia his a cooi- 

roufii fluentis morbi contemplatione ad pro- lo 

priam medicina defcendit . Atque in hac 

p6, i6. quoque rurfus alia proprietatis notitia £ac* 

pe neceflatia eft ; quia non eadem omni- 

bus , etiam in fimilibus cafibus., opitulan* 

tur . Siquidem certai quaedam res funt , 15 

112, qua^ in pluribus ventrem aut aftringunt , 

ij. aut refolvunc • InveoiunCur tamen , in qui* 

40$, bus aliter, atquc in cxteris, idem eveniat • 

/ 17. In his crgo communium infpeAio concra- 

ri^ eft y pTopriorum tantum lalutaris • Et ao 
caufat quoque a^imatio fxpe mof bum fol* 
vit . Ergo etiam ingeniofillHiius fecult no- 
ftri medictts , qaem nuper vidinaus , C&f- 
fius , febricitanti cuidam & roagna. fiti aflc- 
Ao , coin pcfi ebrietaccm cmta prenai cee- 25 
pilfe cognofccrct ^ aquam frigidam ingef« 
fit. Qua ille epoca » cum vini viim mifcen* 
do fr^iflet , procinus febrcm fomno & fu- 
doce atfcuflic • Quod aaxtlium medicus op- 
portunc providit , non ex co , quod aut ^ 
flflriAum cocpus crat , aut fluebat ; fed ex 
caufa , quac ante prcccfl*erac. Eflqi» ctiam 
8, 21. proprhiflBi ali^uid ^6 flc ioci & cemporis, iftis 
119. quoqur auftoribus • Qui , dim difpucanc > 
j2. qucm- 

h JfAot. t. 2. OtMt. TJkg. fUiL 130. 



Pt*f. MEDICtMA. t# 

ouemadmodum fanis homioibus ageodufll 
ut , pnrcipiunt , ut gravibus adt locis auf 
temporibus masis vitetur frigus, zflus , fa-» 
tietas, labor, Tibido ; magi^ue ut codquie* 

i /cat iifdem aut locis aut temporibus , fi quis 
gravitatem corporis fentit > ac ueque vo« 
mitu ftoroachum , neque purgatione alvunl 
follicitet . Quc vera quidem funt \ a com» 
munibus tamen ad quasdam propHa defceo* 

to dunt . Nifi perfuadere nobis volunt , fa« 
nis quidem confideraddum efie , quod co»* 
lum, quod tempus anni fit! aegris vero notl 
efie . Quibus tanto magis omnis obferva- 
tio neceffaria eft , quanto magis obnoiia oi^ 

15 fenfis infirmitas e(l . Quinetiam morborum 
ia iifdem hominibus alis atque alic proprie* 
tates fuut : & , quv fecundis aliquando fru< 
Hra curatus eft, contrariis t (xpc reftituitur « ^# l^, 
Piurimaque in dando cibo diicrimina repe- 

20 riuntnr: ex quibus contenrus uno ero. Nam 

famem facilius fert Jt adoiefcens « quam ^2^25« 

{>uer; fiicilius in denfocoilo, quam in tenuit 
acilius hieme, quam xfiate: facilius uao ci« ^^,7. 
ho , quam prandio quoque aOuetusl facilius;|; — jT 

aj inetercitnttts , quam exercitatus homo« Smpc^^ i' 
autem in eo magis neceflaria cibi feftina<_iL.' 
tio eft, qui minus inediam tolerat. Ob quc 
conikio ,'eutfi , qui propria non nOTJt.^ 17» 3^« 
communia rantum intueri debere : eiuBqne^ 

i^^ui noik propria poteft ^ ilia quidem non 
opottere ti^ligere , fed his quoque infiftt^ 
re. IdeoqUe, citm par icientia fit^ utiliorem 
tamen medicuna efTe / amicum, quamettta«> 
neum . Igitur , ut ad propofitum meum rtd- 

i ApkcT.il. "1%. k Apk^r. i.i^T^fUuu 
B^f, IV. 4. 46« Hippocrwt. Etionjff. %p. |o. ji. 



io A. CORN. CELSr Likr, 

eim , raitionalem quidem puto medicinain 
edCt debere : inftrui vero ab evidencibus cau- 
fis ; obfcuris omnibus , non a cogitatione 
arriBcis , fcd ab ipfa arre rejeAis . Incide- 
re autem vivorum corpora , & crudeU » & $ 
fupervacuum ell : morcuorum vero , m di-^ 
19 IX. fccntibus necefTarium . Nam pofitum & or* 
dinem noffe debent . Qu2 cadavera melius, 
quam vivus & vulneratus homo , reprsfen- 
tant. Sed & czter^, quas in vivis cognofci lo 
modo tkoGTunt , in ipfis curationibus vulne- 
ratorum pauio tardius , fed aliquanto mi- 
tius ufus ipfe monftrabit • His propofitis , 
primum dicam , quemadmpdum Sanos agere 
conveniat : tum ad ea tranfibo , quse ad 15 
Morbos & curauooes eorum pertinebunt « 

C A P U T I, 

Queyvajmodum fanos agere conveniat . 

ANU S homo , qui & bene valet , & 
fue fpontis eft , nullis obligare fe lcgi- 
bus debet ; ac oeque mcdico , neque iatro- 
alipta egere. Hunc oportet a varium habere 
vit2 genus: modo ruri effe, modo in urbe , t^- 
f^piufque in agro : navigare , v^nari , quie- 
fccr< intcrdum , fed frequenter fc cxcrcere . 
98^^).: ^iquidem ignavia h corpus hebetat ^ labor, 
flrmat; iila matur^m fencAutem , hic ion- 
gMi adolefcentiam reddit, Prodeft cna^m.^o 
infci^dum baloeo , intcrdum aqu^^ ftigidis. 
uti : modo ungi , modo idipfum ncgligcrc ; 
nulhtm cibi genus fugere ^ quo pQpuluSr 
utatur : intcrdum in conviAfi cfic » ioccK-. 

dut^ 

. m/Cicero A^J^AU^p^ a C<t/. ^r, </* f^or6. 

Acur.i^i^. h Ve Oi£$a/.i.T.i.iHJ.li.T.xxX'» 

vil.i^.d)' tS.i.Off.MeJ.xil./^. Dion.Chryf. Or^ 

J./.j.rJ.C/r/; Pnilad. ad Hipp. 1,6. Epid.p. 151, 



s 



CmP.\. WEOICIMA. «I 

diitn ab c6 fe retrahere : modo plus jafto ^ 
modo non amplius aflumere : * bis die po> )$»l$fi 
tius ) ^uam femel cibum e eapere : & f fcm^ 
per quam plurimum , dummodo hunc conto^ . 

f^ guat. Sed ut hUjus generxs exercitationes t 

cibique neceflafii funt } fic athletici fuper* 
vacui . Natt) & intermifliis propter «liquas 
tiviles Heceflitates ordo exercitationis cor* 
pus afHigit : & ea corpora , quas more eo^ 

Jo rum repleta funt» ceterrime &fenefcunt| 8i 
sgrotant • 

2>r Concubitn. 
Coricubitbs Vero ne^ue nimis concupifcen-> 
dus , neque nimis pemmefcendus cft . Ra<* 

i j rus , corpus excitat \ ftequens , d folvit i 
Cum autem frequens , non numero fit y fed 
natura , ratione statis , & corporis , fcire %^ v 
Cet , eum non inutilcm effe ^ qucm corpo^ 
t\% neque languor , neque dolor fequitur « 

lo Idem interdiu pejor eft , tutior noAu : ita 

ramen, fi nequeiiiumcibusi neque hunccum 

vi^i\i9, iabor ftatim fequirur « Hxc firmis 

fervanda funt : cavendumque , ne in fecun« 

da valetudine adverfas prsfidia confuman^ 

ij tur. 

CAR IL 

J^M hntefillis ftrvartda fint* 

t^ \^ imbetillis ( quo in numero magujl 

jtjL pars urbaAorUm , omnefque pene cih 

j>idi hterarttm a funt ) obfervatiomajor ne- ^^^^^ 

^efiaria cft 2 nr ^ quod vel corpori^ , vel 

loci I vel ftudii ratio detrahit ^ eura .r«-^ 

B 3 ftituat. 

♦ l^de Ninn* de Ite Ciiar. /. i.r.4. C De ^er^ 
Med.xvttt. *t CafauSJn Atifen. it. 8* d XV 
Cen. I. 5. II. Prad.ytit. 15. 16. a NazianZm 
Qrat. Ptmei* in BaJtL Magn^ 



%t A. CORN. CELSI Lik%. 

ilituat* ^x his igitur, qui bene concoxit, 

mJ^nc tuto furgf t; : qui parum , quicfccre de* 

bet ; & y fi mane furgendi neccflltas fucrit , 

*5,ai. rcdormirc. Qui non concoxit, cx toto con- 

«4! 8. quicfcere , ac nequc labori fe , neque exer- 5 

ia! citationi, nequc negotio credcre. Qui cru- 

37f<P* dAm finc pnccordiorum dolore ru6Ut , is 

ex intervallo aquam frigidam bibcre , H fc 

nihiiominus contincrc. Habitare vcro sdi- 

ficio lucido , perflatum «^flivum , hibernuro IQ 

folcm habente : cavere meridianum A fo- 

lem , matutinum & vefpertinum frigus ; 

itemque auras fluminum atquc ftagnorum ; 

. minimcquc nubilo coelo , loli apcricnti (t 

committerc, nc modo c frigus , modo calor 1^$ 

moveat : qux res maxime gravedincs de* 

ftillationefque concitat . Magis verp ^ra* 

vibus locis ifta fcrvanda funt , in quibus 

etiam peftilcntiam faciunt • Scire autem 

40,17. Ikct , integrumi^ corpus efle , cum quotidie 10 

mane urina aiba, dein rufa eft* Illud con* 

coquere , hoc concoxiflc fignificat • Ubi ex- 

pcrredus cft aliquis , paulum intermittere : 

26 11 ^^i°d^ > °'^ biems cft , fovere os mulu 

' aqua frigida debet . Longis dicbus mcti- as 

diari potius antc cibum ; fiii minus , poft 

eum . Per hiemem potiffimum totis nocli- 

bus conquicfcere • Sin iucubrandum eft , 

non poft cibum id facere , fed poft conco- 

?7» 'y« Aloncm . Qucm interdiu vcl domeftica , 30 

vtt civilia officia tenuerunt , huic tempiis 

aliquod feivandum curationi corporis fui 

9ft, Prima autcm cjus cutatio « exercitatio 

eft • qu« fcmper antecederc cibum debet : 

in 
. b Dir Z>/>/». XII. X. 6.7.8. c i^^or. ziiM. 
tfidmn, vi. 4« 41. d Plin. xxv 1 1 1 . 6« 



Cap. X MEDI.CINA. i; 

ki eo , qui mintis laboraTit , & bene con-Tom.IL 
coxit, remiflior: io eo, qui afluetus eft, & 148,20. 

miniis concoxit , amplior . Cocmnode vero 

exercent, clara ledio, arma, pila , curfus, ^8,a6, 
5 ambulatio . atque b« non utiquc plana , 
commodior eft : (iquicivm meiius afcenfus 
quoque & defcenfus , cum quadam varie- 
tate corpus moveat; nifi tamen id perquam 
imbecillum eft. M^Iior autemeft fub divo, 

10 quam in porticu : melior ^ fi capat patitur , 
in fole , quam in umbra : melior ia umbra , 
quam parietes aut viridaria efficiunt , quamTo;».//. 
quae te£to fubeft : meiior reAa , quam fle 190^16. 
xuofa. Exercitationis autem plerumque fi- 

X5 nis efle debet e fudor , aut certe laflitudo , 
que citra fatigationem fit : idque ipfum , 
modo minus , oiodo masis fkciendum eft • 
Ac ne his quidem , athletarum cxemplo , 
vel certa efle lex , vel immodicus clTe iabor 

XO debet . Exercitationem reAe fequitur , mo« 
do unflio, vel in fole , vel ad ignem , mo- 
do balneum , fed in conclavi quam maziroe 
& airo & iucido & ipaciofo . Ex his vero 
neutrum femper fieri oportet ; fed fzpius 

25 alterutrum , pro corporis natura . Poft bafic 

Eaulum conquiefcere opus eft • Ubi ad ci- 
um ventum eft , nunquam / utilis eft ni^ 24, };• 
mia iatietas: fcpe inutilisnimiaabftttMntiar 
faepe, fi qua intemperantia fubeft, tutior cft 
30 in potione, quamin efca. Cibus a falfamen* 
tis , oleribus , fimibbufque rebus melius in- 
cipit . Tura caro afllimenda eft , quas afla 
optima, autelixa eft. ^^Condita omniadua* 
bus de caofis inutilia funt , quoniam & plus 
, B 4 pro- 

c Epid.vui.ii. f Afkxu ^uVet.Msd.xv. 
10. 1 5. Ttrt. carm. ad Sen. Leon. Imp.nov. Corifl. 
i.ArJft. de Mor. 11.2. * SalmaJ. ad Simpli- 
fium p. 2i,22, 



^1P« 



H A. CORN. CELSI tit.t. 

propter dulcedinein aflumitur , & quod mo» 
do par eft , tamen asgrius concoquitur . Se* 
cunda roenfa bono ftooucho nihil nocet ,' 
in imbecillo coacefcit. Si quis itaque hoc 

f>arum valet, palmulas, poroaque , & fimi- y 
ia roelius primo cibo afTuroit • Poll roultas 
potiones , quz aiiquanturo fitim excefle* 
22, 6. runt , nihil edendum eft : peft fatietatcm, 
?$>?!• nihil agendum . Ubi expletus eft aliquis , 
B^9^S' facilius concoquit , (i , quicquid afliimpfit , 19 
38,;!. potione a<)uac frigidc includit , tum pau^ 
iifper invigilat , deinde bene dormit » Si 
quis interdiu fe impievit , poft cibum ne- 

3ue frigori , neque asftui , neque labori fe 
ebet committere . Neque enim tam facile ts 
hasc inani corpore , quam repleto nocent . 
Si quibus de caufis (utura g inedia eft » la- 
bor omnis vitandus eft . 



CAP. ,111. 

Objirvationes quitdam , prout res nov^e h- 

adunt , C^ corptfrum genera , & fexut , 

Cr ittates^ <> tempofa anni funt. 



ao 



A 



TQUE haec quidem pene petpetua 
funt : quafdam tamen obfervationes 2f 
defiderant & novas res , & corporum gene- 
ra , & fexus , & aetates , & tempora anni . 
Nam neque ex falubri loco in gravem , ne- 
que ex gravi in falubrera tranfitus fatis 
tutus eft . Ex falubri in gravem , prima jo^ 
hieme : ex gravi in eum , qui falubris eft , 
prima asftate tranfire meiius eft • Neque 
y2, ao. vero ex roulta faroe nimia a fatietas : ne- 
aj, 27. que ex nimia f^tietate fames idonea eft . 

Peti- 
g Aphw. r. 16. a Apbor. xr. \6, 



C^rp.j. MEDICINA. ^ if 

Tericlitaturqne & , qui femel , & , qui bis 
die cibum incontiDenter , contra confuetudi* 
oem, aiTuinit. Item) neque ex nimio Jabore 
fubitum ocium , neque ex nimio ocio fubi*" 
5 tus iabor, fine gravi noxa eft . Etgo , cun) 
quis mutare aliquid voJet , paulatim debe- 
bit 6 afliiefcere • Omnem euam c iaborem 
faciUus vel puer vel fenex , quam infuetus 
homo fuftinet . Atque ideo quoque nimis 
o ociofa vita utilis non eft> ^uia peteft inci- 
dere Jaboris neceilitas • Si quando tamen 
infuetus aliquis laboravit > aut multo plus , 
quam folet, etiam is qui affuevit, huic ieju- 
ao dormiendum eft : muito magis , fi etiam 
5 os amarum eft^, vel oculi caligant , aut ven- 
ter perturbatur . Tum enim non dormien- 
dum tantummodo iejuno eft , fed etiam in 
poftetum diem ita petmanendum , nili cito 
id quies fuftulit . Quod fi faflum eft , fur- 
>o gere oportet, & lente pauJuium ambulare . 
At G iomni neceffitas non fuir,quia modice ^ j. 
magis aJiquis iaboravit , tamen ingredi ali' 
quantum codctn mododebet. 

Communia deinde omnibus funt poft fa« 
5 tigationem cibum fumpturis , ubi pauJum 
ambulaverunt , .fi balneun^ non eft , *caJi- 
do loco , vel in fole , vel ad ignem ungi , 
atque fudare : fi eft , ante omnia in tepida- 
rio refidere : deinde , ubi pauiunh conquieve- 
o runt , intrare & defccndere in f folium j tum 
jnnlto oleo ungi , Jeniterque perfricari^ ite* 
ruro in folium defcendere : poft hasc , os 
aqua calida fovere , deinde frigida . BaJ- 
ncum his fervens idoneum non eft . Ergo fi 

nimium 
b Apbor. IX. $o. ii. D^ Di£t, xliv. 2. ^. 
e Aph. 1 1 ,4^. t AlvfHfn A.ad HerenJiif, i v. i o. 



t6 A. CORN. CELSl L/*. r. 

nimiuiii alicui fatigato pene febris ed» huic 
abunde eft , loco tepido demittere fe ingui- 
nibus tenus in aquam calidam, cui paumm 
olei adjcAum fit : deinde totum quidem 
eorpus y maxime tamen eas partes , qux in 
aqua fuerunt , leniter perfricare ex oieo , 
cui vinum & paulum contriti falis fit adje- 
dum . Poft hzc , oronibus fatigatis aptum 
cft , cibum fumere , eoque bumido uti ; a- 
qua , vei certe diiuta potione efle conten- h 
tos 9 maximeque ea , quae moveat urinam • 
/ Iliud quoque nofle oportet , quod ex iabo- 

2op,t^. re fudanti frigidx potio perniciofiflima eft : 
atque etiam, cum fudor fe remifit , itioert 
fatigatis inutiiis . A baineo quoque venieii- ij 
tibus Afclepiades inutilem eam judicavit . 
Quod in his verum eft, quibusalvus faciie, 
nec tuto , refolvitur , quique faciie iQhor- 
refcunt : perpetuum in omnibus non eft , 
cum potius naturale fit , potione acftuao- ad 
tem ftomachum refrigerari , frigentem ca^» 
iefieri . Quod ita praccipio , ut tamen (a^ 
tear , ne ex hac quidem caufa fudaDti «d* 
huc frigidam bibendam efle . Soiet etiam 
prodeflfe , poft varium cibum , frequentefque ai 
diiutas potiones , vomitus , & poftero die 
longa quies , deinde modica exercitatio . Si 
T0W.7/. aflidua ofcitatio urget, invicem modoaaiu, 
i}j,2i.modo vinum bibendum eft , raroque balneo 
urendum . Levatque iaflitudinem etiam la- 9 
l>oris mutatio : eumque , quem novum ge- 
nu8 cujufdam iaboris preflit , id , quod in. 
confuetudine eft , reficit . Fatigato ouoci* 
dianum cubiie d tutiflimum eft : infoticuix^ 

con* 
d .Afiar. 11.48. 



Cap. 3. MEDICINA. rf 

eontfa , hOzt . Quod enim contra e con* 
rucrudincm eft , nocet , feu niolJe , feu du- 
rum eft» 

Proprie quxdam ad eum pertinent , qui 
5 amiwiaado fatigatur . Hunc reficit in ipfo 
quoqne itinere frequens friAio : poft iter , 
primum fedile , deinde unAio ; tum calida 
aqua aut balneo magis inferiores partes , 
quam fuperiores foveat . Si quis vero exuftus 

co in fole e(l , huic in balneum protinus eun- 
dum eft , perfundendumque oleo corpus & 
caput : deinde in folium bene calidum de- 
fcendendum eA, tum multa aqua per caput 
infundenda, prius calida, deinde frigida eft. 

15 At ei , qui perfrixit , opus eft in laconico 
primum involuto federe , donec iofudet ; 
tum ungi ; deinde lavari : cibum modicum , 
potionet meracas aifumere. 

Is vero j qui navigavit , & naulea preflus 

to eft , ii multam bilem evomuit, vel abllinere 

cibo debet , vel pauJum aliquid afTumere . 

Si piruiram acidam effiidit , utioue fume- 

rc cibum , fed a^ueto Jeviorcm : u fine vo- 

miru naufeavit , vel abJlinerc , vel poft ci- 

a5 bum vomere . Qui vero toto die , vel in ve- 
biculo , vel in fpedaculis fedit , huic nihil 
currendum , fed knte ambulandum efl • 
L.enta quoque in balneo mora , dein ccena 
cxigua prcKleire confueverunt . Si quis in 

jo balneo aeftuat , reficit hunc ore exceptum , 
& in €0 rerentum acetum : fi id non eft , 
codem modo frigida aqua affumpta . Ante 
omnisL autem fcire convenit f naturam cor- 
poris: quia alii graciles, alii obefifunt; alii 

calidi 
c Afior. II. 5(>, f Ckero deOrat, ii. 44. 



i8 A. CORM. C£LSt Llb. t. 

calidi , alii frigidiores \ alii humidt , alii 
(icciores ; alios adftri£la , alios refoluta ai- 
vus exercet. Raro quifquam non aliquam 
partem corporis imbecillam habet . Tenuis 
vero homo implerc fe debet * plenus cxte* 
nuate , calidus refrigerare ^ frigidus calefa» 
cere , maderts ficcare , ficcus made&cere • 
itemque alvum firmare is, cui fufa : folvere 
is , cui adftrida efl . Succurrendumque fem« 
per parti maxime laboranti eft ^ u 

Df caufis que implent corpus • 

20, 28. Implet autem corpus modica g ctercica- 
tio , frequentior quies , unAio , & , fi poft 
prandium eft , balneum , contrafta alvus , j 

Tom.lh modicum frigus hieme , fomnus plenus 9c i^ 
54, 4. non multum nimis longus , molle cubile , 
animi feeuritas ^ affumpta per cibos & po- 
tiones maxime dulcia & pinguia , freqnen« 
tior cibus , & , quantum pleniffime poteft 
digerere. u 

De Us que extenuant corpui . 

40, d. Extenuat corpus aqua caiida , fi qui$ in 
eam dcfccndit , magilque fi falfa cft : in jc- 
juno balneum , inurens fol , & omnis ca* 
Jor, cura, vigilia, fomnus nimium vel bre- rf 
vis vcl iongus : lcftus , per aeftatem , tcrra ; 
hiemc , durum cubilc ; curfuS , yiulta am- 
bulatio, omnifque vehemens exercitatio, vo- 
mitus , dejcftio , acid* res & aufterx , & 
femcl in dic affumptz epulac , & vini non ftf 
perfrigidi potio jcjun© xn canfuetudinem ad« 
.duAa. 

Cum vero inter extenuantia pofuerinr 
vomitum & dejeftionem , de his quoqnG 

pro- 
g Cajfiodof. Vari0^ u Ep. J^* « 



C4J.2- IVf EI>ICIN A-. t^ 

propria qvtxdam dicenda funt . RejeAum 
tffc ab Afciepiade vomitum i& in eo volu- 
mine , quod ,de tuenda fanitate compofuit , 
video : neque reprehendo , G otrenfus eofum 

f cil con/uetudine , qui quotidie ejiciendo vo^ 
randi facultatem moliuntnr , Pauio etiam 
Jongius proceflit . Idem puiigationes / quo- 85,7. 
quc eodem voiuminc expulir . £t funt bx nS^ 
perniciofae , fi nimis valentibus medicaroen- jo. 

rb tis fiunt • Sed ha?c tamen fubmovenda ef- 
fc , non eft perpetuum : quia corporum tem« 
porumque ratio poteft ea facere neceflaria , 
dum & modo , & non nifi cum opus eft , 
adhibeansur. Ergo iiie quoque ipfe , C quid jx^i^. 

^5 iam corruptupi efTet , exp«iii debere confef- 
fus e(t : fta non ex toto res coademnsMada 
cft . Sed eCfc eius etiajn piures caufs pof- 
fun% : 0ftquG in ea qusdam paulo fubtiiior 
obfervatio adhibenda • 

10 Dff. nmitu, 87. 

Vomitus uriiior e/l k hiemt , quam x* 

ilsitc . nam tum & pituitas pius , & capitis 

graviras mnjor fubeft. f Inutiiis eft graciii* 

bus , & imbecilium ftomachum habentibus: 

5 utiiis vero pienis & biiiofis omnibus, ii vel 
nimium fe replerunt , vel parum concoxe- 
runt . Nam , five pius eft, quam quod con* 
coqui poflit , periciitari , ne corrumpotur , 
non. oportet : five jam corruptum eft , nihii 

o commodius eft , quam id , qua via / pri** 
xnuQi expeiii poteft, ^jicerc. "^ Itaque , ubi 
JMnafi ruftuscum doiore & gravitatepraKX)rf> Tom./J. 
diorum funt, ad huncprotious confugiendum 2^2,4. 
cft • Idem prodeft ei , cui peAus m xftuat ,• 

& 
b Pih. L. XXVI. ^. i Scriioa.Larg. Epift^ ad 
CalHp. k De Salubr.Dia^.^l.^.l.t^. t 4pK 
1V.6. 1 Dff ioc. in Hom.L.v.ii. 12. m Soran. 
tpiff. IfagQg. c. 7, ♦ Ap6. IV. 17. 



jo A. CORN. CELSI Vb.U 

& frequens faliva , vcl naufca cft ; aut fo^ 
nant aurcs, aut madcnt oCuli, aut » os a- 
marum cft . Similitcrquc ci , qui vcl coe- 
lum , vcl locum mutat > hifquc , quibus, Q 
pcr plurcs dics non vomuerunt , dolor prae- 
cordia infcftat . Ncque ignoro , intcr haec 
praecipi quictcm . quac non fcmpcr contin- 
gcrc poteft agendi ncccflitatcm habcnti- 
bus : nec in omnibus idcm facit. Itaque 
iftud luxurias caufa fieri non oportcrc con- m 
fitcor : intcrdum valctudinis caufa rcAe fie- 
ri , cxpcrimcntis crcdo. Commonca tamcD , 
ne quis , qui valcre & fcncfccre voiet « 
hoc quotidianum habcat . Qui vomere poft 
To»?f. JJ. cibum volct, fi cx facili facit , aquam tan- 1^ 
aao,}^. tum tcpidam ante dcbct afTumcre ; fi difici- ^ 
lius, aquK vel falis , vei mcllis paulum ad- 
jicerc . At , qui mane vomiturus cft , ame 
bibcrc mulfum , vcl hyffopum effe , aut o 
radiculam debet; dcinde aquam tcpidam , utt^ 
fupra fcriptum eft , bibcre . Cxttta , quz 
antiqui medici praeceperunt , ftomachum o- 
mnia infcftant * Poft vomitum , fi ftoma- 
cfaos infirmus cft , paulum cibi ^ fed huius 
idonci ^ guftandum ; & aqu« ftigidm cyathi (? 
tres bibendi funt , Cquidcm vomitus faaccs 
exafpcravit . Qui vomuit , fi manc id fc- 
cit , ambularc dcbet , tum ungi , dciade ca-' I 
narc : fi poft coenam , poftero die lavari , 
& in balneo fudare • Huic proximus cibus ^ 
mcdiocris utilior cft : ifquc cffe dcbet cuni 
pane heftcroo , vino auftero meraCo , & 
carnc alTa , cibifquc omnibus quam ficcifli* 
mis . Qui vomcrc bis in menfe vult , hic- 

lius 
n Apiw. IV. ly.CoMCPrttnot.ioo. O Sormn. 
Epief.i. Ifag.c. ?n. 



Cap.i. MEDICINA. jl 

lius confulet, G biduop continuarit , quamii 
poft quintuffldecimum diem vomuerit > nifi 
l\sc mora gravitatem peAori faciet . 

De DfffSiomiiis • 
5 DejeAio autem a medicamento quoquc 
petenda eft , ubi venter fupprefliis parum 
reddit , ex eoque inflationes , caligines , ca-- 

{utis dolores , aliaque fuperioris partis ma- 
a increfcunt. Quid eniminter hxc adjuvare 
.o pofllint quies & inedia, per quas illa maxi- 
me eveniunt ? Qui dejicere volet ^ primum 
cibis vinifque utatur his , oujb hoc prx- 
•fianr. Dehinc , fi parum illa proficiunt» 
aloen fumat . Sed purgationes ouoque , ut 2p , 4. 
15 interdum neceflaris funt , fic , ubi frequen- 
tes funt, periculum aiTerunt. Afluefcitenim 
noa ali corpus i & ob hoc infirmum ctit ; 
cum omnibus morbis obnoxia maxime infir* 
mitas fit. 
!• De his qua calffaciunt^ & f^fifg^ p* 10 J. 

fa»f ccfpiis. 
Caiefiiciunt un6tio , aqua^ faJia, magif^ 
que & caJida efl ; omoia falu , vinum aufte- 
rum» Contra r refrigerant, in jejuno, ama« 
t5 ra, carnofa^ fi poft cibumefl, balneum, & 
romnus, nifi nimisiongus eft; & omniaaci- 
da; aqua quam firigidiflima ; oleum, fiaqua 
mifcetur; & lotus. 

De kis qu4i /mmidarUy & ficcam . 
{O Humidant autem corpus labor minor ,Toiir.IL 
quam ex confuetudine , trcquens baineum , 54, ijf 
cibns plenior, multa potio; poft hanc, am* 
bulatio, &tvigilia. Per fequoqueambula* 
tio muira & vehemens , & ma^utine exetci- 

tationi 
^ DcSaUJniDutuT.^w.xi. qlLDeDi^. 
XXXV. 4. r Df DArfiV XXXV. 7. f Siccarcy ait 
Calcnus. M Mr</. c. j. 



4" 



32 A. CORN. CELSI Uh. e 

tationi non protinus cibus adieftus ; ea 
genera cfcm , qux veniunt ex locis frigi- 
dis , & pluviis , & riguis . Contra ficcant 
immodica exercitatio , fames , unAio , fi. 
ne aqua calor , fal immodicus , frigida a- 
|ua , cibus exercitationi flatim fubicAus , 
is ipfe ex ikcis & asfluofis locis vcni- 
ens . 
De his qu€ alvum adftringunt & fQlvunt . 
jo6. Aivum adftringit labor » fedile , cretai 
107. figularis corpori illita , cibus imminutus » 
& is ipfe femel die aflumptus ab eo , qu/ 
bis folet : exigua potio , neque adhibita , 
nifi dum cibi quis quantum afiumptunis e/l, 
cepit : poft cibum quies . Contra folvif to- /j 
da ambulatio atque efca , motus f(/j />off 
cibum eft , fubinde potiones cibo immix* 
te. IUud quoque fcire oportet , quod^^ 
tfp, 28. trem vomitus folutum comprimit , compctt 
fum folvit. Itemque comprimit is vomitus,tt| 
qui ftatim poft ciburo eft : folvit is , qoi 
tarde fupervenit. 

De €tatum varietate, 
Ip«2X. Quod ad states vero pertinet , inediam 
faeiilitnc fuftinent / mediz aetates , miniusvl 
juvenes , minime pueri & feneAute conit- 
di. Quo minus fert facile quifque, eo (xr 
pius debet cibum aflTumere ; maximeque eo 
eget, /quiincrefcit. Calida lavatio , &piK- 
ris & fenibus apta eft. Vinum dilutius pnt-f 
ris , fenibus meracius , neutri stati , qos 
inflationes movent . Juvenum minus , qux 
afiiimant , & quomodo curentur , inter^ . 
Quibus juvenibus fluxit alvus u , pleruinque 

in 
f Aphor. I , I j , 14« t Aphor. i , 14. Qsfd 
Mtdsc, Probl. 445. u Apbor. lu %o. ^j^ 



eap.^. MEDICINA. j3 

Jn feneAute contrahinir « Quibus in adole- 
fcentia Aiit adftrida , £epe in fene6htte foi> 
vimr . W Melior eft antem in juv^ne fu- 
lidr, in fene adftridior. 
5 De varhrafe tempmm* 

Tempus quoque anni confiderare opon- ip, 2;. 
tet • Hieme plus elfe x convenit ; minus , 
fed meracitts bibere 9 multo pane uti y car- 
ne potius elixa , modice oleribus , femel die 
:o cibum capere y nifi fi nimis ventet adftri- 
6lus eft . Si prandet aliquis. , utilius eft exi- 
guum aliquid , & ipfum ficctnn fine carne» 
fine potione fumere • Eo tempote anni ca- 
lidis omhibus potius utendum eft , vel calo- 
15 rem nK>ventibus . Venus tum non aeque per- 
niciofa eft . At vcte y paulum cibo demen- 
dum , ad)iciendumque pqtioni , fed dilutius 
tamen bibendum eft: magis carne utendum , 
magis oleribus , tranfeundum paulatim ab 
20 eJixis ad a/7a . Vcnus eo terapore anni t\f- 
tiffima eft. 

j9e dfiffa ciiorum potiomm^flie . 
^ftate vero & z potione & cibo fccpius 
corpus eget ; ideo prandere quoque com- 
1} modum eft . Eo tempore aptimma fiint & 
caro fc olus: potip quam dilutifttma , ut & 
fitim tollat , nec corpus incendat : frigidR 
iavatio , oaro afla > frigidi cibi , vcl qui se^ 
frigerent . Ut faspius auteiti cibo utendum »212. 
;o fic cxigMO eft. ' * 

Atttumnalit dttHa . 
Per aatumnum vero , proptcr a cosli va- 
rieratem ^ periculum maximum eft . Ita- 429 21. 
qne neque fine vefte > neque fine calcei^ 

C mentis 

W ApJk.it. ^^f. X DeSaLdiiet.i.i.DediiOt. 
III. Xll.iST. XI. i^.x^. Aph.i.l%.OuLSard. de 
yiS.rat.Mgin. i . 5 j . y De SaLdtat, i. 8. ' z ^e 
Diat.faL 1. 17. a Apb. 1 1 1 . 4. 



34 A. CORN. CELSI Lit.i. 

meotis prodire oportet » prscipueqae die* 
bus frigidioribtts, neque fub divono^4or* 
tnire ) aut certe bene operiri • Cibo vcco 
jam paulo i pleniore uti licet ; minus, ied 
meracius bibere. Poma c nocere quidam pu> 
tant , qu2 immodice toto die Dlerumque fic 
afTumuntur, ut ne quid ex denuore cibo re- 
mittatur. Ita non nccy fed d confummatio 
omnium nocet • Ex quibus in nullo tamen 
minus , quam in his noxa eft • Sed his uti ] 
non fiepius, quam aiio cibo convenit. Deni- 
que aliquid denfiori cibo » cum hic accedir , 
neceflarium eft demi . Neque 9 atftate veto , 
neque autumno utiiis venus eft • Tokn6/- 
lior tamen ner autumnum : teftate in wua, // 
1S fieri poteft, abftinendum eft. 

CAP. IV. 
Df Us qmbus Csput Mfirmum #/f . 

PROXIMUM eft, ut de his dicam» 
qui partes aliquas corporis imbecillas 
habent . Cui caput infirmum eft 1 is fi be> 
ne concoxit , leniter petfricare id mane ma- 
nibus fuis debet ; nunquam id , fl fieri poc- 
eft , vefte velare , aut ad cutem tomiere:!^ 
utileque iunam a vitare , maximeque ante 
ipfum lunas folifque concurfum : led oat 

!|uam poft cibum progredi . Si cui CapilU 
unt , eos quotidifc peftere : multum ambu- 
lare ; fed » u licet , neque fub teAo , oeque J 
in fole: utique autem vitare folis ardorem , 
maximeque poft cibum & vinum : potius uji« 
gi, quam lavari ; nunquam ad flamdum 
ungi , interdum ad prunam • Si in balneum 

Venit , 
b De Saluir. Dimt. l. aj. C Mglnet. i. 55. 
di AffeB, L. I. }. d Apbot. 11. 51. ABumt. M. 
M m. 9. e Aetius Tetrab. l.Serm. ili. c.8. 
a Macrob. Satum. vi 1. 16« 



Cj[^.4« MEDlCtMA. ${ 

venit 9 fub vefte primum paulum ia tepU 
dario infudare « ibi ungi ^ tum tranfire in 
calidariuni , ubi fudarit ^ in folium nott de* 
fc^dere^ fed multa Calida a^ua per caput 

JT /e totum perfundere , tum tepida ^ dein fri* 
gida ; diutiufque ea Caput ^ dUam tasteras 
partcs perfiifidere ; deinde ia aliquandiu 
perfricare ; novifBme detetgere & ungere i 
Capiti nihil aMiue pfoded atque aqua frigi« ^g^^^ 

^ da • Ita^ue is « Cui hoc infirolilm eft ^ pet ^ a ^^ 
ftftatem id bene lai^o canaU quotidie dci^ 
bec aliquandiu fubjiccre • Semper autem , 
etiam une balneo unfhis eft ^ aeque to* 
tum cotpus tefrigerati fuftfoet ^ caput ta« 

( men aqua frigida petftlndete 4 Sed cum cae^ 
teras partes attingi nolit , demittere id ^ ne 
ad cervices aqua defcendat ; eamque ^ ne 

3uid oculis , aliifve partibus noceat ^ de-" 
iuentem fubinde manibus ad hoc tegere- 

o re * Hak modicus cibu^ neceflarjus eft ^ 
quem facile concoquat : ifque ^ (i jeiuno ca* 
put lisditur ^ aflTumendus etiam medio die 
eft t fi non iasditur ^ femel potius « 6ibe« 
re huic aflSdue vinum dilutum iene ^ quam 

; a^tum magis expedit ; ut ^ cum caput gra*' 
vius elTe coepetit ^ fit « quo confugiat : eique 
cx toto neque vinum ^ neque aqua fempei^ 
tttilia funt : medicamentum utrumque eft ^ 
cnm invicem aflumitur < Scribere , legere, 

o voce contendere 5 huic opus non eft , utique 
poft coeiiam: pofl qulm nec cogitatio qui-' 149& 
dem ei {Vtis tuta eft i maxime tamen Vo^ 
mjni^ alienus efti 

C 1 CAR 



;6 A. CORN. CELSI L/A.T. 

C A P. V. 

Df /'/i' ^ui lippitudhe , gravedine y 
dejlillatione , tonfilUftjue iaborant . 

i\l imbecillitas torquet , ufus aqux fri- 

gi<be proded ; fed iis etiam , quos afHdu^ 

lippitudincs , gcavedines , deflillatioacs , 

. tooiillaBque male habeut . His autem non 

capur tantum quotidie perfundendum ; fcd 

«2^24. 09 quoque multa frigida -aqua fovendum 

cfl : prascipueque omnibus , quibus koc oti- 

le auxilium eft , co utcndum efl , ubi gra- 

vius coslum Auftri reddidcrunt . Cum^ue 

24,8. emnihui inutiijs Hi pofl clbum aut coomr- /j 

ToTwT/L ^*^ > aut fatigatio animi j tum hif/itfsr/- 

lop 24! P"^ » ^^* ^^^ capitis , vel arteriz ikm 

' nabere confueverunt , vei quoslibct aliosQm 

affettus . Vitari ctiam gravediacs , dcRU- 

lationefque pofTunt » G quam minimc is,i) 

qui bis opportunus eft , acrem vel loca a> 

TomJL quafque mutat ; fi caput in fole protegit , 

xop,ij.ne incendatur ,. nevc fubitum ex i^cpentino 

nubiio frigus dimoveat : fi poft cpncofiio- 

nem jcjunus caput radit : fi poft cibuax at- ^. 

que legit , nequc fcribit . 

C A P. VI. 

Ad folutam Alvum remedta. 

QU E M vcro frequentcr cita alvtis J? 
^cxercet , huic opus cft pila fimili- 
bufquc fupcriorcs, partes exerccrc > 
dum jejunus eft , ambularc ; vitare C<v 
lis nimium ardorem , continua balnea ; 

ungi 



Cdp.^. M£l>lCtNA. jj 

ungi citra fudorem ; non uti cibis variis , 
mininieque jurulentis aut leguminibus ^ ole- 
ribufvc his , quae celcriter dcfccndunt ; o^ 
mnia denique (bmere , qua^ tarde conco- 
quanrur . Venatio , dudque pifces , &-ex 
TOmefticis animalibus afla Caro matime ju* ^^g ^^ 
vant : Nunquam vinum falfum bibere ex«* ' 
pedit , ne tenue quidem ; aut dulce ; fed 
auftemm , & plenius ^ neque id ipfum per- 
' vetus . ai mulfo uti volet , id ex decbdo 
inclle faciendum eft . Si frigidc potiones 
ventrem ejus non turbant , his utendum 

StifTimum eft . Si quid oflknfae ia ccena 
ifit , voniere debct J idque poftero quo^ 
( que die facere : tertio , modici pondtris pa« 
nem ex vino eCre , aut ova fri^a et oleo ^ 
vel cx defruto , ftmxlibufque aliis : deinde 
ad confuetudinem redite • Semper autem poft ^ o 
cibum conquiefcere , ac neque intenderc a* -l^-S 
td nimum , neque ambulatione quamvis leni ' 
dimoveri. 

C A P. Vtl 

Remedia ad Coii dolorem • 

i A T S I laxius inteftinum dolere cctk- 
jTjL fuevit , quod x«'x#y nominant , cum 
id nihil nifi genus inflatiotiis fit , id agcn- 
dum eft, ut concoquat aliquis ; ut leAione, 
& aliis generibus eterceatur ; utatur balneo 

9 Calido , cibis quoque & potionibus calidis; 
denique omnimodo frigus evitet , item dui-» 
Cia omnia , leguminaque , & quicquid in- 
flare confoevit . 

C z CAP. 



?8 



A. CORR CEtSI U^. 



C A P. VIIL 
Ou£ agenda fin$ Stomacho laborsmnhtit . 

SI Q U I S vcro (lomacho laborat , lege« 
te clare debec ; poft leAionem ambula- 
re ; tum piU , vel armis , aliove quo gcne- 
rc , quo fuperior pars movetur , cxcrccti . 
Non aquam , fed vinum calidum bibcre je- 
juQUS , Cibum bis die alTumere \ fic tamca , 
ut facile concoouat • Uti vino tcnui & au- t 
ftcro ; & poft cibum , frigidis potionibus po- 
tius . Stomachum autcm infirmum indicanc i 

!>allor » macies , pr«cordiorum dolor , nan- 
ea , & nolcntium vomitus , in jeiuDo do- 
lor capitis . Qua: in quo non funt , is fir- j 
mi ftomachi eft . Neque credcndum otf- 
que noftris eft , qui cum in adveifi v^c^ 
tudine vinum aut frigidam aquam cow»- 
pierunt , dclitiarum patrocinium in awSv 
tionem non mercntis ftomachi habcnt» Kx,» 
qui tarde concoquunt , & quorum i<ko 
pratcordia inflantur , ouive proptcr ardo- 
rcm aliqucm noftu f utirc conlucvcrunt , 
ante quam conquiefcant , duos trefvc cya- 
thos per tcnuem fiftulam bibant , ProiKft ^ 
ctiam adverfus tardam concoftionem cla- 
re legere , dcindc ambulare , tum vel ungi 
vel lavari ; aftidue vinum frigidum bibcrt*, 
& poft cibum , magnam potionem , (ed , 
ut fupra dixi , ^per fiphoncm : deindc omnes }o 
94, II. potiones aqua frigida iniluderc • Cui vcro 
cibus acefcit , is ante eum bibere aquam 
cgelidam debet , & vomere . At fi cui ez 
hoc frequens dejcAio incidit , quoticnst 

;(lvo% 
f Afhor. V, 27, 



1 



Cap.9^ MEDtCINA. jp 

alvus ei conAirerit , frigida potione potiflt^ 
mum utatur. 



s 



C A P, IX. 

Quid ^bftfvtmduM JU dolore 

Nervorum UbQrantllfms. 

1 CUI vero dolere ncrvi folent , quod 
in podagra chiragrave efle confiievit , 
huic , quantum fieri poteft , exercendum 

:o id eft quod affedam eft ^ objiciendum* 
que labori & frigori : nifi cum dolor in^ 
crevit ; fub quo quies optima eft . Venus 
femper inimica eft . ConcoAio , ficut in o- 
mnibus corporis affedlibus,. neceflaria. Cru- 

1 5 ditas enim id maxime Ixdit , &. quotiens 
offenfum corpus eft , vitiofa pars maxjme 
fentit . Ut concoAio autem omnibus vi* 
tiis occurrit , fic rurfus aiiis frigus , aliis 
calor . Quae fequi quifque pro. * habim cor- 

lo poris fui debet . Frigus. inunicum eft feni, 

tenni, vuineri, ^^necordii^y inteftinis , ve^ ^5 i^ 
&cxy SLUTihuSf, CGxiSf /capulis^ naturaiibns, 
i odibus , dentibus , nervis , vuiva;. j cere^. 75, ^4, 
bro. Idem rummam cutem fiiQit paJlidam , 

25 aridam, c duram, nigram. Ex boc horrores 
tremorelque nafcuntur . At prodeft d juveni- 
bus j & omnibus pienis . Ereftior^ue mens 
eft 9 & melins concoquitur , ubi fngus.^ui- 
dcm eft , fed cavetur . Aqua vera firigida 

30 infufa , prsterquam capiti , etiam ftomafcho, 3$,p. 

Sitodeft. * Item articulis doloribufque > qui 
iint fine ulccribus. f Item rubicundis nimis 
horoinibus y fi dolore vacant • Calor autem 
adjuvat omnia , quc {rigus infeftat : itcm 

C 4 lip- 

^ jfpA.tii,2. SL Apkv.t^ h Apb.v.i9. 
c ApJh. V. 20. d Afi. V.2X. * ApS» v. aj^ 
tv^^v. 13. 



40 A. CORN. CELSr ULm:. 

lippientes , fi nec dolgr , nec iachrymas 
funt : nervos * auoque , qui contrahuotur ^ 
prxcipueque ea ulcera , quz ex frigore funt • 
Idem corporis colorem bonum facit : m- 
nam movet. Si nimius eft , corpus e ctknt^ 
28 22. niinat , nervos f emollit , ftomachum fol- 
vit . Minime vero aut frigus aut calor tu- 
ta funt , ubi 4- fubita infuetis funt . Nam 
fricus , lateris dolores , aliaque vitia > (ri- 
gida aqua , ftrumas ezcitat . Calor conco- \ 
Aionem prohibet , fomnum aufert , fudore 
digerit ,. obnoxium morbis peftilentibus cor- 
pus efficit. 

C A P. X. 
Obfervmtio in Peflilentia. 

ES T etiam obfervatio neceflaria , qaa 
quis in peftilentia utatur adhnc inte- 
ger, cum tamen fecurusefle noapoffit. Tutn 
igitur oportet peregrinari , navigare . \Ib\y 
id non licet , geflari , ambulare fub divo, 
ante asftum , leniter s eodemque modo im- 

ti : & , ut fupra comprehenfum eft , vitaie 
^-r itigationem , cruditatem, frigus, caloremi* 
libidinem , multoque magis le continere .% 
Si qua gravitas in corpore eft , tum neque 
mane (urgendum , neque pedibus nudis 
ambulandum eft , minimeque poft cibum , 
aut balneum : neque jejuno , neque coena- 
to vomendum eft : neque movenda alvus ; f 
atque ctiam , fi per ^ mota eft , compri- 
menda eft . Abftinendum potius , fi ple- 
nius corjpus eft . Itemque vitandum bal* 
neum , fudor , meridianus fomnus , utique 

fi ci- 
* Aphw. v. 22. e Apbw. v. x6. f Apbor. 
V. 22. I Aphw.iii.u 



C^. lo. MEDICINA. 41 

fi cibus quoquc aottfceffit ; qui taineD fe* 

mel die tunc commodius afllimitur ; infii. 

per etiam modicus , ne cruditatem moveat. 

Alternis diebus invicpm , modo aqua , mo- 

do vinum bibendum eft . Quibus ferva- 

tis , cx reliqua viftus confuetudine quam 

miniroum mutari debet . Cum vero haec 

ia omni peftilentia facienda fint , tum in 

:a maxime , quam Auftri excitarint . At* 

}ue etiam peregrinantibus eadem necefla* 

ria funt , ubi gravi tempore anni difcefl*e- 

mjit ex fuis fedibus , vei ubi in graves re- 

giones venerunt . Ac fi cxtera res aliqua 

prohibebit , utique abftinere debebit : atque 

Lta a vino ad aquam , ab hac ad vinum , 

eo , qui fupra pofitus eft , modo , tranfitus 

ci eflTc. 



LIBEK SECUNDUS. 

Prmfatio . 

NSTANTIS autcm valetudi- 
nis flgna complura funt. Inqui^ 
bus explicanciis non dubitabo 
authoritate antiquotum virbrum 
uti , maximeque Hippocratis ; 
cum recentiores quoque medici , quamvis 
in curationibus mutarint , tamen haec il- 
lum optime prasfa^ifle &teantur . Sed an« 
tequam dico , quibus praecedentibus mor- 
borum timor fubfit ; non alienum videtur 
exponere , quas tempora anni , qua: tempe- 
fia tam genera , quas partes astatis , qua- 

lia 




I 



42 A.. CORN. CELSI UA. 

lia corpora maxime tuta vel periculis o 
portuna fint , quod ^eous adverfas valcrud 
nis in quoque timert maxime polCc • I>fc 
TomM.\. quod non omni tempeftatum geoere ^ \ 
142^24. mnis aetatis , omnis habitus homines per < 
mnia genera morborum U, ssgrotent 8c nx 
riantur \ fed quod frequentius tamea qua 
dam eveniant . Ideo utile eft fcire uouix 
quemque , quid , & quando maxime caveat 

C A P. L 

Qum anni temporM , qtuf temptpMtum jgm^rs^ 

qu4t partes mtath , qua/ia corpora vfitmta 

vel morbis opponuna fint , C^ quod valetth 

dinis genus in quoque timeri pojjit. 

GITUR faluberrimum f w eff: pro- 
xime deinde ab hoC) hiems: oeticulofor 
asftas : autumnus * longe periculo&finns • 
Ex tempeftatibus vero optimas 4- amiuAaa 
funt , five frigidae ^ five calidae : pemms , 
JSf 3'* quas maxime variant • Quo fit , ut # antih 
mnus plurimos opprimat . Nam fere mec- 
dianis temporibns calor: nodurius atqueotf 
tutinis , fimulque etiam vefpertinis , frigos^. 
eft« Corpus ergo, & seftate, & fubinde JBt 
ridianis caloribus relaxatum » fubito frigoce 
excipitur. Sed ut eo tempore id maximc fit» 
fic quandocunque evenit , noxium eft • Ubi 
a^ualitas autem eft, faiuberrimi funt t fer^]^ 
ni dies : meliores pluvii , quam tantiun » 
bulofi y nubilive : optimique hieme , qui 0- 
mni vento vacant : aeftate , quibus. Favonii 
perflant. Si genus aliud ventorumeft^ /aiu- 

briores 
4- Apb. iti. ip. t Apb. III. p. * Apbk 
III. 9. I ApL III. 8. a Apbir.iii.p. 
b Apbor. ii|.iy. 



O0pn X. M E D I C I N A. 41 

btiores Septcotrionales , quam Subfolam , 
vcl ^ Auflri funt, Sic tamen harc, ut inter- 
dum regionuro forte mutentur . Nam fcrc 
ventus ubiquc a mediterrancis regionibus ve- 
; ntens , falubris ; a mari , gravis eft • Ne* 
qut /blum in bono tcmpeftatum babitu ccr* 
tior valetudo e(l ; fed pejores morbi quo» 
quc , G qui incidcrunt , lcviores funt , & 

f^romptius finiuntur • Peflimum segro cft coe-» 
um , quod segrum fecit • adco ut in id quo- 
aue genus , quod naturft pejus eil , in hoc 
:atu falubris f mutatio fit , JEtas media 
tutiflima efl : quia neque juvcntx calore , 
neque fcncAutis frigore infeftatur . Longis 
5 morbis fene^us , acutis adolefcentia magis ^n^ g, 
patet . Corpus autem babiiifllmum quadra* 
tum eft, ncqucgraciic, nequeobefum, Nam 
longa c ftatura , ut in juvcnta decora eft , fio 
matura fene^ute conficitur • Qracilc corpus 
to infirmum : obefum hcbes eft , Vere tamen 
maxime, qwecunque d humoris motu novan* 
xuv.,^ in metu elJc conruenint, Ergo ium iip« 
pfrudines y puftula; , profufio 4 faoguinis , 
abfceftiis corporis , qua? iifo^iyMnL Grsci 
^ nominant , biiis atra , quam fju^^yXoxia» 
appellant , infania , morbus comitiaiis, an*- 

fma, gravedines, deftillationes oriri foient • 
li quoquc morbi , qui in articulis nervifquc aSj, 4, 
modo urgent , modo quiefcunt , tum maxi* 
me S^ inchoantur & repetunt . At aeftas e 
non quidem vacat plcrifque * his morbis ; 
fed adjicit iebres , vei ardentes , vel ter* 
tianas , vomitus , alvi dejediones ^ auricu* 
iamm doiores, ulcera oris, cancros, cum in 

castcris 

♦ Ga/ej$n de Theriac, L x. c. x i.^. ^4J, T, IJ. 

\ 4fi'llJ'i* c DiC4arcLC^gt.c»X.pt$6,<^fi. 

1 1. ^4. 4* ^^an* EpbefJfag. ^.5. d 4pi» 1 1 1* 

ao. c ApL 1 1 1.21. * Soran, Fphef, Ijfag. c.5, 



44 A. CORR CELSI L/*. ^- 

caeteris quidem partibus , tum maxime ob— - 
lcocnis ; & quicquid fudorc hominem rcfol^ 
vit . Vix quicquam cx / his in autamBum non 
incidit: fcd oriuntur co quoquc tempore fc- 
bres incertx, licnis dolor, aquaintercucem , 
167. tabes, quam Graeci ^ytcn nominant ; urinac 
jT^^difScultas , gpayyvtUv quam appeUant ; te- 
'o*nujoris inteftini morbus , qucm #«XM/tno- 
^' 'minant . Fit item Ja^vitas inteftinorum , 
quae x^syrfeia vocatur ; coxac dolores , mor* i^ 
bi comitiales . Idemque tempus & diutinis 
malis fatigatos , & ab aeftate etiam proxi- 
ma prclTos interimit ; & alios novis raor- 
bis conficit ; & quofdam iongiflimis impli- 
cat , maximeque quartanis , quae per hic- id 
mcm quoquc cxerceant. Ncque aliud oia^is 1 
tempus peftilentiae patct , cujufcuniqi/e ca 
gencris cft ; quamvis variis rationibu^ no- 
cet . Hicms autem g capitis dolorcs , tvit 
fim, & quicquid in wucibus, in *Iateribns, la 
in vifceribus mali contrahitur, irritat. 

£x tcmpcftatibus , f Aquilo tuffim mo- 
vct , fauces exafperat, vcntrem b adftringit, 
urinam fupprimit , horrores excitat , itcm 
doiorem iateris & peAoris . Sanum tamen \ s; 
corpus fpiffat , & mobiiius atque expcditius 
rcddit • Auftcr / aures hebetat , fcnfus tap 
dat, capitis dolorem movct , alvum folvit , 
totum corpus cfHcit hebes , humidum , lan- 
guidum . Cseteri venti , quo huic vel illi }0 
propiores funt , co magis vicinos his ii- 
lifve afTcdus faciunt . Calor omnis & fc- 
cur & lienem inflammat , mentcm iiebe- 
tat, &, ut ^ anima dcficiat, ut fanguispro- 

rumpat, 
f Api. 1 11. 22. g Aphor. 1 1 1. 2 j. f CeL 
Aurel. Acut. Morb. 11. ♦ Aph. 1 1 1. 5. h Apif^ 
XII. 17. ij. I Apb. III. 17. i Aj^hor. iii- 
17. V Aph, V. l^. 






Qap.i. MEDICINA. 45 

rumpat y eficic . Frigus modo / nenrorum 
diftentionem , modo rigorem inferc ; iiiud 
avretirfiif^ boc rimng Grxce nomin;iCur : ni- 
^rorcm in ulceribus , & horrorem in febri- 

5 bus excicat. In iiccitacibus , * acucacfebres, 
iippicudines, f cormina , urinjc difiicuhas , 
arciculorum dolores oriuncur . Per imbres , 
tn longas febres , alvi dejeAiones , angina , 
cancri , roorbi comiciales , refolutio nervo* 

o rum , quam vetpslxwi9 Ctxci nominant . 17^- 
Neque lolum incereft, quales dies finc , fed 
cciam quales ance prscciferint . Si liiems 
iicca Septentrionales ventos habuit, ver au- 
tem Audros & pluvias exhibec , ierc fub- 

L5 eunc n lippicudines , tormina , febres , ma» 
ximeque in mollioribus corporibus , praeci- 
pue in muUebribus . Si veto , Auftri o plu- 
viasque hiemem occuparunt , ver autem fti* 
gidum & ficcum eft , sravidz quidem Uz- 

so minx , quibus tum a^ft partus , abortu 
periclitanrur : hx vero quas gignunt , im- 
hccillosy vixque vicales eduac . Czceros lip- 
picudo arida , & , fi feniores func , grave- 
dines acque deftiilaciones maie habenc . At 

t5 (i a prima hieme Auftri ad ulcimum ver 
concinuarinc , lacerum dolores , & infania 
febricitantium , quam fptnrtf appellant , 1^9. 
quam celerrime rapiunt . Ubi vero calor a 
primo vere orfus xftatem quoque fimilem 

»0 p exhibec , necelTe eft mulcum fudorem in 
febribus fubfcqui . Ac fi ficca xftas q Aqui- 
iones habuic, aucumno vero imbres Auftri- 
[ue func, coca hieme, quae proxiroa eft, tuf- 
, deftiiiacio , raucitas , in quibufdam eciam 

cabes 
1 ApLv.ij. * ApL III. 7. t ^i'- ^^» 
m Apbfiii.i6. n ^^i^.iii.ii. o Api.nu 
J2. pApA.iiu6. qApb.ili.iy* 



s 



4« A. CORN. CELSI tJk± 

tabes oritur • Sin autem autamnus ouoqae 
asque ficcus t iifdem Aquilonibus perflatuc , 
omnibus quidem mollioribus corporibus» in* 
ter Qux muiiebria efle propofui ^ fecunda Ta- 
letudo contingit : durioribus vero inftare pof* 
funt & arldx llppitudines ^ & febres partini 
acutz i partim longae ^ & hi motbi i qui cx 
atra bile nafcuntur« 

/ Quod ad anates vero pertinet ^ ptteri pro- 
ximique his vere optime vaient ^ & cftate u 
prima tutiflimi funt : fenes sftate & autu- 
mni prima parte:juvenes hieme^quiqutfintcr 
juventam fcneftutemque funt • Inimicior fe- 

/p,2l. nibus hiems f a^ftas adolefcentibus eft * Tum 
fi Qua imbecillitas oritur^ pfoximttm eft, at i 
intantes | tenerofque adhuc pueroi {ttfcatU 

385)to.' ulcera oris ^ quae o^ttQ Grasci iKiiA^nuKtt 
vomitus I nodurnas vigilias^ aurium hunMt ^ 
circa umbilicum inflammationes exerceant. 
Propria etiam u deutientium ^ gingivamffl)^ 
exulcerationes « diftentiones nervorum ^ fe- 
briculae i alvi deiedioues ^ maximeque tt^ 
ninis dentibus orientibus male habent . Qoa 
pericula pleniflimi cujufque funt ^ & coi ' 
maxime venter adftriftus eft * At ubi «-^ 
tas paulum procefliti W glandulaB^ &vert^ 
brarum ^ quae in fpina mnt ^ aliquo inclh 
natioues ^ ftrumas « verrudafum quaedam ge- 

^j4^it.rtera dolentia ^ oat^X$^m Graeci appel- 
iant I & plura alia tubercula oriuntur * In* ] 
Cipiente vero jam pube^ x ex iifdem mulra, 
&- longae febres ^ & fanguinis ex naribits 
curfus . Maximeque omnis pueritia , / pri- 
mum circa quadragefimum diem , deinde 

feptimo 
t ApLiii.4. ^ Ajfktit.iS. t AfA.ttt. 
24. u ApA.iii.2^. yfAbi.111.26. X Apb^ 
111.17. "J Aphw.t\i4 2%4 



/ 

Csp. 1« MEDICINA. 47 

feptimo nienre » tum feptsmo anao , poAea 
circa pubertatem periclitatur . Siqua etiam 
genera norbomm in infantem inciderunt , 
ac negue pubertate , neque primis coitibus , 

' ncgue in foemina primis menftruis finita ^ 17^^17. 
/imt 9 fere ionga lunt : fspius tamen his 
morbi pueriles ^ qui diutius manfenint , 
terminantur « Adolelcentia z morbis acutis » ^j^ i j^ 
item comitialibus ^ tabique maxime obje- 
Aa eft : fereque juvenes funt , qui fangui* 
nem exfpuunt » Poft hanc «tatem a laterum 
& pulmonis dolores^ lethargus ^ cholera , 
infanidi fanguinis per qua^am etiam velut 
ora venamm ^ alfjta^i&ig Gtaeci appellant 1 62^ tti 
profuQo • In feneAute » t fpiritus & urins 401. 
difficultas ^ gravedo ^ articulorum & renum 4^4« 
dolores ^ netvomm ^ rtfolutiones , malus 
corooris habitus , xaXf^/ov Grxci appellant ^ 
noAumss vi^ilis , vitia iongiora aurjum , o- 

> calonim) etjam narium , prascipueque folu* 
ta alvus 9 & f qux fequuotur hanc , tormi<% 
na ) vei iatvitas inteftinorum ^ casteraque fufi 
venttis maia • Praster haec graciles , tabes | 
dejeAiones ^ deftiliaiiones , item vifcemm 

I & laterum dolores fatigant « Obefi plerun^ 

3ue acutis morbis , & difficultate fpirandt 
irangulantur , fubitoque ^ faspe monuntur^ 
quod in corpore tenujore vit evenit^ 

^ C A P. 11. 

Df figms adverfe valetudims fiitut^t « 

ANTE adverfam autem valetudinemj 
ue fupra dixi , quaedam notae oriun* 
tur ; quarum omnium commune 

eft, 
* ApL tii.2t. t Afh. tii«ip. a Aph. 
III. 30. b Aphw. iit. ji. f Afhw4 \X\f 
31. VI. 57. c Aph.\u\\, 



4« A- CORN. CELSI 

cft , alitcr fc corpus habcre , atqnc con/be- 

fit > ncquc in pejus tantum , fed ctiam in 

melius . Ergo fi plenior aliquis , & (ptc'\o> 

fior, & coloratior faAusefl, a fufpedahab^ 

re bona fua debet . Quc quia ncque in co- 

dem habitu fubfifterc > nequc ultra progr^j 

di poffunt , fere retro , quajG ruina quadam, 

revolvuntur , Pejus tamen fignum eft , u\> 

58, 19. aliquis contra confuetudinem emacuit , & 

51,22. colorem decorcmquc amifit : quoniam ie 

S},24. hh , quae fuperant, cft quod morbus deroar; 

in hts qus defunt , non cft quod ipfum mof- 

bum ferat . Praeter haec , protinus timen dc- 

bet , fi fi;raviora membra funt ; fi crebn 

ulcera orjuntur ; fi corpus fupra coafuetu- j 

dincm * incaluit ; fi gravior fooiaBs prc^r; 

fi tumultuofa fomnia flierunt ; & ^pu» ei- 

pcrgifcitur aliquis , quam affuevk , it\ii4t 

iterum foporatur / fi corpus dormicntis cu- 

ca partes aiiquas contra confuetudincm \ iD-)] 

fudat , maximeque fi circa peftus, auto»- 

yices , aut crura , vel genua , vcl coxas 

Itcm , fi marcet animus; fi loqui & moven 

piget ; fi corpus torpct ; fi dolor pranrordio- 

rum eft , aut totius pcftoris , aut , -qui ii 

plurimis cvenit , capitis ; fi falivas plenim 

cft os ; fi oculi cum doiorc vcrrunrur ; i 

tempora ailri6U funt ; fi membra inhom- 

fcunt ; fi fpirittts gravior eft ; fi circa fm 

tem intcnta; venae moventur ; fi frvqucs' 

tes ofcitationes ; fi genua quafi fatigatt 

funt, totumvc | corpus iafiitudinem fenrir . 

£x quibus facpc plura , nunquam non a/iqua 

febrem anteccdunt . In primis tamca illud 

cou- 
a Apior. i. j. ♦ ApL iv. Jp, f jlfS. vf, 
j8. 4. ^A. II. y. 



Caf. i. MEDICINA. 49 

confiderandum eft , num cui f^^piiis horum 
aliquid eveniat , neque ideo cdrporis uiia 
dimculras fubfequatur » Sunt enim quxdam p5, 1$. 
proprijetates hominuro , fine quarum noti- 
5 fia non facile quicquam in futurum prs- - 

£igiri ppteft • Facile itaque fecurus eft in 

iiis aliquiS) quac faepe (ine periculo evafit . 

Ilie folicitari debet , cui ha!c nova funt ; 

aut qui ifta nunquam fine cuftodia fui tu- 
o to babuit* 

C A P. 111. 
^M iona in ^egrotantibM figna fint . 

UB I vero febtis aliquem occupat , fci« 
rt licet , non periclitari , fi in latus 
aut dextrum aut finiftrum , ut ipfi in ufu 
eft , ctkbat a , cruribus paulum redu6lis \ oui 
fere fani quoque jacentis habitus eft : fi fa- 
cile convestitur ; fi noflu dormit , fi inter- 
20 diu vigilat; fi ex faciji fiiirat;/! non coafli- 51,10^ 
^atur; (i circa umjbiiicum & 8c pubem cutis $1,16. 
piana eft ; fi pr«cordia ejus fine uiio fcnfu j.^^ jj 
aoloris xqualiter mojiia in utraque P^^^te . * ' 
funt :. quod 6 paulo tumidiora funt^. tAmen ' 
;5 digitis cedunt & non dolent . Hasc valefu- 
do , ut fpacium aliquod habebit , fic tuta 
erit . Corpus quoque,'quod squaliter molie 
& calidum eft , quodque squaliter c totum 
infudat , & cujus febricula f eo fudore fi^ 
;o nitur 1 fecuritatem poilicetur . Quando jam 
ad (anitatem venit corpus , fternutamentum 
ctiam inter. bona indicia eft , & cupiditas 
J cibi vel a principio fervata , vei etiam 
pofl iaftidium orta • Neque terrere debet 

D ea 

a A8ttar.M,Med,ii.i. b APJb.it.^s. CD0 
jMdicar.i.^* "t ^/wS. iv. 5$. Q Afi^.ii. it*. 



50 A. CORN. CELSI 

ea febris , q\xx eodem dse fiaita e(t : ac oc 
ea quidem, qiue, quamvis longiore tempore 
cenuir, tamenante alteramacceflionemexto- 
to quievit , fic , ut corpus integmm , quod 
N\txpiug Grcci vocant , fieret . Si quis au- 
tem incidit voroitus, mixtus cSe ex bile & 

f^ituita debet: & in nrina fubfidere album , 
xvccj aequale; fic ut etiam ,fiquasquafinu* 
becul« innatarint, in imum deferantur • Ac 
venter ei , qui a periculo tutus eft , reddit la 
moilia , figurata , atque eodem fere tempore , 
quo fecunda valetudine afluevit ^ modoque 
convenientia his, qus afliimuntur. Pejorci*- 
ta alvus eft • fed ne hcc quidem terrere pro- 
Tom. IJ. tinus debet , fi matutinis temporibui cqsAj ij* 
229,27. magis eft , aut fi procedente teayorr /mi/* 
2^1,}^. latim contrahitur, & rufa eft, ne!|nef^ 

"" ditate odoris fimilem alvum fani baBmiA.^ 

excedit« Ac lumbricos g qupque aliquos bb 
fine morbi defcendifle , nihil nocet • Si m* 10 
flatio fine infiammatione in fuperioribus pat- 
tibus t dolorem tumoremque fecit ^ bonum 
fignum eft fonitus ventris inde ad inferiores 
partes devolutus ; magifque etiam 1 & finc 
diflicultate, cum ftercore etceflit. ij 

C A P. IV. 
Mf/4 figns mgrittimtiim* 

CONTRA iravis morbi periculam 
eft , ubi fupmus cger jacet ^ porrefiis jt 
manibus ^ & cruribui : ubi rcfidere vult 
in ipfo acuti morbi impetu , prMipiic- 
que (Milmonibus laborantibus : ubi njoflsr- 
na vigilia premitur ^ etiamfi iaterdiu fo> 

mnus 
c DeJ$§dk4ft.t.6. ( Dejudieti. \.6. g J>e 
Judicat. 1.7. f Pfdnot^ x. 1. Aph. iv.^a. 



mtiiis accedic . ex quo ramen pcjor eff , qui 
inter quartam horam & nodem, qnam qui 
a inanitJno tempore ad quarram. Pefltmum 
tamen eft ^ fi fomnus neque nodu ^ neque 

f inrerdiii lccedit t Id enim fere fine tonti* 

nud d delirio ttk non poteft . Neque vero 64^16* 
l^um bonum eft , fomno ultra ^"debitum $4,J3# 
urgeri t pejufque , quo iDagis fo{k>r inter* 
diu ) noduque continuat . Mali etiam mor- 

o bi teftimonium eft ^ vebementer & crebro 

fpitare : a fexto e die ccDpiffe iidiorrefcere t 49, 20. 
pus expuere : Vix excreare : dolotem habere 56,3. 
coorinuum t difficulter ferre morbum : ja- 
Aare brachia & cruta: fine volunute d la- 54>3i' 

S chrymare t habere humorem 4 glntinofum 54914* 
dentibus* inhxrentem -, cutcm circa /uu^l* 49» ti* 
Ucum & pubem macram ; prxcordia g in- 
flaHimata , dolemia ^ dura, tumida ^ inten- 
ta; magifque^ fi haec dextra partequslm fini- 

fco ftra funr : pericttiofiflimum taihen eft ^ fi ve- 
tix quoque ibi vehcmcnter agitantur • Mali 
criam morbi fignum eft^ nimis celeriterema* 4^9* 
crefcere : capur & pedes manufque f fri- 
gidas habere ^ ventre & lateribus calenti* 

15 bus ; aut frigidas A extremas partes acuto 55» 22« 
g^piotbo urgente ; aut poft fudorem i inborre-> 285,17* 

Jpicete % aut poft vomitupl k fingultum efle , 
vel^ rubere oculos ; aut / poft cupidftatem 
cibi , poftve longas febres hunc fafiidire ; S?> ^7- 

(o aut mulrum fudare , maximeque frigido* 5^»^<« 
fudote ; aut habere fudores non per totum 301,14« 
corpus »|nalei , quique febrem non finiant . 
Mals etiam febres , qus quotidie tenapore 
eodem revertanrur ; quseve femper pares 

D 1 accef* 

i Afkvii.ii. b Api.tt.^. c Aph.tv.%9. 

di^.iv.^i.viit.a. tAph.w.^^. (Aph.ti.^s* 

g^j^A.ii.aS. t4^i6.viii.i2. h^i^. vii.i.a6. 

i Aph.yti./^ k AphnVit.in 1 Aph^itt.6. 



fi A. CORN. CELSI Liir. t^ 

aceefliones habeant , neque m tertio quoquc 
die leventur ; quaeve fic continuent^ ut pcr 
accefnones increfcant , per decefliones ta.n* 
tum molliantur , nec unquam integrum cor* 
pus dimittant • Penimum eft , fi ne levatur ^ 
'75f . quidem febris , fed asque concitata coati* 
f5,ao. nuat . Periculofum efl etiam , pod arqua- 
I}. tum n morbum febrem oriri ; utique fi prs- 
cordia dextra parte dura manferunt , aut 
dolentibus iis lasva • Nulla acuta febris le- iq 
viter terrere nos debet . Neque unquam in 
acuta febre, aut a fomno non eft terribi- 
lis nervorum diftentio • Timere etiam ex 
fomno p j mali morbi eft • Itemque in pri- 
ma febre protinus mentem efle turbatam , /^ 
membrumve alicjuod eflfe refolutum . £x 

?uo cafu quamvis vita redditur , tamenSi 
^ , ^ rre membrum debilitatur . Vomitus etiam 
396,10. periculofus efl fincers pituits vei bilis ; pe- 
56, 17. jorque, & viridis, aut ^ niger eft. At roala u 
Tom II """* ^^ > ^^ ^*** fubfidunt fubrubra aut li- 
^" * vida : deterior , in qua quafi fiia quasdam 
^' ' tenuia atque alba : pefiima ex his , fi tan* 
quam ex furfuribus fa£tas mibeculas reprje- 
fentat . Diluta quoque , atque alba , vitio- 2$ 
fa ed , r fed in phreniticis maxime« Aivus 
autem mala eft, ex toto fupprefla • Pericu- 
lofa etiam , quae inter febres fluens coa- 
quiefcere hominem in cubili non patitur;u* 
tique , fi quod defcendit , eft perliquidum , jo 
aut aibidum , aut pallidum , aut foumans . 
Praeter ha^c periculum oftendit id , quod 
excemitur , fi eft exiguum , slutinofum , te- 
56,2». ve , album , idemque fubpaliidum : vel d 

eft 
m Apkiv.41. n Apbiiy.6i. o Apkxv^ 
66. p ApL IV* 6j. q ApA* iv. a», r Api^ 



eft aut lividnm , aut biliofum , aut cruen^ 
tum , aut pejoris odoris ^ quam ex confue- {tf^Hi 
tudine. f malum efl etiam , quod pofl fe& 
btes ioiigas fincerum eft . 

5 C A ]?- V. ^ 

De fignis Ung^e valetudinh 4 

PO S T haee indicia , iiotum aH longum 
morbum fieri , fic ^nim necefle eft , 
conifi occidit . Neque ulla alia fpes in ma* 

Snis eft , quam ut in)petum morbi trahen- 
o aliquis effiigiat , porrigaturque in id tem- 
pus , quod curationi iocum praefiet i Pro- 
tinus tamen figna quafidam funt , ex quibus 

t5 colligere poflUmus , morbum ^ etfi non in« 

tetemerit, longius tamen tempus habiturumk 

Ubi frigidus a fudot inter febres non acu^ S^itt» 

tas citca caput tantum , & cervices oritur \ 

aut ubi, febte noU quiefcente , corpus * in«- 

10 fudat ; aut ubi corpus modo b frigidum , 

modo caiidum ei^, & tolor aiius ex aiio fit ; 

zut ubi , quod inter febres f aiiqua partd 

ab(ce/nt y ad fanitatem non penrenit ) ant 

ubi ^er pro fpacioparumemacrefcit . Item, 48,^4 

15 fi urina modo iiquida & c pura eft « modo 
babet qusedam iubfideilfia $ fi iasvia atque 
alba ruorave funt , quas in «a fnbfidunt ; 
aut fi quafdam quafi miculas reproBfentat i 
aut fi bullulas excitat • ^d, 3 ti 

'"^ C A P. Vt 

ife indiciis mortisi 

SE D intet hsc quiden) ^ prop6fita metti ^ 
fpc9 tamen fupeteft . Ad uitima vero 

D j jam 

f ApLvii.6. a Apt. iV.i^y.Coac.Frdfn.lV. 
8*^9.40. Dojud. VI. pt, vlii. i.}.4.5i * Aph 
IV. 56. b Api.riit66. f ApbAv,^^* cDe 
Jud. Vl.i.l. Aph, VH. Ji* 



y4 A. CORN. CELSI 

jam rentutti efle teftantur , a nares acuta» , 
colUpfA tempora , t oculi concavi , (rigida? 
ianguidasque aures & imis partibus leniter 
verUe , cutis circa frontem dura & intenta , 
color aut niger aut perpallidus ; multoque 
magis j fi ita hasc funt , ut neque c vigilia 
przcefTerit « ne^ue ventris refolutio , ncque 
inedia . Ex quibus caqfis interdum ha?c (pe- 
cies oritur, fed uno die finitur . Itaque diu- 
tius durans , mortis index e(l • Si vero in » 
morbo vetere d iam triduo talis eft , iq 
propinquo mors eft: magifque, fi prster hcc 
oculi quoque lupien e retugiunt , & iliachry- 

$l«l$« mant ; quzque in iis aiba efie debent/ , 
rubefcunt ; atque in iifdem g venuls j^* i 
lent ; pituitaque in iis innataas , novmmc 
angulis h inh^refcit; alterque ex his «»or 
eft ; iique aut vehementer fubfedcrunt , «i 
fafti tumidiores funt ; perque fomnum \ 

7», l8* palpcbrac non committuntur , fed intct has » 
ex albo oculorum aliquid apparet; neque id j 
fluens alvus exprcflit ; eacci^mque palpebrx 
pallent , & idem Jk pallor Jabra & narcs de- 
colorat ; eademque labra , & nares , oculi- 
que, & paipebraB, & fupercilia, aiiquave exsfj 
his* pervcrtuntur ; ifque propter imbeciili- 
latem jam non audit , aut non vidct . 

(o ^o. Eadem mors denunciatur , ubi asger fupi* 
nus / cubat, cique genua m contraSa fant: 
ubi deorfum ad pedes fubinde delabitur : y> 

51,14, ubi brachia & n crura nudat , & inaMjuali- 

ter difpergit , neque iis calor fubeft : ubi 

ri ^. biat t: ubi tfiidue dormit: ubi is,quimen* 

' ti$ fua^ noa eft , neque id faccrc f^pus fo^ 

let, 
aPr4e».ii.<.Cwr,Prif»,i.i04, b Pr^rw.iuy. 
C /V<e».il.iJ. dPr^if.n.i^.Pr.vii.yi. t Pr. 
t1.i9.20. fPr.11.2j. gU.ii.t^. hU.ii.2j^ 
i Api.vi.^z.Pricn.iiuiy^. k ApihAV./^p. iPr. 
in. 8. m iJ.nui^. n Id. 111. 10. Id. 111. 3, 



jCsp.6. MEDIJCINA-. 5^ 

kt, iletttibtis ^ flnVi^t : ubiulcus, ^quodaut 6^,22. 
ante y aut in ifCo morbo natuin eft , aridnoi , 
& aut pallidum , aut lividum fadum eft • 
lUa quoque mortls tudicia funt , * ungues, 66,14. 
5 digitique paliidi ; frigidus r fpiritus: aut fi 
maiiibus quis in iebre , & acuto morbo , 
vei infania, pulmonifve doiore, velcapitis, 
in vefie / floccos legit , fimbriafve didncit , 
vtl in adjundo Mriete, ft qua minnta emi* 

Ko nent , carpit • i)olofe5 etiam circa cozas 
& inferiores partes orti , fi ad viicera tranf- 
ierunt , fubitoque defierunt , mortem fiib- 
efle teftantnr ; magifque , fi alia quooue 
figna acceflerunt . Neque is fervari poteft , 

15 qui fine ullo tumore febricitans , fubito 
ftrangulatur ^ aut devorarc falivam fuam 
non poteft : cuive ia eodem febris. corporif- 
que habitu cetvix t invertitur , fic ut devo« 
tare sque nilul po(Gt : aut cui fimul & con- 
ao tinoa febris. & ultima corporis infiinnitas «2,6. 
eft: aut cui, febre non quiefcenre , exrecior 
pars M ^igctx interior fic ca/et, ut etiant fi- 51, 2$. 
tim faciat : aut oui , fcbre asque non quie- poyi^. 
fcente, finiul & W deiirio. & fpirandi diffi- 

a; cuicate vexatur : aut qui 9 epoto x veratro, 
cxceptus diftentione nervoruro eft : aut qui 
ebrius obmutuit . Is. enim fere y nervonim 
diftentioae confumitur ^ nifi aut. febris ac* 
creflit y aat eo. tempore , quo ebrietas folvi 

30 ckbet , loqui coepic • Muiser quoque gravi* 
da z acuto, morbo &ciie coofiimitur : & is^ 
cui fomnus dolorem. a auget : & cui protinus , 
in recenti morbo, biiis atra ^ vei infira vel 
fhpnL fe Q&endit :. cuive altenttro modo fe 

D 4 prom- 

p JV.IV.4. qU.iv.y.S. ^ApA.viiuiz* r U. 
iv.p. ( U.iv.i^ t Ap^K iv.i^. u Aph.iv,^. 
yiAp6.xv.%o. X AptiiVA6.v.i.C(Mc.iv.%^. yAp^* 
v^ j. z AfA. V. 30. zApA. n. i. b Api. iv. ai.. 



'^*^ 



5(5 A. CORN. CELSI Ui. 2. 

prompfit , cum jam longo morbo corpm 
tr,i3. ejus cfftt extenuatum & confeAum . Sjpu- 
709>2- tum etiam c biliofum , & purulentum, uvc 
7<>2. feparatim ida ^ five mixta proveniunt , in- 
reritus periculum oftendunt * Ac , fi circi 
feptimum diem tale efle ccepit , proximum 
cA , ur is circa quartumdecimum diem de- 
cedat , nifi aiia figna mitiora pejorave ac« 
cefferint . que quo ieviora graviorave fub- 
fecuta funt , co vel feriorem mortem , velii 
maturiorem denunciant • Sudor quoque d 
307,24. frigidus in acuta febre peftiferus elt : atque 
52,18. in omni morbo vomitus , qui e varius , & 
multorum colorum eft ; prscipueque , fi malDs 
in hoc odor eft . Ac fanguinem quoque in i) 
febre/vomuiife , peftiferum eft . Urina vt- 
52,21. To g fiilva & tenuis in magna cruditate ei 
confuevit ; & fzpe , antequam fpacio mat* 
refcat, hominem rapit. Itaquefitalisdiutias 
permanet , pericuium mortis oftcndit . Pcf* » 
fima Jh tamen eft , prscipueque mortifera 1 
nigra , crafia , mali odoris . Atquc in vitis 

?uidem & mulieribus talis deterrima eft. 
n i pueris vero , quas tetlnis & diluta eft . 
AIvus quoque varia , peftifera eft s & qu2^ 
ftrigmentum , fanguinem , bilem , k viride 
aiiquid , modo diverfis temporibus , modo 
fimul , & in miftura quadam , difcreta ta- 
men repraefentat . Sed haec quidem poteft 
paulo diutius trahere * In praecipiti vero iam ? 
efle denunciat , quas liquiaa , eademque vel 
52,34. nigra /, vel pallida , vel pinguis eft ; uti* 
53,2. que, ii magna foeditas m odoris acceflit* 

Illud interrogari me pofle ab aliquo fcio: 

fi ccr- 

c ApLiv.i^. d Prsn.v.^ c Pr^en. xii.n« 

12, ij. 14. f ApA. vii. 37. g De Jud, VII. 5* 

h Pran.xu 14. 15. i Plin. xxviih 6. k Pnsn» 

X.-8. 9. 1 P^iS, Acut. xUxii. !• m Pran* x. 6^ 



► o 



Op.6. MEDICINA. .57 

11 certa futuras xnortis iadicia funt , quo* 
modo interdum deferti a niedicis convale- 
fcant , quofdamquc fama prodiderit in ipfis 
(uiieribus rcvixiffe ? Quinetiaro vir jure ma- 
gni nominis Democritus , ne £nit2 quidem 
vkx fitis certaS notas effe, propo&it , qui- ^ 

bus medici credidiffent : adco illud non re- 
iiquit , ut ccrta aliqua figna futurac mortis 
cflcnt . Adverfus quod ne illud quidem di- 
cam , quod in vicino facpe quacdam not« 
poGtaB , non bonos , fed imperitos mcdicos 
decipiunt ( quod Afclcpiades fciens , fiine-Tom.JL 
ri obvius inclamavit , eum vivere , qui ef- i}8,i& 
ferebatur : ) * nec protinus n crimen artis 
cffe , fi quod profefforis fit . IHa tamen mo- 
dcratius fubjiciam . Conjc^ralem o artem 13,22. 
cflc medicinam , rationemquc conjcAuraB ta- 
lem cffe , ut cum fa&pius aliquando rcfpon- 
derit, intetdam tamen failat. Non itaque , 
» fi quid vix p millefimo in corpore aliquem 
decipic, id fidem non habet , cum oer innu- 
inerabiies homines* refpondeat . Idque non 
in bis tantum f quas peflifera funt , dico : 
fed in his quoque , qux falutaria . Siqui- 
dem f etiam fpes interdum fruflratur, &mo^ 
ritur aliquis , de quo medicus /ecurus pri- 
mo fuit • Quaeque medendi caufa reperta 
fnnt , nonnunquam in pejus aliquibus ver- iSj^i}. 
tunt. Neque ia evitare humana imbecillitas ip, ig* 
in tanta varietate corporum poteft . Sed eft 
tamen medicinae fides , qus multo faspius , 
perque multo f plures «gros prodeft . Neque 
tamen ignorare oportet , in r acutis morbis 
falfaces magisnotas effe& falutis, &mortis. 

CAP. 
♦ Soran.Epiif.cap.iy. tiHippJe^exv.6.y. 
Sexf.Emp.a4v.Mat:Ll.c.^. Macrot.Sat.viut^. 
p CicdeHD.iu^. q S^intil. Declam.vnup* 
uo. t Galen.t/LMitd. Ui. r Aph, li. 19. 



j8 A. CORN. CELSI L/^. 2 

C A P. VII. 

De noHs quas aliqMs in fingulis mmb%- 
rum generibus habete poffit. 

SED cum propofuerim (igna , quas in 
omni adverf» valetudine communia ef- 
fe confucverunt ; ad ea quoque tranfibo , 
ut , quas ^liquis in iinguUs, morborum 
generibus haberc pofllt notas , indiceii] . 
Qusdam autem futit , qus ante febres , 
quaedam qux inter eas , quid aut intus fit , 
aut venturum (it , oftendunt . Ante febres , 
fi caput grave eft , aut ex fomno oculi ca- 
ligant , aut frequentia ftemutamenta fuot , 1 
circa caput ali^uis pituitas impetus timeri 
poteft. Si fanguis, aut calor abundar, pro^ 
ximum eft , ut aliqua parte profloervasEL 
48, p. fanguinis 6at . Si fine caufa quis eov^cre- 
(city ne in malum habitum corpus eius d^ 
cidat , metus eft . Si prscordia dolent , aiK 
inflatio gravis eft , aut toto die noa coi- 
QO&z fertur urina , cruditatem ciTe maii- 
ftum eft • Quibus diu color 4 fine morbo» 
gio malus eft , hi vei capitis doloribus c»v, 
SiAantur , vel terram edunt ^ Qui diu b- 
bent faciem b pallidam & tumidam , aut o- 
pite, aut vifceribus , aut alva laborant • S\ 
_ m continua febre puero. venter nihil reddit , 
^4,17. mutaturque ei co£or , nec fomiius c ttct^\^ 
dit , plorat^ue is^ affidue , metuenda nervo» 
rum «iftentio eft. Frequens autem deftillatio 
in corpore tenui lonpoque , tabem timea- 
dam efle teftatur • ifbi pluribus diebus noa 

deften- 

a U. Fred. xxxiz. i.2.3. b Ih Pr^d. xxix. 
7.8. c Aph.wii. 18. 



Cdpt^. MEDICINA. 59 

defccndit alvus , docet , aut fubitam deje- 

Aionem , aut febriculam inftare . Ubi pe» 

des tuinent , & longs dejeftiones funt , aut 

dolor io imo ventre & co^is eftt aquainter 

5 cucem ioilat , fed hoc morbi genus ab ili- 

bn% oriri folet ^ Idem propofitum periculum 

eft his, <|uibus, cum volunus defiaeodi eft , 

veoter nihil reddit , nifi & ^re & du- 

runi • Cum tqmor in d pedibus eft ^ idem* 

:o que modo dextra , modo finiftra parte ven- 

tris , invicem oritur at(^ue finitur » a joci- 

nore id malum proficifci vidctur • Eju(dem 

morbi nota eft , ubi circa e umbilicum in« 

reiliaa torquentur ( ^p^ Graeci nominant ) 

1 5 couque doiores manent , qui neque tem* 

porc , neque reiQ^diis folvuntur, Polor au<* 

tetn articuloram , pront in pedibus , mani* 

bufve , aut alia qualibet parte fic eft « ut 

eo loco nervi contrahantur ; aut fi id mem* 

ao brum , ex levi caufa fatigatum » rque fri- 

gidp , caiidoaqe otfenditur , irBSee^f X'^^ 

paypcaire | vei Cjus articulj , io quo lA 

ieatirar , ^morbum ffaturum efle denunciat • 

Quibus iu Dueriria ianguis ex naribus flu- 

15 xit « dein Quere defiit , bi vel capitis dolo* 

ribuis confti6tentur necefle eft , vel in ar* 

^ ticulis aliquas exulcerationes graves habe* 

ant , vel aliquo morbo etiam debilitentar* 

Quibus fteminis ^ menftma non proveni« 

'^o unt 9 necefle eft capitis acerbiflimi dolores 

'^ fint , vel quxlibet alia pars morbo infefte- 

^ tur. Eademque bis pericuU funt, quibus ar" 

\ ticulomm vitia , ut dolor^ » tumorefque , 

iine podagra iimilibufque morbis » oriun- 

tur, 
d ^ritn. VIII, 44 e Afb, iv. ii. * Aphr 
V. 57- 



6o A. CORN. CELSI Ut. ±. 

tur , & dcfinunt . Utique , fi faepe temporx 
iirdem dolent » noduque corpora infudant » 
frons prurit , lippitudinis metus eft . Si 
mulier a partu vehementes dolores habet f 
neaue prxterea figna mala funt , circa ▼!• 
geumum diem aut fanguis per nares eruin« 
pet , aut in inferioribus aliquid abfcedet . 
Quicunque etiam dolorem ingentem circa 
tempora & frontem habebit , ei alterutra 
ratione finiet : magifque , fi juvenis erit , i 

Sr fanguinis profuuonem ; fi fenior , per { 
ppurationem . Febris autem , quas fubito 
fine ratione , fine bonis fignis finita efl , fe« 
re revertitur . Cui fauces fanguine & in- 
terdiu & noAu replentur , fic , * ut neque ij 
capitis dolores , neque praecordiorum , ne^ 
que tuflis , neque vomitus , ntque fefccto- 
la praBceflerit , hujus aut in naribiis , tx\t 
in faucibus nlcus reperietur • Si muVm ei. 
inguine febricula orta eft f ncque caufa ap- » 
paret , ulcus in vulva cft . / Urina auten 
crafla , ex qua tjuod defidit ^ album eft , fi- 

Snificat circa articulos , aut circa vifcev 
olorem ^ metumque morbi eife . Eadel 
viridis , aut vifcerum dolorem , tumorem^t; 
que cum aliquo pericuio fubeflTe , aut cor* 

rs certe integrum non efle , teftatur . At 
t fanguis aut pus g in urina eft, vel vefr- 
ca, vei renes exulcerati funt. Si hsc crafla, 
caruncuias A quafdam exiguas aut quafi ca- p 
pillos habet , aut fi i bullat , aut male i 
olet , aut interdum quafi arenam ^ interdum 
quafi fanguinera trahit, dolent autem cox^ , 
quacque intej: has fuperque pubem funt , ft 

acce- 

f ApLiv*f^Plif9. XXVI xi«6. t Api.iN^ii. 
8i. g ApAor.iv.j^. h AphrAV.76. iFUfkr 
XXVI ii.^. k Aph.n. 81. 



Cap.7. MEDICINA- 6z 

accedunt inquenres ruAus , interdum vo- 

mitus biliofus , extrenueque partes frige> 

fcunt y uriiiz crebra cupiditas , fed magna 

difficultas eft , & quod inde excretum eft , 

f aqux fimile , yel nifiim , vel pailidum eft» 

pauJum tamen in eo levamenti eft , alvus 

vero cum multo fpiritu redditur , utique in 

renibus vitium eft . At fi paulatim deftil* 

lat^ vel fi fanguis per faanc editur , & in eo 

qusedam cnienta concreta funt , idque ipfum 
cuiB difficultate redditur , & circa pubem 
interiores partes dolent j in eadem vefica 
vitium eft . Calculofi vero his indiciis co- 
gnofcuntur . Difficulter urina redditur ; pau- 

^ latimque , interdum etiaro fine voluntate , 

t deftiilat • Eadem arenofa / eft . nonnua* 

quam aut fanguis , aut cruentum , aut 

purulentum aliquid cum ea excernitur . 

jEaroque quidam promptius re£U , quidam 

to reAipinati , mazimeque hi qui grandes 
ca/cuios liabent , quidam etiam inclinzti 

. reddunt , colcmque eztendendo , dolorem 

1 levant . Gravitatis quoque cujufdam in ea 
parte fenfus eft , atque ea curfu , onmique 

{ motu augetur . Quidam etiam , cum tor* 

queatur , pedes inter fe , fubinde mutatis 

, vicibus , implicant . Foeminas vero oras na* 

^ turalium fuorum manibus admotis fcabe- 

re crebro coguntur . Nonnunqoam , fi digi* 

*o tum admoverint , ubi vefics cervicem is ur» 

. get , calculum fentiunt . At , qui fpuman- 

tem fanguinem excreant , bis in pulmone vi-» 

tium eft . 'Mulieri gravidas tn fine modo fu- 

fa aivus elidere partum poteft. f Eidem fi 7j,j4« 

lac 
t ^^. v.8o. 1 ApA.iv.jp. m ApA.v.j/^. 
f Solct. Trn/friVi , 



6t A. CORN. CELSI Lik 1. 

Uc 99 ex mamtnis profluit , imbecillaiii efi , 
quod intus gerit • Durs mammas, raniim il- 
Jud efle , teftantur . Frequens o fingultus , 
& przter confuetudinetn contiiluUS , jecur 
inflammatum efle ^ fignificat * Si p tumores 
fuper ulcera fubito efle defiemnt i idque a 
tcrgo incidit ^ vel difteHtit) nervorum ^ yel 
rigor timeri poteft t at , fi a priore parte id 
evenit) vel iateris acutus dolor ^ vei infania 
expcAanda eft * Interdum etiam hujufmo- i 
di cafum 5 ouas tutiflima inter ha»: eft , 
47> ^4« profiifio alvi lequitur 4 Si ora ^ Veaanun , 
401,17« fanguinem folita fundere , fubito fupprefla 
funt , aut aqua inter cutem , aut tabes lequi- 
tur . Eadem tabes fubit , fi in lateris dofo- i 
$7^^, Tt orta fuppdratio intra r quadragititt dics 
put^ari non potuit * At , fi longa / rritem 
cum longo timore & vigilia eft , attx VnVts 
morbtt^ fubeft * Quibus fxpc et naribos { 
fluir fanguis , his aut lienis tumet , aut a-a 
pitis dolores funtt quos fequitur, ut quasdav 
ante oculos tanquam imagines obverfentv^ 
At , quibus magni lienes funt, his t gin^ 
vaemalas funt, & os olet , aut faUguisaliqsi 
parte prorumpit . Quorum fi Uihil evenit)^ 
ii$)tj<necefle eft irt cfuribus mala ulcera , & ei 
his nigrse cicatriees fiailt • Quibus caufa do- 
loris , neque fenfus u ejus eft , his mens la- 
borat . Si in ventrem x fangui^ confluxit , 
ibi in pu$ vertitur. Si a coxis, & ab init' ^ 
rioribus partibus dolor in pe^s tranfit , 
neque uilum fignum malum acceflit i fup- 
purationis eo loco periculunl eft • Qaibus 
fine febre aliqua parte dolor , aut pnirigo , 

cum 
n ApLv,$i. Aph.viuij^ p Aph,v.6^. 
q ApL VI. 12. r Aph. v. 15. f Aph. vi. a|- 
t Dflnt.Ajf.xxtiv.p.io. ABg.de ReMed. L.tit^ 
^. 4^. u Aph. H.6. X Aph^ VI. 20. 



' 1 

t 



Cap. 7. M E D I C I N A. <j 

cum rubore & calore eft , ibi' aliquid Aip- 
purat . Urina quoque , <fux in homine pa* 
rum fano iiquida eft , circa aurcs futuram 
aliqiiam fuppurarionem efle denunciat. 

Hmc vcro , cum fine febre quoque vel la» 

rentium , vel futuratum rerum^ notas ha- 

beant , mult« Certiora funt^ nbi febris ac* 

ceilit s atque etiam aliomm morborum tum 

iigna nafcuntur • Ergo j»rotinUs infania ti«> 

menda eft ^ ubi i^ipeditior aiicijjus ^ quam 

fani (uit , fermo eft ^ fubitaque loquacitas 

orta eft , &, haec ipfa folito audacior : aut 

ubi raro quis & vehementet fpirat , vena(^ 

que concitatas habet « praccordiis duris & 

tumentilms • Oculorum y quoque frequens 

motus ; & in capitis dolore oftiif^ oculis 

tenebrz : vel j nuUo dolore fubftantc , (b* 

mnus ereptus , continuataque node & die 

vigilia ; vel proftratum z codtra confuetn» 

dinem CorpuS jn ventrem , (ic , ur ip<ius ai* 

vi dolor id non coegerit i itcm ^ fobuflo 

zdhuc cofpore , infoTitus dentium ftridor , ;;|i« 

inianias figna funt^ Si quid etiam abfceflit ^ 

& 9 antequam fputum ptodiret , manente 

adbuc in corpore folita febre , fubfedir , 

periculum afTert ptimum fiiroris , deinde 

intexitus • Anris m quoque dolor acutus , 

cum febre continua vebementique « fcpe 

mentem tutbat : & ex eo cafu juniores in- 

terdum intra feptimum diem moriuntur ; 

feniotes tardius i quoniam neqtte cque ma- 

gna^ febrcs experiuntur , neque xque in« 

faniuar . ita (uftinent , dum is affeAus in 

pus vertatur « Suftufa quoque t fanguine 

' mulie- 
y Coac. Pnen* IIL ^^i'ii2»^ii» z Cosc. 
Pran.yi. 104. a Coac. Pran. IL 58. b Apb* 
V. 40. 



6^ A. CORN. CELSI Ii6. 

nulieris mamms , furorem veatumm cffc 
teAantur . Quibus .autem longx c febn 
funt , his aut abfcedfus aliqui , auc artici 
lorum dolores erunr. Quorum faucibus i 
febre illiditur fpiritus , inftat his nerv^ 
rum diftentio . Si angina fubito ^ finita efi 
in puimonem id malum tranfit ; idque fa 
pe intra feptimum diem occidit : quod m 
incidat , fequitur , ut aliqua parte fuppu 
ret . Denique , poft alvi longam refolutio 
226,14. nem e tormina*: poft hsc , intedinorum Ir- 
vitas oritur. Poft.nimias dedillationes , ta- 
bes / . Poft iateris g dolorem , vitia palmo- 
num : poft haec , h iofania . Poft magoos / 
fervores corporis , nervorum rigor , ai/r djf^ i 
tentio . Ubi caput k vulneratum c&f dc/i" 
Jij^* riuQL: ubi vigiha / torfit, ncrvonifli di&tVL^ 
58,^0. tio : ubi vchementer venx m foj^u xiYcfiia 

moventur, fanguinis profluvium erit. 

TomJL Suppuratio vero pluribus modis excitatiff « 

l^j,28.Nam (i iongs febrcs fine dolore , fiac Bh 

nifefta caufa remanent , in aliquam pm 

id malum incurobit , fed in junioribus» 

tum : nam in fenioribus ex ejufmodi wB? 

bo quartana fere nafcitur . Eadem foffb-v 

ratio fit ^ fi przcordia dura & dolentia amt 

n diem vigefimum homincm non fufih^ 

lcrunt , neque fanguis ex naribus flurjt , 

maximeque in adolefcentibus ; utique , fi 

inter principia aut oculorum caligo , au:{ 

capitis dolores fiierunt : fed tum in infe- 

rioribus partibus aliquid abfcedit . At fi 

praecordia tumorem moUem habent , ne^ 

que habere intra fexaginta dies dcfinunt , 

hae- 
c ApLiv.^ d Aph.v. 10, AS.MetbMtd. i. 
1^7. tAph.vii.t^.j^, fj}e Un Mom. XTVit.i. 
g Aph.y II. 11. h Aph. vii. 12. i Aph. viu ij, 
k Aph. V11.14. ^ ^P^' V11.18. m Aph. vu. tu 
n Coac. Fnen, \u 328. Coac* lu ajs. 



Cmp.f. MEiyiCINA. rfj 

fasretque per omne id tempus febris , tam 
in fuperioribus panibps fit abfceiius : ac yTom.lL 
fi inter ipfa initia fanguas e naribus non |-j \(^ 
fluit , circa aures erumpit . Cumque oranis 

5 ioogus tumor ad fuppuratienem fere ijpe* 
Aet , magis eo tendit is , qui in prascordHs » 
quam is , qui in ventre eft : & is , qui fupra 
umbilicum, quam is, qui infra eft. Si laf- 
fitudinis etiam fenfus in ^febre eft , vel in 

> maxiliis, vel in articuiis aliquid abfcedit. f 
Interdum quoque urina tenuis & cruda fio 
diu ftrtur , ut aiia falutacia' iigiia fiat-, ez- 
Que eo cafu plerunque infra tranfvcrfuih • 
leptum ( quod ^iot^yfjfa Grsecl vocant ) 

J fit abfceflus . Doior pulmonis , fi neque 

pet fjputa , neque per cucurbitulas , ne^e 

pet Uinguinis detta6li6nem , neque pec vi« 

6bu9 rationem finitus eft , vomicas aliquas 

interdum excitat, aut citca vigefimum diem , 

to aut circa tricefimum , aut circa quadragefi* 
mum , nonnunquam etfam circa {hxzgcGr 
jnnm. Numerabimus autem- ab eo di^ , quo 
primum febndtavit aiiqois, aut inborruit , 
aut graviutem ejus. panis fenfit . Sed lias 

5 voinic» modo a pulmone , modo a cofla- 
rum parte nafcuntur • Quod . fuppurat , ea 
parte, quam aflicit , dolorem inflammatio- 
netBque concitat , ipfumque calidius e^ : 
& , fi in partefn fanam aiiquis. decubttit y 

o onerarc eam ex pondere .ahquo videtur • 
Omnis diam fuppuratio , quz nondum ocu» 
Jis patet , fic deprebendi poteft : fi febris 
non dimittit, eaque interdiu ievior eft , nor 
&,u iocrefcit ; p muitus fudor oricurv ;. cupidi- 

E tas 

•f Jif6.iw.il, p Dfloc. inHom.%xvtiuit. 



i$ A. CORN. CELSI likw 

tas tuffieodi eft , & pene nihil in tttflB cx* 
craaturs «euli cayi funt ; inala rubcnt ; ve- 
nm fttb lingua inalbefcunt ; in maB&ui 
fiunt adunci ungues ; digiti , maximeqiie 
fummi, calent ; in pedibus ^ tumores funt ; ; 
fpiritus ditiicilius trabitut ; clbi &ftidiuin | 
eft ; puflulx toto corpore oriuntur • Quod 
fi protinus initio dolor & tuflls ftiit , & 
fpiritus drficultas , yomica vei ante yel cir- 
ta Tigefiittum diem erumpet • Si ferius ifta 
ccBpcrint , necefte eft ouide» increfcant » 
M quo minus cito adraednt , eo taxdios 
felventur . Solent etiam . in grayi morbo 
KK 6. P^^ ^^ digitis nnguibufque nigrefixie . 
* qood fi non eft mors cotifecuu , & reli- / 
quun corpus conraluit , pedes taooi dc- 
cidunt. 

C A P. VIH. 
Qmm not4$ im quoqM mvfbl gtrme vel /^e» ^ 
W pcricitU oftenkdnt . 




vefc 
ca doienti , ~fi purulenta a uvina proceffit ,^ 
Tom.IL inque eo beve & album fubfedit , metum d^ 
142, 2. traihit • In pufanonis morbo t fi ff^o ^ '^ff^ 
Jevatur doior , quamvis id puruientusi eft , 
tameA^ fi ssger tacile ffirati faciie excreat , 
morbum ipTum non diiiicuker fert t potcft 
ei fecunda vaietudo contingere. Ncqne ia* 
ter initia tdtreri convenit , fi protinnt fpit- 
tnm miftrnn eft rufo quodam &ngniBe » 
dummodo ftatim fedetur • Latennn ( do» 

loies ) 
/ q XhlfK.imHem.wVftxv. 8. a TtmfK xix. 

II. b Frmn.xill. ltf« Pned. it. xii. 2. 
c- AfA. V. 1 y. 



X 



Cap.8. MEdtCtNA. 6f 

! iatts , fuppuratione fada , demde iatm 

quadtagefimum diem purgata , finiuatur ^ tf 1,2^4 
^* ai in jocioore vomica eft , & ex ea itt* 
^ tur pus purum d 8c albtrai , falus ei 6i6ilia • 71^ x j^ 
* Id enim malum in tunica eft • £x fuppo* 
l lationibus vero hx toterabiles fudc ^ ^ptt 
V In e exteriorem partem feruntur , & acuiMi* 
tur • At ex. his , quas intus / proceduat ^ 
h2 leviores > ^uar conahifab cutem aoo af- 
id ficiunt , eamque & fine dolore & ejtifdem 
>; coioris , cujus reliquas panes funt ^ fimiat 
effc . Pus g qooque, quacunujae parte crum^ 
pit^ fi eft lasve, albinn & uQuis modi, fios^xo^j^^ 
ullo mctH eft ; & , quo efRifo ^ febris pratt« 
'5 nus conquievit , defiematque urgcre cibi fa« 
ftidium & ootionis defiderium . Si <^iao-. 
do etiatn fuppuratio defcendit in crura ^ 
fputumque eiutdem fa^um pro rufo puru- 
ientum eft ^ pericult minus eft « At in ta- 
10 bc ejus , qui faivus fiiturus eft , fputum efle 
debet album , i arquale , totum , ^'ufdem- 
^; que. colms , fine pituica : eique etiam fi* 
^ mile eflfe oportet 1 fi qutd in uares a capi- 
f, re deftiltat • Longe optimum dt , / febrem 
^ omnino non efle : fecundum eft , tantiliam- 
^^ efle , ut neque taotulttm cibum impediat fTomJt 
j, neque crebram fitim fiiciatv AIvus i in luc 146, i< 
j^> valetudine ea tuta eft ^ qaae quotidie coa-^}o,95. 
^^ Aa , eaoue con venientia bis , qus aflumun- 
"jo tur , reddit • Cor-pus id 5 quod minime te- 
I noe ) ttaxim<que iati / pedoris atque fetofi 
eft , Ctliufque cartilago etigua , & catmofa 
eft • Super tabem fi mulieri qooque fuppcefia 
menftrua fuerunt ^ & circa pe^s atque 

E t fcapu- 

i AfA.vil.^^, cPr^n.Vtl.i. fPr^.VlI.J* 
g Prien.vii.6, h Pr^ediS.it.xii.t, i PncJ. 
il.xit.4. k PrW. ii.tii. 5. l^pTitd.ii' 
XCI.7. 



<a 



A. CORN. CELSI 



Uh-t^ 



V S 



-'^k^ 



lcapulas dolor mandt , fubitoque ih fanguis 
. .- erijpic , . levari moibui io\tt : mm & tuffis. 
tniiiuitur , & fitis aiquc fcbriculx defiaunt . 
Sed iifdcm a ferc, niG redit fanguis, voinkra 
cnimpii: quz quo Ctucntior, eo inelior dl . 
Aqui autem inter cutem minime tcrribilis 
liii, 5> efl , quz qullo antecedentc mocbo capit : 
deinde , quz longo morbo fupervcnit \ uti- 
que , £\ firma o viTcera func ; fi fpicitus faci- 
lit ; ii nullus dolor ; & fine calocc cocpus efl ; i 
equalite^^e in extrcmi) panibus macaim 
eft ; fi ventec mollis i d Dulla p tufTis i nulti 
. fUiii^ tineua, oe per fompiiniquidem,ins- 
refcit; fi cibi cupiditas efi; G vcntec medica- 
mentis moTccur; fi per fe * e^cecnit ii]o//ja A jj 
figucatai (i con cxtenuaiur; fi urini, &FiDi 
mutatione , & cpotis aliquibus nKdicaiCLCa< 
tis mucatuc; fi corpus fine lafHtudinc cft , Sc 
maum facile fudiaet : liquidem in (^tto o- 
moia hcc funt , is ex toto mtui cft : m qno v 

filucA ex his funt,i$ in bona fp^ eA. Atiica- 
orum veio vitia , ut podagfE chiragraqc, 
7Ii7- ^ }<ivcius f tcntarunt, nequccalium iaduD 
runt , folvi poifuni : maximequc * tormisv 
bus lcniuBLur , & ii quoc^mque modo tcikI 
7},i<. tfr fluit. Item morbus /comitialis ante p» 
biertatem ortus , non cgcc finitur . Et , in 
quo ab una parte corpotis venientis accetHo- 
> nis fenfus incipit , optimum eft a manib^s 
pedibufve iniiium ficti; deinde, a latecibus : ;t 
{leRimum, intet hxc , a^r capite . Atqu^ in 
his quoque ca maxime pcofunt , qu« per 
dejef&oncs' cxcernuntur. IpTa autem d^c- 
7J)2j. ftio.finc ulla noxa efl , qus; Gncfebre efl j 
. ; , , fi cc- 

. mJLPrift/. xiv.J. n Il.Prntl.xtv.i-j. 
O lI.PT/td.x.i.6. p n.Pr^d.xi.t6. •/^A.vti, 
ip. q //. i>r*^. XV.6. 7.8. r Il.Pr^d.xv. ^ 
f lI.Pri$d.XVX.l.Ap6.V.7. t l/.PrW.xvi.y. 



H celeriter dcfioit ; fi contre^ato ventie 
nullus motus ejus fentitur ; fi extreraatnai* 
vum rpjritus fequitur . Ac ne tormina qui- ^^ 
dem periculofa funt , fi fanguis & firigmen* 
y ra cfeicendunt 5 dum febris czteneque acce^ 
£ones hujus morbi abfint : adeo ut etiam 
gravida u muiier , non folutn cenfervari 
poflit, fed etiam partum refervare . Prodeft* 
que in hoc morbo , fi jam ztate aiiquis 
f o proceflit • Contra ^ intefiinorum x iasvitas 226» 
iacilius a teneris ctatibus depeilitur . uti- 
que, Q ferri urina, & ali cibo corpus inci- 
pit « Eadem ^tas prodefl & in coxs delore, - 
cc humetoram , & in omni refolutione ner« 
1$ vorum . Ex quibus coxa , fi 0ne torpore eft f 
fi leviter friget , quamvis magnos doiores 
habet , tamen & (acile & mature fanatur: 
refolutumque membrum , li nihilo mmus 
alituT , tteti fanum poteft . Oris rcfolutio 
fto etiam , alvo cita finitur . Omnifque deie^ 
jf Jippiedti proded . At varix z ortus , vel 3^8, 
per orsi veflarum fubita profijfio fanguinis ^ 28. 
1 rcl formina , infaniam toiiunt . Humero- J481 
n rum a dolores , qui ad fcapulas vel manus 15. 
:.45 tendunt ) vomitu atrae bilis folvuntur.. Et 
) quifquis doior deorfum tendit, fanabilsoreft. 7^95« 
u Singultos i ftemutamento finitur . Longas 

deieftiones c fupprimit vomitus. Mulier fau- ja^i^t 
-f guinem vomens •, d profufis menftniis , h^* 202, 
jfo beratur . Quse mebftruis # non purgatur, fi 3}« 
:i fanguinem ex naribus fiidit , omni pericu^ 
lo vacat . Qu2 locis laborat , aut difScul* 
> ter / panum edit , fternutamento lev^tur * 
Cui calor & g tremor eft , faluti dclirittih eft . 

E g Lieno- 

vt n.Prad.xx%.\^ X J/. Prad.xxxi. 12. 1 j. 

y Apllf,vi*ij. z Apb.vi.%1. zILPrmd^ 

xhv.2. h Aph.vx.i^. G Aph.yi.tf^ dApA.y* 

^. e ApA.v^: i Afh.v.1%. ^Aph.vi.^^ 



i 



70 A. CORN. CELSI Li^ ^ 

Licoofis bono>6 tormina funt. Denique, ipfz 
isbm 9 Quod rnaxime mirum videri pote/f ^ 

|jf9iS*raBDC prxlidk) e(l . Nam & / prascordiociim 
douireSy fi Ijjne inflammatione funt, 6nit9 & 
111 iociQoris k dolore fuccurrit > & aervorans 
diAentionem / figoremque , (1 poftea cce^ 
pit , cx toto toUit ; & ex difllicultate uria^ 

^4,^8« iDorfaum tenuioris inteftini crtum , fi ori- 
Qam per ciiorem movet , levac . At dolo- 
ces capitis , quibus oculpnim caligo , & ru- a 
bor cum quadam frontis prurigine acce- 
dunt , fanguinis m profuGone « vel fortuira ^ 
vel etiam petita, fummoventar. Si capjtis , i 
ac froatis n dolores ex vento , Vel frigorc , 
auc aeflu funt , gravedine & fterDiuamcjiris fi- / 
niuiitur . Febrem autem o ardentem^ faam 
Grsci nxwdtn vocant , fobitus hormi ^x* 
folvit » Si io febrc aures f obtufc (oei ^ C\ 
fanguis e naribus fluxit , aut ventet TttoW* 
tut eft 9 illud roalum definit ex toto . ^iVil » 
pbs adverfus f furditat.em , quam bilioia 
alvus poteft . Quibus in fiflula r urinaK ni- 

j>f,8« nuri abfceflus , quos fi^ame Grasci vocav- 
effe caperunt ; iis , iibi pus ea parte prok 
xit j.fanitas redditur » £x quibus cum pk-^ 
raque pcr fe proveninnt » fcire licet , iatet 
ea , qux. ars adhibet , naturam plurimum 
po0k * Contra , fi caput in febre cootineati 
dofet 9 neque quicquam i;p«iittit , maiuni 1 
atque moniferuoBi eft : maximeque id peri» )»' 
cuium eft pueris , a feptimo anno ad quar- 
tumdecimum . lo pulmonis morbo , fi fpu» 
tuin primis diebus tion fuit , deiade a fepti» 

5^, ^. mo dte coepit , & uJtra ieptimum maQfir ^ 

Jiericu- 
.vn.5», 
I. Afh.iv.%j. m ApLyi,\o. IhPr^d.xxwi, 5. 
• n 7IPrtf(/.xxxvi*8. o Aph.iy,%%. pApt.iv^ 
^ tfo. q Apif, IV. «8. r ApAor, 1 v. 8», 



Csf.8. lAEDICINA. 7f 

pcriculofuxn cft ; fvaotoque magis misM , 5^,4. 
heqiie iater fc diduAps Goioces ^bet , tAi^ 
so deterlus. Et tamen nihil aeiuseft, 40» 
fiacenun id edi , iire rufiim A , five cqieiir> 

5 tum y fire / album , fire 'glutuMTuiB ^ jGre 
pai/idtfm , fiiK Xpumans : oigrum f tamea 
pcfCmum eft * In eodem morbo periculofa 
iiiat , tttflis , deftiilatio ; etiam , quod alias 
falutare lubetur, u fiemutamentum . Pericn» 

o lofiffimumqne eft, fi bcc iecuca fuhita x. dt* 72, ^. 
jetlio eft. Fere rero, ijttsln ptlmoois » ea* 
dcm in lateris dolodinU^ -& «MtiDra figna, 
& afperiora efle coofttetnot « Ex iocinoce fi 67, j. 
pus r cnientum exir , nK>rtilbruim eft^ Ax 

iS ex (uppurationibos hat z p^SmsB fnnt , qn 
intus tenduat, fic ut cxxerbrfm qnoqne 
tem d^colorent : ex his deinde , quae in 
teriorem partem prorumpit ; tum qux maxk> 
iDx , qu«que planiflimK fimt • QtiDd fi ^ oe 

ao rupta .quidem vomica ^ rd pure exrrinle* 
cus emiflb , febris quievit , aut iMiaaivis 

2uieyerir , ramcn rep^ , irem , fi nds cft , 
cibi fiiftidiam , fi renter iiqm'dut ,-£ pos 
cft lividum & paiiidum , fi nihil aegor exr 
zj creat nifi pituitam fpomantcm , pecicnluiii 
certum eft • Atque ex liis quidem iiippohar 
tionibus , qnas pulmonnm tnorbi conQir^* 
HM y firre ienes moriimtur : cx csteds |ik 
niores • iic in tabe iputnm miMn puta^ 
20 lentum, ftbris aflidua , ym & cihi tempooa 
eripit , & fiti afBigit , in corpore tenni p» 
ticiiium Aibefle reftatur^ Si quis etiam in co 
mocbo diutius traxit , ubi capiHi ^ finuot ; 
ubi urina qucdam t anmeis .fimiiia itiperfr- 

E 4 dentia 

fPrM.xiii.6. t PriC«.xiii.8. Ui^arr. 
itf.Co^.Pr.^0.111.174. PrM.xin.to. , x Apbm* 
r. 12. y 4p^.yii.45. a Pr^av.vii. zJ^L.x*. 
VL b PrM. xii. 1« Cmc. ft4en. r. 49. 



7* A. CORN. CELSI UA.*. 

168,5. dentia. ofhndit ; atque in fputis odor c fte- 
^us eft"4 naaximeque , ubi poft hsec orra 
7I9IO. dejeAio cft , protinus>inoritur : utique ^ A 
cempus Wautumni eft : quo^ fere , qUi cste- 
Tapartcanni traxeruut, refoIvuQtur. Itcm , 
pus expui^e in hoc roorbo , deinde ex toco 
ipuere e defiilTe , mortiferum eft . Solet ctiam 
in adolefcentibus is morbus , cx vomica , 
fiftuiave oriri . qui non facile faoefcunt , 
nifi fi mulra figna bonac valetudinis fabfe- ^ 
Cttta^ fiint . Ex reiiquis./ vero ininime faci- 
ie fanantur virgines , aut tm mulieres , aui- 
bus fupervenit tabes , quod meaftrua uip- 
prefla' fint . Cui vero fano g fubitos dom 
capitis ortus eft , dein fomnus opprefltt , Hc i\ 
ut ftertat, neque expergifcatur , intra fepti- 
mom diem pereundum eft : magis /r , cum 
54, 20. alvus cita non antecefl^erit , palpe&n dor^ \ 
mieocis non coeunt, fed album ocuVotuma^ j 
paret. Quos tamen f ita mors fequitui ^ &tit 
id fflalam non eft febre difcuffum . At b aqua / 
intcr cutem , fi ex acuto morbo ccepit , ai 
fanitatem raro perducitur : utique , fi co» 
traria his , q\xx fupra pofita fuot , fub^ 
quuntur . JEque in ea quoque tuflis / fpet^ 
tollit : item , fi fanguis furlum i deorftimn 
ernpit , & aqua medium corpus implevit . 
Quibufdam etiam in hoc morbo / tumo- 
res oriantnr, deinde definu^t , deinde rur- 
fias aflfurgunt . Hi quidem tutiores funt , ^ 
auam qui fupra cQmprehenfi funt , fi atten- 
dunt : fed fcre fiducia fecunda: valetudinis 
opprimuntur . Illud jure aiiquis mirabi* 
tur , quomodo quasdam fimul & aftligaar 

noftra 
* c Api.y.iu d Apknuio. e Apior.yiuiC, 
78. t ILPr^d.xnu$. g AfLvu^u f ciuvet 
certa, /ego. h Pr^ri^viii.i. i Api.y^u^$,Ylu 
47. lc II. Pr^d. XI. jo. 1 II. Pfitd. XI. J J. 



V 



Cap.i. MEDICINA. jp 

noftra corpora , & parte alJqua tueantur*. 

Nam, five aqua interciitem quem iropievit, 

iive in raagoo abfceflii m multum puris coiit , 

fitiml id omne effiidifre , xquc mortiferum 

ett , 2C fi quis fani corporis vulnere &Au$ 

exsuigQis eft . Articuli vero cui fic dolent , 

ut fuper eos ex callo quacdam tubercula in* ^o ^^ 

nata fint , nunquam libera^tur: quasque eo- ' 

rum vitia vel in n fene6hite caperunt , vel 

in fcnedutem ab adolefcentia pcrvenerunt , 

ut aliquando leniri polfunt , fic nunquam 

ex toto finiuntur • Morbus quoque comitia* 

lis poft ^annum quintum & vigefimum or- 

tus igre curatur : multoque asgrius is , qui ^g ^- 

poft quadragefimnm annum coepit j adeo ut ' 

in ^ ca aetatc * aiiquid in natura fpci , vix 58^ 26^ 

quicquam in mcdicina Ct . In eoaem mor« 

00 , fi fimul totum corpus afBcitur , ne* 

que ante in partibus aliquis venicntis ma* 

li fcnfus eft , fed homo ex improvifo con- 172,9. 

cidit , cujufcumque is astatJs eft , vix fa- 

nefcit : G vero aut mens iaefa eft , aut ner- 

voruin fa^ re/blutio , medicinae locus non 

cft . Dcicftioaibus f quoquc fi febris acceifit ; ^g ,^ 

fi inflammatio jo^inoris , aut prascordio* ' 

rum , aut vcntris ; fi immodica fitis ; fi lon- 

gitts ten^pus ; fi alvus varia ; fi cum dolorc 

eft , etiam mortis periculum fubeft: maxi* 

mequei fi inter faaec tormina vetcra cfle coe- 

perunt. Ifquc morbus maximc f pueros ab- 

fumit ufquc ad aonum decimum : caeteras 

astates £icilitts fuftincnt . Mulicr r quoquc 

gravida ciufmodi cafu rapi poteft : atquc , 

eriamfi ip(a convaluit , partum tamen pcr- ^j ^ 

m Aph.vi.%j. n II.PrMd.xv. 2. * Apkii. 
45 . o IL Prif J.XV 114. p IL PneJ. xxx. 5.4. 
q IL Pr^d. xxx. XQt r il. Pmd. xxx, 14. 



\ 



74 A. CORN, CELSI Li6. i 

dic . Quin etiara tormina/ab atra bi/e ori 
mortifera funt : aut fi fub his , extenuat 
iam corpore , (labito nigra alvtts profluxit 
At inteftinorum / laBvitas periculoCor tft 
fi frequens dejcdio eft ; fi venter omnibti 
horis & cum fono & fine hoc profluit ; fi fi 
militer noAu & inteodiu ; fi ^ quod cxccmi 
tur, aut crudum eft, aut nigiittn,& ^ pranc 
id , etiam Isve , tc mali odoris > fi fitis ur* 

fet ; fi poft potionem urina noa reddituc 
quod evenit , quia tunc liquor omius non 
in veficam, fed in intefii^ia defcendit > ) fios 
exulceratur; fi nibet fiicics, & quafimaculis 

Juibufdam colorum omnium diftinguitur -, 
venter eft quafi fermentatus « pinguis zt- : 
que rugofus ; fi & cibi cupiditas paa e/h . 
l»ter quas cum evidens mors fit, mttko e- 
videntior eft , fi iam in longinquum qp(»> 
que id vitium eft : maxime etiaro » 6 Vft. cw- , 
pore fenili eft. Si vero in cenujort lattSkkoxl 
morbus eft , f vomitus y fingultus , t^ivo- i 
i2i,2p. mm diftentio, delirium , mala funt. ^s 
roorbo arquato ^ u durum fieri jecur , 001* 
ciofiflimum eft. Quos lienes x male havi 
fi tormina prehenderunt , deinde conic^^ 
funt vel in aquam inter cutem , vel in i» 
ftinomm isvitafcm , vix ulia medicioa f 
70^ 7. riculo fubtrnhit . Morbus inteftini tenuioa 
ex urinac jf di^cultnte , Jiifi febre refoliii» 
eft, intra feptimum diem occidit. Mulierifl 
«c partu , fi cum febre vchementibus ctia& 
ti afliduis capitis -doloribus premitur ^ ia 
periculo mortis eft , Si dolor atque inflam- 
matio eft in his partibus , quibus viiccra 

con* 
f Apb. IV. 14. t II pTMd. XXXI. a. z.j^ 
t Api.yii.io. u ApLyiJ^z. x <4^*VK.4]« 
y ApA^yt.^ zApJb.Y.^S* 



^ 



«tf/>.a. MEDICINA. 7j 

continentUT, frcqucntcr fpirtrc, fignum ma- 
ium cft . Si fine caufa longus dolor capi- 
tis eft , & in ccrvjces ac fcipiilas tranfit y 
rurfufquc in capuc revertitur y aut a capire 
ad cenriccs fcapulafque pcrvcnit , pernicio- 
fas cd : nifi vomicam aliquam excitat, fic , 
uc pus * extufliatnr; aut nifi fanguis ex ali* 
^ua parte prorumpit; autnifiin capitemulta 
porrigo , torove corpore puftuls ort« funr , 
iEque magnum maium eft , ubi torper m at* 
quc prurigo pervagantur , modo pcr totum 
caput, modo in parte; aut fenfus alicniusibi 
quafi nrigoris eft , eaque ad fummam quoqne 
linguam pcrveniunt. Et , cum in iifdem ck 
abicefltbus auxilium fit , eo tamen difBcilior 
fanitas eft , quo minus fflcpe fub his malit 
illi fubfequuntur. In coxx h vero dok>ribus » 
fi vchcHicns torpor eft , frigefcitque crus & 
coxa y alvnfque nifi coaAa non rcddit , id^ 
> que , qnod cxcernitur , mucofum eft , jam- 
quc xtzs cjus hotnims quadragcfimDm an* 
num exccffit , is morbus crir Jongiflimus , 
ininimumquc annuus ; ncque finiri pocerit , 
nifi aut vcre, aut f iiutumno. Difficilisscquc 
curario cll, in eadem actatc, ubi humerorum 
dolor ^ vel ad manus pcrvenir, vel adfcapu-' 
las tciKiit j torporemqne & dolorcm creat , 
neque bilis vomitu kvata eft , Quacunque 
▼ero parte corporis mcmbmm aliquod rcfo- 
hitum eft , fi ncque d movetur ^ & emacre^ 
icit , in priftinum haWtum npn rcvertitiir ; 
eoque minus , quo vetuftios e ii vitium 
eft , & quo magis in corpore feaili cft . O» 
ninique rcfolutioni ncrvorum ^ mcdicinam ^9,24. 

non 
* CaeL Attfelian. Acta. Mart. ti. 16. ^ IL 
Prsii.xxxy II. b II. Pne^.xlv.a.^S. f fx 
Wpfocrmtz. C Jf.Pf4f^.xUv.x.2. -d U Pr^d^ 

xlii.8, e II«Pr4r^/.xlixi.a. $• 



7« A. CORN. CELSI Uk i. 

178,52. non idofled tcmpora funt hicms/& auto- 
ninus : aliquid fperari potcft vere & ^ate . 
Ifque morbus mediocris f vix * fanatur, ve* 
hemcns fanari non poteft •• Omnis etiam do* 

178,18. ior minns medicins paret) qui furfum g pn> 

6pf 26. cedit . Mulieri i gravida; (i fubito mammar 
emacQcrunt ^ abortus periculum eft . Qa2 
neque i peperit, neque gravida eft, fi lacha- 

147,7. ^^^ f ^ menftruis defeffa eft • Quartana i 
aeftiva , brevis : autumnalis fere loaga efl; 
maximeque , qus coepit hieme approDin- 
quante . Si fanguis / profluxit , deinde /eca- 
ta eft dementia cum diftentione nervorum , 
periculiim mortis eft . Itemque , fi mcdica' 
mentis m purgatum , & adhuc inanem, ocr-i 
vorum diftentio oppreflit : aut fi ia magao \ 
doiore , extremx partes frigent . N«fue is 
ad vitam n redit , qui ex fufpeodio , ift^ 
mante ore , detraAus eft . Aivus mgta , 
fanguini atro fimilis , repentina % five cun 
febre, fivc etiam fine hac eft, pcrniciofad. 

C A P. IX. 

De Morborum curationibus , 

O G N I T I S indiciis , quz nos ti^ 
fpe confolentur , vel metu terreant , 
ad curationes morborum tranfeundum A- 
£x his qusdam comnmnes funt , quedaa 
propriac . Comraunes , qua( j^iuribms morbs 
opitulantur . Proprisc y qux fingulis . Antc} 
de communibus clicam . £x quibus tamcB 
quaedam non aegros folum , fed fanos quo- 
que fuftinent , qusdam in adverfa tan tum 
valctudine adhibentur. 

Omne 

f ILPfad.xliii./^ iApLit.42. * Ant^tu 

de Morb. Diuturn. 1. j. g 11. Fnfd. xlvi. f. 

h Aph.Y.ij. iApi.v.^p. \i Aph.11.2%. lApb, 

v.^. mAph.w.^. nAph.n.^. Apb.iy^zu 



c 



tUp^io. MEDICINA. 77 

Omne vero auxilium corporis , aut dc- 

mit aliquam materiam , aut adjicit , aut 

evbcat , aut reprimit , aut rcfrigerat , aut 

calehcit , fimulque aut durat , aut mollit . 

Quxdam non uno modo tantum , fed etiam 

Wuobus inter fe non contrariis adjuvant . 

Dcniitur matcria , fanguinis dctradione , 

cucurbitula , dejcftione , voroitu, friflione, 

^eftationc , omnique excrcitatione corpo- 

ris , abfttnentia , fudore . Dc quibus proti* 

nus dicam. 

C A P. X. 

De Sanguinit detra&ione per venas . a 

SANGUINEM , incifa vcna , mitti 
novum non eft : fed nuilum pcne mor- 
butn eiTc , in quo non mittatur , novum cft . 
Item , mitti iunioribus , & faminis uterum 
non gcrentibus , vetus e(l . In pucris b vcro 
3 idem expcriri, & in fcnioribus, & in gravi- 
dis quoque muficribus, vetus non cft. Siqui- 
dcm antiqui , primam ultimamquc ztatcm 
fuftinerc non po(7e iioc auxiiii genus judi* 
cabant > pcrfoafcrantquc iibi, mulicrem gra- 
vidam , quas ita curata eiTct, c abortum et 
fe faduram . Poftea vero ufus oftcndit , ni-- 
hil ex bis eflc perpetuum , aliafquc potius 
obfervationcs adhibendas cife , ad quas diri- 
gi curantis conCIium dcbcat. Intereft cnim , 
ncn quas «tas fit , neque quid in corpore 
intus geratur , fcd quac vircs fint • Ergo , fi 
jyvenis ^mbccillus eft ; aut fi roulier , quai 
gravida non cft , parum valet , malc fanguis 
mittitur. cmoritur cnim yi9,fiqiuBfnpcrerat, 

hoc 
a Aauar.NLM.UL i. b Muar.M.M.mn 
8. c Afbvr.s.Z^^ 



fS A. CORN. CELSI Uh. 

hoc modo erepta . At firtnus puer , & /o- 
buftus fenex , & gravida mulier valcns ^ 
tuto (ic curantur . Maxime tamen ia Viis 
medicus imperitas faili poteft : quia fiere 
minus roboris illis aetatibus fubeft • Mulic- 
rique pregnanti poft curationem quoque vi- 
ribus opus eft , non tantum ad (e , fcd 
etiam ad partum fuftinendum • Non , quic- 
quid aut intentionem animi ^ aut pruden- 
tiam exigit , protinus ejiciendum eft ; cubi 
praK:ipua in boc ars Qt , qu2 non annos oa- 
meret ^ neque conceptionem folam videar , 
120,8. fed vires d xftimet, & ex eo coliigat , poflit 
I?!} ^- nec n'e fuperefle , quod vel puerum , irel /e- 
nem , vel in una muliere duo cotpara /iami i 
iuftineat • Intereft etiam inter nkas car- 
pus , & obefum ; inter teaue , & infitmum . 
Tenujoribus magis fanguis ^ plenio«\\wtt mv 
gis caro abundat • I^cilius itaque \U'\ d^ 
tradlionem ejufmodi fuftinent : celeriu(qtie 
ea, qui nimium eft pinguis, afHigiiur. Ideo- 
que vis corporis melius ex venis , quam a 
ipfa * fpecie zftimatur. 

Neque folun hssc confideranda fuat , ii 
etiam morbi genus quod fit : utruoi fup 
rans , ait deiciens materia Ixferit : com- 
ptum corpus fit , an integrum . Naoi fi ro> 
ceria vel deeft , vel integra eft , iftud ali^ 
num eft • At fi vel copia fui male habet , 
vel comipca eft , nullo modo melius (iiccnr-^^ 
ritur . Ergo vefaemens febris , ubi nibet 
corpus , piet»que venae tumeot , fangui- 
178,21. nis detradion^m requirit : jtem vifcevam 
1^4,2. fparbf, f nervontmqae refolutio, &rig0r^& 

diften. 
d S^sm. Efitf. Ifig, c. tf. ^ Cicero im Onh- 
fore c.%. f Pati». sul Cclfmm fag. a;8. 



<^p. jo. M E D I C I M A . 7p 

-dHlentio : qaicquid denique hvtcts diAcuU jg^ ^j; 
tate fpiritus fhanguiat ; quicquid fubito ' 
fuppriinir vocem ; quifquis intolenibilis do- 
Jor e# ; & quacumque de caufa rupnmi ali* 
quid intus atque coUifum eft ; irem malus 
^rorpork babitns > omnefqiie acuti morbi , 

^ili modo , ut fapra dixi , non iafirmitate , 

^d onere nocent* 

Fieri tamen poteft , ut morbus quidem 

id defidetet , corpus autem vix pati pofle 

^ideattfr : fed , fi nuUnm tamen appareat 

^Uvfd aitxiliuin , periturufque fit , ^ui lab<^ 

ra€ , oifi temeraria quoque yia fiierit adju- 

tus , in boc ftatu boni noedici eft oQendere , 

quam nuUa fpes fine fangttinis detradione 

fit ; fatetique , qnantiic in hac ipfa rc metttt 

fit : & tum demum , fi exigatur , fanguinem 

mittere . De quo dubitare ia ejttfinodi re 

non opoftet • (atius eft enim aoceps auxi- 

3 iiam ^periri , quam milhim • Idfue maxi« j^q 
me fieri deber, ubi nervi re/biuti funt ; ubi |p ^p. 
Abito a/iquis obmutuiCy ubi angina r ftmo^ip^^i,' 
gu/atur ; ubi priom kbris acceflio pene ' 
confccit , p^remqoe fobfequi Tcrifimile eft , 
neque eam videntur fuftinere a^ri vites 
poue. 

Cum fit auten mioime cnido fiinguis 
mitrefldns , tamen ne sd quidem perpetuum 
eft • neque enim femper coocoAionem res 
«xpeAat. Ergo, fi ex Inperiote parte aliquisao}^0t 
decidit , fi contufus eft , fi cx afiquo fiibito ao4ip« 
cafu Amgoiiiem romit , qjaamvis paulo aace . 
nMnpfir cibatt , tamen protiMs ei dcmen- 
da niaM^ia cft^ n<iy fi fid)federkt corpus af. 

fligat. 
e i SpU. Vi. a6« 



8o A. CORN. CELSI lA.i 

fligat . Idcmquc ctiam in allts cafibus re- 
feutinii , qai ftraagulabunt , difhim trk . 
At , fr morbi ratio patiatur , Ciwn demwm 
nulia cruditatis fufpicionc rcmancate idfiei. 
Idcoqlic ci rci vidctur aptiffimu^ adrafz 
valetudinis dics fccundus , aut tertius . Scd 
ut aliquando ctiam orimo die faQgaincjq 
mittere neccffe cft , Uc nunaum utile pofi 
4itm quartum eft, cum jam Ip&cio ipfo ma- 
teria vel cxhauila eft , vel corpu$ comK 
pit ; ut detraftio imbeciilum, id fsKcre poA 
fit , non poffit integrum . Q^od fi vehenitiK 
«febris urgct , in ipla im^tu eius fangoMiein 

TomdL mittere , hominem *jugulare eft . expeAan- 

*3Pi4-- da ergo intermiffio cft: fi non Aeeedir, cam 
ciefccre dcfiit : fi ncque rcmifc fpMtur , 
tunc quoque , quamvis pejor ^ feli lamca 
oecafio non omittenda cft . '^ . 

- Fcre etiam ifta mcdicina , ubi ncceffiam 
eft , in biduum dividcnda cft . Satius tf 
^njm*, primum levare «gnim , deiiidepF 
purgarc , quam fimui omni vi effbfa -k 
tafie praccipilare . Quod fi in cura quf 
aqu« , quae intcr cutem cft , ita refponi.\ 
duanto magis ncccfle eft in faoguine &^ 
ipondeat? 

' M4tti v«r# is debet , fi totiuft cerpon; 
caufa fit ^ ex brachio: fi partis alicujus,a 
ca^ipfa partc, aut cene quam proximaj qiui 

Tom.IL nonubiqttc mitti poteft , fed in tempocibus; 

xoj, I. in brachits 9 iuxta talos . Nequc igooro , 
quofdam dicere , quam longiifime / fimgui- 
nem inde , ubi lasdit , efie mittendum ; & 
enim avetti matcrias curfiim ; at illa modo 

in 

f J>0 Nat.Hum. jxil. 4* De Venit xiix. 6^ 



C^t^ MBZklCtNA. m 

io idipfum» qaod gdnrator , er^ottu y Std 

'icUpfttin frlfiuB eft • pimtixiuo ointi; lociim 

.ptiaso cduarit : ex ukerioribitt tmem «n* 

teotis /aoguis fequitar , quatcoas cooittitur : 

5 ofri is fopprefltis tH , quia ooir tnlutur , 
me veoit quidcoi • Videtur taoieQ ufus ipfe 
docoifle , ii caput f fraAuia eft , ck brochio 
potius fangnioem mitteoduoi cA : fi «uod 
in htuoero ^ vitiuin dl , cx akcfio bracbio^ 

o cfedo > quia fi qiiid pafum ceiltttt , oppov- 
tttaioits hm partcs iniuiia fuot > quam qiiil 
iam male hd>cat • Avettitur qooqoc ioter- 
4iim. iaogais , obi alki {Wirte pconHttpeoa , 
aiia emittitur . defioit eninai flueie qua oo* 

S himus y kide obieftis quai prc^bfailt » alio 
datoitioese* . . 

Mittere autem £ftiifimoem cum fit cvpcr 
dit'i£fimum , ofuip habenti ^ tainen ignaro 
difficilUmum eft • JunAa enim eft Tcna ^x-Tonuff^ 

lo reriis , his ocrvi • Ita , fi oervum icalpelitts 101,10^ 
arri^r , fequetur nenronim g di/leotip , ca » 
^iic homidem . cnideiiter coofumit • At ane* 
na A ioci/a negue coir, ocquc £iaifctt : in?28;,a4« 
terdum etiam , ut faaguift vchcoMtttcr entm^ 

j pat , efficit . Ipfius quoqoe veox , fi {bne 

firaccifa eft , capiu compriouiotur , ocqoe 
isiogMioem emittunt • At fi umide fcalpeU 
lus demittitur , fummam cutem bccrat, ne* 
que venam incidit • Nonounquam etiam ea 
p laiat , oeque fiuUe . reperituc « im ttttltf 
res id diflkile. infcio ia«ioQ( > qnod perijE4 
laciUjaiiim eft< 

Jocidendik.ad mediom veaacftt.^SK qi^ 
cooa iaiqittis rerumpit ^ coloriBm .^im habif 

P tnmque 

. t jffiid^vivWofiaiuri^taAom ^jifkiHM. 
g D9^MorL%,%uj2. b ApbA vi. 18. i^ J. Dr 



«« A- CO » N. CELSt 2Jk % 

l8oj 7. tiHnqiw oportct anewlcrc . Nam fi is craf. 
fijs ft nittcr cft , vitirfus dl ; ideoque «till- 
«rcflfimditur: f fi rubct & ptllucct , iattfjK 
cft ; ca^c miiSo fanguinis adco non rpUM- 
cft ♦ ut ^riam noccat , protinnfquc is fop- 
primendus cft . Scd id cvcnirc aon potcft 
fub co mcdico , qui icit ex quali corjpore 
fanguts mittcndus fit « Ulud mafiis fieri £> 
let) ut acquc nigcr aflidtte pcimo dicpix^at. 
qnod quam^s ita eft t tamca fl iam fatis Ai- 1 
jtit , mpprimeadus cft : fempetqQe aate finis 
fiiciendtis cft^ quam * anima deficiat . 

0eligandumque brachimn ,^ (vMntimoSto 
expreflb es aqua (rittida ptntciilo ; & po- 
ftero dic adverfq medio digito veoa. ftww- /, 
da 9 ut rcccns coitus ejus rcfolfmr, itc^ ' 
rumquc faagttinem fimdat •/Sivcanim ^- 
mo , 6t€ fccundo dic faaguis , fn mfi\tt 
& nigcr iaitio fluxerat, &.rubcfe, & feWu- 
^ ccrc coipit^, fatis materiae dctraAi^ cft « 
atque ^uod fupcreft , fiaccrum eft : idcoqK 
prorinus bradiium dcligandum , habeadu» 
' ' que ita «ft , donec valeos cicatriaila fii 
qutt' cdcrrime in vena confirmatnr. 

' C A P. XL . 

De Sanguinis ietraQione per 
Cucuftifulas* 

UCU|IBITULAIIUM # vero duof! 

gctie^a funt i aeocum , & cocnetHD • JE- 

nca , akcra part^ patct ; alterii^ dattfis cft. 

TomJL CorncA* , alfcra pane acquc fattos , alcera 

142,8. foramcV"iiabet txiguum;.. ui ^saeiua ^ut^ 

men- 

' f Caf^* in' Mhenieum A mm a d tKL, t. r<^o. 
pag.'6o. ^ Satan. Mpbefius Ifag^* l. «MQp^aa. 
a Profp.Alpm.de MsdicMgypKiSi^ti. 



G 



mentatD ardens conjicitur , ac fi ps^ ^juf 

corpori apcatur , imprimiturquc , donec in« 

hairetf • Coroea , per fe corpori imponi* "^ 

rur r^iade , ubi ea parte , qua esiguum 
f Anmea cft , ore fpiritus adduQus eft , fu* 

0efque cera cavum id claufum ell , aeque 

itihiBrefck • Utraque non ex his tantum 

materias geneiibus , fed etiam es quolibet 

alio re^le fit. Ac fi castera defecetunt» cali-< 
o culus quoque aut pult^rius , oris compref> 

fiotis / ei cei commode aotatut . Ubi inhx^ 

fit, fi CQUcifa ante fcalpello cutis eit ^ fan*' 

mmem extrahit : fi iotegra eft ^ fpiritum • 

Ergo ubi matcria^ , qu8 intus eft ^ lasdit ^ 

S illo modo : nbi inftatio, hoc imponi (bl^^ 

Ufias antem ciKurbitulas prascipuus eft , 

ubi BOA in toto corpote , fed in parte aliqua 

vitinm eft , quam exhauriri ad confirman* 

dam valetndinem fatis eft^ Idque ipfum te* 
to ftiinooium eft 5 efiam fcdlpello faoguinem , 

ubi membfo fnccurritur 1 ab ea potiflimum \ 

pzrte f -qm jam iaria eft f efie mittendum : \ 

quod nemo cucurhitufam diverlas parti itfk^ ^Hti^* 

ponir , nifi cum profiifionem faoguinis eo 
t$ avertit ; fed ei ipfi 1 qu« dolet f qu^eque li« 

beranda eft. 

Opns-tfle cucurbitula pot^ id morbis 

longis (quamvis Sc iis jma fpacium aliquod , 

acceflit ) A^e corrupu matena , five fpiritu 
t^ mie, habeate • In acMtj^ ^uoqu^ quibuf- 

dam f fi levari corpus debet , & cjt veiu 

faagaineip mttti , ? ite$ noa patiuotuf ^ ld« 

qae aoxiUum nt iiMnas vebciBien$ , itf ma* 4 

gis tutuffl ; neqae ttoqiMHia pci^icah>f^m 

F a eft, 



V 



\ 



$4 A. CORN. CELSi UI.X. 

cA, etiamfi in medio febris xmpetu , etiam£ 
in cruditace adhibetur . Ideoque ubi faB^i- 
nem mitti opus eft , fi incifa vena praeet^ 
periculum efk , aut nobili in parte coqpori^ 
▼jtium eft , etiam huc potius confagiciH 
dum eft. cuq? eo tamen, ut fciamus ^ h ic ut 
nullum periculum , jta levius prasfidiuaii ef* 
tjfaij.fe ; nec poffe vehementi ^ malo , iii& mqi» 
vehemens auxilium fuccurrere, 

C A P. X 1 1. 

Dt DtfeQione. 

DEJECTIONEM autem antiqiti ri* 
riis mcdicamcptis , cjrcbraque aivi diN 
£tione in omnibus fere morbis oalitbMn^ if 
tur : dabantque aut nigrum verafroai, avt 
liliculam , ant fquamam «ris , '^*® ^^" 
ik x«XxS Gncci vocant ; aut la&Mat mi- 
rina: f ^'^^ s ^ujus gutta pani adjefta a\MiQ* 
de purgat ; aut iac vei afinioum ^ vd bs- 9 
bulum , vei caprinum , eique falis paulum 
adjiciebant , decoquebantque id , & , fubb' 
tis his , quae colerant , quod quafi femm 6 
pererat , bibere cogtbant . 
^t>25. Scd. medicamenta ftomachum fere ht-x^ 
dunt. Ideoque omnibus catharticis al6e m^ 
icenda eft . AIvus ' fi vehementius floit , 
aut fiepius ducitur, hominem infirm^. £iw 
go nunqui^ra io adverfa valetudine taiedi* 
camentum ejus rei caufa rede datur , ta&^ 
tkbi is morbus fine febre eft . ' Ut cum vcn* 
truQr nigrum, aut atra bilevexatis, autcua 
37,1;. a triftitia infaiiientibus , aut iis , quoruA 
^77}33-ncfvi ptrtealiqua refoluti funt, datur.. Ar » 

ttbi 
b Dt Artexiii. 16. Erafm. Adag^ mzlo no* 
do . Qhtyf, ad Cenef, cap. x. HomiL vx. f -P^" 
tift, pag.%4%, , a /. Diat.xxiiuxo.Delnf^nm^ 
f VI. y. de v/fl» Acut. Ivi. 



C^ta. MED.ICIn\« 85 

vhi febres funt, fiitius eft ejus rei caufa cibos 
- potionefque aflutncre, qui liiiiul & alant^ & 

j ventrvtfi molliant . Suntque valctudinis ge«. 
iieni> quibus ex laAe pureatio convenit* 

]f a. De Alvi JuBi999e. h Tm$.tU 

Plerunque vero aivut lotionibus ducenda ij^^*^ 
eft . quod , ab Afclepiade c quoque fic vitu- * 

peratum , ut tamen iervatum fit ^ video ple* ^9% 7« 
runque feculo noftro , prsteriri . . Eft auiem 

o ea moderatio , quam Is fecutus videtur « a* 
ptiflima. ut neque ikpet medicina tenretur, 
& tamen femel , vel fnmmum bis 5 non 
omitcatur , fi caput grave eft $ fi oculi cali- 
gant \ fi morb^s majoris inteftini eft ^ quod 

1$ Graeci «ax^ nominant , fi in imo ventre , 
aut in coxa dolores funt ; fi in ftomachum 
qaaedam biliofa concurrunt , vel etiam pi« 
tuita eo fe , humorve ali^uis aquz limi^ 
lis confert ; C fpiritus difficilius redditur ; fi 

-ao nihxl per fe veoter excernit; utjque, fi juxu 

Suoque &WUS di , & inrus remanet; aut fi. 
eiroris odorem nihii dejiciens aeger ex fpi- 
riru iiio fentit '$ aut fi comiptum eft , quod 
^ excernitur , aut fi prima jnedia febtem non 
f fuihiiit X aut fi fanguioem mitti , cum opua 
' fit y vires non patiuntur 5 tempufve ejus rei 
-; ptsteriit ; aut fi multum ante morbum aJi^ 
"'. qiiis potavit ; aut fi is , qui faspe, ^vel ipon- 
te , vel cafu purgacus eft , fututp ba}>et a^ 
-o vum fuppreflam. Servanda vero illa iunt,ne 
antc diem tertium ducatur : ne ulla crudi* 
^ tate fubftante r ne in corpore infirmo , diu* 
- que in adverfa valetudine exhaufto : neve 
in ^o , cui fatis alvus reddit quotidie , qui-> 

F g vc 

b Pltaarcb. de tuendJ^alet*f.%i%^ e Plin. 
XXV 1. 2 . t CrMt»nJCw/!lia Med,fxcd. S^ciQhif^ 



/ 

d$ A. CORN. CELSI 

^ tktti liquidam habet : neve in ipfo ace^f. 
iionii impetu , quia , quod tum inturuHi eft , 
^l^o coiitinetur^ regeftumque incaput» nuU 
to gtavius pericuium efbcit . Pridie vcro 
abftinere cfebft sger » ut apcus talicuratio- 
lii fit • Eodem die ante j aliquot horis , a- 
qua^tti cakidam bibere, ut fuperiores cius par* 
tt& tfutdefcant 9 tum immittenda io alvuip 
eft , fi levi medicina contcnti fumus , pura 
I Tom.r/. a^ua; fi paulo valcntiori , muifa ; fi leni} 

\l 192,25. aqua, in qua foenum graccum , vel ptifaoa, 

! vel nalva decoQa fit : fi reprimendi caufa , 

i TomJLtX t wbenis. Acris autcm eft marinaaqua, 

! ^9h^ vel alia fale ad)eAo ; at utraque dccoAa 

9271 6. cOm^fKxlior eft , Acrior fit , adjefio veJ oleo, i 
I Vel nitro, vel melle quoquc . SiMcnoreffy 

eo plus extrahit , fed mlnus f$cik fuftinc- 
tur . Id quod infiinditur , nequt b\%\dum 
fcffe oportet , neque calidum i ne ^Yiciutro 
hi6do Ixdat . Cum infiifum eft » quantVDy 
fieti pDteft , continere fe ia ledolo dcbet 
zger , nec primae cupiditati dejefbionis p 
finus cedere ; ubi necefte eft , tum detzir 
defidere • Ferequc co modo demptsi ra» 
ria i fMperiorlbus partibus levatis , morb^^ 
ipfum mollit. Cnm vero , quotiens res c» 
git , defidendo aliquis fe cxbaufit , ptnii^ 
per debct conquicfccrc ; & , ne vires W- 
ci^nt , ntique co dic cibum afiumcne , ,qui 
j^lenior , i^n cKiguus fit dandus , cx rttioQeK 
tius acceffioois , qu« eape^bitur | aut i& 
' "^ ifittu noti erit , •ftinari c^ortebit • 



CAP. 

, t Pfo fkifyh knria , fic Plin. xivi, c- 10. 
Wytii.TOWMf quafw htfhs vtnttfm exci$an- 



/ 



<7^.43. .MI^UIC^^A. 9j 



De VomhM, a 



%9,%u 



AT vomitus ^ ttt ia £ecunda ofioque v»- 
ierndine («peneceflaritis.biiiafis eft.; 
6c etiaro in ki» 0orbis » qtios biiis coaci- 
taiut • Erga oiQnibiis, ^ai ante 6bres bor- 
rore 8c treaiore vexanmr : OQDibu^^fui cho- — ^^ 
lera laborant : omaibus etiam cuflft qua- 
to dam bilaritate io&Bieiitibus ) & coinitiali i8j,ia 
q»oque morbo oppreffis ncceibciu^eft t Scd ,. 
ii acuius mort^us e^ ,. ficut io cbolcia \^ 
febris cA ^ inter rigores , afjperipribvs aie- 
ditamcn tis opus non eft >• ficut io ckiedi^ 
XS nibus quoque (upra didnB eft . Sati£)ue 84, ]r. 
eft^ ca vomittts caufa fumi» qus fiuiis ituo^ 
que fimieRda effr propofui « At ubl loiigi 
valcAtefquc morbi fine fiebre (iint « ut co» 92,4. 
mitialis. aut infania , veratra quoqu(e albo " 
%o utcodum cft • 1d ncquc hieme , aeqoc cfta* 
te tcAe daturr optimei Tcre : toierabiJitef , 
aamfflflo . Qui/quis daturus crit v-id agare 
ante debet » ut acccptnri corpus ^ huovidiu^ 
fit. liind fcire oponct , omn^ ejufmodi me- 
%f dicameotumi quod f potui damr ^ aoii fem* 
percgris prodeflb, kmperrianis aocere* -^ 

CAP- XIV. 

D9^r7(Sof9€. a 

§0 'TX E friftione ' vero & ^atioiif wkmTomJf* 
jL# muita Afclcpiades 1 taaquam : invrn- xp6,so. 
tct eisis , ^ pbfiut ia eo voluisine , quod 
CoBunoaium Autiliomm infcripfit f at » 
Cian trinm tantum iaccret flMaiioncai t 

F 4 hujus : 

: a Hifpoirat. T. ^ >^..<$ i« iH* Dt Dimt. 1 v. 
b Aph.iv.\:^. ^Vomitui,. cApi.ll^6^$^A6% 
a OnAif/. Mtd^CotlcB. vi. ij. 16. 17. 18. &c. 
b Plif§. XXVI. g. MincHtr4t Artt Cymn^ i. 7. 



e» A. CORR CELSI IJS.%. 

TomM. bnjus & vini & geftationis ^ ramen mjrxi* 
t9S)is*niaai ptrcem in hoc coofumpfcrit • Ofortet 
" "" autiea aeque recentiores viros in his frttn- 
dare > qiiai vel repererunt , vel reAe fcam 
funt ; & tamen ea , quc apud aatiquiones j 
aliqnos pofita funt , authoribus fuis redde^ 
te • Neque dubitari poteft, quin latius qui* 
dem y It dilncidiusi nbi & q|iiomodo fri^o» 
ne ntendum eflet ^ Afclepiadts prgceperit ; 
,148,10. nihil tamen reperit , qucKl non a vetuftifli- i 
54^1 1 8. mo authore Hippocrate paucis verbis coq« 
prebenfum Ct: qui dixit» Fridione, fivehe. 
mens fit| c durari corpns: fi lenis^ maUiri : 
fi nralta , minui : fi modica , impleci • &s 
qnitur ei^, ut tum utendum fit , oim anr / 
adftringeMum corpus fit , quod flMas e^: 1 
aut moliiendum , ^uod induruit : Mot dig^ 
rendum in eo , cui copia nocet : ant akn* { 
dum id, quod tenue & infimmm eii. 

Quas tamen fpecies , fi quis coriofiit u 
cftimet ( quod iam ad medicum non perti* 
net > fiicile inteliiget , omnes ex una ca«(t 
pendere , quc demit • Natei & adftringitr 
aliduid , eo dempto , quod interpofitum , t 
id Jataretur , eflecerat: & mollitur ^ eo d^v^ 
traflo, quod duritiem creabat: & impletur, 
non ipfa firiaione , fed eo cibo , qui poftei 
nfqut ad cutem , digeftione quadam reiaxa- 
tam , penetrat . Diverfamm vero rentm iM 
modo canfii eft. ^ . jo 

Inter ua^ionem autem & fri&ioacm 
mulrum intereft . Ungi enim ^ leniterqix 
pmiaaart corpus , etiam in acuris & tccen- 
tibus morbis oportet ; in remifilane tamen , 

& 

j^Jtn.mm.xUi.^. ro. Orikrf. f^pf.i.^ 
P/M.xirits.4. 



7a/.ti^ M£DtCINA. 8» 



5c ante cibna . Lon^t^ vexo friAione uti | 
leque in acutis morbis^, ncque iiicrtfceoti^ 
>iis conveffit ; pnBterqiiaiia cinn pbmetkif 
'omnus ea ^Mritur • Amat autem hoc au^ 
ciliitin valefudo longa , & jam a primo im* 
>en] inciimita . Ne^ ignoro ^ quolclam di* 
^re , omne ainuhum neceflarium eilc in% 
refcentibus morbis, non cum jamper fe fi» 
iuntur . Quod non ita fe iiabet . Poteft 
nim morbtis , etiam qui pcr fe finem ha* 
^iturUs eft, citiu^ tamen adhibito aiuiljo 
;olti » quod duabiis de caufis ne#eflarium 
tft: & ut quam primum bona vaiotudocoih» 
tlngar ; Sc ne nM>rbtt8 > qui remaoet ^ ite^ 
nim , quamvis levi de caufa , cxa(ipetemr « 
Poteft enim morbus minus gravis tfle » 
quam fiterit ; neqtMi kleo tamen foivi ; fe4 
reliquU quibufdam inbflcrere , quas admo> 
tu^ ^liquod amilhnn difcmhit • 

^ed ttt , levata quoque adverfa valetndi- 
ne 9 reAe friAio adfaiDenir ; fic nifnquam 
8ifhibea<te eft fsbre increfoente : verum » ^ 
fieri poterit » cum ex toto coipus ea vaca* 
bit; fin mimts^ terps cum ea remiferit • Ea- 
deili autem modo in t<^s corporibus cflfe 
debct , ttt tum^ infirmus aliquis impleodus: 
cnodo io.-^tibus; aut quia ipfa ejus mem* 
Jbri imbecillitas id requirit , aut quia aite» 
xins • Nam & capitis a ioogds dolores ij^os 
'fri£lio ievat ; non in impetu tamen doloris : 
JBc. meinbrum aliquod refoiutum ipfius fi> 
Aione confirmatur , Longe tamen fiepiiis 
afiod- peffrieandum eft , cum aliud doiet : 
■a^zimeque com a fnmmis ; aot a mediit 

patti* 

d JbrHmmt d% DfMT.Gimr. x. i« - 



i 



99 ' A- CORN. CELSI lifc 

pareibus corporis evocare materiam vol 
imis ; ideoque extremM partcs pcrfncftoifi 
Ncque audieadi funt ^ qui immero finiunt 
quoties aliquis perfricandus (it . Id eoi 
ex viribus hominis colligendum eft • Ut 
quis perinfirmus efl , poteft iatis cttc quii 
ottagies : fi robuftior , poteft duceaties c^ 
laciendum , inter utnimque doinde , pn 
tires funt • Quo fit , ut ctiam ininus d 
in muliece , quam in viro : minus fa-pe 
puero , vei lene , quam in juvc^ne ^ mac 
dimovendsi fint • Deniqne » G certa. m^ 
^rfricantur , multa vaientique fiicatios 
opus -eft . Nam neque totum corpus jnb 
mari cito per partem poteft., & c^$ e 
f uara plurimura materiaB dieeri , Bve jpihm 
membrum , five per id aliud Jffftiiuis . At , 
^ ' totius corporis imbecillim Vi^nc ona- 






tionem per totum id exigit , \)Uv\ot efi i 
debet Ac lenior f ut tantuounod^ fummasi 
cuteai emoUiat , quo &cilius capas a & 
centi cibo nov2 materidB fiat. In maliiitf 
cgnxm efle teflatur ,, e ubi extei;ior pactf 
porisfri^t, interior cum fiti calec » c^ 
5$, 22. pra pofui • Sed tunc quoque uniwm v^^^ti 
Aioac prsfidium eft . quc fi dJorem eroft' 
vit, poteft alicui me^icinas locuJO £»ccit. 



CAP. XV- 

ESTATIO fuoque longi* . & iafl 
inclinatis morbis aptiflima eft • titi 
lifque eft & bis corporibus , quas /ai 



G 



e Aph. tv.48^ a arib0f.CQlLhMk*x\.%\ 



y 



[T^^lS. MEDICINA^ yi 

cx toto fcbrc carcat , fed adhuc excrceri 
per fe non polTuot ; & his , <}uibus leotc 
Knorbonun reliquix rcmaneot , ncque aiirer 
didunrur. Afclcpiades ctiam in recenti ve« 
^ntmcniii^t , prxcipueque ardente febre , 
zd di/cutiendam eam , geftatione dixit u- 
'^ndum . Sed lii pericolofe fit > meliufque 
Ki quiete eiufmodi impetus fuftioetur • Si 
l^uis tamcn b expcriri volct , iic experiarur , 
.li lingua non erir afpcra , fi nullus tumor , 
nulla duritics , nuUus dolor vifccribus , aut 
capiti , aut prascordiis fubcrit • At ex toto , 
nunquam geftari corpo^ dolcnt debet , five 
id in toto , five in parte eft ; niC tamcn fo* 
lis nervis dolcntibus ; neque un^uam in- 
crefcente fcbrc , fcd in remiflione ejus . 

Genera c autem geftationis plura funt : 
qvkx adhibenda funt & pro viribus vxf^ 
que , & pro opibus ; nc aut imbecillum ho» 
D minem nimis digcranr , atit faumili defint • 
Oeftationum ieniinma eft navi, vel io poc- 
tu , vei in flumine i vcl Jeftica , auciita* 
tntiQi acrior, vehicuto; vehemencic:, in zX^TotnJli 
to mari f navi. At^ue has ipfe & intendi& iypi2« 
; ieniri pofliint , Si oihil borum eft , fufpen* 
di lediis debet , & moveri • Si ne id qtti- 
dem eft, at certe un) pedi ledi fulcimentttm Xoivf JI 
fubiicieodum eft , atque ita JeAus huc & ij2,8. 
iliuc manu impellcndus • Et levia quidem 
) gcncra exercitatibnis infirmiftimis conve* 
niunt: Y^l^ntiora v^ro his, qMi iatn pluribus 
dicbos febre liberati funt ; aut bis , qui gra* 
vium motboTum initia 6c fentiunt , ut ad* 
huc fcbre vacent ( quod & in labe , & in fto« ' 

machi 
b Onb4. NMk. Coil. vi.ij, c Oribaf M^ 
dic.ColL\\.%i. ^ Glog. 



A 



^t A. COR.N. CELSI lik 

machi vitiis , & cum aqua cutcm fubiir, 
interdum in morbo regio fit ) aut abi q 
dam morbi , qualis comitialis , qu^is mi 
871 18. iiia eft, fine febre , quamvis diu , maiKB 
In quibus affeftibas ea quoque genera em 
citationum neoeflaria fiint , quas compcchc 
dimus eo loco f , quo , quemadmodum i 
ni y neque firmi homines fe gererc debefli 
ptascepimus • 

c A p. xyi. 

De Aiftimntia . a 

BSTINENTIJE vero dud geoeJ 
funt • Altemm , ubi nihil aflumir g- 

fer : alterum , ubi non nifi quod oportct . 
nitia morborum primum * iuacm , Gtim" 
que defiderant : ipfi deinde inorbi » modc- 
rationem , ut neque aliud quam ti^cAit , 
ne^uc cjus ipfius nimiura furoatui • ^^^ j 
14) ;j* cnim convenit juxta inediam protitias fr^ 
tietatem elfe . Quod fi fanis quoque coe 
pdribus inutile eft , ubi aliqua ncccffitu» 
mem Iteit^/^quanto inutilius eft infirmo,!^ 
dum sgro } Neque ulla res b magis zif- 
iaborantem , quam tempeftiva abftxnesci ^ 
Intempcrantes homines apud nos , fibi ^ 
tempcnra , modum curahtibus danc • Ri^' 
fus alii , tempora medicis pro doao reffiii* 
tunt j fibi ipfis modum vendicant . Liberi- 
liter agere le.credunt , qui crtera iUoniiB^ 
arbitrio relinquunt , in genere cibi b*bm 
funt \ quafi qusratur , quid medtco licest • 
non quid asgro falutare fit . Cui veheine^ 
ter nocet , quotie^ in ejus , quod aflumim''» 

t hib. I. r.i.a. a Sotm. Efhef. Ifag. csf* X' 
• Hipp.de yet.M.T,xv.ff.io. b PIin.%xviiu¥ 



Up.tj. MEDICINA. fif 

rel tetnpore , vel niodo , yel genere peccav 

C A P. XVII. 

i 

SUDOK duobus modis elicitur ; aut fio* 
co calore, aut balnco • Siccuf caJor eft, 
c arens calids, a & laconici , & clibaoiy 
c quarundam naturalium fudationum , ubi 

terra proiufus calidus vapcu: asdificio . in- 
luditur, (icut fuper i^ BaDas in murtetis ha* 
>einus . Praeter hsc » fole quoque , & ezer* 
:itatione is movetur . Utiliaque hsc^geiicra 
unt 9 quoties humor intus nocet , ifque di> 
;erendus eft . Ac nervorum quoque qva^ 
iam vitia fic optime curantur • Et.cctera 
in€rmis poiTunt convenire : Sol , & exetci- 
tatio tantum robuftiotibus ; qui tamen fine 
febre , vel initio morbi , vel etiam noa 
gravibus morbis tenenrur . ■.Cavendiim au- 
rem eft , ne quid faonim rcl in c febre , vel 
in cnidirare tentetur. 

At balnei duplex ufus eft . Nam modo , 
lifcuffis fisbribus ^ ioitium cibi plenioris ^ 
irinique firmioris , valetudini facit -, modo 
febtem ipfaoi tollit • Fereque adhibetur ^ 
ubi fummam cutem relaxari , evocarique 
corruptum humorem , & habitnm corporis 
murarL expedit . Antiqui timidius eo uto- 
bantar : Afclepiades d audacius • Neque ter* 
rere autem ea res , fi tempeftiva eft ,. debet * 
at ante tcmpus , nocct . Quifquis &bre li'> 
beratus eft , 'fimuiatque ea une die non ac- 
ceftir^ eOy qui proximus eft ^H tempus ac- 

ceflio- 

a ABtius Thr. LSerm. lU. p. b Alii Baias , 
Hor^r. Epifl. xv. /. i. Ovid. de A.A.L.I* Cajfio* 
doT. Var. L ix. 6. c I. dt Mari. MhI. Ivuu l^ 
d P//«. xxvi. J. 



c 



96 A.'CORN. CILSI U 

oninjbut- cominune eft « diflcrere U , ^ 
vel prscordia oaerat, vel teuces llcuiai] 
vel m aliquo membro nocet • ^ Qumate 
tem qnoque utendum fit , in ipCs mfn 

rura generibus dicetur* 

C A P. XVIIL 

• J^ dbi^ potionefvt^ mut valemtiT^ sm 
mediie^ aut imbectUa materi^ fim. 

U M de his diAum fit ^ quc dctrah 

do juvant : ad ea veniendum eft , qi 

nos aiunr , id eft cibum > & potiooc^ 

Hcc autem non omnium tantum JDOfb 

rum y fod etiam fecunds valetudiois com 

munia praefidia funt • Pertiaet^iie ad rem , 

omnium proprietates nolle : pnmum , uc /i- 

4^ 4* m fciant , quomodo his uttutur : deio^c^ y 

K7>}o* ut exeqocntibus nob» moAoran co.ta.u^ 

18,12. oes , hceat fpecies rerum , quB atCamendrj 

neceirario emnt, fubjicere: neque nmtttkf 

fubinde fin^ulas eas nominare. 

Scire igitur oportet , omoiA IquaiSf 
qu»que ex fiiunentis panificia fuat ,p 
ns valentiflimi efle ( vaientiflimuni voi»> 
quo plurimum alimenti eft : ) irem ^i 
animai quadrupes domi natum ; ofluxs 
grandem feram » quales fiint caprea ^ cen^ 
#per , onager ; onmem grandem avcm , (p^ 
Its fuAt anfer , ic pavo , & grus | ostke 
belluds marinas , ex quibus cetus ieft ^ ^ 
[Ue his pares funtt itcm. mel , & caiauS' 
2uo «inus mimm eft, opu$. pifioriuni f»* 
lentiflimum efle , quod ex firumento ^ mJipc i 

snelle, cofi» a coaftat . In mcdii^ vcp9 a>c 

feria 

4 ADkmtxuio* 



que 
Qu< 



:* . .Aii5- 



reria nninei^ cx olcnbns dcbere «a ^ quo. 
^nuxi.: ladices , ycI bulboft iiffiiiiiiincm x ez 
-qaadnfpedibus , leporem : aves omiies a mi- 
xumia ad phoenicopeenim : itev pifces o- 
2xme$ , qoi falcm ooo patiuatur ,* (bUdive 
Alimtnn . ImbecUliffimam vero materiam 

eHe , otmM olua , & quicquid in caulicuio * 

nafcitur , qualis eft cucutbita , ic cucumis, 

& capparis, omoia f pooia ,, Qleas,qocbleas, 
itraique coachylia. 

Sed qoamvi& hsreita difcreta fiat , tamen 
e^ain^ , qux fub eadem fpecie funt , magna 
«fifcrimina lecipiont ; aliaque res alia vel 
valeatior eft, vel iniirmioT . Siquidem plus 
alimenti eil in pane, quaminuUo alio. Fir* 
inias cft & trxticum , quam miiium : idipfum ^ 
quaw bordeum : 6c ex tritico firtniffima fili- 
go ; deinde fimila ; deinde cui hihil ademo 
ptum cft , quod c durivtfn Grsci vocant : 

3 infirmior eft , ex poiiioe; infirmiifimus, ci* 
barius panis, Ex Jegominibu^ vero valentior 
faba j vcl ieoticula, quam piAum. Ex ^ oie- 
ribns vaieocior rapa, gapjque^JkonMies. bul-> 
bi' ( in quibos cqpam quoque , fi allium nu* 

r mero Xqoam paftinaca ,. vel qua? fpeciaiirer 
radicula appellatur. Item 6rmiorbra/nca,& 
beta» & porrupi., quam laduca , vel cucur* 
bka , v^f afparagus. . At ex (ruAibus furcu* 
lcrum valeotidres uvs , ficus , nuces , p.al* 

1 imfte , quasque poma, proprie nominat\tur • 
Attpt tx his ip6s firmiora , quS' fuccola » 
quam qns fragilia fuot . Item ex, his 4 av> 

* bos^ quae in media fpecie fuot, vMentSores 
cx y quas pedS>us , quam quas volatu magis 

G nitun- 

♦ Piiri».p,a8aa%.d-a87. ildJiht. bff 

J)e Diitt. X. X. A^hen. Deipn. 171. ^o. pMg. xi^% 
c Liem ibid. cnf. 28; d Ih DiMt. xxiv. 
e J/. Diitt.x^w, 



pt A. CORN. CELSI 2J^.± 

ninintuf : & cx his , qu« volattt iAuwt , 
firrtiom fimt grandiores avc$ , qaun 
t« , ut SccduU & turdus . At^oc « 
quc , qu« In aqua dcgunt , lcviotem 

Erasftant , qutm quas natandi icieiitia.tti 
abcnt . Intcr dofflefticas vero 4|tttaxlrup^ 
dc8 , kvifliina Aiilla cft ; graviflUba » haho- 
ia . Itcmque ec fctis , quo maius quodqK 
animat , co tobuftior tx eo cibu^ cft . / 
Pifciumquc corum > qui tt media aiaceria 
funt , quamvis maiimc utimur , tameti gra- 
viflimi fimt ; tum cit quibos taUaniatts 

Juoquc fieri tioflbnt , qualis lactmis dh ; 
cinde hi) qui^ quamvis tcncriolesi tamen 
duri funt , ut aurata , corvus , fpms, ocu- i\ 
lata \ tum plani : poft quot «wa» leirkm 
funt , lupi , muiliquc j & poft Vw» \ omtic^ 
faxatilcs. 

Neque vcro in ^eneribin ferui& tantum- 
modo difcrimcn cft , fed etiam in ipfis :f 
quod & i^tate fit ^ & membro, & felo,# 
coeio , & habitu . Nam quadruped vel tm 
animat fi laAcns eft ^ minus alimenti p 
ftat : itemquc quo tencrior pultus colior» 
eft . In pifcibus quoque media stas « f»)^ 
quc nondum fummam magnitudinetii '» 
plcvit • Deinde kx eodem fue , ungtilie , v^ 
ftrum , aures, ccrcbcllum. Ex agfio, ho^ 
ve , cum pctiolis totum g capctt aliqtisiiilD ^ 
quim cietera mcmbra , leviora fimt ; adeo f 
Ut in mcdia matcria poni poflint • Ex avi- 
bus , colla , alaeve rcAc infirmiflimtt aimai- 
mcrantur . Quod ad folum vcro pertiocr , 
frumentum quoque valentius eft colliaiim , 

qaam 

f Ih btm, xtix. g if. JOimuxtt. a* 



-i^i T^y^ 



eap.tk MlSDlCtU A. >> 

^mm tampeftre . Leyjor A pifcis inter faxA 

editii^ , qnam in areha ; levior in areri^ « 

qtiftm in iimo . Quo fit , ut ex ftagtioi Vel 

Imcq 9 vd 9 flomine eadM geaera gr4vi6rt 

• Bnt • Leriorque « qui iii alto 5 ^jilam qui in 

VAdo vivit • Oo^ne etiam ferum i animal 

domcftico levius t & quodcumque liUmido 

ccelo i qttaiki ^tfod ficco natum cft * . Deiii« 

de eadem omnia pittguia » quam miicra ; r^ 

eetnia « quam (Ufa ; nova , qUltfa retufta « 

l^lns alitneftti habent , Tum tcs eadem ma- 

gts alif jtimlenH > quam afla i tnagis afla 4 

qoMtn frita. Ovum dutum valentimnls ma« 

teriai eft ; molle ^ vtl fotbile ^ iitibecillifti- 

tktae 4 Gtimque patlifiCiA oiilnisi finhifllmA 

litit , elota tatflea qtuedam geneta (tnmenti/ 

Ut altca , ttfti, i ptifana ^ vel et ii£dcm fa-» 

^a foTbitit) , vel pulticula ^ & aqua qndqiie 

inaden^ ^tiis^ ittibeciltifnmis anntraienri 

D pofeft^ 

£t porionKnis Ve#d ^ qii^^dqu^ tx fiii« 
iiidaro fiiAi eft ^ itemque iac ^ mulfum , dc<» 
fiitttim, paltiidi^ rinum aut dulce, antvehe« 
mens | ^ut ttluftUm i aut tttagnas vetufbitis # 
t valentifiimi geUeris eft^ At acetum^ &2dvi- 
num quod f jMUicbrum ^nnorum ^ veJ iiufte- 
Tumi vel piugUC eft.^ in media liiatefia eft. 
ideoqne infifmis UunqUam eju^ geueris darl 
jebet. Aqua dikltiium imbeCiliif&mii eft« FtT'' 
d ffiidrque et fhimento pi^ti<t eft ^ qud finMiu^ 
fidt idfum ^mentum : fituiior et eo vitio 1 
qnod Wo fol6 , qttani qnod icitui i qoodque 
temperato Ctelo^ quatt quod aac uitttahumi- 
do^ aut nimis ficcoi ttimiumqix! aut f^ido^ 

G i aut 

b it Ibiitt. tiit. ^. AiMdui Jbiifm. VI t. 
M$. i IJ.i)jirr«xix.i. k tl.Du9t.tX4 ifa* 



i^ A. CORN. CEt.SI .1^6.^' 

aut calido natam cft . MulAira , quo plus 
mcllis habet ; dcfrututn , quo raagis dccp^ 
aum 5 paflum , quo cx ficciorc uva cft , co 
valcptius cft • t Aqua lcviflima / pluviatilis 
cft ; deindc fontana , tum cx fluminr, tum 3 
cx putco; pofthaec cx nivc, aut glacic; gra- 
vior his , cx lacu^ graviflitoa , cx paludc . 
Facilis ctiam , & ncccffaria cognitio cft na- 
turam cjus rcquircntibus . Nam lcvis j pon- 
derc apparct ; & cx his , qua: pondcre parcs 10 
funt , eo mclior qu«que cft , quo cclerius ^ 
& calefit & frigefcit ; quoque celcrius ec ei 
kgumina pcrcoquuntur.^ 

Fere vero fcquitur, ut,quo valcntior giMB- 
que materia eft , eq minus facile conco^u^- 15 
tur ; fed fi concofta eft , plus al^* laquc 
utendum eft matcri« gcncrc pro ^itibus i 
snqdufque omnibus pro generc fumcndus . 
Ergo imbecillis hominibus, rcbus infitmifli- 
mis opus cft : mcdiocritcr firmos , mcdia ma* ^ 
tcria .<q)time fuftinct : ?f rqbuftis apta vali- 
diffima cft . ^lus dci^dc ^liquis affunQcir 
ex levioribus poteft : in his magis , qua^ » 
lcntiffima fuot , tempcrarc fibi dcbct , 

C A P. XIX. ^ 

j^iC natura ac froprietas cujttfyu^ 
rei fit , qua vefcintur . 

NEQUE h«c fola difcrimina funt *, 
fcd . cciam alis rcs . boni fucci , ali» J^ 
mali funt ; 2 quae tvX^fia^ , & it^iTcji^ Qtx^ 
ci vocant : ato lcncs , alix acres : aliae 
craffiorcm pituitam in nobis faciunt , alia; ~ 
tenujorem i, aliaK idoncsp fnnt ftomac/19 ^^ 

aliz 
t Afusbonit mal^eve figna enumerantm a Qa^ 
Jaub(M(k in Athenzum Animadv. L. ir. cap^j^ 
i Pallad. R.R. I. 17. Colum. de R.Jt, /, 5^ . 
* Api.V.%6. 



B 



alJc alicDS : Itemque alias inflanr , aliae ab 
Jioc abfunt : alis cakfilciiint , alis refriec* 
Tant : aJias fiiqile in ftoniacho aceicunt) aJi« 
non fiiciie intus corrumpuntur 3 alis mo^ 
5 veQt ahmm , alias fupprimnnt : aiis citant 
urinam, alise tardant: qucdam fotnnum qxh 
vent , qtMedam fenfus excitanc « Quae omoia 
ideo Qofcenda funt ^ quoniam aliud alii ^ 
vel corpori , vel vaietudini ^ convenit • 

*^ C A P. Xt. 

De itSj qua boni fucci 'fimis, 

ONI fiicci funt, tdticum , filigo, aji-» 

ca, oryza, amyltuD, tragum, ptiiana^ 

15 4 iac, cafeus tnollis , omnis venatio, omnea 

aves , qus ex media materia funt : cx ma- 

ioribus quoque hs , quas fupra nominavi* 

mus t medii inter teneros duro&iue pifces , 

ut txmllus, & lupus: olera, laAuca, urtica, 

%o malva, cuoumis, cucurbita , porrulaca, co- 

chlcae, pailmui^ : ex pomis quodcumque ne- 

qiie acerbum , neque acidum eft : vioum 

dulcc , vei iene , paifimi , defrutum , olec , 

J|ti^ve ex his duobus in alterutro fervatai 
^ uilt: t vulvat, roftra, * trunculique fuum, 
omnis pinguls caro , omnis gltttinola , omoo 
)ecut, ovum forbile. 

C A P. XXI. 
^^ . He bis, quM mali fucci funf . 

M,A L I Vero fuc^i f«nt , milium , pa- 
nicQm 5 hordeum ^ lcgtmiiQa , ;caro 
domeftica permacra , omnifque caro falfa ^ 
omne a falfamentum , gatum , vetus ca* 

G j feus, 

a Voff Jt.R.tl.w. t ^^*»- Mp^Li. Bf. 1 j. 
* in Tjnron. notif occumfvox TruncNJius /. t&j4 
a Athcn. Dcifn. lUp c. iup^i* 1 16. 



A 



9% A. COR.N. CELSI LiS. x. 

machi vitiis , & cum a^ua cutem fubiir, & 

intefdum in morbo rcgio fit ) aur ubi qui- 

daoi morbi , qualis comitialis , qualis infa* 

87,18« iiia eft, fine febre , quamvis diu , manenr* 

In quibus affeftibos ea quoque genera exer- f 
citationum neoeflaria fiint , quas comprehea» 
dimus eo loco f , quo , qucmadmodum fa- 
ni , neque firmi homines fe gerere debent, 
ptaccepimus • j 

C A R XVI. ^ 

De Abftimnua . a 

BSTINENTIJE vero duo genen 
funt . Altemm , ubi nihil afluniir x- 

fer : alterum , ubi non nifi quod oporter • i] 
nitia morborum primum * famem , £rlni' 
qne defiderant : ipfi deinde morbi > modc- 
rationem , ut neque aliud quam eipedit , 
neque ejus ipfius nimium fumatur . neque 
t4) ; J* enim convenir juxta inediam protinus ft- ^ 
tietatem elfe . Quod fi fanis quoque cot- 
p^riblis inutile eft , ubi aliqua neceffitas fr 
mem 1beit^'quanto inutilius eft infirmo , o^ 
dum sgro f Neque uUa res i magis adjnvii 
laborantem , quam tempeftiva abftinentit . ^S 
Intemperanres nomines apud nos , fibi cibi 
tempora , modum curahtibus dant . Rur* 
fus alii , tempora medicis pro dono remit* 
tunt f fibi ipfis modum vendicant . Libera* 
liter agere le.credunt, qui crtera illomjn 3^ 
arbirrio relinquunt , in penere cibi libcri 
funt > quafi quxratur , quid medico liceat , 
non quid xgro falutare fit . Cui vehemei»- 
ter nocer , quotie^ in ejus , quod aflumitor ^ 

vel 
t Lii. I. r«i.a. a Soran. Ephef. Ifag. caf. x, 
* HifpMy€t,NLT.xy.n.to. b P/i;f.sxviii^ 



C4i>. 17- MEDICINA. jj 

vcl temporc , vd inodo , vd g«icre pccca> 
tur- 

C A P. XVII. 
De Sudofe* 

5 * 

SUDOR duobus modis clicJtur ; aut fic* 
co cak)re, aut balnco . Siccus calor cft^ 
& arcns calids, a & laconict , & clibaniy 
& quomndam naturalium fudationum , ubi 

3 a terra proiiifus calidus vapor zdificio . in- 
cluditur , ficut fupcr i. Banas in murtetis ha- 
bcmus • Praster hzc , fole quoque , & ezer* 
cirarione is movetur . Utiliaque hiec igencra 
funt , quoties humor intus nocet , ifque di*> 

; gerendus eft . Ac nervorum quc^ue qu»* 

dam vitia fic optime curantur • Et.cstaa 

infirmis poffunt convenire : Sol , & cxerci- 

tAtio tantum robuftioribus ; qui tamcn fine 

fcbre , vel initio morbi , vei etiam noa 

> gravibus morbis tenenrur , Cavendttm au- 
refli cft , nc quid bomm vei in c febre , vci 
in cnidirate tenterur. 

At bainei dupiez ufus c& . Nam modo , 
difcuffis ftbribus , imtium cibi plenioris ^ 

f vinique firmioris , vaietudini fiicit > modo 
febicm ipfam tollit , Ferequc adhibetur ^ 
ubi fummam cutem reiaxari , evocarique 
corruptum humorem , & habitum corporis 
mutari. expedit . Antiqui timidius eo ute- 

} bantur : Afclepiades J audacius . Ncque ter* 
rcre autem ca rcs , fi tempeftiva eft ,, debet: 
at ante tempus , nocct . Quiiquis febre ii-^ 
bcrarus eft , 'fimuiatque ca uno die aon ac- 
ccflir, co, qui proiUmus eft polk tcmpus ac^ 

ccflio- 
a ABtius Thr. LSerm. UI. p. b Alii Baias , 
Harau Epift. xv. /. i. Ovid. de A, A. L. I. Cajfuh- 
doT. Var. /. ix. 6. c L de Marif. MuL Iviii. 14« 
d PJin.xxyi. 3. 



i 



^4 A. CORM. CELSI Lii.*. 

ceflkmis, tuto lavari poteft . At G cireuinm 
haberc ea febris foliia eft , fic ut tertio , 
quartove die tevettatut, quaadocunque non 
acccfTit , balneum tutum efl . Manentibus 
vcro adhuc febribus , fi hz funt lentx, li«- ; 
«dque jamdiu niale habeat ^ it&.i: mcdici- 
n« iAa tcDtatur : cum eo lamen , nc ft» 
cocdia dura. fint , neve ea tumeant , dctc 
Jingua afpera lit , neve aut ia mcdio corpo> 
re , aut in capitc dolor ullus fii, nevc tuni 
febris increfcat. Et in his quidem fcbcibK, 
quc ctrtuiD circuitum habeut , duo biUiie 
tenpora funt ; altenim , ante horrorem ; >!■ 
tcrum , febre finiM. In his vero, qiH Jemtii 
febriculia diu dctinentur , cum aut er ro- ' 
(9 nceflit acceffid ; aut fi id noa Ua , cer- 
te leoita efl , jamque corpus tam inttgcuna 
ell , quani maxtme efli: ia eo gencie va.\c- 
tudinis folct . 

Imbecillus homo , ttunit in balaeuin , " 
vitare debet , ne ante frigus aliquod ,e^ 
rialur: ubi in balneum venit, paulifpet itt 
flure , «speririque , num tempora adfha'- 
gantur , ec tn fudor aliquit oriatur : iM 
fl incidit , hoc non fecuium cft , inittile to*\ 
die balneum eft : tc peningcndut eft it i» 
nitct , & referendus , vitandumque omu- 
^nodo (rigus , & abftinentia utcnduai . JH 
fiitemporibus iniegris , primam ibi , deiM- 
dt alibi fudor incipit , fovendum os iqiu i' 
calida ; tum in folio dcfidendum eft; atque 
ibi quoquc «idendutn , num fub primo coa- 
tadu aqnc calidc fiiinma ciitis inborre- 
(OK , quM Tix tamcti fieri poteft » 6 priors 
reae 



i^ae acceflbnmt . certvm amem id fij^iun 
ioutillt b^ilD^ cft . 

AiMlt reto •,4)uaxn< in aqttam calidam fe 
demittar , an poftea aliquis perungi debeat, 

5 ex ratione valetadinis faas cognofcat • FeK 
tamen ( nifi ubi nominatim^ ut poftea fiat , 
id prscipietur ) moto fudorc # Jcniter cor- 
pus perungendum ', deinde in aquam cali* 
dam demittendum eft. Atque hic quo^ue 

D liabenda virium ratio eft : rfeqite commK- 
tendttm , ut per sftum aninUi disficiat '^. fed 
-iMtfirius is ^erendos , curiofeque YtAi' 
menm invoiveados eft » ut ne ad eum ftk- 
^ afpitet : & ibi qaoqne , antoquam al> 

$ quid aflumit^ infudet» 

* Fomenta quoque calida iiint , n^iUum ^ 
lal , ateoa. quoalibet eorum cale&^tum ^ fc 
in Unteum conie^um ; etiam^olum itJk- i 

tfuni , fi minore vi opus eft : at fi maiort « 

:* ati«Ai titio^es , : invtUntiquc paonicuUs, & 141,18« 
6c drcundari •. Quinetiam ca/ido .oleo re^ 
plentur / (irricnii : & in va& fiftilia (qu«s a 
fimflirudine i#nriciiia6 vocanc ) aqua cociip 
citur ; <& fal facco-lineo excipitur, demitp- 

(5 titlpque in aquam bene calidam , tum fupet 
id membrum , quod fovendum eft> colloca* 
tttt . luxtaque agi^em , fenrameota duo igi^ 
ta fuBt , capititos^pttuio latiocibus : aitima 
eft his denitritur in ficonm ^ilem , & aqua 

{0 ft^ leviter afpergiuir ; ubi frigere cttpit « 
ad i«iem refertuc : :idem;& iny altero fits 
deind^ invtcem i<i> utm|ua^KviiiteiXAque de» 
fmMtk falfasiife «aiidtis ftKCusVqui^.QMtca* 
<Ul «H^uo ittorbo mcris. opkttUtiir ^ His 

x^ omni- — ^ 
e J.i>fMbf^. A^/.lvia^i|» fJHk^-Lo' \ 

rr/*/. V. vir. AriRou fag. 117. $d. Lond. Vale" 
riola oiftrv. i. ^fervj, luArruxwff partu dijficili 
Isborantf. """^ 



c 



9« A. CORN. CSLSI . JUi^ « 

oinnibus commune eft , digcrere id ^ qoof 
vel prxcordia onerac , vel nMices ton«ilat , 

•vel in aliquo noembro nocet . QuaMQ «tu< 
tem quoque utendum fit , in ipfis 

4^um generibus dicetur. 

C A P. XVIII. 

- Qui dbi^ poiionefvt^ aut vahntisy 
mediie , aut imbectilit materiie finf • 

U M de his diftum fit , qusB detralie» 
do juvant : ad ea veniendum eft » qor 
nos alunt , id eft cibum > & potionoD 
H«c autem non omnium tantum mork 
rum ^ fed etiam fecundse valetudinis com- 
munia pnefidia funt . Pertiaetque %d rem ^ 
omoium proprietates nofle: ^'m\xm , ut fk- 
4^ 4* ni fciant ^ quomodo his utantuc : deiode ^ 
^l^i^ ttt cxequentjbtts nobis morborum cuxslxv>* 
|8, la. nts , liceat fpecies rerum , qus aflttmendc 
neceflario eront, fubiicere: neque nccdle 6t» 
fttbiode fin^ulas eas nominarc. | 

Scire igitur opertet , omnia legumin, ^ 
qussque ex fiiunentis panificia funr » gBr 
ris valentiflimi efle ( valentiflimum vocdi^a 
quo plurimum alimenti eft : ) item omieH 
animal quadrupes domi natum ; omocD 
grandem feram » quales funt caprea ^ cervuSt 
i^per^ onager; omnem grandem avem , qna* 
les fiuu anfi^r ^ It pavo , & grus \ onnm 
belloas marinas , ex quibus cetus eft » ^w* J^ 
oue his paret fuot : item. mel , & caieuoi • 
^o minus mirum eft, opus.piftorium va- 
leotiffimnm efle , quod ex fiiuaeoto » wtipc » 
nelle, csEfeo a coaftat . lo media %m m^ 

teria 

4 lkDi€KtXUlO. 



u ..^.r- 



teria tmmertwi ex olcnbns debere e» ^ qucv 
-mm ' radkes , ¥el bulbos jiiTuiitiiiiiic ; «x 
-qaadntpedjbus , leporem : aves omoes a mi- 
nxniis ad phanicopterum. ; item pifces o- 
5 jones , qui falem ooo patiuotur ,* folidive 
&iiimtur • Imbecilliffimam vero materiatn 
efle , oflsoe olu& , & quicquid in cauiicuio ^ 
nafcitur , quaiis eft cucurbita , & cucumis, 
& capparis, omoiafpomax Qleas,qochIeas, 

to itanaue conchylia • 

Sed quamvis hflte ita difcreta fi«t , tanaen 
efiam- , qwe (iib eadem fpecie funt , magna 
(fffcrimina itcipiunt > aliaque res alia vel 
valeatior eft, vel infirmior . Siquidem plus 

15 alimenti eft in pane, quaminullo alio. Fir- 
inias eft t trtticum , qu^m miUum : idipfum ,. 
qua« hotdeum : & ex tritico firmiffima Gli- 
go ; deinde (imila ; deinde cui nihil adem- 
ptum eft , quod c itrrhrv^ Gnci vocant : 

to infirmior eft , ex poliioe: infirmi/nmus, ci« 

barius panis« Ex legaminibus vero valentior 

ftba^ vei ienticuiay quam piAi.m. Ex 4 oJe- 

tibus valeotior rapa, qapique^t^onMies bul- 

bi' ( in quibus cepam quoque , ^ allium nu* 

Lf mero Xqnam paftinaca y. vel qoa? fpeciaiiter 
radicula appellatur. Item firmiorbrafnca,& 
beta » & porrup., quam laduca , vel cucur- 
btfa , v,el afparagus, . At ex fruAibus furcu- 
lorum valentidres uvas , ficus , nuces , pat 

\a mAst , quxque poma. proprie nominat\tur • 

Kxopt ex his ipfis firmtora , qua^ fuccoCi > 

qiuun. qoK fragilia fuot . Item e^ his < avl- 

* bns ,. quae in media fpecie funt, vatentSores 

ea? ^ qaz pedibus , quam quz volatu magis 

G nitun- 

J>e DUt. X. 1. Athen. Deipn. lU. jo. pag. 115* 
c Uem ilnd. C4p. 2& d II. Diitt. xxiv. 
c U. Diat, X711. 



9% A. CORN. CELSl Li*.li 

nituntur : & ex his , qux volatu iiunt ^ 
firtiiiores funt srandiores aves , quam mtiia* 
tas , ut ficeduuk & turdus . Atque tx ^iko^ 
que , qnm in tqua degunt « leviotem 

Eraeftant , quim quas natandi fcientiatti 
abent . Inter domefticas vero quadrupe- 
des ) leviffima fuilla eft ; gravifltma^ bubu- 
la . Itemquc ac feris , quo maius quodqse 
animat ^ eo robuftior nc eo cibus eil . / 
Pifciumque eorum ^ qui et media inateriao 
funt , quamvis matime utimur , tameti gra- 
vilBml fimt ; tum eit quibos falfatncnta 

Juoque fieri tM^flunt ^ qualis iacettus eft; 
einde hi^ qui^ quamvis teneriotes ^ tuien 
duri funt ^ ut aurata ^ corvus , fparus, ocu^ ij 
lata i tum plani : poft quos etiaor leriorcs 
funt » lupi , mullique J & poft kos , <»&nes 
faxatiles. 

Neque verd in ^eneribus rerum untum- 
modo difcrimen eft , fed etiam in ipfis ; v 
qvod & tbtate fit 5 & membro, & felo, & 
coelo , & habitu . Nam quadrupes vel omar 
animal fi laAens eft » minus alicnenti f»r 
ftat : Itemque quo teuerior pullus cohortalA 
eft . 2n pifcibus quoque m^ia actas « foa^^ 
qoe nondum fummam magnitudineni im- 
plevic . Deinde tx eodem fue , ungute , ro- 
ftrum , aures, cerebellum. Exagcio, hocdo* 
ve , cum petiolis totum g capnt aliquanto y 
qu&m cfttera membra » leviora fnnt ; aico ^ 
ut in media materia poni poflint . Cx avi* 
bus , colla , alaeve reAe infirmiflimis anan- 
merantur . Quod ad folum vero pertioer f 
frumentom quoque valentius cft coUimim , 

quam 

f tL bim. xi IX. g n. DUu XXX. a* 



eif^il MlSDlCtU A. #f 

^tnun campeftre . Lerior h pifcts iater ftiA 
edkus , qnain in areh» ; levior in ared^ 4 

?jamn in iimo • Quo fit , ut ex ftagtio« Vei 
scit , vd f flomine ^adittl geoera grdvidrt 

) fitit . Leriorque) qui ift alro 1 qtuim qui iii 
mtdo TiTit « Omne etiam ftrum i animal 
domeftico levius i & quodcttmque iiUmido 
ccelo i ^ttaiki qdod ficco natum eft » . Dein^ 
de eadem omnia pittguia ^ quam macra ; tt* 

o eetttia ^ quam <U(a ; nova , qiiltii vetufta t 
j^lns alimefiti habenc , Tom tes eadem ma- 
gis alit jtiruI^H , quam afla i magis afla 4 
quan) frijta. Ovum dututn taientiuiiUs ma« 
teriai eft ; moile « vei fotbiie « iUibeciilifli- 

i m» i Cumque patiifiCi^ oiflnia firmiflimt 

finc , clota tattiea quaklam gencta (rumentt « 

Ut altca , 6r^a ^ ptifana ^ vel et iiCAcm fz^ 

Aa fotbitio , vel pulticuia « & aqua qttdque 

inadQaS ^tttS| iilibetiltUfimis auntimetart 

io pofcif 4 

£it pbeianlbus Ve#d ^ qti^iuiquif tx fru« 
meato AAsi eft ^ itemque lac ^ mulfum , dc« 
frutnmi paititifi^ vinum aut dulce, aQtvelM« 
mcns f aut tttuflUm i aUt tttagiis vetuftatis 1 

i^ Taicntiflimi getteris cft^ At acerum^ &idvi- 
liunl quod f psUicOrum ^nnorum ^ vel auft^ 
nun^ vel piogUC cftj in media ttiatefia eft^ 
idcoqn^ infitmis nunqUam eju^ getteris dari 
debet. AquaOA^nium imbcCiliifltnAa eft^ Ftt^ 

rO ittiofip^e et firttttiento (k^lia eft ^ qud firittiu^ 
iuit Idfum ^mentum : fitihior et co vitto ^ 
quod botto ibio i quam qaod tcilQi ) ^uodquc 
tcmperato tteio^ quant quod aat ttimiahumi* 
do^ aut nimis ficco^ tiiaiiuiaqttc aut f6%i4oi 

G 1 aut 

k it Afirf. jcitx. 0. Atifmm bi^ nu 



if^ A. CORN. CELjSI ,I^'6.%; 

aut czlido natam cft . Mulfum , qw pius 
mcllis habct i dcfrutum , quo raagis ^co* 
aum i paflum , quo cx ficciorc uva cll, to 
valcptius cft . t Aqu* lcvifllma / pluviatilis 
cft ; deindc fontana , tum ex fluminc, tEin , 
cx putco; pofthaec cx nivc, aut glacic; gra- 
vior his , cx lacu.; graviflitoa , cx palude . 
Facilis ctiam , & ncccflaria cognitio eft na- 
turam cjus rcquircntibus . Nam lcvis ^ poo- 
dcrc apparct ; & cx his , qu« pondcrc paxcs i^ 
funt , eo mclior qu«quc cft , quo celerius ^ 
& calefit & frigefcit,; quoque celcrius cx ca 
t^umina pcrcoquuntur,, 

Fere vero fcquitut , ut , quo valentior gnc- , 
que materia eft , eq minus facilc concogM- jj 
tur ; fed fi concofta eft ^ plus zli^. laque 
utendum cft materi» generc pro vuibtts ^ 
mqdufquc omnibus prp generc (ttmcndus • 
Ergo imbecillis hominibus, rebus infitroilfc 
mis opus eft : mcdiocritcr firmos , media ma^ w 
tcria optimc fuftinct : ^ rqbuftis apu vali- 
diffima eft • !PIu$ dciadc ;tUqui& afluraor 
ex levioribus potcft : in his magis , qiue » 
lcBtiffima fuot , tcmpcrarc fibi dehct , 

C A P. XIX, *^ 

j^jue natura ac proprietas cujufpta^ 
ret fit^ ijua vefchnur. 

NEQUE hsc fola difcrimina funt *, 
fcd . cciam ali« res . boni fucci , ali» f 
mali funt ; j quae «ujtv^c^ , & %oixiXw^ Cjrz« 
ci vocant : aliae lcnes , alix acres : alis 
erafliorcm pituitam in nobis faciunt , aiiar ^ 
tenujorcm i. alici idoncsp fant ftomacAq » 

aiia: 
t Aquabona mal^eve figna enumcrantur a Qa- 
fatttdnot in Athenaeum Animadv. L. ii. cap. 7« 
1 Pallad. R.R. I. 17. Colum. de R.R, I^S^ 
* Aph. V. %6. 



Qitp.it. M£DlCtMA. xdr 

allr alicn« : Itetnque alias inflant , alias ab 
Jioc abfuDt : alic caleticiiint , alias refrige^ 
tant : aiis £iQiIe in ftooiacho ace(cunt, afiaB 
non fiicile intus comimpuntur ; alis mo^ 
5 vent aivuiD , aliz fupprimtint : alias citanc 
urinam, alise tardant: qucdam fomnummo' 
▼ent ) qtMSdam fenfus exdtant m Quae omnia 
ideo nolceoda fuot ^ ^uoniam aliud aiii f 
vei corpoti , vel vaietuduii ^ convenit . 

^^ C A P. X± 

i}e iiSf qua boni fucci 'funi*, 

BONI fiacci funt, ttlticum , filigo, aji-» 
ca , oryza , amy lum , tragum , pti&mi ^ 
t% a iac, cafeus niollis , omnis venatio, omnea 
aves , quac ex media materia funt : ex ma.- 
ioribus quoquc bae , quas fupra nominavi* 
xnm t medil inter tederoi duroique pifces ^ 
ut mullns, & lupus: eiera, iaAuca, urtica, 
lo malva, cuoumis, cucurbita , portuiaca, co- 
chlcXf palmukt : tx pomis quodcumque ne^ 

3iiie acerbum , neque acidum eft : vioum 
u/Ce , vei iene , paflimi , defrutum , oies , 
S|u^ve ex his duobus in alterutro fervatai 
, uOt: t vulvat, roftra, * trunculique fuum, 
omnis pinguis caro , omnis glutinofa , offlne 
)ecut) ovum forbilc. 

C A P. XXL 
, He.bisy qu€ mali fucci funf. 

M.A L I Vero fucii fiint , militim ^ pa«* 
nicum ^ hordeum , Icgumina , «caro 
domeftica permacra , omnifque caro falfa «.. 
omne a falfamentum , gatum , vetus ca- 

G ; feus, 

a >^jmft.K. D^.ii. t Fiin.MtuLi.Bp.l%. 
* in Tjnron. notis occumtvox Trunculus p. t&js 
a Ashcn. Dcipn. 111^ c. it^pag* li6. 



f#$ A. CORN. CELSI JLi4. s, 

feus f fifcr 9 radicula , rapa ; napi , bulfu , 
braffiea, magirqttc ctiam cyma cjus, aTpara- 
gus, beta, cacumiS) porrum, cruca , naSUu:- 
txnm I thymum > oepcta , fatureia » hyCTo- 
pum, rvra, aiKthum, feniculum^cumiiiunii 
attifum , iapathum , finapi , allium , ccpa, 
iiewrt , rcDcs , initcftina , pomw f uodcua- 
\ quc acidum vei accrbum eft , acctum , oxxmn 

acria ,.acida > accrba, oieum, * pifces ^qq. 
que faxatiles , omoefque , qui cx tenernmo i^ 
genere funt , aut hi, oui rurfus nimium do- 
ti viroCquc funt , ut icrc quos ftagna , ia« 
aus, limofivc rivi fcrunt , qi;ivc in nimiaBi 
magnimdiiiem cxccflcrunt, 

C A P. XXII. ^ 

E N £ S aucem funt , forbitio , poAiV* 
culai laganum» amylum, ptifaoa^pia- 
£uis caro, & quacuoquc glutinofa cQ. qnod 9 
ttrc quidcm in omni | qua?. dQmclUca , fit, 

S«oipuc tamca in ungulis , . ^niQCuIiiqar 
nm , ia actiolh capitulifquc h«idoruivi 
iritutorum m, agnorum , omnibqfquc cer^ 
li» . Jtcm lac , & , qu« propria duicia no*H 
minanuir, deftutum, paiTum \ nuclci pio^* 
Acria funt , omnia nimis auftera , ojpnia 
acida , omnia falfa ; & met quidem , quo 
melius eft , $o magis • Item allium , ccpai 
cruca > ruta , nafturtium , cucumit , bcu , i^ 
bcaftica > afparagus , (inftpi i radicuila , ia- 
^bus 9 «cimum , laduca i nfaaimaqiic 9t<- 

CA P 
* iUfiim Cfl/iim Nmiit, 4*Ht CHm, Ub^ 3, 



L 



Cap.%^ ME9ICINA. 103 

C A P. XXIII. 

De iif I ^9$^ crajfmm , quave termforem 

pituitam facimnt. 

5 /^RASSIOB.EM autcni pituitam fa- 
V^ ciunt , ova forbiKa, aiica, oryza^ a- 
mylam , ptifana , lac,, balbi, oxoaiaque fe- 
n gkitiowi. . Extenuanr eaadem , onyiia 
(allk 9 atque actia, & acida» 

^^ C A P. XXIV. 

De hisj j»^ ftimncbo idoneA Jhnr . 

STOJdACHO aotem apia Cmtj^qw- 
cnnqne auftera fiioc, & qw actda^qiw 

15 que contada iale modico funt» .ItcQ»paoAs.fi* 

ne fermento» & clota> aiica, vel oryaa» vd 

pti&na ; onmia. avit ,. omnss venatip » atque 

utxaqve vel alTa ^ vel eUxa ; ex dome&Kis 

anlmalibui bubula^: ilq^uid cf catmi^tamir 

ao tur, macrum potia», quam pmgu^? ex: fue » 

ungula; 9 roftra , aufcs , viiJvwqfie AcriJest 

ex oieriiMis , inniba , JaAuca , j^naca 9 

cucurbira clixa , fifer : cr pomis , c^afum » 

morum , forbim , pirum fragiJe , quale cru- 

1; ftuminum vel Nacvianum eft : item pira , 
quas ponunttlr , Tarcntina , atque Signina; 
malnm orbiculMnm ^ Mt Sci^dianum ^ vfl 
Amerifium > vei cofoneum ^ vel Punicum'» 
apfiotfaium i nmrifics ^ purpnrat ^^ ^hlcm ^Tom.lL 

\o nvas ex oUa , moUfcovum, paJtoulfl^» oiicloi 145)24* 
pinei, a oles alb« ex i dura mMa^ e«km 
acttto mtin&B» vel mgna»^ qu« in ;ai:borebt- 
ne permaturucmnt ^ ve^ qiise In pafla > de» 
frutove vei&ts fuQt . vmum auftery m ^ Ucec 

O 4 jam 

a Mmtirisi. Vat. U&. L J. h MncuriaL 
Var. LeS. II. 26. fed refutatur a L. Nonnio df 
Ro Citar. l. 3. c. 4$*p4^* 4«t. 



\ 



/ 



1^4 A. COKN; CELSI Lik%. 

iam afperum fit , it«tn oefinatum : duri cx 
mediit inateria pifces, ofirea , pe£lines, mu* 
rices, purpurs , cochleae : cibi , potionefque 
^gidac, velfervidac. 

C A R XXV. ^' 

J2f^ f^* ^liena [iomacho fint • 

AL I E N A vero ftomacho funt , oms» 
tepida , omnia falfa , omnia iuniiea- 
ta , omnia a pracduicia , omnia pinguia , i« 
forbitio , panis fermentatus , idemque vei ex 
milio , vel ez hordeo » oleum , radices ole* 
nioi , & qnodcu&aue olus ex oleo gatovc ellcir , 
mel , mulfum ^ defrutum , pafliim , lac » ^o^ 
mnis cafeus , uva recens , ncus & viridis^ & ly 
arida, legumina omnia, quasque inflaie am^ 
fueverunt: item thymum, nepetai ikittniM, ^ 
hyflbpum , nafturtium , iapachnm , lampCai* 
na ) juglatodes . Ex his autem inteUigi pox^ 
eft ) tton, quicquid boni fucci e(t , pcotmus i» 
ftomacho convenire ; noque quicquid ftoma* 

cfao convenit, pcocinus boni fucci ede. 

I 

C A P. XXVL j 

Df Us^ fH£ inflanf, \ 

i 

NFLANT autem , omnia ftre I^umi* 
na , omnia pinguia , omnia prfleduicia , 
omnia iurulenta , Inuftum, atque etiam id 
vinum , cui nihil adhuc aetatis accefltt : ex ]o 
oleribus) aUium , cepa , braflica , omnefque 
radices , excepto fifere & paftinaca^, builH , 
ficus eriam arid« , fed magis virides , uvae 
rectntes , nuces omnes , exceptis nuciris 

pineis, 

a Calvif. afud Sofif. Chmif. Inftii. CHm. L \ . 



I 



Csp.%%* M E I C I N A. 105 

pineis , lac , ooiiiiiflue 6 cafeus , ^Qicquid 
denique fubcmdtifD aliquis afltimjpiit . 

Mininia inflatio fit cx vepationc , aucur 
pio , pifcitos , pomis , oleis , conchiliis , 
ovis vti moliibus vel forbilibus , vino veto- 
rc . Feniculum vero , & ancthum , inflatio- 
aet etiam icvant ^r 

C A P. XXVII. 
* De hisy qM cahfaciunt , aut refrigerant . . p. J ^. 

AT caleCaciunt , pipcr , fal , caro omnis 
jurulenta , allium , cepa , ficus arida , 
(affamcritum , vinum , & quo meracius eft , 

S co magis. ^ ,_ 

Kefrigcfant , dera , quoium ctudi caule» 

afliimuntur , ut intubus , & laauca : item. 

qac cotiandtum , cucumis , clixa cncurbita , 

bcta , mora , ccrafa , roaia auftcra , pi» fra» 
o gilia, caro elixa, prscipuequc acetum , five 

cibus cx eOf 6vc potio afltimitur. 

CAP. XXVIII. 
2> Us, qsue intus facile cmumpuntstr. 

FACILE autem intus corrumpuntur , 
panis firrmentatus , & ^uiiquis alids 
quam ex tritico eft, & omnc piftorium opus , 
iac , mel *, itcroquc la£lctttia atque teneri pi- 
o fces, oftrea , olera , cafeus & reccns & ve- 
tus , craffa vel tenera caro , vinum ctolce, 
mulfum , defrutum , paifiim ; quicquid de* 
niquc vel jurulentum eft , vel nimis dulce , 

vei nimis tenue. 

De 



196 A. CORN. CELSI Ui. ^. 

Di bis^ qum iutus minime vifiantur. 
At miniaie intus Titiaatur, panis fine fer- 
mento , Avies , & ec petius duriom ^ du- 
ri pifces , ne<)ue folum aurata puta » aur 
fcarus, (ed etiaoi lolligo , locufta, polypus: 
item bubula , omnifque dura caro ;.eadem* 
que aptior t(k , fi macra » C fai£ft e(l > omni^ 
que Ulfamen^a : cochlcas , murices , purpa- 
XX : vinum aufteruni , ve^ refinatum • 



J»i^^ 



A 



CAP. XXIX. 

De hity que atvum mavetit. 

T alvum movcnt , panis firrjncntatus, 
magifque fi s cibanus vel hordeaceus 
cft; brafflca, fifubcrudacft, laauca, auc- 
thum , ©afturtium , ociroum , uit/ca , pm- 
tu!aca , radicula , capparis , allhwa, ccpa , 
malva , Japattaim , bcta , afparie» » co» 
cutbita „• cerafa , mora, poma omnia mitia , x 
'Tow.Z/, ficus ctiaro arida , fcd magis viridis , m 
ao4,a}. reccntca pingues , minutas aves , cochle»/ 
garum , falumcntum , oftrca ,, peloridef, 
ochini , mufculi , & omnes ferc conchAt 
maximcouc jus earum ; faxatiles , & oaffl» \\ 
teitcri puccs , fepiamm atraiRentum ; fi qm 
earo aflumitur pinguis , eadcm vcl jo^ 
knta , vel ^li^a } avcs , qnz natant ; mel 
crudum , tac , ladentia omnia r mulfum , 
TomJL vinum chilcc vcl falfam , aqua , oropia (ca^ jo 
ai) 10. ra , tcpida , ^xdulcia , piaguiA > clix» % iup 
rtticBta^ faifa, diluca. 



CAP. 
a l^fOor. Variar. Li9.L la» b Abm* Dnpn. 
UL jj. 



Ci^.10, MEDICINA. 107 

C A P. XXX. 
i)# Ar/, ^4f slvttm adfiringHnt. ^2 o. 

CONTAA adftriQouDt , panh cx fili» 
gide , vel ex fimila ^ magis , fi finc 

^ ftroieRCo eft ; magia wtm fi toftos eft/ t«- 
readinmiue via eiua etiwi , fi bh coyiituf : 
pulticuU vcl tx alica, vci cx paiuco, tcI cx 
milio ; iteinque ex iiAlem forbicio ; &l im- 

> gis , fi bsc anrc frida fiiot : lcaticula , cui vel 
bcta I vd intubUi # vcl ,ambi»be>a , vcl plan*» 
tago adjeda eft ; magilqtte etjam , fi iila 
aorc fri^ cll: per fe etiam iAtubns, vel ex 
pfantaginc , vel * ambubeja fri£b ; miiittU 

y olcra, brafRca bis decQfta; dnta ovajnugil^ 

que , fi aifa funt : minutae aves , metttU « na- 

lumbcs ; magifquc , fi in pofca decoaa cft : 

grus , omnefque aves ^ qua? magis currunt , 

4uam' volant ; lepus , captea ; jccur ex his , 

10 qtta: fevum habcnr , maximcquc bubutom , 

ac fcvum ipCum : # ca/em , /91M vcbcmcntior 

vccuftarc fir , vcl ca mutaeiooc, nutan injso 

trsLnfmarino yidcmus ; aut fi reccns eft ^ cx 

mclic I mujrovc dcco^lus ; itcm mel co* 

5 Anm , pira immarura y forba , magifijuc ea , 
QMx torminaiia vocantur , mala cotonea f 
& punica f ofc2i Vcl alb^e vcl prrmatune » 
myrta , palmula^ ^ purpuras , murices , vi* 
num refinatam vel afpcTom , item mera* 

D cum 9 acetum , mulfom quod inferbuit , af- 
perqm itcm dcfr»rttm , paiTum 9 aqua vc I 
repida vel praefrigida , dura, id cft , ca que 
rardc t putefcir ^ ideoquc pluviatilis potifiGfc* 
fnum I omoia dura t macra ^ auftcra , afpc- 

ra, 

♦ Saim Exerc. Plitt.pag, 58^. ii F.ed. Ultrap 
a D9 ViS. AcHt, Iix. 5< t Al. purrefcit « 



■11 ■ 



xoS A. CORM. CELSI Ui,^ 

ra , tofla , & in eadem cartie , afla potius^ 
quam elixa. 

C A P. XXXI. 
De hisj qus urinam tnovent. 

UIIINAM autem movent , qtuscun- 
' qae in horto nafcentia boni odoris funt « 
iit apium , ruta , anethum , ocimum , men* 
tha , fayflbpum , anifum , coriandrutn , na* 
fhirtium , eruca , fenicuium • praster haec , ^ 
afparagtts , capparis, nepctc , tnymuin , £»> 
tureia' , lampfana , jpaftinaca , magifque a^ 
greftis , radicula ^ fiier , cepa • Ex venatk)- 
ne , maxime iepus, viniini tenue , piper & 
rotundun & loDgum , finapi ^ zpSmtbium , 
nuclei pinei.. 

C A !>• xnxth 

pe biSf qu4e ad fomnmm ^pta /ant » 

SO M N O vera aptum eft papaver , k- » 
6luca , maximeque sftiva , cujus o» 
liculus jam laAe repletus eft , momm , ft 
rum. 

Dt his^ qim fmfum excitant^ 
Senfus vero excitant , nepeta , rhymna^if 
fatureia , hyflbpum , praecipueque pulegiun t 
ruta , & cepa • 

C A P. XXXIIl. 
De his^ qute materiam evocant. ^ 

EVOCARE vero materiam mulra ad- 
modum poflunt : fed ea , cum ex pe* 
regrinis medicamentis maxime conftent > 
alii(que magis ^ quam quibus ratione vi^tis 

fuccur* 



jCap. 5 j. M E B I C I N A • lop 

Axxtirritnr , tqntttkiitur , in fmOmtiz dif- 
fcram : pQnam vero ca^ quae prompta , & 
his morbis , de quihus piQtinus diAurus 
fum » apra^ corpu9 erodunt , -& iic ex eo, 
qnidqujd roali eft , cxtrabunt . HaboBt au- 
tcm hanc faculutem , femina erucas , na- 
itartii , radicnls ^ praecipue tamen omnimD , 
iinapis , Salis qooque & fici .^adcm vis 
cft. 

De Ais^ quie refrinumtp, . , . 
Lexiitcx yero ^mul & reprimun^ & mol- 
liunt, lana fuccida, tt acetovei vino , cui 
ojeum adjeduQi efi > contrita^ palipulaB » fur- 
furcs in falfa aqua vel aceto deco^i • 

At fimui reprirount & rcfrigcrant , hcr-TowJI. 
ba muralis (^ttbcnium vel pcidicium ap- 115^25. 

pcllant ^ ferpiUum , puUgium « ocimum ,' r- 

herba fa^gUMM^ltft. ( .quam .Graeci m^Kiyim 
vocant ) portulf^ , papaveris folia ^ capreo- 

lique vitium, coriandri foiia. hyo/cyan^um , 
mufcus i Cfer , apium ,. ibianum ( quam 
^yKf^yfr Gr«ci vocant, ) brafficae folia , intu<* 
bus y plzntzgo y fsnicuU femen, contrita pi- 
ra vel roaia , prascipueque cotonea , lenti- 
pula , aqua frigida , maxirocquc pluviatiiis , ^po 
yinum % acetum , & cx homm aliq^o mar' ig/ 
dcns vcl paniS) vel farina ,. vcl fpongiai vcl jol^ 
iacinia, vcl lana fuccida , vcl ctiam linteo- jj^* 
Jum , creta cimolia , gypfum , melinum ^ 

> niyrteum , a rofa , acerbum oleum , verbe- Tow.II. 
narum contufa cum teneris caulibus folia ; 1^5,4. 
cujus gcncris funt olea , cuprcffus , myrtus , 
Icntifcus , tamarix, liguftrum, rofa, rubus, 
laurus , hedera , punicum malum . 

Sinc 
a Patirf. p. iz8. 



I 



f^o A. CORN. CELSI .1/*,«; 

aut calido natutn efl • Mulfum , qm plus 
meliis habet ; defrutum , quo raagis 4cq>* 
Aum \ paiTuni , quo ex ficciore uva eft, eo 
valeptius eft • f Aqua levlfnma / pluviatilis 
eft ; deinde fontana , tum ex fluminc;, ti^in 5 
ex puteo; pofthsc ex nive, aut glacie; gra* 
vior his , cx lacu.; graviflitaa , ex palude . 
Facilis etiam , & neceflaria cognitio eft na- 
turam ejus requirentibus • Nam levis j pon- 
dere apparet ; & ex his , ouas pondere jpaxcs u 
funt , eo melior quequc eit , quo celerius ^ 
& calefit & frigefcit ^ quoque celerius ex ea 
l^mina percoquuntur • ^ 

Fere vero fequitur^ ut,quo valentior giua. | 
qoe materia cft , eq minus facile concogas- if 
tur ; fcd fi cohoofta eft » plus ^lzt. laque 
utendum cft materi» generc pro viribus ^ 
mqdufque omnibus pro genere fumcndus . 
Ergo imbecillis hominibus, rebus infirmifii- 
mis opus eft : mediocriter firnios , tbedia ma* u 
teria optime fuftinet : ^ rQbuftis af ta vali* 
diffima eft • !Plus dei^dc Jtliquis aflUmeit 
cx levioribus poteft : in his magis , qua^ 1» 
lentiffima fuoi , tempcrarc fibi debet , 

C A P. XIX. . ^ 

^ic nafura ac froprietas cujufpi^ 
rei fit , qua vefchnur . 

NEQUE hsc fola difcrimina funt ^ 
fed « etiam alix res , boni fucci , alis Jt^ 
mali funt } : qus tSX^/^ 9 & it^xiX^f^ Grse^ 
ci vocant : aUs lcnes , aiix acrcs : aliae; 
craffiorcm pituitam in nobis faciunt , aiir - 
tenujorem i. aliae; idonesp fnnt ftomac!ip » 

aliae 

t Aqu^eboHie mal^eve figna enumerantm a Qa^ 
faubana in Athenzum Animadv. L. 11. cap^ 7^ 
1 Pallad. R.R. I. 17. Coium. de R.Jt, U S^ 
* Aph. v. a6. 



Qap.it. M £ D I C I ^J A. loi 

alic aliens : Itemque alias inflaor » alix ab 
iioc abfuDt : alis cakfaciiint , alias refnge^ 
tant : aiix faqile in (looiacho acefeont) aii« 
non ftciie intus comimpuntur ; alis mo* 
5 venr aivum , aiias fupprimunr : alias citanc 
urinam, alias tardant: qucdam fotnnummo* 
▼ent ) quaedam fenfus excitajit « Quae omnia 
ideo nofcenda funt ^ quoniam aliud aiii ^ 
vei corpori, vei vaienidini^ convenir. 

^ C A P. X± 

i)e iis^ qua boni fucci *fimi. . 

BONI fiicci funt, triticum , filigo, aii-» 
ca , oryza , amy lum , tragum , pti&na 4 
t5 a iac, cafeus tnoliis , omnis venatio, omnea 
aves , quas ex media materia fimt : ex ma.- 
ioribus quoque has , quas fupr^ nominavi* 
mus t inedii inter teueros duroique pifces , 
ut nmllus, & lupus: eicra, iafiuca, urtica, 
so maiva, cucumis, cucurbita , porruiaca, co- 
chiea?, paimttiie : tx pomis quodcumque ne* 

3\xt acerbtim , neque acidum eft : vjnum 
ulCe , vei iene , paffiun , de&urum , oleae , 
5|UJeve ex his duobos in alterutro fervatai 
^ udt: t vulvar, roftra, * trunctiiique fuum, 
omnis pingois caro, onmis glutinoia , emne 
)ecur, ovum forbile. 

C A P. XXI. 
He hisf qute mali fucct funt^ 

M.A L I Vero fiicei (wt , milium , pa- 
nicum , liordeum , Ifgumina , .cara 
ciomeftica permacra , omnifque caro falfa ^. 
omne a fallamentum , garum , vetus ca- 

G 3 fens, 

a yiifnlk.R.li.ii. t Pim.Sfkl.i.Bp.t^. 
* in Tjnnm. notii occumtvox Trunculus /• 167^ 
a Asben. Dfifn. lU, c. 3 !• f 4f • 1 16. 



I#t A. CORN. CELSI ii&. »• 

feus f ikt $ radicula , rapa ; napi » bulbi , 
braffiea, magifquc ctiam cym^. cjus, afpara- 
gus, beta^ cucumis, porrumi erucainaftuc- 
tinm I thymum > aepcta , fatureia » hyfla- 
pqm, nira, aacthum) feniculum , cu^iaom , 
sftifum , Japatfaum , (iaapi , allium , cepai, 
lieafft , rcocs , intcftina , pomiim f uodcuo- 
\ que acidum vd accvbum eftt ^cctum, omnia 

acria v^id^ > acerba, oleum, * pifces <}ao< 
que faxatiles , omuefque , qui ex tenernmo 
genere funt , aot bi, Qut rurfus nimium do- 
ri TiroCque funt , ut fcre quos ftagna , la- 
«U8, limofivie rivi ferunt ^ quivt in ntmi^v 

cxccffcrunt. 



C A P. XXII. ^ 

J2?^ rf x /^>iej , queve acref Jbt, 

LE N E S auteoi funt » forbitio , po\xi« 
cuU) laganum» amylum, ptifaoa^pin* 
guis caro, & quatcunquc glqtinofa cft* quod n 
fne quidcm in pmni ^ qua^. domciUca , 6t, 

Ettoipue ts^mcn in ungulis , . iruacujiii^ 
am , ia pctioUs capitulifquc hoi^oruisl 
▼itutorum ic agnorum , omnibufquiD cer^- 
li» . Jtcm kc 9 & , quit propria dulcia no- \\ 
minantur, defrutum^, paffum ; nuclci piiKi* 
Acria funt , omnia nimia auftcra » cw^^ 
acida , omnia falla ; & mel auidem , quo 
melius cft , ^o magi^ . Item allium , ccpa , 
cruca , ruta , nafturtium , cucumit , bcta , I^ 
brafri<:a , afj^ragos , iin^tpi i radicula t i«- 
mbus , iKimum , lafluat i n^a^maqu^ qU- 
Kum pais.. 

CAPn 



c 



Caf.t^ MEDICINA. iq^ 

C A P. XXIII. 

Dt iUi fMf crMjfiorem^ queve tenuforrm 

pitMUm facitMt. 

RASSIO&EM autem pituitam fa- 
ciunt , ova forbiHa, aitca, oryza, a* 
mjl^m , ptifaoa , iac» bolbi, omaiaquc fe- 
re glutincfa ^. Eiteiittaar eanden , on^oia 
falla , atque actia , & acida« 

'^ C A P. XXIV. 

Dt his^ jtut ftmacbo idontikfunt. 

STOM ACHO aotem apia fiioc ,,4uai- 
conqne auftera fitfit, & qnoB acidk^qu»* 

15 que contada fale modico funt. Itempaaia.fi- 

ne fermento» & elota.aiica, veloryaa» vel 

ptiCuia ; osmia avis ^ omnis vctiatip \ atque 

utraqne vei aifa ^ vcl elixa ; «x <)ome&Kti 

aniinaiibus bubttfak: &qui4 cx caccri^ fufliir 

ao tnr, macrum potins, quam pingu^: ex iue , 

ungttir, Foftra , aures , niiviiqiie Hcrilest 

ex oieribtts , innifca , JaAuca. , pa^niica , 

cucurbitz eiixa , fifer : ex pomis, c^afum , 

morum , forbnm , pmim fragUe , quale cru* 

1; fhirainum vel Nasvianum eft : item pira , 
qus ponuntiir , Tarentina , atque Signina; 
inalnm orbicuUuMn ^ Mt Scandianum , vfl 
AmerMu» , vel cc^oneum ^ vei Punicum-, 
apfittdiitira , murica ,. putpHrs , i^ocblcas iTom.IL 

fo nvas ex olla , molfeovum, paimulac, mclei 145,24. 
ptnei, a olee alb« ex i <lura nuivia, caKlem 
acato tntin&B, vel vigm^ quas in /arbore be- 
ne pennaturucrant , ve^ qi«ae in pafla , de* 
frutme ves&tc fuQt . vinum aufter^m , licec 

O 4 iam 

z MncMfLU. V0f. IaH. L }• h MtrcmriaL 
Var. LeS. II. 26. fed refutatur a L. NonnJo de 
Ro Cibar.i.i.c./^^.pMg. ^21. 



y 



ib4 A. corn; CELSI Uk%. 

iam afperum (it , k«m sefinacum : dari ex 
medi^ materia pifces, oftrea , pedines, fnu- 
rices , purpurs , cochlec : cibi , potioaefque 
frigidas, vei fervid«. 

C A P- XXV. 
Qu€ res ^lien^i ftomacho Jint. 

AL I E N A verb ftomacho funt , omBta 
tepida , omnia falfa , omnia jumleii* 
ta , omnia n praBduicia , omnia pinguia , ii 
forbitio , panis fermentatus , idemque vel ex 
miiio , vel tx hordeo » oleum , radices ole* 
nnfi , & qnodcunaoe olus ex oleo garove oftnr, 
mtl , raulfum ^ defrimmi , paflam , lac ^ *o^ 
mnis cafeus , uva recens , ncus & vitidir & ij 
arida, ieguraina omnia, quseque inflaie^- 
fueverunt : item thymum ^ nepeta , tumuL , 
hyflb^m , nafturtium , iapathnm , Umffa^ 
na » juglatidcs . Ex his autem intelligi ^v 
eft , non , quicquid boni fucci eft , pcotinus u 
ftomacho convenire » neque duicquid ftonuh 
clio ctmvenit, pvocinus boni lucci efle. 

C A P. XXVL 

De his, ^. infiant. ^ 

INFLANT autem , omnia fere legumi- 
na , omnia pinguia , omnia prflBdulcim , 
omnia jurulenta , Inuftum, atque etiam H 
vinum , cui nihil adhuc statis acccftlt : ex ^ 
oleritesi aiiium ^ cepa , braflica , omadlque 
radices , excepto fifere & paftinaca \ buibi , 
ficus etiam arid« , fed magis virides , uvae 
rectntes , nuces omnes , exceptis nucieis 

pineis^ 
a QMlvif. afud Sofip. Qhmif. bfiit. Cfm. I.i. 



CMp.tt. MEDICINA. lo^ 

pineis , lac , ooinifque i cafeus , ^Qicquid 
dcBJque fubcrudOfB aliquis aflumDfic, . 
Dt thj q9Uf wwiime inflsftt. 
Minima inflatio fit ex vepatiooe , aucuf 
pio , pifcibus , pomis , oieis , concbiliisf , 
oWs vcl looilibus vel forbilibus, vino vet^ 
re • Feoiculum vero, & anethum , inflatio- 
Jiet etiam lcvant » 

C A P. XXVII. 
De bisj qM calffitcit$ntj aut tefrigerant, . p*}l< 

AT calefaciunt , piper , fal , caro omnis 
jurulenta , allium , ccpa , ficus arida , 
faffamentum , vinum , & quo meracius eft , 
; eo magts. 

Kefrigerant , oiera , quocum ctudi caules 
aflumuntur , ut intubus , & laduoa : Item- 
qne coTitndrum , cucumis y elixa cncurbita , 
beta, mora, cerafa, mala auftera, piufra* 
o gilia, caro elixa, prxcipueque acetuin , five 
cibtts cx e0| five porio afiTumitur. 

CAP. XXVIII. 
De tis^ qtue inttis facilt c&numpuntttr . 

FA C I L E antem intus corrumpuntur , 
panis firrmentatus , & ^uilqius alii» 
quam ex tritico eft , & omne pifiorium opus » 
lac , mel i itemque lafiemia atque teneri pi- 
> fces, oftrca , oleea , cafeus & recens & vc» 
ttts , cratfa vel tenera caro , vinum dulcf , 
mulfum , defhitum , pafliim ; quicquid de* 
nique vel jurulentum eft , vel nimis dulce , 
vef nimis tenue. 

De 
b De VI&. AcutAix. %. 



5>i^ 



io6 A. CORN. CELSI Ui.z. 

Di iv-r> ^Hm imtta minhue vitiantur • 
At minioie incus vitUncury panis finc fer* 
mento , am , & es potius duriores , du- 
ri pffces , ueque folum aurata puta , aur 
fcarus , fied etiam loUigo , locufta , polypus : 
item bubula , omnifque dura carp i.eadem- 
qoe ap(ior td, & macra , fi falla eft.} omnia- 
que ulfameiua : cochleae ,. murices, purpo- 
Tx : vinum aufteruni , vei refinatum • 

I 

C A P. XXIX. 
De his^ juit alvum movettf* 

AT alvum movent , paois (eripcntarus, 
ma^fque fi s cibanus vel hordeaccus 
eft ; brawca , fi fubcruda eft , laftuca^ ane- 
thnm , nafturtium , ocimum , vlwcm , por* 
nrfaca , radicula , caoparis , allioBi) cepa , 
malva , iapath«m , beta , afpara||a& » cvk* 
curbita i' cerafa , mpra, poma omnia mitia,i 
TomAU ficus etiam arida , fcd magis viridi^ , ufr 
S04,3}. recentea pingues , minutae aves , cochlct, 
garum , faliaitientum , oftrea ,, pelorideri 
Qchini , mufcuU , & omnes fere concb^i 
maximeque jus earum ; faxatiles , & oaafi \\ 
teneri puces , fepiarum atrs^m^ntum. s fi ffli 
earo aftiimicttr pinguis , eadom vel jntl- 
knta , vel eiij^a ; aves ^ qu» natant i lael 
cnidum , }ae , laAentia omnia. , mtiifuiB , 
T^m./I.vinum dulce vel falfom, aqua , omnia ten^je 
at) lo. ra , tepida , A;dulcia , pinguia , %i]x^ ^ ju» 
rttienta» falfa, diluta. 



- t 



CAP. 

UL JJ. 



C^.ltK MED1«INA. 107 



,C 



C A P. XXX. 

DtUs^ (pu8 mlvum adfiringunt . ^^.p. 

ONTH A adftringunt , panis ex fili* 
^ giflc , Vel cx fimiia 5 magis , fi finc 
ftrmciito cft i magia ftiam fi toftas cft 1 it- 
jcnditurquc vis cjus ctiaro , fi bis co^ui^ : 
pulticula vd cx aiica, vcl cx paiMCO, vd «c 
inilio ; itemquc ex iifdcm forbitio ; & ma- 

o gis, fi b«c amcfriaa fuot: lcaticula , cui vel 
bcta, vd intubuf , vel,ambttbc)a , vcl plan^ 
tago aOicaa cft ; magifque ctiam , fi lUa 
anrc friaa cft: pcr fc ctiam iatubtis, vcl cx 
plantaainc , vcJ ♦ ambubcia fria* ; Biiputa 

it oieraTwamca bis dccgfta; duta ovajmagif- 

que, fi affa funt: minut» avcs, mcwU» pa^ 

iumbcs ; magUquc , fi iu pofca decoaa cft : 

grus , omncfquc atres , qux magis currunt , 

qaam volant ; lcpus , captea 5 jccur et his , 

9P quac fcvum habfnt , majcimcquc bufcailain , 
ac fcvum ipfam : * ca/ciis , ;fw vcbcmcntior 
vctuftarc fit » vcl ca mutatiooc, quam iu^o 
rranfmarino vidcmus ; aut fi rcccns cft ^ cx 
incllc, mulfovc dccoftus : itcm mcl co- 

^5 £tam , pira immatura , forba , mogilquc ea , 

2nx torminalia vocantur , raala cotooca » 
c punica , oFcac Vcl alb» vcl pr^matur» , 
myrta , palmute ^ purpujraB , muriccs , vi- 
num refinatum vcl afpcrum , item mera- 
ro cum , acetum, mulfum quod infcrbnit , af- 
perum itcm dcfrtttum , paffum , aqua vt l 
tepida vcl pr^frigida , dura , id cft , ca quK 
rarde t putefcit , ideoque pluviatilis potifli- 
iniim , orotiia dura , macra ^ auftcra , afpe- 

ra, 

♦ Salm Exerc. Pli9. psg, ^S^. aF.ed.Wnaj. 
a D0 Fia. AcHt. hx. 5, t ^' putrcfcit , 



xo8 A. COkM. CELSI 

ra , tofla , & in eadem carne , afla potius^ 
quam elixa. 

C A P. XXXI. 
De hisy quit urinam movent. 

URINAM autem tnovent , quaecun- 
qae in horto nafcentia boni odorisfam, 
«t apium , ruta , anethom , ocinmm , mcn- 
tha , fayflbpum , anifum , coriandruoi , ns* 
ftartium , cmca , fenicuium . praster hacc , 
afparagtts , capparis , nepctc , thymum , fa- 
tureia , lainpfana , jpaftinacii , magifque a* 
greftis , radicula , fifer, oepa . Ex venatkv 
ne , maxiiBe iepus, vinuni tenue , pifcr & 
rotundBn & loi^um , finapi ^ apQmJ^iMD , 
nuclei pinei. 

C A I>. lOiTLn. 
pe his , ^M ad fomtmm apta fiait » 

SO M N O vere aptuni eft papaver , ia* y 
ftuca , maxiincqne «ftiva , cujus c» 
liculus jam laflc replctus eft , morum , m 
nim. 

De iis , qiia fenfam excitamt • 
Senfus vero excitant , nepeta , thymnaiij 
faturcia , hyflbpum , praccipueque pulegiuB , 
nna, & cepa. 

C A P. XXXI 11. 
De hisy quie materiam evocant. 

EVOCARE vero materiam multa ad* 
inodum poflimt : fed ea , cum cx pe* 
rcgrinis mcdicamentis maxime conftcnt , 
aliifque magis ^ quam quibus ratioac vi€ta% 

fttccur- 



jCap. 5 j. M E B I C I N A . lop 

fiiccurrituT , Q|atttlemur , in pnef^f ia dif- 
fei^am : pQzuro vero ca^ quae prompta , & 
his xnorbis , de quihus protinus diAurus 
fum 9 apca^ i:orpu9 erodunt , -& iic ex eo, 
qnidquid roali eft , cxtrabunt . Habont au- 
tem hanc faculutem , femina erucae , na- 
Anrtii y radiculae > praecipue tamen omnium , 
finapis • .Sali^ quoque & fici -^adem vis 
eft. 

> De Us^ qun rtfrimmtf 
Leniter yero fimul & r^primun^ & mol- 

liuot, lana fuccida, tt aceto v^l vino , cui 
ojeum adjedum eft ', contrit^ palmutaB , fitr- 
fures in falfa aqua vel aceto deco£li • 

l At fimui rrprirouot & rcfrigcrant , hcr-TowJI. 
ba muralis (partbcnium yel perdicium ap-n^^jy. 

pcllant ^ ferpillum , puWgium ^ ocimum ,' : — 

lieTba faogMHvalia. ( .quam Graeci ntFysiymi 
yocant ) portuIiK;^, papaveris folia, capreo* 

^ lique vitium, coriandri folia. hyofcyamum, 
iiiufcus i Cfer , apium ,. fiuaoum ( quam 
fTfiuXy^ Gr9ci vocantj brzfRcm folia , intu- 
bus , piantago , fsnkuli femen, contrita pi- 
ra vel roaia , prascipueque cotonea , lenti- 

; ^ula ,. aqua frigida , maximcque pluviatiiis , ^po 
yinum % acetum , & cx horum aliquo roar ^g/ 
dens yel panis, vel farina ^ vel £pongia| vel 204 
lacinia, vel lana fucci^a , vel etiam linteo- jr ' 
ium , crcta cimolia , gypfum , melinum ^ 

> myrteum , a rofa , acerbum oleum , vcrbe- Tow, JJ. 
narum contufa cum teneris caulibus folia ; ]pj,4« 
cujus gcnetis funt olea , cupreflus , myrtus , 
lentifcus , tamarix, iiguftrum, rofa, rubus, 
laurus , hedera , punicum malum . 

Sinc 
a Patin.f. ja8. 



U6 A. COHN/ C£L$I lJt.d. 

Sine frigore auteiti repritmint « ctAa to» 
tonea, malicorium » tqua calida^ in ^uaver- 
benfls co6te funt ^ q\xkt fdprA propofui « pal- 
vis vel ex fece vini ^ ▼el et myni foliis ^ 
amars nuces» 
j 1, 20« />^ /6//5 fuie tatefscitmt * 

io$iiu ii9ktzt\t vefo ^ ex qualibet faritu <Satt- 

Elafma , five tst tritici i five M farris ^ fite 
ordeii five ervi^ vel lolii 4 vel milii ^ vt' 
panici, vel leilticttlaei vel fabz^ vel lupilii, 
vel lini ^ vel Ibiiii graeoi « ubi ea defcitNiit , 
calidaque imjKifita eft 4 Valentior tameii % 
id omni^ (arma eft et mulfo , ^uam a 
aqua coAa « Prapterea cyprinum « ifioif» # 
medulla ^ adepe ex fiele lunfta oieo ^ iiu- 
gifque I fi vetus eft ) fal 9 Aicrum, git , pi* 
per , duinqiiefolium • 

Pereqiie ^ qu« vehemeiitet & reprtmMf 
& ivffigeraflt 1 durant t outf autem tak&* > 
ciunt & digerunt ^ ea emolliunt t pr^cipir 
^ ad emolliendum poteft cattpwfmitf 
hni vel foeni grasci femine^ * 

His autem omnibus ^ fc fimplitibus , ^ 
permixtis^ vatie medici utuntut ; ut ttagUiM 
quid quifijue perfuaftrit fibi ^ appaieat f 
quam quid evidenter CMipereVit « 



tfB&R 




Cmp.i. M El>lCI8rTl.' m 

LIBE 1. TE1.TIUS. 

C A P. 1. 

De morioram gttuniMi < 

RJE V I S t S cmnibus ^ qiue 
pmiiieiit ftd univerfa geneim 
tnorbonim ^ ad finguionim cvh 
ratimies veniam . Hos autem itt 
^UBS fjpecies Grxci diviferunt $ 
aliofqoe et his acutos j atios loiigoi efle di* 
xerant. Ideoque ^ quoniim non (m^ eo^ 
dem modo tefpondebavt ^ eo(dem alii intec 
acutos, alii intet lotigos retuktunt • Exquo« 
plurar eorum ceneta efle i manifeftum eft ^ 
Quidam cnim breves acuti^ue funt ^ fui cito 
vel tollunt hominem, vel ipG cito finiuntur» 
Quidam longi, fub quibus neque fanitas^^ 
propldquo , neque exitiom eft « Tertiuilique 
genus €orum eft ^ qui mOdo acuti ^ mcxlo 
hmm fmt * idqne non fo febtibtis tanmm« 
mooo i in quibus fireqaentiffimum eft ; fed 
in aliis qtloque fit. Atoue etiam ^ prstef ^ 
hos ) quartum eft ; quoa oeque acutnm dics 
poteft) quia non perimit; neque utione ioa^ 
gum ) quia , fi occurritur'^ focile uoatur • 
Ego ) cum de fingulis dicam ^ cujus qaifque 
generis fit, indicabo* • 

Dividam autem omnes in eos , qui in to- 
tis^ cotjporibus Confiftere videntur ^ & eos ^ 
qui otmntur in partibus • Incipiam a prio* 
ribus» pauca de omnibus prarfatus. In tiul-4059itf« 
lo quidem iporbo plus ibrtuna fibi vendi** 

carc 



ttt ^ CORN. CEL5I lib. a 

carc qaam ars : trs , quam natura , poceft 
utpote cum , repugnante a natura , nth: 
medicina proficiat . Magis tamen ignofceE 
dum medico eft parum proficienti ia acuti 
morbis , quam in longis . Hic enitn brer 
fpacium eft , intra quod , fi quod atixUiun 
non profiiit , acger extinguitiK : iU & deU 
berationi , & mutationi remedioram teo- 
pus patet ; adeo ut raro , fi inter initiai 0^ 
dicus acceflit , obfequens Jeger fyic illias 
vitio pereat . Longus tamen morbus cas 
fNenitus infedit , quod ad difficuUateoi pcr 
tinet, acuto par dCt. Et aqutus quidem^qiMi 
▼etuftior eft > Longus autem ^ quo receatiori 
eo faciiius curatur, 

Alterum illud ignorari noo qportet > 

18,12« Quod non omnibus sgris earfem WLilia. 

conveniunt • Ex quo incidit > ui a\iai %x« 

2ue alia fummi authores ,. qu^fi Cola ^ vcn- 
itaverint , prout cuique ceflerant • Opor*/ < 
tet itaque , ubi aliquid non aefpondet , Uf ' 
tanti putare authoren^ , quanti ^rum » i 
experiri * aliud atque aiiud . Sic. tamen.tf 
in acutis. morbis cita mutetur , quod ^ 
prodeft: in longis , quos tempus , ut fadi^H 
fic etiam folvit, non b ftatim condemactnri 
fi quid non ftatim . profiiit : minus vero i^ 
moveatur , fi quid paulum falcem jay^i 
quia profcQus tempore expletur ^ 



CAP. 

a fSppocrst. Lex. T. 11. xo. SeHtcm de Trsm^ 
An. c.yri. f H!pp. de A. T.xt.6. ♦ PHio Jm^ 
d^usde Jofeptopag.^ii.§d.l6il. b C«/. ^ 
teliaH. T/trd, Pajf, iv. S-p^gn 454. 



' C A P. It 

l^moA nmbi cognifcantur ^& an tncrtfcant^ 
smmnwnUuri&qHarationcabinitio^ ^ 
" langtme incipit , cttrari dcbeat . 

P&OTINUS aatcm ituer iintia (cire 
facile eft y quis aciirus morbus , qnis 
loQgus fit : aoa in his folnm ^ in quibua 
femper ita fe habet i fed in his quoque , ia 

Eo quibus variat . Nani ubi fin* iatermiflioni» 
bus accefflbaes & dolores graves urgent , a- 
cutus morbus eft . Ubi lenti dolores , Jentat- 
ve febres funt , & fpatia inter acc^ffiones 
porriguntur , acceduntque ca figpa , quas ia 

■5 prioce a voluminc eicpofita func ^ longum 
auQC (uturum efle, manifeftum eft. 

Vldendum etiam eft , morbus an incre<* 
fcat 9 an confiftat , a«i minuatur : quia qnsB- 
daoa remedia increfcentibus mocbis , plura 

ao incVmAXis cpnveoiunc • Eaque^ qax crefcen* 
ribus apta fijat , ubi acutus increfcens ur- 

Sr y io remi^aibus, potius experienda 
it • Increfcit autem morbus , dum gra* 
viores dolores , acceflionefque vcniunt ; nas*- 

5 que & ante , quam proxirox y revertun*^ 
tur ) & poftea definunt » Atque in iongis. 
quoque morbis , etiam tales notas non ba- 
bentibus , fcite Ueet , increfcere , fi fomnus- 
incertus eft , fi^^^ deterior concoAio , fi foeti» 

(o diotes dejcAiones , fi tardior fenfus , fi pi* 
grior mens , fi. pcrcurrit corpus frigus aut 
calor , fi id magis pallet • Ea vero , qus 
contraipia. his. funt ». decedentis eius not». 

fimt# 

i ILctT^ 



ap8, 

348, 
II. 



114 A. CORN. CELSI Lii.i. 

Pnerer hxc, in acutis ^ morbis feriussger 
alendus eft., nec nifi jam inclinatis ; ut ine- 
dia^ dempta materia , im|^tum frangat. In 
Jongis maturius , ut fuftinere fpatium affc» 
£turi mali poflit . At , fi quando is non in to- 5 
to corpore , fed in parte eft ; magis tamen 
ad rem pertinet , vim totius corporis moli- 
' ri , quam partis ; cum per eam partes xgvx 
fanentur ; Multum etiam intereft , ab ini* 
tio qnis rede curatus fit , an perpexam : quia x» 
curatio tpinus his jprodeft, in quibus aflidue 
(htftra (uit . Si quis temere habitus , adbuc 
integris viribus vivlt, admoca curationemo- 
tnento reftituitur. 
Sed cum ab his coeperim , ^ujr ootits x^ 

Juafdam future adverfas valecud/iiis exfai- 
ent , ciirationum quoque principium ab 
animadverfione ejufdem temporis ftciam . 
Igitur 9 fi quid cx his , quse propofita funt , 
incidit , omnium optima funt ^ f quies & » 
abftinentia : fi quid bibendum , aqua ; id- 
que interdum uno die fieri fatis eft ; ir 
terdum ^ fi terrentia manenc , biduo : p- 
zimeque abftinentiam fumeadus cft ciws 
exiguus f bibenda aqua , poftero die ef» tj 
iam vinum , deinde invicem alrernis die- 
btts , modo a^ua , podo vinum , donec o* 
mnis eaufa metus finiatur • per hsc eobn 
fiepe iaftans gravis morbus difcutitur . Piu- 
rimiquc falhintur , dnm ie primo die pco-^ joi 
tinus fublaturos languorem , aut exercita- 
tione , ant balneo , aut coaAa dejeAione , 
ant vomitu , aut fudatioiiibus , ant vino 
fperant • non quod non int^rdum id inci- 

b AfL 1. 4« t> 10. t Liv. 22. r. i8» 



9k. 
t 






Cap.i. MEDICINA. tlj 

dzt 9 au|: non decipiar, fed quod fiepios h.U 
lat ; folaquf abftinentia fine uUo periculd 
medeatur . Cum prsfertim etiam pro modo 
terroris moderari liceat : & , fi leviora ia* 
dicia fuerunt, fatis fit a vino tantum abfti* 
nere , quod fubtraftum plus , quam fi cibo 
aliquid dematur , adjuvat : fi paulo |[ra<* 
viora, fatis fit, non aquam tantum bibere^ 
fed etiam cibo camem fubtrahere : inter* 
dum panis quoque minus , quam pro con« 
fuetudine aflumere , humidoque cibo efle 
contentum,& olerepotiflimum. Satifquefit^ 
tum ex toto a cibo, a vino, ab omni motu 
corporis abftinere , cum vehementes note 
terruerunt . Neque dubium eft , quia v\t, 
quifquam, qui non diffimulavlt, fed pethM 
mature motbo occurrit , «grotet* 

C A P. IIL 
De JPeirium generibus^ 

ATQ 17 JE hxc quidem fatiis facienda 
fimt , tantum caufam metaeatibus . 
fequitur vero curatio febrium » quod & in 
toto corpore , & vulgare maxime morbi ge» 
nus eft . Ex his una a quotidinna , altera 
tettiana , akera quartana eft • Interdum 
etiam iongiore circuitu qusdam redeunt y fed 
id raro evenit. In pripribus, &nMrblfunt| 
& medicina • 

Ac quartanae^ quidem b 6mpliciores funt • 
Incipiunt fere ab horrore ; deinde cajor &• 
rum^it ; finitaque febre biduum integntm 
cft. ita ^uarto die revertitur. 

Tenianarum vero d«o genetsi* fiiat > hi^ 

H a teru!» 

a J. Mfidem. Ut 14. &c. b Uidem «7. ' 



11« A. CORN. CELSI i/A. ?• 

teruRi eodem modo , quo quartana , & in* 
cipiens , & definens ; illo tantum interpofito 
difcrlmine , quod unum diem praeftat in- 
tegrum , tertio redit • Alterum longe per- 
niciofius , quod tertio quidem die reverti- 
tur , ex o3o autem & quadraginta horis fe- 
re fex & trijginta per acceflionem occupat 
( interdum etiam vel minus , vel plus ) ne- 
que ex toto in f remiffione defifiit > fed tao- 
tum levius eft . Id genus plerique medicijt 
ifjuretraMv appellant. > 

Quotidianx vero varias funt , & multi- 
f lices . Aliac enim protinus a calorc inci- 
piunt, aliae a frigore, aiias ab horrore. Fri- 
sus voco y ubi extremse partes mcmbrorum 
malgefcunt *. horrorem , ubi toruffl corpus 
intremit • Rurfus alix fic definunt , ut ex. 
toto fequatur integritas : aliae fic , ut a\i- 
quantum quidem minuatur ex febre , ni* 
hilominus tamen quxdam reliquiae rema*^ 
neant , donec altera acceflio accedat : ar 
(aspe aliac vix quicquam aut nihil re^ 
tunt , fed ita , ut coepere , continuant • Ik> 
inde , alix fervorem ingentem habent , aliz 
tolerabilem : alias quotidie pares funt , alix 15 
impares ; atque invicem altero die leoio- 
rcs , altero vehementior^ : aliae tempore 
vcodem poftridie revertuntur , aliae vel ferius 
vlel celerius : alias diem noftemque accef- 
fione & deceffione implent , alias minus , j^ 
alias pltts ; aliae , cum decedant , fudorcm 
movcat y aliae non movent ', atque aiias 
per fudorem ad integritatem venituTi Blius 
corpus tantum imbecillius redditur. Ac* 

ceflio- 
t JBfi -frdfirkdm vifittm mtJicorttm , Gronov. 
s4 Scfffc. Efift. 5}, 



; 



titp.^ M£iDlCINA. ttf 

ceORofies etviin , modo fingulae fioguUs die-' 
bus fiunt , tnodo binc plurefve concur« 
runt . £z quo Gepe evenit , ut quotidie 
plured acceffiones remiflionefque fint ; fic 

l taimen i ut unaquseque alicui priori rcfpoiH 
dcat. 

Interdum vero acceffiones quoque confim^ 
fluntiir , fic ut notari neque tempora ea^ 
rum ) neque fpatia poflSnt • Neque verum 

> eft , quod dicitur a quitMifdam ^ nuUam fie* 
brem inordinatam eflC) nifi aut ex vomic»! 
aut ex inflammatione, aut ex ulcere« Faci* 
lior enim femper curatio fbret , fi hoc ve« 
rum edret . nam , quod evidentes caufs &<" 

; ciunt 9 facere etiam abditc pofltmt . Neque 
«le re , fed de verbo controverfiam movent , 
Qui 5 cum aliter aliterque in eodem morbo 
Kbres accedunt, non ealdem inordinate redk 
ire , fed alias aliafijue fubinde oriri di« 

3 6UBC • Quod tamen ad curaudi rationem 
uihil pertinerer , etiamfi verc diceretur « 
Tempora quoque ■ remiflionum modo libera* 
lia> modo vix ulia funt» 

CAP. IV. 
' De atratioHmn dtverfis ge/t&riiMf* 

ET iebrium quidem ratio maxime ta« 
Its eft • Curationum vero diverfii go» 
nera fnnt , prout authdres aliquos habent « 
o Afclepiades oflicium efle medici dicit ^ 
ut tnto , ut celeriter , ut jucunde curet • 
Id votum eft : £^1 fere periculofa eflfe ni* 
mia & feftinatio & voluptas (blet * Qua 
rtro moderatione utendum fit ^ ut quan^ 

H j tum 



/ 



11$ A. CORN. CELSI U6. s* 

tum fieri potcft , omnia ifta contingam , 

EriDia fcmper habita falute , in ipfis parti- 
tis curationum confidcrandum crit, 
£t antc omnia qu^ritur , primis ^bus 
cger qua ratione contincndus fit . Antiqui , 
mcdicamcntis quibufdam datis , coiKroAio- 
nem molicbantur ; eo quod a cruditatem 
maxime horrebant : deinde eam materiam , 
quse Isdere vidcbatur , ducendo faspius ai- 
Tum fiibtrahebant • Afclepiades medicamco-i 
t9* 7. ^* fuftulit ; alvum non toties , fed fcre u- 
gr j^ fflcn in omni morbo » fubduxit • Febre k- 
ro ipfa pffacipue fe ad rcmedium uti pro- 
feftiis eit . Convetlcndas etiam vires agri 
putavit , Juce , vigilia, fiti ingenti ; GCf ut 
ne os quidem primis diebus elui Gaeret • 
Quo magis falfuntur , qui per ^inoia >i/- 
cundam ejus difciplinam efle ccmeipiuat • 
Etenim ulterioribus quidcm diebut cu\>atw 
tis etiam luxuriae fubfcripfit , primis vm ^ 
tortoris viccm exhibuit. 

£go autem , medicamentorum dari ooti^ 
nes , & alvum duci non nifi taro debeiri 
concedo • £t id non idco tamen agendBi 
ut aegri vircs convdlafttut , exiftimo: qv^^^ 
niam e^ imbecillitate fummum peiiculam 
eft • Minui ergo tantum materiam fuperaa* 
tem oportet ; quse naturaliter digerituf , «bi 
mihit novi acccdit • Itaaue abftinendus * ^ , 
bo primis dicbus eft, « in luce habcadm}^ 
Kger ( nifi infirmus) interditi, qaoniamcoi- 
pus illa quoque di{;erit ; itque cubare qnam 
maximo conclavi £bet . 
Quod ad fitim rero fomnusiqtte p^ni^ 

net^ 

a Apb, I. 2a. 



/ 



^ 



Ci/.4. MBDICINA. ii^ 

net , ffloderaiulum eft ^ ,ut Inrerdiu vigUet ; 
nofitt , ii fieri poceft , conquiefcat : ac oe- 
quc potet y neque nimium iiti crucietur . 
Os etiam ejus elui poteft , ubi & ficcum 
efi, & ipfi foBtet . quamvis id tenijpus aptum 
pocioni non eft • Commodeque £raliftratus 
dixit , fsepe , interiore parte humorem noa 
requirenct , os & fauces requirere ; neque 

' ad rem « male haberi cgrum , pertinere • 

;ao Ac prifflo quidem fic tenendus eft. 

Optimum vero fflcdicamentum eft » op- 
portune cibos datits • qui t^uando primum 

' dari dcbeat, quieritnr . Plerique ex aawiquis 
rarde dabant , fape quinto die » faspe fexco » 
15 & ^d fortarifc vel in Afia , vcl in £gypto , 8^22. 
cceli iratio patitur . Afclepiades , ubi segmm 
triduo per omnia fatigaverat, quartumdiem 
tibo dcftinabat . At Theraifon nuper , noa ^ 
quando cttpifTet febris , fed quando defiiret , 
20 aut cene levata eflet , coniiderabat , & , ab 
illo cempore expeAato die terciai fi. noti 
acceflerar febris , ftatim : fi acceflerat ^ ubi 
ea vei defierat, vel, fi aftidue inheiebat, fi 
certere inciinaverat, cibum dabat. 

^y Nihil autem horum utique perpemura 17,2. 
eft • Nam poteft prima die primus cibua 
dandns efle , poteft fecundo , ^teft tertio 9 
poteft non nifi quarto , aut quinto ; poteft 
poft unam accemonem, poteft poft du4S; po« 

30 teft poft plures . Refert enim , qualis toorbaa 
fit, quale corpus, quale coolum^ quas ccas » 
quod tempns anni . Minimeque , in xtbus xS,};. 
nultttm . tnter fe difterentibus ^ perpetuum 
efie praeceptum t^fatit poteft» In moi> 

H 4 bo^ 



xi^ A. CORN. CELSI li^/j^ 

l>o y qtli plus virium aufert j celerius cibns 
dandtts eft : icemque eo i coelo , quo magis 
tligetir. Ob quam cauram in Aphrica nul- 
io die «ger abftineri refte videtur • Mativ^ 
rius etiam puero , quam juveni : eftate , 

5[uam faieme , dari debet« c Unum illud , & 
emper , & ubique fervandnm eft , ut aegri 
78, ij. vires fnbiade affidens medicus infpiciat , 
xji, & qnamdiu fiipererunt , abftinentia pi^aet; 
ai. fi imbecillitatem vereri coeperic, cibo iubve-i» 
ap j, niat. Id enim cjns ofiicium eft » nt zgnuxi , 
22. fieque fupervacna materia oneret, neque im* 
becilliorem fiune perdat« Idc[ue apud £ra- 
fiftratum qnoqne invenio : qui , quamvis pa- 
rum docuit ^ quando venter , quando «orpus i{ 
ipfum exinaniretur , dicendo tamen , luec 
efle videnda ^ & tum cibum dandum , cam 
corpori debcretur: fatis oftenditi dm vires 
fupereflent , dari non oportere » n^ iAz^ 
renty confulendum efle. ^ 

Ex bis autem intelligi poteft , ab nno 
mcdico mnltos non pofle curari : eumque , 
fi artifex eft ^ idonebm efle , qui non muJ^ 
tura ab sBgro recedit • Sed , qui qusftui ftt- 
^ viunt , quoniam is maior ex populo eft » b^^ 
benter ampleduncur ea praBcepta , qua: (e- 
dnlitatem non exi^nt $ ut in hac ip(« te . 
Facile eft enim dies vei acceffiones aume- 
raie his quoque , qui a^rum raro vident ; 
ilie affideat necefle eft , qui , qtiod folaoi J» 
opus eft , ^vifurus eft , quando nimis imbe- 
cilius futurus fit 9 nifi cibum 'ScceDerit • la 
pluribus tamen ad initium cibi oies /qoar* 
ttti aptiffimus efle confuevit. 

m 

b Afi. z. t$. c Afi. 1. p. 



C#/.4* M EDl Cllir^i.; j„ 



Eft autem alia eriam de diebui W ipfis 4m 
bitatio , quofliam antiqni potiflimum # ia^ 
parts fequebaotur, cofque, tanquam tnnc de 
aBgris judicaretur, itualfL^ f nMninabant • / 

; Hi eraot dies tertius , quintus » feptimus , 
noous , nndecimus, qnartnfilcdmBa, unusfc 
vi^efimus s ita nt fumma potentja firptimo , 
deinde quanodecimo , demde uni & vige- 
fimo daretur . Igitur fic asgros nutriebant ^ 138,^« 

> ut dierum imparium acceffiones ezpedarent : 
deinde poftea cibum , quafi lerioribus acceA 
fionibus inftantibus , darent : adeo ut Hi^ 
pocrates f g & alxo die febris dcfiflet , rea- 
diFam timere fit folitus. 

t Id Afclepiades iure ut vaaum repodia» 
vit ; neque in uUo die , paia par imparve 
cflet y aegris vel majus vcT minus podculnm 
cflc dixit . Intcrdnm enim pciorcs dics pa- 
rc9 fiunt *y & opportunius poft iebrium ac-TMs.IL 

o cefliones cibus datur . Nonnumquam ctiam 157^9^ 
in ipfo morbo , dienun nrdo motatnrv fit* 
qm gravior , qui remiffior efle confueve* 
rmt • Arque ipfe quartuiclecimus par eft, ia 

?uo efle magoam rim antiqui fiitcbantur • 
tui cum o6lavum primi naturam habere 
contcnderent , ut ab eo fecuodus feptena*. 
rius inciperet , ipfi fibi repugnabant , non 
o£tavum , nequc decismm , neque duode- 
cimom dicm lumendo , qu&G potentiorem : 
» ^us enim tribuebant nonp , & undecimo . 
Quodcum feciflent fine ulla probabili ra- 
tionc , ab undecimo , noo ad tertiumdeci- 
mum , fed ad onartumdecimum nanfibant • 
E/l etiam apud Hippocratem » ei » quem te^ 

ptimus 
d LEpiJem.in.j€ PMrrm fifMm.yf 11. Yitu 
e JuliMH. Imper. Epift.psg. 107. f deL AMftl. 
Aaa.Mmb.%nii^ f 4^. 11.2j.a4. iApb* 
tv.6x. 



12Z A. €ORN. CELSI I^.}« 

timus diet libcraturus Gr , quartuin eOc gra- 
viflinum . Ita y illo quoque authore, ia ^ic 

£ri & gravior febris efle poteft , & certa 
uri nota • Atque idem alio loco quar 
tum quemque diem y ut in ucrunque ct& 
^eiflimum apprehendit ; id eft , quartum , 
ieptimum , uodecimum , quartumdecimiun , 
decimumfeptimum . in quo ab impari ad 
paris rationem tranfit • £c ne in hoc qni- 
dem propofitum confervavit : cum a fe- 
ptimo die undecimus , non quartus , {ei 
ipiintus fit . Adeo apparet , quacumque rs- 
tione ad numerum relpexerimus , nihil ra* 
tionis , fub illo quidem authore ^ reperiri . 
Verum in his qmdem antiquos tonc c^' 
kbres admoduo^ Pythagorici mimeri fe- 
fcllerunt : cum hic quoque medicof noa au" 
inerare dies debeat , fed ipfas ircefEones ia^ 
tneri ; & ex his conjefiare , quando dandxia 
cibtts fit« X 

Illud' autem maeis ad rem pertinet y Cctre i 1 
dbumne oporteat dari , cum jam bene veor I 
conquieverunt « auc etiamnum manes> 1 
bus reliquiis febris • Antiqui enim ftf I 
integerrimis corporibus alimentum oihn-^\ 
'bant • Afclepiades ^ inclinata quidem fa^ 
bre , fed adhuc tamen inhaerente « In quo 
ranam rationem fecutus eft: non quod noa 
fit interdum maturius cibus dandus > fi ma* 
ture timetur altera acceflio : fed quod fcili* ^ 
cet non nifi quam faniflimo dari debeat. ^ 
minus enim comimpitur , quod intttiro 
corpori infertur • Neque tamen vetum cfi , 
quod Themifoni videbatur « fi duabus bo^ 



Csp.s. MEDICINA. xi; 

Tis integer faturus cffet seger , fatius eflc 
tunc dare ; ut ab int^ro corpore potiffi* 
iniim diduceretur ^ Nam fi diduci tam ^e- 
leriter poflet ^ id eflet •ptimum • Sed cum 
^ hoc breve tempus non prseftet , fatius eft , 

)>rincipja cibi a decedente febre , quam re* 
iquias ab incipiente excipi • Ita , fi lon- 
gius tempus fecuturum ell , quam icit^erri* Tow./J. 
mo dandus eft : (i etiam breve ,. antequam 158,6! 
to ex toto integer fiar . Quo loco vero inte* 
gritas eft , ^ eodem eft remiflio , quas naxi* 
me AXk febre continua poteft efle • At hoc 
quoqne quasritur , utrum tot horas expe- 
dandas fint , quot febrem habuerunt : an 
15 fatis fit , primam partem earum przteriri , 
ut aegria jucundius infidat , quibus inter* 
dum non vacat • Tutiffinmm eft mtern , 
ante totios acceffionis temjpus pcsterirc : 
^amvis , ^ibi longa febris iuit , potift in« 
to dulgcri ^ro marurius » dum tamea ante 
jninimum pars dimidia prseteteatur • Idque 
non itt ea folz febre , de qua proxime di* 
Aum ettf fed in omnibus ita fervandumeft. 

ey C A P. V, 

De Febrium fpfciebus y ^ fingtdarum cura'' 
Honiius: & frimoy quando cibus 
febricitantibus dandus fit . 

HJEC magis per omnia genm fe- 
brium perpetua funt : nunc ad fingu« 
las earum fpecies defcendam • Igitur fi it* 
mel tantum acceflit , deinde de&lt , eaqnir 
yel ex * ioguine, vel ex laflitudine, vel exTom.Jr. 

«ftu, 50,15.. 
* Malim fanguine ve/ inghivie , quom9d& ^ 

enim #x inguine poffet oriri feiris ? deio enume^ 
tat caufas fxtemas , quas intcr inguen ctnferi 
non potejl,^ 



io 



/ 



*rf / 



/ 



114 A. CORN. CELSI Ui. J. 

xH\x 9 aliave fimili re fuir , fic , ur ioteriot 
nulia caufa metum fecerir, poftero die, cum 
rempus acceilioQis ita tranfiir , ut nihil mo- 
vereti cibus dari poteft. At, fi exaltocalor 
venir ; & gravitas vel capitis vel prascordio- ^j 
rum fecuta eft; neque apparer , quid corpas 
confuderir ;' quamvis unam accemonem fc- 
cura inregritas eft : tamen , quia rerriana ti- 
meripoteft, expeftandus eft dies terrius ; & 9 
ubi accefiionis rempus prasreriir , cibus dan* 19 
dus eft , fed exiguus ; quia quartana quoque 
timeri poreft • At die quarto demum 9 fi 
corpus mregrum eft , eo cum fiducia uten« 
dum • Si vero poftero, tertiovc , aut quar- 
to die fecura febris eft ; fcire licet , mor- i$| 
bum efle • Sed tertianarum , quartanantmquc 
(quarum & certus circuirus, &finis2nrq^^ 
& liberalirer quiera tempora funr ) ocpedi* 
tior rario eft. de quibus fuo loco^icatn. ^ 

Nunc vero eas explicabo , anz (jaotidie s# 
urgent • Igirur terrio quoque die cibus c* 
gro commodiflime datur ; ut alter febrem 
minuat , alrer viribus fubveniat . Sed is duf 
debet , fi quoridiana febris eft , quas ex o- 
to definar , fimular^ue corpus integrum far i\ 
Aum eft : fin , quamvis non acceffiones , fi> 
bres ramen junguntur , & quotidie quidem 
increfcunt, fed finc integritate tamcn remit- 
tunt , cum corpus ita le habet , ut major 
remiffio non expeftetur : fi altero dic gra* J9 
vior , altero levior acceflio eft , poft gravio- 
rcm . Fere vcro graviorem accefltonem le- 
ViDr a nox fequitur : quo fir , ur graviorem 
acceftionem npx quoque triftior antecedat . 

a Afi. XX. X}. 



/ 
t 



'Cap.S. MEDICINA. ^ij 

At , fi contini^tur fcbris , ncque levior un- 
quam fit , & dari cibum neceae eft , quan- 
do dari debeat , magna diflenfio eft . Qui- 
dam , quia fere * remiflius matutinum tem- 

5 pus £gris eft , tunc putant daadum . Quod 
fi refpondet , non quia mane eft , fed quia 
remillio eft 2gris , dari debet . Si vero ne 
tunc quidem ulla requies 2gri$ eft , quia hoc 
ipfo pejus id tempus eft» quod, cum fua na- 

o tura melius efle debeat , morbi vitio non 
eft , fimulque infequitur tempus meridia* 
iium , a quo cum omnis zger fere pejor 
fiat , timcri potcft , ne ilic magis etiam , 
quam ex confuetudine , urccatur. I^tur alii 

15 vefpere tali aegro cibum dant • Sed , cum 
co + tempore fcrc peflimi + fint , qui agro- 
tant , verendum eft , ne , fi quid tunc mo- 
vcrimus, fiat ali^uid afpcrius . Ob haec alii Tow.IJ. 
differunt ad mediam noflem , decurfo jam 156,9. 

%o graviflimo tempore , eodemque iongifi^me 
diftante. Secunus vero datur antelucanis bo- 
Tis ; quibus omnes ferc maxime dormiunt : 
deinde matutino tempore ; quod natura fua 
leviflimum eft. 

5 Si vero febres vagas funt : quia veren- 
dum eft , ne cibum ftatim fubfequantur ; 
quandocunque quis ex acceflione levatus 
eft , tunc debet aflumete • At , fi plures ac* 
cefliones eodem die veniunt , confiderare 

(o oportet , pares ne per omnia fint ( quod 
vix ^fieri poteft ) an impares p Si per omnia 
pares. funt : poft eam potius accefllonem 
cibus dari debet , quz non ipter meridiem 
& vc/perem definit . Si impares funt : con- 

fideran- 

♦ Cif/. AuuL Mofb. Chfomc. 11. 14. /». 4»7' 
Buxtorf Lex. Chald. />• 540. + Cal. Aurtlji. 
Af. /. I . r. 1 5 . fag. 48, \ Achill. Tatius de C/i- 
f ofhont. pd£, 21. 



/ / 



i 



iiS A. CORN. CELSI Ut.l. 

fidcrandum cft ^ quo diftcnt • Nam , fi ake* 
ra ^ravior, altcra leviorcft, poft gravioreni 
dari dcbet; fi altcra longior, altcra brcvior, 
poft longiorcm : fi ^ltera gravior , alrera 
longior cft , confiderandum eft , utra magis 
affligat , illa vi , an hzc tcmpore , & poft 
eam dandus cft . Scd plane plurimum in- 
tereft , quantar qualcfque intcr cas remiflio* 
ncs fint . Nam , fi poft alteram fcbren 
motio maaet , poft altcrara intcgrum cor* :f| 
pus cft; iotegrocorpere, cibo tcmpus aptins 
cft. 

Si femper febricula masct ; fed altemm 
tamen Ipngius tempus rcmiffionis elt ^ id 
potius eligcndum cft : adco ut , ubi zccef- i\ 
fionc^ continuantur , protinus y inclia^tz 
priore , dandus cibus fit . Etcnim ^erpttutna 
cft , ad quod omne confilium dirigi pot- 
cft ; cibum quam maximc femper ab b ac- 
Tom.lL^^^^^^ fiitura reduccre: &, hoc falvo, dair# 
aaa zS.V^^^ integerrimo corpore • Quod noa vasa 
duas tantum , fed etiam intcr plures aooE^ 
fiones fervabitur. Scd, cum fit aptiflimnA^ 
tertio quoque die cibum dare i tamen , i 
corpus infirmum eft , quotidie dandus cfi : n 
multoquc magis , fi contincntes febres fi^ 
ne rcmiflione funt ; auaittoqae magis cor* 
pus aflSigunt ; aut fi doe Dlurefve atceffio^ 
nes eodem die vcniuut . Quas res efficit , 
ut & a primo die protinus cibus dari quo- \^ 
tidic dcbeat , fi protinus vcna concidcrunt : 
& f«pius eodcm dic , fi intcr plurcs accef. 
fioncs fubinde vis corpori decft . Illod ra* 
men in his fervanduoi eft ; ut poft eas fe« 

bres 
b Afh.i.ii. 



Cap. 6. M E D I C I KIA. * 127 

hres minus cibi detur^ poft quas > fi per cor- 
pu8 liceret; omnino nont (fairetur. Orai ve* 
ro lebris inflet , incipiat , aagestur y con- 
fiftat y decedat , deinde in deceffiooe confi- 
fiat^ aut -finiattrr; fcire licet^ optiaaum ctbo 
rempus efle iebre finita ! deinde , cnm d^ 
ceffio ejus confiftit : tertium , ii necefle eft , 
^uandocumque decedit : cstera omnia peri- 
culofa efle • Si tamen propter infizmitatem 
necellitas urMt , (atfus efle , confiftente jam 
incTemento Tebris , aliquid offerre , quam 
incre/cente : fatius efle , inftante , quam in* 
cipieote : cum eo tamen , uc nuUo tempore 
js, qui deficit, non fit fuftineados* 

Neque hercuk fatis^ eft , iplas taatua 
febres medicum intuerl , fcd etiam totiua 
corporis babitum , & ad eum diri»u% o^ 
ratioaem ; feu fuperfunt Tircs , fctt de* 110,8. 
funt 9 feu quidam mali af&fhis interveniunt • 
^ Cum vero ftmpcr mgtos fecuros agere con- 
veniat , nt corpore tanrum , non etia» aai* 
mo laborent : tum pnsdpue , ubi cibum 
fuqipferunt . Itaque , fi qua fant , quc exa* 
fperatura eorum animos funt ; optimum eft, 
ea 9 dum «rotant , eorum notitis fiibtra* 258,2 1« 
here: fi id fieri non poteft , fuftinere tamea 
poft cibum , poftque fomni tempus, & cum 
experredi fnnt, tom expooere* 

C A P. VI. 

S^tkmJo potiaoet febricitantihus 

aari expid$4f» 

SED de dbo fiicilior quidetn cum «gris 
ratio eft : (^ucpiAm fope ftoma<£us 

hunc 



128 ^ A. CORN. CELSI Uh.j 

hUBC reTpuit , etiamfi tnens conoipifcit 
Dc potione vcro ingeijs pugna eft ; eoqu 
magu j qtto major tebris eft • H<cc enim £ 
tim accendit , & tum maxime aquam exi 
git , cum illa periculofiflfima eft . Scd da 
ccndus acger eft , ' ubi febris conquicvcrir , 
protinus fitim quoque quicturam : longFo- 
remque acceffionem fore , fi quod ci da- 
tum fuerit alimentum : ita celcrius ciiid 
dcfinerc fitirc ^ gui non bibit . Ncccflc cfi 
tamen , quanto /acilius etiam fani famen, 
quam fitim fuftinent , tanto magis xgris i: 
potionc , quam in cibo indulgere . Scc 

Erimo quidem die nullus humor dari de* 
et : nifi fubito fic vcn« conciden/nr , ut\ 
cibus quoque dari debeat . Sccando vero , 
caBterifque ^tiam , quibus cibus noa dabi- 
tur, tamcn , fi magna fitis urjcb\t , Tjotio 
dari poteft . 

Ac ne illiid quidem , ab HeracUde Th» 
rentino diftum, ratione carct : ubi auti" 
lis 2grum , aut cruditas male habet ^ d^ 
dire quoque per modicas potioncs t&si 
<ai8> novam materiam corruptae . Ulud, video&m 
15.. eft , ut , qualia tempor;^ cibo le^ntur, ti-M 
Tom IL ^^ potioni quoquc : ubi finc illo datoi , 
to6 ao ^^6*'*^'*' 9 ^^^ «gnim dormirc cupk- 
' ^* mus : quod ferc fitijs prohibet • Satis atttem 
convenit , cum omnibus a febricitantibus 
nimius huttiGr alienus fit , tum nrsBci^iic^l 
fe foeminis , quae ex partu in febrcs indd^ 
runt. 

Scd cum tempora cibo potioniiiue ie* 
bris ^ temiffidnls ratio det ^ noo cll cx- 

a ^6. u 16. 



Csf.t. . M E D I C I N A; it9 

.pcMlitifliiBum fcire , quanda aeger febriei- 
tctf quando melior fit , qnando deficiat : fi-Tom.#i 
ne quibus difpenfari illa non poffiiot . Ve-226,j}« 
nis cniffl maxime credimus , f fiillacifli- 

5 mm tei j quia fepe ifkx lentiores celeriofieC* 
FC funt , & state » & fexu y & corpocum 
natura . £t pierunque fatis fano corpore , 
fi ftomacbus infirmus eft , nonaumquaia 
etiam incipiente. febre , fiibeunt & qujie> 

o fcunt : ut imbecillus is videri poflSt , cui 
facile laturo gravis inftat acceflio • Contra 
facpe eas concitat & refolyit fol , & bal- 
neum ^ & exercitatio » & metus , & ira, & 
quilibet alius animi afFeAus. adeout^ cum 

tj primum medicus venit ,. folicitudo aegri du* 
Ditaatis , quomodo illi fe habere videatur , 
eas movet • Ob quam caufam , « pctiti me- 
dici ^ft , non protinus ut venit , apprehcnr% 
dere manu brachium ; 64 primum rcfidci:^ 

Bo hilari vultu , percuQAaFi^e ^ qaemadmo- 
dum /e habeae; & » fi ojiis ejus metus eft , 
euffl probabili fermone Jenire ; tum deinde 
eins carpo manum admovere • Quas venas Tom^iZ 
autem confpcdus nMdici movet , quam ia*ii4ij,2« 

5 cile millc res tuibant ! Aitera res. eft , cui 
credimus , caior , xque ^llax • Nam hic 
quoque excitamr.sftu > labore ^ ibmno, me* 
tu, folicitudine^ 

Igitur in^ueri quidem. etiam ifta opofr» 

!o t^ : icd his non omnia credcre • Ac proti«. 
nus quidem fcire » non febricitare eum ^ co- 
jus ven« naturaliter ordinatas funt , tepqr- 
quc talis eft , ouali$ efle fanis folet : ne^ 
protious etiam lubt calore motuque febrem 

I ' fefc 

t PafKtroIe ciferv. lY. a De decmf.om^ 
T. IX. X. Pallad. Sophifl. in L yt^^fidmi fag. 
97. 20I. ABhot. dt hk M.iJ. 2. 



tj6 A. CORN. CELSI Ub.i^ 

Tom.lL fefe concipere : fed ita , fi fumma ^uoque 

t96y I. arida incqualiter cutfc eft ; fi calor & in 

fronte eft, & ex intimis prxcordiis oritur ; 

fi fpiritus ex naribus cum fervore proniaii. 

pit; fi color , aut rubore, auc pallore xmro 

mutatus cft ; fi oculi graves , & aut perfio^ 

jci , aut fubhumidi funt ; fi fudor» cum fit, 

Tom.IL itiasquaiis eft ; fi venc non zquis intenral- 

172,28« lis tnoventur» Ob quam caufam medicns ae- 

que in tenebris ^ nemic a capite sgri de^ 

bet refidere ; fed illuftri loco adverfus enm , 

ut omnes netas , n vultu quoque cubanris 

perlpiciat • 

Ubi vero febris fiiit , atqne decrevit , /pe- 
Aare oportet , num tempora, partefre cor* 
poris alic paulum madefcant , cus (udo- 
rem ventunim efle teftentur . Acu qua ^s 
nota eft , tunc demum darc potui caVidam 
aquam ; cujus lalubris efledus eft^ fi fudo- 
rem per omnia membra difiundit • Bujns 9 
ijjiai.autem rei cau(!i ^ continerc a^er fub vA 
fatis multa manus debet; eademque ctva, 
pedefque contegere : qua nole pieriqat^ 
gros in ipfo impetu fcbris » potiffimeft 
ubi arde&s ca eft , male iuibent • Si fudiit i^ 
corpus ccBpit ) linteum tepefacece oportct, 
paulatimque fingula membta detergere • At 
ubi fudor omnis finitus eft ^ aut fi is noa 
venit, ubi quam maaime tepuit , & idooeus 
efle cibo asgcr videtur , fiab vefte leniter/ua {« 
gendus eft , tum detergeudus , deinde ei ci* 
bus dandu^* 

Cibus t autem febricitantibns husaidns 
eft aptiflitoui f aut busMri cecte qusuxx 

proxi* 



Oap.S. M£DICtNA. t}i 

proximus : utique ex materia quam Itvit* 
fima ; maximeque f forbitio : eaque ^ fi ma« 
gnae febres fuerunt , quam tenuiflima tfft 
debct . Mel quoque defpumatum hnic reAe 
acfjicitur , quo corpus magis nutriatur : fed 
idy fi ftomachum ofTendit, fupervacuum efl ) 
ficut ipfa quoque forbitio . Dari vero ia 
vicem ejus poteft , vel intrita ex aqua ca« 
lida , vel alica elota ; fi firmus eft ftoma^ 

> chus , & compreffa aivus , ex aqua mitUa $ 
fi vel iile languet, vel haec profluit , ex po^ 
fca . £t primo quidem cibo ita fatis eft : fe* 
cundo vero aliquid adjici poteft , et eodem 
tamen genere materis ^ vei olus , vel con* 

; chy lium , vel pomum . At , dum febtes qui«» 

dem increfcunt , hic foius idoneus cibus eft 4 

Ubt veto aut definunt , aut ievantut , fem^ 

per quidem incipiendum eft ab aliquo es 

materia levifiima , adjicicddum vero ali« 

o quid ex media , ratiooe habit^ fubinde & 

virium hominiSf & morbi. 7^*24« 

Apponendi vero a^ro varii cibi ( ficut iao,I« 
Afclepiades prscepit ) tum demum funt , 
ubi faftidio urgetur ^ neque fatis vires fuffiY 

{ ciunt ; ut paulum et finguiis deguflando ^ 
famem vitet • At fi neque vis , neque cupi* 
ditas deeft, nuUa varietate folicitandus sege^ 
cft ; ne plus afTuqiat , qoam concoquat • 
Neque vernm eft , quod ab eo dicitur , fii* 

;^-cilias concoqui cibos varios . eduntur qui« 
dem facilius : ad concoAionem autem mate« 
Yix genus & modus pertinrent . Neque intet 
magnos dolores , neque increfcente 6 mor- 
bo , tutum eft , atgrum * cibo impleti j fed 

I 1 ubi 

t HsfpQcr. dtVet. Mxi.xi t. b Aph, 1.7.8. ' 



%}i A. CORN. CELSI lifc.j: 

ubi intlinata jam in melius valctudo eft. 

Sunt alix quoque obfervationes in febri- 
bus necefTaris ; atque id quidem videndum 
dl , quod quidam folum przcipiunt , ao 
adftri^um corpus fit , an profluat . Quq. 
nim alterum ftrangulat , alterum digerit . 
Nam , fi adAridum e(l , ducenda alvus efi » 
movenda urina , eliciendus omni modo (ly 
dor . In hoc genere morborum fanguioen 
etiam mifiiTe j concuflifle vehementibus gMJ 
ftationibus corpus, in lumine habuifle , im* 

Girafle famem , fitim , vieiliam prodefi. 
tile cft etiam ducere in balnqum , prias 
demittere in folium , tum ungere , iterum ad 
folium redire , multaquc aqua fovcre ingm-' 
na ; interdnm etiam oleum in {oUo ciun «• 
qua calida mifcere > uti cibo rarius & ferius » 
tenui , fimplici , molli , calido , exis;ao ; 
maximeque oleribus , qualia funt , lapi- 
thum , urtica, malva ; vel jure etiam coo-f i 
charum, mufculorumve, aut locuftarum : a^ 
que danda caro , pifi elixa , eft . Ki poa 
cfle debet magis liberalis , & ante cin, 
& poft hunc , & cum hoc , ultra quam ^ 
coget . Poteritque a balneo etiam pingue^,i) 
aut dulcius dari vinum : poterit umel , aat 
bis ittterponi Grxcum falfum. 
^7,7. Contra vero , fi corpus proflnet , foeiot 
J47yip.coercendus , quies adhibenda erit ;- ten^ 
bris , fomnoque , quandocunque volet , fr^t 
tendum ; non nifi levi geftatione corpus 
agitandum , & pro gcnerc mali fubvenien* 
dum . Nam , fi venter fluit , aut fi ilocpa- 
fcbtts non continet , ubi febris decrevit , Ii« 

bCT%« 



Csp.-t. M£DICINA. s|} 

beraliter oportet aquam tepidam potiti da^ 
re , & vomere cogere ; nili aut (auces , aut 

Eraecordia , aut latus dolet , aut vetus mor« 
)VLS eft» 

Si vcto fudor exercet » duranda cuti» eft ^ 
vel nitro j vel (ale $ qu^ cum oleo mifceno 
tur • At » fi levius id vitium eft , olco cor« 
pus angendum eft : fi vehementius , ro(k ^ 
vel mehno , vel myrtco ^ cui vinum aufte- 
> rum fit adjeAum. 

Ouifquis autem flttore a^er eft , cum vc« 

nit in balneum , prius ungendus , deinde 

jn foiium demittenaus eft • Si in cnte vi« 

tium eft, frigida quoque^ quam caiida aqiu 

$ melius utetur • Ubi ad cibum ventum m , 

dari debet his valens , Trigidus , ficcus « fim« 

plex , <^ui quam altnime corrumpi pofit « 

panis toftus , caro aflfa , vinum aufterumy 

vel certe fubauftcrum ; & , fi venter pro« 

to fluit , calidum : fi fudores nocent , -vomituf* 

ve fonty frigidum. 

C A P. VII. 
Qu9Wiodo fefiUemtes fikns cUrmi 

DESIDEHAT etiam propriaift tni« 
madverfionem in febribus peftilcn« 
tic cafus . In luc minime utile eft ^ ant 
ftme , aut medicamentis uti , ant ducer^ 
:o alvum . Si vires finunt » fanguinem mitte^ 
re optimum eft i prscipueque , fi cum ar« 
dore fcbris eft. Si id pamm tutum cft^ nbi 
febris ant tennata eft , aut levata , vomitu 
pe^fais purgate • Sed in hoc maturiuLa qtofn 



,14 A. CORN. CELSI litj- 

in alils morbis , duccrc in balncum opos 
cflj.vinum calidum , & mcracius dare , & 
iminia glutinofa : inter quae quoquc cat- 
ncm , generis cjufdcm . Nam quo cclcnus 
cjofmodi tcmpcftatcs corripiunt , eo- matu- 
tius attxilia , ctiam cum quadan? temcri^a- 
te y rapicnda funt , Quod fl pucr cft , qni 
Uborat ; ncque tantum robur cjus cft , ut 
ftnguis mitti poffit , cucurbituiis ci utcB- 
dum cft ; duccnda alvus vcl aqua vcl pti-J 
fanflB crcmorc ; tum demum is Icvibus cibis 
iiutricndus . Et cx toto non fic pucri , m 
viri , curari debcnt . Ergo , ut in alio quo- 

3oe genere morborum , parcius in his agcn- 
um eft : non facilc fanguipem mitterc ,i! 
noQ facilc duccrc alvum , non cruciare vi- 
gilia, famcve, aut nimia fiti, non vino cu- 
rarc . Vomiti» poft febrcm clicicndus cft. : 
dcinde dandus cibus ex lcviflimis •, xum i$ 
dormiat : poftero die , fi febris manet , abf» 
tineat : tertio , ad fimilcm cibum tcdat. 
Dandaque opcra cft , auantum fieri poirf/ 
ut inter opportunam abftincntiam cib^ 
portuno , omiffis cstcris , nutriatur • 

2» Curatio ardentis ftbris» ^^ 

Si vcro ardcns fcbris extorret , nulb «■ 
dicamenti danda potio cft ; fcd in i^ 
acccffionibus olco & aqua rcfrigcrante 
cft : qux mifccnda manu funt , doncc al- 
bcfcant . Etiam amplo conclavi teaeBdns,^^ 
quo fflultum & purum acrem trahcre pot 
117 wM y ««!"« multis veftimentis ftranguUndus , 
' . fed admodum lcvibus tantum velandas 
cft • Pofiunt ctiam fupcr ftomachum im^ 

poni. 



Cap.i. MEDI.CINA. ij, 

pooi , folia vitis io aqva frigida tinfia • Ac 
nc fiti qutdem nimia vexanaus eft . Alendtts 
maturius eft , id eft a die tertio , & ante 
cibum iifdem perungendu$ • Si pituita in 

\ j llomaciio coiit , incfinata jam accefliooe » 

1 ^amerc cogendus eft ; & tunc dandum fri< 

I gidum olus , aat pomum , ex bis , quas fto- 
macho conveniunt . Si ficcus manet ftoma- 
chus , protinus ^tl ptifane , vel alias , vel 

to oryw cremor dandus cft , cum qno recens 
adeps coAa iit • Cum vero in fumn^ incre- 
mento morbus eft , utioue non ante diem 
Qoartum , magna iiti antecedcnte , frigida 
aqua copiofe pneftanda eft , ut bibar etiam 

i5 nitra £itietatcm ; & ^ cum iam vcnter & 
prarcordia ultra modum replcta , fatifque 
rcfrtgerata funt , vomere debet . Quidam 
Dc vomitum quidem exigunt ; fed ipfa a- 
qua. frigida , tantum ad fatietatem dau , 

%o pro tncdicamento utuntur . Ubi utrumli* 

bet fiidum eft, multa vefte opericodus eftjxji^tu 
& colloczndus , ur dormiar • Ferequc poft 
longzm ficim & vj^iliam , poft multam fa- 
tietatem , ^ft infraAum calorem , plenus 

%^ fomntis venit ; per quem ingens fudor cf> 
(unditur , idqttc prsefcntiflimum auidliua 
cft : fieil in his untum ^ in qnibns pnKe# 
aidoccm , nulli dolores , nulltis praBCoidio- 
rum timior; nihil probibens , vel in pulmo- 

jo nc ^ vcl in fattcibus ; non ulcut , non dcfc* 

ftio , non profluvium alvi fuit. Si quis *th'«y^ jj 
tcm in hujufmodi fcbrc ieniter m tuSHt , is j .^ \^ 
Jicque vchcmenti fiti confliaari , neque bi* ^ * ' 
l»cre aquam firigidam dcb^ ; ftd co modo 

I 4 curaiH 

a Apb^ IV. $4» 



A 



tjtf A. CORN. CELSI Lii.i. 

curandiif cft ^ quo in ccteris febribus psaeci*- 

pitiir. 

C A P. VIII. 

Curstio fmitertUnit fiMs , ^tta 

ifjuTUTcuH dtcitur. ' 

T , ubi id genus tertianx eft , qaod 
_ ilMTtiToSm Medici appellant , magiia 
cura opus eft ^ ne id faliat . Habet cnim 
plerunque freouentiores acceflfiones deccffio-if 
nefque » ut aliud morbi genus videri poifit; 
porrigiturquc febris in noras viginti qua* 
tuor , & tripjinta fat ; ut , quod idem cSt , 
Aon idem efle videatur • Et magnopere oe- 
ceflarium eft , neque dari cibum , nifi in ca if 
remiffione , qu« vera eft ; & , ubi ea reoir , 
protinus dari . Plurimique fub airenjtro cu- 
rantis errore fubito moriuntur . Ac , niG 
magnopere aliaua res prohibet , intei initia 
fanguis mitti debet; tum dari cibus,qm ne- h 
Quc incitct febrem , & tamen long^m cyai 
/patium fttftineat • 

C A P. IX. 

CttrstU lentsrum fitrium. ^. 

ONNUNQUAM etiam lent» fe^ 
bres finc ulia remiftione corpus tencnt; 
ac neque cibo , neque uUi remedio Jocas 
cft • In l^ cafu roedici cura cfle debct i 
ut morbuni mutet : fbrtaflc cnim curMioai ^ 
opponunior fiet . Sspc igitur ex aqua fti- 
gida , cui oleum fit adjeAum , corpus ejus 
pcrtiaftandum cft » quoniam interduoti fic 
cvcnit y ttt borror oriatur , & fiat iniriuiD 

quod- 



N 



tsp. 9. M £ I> I C I N' A . 1 J7 

quoddam novi monis ; cxqoe cd ^ cum mz^ 

fis corpus incaloit , fequatar etiam remif* 
o . In his friAiO quoque ex oleo &)faie 
falubris videtur • 
f At, fi diu firigus eft, & tori)or,& ja6faitio 
corporis, non alieoum eft, in ipfa febre darc 
= * mulfi tres aut qiiatuor cyathos , Tei cum ci^ 

> bo vinum bene dilutum. Intenditurenimikr 
pe ex eo febris ; & major ortus caior fimul 

» oc prionr mala toliit , & fpem remiiConis , 
inque ea curationis oftendit . 

Neque hercule ifta curatio nova eft , qut 
nunc qnidam traditos Gbi agros , qui iub 
caurioribos medicis trahebantur , interdum 
f contrariis remediis fanant • Siquidem a- ipiXj» 
pud antiquos quoque ante Herophilum & 
jEraiiftratam , maximeque po(l Hippocta* 
tem fuit Petton quidam , qui febricitan- 
tem hominem , nbi acceperat , muttis ve» 

> fiimentik operiebat » ut iimul calorem ia*!}^,;^» 
gentem , firimque excitaret • Deinde , ubi 
paulum rcmitxi cceperat febris , aquam fri- 
gidam |K>rui dabar; ac, fi moverat fudorem ^ 
explicuifie fe ssgrum judicabat : fi non mo* 

I verat , plus etiam aquas frigidae ingerebat , 
& tum vomere cogebat • Si alterutro mo« 
do (ebre liberaverat , protipus fuillam af* 
fam , & vinum homini dabat • Si non libe* 
ravenit , decoquebat aquani iale adjeAo , 
I eamque bibere cc^ebat , ut vomendo ven- 
trem purgaret* 

Et intra haec omnis ejus medicina erat. 
Eaqne non minus grata fiiit his ^ quos Hip- 
pocraris fucceflbres non refecerant ; quam 

nunc 
* Mulfas Acfn. Ug. t Stjtw. W# C/m. i. 9* 



f;8 A. CORN. CELSI L!&. 3 

nunc oft his , quos Herophili vel £ra&&Ta' 
47j,ip.ti «muli diu traftos non expedicrunt . , Nc- 

3ue ideo tamen non eft ten^eraria i(^ me- 
icina ; quia plures , fi prounus a principiis 
excepic, interemit» Sed , cum- eadeip omni* 
bus convenirc non polHnt , fcre, quos rat» 
non reftituit , tcmeritas f adjuvat . Ideo 
que ejufmodi medici melius ali^os aegrof, 
xst,p* quilm fuos nutriunt • Sed eft circam(pc£i 
quoque hominis , & novare interdiam , ta^ 
augere morbum , & febres AccendcK ; qaii 
eurationem ^ ubi id, quod eft^ non recifir, 
poteft reciperc id , quod iiiturum eft • 

C A P. X. 

Remedia in fibribus ad capitis delofemy & 

pT4ec9tdiorum inflammationemf & an^ 

ditatem^ & fcabritiem lingue. 

ONSIDERANDUM ciiam tft, 
_ fcbres ne foht fint , an alia his quo^are 
ttiala accedant ; id cft 5 nuqi caput doieat, 
num iingua afpera , aum prscordia intt^ 
fint. Si capitisdolorcs funt ^ rofam cvff^ 
to mifccrc oportct , & id ingcrere : to^ 
hdMre duo pitacia , qus latitudinembttct^ 
tis ^ longitudincmque aDaucnt : ex his ii* 
Tleem altcrum in aceto & rofa habere , ir 
ttrum in frontc \ aut itttin£bm iifdem h- 
aam fuccidam imponere . Si acetum ofift* 
dit ) pura rofa Mtendum cft • Si rofa i(£^{^ 
Izdit , olco accrbo . Si ifta pamm juvaoii 
teri poteft vel iris arida , vcl nuces ama- 
m 9 vci qusclibct herba ex rcfirigerantibus . 
Quomm quidlibct ex aceto impotfitum , 

t Sxemp.%ude aptid VMletidam lib. 3. 0^/4- 



c 



Cap. xo. M E D I C I N A . xjf 

^ dolorem minuit i fcd magis aliud in alio . 
Jnvat ctiam panis cum papavcre Injcdus , 

^ vcl cum rofa , ccruOTa , fjpumavc argcnti . 

^ Olfacere quoque vel ferpiilum , vel anc* 

5 thum, non alicnum cfl. 

At , fi in prascordiis inflammatio flc do- 
lor eft , primo fuperimponcnda funt cacta- 
plafmata rcprimentia 3 ne , fi calidiora fue- 
riat , plus co matcrias concurrac • Dcinde, 

10 ubi prima inflammatio fe remifit , tunc dfr> 
mum ad caiida & humida veniendum cft ; 
ut ea , xfdx remanferunt , difcutiant • Nots 
▼ero indammationis funt qvatuor , nibor , 
& tumor, cum calore, & doiorc. Quo ma- 

t5 gis erravit Erafiftratus , qui febrem nullam 5,7. 
fine hac eflc dixit . 

Ergo , fi finc infiammatione dolor cft, ni* 
hil imponcndum eft • hunc cnim ftatim ipfa 
febris folvet • At , fi neque inflammatio , 70, j. 

%o neque febris , fed tantum prascordiorum do» 
ior cft ; protinus ctilidis & ficcis fomen» 
f is uti licet . Si vero iingua ficca eft , & 
fcabra , detergenda primum penicillo cll ex'^ 
aqua calida : deindc ungendji mixtis inter 

t5 fe rofa & melle . Mei purgat , rofa rcpri- 
mit , fimulque ficcefcere non finit . At fi 
fcabnt non eft , fed arida , ubi penicilio de* 
terfa eft , ungi rofa debet , cui ccras fit pau* 
ium adjolflum. 



CAP, 



/^" 



140 A. CORN. CELSr JJi.j. 

C A P. X 1. 

Rtmedia contra frigus y quod febrem 

pracedit . 

SOLET etiam ante febres efle frigus ; 
idque vel molediffimum morbi genus 
eft . Ubi id expeAatur , omni potione pro- 
hibendus asger ell : haec cnim paulo ante da- 
ta , multum malo adjicit . Item tnaturiusii 
vtfit multa tegendus eft . AdmovencU par- 
tibus his , pro quibus metuimus , ficca & 
calida' fomenta : fic , ut ne ftatim vehemeo- 
tiflimi calores incipiant , fed paulatim io- 
crefcaot • Perfricanda? quoque ez partes ma- 1\ 
nibus unftis ex vetere oleo xunt , eique adji" 
ciendum aliquid ex calefacieanto; • Con- 
tentique medici quidam una fridione^ etiam 
ex quolibet oleo , funt • In harum Ctbtiuin 
remiflionibus nonnulli tres quatuor forbi-» 
tionis cyathos , etiamnum manente febiCi 
dant : deinde , ea bene finita , reficiunt If 
machum cibo frigido & levi. Ego tuoiflf 
puto tentandum , cum parum cibus , Iwi 
& poft febrem datus , prodeft . *\ 

Sed curiofe profpiciendum eft , ne tes- 
pus remiflionis decipiat . Saspe enim in Inc 
quoque generc valetudinis jam mintii fc- 
bris videtur, fic rurfus intenditur. Itaqued 
remi^oni credendum eft , quz etiam io* P 
T^JL moratur , fic jaOationem , fervoremque cor- 
M^^9* P^"s , quem ^fa-n Gtxci vocant , minuit . 
Ilfud fatis convenit, fi quotidic pares^ccef- 
iiones funt , quotidie jparvum cibum dan* 

dum : 



Cap.it. MEDICINA. 141 

dum : fi impares , poft graviorem , cibum ; 
poft lev^iorem , aquam* muifam • 

C A P. XII. 
Cttrstio horrwis in febribus * 

HORROR aatem eas fere febres an- 
tecedit , quae certum habent circui* 
tum , & ex toto remittuntur s ideoque a tu- 
ixHRxDx funt , maxiiiieque curationes admit* 

10 tunt • I^am ubi inqena tempora funt , ne< 
que alvi duAio , neque balneum , neque vi- 
num 9 neque medicamentum aiiud reoe da- 
tur • Incertum eft enim « quando febris ven^ 
tura fit : ita fieri poteft ^ ut » fi fubito vene- 

^^ rit, fumma in eo pemicies fit , quod auxilit 
caitfa fttit inventum , Nihilque aliud fieti 
poteft , quam ut primis diebus bene abfti- 
neat sger : deinde , fub deceffu febris ejus , 
qu9B graviflima eft, cibum fumat. 

^o At ubi certus circuitus eft , faciJius o- 
mnja iiia tenrantur $ quia facilius propone- 
re nohis & acce/fionum & deceflionum vi- 
ces poffumus . In his autem , cum b vetera- 
verunt , utilis fames non eft • Primis tan- 

%^ tummodo diebus ea pugnandum eft : dein- 
de dividenda curatio eft , & ante horror , 
tum fel^ris difcutienda . Igitur cum pri^ 
mum aliquis inhorruit, & ex horrore inca- 
luit , dare ei oportet potui tepidanl aquam 

jo fubfaifam , & vomere eum cogere : nam 
fere talis horror ab his oritur , quae biliofa 
in ftomacbo refederunt . Idem faciendum 
eil , fi proximo quqque circuitu asque ac- 
cefltt : faspe enim (ic difcutitur . ]ani- 

que 
a Apb. IV. 4}. b Invetcravcrunt , JR/>/#r- 
sbuf sd Phadf. i, Fab^ a* 



142 A. CORN. CELSl Uh. ^ 

que , quod gcnus fcbris fit , fcire licct . 

Itaque uib cxpcSatioue proximaB accef- 
fionis , qu2 inftare tertia poteft , dcducen- 
dus in balneum cft ; dandaque opcTa. cft , 
ut per tcmpus horroris in folio fit • Si ibi 
quoque fcnfcrit , nihilominus idcm fub ex- 
pedatione acccflionis quartas faciat : iiqui- 
dem eo quoque modo fzpe is difcutitur. 
Si ncc balncum quidem profuit , aote ac- 
ccftioncm allium cdat , aut bibat calidani .' 
aquam cum pipere : fiquidem ea quoquc if- 
fumpta calorem movent ; qtii horrorem oob 
admittit . Dcinde eodem modo , quo in fri- 
gore prxceptum eft , antcquam inhorre/cc- 
re poflit , opcriatur . fomcntifqiic protiaui \ 
catidioribus totum corpus circunJare caa'' 
▼enit , maximeque involutis cxtiQftia teftis 
pjy2o. & titionibus. 

Si nihilominus horror perruperit , muln 
olcd calefado inter ipfa veftimenta per&o*^ 
datur ; cui aeque ex calefacicntibus alifo^ 
ftt adjcAum : adhibcaturquc ftiAio , ^ 
tam is fuftinere potcrit, maximeque iis^ 
nibus & pcdibus : & fpiritum ipfe cwiv 
neat . Ncque dcfifteodum eft , etiamfi kx-M 
ror redit . fspe enim pertinacia iuvaotis 
malum corporis vincit. 

Si quid evomuit , danda aqua tepida , 
iterumoue vomere cogendus eft ; uDendimi- 
que cifdem eft , doncc horror finiatur . Sed 5« 
prster hsc ducenda alvus eft , fi tardius 
horror quicfcet : fiquidem id quoque exo- 
nerato corpore prodeft • Ultima poft liarc 
auxiiia funt , .gcftatio & ambuiatio. Cibus 

autem 



Cap.14. MEDICINA,. 145 

'autem in cjiifaiodi morbis inaxiiilc ^odus 
cft j qui mollem alTum piaeftct » ac cato 
gtminofa . Vinum cnm <Ubicur , auftcruai 

fit. V 

C A P. XIII. 

Curatio quotidianit ftbris, 

HJLz ad omncs ciicttitus firbrium pciv 
tincnt : difccmcndz tamcn fingulas 
funt , ficut rationcm habcnt diflimilcm. Si 
qaotidsana cft ^ triduo primo magnopcrc abf- 
tincre oportct ; tum cibis , altero quoque 
die uti. Si rfs invctctaverit ^ poft febrem Tofff.lI 
expcriri balncum , & vinum; ma^fque, fi 9223,19. 
horrore fublato ^ hcc fupcreft . 

C A P. XIV. 

. Curatio tertiamt ftbris . 

SI vero tcrtiona , quas cx toro inrcrmit- 
tir , aur quartana cft ; mcdiis dicbus , 
& ambuiationioQs uti oportct , aliifauc cx* 
crcitationibus , & unAionibus • Quidam fan 
antiquioribus medicis Cleophantus , in boc 
genere morborum ^ multo ante acccfEoncm , 
capat 9Bgri multa a calida aqua pcrfimde* 
bat , dcindt vinum dabat • Quod , quam- 
^ts pfcraque cjus viri psasccpta fccutus eft 
/^fclcpiadcs, i%&,% tamen praeteriit : cft enim 
inccps . 

Ipfe) fi tcrtiana iebrif eft , tcrtio die poft 
&cceflioncm dicit alnmi duci oportere: qtttn- 
to 9 poft horrorcm vomitum eiicerc ; deia^ 
de poift febrcm , ficut iUi mos crat , ad^ 

huc 

a if^i^. vit.42. 



\ 



144 ^ CORK. CELSI Ui.i 

I 

huo calidit dare cibum & vioum : fm 
dic f in leAulo detineri : fic eniivi fore^ i 
fepcimo die febris accedat • Id faspc fier 
pofle, verifimile e(l . Tutius taroen eft , bo 
jpfo ordine tria remedia , vomitus , ik 
duAionis , vini potus , per triduum , id dl« 
die tertio , & ouinto , & feptimo teotafr 
nec vinum j niu poft accefllonea , die 6* 
ptimo bibere • 

Si vero primis diebus difcuOiif norbus ooi 
eft , inciditque in vetuftatem , quo die fcto 
cxpefUbitur , in leAulo fe contincat ; fd 
febrem perfiricctur: tum , cibo aflumpto, k 
bat aquam; poftero die, quo a cibo vaot, 
& ab exercitatione undioneque , a^ua tao- 
fum contentus , conquiefcat • Et id quidea 
optimum eft . Si vero imbecillitas urgebit , 
& poft febrem vinum ; & mtdio dic pi» { 
lum cibi debebit afliimete. 

C A P, XV. ' 

Curatio qtuntan^ feirif • 

EADEM in quartana faciendata* 
Sed cum basc tarde s admoduifi ^ 
tur , nifi primis diebus difcufla efl,ii^^ 
gentius ab initia pnecipiendum eft > qoiii i^ 
ea debeat fieri . Igituc , fi cui cum.faorme 
^tis acceflit ,' eaque ckfiit , eoden die & 
poftero tertioque continere fe debet » & 
aquam tantummodo calidam primo die poli 
febrem lumere ; biduo proximo ^ qovH j 
tunv ficri poaeft , ne hanc quidcm : quaito | 
die, fi cum luorrore fcbris revenitur^ i ^ 
mere ; ficut ante praeceptum efi : deindt 

poft 
a t EpiJm.nL 27. b Oi Agt8,xit.% 



CMp^iS. MEDICINA. 145 

•poft febrem , mocikujn cibiun fiitiiere , vi* 

m quadrantem . Poftero tertioque dieabfti- 

nere ; aqua tafftuminodo calida , fi fitis eft , 

afltiiDpta . Septimo die baliieo frigus pm- 

5 yenire , abftlnere , continere fc debcr, & a* 

qna tantummodo caiida, fi. fitis eft j utirac 

tum ita nono die balneo frigus prsvenire , 

& , fi fi^ris recUerit , ducere alvum ; ubi e% 

€0 corpbs conquieverit » inunAione vebc- 

t o ineoter pcrfricari > eodem modo iximere, ci-*' 
bum , & vino biduo proximo fe abftinere > 
friAioDe fervata . Decinm tertio di^ nirfus 
balocum experiri ; & , fi poftea febrjs ac* 
ceflit } cque perfricari , vinum^ copiofius .bi« 

L 5 bere . Ac fic pfoximmtt eft , m <|tties tot 
dierum , 8c abftinemia. cum cxiens , qutf 
praRtpiuntur , febrem tollant • 

Si vero nihilominus remanet , aiiud e» 
toto firquendum eft curationis j^nus ; idr 

20 que agendum , ot , qiuxL diu fiiftjnendum 
eit f corpas fiicile fuftineat . Quo ntnus 
etiam curario probari Heraclidis Tarenti- 
ni debet , qui prtmis diebus : ducendam 
alvum , deinde abftinendum in feptimun^ 

«f diem dixit . Quod ut fuftinere aliquis pot« 
fit ; tamen etiam febre liberatus vix lefe* 
Aioni valebit . adei» , ft' febris fspius accef- 
ferit , concidct « Igitur, fi tertio decimo die 
morbus remanebit , balncum neque ante 

|<l ftbttm , neque poft eam tentandum erir ; 
Bffi interdum jam horrort difcuflb • Hor^ 
vor ipfe per eadem j qiHB* fupra Dtefcripta* 
fiiat , ezpngnandus-i Deinde poft febrenv 
aportcbit 'ungt<^ vehementer perfricari ^ 

K cibum 



146 A. CORN. CELSI Ub.t^ 

cibum & validum , & (brticcr alTumere ^ ti- 
fio «ti , (punto libcbit : poftcro die ^ cum 
(atis quiercrit , ambularc » cxcrceri ^ uagi , 
pcrfricari (brtitcr ; cibum accipcre fiac ¥i- 
no! tcrtio dic abftiucrc* 

Quo dic vcro fcbrcm expc£labit y aatc 
furgcrc > & r excrccri y darcqne operam o* 
portet 9 nt in ipfam cxcrciutioncm tempus 
fcbris incurrat : fic cnim faepe iUa diicuti- j 
tnr * At ) fi in opcre occnpavit ^ tom de- 1 
mnm ie recipere » In ejulmodi valetudinc , 
medicamenta funt , olcum ^ friAio » exerci- 
tatio 9 cibus , viwim • Si vcntcf adftriAus 
cft| folvenduseft. 

Sei imc fiicile validioref £iclnttr : Sa im* i\ 
becillitas occupavit , pco excrcitariooe ge* 
ftatio eft . Si ne hanc quidem fuftinet , tmi- 
benda tamen friAio cft » Si hsc qnoc^ae ve- 
hemens onerat ^ intra quietett » & un&io» 
aem ^ 8c cibnrn confiftcndum eft; dandaquty 
TomJI •pera eft, ne qua cruditas in quocidiantf 
2ai,i4«id malum vertac • Nam quartana nemM 
t jugulat : fed I fi ex ea fafta quocibtt 
eft , in maits cger eft ; ^uod tamen , vL 
enlpa vel aegri J vel curantis » nunqtuun fit . «S 

/ C A R XVL 

Curatw Juarmm q9mrta$mitm, 

AT , fi dme qnartanae funt, ne^ucj» qnas )t 
propofui i^ exercitatiooes adhiberi pof* 
fimt : aut ex toto quicfccre opus eft , 
ant 9 fi id difEctle eft ^ lcniter amboZarv , 
hinc <onfideie ^ diligentct invoiutit pcdi* 
^ bus 

c Afijht. proiLSfek a fS. t TtJfmf Ob- 
firv.li j. csp. fj. d Hipfocr. L Epidm. SeA 
/JJ.4* 



Cap. 17. M E D I C I N A- t4f 

bus & capite . Quotics febris acceflit & 4^ 
fik 9 cibum modicum fuincre , & viaum ; 
rdiquo teispore , aifi imbeciliita^ urgec ^ 
abftiflere • At , fi 4i2 febre^ peae juu^n- 
5 tur , poft utramque cibum futticre : dcjndc 
iractto tempore , & tug^eri aliquantum j Sc 
poft unfiionem cibo uti . Cum vcro vetu^ 
quartana raro^ nifi vere^ a folvatur; utiquc 
co tempore 4ttenctendum eft , ne quid fiat « 

ro quod valerudinem impediat . Prodeftque in 
▼etere quartana 9 mutare fubinde viAu^ ge« 
nus, a vino ad aquam, ab aqua ad vinum , 
a ienibus cibis acl acres j ab acribus ad It^ 
iMs tzanfire : cfle rad.icem ^ deinde vomcfc t 

L5 iureve puili gailinacei ventrem r^folyere : 
oko ad friftiones adjiccre cale&cientU ; 
ame acceffioaem forbere ^ vel aceti cya- 
thos dnos , vel unum finapis , cum tribus 
jOfaxi vini falfi, vel mifta patibus^portio- ^j^y, 

M iiibus; & io aqua diluta^ pipcr^ Caftorcum ftitttj^ 
ia/er , myrriiam « Per hasc eoim finiiliaqu^ 
corptts i^itaoduiii eft 1 ut moveatur oc . eo 
Aani, quo detioetur. 

Si febris ^iievit , diu meminifle ^'us 4icr 

15 coBVenit : eoque vitace frjgus ^ calorem ^ 
ctttditatem^ laftitttdioem. Facijeeoim rever^ 
titur ^ nifi a fano quoque aliquaodiu timih 
tur. 

C A P. XVIt 

Curatio quotUianie febris^ pt4 ex 
quartana fa8a fit^ 

AT 5 ii ^ ^uartaoa^ qootidiiiM y&^ 
eft r cum id initio ificidmt 4 P^ bk* 

K 1 auum 

a Efidem. v t. So&, vt • 42« 



z' 



tjfi A. CORN. CELSI ,UA.i. 

dum abftincrc oportct, vcfpcrc fridione uti , 
& aquam tantummodo potui dare . tcrtio «iie 
fxpc fit , nc fcbris acccdat . Scd five fuit , 
iive non fiiit , cibus poft acceflionis tempus 
cft dandus : & , fi roanct , per biduum a^tif- 
tinentia , auahta maxima imperari oorpori 
poteft I & irictitionc quotidie utcndum eft • 

C A^P. XVIII. 

Oe tribus infanne generstuj: <^ fnr!mQ de 
ejus cutatione , que a Cr^ecit 
^iirtc dicifur» 

ET febrium quidcm curatio czpofioi 
cft . Snpcrfiint vcro alii corpoiis skSt- 15 
Aus I qui huic fupcrvcniunt , ez quibms 
Toftf.i7.coS', qui ccrtis partibus afligiiiti polTnnt , 
2$, 7. protinus juogam . Incipiam ab mfMui , 
43,3. primamque hujus ipfius partem aggrcdiat, 
qus & acuta, & ia fcbre eft • Gneci ^fmref 
jrppcllant • 

Illud ante omnia fcire oportet , ie»' 
dum in acccflionc «g|ros defipere , & loefi 
aliena • Quod non 4)uidcm leve eft ; mf, 
incidere poteft , qifi in fcbre veheineBD 1 ^ 
non tamcn jequc peftifcrum eft . nam pk- 
runque brcve efle confuevit ; JevatcNp 
acccflionis impctu , protinus mcns rcdit . 
Ncque id gcnus morbi rcmedium alxud de* ' 
fidcrat , quam quod in curanda febre ^ ^ 
ceptum cff. 

Phrcnitis a vcro tum dcmum cft , com 
eontioua dementia eflc incipit , aut. CBm x- 
{cr ,* quamvis adhuc fapiat , tamca qiiaf* 

dam 
a Trallian. L 1 ). CaL Auyefisn. Prsef LikXn 
Mutor. M^rb.fag. 7« 



Qgf. 18. M £ D I C I N A. t^ 

daiB TAnas imagines accipit : perfcAa e(l » 
ubi mens illis imaginibus addifk eft . Eju$ 
autcm plura gcnera funt : fiquidem cx phre^ 
niticis alii hilares | alii triftes fuot :. alii 

5 &cilius cootinentur ^ & intra verba dcfi» 
piunt ; aiii infurgunc , & violenter <}usdam 
joanu &cimit;'atque ex his ipfis y alii nihil 
aiii impeta peccant 5 alii etiam artes adhi-»* 
bent ; fummamque fp^ciem fanitatis in ca« 

to otandis malorum operum occafionibus prs* 
beot; fed exitu deprefaenduntur. 
• Ex his autem eos , qui intra verba dt* 
fipiuar , aut leviter etiam manu peccant 1 
ODcrare afperioribus coercitionibus fupei^ 

C5 Tacoum eft . Eos vero , qni violentius f< 

gerunt , vincire convenit / ne vel fibi vel al- 

teri OQceant • Neque credendum eft , fi vin* 

^us aliquis , dum levari vincuiis cupit ^ 

fanum iam fe fingat ; quamvis prudcnter & 

26 mi&tabiliter loquamr , quoniam is dolus 
infanientis eft* 

Fere vero aotiqui tales a^ros in tene* 

bris habebtnt \ to quod illis contrarium ef- 

jbx 9 exterrcri ; & ad quietem animi tene» 

^ bras ipfas conferre aliquid judicabant . At 
A&kpiades ^ tanquam ipfis tenebris terren« 
tibua > t in luminc habendos eos dixit • 
Neotnim tamen perpetuum eft . Alium cDira 
lux I alium.tenebrff magis turbant « repe* 

{o nutttar<jue ^ in quibus nuili^m difcrimen de» 
peehendi 9 velhoc, vel ille- n^odo poffit • 
Optimum itaque eft , ^ utrumque experiri } 
& habere eum , qui' tenebras horret ^ in lu- 
ce ; eum , qui lucem , in tenebris * At ubi 

K i nul- 

i* .C«l iffir#/. M A. Li.c.i$4 f. 40. b Qaflf 
JUirfL Aent* M$fb. lilf^' ^r Ar9t49us it Cttfsff 
Atut.l.t, 



IJ6 A. CORN. CELSI liAw }, 

niillurti tale dlfcrimcn cft , «gcr , fi rirci 
habet , loco lucido : (i non habet , obfcuro 
cbntjnetidus eft. 

Retnedi^ veto adhibere « ubi maxime fu» 
r6r urget , fupervacuum ed ; fimul enhD k- 
bri^ quoque increfcit . Tum itaque nihil ni» 
if continendus ieger eft . Ubi vero res pati- 
tur, fieftinaoter lubveniendum eft » Afclcfbif 
dei ^rinde tffc dixit , his fanguiQem * mit- 
ti , ac fi # trucidentur : hanc rationem fe* i^ 
cutus , quod neque infania eflet ^ nifi cum 
febre intenta ; neque fanguis , niii in remif- 
fione ejU6 » reAe mitteretur . Ipfe ia his fo- 
mnum iitulta friaione quasfivit • Sed cuffl 
S( intentio febris fomnum impediat s & fri^ l| 
^io non , nifi in remiflione eius , milis 
fit : hoc quoque auxilium dehuit pnrcen* 
re . Quid igitar eft f Multa in pcaBCtpiti d 
^riculo re(k fiunt , alias omittend^ • Et 
continiia quoque febris habet tempcnra , qui»tf 
bus, etfi non remittit , non tamen cicfcit. 
Eftqlie hoc , ut non pptimum , fic fatis> 
men fecundum remediis temptts * , Q«^^ 
vires legri patiuntut , fanguis quo^attfft 
debet . • \\ 

Nec minus dubitciri poteft , an alvus^ 
cendb fR . Tum , interpofito die, coovctf 
taput i»d t cutem tondere : iNinde aqaa io* 
^re , in qua verbena; aliqu» dcco<to fiat 
tx ncprimentibus : aut prius ibvere , deiode ]o 
tondere ^ $l iterum fbvere : ac novidiaae n^ 
fa <:?aput narefque implere ; ofTen^ etiaa 
nftrihus rutiim , ex aceto contrrtam , 8( nuh 
Vete fternutamenta' tnedicamentis ad H 

effi- 
* K 5*. ffMiiV/« <&• f«M//> €e9fv&f9iat ,Cot\. Au» 
rel. Acut. Morb. L c. io, c CW. AwreJnm. 
AcH$, Mori, l 25. d VallmaU Okfetv^ i. /#*•!• 
^ t Ccr/. AurtL Aqhu MorB. L 10. C^* r. 15. 



Gaf.i8. MEDICINA. 15X 

«ficacibQS • Qqs tames ficiciida funt ia 
his 9 ^iuibus vires aoa 4c&mt • Si rttQ ioi- 
beciilitas eft , rofa . tantam capiit » adjefio 
ferpyllo, fioiiliv^ aliquo , iBade&ciefiduin 
5 eft • Utiles etiam ia quibufcumque viribos 
iieri» dtiae funt , folaDum & muralis, fi fi- 
mul cx utraque , fucco expreflb ,. caput iov* 
pleatur • Cam fe febris rcmiferit ^ friflione 
utendiMii €&: paidos tamen in his , qui ni* 

:o mis-hilares ^ qnam ia his ^ qui oimis. triftcs 
funt . 

Adverliis omaium antem (ic inlanieiH 
tinm animos gerecc fc pro cuiuique na- 
tura oeceflarium eft . v^iorundam cnim 

ij vaai metos levandi funt : ficut in homi* 
ne priBdivite famem timente inctdit ; cui 
fi^inde fal& hsBteditates nunciabamur ^ 
Quorundam audacia coercenda eft : ficut 
in 'his fit , in quibas coatinendia plag« 

ao quoqoe adhibentar . Qaorundam etiam i&> 

tempeftivus rifus objuigatione & minis 

proAibetodus eft . <2aonmdam dilcutieads 

trUks • cogitatxones : ad quod fympliooias ^ 

& qrmbaJa , ftrepituique proficiunt . Se- 

tj pius tamen ailentieadam ^ quam repogQau*' 
dum eft ! pauhitimqae y & noa evjden» 
tcr , ab his , que iuiite (ticuntur ^ ad iBe-> 
liora mens abducenda • Interdom etiam d^* 
cieoda ip&us intentio r ot fit in bominibus 

o fludioGs literarum , qnibos liber Jegitar ^ 
aot refte » fi deledantur y aut petperam ^ 
fi id ipfum eo8 xrfEindit . Emeadaado e* 
nim advcrtere animum iacipinnt • Quio 
etiam reckare ^ fi oua meminerant > Mgen* 

K 4 di 



i5t A. CORN. CELSI UA. jJ 

di Ifant . Ad cibam quo^ue quofdam hoa 
dettdera&cbs rcduxerutit hi , qui intcr epor 
]aDt€S eos coliocaverunt . 

Oronibus vtro (ic afTedis fomnus & 4ifli- 
cilis , fc pr«cipue ncceffarius eft . fub hoc jj 
enim plerique a fanefciint . Prodcft ad id , 
atque etiam >d mcntem ipfam componea- 
dam , crocimwii ungucntum cum irino in ca^ 
put datum. Si nihilominus vigiiant,quidani 
fomnum moliuntur potui dando aqoam , in » 
qua papaver aut hyofcyamus decoda fint : 
alii mandragoras mala puivino fubiiciunt : 
aiii vel amomum , vci fycamini lachry- 
mam fronti inducunt • Hoc nomea apud 
Medicos reperio . Sed cur Greci morum i; 
^vxifjum 9 appeilant , cum mori auUz U^ 
chryma fit ? oic vero fignificatur hchryma 
arboris in JEgypto nafccntis , quam ibi ^ 
nifAo^v appellant . Plurimi decoAis )^^ve- 
ris corticibus , ex ea aqua cum fpongia os » 
& caput fubinde fovent • 

Afclepiades ea fupcrvacua effe dixit : q» 
niam in lethargum faspe convertunt • A^ 
cepit autem , ut primo die , a cibo , f» 
ne , fomno abftineretur: vefperc ei itf^^S 
tur potui aqua : tum fridio admovertstt 
lenis , ita ut ne manum quidem , qui frio* 
ret , vehementcr imprimeret : poftero deifi* 
de die , iifdem omnibus fadis , vefpere ei 
daretur forbitio & aqua ^ rurfulque friAio}a 
adhiberetur • Per hanc cnim nos confecutu- 
ros , ut fomnus accedat . Id interduizi fij^, 
& quidem adeo , ut,. ilio confitente, niima 
fricatb etiam lethargi periculum afferar > 

Scd 

d Apif. f 1. 2. e Bodmts m Stapel ad Tibfo- 
phrafi. Hifior. Plant.iy. 2. 



Cirp.ig. MEDICINA.' isi 

Sed a fic fomiius non acccflif , nim dcmum 
illis mcdicamcntis arccflcndus eft : Imbit^ 
fcillcct cadcm modcratione , qus hic quoque 
neccCraria cft ; nc , qucm obdormire voiu- 
mus , excitare poftca non poflimus . Confert 
etiam aliquid ad fomnum filanus juxta C9^ Tcm.IL 
dens ; trel geftatio * poft cibum , & noAu ; 14, 28» 
maximeque leAi fufpenfi motus. 8tf,ii. 

Neque alicnum eft , fi ncquc fanguis an* 
te miflus cft , ncquc mens conftat , ncque 
fomnus acccdit, f occipitio incifo cucurbitu<> 
lam admoyere : qux quia ievat morbum , 
poteft fomnum facere . Moderatio autem in 
cibo quoque adhibenda cft : nam neque 
aeger eft implendus , ne infaniat : «eque 
iejunio utique vexandi^ cft , ne imbe* 
ciliitate inv cardiacum incidat . Opus eft 
autem cibo lafirmo , maxiroeque forbitio* 
ne , & jpotione aquae mulfs , cujus ternot 
cyathos hieme ^ «ftate vcro quatuor dcdifle 
fatfs eft. 

Aitemm genus infaniis eft , quod ipa- 
tium ion^ius recipit ; quia fere fine fe^e 
incipit , Jeves deinde febriculas excitat : '& 
confiftit in triftitia , quam videtur bilis / atra 
contraheFe . In hac utilis dctraAio fangui* 
nis-^eft • Si quid hanc prohibct y prima eft 
abftinentia : fecunda , per album vcratrum 
vomitumque purgatio : poft utrumlibet , 
adhibenda bis die friAio eft . Si magis va- 
iet , frequens etiam exercitatio i in jejuna 
vomitus ; cibus , fine vino , dandus ex me^i^^^^'.. 
dia materia eft , Quam quoties pofi^ero , 
ieire iicet, etiam eit^infirmiffima dari pofle ; 

* . dum 

♦ Cotl. AunL A. M. L 15. pag. 46. f C«A 
AMrel. I.c.ii.p. %j. f Ar€t4fus de Morb. DtHt. 
i.6.Trallian^Li6. 



\ 



JJ4 A. CORN. CELSI Iit.3 

dum ne ea fola quis utatur : valentifGnui 
taatuminodo efle removendam . PnBter hcc 
Cervanda alvus cft quam teaerrima : lemo 
vendi terrores , & potius bona fpes afi 
renda : quasrenda dele^latio ex fabulis , ia 
difque , quibus maxime capi faaus afTuer^ 
rat : laudanda , fi qua func » ipfkis opcn. 
& ante oculos ejus ponenda r levirer objor 
ganda vana tri(litia : fubiode adtnoneiub, 
in his ipfis rebus , quas folicitant , cur ocij 
potius Iztitis, quam folicitudinis caufii fir 
Si febris quoque acctffic , fiouc ali« feb» 
curanda eft . 

Tertium infanix genus eft ex his loo- 
giflimum ; adeo uc vitam ipfam doq imp^: 
diat . quod robufti corporis efle confucvit . 
Hujns autem fpecies duas fuar* Najn ^ui- 
dam imaginibtts , non meste (allunt i qua* 
lem infanientem Ajacem vel Occfttm po^ 
tarum fiibule ferunt : quidam animo isti 
piunt . Si imagines fallunt , ante omnia n 
dendum eft , triftes , mii hilares fint . Is s^ 
ftitia , nigrum veratrum dejedionisc»^! 
in hilarirate , album, ad vomitumaciaft* 
dum, dari debet » Idque « fi in potitKMvt) 
accipit , pani adjiciendum eft , qiio ba)H& 
failat . Nam , fi bene fe purgaverit ^ avt 

S;na parte morbum levabit • £rgo eciim , i 
emel datum veratnim pamm profcceriti 
interpofito tempore itexum dari debet . Ne*}^ 
que ignorare oportet , leviorem cfle mo^ 
Dum cum g rifu , quam (ccio iofanieutiam • 
Illud quoque perpetuum eft in ocaoikiB 
tnorbis , ubi ab inferiott parte puigaadm 

aliqois 
g Afi. vt. 5 j* 



Cigp.iS. MEDICINA. lyj 

aliquis eft , 6 v«ntretn ejus ante folTendum 
eHe : ubi a fuperiore , comprimendum • 

Si Tero confilium infanientem fallit, thr^Tom.IL 
mentis qnibufdam optime curatur . Ubi per- 22;,io. 

; perajn aliquid dixit , aut fccit 5 fame , viu'- " 

culis , plagis coercendits eft • Cogendu$ ell 
& atttndere , & tdifcere aliquid , & memi* 
nifle • Sic enim ^t , ut paulatim metu co- ^ 
gatur eonfiderare , quid £iciat • Sabito etiam 

I terreri, 8c expavelcere, in hoc morbo prod* 
eft ; & fere , quioquid animum vehemen- 
ter pertutbat , Poteft «nim qttOBdam fieri 
Tnutatio, cuA ab eo ftatu mens, in ^uo ftie* 
rat , abduda eft • Inteteft etiam , fi ipfe fine 

; canfa fubinde rideat ^ an moeftus denifliif- 
que fit • Nam dementis bilaritas tttroribus 
his 9 de quibus fupra dixi , melius curttur . 
Si nitnia triftitia cft , prodeft lenis , fed mul- 
ta bis die ftiAio : item fuper caput aqua 

> frigida infiifa , demiflfumque corpui in a- 
quam & oleum. 

lllz communia funt : inftnientes vefac* 
menter ererceri debere ; multa friAione ttti ; 
ncque ping^em carnem » ne^ue vinum aflU* 

; mere ; cibis nti poft pui^ationem ^ ex me- 
dia materia 9 quam ieviflimis ; non oporte- 10,^2. 
rc effe vel folos, vcl inter ignotos , vel in-i-olid! 
ter eos , quos aut contemnant , ai» liegli- 
gant ; mntape debete regiones , & , fi mens 

» redit, annua peregrinatione efle ja^ndos, 

Karo , kd aliquando tamen ^ ex noetu 

delirium nafcitur • Qttod genus infanien- 

tfum , fpecie fimile , firoiHqne ^viAus ge- 

ncre curandum eft ; pneterquafn quod in 

hoc 
b Aph.wi.jo. 



156 A. CORN. CELSI Ui.: 

hoc iofanias genere folo refte ▼ttium A 

tur. 

C A P. XIX. 

a Df Cardiach» 

HIS morbis prscipue concnirium d 
id genus , quod netpiutw x Gncct 
nominatur ; quamvis faspc ad cum phnm 
tici tranfeunt : fiquidem mens in illis la* 
borat , in hoc vero conftat • Id autem ni- 
hii aliud eft j quam nimia imbecillicas cor-i 
poris ; quod ^ ftomacho ianguente. ^ unmo- 
dico fudore digeritur . LiceCque protinus fo- 
re id efle , ubi venarum exigui imbeciili' 

?pe pulfus funt 9 fudor aucem fupra c^'\ 
uetttdinem , & modo , & tempoir , ex roto { 
thorace , & cervicibus , atqoe etiam er ca- 
pite prorumpit » pedibus laatummodo ^ & 
cruribus ficcioribus , atque (tijidls . licut 
id morbi genus eft. ^ 

Curatio prima eft , fupra pra&cordia » \ 
ponere , que reprimunc , cacaplafmata:^ 
cunda , fudorem cohibere • Id prxQif^ 
bum oleum , vei rofa , vel roeliiMiiii»^ 
myrteum . Quorum aliquo corpus Vssxi^^ 
perungendum ; ceratumque ex aliquo tooift 
tum impooendum eft . 

Si fudor vincit , delineadus bonio A 
vel gypfo , vei ar^enti fpunMH-^cI cifloltt 
creta , v^l fubinde horum pulverc nf^l^ 
gendus . Idcm prsftat pulvis es coscritis 
aridac myrti vel rubi foliis , aut es auft^ 
& boni vini arida fece . Pluraquc fiaili^ 
funt , quas fi defunt , fatis utilis e(t qoiiibtf 

a 

a C<gL Aurtlian. Actu. Mort, H^ zo* i^ 
TrMllUn. m. 9. 



C0p. ip. M E D I C I N A. 157 

ex via pulvii injcAus ; Super hxc trero , quo 
ininus corpus inruclet , levi - vefte debet cf- 
fe conteAus , pofitufque ioco non calido , 
feneftris patentibus y fic ut perSatus quoque 
aliquis accedat . 

Tertium auxiliam 'eft , imbecillitati ja- 

centis cibo vindqUe fuccurrere . Cibus non 

multus quidem , fed fcpe tamen noAe ac 

/aie dandus eft ; ut nutriat , neque onefet • 

Is efle debet ex infirmiflima mat^ria , & fto- 

macho aptus . NSfi autem necefte eft , ad 

viaum feftinare non oponet . Si verendum 

eft , ne deficiat , tum & intrita ex hoc , & 

hoc ipfum aufterum qnidem , fed tamen te- 

nue^ meraculum , egelidum fubinde & libe- 

raliter dandum eft ; adieAa polenta , fi mo- 

do is atger panim cibi aflumit . Idque vi- 

nuni efle debet , neque nullanim virium , 

neqoe ingentium : reAeque tota die ac no- 

> Ae 9 duas vei fres heminas a?ger bibet ; fi 

vaHius corpiis eft, plus etiam: fi cibum non 

accipit y pemnStam ante perftindere aqua 

frigida convenit, & tum dare. 

Qudd fi ftomachus refolutos parum con* 
tinet 5 & ante cibum , & poft eum fpon- 
tc vomere oportet j rurfufque poft vomi* 
tunr cibum fumere • Si ne is quidem man- 
fe^t , forbere vini cyathum , interpofita* 
4ue hora , fumcre iterum • Si id quoque 
iloreachus reddiderit , totum corpus bulbis 
conttitis fuperiliioendum eft : qui , ubi ina* 
ruerunt , efficiunt , ut vinum in ftomacho 
conhneatur , exque co toti corpori calor ve- 
nifque vis r^cat • 

Ulti* 



ij8 A. CORN. CELSI U4, j. 

Tom.IL Ulcimum auxilium cft , in alvum ptifanz 
i^ I. vel alicae cremorem ex inferioribos pani- 
bus indere , fiquidem id quoque vires tu^ 
tur • Neque alienum eft , naribus quoqoc 
sftuantis admovere , quod reficiat ; ut dl 
rofa & vinum : & , fi qua in extrcmis par- 
tibus frigent , unAis & calidis manibu» fe- 
verc . Per quz fi confequi pptuimus , ut & 
fudoris impecus minuatur , $c vita prorog^ 
tur , incipit jam tempus ip(um eflc pndS-s 
dio f Ubi eflfe in tuto videtur , veteadiiiB 
tansfa cft , ut ne in candem imbcctlUtatcB 
cito recidat« Itaquc , vino tanimm remoto, 

Juotidie validiorem cibum dcbe? afliMBeFe, 
oneciatis virium corpori redcat. 

C A P* X X. 

De iMhargicis* 

AL T E R. quoque mprbiil eft i alicff 
pbitnitico f contrartvs • In co cfif ^ i 
ficili^ {omm% f prompca ad omocm aa^ 
ciam mens cft : ia iioc maicor , 8c ump^ 
gnabilis pene dormiendi ncccflicas , >3^* 
>#v Grcci nomioarunt . Id quoquc gctt 
acutum eft , & , nifi fuccurrilur , ccletmi M | 
jugulat, 

Proinde ex eo «gros m quidam excifafc ai- 
tuatur f admotis mi, per quac ftenmtaiiican 
evocantur, & his, qus odore fceda moveDty 
qualis eft piK ufta , laaa fuccida , piper, v^ \< 
ratrnm > caftoreum , acetam , allium , ccpa . 
Juxta etiam galbanum iocendunt , aut cotnii 
cerviaum: fi non eft, quodIib«^t aliud # Ibtc 
enim cumcomburunturi odpnefodcraKivcQt . 

Thar- 

t Alex. TralL Lt^. * C?ir/. Aur. MAJ. i u 
c. I. a Tralliim. Li%, Afft^ui de t/krb* Aast. 



Cap.%0. MEDictVA. X5P 

Tharria^ vero quidam ^ accelSonis cffh id 
malutn , dixit , lcvariquc » cum ea deceilit . 
Itaque eos , qui fubindc excitaot , finc ufu T0m.lL 
xnale habcre . Intcreft autcm ^ in dcceiSone 132,1^ 

S cxpcigifcatur flcgcr , an , cum fcbris kw 
tur, aut) lcvataquoquc ea, fomnusurgeat. 

\ Nam fi cxpcrgifcitur , adbibere ei , ut fopi* 
to , fuperva^uum eft . ncque enim vigilando 
inelior fit ^ fed per fe , fi mclior cft , vigi* 

> lat . Si vero contincns ci fomnus eft , uti- 
quc cxcitandtts eft ; fed his tcmporitms , 
quibus fcbris leviflima cft , ut cxcernat ali- 
quid , & fumat • Excitat autem validiflimc 
repcntc aqna frigida fupcrinfafa . Poft re- 

; miilionem itaquc , pcrunaum oleo multo 
totum corptts , tribus aut quatuor amphoris 
totum pet caput pcrfundcndum cft . Sed, 
hoc utemur , fi «qualis «gro fpiritus crit , 
fi mollia przcordia « Sin aliter hxc erunt , 

o esL potiora , qux fupra comprehcnfa funt • 
Ef^j quod ad fomnum quidem pertinct , 
como)odifl]ma basc ratio eft« 

Mcdendi autem caufii t ca^ut radendui^ ^ 
deinde pofira fevendum eft » in qua lauru^ , 

S aut ruta dccoda fit . Altera vero die impo- 
nendttm caftorcum , aut ntta ex accto coo« 
trita i aut lauri baccs , aut bcdera cum to* 
fa & aceto. Prscspttcquc proficit , &,ad 
eseitaodum bominem , narii>us admotum ; 

^ & ad morbum ipfum depellendnm , capi* 
ri froativc impofitum finapi. Geftatio et« 
aan in hoe morbo prodtft : masimeque op- 
portiffle cibus datus ^ id eft , in remiflio- 
ne , «oaota matxma iweniri pdt^it , A- 

ptiflima 



) 



xtfo " k. CORN. CELSI lA. i 

tiflima autem forbitio eft , doaec morbu 
«decrefcere incipiat . Si autem quotidie gn 
vis acceflio eft , haec quotidie detur : fi ai 
temis , poft graviorem , forbitio » poft ie 
viorem , muifa aqua . Vinum quoque ciuz! 
tempeftivo cibo datum noa. mediocriter ai 
iuvat • 

' Quod fi poft longas febres ejufmodi tcv-; 
por acceflit ^ cstera eadem fervanda funt.j 
Ante ftcceflionetta autem , tribus quaruonnl 
horis , fi venter kftriAus eft , daadum eft o^ 
ftoreum cum fcammonea ; fi non eft , w 
fe ipfum caftoreum cum aqua daQdnm cft 
Si prsBcordia mollia funt , cibis utendum ci 
plenioribus : fi dura , in iifden /brbJtioDi- 
Dus fubfiftendum ; jmf^onendiimfue prsocoi- 
diis , quod fimui & repcimat & emoUiat « 

C A P. XXL 

f 

SED hic quidem acutus eft nwsii* 
Longus vcro fieri poteft eorum ^ ^ 
aqua inter cutem maie habet : nifi eni»far 
ntis diebus fuccarritur , in SJJMrFtf , qoin i^ 
Grasci vocant , incidunt • E>us tres fpeoes 
funt ; Nam modo , ventre vehemeQtcr i^ 
tento , ^reber intus , ex motu fpiritus y £> 
nus eft : modo corpus inasquale etl , tn- ' 
inoribus aliter aKterque per tocum id oac&- )| 
tibu^ : modo intus in uterum aqtia CQn» j 
trahitur ; & , moto corpore , its morenir, 
ut impetus ejus confpici poflit . Primoai ^ 
Tv/JLirauTlufi ;„ fecundum , 'K4ni0f>jpufriea , 

'vcl 
a Artuus de Diu$mn^ Mofb. II, i. 



e^ti. 'Mtbdicina. i6i 

«vei irjfi rlm ^dpfnec ; tjmiufn , etfmr&o Grasei 
gMmuitaiulu « CompMmig tamcn Qmmuti) eft 
Jiamoris oinia abitodA&da : ob quani n^ ul- 
4Mfp b ^uidein in his agris facile fanefcunt. 

f Saspe vero hoc malum per fe incipit : liaepe 53 -^ 
aifieri ▼etufto moibo , maxim^oe . quarta- 
xix,y rufMeryeBit. 

facilius in A^is , quam in liberis tolli- 
t»r:. quia , ^cum .dc^deret faQieia , fitim^ & 

o jnille alia vu^^^ Jongamque patieptiaiB » 
{»rompuus uis luocunitur,, qui ^ci{e cogqn- 
tuc ^ qiiam ^juibu^ iontilis liberta^; eft • Sed 
iie hi qiiidem , ^ui Cub alio f\int , ;fi ex to- 
to (ibi temperare non.poflunt , ad falutem 

5 perducunlur* Ideoqu^ non ignobilis medi- 

ciia:i, Chryfippi difcipulus , .apud Antigo. 

nsim regem , amicum quendam ejus , nots 

intempeiami» , mediociuter eo morbo im- 

plicitum, negavit p<>flt fanari^.. Cumqup .al-» 

to ter laedieus Spirotes 'Philipf^;^ fe £loatUT 

rtiiD poUiccretur^ refpondit ^, iHmn ad mor- 

bum wgti refpicerc ; ie » ad animum . Ne« 

^ne-etnn ra^fcfellk * lilc cnim ciim fum- 

OKl diiigentia n^oj^edici ^tummodo , 

f fed etiam regis cuftodiretur ^ t^iyfs» roala<« 
gmata fua devorahdft» .tiibeoid^^lieiuam uri- 
nam, in exiftimls (irfe.pr«cipitilicit c 

biter initk tomen » Qon.bcbAciUiint m- 
latio eft y fi' impcrata» fuQt.AMpori>, quics « 

9 fiKiSf.^inedia^jAt.-fimium inveicravit , imi - > 
fine magna. mole . diicutitur^, f «Mettodpnv» • 
Mmen^, Spiciiri difcipuJum ^ reteriint % cu»% 
hoc nwrba ttntaretur , neque .cquo, ^i^. 
sno nece&rt^Oi fitim fuftineret:> ubi ^ifh 

L abf- 

b Apt.^fut., i ^ vi$sm^miit 9i^€- 

nts hMtrttus • 



i6t A. CORN. CEL5I Ui.i. 

abftifiuertt , folitum bibere , deinde evome- 
re i Quod , (i reddiiur , quicquid recepraiB 
ttt ^ multum tsdio demit t fi a ftom«cl>o re» 
tentum eft , morbum auget * ideoque in q«o* 
libet tentandum non eft. x; 

Sed fi febris quoque eft , basc in prianii 
fubmovenda eft per eas ratiOhes , per qaas 
huie fuccurri pofle propofitum eft • St fine 
febre aeger eft » tum demum ad ea veDicn- 
dum eft I qua^ ipfi morbo mederi fbleiit . 
Atque hic quoque | qua^umque ipecies eft , 
fi nondum nimis occup^vit » iifaem auxi* 
liis opus eft • Multum ambttlandnm , cnr* 
rendum aliquando , & fupetiores maxiine 
partes &t perfiricands^ i ut caloRtt ia cu- 1 
tem evocet : inter quaS ^ fpirjtinn ipfe cm« 
tineat • fivocandus cft mdor « noii per exer- 
citationem tantum , fed etiam in acenn ca*^ 
lida ) Vel laconico ^ vel clibano ^ fimVUbgl^ 

Iue aliis i matimeque utiles fanc natatalcsi; j; 
i ficce fadationes ; ouales fuper r Batas ii^ 
^J)ix# bemus itl myttetit # mlneum , atque 0«' 
humor Alienus eft • Jejuno reAe caQfm 
dantur , ftAi ei duabus apfintbn, mjAa, 
tertia parte^ s5 

Cibus eflk 4ebef ek media J quMiein sbt 
teria ^ fed tamen: jpeoeris dursoris • Pouo 
non ultra 4aiida m f quam «c vitaoi ISrf- 
tideat : opei|»aqu« eft « qnjc urioaai m^ 
TomJl fet 4 Alvum moliri tibo melius eft 5 ^uaAid 
i4^^ix»medic^mento 4 Si tamen res 4D0get « ex bis 
aliquid ^ quife id prasftant , eric deGo^oe»- 
dum , etque ^UA potui ibmda * Videonir 
«utem haac facnltatem habere ^ iria, nar- 

c G/Vff# fy% sd tnm* IX* li# d Stifrs 
11 18. 



2.° 



Qi^%t. MCDICIIsrA.' ttf 

dam , crbcumi chinamomum , cafHa , myf» 
rha , balfamum , galbatium , ladanutti , a-> 
mnriie , r panaces , cardamomum , btbe^ 
nus^ , cupfbfli femed , u\ra taminia ^ quam 
5 ^£Kf/A a>^y Grxci nomiilant ^ abrota«' 

: cuffl , rofas fblia , acorum , amarse nu^es 9 
tragoriganum , (iyrsit , cbftum ^ jtinci ^ua^ 
drati & fotundi flos i illum xoTr^p&t i hunc 
cX^y^ Graci vdcant . qn^ quoti^ pofuero 4 • 

to nott qtto hic nafctintuf ^ fed , qiia^ Inter ato^ 
mata afferuntur, figniiicabo 4 Primo tamen^ 
qu^ leni/fima ex his funt « id eft , roias ^* 
ija, vel nardi fpica , tentanda funt» Vinum 
quoqne utile eft auftefum , fed quam tenuif< 

^S uroum. 

Commodum eft etiam , lind quotidii 
vetitrem mttiti , & , qua comptehendit aU 
vam ) tiotam imponere i Doftefo quoque 
die videre , plenius corpus fie ^ atl ettenite* 

to tur . id etiim ^ quod esttemfatur ^ mMidnam 
fcntit . Neqac aiienum eft ^ metiri & po** 
tiofiem ejus ^ Sc urinam < nam fi plas fau« 
moris cxcemitur , quam afTumitur ^ ita da^ 
mum recund» va/etudinii fpcs cft * Afcl^ 

5 piades in eo , qui et quarrana in hydro^ 
pa dectderat , fc abftineniia bidui , & fri* 
catione ufum ; tertio dJe , jam & febfe ^ tk 
aqira Kbeiitd , cibuM , & ^/'inum d^diffe , 
memoriai prodidir . HaSenus conlmuniter 

o dc omtri fpecic praccipJ potcft i fi i^eh^ 
mentitis malum eft , dfducenda ratio Curaii' 
di eft. 

£rgo , fi inflatio , & ex ea dolof €rebef 
eft, utiiis quptidianus , aut altefo quoqn<T^<jrr< 

L a die 54115« 

« Kbotlius ad ScriUn. Largi Qomp. V^ fag^ J 7# 



/ 



Itf4 A. CORN. CELSI pA.j. 

dic poft cibum , voraitus eft . Fomcntis <fc. 
ipdc ficcis calidifquc utcndum cfl • Si pei 
hasc dolor non iinitur , neccfTaris funt fiae 
lcrro cucurbitulflc. Si ne per has quidem tor- 
mentum ^llitur , incidcnda cutis cft , & 
tum his^utcndum. Ultimum auxilium cft, 
fi eucurbitulas nihi| profuerunt , per alvim 
infundere copiofam \aquam calidao) ^ eam- 
que recipere • Quin/ etiam quotidie ter qua- 
terve opus eft uti iric^tione vchementi , cuoi 
oleo & quibufdank calcfacicntibus . Sed ia 
hac fridione a ventre abftinendum eft • Im- 
poncadum vero in eum crebrius finapi , do* 
nec cutcm erodat \ fqrramcntifque candeo* 
tibus pluribus locis venter exulceraodus eft, )^ 
& fervanda ulcera diutius • Vtiiiter etUm 
fcilla coda deligatur fqpcr cutim . Scd diu 
poft has inflationes abftincndum cft aboaxtu-» | 
hus inflantibus» 

At , fi id vicium eft , cui >sJfit»f\iiytJtata » \ 
nomtfn cft , eas, partes , quas tumcnt , W 
cere foli oporteit ; fed nori nimium , or^ 
briculam incendat : fi is vehementiffcit 
caput velandum eft, utendumque fricat»R^i 
xnade(a6^is tantum manibus ^oua , coib^t^ 
SE^nittum & oiei paulum fit adieAum ; fei 
tft aut pueriles aut muliebres manus adlii- 
heantur , quo moiIi<^ ^arum ta^s iic. 
Idquo fi vires psMtiuntur , ajuc meri^ieiD, 
tota bora ; poft meridiem , femihgir^ fierif) 
oport^t... ytiiia func etiam— cataplafmati ) 
quas reprimunt ; maximeque , fi cotpot^ 
fcncriora funt • Incidendum quoque w^ 
\ lalum 4 quetuor fcrc digitis t ^ parre uh 

tetiQTC 



/ 



teriore e(l; quo per aliquot dies frequeti^ hu* 
jnor feratur .' atque ipfos tuitiores iociderd 
altis plagis oportet : conGUtiendumque cdr-^ 
pus eft multa geftatione , atque , ubi iadu-*> 

5 &x vulneribus cicatrices funt , adjieienduin 
exercitationibus & cibis ^ donec corpu$ ad 
priftinum ftatum revertatur « Cibus vailens 
cfle debet , & glutinofus ^ tiiaximequei ca<^ 
ro . VinuAi j fi per ftomachum licet ^ dul- 

o cius . fed ita , ut invicem biduo triduove « 
snodo aqua, modo id bibatur. Prodeft etiam 
la^uc^- marins , qus grandis juxta mare 
nafcitur , femen , cum aqua potui datum i 
Quod fi valcns eft , qui id accipit , ei fciU 

5 la cofta fimul fuper ventrem dcligatur . Au* 
thoTcfque multi funt , inflatis veficis puU 
fafldOs tumores efle • 

Si vero id morbi gemts cft , quo in ute« 
rum muita aoua contrahitur « ambuiare ^ 

20 fed magis modice oportet *, maJagma ^ qnod 

digerar , impofirum iiabere / idque ipium 

fupcrimpoGto tripHci panno , faicia f non 

nimium tamen vehementer , aftringcrc • 

quod a Tharria profeAum , fervatum ellt 

5 a pluribus video • Si jeGur , aut lienem affe« 
Aum efle , manifeftum eft , ficum pinguem 
contufam , adjedo melle , fuperponere . Si 

fer talia auxilia vcnter non ficcatur , fed 
umor nihilominus abundac , celeriori via 
d fucctirrere , ut is per ventrem ipfum emit* 
tatur . Neque ignoro , Erafiftrato difplif- 
cuifTe hanc curandi viam • morbum enim 
liunc jocineris putavit : ideoque illud etfe 
laaandum ; fruftraque aquam emitti , qu« f 

L j vitiato 



Itl A. CORN. CELSI IJ^j. 

vitiato ilio , fubinde renafcatur . Sed pri^ 
mom • aon hujus vifceris unius hoc vitium 
cii. N^oa & fplene afTedo , & in totius cot* 
poris malo habitu fit • Peinde , ut indc cce* 
ptrit, tamen aijua nifi cmittitur , quas cob- ^ 
tra aaturam ibi fubftitit , & jocinori , fi 
ciptfiris ipt^rioribus partibus nocet p Coovf 
nitquc , corpus nihilominus efle curanduni , 
Neque enim fanat cmiiTus humor , fcd me- 
(Iicin9( locum facit , quam intus incluTus b 
impedit . Ac ne illud quidem in coatro- 
verfiam venit , quin non omnes in boc 
morbo fic curari poflint ; fed juv^cs xo- 
bufti , qui vel ex toto carent fcbre ^ vcf 
ecrte fatis liberales intermifliones habem . t^ 
Nam quorum ftomacbus corruptus cA , qm* 
ve cx atra bile huc deciderunt , quiquc ujub," 
lum eorporis habitum habent , idoiaei Vmic 
curationi non funt . Cibus autem^ (yaq dir 
pirimum humor cmifliis cil , fupefvaca»^ 
dk 9 nifi fi vires dcfunt , In fequcntibv i 
dtcbus , & his vinum meraciu^ i|aid^/ 
fed noB ita multum dari debft , psivto'- 
Quc revocandusL «ger eft ad excrcitat\Qi& % 
mcationcs , folcm , fudationcs , fiitigui^ ^ 
nea y fi idoneos cibo9 , doncc ex coco coo- 
valeicat. Balneum ranim re$ amat > & fn- 
^nxiorem in jcjuno vomitum , Si sfttf 
cjft , iQ mari natarc commodum cft • lAi 
coQvalttit aliquis ^ diu tamcn alienus «i ^l^ 
D0fi$ufus6r» 






CAP. 



I e0f.tt. MEDICINA. 1^7 

C A P. XXII. 
: De Tabe^ ^ ejut ffeciebus. 

D'' lUTIUS.Cspc & pcrkuloiius tabes 

cQS xnalc bftbct., quos iovafif . At- 

' que hujus quoquc plun» t fpccies fuat . Una 
cft , qua cgrpus non ajifur , jSc , natura- 

' Jitcr fampqr .aliquibus dccedcnpbus > nullis 
vfTo u| corum locuaa fubeuntibtis^ fumma 

' jo jnadcsr^oritut ; & , nifi occurritlir ^ ;ollit . 
*• ir^at iuioc Gi^l oominat|t« £s^ 4ua* 
hm fccc dt^ciufe. incidere conEfacvit . Aut 
enim nifniojtiaioce aUqois mmas, tut avi* 
ditate aimia plu$ % quara debet , affumit : 
%S ita vcl ♦ qtiod decft , infiroJat : vel , quod 
fuberae^ corrumpitur« 

. Ahera Ifefcics ctt^ quam Gr»ci wtX^ten 

ap^eUaut : lAx malu3» corporis habitus cft ; 

ideoque omnia aUmcou corrumpuntur . 

ta Quod (cre fit , cum longo mprba vitiata 

corpora » etiamfi illo yacant' « r rdeAiQncm 

rai^en oon accipiunt i aut cum malis mcdi- 

caiBcntis corpu&affedum cft ', «u^ , cum diu 

Bccefrarta.dcnierunt>* aut , cum inufi^tatos & 

95 imitiles cibos aliquis alTumpfit , aliqmdve 
iimik incidit.. liuic , prstcr tabeoi, iUud 
<|uoqiie.iiqnminquaSi acciderc Ipkl , ut pa 
affiduas puftulas^ aut ulcera ^/fiimma cutis 
»«fpcreti)r ^ vel aliqus corporispartes iA-» 

jo tutnefcantu 

Tcrtia eft , longequc periculofiinioa fpe- 
cies ) nuam Gr«ci f^-iV^? nominav^nt • 
Oritur tare a capite : inde in pulmonem di- 
fiiiiat . Ez J»oc exulceratio accidit , & febri* 

L A cula 

+ Evanf spud vetmfqHttabm.&JlQ^i^rHor' 
ios indueere pofersnt , Philo Judscusi dc fpccia- 
lib. leg. 16. pag. 7pa. & i6pi. * Co?/. Attrei. 
Morb. Chron. IL 14. 



x68 A. CORN. CCLSI Ut. j, 

cula lenis fit ; que etiaoi , cim quievit ^ ta- 
men repetit. In ca quoquc frequenstuffisefi^ 
& ptts excreatur ; interdum cruentuoi ali* 
quid . Quicquid excreaium ed , JQ in igiiem 
72 r. ^ impofitum efl , maiiodoris cft* ItaqM , 
qui de morbo dubitant , hac nota utuntur . 

i Cum hcc genera tabis fint , animadirer- 
tere primuni dportet, quid fit in quo labora* 
tur . Deinde , fi tantu» non ali corpiis ap- 
paret» cattfam ejus attendere; Scj fi cibimi- n 
nus aflumpfit alioui^ quam dcboic , adiicere 
oportet : led pauiatim ^ niAxorpus infi^ 
tum fubita multitudind oii«Fv?ertt y «ftMia- 
chns gravetur ^ & coticoftionem:iiDpediat . 
Si vero phis jufto quis aSiinleffe iiJitiis eft , 2^ 
abftinere uno die ; deindt ,ab aiguo ci(>o 
incipere > qnotidie (^djictre ^ do^ec zd ju^ 
ftum modum perveniat . Prater hsc coii* 
venit ambulare iocts quam - maaumc &i^i* 
dis > foie vitato : per manus qtioque exorcc- a 
ri. Si Infirmior tft , geftari, vngi t ^perfri* 
cari , fi poteft.) maxime per.Ieipfum, ikpir 
eodem die , & abte dbum ^ o: poft tm. 
fic utinrt^dum oleo quaedam adjiciantkor 
lefacientia -^ donec infudet • Prodeftque it^ \\ 
juna pi^bendere per multas partes cutem , 
& attrahere ) ut relaxetur ; aat^y impofia 
refina » & abduda ^ fubinde idem facere . 
Utile eft etiam interdum balneum , fed poft 
cibum exipuum • Atque in ipfo ft>iio re£k ^ 
cibi aliquid affumitur : aut u fine koc fri- 
catio fuit , poft eam protinus • Oibi vero et 
fe debent ex fais , qui facile concoquuatax , 
maximeque alunt • Ergo vini ^oqiie , ied 

au- 
a Apim. V. xx. b Cor/. AMrMm. 'Mork^* 
Chfonic. tJ. 14.^. 421. Trallim$. v. »• 



Caf>.tt. MEDICINA.^ t^ 

atifleri» neccflarias ufiis eft, mpvem&B urinaB'. 

At fi tnalns habitus eorporis t&^ ptimum 
abftiQendum eft i d^nde atvus ducenda ; tum 
paulatim cibi dandi ^ adjedis exerciutioni* 
ouSy unftionibus, fricatiouibus . Utilius hia 
frequens balneum eft, fcd iejunisi etiam u^ 
que ad fudorem . Cibi» vero opus eft co« 
piofis^ variis , boni fucci f quiquei etitoi mi^ 
nus facile corrumpantar , ^vino auftero . Si 
nihil reKqua ptofidunt ', fanguis mittcndus 
efl ; fed pau)atim> quotidieque piitril>us.diei« 
bus j €um eo ^ ut c«tera quoquc eodeffl hmh 
do ferventur. 

Quod fi mali ptos eft , & vera phthifis 

el| , inter itiiti* protinns occutrere nece£> 

fatium cft : neque fecile enim* hic mor^ 

but, cum • inveieraverit > evincitur . Oput 

cft , ft vires patiumur, c longa navigatione, 

cdeli mutatione fic , ut denfias quam id eft , 

cx duo difcedir «gcr , petarur . Ideoque a- 

ptiflime ^lexatfdriam ex Italia itur . Fere* 

que • id poffe inter principia corpus pati di^ 

bet' 9 cum hic ziiofE>us astate firmiflima Msl'* 

xiflfie oriatur , id eft ab anno ^ duodetige- 

fimo ufqucv ad annum quintum & trigefip* 

iniUn '. Si' id imbeciilitas non finit , nave 

tamekij fefl non longe , vcAari commodiffi* 

raum eft4 Sin navigationem aliquac res pro» 

hibet , leAica , vel alk> roodo corpus mo- 

vehdttit eft : tum a nqgotiis abftinenduoi 

eft , omnibufque rebus , quas folicitare an|t 

mttnr polTunt : fomno indulgendum : cavcA* 

dx ddliltationes , ne , fi quid cura leva^ 

rit',' exafperent ; & ob id viunda cni- 

diras , 

c Am^eus dt Dimtufn.Curat. iS. Tm/Am. 
VII.4.P/in. K H. xxvxxx. 4. d Aptor. v. 9. 
VIH.7. 



lyo A. CORN. CELSI Ui. 

dkas f fimnlque & fol ^ & frigus : os ol 
tcgeadum , ftuces . veUnd» , culllcula k 
remediis finiebda : £c , quamdiu quidem i 
bricula incurfat , huig interdum abfiioei 
tia , interdum etianx tempedivis cibis mi 
dendum : eoque temporc bibcnda aqu 
Lac W quoquc , quod in capitis doloribas 
& in actttis febdbus ,.& per eas faAa nm 
fiti , ae, fivc praBcordia tument , five bilj^ 
fa urina eft , five fanguis fluait , pro vci^ 
Bo eft ; in f phthifi tamen , ficut in omit 
but longis difficilibufque febriculis , tc& 
dari poteft. 

Qood fi febris aut nondum incurfat } u 
jam remifit , deciurrendifm efi ad mod^ 
cas eicrcitatioBes. ^^rmaxira^qiie ambiiia* 
tiotm , item lenes . fricatioo^ . BaJneus 
alienum eft . Cibus etk debet primo acer 
[ vt allium , porrum , idque ipfum ex acttO; 

vel.ex eodem intubus , ocimum , laftuca.« 
deinde lenis forbitio ex ptifana , vel a Ji^ 
ea , vel ex amylo , lafie adjeAo . Qpi 
quoque , & , a nihil aliud eft , faria 
prsftat . Tum invicem modo his cite)*^ 
do iilis utendum eft : adjicieodaque «pi^ ^S 
Tom.ILtx media materia , ptvciiNie vero a {^ 
i7P,i$.ma , cerebcllum , vcl pifciculus , & Isst 
milia • Farina etiam cum fevo ovillott* 
prinove mifta , deiodc incoAa , pro Bxfi* 
camento eft • Vinum affumi debet ieve ^l^ 
fterum. 

' Hadenus non ipagna mole pQgnatiU; 
Si vehementior noxa eft ^ ac Bcv^ue fchn' 

oiia , neque tuflis quiefcit » unuajriqv^ ^^' 

pus 

d Jfi. V. 64. t 



g 



Csf. Ix. M E D I C I N A . 171 

us apparet , vaiidioribus aaxiliis opus^eft • 
xuicerandus eft ferro candenti ,. uno loco 
fub mento , altei^o in gutture , duobus ad 
mamniam utramque ; item Aib imis ofTi- 

; bus fcapuiarum , quas iyum^Kint^ Grasci vo- 
canr , fic , ne fanefcere finas uicera ^ nifi 
ru/ns finita fberit ; cui per h quoque mr* 
dendum eflfe , manifi:ftum eft * Tunc tkr 
quaterque die veliementer extremas parccs 

> perfricands funt : thorax leni manu perw 
traAandus ; poft cibum intermittenda W 
ra 9 & perfncanda crura , brachiaque. In» 
terpoiitis denis diebus y demitteodus SBger 
in ibiium eft , in quo iit aqua calida & 

^ olcum • Qasteris diebns bibenda a^ua : tnm 
vinum , fi tuflis non eft , potui frigidum 
dandum t 6 vero eft , egclidum . Utilt tft 
etiam in remiflionibus quotidie cibos dart: 
friAiones geftationefqne fimiliter adbiberi : 

10 quarto ^ aut quinto die fimere , interdom 
faerbaoi ianguinalem ex acero , vel piaora- 
ginem efte . Medicamentum eft etiam vel 
pianragjm's ftaccus per fe , vel 9 marrubii , 
fi cum meile fit incoAus ; ita ut illius 

f cyathns forbeatur , hujus cochlearc plenum 
paulatim delingatur ; n^i interfemifta, & 
3nco&a tefins tcrebinthinc pars dimidia , 
bntyri & meilis {^irs altera • Praecipua xtr 
men ez bis omnibus funt viAus , vehieu- 

D ium , dc navis , & (brbitio , Aivus/cita 
mique vitanda eft . Vomitus in hoc mor- 
bo frcquens , pemicioftts eft , roaximeque 
fanguinis . Qui meiiufculys efle capit , ad- 
jicere debet exercitationes , fripationes , ci* 

bos: 

« TntHum, Vp J^fitg* »76. f 4fi* v. 1 a. 14« 
TfoHisn. I !• %, fag. 5 1 j^ 



i7t A. CORN. CELSI Ui. f. 

bost dciQde ipfe fe , 'fuppreflb fpiritu , pcr- 
10$, 4. fricare; diu abftinere a vino, f balaeo, t^ 
ncre . 

C A P. XXIII. 



I 



a De Comiuati morbo* 

NTER rtotiflimos morbos cfl etiai 
is , qui ^ comitialis , vel maior nooi- 
7;, 20. ttxtur. Homo fublto concidit, cx ore fpana 
moprentur , deinde interpofito tempore ad k 
redit , & per feipfum confurgit . Id geac) 
fspius viros , quam fiaiminas occppat ^ ac 
folet quidem ctiam longum efle , u/que ai 
tf^orilis diem , & vitc non periculofum . Is* 
terdum uunen cum recens eft, hofflinefncos- 
fiMonit r& &pc eum , fi remetfiaizan /iiffah 
47, 4« kmot , in. b pueris veneris , /a facUis inen- 
ftruoTum' initium tollit . Modo cum diften- 
tione membrorijim aut nervorum pToVabitur 
alioois : modo fiiM illa . ' 

Quidam hos quoqoe iifdem , qulbus 1" 
tliargicos , excitare conahtur : quod aif 
dum fuDcrvacuum efl: & , quia ne hdi^ 
cus quidero his fanatui: ; & , quia , cum ^ 
ilie nunquam expergifci atque ita fame Ta^ ^V 
terire, hic adfe utique revertitur. 

Ubi concidit aliquis , fi nuiia nervona 
difteatio acceffit» utique 4- fanguis mitti i^ 
bet : fi acceifit , non utique mittendos c&i 
nifi alia quoque bortantur . Necefiariss^ 
X7;,2;. autem eft , ducere alvum , vel nigro ven- 
87, ip. tro purgare , vel utrumque facere , fi vircs 
patiuntur : tunc ^piit tondere , oleoquc ft 
aceto perungere j cibum poft diem rer- 

tiam, 

t Colum.1,6, f z AretMsde DiKtum.h/LUu 
c^ ^ Vocatuer: lues deifica, morbusSacet. 
b Aph. IL 4j. f^ 7. + Fa/eriol. /. j. Oif 7- 



Cap.t^. MEDI.CINA. ty^ 

tium , fitnul ac tranfiit hora, qua concidit, 
dare • Nequc forbitiones his aut aiioqui mo]- 
les , & faciles cibi ; neque cam , qainimeque 
fuilla convenit ; fed •mediar materiz : nam p^. 
& viribns opus eft, & c ccoditates cavend^ 
fuat . Cum quibus fugece oportet foiea , 
baiaeuni , ignem , omniaque calefacieatia>: 
Jreni , frigus, vinum, venerem , ioci prasci* 
pitis confpedum , omniumqoe terrentium , 
vomitum , iaflitudinem , folicifudines , ne- gj ^^^ 
gotia omnia : & , ubi tertio die cibus datus 
eft , intermittere quartum , & invicem alte- 
rum^queraque; eadem hora cibi fervata , do^ 
nec quatuordecim dies tranfeant . Quos ubi 
morbus exceffit , acuti vim depofuis : at fi 
manet, curandus jam nt longus eft. 

Quoid ft non, quo die primum is incidit , 
medicus acceffit ; fed is , qui cadere confue- 
vit ^ poft ei traditus eft ; protinus eo genrere 

o viftns. hahito , qui fupra comprehenfus cft , 
expe^ndus eft dics , quo proJabatur ; irttrn- 
dumque tum vei fanguinis ii mi/fione , vei 
du^ione alvi , vei nigra Veratro^-fcut pe«»t7*,jo. 
ceptum cft . In fequentihus.deiade;diebni^ 
per cos cibos , quos prdpofui , vitatis oma^ 
bus , quae cavenda dixi >. nutricadus eft . 

Si per. h«c morhus finitns non ftierit , 
confiigiendum erit ad album vcratrum •; ac 87, ip. 
ter quoque auft quater eo utendum , nim ita 

> nuiltis interpofitis dicbus ; fic tamen , :nc 
itecum. unquflm fumat , nifi conciderit . 
Mediig autem dicbus vires ejus erunt iin^ 
tt^pidx ; quibufdam ^ praster ea , quac fufora 
feq)ta fimt, adjcais.. Uhi mane cxperre- 

aus 
t.Trdilifjt. I. ly d c«i, AMTilimu Tsrd. 



174 A. CORN. CELSI Utj. 

Qxxs eft , corpus eius lenicer ex oleo vetoe 
( ouin capite , excepto ventre ) permuka- 
tur : tum ambulatione quam maxitne loogi 
& reAa utatur.: poft ambulationem ioco 
tepido vebementer . & diu , ac noa nim^ 
ducenties , nifi infirmus erit , perfricet« : 
deiodc fuper caput multa aqua firigida pe^ 
fundatur ; pauium cibi aflumat ; conqui» 
fcat ; rurfus ante noAem ambulatione na 
tur ; jterufli vehementer per&lcetur , (k 
tieque venter , ne^ue caput : contingatar 
poft hcc canet , mterpofitifqne trilNis x 
quatuor diebns , uno aut altero zcriz a6 
mat. y^ 

Si ne per hxc quidem (uer/t /iberatus,: 
caput radatur ; ungatur oleo rererc, ad/edi 
aceto & nitro ; peifundatur aqua (kl(k ; bh 
bat iejuous tx aqua caftoteum ; nuUa ^hqoa . 
niit deco^U , potionis caufa ntator • Qe^ 
dam jueulati r gladiatoris calido &ngnnr 
poto taU morbo fe liberarunt . Apud f0 
miferum auxilium tolerabile mtferiiV' 
iiftoi &cit • Quod ad medicinaai v«b fcr* 
tinet i.ultimttm eft , juxu talum , atDA^ 
quc crure paulum fangainis mitterc:«^M 
pitium incicterc ^ & cocttrbitulas uimaft^ 
re : ferro candente sn occipitior qoofit 
& infira , qoa fumma vertebni cam ofi' 
tc committitur , adurerc duobus locis , tf 
:per , ea pernicio(bs humor cvadat • Qoita? 
u finitom malum non fiierit , prope cft f tf 
^petuum fit • Ad levandum id , taoto» 
•modo utendum crit .excrcitatiooe , cibi^t 
his , qui fiipra comprehcnfi ..fiint : pta^ 

cipae- 

c PJht. XXVI IX. K t^ang. Epijl. 14. /i&x. M?- 
nncius Felix pag, li^^ide dua exenip/m ajusit^ 
xam indscantia apud Tulpium Ohf. /.-4. c. 4. 



Csp.t^ MEDICITTA. ^yj 

cipu^que vitanda ofnoia , qudt ne ficrdit , 
excepimus. 

CAP. XXIV. 

jr^ Q U E notus eft morbus , quem in- 

jiSL terdum fttquatum , f interdum re- 

gium nomitiant . Quem Hippocrates ait, 

li poft feptiiiiam 4ieffi m febricttante fsgro 

fuperv^it , ttitum elTe , molUbus tantumi> 

TOodo praeconHiS Aibftantibus . Diocles ez 

Toto ^ fi poft febrem oritur , etiam prod^ 

efle; fi poft hunc febrit ^ occidtre • Color $3,7« 

autem eum morbum detegit , maicime ocu- 

lorum , in quibus , quod album efle debet , 

fit luttum • SoletQue accedere & fitis ^ & 

dolor caphis ^ St ftequens fingultus, & pn^ 

cordiorum dextra par^e durities ; & , ubi 

corporis vehemens ^otus eft , fpiritos dii&*> 

cnltas , membA)rttmque refoJatio :. atque , 

ahi 'dmtlus mifler mi^rbus , totum cotpus 

cum pzllort qoodam iMlbefcir^ 

Primo dit abftiaere ««grum oportet : fe- 

cundo ducere alvum.: tum , fi febris eft, 

eam, viAus genere difcutere : fi non eft , 

fcamtnoQeam potui dace, vel cum aqua Ims 

ram albato eontritam , vel cum aqua miiL 

(k auces amaras, apfiotbiam , anifum » fic » 

utpars hujus minima fit. Afclepiades aqoam 

^uoque falfam , .& qusdem per biduum ^ pu» 

gatkmis caufa bibare cogebat ^ iis^ qoc mr^ 

nam movent , rejdftis « Quidam ,' fuperioi» 

hxts Omiflts I per hm , & per eos cibos, qul 

exttouant, lit&i U coo&qai dicanc. 

Ego 

f fUn. H. Nria.^. H* a ii^iv.«t. . 



I7< A. CORN. CKI,SI tM.^ 

. . Ego utique ^Si fatitf .viriute eft » valid»- 
ra 9 fi parum , imbecilliora auxilia pczfero . 
Si purgatio fuit , poft eam triduo pricDo bdo- 
dice cibum oportet ^(futnere ex media inat& 
ria , & vinum bibere Crascum falfum ^ ar h 
4utiOk veatps remaneiit : tum altero tridBJ 
validiorcs cibos , & carnis. qqoque airqc[ 
^fle 9 intraque aquam mancre : deiade ad k 
iperius gecHis vidus reverti , cum eo , uc im- . 
fis fatietur ; omiflb Gncco vinq biberc ^ 
^nim aitfterum > atque ita per hasc variare 
ut interdom acres quo<}uc cibos iQtcrponai. 
ioterdum ad falfum vmum r^deat . Per »1 
ame vero tempus uccndum cft cxerciratio- 
;ie ) fricatione » &, fi hiems eft, bAlnto\k\ 
«ftast ftigidis natationibus : kOo etisizny h 
oonclavi m cultiorc , ulu i locp t ludis ^ h 
lcivia , aliis , per qua& m«Bf cxViiYaxetor 
ob que rcgius morbu» di£U^ vidttut . Jfr 
.lagma quoquc ^ quod digccac.) fuper pnw 
dia datitm.pcodeft ; vei stridii ibl ficusijf» 
iita» fi jecuraut litois aic^cfi% 

! .C A P. XXV. 

. A i?e Ehphantla . 

IGNOTUS autcal. peiiq ,ia 
'freqtmtiflimus in quibiifdam rpffoeifii 
isMinorbus eft , qucm ixffmriet^ Gosi 
woc$m ; ifque longic atinmliiqf afiir « Qp 
CDtfmcorpas affickur ka'., . ut o0a f»|l 
qw ^ari. dicaatur ; Sinniiia. pars corposs 
«tebras * ipaoalas crcbro£|uc ^ mmocc^ h> 
hqt . R.ubar cfnttn MOlatiii) in Mtam 
colorem •coovcrcifttr. .5iifQma cutis in»- 
. , *^ quali- 

a S9$w.Sai9mom. de RegiQ morio •' b Ateof 
riat.yinim.UQ.L%. 



«4^3«. MEDICIMA. 177 

^ualiter crafia , tenuis , dura , taoIli%tte ^ 
qnaii fqnamis quibtiAiam exafperatur , cor- 
ous einacrefcit t ^^ > ^u^ > P^^ intume- 
icunt. Ubi Iretus morbus eft ^ digiti in ma* 

5^ nibus pedibufque fub tumore conduntur ; 
fclNricuhi oritur , qus facilc tot maUs ob* 
rurum hominem eonfumit^ 

Protiotts ergo inter initia faaguis per 
biduum mitti dcboc -» aut nigro veratro 

10 venter folvi ^ Adhibeada ttiduum , quanta 
fuftinere poteft , iaedia eft : pauiHQi deio- 
de viresL tcficicnd», & ducenda alvus : poft- 
JuBC , i^i corpus levatum eft , utendum eft 
exeiwitatione , precipueque curfu : fodor pci- 

15 mum labore ipfius corporis , deinde etjam 
ficcis fudatiombus evocandus : firicauo ad* 
hibenda : moderan^mque intcr hac , ut vi« 
res conferveotur : balnenm ratum efle de« 
bet : cibus fine pinguibus , fine glutinofis , 
finc inflajitibus • Vimim, prsterquam pri« 
jnis dicbus , rcAc. datur. Corpus contrita 
jiiaiuago & iiiita optime tueri videtur . 



»5 



CAP. XXVI. 



ATTONITOS quoquc mo vxdc 
. miis , quorum & corpu^ & n^ens iltt- 
}o pet • Fit iacerdttm ifiu falminis , incer* 
dum morbo . huac «TrrvXiig/rey Gjrc^ ap* 
p0lkat . His fanguis roitteadus cft » Vera- 
tm quoqu^ albo.,. vel alvi du^tione uten- 84, ;4. 
ihim • Ttam adhibcndag iricatiQned -, f^ tx 

M mcdia 



A 



178 A. CORN; CELSI Ut. ). 

mediM mteria mininie pingues cibi ; quV 
4ain etiam acres: & a vino abftiaendttsn • 

C A P, XXVIL 
De Refolutione nervorum • 

T refolutio nervorum frequens ubi- 
que morbus eft . Sed interdum to- 
ta corpora , interdum partes infeftat • Ve- 
teres authores illud m aireTtKd^ica ; hoc 
mm^isiMr« nominavetunt • ' nunc utmnqBe u 
vapiKwtf appellari video • Soient antem , 
qui per omnia membta . vehementer refblo- 
ti funt , celeriter rapi • ac fi cortepti noa 
funt , diutius quidem vivunt ; (ed raro ta- 
men ad fanitatem perveniunt ; & plerun" ij 
que miferum fpiritum trahwir , memma 
quoqae amifla • In partibus rero nonnun- 
76, 3 • quara acutus , fsepe iongus , (ete b voSzni* 
bilis morbus dft • 

t Si omnia membra vehementer tc&Iotf v 
funt, fanguinis detraAio vel occidit , vel f 
7^1 3 4* berat 4 Aliud curationis genus vix unpr 
fanitatem reftituit ; £spe mortem tsm 
differt ; vitam interim infeftat • Pohlar 
guinis miflionem , fi non redit & motostitf 
raens , nihii fpei fiipereft : fi redit » fank^ 
quoque profpicitur. 

At , ubi pars refoluta eft , pro vi & m 
lo copporis , vel fangnis mittendus eft » v3 
alvus ducetida • CaBtera eadem in utnx^!* 
cafii facienda funt • Siquidem vitare pn0> 
76, 1. Pp^ convenit frigUs ; paulatimque ad cxer- 
citationes revertendum eft, fic , ut ig^»- 
diatur ipfe protinus , fi - pot^ • Si id «m- 

nim 
' a CaL Amelum. Acut. Morb. iI7. $. b Are- 
$4e$ts de Mcrb. Diutitm* Ly. i De frmfeTVMii^' 
ne Cfitto aPud Scbol. ^onJiliQ J5. 36. 



nim imbecillitas prohibct , vei geftetar, fi^tt^ 
vel motu leAi concutiatur : tum id mem- 
brum I quod deficit > (i poteft , per ie $ fin 
minus , per aliuiti moveatur , & vi quadam 

y ad eonruetudinem fuam redeat • Prodeft ' 

etiam torpentis n)embri futnmam cutem es* 
afperaflTe , vel urticis csfam , vel impofito 
finapi , fic , ut ubi rubete ccBperit corpus ^ 
hxc removeantur • Scilla quoque contrita « 

xo bulbique contriti cum thure re£le imponua- 
tur . Neque alienum cft > tefina cutem ter- 
tio quoque die diutius vellere \ pluribui 
ctiam locis , aliquando fiac ferro , cucurbi- 
tulas admovere . Unftioai vero aptifltmum 

t5 eft vetus oieum , vel nitrum aceto & oleo 
admixtum . Quirietiam fovere aqua calida 
matina ; vcl , fi ca hott cft , tamen falfa , 
magnopere neceflarium eft . Ac , fi quo lo* 
co vcl naturales , vel etiam manuiaAse ta» 

fto Jes natationes funt , iis potiftimum uteo- 
)tfum eftj pnecij^eque in has agitanda mem-' 
bra , qus maxime deficiunt . fi id non eft , 
balneum tamen prodeft • Cibus efle debet 
ex media matetia , maximeque.ex venatio- 

^S ne : potio , fine vino , aqua; calidas • Si ta« 
men vetui^ morbus eft, interponi quarto vel 
quinto die purgationis cauU vinum Gni* 
Cum falfum poteft . Poft coenam utilis vo>» 
mittiseft. 

30 1. De Doiore nervwtmm 

Intetdam vero etiam netvorum dolor ori- 
ri folet . In hoc cafu non vomere , non 
jnedicamentis urinam movete , non exevci* 
tatione fudores , ut quidam pcsecipiunt , ex» 

M % pedit« 



j 



J 



180 A. CORN. CELSI liA.3. 

TomJl. pedit . Bibcnda aqua cft bis die . Iti ledulo 
5j V lcnitcr fitis diu corpus pcrfricandum cft ; 
d^indc , rctcnto fpiritu , in ipfa cxcrcita* 
tionc potius fupcriorcs partcs movcndx : 
balnco raro utendum : mutandum fubiadc { 
peregrinationibus coelum . Si dolor cft , ca 
Ipili pars fine oleo , nitro ex aqua pcnm- 
genda efl ; dcindc involvcnda , & fubiicieii- 
da pruna lcnis , & fulpbur ; atque ira id 
Aiffiimigandum ; idquc aliquandia £icicQ- 1» 
dum , fcd icjuno , cum bcne jam concaxe- 
lic . Cucurbitulz quoquc fxpc dolcnti par- 
ti admovend2e fuQt , pulfandufquc lenirer 
inflatis veficis bubulis Js.locus cft . Utile dl 
ctiam fevum mifccre cum cumini & urti^i; 
cae contritis fcminibus , fic , ur omnium pskx 
jnodus fit , idque iroponere : fovere aqua ^ 
in qua fulphur decoAum fit . UtrituVi qyi!^ 
que re^ imponuntur aqua caflda re^leti , 
aut bitumen cum hordcacea farina mixtna . 9 
Atque in ipfo potiflimum dolorc , utcodier 
sddatione vchementi cft . quod in ^iis^ 
kribus peflimum eil . 

3. Dt Tremore nnvorum. 
Trcmdr autcm ncrvorum sequc vcwoa^ 
viedicaiDcntifquc urinam movcntibus inteor 
4itUr • Inimica etiam habet balnea , albt 

tue fudationcs . Bibenda aqua ell : acri aa^ 
»uIationc utcndum , item undionjbus » ft> 
TomJL cationibufquc , maxime pcr lcipfum : pih ,? 
56, 10. fimilibufque Aipcriorcs partcs dimovcndx : 
cibo quolibct utendum ^ dummodo con- 
codkmi utique ftudeatur . Sccundum d- 
bum , curis abftincndum : rariflima vcQcie 

UtC&r 



Cap.tj. MEDlClNfA. i8t 

utendum eft . Si quando quis iii eam pro* 
Japfus eft , tum oleo leniter diuque in le- 
ftulo pei^icari manibus puerilibus potius ^ 
quam viFilibus, debet. 
{ 4» De Sufpt&amnibus intifnis% Tom.Ilm 

' Suppurationes autem , quas in aliqua inte* jt,aSp 

riori parce orinntur , ubi ont iherint , pri-» 

\ muta id agere oportet per ea caraplafmata , 

JU9B reprimuot > ne coitus inutilis materis 
at . ^einde j fi hxc vi £U funt , ut per ea 
malagmata) qu2 digerunt) diflipetur. Qu6d a6j. * 
fi confecati non fumus > fequitur , ut evoce- 
tur : deinde , ut maturefcat • omnis tum vo- 
micas finis eft , ut rumpatur • Indiciumque 

1$ eft , pus vel alvo vel ore redditum . Sed 

nihil facere oportet, quominus, quicquid eftTom.ir, 
puris , exeat . Utendum maxime forbitioni-x 21,34» 
bus eft , Sc anua calida . Ubi pus ferri de« 
(iit y tnuifeundum ad facil^ quidem , fed 

20 tamen validiores & frigidos cibos , fi^igi^ 

damque aquam fic, ut ab egelidis tamen ini» 

tium Sat • primoque cum melle quaBdam e- \^ 

dcnda , ut nuclei pinei , vel grarcae nuces ^ 

vel avellanse. Poftea fubmovendum idipfumi 

»5 quo maturius induci eicatrix poflit • Medi* 
camentum eo tempore ulceri eft , fuccus af^ 
fumptus vel potri vel marrubii , & omni 
cibo porrum ipfum adje^hmi . Oportebit au- 
tem uti in his partibus , qus non afticiun- 

jo tur, fricationibus , item ambulationibus le» 
nibus « Vitandumque erit , ne vel ludando , 
▼el currendo , vel alia ratione fanefcentia 
ulcera etafperentur • In hoc enim morbo 

Srrniciofus , ideoque omni modo cavendut 
nguiflis vomitus eft . 

M I LI- 




iSs A. CORN. CELSI U&.^ 

LI BER QU A RTUS. 

C A P. I. 

De hitmani corporh interiwibus fedibus. | 

ACTENUS rcpcriuntur ca gc- 

ncra morborum , qu2 in totis 

corporibus ita funt^ ut iis ceru 

fedes aflignari non pofnnt : ouoc k 

^ de his dicam , (^uae funt in pani- 

bus • Faciiius autem omnium interiorum mor- 

7,x. ^i t curationefque in notitiam venient , fi 

prius corum fedes breviter ollendero . 

Caput igitur , eaque , quz in ore funt , \\ 
^ non linguatantummodo palatoqae renniaan* 
tur y fed etiam , quatenus ocuiis noAris ex* 
pofiu funt . In dextra finiftraque citca, ^t* 
tur yenae grandes , quac o-foi^iTiS^ nomi- 
nantur ; itemque arterix ( quas w^Ukti 
vocant ) furfum procedentes ultra annir 
A6ft6. fcxuntur'. Atque in ipfis cervicibus flfcf 
dulx pofitz funt y quas interdum cun ih' 
re intumefcunt • Deinde duo itinera iso- 
piunt : alterum'9 * afperam arteriam vaat\^ 
nant ; alterum , flomachum . Arteria ext^ 
rior ad pulmonem : fiomachus interior ai 
ventriculum fertur . illa fpiritum : hic d' 
bum recipit . Quibus cum diverfs vias (int , 

5|ua cociint , exigua in arteria fub iffop 
aucibus lingula elt : qus y cum fpieanraS) 
attollitur ; cum cibum potionemque afliimi- 
inus y arteriam claudit . Ipfa autcm arte- 
ria , dura & cartilaginofa » in gutturc a^Eir> 

git > 
t Soran, Ephef. Ifagog. cap. xil. * i. c. Qvt 
lam. MercuriaL Var* Lect. Lc.i* 



git ; osteris partibaB refidit • Conftftt ex 
circulis quibulilain , compofitis ad imagi* 
nem eanim vcrtebrarum > qus in fpina 
funt . ita tamen ^ ut ex , paite exteriore . 

5 afpera; ex interiorc y ftomachi mo4o laevi^ f 
fit . eaque defcendens ad prxcerdia cum ! 
pulmone, comnlittitur • Is fpongiofiis » ideo- 
' qur fpititus capax , & a tcrgo fpinn ipC 
)uo^us 9 in duas * fibras , ungulaB. bubuur 

ao modo , d^riditur • Huic cor annexum eft » 
natma m mnfculofum % in pedote fub fini* 
ftcriore «amma fituro ; duofque quafi ven- 
triculos habet . At fub cprde atque pulmo» 
ne, mnfverfum ex vali4a naembrana fe- 

1 5 ptum cft , quod a prscordiis uterum didu- 
cit , eque netvofuni \ multis etiam venis 
per id difcurrcntibus ; a fuperiore partc ^ 
non (blum inieftma ^ fcd iecur quoque lie** 
nemque difcernit . H«c vifcera proxime ^ 

X* (ed infta tamcn pofita , dextra finiftra* 

^ que funt • Jecur a dextra partc fub pr»« 

cordiis ab ip^ fepto orfum , intrinfecus ca» 

vum , extrinfecQS gtbberum eft • qHpd prOf>^ 

mincas ieviter ventriculo infidet » & ia 

aj quatuor fibras dividitur . Ex inferiore ve^Tom.IL 
TQ patte ei fel inhieret . At lien i» fini- p8,ii. 
ftra , nont eidem fepco ^ ied inteftino anoe* 
xus eft,. natuca moUis & ratus ,. iongitu*Tom.7£ 
dinil crafficudinifijue^ modicas ; ifque- pau- 98,7. 

}0 lum a coftatum regione in utcrum ex- 2t. 
cedens y ex maxima parte fub his condi- 
tut . atquehisc auidem junfta funt . Renes* 
vero divifi : qui lumbis l|i6 imis coxis in-Toin*//. 
Imreat , a parte earum refim|p>tAb altera ro« ^tyrf/"^ 

M 4 tundi ; 

• Hipfocr. Coac. J#»r. joo. Vander Unden 
Mtd. pVyfioL c. IV. p. a Jp. a Ht^pocr* dc Cor- 
dcT.IV. 



f 



V. 



i^ A. CORN. CELSI Lik.^ 

Tom II «indi ; A qui venofi funt , & tunicis fupcr 
lA* ?T conteguntur . Ai: vifccrum quidcm hx fc- 
Tom.n.^ funt . Stomachus Vcto , qui inccftiiu>> 
j„l/n«i principium cft ^ ncrvofus a feptisA 
fpin« vertcbra incipit , ac circa praecordU ^ 
cum vcntriculo committitut ^ Ventcjculas 
auTcm , qui rcccptaculum cibi cft , conftat 
et duobus tcrgoribu<5 . ifque iutec Uencm 
4c jccur pofitus eft i utroque ot bis pao- 
iura fupcr eum ingrcdicntc «. Suntqae ctirai i»i 
membranulae tcnues , pcr quas intec fe 
tria ifta conncftuntur ^ junguntun|iie ei fe- 
ig* ip, pto ^ quod tranfvcrfum effe , fupra pofai . 
Inde ima vcntriculi pan pauliun in dcxte- 
riorem partcm converfa , in Tummaat iii- if 
teftinum coarAatur » Hanc juoAurain wv^ 
x«pA Grzci vocant , quoniaiB porrs mo^ 
do in inftriorcs partcs ca > qux cxcreturi fu- 
mus , eniittit . Ab ca jcjunum ititcftmum 
incipit , non ita implicirum • cui talc voca- u 
bulum cft , quia nunquam , quod accepit, 
continct ^ fed protinus^ in infcriores pam 
tranfmittit . Inde tcnu)us inteftinnm di 
TomJI. in finus vchemcntcr implicitum : orba n> 
^i;. ro cjns per membranulas fingnli cuffl'>»ri^ 
rcridribus conncAuntur ; qui in deztcnft* 
rem partcm convcrfi , & e regione dczt^ 
rioris coxse finiti , fupcriores tamen pa& 
tcs magis complcnt • Deinde id inteftiaum 
cum craffiore altero tranfverfo committi-^ 
tur ; quod a dcxtra parte incipicns , ia fi- 
niftcriorcm pcrvium & longum cft , in dcx- 
TomM. tcriorem non cft ; idcoque cccum nomina- 
14, 15 . tur ^ At id^-^qiri pcrtium cft » kte fofum ai- 

quc 



que fincnitUBi » miaufque -quam- fitperiora 
inreftina/iierirofttin , ab uferaque parte huc 
' atque iilue yolufwi , magis tame& finifte- 
: riores inferiorefque ^partes teoeBs ^ eontin- 
1$ git jeeur atqiie msitrtcttlus),); deinde cum 
quibttfdam membranulis.a iinifljro rene ve* 
i nientibus jungicnr ^ itque^iil^nc «d dex*> 
: tra recurvatum in jma dirigitur i, qua ex* 
f cemit ; ideoque id ibl . teOxm inteftinum 
o nominatut . ^Gontcgit mo nnivqrfa hme o- 
mentum , n, infeiorc partc l«vc & adftri* 
Aum , cx fupcriorc molUus . Cui adeps 
quoque innaJcitur ; qu« fenfu , ficut cerc». 
brum quoque & medulla , caret . At a re- 
5 nibus finguls vcnae , colotc albac , ad vcfi- 
cam feruniur V W»P^ Gtaeci vocant, quod 
per eas indc dcfcendentcm uciiiam in: vcfip 
catn diftiUarc concipiunt . Vcfica autcm in 
ipfo finu ncrvora & duplcx , ccrvice ple- 
fco na atque camoia , jungitur per vcnas cum 
jnteftino , co^ oflc , quod pubi fubcft : 
jpfa f^^Juta atqoe iiberior eft ; aiiter in viris 
arque in fctmtnispofira. Nap^ in viris juz- 
ta reAum inteftinum eft , potius in fini* 
S flram partcm inclinata: in foeminis fuper ge-^ 
nittUc carum pofita cft , & , fupenic lapiay 
ab-ipJTa vulva fuftinetur . Tum ii> mafculis 
itcr urin^ fpatiofiua & comprcftius a cer- 
Ticc hujus dcicendit ad colcm : in foemi* 
o nis btevius & plcniiis , fupcr vulvac cervi- ^74,20* 
cem fc oftcndit . Vulva autem in virginibu s 48,12. 
quidcm admodum ^igua eft : in >nulieribus «^^^ £1^ 
vero , ntfi obi gravidae funt » non multo ^^1 " 
«pajor, quam ut mamu comfffch^ndatui ..^* 



V. 



t88 A. CORN. CELSI UB.4, 

hac ratione difcutit , utique , & ex vino rd 
cruditAte origo eft . 

Si vero in bis autilii parum eft , tondc> 
re oportet ad cutem : deinde conftderan- 
dum eft ) quae caufa dolorem cKcitarit . Si j 
calor 5 aqua frigida multa perfiindcre capnt 
expedit ; fpon^iam concavam imponere ^ 
T0»f.U. fubinde aqaa frigida expreflam ; ungere ro- 
iai)7, fa & aceto , vel potius Jiis tinAam lanani 
fuccidam imponere , aliave cefrigerantia ca- b 
taplafmata . At fi frigus nocuit ^ capnt 
oportet perfundere aqua calida marina, 
vel certe falCst , aut in qda laurus decQfh 
fit i tum caput vehementer perfricare ; de- 
inde calido oleo implere & vefte veJare . i; 
^uidam etiam id devinciunt : alii oenrica» 
hbus veftimentifqu e oneranti & fic Jevan-^ 
tur : alios calida cataplafmata adiavant • 
Ergo etiam ^ ubi cau(a incognita e^ , vid^ 
re oportet ^ refrigerantia magii , an calefrjv 
cientia leniant , & his uti , qus cxperinxO' 
tum apprbbarit. 

At fi parum caufa difcerninu: > penM^ 
re caputf primum aqua calida , ficftfafi 
prMeptum eft , vel lalfa , vel cx lam ^ U 
C06U , tum frigida pofca. lila in omBin' 
tufto capitis dolore comfnunia funr : fe- 
flutamenta excitare , inferiotes partes vehe* 
menter perfricare , gargarizare f ^i' 9 Jp 
falivain inovent , cucurbitulas temporwB ^ 
& occipitio admovere , fanguinem ex ninr 
bus detrahere , refina fubinde tempora per- 
vellere , & impofito fioapi cxulcerare ea ^ 
qu2 male habent » antc linteolo fubjefiox 
/ - ■ ac 

t SoroM. EfAff. Ifag. r. 6. 



Csp.%. MEDICINA. iSf 

ne vehetncntcr erodat , candentibus ferra- 
mentis , itbi dolor eft » ulcera ezcitare , ci- 
bum femper modicum cum aqua fumere : 
ubi levatas eft dolor , in balneum ire , ibi 

5 multa aqua prius calida , deinde ?frigida jj, «. 
caput perfundi • Si difcuflus . ex toto dolor 
cft , etiam ad vinum re?crti Vfed poftea 
femper , ant^uam quicquam aliud, aquam 
bibert . 

o Diffimile eft id geaus , quod bumorem in 
capot contrahit . In ^c tonderi ad cutem 
neceflarium eft : deinde imponere finapi , fic 
ut exulceret . fi id parum profbit , icalpel* 
lo utendum eft . Ula cum hydropicis com- x6c 

5 rounia funt , ut exerccatur , iufudct , vche- 
meater perfricctur , cibis potionibuique uu* 
tuc uriuam prscipue moventibus • 

De moriof qui ckia faciem nsfiitur. 

CIRCA faciem vero morbus innafci- 
tur , quem Grasci a mM%iv rjra^fAh 
nominant . * Is cum acuta febre oritnr . Os Tdm.IL 
cum ridu quodam pervertitur , ideoque ni-iA^^i*] 
$ hil aliud eft , quam diftortio oris • Accedit 
crcbra coloris in, facie totoque corpore mu- 
tatio: fomnus in promptu eft^ 

In hoc (anguinem mittere optimum eft . 
Si finitum eo malum non eft , ducere al- 
^ vum . Si ne fic quidem difcuflum eft , al- 
bo veratro. vomitum movera» Prxter . ha^c 
jieceflaiium eft vitare folem , laflitudinem , 
vinum • Sed fi difcufliim his non eft , uten- 
dum eft curfu , & fricatione in eo , quod lc« 

fum 
a Amaus de Mort. Dimmn. L 7. C^lims M- 
ulian. Tard, Pajf. IL 2. 



i^o A. CORN. CELSI Uk^ 

fum ed , leni & mulra ; in reliquis parri- 
bas brcviorc , fed vchcmcnri . Prodeft criani 
movere ftcrnuramcnra , capur radere^ idque 
pcrfundcre aqua calida , vcl marina , vd 
ccrrc falfa , fic ur ci quoque fulphur adji- 
ciarur : poft pcrfunoncm ircrum perfiricari, 
(inapi manducarc ; codemque ccmpote zSc- 
Ais oris parribus ccrarum , iaregris icem fr 
napi, doncc crodar , imponcre» ubus aprif- 
fimus ex mcdia mareria eft* i 

De Refolutione Ung$ut ^ 

AT fi lingua refoluta eft , qnod infcr* 
dum per fc , inrerdum ez morbo ali* i 
., quo fir , fic ur fermo boninff non expii- 
ccrur ; oporrcr gargarizare cx aqua, in qui 
vcl rhymum , vcl hyflbpum , vcl ncpeo 
dccoAa fir ^ aquam biberc ; caput , & cv, 
& ea, qus fub mcnro funr, & ccrvicemm^ 
hemenrer pcrfricarc ; lafere linguam v^ 
linerc ; mandticare , quz func Z!CzTum,ii 
eft finapi, allium, cepam; magna lifab- 
ri, ut verba exprimanrur; cxerceritaEBgA 
fpiriru , capur (aspe aqua frigida paUb t) 
re , nonnunquan mulram e(M radicidaa i 
dcinde vomere . 

4- 

a Di DiJUlUtione ac graveding . .^ 

DtSTILLAT aiitcm humor de o 
pire inrcrdum in narcs , quod Jeoe 
eft ; inrerdum in fauces , quod pejtis A ) 
inrerdum ctiam in pulmoncm , quod peffi- 

muffl 
a^dp/. Anretian. MorA. Cbronic. IL 7. 



KJap.)^ MEDICINA. 1,1 

"mvnn eft . Si in narts difiillayerit , .teauis 
per has pitoita profluit , cajput \etnt^t,dolttyTom.Il 
gravitas in eo fentitur , irequentia fternu- laa^ap. 
tamenta funt . Si in fauces , has exafperai;, 
tufltculam movet . . Si in pulmonem ^ prae^ 
ter ftemutamenta & tuffim , eft etiam capi* 
us gravitas , laffitudo , fitis ^ cftus , bilio» 
la urina. > 

Aliud autem ( quamvis non multum di- 

flans ) malum , gravedo eft . Hxc nares 

claudit, vocem obcundit , tuiHm ficcam mo- 

vet • Sub eadem vero falfa eft fali?a , fonant 

aures , vena^ moventnr in capite ^ turbrda 

urina eft . Hacc onmia ^bCflt^ Hippocrates 

nominat . Nunc video apud Graecos in gr^ 

vedine hoc liomen fervari : diftillatione^ , 

-KemtqayyMi appellart . Hxc communia & 

bTevia \ fed ti negkfla funt^ longa.^flfe con* 

fuerunt . Nihil peftiferum eft > nifi quod 

» piilinonem exulcerar. 

JJbi zliquii ejufmodi fentimusi proti*7*^,Xf. 
n« abftinere 9 ible> a balneo , k v^ne- 140*4! 
re debeinus k Inrer qns unftione , & af« 
fueto dbo nihilofflintts .uti licet . Ambu^f Xoi». J£ 
latione tantumnon acri , fed reAa uten<' n» <. 
dum eft , & poft eam caput atquc os fupra 

2uito^uagies perfricandum . Raroque fit , ut 
^ biduo y vel certe triduo nobis tempera» 
vimus, id vitium non levetur • Quo Jevato^ 
fi xn diftillatibne crafla faAa picuita eft , 
vel in gravedine, narcs magis pallent, bair^^.ll. 
neo utendum eft , mohaque aqua prius cali- t^S^jo. 
da , poft egdid* , fovendum 05 , caputque ; 
deinde cum cibo pleaiore vinum biben* 

dum. 



tp3 A. CORK. CELSI LiL^ 

dam . At I fr «que temut die ijaart^ piruit 
eft , vel narcs cqne cUufs videatur , a^u 
inenduiB eft vinum amioaBum , auAenun 
deinde rurfas biduo aoua , pelt qus a< 
balncum , & ad conlyetudinem revertr& 
duni eft, 

Neque tamen ipfis diebus , quibos ali^ 
omittenda funt , expedit tamgitaro zgFDs 
agere : fed cxttrz omnia quafi ianis fiicieih 
da Amt , prsterquam fi diutiut aliquem., &i 
wliementhis ifta folicitare confuenuU' . huk 
enim quzdam curiofior bbfervatio neceflaci 
eft • Igitut huic , fi in nares vel in ftoccs 
tliftillavit', prtter ea » qu« fnpra retuli, 
protinus primis diebtts mnkum ambulao-^ 
«um eft , perfricandfls vehemeater m&rion 
partes , levior fticatio adkibinda thorac 
crit , levjor capiti , demenda a&eta cib 
pars dimidia ^ fumenda ova , amyWm , t 
miliaque , quz pituitam fiiciunt cralfiom,J^ 
fiti , quanta maxima fuftineri poteft,/!' 

tnandum eft • Ubi per hxc idoneitf 4^ 
aineo fafhas , eo^ue ufin eft , wtaam 
eft cibo pifcicultts , ant caro > Ge uaAi 
ne proeinus ioftus modus cibi fuinactt'. ^H 
no metaco copiofius uicttdun> eft . 

At , fi in pulmonem qooque dcfti&i , 
nulto magis & ambulatiottc & friAiooeo- 
eft , eadem^ue adfaibita mtioae ia o* 
is . Si non fatis iiii proficiuat ,. acrioobftt 
utendum eft , magis femno indulgenta 
cft , abftinendumque a negotiis 0iiinibia > 
aliqttaado , fid ferim , haincnia ttBnft' 
itum • 



DUS 



Q^ j. M B D I C I N A . i^} 

la graveime autcm , ptimo iit quicTce» 
toe , nequc e4e 9 neqoe bibere » caput velajre , 
Cmiccs iana circuodare : . poflera difi fui^rc , 
diu abftiiiere a potione, aiit, fi res coegerit, 
j flon ultra heminam aqua^ aflumere : tertio 
die panis non ita mnltum ex parte intetio* 
ze cum pifciculo , vel levi carne fumere , 
aquam bibere : fi quis fibi jtemperarc non 
potnerit , quo minus plenioro vichi utatur, 

10 vomcre : ubi in balneum. vcntum eft , mul- 
la aqua calida caput & os {ovtre ufque ad 
fudorem , tum ad vinum rcdiie . Poft qus 
vix £eri potcft , ut idem incommodum ma* 
neat . fed , (i manfcrit , utcndum. crit cibis 

: 5 frigidis , aridis , lcvibus , humore quara mi- 
nimo , fcTvatis fridionibus cxetcitationihuf- 
que , Qux in omni tali gjmcce valctud*mi$ 
ncccdanx funt. 

C A P. III. 
De Cervtch morbis, a 

CAPITE tranfitos ad cerviccm eft; 

qua: gravibus admodum morbis ob^ 

noxia eft.. Neque tamen alius importunipr 

2% b acutiorque morbus eft, quam is, qui quo- 

dam rigore nervorum , moda caput fcapu^ 

lis , modo mcntum pcAori adncAit , mo* 

do rcAam & immobijem cervicem inten- 

, dit . Primum Gixci c hrur^iTov^ , fequcA- 

|0 tem ifjtTrpoir^irtimi , ultimum rimev d appel* 

lant : quamvis minus fubtiliter quidam in* 

difcTctis his nominibus utuntur . Ea fepe 

intra quartum^ dicm tollunt : fi.hunc cva- 

CcTuni^ finc periculo funt. 

N Eadcm 

a Galen. Introd. inMed. r. xg. b AritmusdM 
jMuri.AcutJ. 6. c Ctv/. Aurei. Marh. Acut^NL 
6* d Suid. in edd. voce • e ApL f^* 6« 



A 



/ 



tp4 A. CORN. CELSI IJt. \. 

Eadem omnia ntione curantur ; idque 
78,54. convcnit . Afclcniadcs Mtiquc / mittciidiiiii 
fanguincm crcdidit . : Id quidam utiqiic v> 
tandum cflTc dixcrunt ^ ^co quod Baxime tum 
corpus calorc egcrct ; ifquc cflct in hn- 
guinc vcnarum . Hoc quidcm falCum cft * 
ncquc cnim natiira fanguinis cft , ut utiqoe 
caleat ; fcd ex his , qus in hominc funt , k 
cclerrimc vd calcfcit , vcl rcfirigcfcit . Mit- 
ti vcro nco ne debcat ^ et his intcUigi pot- je 
78.70. eft ♦ qu« dc fanguiais mifiione praBCcpta 
funt. Utique autem refl» datur f caftor^ 
um , & cum hoc piper , vcl lafer . Deinde 
opus eft ibmento humido & calido . Itaque 
pleriquc aqua calida multa Cenricc$ fubinda 1; 
peHiindunt. id in prasfcntia allcvat ; fed oj^ 
portuniores nervQS frigori nddit . quod uti* I 
que vitandum cft • | 

Utilius igitur cft ♦ cctato liquido primuii ' 
cetviccm pcrunflcrc ; dcindc admovcrc vtt» 
cas bubulas Vcl utricuios g oleo calido /^ 
plctos , vci ex farina calidum cata^j^^ 
vcl piper cum ficu contufam • UtU&*s 
tamen cft , humido falc | foverc ^ qxA^^ 
P5, 16. fflodo ficri dcbcat « jam oftcndi • Ub&v^^S 
rum aliquid faAum cft, admovere aii igiuB) 
vel fi seftas eft , in foie aegfum oportet ; 1» 
ximcque olco veterc \ fi id non cft , ^ Syrit 
co > fi nc id quidem cft 5 adipe * quam v^ 
luftiftima cerviccm ^ & fcapulas j & fpinaiBp 
pcrfricare. 

Fricatio cum omnibus vcrtcbris honu- 
Aum utiiis fit i tum iis praccipue ^ qius in 

col- 

f . Cml. AuteL Acta* Mart. IIL 8. f MarcelL 
de Medic. c, Xl^IlL p. i%o. g QctU Am^^Acia^ 
IAori.ni.8. 4. MarceU.dcMed.c.Xy^IILp^^ 
3 ao. h P//». N. H.Xl^.7^ * MarceiUe Med. 
c.Xf^Hl.f.Sio. 



Cap.i. 'MEDICINA. ' t^f 

collo funt . Ergo die noAoque , interpofitiS 
tamen quibufdani temporibus , hoc temedia 
uteiKlum e& : dum intermittitur , imponeiii* 
dum t malagma aliquod et calefacientibus . 
5 Cavendum vero & pr^cipue frigus 4 ideo* 
^ue in eo conclavi^ quo Cutjltutaeger^ igtii$ 
continuus efle debet 5 Maximeque tempo* 
te anteiucano 5 qtto pnecipue frigu^ intendi^ 
tur • Neque inutile etit ^ daput Attonfum 

to faabere ^ idque iridO "Vel eyprino calidd ma* 
defacere , & fuperimpofito piicoi Velare i non* 
nunquam etiani in ealidam oleuni fotuiil 
defcendere 9 vel in aquam <alidam , in qUi 
fcenum graecum decodum fit^ & adje^ olci 

1$ pars tertia . Alvut i quoque duAa ik^e fu< 
periores pattes tefotviU 

Sl veto etlam Vehethentiust dolof erevit 1 
admovenda; cetvicibus cucurbitute funt , fic 
ut cuti^ inddatur. Eadem aut ierramen^ 

10 tis aiit /iifapi adufeilda 4 Vbi levatus eft do- 
lor , moverique Cervit cc^pit ^ fcire licet $ 
cedere mtleaiis morbum . Sed diu vitan- 
dus cibos ^ Jt qui/quist mandendus eft . Sor- 
bitionibus utendum 5 itemque ovi^ forbiii* 

^S bus , aut e pullis mollibufve juS ali^uod 
aflumendum 4 Id fi bene proi^efferit ^ )am«* 
que eic toto reAe fe habere cervices vide« 
buntur ^ ineipiendum etit a palticola ^ vei 
intrita bene madida . Celerius tamen etsam 

Jo panis mandendu^ ^ quam vinum guAan<« 
dum : fiquidem hujos ufus prascipue vctif 
culofiis ; ideoque in longius tempus aiiTe-' 
rendus eft^ 

N a CAP. 

i KUrctlltis 4i M§d. c. Xinil. p. jao. 
s Aph. vli. $• k CaUus AuftL M^* Acitf,' 

ni 8. 



u 



1^6 A. CORN. CELSI LiB. ^ 

c A p. ly. 

a Df Faucium mwbis : & primum de Aj$gima^ 
T hoc autem inorbi gcnus circa roum 
cervicem > &c altei^um , «que peftife- 
rum acutumque , in faucibus eflTe confue- 
vit . Noftri anginam vocant : apud Graecos 
nomen , prout fpecies eft . Interdum enim 
neque rubor , neque tumor ullus ^ppa- 
ret ; fed corpus aridum eft , vix fpiritus tra* 
hitur , membra folvuntur . id i citxfeiyXtm^ 
vocant • Interdum lingua faucefque curo ru- 
bore intumefcunt , vox nihil fignificat , 
oculi vertuntur , facies pallet, fingultufquc 
eft • i^ auvecyXii vocatur . Illis comjnunia 
Aint ; aeger non cibum devorarc » aon po- ? 
tionem poteft ; fpiritus ejus inrerc/uditur . 
Levius eft » ubi f tumor tamammodo & cu- 
bor eft , eztera non fequuntui . id va^eio^ 
veiyXkv appellant. 

Quicquid eft « fi vires patiuntur ^ \. ho-» 

Suis miuendus eft, etd non abundat : {tc» 
^,^-, um eft, ducere alvum , Cucurbitula^ 
$2. rcAe fub mento , & circa fauces «teov^ 
tur; ut id , quod ftrangulat , evocet.^ 
eft deinde fomenris humidis . nani ka^^ 
fpiritum elidunt . Ergo admovere fpoosft 
oportet : quas melius in calidum o(euffli 
quara in calidam aquam fubinde dimit* 
tuntur , EfficaciffimunDque eft hic quoquci 
fjiaj. falem calidis cum faccellis fuperponcFt «? 
Tum commodum eft , hyffopum , vel im* 
petam , vel thymum , vcl apfiuthium , ?el 
etiam furfures , aut ficus aridas , cum mul- 

fa 
a AretatisdeMorb.Acut,!.'/. b CaLAurel, 
Morb, Acut, JII. r. 1.2. 5. 4. ^ginet, JIL 27. Z>. 
Hicroyiym. in Juh cap, vil. f Apk9f*yL 17« 
\ MarcelL de Med, c. Xl^, p, joj. 






fa (kcoquere , eaque gargarizare : pon hxC 
palatum ungere vel telle taurino , vel eo 
tnedlcamento , quod ex isoris eft * Polline 
etiam pipetis reAe refpergitur 4 

5 Si per hasc parum proncitur^ ultimum eft^ 
iiKidere fatis altis plagis fub ipfis maxillis 
4tipra coilum , & in palato circa uvam ,.vel 
eas venas , quas fub f iin^a funt ^ ut pcc 
ea vulnera morbus erumpat . Quibus (i noo 

p liietit eger adjutus , fcire licet , a malo vi- 
£him e£ . Si vero his morbus levatus eft ^ 
jamque ftuces ctbum & potum capiunt , fa^ 
ciJis ad bonam valetudinem recurfUs eft • 
Atque interdum natura c quoque adjuvat ^ 

Sk fi ex anguftiore fede vitium tranfit ia latio<« 
rem • Itaque rubore & tumore in prxcordiis 
orto, fcire licet fsiuces liberari. 

Quicquid autem eas levarit , incipiendum 
eft ab numidis ^ maxiroeque aqua mulfa t 

ao deinde afliimendi molles oc non acres cibi 
funt , donec 6uces ad priftinum habjtum 
revertantur. Vulgo audio 4, fi quis J pui* 
Jum hintndinnm ederit , angina toto anno 
non periclirari . Servatumque eum ex e fa« 

1$ le , cum is morbus urget , comburi , carbo* 
nemque ejus contritum in aquam muJfam » 
qux potui detur , infriari , & prodefle . Id 
cum idon^ authores ex populo habeat , ne*» 
que habere quicquam periculi poflit ^ quam< 

;o vis in monumentis medicorum non legerim f 
tamen inferendum huic operi meo crcdidi • 



f hUTCfUMM^d.€;Xy,p.io%. cAph.vi.^y. 
+ Pih.HiJhr. N.X. c.i |. d ^tin.^H. N. XXX. 
4* t Jdtm ihidcm. 



t^ A. CORN. CELSI U6^^ 

t. Ds Dijficulfate fpirandi. 

EST etiam circa fauccs malum , qucxl 
apud Gr^cos aliud aliudque noaea ha- 
ber , prout fe intendit. Omne in difficulta- ] 
te fpirandi confiftit : fed iuec dum niodica 
eft , neque ei toto ftraogulat « / tiawm^, 
appellatpr : cum vehementior eft , «t fpin- 
f e iBger fioc fono & anbelatione non poftit , 
f if^ijui ; cum tcceflit id quoquc , ae nifi K 
f efta cervicc 4- fpiritus trahatur , ip>hnma . 
£x quibus id ^ quod primum eft , po^ 
diu aliquem trabcrc : duo infequentiJt acii- 
ta cfle confucrunt • His commpni^ funt ; 
quod propter anguftias, per quas /piritosf 
TemJl evadit • g (ibilum clidit ; dolor in pc<^rc 
j;, II. prsecordiiique cft > interdum eciam in ica- 
pulls , ifque modo decedit , vodo meiu- 
tur, adhasc tuflicnla accedit* 

Auxilium vcro eft , nifi aliqtud ^Mh 
bet , in fanguinis detradione. Ne^uc idfr 
7P, t, tis eft, fcd lac caprinum calidum iejunoiiv' 
dum ; & , fi non febrit , venter folmii 
eft . Liquanda alvus , interdum ctiM ^ 
cenda , quibus extenuatum corpu$ 'tic?^^ 
fpiritum trahere commodius . Caput «^ 
tem ctiam in lc^o fublimc babcnaiim A; 
thorat fomentif, cataplafmatifque cntidisi 
aut ficcis , aut etiam humidis adjuTaodoi 
cft i ^ poftea malagma ^(uperimponendfun i V 
vel ceratum t% cyprino ^ vcl irino m^uct* 
to. Sumenda deincle jcjuno in potum mulft) 
vei aqua^ cum^ua vei hyflbpus cofta , vct 

con- 
1 CmL Amd, TarJ.PaJfionJII.t. Mginet. HL 
ap* i Hiero»/mJ/$ Jo6 cap. IX. 1 Sublimis 
fpiiltus dicifkr Horatio • Vi4e Nof. Dam, Heinf^ 
ad Horat. I, j j, ver/. ji. g Trafiian, /• #• 



Csf./^ JNIJEDICINA. ip^ 

contrita capparis radiz fil * Deligitur e^atp 
ucUiter » aut nitruBi , aut h nafturtiuoi , al- 
liumve friAnm , deinde coatritum & «iim 

i melie mixtum : fiflntl^ecoqqunrur mel, gal- 

cj banum , r^na tercbinthina : ubi autem co- 2j< 9 ^ 
ienint, ex his, quod hbm magnitudinem ha- 

1 bet , quotidie fub lingna liquatur : aut ful* 
phuris igoem non experti P*. & quadrans « . 
abrotani P*. in vini cyatho teruntur, idque 

10 tepe&£faim forbetur. Eftetiamnon vaoadpi"» 
nio , vulpinum jecur $ y ubi ficcima & aci- 
dum fiiAnm eft ^ contUB^i oponere » polli^ 
jiemque ex ee potioni afpergi ; ve( cjitfdem 
pulmottem quam recentiffimum aflund , (ed fi- 

L5 neferro coftum, edendum efle. Prcter hsc , 
fotbitionibus & lenibus cibis utendum eft : 
interdttm vino tenui auftero : nonnunquam 
yomitu . Profunt etiam ^ <|uscumque uri* 
nam movent: fed nihit magis» quam ambu* 
ap latio ienta pene ufque ad laflitudiaem ; fri- 
oatio muita , {inrcipue inferiorum partium » 
vcl in foie , vei ad ignep , 2c pe^ feipfimi » 
& per aiios, ufqne ad fudorem. 

Z' D€ Faucium exulcefaihne ^ 

In interiore vero fimcium parte intetH 
dum exulcerado cfle confiievit • In hac 
plerique extrinfecus cataplafmati$ calidis , 
tbmentifque humidis utnntur • Volunt etitm 
fo vaporem calidom ore recipi . per quem mol% 
liorts alii partes eas fieri dicunt , oppot* 
TunioTef(}ue vitio jam hxrenti . Sed , fi be* 
ne fic vitari morbns poteft ,. tuta iila prz* 
fidia : fi metits ejus eft , fupetvacua funt . 

N 4 Uti- 

h CctL AurelUn.Taul.Pag.IlLu 2 Scriion. » 

Larg' c.ip. Cmp. 76. PUh. H. N. XXnil i j. 



V 



206 A. CORN. CELS.I JUk^ 

Utiqiie autem perfricare fauces pericialorua 
eft . exuicerat enim . Neque utiiia fiim | 
quds urins movendas funt apta: quia poflitnt, 
dum tranfeunt , ibi quoque pituitAm cxt^ 
nuare; quam fupprimi melius eft. 

Afclepiades multarum rerum , quas ipfi 
quoque fecuti fumus , author botius , ace- 
tum ait quam acerrimum eife forbendum. 
hoc enim fine ulla ifoxa comprimi ulcera . 
Sed id fupprimere fanguinem poteft ; ukerau 
ipfa fanare non poteft • MeUus buic rei li* 
ciurm eft ; quod idem quoque xque probat : 
vei porri y vei marrubii fuccus , vcl nuccs 
graece i cum tragacantho contrits & cuo 
paflb tnixtas , vel iini femen coatritum & j) 
cum dulci vino inixtum . Exercitario quo- 
que ambuiandi currendique neceflaria cA , 
Fricatio a peftore vehemens toti iQfetioti 
parti adhibeoda. 

Cibi vero e(& debent , neque nimjjifftf 
acres , neque afperi ; mel , lenticala , ta- 
gum , iac , ptifana , pinguis caro , praK;/r 
que porrum , & quicquid cum hoc maa 
eft . Potionis quam minimum efle comiiit' 
Aqua dari poteft, vel pura , vel in qSL^^S 
lum - cotooeum , palmulcve decoAae iaL* 
Gai^ari2ationes quoque lenes : fin bx panfr 
pro6ciunt, reprimentes utiles funt • 

Hoc genus neque acntum eft , & potet 
efle noQ longum : curationem tamen iDa<^ 
ruram , ne vebementer & diu Ifledat , <!«&• 
derat. 

4. Df TmJJi. 
Tuflis vero fere propter faucium exut- 

cera- 
k Amygdaiae . Fidf Rhodn Lexicon Scrii^' 
nUnHm. Macrobium Smutn. IL 14. 



Cap.^ ME0ICINA. aoi 

ceratiooem molcfta eft : qiKB multis / modis 
contrahitur . Itaque, illis reftitiitis, ipfa fi. 
nittir . Solet tamen iaterdum per fe quoque 
inale habere : & vix , cum vetus iada eft , 
eliditur . ac modo arida eft , modo pituitam 
facit vei citat . 

Oportet autem bydfopum altero quoque 
dic bibere : fpiritu retento currere, (ed mi* 
nime in pulvere: ac leAione uti vehementi ; 
quae primo impeditur a tufli , poft eam vin* 
cit : tum ambulare : deinde per manus quo- 
que execceri, & peAus diu pctfricare . Poft 
hsec qua^ pinguifltmx ficus uncias tres , fu« 
per prunam incoAas, efle. 

Prztcr haec , fi humida eft , prbfunt frica* 

tiones valids , cum quibufdam calefaciea- 

tibus, fic , ut caput quoque fimul vehemen- 

ter perfricetut : item cucurbitule peflori ad« 

motas ', finapi ex parte exteriore faucibus 

> impofitum , donec leviter exulceret ; potio 

cx mcnta, «ucibufque grascis & amylo ; pri- 

moquc a^umptus panis aridus , deinde ali- 

quis cibus lenis. 

Ar, fi /icca rulSs eft , cum ea vebementi(> 
fime urget , adjuvat vini aufteri cyathus af- 
funaptus ; dum ne aroplius id , interpofito 
tempore aliquo , quam ter.aut quater fiat : 
item laferis quam optimi paululum devora- 
re opus eft ; porri vel marrubii fuccum aflih 
mere ; fcillam delingere ; acetum ex ea , vej^ 
certe acre forbere , aut cum fpica allii coa* 
xriti duos vini cyathos • 

Utiiis etiam in omni tufli eft peregriqa- 
tio, navigatio longa, loca maritima, aata- 

tiones . 
1 Trallian. V. i. 



tos A. CORN. CELSI Uk^ 

tiones • Cibus interdum mollis , ut malvi 
ut urtica : interdum acer , uc Uc auii «lii 
coAum . Sorbitiones , quibus lafer fit adjf 
&nm , aut in quibus jporrum ifi€o£him t» 
buerit. Orum quoque lorhile , fuiphttre ad 
jefto , forbeatur . In potum vero prin»» 
aqua calida , deinde invicem aliis dicbs 
JuBC , aliis vero vinum . 

m 5. D^ SMttguMr ffta^. 
Magis terreri poteft aiiauis » c6m faopi' 
nem expuit . fed id modo mifius , mok 
pltts pericuii habet • Exit enim modo a 
^iilgivis , modo es ore • & quidem ex to 
interdum etiam copiofe , fed fine tufli ^ &» 
ulcere , fine gingivirum ullo virio { ica or 
nihil excreetur • Verum ut ex naribus , k 
ex ore aliquando prorum|iir • Atque iata- 
dum fanguis profluit ^ intecdum fimile k 
quas quiddam , in qua caro recen% lou A 
Nonnunquam autem is a fammis h»^ 
bua fertur , modo exulcerata ^a partei 9^ 
non exulcerata ; fed aut ore vens diif 
adaperto , aut tuberculis quibufday^t 
ct hifque fanguine erumpente . <M ^ 
incidit ^ oeque ladit potio aut cte>^M 
que quicquam , ut eit ulcerc f ^^^ * 
Aliquando vero , ^tture & arteriis w* 
ceratis , frequens tuflts fanguinem qntft 
extundit . Intcrdum etiam 6eri fi>let>tf 
aut ex pulmone, aut ex peflore^ autexb-l! 
tere , aut jocinore feratur . Saspc fiwnitf 1 

Juibus fanguis per menftrua non vrcfp*; 
_ _ et , hunc expuunt . Authorefque media 
ferunt ^ vel exefa parte aliqua faaguii^ 

cxire, 

m Aretaut Je Moft. Acutis IL a. Cari M 
f4ian. Mvrh. Qlmnk. lib. II, c. 9. 



Csp.!^ MEDICINA. tos 

«ire . n vel rupta , vcl orc alicujus vcnat 

patefaAo • Primam iiif^n » fecundam pnyr 

^XfMyJn 9 tertiam intgifUfatv appellaiit » 

I Ultima minimc nocet ; prima graviflime • 

>; hc farpe quidem eveait ^ uti fapguinem p 

; fHis lequatur. 

liirerdpm autem , qui fanguinem ipfum 

/uppreint , fatis ad valetudinem profiiit . Scd 

G (ecuta ulcera funt » fi pu$ , ii tuflU eft , 

prout fedcs ipfa eft , ita varia & pcriculo- 

tSL genera morbonim fiunt » Si vero fangnis 

cantum fluit., cxpeditiut & remedium & fi- 

aiis eft • Neque ignorari oportet , ei$ , qui- 

has flucre p fangut9 foUt 4 aut quibus fpina 

dolct , coxsve , aut poft curfum vehemen- 

tcm vel ambulationem , dum febris abfit^, 

non ellc inutile faoguinis mediocre proflur 

vium : idque ^ urinam redditum iptam 

quoquc laflitudinem folvere • Ac uc ia eo 

I quidero terribile cfle, qui ex fuperiprf |o- ^p^jo^ 

co decidit : fi tamen in ejus urina nifail 

aiiud f novabir « Neque vomitum bujus af- 

ferre p^riculum » etiam cum repetit ^ fi an- 

te confirmare & jmplere corpus licuit : & 

eac toto nuiium nocere , qui in corpore ro* 

bnfto ) neque nimius eft , neque tuflim aut 

calorem movet . Hacc pcrtinent ad univer- 

iaim • nuQC ad ca loca , qu« propofui , vo» 

imiam, ' . 

Si cx gingivif exit , portulacam mandu^ 
caflb fatis eft , Si cx ote ^ cootinuiflc eo me- 
ram vinum ; fi.id parutn proficit , acetum • 
Si inter hasc quoque gravit^r erumpit ^ 
quii confumerc hogiiaem potcft ^ compno* 

difli- 

o CmL AmtUtm. Tard.Psjf.IL p. lo, Are^us 
Mori. Acutor. Cnr. II. Tra/lian. VIL i. o ApL 
Vll.78. p Aph.rii.^j. f Notabit, 



ft04 A* COKU. CfiLSI U4. 

diflimum eft , impetum ejus , admota f oc* 
cipicio cucurbitula , fic ut cutis quoqQe ia* 
cidatur , avertere • Si id muiieri , cui mcD- 
ftnia non femntur , evenit , eandem c» 
cuibitulam , incifis inguinibus ejus , adm» 
verc., 

At , fi et faucibus , intertoribufve pirti- 
bus proceffit , & metus major eft , & cus 
7P)32. major adhibenda • Sanguis minendos eH 
& , fi nihilominus ex ore proceflit. iteni! 
tertioque , & quotidie paulum aliquid : piO' 
tinus autem deoet forbere vel acetum , tc! 
etiam cum thure plantaginis ant porri b> 
a90|2i.cum; imponendaque extriofecus uipra ii, 
apj^ai.quod dol^t, lana luccida ex acero eft , lii'^ 
ipongia fufaijnde refrigerandom • Erafiftraas 
horum crura quoque.& femora biaciuam! 
pluribus locis deligabat. Id Afckpiades adr 
non prodefie , ut etiam inimicum cffet , p 
pofuit . Sed id faepe commode refpondireff'^| 
perimenta teftantur. 

Neque tamen plutibus locis deli^^ 
cefle eft : fed fat eft infra inguina,^^'^ ; 
talos, fummofque humeros , etianktfbi^* 
Tum, fi febris urget, danda eft roi^'> ^^^ 
potui aqua , in qua aliquid ex fais , ^^ 
vum adftringunt, decoAum fit« At,aw 
febris , vel elota alica , vel panis « «!J 
frigida , & molle quoque ovum dari p» 
potni^ vel idem f qiiod fupra fcriptain '«)* 
vel vinumdulce , vel aqua frigida . icdfc 
blbendum erit | ut fciamus , hnic nioiba i 
tim prodefie. 
Prster hsc neceflaria funt quies , ^ 

ritiit 

t Matcel/. de Med. f. X.fMg. 288. 



Cap.^. MEDICINA. so^ 

i ritas , filentium . Caput hujus qnoque cu» 
. bantis fublime efTe deoet >* reAeque tonde-* 
:: fur . Facies fspc aqua ffigida foveuda eft» 
] At iniroica funt vinum , balneum , venus » ,-- ^ 

in cibo oleum, acriora f omnia, item cali- ^ ' 
- da fementa , conclave calidum & inclufum , 
xDu/ta veftimenta corpori injeda , etiam fri- 
cationes , nifi ubi bene fanguis conquievlt. 
Tum vero incipiendum eft a brachiis , cru* 
ribufque ; a thorace abftinendum . In hoc 
cafu per biemem , locis maritimis ; per sfta- 
tcm y mediterraneis opus eft » 

C A P. V. 
Dc Stomachi morbis, 

FA U C I B U S fubeft ftomtchus ; in quo 
plura a longavitia incidere confuerunt. 
I^am modo ingens calor , modo inflatio 
hunc , modo inflammatio , modo exulcera- 
> rio afficit. Interdum pituita, interduro biiis 
ac/orirur . Frequentiflimumque eft eju3 ma- 
ium , i\uo refoivitur : neque ulia re magis 
aut afficirur, aut corpus afficit. 

Ut diverfa autem vitia ejus , fic etiam ra> 
media funt . Ubi exeftuat , aceto cum rofa 
extrinfecus fubinde fov^ndus eft ; impo- 
xusndufque puivis cum oieo ; & ea catapla- 
fmata , qus fimul & reprimunt , & mol* 
liunt . Potui , niii quid obftat , gelida aqua 
praefianda. 

Si inflatio eft , profunt admotae f eucur- 

' bitulac ; nequc inciderc cutem necefle eft : 

prpfunt ficca & calida (bmenta , fed non 

^ vebementiflima . Interponenda abftinentia 

eft. 
q Ccb/. AwreL Acut. Mori, IL 24. a Cctl» Au^ 
relian.Tard. Paff.III.t. TralUan.VlL j. \ Suh 
feapulis^ uti duohus exemplis confirmat Aloifius 
Mundella Fpift. 7. pag. 125. O* j^^j. 



fto8 A. CORN. CELSI Ui. 

aiiiid concoquere pofliint , bubulam coquuni 
£x quo coliigi poteft , neoue avem , t 
que venationeni , neque pifcem daii deb 
re , nifi generis ducioris . Potui quidem apt£ 
fimum eft vinum frigidum , vel -ccrte k 
ne calidum meracum , potiflimum fi Rl» 
ticum , vel Allobrogicum , aliudve , o\id 
& auflerum & refina conditucn cft : h 
non eft , quam afperrimum , maximequci 
Signinum. 

Si cibus non contioetur , danda aqua, k 
eliciendus plenior vomitus ell ; itefumqs 
dandus cibus , & tum admovendc duo^ 
infra fiomrachum digitis cucurbiruJx , h 

Jpe duabus aut tribus hotis conrinedt 
unt . Si fimul & vomitus , & doior d. 
imponetida fiipra fiomachum eft laQa fuc& 
da, vel fpongia/ex aceto, vel catap\a(ait 
ouod refrigeret . Perfricaada vero non &i 
led vehementer brachia ^ & crura , tLoh'» 
facienda . 

Si plus doloris eft , in&a pratcoidii f^ 
tuor digitis cucurbitula utendu0^'f^ 
rinus dandus panis ex pofca frigiii.^^^ 
continuit , poft vomitum le^e aJ^ ^ ^S 
his , quas non aliena ftomacho fim . ^^ ^ 
id quidem tenuit , finguli cyathi vim>to- 
gulis interpofitis horis , doncc fiotauiiifi 
confiftat • Valen& etiam medicamentMmtfti 
radiculas fuccus : valentius , acidi po^f 
mali , cum pari roodo fucci , qui ex (io^ 
punico malo eft , adjeAo etiam iotubi lix- 
co , & ments , fed hujus minima parre j 
quibus tantundem , qu^ntum ex his omni- 

bas 
d SeTv.adyirgALCecfg.^6.SHeto»,mAMgif' 

FII7. 



€ap.6. MEDICINA. ao^ 

bus eft 9 aqios frigicke quam optime miTce- 
tur . Id cnim plus quam vinum ad ^om* 
f rimendum ftomachum poteft . Supprimefi- 
dus autem vomitus eft , qui per fe venit , 

j etfi naufea eft . 

Sed fi coacuit intus cibus , aut compu- 
truit , quorum utrumiibet niAus oftendit , 
ejiciendus eft > protinufque , cibis aflumptis 
iifdem , quos proxime pofui , ftomachus re* 

o itituendus . Ubi fubiatus eft pt«fens metus , 
ad ea rcdeundum eft > qus fiipra prfecepta 
iunt; 

C A P. V I. 

D^ haterum dolmbus-. 

STOMACHUS latcribus cingitur ; at- 
que in hls quoque vehementes dolores 
effc confuetunt . Eorum anitium vcl ex frr- 
gore , vcl ex idu , vel ex nimio a curfii ^ 
ao vel cx morbo eft . Sed interdum id malum 
inttz dolorem eft : ifque modo. tafde , mo- 
db ccieritcr foivitur . interdum ad pcrni- 
ciem quoque procedit ; ortturque acutus 
morbus , qui Ti>J>ejtTntk a Gixcis nomina- 
5 tur . Huic dolori lateris , febris A & tuflis 
accedit : & pcr hanc cxcrcatur , fi tolerabilis 
morbtts eft , pituita ; fi gravis , fanguis . In- 
terdum ctiam ficca tuflSs cft, qa« nihil cmo* 
litur . idque vitio primo gravius , fecnndo 
o tolerabiliufi eft. ■ < 

Rcmedium vero eft magni & recentis do« 
loris, finguis c miirus. At, five levior , fi- 
ve vctuftior cafos cft , vel fupcrvacuum , vel 
ieruffl id auxilium eft ; Confugiendumqtte 

O ad 

a Atet^tus de Motb. Acut. L lo. Trall. VI. i. 
b C<r/. Awf. Atut. Morb. il. 13. c Uem ibldem 
€af. 18. 



/ 



. ^'-^ 



tf 



110 A. CORN. CELSI Vk^, 

ad cucurbituUs eft, ante fumma cute incifa. 
ReAc eiiam fiaapi cx aceto fupec peAus 
imponitur « donec ulcera puftulafque eia- 
tet ; & tum medicamentum , quod hnmD* 
rem illuc citet. Prxter hzc, citcutidate pri- 

48^9 j. mum oportet latus hapfo laoad fulphurata : 
deinde ^ cum pauliUum inflaminatio fe remi* 
fit , ficcis 61 calidis fbmentis uti » Ab his 
2$o. tranfitns ad^alagmata eft. 
252. Si Tetufflor doior remanet 9'noviffimeFe- 
fina impodta difcutkuj: • Utefldum cibis po- 
tionibuique calidis i vitandum frigus . latei 
hasc tamen non allenum eft extremas partes 
oleo & fulphure perfricare . Si Jevata tuffis 
eft , leni iedione uti : jamque & zcres ci-if 
bos , & vinum meracius aibmere. Qi^ its^, 
a medicis jDratcipiuntur • Attamen fine his 

j24,i8.rufticos noftros epota ex aqua nixagD fam 
adjuvare dicicur* 

Hcc ia omni lateris dolore camwmai | 
funcr «plits aegotii eft, fi acutu» quoqtu^tf' 
bus is fafius efi . In hoc , prxter ea, ^ 
fiipra pofita funt, hxc animMivertci^^' 
ut cibus fit quam maxime tenuis &te) 
przcipueque lorbitio 1 eaque ex pti&np^^^ 
tiflfimum , aut jus io quo porros cuoi f>^ 
lo gaiiinaceo codus fit : idque noa fi vx- 
tio die detur : fi tamen per virea licebit ' 
potui vero aqua mulfa ^ io qua hyfifopua > 
aur ruta decofla fit • Quae quxbus tempotv ^ 
bus danda fint , ex ratione vel adauAaB i vel 
levatas febris apparebit , fic ^ ut in remtffio- 
ne quam maxima dentur: cum eo taitienitf 
fcij^aius ^ noa efle ejus generis tufifi; ariih^ 

fmu' 



€^.f. M£DICI1^A. iil 

fauces commitcendas . fepe venim , ubi nihil 
cft, quod excreetur , contiiiuatur ^ & (baiv 
galat. Ob qutm caufam dixi etiam pejus id 

* genus efTe tuflis , quod iiihil ^ quam ^uod iCfifft 
$ pitojtam moveret • Sed his vinum fotbe^ 

^ TCf ut-fopra praece^imus 5 n)orbus ipfe nod 
patitur: in vicem ejm ^ cremot ptiUnas fu^ 
raendos-eft. 

Ut his dHtem ifi ipfe morbi fervore fuf^ 

to tinendus s^er eft ^ (ic , ubi paulum is fa 
remifit ^ alimenta ^leniora , « vini qnoqne 
^iiguid dari poteft ; dum niliil detur ^ qim 
aut reftigeret corpus , aut feuces afperet • 
Si in refcAione vero maaferit tuflis ^ ia» 

: 5 termittere oportebit uno die \ pofteroque « 
cum ctbo vini paulo ftus afluitiete. At ^ in- 
valefcente quoque tuflt , tum non erit alic» 
nunt y ut fnpfa ^oque pofitum eft 5 vtni 
cyatfaos forbere • fed in noc genere valetu* 

9o dinis, (fufce , vel certe lene commodios eft 4 
Si maluffl inveteravit f atfaletico viAo dor^ 
pus firmaiidum eft^ 

C A P. Vll. 
^^ De Vifcetum morbis: & primo^ Jt TiJmQn&. 

AGOMPAGINE corporis ad vi« 
fcera trai\feundum eft ; & inprilnif 
ad puimonem veniendum . Ex quo vehe« 
mens & acutus morbu^ oritnr , quem irtiz* 
jo -Midjftmixf Graeci vocant . Ejus Iwc condi* 
tio eft . i9 Pulmo totus aflicituf . faunc cafum 
cjus fnbfequitur tuflis , bilcm vel pij» tra- 
bens ; pnecordiorum to^iufque pecloris gra- 
vitas , fpiritus difficultas , magnz febres t 

O a con«* 

a Cmlius Aurelian. Aeut. Morbw, tt. %6» tj» 
Afetitus de Morb. Diut. I, i a* 



sii A. CORN. CELSI Lfi.^ 

continua vigilia , cibi failidium , tibes . 
^ Id genus morbi plus periculi quam dolo< 
ris habet. 

Oportet , fi fatis vulids vires fum , fan- 
guinem c iqittere : fin ipinores , cucurbito- 
las fioe ferro prxcordiis admovere . Quod ^£ 
fatis valet , geftaodp aegrum , digerere : u 
parum , intra domum tantum dicnorere. In 
potionem- autem hyffopum dare, cumqoo 6- 
ens arida fit incofta. j aut aquam mulfam,» 
m qua vei hyflbpum , vel ruta deco£U fit. 
Fricatione uti diutifiime *in fcapulis , proxi* 
me ab his in brachiis., & pedibus, & cru- 
Tibusi,.ieniter contra pulmonem y ictque btf 
quotidie facere. . :] 

Quod ad cibt^m vero pertinet , luiic ncc 
falfis opus eft, nequ^ ^ribus, neqoeam&iis, 
_ neque.alvum adft^ingemijbus , fed faulo l^ 
\ nioribos-, Ergo prjmis diebus danda e& ibr* 
bitio pti&o« , vel aUca ^ .vel oxy%% , ams9 
qu» recens adeps cqA^ fit • Cum hac , M> 
le ovum, nuclei pinei: exiOiellet wJsjf^ 
cldta alica ex aqua mulfa . Potui mii^ 
inde non folum pura aqua , &d emmin^ 
fa egelida; aut, fi aeftas eft, etiam &i^\H 
nifi quid obftat . Ha^ aut^m ahcro fffsf^ 
die, increfcente morbo dare (atis cft* 

Ubi incrementum oonftitit , qu^nus c5 
patJtur , ab omnibus abftinendum cfli , pta- 
terquam aqua egelida • Si vires .defiiat f%^^ 
iuvandas funt aqua mulfa • Profuntqitc ad- 
verfus dolores impofita calida fomenta , vel 
ea , qt|2 fimul & repriipunt & eroolliuQt • 
Prodeft etiam impofitus fuper peAus U 

bcne 

b Apkyil.tx, .< Cor/, Aurtl. 4f Jif. M^- 
JL ip. 



Cap.^ M£l>t(iINA. tt| 

bene tontritus , cutn cerato miftus ; quia 
Jeviter cutetn erodit , eoque impetiun ma* r. 
terisB ) Gua pulmo vexatur 5 evocat . Utile 
ctiam aiiquod malagma eft ex his , quas 450« 
5 materiam trahunt* Neque alienum eft, dum 153« 
premit morbus y claufis feneftris aegram con«> 
tinere: nbi paulum levatus eft, ter aut qna-> 
ter die ^ feneftris aliquantum apertis, f pu'* 
rum aerem recipere « Deinde in refe^ione 

ro pluribns diebus a vino abftinere ; gefiatio- ; 

ne , fricatione uti ; forbitionibus , & ptiori* 

bus cibis adjicere , ex oleribus pomim ; ex 

carne, ufigulas^ & ftimma trunculorom, at« 

Quc pifcicuios i fic ^ nt diu nihil nifi moil« 

1; A: lenc fumatur. 

C A P. Vllt. 

De Hepaticis, - 

ALiTERlUS quo^uc vifcefis mor» 
bus , id ell jocinoris , asque modo lon- 
gus i modo acutus ciTc confuevit . ihrartith 
Grxci vocant • Dextra partc fub praccH-diis 
vehcificns dolor eft : idcmquc ad latus dex* 
truin , & ad iuguium , a numcrupque par* 

B5 tis ejufdem pervenit : nonnunquam manus 
quoquc di^xtra torpet : horror validus cft « 
Ubi nvale eft , bilis evomitur : interdum 
fingultus prope ftranguiat . Et hsc quidcA 
acuti mon)i figna mnt . Longioris vero ^ 

10 ubi fuppuratio in jocinore eft ; doloiquf 
inodo nnitur , modo intenditur ; dextra par»* 
te ptscordia dura funt ^ & turaent ; poft ci^ 
bum maior fpiritus difficultas eft : accedit 
inaxillarum qtiaBdam refolutio . Ubi invetc» 

O 3 ravit 

t Parvum vulf Rhodius in Lexico Scribon. K 
exigutm vinum . a AretausdeDimtum.MorK 
1. 1 j. C(f/. Aurel. Tmd; Pajfion. tlL 4. 



fi4 A. CORN. CELSI lJt.4^. 

ravit mtlum , ventcr & crura pcdcf^ue in^ 
tvmefcunt j peAus atque humeri , circagut 
jtigulum utrunque exteouatur. 
TomJi* Xn inttio fanguinem mitterc pptimum cft: 
lo8)98.fmxl vctttcr folvendus cll ; & non poteft ali-^ 
■'ter 9 pcr nigrum vtratrum . Iroponenda ei- 
irinfecus catapiafmata -, primum quas repri- 
tnant > deinde calida , quc diducant *; qui* 
bus rcAc iris vcl apfinthium adjicitur: pofl 
aji, $» hec , maUgma • Dandas ycro (brbitioacsK 
funt , omncfque cibi & calidi ^ & qui non 
multam alunt , & fcre qui pulmonis quoquc 
dolori conveniunt ; pnetcrque eos , qui un* 
tiam moTcnt , potioncfque ad id emcaces . 
Utilia in hoc morbo funt thymum, fatureia|i| 
hylfopum , nepcta , amaracum , /e/amum , 
TomJL lauri baccx , pini flos , lierba faoguina- 
a97,a$, lis , mcntha, ex malo coto&eo mcdiunl , co« 
lumbx jecur receos & crudum • £x qu/- 
bus qucdam per fe effe , qua^am adjicars 
vel forbitioni vcl potioni licet ; fic tanei, 
ut parce aflumantur • Neque alienuiD df/ 
apfinthium contritum ex mclk & /fvr, 
ejufque catapotium quotidic devoraie , ^ 
tinendum utique eft ab omnibus ta|^;^ 
nec^ue enim res ulla magis jecur laBdic . I^V 
Ctnonibus utendum in extremis pmniba. 
Vitandus omnis labor » omnis vehaManfiK 
motus : ne fpititus quidem diiititta coon- 
nendus eft . Ira > trcpidatio , poQdos,)^)^ 
Aus , curfus , in faoc inimica fiiot • P^ 
fio corporis multa prodeft ex aqu* , ii hieiis 
eft , calida ; fi stftas , tepida : iteolqtie lib^ 
ralis ondio , tc in balnco fudor, 

Si 



J 



Xjl 



l^jtp.^. MEDICJNA. 21^ 

Si vero iectur TomiU h laborat « ctdem 
fiicieada fiint , qiue ia cxteris iaterioribtis 
fiippttratioDibus . QiiicUm etiam ultra id 
fealpello c aperiimt , & ipfam vomicam ad- 

< aruat. 

C A P. IX. 

J> Uemfif. a 
T lienis ubi affeAus eft > intumercir , 
flmalMe cum eo pars finiflra ; quas & 
%o dura eft , « prementi renititur ; venterque 
intentus eft : aliqnis etiam cruribus tumor 
eft. Ulcera aut omnino noa faneTcttnt , 6%^i6. 
aut certe cicatiicem vix redpiiiat . In in* 
renta ambulatione , vel curfu » dol<fr , & 
%^ qoasdam difiicultas eft. 

Hoc vitium quies anget . icaque exerci- 

tatioae & labore opu& eft : habita tamen rah 

tione , ne febcem ifta , fi nimiom procefli^ 

rit , excitent . Unfiiones h , friAsoaeique, 

ao & ftidores «eceflaiii funt. Dulcia omnia ini- 

mica fimt : itcm ibtc . & cafeus . Acida 

aatem maxime cotttcniunt . £i^ acetum 

acre prr (e forbtre , & magis et«m> quod 

iciila CDOcfitum eft , expedit • Edenda funt 

\f /al£uQcata , vei olec ex rauria duras ; la*Toi».//. 

Aocc iodnfi» ia aceto ; intubi -t-qaoqueiji,!^. 

& bete ez eodem ; & Aaapi , acmoracic ,. $ 

paftinacae : de carnibus vero ungnlsr^ roftUi 

aves macraB , ejuidena^ue generis venatio • 

(o Potui vero jeJuno dan debet apfinthium a- 

quse incoAum : at poft cibum aqua c a fer- 

rsmo fabra , in qna candens iorram fubin- 

de cxtinfium fit ^ inec <aim. vel pnecjpae 

O 4 lie- 

h Aret, de Mori. Diut. Curat. L 13. C Aph. , 
vxi«45. a CmLA$ael.lLard^mffJlL4»J^tdc 
Mifrt. Dhu. L 14. Mwrceii.de Mtdie.^csp. XXliL 
/>.^45. b Nicoi.^fyreff,d0Ung.SeS.IlLc.6^ 
65.59.86.87. t Nofm.de ReCib.li2. cScri-^ 
bon. Larg. c. ja. c. 152. 



ix6 A. CORN. CELSI 

lienem cocrcet . quod tnimtdvcrfum cft in 
his tnimtlibus , qu« tpud hos ftbrot edn- 
cttt CKiguos iicncs htbcnt . Poteft ctiam 
dtri vinum tcnuc , tufterum ; omnitqtie in 
cibis & potionibus, qu« urin« mo¥cndc f 
funt : praccipucquc td id vtlet vcl trifolii 
fcmcn , vcl cuminum , vcl apium ♦ vei fcr- 
pyllum , vcl cytifus , vcl thymum , vci byf- 
fopum , Vcl fttureit . hxc cnim inde com- 
modiflimc vidcntur humorcm educcre • Lie> lo 
nis quoquc bubulus utilitcr cfui dttur : prz- 
cipucque cruct & ntfturtium iiencm cxt^ 
nutnt • Imponcndt quoque estrinfecas funr, 
quas levcnt • fit ex ungucnuriis gUndulis , 

251,18. quts fjLu^0a\mg d Grzci voctnt : fic esi< 
Imi & ntfturtii fcmine , quo viaifm & o- 
lcum tdjicitur : fit ex: cupreilb miH , & 
tridt ficu : fit cx fintpi , coi fevi hircvoi a 
renibus qutrtt ptrs ponderis td^itux , t^ 
riturque in fole , & protinus impoQitur.» 
Multifque modis huic rei ctpptri tptum efi. 
Nam & -ipfum cum cibo tflumcre , & jdV' 
ritm cjus cum tccto .forbere comnfl^ 
cft . Quin ctitm cxtrinfccns radicBBi o» 
trittm , vcl corticcm cjus cum fui(ciaB>^S 
tut ipfum ttpptri cum melle ^ conno^ 

a$o.c!^ impdnerc expedit • Makgmttt quoqoe^ 

Aff • rei tpttntur . 

D9 Renum mortis, a 

« 

AT renes ubi tflcdi funt , dia mtk 
btbcnt . Pcjus vero eft , fi freqttcns 
biliofus vomitus tCccdit • Oportet conqui^ 

fce- 
d Scriion.Lsrg. XXXILc. Ijl. t jir^m 
de Dmt.MorLlL j. Cttrat. Mork Dittf.lLi^ 
Cctlius Amtl.Tdrd. Psff.y.^. 



fccrc: cubsirc mollitcr : folvere «IrtHD ; fi 
aJitcr^non tcfpondet , ctiam duceie : fcpe 
defidcrc in aqua calida : ncque cibam , no* 
quc t potionem fifigidam afliimcfe : abftine^ 
re ab omnibus falfis , acribul , acidis , po^ 
mis : bibcre liberaliter : adjiccre modo ci* 
boj modo potioni pipcr , porrum , feniiam» 
album papavcr . quae maximc inde urmam 
moverc confucrunt . 

Auxilio quoque hi$ exnlccratis lunt , u 
adhuc ulcera purganda funt , cucumcris fc- 
mina dctraftis cortfcibus fcxagmta , nucJci 
ex pinu fllveftri quindecim , anifi quod tri- 
bus digitis fumi poffit, croci Muluro , con- 
tritm & in duas muifi potioncs dlvifa . 

Si vcro dolor tantum levandus cft , cjuU 
dcm cucumcris fcmina tri^nta , lidcm nu- 
clci viginti , nuces grsec» qumque , croa 
paululum , contrita & cum lafte potui data, 
Ac infupcr quoque rcfic quadam malagna- 
ta injiciuntiir ; maximeque ea , qu« bumo* aj^ 
ri extrahcndo fimt. 

C A P. XL 

Df Intifihmum morbh : & frim 

di Cbolera . 

AVISCERIBUS ad inteftina va- 
nicndum cft s q«« f^^} & *cu^» * 
loogis morbis obnoxia • Primbque fiicien^ 
do, mcntio cft cholcrac i quia commune id 
ftomachi atquc intcftinorum vitium videxi 
poteft . Nam fimul& dcjcaio^ & vomitua 
eft : prstcrquc haecV inflatio cft , intcftina 
torqueotur , bilis fup^ infraquc crumpit « 

pri- 

t P//». de R. M. lib. V. cdp. ja. a Afn^m 
de Marb. Acut. IL 5. Qml.Amcl. Acuuhlmk 
JJI. ip. 



X 



ai8 K CORN. CELSI LiL^ 

f riiBiim zqtm fimilis , dcinde ut in ca rc 
ccnt caro lota efle vidcatur , interdum al< 
ba , nonnunquam nigra , vel varia . Eijg 
j co .jsomine motbum hunc 'k0>jifaa Gm 
^ «ominarunt » Praeter ea vcro , qus fupo 
comprehenfa funt , fepe ctiam crura mud 
que contrjrfiuntur , m^t fiitis « auiii&^ iA 
•eit^ qnibtts concutrentibiis , . non mirum A 
(i fubito quis moritur . Ncque tamen m. 
morbo minori momcnto futcurritur* | 

Protinus ergo , ubi ifta caperunt , aqu 
tcpidas a quam piurlmiun bibere oponet , & 
vomere . Vis unquam ea fine fromini (m 
tur: fe4 etiamfi aon incidit ^ tamen com- 
128,24. ptas mlkkxxtk novam materiam prodeflij 
parifque ianitatis eft , vomitom cBe fupfd 
titm. Si id incidit^ protims ab omai poti^ 
nc abftittcndum cft . Si veto tormina fuor 
oportet frigidis & humidis fomentu fto» 
climn ftivcne : vel , fi venter dolct ^ iififx 
cgelidis , fic ut vcnter ipfe mcdiocrircrd' 
lentibus juvetur . Quod fi vchemcoterAr» 
mitns j & dejedio , & fitis vexaof, ^^ 
iiuc fubcruda funt^ qu^ vomunor, of»^ 
, vioo inaturum tempus eft ; aqua , w(» «^ *5 
ipfa frigida ^ fed potius egelida d2«^<^* 
Admovendumqne naribus cft BUltSB^^ 
TomJL^cto , vel polenta vino afperfa , vdt»»- 
Ijiy^p.diay vel qucKi iecundum Mturam efi. 

At cnm difcuOa cntditas eft , tus ^f 
verendum eft , ne anima deficiat . Eigo ^ 
confiigicndum eft ad c vioum . Id efle opc^ 
tet tcQue y odoratum ^ & cum aqua fnffi^ 
fnixtum y vd poienca adjeAa , vel iafoAe 

psne; 

b Tfallian.VU. 14. c JttHitus £jGm. ^ 
Cmat. f /. 4. 



Csf.tx. MEDICINA. 2if 

paoe ; quem ipfum quoque afliimere ez- 
pcdit : quotiefque aiiquid atit flomachus , 
aut ventcr effudit , totics pcr haec vi- 
res reftituere . ErafiftAiis primo tribus vi- 
ni guttis , aut quinis afpergehdam p6ti5- 
«cm tffc dixit ; deinde poulatim merum 
adjideadum . Is , fi ab initio vinttm dedit , 
& metus cruditatis fecutus eft^ ndn fine 
caufa fecit : fi vehementem infirmitat^ 
adjuvari pofle tribus guttis ^tavit ^ erra* 
vit. 

Ac fi inaais eft homa , & cmra ejus con- 

trahuntBr» interponenda potio apGnthii eft . 

Si cxtremas partes corporis irigenr » ungen- 

das futtt caiido i)leo , cui cers paulum fit 

adjefhim \ caltdifque foBientis tiutrieiNUi . 

Si ne fub bis qutdem quies fiida eft , cx^ 

trtnfecus contra veiuriculum ipfum cucur- 

bitula admovenda eft , aut finapi fuperini- 

> ponendtim • Ubi is conftitit , dormire opor- 

tet : poftero die utique a potione abftiaere .* 

die tertio in baJneum ire : paulatfm fe ci- 

bo reficeie $ fomnoque , quifquis &cile ad- 

quiefcit i vitetque iaftitudinem , ^ frigora • 

Si poft iiippreiram choleram febrioiia ma* 

net , alvum duci neceflarium eft : tum cibi^ 

vinoqiie utoidum cft • Sed liic quidcm aor- 

bns & d acutus eft , & inter iateftina flo- 

machumque vetfatut fic , ut » cajus potifi- 

auitn partis fit , oon faciie dici poflit • • 



CAP. 
d HiffKfat.yjh Efidtm. XL. to^ TnfW^n. 

yih 14. 



tid A. COHN. C£LSI 



I 



C A P. XI I. 

De CxUaco ventricuU morbo. . 

N ipfius vero vAtriculi porta confiftir 
is , qui & longus efie coafuevit , & 
Tom,n. %9CKiaxi^ a Grascis nominatur. Sub hoc ?eo- 
224)10. ter iadurefcit , dolonjue ejus^ eft : aivus nl- 
hil reddit , ac ne fpiritum quidem f craizi^ 
mittit ! extremas partes frigefcunt : difficiil- 
ter fpiritus redditui' • i{ 

Commodiflimum eft inter initia calida ca- 
taplafmata toti ventri imponere , ut dob- 
rem leniant . Poft cibum vomcre, arqueitz 
ventrem exinanire . Proximis deinde dielw 
cucurbitnlas fine ferro ventri & coxis aJ-; 
movere . Ventrem ipfum liqutrc daro li- 
de , & vino falfe , frigido . Si tempas ani! 
patitur , etiam viridibus ficis \ fic tamen, 
ne qois aut cibus , aut humot mrrerfus k 
tur, fed paulatim . Ergo per intervallaft»!' 
poris fat eft cyatbos binos ternofTr A 
mttt y & cibum pro portione huios.caff' 
modeque &cit cyratho laftis cyathr ^ 
miftus ^ & fic datus • Cibique akfites& 
acrcs utiliores funt : adeo ut la& <jd¥* *^ 
refte contritum allium ^Ldjiciatur • 

I^ocedente vero tempore , opu^ A,^ 
ftari ; maximeque navig^re ; perfriotv ^ 
aut quater die fie , ut nitrum oleo %ii^ 
tur ; perfundi aqua calida poft ctbuiB ; ^ P 
de fioapi i^ponere per omnia membra , a- 
cepto capite , donec arrodantur & rubeiat \ 
maximeque fi corpus durum & virile A- 
TomJL paulatim deinde faciendus eft tranfitus ^ 
124,21. «»» 

t Plant conttmumdUit Marcelims c. Xff^^ 



\ 



r^i 



Cap.iz. MEDICINA. 221 

ea y qits yentrem compriinutit ^ Aflk caro 
danda , valeos , & quae non facile corrum- 
patur v: in potum vcro , plitvintilis aqua dc- 
coAa ; M qax per binos ternorve cyathos 
bibatur. 

Si vcma vitium eft , oportct iaficr quam 
optimum . ad piperis magnitudinem devora- 
re : altero quoque die vintim vcl aquam bibc- 
rc ; intcfdum mterpoiito cibo , fin^Ios vini 
cyathos forberc : ex infcriori partc infimdc- 
rc aquam pluviatilem egclidam j maximc» 
quc, fi doJor in imis partibus rcmantt. 

C A P. 3Cllt ; 

De Tenuicris intefimi rrtorbo. 

IN T K A ^ >pfa vero intcftina confiftunt 
duo morbi : (morum tinus in tenuiorc, 
alter in plcniorc eft. Prior acutus tft : infe- 
qttens e& longus poteft . Dipclcs Caryftim 
tenuioris Jntefiini morbum xi^i»\^ , plc- 
nioris hfKim nominavit • A plerifqoe vidco 
nunc illum priorcm H\m , hunc ^cfXix^ no* 
ininari . Scd prior modo fupra umbilicum , 
xncKio fub umbiiico dolorem movct . Fit in 
altenitrojooo inflammatio : nec alvus , nec » 
fpiritus b infra tranfmiftitur • Si fupcrior Tom.If. 
pars «aft^a cft , cibus : ik inferior , ftcrcus aoS, %. 
per os rcdditur : fi utralibct , metus eft . Ad- " 
licitur pcriculo, fi vomitus c biliofus , mali 74,20. 
pdoris, aut varins, aut niger eft. -- 

Reniedium cft y fanguincm mittc|:e ; vel 
cucurbitulas pluribus locb admovere , non 
ubique cute. incifa : id enim.duobus aut 
tribus locis fatis cft : ex casteris fpiritum 

evoca- 

a Qml^ Aurel. Aiutfrr* t/i^b. III. 17V }> Are* 
f^s de Morb. Acut. Ih ^. c Apk vi X. 10. 



111 A. CORN. CELSI lii^^. 

evocare abnnde eft • Tum snimftdvertse 
oportct , qud locp malum fic . folec enie 
contra id ci^mere * Ec fi fupnt umbitiaii 
eft) alvi duAio ucilis aon eft . Si infra A, j 
alvum ducere incerdum, uc Erafiilmto d^-, 
cuit, opcimum eft ; & faepe id auxilii ia b 
parcibus magnum remedium eft . Dacfm 
aucem percolaco pcifanx eremore , cnm okc 
& melle fic , uc prttcer<a nihil adiiciinrr. 
Si nihil tumec , duas manus imponere o- 
porcec fupra fummum vcntrcm , paiiiitis- 
que deducere . invenietur enim maii io> 
cus ; aui neceCc eft renicacur : & ex eo d^ 
mum aeliberari poceric , ducenda , nec nc 
alvus fic. 

Illa communia funt : czUd^ cacapla/inati 
admovere , eaquC impo&cte a mammk i^ 
que ad ingnina , & fpinam ; ac CacDt xm»' 
re : brachia , cmraque perfricare : aemic&nr 
totum hominem in calidnm oletim . 5/^'^ 
lor noo quiefcit , ctlam in aivum er/»f 
inferiore tres aut quacuor cyathosisi^^ 
dare . Ubi pcr hzc confetuci fuM « ut cl 
inferiore parce fpiricus cranfmittanR ^ ^* 
re pomi mulfum tepidum non miGBA*^^ 
( nam ance magna cura vicandum ehi^ 

Jiuod bibat . ) fi id commode ceflit , a^ 
orbitionem • 

Ubi dolor & febricula quiemnt , tWB ^ 
mum uti cibo pleoiore ; fed neque inflastCtlV 
nequc valido f ne inteftina adhuc ioibecil- 1 
ia Isedanmr. pomi vero nihil prastciqiuB \ 
puram aquam . Nam five quid vinolentmn t' 
ve aciduth eft , id huic morbo alienum A 

Ac 
d C<rA Attrft. Acmt. Mmh. lU. xj. fMg. t\f 

120. 



\ 



G#/>.i4. MEDICINA-' sij 

Ac poflea quoque vitare oportct boitidiim ^ 
ambulfttionein > geftationem , caeterofque qiu> 
poris fttottts . Nam fiicile id maJum Jtdt** 
re confiievit ; & cum frigus fubit ^ five ali«> 
qua ja6latio , nifi bene jam confirmatis.ifi^ 
teftinis, reyertitur. 

CAP. XIV. 
De Mofbo inte^ini fleniorif . a 

IS autem morbus , qui in inteftioa ple- 
niore eft , in ea maximc parte cft , oua 
caccum effe propofui . Vehement fit dnna* 
tio , vebem^ntes dolofcs , dextta magis paiw 
tc r inteftinum vcrti videtur ; quod prope 
fpiritam elidit . In plerifque poft frigora 
cruditatefque oritur , deinde quiefeit; & pcf 
2:tatem fspe repetens fic cruciat , ut . vits 
fpatio nihil demat. 

Ubi is dolor cepit , adisovere ficca ^ - 
calida fomenta oportec $ fed pritao ieoia ^ 
deinde vsLlidion ; fimulque firiqitione ad 
rxtremas p^rtes , id isft , cmia brackiaquo 
rnateriam evocare. Si difcttfliis non eft , 
lolet , cucurbitulas fine fmo de%ere • 
rtiam tnedicamentum ejus rei caijfa com^ 
^ratum , quod ^gKtxiv aominatur • Id fe 
repperifle Cafltas gloriabator • magis prod- 
eft potui datum . fcd impofitum qnoque 
extrinfecus , digerendo fpiritum ^ dolor^ 
levat - 

Nifi finito vero tormento , re<te neque ci^ 
bns neque potio afiumitur • Quo viAn fit n- 
tendom iis , qui boc genere tentantur , iam 
mihi didum eft « Confeftio medicamenti , 

quod 

a Trailian. 7L 1. Am^ims ds Mtrk I^imwfn* 
'- IL 8. Cal. AHreiism Tmd, PafK^. 7. 




/ 



134 A* CORN. CELSI LiLf 

«81,7. auod nt^xifxuminttvir j ex bt^ h confi». 
Cofti j aaifi , ^aftorei , fingulorum P.* tu 
petrofeiiDi P.* iv. piperis longi » & rotuni, 
UDguioruin P.*v. papaveris lacryms , )nsc 
totuDdi, myrrhx, oardi, finguloruffl PAi 
quas melle excipiuntur . Id autem & im 
rari poteft , & ex aqua calida fumi . 

C A P- XV. 
De TorminibHs, 
5p«, T^ROXIMA his inter iateftia 
Jl mala tormina elTe. confiieverunt • Jw? 
Tfeix Grece vocatur . Intus iniefiiiia a exu^ 
cec^ntur : ex.hi» cruor manat ; ifqoe m 
do cum ftercore aiiquo femper iiqnido 
iBodo <um .quibufdam qtiafi miico£s excei^ 
Aitut ; interdum fimui qu«dxm f cam 
6l de&endunt . Frequens deiicieadi cupi^ 
/tas , dolorque in ano eft . Cam eodem ^ 
lore. exiguom aliquid emittitui : iti^tf 
quoqut «ormentum intenditur ; idfue/Mi^ 
tempus aiiipiod kvatur , exiguaqsc it^ 
eft , fomBUs iACerpeiiatur , febricB^fo^) 
longc^tie tempore id malum , mi^^ 
ra\krit , aut toilii hominem , m,»»* 
fiflitur , eKcruciat . ^ , ^^ 

Oportct inprimis conquiefcere ', ^ 
dem oranis agitatio exuicerat : deift^ f' 
junimi forbere vini cyathum , cui coi^ 
radix quinquefoiii fit adjefta r impoKf 
cataplaunata "fupcr ventreqi , qax Rp? 
inunc ; qttod in fiqierioribus vcutris id«- 
bis noQ expedit : quotiefque deledit , ii^ 
luece aqua calida , in qua deco£lar verkns 

fot: 

b Scirii. L^g. csp. XXIX. Conu ixo. NW 
Mjfreff./ea.x}Btl.deCsfmpl.^.J. a TrsLvii^ 
p. Aret^ de Mani. Dhamm. 11. 9^ f£ff€f. « 
AjBfeaion. XXUr. f Aph. iv. %6. 



C^.I5. MIEDICINA. aa; 

fim : porfulacaio vel coAaitn « vel tx dmz 
inuria cdiflb ; cibot pacimefi)iie etf , qu« 
adftfinfiiot alvuvi . ^ 

Si 'i^niftior morbtts efi , ex imerioribus 

5 panibas tepidum infoiidere vd prifaoc cro* 

iDorem , vel lac , vel adipem Itquatam, vel 

iDedullam corvinam , vel oleiim , vel cum 

rofa batyrum , vel cum eadem album cru* 

dum ex ovis , Vel aquam , in qua lini (emen 

to decoAum fit ; vel , fi (bmjDus non accedit , 

vitellos cum aqua , in qua roCx floris fblia 

coda fint . Levant enim doioremhcc , & 

miriora olcera effieiunt i maximeque utilia 

func , fi cibi quoque fecotum fitftidiDm oft . 

5 Themlfon^ ^ nittria dura quam afpenima fic 

otendum mcmoris prodidit* 

Cibi vcro effe- dcbent , qui ieniter vien- 

trcm adftringaot ; At ea , qoc orioam mo« 

veant ^ fi id confccuta fuot , io aliaoa paiw 

ao rem homorem averteodo,profunc: £000100^ 

^ooftcura , ooxam augeot • itaqoe nifi* i» 

^nibos prompte id fkcere coo&cmot , non 

iunr adhibeoda • Potui, & fi^ricula eft , a* 

^ua pura caiida , vel ea , qua ipfa quoque 

S adftringat , dari debet : fi non eft , vinum 

leve , aufterum . Si piuribus diebus nibil 

remedia illa^ iuverunt , vetufque ianyvitittm 

cft j aqoe bene fiigtda potk>. afliimpea ttl<iapj,2o.. 

cera adftriiigtt <»' & inifium Cecnndje valetu- 

o dinis (kcit • Sed obi- venter fiipprefliis eft , 

protifttts ad caHdaoi potionem revertendum 

Solet wiM^ ioterdum etiam putris fa* 
nics f peffimiqie odoris deiceodere .' folet flc 

P inter- 

MM. Xll ca . JS499. JNm; Sfhtn. hkd. iSJt. 6%^ 



•••* f «'«^* 



V 



f^ 



ft6 A. C08.N. CEtSI Likj^ 

incerdtim punis (kngub ptoaucrc • Si fu* 
perius vitium eft , alvus aqua muKa ddui 
deftct i tum dcitidc ctiam inftindi , qus fiir 
pra compfchcfifa fiint . Valcnfquc leik ^ctiam 
adverftis canccrcm inteftinorum % minii jgl^ ( 
ba cum &lis hemina contrita : fin naimis , 
miftaTilraqua in alvum datur ^ At , fi (ao- 
guis p?ofl(|it t cibi potioaefquo eflc debcnt, 
^tus adftf ingant • 

C A P. XVI. ^ 

A T?X torminibus h inteidttm ini^fliBoniin 

Hi^^' r^ l«vitu oritur ; qua contincrc nifail pof- 
Toiii.II. funt , & quicqttid affumptum cfl , inconifi- j) 
j- 2p/flum protinus rcddunt • Jd imcrduw ^ros 
trahity interdum ptMipitat. 

In hoc tttique adhiberc opott^ compn- 
mcntia ; quo Tacilius tenendi aliqmld 'm- 
ftini Tti fit. Ergo & fuper pcftus poiiator*# 
napi ; exttlcerataquc cutc , maia|;n>a , r f» 
httfflorcm evocet : & ex verbcnis i^^ 
aqua defidcat; & cibos pptiojie(quesABM> 
qu« atvum adftringunt< & fri|ii& «»< 
perfiifionibus. ^ w ^^ 

OpofceC umen profpicere » ne ^ firo» 
omntbtts admotis , vitium coatraritim ^ 
immodicas inflationcs oriatur . Paulatiffl«- 
go firmari inteftina dcbcbunr^ aliauibusqji»' 
tidie adicftis - Et cum ui omni fluorc ?«•? 
tris , ttt» in hoc prsciptte neceflarittm tf i 
non quotics libct dcfidcrc , fcd duotics s^ 
crfle eft » ut tec ipCi roora in ^ott&iietttdiacm 

ftreikU oncria imefiina ded(ic^ r 

Alt^ 

a Wppoft. 4e AgSm^r^tXF. Atm^m it 
lArkDiatmmJLio. h Afbar.^tUT^^ cNkd. 

Afyrtff. s$a. XXXir.c.9- 






tlap.tff. M£DlCil4A. ' %vi 

Altenmi quoque , quod «quc ad oam<4 

fimiles aiieaus pertinet , io boc mixime fer* 

vandum eft ; ut « eum pleraque utilia in* 

fitairia &it « qualis eft plantago « & rubi « tt 

] qokquid inalicorio mixtum eft ^ ca potifll* 

IM0 tt iiis dentur ^ quai matime ^r vo^ 

let * Deinde « fi omnia iftt faftidiet ^ ad ax* 

citandam cibi cupiditatem ^ intei^ponatur ali* 

quid minus UtUe » /ed m^s gratum 4 Cxer* 

10 citationes & frieationcs buie qudquc motbo 

neceflariis fuut : & cum hii fol , ignis ^ ba^ 

neum, vomitus ^, ut Hippocfati vifum eftj 

criam albo veratro #« fi eaBtera parum profi<> 

cient, tvocatus. 

^S C kP. XVI t 

De tMmbricis atifum bccupanttbus, 

OMiaUNQUAM autem^ lumbriei 
qtioque occupant altfum ; hiiqtte mod^ 

fto ex ifkterioribus partibtil ; modo 1 quod to^ 
dius , oM ^ feddunmr i Atque interdum la^' 
tos eos , qui pe/pres fmt ', interdum teiietc^ 
vidcnauf^ 

Si lati iiint^ «qwl potiti darl debet » itf 

^5 qoa lopimim , aut cottet mori decofiu^ fit ; 
aut eui adje£lum (it contfitum vel Jiyflb^ 
pum ) vel piperis acetafaulum « fcanuna|eae 

.--ps]il^« Vel ctiam pridic^ eum multulAi' 
lium ederit 4 vomat • Poftetoqtte dic *maE 

{o ptinici tcnttes radicabu lAolligat; , quaiitum 
nunu comprehepid^ ;- eafqu^ contuus in a« 
qjixm ttibus finttariis decoquat , donec tertia 
pars fuperfit ; huk aditciac nitri patfltim # 
& jejunus bibat • Intetnofitis deinde tribus 

A Aph. XV. tt. t Da iSSu Acm9f. Un. 6* 
^u$tmus fi^ fiumtc x 94fiM , Jc Affc&JOO^M 
A SncnSMm* 2ZX i^CmL Am^H^^m4Jf4l^ 
IV- 8. 



N 



/ 
/ 



\.^ . .. . * - , 



ii8 A. CORN. CELSI t;*.^. 

horis , duas potioncs fumat talis Ufpm , rA 
So;,}i>muric <Iup« huic adjeflae; tum defideat, fiib- 
jeAa calida aqua iu pelve . 

Si vero terctes funt , qui puerot maxime 
exercent , & eadtm dari poflunt , & qus- f 
dam ieviora; ut contiitum (emcnur^ictt^attt 
braifics , aut cumini cum aqua , vel mcn- 
tha i cum eadem, vel ap&athium decodum, 
▼el hTflbpum ex aqua mulfa , vel aafturtii 
femen cum aeeto contritum . Edifle etiam fi 
& lupinum, ^ alUunt prodeft; velin alvmn 
oleum fubter dedifle. 

C A P. XVIII. 
Df Tenffmo. 

EST autem aliud levius omnibus pro i( 
ximis , de quibus fupra dii9fim m , 
quod TnmfJLif Grxci vocant . Id neqne acu- 
tts neque longis morbis a&num«tai\ 4e- 
bet j cum facile # tollatur , nequt unqiMUff 
per fe ju|ulet • In hoc xque atque ia fOF^ 
minibus trequens defidendi f cupiditascf/ 
cque dolor , ubi aiiquid exceraitur. i^ 
fcendunt autem pituits i mucifqur^i&i 
interdum etiam ieviter fubcruenta ^Ubi 
interponuntur nonminquam ex ciboc^H 
refte cofta . ■. 

Defidere oportet in | ^i^^ calida y ft^^ 
qvPipfum anum nutrire . cui cei plnra fl^ 
dicatnenta idonea innt : butyriuit c cnm ^ 
fa ; acaoia ex aceto iiquata $ emplallnim i^) )^ 
qftiod royrtftfpjwjfw Grasci vocant , lofa li' 
atfa,u.quatam , alumen lansB circnndatuaa , & ift 
appafitum . eademque ex infaiorc fi^ 

b^ JWr». Samm09i. XXX. ii. a ftin. H.M. 

%israL. 14. t Mmȣ/. -^ MfJ^ <.xxpni 

jmg.1^%. b HippocTMi. de AgeSiQn. T* xxvit^ 
{ fSffmM$.de Fifba. x^ALTt0Hi^w.ym^ 



lO 



Csp.t9. M E D I C I N A. «t^ 

indiu , qus torniinuin taxilia fiint : tmitvek 
vtthtnft^ decodz , ut ioferiores parte^ fon 
vrsmtur . Alternis rero diebus aqua , altetf^ 
nis leve & aufterum d vinum bibendum eft 4 
Potio tfft debet ^elida & frigidas propior t 
ratio viftus talis, qualem ad tormina fupra 
pfscepiniiis < 

C A P. XfX. 

t)f Vintris fluxm 

LE V I O R etiam i dum teCens , deje-» 
Aio y ubi & iiquida alvus ^ & £gtpius 
3uam ex confuetudine fettur • In qua inter^ 
um tolerabilis dolor eft « interdum gravif- 
1 5 fimus ; idque pejus eft . Sed uno m flue* 
re alvum f«pe pro yaletudine eft : atqut 
etiam pluribus , dum febris abfit^ & intra 
feptimum diem id con^uiefcat . Putgatur 
enim corpus , & , qnoii intus icfunun ecat , 
M utiUter effimditur . Verum /patium pericch 
lofum «ft. interdum enim tormina ac febri- 
cn/as cxcitar^ virefqneconfbmit. 

Priim dit quiefc&e fatis eft ; neque inw 

Ctum veatris prohibere • Si per (e deitit « 
Ineo uti , pauium cibi capere: fi manfit ^ 
abftinerc non folum a cibo , fed etiam a 
potiooe. Poftero die , fi nihilominus liquida 
aIvus eft , uue conqnie£cere ; pai|Iulum ad« 
flri ngentis cihi fumere • Tertio dic in , baji* 
(o neum ire ; vehementer omnia prxter vc^ 
tiem periricare ; ad i^em iumbos , fcapu- 
lafque adinovere ; cibis uti ^ fed ventrem 
cratrahnnibtts ; vino noa mnlto 9 meraco « 
Si poftero qooqne die fluet , plus edifle t fc4 

P i voine^ 

€ Cmtims Atkftl. Tmd. vijiJV. «. 



i _ _ 



,jp A. CORN. CELSI JJi.^ 

maett etiam. Ex loto, donec conquiefcat , 
«ontr» fiti , feme , vomitu niti . V« enim 
«eri poteft, ut, poft banc anjmadTerflonem, 
alfus OOB contrabatur. 

Ali» ▼!» eft , ubi velis fupprimere , cana. 
K, dcinde vomere : pQftcro die leao coo. 
quiefcere , vefpcri ungi , fcd levitet : dan- 

•»»» >• j^ fynnjc . tum aflUro alMjmd , manme- 
que avem } & poftea vinum idem biberei» 
aqua pluviatili mixtum , idque ufque quu». i 
tum diem fwcre , iterumqw Toroct« , Fn- 
cidam wtcm aflidae potionem cfle debere , 
coatr« priorcs autborcs Afclepiadcs afiiTm». 
vit , £t quidcm quam fri^idiflimam . Ego n 
cxperimentis quemqile in fc erttfcre debe. 
fe «xiftimo , calida poiius , aa fngid* uta- 

Ittt * 

Intewittm autem wnit , ut \4 malttm ? 
pltttilHX5 4kkm nogleauoi , curan difci» 
fiiii poflU. A TCKpitu oportct wcipcir 
dein4e pofteto di» Tefpcti tcpido 1«» ^ 
gl ; citmm modicncn i^tfamcrc , m» *^ 
rtcum qua^m afpcrrimw 5 impto» » 

far fwrtm kaherc cum certtd rmm» u*^ 
oc ♦Otcm affeau corpcMris «cquc »»• 
latiQM , neque fricatione opw cft ; to» 
Jo fodiffe , vel magii etiam cquo , P«»*- 
ne^ue enim uUa res magia iaccAiiw «•«^ 

mii. ■, ^^ 

Si vero ctiam medicamcntn utendtim m^ 

aptiflti^um ctt , quod ex pomis «C ^^^ 
demitf tempore in gtaade vas co»»Ciend» 
funt pira atque mala filveftria , fi cn «« 

funt. 



C^if. M^PICINA. %ix 

W, pi«t * Tarenthia viridia, vd StgQina, 
onla c Scandiana, vel+ Amcri»a,^iiiyrrha- 
pia: iiifque adiicicnda fnnf cotooea , & cum 

' ipfis corticihaa fiiia^ pawca» forba , & , qni- 
c bus niagis utitnnp,, criam torminalia , fic 

• V ut b«c tcrriam olte pancm tcncant : tum dc- 

jmfc ea mufta implcoda. cft ; cogucndumquc 

id , doiicc cmilia „ qu» indita U«t , liqtia. 

I ta , in «nitateiit quandam cooant. W guftui 

lo Bon infuav^rt; *, qtlandacanqnc oppacft, 
afliimptum lwv^\^ faic nlla ftQmacbi no%x ^ 
ventrem t^ct ; duo uut tria cocbkatiar. um 
dic fumpfifle ,. fatia cft . Altcnim. vaiciitiua 
gcnus: myfti babcastegcrc, «chhvimimcn- 

15 Simcft, iddccoqoctc, ot decima pits. «mat 

quod qttandDCttmquc ficrl potcft , malum pu- 
Tiicum cxcavi^Tc ^ exeil|tilquc omnibus fcmi- 
nibus , mcm\«raii«f , ^p^ iatcr ca. fucrufir^ 
«o itcrum coni.iccrc : tum iKfiindcrc cruda ova , 
nidiCuIa^c «fftcm': dcmdcmahuD^ipfaili fo- 
pcr jminatn ' nBponcrc ; quod , dum^moc 
inrus cft; iionadurifUr r nbi (kajm pflifi oa^ 
pir, retnovidiv^opoiter, cirrafinmiqne cochie- 

a^ ari , quod intns cft ^ cdiflc . Hoc ,. srltip»* 
bus adiedisi-f tna jua OkOiiicntam. habet ^ ita» 
que etiam iii ^^^tattnm con^citM'; ,, miicct 
tbix|Qe cclm falc At ptpere' ,, ^urque cx^iitt ^ 
Edciida eftfpttliicttla ctiam , cum qiia: i»tt* 

^ lum ex favo verere coebim fit .. Et;lcnrica^ 
la cum malKOPio^ eo6Ui ,' robiqur cacamma 
in aqua deCoAa^ , tc «a otco atqpi^^cetD tt^ 
fiimpta , eficacia funt : ut & ca aqua ^ in 

p> 4\ ; qoa 

b Ptin.H.N. X^. t J. c TcnAp». Urg^^mp^ 
«04. Wf». n. Mf\Xl^iVf . + GopahtiAikfeffar. 
Mtfceiian. caf, 5. ^ag. ^^.J:.jUod(m^d Stniim. 
Ijirg.Qvmf.^^ d MyrapiaP/«f.HMXF.is- 






tjt A. CORN. CEI.SI Ii*.4. 

ttua Tcl palomte * vd nMlain cocon^nin , 
vel «ricit rorbft , vel mbi decoai £imt , po- 
UM ; quod geaiis fignifico , quoties potio- 
ne» dAndam efle dico , quae adftriiigtr . 
o Tritici quoque hemifia in viiiOjaoiitMeo au-s 

*^* ' ftero decoquitur ; idqoe crkicum ieiuno ac 
fitionti datur ; fuperqne id viimm id for- 
betnr • quod jure valedtiffimis medicduneii- 
jtis annumerari poteft. Atquc ^iam po* 
tui datur vinum Sig^inum , vel refinaturo » 
aufterum , vel quodlibel; aufterum • Cootan- 
diturque cum corticibus , feminibuf^ue fuis 
pnnicum malum , vinoque taii mifccror ; 
idque vel merum forbet aliquis , Vf(l bibit 
mixtum . Sed medicamentis uti » aifi in 15 

84,9. vcbcntentibtts malis, fiipervacuum cff • 



C A A XX. 

EX vulva auoquc fonnMUS vcbenm 
maltim nafettur : proximeqMi ab i> 
i^nacho , vel afficitur hcc , vel «a/tf^f' 
cit • Interdum etiam fic exanifnM>a^f>^ 
^am comitiall a morbo proftcmat • ^i^ ^) 
tamen hic cafus , co quqd ncque ocd^^a* 
tnntur , nec fpuros proflttHBt » mc ^v 
diflenduntur : H>por tantum cft . Id fmm 
quibufilam faminis crebro revcneos per|6 
tnnm mdit. V 

Ubi incidit, fi fatis virium cft, ^&ivui 

miiTus ad^vat : fi parum ^ft > cacurbinlc 

tainen dcfigcnds funt in ingoinibus. Si 

diutius aut jacct aut aiioqui jacere con- 

^ lacviti 

a AMMmd^^Mmh. 4m. A ti* b Um 
4t Cmrm. Mm. II sv. 



\ 



ftevit 9 adikioveffe oport^t n^ribus extiii- i 
€tam tx iocenu UDtmcntuni , ytl aliud oc 
his , qnBD fbdioris efle r odoris rctuli » qiiod 
muliereiD excitet . Idemque aqu« fri^dc 
pcifufio -eficit • Adiuvatqiie ruta conuita 
cmn mciie , vel ex cyprioo ceracum , vel 
quodiibct calidiun &, bumMuin cauplafjna » 
iiatiiralibua fmbe tenus iropofitum • lotec 
hjK: etiaa pemicare coxaf , fc poplites Cfor- 
tet. 

DekKle , nbi ad Jfe rcdiit , cUcumciden* 
dum vii|um eft .in totuiO annum f , etiamfi 
cafi» idem non revertitur . Fricatione quo* 
tidie utendum totius auidem corpods , pne* 
:ipae vero ventris , fc po^litnm • Cibus cx 
m^dia matcria dandus. Smapi fuper imum 
r<ntrem tertio quoque aut quarto die im- 
ponendum , donec corpus rubeat • 

Si dnrities manet , moUire commade vit 
detur folanum in l|c dcmifliun , deinde coo» 
triram , & cera aiba atquc medulla cervj* 
aa! cum irino; aut fcvum taurinum vcl ca» 
prioiim ciia' rofa -miftum • Dandum po* 
tui etsam vel cafioreum cft , vcl git , yel 
ftnethnm. %i pafum pura tfH^ purgetur jun» 
:o quadmto # Si veM> vulva ezu|cerata cft , 
ceratum ex roia fiat : etiam reccns fuillA 
ftdepa , fli ex ovk album mifceatur , idque 
appoaatnr i vel album ex ovo cum rofa mi* 
(hnD , adjcAo , quo faciiius confiftat , coo* 
tritc rofs pulvere . Dolens vcro vuU^ Xul* 
phur^ fuflumigari debet. 

At, fi ptti^ationimiamulieri nocet, reme- 
dio flint cucurbitujSB , cute incifa , insuini* 

^bus 

c Wppoer.lL 49 Mmt. MUm.LX. lo. ii. 
Ait^^fMS Je Cursi. Acmt. 11. lo. f ^ehf Rinn* 
sbmjiut 4d PMftm Lik.lV.fiilf.^^: 



1J4 A. CORN. CELSI Uk , 

^h^V 1'U''^^^ etiatn Aib mvBmis adnoae. Sim 
= — jr^igm purgatio eft , fubiiciendii ftuit * coa 
^•'"•"•ccntta. Id ftciunt eiiam alte f ^^^,xi 
*** ^^* grum papaver oim mciic «fltnnpciia , i 
5®* ' gummi cnm trito fcmine apii liqiuttiM , 1 
*^*5j' cum cyatho pafll datam. 
^ '^' Ptrter hsc , in c|it)nibus vulvae dolotib 
idbttc;3e potione&funt, que^ex odoffibus&r 
id cft fpica oatdi , croco , cittoigamao,^ 
fia , fimiiibufque • Idemque etiana deoo& 
lentifeus pnfcftat. Si tacnen iatolembcfiid^ 
lor cft , & fanguis profluit., tf iam fiwgaiB: 
detraAfo apta eft ; aut certe coxis adM 
cucnrbitulc cote incifa. 
Tom.n. !• D0 Urmm nimU fnfkfi^m^ • 

31,15« ' At cum urina fuper potiooum oHrf» 
mingitor , & jam fine doiorc protfums 1» 
ciem & periculum facit , ii remiiscft , txf 
nft cxercitatiornc & fricatiMit , maximqpc 
ih fotc, Tcl ad ignen^. Batneum raraiViS' 
debct, neqoe longa in co mooL *. xAmt» 
prtmcns t vinum f a^^nM mmcugf^ 
l^tcm , frigidum 5 p6r htcraai, 4F* 
dtnn ; fed tantum , quantum annflaii & « 
Infima alvus quoque.vel doceflii^^^^i 
purganda cft . Si ctafla urfna «l^f«^ 
mcntior efTc dcbet & ei;ercitatio , '^^**^ 
tid : longiof in balneo mora : cibii ^ ^ 
tencris : vinum idcm. In utroque miteO' 
tanda omnia fuati qus iicinam nomt^i* 
ftterum* 



CAP- 
d Api. r. 50. t MircmhlhVMr. U&^lJt^ 
r« ?. ^ttithtr olivas h^t i qm Uco •mmiui^^ 
9fh gilbir. c Amaut dr Mor^is Dmcmn A^ 
A£gi9tf. 11. 14. K^ IIL 45. TmU. iX 8. i^ 
9mu dr Cm09.Diuf.ILu 



C A i». XXI. > 

2># Stminis nimM tx aatttrtthitu 
profufiime. » 

EST etitm citca naturalia vitium , ni. 

nere . fine noaBmis k imaginrbos & fertur, 
ut , interpofito fpatio , ube hominem «Wp 

""iB hoc aftau faiutare» funt Tehwaei». 
tes ftjcationes , pcrlilfioocs j_. natatiooefque 

3ifi frigiii alfumirta . Ooortet anlm vita» 
cnutit Jes , «t omnia in(faM« = n*ilque« 

his aflumctt , «l'«,«»'*"*Si?^^ 
tat ; qu»V» f«»^ » fil'8° ' *"*** V**" •-!; 
ca amvlom , oronis caro glutmofa, wper, 

eft , foVete inferiore» partes aqua^ <lecom 
ex vcrbenis coroprimentibiis , ex uWem ali» 
qua cat^plafnwta imo veatri ingHinitafipie 

ciivuadarej ptacipueque er ace». Vita-.Tflw.Ji. 
xc autem oportet nitam , & nc fupinns dois a6, aj. 

miat « „ . . 

C A P. XXII, 

J>« OtTfMum mvriis. 

SUPEREST, ut ad extrema» patte» 
CD^oiis veniam , qiwarticuli» Inter fc 
conferuotnr » laitium a oo»is facism-. H»- 
rum «Meas doior eflb «onfoevit ; ilque h» 
mioem fiep^ ckbUittt , & qiiofdaai »on A» 75» **• 
latttit « Soque id genus dtmciilimc cnratuc , 
quod fere poft longos k «wrbo» vi pe0»- 

a JlmM Mnt,DitaJL i,&d« C«r, Diut- 11. 
^.Trs/.mp* h CW. A)mi'rat4,f*5-V%' 
a Eqmtatio. Ptin. xxVHt. eap, 4. «1 /ulr . U. 
prMi. Xiy. Aret. 4t Diut. 11. 1». b Artt. a« 
Curat, Diut. 11. i». 






ftj5 A. CORN. CELM Vi.^ 

fera huc fe inclinat : quod ut alias panci 
libcrac » fic hanc ipfam quoque aS^a 
prefaendit • 

Fovendum primum aqua calidai efi : d^ 
inde utendum calidis cataplafmatia • Maxi- 
me prodefle videtur , aut cum hordeacca & 
xina , aut cum ficu tx aqna decoAa mice 
capparis cortex concifus ; vel loiii (ariaa a 
vino diiuto codU , & mifta cum arida fr 
ce . qus quia refrigefcunt , impoQere noft 
malagmau c commodius eA . IniUs^ qooqi 
xadix concu(a, & poSea ex vino auflero » 
da , & iate fuper coxamv impofira , iotr 
valentiflima auxiiia cft . Si iflia non bln 
runt, (ale calido & bnmido utendttm eft. 

Si ne fic quidem finitus doior eft , t£ 
tumor ei acc»dit , incifa cuce admovarii 
Bmt cticurbitulaB : movenda ucina: aivus,/ 
comprefla eft, ducenda . Ultlmum cft, & « 
TomJL uten- qaoqut mocbis efficaciflimum , tds» 
X 54>a7. Mt qnatuof locis fuper . coaam ^ f t&s 
oindentibus ferramentis exulcerare . /aa- 
tione quogae utendum eft , ttiaxiar^^i 
& eodem die faspius : quo facilis a , (fi 
coeundo nocutrunt , digerantur . ia^i &^S 
Attlla exuloeritio eft , etiam ipfis av&' & 
«ft , csceris fArtibus adhibenda A . ^, 
nrexo fiepe aliquid exuIceranduKi caioix 
farameua fit , uc maceria inutilis cvoc^ 
fttr ^ il(tt<t per^cuum eft, non , utpriiMiii 
^ifpMft^ hujttsgeneris ulcera f^nace*>U 
ca trakere , donec id vicinm , /6ui per kv 
#pirulamur, coaqttie(cac. 

' cap. 

c NMms Ihfyr^ff. SiS. XXXK c. is- 
t Jpig^. vt. 60. 



ir/.«j.a4- MEDrCINA. ty; 

C A P. XXliL 
^ De Cenuum dolore* s 

COXIS proxiina gcnua funt . in quibus 
ipfis iioonunquani dolor cffc confuc- 
rit . In iifdcm autcm cataplafmatis cucur- 
>itu/i/quc prafidium cft : ficnt ctiam , cum 
a bumcris , aliifvc commifliiris dolor ali- 
uis cxortus cft. Equitart ci, cui gcnua do- 240,7. 
:nt , inimiciflimum omoium |ft . Omncs 
utcro cjufmodi dolorcs, ubi invctcravcrunt , 
iz citra uftionem fininntur . 

C A P. XXIV. 
)9 Manuum &fedwfn arfhulorumque viiiis . m 

r N manibus pcdibufqnc articulorum vi- 
L tia ftcqucntiora iongioraquc funt . Qu« 
n podagricis cbiragricitvc cflc confuerunt , 
:a raro vci i caftratos , vcl c pucros. ante 
xsmimc coitum , vcl j muiicrcs, nifi quibus 
nenftnia fupprcffii funt, tcnrant. 

L7bi rcn6'rc cccpcrunt , i fanguis mitte» 
us cft • id cnim intcr initia ftatim fii- 
ium , faspe annuam , noonunquam pcrpe- 
ttftm valctudincm bon^m pr«ftat . Quidaan 
tiam , cum afinino lade poto ez toto fc 
luiflcnt , in ^rpctuum hoc malum evafe* 
u0t« Quidam, cum toto anno a vino, mul^ 
D , vencre fibi tcmpcraflent , fecuritatcm 
otius vit2 confccuti funt . idque utique 
oft primum dolorcm fervandum cft , . etiam» 
i qoievit . Quod fi jam confuctudo ejus 
aAa eft , potcft quidcm aliquis efle fe> 

cnrior 

z MMrceU.JeMed.c.XXXir. a CmLAurei. 
Vard.Paff. F.%. TruU.XI. X. Ar^.deMerlt. Diut. 
r/.ia, b ^/^jfr.vi.aS. c Afhk^i.^o. A,Aph. -' 
fi.zp. -t Qhe/kemiy^i'df Arttfit.pag.A^9* 
pp. yNillis eap. 1/^de ArtBrit. 



\ 



tiZ A. CORN: CBLSt U4 

d:rior his temporibus , quibus dolor fe r^ 
mific : majorem vero curam adfaibere debea 

Tom.IL iii , quibus id revertitur • quod fere / kr 

}]|28. autuinnove 6tn Tolet* 

Cum Vero dolor non ur^ct , mane gelai 
dfbet ; deijode ferri , aut inatnbalatioDek 
fe dimovere ^ & ^ d poda^ra eft > iaterpofa 
temporibus exiguis , invicem modo fedoe, 
modo ingredi ; tum f antequain cikDn o 
piat , ^fine ^lneo , loco calido Icttiter o^ 
cari t iTndare ^ perfiindi aqua egelida : ddii 
cibum fumere ex mcdia matcria » f inff 
pofitis rebus urinam moventibus , quotidfc 
pleniorefti evomere* 

Ubi dolor vehemens ui^et f intereil , fo 
tumore is fit^ an tumor cnm CMloref zntt 
mor iam etiam obcalucrit. Najd^^to^ 
nuliut eft f calidis fbmenttt onus eft . I 

Siam ittarinam f vel oiuriam auxam fsf> 
cere oportet ^ dtinde ia pclvem covi^' ^ 
&, , cum jam homopati poteft ^po^f 
inittere (iiperque pallam dare , i ^ 
mento tegere ; paulatim deisdr /iaoJ&- 
brum ipfum et eadem aqua \«iiw ^* 
dere , ne calor intuf deftituac \ ^ ^M^ ^^ 
iioAu cataplafmata / cale£u:ieatuL'^Sifi^ 
re , maxinieque hibifci f rtdiccoi eiiVA 
coAam » Si vero tumor calorque Ay^ 
raque funt refriperantia 1 re^^ac ^^^.^ 
quam ; (ri|idiilima articali contiiieatiii;^)^ 
neaue quotidie , neque diu fiat ^ nt^ 
indurefcant . Imponendum vero cft ^^ 

Elafma 1 quod refrigeret : ueqne taaea '^ 
oc iplb diu permanendnm ; fcd ad ea vaxi- 

e Afk VI. $(• f Qptifmf qmsmsumf^ 
f($0fi. f Are$mutUCmMt.Dim.ILt%^jifi^ 



» 



\ 



andiini ^ qus fic ftprifliUBt , nt cnx)l. 

Ss maior dt dolor ^ fay^imis corticcs ia 
rino coqQendi, mirceadique cum ceratofnot, 
luod' ex rofa &Aum fit : Tel c^rs & adipis 
Qillm taotundem uoa Jiquandun « deiiMe 
115 viouro mifcend^]», atque ubi , quod ex 
o iinpofituni eft , incaluit , detntMidum , 
c fabiiMk aUud inipooendum eft . 

Si vero tumores etiam obcaluerunt, Scdth 
mt »* levat fpongia impofita ^ ^uac fttbindc 
r oleo, vd aceto,, vel aqua frigida cxjmi» 
%itvi; aut pari poriioDe inter fe mifia^pixt 
era , alomen . Sunt ctiam plura id^nca 
nanibus pedibufqnc b malagmata . QModfi 159,1$« 
lihil fttperimponi dolor patitur , ijl , quol 
jne tumorc cff , fovcrc oportet fpoogia , 
qus in aquam calidam demittatur , 10 qos 
vcl papaveris. eofttt , vel CHCUffleris filvcr 
(Iris radix decoda fit ; tum induccre ani- 
cuils crocuin cum fucco papaveris & ovilio 

At 6 tumot eft $ fiiveri quidcm debfC 
ftqua ^lida , in qua kq.tilcus , aliavc es 
rcpriiDetttibtts verbena decoAa fit : induct 
vero mcdicamcntUB^ cx nucibus amaris cum 
aceto tritis i aut cx cerulfa f cui cootf»- 
tm bethm miiralis fuccus fit adicAus « La^ 
pis ^4p > qui camcm edit , qucm r4|Nc«fi- 
^ Gmci vocant , cxcifiis fic , ut pedes ca« 

5iar, demiflbs eos, aim 4alcnt, retcnto(quc 
>i levtre confuevit. £x quo in Aifo i icpttl* 
cfara facittnt . £t la^i Afio i $ratia eft ad 
ittv^dum^ 

^ ^ Ubi_ 

h Nwd/. MfM/pf. JeS. JlU^l^. rip; to. xi. 
S'm5.L«ffy.#.XLJ.C0mp.lj8.ifp. i I^lijf^HM, 
XXXyi. ij^ \ pim, loig tiu Ofi^ Sjfnff. 






\ 



1 



240 A.^ CORlf. CELSl Uk^ 

Ubi doior & inflaininatio Ce rei&ifietttt 
( quod intra dies / triginta 6t, nifi vitn 
hominis acceflit ) modicis exercitatunikB 
abftincntia , unAionibus itfnibiis tstoiduid 
fic , ut etiam cum acopo, vei liquido cau 
cyprino articuli perfricentuf • Equitaie p 
*i?9 9^ dagricis quoque auenum eft. , 

Quibus vero articuiorum dolor ccrtts tn ' 
poribiis revertitur , hot ante fk eadofo i 
Au cavere opartet , ne tntirilis OMtmij 
icorpori fiiperfit : & crebriore v«fluta» i 
fi quis CK corppre metus eft , rei mM 4 
^one uti , vet lade purgari . Qood En^ 
ftratus in podagricis m expulit : oe in ofc 
rioret partes faAus curfus pedes repltu.f 
cum evidens fit omni Miq|atfone noo it 
periora tantummodo , fed titum infedoraft 
inaniri. 

C A P. XXV. 

J}0 RefiSitte cvnvaUffinrimm m mtdt* 

EX quocuoque autem morbo fif^ 
valefcit , fi tarde confimar, n& 
lare prima luce debet ; nihiIo«Mtt V 
fto conquiefcere ; circa terriam \m« ^ *S 
niter unftis manibus corpus pcTtaV^* 
Deinde deleAationis caufa , quantunf^» 
ambulare, circumcifa omni negotioft ifif* 
ne. Tum geftari diu ! multa fricntiotf *i; 
loca, calum , cibos fospe mutare . OvV-p 
duo quatriduove vinum oibit, uno antcdi* 
altero diie interponere aquam • Pcr hcc coi 
fiet , ne in vitia tabem inierentia iocidart 
& ut jnature viret fuat re^ipiat • Ohb 

vcio 

' 1 Alu quadraginra , J^k vi. 4p. m Li^o 
. $10 de Podagra fcripfit . Gmlims AitrfL t^ 



fMf.m.i. M E D I C I N A. > t^t 

vere tt, toto cotmhterit , pericuiofe irits 

K' itts fubito mvtabit , & inordinatc aget . 
ttlatitn cigo debebit , omiflis his tegibtis , 
eo traoire , ut arbttrio fuo TiTat . 




LIBER QUINTUS. 

IX{ de bis mtHs corporis, mir 
bns vi6fais ratio maxime ftib- j,2p.- 
venit • nunc tranfeuadom eft ad 
eam medicine ^rtero, quas ma- 
gis medicamentis pugnat . His 
multum antiqni authores tribuerunt , & Cra- 
fiftratus , & hi qui fe ifjLirp^uxig nominave- 
runt ; prkcipue tameh Herophilus , dedu- 
6iique ab illo viri ; adeo ut nullum morbi 
geniis fine his curarent . Multaque etiam / 

de facaitatibus medicamentorum memorie 
prodiderunr , qualia funt vel Zenonis , vel 
Andrew , vel Apollonii , qui Mus cognomi- 
oarus eft . Horum autem ufum ex magna 
parre Afclepiades non fine caufa fufhilit; oc, 2^,7^ 
:um omnia fere medicamenra (lomaChUm 85,7. 
Ixdant , matique fucci fint, ad ipfius vidus 8/^2$. 
rationem potiua omnenfi curam fuaii^ tranf- 
tulit . Verum , ut illud in plerifque mor» 
bis utilius eft , flc* roulta admodum corpori« 
bus noftris incidere confuenint , qu£ finc 
medicamentis ad fanitatem pervenire non 
poffiiikt . Illud aote omnia fcire conveiiit j 
Quoki omnes medieinas partes ita connexs 
funt , a nt tit toto feparari non pofltnt s fed^ab ' 

Q eo 



^41 ' A. CORN. CELSI Ut. %. 

eo iK>iDeii trahtnt , a quo plurimum petiiot. 
Ergo ut ill* i qu« n&M curat ^ .aliquudo 
mcdicamcntum adhibct ; fia illa , qiw prc- 
cipuc mtdicamcntis pugnat , adhil>cre etiaff 
rationcm viaus dcbct ; qu« multum Mdmo- 
dum in omnibus malis corporis proficit . ScJ 
cum omnia mcdicarocnta proprias faculta- 
rcs habcant , ac fepc fimplicia opitaieotur, 
fatpc mifta ; non alicnumi vidctur antc pro- 
poncre & nomina , & virc$ , & mfihinst 
corum : quo minor. ipfam curationem exfc- 
qucntibus mora fit^ 

C A f>. I. 

De fimfUcibus facuhatibus qumrmmctmque 

rerum , ex quibus medicameHta ftms .• 

C frimo de his^ qum Ssngminem 

fupprimunt. 

SANGUINEM fupprimunt ^ m- 
mcntum futorium , quodGracci X«ixaB»>»« 
appcllant, chaicitis, acaciit, & et aj»^ 
cium , thus^ aloc^ cummi , pluinto^ 
buftum , poirum , hcrba fanguifi^y ^ 
apj,ai* vcl cimolia vcl figularis , mify , ^r"?**^* 

vinum * acctum , alumca, mcIinuia>Kp^**> 
ma t & fcrri & «ris ; atque hu ju5 qj»?t 
dus fpccics funt , alia tantum seris , a\a tor 
bri «ris . 

C A P. II. 

Qute vulnut glutinent • 

LUTINANT vulnus , mynto» 

_ thus , gummi , prxcipucque acantt 

num , pfyllium , tragacautba , catrdai»- 

mum, 

t Et utriufquc fcrri iegendumdicif Rttbt^it 
pag. ipj. 



G 



C^iMA^i' MEDIClNA, i4} 

inum , bulbi , lini fcmen , nafturtium , ovi 
album , glutcn , ichthyocolla , vitis alba , 
coatufs cum tcftis fuis Cochlcac , mel co- 
ftum , fpongia vcl cx aqua frigida , vcl cx ip^^i^ 
S vino f vcl cx accto cxprcifa : cx iifdem lana 
/uccida , fi lcvis plaga cft : ctiam d iranca .^ 
Rcprimunt) alumctt&fciflilc, quod <rXw 
vocatur , & liquidum ^ mclinum , auripk[- 
mcntum ^ crugo^ chalcitis^ attamentum Ux^ 

torium • ^ ^ 

CAP. 111. 

^a concoquant , <&* mveant pus. 

CONCOQUUNT & movcnt pus , 
nardum ^ myrrha i coftus 4 balfimum , 
galbanum , ptopolis ^ Jlyrat , thuris & iuU* 
go &c cortex , bitumen ^ pix i fulphur j refr 
na, fevttm, adcps^ olcum. 

CAR tV. 
Qtue aperianf vutnefa . d 

ULNEKA apcriunt tanquam ora 

in Corporibus ^ quod ava^ofjLSv Grcce 

dicitur , cinnamomum , balfamum i pana- 

S ces i juncu$ quadratus ^ pulcgium , ftos albe 

viobe 9 bdcUium ^ galbanum 5 refina tcrcbiot 

thina & pinea « propoli^ , oleum Vctus^ pir 

icr, pyrethrum, chama^pitys, uva tanHinili 

iilphur^ alumen, tutoBlcnien. 

^^ C A R V- 

i^a purgenti 

PU & G A N T ^ «rugo i iuripigmenttnd f 
quod a^0inh t Graecis nominatut ( huic 

Q 1 autem 

a Pemn. iat. c. 58. 

a Onbaf^Synopf.lLi^24£^f4 



m 



V 



M 



,44 A. CORN. CELSI US.^. 

ftutem & fandarachs in omnia eadem vis; 
fed validius eft ) fquan^a xris, pumex^ im» 
balfamum , (lyrax, thus, thuris cortex, re- 
fina , & pinea , & terebinthina liquida^ o- 
nanthe , lacerti (lercus , fanguis columbs, 
& palumbi , & hirundinis , ammoniacuB), 
bdellium ( quod in omnia idem , quod aoh 
nioniacum , poteft s fed hoc valentius eft) 
abrotonum , ficus arida , coccum GaidiDnif 
4 fcobis eboris ^ omphacium , radicuIa»cQi'i 
gulum » fed maxime leporinum ( cui eadem , 
qus ca^teris coagulis , £icultas , fed utiqnc 
validior eft ) fel tauriuum , vitellus crudus, 
cornu cervitium , gluten , mel crudum, mh 
fy , cbaicitis , crocum , uva taminia » fpmi t 
argenti , gaila, ibuamsi asris, Upis lia;mati' 
tes , minium, coftum» fulpbur , pix crudai 
fevum , adeps , oleum , ruxskt pQtxum, lcf* 
ticula, ervum. J 

. C A P. V L 
^a rodant. 

ODUNT y alumea liquitei £<< 

nwgis rotundum , srugo , Aate > 

mify , (quama xris , fed ma^is niHa^e^l 
combttfium , fandaracha , miaiim bn^ 
cum, cafia , balfamum, myrrha» thiimctf^ 
tex, gaibanum, refina terebintbina liq^) 
piper utrunque , fed Fotundum magis y cu- 
damomum , auripi^mentum , calr , nitmi )* 
& fpuma ejus , apii femen , narciifi ntdix > 
omphacium , atcyonium , oleum cx anuts 
pucibus , allium , mel crudum , vinnm , Icb- 
tifcus , fquama ferri , fel taurinum , la»' 

moneai 
a CafaHbonmsmlCs^flia.inr^frMmffsf.^^ 



R 



C^.y.8. MEOtCINA. t4f 

mottea, uvataminia» cinnamoinuni^ftyraxf 
nits femcn , rcfina , narclfli femcn , fal , 
nuccs amars, ut olcuin carum, atramcQtum. 
futorium, chryfocolla, concharum dnis^ 

1 C A P. Vll. 

Qu^ exedant coffpus i 

EDUNT corpus , acacise fuccus ^ 
ebenus , asrugo , fquama sris , chryfo-» 



Aucas marins , quac 7i3-upu«M^ a Grscis no- 

minatur , fcl , thuris fuligo , fpodium , len- 

ticula , ttiet , oleae folia , matrubiuM , lapis 

basmatites, & a Phrygius, & Afius, & fciA 

o filis, mify, vinum^ acetum* 

C A P. VIII. 

^M adurant. a 

ADUftUNT , auripigtnentum ^ atr»> 
mentum futorium , chalcitis , mify , 
aBrugo , calx , charta combufta , fal , fqua^ 
ma aris 5 fex combufta , myrrha , ftercus & 
lacerti, & columbs, & palumbi , & hirun* 
dinis, piper^ coccum Gnidium, ailium , di« 

^ phn^ci 9 Iac utrunque ( quod proxidio ca« 
pite fupra coroprehenfum eft ) veratrum & 
«Ibum & nigrum , cantharides ^ coraUium« 
pyrethrum , thus , falamandra^ eruca , fan* 

i daracha, uva taminia , chryfocolla^ ochra, 

a Plsn.n.ft.XXXin.\9. 
a Ofibaf.Sjfnoff.lh^%. 



c 



^^ A. CORN. CELSI li&^. 

alumcn fciffilc, ovillum ftcrcus, ananthc. 

C A P. IX. 
D}f^ Cfttfi^s ulceribus inducant, 

EADEM fcrc cruftas ulccribus tan- i 
quam ignc aduftis inducunt , fcd prxch 
puc chalcitis , utique fi coaa cft , flos awns, 
xrugo , auripigmcntum , mify , « i<J q» 
quc magis coAum t 

C A P. X. 
pi#<f crufias ulceribus refolvant^ 

R U S T A S vcro has rcfolvit , farioa 
^ triticca cum ruta , vcl porro , aut leo- 
ticula, cui mdlis aiiquid adjcaum cft, e 

C A P. XI. 

Qua difcutiant ea , qu^ in ahqua 
parte corporis coierunt^ 

AD difcuticnda vcro ca , qux ia fl^«^ 
poris partc aliqua coicrunt , nuri» 
poffunt , abrotonum , hclcnium » aau»»/ 
alba viola , mel , lilium , fanfocfff, ^ 
rus, lac, fertula campana , fcrflrfto^ca- 
prcftus , ccdrus , iris, vipla pui?»^.^«-^^ 
ciffus , rofa , ctocum , prafium , )os«36 5fft- 
dratus , nardum , cinnamomum , ca£ft^«»' 
moniacum, cera, refina, uva tanwm», V* 
ma argcnti , ftyrax , ficus arida , tragfX^ 
nus, lini & narcifli fcmcn , buumca,»-'' 
des cx gymnafio , pyritcs lapis , aat ^ 
laris , crudus viccllus , amat« nuccs , ^ 
phur« 



c A p. X I r. 

i^ ev9cent^ & educant. 

EVOCAT jk «ducit , ladanum , alu- 
mcn rotundum , hcbcnui , lini fcmcn , 
omphacium , fcl , chalcitis y bdcllium , rc- 
fina tcrcbinthiha 8c pinca , propoiis , ficus 
arida dccoda ^ ftcrcus coiumbs , pumeac, ia*- 
i-iaa lolii , groffi in aqua co6li , clatcrium ^ 
to lauri baccs, nitrum, lal. 

c A P; XIII. 

Qua exafperats isvent. 

LjE V A N T id , quod cxafpcratura cft , 
fpodium , hcbcnus , gumtoi y ovi al- 
bum, lac, tragacanthum . 

C A P. XIV. 
S^^ camem nutrianty ^ ulcus itnpUant. 

to f^ ARNEM alunt , & ulcus implcnt , 

V^ refina jpinca, ochra a. Atticc^ mci,aftc.-^2$;,27. 
riace, ccra, butyrum. 

C A P. XV. 
^ Dua malliant^ 

MOLLIUNT, aes combuftum , ter- 
raEretria, nitrum, papavcris lachry* 
m^^ , ammontacum , 'bdcllium , ceraa, f«. 
vura , adeps, okum, ficus arida, fefamilt», 
•o fcrtula ^ampana , narrciflt & radix & fcokHii' 
rofai ib4ia , coagutimi', viteltus crudus ,' a*- 
mara^ nuces^ meduHa amnis , ftimmi , pix, 
cochlca coAa:, -ddMr«-ffimen f ptumbi re* 
mmcntum ., ritiium' /UKu^ *Graeci v«<^itf7,i7. 

Q 4 cant,, 

( a Gansetu Defin..Medic. V. HXfet. 



t48 A. CORN. GELSl Jtf*.j. 

cant , panaces , csCtdamomutn , galbanum , n* 
fina , uva taminia , (tyrax, iri» , balfajnunij Ibr* 
dcs cx gymnafio , fulphur , butyrum , mu . 

C A P. XVI. 
J^a ctaem purgtnt . 

CUTEM purgat md , fcd magii , i 
tft cum galla , vcl crro , vd knticu- 
]a , vci marrubio , vcl iridc ^ vd nttt , vi 
nitro , vci «ruginc . « 

C A P. XVII. 

Df miftmis fimplkmm mmmi ^ dt 

rasiome pondermm • 



£ 



XPOSITIS fimplicibus fiiCQltau- r 
bus , diccndum cft , qucmadmodum ini- 
fccantur , quaeque cx his fiadr . Mifcenm 
autcm varic , ncque hujus ul/us modus cft, 
cuiii ct fimilibus aiia dcmantac y al\a adi^ 
ciantur ; iifilcmquc fcrvatis , pondenim »» 
tio mutetur . Itaquc , cum fiicultatiiB «• 
tcria non ita multiplez fit , inmiiDenitfir 
mifturarum gcncra funt ; quc conynA»' 
di fi poflcnt , tamen cifct fupcnw"» • 
Nam & iidem efTeAus intra fsaa&^tmf^^ 
fitioncs funt , & mutarc cas cuiVte)^ 
gnitis ftcultatibus, £iciic cft • Ita(p«^ 
tcotus his ero , quas accepi vcJut n*^ 
mas . In hoc autem volumiac cas op 
cabo , quc vcl dcffiderari in prioribot p- ? 
tucnint ; vel ad eas ciiratioues pertiflcit) 
quas protinus hic comprcbcodam fic , ut ti* 
men , qus macis commuiiia funt » fimul JW' 
T9m.Jl. gam. Si 4^ fiKgnlii» v<l ftiftA y i iiftt c» 



Gar/. 17- MEDICINA. «49 

tnodata fmit « in i|>fon]m locum difitram . 

Sed & mnte fcin toIo , in uncia pondut 
denarforum feptem eife • Unius deinde de* 
narii pondnsdividi a me in fcx partes, id 
eft fextantet « , ut idem in feztante denarii 
habeam , qnod Graeci habcnt in eo , quem 
^xA i appeliant • Is ad noftra pondera € 
reiatus paulo plus dimidio fcrupuio &cit. 
a. J^mJ d Mai^gmsy & EmpUflrumy & 

Paftillus interfi differant. 

Maltgmata vcro , ttque cmplaftra , pa* 

flilliquc, quos TfkXiinm Gr«ci vocant , cum 

plnfima eadem habcant ; diffemnt ca, quod 

maiagmata maxime cx floribus eorumque 

eriam furculis , emplaftra paftilliqttc ipagis 

ex quibttidam .metallicis fiunt. Deindc ma* 

lagmata contuifa abunde moliefeunt : nai^ 

fuper intcgram cutem iniiciuntur : laborio* 

fe vero cooteruntttr ca , cx quibus empla» 

» ftra paftiUique fiunt ; ne lasdant vulnera , 

cum impofita func • Inter emplaftmm au* 

rem & paftiiiom hoc intcreft, quod em- 

phiflnim utiquc liquati aliquid accipic : in 

paftiiio tantum arida medicamenta aliquo 

[ humore iunguntur . Tum emplaftrum hoc 

modo fit • Arida medicamenta per fe terun* 

tur : deinde miftis his inftillatur aut ace» 

tum , aut fi quis alius non pinguis humot 

acceflimis eft ; & ea rurfus ex eo teruntur . 

o Ea vero , quae iiquari pofliint , ad ignem fi* 

moi liquantur ; & fi quid olei milSeri dt» 

bet , tum infiiiiditur • Interdum ctiam ari* 

dum aliquod ex oleo prius co^uitttr . Ubi 

fiiAa fimt > qus fcparat^m ficn dcbucrunty 

io 

a RAcd. d9 Pi^ukrii. pag. %4^i b IdimiUdam.. 
p.tj. c Idemiiidempag.ii^ d Kiinef,Variafn 
Le9,n^S,pag.iSp. 



H 



tfo A. CORN. CELSI Lib.s. 

in imum omnia mifceimir . At -paAilli hx 
ratio eft . Arida medicamcata contrita hn- 
more non pingui^ ut vino vei aceco, cogiB. 
tur , & rurfus coafta , inarefcunc : atq iie , 
nbi utendum eft ^ ejufdem generis humonr 
rfiittuntur . Tum emplaftrum impoixitur , p». 
ftiilus illinitur , aut alicui ttoiliori , autO' 
rato mifcetur. 

C A P. XVIIL 

De Malagmatis. a * 

I. Malagma adverfus calidai f^mgfai. 
~ I S cognitis , primum malagmata fulH 
iiciam ; quae tere non (unt.ieirigeras- 
di , (ed cale£siciendi caufa reperta . £ft ti-^ 
men , quod refrigerare poteft/; ad calidas 
podagras aptum , Habet gallde & immama 
& alterius , coriandri femiois , cicutas , Ii' 
chrymss arid« , gummi , fingulorum pleniM 
acetabulum , cerati eloti , Quod TnrXip<0»» 
Grsci vocant / felibram . Reliqua ftfir th 
iefaciunt . Sed quasdam digerunt raateW/ 
26j,2o. quacdam extrahunt « que tvtrwatigni ^oe» 
tur: pleraque certis partibus memkMflac- 
commodata fuftt. \% 

2. Malagma ad materiam extrabeAi^- 

I materia extrahenda eft , uc in h^ 
pico , in lateris dotore « in indpede 
abfccffu , in fuppuratione quoqiic siedkhjo 
cri , aptum eft id , quod habet refinc aii' 
dae, nitri, ammoniaci-) gaibani, fingulonA 
P.*. ccr« P,» Aut in quo h« fiint : an* 
ginis rafae , thiiris , fiogulonua P.xi.*. aa- 

moniaci 
' H JEgmkd VIU i& Of^f. Sffwff. 



S 



Cap.iS. MEDICINA. »51 

moniaci falis P.vx.*. fquamas ssris , cere , 
finguioruin P.viii.*. refinac aridaB P.xii.*. 
aceci cyathus . Idem praBftat camini &rina 
cum ftruthio, & mcllc P.ii.*. 

j. Mahgma dd jnm dtltns. 

Si jectir dolet » id in quo tft balfaibt la- 

chrymar P.xii.*. cofti , cinnamotni ^ caflic 

corricis , myrrhas , croci , iunci rotundi , baU 

fami feminis » iridis illyrics 9 cardamomi, 

o amomi , nardi , fingulorum P.xvi.'^. Qui» 
bus adjicitur nardinum unguentum , do- 
nec cerati craifitudo fit • Et fai^us ouidem 
recentis ufus eft : fi vcro fervandum eft , re- 
finaB terebinthinaB P.xvi.*. ceras P.x.*. ex 

$ vino leni contunduntur , & cum eo mifeen-» 

tur, 

4. Maisgma mi Isenem» 

At , fi lienis torquet , glandis, quam f^^i^ j^^ 
pojSaXflcm Grasci vocant , cortex & nitrum ' 
%o paribus portionibus conrunduBtur , refper* 
gunturque aceto quam acerrimo : ubi cerati 
crafntudinem faabet , linteo , aate in aqua 
frigida madefaAo , inlinitur , & fic inpo* 
nitur , fupraque farina faordeacea injicimr: 
»5 fed manere ibi non amplius fex boris de* 
bet , ne lienem confumat : fatiuique eft id 
bis, aut ter fieri. 

5. Malagma commuae plunbur^ 
Commune autem & iocinori , & lieni , & 
}o abfce/fibus , & ftrumae , patotidibus , «rti* 
culis , calcibus quoque fuppUrantibus , aut 
aliter dolentibus , etiam concoAioni ven^ 
tris , Lyfias compofuit ex fais : opopanacis , 
galbani , tefinae , fingulorum P. ii. "^. anh 

monia* 



f5ft A. CORN. CELSI UB.^. 

snonia^i , bdeliii, ceras , fevi taurini ^ iriiijs 
aridas P. iiii.* cachryos acctabulo , piperis 
granis f quadraginta • quae contrita irinoun* 
guento temperantur. 

6. MdisgmM ud laterum Jolorem, 

Ad laterum autem dolores coinpofiri0 
eft a Apoilopbanis : in qua lunt rcQnm^ t^ 
rebinthinx ^ thuris fuliginis , fingulonuD 
P. iv*\ bdellii , ammoniaci , iridis : feri 
aut, vitulim , aut caprini a renibus, Tifci,n 
fingulorum P. iv.*. Haec autem omncm doio- 
rem levat , dura emollit , mediocritcr cak- 
facit . 

7. AJ idtm Anirte* 

Ad idem valet Andres quoque ma]^// 
ma , quod etiam refolvit, humorem odudt^ 
pus maturat , ubi id matunun tSk ^ cutcB 
mmpit , & ad cicatriccm perducit, * Prodd 
impofitum minutis majoribufquc abfcdt 
bus : item arttculis , & coxis , Se fedHiru 
dolentibus : item , fi quid in corpore co^ 
fum eft , rcficit : prscordia quoquc dm ^ 
inflata cmollit : ofla cxtrahit: aa oaak^ 
nioue valet , qus adjuvarc calor pael, li 
haoet ccne P.xi.*. vifci , fycaraiii ^ fBva ^) 
aiias fycomorum vocant , lachryifia ^ ^ 
gulorum P. I.*. pjperis & rotundi , i^^ 

ti , ammoniaci thymiamatis , bdellii , '^ 
is Illyric«,.cardamomi, xylobal£uni}t^ 
ris mafculi , mfnbx , refinc aridc 1 ^ ^* 

Slorum P. X.*. pyrethri , coccl Gnidtt) 
amae nitri j falis ammoniaci , radicis ^ 
ftolochix Creticc , cucumeris agrcftis ^ 
dicts f refinas tcrebiuthinas Uquidas ^ fi^ 

lOTHDI 

t RioJmi Je PonJmkp. t6. a Oriiaf.Sr 
nopf. III. C<gL Amwl. Acmt. M II. 24. diciturV^ 
lyarchion Marcfl. dc Mfdicc. xx. ^/«r-FiM' 



- N 



Caf.iS. MEDI.CINA* ajj 

lonim P. XK. *. quibus adjicitur ungucnti 
irini j quantum fatis eft ad ea mollienda , 
atque cogenda. • 

8. fAaUgmata ad nf^lvfnda^ ^ adfiriOa 
5 fwn^ & mollienda^ qma thna funt ; 

& digiunda^ qma coetmr. 
Predpuum vero cft ad rcfolvenda , quae 
adftrifta funt , moUienda , qu« dura funt, 
digerenda , qu« coeunt , id , quod ad Po- 
o lyarchum authorcm rcfertur . Habet junci 
quadrati , cardamomi , iburis fiiliginis , a- 
momi , cera , refinte liquid« , pares portio- 

p. Aiitid malagma ad eadem . 

S Aliud ad eadcm Nilei : crocomagmatis , 

qaod quafi recrcmentum ejus eft, P. iv. *, 

ammoniaci tbymiamatis , ceras , fingulorum 

p, XXX.*. ex quibus duo priora ex aceto tfc- 

runtur , cera cum rofa Jiquatur , Sc tum o- 

lo mnia junguntur. 

20. Malagma MafM ad molliendum . 

Proprie ctiam dura moUit id , quod Mo- 

fchi efle dicitur . Habet galbani unciam , 

thuris fiiiiginis P. 211.*. cerae , ammoniaci 

15 thymiamatis trientes t , pici^ aridx P. 11.*. 

aceti heminas tres • 

II. Matagma Medi ad digerenda.j qaa eoeune. 

^ Fertur etiam ad digcrcnda , qus coeunt , 

iiib authore Medo: quod habet ctxx P.iiiA 

o panacis P.*. femis, fquamx «ris , aluminis 

rotundi , item fciftilis , fiogulorum P. i.*. 

\ plumbi combufti P. i.*. & fcmis* 

^ lt« Malagma Panthemi ad eadem. 

Ad cadem Panthemus utcbatur , calcis • 

^ 4 Uoditts de Pwlefih^fag^ i%. 

1 



t54 A. CORN. CELSI Ukp 

P.* fcrais t finapis contriti , iteni fiaeni gii. 
ci , aluminifi , unguiorum P«i.*. Ccvi bubiii 

P.ii.*. & fcmis. 

tj. Malagms ad firmmas * 

Ad flctimani multa maia^ata iiiTeaio. 

Crcdo autcm , quo |>cius id maluin cll , 

minufquc ^Eicile difcutitur , co plura ci 

tcntata ; qwc in pcrfonifi varic refpoiu^ 

mnt . Andrcas author cft , ut hacc mifccift- 

tur : urticas fcminis P.i.*. pipcris rotundi.f: 

bdcllii ) galbani , ammoniaci thjrmiajiiatis, 

rcfinos aridis , fingulorum P. iv. \ refiot 

liquidas , ccrae , pyrcthri , pipcris longi : li- 

^ Aucae marinaB femtnis , fuiphuris ignem m 

experti , quod i-Mvftf vocatur , pares porn 

tiones. 

14. Alit$d Mie^nisad idnrn . 

Hoc autem Miconis c cft : fecis an^ 
aceci , fpums nitri , falis ammoniaci , b^ 
pis , cardaraomi , radicis cacomeris Bn^ ^ 
ftris , rcfinx, fingulorum P.iv.*. Qur/ri> 
ni vino contunduntur. 

I ^. Aiimd Malagma ad idem m^»- 

Expeditius ad idcm fit, quod habtt vilci % 
fclini ftcrcoris , rcfiaaQ, fulphuri»\gim ^^ ^^ 
cxperti parcs portioncs . Et in 4p»At4- 

fhnrisP.i.*. lapidis, quem pyritea VQC»l, 
. IV. *; cumini f acctabulum . Itcm imi» ^ 
eft. lapidis eiuldcm pan una , fulphuiis ^ 
partes, rcfinae terebinthinac partes tres. K 
l(S. Malagma ad firumamy & fbj/mata, 
Arabis autem cuiufdam eft ad ftruman , 
& orientia tubcrcula , quae ftyudtne vocantar , 
quod haec digcrit . Habet myrrhs^ falis tn* 



monia- 



C Plin. H. N. XX. 2i. Miaionis , uU a& 
Mycconis, meminit. \ Ja^RhQdhu d$ Pmdt 
fib.p.i^. 



O/. i8. MEDICINA. ijj 

moniaci, tburis, refinaB & iiqoidac & arids, 
crocoma^matis , cerx , fingulonmi P. i . *. 
llipidis cjus, qucm nyurtw yocant, P. iv. ♦. 
quibus quidam adjiciunt fulphuris P. ii.*. 
xj^ NUUgmM dd fimmam^ & imiera^ & 

Cft eti4m profickns in flruma ; & in^ hit 
tuberibus j quae difficultcr concoquuntor; & 
in his , quas na^aiih vocantur , quod cx 
his conftat : fulphuris IV li. *> nitri P. iv« 
*. myrrhs P.vi.*. fiiliginis thuris P.* femis, 
falis ammoniaci P.iii.^.cers P.i**. 

18. Ma/agnta Ptotarcbi ad parotidas^ 

^ favumj & maU ulcvra. 
Protarchus autem ad TTtfpttriJiee^ atque tu* 
bercula , qu2 fAixixneiJ^ , id cfl favi , vel 
^ufAaioc nominantur , item mala ukera , pu* 
miels , re&nsB pineas liquidc , thuris fuligi- 
nis, fpumflBnitri, iridis, fingulorum P. vi 1 1. 
♦. cum ccnc P. ix. ♦. mifcebat , hi/^ue oiei 
cyarhuffl & dimidium adjiciebat. 

19. MaUgma adimfus panum , & 

phpnata. 
Kt adverfus panum , tum primum orien« 
tcm, quod ^iJyt^xw Graeci vocant, & omne 
tuberculum , quod f^iut. nominatur , mifcer 
tur ochra, qu« Attice nominatur, cura dua^^A^ ^i 
bus partibus fimite , hifque , dum contun* 
duntur , fubinde mel inftillatur , doncc ma* 
iagmatis craflitudo fit « . 

ao. MaUgma ddvtrfus phymata . 
^Difcutit etiam onme tuberculum | quod 
fo^ vocatur , id , quod habet calcis , fpu^ 
mae nitri ^ piperis rotundi , fmgulofum P« 



t ♦ 
4« « 



2^6 A. CORN. CELSI Ui, s^ 

X.*. g&Ibani P. ii.*. falis P. iv.*. qus c«o 

piuntur cerato cz rofa fa^ • 
a I .MaUgma ad fupprinumdU omme^ ^m^d mtf^aik 
Supprimit auoque omne , quod abfeedst, 



omnia abfcedentia digerit murejc comlb- 
ftus , & bene contrittts » aceto fubindc a^- 
jefta. 

aa. Malagma ad fmgmnm Jfafprifmmdi 
At , fi plus fatis fangais fttbit y rcde im- 
ponitur , qiiod advetfus phymata quoque pot- 
eft . ConflAt es his : bdeliii , ftyracis , ao- 
moniaci , galbani » refinas & aricfae & iiqoidi i^ 
pineae; item ex ientifci » tbiiris, iricfis , fe- 
gulorum P. II.*. 

t}. Malagma ad carcifnmMta 6^ fi^nttt 

Uniioda. 

Carcinomata vero & phymaita oomaoi» 
his leniuntur : gaibani , vifci , aaMtf' 
ci , refinjD terebinthinx finguloiw//*^ 
fevi taurini P. *. femis , fccir aabtiBz 
auam maxima portione , <kim id fifi^ ftoa 
mciaty quara elTe malagma opon^. M 

t4. Mmlagma ad fdcifm comtvfam^ f/#^fw\«Hmi. 

Quod fi, facie cohtufii livor fubdWRAK 
eft , haec compofitio no^ & die iinpQfin 
tollit . Ariftolochia! , thapfisB » fingaknia , 
P. II.*. bdeliii, ftyracis, ammoniaci th;ai^}(| 
matis , gaibani , refine aridss , & cx lea^ 
fco liquidac, thuris mafcuii, iridis Illyrics» 
cers , fingulorum P; iv. \ Eidem &ba qs^ 
que impofita proficit. 



Gap.i8. T«E-IM.CINA. 157 

95. Malagmsta .am^fJUgriTcei ad aperkndum * 
Sunt etiam quaKtatn malaginata > qus 
Aw;afjuirtxi Qrxci vocant , quoaiam apc- 
xkndi vini babent . Quale eft , quod ex hjs 
; conflat : pipeds.Iongi , fpt^ms nitri, fingu- 
lorom P^ii. ** eryfimi P.iv.*. quae eum mc!- 
ie mifcentur • Idoneaquc etiam flrams ape- 
riendas funt * Eius generis , vehementiufque 
ex his cfl, quod iiabet calcis P. xv. *. pipe- 
ris grana fex, nitri, cerx, fingulotum Pjc.*. 282. 
mellis P. III. *. olci heminam. 

26. Micoms Malagnuij ad refolvendum 
apenetiditmqi$e ac pmgandutn . 
Miconis qi^oque eft , quod refoivit , apc- 
riTyapurgat:. Hsbet aicyonium , fulphur , 
nitrum , pumiccm , . pari pondere ; quibus 
tanuim picis , St.cenc adjicitur , ut fiat ce* 
rati cf afl^tudo . . 

»7- MalagKna dd offa & nervos. 
> Ad ofTa aurem' Ariftc^enis , fit ex his : 
/iiiphiirfs P. I. '^. refins terebinthiod; , nitri 
/pumat , & ex fcij/a partis interioris , plum- 
bi e/ori, fingulorum P. 11. * thuris fuliginis 
P. VIII. *. ficus aridac quam pinguififima^ , 
fevi taurtni , fingulorum P. viii. *. cer» 
P.xii. *. iridis MAcedoniae P. vi. * /efami 
friAi acetabulum . maximeque nervis & z> 
ticulis nulagma koc convenit. 

«8. Malagma EuthycUi ad articu/osj & 

ad tfnmmn dolorem . 

E«hyclei quod eft, & ad articuios, & ad 

ofxmcm dolorem , & ad vefics , & ad recen- 

ti cicatrice contradlos articulos , quas wyxi- 

Xjkc GtxQi teaiiiut i :^tivenieiis^ habet^ fu* 

' ' R ligi* 



1° 



158 A. CORN. CELSl U^.%. 

liginis churis acetabulum , refinaB tantua. 
dem , galbini fine fucculis fefcunciam , am- 
moniaci , W^Hii $ fingulonim P.*. cen P.» 
femis . Aliud item fit , quod kabet iridis , 
ammoniaci , galbani ^ nitri ^ fingulonm 
P. XIV. *. refime liquidic P. yi. *. cen 

P. XVI. *• 

ip. MdUgmM Sofagw^ ad Jotorei mrtinthrmm. 

Ad doiores articulorum Sofagorae : ploD- 
bi combufti ^ papaveris lachr^c , cortkisj 
hyofcyami, ftyracis, peucedani » (cvi ^ lefi- 
nx^ cevx par pondus« 

[o. Chryfiffi MMlMgmd^ ad sdtm valems» 

"ft & Chryfippi : re&ue liquidjc , iaoda- 
rachx , piperis ^ fingulorum P.xii.*. qtiihun 
cers paululum adjicicur. 
31. CtifipbfmHs Malagwta ad kUm judami , ^ 

ad parotidaff & phfmata^ f^ fltmmmm, 

Ctefiphontis r cera^ Crecics ^ rcfiox tat^ 
Tum.l/. binthinx , nitri quam hiberrioai ^ fiiydb-ji 
2}5,a4. rum P. ^. Ccjms , olei cyathi tres . SalJi 
nitrum ante per triduum » inftilljfa sftf, 
teritur , 6l cnm fextario eius iaacBor^ 
doaec omnis humor confumatuf- MA ve« 
ro ea tompofitio etiam ad patOKdbEi ^ (b<f* ^5 
mata , ftrumam » omoemque coitBA VsoBkO' 
ris emolliendum. 

}1. Malagma ad arficmUf» 

Ad articuios , fici quoque aridsB pasctfii 
nepeta! raiftam ; vel uvam taminiam fiDe &« ^ 
minibus cum pulegio refte altquia impOftit* 
*}}. NUdagma Arifionh^ advetfiu pmJaffoXi 

i^ recamtia fhymaia^ & vnmos eMarts* 

Eadcm^podagffs pn^fidai iiukt « Scd si 



C0p. i2. MEDiCiU A. i^f 

cam fit Ariftonis quo^^ue , quod habec nar* 
di , cinnamoini, caflue,. chamcleontis^ jun- 
ci totundi j fin^ulorum P. viii. *. fevi ca- 
prini ex irino liquati Pj xx. *. iridis P« i.^. 

3U7t in aceto quam acerrimo jacere pet xx. 
ies debet . Idem autem etiam recentia phy<- 
iXiata dolorefque onlnes difcutit • 

{4. Theoxem Malagma ad pedum Je/aree • 
At Theoxenus ad pedum dolotes ^ fevi a 
renibus partem tertiam ^ falis ^artes dua^ 
xnifcebat ^ hifque membranuiam iliitam im« 
ponebat ; tum fuperinjiciebat ammoniacunt 
tbymigtnz in aceto iiquatum. 

J$. Numenii Maiagma ad podagram^ 
eatetofyue dtticuioi induratos . . 
At Numenius podagram ^ carterofque ar* 
ticalos indurato^ hoc molliebat : abrotoni, 
rofs arids , papaveris lachrymz ^ fingulo* 
rum P. III. *. refinae terebiiithin« P. iv. *. 
I thuris i fpumas nitri ^ dngalorum P. viti.*. 
iridis i ariAoIochix , fidgjuiorum P. xti. * 
cerx P. III.*. ^uibus adjicitut ^edris cya^ 
chus unus , olei laurini cyathi cres , oiei 
acerbi fextariu^. 

36* Dexii Ma/agma j fi quundo ca//uf 

in anieulis tnctevit. 
Si qttandoi autem in articulis callus incte*' 
vitj Dexius docuit impohere, calcis P. iv. *- 
ceruflti P. vin.*. refin« pineae P. xx.*. pi- 
pcris gnina' xxx. cer« P. 11. *. Quibus 1 
dam contttnduQtur ^ hemin^ vini lenis k** 
ftiliatur i 



ft 1 CAP. 



960 A. CORN. CELSI LAj. 

C A P. XIX. 
i>( Emptaftrii. a 

EX cmplaflris autem n^lla majorem » 
fum prxflant , quam quz crucntis pto- 
tJnus vulneribus injtciuntur . inufui Grtn 
vocant . Hzc enim reprimunt inflammad» 
nem , niG magna vis eam cogit ; atque m 
illius quoque impecum minuuat , A gliit> 
nant vulnera, quz id non paiiuntur, & c^j 
catricem iirdem inducunc . Coodant auicn 
CK medicameniis non pinguibus , ideofa 
«XiVainc a Gtzcis nominantur. 
I. Barbarum EmplaflrHm nigTum y fuod cm- 
tii protinut vulnetiliui inficitur. \ 

Optimum ex his ed , quod Barbarum ^» 
minatur. Habet enim zruginis raCz P.xit' 
rpumz argenti P. xx.*. aluminis, piciiii^ 
ax , refinz pinez aridz , finguVonini Ri.' 
quibus adjiciuntur olci & aceti {Lnguiri^* 
minaE. 

i. Cioaeon EmpiaflrHtn nigrum t adidmt^- 
Alcerum ad idem, quod Choior '»='|") 
habet fpumz argemi P. x. *. i^ tt**^ 
tantundcm . fed fpuma prius ci ii*« "^^ *1 
heminis cequitur. His duobus em$^i^^ 
lor niger cft . quL fere talis fit , ei ^ku- 
que rcfina : ut ex bitumine Qlgerriaiaii° 
zruginc , aut zris fquama, vindis ; tno^' 
nio rubcr; ex cerulTa, albus. !■ 

;. BaJiSicon EmpUflttim nigrmm ad iim. ' 
Paucz admodum compolitioacs fini > 
in quibus aliquid miRurz varietas nofit> 
Ergo id quoquc nigrum eft , quod «SwA^ 
nomi- 
a P.Mgintta Vll. 17. b Seribon. Lar£.e. 
LXXyil f. ao7. c Orii^. S^opf. m. 



nominatur • Habet opopanacis P. i. ♦ gal^ 
bani P. II. *. picis , & rcfinac , finguioruni 
P. X. *. olci dimidium cyathum . T 

^. Smatagdhum Emplaftrum ad idem, 
At, quod perviridc cft, Smaragdinum ap- 
peflatur. in quo funt refin» pinesc P, m.* 
cent P. I. *. aruginis P. ♦. femis , thutis 
pollinis P. 11. *. oiei tantundcm , & accti , 
quo poilen & acrugo in unum cogantur . 
• j. Emplaflrum rufum ad idem, d 

Eft ctiam coloris fcrc rufi ^ quod cclc- 

titcr ad cicatricem vulncra pcrduccrc vide- 

tur. Habet thuris P. i. *. rcfin» P. ii. * 

iquams aeris P. iii. *. fpumas argenti P. xx- 

' *. ccraB P. c. *. olei heminam . 

6. HapaTeoy^^rrttTtiif Emplaflrum ad idem . 
Przterca cft , quod irotpecoio>^r(rntif a giuti* 
nando vocant . Conftat ct his : bituminis | 
aluminis fciftilis P. iv.**. fpumas argenti P* 
) IV. *. & olei veteris hemina . 

7. Cephalicum Emplaflrum Pbilota^ 
capiti conveniens* 
Praterea funt quafdam gcncris cjufdera ^ 
qua5 , quia capitibus fraftis raatimc cdn- 
veniunt , xf^Xixd a Graccis nominantur . 
Philotae compofitio habet terraB Eretri« , 
chalcitidis , fingulotum P. iv. *. myrrha , 
aeris combufti, fingulorum P. x- *. ichthyo^ 
colia; P. VI. ♦. aeruginis rafac , aluminis ro- 
tundi , mifyos crudi , ariftolochia , fingnlo* 
runi P.vui.* fquamaj airis P.xx. *. thuris 
mafcnU P, ii. » ccras P. i. * rofe , & olci 
accrbi , tcrnos cyatho^ , aceti quantum fati» 
cft, dum arida ex eo iionteruntur • 

R ^ 8. Em^ 

a Scriion. Larg. c. LXXXIIl 



^ »dt A. CORN. CELSI Jji.^ 

8. EmphftrHfn virUe ad idem vaJems^ 
Aliud a4 idtm yiride • Habec SK-is ooni. 
bufli , fquamas sris , myrrhe , ichthyocol- 
Ix , fingulorum P. vi.*. mifyos crudi , ^mh 
ginis ra& , ariftolochix , aliiminis rotundi , ] 
fingulorum P.viii.^. ccrap P,vi.*. olci hcin> 
iiam , accti quod fatis fit • 

ff Tetrapharmaeum ^mplafirum ^ 
ad pus tmvendnm. e 
Puri autem movendo non aliud nieliai,ib 
qaam ijuod expeditiflimum eft , &'f TtTfr 
fu^n^ a Qra&cis nominatur . Habet pais 
portiones ccrs , picis , refinx , fevi taurini: 
id non efi, vituiini. 

lo. Enneapbamacum Emplafimmy ad pta \ 

movendum ^ & ad purpandmm valens . 
Alterum ad idem , | imxfapiininfm qob- 
natur ; quod magi^ purgat . Conftat ex » 
yem rebus, cera, melle, fevo, refina, of ^ 
rha , rofa , medulia vel cervina vcl vkt^ ic 
na vel bubula » cefypo , butyro • Qnffv 
quoque pondera paria mifceqtur • 
1 1. Empl^flra^ quUfHS tatiHfqm w^JamA^- 
Sunt auten quasdam empla(|o,4ptoQ* 
Xom JI, triufque rci facultas eft. quatwfi&S^^^^S 
184,26. l^^benda fit, n^eliora funt i alias^iiM^^m.) 
nec, 4H|fi cum utraque opus eft , a\fi'^^* 

Sli$ fiQgulorum inopia , utencia ^vsHwx *• 
in copia rejicieada funt ; hjs potius id- 
hibitis , qu9B id proprie , quod eo teiapMt {o 
opus eft , confequuQtm % Ef epspK caula 4qo 
propoQam « 

AMhdsm Etftpf^flf^ ^ vstfmtNs^ 
Eft igitur ad vulnera Attalqilif Mod ki- 

brt 

C Scriion.Larg,^ap.l.XXXI'Ca it^ f Q^f^ 
ad Spartiani Adrianttm c* ZUpag, Xp2. \- Idem 
ibidem & pag, 232. 



Cfa^x^. ItfEDICINA. a«} 

bet fquam ori» R. ri.*. thuris fuliginis P. 
XT.\ ammooiaci tantundem , refioas tcfe» 
binthinse liquidaB P. xxv.*. fevi tsuriDt tao* 
tttftdMii» aceti hemsnas tret» atei fextaiitUD. ^ 
JiuUi En^Ufifmm , ffaEkik capiti 
accmmhodatMm ^ 
At inter ea , qus fraAo capiti accom- 
xnodantur » habeot quidam id, quod ad au- 
tborem Judaeum f refertor . Conftat ex his : 
falis P. ir.*. fquama^ it»i& rubri , «ris cora- 
bufii, fingulornm P.xii.^. ammoniaci tfay^ 
miamatis , thuris fuii|inis , re(in« arido^ , 
fingulorum P. vt • "*. refin» ColQpboni^ , ce- 
tx y fevi vitulini curati , fingulorum P. xx. 
*. additor aceti fefquicyatbiw , olei minus 271,8, 
cyatho f • 0.«« nShfOfr^^^Ht Gtarei appel- 
lant , not curata vocamus *, cnm em fcvo 
puta omnes membfanolae diligeoter exempta 
lUBt , aut ex alto medicamento. 

Sunt etiam quaedam empiaftra n^iia ad 
cxtraheodum . quas ipfa quoque iTrum^txa 
notniaantur • Quale eft , qnod , qnia iauci 
baccas habet , Jii ik^uSm appellatur. In* eo 
eftfrefinas tenehtnthinae P.x. *. nitri , ccfao, 
picis aridae , baccarum laufi ^ fiogolonim 
F.xx.*. olei paulujum . Qooties autem bac* 
cam ,' ait nuccm , aut fimile aliquid pofoc^ 
ro , iorc oportebit , anteqoam expendotur ^ 
> es fummain pelliculaiO cfle d^meml^m. 

X^. Alimdj Sia iotffiSi»f i ad exttahendum^^ -• 
^ pHS imvendmn . 

Aliud eodem nooiiM', quod puri quo- 
fOc movoKb ^ft « Sevi. viculioii^., aiB«io- 

' ' R 4 niaci 

f Mtius Tetrai. ly.Serm.ULl^ + Rhodiut 
de Ponderih. t> Mtnfur, ^.35. g Scribm.Larg. 
eap. LXXXn. 




^mtm 



i<4 A. CORN. CELSI LiA. s» 

niaci thymiamatis , picis, cci«, nitii» bac^ 
cftrum lauri, refinflB aridoB , ariftoiochic, pf. 
rcrhri, parcs porciones: 
14. Pkilocrath EmflafirHmi ttd extrsindm^ 
^ & pus mwendum. 

Practer hacc , eft Philocratis : quod hakt 
falis ammoniaci P. vii. *. arift<rfocluar P. 
VIII. *. cera , refinx tcrebinthiiUB , fiiligi- 
nis thuris , fingulorum P. xv. * fpun» tr- 
gcnti P. XXXI 1. *. Quibus, nt pus fooqKi 
moveant, iridis P. iii. *. gaib&ni P.vi. *» 
adjiciuntur. , 
15. PW&II^ Empiafinm^ ad exttMbemdmm. 

Optimum tamen ad extrabendnBi eft i 
quod a fimilitudine fordium ^vrtiS§c Gnrdfi 
appeilant . Hal>et myrrhx , croci , iridis, 
«ropolis , bdeiiii , capituiorum panici oi- 
li , aiuminis fciffiiis & rotundi , ^ mifyoi , 
chalcitidis , atiramcnti futorii co£ki , opGpi- 
nacis , faiis ammoniaci , vifci , fingoloaB » 
P. IV. *. ariftoiochiz P. viii. \ fquanur ja' 
P. XVI. *. refinflB terebinthinaB P. Ixxf. *» 
ne, & fevi vei taurini vei hircini,i|>^ 
rum P. c *. 
x6. EmpUprum Hecataij ad eOmliaimA n 

Hecataeo quoque authorc cmpUloaa ^ 
neris ejufdem fit ex his : galbani l* ti.^» 
fiiiiginis thuris P. iv. *. picis P. vi. *. ^ 
Tx , & refina terebinthine , fiDgulocvm P* 
VIII. *• quibus pauium irini unguend^)^ 
fcetur . . 

17. Alexandrhum Emplaflrum viride^ ai 

extrabendum . 

Vaienfque ad idem empiaftmia vinit 

- Ale- 



aap.t9^ MEDICINA. i6s 

Akxandrinum eft • Habet almnims fciffi* 
lis p. viii. * fali* ammoniad P.vii.. ♦ 
fquam» «ris P. xvi.*. mynhsB, timris, fin- 
OTlorum P. xviii. *. cer« P. cL ♦. iefin« 
j Colophonia aut pinc« P. cxc. *. oici hcmi- 
nam , accti fcxtarium . 

i9. De Smphjhis $xjdintib$u . 
Qiusdam autcm funt cmplaftra excden» 
tia , qu« ffmnt%i Graci vocant . quale cft 
f id , quod iiabct rcfinae tcrcbinthinx , fiiligi- 
nis tnuris, fingulorum P. ii.*. fquamac «ris 
P. I. * ladaniP.ii.*. aluminis tantundcm, 
fptimas argcnti P. iv. * 
ip. EmPiaftrum^ quod txeft eorpms , offs reftdvit , 
O» fupercrefcentem camem coercet. 
Excft ctiam vchcmentcr corpus , atque 
offa quoquc rcfolvit , & fupcrcrcfcentem 
cartiem c6ercct id , quod habct fpumae ar- 
genti , fquamas aeris , uncias fingulas ; nitri 
> ignem non expoti , lapidis Afii , ariftolo. 
chiae P. fcxtantes f , ccrac , rcfin» tcrebinthi* 
im , tlmris, olei veteris, atramenti futorii , 
faiis ammoniaci P. fcmis, asruginis rafse P. 
4. beffem , aceti fcillitlci heminam , vini a* 
minaei tantundem. 

ao. Emplaftra adverftts morfus y & alis 
t recentiara valnera. 
Smpiaftrum Diogems nigrum. 
Sunt etiam advcrfus morfiis quasdam ac« 
commodata \ quale eft Diogeni^ nigrum : 
qnod habet bituminis , cerae , refinaB pines 
aridae , fingulorum P. xx. *. fpumae arflenti 
P. c. *. olei $ fextarium • Aut in quo funt Iqua^ 
mas asris P. iv. *. ceruflk , & cruginis rafiB 

\ fin- 

t ]o. Rhodius de fondmb. pag. 13.+ Idam 
iUdem p.ii.iz. $ Idem imdem pag. 17. 



%t6 A. CORN. CELSl U^ 5 

fiogulonutt P. Tiix'A atnmoniaci P. xxj.* 
ccwt, rcln« pino» , fia^ulomm P. xxr, • 
fparnx argcnti P. c*. alci factariam . Aio 
ia quo fUnt rquaBia& eris P. xtv.*. galbui 
P. ytu*. ccrufla , & «nigini» tafc , fingiib. 
rum P. viii.*r ammoniaci P. iii. cerm , rt- 
finx pines, fisgiilorura P.lv.*. aquibusfpa- 
ma atgenti concoquitnt . 

ai. Bphifium EmfUflfm tmirmm^ 

ad khm W#9x. 3 

Rubrum quoque cmpiaftfttm » quod I^[iIk- 
fium vocatur , hnc aptnm cft • Habet rcfiai 
tcrcbinthinaB P. ii.f galhani P. »v.*. m- 
liii finopici P. vi.'*. thutis fuligim? P.vi.^ 
ccr« P.viii.*. fpumx argenti P. Ivi.*. afa> 
vctcrts heminam. 

aa. Jiimd EmplMfhum^ 4d uiem valfm. 

Idem id , quod ex his a)Bftat ; rqinaf 
sris , tburis fuiieinis , fiagulorum P. 1«. ' 
galbani P. vi.*. falis amnvoBiaci P.in.i^» 
ccne P. XXV.*. olci tribus hemtais. Hm» 
^m aiiis quoque recentioribus rubedf 
refte imponuntur. ^^ 

a|. Adx0 BmflafltM , mn gtavHm jBtdmm* 
a$commodata^ & maxiw9e fmSlmf* ^ 

Suat etiam alba lenia , yjtiwk^^s^^^ 
cant , fcrc noa gcavibus vulfieribQ& ^^^^ 
modata , pi«cipucquf fcnilibus . Qai^ ^ 
qiM)d habe? c«ru(& P. lii. *. iSwi litit 
ni curati , & cttm , fingulorum P* l?in* «J* 
«iei heminas tres , cx quibus ea cwb ^ 
quitiiri 

34. Ehptantmtim Emfdaftrtpm. a 

Aliud , ouod liabet ccruiSk P* xx. *• ^ 

P. Iv.* 
( a Oribaf. Sfw^pf. /• XJI. 



eap.t9* MKDICINA. »«7 

P. Iv. ^. olei hcniiaam , aque fextarium • 
Qua; quotie$ adjiciuntur | cerufliB vel fpuinas 
aj^enti , fcire licet , illa ex his coquenda 
eCk . Eft autem ea percaQdida compofitio, 
t qux fupra pofita ell , ideoque elephantina 
nominatur. 

}$• lenia ISmpUftra, 
Lenia quoque quaedam em^Iaftra funt , 
qu2 ^ \nrafei fere Crzci nominant ; nt id 

> quod habet minii P. iv« '^. fpunne argenti 
P. xxy.*. ctrx , ^ adipis fuille , fingulorum 
P. XXXV.*. vitellos ovorum quatuor . 

*3((. Smplaftrum Itne , 
Alia compofitio generis ejufdcm : ccne , 
; refina^ terebmthinaB , fingulorum P. v. *. ce- 
niff^ P, vm- * fpumae argenti . plunrtii re- 
trimenti , ( ^ncttim m*>vv/w^ Grici vocant ) 247,54. 
fingulomm P. x. ♦. cjcini olei , & myrtci , 
(Ingulonim heminae tertia. 
o 17. Arcbagathi S^mpfaftrnm /««r. . 

Alia , qua; aa authorera Arcbagathum re« 
ferrur mifyos co^i , acris combufti , fin* 
guiorum P. IV. ♦. ceruifo cofte P. vii.i. *, 
Tciiam tcrcbinthina? P. x, ♦. fpum$e argcttti 
; P. VI. *. 
2& Enpiaflra ffafdem gmmiiyOd Itnieininm apta^ 
Etiamnum generis ejufdem : fpumas ar« 
genti , ccre , adipis fuillfls , fingulorum P. 
XXV 11« *, vitclli co^i , rofas hemina , Auc 

> compofitio hflBC : cerati ex olco myrteo fa^ 
partcs tres , adipis fuillq» p^rs quarta , pau- 
lulum te plumbi letrimcnto . Aut h9c com* - 
pofitio : ipum^' argenti c felibra , ex olei 
hemina ^ & aquas marinae altera. , co6U do- 

nec 

b Plh, XXUl9^&.XXXIlI.*. « RMiHJ 
fk Ponderib. pag. la. 



26« A. CORM. CffLSI LJb.^. 

nec bullire defierit , cui paulum ccnB fir aJ- 
jcftum . Aut hxc : pares portiones ccne , 
fcvi, ftibii, fpumx argcnti, ccruflit. 

C A P. XX. 
De PafiiWs. 

Et frimo de J!?is ^ qui ad tecentia vulmera 
glutinanda ^ fanandaque apti f§mt . 

PA S T I L L I quoquc facultatcs diver- 
fas habent . Sunt cnim ad recentia iv^t 
nera glutinanda fanandaque ajpti • Qoals 
cft , qui habet chaicitidis , milyos ^ fpacu 
nitri , floris aeris , gailas , alumiais fcfffis 
modice cofti , fingulorum P. i. *. am$ coid- 
bufti , capitulorum mali punici , fingubwf 
P. III. *. Hunc oportct dilucrc aceto, i: 
fic , ubl vulnus glutinandum eft , illincff. 
At, fi nervofus aut mufculofus is locusdt, 
commodius cft ccrato mifccrc, fic ut ii&f 
oAo partes, nona hujus fit. ^ 

1. Alius PapHlus ad glutinjmdM vdWnr. 

Alius ad idem . Coaftat cx his : Isssm- 
nis , aluminis fciflilis , finguloraff/?/' 
mtis combufti P. iv. *. fpumas argca»/''"** 
olci fextario. *^ 

1. De Spbrag?de Paftitto , qttem HjJ^ 
confecit ad gtutinandum vWms. 

Sed longe Polyide d ccIctMrrrimos A' 
v^ylg autem nominatur . Qui babct ^ 
minis fciffilis P, tv. *. atramenti («wni?* 
P. II. *. myrrhac P. v. * alocs tantttnktt, 
capitulorum punici mali, feilis tauriniffe' 
gulorum P. VI. * qux contrita vifu> auibv 
cxcipiuntur. 

g. Paftil- 

d 'Cmtkis Aitfelian. de Acm* Mork Itl. }- 



Cap.\o. M E D I C I N A . 26p 

g. Vafilllus ad ulcera fordida^ & nigrhiem in 
amibusy nariius^ & in obfccenis partihtn^ 
infiatnmationefyue eorum. 
Ad nlcera fordida , & nigritiem in auri* 
5 bus, naribus, obfcoenis partlbus, inflamnia- 
tionerque corum : chryfocollae P. i. *. atra- 
loenti ' futorii , aluminis fciflilis , fingulo- 
rum P. II. *. halicacabi corticis P. iv. * 
minii P. vi. * fpuroae argenti P. xii.*. ceruf-' 
> fae P. XVI.*. qusB ex acetD cogunmr , &, ubi 
utendum ell, diluuntur.. 
4. Pafiiilus Andronis ad uvam inflammatam , 
ad naturalia fordida^ etiam cancro laiorantia . 
Andronis e vero eft ad uvam * inflamma* 
$ tam , ad naturalia fordida , etiam oancro la«- 
borantia : gallae , atramcnti futotii , myt.. 
ih£ 9 fingalorum P. s. ^^ ariftolochis , alu- 
minis fciflilis ^ fingulorum P. 11. *. capitU'- 
lorum punici mali P. xxv. * ex paflb coado- 
rum &, cum ufus exigit, aceto vel vino di- 
Jutorum , prout valentius aut Jevius vitium 
eft , cui medendum cft . 

5. Paflilius ad fiffa ani , vel ora venarttm 
fusidentia fanguinem , vel cancrum . 
( Proprie ^utem ad ani fiflfa , vei ora vc* 
narum fundentia fanguinem , vei cancrum 
valet : aruginis P. 11. *. myrrhae P. iv. * 
gummi P.viii.*, thuris P.xii.* ftibii, h^ 
chryma? papaveris , acaciaB , fingulorum P. xvi. 
o *. (JUSB cx vino & tcruntur , & in ipfo ufu 
dehquantur . 

6. Pafiiilus ad' expellendum calculum ex vefica . 

Expeliere autcm ex vefica cum urina 

eaiculum videtur h^c compofitio : cailiaB , 

croci , 
e Or/A^ Sjnaff JIL Qaleo. de Comp Med, 
ffCund.ioc. IIL^, 



^ -H 



«70 A. coatt. CELsr Uki 

croci I mftfhx i cofti , tiardi , ciQnamomi 
dulcis radici^ , bairami ^ hyperid pares p« 
tiones coQteruntur ^ deidde vitium lene iaSu- 
latur , & paftilli fiunt ^ qui finguli habeaci 
P. I. \ hique finguii quotidie maae i^m 
dantur • 

C A P. XXL 

De P&Jfis. 

HBC tria compoCtiotiuai genert ^ ^ii 
eft , qusB in nuligmatis | empUAns, 
paftillifque funt , matimuoi ptaecipiiqBr 
varium ufum prasftant . Sed alia qooque b- 
tiHa funt : ut ea quaf fgeminis fubjicini:. 
?r<cm2f Grasci vocant . Eorum hacc profcr < 
tat eft : medicamenta compofita molb' it- 
na excipiuntur, eaqae iana natinftp' 
ccmditur . 

t. Ad /a»g$imtm &v0cmulifm. 

Ad fangtiinem autem cvocalktam, ohjc 
Heis duabus adjicitur nitri P. i. *. sffiSi 
femea^conteritur , adjicitur mjtAstfok 
lum , & unguento fufino mifcetur. A* 
Cumeris fylveftris pars interior « iide om- 
iiebri diluitur. t{ 

ft. Ad vmivam mollseniUm. 

Ad vulvam molliendam ^ ovi vitdDnSiH 
fiainum Gra^um ^ & lofa , & ciocqi& te» 
perantuf . Aut elaterii P. iii. * &&»• 
tandem , uvac taminiac P. vi. ♦. mcliccKi' 1« 
piuntur. 

'3. Aiia PtJJi campojhiof sd idnn vabm* 
Aliud Boetho s aurhore : quod habet 0, 
Ci^ tefinas tcrebinthinar^ fingulocam P. ir.* 

myi" 
a J/W tnnmimf Cicero d$ JXvin. IL ai. 



C2#>«a. MEDICINA. «71 

royrrhs P. i"- *• n)f« P. i.*. fcvi Titulim 
P. $11. *. cer» P. II. *• mifccntuf . 

4, Ad hrftsmminicn^j ^Ivm Nmrmmi Peffus . 
Optima autcm a^verfiis ioflammationes 

vulvit Nuneuii compofitio eft ^ qw liabet 
croci P. III.** cerac P. i.*. butyri P.viiiA 
adipis anfcrin« P.xii. *. vitelloscoaoi duot^ 
rofe minus cyatho. **l>i$' 

5. JU tficieftdmm e vmlvs mfkntem nmt m m m . . 

Si vero infans iiuus deccflit , quo facilius Tom.IL 
cjiciatur , malicorium ex aqua terendum ^ 10^6. 
coque utoidum eft . 

6. Si mmlier viiio hcmmm €wnei4it^ fms 
ematione meendmm )Br. 
Si conciderc vitio locomm roulier (bltt ^ 
cochlett cum teftis luis comburend» , contc» 
rett^oae , deinde his mel adjiciendum • 
^^ 7. Si mulier nen eomffthendit ^ 
Si tton comprehendit , adeps leonina tx'TfM.iI 
I rbfa moUienda eft • 18, 2}. 

C A P. XXII. 8tf,ia. 

J}4 medicmnemis ^ fmibus aridis mnmut. 
t. Ad cmnm fupirerejkemcm exadendmn . 

QU £ D A M miftiiHrae medicamentonun 
/unt ^ quibus aridis neque coaflis uti* 
* mur ^ , ut infpergamus s aut cum 
altquo liqaido nuxta iliinaiQus : quale cft^ 
ad catnem fttpereiefceatem etedcfldam « 
qnod habct fquamtf xtis ^ fuligims thurisi ^ 
\ fingttiotum P. i< *. cruaiois P« \\. *. Hcc 
«Mrtem cadem cum melle purgant iikeca 1 
flt ccMc cera^ iinpienr. Mify ^noquc & 
galla f fi ptribttS portiotiibus mifce^tur, 

corpua conuununt % icsqiic vel «tida itt» 

fpet- 



I 

I 



%T% A. CORN. CELSI Likv 

(jpeigere licet , vel escepta- cadmia illimte. 
9« Ad putf^m CMrmnf conistB^ntLtm % ne ulm 
/erfuty eMWtque lemher exedemdam^ 
plures compQfiuenes. 
Putrem vero carnem continet , aeqiie a!- 
tta ferpere patitur , ' & leniter cxcft , mft 
vei -cum lenticuia , vel cum marrubio , it 
cum oleaB foliis , ante cjl vtno dcco^ 
Item fertula campana in mulfo coda, 6 
iade contrita . Aut calx cum cerato . Asct 
amaras nuces cum aliio , fic ut hujus pan 
tertia fit, paululumque his croci adjicim. 
Aut quod habet fpumsargenti P. vi.^ cor- 
nu bubuli combufti P.xii.^ olei inyrtei,& 
vini eyathos temos . Aut quod cx his coe* if 
ftat 2 floris punici mali , atraiaenti (utohi, 
aloes, fingulorum P. ii. ** aluminis fciiSa, 
thuris, finguiorum P. iv.*. gallae P.vui.* 
arifiolochias P* z. *. Vehemeotius ideoi 6- 
cit , etiam adurendo , auripigmcntoa cm u 
chalcitide , & aut nitro , aut calce , watchiB 
combufia. Item hl cum aceto. Vda^ 
pofitio , quc habet chalcitidis ^ c^ia^ 
flnali pnnici, atoes, fingulorum/./'-' ^^ 
jninis (cifliiis, ihuris , finguiona '• ^^* *"• ^^ 
galte P. viit. *. ariftoIochi« P.i.*. ^^"^^ 
quantum fatis fit ad ea cogenda . Nt\casr 
tnaridum, fulphuris, finguiorum P.i.^)<^ 
iii P. iii. *. quibtts adjicitur picis liqvudz 
quantum. fatis ef^ ad jungendum . Yel ch&V ^| 
citis quoque cum refina & ruta mixta*. lu^ | 
cum eadem refina diphryges : aut uva a* 
minia cum pice liquicb . Idem vero p<A^ 
& fcces vini eombi#ftc i & caicis & ^ 

paia 



J 



Caf^x. MEDICINA.' ^73 

imres portioncs . Vel a.IumiQis fcUnifs P. i, 
thuris, fandarachas, aitri, finguiorinnP.i.'^. 
gallae P. viii. *. ariftolochiaB P. x ^^ mellis 
qaaatum fatis eft . - 
j 3. Htfit compofitio* m 

Ed etiam Hers compofirio , qus hftbec 

myrrhae , chatcitidis , fingulorum P. 1 1. \ 

aioes , tliuris , aluminis fciflilis , finguiorum 

P. IV. ^ ariftolochias , gails immatunt, fin^ 

vo gulorum P. ▼iii. *• maiicorii cotttriti P. 

4. Judsi compofi$io . 
Eft & Juda^i : in qna funt calcis partes 
dus , nitri qaam ruberrimi pars tertia : quas 
15 urina impubcris pueri coguntur, donec ftrig* 
menti cra^tudo Gt • Sed fubinde is locus , 
cui id illinitur, mad^fa<3iendus eft. 
• ^* Joltte ^mpojbia. 
At Jollas, charrad c^nAya^^ ikndaracha^,, 
^o finguiorum P. i. *. caicis.P. 11. P. auripig^ 
menri rantundem roifcebar; 
6, Ad fanguims frvfiuvia vet^tx membtam^ 
cefeMy "vti aiih ioeis ; & ad cancrum-y 
C^ ad inducemdam cicatricem^ & ad 
B5 coercendam carnem increfcentem . 

Si vero ex membrana , qua? fuper cere- 
brum eft , proftuit fanguis , vitcllus com* 
buftus & contritus infpergi. debet • Si ex 
alio loco fanguinis profluvium eft , auri* 
}o pignuntr, fquamae 9ris, fingulornm P. 1. *. 
ian^aracte P. 11.*, marmoris eoAi P. iv. *. 
infpergi deb«nt .• £adem pancro quoque ob- 
iftunr . Ad intlucendam cicatricem , fqua* 
mas airis y L tthuris (uligims ^ ' ikgulorumi 

S P.ii.*% 

a OriiafSjnopfLit.IU.de Paftillis/ ' 



•v 



t74 A. CORN. CELSI Xr^.5. 

P. II.*. cakis P. IV. P. Eadem incre(centeai 
quoque carnem cocrcent • 

7. Diami compnjitio sd ignem foHnm^ 
vel cancrum, 
Timsus autem ad igpem facrum , & ad r 
cancrum bis utebatur: myrrbae P. 11.* rba* 
ris, atramenti futorii, fingulorum P. iii. *« 
(andafachas, auripigmentiyfquamsams» fia- 
gulorum P. IV. *. gailas P. ti. *. ceraflz 
combdfaB P. Tiit** Eadem vel acuia in- » 
fperfa, vel meile excepta idem prsftaat. 
8. jLi ftemtiiMmcnss excksndA . 
Sterntttamenta vero & albo veratro, vel 
ftrutbio conjeAo in nares excitaatar ^ vel 
hir miftis • piperis , veratri albi » fingokK ij 
rum P. *• tii* caftorei P. i. *» fpumc aitri 
P. II. ♦. ftruthii P. lu. *. 

p. CargarizMiionoe §mbus ficri debtmmt. 
Gai;garizajtione$ autem aut laevaadi casit 
fiunt 9 aut reprimendi » aut evocandi . U- » 
vant, lac, cremor vel ptifaaap, vflfttrfin 
Reprimit autem aqua , in qua vel kooaBif 
vei rofa , vel nibus , vel cotoneun mkm ^ 
vei palmulc decofic funt. Evocaittfa^l) 
piper. iS 

C A P. XXIIL. 

Dc Antidotis^ <> qmbt$s 
malii ofitu^entur. 

ANTIDOTA raro ^ M ptscipKP 
interdum neceflaria fuat , qt^ia gti- 
viflxmis cafit^s opitulantnr . Ea reAe qoh 
dem dantur collifis corporibus vel per iAus ,. 
vel ubi tx altp deciderunt, vd iii vi&erum , 

lare- 



Cap.ti. MfiDICINA. Vfi 

latenim , &uciuii| , interiorumque partiuoi 

doloribus • Maxime autem defideranda funt 
" adverftts vedena , vei per morfus , vel per ci*^ 

bos , aut potiones noftris corporibus inferta • 
S I. Compofitio antidoti, 

Uflum eft , quod habet lachrymai P^P^.* 

rcris P. * z- acori, malabathri P. v. *. iri- 
^ dis Illyricas , gummi , fingulorum P. ix. *• 
^- anifi P. III. ^nardi Galiici ^ foliorum ro£i^ 
2 lo aridorum, cardamomi) fingulorum P. iv. ** 
- pctrolelini P. *. iii. 2. trifoiii P. v. *. caffi# 

nigras, filis , bdeliii, carpobalfanii 1 feminis 

epaveris albi , fingulorum P. *• z» ftyraci$ 
\ V. z. myrrhx , opopaaacis , tiatdi Syri « 
i t s thuris mafculi , hy pociftidis fucci > fin^ulo- 
\ rum P.vx* *. caftorei P. VI. *. coftii piperis 
albi , galbani « refina^ terebinthinas* croci « 
£oris jjinci rotundi, fingulorum P. vl. *# t* 
dulcis radicis P. viii. *. 2. quas mtlU vel 
ao paflb excipiuntur. 

a. AlhtJ afUidotttm , A Amtnofid nominatutti i 

quod ZofjfrtiS Ptolem^to tegi compofitit • 

Alterum 5 quod Zopyru^ regi PtoIemaBd 

dicitut compofuifle ^ atque Ambrofiam no* 

sj minafle , tx his coaftat t Cofti ^ thuris ma^^ 

fcuU, fingulonim P.v. *. piperis albi V*\%n 

floris junci rotundi P. tx. *. citlnaittomi P« 

iix. *. cafliac rtigrac P. iv* * croci Cincsi 

P.*.iv. z.myrrhx^ quam ftaften nominant^ 

, jo P. V. *. nardi Indici P. *. v. z. quas fingula 

J' contrita meHe co£to etciptuntur : deinde , 

^ ubi uceatlnm e(t ^ id , quod b •Sgypti^ (tSam 

^ magnitudinem impleat ^ in potionc vini di^* 

iujtur « / 

S 1 i. An- I 

a Ambrofi^ JtPtii Crifpi mminit Marcelluf 
da Medic. cap* XXlll pag. }4J. b RMius tfa 
Pondcrit. p, 2^. 



t76 A. CORN. CELSI Uk ^. 

j. Antidotum Mitiridath. C 
Nobiliffimum autem cft Mithridatis. quod 
quotidie fumendo rcx ille dicitur advcrfus 
venenonim pcricula tutiim corpus fiium red- 
didilTe . In quo hsec funt : cofti P. ♦. z. . 
acori P. v. *. hypcrici , cumini , fagapcni , 
acacix fucci , iridis Illyrica; , cardamomi, 
fmgulorum P. ii. * anifi P. iii. * nardi 
Gallici , gcntianac radicis , aridorum ro& 
foliorum , fingulorum P. iv. *. papavcris la-i» 
chrymae, petrofelini, fingulorum P. *. iv. z. 
caflTiaB , fileris , lolii , pipcris longi , fingo- 
lorum P. VI. *. ftyracis P. *. v. z. caftorei; 
thuris , hypociftidis fucci , myrrhx , opo|«- 
nacis , fingulorum P. vi. *. malabathri fc-i/ 
lii P. VI. *. floris junci rotundi , rcfinz c- 
Tcbinthinae, galbani, dauci Cretici feminis, 
fingulorum P. *. v. i. nardi , opobalfain/i 
fingulorum P. *. vi. z. thlafpis P. * vi.fl- 
dicis Ponticx P. vii. *. croci , zinzifef^f^ 
cinnamomi, fingulorumP.*. viii. Hfr^ 
trita melle excipiuntur , & adver/Izr f^ 
num , quod magnitudinem nucis Cacz im- 
pleat, ex vino datur . In cxtcrii i^iwa ^^ 
feftibus corporis pro modo eorum, ^A\v«i *^ 
J £gyptia: taba&, vel ervi magQitudiotmifi* 
plear, fatis eft. 

C A P, XXIV. 

jPe Acopis» a „ 

1. Acopum nervis utile. 

ACOPA quoque utilia ncrvh funt. 
Quale cft , quod habet floris ;ui- 
ci rotundi P. *. ii. zz. cofti , junti qw- 

drati, 
c P/in,H.N.XXIIL8. d /. RJl>oJi'uT dePf^ 
$hrikf. 26. a Scriton* Larg^. caf. Ctl^. r. ^ 



Capi 14. MEDICINA- 17^ 

drati , lauri baccarura , ammoniaci, carda« 
momi, fingulorum P. *. iv. z. myrrhae , aeris 
combufii , fingulorura P. vii. * iridis Illy* 
ricas , cerac, fingulorum P. iv. *. Alexandri^ 
^ ni calami , junci rotundi , afpalathi , xylo* 
balfami , fingulorum P. xviii. *. fcvi P. i. *• 
unguenti irini cyathum. 

2. Acopum Elaodesj nervis utsU^ 

Alterum, quod i^KxzSSli vocant , hoc mo* 

to do fit : ceras P. *. z. olei tantundem, refidae 

terebinthinas ad nucis juglandis magnitudi^ 

nem ; fimul incoquuntur : deinde infufa in 

mortario teruntur , inftillaturque fubinde 

quam optimi mellis acetabulum , tum ixini 

15 unguenti, & rofs terni cyathi^ 

5. '^yXWA ad utcera purganda & implenda. 
'SyXwA autem Graeci vocant liquida ^ 
quac illinuntur. Quale eft, quod fit adulcera 
purganda& implenda, maxime internervos, 
ao paribus portionibus inter fe mixtis , butyri 1 
mtdMx vitulina?, k^i vitulini, adipis anfe« 
Tinx , cera; , mellis , refinae rerebinthina: , 
ToCxy olei cicini . Quas feparatim orania li- 

2uantur , deinde liquida mifcentur , & tum 
^ mul teruntur . Et hoc quidem magis pur- 
gat : magis vero emollit , fi pro rofa cyprus 
infunditur. 

4« Ad facrum ignem. 

Ad facrum ignem: fpumae argenti P. vi.*. 

jo c6rnu bubuli combufti P. 11.* conteruntur, 

adjiciturque invicem vimim , & id , quo4 

fpecialiter b fic vocatur, & myrtenm, doncc 

utriufque terni cyathi conficiantur. 

S i CAP, 

b Omnes ejit. Sil. cufus meminit Piin, H. N, 
XXXIIL ig. Plura ioca congejfit Rhodius ad 
Scribon. Larg.cap.XXJC.c.X26. & in Lexic9. 



\ 






t79 A. CORN. CELSI iiA, jr 

C A P. X XV. 

pe Catafotiis. 

I. Catapotiurn ad f^mnum accerfendum^ 
vafionem doloris , ^ Jimul ad coquendt 

CATAPQTJA quoquc multa funt , 
variirque de cau0s fiunc • A\ituoac vo* 
Cant , quae fotnno dolorem levftnt . Quibos 
uti , nifi nimia neccflitas urget , alienum 
^ . Sunt enim ex vchemencibus medioa* « 
inentis , fi (lomacho alicnis, Prodeft tamcn 
etiam ad cOncoquendum , quod habet papa- 
vcris lachrymas, galbani, fingulorum P. i.*. 
myrrhs , caftorei , piperis , Gngulorum P.i i. *. 
Ex quibus , qyod crvi magnitudiaem habct , i) 
Attis eft devoraflTe , 

t. Catapptitm valentius ad fonmum . 
Alterum | (lomficho pcjus , ad fomnii 
vaicntius , cic his fit ; mandragore P. * t 
;ipit feminis, item hyofcyami fcininis , fie-M 
guionim P, IV. *. qu9 tx vino tenmnr. 
Unum autem ejufdem magnitudinis ^ (pxh- 
pra pofita eft, abundc eft fumpfiflTc. 

3. Catapotinm ad plHrimos dolmtff^ 

fomnum hniendos . ^^ 

Sive autem capitis dolorcs j tenK^ixaXy 
five lippitudo , five dcntes , (ive fpima ^ 
ficultas , five intcftinorum tormcata , five 
inf|€immatio vqlvaB , five coxs cft , fitc k- 
cur, aur lienis, aut tatbs rorqucty fireviciojo 
loeorum aliqu;^ prolabitur ^ obmutefcit, 
occurrit dolori pcr quictem ejufmodi cata- 
potium , Sili> , acori , rutae jilvcftris icmi- 
niSf finguIoru^P, ix.^.cafiorci, cinaamomis 

/ fia^ 



Caf.%$. MEDICINA. 17^ 

fingulorum P. iz. *• papaveris lachrymc , 
paoacis radicis , mandragoraB malomra ari- 
dorum , iunci rorundi floris , fingulorum 
P. IX. \ pip^>^ grana Ivi. H«c per fe con- 

5 trira , rurius inftiilato fubinde paflb , fimul 
omnia teruntur , donec craflitudo fordium 
fiat. Ex eo paulum aut devoratur^ aut aqun 
cliluitur, & potui datur. 

4. CatMfoiium alh^ ad multa valens • 
\o Qiiinetiam filvedrv papaveris , cum jam 
ad excipicndam lachryaiam matutum eft , 
manipulns ) ^ui manu comprehendi poteft ^Tom.JA 
in vas demittitnr , & fupennfiioditur aqua , i^^z. 
qvat id contegat , atque ita coquitur • Ubi 

S5 jam bene manipulu& is coftut cft % ibidcm 
exprefltis projiciatur ; & cum eo humore paf- 
fum pari menfura miiceatur , inferveatque ^ 
donec craflitudinem fordium habeat • Cum 
infrisit , catapotia ex eo. fiunt , ad ncmras 

fto t fabae magnitudinem, habentque ufiim mul* 
tiplicem. Nam & fomnum factunt, vel per 
ie afliimpta , vel ex aqua data : & aurium 
doiores levant , adjeAis exiguo^ modo rut« 
(ncco , ac paflb : & tormina. fupprimunt ex 

15 viho liquata : & inflammationem vulvc co- 
ercent , mifta cerato ex rofa fa6lo , cum 
paululum his croci quoque acceflit : & ex 
aqua fronti induAa , pituitam in oculos de- 
currentem tenent .. 

30 j. CatMpotium ad tndmcendum fomnttmy fnem 

vuiva dolens proUiuit. 
Item , fi vuiva dolens fomnum: prohibet , 
croci P. XI. *. anifi , myrrhs , fingulorum 
P. I. *. papaveris lachrym* P. xv. *. cioftx 

S 4 femi- 

\t Rbodius de Ponder.pag, aj. 



\ 



/ 



aSo A. CORN. CELSI Ub. $, 

feminis P. viii. *. mifcentur., excipiuntur- 
que vioo veteri ^ & , quod lupini magnicudi- 
nem habet, in tribus cyathis aquas dilnitur. 
Id tamen in febre periculore datur. 

6. Ad fecur fanandum. j 

Ad fanandum jecur , nitri P. *« z. croci, 
myrrbx , nardi Gallici , (ingulorum P. i. *. 
melle excipiuntur , daturque , quod JEgj» 
ptix fabcB magnitudinem habeat. 

7. M finienJoi^oiores lateris. 10 
Ad lateris doiores finiendos , piperis , ari- 

flolochix, nardi, myrrhs pares portioaes. 

8. AJ thwracis dolores finiendos . 

Ad thoracis, nardi P. i.^ thuris, caflls, 
fingulorum P. izi. *. myrrhae 5 cinnamomi, 15 
fin^ulorum P. vi. *. croci P. vi 11. *. refiiuB tc- 
rebmthinz quadrans, mellis heminae tres. 
p. Catapotium Atbenionis ad tuffim . 

Ad tuflim , Athenionis : myrrhae , pipe^ 
ris , fingulorum P. i. *. cadorei , papavens 2» 
lachrymas , fingulorum P. i. *. Qua: (cpan- 
tim contufa poflea junguntur, & ad ma^<^ 
tudinem fabas nofiras, bina catapotia mut, 
bina nodu dormituro dantur. 

, 10. Catapotium Heraclidis Taremm 1$ 
ad tujjim & fomnum. 

At, fi tuflis fomnum prohibe; , adtat»si- 
que Heraclidis Tarentini: croci P. i.*.cm- 
namomi, cafiorei, papaveris lachrymas, fin- 
gulorum P. I. * myrrha!, piperis longi, co- jo 
fti , galbani , fingulorum P. *. 2. 

II. Catapotium ad purganda ulcerm 
in faucibus tujfientiius . 

Quod fi purganda funt ulcera in fauci* 

bus 



Cap. 2$. M E D I C I N A . a8i 

bus tuflientibus : panacis , myrrfaas , refins 
terebinthinx , finguiorum P. v. *. gaJbani 
P. ♦. 2. hyflbpi P. ^. z. conterenda funt , 
hifque hemina mellis adjicienda , & quod 
; digito excipi potell, devorandum eft. 

la. Colice CaJfU medici. 
Colice vero Caflii cx his conflat : a croci , 224, x. 
anifi, caftorei , fipgulorum P. iii. \ petro* 
ielini P. iv. "^* piperis & iongi , & rotun- 
> di, fingulorum P. v. *. papaveris lachryma!, 
junci rotundi , myrrhx , nardi , fingulorum 
P. VI. *. qu« melle excipiuntur . Id autem 
& devorari poteft , & ex aqua calida Aimi • 
ij. Ad infantem mwtuum aut 
\ fecundas expellendas, 

Infantem vero mortuum , aut fecundas ex- 
X>ellit aqux potio, cui falis ammoniaciP.iA 
aut cui di6lami Cretici P. i.^.adjedum eft. 
14. 'Labofantibus ex partu quid dari debeat , 
o £x partu laborantibus , eryfimum et vi* 
no tepido iejunis dari debet . 

IJ. M adfuvandum vocem • 
Vocem adjuvat, thuris P. i. * in duobus 
cyatbis vini da'tum, 
S 16. Advetfus difficultatem utina. 

Adverfus urinx difficultatem : piperis lon- 
ci , caftorei , myrrliaB , galbani , papaveris 
lachrymae, croci, cofti, unciae fingulae , fty- 
xacis , refinae terebinthinae pondo fextan- 
:o tes , mclJis apfinthii cyathus. Ex quibus ad 
magnitudinem (aba? -Sgyptiae mane & cce- 
nato daci debet . 

17. Arteriaces compofitio quomodo fiat . 
Aneriacc vero hoc modo fit : cafli« , iri- 

dis, 
a Fme cofti uti libro IF. c. i^.fed malim ibi 
legere croci, ita Scribon. Larg. cap. XXIX. cu- 
jus defcriptio in aiiis variat . 



/ 



iBi A. CORN. CELSI I^^.j 

dis , ciimainomi , nardi » myrrhs , ^ tlmr^ , 
finguiorum P. i. *. croci P. i.*. piperis i^ gra^ 
jia XXX. ex pafli tribus fextariis decoquuocor, 
dooec mellis craflicudo his 6at • Aut csocs, 
xnyrrhaB , thuris , (iDgulorum P. i. ^. cfmp- 
ciuntur in pafli eundem moduoi » c€>dcmqK£ 
modo decoquuntur • Aut ejufdem paffi hs- 
minm tres ufque eo coauuntur , donec a- 
crafhi inde gutta indurelcat , & adjiciciix cr. 
ts caflia P. i. *. i: 



C A P. XXVI. 

De qmnque gtntfibus noxarum co r pon i . 



c 



UM facultates zQedicameotoruQ ;» 
pofuerim ; genera , in quibos aon/ 
eorpori eft ^ proponam • £a quipqoe fiut. 
Cum quid extrinfecus lcfit , ut io viiiBed> 
bus.^ Cum quid intra feipfun corcuptum cf , 
ut in cancro • Cum quid ioootuai cft , it 
in vefica calcuins . Cum quid increfit » ot m 
vena , mias intumefcens in varicera coBfr» 
titur . Cum quid deeft , aut cum cmQfUS 
alioua eft . Ex his aiia func , k f^ 
medicamenta » alia in q^uibm ^ mm^ 

!>ro6cit . Ergo , dikui^ bis , for pncipue %% 
calpeilura a & manum poftulatft. ^ nunc dt 
his dicam , quac maxime medicimeavo t- 
gent • Dividam autem hanq quoque cutanii 

{artem , ficut priorem ; & aote dicaxD de 
is , quas in quamiibet partem corpods in- }0 
eidunt : tum de his , quc ccrtas pano i&- 
feftant. Incipiam a vulneribus. 

X. De VMlneribus^ qu€ per tefdf inferumm* 
In his autem ante omnia £cire medictf 

debet» 
t f^i* 252. 257. a aot W ac. 



C^.t6. MEDICINA. 18} 

debet , quac infanabilia fint , & quae diftci- 
lem curationem habeant, qnae prompriorem. 
£(1 enim pnidcntis hominis , primum eum , 
oui fcrrari b non poteft, non attingere, nec 
5 Vubire fpeciem ejus ^ ut occifi , quem fors . 
ipfius interemit • Deinde ^ ubi gravis metus ^ * 
fine certa tamen defjperatione m , indicare 
jieceflariis periclitantis , ia difficiii c rem 
etfe: ne, ii vidla ars malo fiieric , vel igno- 
o ra(re, vel fefellifrc videatur. Sed ut hasc pru- 
denti viro conveniunt : lic rurfus hiftrionis 
eft , parvam rem attoUere , quo plus prse- 
AitiflTe videatur , Obtigari asquum eft con- 
fefllone promptse Tei 9 qtfo cisriofius etiam. 
5 circunfpiciat , pe , quod per fc exiguum eft , 
raaius curantis negligentia fiat, 

%. S^a imnifa hfanabilia fint. 
d Servan nonvpoteft, cui bafis cerebri , cui 
cor, cui ftomachus, cui jocinoris portae, cui 
LO in fpina f medujia percufi^a eft ; cuique aut 
pulmo medius , aut jejunum, aut e tenuius 
inreftiuum , aut veotriculus , aut renes vul- 
fierati funt | cuive circa fauces grandes v^- gi 22. 
naB, vel arteria; prarcifac funt, 
15 j'. J^ms valnera difficilem carafioftem habeaat . 
ViJ, autem ad &nitatem perveniunt , qui- 
bus ulia parte aut pulnH> , aut jocinotis craf- 
fum , aut membrana , qua; continet cere-^121?/ 
, brum , aut lienis , aut vulva , aut vefica , * * 
(o aut ullum inteftinum , aut feptum traofver- 
fum vulneratum eft • Hi quoque in prascipiti 
funt , in quibus ufque ad grandcs intufque 

con- 
b HippuiiArteT.iy>6.XXlll%.6.Af^tefHsde 
Daeh.Plat.IJb II. CicefQ ad Att.IJb.Xl^LBp. 15. 
Rittersbuf^ad Jfid.Pelttfiot.JJb.lLEp,\6. c AEgi^ 
net. VI. 88. d Aph^ W, 18. Coac. Not.111 ^Sj.IL 
Pradia. XIX. XXIL f Exemplum vide apud 
TutpiHmObf.Ub.IILc.zj. , c Apb. l^.i^.Coac. 
tfot. III, ijf. j8p. 



i84 A. CORN. CELSI Ui.j. 

coDditas vcnas in alis vcl poplitibus mucr» 
dcfedir. Pcriculofa ctiam vulnera funt ^ ubi- 
cunquc vcn£ majores funt , quoniam eichaa- 
rirc hominem profufionc fanguinis pofluDC 
Idquc cvcnit non in alis tantum , atque.po-j 
plitibus; fcd ctiam in his vcnis , qux id 
anum tefticulofquc pervcniunt . Praeter hu 
malum vulnus eft , quodcunquc ia aiis rc} 
Tow.IT. fcminibus, vcl inanibus locis , vel intcr d> 
i44,i6>g itos cft . Itcm quodcunque mufculum, as:> 
8i 2i, nci^um , aut arteriam , aut membranam . 
aut os , aut cartilagincm laefit . 

4. J^a vnlnera tutiorem atrationem iaiem 
Tutiflimum omnium , quod in / can» 

eft . Et hxc quidem loco vcl pejora i ??'/' 
mcliora funt . Modo vcro pcriculum boi^ 
quodcunque magnum eft. 

5. Obfervationes m vulneris genere ^ f^- 
Aliquid etiam in vulncris generc ^<- 

que eft. Nampe)uscft, quodetiam colfiurs), 21 
quamquodtantumdifcifTum eft. adeouri^ 
toquoquc, quam rctufo telo, vulncn/f^ 
modius fit • Pejus etiam vulnus eftr^f^ 
aliquid cxcifum cft; cxquove caroa^^fK 
' abfcifta , alia dcpcndct • Pcfnma ficqaepl^ iS 
g curva cft r tutiffima , quas HnestTOQik tc&a. 
cft . Quo dcinde propius huic ilVwt %?pt 
vulnuscft, covcl dctcriusvcl tolcrabtoA- 
6. J£tatis obfervatio^ & corpmis^ e 
18, jj, ^ vitie\ &tempori'f. \* 

iip^^i. Quinctiam confert aliquid & aecas , k^ 
corpus , & vits propofitum , & anni tes^ 

Jms . quia facilius fanefcit pucr vei adole- 
ccns, quam fcnior: valcns, quam infiroius'' 

ncqoe 
f Hippocr. Coac. Not. 111. jpo. & L deMfrk 
IIL j. g 11. pr4td. XXlf^. z. Qi>ac. Pran. IH 
iBf. h 11 Pradia. XIX. 7. 



Cap.. 16. M lE D /I C I N A . 285 

ncque nimis tenuis , neque nitnis plenus , 
quam fi altcrum ex his eft : integri habitus, 
quam corrupti : exercitatus , quam iners : 
lobrius & temperans > quam vino venerique 
; dcditus . Opportuniffimumque curarioni tem- 
pus / vernum eft j aut certe neque fervens , 42, 17. 
jieque frigidum . fiquidem vulnera & nimius 
calor & nimium frigus infeftant ; maxime 
tamen horum varietas : ideoque perniciofif- 
fimus autumnus eft. 33>33* 

7. Signa eorumy qua intus lafa funt. 
Sed pleraque ex vulneribus oculis fubje- 
Aa funt: quorundam ' ipfss fedes indices funt, 
quas alio loco demonftravimus , cum poli* 
5 tus interiorum partium oftendimus . Ve- 
runtamen , quia quxdam vicina funt , int 
tereftque , vulnus in Aimma parte fit , an 
penitius penetraverit , neceffarium eft, ndtas 
fubjicere , per quas quid intus idum tA , 
to fcire po/Iimus \ 8c ex quibus vel fpes , vcl 
de/peracio oriatur. 

8. Signa percuffi cordis. k 
Igitur , corde percuflb , fanguis multus 
fertur , vens languefcunt , color pallidifli- 
t$ mus , fudores frigidi , malique odoris , tan* 

quam in «groto corpore oriuntur : extre-Xow.//. 
mifque partibus frigidis / matura mors fe- 155,3. 
quitur. 

p. Signa pulmonis iSH. m 
(o Pulmone i^o , fpirandi diflicultas eft : 
fanguis ex ore fpumans , ex plaga rubens , 
fimulque etiam ipiritus cum fono fertur r in 
vulnus inctinari juvat^: quidam.fine ratio- 
ne eonfurgunt . Multi fi in Jpfum vulnus 
• incli- 

i Ap6,FI.^y. k jSginet. FJ.SS. lAph.VllL 
Ji. m A£ginet. Fl 99. 



r 



^ A. CORN. CELSI Uk^. 

jnclinati funt , loquuntur : fi in alim pax* 
teniy obmutefcunt* 

10* Sigms fodmnru vtJnetMSi, 

Jocinoris autent vulnerati notx fuat : maJ- 
tus fub dextra parte . pneccvdioniai profih 
fus fanguis : ad fpinaoi redufia prscoi* 
dia ; in ventrem cubandi dulcedo ; ptmd»- 
mtt f dolorefque ufque ad Htgulon , jmt* 
Auinque ei latum fcapulantm os ^ intend. 
<|uibus nonnunquam etiam biliofus TomiDiB 
aCcedit . 

X I. Signa pttCHjfenam rtmmm • 

Renibus Tero percuflis ^ dolor ad ingii< 
na tefticulofque defcendit : difficulter uoh 
redditur ; eaquc aut eft cruenca ^ mtil crooi^ 
tertor* 

^ X2« Sigmi vmlmtraii Hems • 

Ac , liene i&> , fanguis nig^ a fimlR 
parte Dtorumpit : pr«cordia cum TC9CricBlo 
ab eadem parte indurefcunt : fitis inpii <xh w 
tur : dolor ad jugulum , ficut yodmganf- 
nerato, venit. 

i;. Signa percmffa vmlva> 

At, cum Yuiva percufla eft , Mk iik kh 
gninibus , & coxis , & femiQib» A: ^tk- \\ 

Einis pars per vulnus , pars pex Dasacua 
fcendir : vomitus biiis infequicoi . Qu^ 
dam obmutefcunt ; quxdam mente Ubm- 
tur y quaedam , fiii compotes , nenronui o- 
culorumque dolore urgeri fe coafinttot ; )« 
morientefque eadem , qus corde Tulneiat» t 
patiuntur. | 

14. Signa percmffi mebri^ vel memiAram^eejmsi 
Si cerebmm fflcmbranave ejus viilinf 

accepit, 



lap.^6. MEDICINA. 187 

ccepit , fanguis oer aares , quibttfdui etiam 
ler aures e^t ; iereque bilis n vomitiia in. 
equitur : quoruudam fenfus obtuxidnntur , 
ippellatique sgnorant : quorundam trux vul* 
:us cft : quorundam ocuii , quafi refoluti , 
buc iilucque moventur : fereque tertio , vel 
jujato die delirium accedit . Multorum 
:tiam nervi diftenduntur • A«te mortem 
lutem plerique falcias , quibus caput deli* 
^atum eft , lacerant , ac nudum vulmis fri- 
gori obiiciunt. 

1$. Signa ftomacU pircMJp. 

Ubi ftomachns autem percnfltis cft , fin* 
gultus, Se bilis vomitus in&quitur : fi quid 
cibi vel potionis affamptum eft , id r^i- 
tur cito : venatum motus elanguefcnnt : fu» 
dores tenues oriuntur ; per quos extrema 
partcs {rigefcunt. 

16. Signa fejtmi in^flini^ <St ventrituli iwA 

nentti, & aUcmm {meflinorum . p 
Communes vero jeiuni inteftini ot vea- 
triculi vulnerati not« fnnt • Nam cibus & 
potio per vulnus exeunt : pnecordia indun> 
Kunt : nonnunquam'' bilis per os jredditnr • 
Inteftino tantum fedes inferior eft . Caste- 

ra inteftina i^a vel ftercus f , vel odorem 

eitts exhibent« 

17. Signa fercuffe nstdidUi^ qua in ffina WI « 

MeduIIa vero j qua» in fpina eft , mdt 

» fa , nervi refolvuntur ^ aut diftenduntur : 

fenfns intercidit : interpofito temppre ali^ 

quo fine voluntate inferiores partes vel fe* 

men , vel nrinam ^ ve 1 etiam ftercus excer* 

BUnt. 

18. I/. 
n ApL VI. $o.^pmt. VL 88. ISfpoc C$ac. 

N»r.III, 383. 384. o Xgin. VI. ^q. p Uem 

ibid. 88. t Valliriola Obf. Ub. IL obf. p. 



288 A. CORN. CELSI LA 

/ t8» Signa fepti tranfverfi percmffi . 

..'At, fi fcptum tranfverrum percuCrutn d 

C^aecordia furfum contrahuntur ^ f^uoa d< 
t , fpirictis rarus e(l , fanguis fpumans k 
tur. . 

19. Signa veficm vminer^t^. 
. Vefiea vero vulnerata , doleiic iagaioi 
quod foper fmbem cd , intcDditur : pro ur- 
lu ,' fttnguis ; at cx ipfo vulnere unnad^ 
fcendit : ftomachus afficituf . itaque antki 
Jem vomunt , aut fingultiunt : frigus , & a 
co mors (equitur. 

ao. D/e/kmgmine , &famt , &f9Kr^y & emtmfjn' 
'tiehus : ' qmando^e meliwra^ dtterJorave fat, 
' His cognitis , etiamnam qusKtam alia ^ff 
Ccenda funt ^ ad omnia vulaera uicenfsr, 
de quabus. diduri fumus , portinentia . h 
his autem exitfanguis, fanies^ pus. S^^bs 
ommbui notiis ^ . Sftnies^ cft tenuior hoe, 
varie craib', & ghjtinofa » & coloriu./^» 
erafliflimum albidiflimumque< , ^lsrisc^ 
& fanguine & fanie . £xir auroi^flf^ 
ex ^vulnere recenti, aut iam faa^f^*^'* 
iiies eft inter utrumque tenfis . P^ ^ 
ulccrd jam ad fanitatcm fpedu^t. %«i«&^ 
& (anies &. pus quafdam fpecits Ca^^ 
nominibus diflinftas habent • £ft eaim ^^ 
dam fanies , quas vel ix^ > vcl |tt)^ 
noaiinatur . £(l ptis , quod i>Mik ^ 
latur. r:t«p f tenuis , fubalbidus , a BAteJ» 
ttlcerc cxit , maximeque ubi , nervolsbf 
inflammatio fecuta eft . ' MixVxi^ crafior 
cft , glutinofior, & Cubaibida , itoelliqttt^ 
bo fubfimilis . Fertur hac quoque ex vanJA 

q MmmriaLyariaf.U9.U^.i%^ 



Q^%6. MEDICINA« aS^ 

ttkcrilms^ ttbi nenri circa articuloB laifi 
fant ; & inter hcc loca « maxime ea geni- 
bos • ETxcuSAc teaue , Itibaibidiun » quafi 
uagpiinofum oolore , atque pinguitudine o^ 
leo albo non diflimile adnaret an magnis 
ulceribus fanefcentibus • Malus eft autem 
fanguis , nimium aut tenuis , aut mJiis ; 83, i. 
colore vel iiyidus » tcI niger ^ aue pituita . 

miftus f aut Tarius • Optimus calidus , ni* t 

> bens y modice Cfafius , non glntinofus • Ita* 
que ^rotinus ejus jrulnem expedita mj(||is 
curatia eft 9 es quo lanAuijS bonus fluxit « 
Itc^iqu^ p<^^ fpes in bis Bui)or eft , ex 

2uibus melioris generis quaBquc proveniunt • 
anies igifuc aala eft ^ multa j nimis te* 
auis « livida , aut pallida , aut nigra, aut 
ghitinofo. 9 aut mali odoris , aus qus ipfum 
ulcttS: ) & iunftam ei cutem erodit . Meliof 
eft non muka , modice cpafla , lubnibicuai 

10 da , aut fubtlbida . ^JHaf autem aejor eft 
maleul. , cra(rus , fublividus aut Uibpaiii-* 9 
dtts, glutinofus, ater^ caUdus, mali oooris. 
Tolerabilfor eft fubajbidus, quique oetera 
omnia coDCraria prioribus habet • Melicera 

5 autem mala cA>, multa , & pcicrai&i $ me« 
lior , qus & tenuiof , & minus copiofa eft • 
Pus intcr b«c optimum eft • Sed ul qpoque 
pejus eft , multum., tenue* , (Ulutum ; magif- 
cwt^ fi ab initio tale eft: itemque^ fi coJore, 

Q lero fimile , fi pallidum , fi lividum , fi fo^' 
Cttlentmn • Prcter ba^c , fi male olet ; nifi 
tainen Iqsus. huno odorem- exjcitat . Melius 
cfty quo minus eft , quo craflius , quo albi«3it)^o. 
likMi: iteottquey fi. bsye eft , fi nihil plet , fi 

T cqoa^ 



/ 



ipo A. CORN. CEXSI Uk^ 

cquale cft . Modo tiincn , convcmre & im» 
gninicMni ▼ulncris , & tcmpdri dcbct . Na« 
ptus cx majorc , plus nondam folwis in. 
«ammationibutr naturalitcr fertur . E!iAii- 
Jff quoquc pcjus cft multum, & parunrpB* 
guc : quo minus autcm , quoque idipii& 
pinguius, co mclius cft* 

«!• Curtrth Mdviffus pffufiwem fMmgmMts 
in jmlnerittu. t 

Quibus cxploratis , ubi aliqais iaus A , n 

3ui fcnrari potcft , protinus profpicicndi 
uo funt ! Bc fanguinis profiifio , norc !&• 
flammatio intcrimat • Si profofionen rim^ 
mus ( quod cx fcdc vulncris , & cz ob- 
gnitudinc cjus ,^ & cx impctii ruentis kt « 
guinis intdligi potcft ) ficcis linamentis vaf- 
nus implcndum cft , fupraque* impon»fi 
fpongia cx aqua / frigida cxprefik , ac i» 
nu (upcr comprimcnda • Si panuii ic/b* 
guis conquicfcit , f«pius linamenta «»fr^ 
io4*j.da funt . Et , fi ficca panim vaieot^^f 
ap},i8.niadcfecicnda funt . Id vchemcnf W«f 

Suincm fupprimcndum cft : i*P|* V*" 
am id vukicri infimdont • Sediin mns 
mctus fnbcft ; ne , nimis vakiK *Aii t^ *S 
tcnta matcria , magnam inflavoansBKA 
poftca movcat • QuflB rcs eificic » «t «^ 
lodcntibus mcdicamcntis , neqiie atoith 
bus , & ob idipfum induccatibus aJh^i 
( quamvis plcraquc cx fais faaguioen ^ P 
primunt ) fit utcndum : fcd , fi icnicl ii« 
dccurritur , his potios , qtiaB mitius im 
cfficiunt . <iuod fi illa quoque pfola»» 
vincuntor , vcme ^ quc fat^uineoi nmdaatj 

apptc» 

r JEginet. IV, 5J. ABtius Tnrat. W. ^^ 
n.$i, f Frigidam potmi exbibit A^titts TiT.1 
Stfm* IIL r. 145. Celf.f. 004, 3 1- 



aaf.%6. M £ D t C i K A . a^l 

aopreb^ndendas , circaque id , quod i^um 
eft , duobus locis deligands intercidendsequc 
fiuit , ut & in fe iufz coeant, & nihilomi- 
nus oia pneclufa habeant . Ubi ne id quidem 
rcs patitur ^ poflunt ferro eandenti aduri • 
Sic etiam fatis multo fanguine eflfufb et tck 
ioco ^ quo neque nervus « neque mufculus 
eft 9 utpc^a is fronte ^ vel (uperiore capitis 
parte ^ commodifHmum eft , cucurbitulam 
admovere adverfa parte 5 ut illuc fanguinitf 
cur&s revocetur « 

aa. Cnrari&nei aJverfiu iiutnerum 
i?rflammatsottem * 
Et adverfus profufionem quidem in hi$ 
\ auxilium eft : adverfus inflammationem au* 
tem, in ipfo fanguinis curfu. Ea timeri pot<- 
eft , id>i Ixfum eft vel oa y vel nervus « vel 
cartilago , vel mufculus ^ aut ubi parum 
languinis pro modo vulneris duxit i £rgo 
;o ouocies quid tale erit 5 fanguinem mature 
/iipprimere ^on oportebit ; fed pati fluere ^ 
dpm tntum erit , adeo ut ^ ii parum fluxifTe 
videbitur , mitti quoque ex brachio debeat ; 
utique ^ fi corpus juvenile 5 & robuftum, & 
S etercitatum eft : multoque masis ^ fi id vul- 
mts cbrietas prascefltt . Quod fi iktufculu^ 
iacfus videbitur , pnBcidendns erit * nam per« 
cuflus 5 mortiferus eft : prscifus ^ (anitatem 
recipit. 
o 1}. Dt gUuinationa iminerum . 

Sanguine autem vel fuppreflb , 6 nimi- 
us erompit ; vel exhaufto , fi per fe parum 
ftixir ; longe optimum eft , vulnus glutir 
nari « Poteft ameu kL i quod vcl ia cute » 

T t vcl 



tpj A. CORN. CELSI iJ^^. 

vel etiam la carne eft ; li nibil ei paeum 
mali accedit . Poteft caro, alia partedepea- 
dens, alia inhsrens; (i tamen etiammun m- 
tegra eft » & coniundione corporis fiovetai . 

In his vero, qux glutinantur, duplexok^ 
ratie eft. Nam U plaga in molli pane ei, 
fui debet : maximeque , fi difcifla auris in 
eft I vel imus nafus, vel front , vel faoca, 
vel palpebra , vel labrum, vel cixca gutts 
cutis , vel venter . Si vero in carne voIbb» 
eft , hiatque , neque in unum oras fttilea^ 
trahuntur , futura quidem aliena eft : v^ 
ponendas vero fibulx funt ( iyxri^ Gned 
nominarunt ) qus oras , paulatim taott, 
contral^tnt ; quo minus lata poilea cicataT 
iit. 

Ex his autem jcolligi poteft » utrBm bI 
quoque, quod alia pane dependens, ila »' 
hsrebit , fi alienatum adhac non dt , Ao* 
r^m , an fibulam poftulet • lEx qoiiva»^^ 
tra ante debet imponi , quam iiitm nlv 
puigatum eft : ne auid ibi concwiv^ 
nis relinquatur . Id enim & if/Brrcffl- 
lur, & inflammationem mover, i gltfiatti 
vulnns proliibet • Ne linamentoa jqju&aDL ^ t^ 
quod fiq)primendi fanguinis caaSaL \s&sqs^ 
eft , inibi relinquendum eft . nam i& ^KifK 
inflamraat. 

Comprehendi vero futura , vel ftoi^ i 
non cutom tantum , fed etiam aliqpi ci)^ 
carn« , ubi fuberit hlsc , opQrtcbit ; qoo vi- 
lentius haereat , aeque cutem abrumfit. 
Utraque optima eft ex / * acia tnoUi , M 
nimis torta*, quo mitius corpori infiikii* 

Utra- 

t Dp0a libtHmf&tpJti Jomh. Rbodius . rmi«t' 
Adverf. XHL ai. * H.F.at Afuafemkwtii 
OpcT. Cbhrurg. p. i. cAf* pag.^j^MSalmJfims tf^ 
45- ^ 4P* 



fUpM. MEDICINAJ jt^X 

Utraque neque nitnis rara , neque nlmii . 

ctcbra iniicicnda eft * Si nimis rara eft , non 
continet : fi nimis crebra eft, vchcmenter af* 
fidt ; quia , quo f«pius acus corpus tranf^ 

( ivit , quoqne plura loca injcOum vincu^ 
lum moidec , eo majores infiammationcs 
oriuntur i ms^fque seftate . Ncutra etiam 
vim nllam de^erat : fed ea hafientts utilis 
cft, qua cutis ducentcm quafi fua fponte 

. fubfequitur . Fcre etiam fibulsc iatius vui* 
nus effe patiuntmr : futura oras jungit ^ qu* 
ne ipfe quidem intcr f« contingere cx toto 
dcbent j ut fi quod intus humoris concrevc* 
rit , fit qua emanet . Si quod vulnus ncu» 
trum horum recipit , id tamcn purgari do» 

bet* j 

Deinde omni vuincn pnmo impOncnda 
cft fpongia cx * accto expreffa . Si fuftinerc 1^6,11» 
aliquis aceti vim non poteft , vino utendum 
eft . Levis plaga juvatur etiam , fi ez aqua 
frigida exprcfla fpongia imponitur . Scd ca ^toi^\6. 

Juocunque modo impoGta eft , dum ma« 
et , prodeft: itaque, ut inarcfcat , non eft 
committendum . Licctque fine peregrinis^ 
^ & conquifitis , & compofitis mcdicamcntis 
vulnus curare • Sed fi quis huic parum 
confidit , imponere medicamcntum dcbct » 
^uod fine fevo compofitum fit ex bis , qus 
craenti^vnlncribus apta effe propofui : ma* a*8. 
> xtmeque fi caro eft , Barbarum : fi ncrvi , 2^9- 
vel canilago , vel aliquid ex cminfcntibus , ^c>, 
qualesaures , vel labra.funt 5 Polybi fphra- i^* 
gidem . Aiexandrinum quoque viride ncr- a^o. 
Tis idoneom cft : eminentibufquc parti* ^^4^ 

T J DUS ?*• 

♦ MstfdiQam methodum dicit Eftmuller, in . 
Gommm. sd Scirod. C^ Morel. fag. 408. 






tf^ A. COKfJ. CELSI JLifcj, 

bus ca, quam Grzci puimta-uv vocant. 

Soler etiam , coUifo corpore , exigua pat« 
le 6ndi cutis . Quod ubi incidic , lum zlk- 
oum cft , fcalpello latius aperirc ; oifi mu- 
fculi , oerviquc juita funt , quos inodi noe | 
cxpedit , ubi fatis diduAum cft , mcdic^ 
mcntum imponendum eft . At , fi id , qood 
collifum eft , quamvis parum diduftun d^ 
latius tamcn apcriri propter nervos aoc 
mufculos non licct ; adnibcnda funt ea, ^bx 
bumorcm lenitcr extrahaot ; prscipoefK 

ap79l$«cx his , id , quod pinriS^ vocari propoOu. 
Non alicnum eft etiam , ubicunque vuln 
cft gravc , impofitum , quo id juvetnr ^ b- 
fupcr circumdarc lanam fuccidam ex ac^? 
to $L oleo: vcl cataplafma, fi mollis hb 
cus cft y Quod Icniter rcprimat ; fi cctrofer 
aut mufcutofus , quod cmolliat • 

24. J^omo4o vsJi^ir tigari comvemst. 
Fafcia vero ad vulnus dcIigatKiBiD liaa u 
aptifHma cft : eaque lata cflc oebct 1 tt A- 
mcl injcAa non vulnus tantum , Mfiab- 
hxm utrinquc ejus compreheadat . iyr ^ 5^' 
tera partc caro magis recefnt , ib n aelios 
attrahitur : fi aequc ab utraqut > ttanf^erft \\ 
comprchcndcrc oras dcbct ; aut k '^ tA^ 
ris ratio non patitur , mcdia piiissoEQL Sx^V^ 
cicnda cft , ut tum in utranque partem ^ 
catur . Sic autem dcliganda cft 9 ut & coib 
tineat , occ adftriogat « quod nc» coatUi^ )« 

}0o>i7. tur , clabitur : quod nirois adftriduBi tft, 
cancro pcriclitatur • Hiemc iaspius bfcii 
circuirc dcbet : aeftatc , quoties necefle cft . 
Tum cxtrcma pars cjus inferioribos acv 

affucQ- 



C^.itf. MEDICINA.' ipj 

aflocnda eft • nam nodus vulnus lasdit • niii 
tamcn longc cft- 

Porro neminem dccipi decct,.ut propriam 
vifccra curatibnem rcqnirant , dc quibus fu- 

r pra pofui • Nam piaga ipfa curanda cx-^ 
trinfecus , vd futura , vel alio medicinas 
generc cft . In vifceribus nihii movcndum 
cft i nifi » fi quid aut cx jocinorc , aut lic* 
ne 9 aut polmone duntaxat extremo depen- 

o deat 9 id prscidatur • Alioquih vulnu^ intc- 
rius ca vidus ratio caque medicamcnta fa^ 
nabunt , quc cuique vifce^i convenire fu^ 
periorc libro propofui • 

aj* Quomodo vulngrafq^ ^gendum fit . 

< His ita ptimo dic ordinatis , homo in le- 
ao collocandtts cft t ifque fi gravc vulnus 
eft , abftincre » quamum vires patiuntur , 
ante inflammationcnv > cibo debiftt; : bibere , 
donec fitim finiat^ aqaam calidant $ vcl » fi 

so sftas eft , ac ncque febrisf ^ ncquct dolor eft , 
etiam frigidam . Adeo, tamen Tiihii perpe- 
tuum dft , fcd fempcf pro vi corporis affti- 120,7. 
mandum , Ut imbecilittas etiam cibum pnK 
tinus faccre neceflarium poffit ; tenuem fci* 

15 licct , & cxiguum»^ qui tantum fiiftincat. 
Multique crtam ex profluvio fan^nia in- 
termorientca aftle ^uljiam curationcm: vma^p^.2l« 
* reficiendt funt 5 qaoA alioqui inimicifli* 
mum vulncri cft^ 

^o %6. D» notit vutnffwm. 

Nbnis vcro u ititumcfcete vulnus , pcri^ ^ 
culofiim : nihil x iqtumefcere , pericu{ofi£>, 
limum eft . iliud indicium mapne infiam* 
matsonis : boc ^ cmortui^ corpbris eft .. PriEK 

T 4 tinuf- 

^ Athen. Dtipnos, L^l.d. p* lOi^ ^ 

u Aph. V. 66. r 

X 11. Epidm. UI. 128: 






t96 A. COKfr. CELSI Uf.^ 

tinufque , fi mens homini confifiic ^ fi aii& 
ftbrit acceffit , fcire licet y mature wtdam 
fanum fore • At ^e febris quidem cerrae 
dfbct , fi in magno Tulnere , dnm laAuB- 
matio eft , permanet • lila peraiciofa eft , j 
quar vei leti vulneri fupervenit , vel ulcn 
tempus inflammarionis durac , vcl delirimi 
movet : vel fi nervorum / rigorem auc dit 
centionem , quae ez vulnere orta eft , o 
<i,i8. ^^ ^Q^^ • Vomitus quoque biliofos nonvo-n 
«87 2I luntarius , vel j^rotinus , ut perculTus efi tfi* 
' quis , vel dutoi inflammatio ma«et , main 
dgnum eft in his duncaxac , quorua vd 
nerviy vei eciam nervofi ioci vulBcrati fimt. 
Sponce caraen vomere , noa aliemim ef ,9 
precipue his , qnibus in confuetodi&e fm : 
M neque procinns poft cibum , neque jui 
inflammacione orta » neque cum in (ufca^ 
ribtts ptrtibns plaga eft» 

X Bidno fic vulnere habico , fertjodri/ 
aj^endttm , decefgcndaoue fanies cr tf» 
ftigida efty eademque rurius injicieBdriiiir. 
Quinto jam die , quanta inflamBfO» fBOr 
ta eft I ie efteodit . Quo die » mifiB it^ ^S 
Ao vnlnefe 9 ooafiderandus colar A. t^ 
fi lividtts 9 aut palKdus , aut vam > init 
niger eft 1 fexrt licec , malum vuli»Eat&. 
idqtte , qnaadocttnque animadv^om A y 
tefrcre nos ^poteft . Album , aut niluciiB- )• 
# dum efle vulnns « comnMdiffimum eft • Ina 
eucis dttra , f^mi, dolens, pertculBm oA» 
dit * Bona figiia funt , ubi hcc • Cnit dolo- 
it> tiBttit ) ft fflollis eft • Sod ft gtutiBaatf 

TttlBttS) 

B XV ^maMf. XCXUI s* 



-/1 



Csp.^S. MEDICINTI. %fj 

VQlnus , aiit leviter itnuimiit » tkAm fu&t 
imponenda, quae prinio fuerunt. 

Si gravis inflammatio eft , ne%ne gkiti- 
nandi fpet eft , neque moyetnr , aquc qno» 
que m caUdai necemrius ufus eft » ut mat»» 
riam digerat ; & duritiam emolliat » & pus 
citet. ]& fic temperanda eft, ut manu coq» 
tjngenti jbcunda fit ; li ufque eo adhiben* 
da , donec ali^id minuifle ex tumore ca* 
loremque nlceri mapis naturalem reddi« 
diftc videatur « Poft id fomentum » fi iate 
plaga non patet , imponi orotinus emnli^ 
mum debet , maximeque , u grande vuLuia 
eft 9 tetrapharmacum : fi in artiquHs , digi* 
tis, locis canila^ofis , fmik; « At fi ^*%g^M^ 
tius hiat , idem iliud emplaftrum li^nari es 
irino unsuento oportet , eoque inlita lina^ 
menta difponi per nlafiam : deinde empla^ 
ftrum fupra dari , & luper id lanam fiuccH 

> dam i mimifque etiam y quam primo , fs^ 
fcim adftringendc funt • 

a& CurMtim$s t/nfrim Mieulmm • 
Sed propria qusMam in aniculis vifenda 
funt • In quibus fi pnsdfi nervi funt , qui 

' continebant) debilitas b ejus partis fiequitnr. 
Si id dubium efti & ex acuto teloplaga cft, 
& ea tranfverfa , commodior eft : fi cx re» 
tufoy & gravi eft , nullum in figura difcfi* 
men eft : at videndum eft » ous fupra articup 

I lom, an infra nafcatur. Si tub eo nafcitur ,, 
albumque & craflum diu fertur ,. ne^vttfa' 
praecifum efle credibile eft : magiiqne « ^M^ 
ttajofes dolores inflammatiooefqne , & quo ■, 
maturius eacitate fnnt . Quamvis autem 

non 
a Apt.y. aa. b CMr.<Pra«i9.II£^S9uLdir 
Afcr^, ni. %. 






198 A. «ORN. CELSl lifcj. 

lioo «Miflus, nervus eft i tamen , fi ciia 
durus tumordiu permanet , neceflie efi, & 
diuturnnm ulcus efle , & fanato quoque eo, 
tumorem permanere : futurumque eft , ut 
tarde membrum id vel extendatur , tei coo- 
V trahatur • Major camen in extendendo o» 
^S7»3h ^ ^^ ' ^^ recnrvato articulo curatio ai 
hibita eft ; quam in recurvando eo , qjd 
reftum continuerimt^ . Collocari qaoqst 
membrum , quod i6him eft , ratione cem: 
debet . Si glutinandum eft » ut ruperius fi : 
fi in inflammatione eft , ut ia aeutram p:* 
tem inclinatum lit : 6. jam pus profluit , fi 
devexum fit. 
j^Sy^ic Optimum etiam medicamentam , l fnis.j 
«ft . Moveri , & ambulare » nifi fanis , tiit 
nnm eft. Mtnus tamen periculofum b^df, 
qui in capite vel brachiis » quam qai i& 
inferioribus partibus vulnerati funt . Moi- 
meque ambulatio qonvenit , femioe, isi» 
crure , aut pede iaborante • Locos , in fo 
cubat-^ tepidus efle debet . BaiooiB^ 
que I dum panun vulnus purum dl, ^^ 
res infirftiflimas eft , Nam id i^/ss^iJiuA 
& fordidum reddit . Ex quibir »d ancium i^ 
sranfitus efle confuevit • , Lenjs tQ£U\o icte 
adhibetur ; fed his partibus , qua \si»g^ ^^ 
fiint a Vttlnere« 

ap. Vulnus quonmdQ pmgandmm tjl* 
InflammatiQne fioita , vulnus potguk-^ 
dum eft . Id opttme faciunt tinAa latDcl- 
k tinaoMnta : fupraquc id emplaftnim vei 
26%. Tirpebfeipf4a7t$f vel h^tafuffxetn^ daiKlBm 

eft . Tum demum . vero purum ulcus A 1 

ciun 

^ ht Hifpm,d9mm.T.n.i. 



Cap. %6. M E D I C I N A. s^ 

cum rubet , ac niinium neque liccum , ne« 
que humidum eft • At , qnodcumque fenfu 
caret ^ quod non naturaliter fentit / quod 
nimium aut aridum aut humidum eft \ quod 
aut albidum y aut lividum , aut nigrum eft ; 
id purum non eft» 

jo. QuQmodo vulnus impUndum efi • 
Purgato vulnere y fequitur ut impleatur , 
jamque calida aqua eatenus neceflaria eft ^ 

> ut lanies removeatur • Lanx Aiccidae &•> 
pervacuus ufns eft : lota melius circun- . 
datur • Ad implendum autem vuinus profi- 
ciunt quidem etiam medicamenta aiiqua x 
itaque ea adhiberi non alienum eft; ut bn* 

; tyrum cum rofa , & exigua mellis parte ; 
aut cum eadem parte mellis aut cum eadem 
rofa , rn^ai^iJuoL^m ; ant ex rofa iinamen- 
ta • Mus tamen proficit balneum rarum . 
Cib^ boni fucci ; vitatis omnibus acribus . 

%o Sed jam plenioribus , avis , & venatio, & 

fuilla elixa dari poteft • Vinum omnibus faps^aS. 
dum febris , dum inflammatio eft, alieiutm 
eft : itemque ulque ad cicatricem , fi nervi , 
mufcuiive vufnerati funt > etiaim ^ fi alte caro. 

;5 At, fi plaga in fumma cute eeneris tutiocis 
cft , poteft non pervetus , modice tamen da^ 

' tum j ad impkndum quoque proficere . Si 
quid moiUendum eft , quod in nervofo lo* 
cis , mufculofifque neceirarium eft , cerato 

:o quoque fuper vulnus ntendnm eft • At , fi 
caro fopercrevit , modice reprimit ficcum 
linamentum ; vebementiUs , tquama arris • 
Si plus cft , quod toili opus eft , adbibenda 
funt etiamnum vebementiora % qus corpui 

exedant • 



♦- 



Soo A. CORN. CELSI Uk fi 

exedjiQt. Cicatricem, poft omnia hax, coov 
mode inducic lycium ex paflb aut lafie di^ 
lutuffl > vel etiam per fe impoGcum ficcam 
linamentum vehementius . ^ 
}l. De ulcmbHS^ qum extrinfecu* ptr w/nm) 
fncidtmty cmationibufque eomm^ 
Hic ordo felicis curationis eft • Scd qofr 
dam tamen periculofa incidere coefo^ 
^runt • . Interdum enim vetuftas ulcu» occfr 
iiu pat , induciturque ei cailus ^ & circumoiiA 
411. craffie livent « Poft quas , quio^uid mdi- 
camentorum iagerit^r , parum profidt ; 
quod fere negligencer oiraco alccii fnfer* 
venit. 

Interdum vel tt nimia inflaiiumtieae,/r 
vd ob cftns immodicos , vel ob nimiafr 
^949 8^^ f ^^l ^u^* nimis vulotts adftciamD df 
31. vcl quia corpus fenile , aut mali hihm 
533f ^9 cancer occupat « Id genus a Gcaasdi* 
%l. dudum in fpccies eft ; noftris vocabiilis m le 
eft • Omnis aucem cancer noa foliUD H ct^ 
nuDpic I quod occupavit ^ fcd etiaa ^* 
deinde aliis aliifque fignis * 4i6aaiac* 
Nam modo fupcr inflammactaw nboc 
ulctts ambic , ilque cum dai«R fioGedk > ^5 
ifUffiTtifKetc Grcci nominan^ : moia^ktt ^ 
grum eir;-^ia caxo ejus comipci. A ^ '^ 
que vehemenciUs } eciam in pucrelbefiAo » 
tenditttr , ubi Iruinus humidum eft , & a 
nigro ulcefe hilmor pallidus feitur , mi&^ ^ 
Tpi9I.1I. que odoris eft ^ & caso incns corrupca : Vbr 
%o6pio. cerdum eciam . *liervi ac membrajus Q^ 
vuncur , fpeci|iumqtte demiflims d^Cttdk 
auc in lacus , auc deorfum f eoque vip» 

\ non- 

Tem.IL * In principio diffititlime cogmffcitmr fefieCk^ 
205,24. leno M.M.Xtt^. yide HUdsn, oiferv. Glmmt 
Cem. I. Otf u 



r_ 



C0p. 26. MEDICINA. jot 

nonnunquatn os aiRcitur : modo oritur ca , 
quam Grcci ydyyycuna^f appellant • }o}. 

Priora in qualibet parte corporis fiunt : 
luBC in prominentibus membris , id eft tn* 
5 ter ungues , & alas , vel inguina ; fereque 
in fenibus, vel in his, quorum corpus mali 
Jiabitus eft • Caro illi uiceri vel nigra , vd 
Jivida eft , fed ficca & arida ; proximaque 
ctttis, plcrunque fubnigris puftults impletur ; 
o deind^ ci proxima , vel paJlida , vel livida , 

fi^eque sDruginofa & fine fenfu eft • Deterior Tom.JJ, 
in inflammatione eft , omniaque ea fimul fer- 149^17« 

Cnt : ulcus , in locum puftuiofum : puftu* 
, in eum, qui pallet aut livet: palloraut 
5 livor , in id , quod inflammatum eft : inflam- 
matio, inid, quodintegrumeft, tranfit. In- 
ter bsc deinde febris acuta oritur , ingenf- 
qne fitis: quibufdam etiam delirium accedit: 
alii y quamvis mentis fuac compotes funt , 
to baibutiendo vix fenfus fuos explicant : in^ 
doit affici ftomachus : fit foedi fpiritus ipfe 
oaoris • At^uc initium ejus quidem mali 
recipit curationem : ubi vero penitus ii^e- 
dit , infanabile eft . plurii^ue fub firigido 51, 30. 
5 fudore moriuntur. 

32. CmMtio v&ierh ukms. ' / 

Ac pericula quidem vulnerum haec funt • 
Vetus autem ulcus fcalpello circumciden- 
<ium cft y excidend^que ejus orae , & , quic- 
o quid fuper eas livet, asque incidendum . Si 
varicuU intus eft , qus^ id fanari prohibet , 
C9k quoque cxcidcnda . Deinde , ubi fanguis 
eminus, novatumque vuhuis eft , eadem cu^ 
xatio adhibenda , qum ia recentibus vnir 

wri- 



joi A. CORN. CELSI Uk^ 

jieribtis cxpofira eft . Si fcalpcllo aliqois ni 
non vult, poteft fanare id emplaftrum, qMi 
cx ladano fit : & , cum ulcus fiib co cxe- 
fttm cft, id, quo cicatrix inducitur. 
5J. Curatio EryfipeUium. 

Id autcm , quod i^vfflTFftKotf vookii dixi , 
non folum vulncri fupcrvenire , fcd finc hoc 
quoqnc oriri confuevit : atque intccdum p^ 
riculum magnum adfert ; utiquc 9 fi ciru 
cerviccm aut c caput conftitit • u 

Oportct I fi vires patiuntur , fangn iae n 
mittcrc : deindc imponcrc fimui Kphmei- 
tia & i^ refrigerantia ; maximcque cctufiB 
folani fucco , aut cimoliam cretam afi; 

filuviatili cxceptam ; aut cx eadefli iqa-f 
iibaftam farinam cuptcflb adjefla , aut, i 
tcncrius corpus cft > lcnticula . Qiiopi^ 
impofitum cft , bcts folio conteg eiiduffl A y 
& fupcr iintcolum frigida aqua madoisio- 
poncnduffl. Si pcr fe retrigeraotM f^^ 
rnm prodcrunt 9 mifcenda crunt boc «► 
do : fulpburis P. i. *. cerufl», caodfAp* 
lomm P. X. *. eaquc cum ym 0»taat' 
da funt , & id bb illioendun : ut » & ^^ 
rior locus eft , folani folia coism ^\* '^S 
adipi mifcenda fiint , & illinita Vttm\& ^- 
pennjicienda. 

At , fi nigritics cft , quss uequedan ^ 
nit f imponenda funt , que camem 0Otra& 
Icnius exedunt ; repurgatumque ulcus uc ^ >3^ ^^ 
csetcra , nutriendum d& • Si magis # fm 
cfl , jamqnc procedit ac ferpit » op» ^ 
vehcmcntius crodcntibus . Si ne hzc fu* 
deni evincuttt , aduri iocus dcbet 9 doocc 

nni- 

c Atthts Tetf. iy. Serm. ILc. 59- ^S^' ^* 
ai. d Oriiaf. de Morb^Cmat.UI.^j^ c Af^ 

vn. %o. 



Cdp.%6. M E D I C I N A;\ ^03 

nallus ex eo hiitnor feracur • nam quod fa« 
xinin eft » ficcum eft j cum aduritur • Poft 
uflionem putris nlceris, fuperponenda funt , 

Juac cruftas a vivo reiblvant ; ivwXft^tiui 
ircci nominant • Ubi ezciderunt, purgan- 
dum ulcus 9 maxime melle & refina eft % 
Sed iis quoque purgari poteft , quibus pit>* 
rulenta cnrantur , eodemque modo ad fanir 
tatem perducendum eft • 

34. Cmratio Gamgrsne. f 

Gangrasnam verp , fi nondum^plane te» 

net 9 fed adhnc incipit j curare non difficit 

limum eft ; utique in corpore iuvenili : & 

magis etiam , fi mufculi integri funt ; fi neiw 

vi vel laefi non fnnt, vei leviter afie6ti funt ; 

neqne nllus magnus acticulus nudatus eft ; 

aut camis in eo loco pauiulum eft j ideo* 

que non multum , quod pntrefceret , fiiir ; 

confiftitque uno loco vidum ; qnod maxime 

ficri in digiro poteft « In ejufinodi cafu prj* 

nium eft 9 fi vires jpaduntur » fangiunem 

sniftero^* Deinde , quic^uid aridu^ eft , & 

intentione qnadam prozimuin quoque lo> 

cum male habet , uCqae ad fiinum corpus 

concidere« 

Medicamenta vevo , dum malum ferpit , 
adhibenda nuUa funt , quas pus movere 
confiierunt ; ideo^ ne aqna quidem cali- 
da . ^Gravia quoque , quamvis ceprimentia ^ 
aiiena funt : M his quam levifltmis ^pus 
eft . fuperotie ea , quas inflammau func « 
utendum eft tefrigeSMitibus • Si aibiio ma- 
gis malum conftitit ^ uri id , quod eft intec 
imegrum ac vitiatum locun, debec. 

Pr«- 

f Mghm. TV. tp. 



{04 A: CORN. CELSI £iL$. 

PaBd|Nteqiie in hoc cafu petendaaB , mb 
a modicacneatis folum > fed etiaji a. \Fi- 
Aut r&tione pnrfidittm C;ft . Neqiie eaio 
id maium , nifi comipti vitiofique corpo> 
ric eft. Ergo primo , nifi imbecillhas f«^ 
liibet I abftiaentia iicendum • Deiade du^. 
^uc per cibum potionemque ftlram , iiko 

fue etiim corpus adftrin^ant ; fed ea iena 
oftea , fi vitium conftitif ^ imponi bfs 
vulnus eadem dehent , qu« in putri uictsu 
oraeferipta funt . Ac tum quoquc flwei 
bus cibis uti licebit ex media miiteria \ b 
tamen non^nifi alvum , corpufqne ficcaisi- 
buf : aqua Tero pluviatiii frigida. BaJncoir 
nifi )am certa nducia redditae fanitatis ei^T 
alicnum eft ; fiquidem emollitum ia es e^ 
eus cito niifus eodem malo^ afficitur . S» 
lent vero nonnun^uam nihil -omim auzla 
proficere , ac nihilomious fiurpese SA kk 
cancer . Inter qam miferum , ki tmkmf» 
auxiKttm eft , ut cotera . pars corpBOf «0 
ffit , membrum , quod paulasin «9^0*^1 
abfcindere • 
3$. Cmstio vulmnim^ M ^cstf^c^i 

M$a detfhwny Mt$t /iv/ixm. M 

H« graviflimonun vulnerum conMN^^ 
Tom.IL ftmt . Scd ne illa quidem negligei^ % ^ 
144,34. interjor pars collifii ; aut ubi dmfam , ^ 
tritumve aliquid eft ; aut ubi futCBhs » 
pori infiaus eft ; aut ubt tenue » fcd ibnA ^ 
vuinus infedit. 

hx primo cafu commodiffimum eS ^ 
Iteorium ex vino coquerc , interioreiiqte 
ejus partem contcieret & cetat» nufccR 



C^.%6. MEDICINA. 305 

ex rofa fafio , idque fuperponere : deimle , 

ubi cutis ipfa exafperata eft , inducere Jeoe 

medicamentam , qualis x^xtffMc eft . . 267, p. 

• Derafo vero , detritoque , imponendum 

5 eft emplaftrum TtTpafap/Mnpv , minuenduf- 

que cibus & vinum lubfraheQdum . Neque 

jd , quia non habebit altiores i6lus , con- 

. femnendum erit : iiquidem ex ejufmodi ca- 

fibus fjrpe cancri fiunt . Quod fi levius id 

xo erit , & in parte exigua , contenti eflc pot- 

erimus eodem leni medicamento • 

Surculum vero , fi ficri potcft , oportet 
^ vel manu , vel ctiam ferramento educere. 
Si vei przfraftus cft , vel altius defcendit,. 
ly quam ut ita fieri poiEt , roedicamento cyo- 
candus eft . Optime autem educit fupetiah- 
podta anmdinis radix *, .fi. tenera eft , proti- 
nus contrita ; fi iam durior , ante in mulfo 
decoAa . cui femper mel adjiciendum eft 
^o aut ariftolochJa cum eodem melle . Pe/Hma 
ex furcuiis , arundo eft ; quia afpera eft » 
JSaifemque oflTenfa etiam in. fiiice eft . Sed 
uAi cognitum eft , utranque adverfus alte- 
ram medicamentum effe , fi contrita ac fu- 
25 perimpofita eft . Facit autem idem in omni- 
bus fuFculis , quodcunque medicamentum ex- ' 
trahendi vim habet . Idem aitis tenuibufque 
vulncribus aptiffimum eft . Priori. rei- Phi- \ 

locratis ; huic Hecatsi emplaftrum maxi- y 
30 me conyenit. ^ 

36. ^uomodQ cicatfix vulneri' indttcendAy 

pmgandaque fif.g 
Ubi vcro in quoHbct vulnere ventum 
ad inducendum cicatricem eft ( quod per- 

V put- 

g JEginet. 1V..I^%^ 



10« A. CORN. CELSI I^. v 

fiuigatjs jatn t repletifquc titccribns necef- 
atiliin eft ) piimuni cx aqua fngida liu- 
mcntum, dum caro alitut: dcinde, cum jaa 
continenda e(l , Gccuni imponendum efi , 
donec cicatrix iaducatur : tum deligui fu- j < 
pei album plumbum oportet , quo Sc tepri* 
mitur cicattiK > & colorem maxime Tano 
coipoti rimilem accipit . Idcm radix GWe- 
flris cucumeris przflat . Idem compoCtio , 

?0B habat elatctii P. i. *. fpumz ai^enti » 
. II. *. glaodi) unguentarie poado iv. *. 
que ezcipiuntUT rcfina tccebiothma , doDtc 
emplaflri craflitudo ex omnibus fiat . At ai- 
gtat quoquc cicatiices leniter pu^ant , pi- 
libui portionibus mixta , enigo & plma- q 
bum elotum , eademque refioa coAa ; £tc 
eo ungitur cicatrix , quod io Ctcie ficri poi- 
eft ; five id ut emplaArum impoaitur , quad 
in aliis partibus commodius e(t. 

At , h vel cxctevit cicatiix, tcI coscin a 
efl , liultum eft , i 
dolorem & medicjn 
tes utrique fiiccurri 
que cicatrix exulcei 
medicamentum aliq 
ciunt campofitiooes 
dunt . Cuie exulce 
carnem exedeotia r 
fuot ; fuper concai 

utrumque ulcus fang ]« 

cicatrii iadiKatar . 



tdp.if. MEftlCINA. i&f 

c A P* XXVII. 

J}e vulnertbus ^ qua per morfus inferuntHT , 
eorumque curationibus, 

^ in^ I X I de his vulneribus , qux maximd 

JLr per tela inferunrur . Sequitut , ut de 

liis dicam , qu£ motfu fiunt , intefdum * 

iiominis , h interdum fimic ^-faepe canis , 

nonnunquam {crarutti , aut alioruiH anima* 

> lium j aut ferpeniium* Omnis &utcm ferxj*j„^jX, 
motfus habent quoddam vitus. 2«^ 12. 

Itaque , fi vehemetis vulnui cft 4 1 cu- a%^6* 
curbitula admovenda eft : fi leVras j proti- ^q' 20. 
nus emplaftrum injiciendum ^ prafecipueqne ^ ' 

$ Diogenis « fi id tion eft , quodlibet ez his^ 26 J* 

?U2 advetfus thorfus propofui . fi ea non 
unt i viride Alexandtmunl : fi iit id qui- 264« 
dem eft ^ quodlibet nou pitigue ez fais ^ 
quas receatibus vulilefibus accommodanrur • 
o Sal quoque his , pra^cipueque ei ^ qttod ca* 
nii iccit ^ medicamedtum eft ^ fi atidus vul- 
neri imponitur ^ fuperqite id diiobus digi^ 
tis verberaturi ezfaniat edim . Ac falfamen* 
tum quoque re6le fupet id vtilnus deliga- 
$ tur. 
% a. Curath adverfms rabiofi canis morfutn . k 
Utique autem ^ fi rabiofus canis fuit ^ 
eueutbitula vinis cjus eztrahendum eft . 
Deittde , fi locus neque tlervofus ^ neoue 
o mui^ulofus eft , vdlnus ii adurendum eft ^ 
Si Uri non poteft , fanguidem homini mit<* 
ti ned alienUm eft ; Tum ufto quidem vuU 
neri fiiperimponenda ^ quss cjcteris uftis 
funt . £i vero , quod ezpertum igaeoi nod 

V 4 eft, 

* Dom.Panarolus Pente^. tt.Oifit. hSevert. 
Samm. XLV. i Mginet^ F. 2. k Idem iiiJ.}^ 
AShar* MM.FI. II* 



jo8 A. CORN. CELSI Lih.y 

cft f €Z tnedicatnenta , quae vehementer ex^ 
duDt . Pofi Quae nullo novo magifterio , (d 
jam fuprapouto vulnus erit impleodum , & 
ad fanitatem perducendum . Quidam poft 
rabiofi canis morfum protinus in balQcua 5 
xnittunt ; eumque ibi patiuntur defudaie , 
dum vires corporis finunt , vulnere apeno ; 
quo magis ex eo quoque virus diftillet : d^ 
inde multo meracoque vino excipiunt . qood 
omnibus venenis contrarium eft . Idquecusi) 
ita per triduum faAum eft , tuttis eile ho- 
mo a periculo putatur. 

Solet autem ex eo vulnere , uhi parao 
occurfum eft , aquas timor nafci • iSfttftSia 
Grzci adpeliant. Miferrimum genus morbi.ff 
in quo fimul aeger & / fiti & aquc mea 
cruciatur . quo oppreflis in angufto fpcirf. 
Sed unicum tamen remedium eft , oec opc* 
nantem in pifcinam non ante ei fmiia 

Erojicere , & , fi natandi fcientiam aetkir» 
et , modo merfum bibere pati , /Bodi> ir* 
tollere ; fi habet , interdum dtpnmefff ac 
invitus quoque aqua fatietur . fir eaia Sml 
& fitis , & aquae metus tollitir. Scdibod 
periculum excipit , ne infirmum cstfos \VLt\ 
aqua frigida vexatum , liervorum &9LtQXM% 
abfumat • Id ne incidat , a pifcini pounis 
in oleum calidum demittendus eft • Anbdo* 
y^j, tum m autem ( prascipue id > quod prioo lo- 
co pofui ; ubi id non eft > alxud ) & ^^^ 
dum seger aquam horret , potui ex aqua ^ 
dum eft : & , ft amaritudme ofifendituci?^ 
adjiciendum eft : at , 6 jam is morbos oc« 
cupavit , per catapotia fumi poteft • 

1 Cajfii Problem^i. m Scrih.hmrg.cXlML 









Cap. «7. M £ D I C I N A • jdj» 

^. Cnrationes commnnes adverfms 
omnes morfus fetpentium , n 
Serpentium quoque morfus no9 nimium 
diftantem curationem defiderant : quamvis 
% in ea multum antiqui variarunt ; adeo ut 
in finguia anguium genera (iogula meden^ 
- di prsrciperent ; aliique alia . fed in omni- 
bus eadem maxime proficiunt i Igitur in 
primis fupra vulnus id membrum deligan-» 
jo dum eft : non tamen nimium vehementer ^ 
ne toTpeat . Dein venenum extrahendum 
i dft . Id cucurbitula optiiiie facit . Neque a- 
lienum ell , ante fcalpello circa*vuinus in« 
cidere , quo plus vitiaii jam fanguinis ex- 
if trahatur • Si cucurbitula non cft , ( ^^od 
: tamen vix incidere poteft ) tum quodlxbct 
fimile vas , quod idem poifit . Si nc id qui- 
dem eft , homo adhibendus eft , qui vul- 
nus exfugat. 
so> Neque hercule fcientiam prscipuam lia<' 
bent hi , qui * Pfylii nominantur; fed au-* 
daciam ufu ipfo confirmatam • Nam vene-Toi^.A 
num ferpentis., ut quxdam etiam venato- 149^. 
ria venena, quibus Oalli prascipue utuntur , 
25 Aon guftu , fed in vulnere nocent. Ideoque 
colubra ipfa tuto eftur : iftus ejus occidit » 
& , fi ftupente ea ( quod per quxdam medi- 
camenta circulatores faciunt ) in os digituoi 
quis indidit , neque percuflus eft , nulia in 
' 30 ejus faliva noxa eft 4 £rgo quifquis ^ exem-* 
^ plutti Pfylli fecutus, id vulnus exfuxerit^ & 
ipfe tutus erit , & tutum hominem prsftao 
f bit • lilud interea anre debebit attenderci 
^ nt quod in gingivis , palatove , aliave par« 

'i V j te 

^ n Aetii Tetrab. IT. Serm. i.a 1. 1. & feqq. 

j. o Mgim9t.y, %. A8kar. MM.VLii. ♦ Vocamttf 

^ stio noenint Marfi, Vidf^nef.Vmiitr^htS.ty 



}T0 A. CORN. CELSI U&^^ 

te oris ulcus habeat . Poft hxc is homo loco 
calido collocandus eft fic , ut id ^ quod per- 
cuflum crit , in inferiorem partem inciiBcrur. 
Si neque qui exfugat , neque cuqirbitu- 
la eft , forbere oportet jus anferinum , vcl 
Titulinuro ^ & vomere , Vivum autem ^ak 
linaceum pullum per mediuro dividere , k 
protinus calidura fuper vulnus imponere fic , 
tit pars interior corpori jungatur . Facit id 
ctiam hadus agnufve dilcKfus » & calida h 
cius caro ftatim fuper vulnus in^pofita . 

$65. Emplaftra quoqut , quz fupra^ comprchca£t 
funt . Aptiflimumque eft , vet E|^hefiaia , 

z66, vel id , quod ei fubjedum eft . PrzfeniqK 
Jn aliquo antidoto prxfidium cft • SinklK 
non eft , nece^rariun^ eft exforbcrc pertio- 
fiem meri vini cum pipere ; vsl qoidlikf 
aliud , quod calori movendo eft , ncc lo- 
morem intus coire patitur . nam maxiiDi 
pars venenorum frigore interimit • OBflii jc 
etiam urinam moventia , quia matchais a- 
tenoant, utilia funr. 

4. Sptciales curathnes gdverfus iSmsJhfmtm.* 
Cr primo adverfms iBum J/^i^t' P 

Hzc adverfus omnes i6lus \m)ia aAt , 15 
communiaque : ufus tamea i{(t icmx. , 
cum , quem * afpis percuflit , acctm fi^Kvft 
bibere debere . Quod demonftrafiTe ^&dtK 
cafus cujufdam pueri , qui cum ab hac \Bm 
cflet, & partim ob ipfum vulnus, partkoobio 
immodicos cftus fiti prcmcrctnr ^ ac Vocis 
(iccis alium humorem non reperiret , ta> 
tam , quod forte fccnm habebat y cbibit, & 

libcra- 
p j€giaef.F.i8. AhiusTetrat.iy. Serm. k ro. 
'^ Dt Afpide mdtatur Ammian. MarceUm. li^ 
XXIL Cap. i^. pag. jj8. Efus morfum fa 
foffe nega$ ^i^ 4f Animal. x* Qap^ 54, 



Ciif.%j. MEDICINA. 311 

liberatus e(l • Credo quoniam id , quamvis 
rcfrigeraodi vim habet ^ babet tamen & dif- 
£pandi . Quo fit , ut terra refperfa eo fpu- 
met . Eadem er|;o vi verifimiie eft fpiffe- 
5 fcentetn quoqiie intus humorem hominis ab 
eo difcuti, & (ic dari fanitatem. 

5. Advetfus iSum Scorpionis* o 
Ib quibufdam etiam aliis ferpentibus cer- 
ra quatdam auxilia iatis nota funt . Nam 
10 fcorpio ipfe fibi pulcherrimum medicamen» 
tum eft . Quidam contritum cum vino bi» 
bunt • Quidam eodem modo contritum fii^ 
per vulnus imponnnt . Quidam fuper pru* 
nas eo impofito , vulnus fuffumigant , un- 
x% dique vefte circundata , ne is fiunus difaba- 
tur ; tum carbonem ejus fuper vulnus deli^ 
gant • Bibere autem oportet herbae folaris 
(^ quam «XifT-pMripir Grzci vocant ) femen , 
vel certe fotia ex vino • Super vnlnus vero 
30 etiam furftires ex aceto , vel ruta fiivatica 
reAe imponitur , vei cum melle fal to/lus . 
Cognovi tamen medicos , qui ab fcorpione 
i^is nihil aiiud , quam ez brachio> faogui* 
nem miferunt. 
%$ ^. AdvtffiiS Arsnoi & Scorpionis iSum. 
Ad fcorpionis etiam , & ad r aranei idfaim , 
aUkim cun» ruta refte mifcetur , ex oleoque 
contritum fuperimponitur. 

7. Adverfus '^ Cersftisy & DhfaJis^ & 
30 HmnorrJboitiis sBum, 1 

At , fi ceraftes , aut dipfas , aut hsmor* 
rhels percnfTit , afphodeli , quod £gyptic 
fabas magnitudinem squet , arefaAum , in 

V 4 duas 

q AetiusTetrab.lF,Serm,Li^. t AetiusTe- 
irat. ly. SermA. i^^Hxeo mors , Dom, Panaroius 
Fentec. i. Obf 45. * Defcribitur ab JE^n, da 
Animal.i.c.^j. X AStius Tetrab.JV. Serm.h%%^ 
*3- 



ii% A. CORN; CELSI 

duas potioncs dividcndum cft fic , ut ci ruu? 
paulukim adjiciatur . Trifolium quoque & 
mcntaftrum , & cum accto panaces acquc pro- 
ficiunt . Coftumque , & caffia , & ciiuuuno- 
mum rcAc pcr potioncm aflumuntur. ; 

8. Adverfut Cherfydri t iaum^ & Crrafiu. 

Advcrfiis Chcrfydri vcro iftum » panaccs , 
aut iafer , quod fit fcrupulorum P. i l. *'. vcl 
porri fuccus cum hcmina vini fumendus eft , 
& cdenda multa faturcia . Impoaendain an- c* 
tcm fuper vulnus ftercus caprinum ez ace- 
to cofhim ; aut ex eodcm noFdeacea fah- 
na s aut ruta , vel ncpeta , cum (ale coa* 
trita, melle adjcAo. Quod ineo quoque vol- 
nere , quod ceraftes fecit , a^ue valet . rf 

9. Adverfus PisUngii iSum. u 

Ubi vero phalangium * nocuit , pcctcr 
eam curationem , quae manu .cditur , Qsft 
bomo demittendus m folium eft , dasdBf- 
que ei myrrhae & uvs taminic par md» xo 
ex pafti hemina ; vel radiculas femea , at 
lolii radix ex vino ; & fupcr vula» 6r6- 
res ex aceto coAi , imperandum^or^ i^^ ' 
conquiefcat. 

10. Advtrfus iQus Italwum awffim^ fi %S 
miuMs terribiUs perepimis Jmft . 

Verum hzc genera ferpentium h ^ps^ 
grina, & aliquanto magis peftifera f«m!t',iBar 
xime , quac zftuofis gignuntur locis • Itilu 
frigidiorcfque rcgiones hac quoque parte)^ 
fiilubritatcm habent , quod minus tcmbv- 
lcf angucs edunt . Adverfus quos (a.tis pro- 
fic;t herba betonica , vel cantabrica , fd 
centaurion , vel agrimonia , vel crixagp « 

vd 

t Attius Tetrab. IT^ Serm. L iS- « ^dm 
ibid. 18. *** Salmmfius in Notis ad S^Mrtiam Hh 
drian. C# 2Q,fag. x^o. Edis. Hackianm. 



C-^.a7- MEDICINA. jig 

vel petfonata , vel marinx paftjnacas^ fi vel 
fingulx binxve tritas , & fic potui datc 
funr cum vino , & fiiper vulnus impofitas . 
Illud ignorare non oportet , omnis ferpen» 
tis lAum & jejuni Sc jejuno magis nocere . 
ideoque pemiciofiffimi funt, cum incubant : 
utiliflimumqnte eft , ubi ex anguibus metus 
efl 9 non ante progredi , quam quis aliquid 
afTumpfir. 

IX. RemeJimnn gfmrah sdvetfus omniavewnay 
vet in eihoy vel in potione affumpfa , 
Non tam facUe his opitulari eft , qui v^ 
xienum , vei in cibo , vcl in potione fum* 
pfenint . Primum , quia non protinus fcn- 
tiunt , ut ab angue iAi : ideo ne fuccurre^ 
re quidem llatim fibi poflunt . Deinde , quia 
noxa Bon a cute , fed ab interioribus pai:;tif> 
bus incipit . Goromodiflimbm efi tamen , 
ubi primum fenfit aliquis , protinus oleo 
» muito epoto vomere . Deinde , ubi pnecor* 
dia exhaufit , bibere antidotum : fi id nofl 
eft , vei merum vinum . 
12« Specialia remedia adverfus quadamvenenai 
€!f primo adverfus Cantharidas . x 
Sunt tamen quaedam remedia propria ad- 
verfus qusdam venena , maximeque levio- 
ra . Nam fi cantharidas aliquis ebioit , pa« 
naces cum tade contufa , vel galbanum vi- 
no adjeAo dari , vel lac per fe debet • 
> ig. Adverfus Cicutam. y 

Si cicntam , vinum merum calidum cum 
ruta quampiurimum ingerendum eft y de- 
inde is vomere cogendus : pofleaque lafec 
ex vino dandum . Ifque , fi febre vacat , in 

cali- 
X JSginet. V, jo. Scribon* Larg. LVIL AQuar* 
M.M. F. la. y JEginet.V, ^\* Scribon. J^gm 
XUfll Aamar. M: Al F. la. 

1 



-•^- ^3 



JI4 A. CORN. CELSI I^*.j. 

cilidutn btlneum tnittendus : & noa vacai » 
Ungendus ex cale&cientibus eft . Poft ^ 
^uies ei necefTaria eft. 

14. Adverfms Hyofcyamum . z 
Si hyofcyamum , fenrens mulfum bibcfr 
dum eft , aut quodlibet lac, maxiiittaiQes 
afininum • 

15. Advitfus Ceruffm. a 
Si ceruffam , jus malvas, vel juglaodiia 
Tino contrttx, maxime profunt. t 

l5. Advnfus SanguifugMm^ fi epum ^, 

& lac , ^uod intuf coiit . b 
Si fanguifuga epota eft , acetuni cua fr 
le bibendum eft. Si lac intus coiit, vaxfi 
fum, aut cum aceto lafcr. ^ 

17. Adverjhs Funges huailas. c 
Si fungos inutiies qnis aflumpGt , oi 
cula aut e pofca , aut cum fale & acetod» 
da eft . Ipii vero hi & fpecie quideoi ^cff- 
ni poffunt ab utilibus , 8c coQnTz iiBUKm 
idonei * 6eri . Natti fire ex oleo '^^» 
runt , five piri furculus cum bis iaMek, 
onni noxa vacaat. 

18. De adufHs corporii Jkff, & 

fuomoJo curari Jeieaia» i ^% 

AdufUs quoquc locis extritifciES& Vft irfcx* 
tur; itaque fcqui Tidetur, ut <k^ Jwasv- 
Hcc autem optime curantur foliti ui &- 
lii , aut iinguas catiinae , aut betc iatico 
oleoque decoAt^. . Quomm quodlibet protir jt 
aus impofitum ad fanitatem perductt. 

Sed dividi quoque curatio poteft in ea , 
qusB mediocriter cxedentia rcprzmcntiafie » 

z ^ginet. r. 38. a Scribon. Lmrg. jayH 
h j£ginesj^.i6. Plin. H.N. XXU. a j. c JBg^ 
net. V. 54. Scrii. Larg. LX^I. * A/m fifft . 
d ^gin.If^. II. Seren. Smm. LX AS$ims Tetrek 
t^^ Serm. II tf 4, 



Cap.28, MEDICINA. 315 

primo & pufhiias prohibeaift , & rummam 
peliiculam cxafpcrent : deinde ea , que Ic- 
nia ad fanicatem perducaat . Ex prioribus 
cft lenticul» cum melle fiirina ; vel myr- 
rha cum vino ; vel creta cimolia cum thu- 
ris cortice concrita , & aqua coa6^a , at- 
que y ubi ufus neceflitas incidit , accto di- 
luta . £x infequentibus y quxlibet \tvei^^ ^Sj^ 
Sed idonea maxime cft, quat vel plumbi re- 
trimentum , vcl vitellos habet, 

Eil etiam illa adadorum curatio , dum 

inflamtnatio e(l, impoiitam habere cum meU 

le lenticulam : ubi ca declinavit , faritiam 

cum ruta , vel porro , vel marrubio , do* 

nec cruftsB cadant: tum crvum cum mel. 

le , aut irim , aut rcfinam terebinthiaam , 

dotvcc ulcus purum (it : novifnmc ficcum 

rinan^cntum , 

^ CAP. XXVIII, 

JDe interioribus ulceribus^ f^^> ^liqua 
corporum farte corrupfaj nafcuntur . 

• 1« De cafbuncklo. C 

AB his , qusB extrinfecus incidunt , ad 
ca veniendum cft , qua^interius , cor- 
rupta aliqua corporum parte , nafcuntur . 
£x qaibus non aliud carbunculo pejus ^ 
Ejus hae noraB funt . Rubor cft , fuperquc 
cum non nimium puftulas emincnt , ma« 
3 ximc nigrae , interdum fublivids , aut pal- 
Itda . In ifs fanics cfFc vidctur \ infra to* 
lor nigcr eft , Ipftim corpus aridum , & du- 
rius , ^ulm naturalitcr oportet . Circaquc 
quafi crufta; cft ; caque in^ammatione cin- 

gitur . 
t Mgintt. IF.z^. A8uar. MM. IL la, Oribaf. 
Sjmoff, VIL 1 2, 



]t« A. CORN. CELSI Ui.^. 

gitur. Neque iit co loco levari catis poteft , 
fed ioferiori carni quafi afiixa cft . SomBs 
uigct . Nonnunquam horror , aut febns ori- 
tar, aut utrunque . Idque vitiuni fobtcraAis 
qua^ quibufdam radicibus ferpit i iatcvdQmi 
celerius- , interdum tardius . Supra aoo^ue , 
proccdcns inalbefcit ; dein liTidiim ^t ; cic* 
cumque exigux puftulas oriuntur • Ec fi dr- 
ca (lomachum faucefve incidic , fubito ffi- 
ritum fxpe elidit. d 

Nihii melius eft » quam protiaus adar^ 
re . Neque id grave eft . nam non fe&dt; 
quoniam ea caro mortua eft . Fini(qBe i^ 
urendi eft , dum ex omni parte fenfits do- 
loris eft . Tum deinde uicus , ficut amit 
adufta , curandum eft . Sequitur enio bk 
medicamentis erodentibus crufta : qu^ fmt 
que a viva carne diduda , trahit feais« j 
quicquid corruptum erat ; purufque iiai i- 
nus curari poteft implentibus . At , i? i> *» 
fumma cute vitium eft , poflrunt /bconw 
quzdam yel exedentia tantum , fttetii^ 
adurentia . Vis pro magnitudiorJ^^^^^ 
eft • Quodcunque vero mtdictmaHim in; 
pofitum eft, fi fatis proficiet , fnxifli» & ^i- M 
va corruptam partem refolvet. 

Certaque effe fiducia poteft ferc,^^^ 
que vitiofa caro excidat , qua Imiofct^ 
medicamen excft : fi id non fit , medkainenr 
tumque malo vincitur , utique ad nihooctt ^ 
properandum eft . Sed in eiufmodi caSa^* 
tinendum a cibo , a vino eft . Aquan ^ 
beraliter bibere expedit . Magifipic ct fct* 
vanda funt^ fi fcbrKula ^uoque acceffit. 



€ap. 28. M E D I C I N A . ^17 

2. De Carctnomate . 

Non idem periculum mpxn»fiA affert, nifi 

imprudentia curantis agitatum eft • Id vi* 

tium iit maxime in fuperioribus partibus , 

circa / faciem , nares, aures, labra,^ mam- 

roas foeminarum . Et ex jecore , aut fpiene 

iioc nafcitur. Circa locum aliqua quafi pun- 

Aa fentiuntur r ifque immobilis , inxquali- 

ter tumet : interdum etiam torpet . Circa 

> eum inflatz venas quafi recurvantur : hxque 

pallen% , aut livent : nonnunquam etiam in 

quibufdam delitefcunt . Tadufque is locus, 

aliis dolorem affert , in aliis eum non faa* 

bet . Et nonnunquam fine ulcere durior aut 

; TnoUior cft , quam cffe naturaliter debet : 

nonnunquam iifdem omnibus ulcus accedit . 

Inierdumque nuUam habet proprietatem : 

interdum fimiie his eft , qus vocant Grasci 

^covSv\titJLaiK y afpredine quadam & magoi- 

.0 tudine fua . "Colorque ejus ruber eft , ant 

Jenricuia? fimiiis . Neque tuto fecatur . nam 

protinus aut refoiutio nervorum , aut diften- 

tio infequitur . Sspe homo iAus obmute- 

fcit , atque ejus anima deficit . Quibufdam 

5 etiam , fi idipfum preflum eft , quas circa 

funt , intenduntur & intumefctint . Namque 

peffimum id genus eft , fereque primum id 

iit ; quod nsini^ii a Graecis nominatur . 

Deinde ex eo id xopx/vAH^ , quod fine ulce- 

[O rc eft . Deinde ulcus ; & ez eo , thymium . 

ToUi nihil , nifi xaxiv^b^s , poteft : reli* 

qua curationibus irritantur . Et quo niajor •p^^jj^ 

vis adhibita eft , eo magis quidam ufi fuat .^ ^^ 

inedicamentis adurentibus . Quidam ferro 

ad- 
f JEginet. UL 22. g ScriiQn.Larg. XXJIL 






5i8 A. CORN. CELSl lit.f. 

ftdufTerunt: quidani fcaipello exciderunt . ns- 
que ulii unquam medicina * profiiir : fed 
adufta , protiiuis concitata fuDt ^ & iacrevc^ 
runt, donec occiderent. Excifa etiam , poft 
indudam cicatricem , tamen rcvcmnmt , i 
& caufam raortis attulerunt . Cuni initetim 
plerique nuUam vim adhibendo ^ qua m- 
lere id malum tentent ; fed imponcndo tai* 
tuai lenia medicamenta ^ quas quaii bl^ 
diantur , quo roinus ad ultimam feiie^K 
tem perveniant , non prohibeantur . J)^ 
nere autem cacoethes , quod curatiooem r^ 
cipit , a carcinomate , quod noa recipr i 
nemo fcire poteft ^ ni& tempore & czpah 
mento . 4 

Ergo I ubi primum id vitium ooiaaBi 
eft , imponi debent medicamcnta adiireBm. | 
Si ievatur malum , minountutque fjas «h \ 
dicia I procedere curatio potcft & «( i^ 
pellum I & ad uftionem • Si protiour kat^ ^ 
tum eft ^ fciire licet » jam cafdiooai c&i 
removendaque funt omnia acria^ tm^ ^ 
hementia < Sed , fi fine uiCereiribcitfdQcas 

cft , imponi iicum quam pingnifiM&i ^^ 
164914. ptrv«JW emplaftrum fatis cft * & ^^CQ& t^H 

^quale eft , ceratum ct rofa iniidRtiB»^ A ^ 

TomJL adjiciendufquc ci pulvis ea contrita ttft* , 
j>P^*,/ ex aqua , qua fabcr fierrarius tii^Kt caa- 
dens ftrrum folitus eft 4 Si id niiDUiia ^ 
oercrevit , tentanda fquama asris eft^ <{<(¥' 
leniftima ct adurentibus eft ) catcoos , ae 
quid eininere patiatur: fed ira, fi nihil eu^ 
cerbavir : dn mious , eodem ccrata.^eBtcQ^ 
ti ciTe debebimus. 

^. Df 



C^f.iS. MEDICINA. j,p 

Eft etiam ulcus , quod bwuAiM. Greci 
vocant • Id & per £e aafcitur, & interdum 
ulceri ex alia caufa h&o fupervenit ^ C(k 
lor cft vel lividus , vel niger : odor foe- 
dus : multus , flc muco (imilis humor « Idr 
ipfum ulcus neque tafium , n^uc medica* 
mentum fentit ; prurigine tantum movetur. 
cirea dolor eft , & inflammatio . Interdum 
eriam febris oritur . Nonnunquam, ex ulce- 
re fanguis crumpit . Atque id quoque ma- 
tum ferpit . quo omnia fzpe intenduntur'. 
Fitque ex his ulcus , quod h i^n^a iah^ii' 
^y#v .Grasci vocant ; quia celeriter ferpen- 
io , penetrandoque ufquc ad offa , corpus 
rorat. Id ulcus inaequaie eft , coeno fimile ; 
kneftque multus humor glutinofus \ odor in- 
coletabilis \ majorque ^ quam pro modo uI-> . 
ceris i inflammatio . Utrunque , ficut om« 
nis cancer , iit maxime in fenibuss vel his, 
q^aorum CQti^vz maii habitus funt. 167,18« 

Curatio utriufque eadem eft : fed in ma- 

lore malo major vis neceflaria • Ac pri- 84, p. 

mum ^ a vidus ratione ordinandum eft : ut 

quiefcat in leAulo : ut primis. diebus a ci« 

boabftineat: aquam quamplurimam aflumat. 

Alvus quoque ei ducatur • Dein , poft in-» 

flammationem ^ cibtim boni fuccr -eagiat ) 

vitatis omnibns acribus : potionis quan- 

X\xm voiet , fic ^ ut interdiu quidem aqua 

cootentus fit t in cana vero etjam vini au* 

fieri aliquid bibat « Mon acque tamen famt 

in his^ quos i^^ urgebit, atqueinhisi qui 

^^cdfJM adhuc habebunt , ntendum erit • 

Et 

ti ASmt. Nt M. tl. 1%. JBgfm. B^. 2a* 



i* 






310 A. CORN. CELSI Uk.^. 

Et vi&us quidem talis nccena.rius eft. 

Super ulcus vero inrpcrgcDda t6 ^iida 
aloe contritai & , fi parum proJEickt^ dul- 
citis . At, fi quis nervus , ezefa canc , bq. 
datus cfl, contegendus ante li nteolo cft, ^r c 
itib eo medicamento aduratur • Si valij|Qf> 
bus ctiam remediis opus eft , ad cas cme- 
pofitiones veniendum eft , 'qixsc vcbcac- 
tius adurunt . Quicquid autem infjpc^i^, 
averfo fjpccillo infundi debct . Supccdftiiij; 
cum melle funt vcl linamcnta, veloler^ 
lia ex vino decofta « vcl marrubium : eifK 
linteolo cootegenda in . aqua frigida mk- 
faAo y dcin bcnc cxpreflb . CLrcaquc ^ fs 
tumor cx inflammationc eft , impooa^},r; 
qux reprimant , cataplafmata . Sv M ^ 
nihil proficitur , ferro locus aduri dcks; i 
diligenter ncrvis , qui apparenr , aoff c^ j 
tcAis . Adttftum vel medicanieatts id i^ 
lo corpusi primum purgaDdum , dcmkssh» \ 
plendum cire , apparcrc- cuiltber flr /««^ 
Dus potcfl. 

4« De Sacto igj^ i 
Sacer quoque ignis malis demto aatrQh 
merari debet . Ejus dus fpcjdcs (onv ^ ^-^ .^S | 
terum eft fubrubicundum , v& tsaSras&^ ror ^ 
bore atque pailore ; .exafperatoaM^ fec fi^ 
ftulas contimias , quarmn nulla altetft ■^- 
jor eft, fed plurima^ pcrcxigus. Inii^feB- 
pcr fere pus ,^ & faspe rubor cum catat A • J> 
lerpitque id nonnunquam (aaefcentc 9l % 
quod primum vitiatum eft : naaxsmtV' 
etiam exulcerato, ubi , ruptispuftulii, i^ 
continuatur , humorque exit ^ qui c& is- 

tet- 
X Mgmtt. W. la. Sttm. Sammn. XUL Jt» 
Tetra&.iy.Serm.n.Sp. 



4isp.tM. MEDICINA. jai 

fir ftniem 8c pus videri Doteft . Fit tnaxi- 

me in peAore , aut lateribus, aut eminenri- 

bns pattibus , praecipneque in piantis . Alte- 

ram antem eft in fummas cutis exuleera- 

^ tiooe , fed fine aititudine , latum , fublivi- 

ckim f inasqualiter tamen ; mediumque fa* 

nefcit , extremis procedentibus : ac fspe id , 

quod jam fanum videbatur , iterum exul- 

ceratur . At circa , proxima cutis » qu« vi- 

u^ tium receptura eft , tumidior & durior eft , 

coloremque habet ex rubro fubnigrum. At* 

que hoc quoque maio feie corpora ieniora 

tentantnr , aut quss maii habitus funt ^ fed 

in cmribus maxime. 

1 5 Omnis autem facer ignis , ut minimam 

pericttium habet ex bis j q\m ferpunt ) (io 

prope diAcilUrae tollttur • Medicamentum 

ejus * fortifltmum eft , uno die febris , qus , 

humorem noxium abAimat . ftis , ^o craf-^Spi;?. 

ao fius & albidius eft , eo pericult mmus eft . 

ProdeA etiam iofra ulcera locum cadi , quo 

plus puris exeat ; & id- , quo ibi' corruptum 

corpus eft, excpahatur. Sed tamen, fi tebri^ 

cula acteflir , abftmentia , Iedul6 , alvi du- 

iS Aiooe opus eft . In omni vero facrp- igni , 

ncque tenibus & ghitinofis cibis , neqtie fal- 

fis & acribus utendum eft ; fed his , quas in- 

tdr utrumque fun» : ouaKs eft panis fine fer- 

mento , pifcis , hoedus , aves , exceptoque 

(o apro y omnjs ftre venatio . Si non eft febri- 

otla , 8c geflatio utilis eft , & ambulatio , 

9t vinum aufterum ^ & balneum . Atqu^ in 

hoc qnoque geaere aofio magis liberalis ef- 

fe^ qtiam cibu») debet. 

X Ipfa 

"^ Sdit AUly S9ifb:stUqm foi^'tum. 



{!> A. COILN.AeL&I MJt. p 

Ip£i autem ulcen , C metUocritcr &t 
puBt , aqua calliHi : fi Tehemeiitius , viu 
calida fovenda ft^t . Deinde actt pu&nlB , 
quKCunque fuiit'^, spcrieadac . Tum fn^pD- 
neiula ea , guz pucrcm cacncm cxcdaai . j 
Ubi inflammatto Aiblata > ulcufquc pni^ 
tum eft , .imponi lcnc medicAmcntum it- 
bcf . la altcro autom gencic , pofTuot pt» 
ficeif mala cotonca in vino . coA» , MqR 
|. conttita : poteft emplaflfum Tcl Hers , «d* 
1. nrfoiafiuam ; cui ^uinu pan thuiis ad- 
jcAa fit >■ poteft n^t» hedeia cx vino i» 
lleio coAa , ac , C celeiitet maluBi fer|tt, 
non aliud magis pioficit , Purgato uken, 
qitod in Tumma cute eOe pn^ofui , fkiif 
ad fanitatem cadem Icnia medicamcnia prt- 
ficicat. 

\ Cbiionium autei 
' & magoum eft ■ 

callo&t , tiuoentes 

fed tenui» : odoi n 



nulltun peiiculum 
fanefcit . laterdun 
lur , dei.ade itcn 
zeaovatui . Fit m 
nbut. 

Supcr id impoDt 
Quid , & vehemea 
Quale ejvs lei cau 
zris , plumbi clol 
P. VI.*'. cadmis, ci 



Csp.^ M£DICINA. jij 

totx qaanturar fatis eft ad cetam fitnul cunl 
tis mollicndam. ^ 

6. De Uleerlim^ qua ex firigore in 
1 pedibut & mMnibuT muntur* 

' { Fiunt etiam tx frigore biberno / iilcera 4 
c tntxime in jnieris , & pr«cipuc t>edibus , 
t digtti/qnc eoivm , nofinunqnam etiam in 
i inanibus . Rubor cum inflammatione pt* 
i diocri cft . In^cdum. pnfiulaB orittnttir ^ de« 
: to inde exnlceratio * Dolor autem modicus : 
priitigo major eft « Nonnunduam humor 
erit , fed non mnttus ; qui reterre vei pos ^ 
vel faniem videtur. 

In primis multa calida ^uatovendumefti 

«5 iii quor rapa decoAa ; aut fi ea non func « 

aliquss verbenft cx reprimentibQs . Si non* 

dttm adapertum ulcus eft « cs ^ quam maxt* 

me caHdtim quis ptti poteft , admovenduat 

eft . Si jam exalctratio eft ^ imponi debe< 

M alumen ^ jequa portione cum thnre contti* 

tutn , tum vino adje£io { aut malicotium id 

aqna coAum « deinde contritnm. Si fnmtna 

} detraAa pcIUcnla eft ^ hid quoque melius^ k^ 

l nia medicamenta pro6cinnt^ 

tj 7. JDr Stfuma. m 

Struma qnoque eft tumor ^ in quo (iibter 

concrtta quaedam cx pure & fanguine ^ua» 

- fi glknduk? eriuntur • Que vcl prscipuc 

fiitigare medicos folenr ^ qnoniam & felM-ef 

%o movent > nec nnquam iacile matarefcunt i 

& ) five ferro , five mtdicamentis ctiracir 

tnr , plemnqne itemm juxta cicatrices ipfasi 

^ lefurgunt ; multoque poft medicamenta 

fcpius « qnibus id quoque aceedit ^ quod 

1 jegtneeJlLjp, m Aeiius Tetrai.IF* Seirm^ 
lU. c. 5, A^u^.Metb. NM. IL i a« JEgni.i^. n. 
Orihaf.Synopf.VlL%9. 



•\. 



|i4 A. CORN. CELSX LA.fi 

IflDgo fpstio detinent . Narcunrur iia«/iiM 
JB cervice; M eiiam in alis, itingimbat, 
fi in lateribus . In mammis quoqaelimi- 
tlaruro fe reperifle , cbirui^us M^ ati- 
thor efl. ' f 

Propter hcc Acalbum vemrum refic i». 
tur , atque etiam lcpiut -, donec «i dige. 
nntur . Et medicaownra iinponuiitur,^ni 
bumorcm vel educant , vel diflipcnt «.qM. 
luffl fupra mentio faAa eft . Adunntmt 
qnoque quidam utuntur , ^us exedoK , 
crufbquc eum locum «dftno^iai : ch | 
veio u( ulcut curant . QuacunqiM uran ! 
ratio curandi eft , corpui , puia nlccRi 
cxerceodum atque alendura eft , <kMec Wf , 
ciectrieem perveniat . Qus eum fn«dici ^ 
ceuit , ab iis requirenda . QuOniodun i» 1 
j9],1t.lHconim*experimeflto eegaitutn , qoeai Ibt- I 
aia male habet , cum , fi «i^uetii cdit, t 
beian, ' l 

8. Dt FMrMMoUa. n I 

Ftiruncului vero 
eum * inflammatioii 

ubi jam in pus vemil i 

& esiit ptis , fubte I 

pui veifa , pan coi 
braj qucm ventricu 
minant. In eo nulli 
fi nujla curatio adh 

per fe , atque cnim] P 

potioi raedicina fit- 

Proprium ciui o 
«ft . fed alia qw 
<a fiint . Si oKcra 

pri- 

n ^aintr. m ij. S*rm. S*mmM. XXXPUl 

* S&. Aidi O «tfif ioBattotK. 



primufn , non pingue emplaftruin , ut id 
tepriinat : deinde , fl non repreinr » qvM-^ 
libct puri movendo aceommodatutti . fi ne 
id quidem eft , vel refina , vei fermentnm 4 
5 Expreffo pure , nulla ultra curatio ntcefla^ 
ria cft* 

Pliyma voro n<iminatur tubefcnlam (»f 
ninculo fimile 1 Sffi rotundius & planius ^ 

f O /iepe etiam majcis « :Nam furunculut ovi di- 
mKlii ihagnitudinem raro explet , nunquam 
excedit. Pbyma etiam latius patere eon* 
fnevit ? fed inflammatio dolorque fub co mi* 
Bores funt • Ubi divulfum eft , ptt^ eoden^. 

B S modo apparet : ventriculus qui in iuruncu^ 

lo f non inyenitur i verum omnis corrupta 

cato in pus vertitut ^ Id autem in pueris & 

£Bptas nafcitur , & faciiius toiiitur : in )a^ 

venibus rarius oritur , iSc difticilius curatur • 

M Ubi «tas. induravit ^ ne nafcitut quidem 4 

Qttibus vero medicamentis difcuteretur , fu* 

pra propofitum eft. i58f<#* 

to. 1)0 FhygHhlo. o 

#io^x#iF autem eft tumor ^ non altui ^ 

05 (ed Jati» , in qiio' quiddam puftnlat fimilt 
^ . Dolor diftentioque vehemens eft , fll 
maior quam pro magnitudine tumoris : in* 
tefdum etiam febricula « idque tarde matu- 
rdcit , neque raagnopcre in pus convefti* 

3# -tnr . Fit maxime aiit in cervi<^ ^ aut ia 
alis , aut in inguinibilt . Panum ^ ad fimili« 
tudinem figune , n^ftri vocant * Atquc iA^ 
ipfum quo mcriicnmeiKo toll^etur ^ fnpra gj|, 

X I it.Ar 

a iTffMr Smmn, XL. Mgimf^ IK aa. 



|s« A. CPRN. CELSI IU, f, 
II. Oe Mfet^mi. p 
$ed cum omnes hi nihil nifi mtnnti abf- 
celTus liat , gener«le nomen trihit Utius 
vicinDt , totum ad ruppuritionem rpeduis . 
Idqae fete fit aut poft fcbres , aut paft do> 

Jotes partis alicujus , maximeque cot , <|ui 
vcntrem jnfeAaruot . Sspiurque Dculii et- 
pofitum cd , fiquidem latius aUquaiido in- 
lumcTcit ad (imtlitudinem ejus , quod ^ifu 
vocati propQfui , rubetque cuni calore , ft iq 
paulo pofl etiam cum duritia , magij^ 
noeentei adolefcii , & fitim vigilitm^iic » 
primit . Interdum tamea iiihit boruoi ii 
tan deptehendi poteft ; maxime^ue , ubi il- 
lius pui movetur r (cd cum fiti vigilia^]; 
fenliuntur intus aliqux pvndioacs . £/, 
quod de fubito dutius aou cd , naeiitu (f: 
& quod , quamvis rubet , coloris taoKaii 
album mut»ti cll . quz figat jam pure arier 
le narcuniur : tuinoi enJm niborque oatoa 
«Bte incipiunt. 

Scd , n lo( 
tcriz adiius 
nml <i reprii 

«Jias & Muli I 

Si jaa aurio I 

quz digetant 

artda contura 

quod ez tdip 

eumeris filvef |9 

ptrtca adjefla 

Licet «tiam 

noniicum ^ : 

pondufque ai 

niB, 
p ^««f . ZPl 1 8. jtftivf Tmt^ ly, Sirm, 

3 ». Ori&r/: Syaoff. VU. »8, 



<Sf>.t8. MEDICINA. ^zj 

«uii, attam itt {Mrioribas fiogulis erit • Atque 
«mpkftra quoij^iie fle nuilagiData idem effi- 
eium , qutt fnpra explicui . 
Quod per nmc difcuflum noQ efi , ne- 
5 ceffe eft , mamrefcat • Idque quo celerius 
fiat , imponenda eft farina hordeacea , ex 
aqua cofta , cni & olerum ali^uid rede mi- 

I fcettit. Eadem aut haec in mmoribus quo*Xom.//. 

I qoe ib&eflibus, qoorum nomina proprie- 1^^,28. 

1 10 ratefque fupra edidi , re6le fiunt . .Eadem* 

que omnium curatio : tantummodo diftat • /^*^ 

CmdiMn eft autem , in quo maior quafi ve-t 

nahim* motus eft , & |ravitas , & ardor , & 

diftenfto , & doior , a rubor , & durities ; ^ 

1 5 & , fi maior abfceflns eft , borror , ttque 

etiam febrioria permanet : penitiuique con- 

ditii fut^atiooe pco bis ,. qu«^ alioqui cu- 

tis oftendit , pufimones fiint . Ubi ifta (e 

tenvHemitt , iamaue is locus prurit , & aut 

M fuWivkh» , aut (ubalbidus eft , matura fup* 

puratio eft. Ex qua, ubi vel per fe, vei per 

m^tfdicamenta , vel etiam ferro aperca eft , 

jMis debet emirti . Tum , fi qua in alis^ vel 

ingainibus foitt , fine linamento nutrienda 

25 funt . In cfl^eris quoque partibus , fi iraa 

ptaga etigua eft , fi mediocriS' fuppuracio 

fuit , fr iion aite peaa^vit , fi fcbris nov 

cft , fl Valet corpus , sqoe linamenta fuper- 

vacuafmit. In reliquis, parcetamea, nec , 

}o nifi magna plasa eft, imponi debent • Ccm* 
mode vero mel fiper linamenta , jvel fine 
his impoaitur lenticuiaeK melle , aut mali* 
corium ex vino coAum c qu» & per fe & 
mtfta idonea. funt • 

X 4 Si 



fig A. COKN. CEL4I LBf^p 

Si jqvoL circa duriort litiit , ad ca mol- 
lietidA 9 vel tnalva contrica » vel fbnii Goki 
iioive femen ex paflfo cofium fupesdxBdiia 
eft . Quicquid demde imDQfitum eft , mon 
adflringi , fed modice deligari debet . lUo 5 
neminem decipi decet , ut io hoc geacie ce» 
rato utatur. dctera , quc peninent ad p»- 
gandum^ ulcus , ad implendum » ad ckatii- 
cem ittducendam , conveniuatqne ▼uliieii* 
bus, expofita funt. 1» 

^i^ 1%. Dw Fifimlii^ q 

^ij. Noimunqiiam autem ex ejufmodi abfa^ 
* fibus , & ex aiiis ulcemm generib«is , fht 
Im orinntur. Id nomen eft ulceri aita , a^ 
gufio, callofo • Fit in omni fere pane ctf*f 
poris : habetque qusdam in fio^lis Jocs 
propria . Prtus de communibus dicaai . fo 
nera igitur fiftularum ^lura fuot • Sqmim 
zlim breves funt , alis altius penetnor ; 
aliss reAa intus feruntur, alic mmiOMt/b'» 
res tranfverfsB: alise fimplices font» alirih 
plices triplicefve ; que ab uno on mbs^ 
tus tres nuot , aut etiam in pliiDpr^^ 
viduntur: alic redss, alias flezs, ^ata»- 
& funt : alise intra camem drijiwf > ^ ^ 
ad ofla aut cartilaginem p^netnHi iek%^ 
neutmm horum fubeft , ad inteHKt ^^ 
niuttt : alisi deinde £icile » alisi Gim ^a&r 
cultate curantur , atquc etiam qoad» u- 
(anabiles-reperiuncur. I» 

£xpedita curatio eft in fiftuia taa^\ 
f^Centi 9 intra * camem . Adjuratqtie i|ba 
corpus , fi iruvenile , fi fimMim eft . IniBBa 
contraria his funt : itemque » fi fiftala •% 

vd 

C^st. Pnm^ 111, JP4. 



0/t««. MBDICINA. j^ 

vei cartilagiAeiti 9 ^«1 nemim 9 vel mufcii» 
loft hefit ; S artkttluin occapavit.> fi vel ad 
veficaifi , vel ad pulnionem , vel ad vulvam , 
vel ad grandes venas aneriafve v ycI ad ma^ 
xillas , guttur , ftomadium 9 thoracem pe«^ 
ncttavk . Ad intcftina quoque eam tende* 
re i femper pcrsculofitm , uppe peftiferum 
eft . C^mus multum mali accedit , fi cof^ 
pus vei JBgfum i vel fenile , vel mali habi^ 
tus eft. 

Ante omniA autem demitti fpccillnm in 
fiftulam convenit; ut, ouo tendat , & qnam 
alteperveniat, fcire poflimus. Simul etiamt 
proruis hum^ida , an ficcior fit : cjuod extra* 
Ao fpecillo patet . Id quoque dMci poteft , 
in ofte vitium fit , necne : & > fi iam eo fi^ 
liula penetravit , ouatenus nocuerit • Nam , 
(i tnoue eft , quod ultimo fpeciUo contingi* 
tur, intra cavnetn adhuc vithim eft: fi mz^ 
pis id rtnitituri ad os ventnm eft • Ibi de» 
mde. fi diiabitnr ijpecilium 9 nondum carics 
eft: fi non diiabitur fede» qua innititur, a^Tom.IL 
ries quidem , venim adbuc levis eft : fi in^idt^ij* 
cqnalc quoque Ac a&emm fubeft , vche»aa7|i|. 
mentius os exefiim dt • At cartili^ ubi 
fttbfit , ipfa fedes docet : perv^tumque efle 
ad eam, %x renifu pttet. 

Ea his qnidem colliguntur fiftuiarum Ce» 
des , fpatia , noxs . Simplioes vero hc fint , 
an in plures panes djducantur , c<^iioici 
poteft ex modo jpuris . Cujus fi plus Ibm 
tur , quam quoa fimplici fpacio convenit ^ 
flnres fimis efle manifeftum eft . Cum« 
que fcre iuxta fint caro , & nervus^ & ali* 

qua 



rf^^k^ 



jjp A. <;ORN. CELSI iA j. 
«ut aemfi , qntles ftn xaoicx Bcnbia< 
aaqae fiint , geniu qnoque paris doccW . 
iiuiB plKTct (iDUS intut divecfa car^is » 
•en perrofeiiiit . Siquidein ex canc pm Jc- 
ve , albttiB , copiofioa fertur : « a seTvo- 
fo loco y coloris quidcm cjufdeiD , (td tc> 
Butut flc tninuf : ei nervo , pioguc & olco 
MDD diffimile . Denique etiam cotpom b- 
clioatio docet , num in plurei paxtcs fihb 
penerrarint , quia fzp«, cum quis alimfeK 
aibuit , tlitciquc merobnun collocavit , p 
ferri , quod jun de&crat , ilcnim incip : 
tdUtarqoe , non iblum aliom fisun « 
cz quo defccndat , fed etiam ia aUaitia- 
pocis partem cum tendece. ! 

Si in carne & receni & fimpiex efl ; a 
aeque limiora neqK cava fede ; aeqK i 
«rticulo , Jied in eo mcnibro , qood fsi 
immobile , oon nifi cihd tow €Uf»n» 
Tctur, fatitf ' 

ccntibuS' tuIi 
beat Tcl fiilw 
ctis , vel m 
qaid. Exqw 
partc tcouiui' 
M pafte , qui 
nittr oportet 
gait fe oftendi 
collytiit perpi 

pJamum ut li t 

pnque injicie 
Mne dcmifTa : 
Genut viOut 
ali docui. 



Csp.^. MEDICINA. ^jt 

At , fi longitts a praecor^iis fifiiiU efi , ex 
iniervaUa ieiunuin rddiculas eflct i deinde 
voniere, neceffsirittin cft- 

Quum vetttfttte callofa fic fiftula ( calUis joo,p. 

autcm nemincin &llit r quia durus cft , & 

aut albQS , aut paliidus ) tum yalidioribus 

mcdicamefltis opus eft. Quale eft, quod ha- 

bct papareris lachrym^ P» i. *. gummi ?• 

jii. ♦. cadmias P- im. * atramenti futo- 

rii P. VIII. *r cx quibus aqua coa6Us col- 

iyrium fit . Aut in quo fuat gall» P, i. *, 

xruginis , fandarachie , aluminis £gyptu , 

fingulorttm P. i. *. atramcnti futorii combu!- 

fti P. II. ♦• Aut quod conftat ex chalcitidci, 

& c fajio calcc ; quibus Adjicitur auripigr 

menti dimidio minus, quam in finguUs prio- 

ribus eft \ eaque mcUe cofto cxcipiuntur . 

ExpeditifTtmum autem cft cx praeccpto Ma- 

gctis , r «ruginis rafat P. ii. *. .coutercre-, 

> dcinde ammooiaci thymiamatis P. ii. * acd- 
to iiquarc , eoque infiifo eruginem cc^ere . 
Idque ex primis medicamcntis eft . Sed ^ 
iirii2C majumi effe^his funt , fi cui ifta nO» 
adiiiat , ^ciJe tameo eft callum quibuslibet 

: adurentibus medicamentis crodere : fatifquc 
cft vei papyrum incortum ^ vel aliquid ex 
penicillo m modum coilyrii adftriAum eo 
illincre . Scilla quoque.coda^ mixta cum 
calce, callum exeft. 

> Si quando^ vero longior & tranfverfa fi- 
ftula tSt , demiOb fpccillo ^ contra princi- 
pium huius iocidi comflpodiflimum eft , 8( 
coilyrium , "^ quod volueris demitti « 

Ar fi dupUcem eOc fiftulam yel multipli- 

cem 

r Qfibaf.Synopfyn.lo. * l^dit, AldhStepi. 

Utrumque , alii Ugunt utrimque . 



\ 



3jt A. COKU. CELSI LAf. 
ccm esiflimasiDs , fic titnea ui breni , in. 
tnqiM c»niem fit , collyrio uti ooa dAc- 
inuf ; quod unam partem carec , nliqau 
oroimt : fcd nd«n tncdicamentk irida im 
calkmutn fctiptorium coaiicienda Oat , ii> ■ 
quc oii fiftule sptandut , iafpirandn^ac , ' 
ui.ea medicamenta iDtut compcllanm . Ka 
eadcm H vino liquandi fuot ; 7ei , & ta- 
didior filhiia eft, ex mulfo j fi calloCor, a 
atceto i atque Iniut iofundendum , qnicfoii i 
Jtaditum cli . Supcrponenda fiiot , qax aii- 
gerent & reptimaat . nam fete , qw dn 
SfluJam funt , habent aliquid iaSaanatiB- 
sil . Neque aliemim efl , nbi qu'u rtldh- 
xit, antequam rurfui alta medicainenu i» ^ 
ciat , pei oriculariun clyftcnai ^fhilnp t 
hiert ; fi plut purii femit , vtno ; S ofli 
«fairiot eft , aceii 

vel aq«a > ia q [ 

kuie queque mel f 

Fere veto fit , 
tamen & iategn 
dkaraentis cxeat 
Quod nbl coDti{ 
fuut ; pracipeeq 
la . Ncqne ignor 

tum in no^m 

Aum aMlle, iap 

lcrini Cc glutinat 

verendmn eft, » » 

ri idtraun non i 

'icameotit ad id 

ceratio digitomn 

*i«>u», ranefttnd 



C0p.tt. MEDICINA, 33J 

Eft cti»m ukcris genns , quod a favi fi- 
militttdio* ««cw / Graccis nominatur . Id- 
quc duas fpccics habct . Altcnitn cft fubal- 
bidum , & fanmcttlo firoilc ; fcd majus , & 
cum magno dolorc . Quod, ubi maturcfcit, 
habct foramina ; pcf qu« fcrtur humpr glu- 
tinofas , & purukntus ; ncc tarocn ad ju- 
ftam maturitatcm pcrvcoit • Si divifuoi cft , 
multo plus intus corrupli , quam in fiiruft- 
culo , appatct , altiutquc dcfccndit . Raro 

fit nifi in c»piili« • ^ ^ 

AjtcriHD cft minus , & fupcr caput cmi- 

nens , durum , latum , fubviridc , fuboalli- 

dum , magis cxulccratum : fiipiidcm ad fin- 

gulorum ^lorum radiccs foramina funt , per 

quflc fcttur humot glutinofus , fubpallidus ^ 

craffitudincro rocllis , aut yifci rcfcrcns , in- 

tcrdum olei : & , fi inciditur , viridis intra 

caro apparec • I>oIor autcm , & inflamma- 

rio ingeos cft , adeo nt acutam quoquc &• 

brem moverc confucrint • 

Supcr id , quod minqs crcbris foramini- 
bus cxafpcratum eft , refte imponitur & fi- 
cus arida , & lini femcn ♦ in mulfo codum , 
& cmplaftra ac malagmata materiaro cdu- 
ccntia , aut qu8S proprie buc pcrtiocntia fu* 

pra pofui » 

Sui>er aiterum , & eadem rocdicamenra ^ 
& farioa €x roulfo coAa , fic ut ei dimidium 
refin« terebinthtnaB roifceatur ; & ficus io 
mulfo dccofla , cui paulum hyffopi contri- 
ti fit adieauro ; & uv» taminiae pars quart» 
fico adjcaa . Quod fi parum in utroUbet 

gcncre 

f ABwfr. M M. JI. i%^& i^.i^- ^g^^^ i^ 
hTullhn. I9. ♦ >iA quod in vino , 



gf4 A* COKM^' CCLSt li<Lr- 

geoere medkamenca profichint , CDraai tl- 
eus ufqne ad fanam camcm emU ofOT" 
tet . Ulcere ablato i fuper plagaa aedica- 
meiita danda funt ; primum , qos foi ci* 
tenc ; deinde , qax purgent , tum , f» ioi- 
pleant. 

14. 2>r Aerochordoi^ ^ <> Ti j/ii wi, 
& Mj¥mecihf 6" &av0. 
Sunt vero quzdamvemicis^ r fimiisa; » 
nnn diverfa lioraina , ut vitia funt . k^a 
y^fShcc Grsci vocaiK , tfbi (ob cntc tae 
aliquid durius , & interdun paoio ftfpeeV; 
coloris eiufdem ; infra ad cutem teniK , fr 

Sa latius . Idque nMxiicam eft , qviaoB 
bx magnitudkieffl excedit. Vix uBaanf if 
tum eodem tempore nafcitur ; €ti fac jk 
ra , maximeque pueris : eaque noBoviifBf 
fttbito definunt , nonaunquam mtikicaM 
inflammationem excitant . fant , q« OBtf 
in pus convertuntur. ^ 

A'xp»>i^#r u nominatur , qiiBtfil|0r^ 
pus quafi vernicula eminet , ai at& ^ 
tius , fupra tenue , fubduruv, inieEM 
perafperum. Id, qua fumm«i} <8ioRB flo* 
ris thymt repraefentat ; unAtaMntii^ 
ibique facile finditur ^ & crBMMi \ tRft* 
nuaquam aliquantum fanguinis fBa&*^ 
reque circa magnitudinem frbfle JEgjydlc^) 
raro majus , interdum pereziguott* ^lf^ 
autem unum , modo plura nafcati» \ ^ ^ 
\ti palmis , vel in inferioribus pctefV* 
tibus : peflhna tamea in obfcoBnir {m%^ 
ximeqne ibi fangninemfiindunt. 

Mc^nx/«r x antem vocantur jRaaiSso 

^ thjsw 

t M^mt.iyA%.VlAj. u ABHttT Tmd^^^ 
Strm. U. j. OrHafSynopf. Vll j^. x ABt^ 
M. M IJ. 1 1. Oritaf. Sympf VU. 4J. 



Caf. »8. M E D I C I ff> Aa 3J5 

thymie duriora^e . quas radke& alciiic ex^-TMn.i^ 
gbnt , maioreiiiquc doloccm mevent , voSnkx%K \u 
Jata , fupca autem tenuia ^ miuus fangtti^ 
liis tntttunt : nuignimdine vix unquam hi*' 
pini modnm exc^unt . Nafcuntur ea qu&^ 
quc aut in patmis aut in InferioriiMis parti* 
bus pedmd. 

Clavus / autem nonnunquam quid^m c*' 
tiam aiibi , fed in podibus tamen maitime 
nafcitur ^ pntcipue antem ex contufo , 
quamvis intetdum alitei : doloremque ^ 
etiamfi non alias , tamen ingredienti nuK 

vct. 

Ex his Acrocbordon & acrothymium faB« 
pe etiam per fe finiuntur ; & » quo minora 
funt, eo magis . Myrmecia & clavi fine ci^ 
rattone vix uaquam definunt . Acrocbor- 
don ^ fi cxcifa eft , nullam radiculam rclin* 
qafc , ideoquc nerenafcitur quidem . Acm* 
thymio eiavoqutf cxcifis , fiibrotunda radv 
cula nafcirur , quse penitus defeendit ad 
oamcm r ^qoe reiiAa , idem rurfus exit . 
Myrmecia fati/Smis radicibusiobserentrideo* 
qttc ne excidi quidem . fine magna exu^oe>* 
ratioae pofliint . Clavum fubimle radetc , 
conamodiffimum eft . nam fine ulla vf fia 
mollefbit • at , fi fangutnie quoque aliqttid 
eniifliim eft, fcpc emoritur^ Tolliiur etiam » 
fi quis euffl circum|migat , deindc impottxt 
refinam , cui mifcuit pulvcris- paulnlum , 
qucm ex lapide molari contritofecit. Cctcra 
vcffO genera medicamentis adurcnda funt . 
AHifquc id , quod ex iecc vini : myrmeciic 
id| qood cx alumine & fandaracitt'fit,aptif* 

fimum 



jjt A. CORN. CELSI £A 5 

. fimun eft . Sed ez T quc circa fnc , fioUi 
«wtcgt dcbent , tie ipTa quoquc cni/cemt 
<ur: deinde poflet lcnticula i mp— i . Tb/. 
iit «croibyniiiin etuin ficiu in a^ dero 

at. 

. t f . i>r PuftmUnm grMri&m», 
z At pufhile mKime nmii ceinfgnbv 

Miuntm . Ettum plntt genetra liuc - N« 
TMv.II.n0do ctfct totum corpus ptneiBve ^ifcA ' 
«9,34. fuxdtm 6t , fimilis nis pufttiJis , qw fu: 

tirtict , vcl ex fiidote.Rtfi:tintur ; m ^bJ» 

fum Gtcci voctnt ■ ccqiK modo iubeK, 

inodo colotem cutis non excedunt . Nobo» 

qutm pluret . ~ 

nunqutm mt. 

«ut ptllids , 

colore mutttc 

hm ruptc fun 

tjtptret . fxt 

mintntur . t 

iffii , vel ex E 

•Xl^MM t 
fubtlbidt , tc 
nuRir, humid 
nunqaam ctiti 
Tt , tut humi 
pcurigine , m 
ac dolore , c: 
«it utrunque . 
te puerili : rai 
in eminentibui 
Pcffimt pult 
tur . £a coIoR 
vel albt eOe ( 

z Aph.ULto 

n. otibMf. Sjmff. m ij. 4«. 



Qgf.^a. M1CDICINA. iij 

veli€fflea9 iiiftuitiii«tio cft ; & , cutn aperta 

>dl , ffepemur iotns exulceratio muccrfa ,- co-^ 

^loie huHiori itto fiinilis • Dolor ex ea fopra 

^fiia§nini4iDera ejus eft : neque eirim ea faba 

5 maior eft. Atqne baec quoque oritur in enu- 

nentibus parribii» , & fere nodu . nnde nomen 

-quoque a Gtmas ei imwxrig eft impofitum • 

' 4n amni vero pumiarum curatione pri- 

vMi eft , multum ambulare > atque exerce^ 

>a ri : fi quid ifta ptohibet » se&uri . Secttndtim 
cft , cibum minnere : abftinere ab omnibua 
acrid» d & exten)iajuibus . eademque iftt- 
trites facere opomt , fi laOens puer ita af- 

y feans eft . Prater h«c , is , qui tam robu-Tow.r/. 

C5 ftus eft\ fipuftuls fninufx fnnt , defadare 147,8. 

in balneo debct ; fimulque fuper eas nitnim 

infptrgm ; oleoqne vimim mifcere , & fic 

nngi } fum defcendere in foliuro . Si nihil 

^ Bc profif itur , aot fi majus puftularum ge* 

'30 nus occupavit, imponenda lenticula eft ; de- 
rraAadue fumma pellicuia , ad medicanietip 
tM, lenia tranfeundum ; E^Trtmrk poft lenri- 

^ colam , reAe herba qnoque iiinguinali , vel 
viridi coriandro curatur . 

^5 Ulcera vero ex puftuiis fiiAa toiHt ipu- 

^ ma argenti cum femine fceni Grasci mixta 
iie , ut his invicem rofit atque iotubi fuc- 
cas adiiciatur , donec meliis craffitudo ei 
fiat . Proprie ad eas puftulas , quas infantes 

ro snote habo^t , lapidis , quem irveirtut Grae- 
ci vocant ^ B. vixx. *. cum quinquaginta 
*nmmris nucibus mifcetur, adjtciunturque olei 
c^atbi trcs • Sed prius ungi ex cerufla pn** 
mb^ debent, & tum hoe illini. 

Y 16. Zk 



./ 



3j« A, CORN. CELSI Uk ^ 
s . i6. Dt SeaUr. A 

Tom.II. Scabies vero eft ^lnritiet cutis lAimo- 
32,6, ifior . ex <}ua puQulK orkiotur , ^nduii 

humidiora , qu^am fieciores. Euca^w- 

bufdam fanies ; fitque cat his caaiintBn «• 
nlccratio pmrlens ; brpiique in quibsH»» 
cito . Atque in aLiiG quiacm cx toto 4A. 
nit , in aliis vero i^o tcnipoTc laiini n- 
Tertinir - Quo afperior eft , qnoquc jnct i 
Bagit ', .eo difficilius tAltitur . Itaquc <BS,n I 

34o,i4.q«B talis cft , iyuta iGicci sppcllut , ii' 
at fetzm . '1 

Id hac quoquc vifhis ratio cftdeiB , fa 
fupra , neeefiiina eft. MedieaiDnitim atMi 



ajj.i* 



Cip-t8. MEDICIMA. it9 

\f,Dt Impetigfnis fpfdebus* f 

Itnpctiginis vero fpecies funt quatuor • 

Minitne ro»(a eft , quac fimilitudine fcabiem 

reprafentat ^ natn & rubct , & dttrtot eft « 

j & e^ulc^rata, &. rodit. Diftat autem abea^ 

quae inagis exulcerata eft , & varis ftmilea 

Euftolas habet ; Tidentntque eflfe in ea quad 
uliuiaB^ quiBdam I ex quibus interpofito tem^ 
pore quafi fquamulat (olvuntur ^ certioribuf^ 
Lo que fasc temporibus revtrtitur . 

Altetum genus tft pejus & fimil^ papu* 
Im fete , fed Jifperius rubicundiafqtc , figu-» 
ras varias habens : fqu&mule ex fumma cu* 
te decidunt , rofio major eft , celeriut &. ia^* 
t s tius procedit , ceniotibufque ctiam , q^iani 
ptiot , temporibus & fit , ^ definit . Bjibca 
cognominatur • . 

Tertia etiamhum dcteriot cft, nam&craf* 

fioreft, &durior, &magi$tnmet; inrumma 

M cure fiRjditur , & vehementins rodit . Jp(a 

quoque fquaibofa , fed nigra eft : proccditquc 

& iatet , nec tardat : minus vero errat ia 

ttmporibus, quibus aut oritur , aut definit ; 

neque eic toro tollitur. Nigrss cognomen eft^ 

•S Quartum geous cft , quod curationem o^ 

mmiio non r^pit^ diftans colbre. nam fub^ 

ftlbidum eft, '& recenci cicatrici fimile ; iqna'* 

tnulafque habct pallidas , quafdam fubalbi- 

das, quafdam lenticulse fimiles: quibtis dem** 

)o pth, ptoflaic fattgufe nottnunquam. Alioqiil 

veTO:liumor ejiis albidus eft > cutis dura ac*- 

que fifla eft, pTOCeditqqe latiua. 

H«c vero omnia genera matime orit 
ttntur in pedibus , & manibus ; atque un- 

Y 1 gues 

f Otibaf. de MQtL QuTHt. itt. 59. Sjnoff PXl. 
49- 



340 A. CORR CELSI Ltf.;. 

gues qooquc infeftant . Medicamentmi wcm, 
aliiid vaientius eft , quam quod ad fcabfem 

%.fi ^f, quoqtie pertincre fub authore Protar^ re> 
tuli . Serapion autem , nitri P. jii. •. fiil* 
phuris P. IV. *• cscipicbat rdiiia cogiii:^ , 
coque utcbatur. 

iS.^Ar pMpuUt. 
Papulamm vero duo genera ftuit • Ahc- 
nim eft , in quo pcr minimas puftalms oh 
tis exafperatur , & rubct , levitc^TO ro£- 9 
tur , mcdinm habet pauxiilo lcvius : uide 

* lerptt « idquc vitium maxime lotaiMfaaffl ia» 

cipit , eademquc rationc in orbem proc^ 

5}8»ii«dit . JUterum cft , ^uam iyuta Gnd a^ 
pcliant« Ih qiu fimihtcr^quidcm ^ fi-d mm^ 
Ctttis cxalperatur , cxulceraturqtie ^ ac vdb^ 
tnentius & roditur , h^ rubet ^ & iiiterdtf 
etiam pilos remittit. ...* 

Qus minus rotunda eft , dsficilior b» 
icit : nifi fublata eft , in impctigiacB nm- « 
tur . Scd lcvis papula etiam , fi jitjpni && 
▼a quotidic dctricetur , fandTcir. JM''» 
commodiffimc murali hcrba toilbr« tii- 
pcr eadem rrita eft .- Ut vcroi^cpqi^ 
mcdicamcttta veniamus » ' idcA fh4 TOf> H 
tarchi tanto valcntius in his <ft ^ f^W» 
minus in his vitii cft • Alteruoi i4 iieai| 
Miconis : nitri rubri , thuris , fiagrikMi 
P. I. ^. cantharidum purgatanim £il^^ 
ihbhuris ignem noa expcrti raatnitetl^ 
refiw tercbinthine liquidc P. n. ^« ^ ' ' 
lolii fcxt III. git cyathi trcs , picia 
ftxr. imnm • 

t9* Oi 



Csp^%%. M£D1CINA; ^^ 

\9. Df VhUipmsfpeckiu^. i^^t^ Alpia^^ 

Vitiligd ailoqife , quamvis ^i fe nullum 

pericttlam adfert \ tamen & fceda eft, & es 

% malo corporis habitu fit . Ejus tres fpecie^ 

funt . A\f#c vocat&r , ubi cdor albus eft, 

fere filbafper & ildn edntinuus , ut qucdam 

Juafi gnttte difj[>erfs. efle videantur . Inter* 
um etiam latius ^ & eum quibufdam in^ 

ro termiffionibus ferpit k Mtx^ colore ab hoe 
di&rt ^ auia niger eft , & umbrae fimilis . 
cstera eadem funt . AJh» habet oalddam fi< 
snile alpbo ^ fed magis albida eft ^ & altius 
defi^cndit \ in eaque albi pili fnnt » & lanu* 

1 5 gini fimilea • Omnia hac ferpunt : fed in 
aliis celerius , id aliis tardius . Alphos & 
Melas in auibufdam variis temporibus oriun* 
tur & definunt . Lcttcc , quem occupavit » 
non facile dimittit. 

ao Priora curationem non difficillimam reci* 
piutit : nltimum vlx unquam fanefcit ; ac» 
fi qttid er vitio demptum eft » tamen non es 
foto ianus colorredaitur* Utrum autem ati« 
4uod bonim fanabile fit ^ an non ; cxperi- 

tS mento fiicile colligitur • Incidi enim outis 
debct t aut acu pungi. fi fanguis eait» quod 
fcre ftt fai duobus prioribus , remedio locns 
eft : fi humor albidilii , fanari non poteft • 
luqne ab hoc quidem abftinendum eft . 

30 Super id vero » quod curationem recipit» 
imponenda lenticula mizta cum fulphure 
& thure , ac , ut ea contrita ez aceto fir. 
Aliud ad idcm , quod ad Irensram autho- 
rem fefertur « Alcyoninm , nitrum , cumi* 

Y 3 num, 

g Aa$tair.MM.lltun.8.Qritsf.j0M$ri^ 
Cnr. ItL st. Ai$imTnrsk. JK SfmJ.ii2. 



j^« A. CORN. CELSI iA <ft. 

nun , fti fclia arida paribus poniotiW 
conmnduniur , adjeao actio. His in fofc vi- 
tiJjgo perungitut': deinde nw iu molntpoll, 
nc twmis «rodatur , cluitur. Proprie qiaitBj , 
Micbone authore, eos , ^os Alphos tQnii j 
dixi, hoc iDedicamento perunguni: ful|tarna 
I>. ti. *■ niiii P. IV.* niyrrhx aridaB coQni. 
tB «etabuhini mifceot, deiode in b«lBco fa- 
per vitiliginera infperg^nt (aiioiai cx &ba , 
tum hic indocuBt. HI vero , auo* Mclaim r 
■vocari dixi , curantur , cura fimul coatiaa 
funt alcyonium , thus, hordcum , &ba, u- 
quc Qne olco in balneo antc fQdorem inrpD. , 
gUDtur > ac tum geDUS id vitiUgini» del> 
Cfetur . if I 

LIBER SEXTUS. j 

C A P. I. 
Dt yitiii i 



orfits « capite 

I. Dt 

In hoc igit 

-^uidcm fzpe 

ctiam vtm qui 

.tuim cum oMfl 

343,»7. pillis loqwr , 

a TnHiM.l 

Otihaf. dt Lt. 

tn. T&. PTi/eian. i, t. 



Cap. 2. M E D7I C I N A. . 34] 

Nam , quo mpp^ caput quibufdam setate 
* nudetur y fuccurri nilllo modo poteft . 



p 



C A P. II. 

De PorrigiM. a ( 

I 

OKRIOO au^em efl » uhi Jnter pi*- 
ioi quedaii' quaC fquaoiuUe furgunt » 
c^eqve-a cutf^mfolvunCur ; & interdum ma* 

o dent , mult^^fapius ficcs funt .^JdkjiiB cve* 
ni( , modo Cinti\klcan , mbdb exakeriuto l^ 
co\ Huic quoque ' moido cnalo qdore» ihodi» 
miUo accedente . Fereqoe id in capillo fir^ 
rarios in bvafba , allquando etian in fitpeti 

i% ci)u> . Ac neque fine aliquo corpoua vtcio- 
ifiitcitur , n^e ex toto inutile cft . .Nam 
htM imegto caSjMte > non etit: lubi aUquod 
in eo vitium «ft , oion. hKommodugi fft ^ 
fumniam cutem yotius fubinde rormmfi , 

xo quam id, quod nocfct, in aliaa pirtem bbo^ 
gis necefiariam verti. 

Commodius eft ergp fubinde pedendo re* 
purgare, quam id ex .toro prohibere» Si ta* 
mcn ea res magis offendit ( quod niminm 

2f humore' fe^ente iieri poteft ; md^fqu^ ^-^^ 
k etiam maii pdoris eft >caput fsfo.rairQr 
dum eft V d^n 'id. fnf er adjuvaodum aliqui-^ 
bui' -ex- Itviter < reprimeotibus s quale eft nif» 
trum cumf acetb.^ vd JadAnum cum lAjrteo 

;o & vino , vet niryrobalamim cum vino • 5i 

* paruin pa Ikbc proficituf ^ vehem^tioribus 
uti' lidet *, <um eo , nt fciamus; y tttique xft 
receHti vitio id imtiie eSe. 

Y 4 CAP. 

"* ffifoaik h%. a ASgheLlIl |. TrsiliMn. 



!44 



A. CaRN. CELSI I* 4. 



C A P. 1 1 1. 

ES T ctitm ttlcQS , qttod a fici figdlicii* 
. dine irwmiQ a Graxit nomiaatitr , ^114 
caro in eo ezcrefcic : & id quidem s^nnk 
eft . Sub eo vero du« fpecies func . Ah»a « 
uicus durum & rotundum efi : altera y Im> 
mtdum & incquaie . Ex duf o cxigcium oud- 
da« & glutlDofum cxit : er humido p&B , :a 
& mali odoris • Fic ucnuiqQC iit iis pai& 
btts , quc pilis conccguacur : fed ^ id mi 
cailofum & rocundum eft , mazimc in ^ W 
ba s id vecD , quod liumidum » paecifnc it 
•capillo. 1 

Super nccuaque oporcct imfoiiere dat^ 
rium , auc lini femen coacritum 8l aqni 0^ 
aAum , aur icnm ia aqua deooAaM , tf 
eraplaftrum cecrapharmacttm cx accc^fi^ 
aAum . Terra quoque Erccria mc aoes» £- « 
quaca rcAe iUinicur. 

CAP. IV. 
Dc i^/. 

AREARUM qboquc duo»tf » ^«5 > H 
OMBdume ucriqae eft, ifAs^fff^^ 
fumma pcllicula ^ pili primum cBJBttQatf» \ 
dciode oEcidnnc t ac » fi ifitts is locBa t^t 
fiuigttJc cxic liquidtts^ 8l mali odoiiaiiai»- 
icstquc tttrumque tn aliis celeriter » <*^l^ 
tan» . Pejtts eft , quod dcnfam 0^% J^ 
fttbpingttcm , & ex coco glabram ftcit» V 
ca y quae flSxttvtxAK ^ nominacur , fiib 4|^ 
^ bcc figura dilacacur . Fic & in capillo » m 

barba. 

«f#JLcr.^aCir.^.52.Tr#//.l5. b Trsilim 
Li.PfijcUn.Lib.i.c.6. ^ ' 



C-r/.j. MEDICIWA. J4J 

ba.Tba . Id vero , qood a fiBrpentis fimilltiKli- 
xte ifuung e appellktiir , iJicipit ab occjpi* 
xia : duoTum aifidtoruin latitimiiieiii ooii ex» 
cedit : ad aures ouobus cipitibus ierpit ; qui^ 
bu^am etiam ad froiiteni > donec fe dno ca» 
pita in priorem partem committant • IUud 
vitium in oualibet^sstate eft : hoc fcre in in- 
Aittibus. IUud vix unquam fine curatione ; 
hoc per /e faspe finitnr. * 

Quidam hasc genera areanim lcalpelle ex* 

afperant. quidam iUinunt adurentia exoieo; 

xnaximeque cbartam combuftam . quidam 

Tcfinam terebintfainam cuih thapfia indu* 

cunt . Sed nihil melius eft , qnam novacula 

quotidie radere : quia , cum paulatim fum* 

ma pellicula excila eft » adaperiuntui pilo» 

rutn radiculas • Neque ante oportet ddifle» 

re ) ouam frequentem pilum nafci apparoe* 

rxt ^ li autem , quod fubitide raditnr , iiiini 

i atramento futorio fatis eft • 

C A P. V. 

&' Spbelide. a 

PENE incptiz funt , cnrare varos , fc 
lenticulas , & ephelldas : fed eripi ta- 
mcii fxminis cura cultus fui non poteft • Ex 
iis autem , qus fupra propofui » Vari Jenti- 
cufssque vulso nots funt ; ouamvis rarior 
> ea fpecics eft , ^uam ^Ua Grasci vocant , 
cum fit ea ienticula rubicundior , & insB* 
qualior . £'fiX«V vero a plerilque ignbratur: 
qitSB nihil cft , nifi afperitas quoedam & du- 
rities mali toloris . Cfletera non nifi in fa* 

cie 2 
c Oribaf, de Loc. AffeSi. Cur. W. ^a. 4S^. 
M. M. F^}. a Mgmet. IR t. 






S^ A. CORN. CBLSI UJi A. 

■ 

lof (iol(Nr penreait , nofiuma vigtlit vcfjcs * 
fiqttidem fub hls oculut plerunMiae* nim{fc- 
nir , vocumque eft » ut tantum c Eu l ce tcc ur « 
Intus ruptum oculum febricula jimt < Si 
ibras jam ruptus^rocedit , finc aunUo cft • 
Si de nigro aliqutd albidum (kfinm eft , 
diu manet . At , fi afperuffi, & cnAzmdli 
etiam poft curacionem veftigiom mliqMd n^ 
linquit . 

Curare vcro oculos tiinsuinis dcttaAioBt, ^ \ 
nfcdicamento , balneo ^ raftu , Tmo , Ttf» ; 
^iilimus author Hippocrates t memcms (» 
didit . Sed eorum ccmpora & atulas puv 
explicuit : in quibus Medicii» funnnad. 
Neque minus m * abftinentia & a{fi#/ 
<p, IX. ftione firpe f uxilii eft * Hot igitnr la» 
dum inflammatio occupat : ubi ciim 
in his dolor eft ; fequiturque pituitB 
Bonnunquam copiofior vei iacrior , i 
qnam utraque parte moderarior « ii ^i^ ji 
modi cafu prima omnium funt qnio kit 
XI4, tinentia • £reo. primo die , Jm ^' 




to. cubare debet fic ^ ut a itmmmift^ 
cpS, tineat \ nnllum cibum afliimc^l i6& f^* 
ij. eft t ne aquam ^uidem i fitiriMit^cMias 
quam minimum ^ut. • • 

Quod fi gravcs dolores Cm% 
dius fecundo die; fi tamen res «q^t 
orimo t fanguis mittendus eft 1 «i^lh- 
ftonte vtnx tument , fi firmo M|ji4%l^ 



teria fupereft. Si vero minor inpM^^' 
mu acrem eurationem reqinrtr • Mp 
non nifi fecnndo tertiore die doci ipPr 
At modica infiammatio neacimi iftw 

cApimr.yi.ji. ^ MmC9lkii MiJk^t'^ 



* »^ 



.-] 



€:ap.6. MEDICINA« J4P 

«Qxilium defiderat : fatifque eA , uti quiete 
& abftinentia. 

Neque tameo in lippientibus longum je- 
junium neceflarium eft , ne jpituita tenuior 
f atc|tte acrior fiat : fed fecunoo die dari de- 
bet id y quod leviffimum videri poteft ex 
iis , quas pituitam fiiciunt crafliorem ; ^u^jdofij. 
Jia fuot ova forbiiia : fi minor vis urget , 

S/ricula quoque , aut panis ex laAe • In 
juentibus diebus , quantum inflammationi 
detrahetur , tantum adjici cibis potcrit ; fcd 
generis ejufdem : ntique ut nihil falfum ^ 
nibil acre , nihii ex bis , quae extenuant , 
furoatur ; nihil i^tui prater aquam • Et vi- 
; &m quidem ratio taUs maxime neceflaria 
cft. 

Protinus autem j^mo die, f croci P.i.*« 

& &rinas candidx quam tenuiflimaB P. lu *. 

excipere oportet ovi albo , donec meliis craf- 

» fitudinem faabeat : id^ue in iinteolum illi- 

nete , Sc fronti aggiutmare , ut y comjpreffis 

Tcnis , pituits impetum cohibeat . Si cto- 

cum npn eft , thus idem fiicit . Linteolo an 

lana excipiatur , nihil intereft . Superinun* 

; gi yero oculi debent fic , ut crqci quantum ' 

ttibus digitis comprehendi poteft , fuma- 

tur, myrrhse zd hhx j papavcris lachryms 

ad lentis magnitudinem ^ eaqne cum pzff^ 

conterantur , & fpecillo fuper oculos indu* 

3 cantur . Aliud ad idem : myrrhBB P. i. \ 

f mandragone fucci P. ii. *. papaveris l^- 

chrym« P. ii. *• (bliorum rofs , cicuts fe« 

a^inist fingulorum P. iii«*. acacis P.iv.*. 

gommi P. VI ;i. *• £t hwc quidem inter» 

diu 
t MmctL iU MfJic. ^. & $ Jdm ibid. 



}fo A^ CORM. CELSt UL rf. 

diu: JioAu Jrcro ^ <]ao comtDodior^ies yc- 
niat 9 non alienum eft , fuperiiDpaiKrr can- 
didi paais intcnorem partem ex vtoo fa6- 
aAam . tiam & pituitam reprimit , h. , fi 
ifaid iachrymc proceflit « abforbcc ^ & ocu- 
'lum giutinari tion patitur* 

Si grave id & durum , proptcr ma||aii9 
oCttlorum dolorem , Tidetur , ovi & aW 
. & vitellcis in vas dcfiindendura cft ; ^ 
cictidumque eo mulfi paulom , idque ^* 
to permifcendum } ubi fafta unitas cStfh 
roitti debet laiia moliis bene cJtrpca ^ m 
id excipiat , &iperque oculos impoui • u 
tes & levis eft , & refrigerando pim» 
coaxet f tc Don cxareldt, & glntiBtria-^ 
lum non patitur . Farina qooqae faofdoai 
cofta 9 lc cum mato cotooco ooA» mA, 
commodc imponitnr . Ncque »b ndaoi ^ 
honet , etiam penicillo potiffimma «otf* 
preflb y fi ievior impetus eft , et inii; /^ 
major , cx pofca . Priora fafda Jqinj* 
fttnt , nc per fomnttm qtdantf jriaf -y 
pcrlmponi fatis oft , quia &jgpBvak^ 
«gro commode pOted : & fii« « ^ ^^ 
ruit , itcrum madefaciendQm A » ^^ **^ ^^ 
jMlf eft, ut.fomnum diu ptddMt^itf* 
aliquid dandum eft ^ qnss mSktk Q^ 
appcllant : fatifque eft puero ,. ^p ftjt^ l 
viro , quod fabs magnitqdioefll ^l^^f^* 
TomJL In ipfum vero oculom primo dic ^ «ft^ ^* 
2}, 10. aiodfca inflammacid ell , nibil witkm^ 
42, & citur : f^pe eaim potius concicataMyP^ 
ruita, quam iBiRuicur. At ftcttiMio iirfjp 
yfi quoque iip^tttdini pct lipdtta jHb^ 



Cap.6. MEDrCIWA^ jjx 

menta refte fu^an^mr , ^^tittf j«ai faa- 
guis miflbs , vtfl alvus dufla Ajfwtt.j ntUr. 
tntn neceirarlum effe, m^nifmnm i^ft. 
£. Zl^ diveffit ^cmkorwn iioifyriis. 
Multa autem multorumqu^ coilyria ad 
id apta fuot ; novifque etiamiiiQm miftiirk 
teinperari poflTufit ; cum lenia medicainea» 
ra , & modice reprimentia , fibcile & varic 
niifceantur . Ego aatem nobiliffima exe- 

quar. 

* j. *l^hihnis ccUytium. 

Eft igitur Philonis , quod habet cenii&B 

clorac , fpodii , gummi , fioguloruitt P. i. ♦. 

papaveris lacbryms combulhB P. i. *. Illud 

fcire oportet\ haeC quoque orobia rnedica-» 

menta , (ingula primum per it teri , deindt 

mifta iteram , ad)eAa pauiatim vei aqua | 

vel alio humore . Gummi cura .qiialdaiii 

alias facultates habear, hoc nviaime praeftarg 

> nr , ubi cDlIyria dtu h&A inarutmnt, glu« 

tinaea finr , neque frientur . 

4« Diojtjfii coliynmm^ 

Dionyfii coll^rrium eft ; pajpaveris iachry* 
inflB combafta; , donec renercfcat P. j. "^. th»> 
ris combufti , gummi , fingulorum P. t\.\ 
fpodH P. nii. ^. 

5» Cieonis coUffimm . d 

Cfeonis nebile admodum : papaverii Ja- 
cferyiDJe ftiSte P. i. *. croci P. i. *. «m- 
mi P» *. V. quibus , cum terufitut , adjici«' 
tur rofac fuccus . Aliud eiufdem valentius : 
(baamas feni , quod <;iimfJLa f adpellanc , 
R X, ♦. croci P; II. * fppdii P. iv. ♦. plumbi 
ft thiri , & combufiif P. u \ gummi tan*^ 

tun- 

d OritafSynopf.Lni it CoUyriis. JEginot. 
^16. t Vfile Saracemtmin Diefcorid. * ' '' 



,5a A» COB.N. CELSI Lii.i^. 

nmdm. Wi»»lWq««I«*^^^ **»*"*?**- 
-mt uhi maltaJlpituitt profloit : caftom P. •- 1. 
aioes P. ♦. I. mjtfhm P. ♦. n. cadnu» oBata: 
P. VIII. *. «ibu tantundcm , acaci» fcKu 
P.xii.*.quod, cam mifcucris, in pt^oiii 
ierTetar . Tbcodotus vero huic compofin«i 
adjecit papaTcris iachrfms combiifis P. ^x. 
«ris combttfti & cioti P. 1 1. *• oocloanimpi- 
fluuum combttftonim P. x. * gummi P. xii.* 
t. Tbmfdoti c edlpimm , Aclmiftmm^ptU^s 

At ipfius Theodoti, ^uod a qmhj^ 
«lk^#y nominatur, ejirfmodi cft :b caflQi&, 
jiardi Indici , fittgulomm P. x. *• lyojf | 
MpaTcris lachrymc • taotundem > flOLytmP 
fi. * croci , cerufife clotiB , afecs , fiflpri^/ 
rum P. III. ♦. cadmis botryitidia cte,* 
ris combufti, fitttuiarum P. ▼iii. *.g* 
P.zviii. ♦. acacMB focei P- »l.*- ffibu » 
tundem j qnibus aqua pkrviatiUs adjicfbr. 
7. C/riM w2 Tepbmm ^i«^ - ^ 

Pr«ter hcc, ex fircqucntifltoiis <»^^ 
id, quod quidam Cythion , <V«*^*^ 
reo colofc Tephrion apndlant* • ^lSwi 
tragaeanthe , acaci» Ittcci , fff"»****^ ^, 
mm P. I . ». papavctis lachryma^.n-':»»^- ^^ 
& clot« P. IV. ♦. fpun» argciiuAfl»v.i\\v 
qoas »qoc ex aqua phivianli coatcraOTB. 
& Rmii^Jit coUjnrimm , TtygfUts mw^: 
- Euclpides autcm , qui «tate noto •«»• 
IBus fait * ocukrim mcdicua, utrfrtt«r »• 
qood ipfc compofneiat , &; 'W^ ^*^ 

MSmtMmmdtUuUc.c.¥mfmg.267.MdJ^ 
Eft * «/W TJkeodoMm Dimyjimmmmo fH «Wj 
«M<m CMpitfdefmpfmm^ 'mfimmli^imc ttfkna. 
mmxmmt§eedcMrDmm^fii. AiMcxftmtmimmf^ 
a8i. « MmcctLdc Mcdicc. 8.f. a<7* ^ 



Or/.i. MEDICINA. jyj 

nabac . Habet autem hoc, caflorci P. ii.* 
Jycli , nardi , papaveris Iachrym«, fingulo- 
rum P. X- * croci , myrrfaac , aloes , fingu- 
lorutn P. IV. *. aris combudi P. viii. ♦. 

( cadmiaB , & ftibii , (ingulorum P. xii. *, 

acacias fiicci P. xxvi. *. gummi tantundem . 

Quo gravior vero quasque inflammatio 

eft y eo magis leniri medicamento debet *, 

adie^o vel atbo ovi , vel muliebri laAe . 

10 At , fi neque- medicus , neque medicamen* . 
tum praefio efi, faepius utrumlibet horum in 
oculos penicillo ad idipfum h&o infufom , 
id malum lenit . Ubi vero aliquis rclevatus 
eft , jamque' curfus pituitae conftitii , reli- 

;5 qaias fortaiTe leviores futuras difcutiunt 
balneum & vinum . Igitur lavari debet le^ 
vVter , ante ex oleo perfricatus ,. diutiufque 
in cruribus & feminibus ; multaque caii- 
da aqua foyere oculos ; deinde per caput 

no priirs calida , tum ^elida perfundi : a bal- 
neo cavere ne quo ftigoce afflatuve iasda« 

i mr : poftikxc cibo paulo pleniore , quam 

ex operum confuetudine , utt f vLitatis i^^TomAl. 

i men omnibus pituitam extenuantibus : vi-i^^^s! 

,15 num bibere lene , fubaufterum , modice ve^ 

I tus ; neque eftlife , neque timide ; ut ne- 

I que cruditas ex eo , & tamen fomaus fiat , 
ienianturque intus latentia acria . $ed , fi 
qu29 in balneo fenfit majorem oculorum 

}Q perturbationem , quam attulerat (quod inci* 
dere his folet , qui , manente adbuc pituitae 
eurfu 9 icftinarunt ) quamprimum difcede- 
re debct : nihil eo die vini aflumere ; cibi 
niaus etiam , quam pridie . deindc cumpri* 

Z mum 



B^ 



}54 A- CORN. CELSI Ui.S^ 

mum fatis pituita fubflitit , icerum aJ atvask 
baloei redire • 

SoJet tatnen evenire noanunquaai) fi«re 
terapcftatum vitio , five corporis , ut fhkri* 
bus diebus neque dolor , neque inflaiBiBka- 
tio , & minime pituite curfus finiam . 
Quod ubi incidit , jamque ipfa vetuftate 
res matura e(l , ab his eifdem aurilium p^ 
tendum eft, id eft balneoac vino. HaKeniai 
ut in recentibus malis aliena funt ; qmif 
concitare ea poflunt , & accendcrc : fic ia 
veteribus , quae nullis aliis auxiliis cefi^ 
runt , admodum efficacia efle confuerQit. 
videlicet hic quoque, ut alibi *y cumfecQs- 
ip, i8« da vana fiierint , contrariis adjuvantibtt.f 
Sed ante tonderi ad cutem coDvenit : deii' 
de in balnoo aqua calida quamplurima & 
put atque oculos fovere : tum utruoqoe p- 
nicillo detergere i & ungere caput iriao» 
guento ; continereque in leAuIo fe i ih»f 
nec omnis calor , qui conceptus tB, (sk- 
tur; definatque fudor , qui neceflwir^ 
pite coileAus eft . Tum ad ikm cAi ri- 
nique genus veniendum eft fic , in |odo- 
nes meracas fint ; obtegendumqR c^f^ ^ ^ '^^ 
quiefcendum . Sspe enim pofthK^V\&^ 
348, mnus ,• faspe fudor , facpe alvi iqdBQO p- 
15* tuit^B curfum finit . Si levatum dt m^ 
368, ( quod aliquando ferius fit ) per fiw ^ 
a8. idem fieri oportet , donec er toto &w»8 V* 
reflituatur . Si diebus eifdem alvtts xiM 
reddit , ducenda eft i quo magis hipcniB 
partes leventur. 
Nonnunquam autem ingens InflaBtBU^ 

tio 
* Li6. ii.c.p. 



\ 



Csp.6. MEDICINA. ^jy 

tio tanto impecu erumpit » ut oculos t iu& 
fede propellat. irpiTrr<a(n)t id ^ quoniam ocu* 
li procidunc, Gracci appellant . His utiqqe y 
fi vires patiuntur , fanguinem mitti : uHd 
fieri non poteil , alvum duci , longioremque Tm*TI* 
inediam induci , neceflfarium eft . Opus au^taa^a^A 
tem ieni/fimis medicamentis cft * Ideoque ' 

Clconis coUyrio quidam , quod ex duobus^ji^^T* 
antc pofitum eft» utuntur . Sed optimum eft 
o Nilei : neque de nilo magis inter omnes 
authores convenit • 

p. tKtei coliyritifny omniim tptimum. 

Id habet nardi Indici , papaveris lachry- 

in« , fingulorum P. *♦ gummi P. i. *. croci 

5 P. XI. *. foliorum rofe recentium P. iv. *. 

qua vel aqua pluviatili , vel vino levi fiib* 

auftero coguntur . Neque alienum eft , ma^ 

licorium , vel fertuiam campanam ex vino 

coquere , deinde conterere t aut myrrham 

ao nigram cum ro& fo\m mifcere : aut hyo* 

fcyami fbiia cum ovi vitello coda : auc fa* 

rinam cum acacias fucco , vel paflb , aut 

roulfo * Quibus fi folia quoque papaveris 

adjicinntur , aliquanto vatentiora funt^ Ho« 

1$ rum aliquo prsparato , penicillo fovere ocu- 

los oporcet , ex aqua calida expreflb , in 

ua ante vel myrti vel rofae fblia decoAa 

nt : deinde, ex illis aliquid imponi . Pras- 

ter haec , ab occipitio incifa cute , cucurbi'' 

^o tula adhibenda eft . 

Quod fi per haec - reftttutus oculus in fe- 

dem fuam non eft , eodemque modo pro- 

lapfus permanet , fcire oportet , lumen ef- 

; fe amiuum : deinde futurum , ut indurefcat 

Z 1 is, 



i 



m 



j5< A. CORN. CELSI Uk 6. 

is , tut in pus vertatur . Si fuppuntio (e 
oftendit , ab eo angulo , qui tenopori pco- 
pior eft , incidi oculus debet ; ut , efiifo ^- 
re , inflaromatio ac dolor finiatur , & intiv 
tunicas refidant , quo niinus foeda poftea &- 5 
cies fit . Utendum deinde vel iirdem coHy* 
riis cx laAe aut ovo ; vel croco , cui a)- 
bum ovi mifceatur . At , fi induruit , & fic 
emortuus efl , ut ne in pus verteretur ; qua. 
tenus foede prominebit, excidendum eiit fic,fi 
ut hamo fumma tunica apprehcndatur , a^ 

3ue infra id fcalpellus incidat : tum e^ 
em medicamenta erunt iniicienda , donc 
omnis dolor finiatur . lifdem medicamcoti 
in eo quo^ue oculo utendum eft , qui pj 
mum procidit , deinde per plura loca fifr 
eft. 

10, Df CMrhtnculu oculormm, f 
Solent etiam carbuncnli ex Jniboitf- 
tione nafci , nonnunouam ia ipfe oob/^, ^ 
nonnunquam in palpebris : & Jjr Jir ^, 
modo ab interiore , modo ab efSxaanr jpir- 
te . In hoc cafu alvus duceadb dt : abas 
minuendus : lac potui dandua \ ut actii ^ 

J\um Icferunt , leniantur . Quo^ii^ax^^-^^ 
mata & medicamenta pertinet , \)as ^ittt- 
dum , quas adverfus inflamroationes pcopofits 
funt . Atque hic quoque Nilei CQDjrn 
optimum eft . Si tamen carbunculos ia tx- 
teriore palpebras parte eft , ad cau(VafBft- 1^ 
ta aptiinmum eft lini femen ex mnVto co> 
Aum ; aut , fi id non eft , tritici £irina a- 
dem modo co^. , 

II. Dt 

f Scribon. Larg. IIL c. 2 J. MsrceU. de Mf£c* 
€. Vlll Trallum. 11. 7, 



I 

t 



Cmp.6. MEDICINA. JS7 

It. De Pufiulh oculorum. 

Pufhilas quoque ex inflamiDationibus in<* 

terdum oriuQtur • Quod fi inter initia pro* 

tinus iocidit ^ magis etiam fervanda fiint , 

\ quac de fanguine & quiete fupra propofui : 

fin ferius , quam ut fanguis mitti poflit , 

aWus tamen ducenda eft . Si id quoquc ali« 

qua res inbibet , utique viftus ratio fer*' 

vaoda eft . Medicamentis autem hi^ quoque 

> Jenibus opus eft ; quale Nilei » quale Cleo* 

nis eft. 

la. Phiieth coHjfriumy sJ pufiHlas octUorum^ 

Id quoque , quod Philetis vocatur ^ huic 

aptum eft . Habet enim myrrhae» papaveris 

S lachryms ^ fingulorum P. i. *. plumbi elo« 

ti , terrae famix , qux o^ vocatur , traga* 

cantba» fingulorum P. iv. *. ftibii cofti f, 

amyli , fingulorum P. vi. *. fpodii eloti , 

cerui&B eiotas , fingulorum P. viii* *• quc 

ao aqua pluviatili excipiuntur • Ufus coilyrii , 

vel ex ovo , vel ex lafie eft • 

Ij. Df Ulceriius ocutotum^ df de 
Slet yjfieoH cojlyrio . ^ 
Ex puftulis ulcera interduro fiunt ; eaque 
S5 tecentiazque lenibus medicamentis nutrienda 
funt , & iifdem fere , qux fupra in puftulis 
propofui • Fit quoque proprie ad hasc , quod 
S^oi isdfiint vocatui; . Habet aeris combufti , & 
eloti, papaveris lacfarymae fridaB, fingulorum 
;o P. i.^.fpodii eloti, thuris, ftibii combufti& 
eloti ) myrrhae , gummi , fingulorum P. 1 1. ^* 
14. De Imminutione oculorum* 
Evenit etiam , ut oculi , vel ambo, vel 

Z j fin- 

t Scriton. Largus Comp. XXIIL Rhodius in 
noihpag. 63. ♦ Traliian. IL j. Longe aliterde^ 
fcrUfitur a Marcetlo de Medic. Cap. niLtag.iSo^ 
Eadem pagina paulo inferim aftHd efufJem nofm*^ 
nis depromitur . 



\ 



y 



J58 A. CORN. CELSI 

finguli , minores fiant , quatn eflfe namr^U- 
t«r debeant . Idque & acer pituiu cucOtt 
in lippitudine efficit , & continuatl &ttas , 
& aitus parum bene curati • In his quoqtie 
iirdon letiibus medicamentis ex muliebri Va- 5 
fte utendum eft : cibis yero his , qui mix/- 
me corpus alere , & implere confuerfmt : 
vitandaque omni modo caufa , quz lacbxj* 
127,25. mas^excitet , & cura domefticoruo» . qoe- 
rum etiam, ft quid forte incidit , cius * ao-r 
titiz fubtrahendum: atque acria quoquc m^ 
^icamenta , & acres cibi noa «lio magb 
. nomine his nocent , quam quod lachryiBff 

novent. 

15. De PedicuUs palpebrarum. g r 

Genu^ quoque vitii eft , qui iiucr pik 
palpebrarum pediculi nafcuntur . id f3r 
uiorn Grzci nominant . Quod cum ex mt 
lo corporis habitu 6at , raro noo ultfa pre- 
cedit : fed fere , tempore iQterpofico, p-n 
ruitx curfus ici^rrimus fequitur 5 emto» 
tifque vehenienter oculis , acieii po^ 
ipfam corrumpit. 

His aivus ducenda eft : cafsr ad cetm 
tondendum ^ diuque quotidie ieyukis oec* t^ 
fricandum . His , ambulatioiu'^ ^Viuq^ 
exercitationibus diligenter uten^oiia ; ^* 
garizaodum ex mulfo , in quo ttqeta h 
pinguis ficus decofta fit : (kpe in teIfl<D 
mulra calida aqua fovendum caput:7i-)o 
tandi acres cibi ; lade pingui vinQqoc ^ 
tcndum : bibendumque liberalius , qo^ 
cdendum eft . Medicamenta vero intus fB- 
dem le^ia danda funt ; ne quid SLcas& 

pjtu- 

* Hippocfn de Dec. Orn, XI. 1$. g jiSMsr. 
M.M. IL j.tflF.iu Aetius TetraLIISermAH. 
<S. Oribsf. df L9C.Aff. IF. J2.. . 



Gsf.6. MEDICINA. j5^ 

pituitflt concitent : fuper ipfos vero pedicn-' 
ns alia ^ que necarc eos , & prohibere, ne 
fiailes nafcantur , poflint . Ad ipfum fpu« 
mcB nitri P. i. *. faodarachacP. i.*. uv« ta- 
p minis P. *. i. fimul teruntur , adjiciturque 
vetus olcum pari portione , atque aeetum , 
donec eis mellis craflitudo fit. 
16« Dt Oculnrum graviaribM morbis , qmi ex 
inflammati(mib$is muntur , & vMlidiori* 
ta ius mfdicamentii curantur^ & de An-^ 

dfetf coiijnrio j fi^ de Sid xfpxro; . 
Haftenus oculorum morbi , qui lenibus' 
medicamentis nutriuntur . Genera deinde 
alia funt , qus diverfam curationcm defide* 
L ^ rant ; fere ex inftammationibus nata , fed 
finitis quoque his manentia . atque inpri«' 
snis in quibu(klam perfeverat tenuis pttuj- 
tae eurfus . Quibus alvus ab inferiore parte 
erocanda eft , dcmendumque aliquid ex ci^ 
Ao bo . Neqne afienum eft , illini frontem ex 
compofitione Andreas . Quae babet gummi 
P. i. *. ceruflr , ftrbii ,. fingulorum P. 11. *. 
fpumx argenti co&x & elotas P. iv. *. fcd 
ea fpnma et aqua pluviatili coquitur ; & 
3; arida htec medicamenta ex fucco myrti 
conterantur . Hifr illita fronte , cataplafma 
auoque fnperin>iciendom ex farina. , quas 
frigida aqua coaAa fit , cuique aut acacias 
ftlccul , aut cuprefllis adjefla fit • Cucurbi- 
30 tula quoque , incifo vertice , refte accom« 
modatur ^ aut et temporibus faaguis emit- 
titur . Inongi veto eo debet , quod habet 
fquamae aeris , papaveris lachrymaB , finsu* 
lomm P. *. cervini cornu combufti & elo- 

Z. 4 ti. 



/ 



36o A. CORN. CELSI Uk^^ 

ti , plumbi cloti , gummi , fingulonim P- 
IV. ♦. thuris P.xii.Hoc vcro colIynQmqttia. 
cornu habct , Ji« xfpotroc npminant , Qqo- 
ticfcunquc non adjicio , quod geaia Voi* 
moris adjicicndum fit , aquam inteiligi t^ 

lo. 

17. Mi/^>/Afv»y, Emelpidls coUynum. 
Ad idcm Euclpidis , quod fJutiJbryiJLiww no- 
minabat • in co papavcris lacbiyinaBt & ^- 
bi pipcris , fineulae unciflK funt , gummi U> !: 
bra , sris combufti P. i. "^. later has an- 
tcm curationcs , poft intcrmiflioaein ali- 
quam , profunt balncum & vinum . Coo* 
quc omnibus lippicntibus vitandi cibi (iat, 
34P>7- qui cxtcnuant ; tum praecipuc, quibns t^i; 
nuis humor diu fcrtur . Quod (i jara &(h- 
dium cft corum , quae ' pimitatn craffiorai 
rcddunt , ficut in hoc gcncrc matera bu- 
ximc promptum cft ^ confugiendum eS ii 
ca , quae, quia vcntrcm, corpus qnoqota^ J« 
firingunt. 

18. />r Oculmtm ulcmbus fmftm^fcmp' 

bus^ fordldis^ cavis^ vefenkr. 
At ulccra , fi cum inflammifliHC fiaiu 
non funr, aut fupcrcrcfccnti»^ ««t ftwl^*V 
Totit. Jlda, aut ccrte vctcra eftc confuet«x. 1Es.\^ 
145,1. fupcrcrcfccntia collyrio , quod |Rivtr)Aim 
vocatur , optimc rcprinmntur. Socdi&a fii* 
gantur & codcm , & co , quod Smilkm ao- 
minatur. ^ 

19. Smilion collxrimm^ 
Habct seruginis P. vi. *. gummt tantui* 
dcm , ammoniaci ^ minii finopici , ^s^ 

W 



m 



:ap.6* M E D I C I N A . ' g6t 

Drum P. XVI. ^. quas quidain ex aquai qui* 
lam , quo vehementiora fint , ex aceto te>> 

unt. 

10. Ptjmotf collytium EMelfidis. 
Id quoque Euelpidis , quod Phynona ap- 
»ellabat, hicutileeft : croci P. t. *. papaveris 
achrymx , gimmi , fingulonim P, 11. *.2- 
^is combuftj a elori , myrrbac , fingulorum 
?, IV. pjperis albi P. vi. '^. Sed ante litum) 
loc ungendum eft . 

ai. Sph^grio» collyrium Eu^lpiJis. 
Id quoque ejufdem , quod Sphaerion no- 
ninabat , eodem valet • Lapidis hsmatitis 
loti P. II. *. pipcris grana fcx , cadmjaB 
ilotaB , myrrbaB , papavcris lachrymaB , fin- 
'ulorum P. 111. . croci P, iv. ♦. gummi 
&. VIII. *. qu86 cum vino aminaeo conte- 
Tuniur . 

aa. Uqmdum Euelfidis collyrium. 
Liquidum quoque raedicamentum ad ident 
componebat . in quo erant bsc : aBruginis 
P. * minii combufli, atramenti futorii, cin* 
namoini , fingulorum P. iii. *. croci, nar- 
di, papaveris iachrymas, fingulorum P. i.*. 
myrrhas P. 11. *. anris combufti P. iii.*. ci- 
neris ex odoribus P. iv. \ piperis grana xv» 
Haec ex vino auftero teruntdr : deinde cum 
pafli tribus heminis decoquuntur , donec cor- 
pus unum fit . Idque medicamentum vetu* 
ftate efficacius fit • 

2j. Dt cavis oculorwn ulcmtus* 
Cav;t vero ulcera commodiflime im* 
plent ex his , quas fupra pofita fiint , Sphae? 
rion , & id quod Pfailetis vocatur . Idein 

^has- 



l6% A. CORN. CELSI Z/Ai 

Sphstfon Vtftuftis ulceribus & viz ad cic^ 
nicem venientibus optime fuccunit. 
24- Hermanis coiljnrium. 
Eft etiam collyrium , quod cm ad ph 
ra valeat , plurimum tamen proficat la k: 
«iceribus videtur . Refectur ad Hcnooaea 
aathorem . Habet piperis longi P. 1. z. • 
albi P. *. cinnamomi , cofti > Hngaiom 
P. I. *. atramenti futorii, oardi» cafiz,Q- 
ftorci , fingulorum P. 11. *. gall«"P. ¥.V 
myrrhjB, croci; thuris, lycii, ceniflb, i 
gulorum P. VIII. *. papavcria lachryinsl 
XII. *. aloes , zris combufti , cadmiz,^ 

fulorum P. XVI.*. acacix 9 (Hbii^ gHse, 
ngulorum P. xxv. *. ^ 

aj. De cicamcibus oCHiorHntj qu4t tx mitak 
fa&ic ftmt^ Cb- dc Afde^m^ f^ Cat 

pite^ ©• Pyxino^ ceJixrm. 
Faftc vero' ex ulceribus cicatrices ^ 
bus vitiis periclitantur ; ae aut cavs, itf* 
craflk tint . Si cavai funt , poref cts » 
plere id , quod Sphsrion vocan ^/ ^ 
id , quod t Afclepias nomaatv. Hiktkc 
papaveris lachrymae P. 11. *. iWF^i.^ 
panacis , fingulonim P» 1 11. *• ms^ r% \^ 
Vi. *. gummi P. viii. *. pifBc&^.iu.** 
oidmis elotae, cerufl^, fingulonm^.i^v. . 
At , fi craflk cicatrices fuac , cxlic*»^ ^^ 
Smilfon , vel Canopite collyrium, qaodb- 
bec cinnamomi , acaciae, fingulocoaP*^-; ^^ 
cadmiai clotai , croci , myrrhaft ^ M*"^ 
iachryms , gummi , finguiomm x. ii> ^ 
piperis albi , thuris , fingulorum P. v^*. <" 
«is combufti P. ix. *, cum aqua pta?*' 

t NUrcelL de Mcdic. Lit. cap. 8. p. %66^ 



up.6. MEDICINA. }«j 

\\\ . Vel Euelpidis P^rxinuoi , ^iuod ex hit 
onftat : falis foililis P. iv. *. amniQniaci 
hymiainaus P. yiii. ^ piapavj(ris lachry- 
nz P. XII. *. cerufli P. xv. ♦, piperisalbi, 
:roci ciiicii , finguloriun P, iii. *; ^mnit 
\ XI IX* *. cadmi» clotaB P. ix^ *. Maxidie 
ramen . toliere cicatricem videtur id ,. qtiod 
babet gummi P« iii.*. eruginis P. i.*. cro- 
comagfaatis P. iv. *. 

i6. De alio genere Inflammationis* oculwum ^ 

£ft etiam genus inflammationis , in qua , 

l cui tument ac diftenduntur cum dolorc 

^culi , fanguinem ex fronte mitci necefla- 

rium eft : multaque aqua calida caput atque 

oculos fovere : gargarizare ex lenticula , vei 

ex fici cremore : inungi acribus mcdica- 

mentis , qus fupra comprehen(a funt; ma- 

ximeqne ea , quod Spkasrion nominatur , «^^^ 

qModque lapidem hflsmatiten habet • Atqne 

alia quoque utilia funt » quas ad extenuan^ 

dam a/j^ritndinem fiunt ; de qua protiaus 

diczm * 

Hxc autem inflaramationem ocolorum 
fere fequitur ; interdum major , intecdum 
levior • " Nonnunquam etiam ex afpritudi* 
ne lippitudo 6t , atque ipfam deinde alpri^ 
tudinem auget , fitque ca in aliis bre* 
vis , in aliis longa , & quse vix unquam 
finiatur . 

In hoc genere valetudinis quidam crai^ 
fas , durafque palpebras , & ficulneo folio , 
& afperato fpecillo , & interdum fcalpcUo 
ctadunt ; veriafque quotidie medicamen* 
tis fuffricant . Qus nequc nifi in magna 

( vetu- 



{64 A. CORN. CELSI £,^.6 

vetuftaqtte afpritudine , neque fzpe &c\cadi 
func • Nam meiius codem ratiooe f iAus S 
idooeis medicamentis penrenitur « Etgo cr 
crcitationibus utemur , & balnco froquca 
tiore ; multaque oculorum palpcbTas aQa 
calida fovebimus : cibi autcm liimeiidt imi\ 
acrcs & eztenuantes . 

27. Qmfauantm f collj^mm» 

At medicamentum id , quod CarfanasB 
vocatur , habct atramenti mtorii P. i.^ m: 
fyos P. *. piperis albi P. v. *. papaverB i 
chrymas , eummi, fingulorum P. 11. * a 
miae lotae P. iii. *. (libii P. vi. *. Sari^ 
conftat , hoc coliyrium adverfus omiicf 
nus oculorum valetndinis idoneum eflci^" 
ccptis his, qus! lenibus nutnuncur. 
28. HitracU collfrium. 

Id quoque , quod Hieracis ooaBinafBr,)^ 
afpritiMincm jpoteft . Habet myrrhe P. !*• 
ammoniaci tnymiamatis P. ir. *. cnpf^* 
rafc P. IV. \ cum aoua ptuviatili. Adxm 
idoncum eft etiam id , quod Cucfix, & 
id quod Smilion vocatur , f/ii^ qaoiPfdr 
num , & id quod Sphcrion. Xr jaftni coo- 
pofita medicamenta non tilfimt , itUt ca- xs 
prino , vel ouam optimo w&ttim cniDr 
node afpritudo curatur . 

29. Dc oridM Upphmdim^ 

Eft ctiam senus aridas lippitudiotf 1 V^ 
infifmXtJLlw b Gr«ci appellant . Sib fc« 5^ 
neque tument, rieque fluunt ocuU, MtBr 
bcnt tantum , & cum dolore quoiim (Ett 
levi ac prurigine graves funt , & p>lf^^ 

t ^ortf s Cefmc Amgmfio its diSmm ^ jEiUW 
iffdt diBum^ quod refert MtncelL de A^*.'- 
/. ^66. h ASuitr. MAl TL 7. Xgitttt. ffli». 
Mums Tetrat. IL Serm. UL c. 75. 77. 



Up. 6. M E D I C I N A- J65 

:itra duritiem ullam noAu pra^ravi pitni* 
:a InhaBtercunt : quantoque minor generi 
luic impettts , tanto finis minus «peditiorxoi»».//. 

'^ • 121. 1?. 

In hoc vitio multum ambnlare , jnultum 

exerceri, Javari ftfpe, ibique defudare^ mjil* 
taque fricatione uti neceflarium eft . Gibi 
nc€{\xc qui implent , neque nimium acres , 
apti funt, fed inter hos medii . Mane , ubi 
roncoxifle manifeftum eft , non eft alienum 
!x (inapi gargarizare , tum deinde caput atr 
^ue os diutius perfricare* 

jo. Khinim colljrium . 

Collyrium vero hoc aptiflimum eft, quod 

Rhinion vocatur • Habet myrrhaB P. i. ^ pa^ 

paveris lachryms , acacias fucci , piperis , 

gummi , (ingulorum P. i. *. lapidis hcma* 

titis , lapidis phrygii , lycii , lapidis fcifli- 

lis , (ingulorum P. 11. *. teris combufti P. 

» IV. •*. Ac Pyxinum quoque eidem accom^ 

modatum eft. 

^i. De Scabfis octJis • i 

Si vero fcabri oculi funt , quod maxime 

in angulis efle confuevit , poteft prodefle 

Rhinion , id quod fupra pofitum eft . Pot- 

eft fimiliter prodefle id , quod habet aeriH 

ginis rafz , piperis longi, papaveris lachry*» 

maB, fingulonim P. 11. \ piperis albi, gum* 

mi , fingulorum P. iv. *. cadmias lotas, ce- ; 

I ruflie , fingulorum P. vi. ^. Nullum tamen 

melius eft ,, quam Euelpidis , quod (UtfftKtti^ 

nomioabat . Habet papaveris lachtymaB , ce*- 

ruflas , lapidis Afii , fingulorum P. ii« \ 

gummi P. XIII. *. pipehs albi P. iv. K 

croci 
i AttiMs Tctrsi, IL Snm. IJJ. c 7#. 



-^- 



$66 A. CORN. CELSl Ui.6. 

croci P. VI. *. pforici P. xiii. *. Nnlla m- 
tcfn per fe materia eft , quae Pfadcimi no- 
niBemr ; (ed chalcitidis aliquid , %l c^- 
mix dimidio plus ex aceto fimul cootcTtto- 
tnr , idoue in vas 6ftile ioditam , & cob- 
teAom nculneis foliis fub teira reponin: 
diebus viginti , & rurfus fublatum tents, 
& fic appellatur pforicum . Verum de hA- 
lico quoque collyrio coovenit y ad omocs r^ 
feftus oculorum id efle idoneuni , qui ir* 
lenibus medicamentis curantur . 

At , ubi non funt medicamenta covp 
fita , fcabros anguios Isvant & mel ft r 
num . Succurritque & his & aridjr lifp 
dini I fi quis panem ex vino fubaflna>^ 

Er ociUum impooir . Nam , cam ihrir 
mor aliquis , qui modo ipfnm ociJia, 
raodo anguios , aut palpebras cxafpenr, k 
& , fi (|uid prodk humoris , cttnhim^t 
fi quid jnxta eft, repellitur. * ^ 

11, De Cs/rgine ocuhmm. 
Caligare vero oculi nonnuflfBKff n /^t 
pitudine , nonnunquam etiajr6t Aic, po- 
pter feneAutem , imbeciHititemte %\nm, 
confuevenint . Si ex relfqin& ^:(fRn6m&^^ 
id vitium eft , adjuvat coilyrkim^f|n& KS- 
clepias nominatur • A<Huvat & il , <p«i ci 
}tfi,t;«crocomagmate fit. 

ii* Aiii$^iic^ eottjnriam, \ 
Propf ie eriam ad id componittf , ^ 3^ 
M)ij)m vo<*«nt. Habet piperis P. i.*.cio- 
d cilicii , papaveris lachrymas , cc^ i 
fingulorum P. 1 1. * pforici , gumm i *»• 
gulotum P. IV. ♦. 

34- * 
k TrMlUoB. 11. i. 



mp. 6. MEDICINA. 267 

34. Df Caiigine frppur fent8utfmiat$f • 
aliam imbecillifatem . 1 

At, fi ex fenefiute aliave imbecillitate id 
fl, reAe inungi poteft, & melle quam optit 
10 , & cyprino , &foleo vetere » Comnio» 
iflinium tamen eft , baliami parfem unam , 
c olei veteris, aut cypriai partcs duas^ mel^ 
\s quam acerrimi parces tres mifcere . Uti* 
a qiioque buic medicamenta funt , qua ad 
iliginem proxime , quaeque ad extenuaiidas 
catrices fupra corop^ehenfa funt. ^^ 

Cuicunque vero oculi caligabunt , huic 
pus erit multa ambulatione , atque exerci* 
itione , frequenti balneo ^ ubi totum qui- 
em corpus perfricandum eft , prsscipue ta* 
nen caput ex irino ,. donec infudet ; velaa^ 
turaque poftea , nec detegendum , antequao} 
fudoT & calor domi conquierint . Tum ci* 
bis utendum acribus , & extenuaatibus : in* 
terp^ifque aJiqnibus diebus , ex finapi 
^rgarizandum . 

J5. De Suffujiime oemlwum . m 

Suflfufio ^uoque , quam Gneci i-nikMn 
lominant, interdum oculi pupills» qua cer<iTow.i7. 
lit f ie opponit . Quod fi inveteraverit , ijo, }. 

nanu curandum eft . Inter initia nonnuo*^ — " 

juam certis obfervationibus difcutirur . SaQ«- 
^uinem ex fronte vel naribus mittere ; io j^S^a^ 
emporibus venas adurere ; gargarizandQ pi- 
uitam evpcare y fuAimig^e ; ocqIqs aeribus 
(nedicamentis ioungere , expedit . Viftns 
optimus eft, qui pituitam extenuat. 
16. De refoltaicne oouierum* 
At ne reiblutio quidem eculonim ( qoam 

1 Oritaf. de Loc.AJS(eAJy.i6. m ABm^M. 
M. I J. 7. JK 1 1. Aftiui Tetrak II Serm. Ill 49" 
^ginet. lU. 21. 



{68 A. CORN. CELSI JU^. 

TnfdKtffftf Grzci notnioant ) alio vi£ki]& v^ 
do , vel aiiis medicamentis cnmidat cf 
Ezpofuifle tantum genus virii fktis «ft. I^ 
Cur intcrdum eveait , modo in ano ocnl^ 
modo in utroque , aut ex tdu aliqm , ai 
ex morbo comitiali , aut ex diftcntioM ee 
▼orum , qua vehementer if£c oculiis ca 
vulfus eil , ut is neque quoquam iitaL 
poflit , neque omnino confift&t ; (cd faec 
iucve fine ratione moreatur, idcoque ne^r 
fpeftum quidem rerum DraBftet. 

Non muitum ab hoc malo diflat i. 

S|Uod fAAiSkiecatf Grxci vocant • Papilia r 
unditur & dilatatur , aciefque ejus t; 
icit , ac pene caiigat • DifficiUime ges' 
imbecillitatis eliditur . In utraque vcn^ 
eft paralyfi & mydriafi j pugnaadiuii Af 
366 ftt.^^^^ omnla y qus in caligioe oakisB 

{raecepta funt, paucis tantttmouucar.-i^^ 
em ad caput irino interdmn joov/ ^ 
terdnm nitrum adjiciendum ctf; ad»^ 
melle inungi fatis eft . QBito ia pofcri^^- 
re vitio calidis aquis ufi , BfcwtiqjK : ^V 
dam fine ulla roanifefta cdx WwR» ^k» *S 
cati funt . Ex quibus nonraSa , c?»ci i^v 
ouandiu nihil vidiflent , repeatioa *^ ^«fc 
t9^ti* aone ahri , lumen recepemat . QpoBW» 
?J4>*7-*Wenum videtur , & recenti k iia«^ 
to tempore , medlcamentis quofe ««f^ i^ 
deieftiones , quas omnem noxiam tDAUn>>^ 
in inferiora depellanr . 

^8. Dw imbedlliisft ocmhrmm. 

Prster Iubc irobecilUus oculonim ^ ) 

ci 

n Cml.A9treLn.i.p.ij^ ASumt. NL M.B^'!^ 
^ If^. II. jEgiwet. UL 2%. "^ Apknir 



/ 



<!ap.6. ^MEDICINA. 36^ 

tx qua quidem jnterdiu faris , nodu nihil 
cernunt . <)aod in faminam bene refpon- 
dentibus mcnftruis non cadit . Sed fic la- 
borantes ioungi oportet fangume jocioorisTom,//. 
( maxime hircini ; fin minus, capfini ) ubi 150,15?. 
id aflum coquitur , eicepio.: atque edi quo- 
quc ipfum jecur debct . Licet tamcn criam 
iifciem medicamentis non inutiliter uti , 
qufle vel cicatxices , vel afpritudinem cxte- 
nuant . Quidam contrito iemine portulacas 
niel adjiciunt eatenus , nc id ex fpecillo 
dillillet , eoqu^ inungunt • Utendum vcro 
cft cxcrcitationibus , balneo., & fricationi- 

bus. 

3p. Ji4 Oculos , qul exfrinfecus offenduntur , 
& fanguine< fuffufi funt . 
Et hoBC quidem in ipfis corporij>us oriun- 
tur . Extrinfccus vero interdum fic iAus 
oculum Isdit , ut fanguis in eo fuflfbn-> 
^o datur . Huic^nihil commodius cA , qu^im 
fanguinc vel columbx , p vcl palumbx , vel 
Jiirundinis inuogcre . Nequc id finc caufa 
fit ; cum laairum acies extrinfccus lasfa", m^Tom.IL 
tcrpofito tcmporc in antiquum ftatum red- 13, j^. 
l cat , celcrrimequc hirundinis . Undc ctiam 
loctts fabulas taAus cft , pcr parentes id 
hcrba reftitui , quod per f(> fanefcic • Eorum 
crgo fansuis noftros quoque oculos ab ex^ 
serno calu commodiflime tuetur , hQC ordi- 
"> nc y ut fit hirundinis optimus , deiode pa- 
lumbx , minimum efficax eolumbae , & bbi 
ipfi, & nobis. 

Supta pcrcuflfum vcro oculum , ad in>* 
4ammationcm lcniendam , noa eft alienum 

A a impo- 

O m7-«eX6nr^ vocant jEginet. III,2l . ASuar. 
M. NLILj. ir. 1 1 .Traiiian.IL&. Actius Tetrab. IK 
Serm, UL 46. p Mginet. lll\ %%. 



-•%■•- *k , 1, ■— "k -*i 



H 



J70 A. CORN. CELSl lik 6, 

impooerc ctiatn cataplafmata . Sed (al atmc- 
niaciiSy vci quiiibet alius quam optiae teri 
dcbct, ^Cj ut ci paulatim oleum adjkiatsr, 
doDcc craflitudo ftrigmcnti fiat • Id dtiAde 
mifccndum cfl cum hordeacea farioa , opz r 
cx mulfo decoda fit . Facile autem , itoo- 
ToM. JLgnitis omnibus , qux medici quoque f^ 
IP5»$- «iidcrun^ » apparerc cuilibet poteft , vix a.' 
ium cz iis , qux fupra comprehenfa fint. 
ocuii vitium efle , quod non fimplicibus q». 
que , & promptia remediis fubuidc rcmot 
ri poflit. 

C A P. VI I. 
Dt Am$am wurbis, q 

ACTENUS in oculis ea repcor 
tur y in quibus medicamenta pb 
mum poffunt : ideoque ad aures voLBim 
dum eft ; quamm ufiim proximmii a Jbbubi^ 
btts natura nobisdedit. Sed mm^mMBfaaax \ 
majus periculum eft « nam Titia ' 
intra ipfos noccnt : aurium 
dolorelque , intcrdum etiam 
morteasquc prxcipitant . Q* wa^ i^ 
initia protinus fuccurrendum d. ^ i^ vaviit^ 
periculo locus fit. 

Ei]go 9 ubi primum dolorcm abfos ^* 
fit , abftinere & continere fe ddict . Vofr- 
ro dit , fi vehementius malom cft , o^ 
tondere , idque irino unguento caIiA»fC^)o 
ungere , & operire « At magaus cn fnit 
vigiiiaque doior exigit , ut (anguja ^bb^ 
mittatur . Si id aliqux caufk probikft > 
aivus foivenda eft . Cataplafmara ^ff^ 

calidai 

q Seretu ITammm, ML JEgmH. UL aj. Tfd- 
lism. UL 1. A£hmaf. M.NL lL6.W.lo^ OmLA^ 
reiian. Tardar. Pajf. Lik U. c* J. 



C0p.7. MEDICIN A- 57« 

ealida , fubindc mutata ^ proficiunt ; fivc fe* 

jii graci , fivc lini , fivc alia farina cx mul* 

fo deco£U . Reftc ctiam fubindc admovcn- 

ttir fpongi«, cx aqua calida cxprefliE. Tum, 

< levato dolorc , ccratum circumdari dcbct cx 

irino , aut cyprino faflum . In quibufdam 

tamcn mclius, quod cx rofa cft, proficit. Si 

vchcmcns iniammatio fomnum cx toto pro- 

hibct , adjici cataplafmati dcbcnt papavcris 

o corticcs friai atquc contriti fic , ut cx his 

mrs dimidia fit ; eaquc tum fimul cx paflb 

vcl mulfo decdquuntur . In aurcm vero infiin- 

dcrc aliquod mcdicamcntum oportct ; quod 

fempcr antc * tcpcfieri convcnit , commo- 

t < diffimcquc per + ftrigilem inftillatur . ubi 

auris repleta cft ♦ fuper lana mollis addcn- 

da eft , qutt humorem intus contincat . Ec 

haec quidem communia funt. 

Mcdicamcntum vcro cft & rofaB , & ra- 

^o dicum arundinum fuccus, & olcura , in quo 

' iumbrici co&i funt, & humor cx amaris nu* 

oibus , aiK ^ nuclco mali pcrfici exprcflus. 

Compofita vcro ad inflammationcm dolo- 

rcmquc lcnicndum h^c fiirc funt : cafto- 

as rei , papavcris lachrymas , parcs portiones 

conteruntur , dcinde adjicitnr his paflum . 

Vel papavcrk kchrymx , croci , myrrhas 

par modus fic teritur , ut invicem modo 

rofa, nuxlo paflum inftillctur. Vd id, quod 

jo amarum in 4- -Kgyptift ^ba cft , contetitur, 

TOfa adjcAa . Quibus myrrh« quoque pau- 

lulum a quibufdam raifcctur , vel papaveris 

lachryms, aut thus cum mulicbri lafte, vel 

amararum nuhim cum lofa fuceus . Vct ca- 

A a a ftorei, 

♦ Piin. Je R0 MiJ. Uk t. c. p. + fomMm 
exlMet Mgrcmial. in An. GymPtaJii + Marcei/. 
p* 184. 



«. ■ • » *• Vf*l 



17» A. CORN. CELSI Uki. 

florei , royrrhx , papaveris Ucbrymc parcs 
portioaes cum paflfo. Vel croci P. i. ^ Myr- 
rbc, aluminis fciflilis, fingulorum P. iii.^. 
quibus , cum teruntur , ptulatim inifeeii- 
tur pa(fi cyathi tres , meliis miau^ cyatlbid. 
Idque ex primis medicameotis eft • Vei p»- 
paveris lachryma ex aceto . Licet ctiaei 
compofitione uti Tbemifonis ; qiur babct 
caftorei , opopanacis , papaveris iaLchiyau 
ex aceto , fingulorum P. ii. *. fpmnaB nkh/ 
P. IV. *. qujB contrita paflb cxciptimtw, 
dmec cerati craflitudinem babeant ; atne 
ita reponuntur . Ubi ufiis rcqairit , tmm 
id nMdic^mentum , adjeAo paflb , piftilb 
terittir ^ Illud perpetuum eft » q/atoxx^aafii 
crafl{us medicamentum eft , qumm at in ar 
rem inftillari poffit , adjkieadaoi com tk 
humorem , ex quo id compooi dcber , ds- 
nec &tis liquidum fit • 

%* Dt Pmrt fy mmh othfre mmmm^ r ^ 

Si vecp put quoqoe aurta babetf f.Adr 
lycium per i« inniaditur ; aur kmma^ 
guentum ; aot porri fuccus oviK^y^ 
centaures fiiccus cum pafl»i atf faccss 
mali punici in ipfius cortia XB|fifa&a ^ ^% 
adieda myrriue exigua partc . lidBBt toam 
mifcentur myrrhc , quam geaefm cof^ 
mioant , P. i. ^. croci tantuiidcm , mocs 
amars xxv. mellis fefijuicyathus . qw w* 
trita , cum utendura eft , in corticc 9^ l^ 
li punici tcpefiant . Ea ^uoqae Bcika- 
menta , quas oris exulccr>ti caofa OQa|P- 
nuntur , leque nloera aurinm (anaat .. ^SBL 
fi vctnftiora funt » & multa fimics flni « 

apu 

r Mgmtt. III. t^.Oriimf. dt Ltc.AgtS. JV^ j?. 
Aitw Tm. II Strm, H c. 83, Plm. ift^HeM^ 



QMf. 7> M E D I C I N A . J7} 

apta compofitio tti j qu^ ad authorem Era** 
£ffaratum rcfettur . habet piperis , croci ^ iin- 
gttlotutn Pi 1. * myrrh* , mify tofti , fin- 

Slorum P. II. *i «H$ combufti P. ii. *. 
X tt vino terUhtur : deinde ubi inarue- 
xunt ) adjieiuiltut paffi heminc tres , & fi*" 
mul incoquuntur . Cunl vero utendum eft,'' 
adjieitur his mel & vinum. Eft etiam Pto<> 
kmsi chihirgi medicamentum , quod faa- 
» bet lentifci , gallc ^ Cngulorum P. i.*. om- 
phacii P. i*^* fUccum punici mali • Eft & 
Menophili validum admodum , quod ex his 
conftat : piperis longi P. i^ *• caftorei P. 
21. *• myrrhs, croci, papav^is lachrymse ^ 
$ nardi Syriaci » thuris , maiicorii ^ et JEgy- 
ptia (aba partis interioris , nucum ama* 
rarum , mellis quam optimi , fingulorum 
P. IV. \ Quibus , dum conterunrur, adjici« 
tur acetum quam acerrimum , donec erafll-» 
k> tttdo in his paffi fiat . £ft & Ciratonis : cin- 
namomi , caiS« , fingulorum P. i. \ nardi , 
Jycii, myrrhe, Cngulorum P. i. ♦. abes P. 
II. ♦. mcliis cjrathi trcs , vini fcxtarius . 
£z quibus iycmra cum vino decoquitur \ 
S deinde his alia mifcentur • At , fi multum 
putis , malufque odor eft , sn^inis rafac , 
tburis , fingulorum* P. ii. * mellis Cyathi 
duo , aceti quatuor fimul incoquuntur ^ ubi 
utendum eft , dulce vinum mifcetur . Aut 
o aluminis fciffilis , paoaveris lachrymc , a- 
cacis fucci par pondus mifcetur , hifque 
adjicitur hyoTcyami fucci dimidio minor , 
quam uniut ex fiiperioribus « pottio ; ea- 
que trita «i vino ailttttntur • Pcr fe quo" 

A a } quc 



^ A. GORN. CELSI Ul^ 

qiK fayofcyami fuccus fatis proficit* 
g« C^mf^fitionet f ad ornnia smiMm vtfw. 
Coroioune Tcro auxilium adverfus Qmae& 
anrmm cafus , jamque ufu comprobacnDk 
Afclepiades compofuit . In eo faDt ciEttiOr- 
• moroi , cafic , fiogulorum P. i. *• floris fo^ 
c) rotundi , cafiorei , piperis albi & Im- 
gi , amomi , myrobalaDi, fiogulonun fcn- 
puii duo ) thuris mafcoli , nardi Syiiaci , 
myrrbc pioguis , croci , fpumx nttri , £0.1 
gulorum P. II. \ Qu2 feparatim contriu, 
rurfus mixta , cx aceto conterontur ; atqoe 
ita condita, ubi utendum cfi , aceto diiia» 
tur ^ Eodem modo commuBC aniliom as- 
ribus Iaborantibi9 eft Polybi fphiagis cz di^/ 
t68)i8%ci vino liquata . Qiub compikitio priod i 
bro continetur . 

Quod fi & fanies proAuit, & twmr dl, 
non alienum eft , misto vino per «1011- 
rium clyfterem chiere ; & tum uifinfar r>J» 
nuro aufterum cum rofa mixtmB , aa^ 
dii paulura fit adjeAara , aut lycmam 
laAe , aot herbae fanguioalis ham am 
rofa , aut maii punici fuccui cub csigBa 
parte m^rrrhae. ^ 

Sl (brdida qttoque ulcera fimt, ntV\s& 
mnlfo dimntur ; h^ tum aliqood cx hii » 
^uae f^pra fcripta funt , quod mel habot, 
infimditur « Si magis inis profloic ^ & apK P 
Mtique tondendum > & multa cali^ vapx 
pertuodcndum , & glugarisaodum , & «Sf» 
ad iaflitu^Bem aoibiilanduni , ^ ciko w^ 
dico uteodum eft • Si crupv quo^uc cx ^ 



f Sqriion, Lsri. c.V. MMfcelL Emfir. C^,f. 



ceribus apparet , lycium cum lade debec. 
infundi > vel aqua, in qua rofa de^oAa fit , 
/occo aut herbx fanguinalis , aut acacias 
adieAp . 

Quod (i fuper ulcera caro / increvit , ea- 
que mali odoris, & fanguinem fundit, aqua 
tepida elui debet ; tum infundi id , quod ex 
thure & asrugine , & aceto , & meJIe fit , 
aut mel cum xrugine incofham . Squama 
quoque zris cum fandaracha contrita per fi^ 
ilulaoi refte inftillatur. 

5. i>^ Vetmibus aurrum, u 
Ubi ivero vermes orti funt , fi juxta funt , 
protrahendi oricuiario fpecillo funt : fi ion- 
gius , medicamentis enccandi ; cavendum- 
Que , ne poftea nafcantur . Ad utrunque pro- 
^cit album veratrum cum aceto contritum. 
£lui quoque aurem. oportet vino , in quo 
marrubium decodum fit . Sic emortui ver- 
o mes in primam auris partem prolabuntur , 
u^de f3Lci\\imt educi poffunt. 

d. A4 Compreffa aurium foramina. 
Si fomrnen auris comprefTum eft , & in- 
tus crafla fanies fubeft , mtl quam optimum 
indendum eft . Si id parum proficit , meiiis 
cyatho & dimidio , aeruginis, rafae P. 11.*. 
adiiciendum eft , incoquendumque , & eo 
utendum .. Iris quoque cum melle ad idem 
proficit • Item mellis & rofac fcrupuli duo . 
> Item galbani P. .11. *. myrrhs cum melle, 
& fcIUs taurini ,. fingulorum P. 11. * vinl 
quantum fiitis eft ad myrrham diluendam .. 
7. Ad Cravem amlitum» tl 
Ubi vero gravius aliquis audire co^it^ 

A a 4 ( quod 

t Aitius TetraS. ILSerm. IL c.8^^. u Ai'fius 
Tetr, IL Serm. IL c. 85. J^ Locis AffeS. IV. 40. 
X Mtius Tetrai.II.Serm.ILc.7p. Pli^.de Re^ 
Medic.Ub. i.c.12. 



S76 A. CORN. CELSr UC^. 

( quod maxime poft longo» capitis dolora 
<^^.^, jj cveoire confuevit ) in primit anreiB ip<kiB 
11 ii/coofiderare oportet . Apparebic eaim aut 
* crufta y qualis fuper ulcera innafcitm , aot 
fordiufli coitus . Si crufta eft , infiuidco- 
dum eft aut oleum calidum , aut cnin incl- 
le zrugo , vel porri fuccus , aut cum malfii 
Tcm./f.nitri paulum . Atque , ubi crufta ex aon- 
i52,;2.cula procidit, eluenda eft aqua tepida ; am 
faciiius ea per fe diduAa oriculario ^. 
cillo protrahat . Si fordes cjBQue inoUe * 
funt , eodem fpeciilo eximendc lunt . At, 
fi durz funt , acetum & cum co nitti pa- 
lulum injiciendum eft ; cumqoe emoi&K 
func , eodem modo dui aurcm , poigiof 
que oportet . Quod fi capitis gravipB m 
net , attondendum idem ; & leniter , k 
diu perfricandum eft , adjedo vel iriao n 
laureo oleo , fic ut utrilii>et paoIaimD ac^ i 
ti mifceatur : tum diu ambulaiuloai , kah »• 
terque poft unftionem aoua calkb c^ 
fovendum : cibifque utenaum a 
lifttma & media materia ; oy^ 
mendz dilutc potiones : noMDfnmgtt- 
garizandum eft * • Infundettbn ateA \sl t\ 
aurem caftoreum cum aceco tt \Mm t!y» 
& fucco radiculae corticis : a«t caoaaMns 
,agreftis fuccus , adjcAis ro& folm cottn- 
tis • Immaturae quoque uvas focoB 00 
rofa inftillatus , adverfus furditatoa toP 
proficit. 

8. Df Sonitu Mrium. j 
Aliud vitii genus eft , ubi aures iots (c 
ipfas fonant. Atque hoc quoque fit » ota- 

tcr- 
* Aceto fciL MMTcellus de Medic. p^. lif» 
y AauMr. J^ M, IL 6. ly. 10. Akims TetrsklL 
Serm. /J. c. 77. TrsiL IIL j. 



^M^.-T. MEDICINA. J77 

« 

ernuin foniim Accipiint • Leviffiniuiii eft , 
ibi id ex gravedine cft : pejus , ubi ex mor» 
>o , capitifve kngis doloribus incidit : pelT* 
imum , ubi , magnis morbis venientibus , 
naximeoue comitiali , provenit • Si ex gra- 
/cdioe^ft, purgare aurem oportet , &/pi-rm.Xi: 
ritum cootinere , donec inde bumor aJiquis ij^ xtf, 
exfpumet . Si ex morbo vel capitis doio-. 
re y quod ad exercitatiQnem , fricationem , 
>eriufionem , gargarizationemque pertinet , 
radem facienda lunt : cibis non utendum. 
lifi extenuantibus : in aurem dandus radi-. 
rulae fuccus cum rofa , vel cum fucco ra-^ 
licis cx cttcumere agrefti , vei caftoreum. 
:x aceto , & laureo olco . Vcratrum qup^. 
que cum aceto conteritur , deindt meU 
le coAo excipitur , & inde collyrium &-. 
6^um in aurem demittitur • Si fine hi$ cd!V 
pit , ideoque novo metu terret , in aurem 
dari debet caftoreum cum aceto , vel irino^ 
vei iaureo oleo ; aut huic ^niftum caftb- 
reum cum fucco nucum amararum ; aut myr-, 
rha & nitrum cum rofa & aceto . PIus ta^ 
men in hoc quoque proficit viAus ratio j. 
eademque facienda funt , qux fupra. com* . 
prehendi , cum majore quoque diligentia : 
& praBterea , donec is fonus nniatur , a vino 
abftinendum * 

Quod fi fimul & fonus eft , & inftamma^ 
tio , laureum oleum conjeciiTe; abu|ide eft j 
aut id , quod ex an^ris nucibus exprimi* 
tur; quibus quidam vel caftoteum, .vel myr* 
iham mifcent* 

9. M 



K^L.Kl 



37« A. CORPI. CELSI Lit.S 

f. JjMf ^liktm^urm iMcUmmt^ extuitmtU. 2 
ScleC eti^m iatcfdoin in aureiD &ijqaiid 'ra 
c^dtrtf i Ut calttilus , ali^uodve ansifi^ . S 
guleK intus eft) coaipclleiuittm eo \am ^u 
iulum eft ; quo ipfc fi fubit , & fimiil oao 
hltur • Si BOtt cft ffcutus , aliudvc asim;! 
cft t fpecillum laoa involutiHH in reGsu 
ottam glutidofidifflani , maximcque tcrebo' 
thiaaffi deittittcndum , idque in ^urem xi^ 
cietMhim, ibiquc rertcodum cft . udqiiccfflr 
comprehcndct & cximct . Sin ^iquid eiai 
OTC eft, fpccillo oriculario protExheo^ 
dl> aut hamiiilQ tetufo pattlalum reas» 
to . Sl ifta nihil pwficiuot , poteft edB 
modo rcfina ptotrahi . SterButameiua ^f 
que admota id commodc cliduut » aur^ 
cularib clyftcre aqua vehcmcatcr iBtns <» 
pulfa . Tabula qaoque collocatur mA. 
iiih«rens capitibus utrinquc pcndamte, 
fupcrque eam homo ddigatur in H htasi» 
verfus , tujus Huris co modo labow, & f 
cxtra tabttlam non emineat ; tm ^^ 
caput tabute , quod a pcfitarrf, w 
tur; atquc ita concuifiii aurc, *'^ *^ > 
ewidit. '^^ 

C A P. VI1\. 

* 

De Naritm tnortis* a 

NARES vdro «nlccratas fioitse > 
portct vaporc aqu« calids . M » J^ 
♦ fpottgia expreffa atque admota to > » 
fubjcfto vafc oris angufti , calid^ a^ 
rcplcto • Poft id fomcntum , . iliincn^ "• 
ccra funt , aut plumbi rccrcmcnto , ibi«- 

ni&i 
2 AHtius Tttr. IL SermJLc.Sj. a Trall^ 
UL & Aehutr. MhLyi.iz. Acfimt T^*^^ 
Strm.n.c.90. ♦ MarctU. dt Mtdic^x.pig'V»* 



p. ft MEDICINA. i^^ 

Xa. , atit argefiti fpuma. cutnquodiibet ho-^ 
m aliquis couterit , ei , Jiixm teritur , in- 
:em vinuro & oleum myrteum adjiciat , do-* 
c mellis craflStudintm fecerit • Sin autem 

ulcera circa os funt , plurefque cruftas Sc^ 
orem fadofn habent » qnod genus Grseci 6 
'^ecnai ipp^iiant ) fciri quidem debet , vix^^a,!^. 

malo poft fuccurri i Nihiiominus tamen 
*c renrari poifunt ; ut caput ad cutem ton- 
itur ^ aflidueque vchcmenter pcrfricctur , 
iltaque calida aqua pcYfundatur : multa 
tem ambulatio fit ; cibus modicus , neque 
er y neque valentiflimtts . Tum in narem 
ram mei cum etiguo modo refinac terebin- 
inas coniiciatur ( quod fpecillo quoque in- 
luto lana fit ) attrahaturque fpiritu is fuc« 
s i donec in ore auftus ejus fentiatur . Sub 
is etiim crulhe refolvuntur , qux tum per 
en\utamenta elidi debent . Puris ulceri* 
U9 vapor aquz caflidas fubjiciendus e(t . de- 
nde adhibendum aut lycium ex vino di- 
irufH , aut amurca , aut omphacium, aut 
lenthas , aut marrubii fuccus ; aut atra-: 
entum futorium , quod candefaAum , de- 
ide contritum fit ; aut interior fcillas pars 
>ntrita ; fic ut boruih cuilibet mel adji- ' 

atur • Cujus in casteris admodum eri- 
ja pars eife debet ; in atramento furorio 
mta » ur ea mifiura iiquida fit ; cum fcilla 
tique pars major ; invoivendumque lana 
>eciUum efi , & in eo medicamentum 
ittgendum , eoque tdcera implenda funt ^ 
Urfufque linamentum involutum & ob- 

lon^ 

b Ori6af. de Loc. AffeB. IF. 4 J. Aetins Tetrab. 
n. trtm. n. pa. M^eUuT de Medic. Cap. x. 
CWorcm gravem ver$it . Vide H. F. ab Aqua* 
P^ndem^-Oper. CAM P. L c. t6. 



)8o A. CORN. CELS1 2^^ 

looguni eodcm mcdicamcBto iUimdonv 
demitteadumquc ia Dzrem « & ak iBfetiaiT 
jMirte leniter dcligantluai . I,d^iM Mr bk 
mem & vtr bis dte ; por cftatem it aan 
mnum , ter fieri debct . 

a. D* C/miofis eMTtmcmlh m^rimm . 
Intcrdum vero in nMibus csrunculcw 
dam fimiles mulicbribus naoMoi» uw 
tur , hxt^ue imis partibus y que catn:? 
nofz funt , iohxrent . Has curaie OfKi\ 
mcdicamcniis adurentibtts i fiib qnibtBi 
44i,}0. toto' confumuntur . II*xirxi« r vcr» (i> 
rudcula y modoalba, modo rabrubn,« j 
narium oflibus inhKTct ; & raodo ad bi: ' 
tendcns narem impiet , modo retn pf > j 
fbramcn , qoo fpiritus a Daribos ad to J 
defcendit, adeo increfcH, ut poft uvai» / 
fpici pollit ; flrangiilatquc boBtaev , * 1 
nte auflro an eui • jl 

efl , raro dura ; e '^l 

dit , & naret di 

eft , itaque atcing | 

genus fcre quidcm 
tamen iozreKit , 
namenttim auc ^n 
quK habet minii fi 
cis , fandarachz , 
menti futorii P. ii. *. 

G A P. IX. j» 

Dt Dnaimm d d»lan. 

IN dcotium auiem dolore , qui W'.^ 
quc iDaximis tortaentis anBunietxiF°'' 
efl . vinum tx toto circumcidendia ^^ ■ 

Altiut Ttrrml). U. Strm. 11. e. 9%. d Tr^ 
lU. 1 0. C«/. Aunlini. Mork. Cbnm. U. 4. 



p.p. MfiDlCINA. 381 

>o quoque primo abftineiKium , deinde 
OTodico molliqite utendum , ne manden" 
dentes irritet ; tum extrinfecus admo- 
ndirs per Tpongiam vapor aqux calidae ; 
iponendumque cerafum ex cyprino aut 
mo fadum , lanaque id comprehenden* 
im , caputque velandum eft . Quod G gni* 
or doior eU , utiiiter & alvus ducitur , 
ca/ida cataplarmata fuper maxiliam in* 
riuntur , & ore humor caiidus cum me- 
camentis aiiquibus continetur , fspiulque 
utatur . Cajus rei caufa & * quinqncfo- 
L radix in vino mixto coquitur ; & h)ro- 
yami radix vel in pofca , vcl in vino mix- 
> coquitur (ic , ut pauluium his falis adii* 
iatuT ; & papaveris non nimium aridi cor- 
ices , & maiidragors radix , eodem modo . 
^ed sn bis tribus utique vitandiim eft , ne , 
i^uod hauftum erit , devoretur • £x populo 
quoque aiba cortex radicis in hunc ufum 
\n vitto mixto n&c coquitur ; aut in acetp 
rornu cervini ramentum.& nepeta curo te- 
fa ac ficu pingui : item ficus pinguis vel 
n mulfo, vel in aceto & melle ; ex quibus 
ufn £cus difcoAa eft , is humor percola- 
ur . t Specillum quoque laua involutum 
n calidum oleum demittitur , eoque ipfe 
lens fovetur . Quinetiam quaedam quafi ca- 
aplafinata in dentem ipfum induntur . in 
^uem ufum ex malo punico acido atque 
arido malicorii pafs interior cum pari por- 
tione & galiz & ptnei conicis conteritur , 
mifceturque his minium ; eaque contrita 
oqua pluviatili coguntur : aut panacis , pa* 

paveris 
♦ MsrcelL de Mtdic. C. XU.p. tp^. apy. 
i Auiifcalpmm dkit Marctllf de Medic, Csp. 



j82 A. CORN. CELSI X^ 

Sverts lachrymsc , peucedani , wrm tanniri 
t fcmiDibus pares porcione conti^ 
tur : aut galbani partes tres , pip^^^is 
chrymas pars quarta . Quicquid dcntibus i 
motum eft , nihilo mious fupra maxiiis. 
ceratum ( quale fupra pofui ) effe debeti- 
na obtedum . Quidam etiam inyrrhc, a: 
damomi , (iagulorum P. i. ^. croci , pn- 
thri 9 fkorum , piperis , (inguloniin P. n * 
ilnapis P. vixx. *. contrita liaceolo iliiw 
imponuntque in humero parcis ejos,» 
dens dolet ; fi is fuperior eft » a fca^ 
fi inferior , a peAore : idque dolorci ^ 
vat i & , cum fevavit » procintis fubM^ 
dum eft. , 

Si vero exefus # cft dens, feftiaare a<5 
mendum eum , nifi res coeeit » f noe cii 
cefle : fed tum omnibns n>roenri$ » ^i 
p»ra pofita funt , adjiciends quzdas fii» 
tiores compofitiones funt , qox doheem Je^ x 
vant • quaies hx funt , qu« iak^^mft' 
ris lachrymas P. i . *. pipeiv P. ti- * imr 
P. X. *. quas cootrita g$}ktac acifmsm % 
idque circuncjatur : aut Veaesxhi , maiJkr 
me ad maxillares dentes^ia^faiA , onci r 
P. I. *. cardamomi , thuris W^xiU)^t«m, 

fiperis , pyrethri , fingulorom ¥• \^.*. ftwjjB 
. VIII. *, Quidam autem miCctnt symkf, 
piperis , elaterii , fingulorum P. i* ^aisfif- 
nis fciflilis , papaveris lachrymt , m tt- ji 
minic , fulphuns ignem non gc;ks^»^ 
tuminis , lauri baccarum » fioapa , bv^ 
rum P. II. * Quod fi dolor eximk oA ^ 
gir , piperis fcrpen cortice iiberatum, h ei- 

6m 
c Oriia/.deLoc.Ajgfea^IF. 58. JkmfTOf^ 
11. Smn.}y, c. j j. 54. t bsfimtii M^ndbtt^ 
Mnlic. Caf. XII. f. 29}. 



5^io. MEDICIWA, ^«j 

\tm modo bacc* * htdcTx conjtf^ ii^ f'm 

oramen , dcntc» findit , ifqu^ pcr tctos u* 

idct . Plani quoquc pifcis ( qutm nos pa- 

iinacam , Gr«ci rp«y^'»« vocawt ) acolci» 

orrctur , dcindc contcritur , r^finaquc cxcl* 

)itttr , qus denti circundata bunc folvit , 

Alumcn quoquc fciflUc in foraincn conjttr 

aum dentem citat . Scd id tamen iqvota- 

uffl in ianula demitti commgdius cft i quia 

c & dcntem fcrvat , & fjolorcm lcvat • 

Ixc a Mcdicis acccpta funt : fcd agreftium 334,18. 

rperimento cognitum eft , cum dens do* 

acrit , hcrbam f mcntaflrum cum fuis radi^r 

-ibus cvciii debcre , & in pclvcm mitti , fur 

iraquc aquam infundi , collocariquc juxta 

edcntcm hominem undiquc vefte coateaum ; 

rum in pclvem candentes (ilices dcmitti , 

fic , ut aqua tegantur » bominemquc cuin 

hiantc orc vaporem excipcre ^ ut lupra di* 

aum cft , undlque incluium • Nam ^ fudor . 

piurimus fcqmtur , & pcr os contineas pi^ 

tnita dcfluit ; idque longiorem , faepc an^ 

iiuam vaJctudiaem bonam praeftat. 

; , C A P. X. 

De Tmfillis. a ..- 

SI vcro tonfillac £ne cipilccriitionc per 
inflammationem intume&unt , caput 
^quoquc vclandnm eft , 2t extrinfircus j$ Joi- 
cus vapore calido fovcndu( ; multa am* 
bulatione utendum ; caput in kftQ Aibli- 
mc habendum > gargirizaQdlijBiquc rcpri- 
mentibus medicamentis p Radix quo^UC c^ » 
qnam dulccra appcllanf , contnf^ (^ ui paflB^ 
t mul* 

"^ Mmcelf. de MeJk. i}^. XJlf-^i, f Vem 
eodemeap.p.i^j. a Oribaf.de Loc.AffeB.iy^fO* 



384 A. COXN. CBLSI LiA.^ 

malfore decoda , idem pcaeftat . IjeQiete 
que quibufdam medicamentis easillmi m 
alienum eft ; quz hoc modo fiunt . Ex m 
Jo b punico dulci fuccus ezpriiiniiE , 
eius fextariui ad lenem ignem dcca^piito] 
donec ei meliis craffitudo fit ; tiim cmr 
myrrhas , aluminis fcifliiis , fingulona ? 
II. *. per fe conteruntur , pauJatimqQc ^ 
adjiciuntur vini lenis cyathi duo , aes 
vnns ; deinde-«priori fiicco ifta mifces-.' 
& rurfus leniter incoquuntor r aut cjit 
fucci fextarius' oodem modo coquitiHy» 
que eadem ratione trita Imbc adikiamr 
natdi P. *• omphacii P. i. *. ciaioiHE 
myrrhs « cafias , fingulorum P. i. \b^^ 
Axm autem ha» & auribus & oarik/i- 
rulentis accommodata funt . Cibos iik 
quoque valetudlne Icnis eflTe debcr, ar& 
afperee • 

Quod fi tanta inflammatio dtj m ^^ 
ritum impediat , In leAo amnfmoaBadmi 
cibo abftineiidttm , ncquc ■[fiini^nt^ f"^ 
quam pneter aquam ctliite ^' ^'^ 

Juoque ducenda eft : gaqvznoiun)^ ^l 
co & mnlfo : illinendiian» «tV cam oa^ *5 
phacio • extrinfecus admovcsiBft ^ ^^ ^^^ 
Manto ditttins , vapor calitei ^ tentc 9 
iuppiirent , & per fe aperiaatni . ^f^ 
fiibftante non rumpniuur hi tniQOBf f '^ 
dendi funt : deinde mutfo calidt fftxc*^ V^ 
aandum. \ 

At , fi modicus qiidem tumor , UnV 
^eratio eft , fiirfiini cremori ad y>i^ 
aandum paulum nilis adjiciendnsa tft > 



Cap.TX. WEDICINA. j8f 

illincnclaqae ulcera boc medicanientb : paf- 
fi quam iuldiRmi tre$ heininaB ad uoam 
coquutttur ; tum adjicimf rburis P. i. \ cro« 
ci » myrrbc , iingulorum P. * iterumque 
omilia ferrefcunt . Ubi pura ulcera funt , 
eodrai fuxfurum cremore ,- vel laAe gar* 
garizandum eft . Atque bic quoane oibis Je* 
nil>us opns eft > quibus adjici oalce vinam 
patcfl. 

C A P. X L 

De Oris UtceriAtu, a 

ULCER A autem oris , fi cUm inflatn- 
mationc funt > & parum pura ac ru- 
bicunda funt , optime fais medicamentis cu- 
rantur , quc fupra pofita ex malis punicls 
6ant . Continenckifqtte &pe ore reprimens 
CTtmor eft , cui paulum mellis fit adjeftum : 
utendumque ambulationibus , & non acri 
t cibo . Cum vero pura ulcera efle coepctunt » 
lenis humor , interdum etiam quam opti-. 
iM aqua orc continendA cft . ProdeftqHC afc 
funptnm punim vinum , plen-iorque; cibvs ,. 
dum acribus vacct : infpeigique ulccra dc- 
bcnt alumine. fciflili , cui dimidio plus gal- 
Ix tmmatuce fit adieaum . 

Si jam cruftas babent ^ qnale^ in aduflis 
cOe conhierunt , adhibcndsB funt compofifio- 
aes , quas Gneci «idW^ nominant. f Ha- 3 
bent bm junci quadrati , myrrh« , fandara-. 
cha , aluroinis , pares portiqnes : aut cro*. 
^f Py/^*'*? fingolorwn P. xi.* iridis, alu-. 
innis Iciffiiit , fandarachc , fingulorum P..^ 
IV. ♦. junci quadrati P. viii. ♦. aut gallz , 

B b myr- 



/ 



386 A. COKN. CELSI Lii.d. 

myrrha , fingulonun P. ii. *. al M i ni» fciC- 
filu P- tt> *■ rofie folionmi P. iv. *. QudBo 
autem cioci P. *- alimiinii lciflilis, m y iifc , 
finguloniin V. i. *. fiodanichse P.ii. *.>nd 

SiMdnti P. iv. *. mifccnt. Priara mriM ■-;. 
perguntur: hoc cuin melle iUiainir j mmt I 
ulcetibut taBtum, ted etiani tonfiUis. 



Verum. n longe peticulofiffimft faat ih 
t ,_ eera, quas Sf^ b Greci appcIUnt; Mi 
^ ' '' c puerit : hoi cnim fzpc ctHUusiiuit . in u 



rit & mulieribui idcm periculam noa d 
H«c ulccia a gingivis incipiunt i dcM 
palatum , totumi»ie o> occupaat \ tan i 
uvam fiiucefque dcrcenduni . qaibas tHi 
Cs , noD facile fit , nt pucr coanlcfeat. tlf 
9%%i. miferiui ctiam cfl , fi laaem adlnic in&r 
eft i qno .tninus imperari mnediaB aJi^ 
poteft . Sed inprimit outiix co g ad i A 
eaerceit aml 

<)ua fupeiior ' 

balneuin <, jii 
maa periuiuli 
& htt qui 
tione , u fd 

brc eft , vii \ 

fubfiftit , dw 
coit , vomet 
uogenda fun' 
cura vecant, 

vel miftit in ' 

pini , HKntfa 
niedicarasnto 
fuccut eoden 

b Mpwt. 
dt Loe. Ag»a. 
U^.ltr Ait. T 



£f^.W. MEDICINA. iif 

meUis craffitudinem coquitur , eademque 

radone ei crocum , myrrba , alumen , vi* 

BitiB 9 & mel mifcetur . Neque quicquam , 

ctandum « a quo bumor evocari poflit .^Si 

^ vero |am firmior puer eft , garsarizare de^ 

! bet his fere , qu£ fupra comprehenfa funt. 

i Ac 9 ii ieniora medicamenta in eo parum 

i ptoSciimt y adhibenda funt ea , ous aduren* 

do craftas ulceribus inducant . Yalens quo^ 

qtK eft fciflile alumen , vel chalcitis , vel 

: atran»entum futorium . Prodeft etiam iames 

& M>ftinentia,quanra maximaimperari pot- 

f eft • Cibus deh|t effe lenis . Ad porflanda 

tamen ulcera ||P^erdum caieus ex tnclle te-' 

£te datur. 

C A P. XIL 

! JDf Ungud i$lceribns. a 

m 

LINGUJE quoque. ukera non aUit me« 
dicamentis egent , qiiam quss prima 
; parte fuperioris capitis expofita funt . Sed 

ri in hPsre ejus nafcuntur , diutiifime 
afit 4 Videndumque eft ^ num contta 
<^ dens aliquis acutior fit ^ qui fanefcere faspe 
'( nlcus to loco non linic a ideoqcie limattdus 
eft. ^ 

CAP. XII L 

jye Pmmtidibus a C> ulurUm gJM^vgmm» 

^ OOLENT etiam interdum juxta deme» 
O in i^ingivis tubereufa qusedam oriri do* 
lentia ; 'wa^HiKf Gtcci appellant . Hfli 
kitio lenitet fale contriro oerfritare opdr> 
ttt ) aut intet fe mijctis (ale foffili com» 

B b 1 buftoj 

a XSmt.MIMIXio. SLOrlh/.JeLoc.AjffS. 
1^.66. Aamar. ML M. II. lo.lK 14. jOfhu T«^ 



$89 A. CORN* CELSI LibU 



bnfto , cupreflb , nepeta : deinde daece a 
ereiDore lenticuls , & inrer hmc hiare , db< 
nec pituite fatis profluat . la maicxe ^rtro 
inflammatione iikiem medicamentit oteo* 
dum e(l , qux ad ulcera oris fapapaOta \ 
liint : & mollis linamenti paululum iqti^ 
vendum aliqua compofitione ex bis , qw 
{85. «v^i^ ^ vocari dixi > demittenduoiqiie i^ 
inter dentem & gingivam . Quod fi dim 
erit , & id prohibebit , extrinfectis mdmm* 
dus erit fpongis vapor calidiis ^ isBjK» 
dnmque ceratum . &' fuppiiratio fe qA> 
det , diutius eo vapore um^ud ^t :t 
continendum ore caUdum 'iHfftmi , ia fs 
ficus decoAa fit . Idemque lubcrudiim »1 
cidendum , ne , C ibi diarius pus perm» 
ferit , os la^dat • Quod fi major is tuDor d, 
commodius totus ezciditur , fic ut ex cm- 
que parre densliberetur . Rtire erei^ri, / 
levis plaga efi , fatis eft ore calidiiv jyw^Ji 
continere , & extrinfecus foveir eadt» n- 
pore : fi major eft , lenticulf njamMr^'» 
sifdemque medicamentis ^ fshv cciefik ^ 
cera oris curantur. 

. AUa quoque ulcera \n , ga^\Vii ^^mific- >^ 
que oriuDtur , quibus eadem , o^ \^ v& 

3U0 ore , fuccarrunt • Ma](ijii& tamea maa- 
ere liguftrum oportet , fuccumqi^ qpB 
, ol-c (Jontinerc . Fit etiam inrerdufll, »'« 
fiifigiv« ulcere , five 7|^x^ fidt Jm^^ 
fuic , diutius pH$ feratur , deote a& c|n 
fupto ^ aut frado , vel aliter viriaiQii^: 
maximeque id per £4ulan eireoire fiP^ 
Juevit • Quod ubi incid^t , iocus »Mr 

f. oas, 









2^.14- MEDICIJfA.* 989 

lus , dens eximendus ; tefta oflis , fi qua de- 
reffit , recipienda eft; fi quid vitiofi efl) ra^ 
iendum . Poft qu^ ) qufd fieri debeat , fu* 
>ra in aliorum ulcerum curatione compre- 
kenfum eft . Si vero a dentibus gingivz re- 
cedotit 5 esdem anthers fuccurrunt . Urile jS^. 
ell etiam pira aurmaia non permatura man«* 
dere, & ore eum iiumorcm connnere. Idemf 
que pr^ftare oon acre acetum in ore reten« 
tum poteft. 

C-A P. XIV^ 
De Uvte morSo» a . 

UVE Vchemens inflammatio tcrr^VcJ 
que^uedebet. Itaquein hac abftinentia 
jieceftatia eft, & fanguis re£le mittitur; &^ 
it id altqua tes prohibet ^ aivus utiliter duci* 
tur: caputque iuper hxc velandum, &fubli» 
mius haoendum eft : tum aqua * gargarizan* 
dum , in qua fimul rubus & lenticula deco* 
Aa fif . lilinenda autem ipfa uva velompha* 
ciOf yel galia ^, vel alumine fcifilili y fic ut 
cuiiiber eorum mel,adjiciatnr. l^ftetiamme* 
dicamentum huic aptum , quod Andronium 
c appellatur • conftat ex his j alumine fcif* 
fiU , fquama cris rubti, atramento futoriO) 
galia , myrrha , mify . quac per fe contrita 1 
mixtaqoe rurfus pauiatim adjedo vino au- 
flera, tenintur , donec his mellis craflltudo 
fit. Chebdonis quoque fucco per cochlear il Tom.tt. 
lita. ura maxime prodeft « Ubi horum aliquo 2J, 10. 
illitauva eft , fere multa pituita decuriit : cum« 
que ea quievit , ex yino calido gargarizandum . 

.fe b ' j Quod 

a Oribaf.de Loc.AffeS.Cur.W.JZ. * Marce/L 

deMidicCap.XtF.pagit^p. h Scribon.Larg,C. 

Xnhc.ji. c Liem C. XIII. 65. Lovge aliter 

exftat apud Marce/l. de Wkdic. Qap, JKJ. pag.%9%^ 



I^ A. CORN. CELSI U£^. 
Qood fi minoT in ei tnflamnuoo , Valts 
tercre , eiquc Kdjiccre frigidim aqfln.m &ti 
cft , aamqtie aquim cochleut ezccpam ^ 
ura fubjicere . Ac mcdiocriicr cs» tnr» 
tem «lua quoque frigidi , eodciaqiE ■erfs 
futtje^ , reprimit . Ex ctdem aatcBiaqa 



sargkriundum quoqua ell , vel cufli 

Tcl flae eo , At curatiosis uvc proigk 

per iBanum, ratio fubjeAa- eft. 

C A P. XV. ' 

SI qiundo tutem ulccra oris e&DCs» 
TaUt , primo confidetandmft ed > M 
tnaliu corpofit babtnu fit ; eique QcainB'1 
dum : demde ipfi ulcera Curkoda , Qd 
fi in furan» parte id vitium eft , fititi» 



ficit anthcra , hnmido ntceri uidi ial^ 

fa ; ficciori , cum exigua pute oMm 3- 

lint. S 

tet dua 

ttut n 

panes 

paret I 



l.( 



c» , ai 
linamc 

rentia medicamenta impoDere ; se ^^^'^ 
& fanum lacum Ixdant . Qaidam oiMB 
aciiG accti heminam frifhitn Saim m* V 
ciunt , donec tabefcere dcfinat ; imtii 
acetum coqnunt , doncc exficcetlu ; vH^ 
falen contritum infpei^uoc . Qmuiib> 
tem aiedicameDtum iniicitut . & tft k 

I* 

> SlT»m.Urt.t.Xm, 



:< 



lap* x6. M E D I C I N A. j^c 

toft ib diliieQdum eil vel cremore lenticu- 
X f vel aqua , in qua aut ervum 9 aut "^ olex , 
luc verbcna? decoox fint , fic , ut cuilibet 
orum paalulum mellis mifceatur . Ace* 
um .quo^ue ex fcilla retenrum ore , fatis 
idverfns basc ulcera proficit : & ex aceto 
^oSto fali , ficut fupra demonftratum eft , 
rurfus miftum acetum . fed & diu conrine- 
re tttrumlibet , & id bis aut ter die facere , 
>rout vehemens malum eft , neceflarium 
11 . Quod fi puer eft , cui id incidit, fpecil- 
um lana involutum in medicamentum de* 
nittendum eft , & fuper ulcus tenendum -, 
le per impnidentiam aduretttia devoret . A t , 
i (felor in gingivis eft y movemurque ati* 
^ut dentesy refigt eos oportet • nam curatio- 
nem ychementer in^duint « Si nihil medi* 
camenta proficient , uicera erunt adurenda ; 
Quod tamen in labris ideo non eft necefla* 
rium , quoniara excidere commodius^ eft « 
Et id quidcm , aeque aduftum , atque exci* 
fum ^ iine ea curatiooe , qua^ corpori manu 
ftdhibetttr^ impleri noo jpoteft. Gingivarum 
^ero ofia , quae hebetia uint , in perpetuum 
jftione «udantiir * neque enim poftea caro 
increfcit. JmpoAenda tamen aduftis lenticur 
&a eft , done<; fanitatem , quajis^efle. poteft» 
reciplant. 

C A P. XVI. 
De Ptrotidibus, a, 

£C in capite fere medicamentii 
- ^^at • Sub ipfis vero auribus oriri 
'waftiriH^ foltnt s modo m fecunda vale- 

6 b 4 tndi« 

* MarcelLde ^Mie.dtp. XI. pag*,t9%. 
t Orib/. Jt Lcc. Aff. Om. c^Tfairwn. III. > 



H 



A 



g$r« A* CORK. CELSZ Uf, A 

tudioe', ibi inflammAtione oitA \ watk ffiSt 
loogas fd>res , illuc iispetu mcMrbi coavei 
fa . M abfceflus geous eft . ItaqKinIZju] 
novaiti curationem defiderat : aniim^ifaSo' 
nem tantummodo hanc habet ncccihnaBi, 
ut , fi fine morbo id intumuit » prion tt^ 

f^rimentibus experimentum fiat : C cx «&?« 
X vaietudine , illud iaimicum^ eft » iiiatB& 
rique & quam primum aperiri comioodk 

cft. / 

C A P. XVII. 

De UmiUico promineit^. a 

D umbilicos vero pcomineates ^ ne» 
nu ferroque utendum fit , aotc o-i; 
taodum eft , ut abftioeant • alvns bk dtf^ 
tur : imponatur fiiper umbiiicum «f ^ qal 
cx his conftat ; cicuta & fuligiiiis » fii^ 
lorum P. X. *. ceruflk elota P. it. '. pfaEdi 
eloti P. VIII. *. ovis duobus; qnibfireQurSd 
fi>lani Akcus adjicitur • Hoc dmma^ 
tum efle oportetj & interimcM 
minem ; cibo modico uti ^ £p 
omnia inflantia. 

C A P. X VUl. ^ ^^ 

Dt Otfcctnarum partim itfu. 

ROXIMA fimt ca , qnx »^ J^ 
_ tes obfcoeoas pertinent . qaaius ifis 
Grascos vocabula & tolerabilins (e I**^*^ ^ 
& accepta jam ufii fimt i com io «8U v 
re roedicorum volumise atque feraMt W 
£lentur : apud oos fiaediora vcrtia , oe^ 
fuetudine quideor aliqua rcrecaodi^J^ 

' a Mghm. Vl.%1. Alttius Tmwmb. L SemJI^ 
c.%6.& Ten. ly. Serm. JT. X 1 1. OriSa/: Jc ^ 
Aff€a.JaKc. iij. 



p 



^ap.tS. MEDICINA..' jp| 

aentittm s commendata funt : ut ciifficilit 
\mc ezplanatio fit , fimul & ppdorc m , & ar* 
xs praiccpta fenrantibus • Ncque tamen ea 
rs a fcribeiido deterrere me debuit . Pri* 
lum^ ntomnia, qusfalmaria accepi, con^ 
rehcndereiii : dein , quia in yuigus eorum 
Liratio etiam prscipue cc^ofcenda efi, qus 
1 vitiflimus qimque alteri oftendit . 

a. De CciU mwih. 
Jgitur fi ex inflammatione b coles inttt« 
uit , reducique fumma cutis , aut rurfuf 
tduci non poteft ^ multa calida aqua |i> 
mdus iocus eft . Ubi vero glaos conteAa 471,21. 
l y officulario quoque dyftere inter eam 
iTemque aqua calida inferenda eA« 6 moI« 
ta fic & estenuata cutis reduccnti pa. 
oit , cxpeditior reliqua curatio eft : fi tn^ « 
not vicit 9 imponcnda eft vel lenticuia 
/el roaTzubium , vel olee folia ex vino co- 
Eta y fic ut cttilibet /^orum 9 dum teritur , 
mejiis pauinJum adjiciatur : furfumque co^ 
!es ad rentrem deJigandus eft j quod in q^ 
nni curatioae ejus neceflarium eft : ifquc 
lomo continere fe , & abftinere ^ cibo de» 
>et y & Dotione aquae untum a fiti vindica- 
i . Poftero die rurfus adbibeodum iifdem 
rationibus aquas fomentum eft , & tum vl 
Quoqne cxperiundum , an cutis fequatuv « 
Eaque, fi non parebit , leviter fumma fcal- 
pello concidenda crit • nam , cum fanies pro*- 
Buxerit , extenuabituc is locua , & factiiua 
cutis ducetur. 

Sive autem lioc modo viAa erit , fiveTeiii.JL 
nttHquam repugnaverit ^ ulc^ra vel in cutis x}},|^ 

ulte- 
a Aln accommodata * b ^m Tmsi. j^« 



3f4 A. COHN. CELSI £A 6 

«Itcrkffe parce , Tel in glftade » dntvt euB 
ia cole reperientiir % qt» acceft cS t «r 
pam ficctque fiaf 9 Mt iuiinida. kfmiea- 
oi • Si ficc4 futit 9 priniQiD aqittdlt& fi> 
teikbi fuiit i deiiide iiBpooeadiifli ifaui 
viao eft , ant anwrcai coAa cod eakm 
attC cum ro^a butyruai • Si tCDuis m k 
flior ineft » yino eloenda fiuit ; taaa \m9 
rofz & .mellii paaluhuB , & refinx vtait 
tbiniB pars quarta adiicienda cft , co|b' 
tondum 4 At , fi pu» es iis pnitiiit ,a 
ottnia elui aiulfo calido debeat : tnai 
poai piperis P. x. **. myrrhst P. it.^.flc 
nifyos cofii , fingulorum P. 11. ^« |{sko 
Tino auftero coquunmr , dooec mellii ^ 
fimdinem habeant • Eadem aatem mf 
' ficio toofillis I uirs madenti , ocis n^ 
^e ulceribus accommodani dft • Ala^ 
idem I piperis P. 1« \ myrrh^ P. i. *. ak 
P. is. *. mifyos P. t. *. sris coaibiifir i!n/.a 
ottp jprimum ex vino auflero i 
oeinae , nbi inaruerunt , ittnv 
paffi tribos cyathis » 81 i 
Yifd craflitudinem habeai 
cata coAo melle « & ea 

TM».ILtfera fupra coraprehenfa 

>S4i8* firafiftrati compofitio » i 

fiij^ purulenta naturalia __^ 

XM.ao.qtioque ole« tt novem cyathis 

Ijis adjicitur aluminis feiffilis lllki^jt 
di P. VIII. ^ meltis Mquicyadfts Kf « 
ptus puris eft » id medicament«a tt it- 
^a : fi mititts« ex vtno dihiitiir • UslA^ 

< tttiMti eft ; poft ctiradl0iite ^ dnm iA» 




.! 



>. tS. MEDIClNA. j^, 

tio matiet , quale fuprapofituio eft , c%* 
ilafma fupet dare , & qnotidie ulcera ea* 
D ratione curare « Quod Q ^i tt tnul- 
n , 6t cum loalo odore coepit profluerc', 
1 crcmore Jenticulr debet , /ic , ut ei net* 

paululum adjiciatur : aut 6lex , aut kn^ 
ci folia , vel fnarrubium decoquendum eft , 
que Aumore eodem modb cuna melie. u^ 
^dmn ? jmponendaque eadem ; aut etiam 
ipfaacium cum melle ; aut id , quod et 
ugime & melle ad aures fit ; aut compo» 
io Andronis; aut anthera, fic , ut ei patt« 
lum niellis adjiciatur . Quidam ufcera o- 
tiia » de quibus adhue dlAum eft, lycioeK 
ino curant , 

Sl veto ulctts latius at^ue altius ferpit , 
>dem neiodo ehii deb^t : imponi vero , aut 
Tugo , aut omj^hacium cum uieile ; aut Atf» 
ronis compofino ; aut marrubii , mfrrhse, 
roci » aiuminis fciflilis co6U , rofz fdlio- 
um ariddrum , galle , fingulorum P. i. » 
linii finopici P. ii. ♦. quae pcr fe fittguia 
rimum rei^ui^tur ; deinde junfta iterum , 
lelle adjeAo , donec iiquidi cerati craflitu* 
incm habeaat; tum iii aeueo vafe ieniterco- 
auntnr , ne fuperfluaut ; cum jam gutt^ 
idarefeubt , vas ab ignc removetur : idque 
icdicamemum tum , pront opus eft , aut tt 
lelle aut ex vino liquator. Idem autem pc^ 
e ctiam ad fiftnlat utile eft. 

Solet' etiam interdum ad nervos c nlcut 
iefcendere ; profluitque pituita multa , fa- 
aiea tenuis inaliqUe odoris , non coafta, at 
a^tiaB fimilis , in qua caro recens lota eft : 

dolp- 
c i« #. cremsfinsu fsg. 45$. /. ja 



19* A. COR.N. CELS1 Ztf A 

MoTtOpt is locus , & punAioKi faa^ . 
Id geous quttnvis ioicr pumienta tft, txna. 
JeBJba* Bwdicameatii canodum cft -, vgt^ 
cft cmpUflruin TtTpa^tiptua^ ex raC» "V^l 
nua , fic t ut tluiiis quoquc paiil»*»»^ c/ si 
fccfttiu : «ut id , quod tx batTn» , i^ i»i 
fiu , meUc fil ; fupia tcto a m« p> ' 
PiECipaequc id nlcut muln ulida 
Tcndum efl , veluidamquc , ncquc 'fijij 
COmmittenduin . 

Interclura autcm per ipfji aloen 

cnic CKcTus efi fic , ut glun cxcidat.1 

quo caTu cutii ipTs ciicumcidcndx cft.b' 

petuamque eft ^ qnoties glftos , xat oAl 

Ttm,IL aliqaid , vcl excidit , tcI ab&indiair , dtm 

i45ylo. efle femndam , ne coofidat , «lcciifef 

Slutittctnr , ac nequc icduci poAt ^< 
t fbnaflc fiAulam quoque mios ia^ i 

ast. 

'Hibeicula etji 
vocant , circa g 

acdicameatis , v< 

crufls ezcidenint 

se quid ibi nirfiis 

J. De CsMtn 

Hec ciira canc 

liquis ptnibus , t 

cipae ulcen inf 
aiOE fi cutem o< 
llim rubjiciendun 
ddnde one ToUi 
qoicquid cormpni 
M cx inicgro q 
idqie adurcndum . 

d ^pmt.yLsj. 



p.i«. MEDICINA, JP7 

qnoqoe fdqmriir , ut imponenda Jeoticu-» 
&t i deiiHie , ubi crufhB excicicrunt, ulce* 

ficut «iia corentur. 

A.t , fi caoccr ipfum colem occupavit , ioi^ 
ergenda ali^Ha funt ex adttcentibus , ma* 
meque id y qtK>d ez cake y cbalcitide, au- 
pigineoto conaponitur. Si medicamenta 
tncuorur , hic quoque fcalpello , quicquid 
imipcum eft t fic , ut aliquid fecum iate- 
i trafaat ^"praBcidi debet . Illud quoque a^ 
le perpetuum eft ; excifo cancro , ▼ulnus 
e ndorcodum * Sed five, cx medicamen* 
)., . five ex ferroilnift^ occaUuerint , ma* 
iiim periculum elt, ne fais decidentibus , 
Gole profufio fanguinis infequatux* Er- 
> loMa quietc & immobiii pene corpora 
^v» <ft 9 dioi^ec ex ipfo crufts maturs le- 
iteT tefolvantut • At fi vel vjalens aiiquis , 
el imprudens , . dum ingceditur inmiature , 
ruAas diduxit , & fluit fanguis ^ frigida a- api^ae* 
usi adhibenda efi. Si baec parum valet, de* 
irrendum eft ad medicamenta , quas fan* 
jinem fiipprimunt • Si nt^hxc quidem fuc- 
irnmt , aduri diligenter & timide debet : 
rque^ ullo poftea motu dandus eidem pcri- 
Jo locus tft. 

MoanuMMam etiam id. genus ibi cancri , 
uod ffityiikiui^ a Graecis' nominatur , orirl 
:>l0t. In quo nunime diflferendum , fed pro* 
Inus. iif(;lem medicamentis occurrendum eft \ 
c « fi p^tum valent , ferro adurendum« 
(^aiBdam ^tiam nigriti^ cft 9 quie aoo fei^ 
Ut«(y fed fcrpiti^ 4C » S fuftiAuimus ^ ufoue 



^fi A. CORN.CeL5I LiL A. 

Ai veficim teodit ; ncquc fiiccivri frflra p«- 
^ . $ed , fi io fumna glandc ata Hln- 
Jam urinc eH , prios. in eaoi vmt tjecii- \ 
hm demitioidum cft , ae cUudamv 4rhi- 1 
dc id feno ulaiendiiffl : 11 vcro atot ^^J 
irarit t quicquid occupatum c(t , 
dom eft . Cctera cadem , qME ia i 
ctii 1 ftcienda fnnt . 

5. Dt CMbumeul»t fui m Ca/r 1 
Ocnllefdt ctiam in cole tntc 
aaid ) idque omiu weat fenfu cucc . iki 
ipfiim qttoqoc aCMi del^ . 
aatem ibi nuuc , ut p^P*^ 'FP^' 
culario clyflerc cluendiS eft : dciiric i^J 
quoque mcdicaffleatis • nircadM , ~ 
que ehalcitidc cnm melfe , aut «r ^ 
coAo melie, ant avillo fierceic fiiAai* 
trito cum eoden] melle . Ubi is c 
qaidjs medicanentis uteofaii c#, f« > 
oia* ukctis ci 
t. L 
la tefticuli 
finc lAu orta 
du* eA: a cil 
^aod eft ex f 
cam cumino 
contiJlHm a 
faAoi ant I 
tt in malfo 

■olfo coAa , ^ 

contritt. At, G iidMi iodnnieriMi i ^^ 1 
debet Hai «I fiwii Gfcci- feateB <«!^* ! 
coAum ; aiit ex cyptuio ctFaiBm ; i'"*^ I 
ia ex viao MMiin » «i p««iu*t««*» 

BL^^Altim Tm.V.Stm,U.c.*i- 




r. id. M £l3t Cl tt Ai.A if§ 



efhim • Si vetttftior jam ^ujrkics dt ^ 
xime proficit cticumeris agreftis radix cc 
Ifo cofta 9 dsiiule contrita • 
;i ex idu twneQt , fiingtfineni jnittj ac» 
ariirai eft ; magifque y fi etia|D livent « 
ponendam vero utruBilibet ck iiis , ^tm 
n ^aniino eomponuntur ^ fiipraque pofi» 
/uflt j aut )ea compofitio , qua iuibet nU 
coAi P. I* *. refios piness, cumini^ fi»» 
>ram P» it. *. uvc taminis fioe femini* 
p* tv. *. mellis qnantum latis fit ad ea 
enda . Quod fi ex idu teftiouhis ali mai^T$m,tt 
1 dc£it , fere quo^ue pus iocrefcit 3 ne» ij^ ^, 
: aliter foccurri poteft^ auam fi, in^ifo * 

3to , & pQS emifliim , a ipfe teftieulitt 

cifus eft. 

7. Jh JbA mmffbij. 

Anus quoque mnita tSMliiquc pkna ma* 
recipit , nec a fe; aNiitum abhorrentes cn^ TamJL 
tionts luibet . Ac primam in eo fape , & ^oa^ a. 
idcm pinrjbus iocJs, cutis &inditur ; ^ - ^ 

K«eDb Greci vocaat . Id fi fcceas eft )4P3iiS« 
iefbere homo debet » & in aqua calfala de^ 
ete . Columbina qimqne ova cp«|iri4a 
it 9 & , nbi induruemnt , pucgandln dc» 
le ailermn iaccte in aqua bene calida dc^ 
t , altero ealido ftrveri ioeus ^ fic , ut in» 
:eai unroqitt aliqnandin utatttr . Tum tt» 
i[Aatmaeum , onc rkfpodes tofa dilucn^ 
m eft ; ant CBfypnm teccas mifccndnm 
m cerato Kquldo cx roia £ifto ; aut c|a 
Wl cerato l^uido pluaibum elocum adji^ 
todum ; aut rdiatt fcrebiotiiin« mTrraa 1 

^ ant 



N 



4M A. COml. CCCSI UL4 

nal fyamm «rgeati • vetDs aleiini ^ & qpMa 
kH ex hit id penmgeBftiiBi • Si , qucqi 
bifum eft , extra eft » neftie imtt mM 
tmn ^ eodeoi Milicuieiit» tiAOiHB llBan 
mn fuperdtiKhini eft, &, quic^id ant a 
kibuiipus , cerato oontegeiMbiai . la hpc 13 
tem caTu » neque acribiis cibis otOBAa 
fteque afperis , nec aivttm comp rimcayir j 
ae aridum quidem auicquam iiuis ati'^ t 
oifi admodum paulum • Liqmida , k,A 
pioguia , glutiaofa , oKljon iiint . Tsv 
ni uti nihil prohibet • 

& De Cmdjfkmau. h. 
404, <• Condybma autem eft tabcrcaluai , f» 
ex quadam inflammatione nafci kk ^' 
ttbi ortum eft , quod ad qttieten , ^. 
* potionefque pertinet , eadem fima ^ 
oent , qus proxime fcriDta fmr. A^ 
etiam ovis veAe tubercHlum id 6mm- 
fcd defidere ante homo in aqagdekt,^^ 
qua Terbens decodis fmir a ^P^ ^ 
bus : tum refte impooitr St hmk cm 
exiguamcliis parte, {ew^^^^^^^"^ 
m> coaa, & rubi foiia «afisttwawwn ^ 
cx a^ fafto j ie cum ookOL anwi Wr i| 
ttitum vei cotoncum noahiBi , ^A ^~^ 
rii er vino cofti pars sitenot : tk woP 
^ofta atque contrita , deiode flrf|fo */|^ 
fa excepta ; &ex ea compofitioae ##»**" 
bet thuria P.i.» aluminis fciifcP.tt^^i 
•eraflk Pw III. ♦. ipumc argctti r-^ ; 
quibus ^ dum terunnir , ioTicem -«^^r/^^ 
num inftiUatuc • Vincufaim anteiB « |^ 
JiBtoohim ' aot paooictthis qpa^flB» *^ > 

CXC.JEgaiet.yL8o, 



ap. 18. M E D I G I N A . ^40/ 

ui ad duo capita duas anfas , ab altera 
ero PArte .totidem fafcias habet y cumque 
xbie^us eft , anfis ad ventrem datis^ a po- 
:eriore paxte iu eas adduAs fafcis conji- 
iiantur , atoue , ubi artatas funt, dexterior 
iniilra , iinifterior dextra procedit , circum- 
lataeque circa alvum inter fe noviinme no- 
io deiigantur . Sed , fi vetus condyloma 
2123 induruit , neque fub his curationibus 
efiic , aduri medicamento poted , quod tx 
kis conftat j aeruginis P. 11. *. myrrh« P, 
LV. *• gummi P. viii. *. thuris P. xn. *. 
tibii t papaveris lachrymx , acacias , fin- 
^uiorum P. XV 1. *. Quo medicamento qui- 
da.Tn etiany ulcera , de quibus proxinrie di- 
ad , renovaot . Si id nondum in condylo- 
mate proficit , adhiberi poHunt etiam ve- 
l:\ementius adurentia . Ubi confumptus eft 
rumor , ad medicimenta ienia tranieundum 
cft. 

y. De H^tmorrhoidibus . i 4P4>iy- 

Tertium autem ani vitium eft , ora ve- 

jiarum tanquam capiculis quibufdam tar^ 

gentia , qua; faepe fanguinem fundunt ; 

ctxfjLo^paiSotf Grxci vocanr . Idque etiam in 

ore vuivas fceminarum incidere confuevit . 

^tque in quibufdam parum tuto fuppri- 62, ij* 

xnitur ; qui fangtiinis profluvio imbeciiiio* 

res non fiunt . habent enim purgationem 

banc , non morbum . Ideoque curati qui- 

dam, cum fanguis exitum non haberct , in- 

. clinata in prsecordia ac, vifcera materia » 

illbitis & graviftimis motbis correpti funt . 

& cui vero id nocet , is.defidere in aqua cx 

C c ver- 

. i JBgit^t. IIL 5y. W. 7p. Jiffius Tetr^^i. VL 
Sirm.U.€.%. 



4ot A. CORN. CELSI Ld.4. 

V^rbenis debet : imponere maxiise n^av 
riuin cum aridis roiae foliis contriCB ; aut 
ex his aliqua , quac fanguinem fai^i^- 
munt . Solet autem oriri inflammatio, ma* 
xime ubi dura alvus eum lociHn Isfit . Tas 
m aqua duici defidendum e(l , & sd fete:- 
dum ovis , imponendi vitelli cum rodz h 
Jiis ex pafTo k fubaAis : idque , fi intivtf 
digito illinendum ; fi extra , fupcriilsr 
panniculo imponendum eft . Ea quoqse^ 
dicamenta , qua! recentibus fcifluris }C 
funt , hic idonea funt • Cibis vcco fa k 
cafu iifdem , quibus in prioribtn , ns- 
, dum eft • Si ifta parum iuvant » fofeai » 
pofita medicamenta adurentia ea ca^< 
abfumere . At , fi jam vetuftiora fum, i 
authore Dionyfio infpergenda &odinc 
eft : deinde imponendum , quod czbiscm^ 
ftat ; fquamae zris , auripigmenti , £i^b^ 
rum P. V, *. faxi caicis P. vix/. ' /«m^ jt 
ro die acu compungendum . dd^ ^ 
tulis fit cicatrix , qusc (aixi/gamr £adf ^ 
hibet . Scd , quoties is Affnlii dl , le 

3uid periculi aflferat , mmu asxa»XR»t 
igerenda materia eft . prztticiQ^ ^i* xv \^ 
ris , & faminis , quibus menftvU Wi^ 
veniunt , interdum ez bracfaio Cuigius mit- 
tendus eft. 

I o. Si Anus , vel Os vui^v^ proai^t f 

i curattom utendmm fit . {^ 

At , fi anus ipfe , vel os vulvft fcodfe 
( nam id quoque interdum fk } cooUcBti 
debet , purum ne id fit , quod provohm 
eft , an humore mucofo circundatoni • ^ 

punzD 
k Atn fuba^ . 1 Mghm. JIL 8p, Ad»^ 
Tetfitb. IK Serm. IL c. 7. 



Up. lo. * M E D I C 1 N A, 40} l 

^ f 

Ktrum eft , in aqua defidcrc homo dcbct , j 

LUt falfa , aut cum verbcnis vel malicorio 1 

ncoAa . Si autem humidum , vino auftero I 

ublavandum eft , illincndumque fcce vini 

:omb.ufta . Ubi utrolibct modo cutatum cft^ 

intus rcponendum eft ; imponcndaque plan- 

tago contrita , vcl folia faiicis in aceto co- 

fta; rum lintcolum & lana, caque fuper dc- 

iganda funt, cruribus intcr fe dcvinftis . ^^ 

II. Di Fungo ani aut vulv^. 

Fungo quoque fimile ulcus in cadem fcde 

nafci lolct * Id ♦ fi hicms cft , cgclida ; fi 

aiiiud tempus ^ frigida aqua fovendum cft : 

dein fquama xris infpergenda 5 fupraque ce- 

ratum ex myrtco laAum 5 cui paululum 

fqu&mx i fuliginis , caicis fit adjc6lum . Si 

hac ratione non toiiitur , vel aliis medica-^To)?!./!^ 

xnentis fimilibus^ vcl vchcmentioribus^ fcrro 1465X0« 

adurcndum cft« 

CAP. XIX. 

D& DigiiotHm uiceritMf. 

IGITORUM autem vctcra ulce-' 
ra Commodiflime curantur , aut Iy« 
cio ) aut amnrca coAa ^ cum utrilibct vi- 
num adjcAum eft . In iifdcm rcccdcrc ca- 
runcula ab unguibus cum magno dolore 
confuevit \ •nnpvym a Grzci appellant * 
Oporret alumcn Mclium rotundum in a- 
qua liquare , >donec mcllis craftitudinem ha** 
beat : tum , quantum cjus aridi fuit , tan« 
tundcm mellis infundcrc , & rudicula mi-> 
fccrc , donec fimilis croco color fiat , coque 
iUincre • Quidam ad cundcm ufum deco- 

C c 1 qucre 

a Mginet. l^. 81. W. 85. A^itis TemiA-Jf^- 
Sttnu IL c. 74. 



D 



f 



'404 A. CORN. CELSr U.i^ 

qucrc fimul roalunt , cutn paria pQBdet^ 
aluminis aridi & mellis mircuerunt . S\ h&c 
ratione ea non cxciderunt , excideada (w. t 
deinde digiti fovendi aqua ez verbaus , 
imponendumaue fuper medicamencum ki 
fadum : chalcitis , malicorium , fqaama ^ 
Tom.IL ris excipiuntur 6co pingui Icvitcr coSa * 
1481 8. naellc ; aut chartx combuflz , auripigas* i 
ti , fulphuris ignem non cxperci par v- 1 
dus ccrato mifcctur ex myrteo faclo ; .^ ^ 
xruginis rafae P. i. *. fquamae asris P. n.^ 
mcllis cyatho coguntur ; ant (^ltcs pQf!i> 
ncs mifccntur , faxi calcis » chalcitidis , » 
ripigmenti. Quicquid horum impoCcumrf 
tcgcndum lintcolo aqua madefa^ cft . Xi^r 
1 tio die digitus rctolvcndus , & , £ ^ 
aridi cfl[ 1 itcrum cxcidcndum, ^miliS^A 
hibenda curatio cft . Si noa viodtDr ^ pe- 
gandum cft fcalpcllo , tenuibu&iv ^ear 
mcntis adurcndum , & > ficut ts^jgmaiipM 
curandum . 

At , ubi fcabri b ungues fme^ csxmife- 
riri debent , qua corpus mMgax \ tm 
fupcr cos cx hac compofitioei ^^bflgoii W 

foni , fandarachas , fulphuris ^ (nig^fifQoa^ x^ 
. II. *• nitri , auripigmcnti , fisvigtoBn 
P. IV, ♦, rcfinjB liquidae P. viiu *.««**• 
quc id dic rcfolvcndum cfl . Sub q&oaei- 
camcnto vitiofi'ungues cadunt , &^^ 
rum locum mcliorcs renafcuntur • ^^ 



LIBE& 

b Altius Tetrsi. U^. Serm. JL c. 79. 




f^f MEDICIMA. 4dj 

LIBER SEPTIMUS. 

T K M T AT lO . 

£># Chhitfgtcay & qui in ea ciaruerint ^ & 

qualis effe Chiturgus debeat , & quid 

hoc in Ubro defcribatur , 

ERTIAM cfle medicinx par* 
tcm , quae manu curct , & vulgo 
notum , & a me propofiium eft . 
Ea non quidcm mcdicamenta at- 
-quc viftus rationera omittit ; 
!d manu tamcn plurimum prsftat . eftquc 
jus eflfc^s inter omnes mcdicins partes 
videntiifimus . Si quidcm in morbis cum 
nultum a fortuna conferat f > cademque fa- i8, !}• 
>e falutaria, fspe vana fmt; potcft dubitari , ip, i8. 
tecunda valctudo medicinz , an corporis bc-* m^ 
neficio contigcrit . In his quoquc , in qui- j^,. 
bus medicamentis maxime utimur , quamvis 112, 
profeAus evidenrior cft , tamen fanitatem & iy« 
per Yixc fruftra quasri , & fine his leddi fs-* 
pe , manife/lum eft . Sicut in oculis quoquc 
deprehendi poteft ; qui a medicis diu ve* 
xati , fine his interdum fancfcunt . At in ca 
parte , qus manu curat , evidens eft , o^ 
mnem profcAum , ut aliquid ab aliis adja- 
vetur , hinc tamen plurimum traherc . Hsc 
autem pars, cum fit vetuftiffima , magis ta* 
men ab illo parente omnis mcdicins Hip- 
pocrate , quam a prioribus exdulta eft . De- 
indc 9 pofteaquam diduAa ab aliis habere 
profefTorcs fuos ccepit , in iEgypto quoque 
increvit , Philoxeno maxime authofc , qui 

C c 5 plu;- 

a HiPpocrat. d^ Atte V, f J^cmcdia quidam 
adfaiffit margini edit, defar. 



phiribus voluminjb'/; Go^SL jjjj^.f^ 

Soaratus , & Hcroii^ ^ ^^"L^ 
Ammonius Alexandn»' j^-ri r^i^' rx«tt, 



Ammpn 

Jebrcs 

Romz 



piftus Phlegetis filius , * ^^ emJ!"^. 
eius inrclligi potcft , ^^Zs tout^^^ ^ ] 
Mcgcs , quibufdam in tocl^^ 
quantum ei difciplin» adj^^^y"^ \iok(^ 
Effe autcm Chirurgus dcp^J^ ^j^pu jb 
liut ccrtc adolcfccntias propior V^jf^nfc,* 

nua^, ftabili, ncc unquam '"^'^^Xttra P^' 
que non minus (iniftra , quatn ^^^ /^ 
ptus ; acie oculorum acri , ^'*S*^"«/j!;/ 
nio intrcpidus, 6 immifcricors» "^/ .^ 
ri vclit eum , quem accepit » non **j^^ 
cjus motus, v^I magis , quam rcs ^^^rV^ 
propcrct, vel minus ,' quam ncccS^ ^^ 
To»f,//.cet; fcd perinde facict onaaia,, ^^^ 
|aa,i$, cx vagiiibus altcrius af{eAus ortfrfi^' j 
Potcft autcm rcquiri , ^o/ hsJC f^ 
proprie vindicandum fit :<^ vftlo*** 
quoque ulccrumquc tnultorQR& c9KiJi«»^^^\ 

3uas alibi cjifccutus fum , ChirM^\ &^ ^^^' 
icant « Ego cundem quidem hoo^^ 
fe cmnia ifta prsefiarc concipio : it^^ < 
ubi fe diviferunt , eum laudo , quiffiif 
plurimum pcrcipit • Ipfe autcm bfli:;u^{* 
ea rcliqui , in quibus vulnus facit isedtNSi 
non accipit ; & in quibus vuincribas^ 
ribufv^ plus profici manu , quam taai» 
incnto , (;tedo ; tun) , quicquid ad offii p 

tinet. 
* RM. ad Scrii. Larg.pdg. %pi. h Tktit' 
ref, Cr^ecn Affe8, hfag, m, /^ 




M EIKI 01 N A- 407 

^ct. Qu« deinccps exfequi aggrediar , di- 

^^ ^fiiquc in aliud voiumea oflibus , in hoc 

VAcra explicabo : pr^pofitifque his, quae ia 

^\iiibet partc corporis fiunt , ad ca , qux 

▼oprias ^dcs habent , tranfibo • 






C A P. I. 
fi/jtfX De Vexatis . a 



mfHaar^^^^ EX ATA igitur in quacunque par-Tow.//. 
i(c\^\m^ V te corporis fint , quamprimum fic cu- 118,54. 
^^^Vari dcbent , ut , qua dolor eft , ea fcal- 
:cati* *^ pello cutis crebro incidatur , dctergeatur- 
r^i^oJ^^Que codcm adverfo profluens fanguis . quod 
inifttitffi paulo tardius fubveniiur , jamque etiam 
rum ^ Tubor cft ; qua rubct corpus : fi tuinor 

[mm&^ auoQue acceflJt , quacunque is eft , id idem 
^ accJf optimum auxilium eft .. Tum fuperdanda 
^a^is/ff^ reprimcntia futit ; maximeque lana iucci- 

u7 J^ da ex i aceto & oleo • Quod fi levior is 
Li>ict cafas cft, pofTunt etiam , fine rcalpello , 
■ aftc iwipo/ira cadem mcderj . Et , fi nihil aliud 
^^^ - • eft , cinis quoque ; maxirae ex farmentis : 
^^^^ £f fi is non eft , quilibct alius cx accto , vel 
!'%ifl/n ctiam « aqua coaflua. 

Vum, • C A P. Ifc 

rrn 9«^ 1>^ >&/J> ^«^ />^ /^ intumefcunt^ quomodo 

(l^re * incidenda , CS)* curanda fint . 



^^ ^ -mr 7- E R U M hoc quidcm promptum eft 



^>^j Af In bis autem negotium maius. eft , 
*?7^- Aua? pcr fc , vitio mtus orto , intu- 
'^^r TOefcunt , & ad fuppurationem fpeflant . 
!Xfl«^f C c 4 Ea 

^^ a Ai^tins Tetrab.lV.Sitm.lL6i. b ASuar. 

JVl- M. IV.16. 



4o8 A. CORN. CELSI £^/1 

Ea omnia genera abrceflmmi cSc afiis |cv 
pofui, inedicatnentaque fais idoDea ofecutitt 
lum : nunc fupereft , ut dicam , qvet i& vx 
maou fieri debeant . Ergo, priurquam ittda- 
rcfcant , cutem incidere , & cucurbitokfl ( 
T«m.//.accommodare oportet ; quod , quicqoid il> 
i$a, 6. iud malae corruptseqtic materic coiit^ex- 
trahat : idque iterum , tertioque refte b, 
donec omne indicium inflammatioais 00- 
IbU.io.dzt . Neque tamen fas eft , nihil a cittr* 
bitula agere . 

Interdum etiam fit , fed raro , ut qc 
quid abfcedit , velamento fuo ioclQdatir. 
id antiqui tunicam nomiaabaat . Megs, 
quia tunica omnis nervofa eft , dixit , laP 
nafci fub eo vitio nervum , quo caro 0» 
fumeretur , fed , fubjedo jam vetuftiore f 
re , calium circumdari . Quod ad con» 
nis rationem nulio modo perti0et;qiiiafBic- 

Suid , fi tunica eft , idcni , Q cilksdtf» « 
eri debet : neque ulia res prohikr ^ aauy \ 
fi callus eft , tamen , quia c'm^, mm 
Tom./J. ^^"^ii^^fi •' tum , pure qusfir ^uaBobrr, 
152,15. ^^^ interdum efle confuevii. Aoapt , <{tfA 

fub ea eft , extrahi per cPoritflvAiaft ^tfffi "^^ 

Soteft . fed facile id iiitelli^lBi ^ i^\ t^ 
il admota illa mutavit • Ergo ,(nt\i\&- 
cidit , five jam durities eft , ia hauc auxilii 
nihil eft : fed , ut alias fcripfi , vcl ivcm- 
da concurrens eo materia , vel d^cRi&iP 
vel ad maturitatem perducenda eft . Sl {ta- 
ra contigerunt , nihil practerea fico&w 
cft • Si pus maturuit, in alis quidem&ia* 
guinibus raro (ecandum eft : item ubkaa* 

qoe 






, a. MEDICINA. 4oj^ 

tncdiocris abfceffus eft : item quoties 
fumma^ cutc , vcl ctiam carne vitium eft j 
feflinare curandi imbeciilitas cdgit . Sa* 
[ue eft cataplafmatibus efficere , ut per fe 
; apcriatur . nam fere fine cicatrice por* 
efie is locus , qui expertus ferrum non 
. Si autem altius malum eft^ confiderari 
bct , nenrofufne is locus fit , an non fit , 
im , /j fine nervis eft , candenti ferramen* 
aperiri debet . cujus hsec ratio eft , quod 
gua plaga diutius ad pus evocandum pa- 
t j parvaque poftea cicatrix fit • At , fi 
rvi itxttz lunt , ignis alienus eft ; ne diC-TomJt 
idanturj & membrum debilitent ; necefla- ij.d^p, 
t vero opera * fcalpelli eft . Sed cxtera e» 
im fubcruda aperiri pofliint ; inter nervo9 
cima exfpcAanda maturitas eft , quae cu- 
m extenuet , eique pus jungat , quo pro- 
lus teperiatur . Jamque alia reflam phgzmTom.Il 
iefidcrant , ut in carne: alia vero vehemea- i8o s! 
er curem extenuant , in quibus tota ea fu- * 
er pus cxcidenda eft . Semper autem , ubi 
ra/peiius admovetur , id agendum eft , ut 
: quam minimae & quam pauciffim» pla* 
ae fint; cum eo tamen, utneccffitati fuccut^ 
imus , & in modo , & in numero . Nam 
laiores finus , Jatius j interdum etiam dua* 
us , aut tribus lineis^ incidendi funt . Dan- 
aquc opera , ut imus finus exitum habeat ; 
e quis humor intus fubfidat , qui proxima 
c adhuc fana rodendo finuet. Eft ctiam in 
erumi natura , ut cutis latius excidenda fit . 
^am , ubi poft longos morbos totius corpo« 
^is habitus vitiatus eft , lateque fs finus fuf» 

fudit 
H. F. ai Afuapfnd. Qhitutg. f, 442. 



4io A. CORN. CELSr Ui^^ 

fiidit , & in eo jatn cutis pallct ; icirc Iket . 

cam jam emortuam eiTe , & inn&iem ieask 

ram . Idcoque excidere coromodius c& : ma 

xime , fi circa articulos maiores ii cvcsit , 

7*^,ij, CttiMntemque acgrum fluens aiv^us esercBh,, 

29^91. neque per alimenta quicquam corpon vst 

42, p. ' dic . Sed excidi ita debet , uc plaga atf i 

militudinem myrtei folii fiac » quo fadls 

faoefcat . Idqne perpetuum eft > ubk» 

medicus & quacuoqac de caufa cutera 

dit . Pure effiifo , in alis vel ingoiiiilx* 

namento opus non eft ; fed fpongia exa 

imponenda eft . In csteris panibus > £c 

^a linamenta fupervacua funt , purgataB 

caufa paulum mellis infundendum > deis^ 

tinantia (iiperdanda ; (i iila neccflaha k. 

fuper ea quoque fimiiiter dail fpoogi^ 

dem, modo ex vino exprefla debet . ^ 

do autem linamentis opus (ic , quaiido a 

fic , aiias didum eft . Castera eaoeis, ^» 

fa fuppuratione , facienda fufir, qBZ» di 

per medicamenta rapta efl , 6dcsdt eS 

propofoi . 

C A P- HL 

Df ionis^ nuflifvt fignis $*|5w«wna- 

PR1OTINUS autem , qouSAm coti* 
tio efficiat , quancumque atti((ctu\iR 
limcri debeat , ex quibuldam (igw istt& 
a^5,;o.p poteft j fi;requ« iifdem , quat iafitei-jo 
bus expofita fuat . Nam bona figu (tat , 
fomnum capere> fiicilc fpirarc, (iti&^c3&- 
fici , cibum non faftidire , fi febricah i^ % 
ca vacare: icemque habere pus alboffliizvC) 

ncA 



>.j, MEDICXNA. 4u 

I foedi odoris . Mala funt , vigilia , fpi- 
js oravitas, fitis, cibi faftidium , febris ; 
; nigrum , auf feculcntuni , a & fcedi o- 
is: itcm procedentc curatione cruptiofan- 
nis \ aut fi , antequam finus carne im-* 
atur I ors €aIlo& b fiunt ^ illa quoque joo,io, 
*a carae liebete , nec firma • Defidere ta* 
fn animam, velin ipfa curatione, vel poft* 7*^^, j/ 
, pe/Cmum omnium cft . Quinetiam ipoB- ^, *^* 
s ipfc , five fiibito folutus eft , dein fup* ^^'^ 
ratio cxorta eft 5' fivc cffufo pure pcrma- 
t , noQ injufte terret • Eftquc intcr caufas 
3oris , fi fcnfus ia vulnere rodentium noo 
• Scd ut hsc ipfa fortuna huc illucve dil^ 
nic ; fic mcdici ptrtium cft , etiiti ad re* 
riendam fanitatcm • Ergo , quoties ulcus 
folvcrit , eluetc id » fi reprimendus hnmor 
debitjir ^ vino 8t aqua pluviatili roixta , 
1^1 aqua , in oua lenticula coda fit , debe*- 
it : fi purgandum erit , mulfo ; furfufqnc 
nponere eadem • Ubi jam reprefiiis videoi^ 
tr Jmmor , u/cufque purum erit., produci 
rntm convenict , & fbveri uicus pari por- 
^ne vini ac mellis , fuperque imponi fpon- 
atn ex vino 2c rofa tinAam , per quas caro 
oducitur , Plus tamen , vx alias quoque di- 

, viAus ratio eo confcrt • Ea cft , folu- 
s jam febribus & qibi cupiditate ^reddita \ 
silneum rarum ; quotidiaoa , fcd lenis gc* 
atso , cibi potionefque corpori faciendo a«j^^jj. 
tac . Quae omnia, per medicamenta quoque i^i^s! 
ippuratione rupta , fequuatur • Sed , quia 
lagno malo vix finc fcrro mcderi licct , in 
miic locum refcrv^ta funt. 

CAP, 

% Afh.VU. 44. b Afh. Fl 4- 



41» A. CORN. CELSI Zr^^^ 

C A P. IV. 
318. I>e Fifiulis. 

ADVERSUS fiftulas quoqiK , 6 1). 
tius pcnetrant , ut ad ultimas deKSf] 
s coUyrium non poflit , fi tortiio& te. 
fi multiplices , ma jus in manu , qoam i 
dicamentis praBlidium eft ; «uitidqoe t^ 
eft , fi fub cute tranrverfz feniotar ^ ^i 
fi reAa intus tendunt . Igitur , C fab^ 
tranfverfa fiftula eft , demitti i fpccix 
debet, fupraque id ea incidi . Si fleziB^ 
periuntur , hi quoqne fimul {jpecillo & h 
perfequendi funt . Idemque fiiciauhB , c 
plures fe quafi rivuli oftendunt . Ubi ^^^ 
net fiftube veatum eft , excidendns at 
totus callus eft , fuperaue fibiilc dand,' 
medicamentum , quo ^utinetitr . At Vi 
Aa fubter tendit , ubi , quo mazioieW 
fpeeillo ezploratum eft , eKcidi is &aBf de- t^ 
(Mct : dein fibula oris cucis mikko^ li, 
cique glutiaantia medicaiMCr 6fadudi 
funt; aat, fi comiptiut ^ti(fmi'v^ 
terdum ofle vitiato 6t ) ib ii qvx(K cqsx- 
tum A^ pus moventia. >5 

%. Dt Coftarmm Fifyn. 

Solent autem inter coftas fAa\s ^siM 
ire . Quod ubi incidit , eo loco coia i\) t- 
traque parte praecidenda f & euoKtdic'» 
ne quid intus corruptum reliaquam . Wcar /e 
quoque , nbi coftas tranfienxnt , kfm i& 1 
^uod tranfverfum a fuperioribus TTfctA» 
inteftina difcernit , violare . Quod ind^i 
poteft & er loco , & ez magnmidiae Ub* 

ris, 

a jEgimet. W.^9. b Aetims Tetrst. IFJim, 
U. r. y y. f /f. F. st AqMpemd. Oper. CUn^ 
Pm l. c. 4« 



^j^ MEDICINA. 41 j 

, & quia nonnunquam fpirirus eo cum 
more quafi bullante prorumpit , maxi- 
que , u hunc ore iiie continuit • In eo 
rdicinae locus nulius eft . In ccteris ve* 
, quas eirca coflas fanabilia funt, pinguia 
edicamenta inimica funt; casteris, quae ad 
klmera accommodantur , uti licet : opti* 
e tamen (icca linamenta , vel , fi purgaa- 
m aJiquid Tidetur , in melle tinda iwh 
nuntur. 

5. Df Ventris fifluiis. 
Vcntri nullum os fubeft ; fed ibi perni- 
ofas admodum fiftulx fiunt : adeo ut So- 
ratus infanabiles efie crediderit . Id non 
: toto ita fe habere nfus oftendit. Et qui- 
em , quod maxime mirum videri poteft « 
utioT fiftula eft contra )ecur , & lienem , 
yc ventriculnm, quam contra inteftinarnon 
)UO perniciofior ibi res fit , fed quo aJteri 
>ericuio iocum faciat . Cujus experimento 
noti quidam autbores parum modum rei 
ognorerunt- Nam venter f«pe etiam telo 
erfbranir , prolapfaque inteftina condun- 
ur , & oras vuineris. futur^B comprehen- 
unt . quod quemadmodum fiat , mox in- 
licabo . Itaque , etiam . ubi tenuis fiftula 
ibdomen perrupit ; excidere eam iicet , fu- 
uraque oras coniungere . Si vero ea fiftu- 
a intus patnit , excifa necefi^e efl iatius 
bramen relinquat . quod nifi petmagna vi 
fui non poteft ; utique ab inteiiore patt e\ 
)na quafi membrana qusdan^ finit abdo* 
men , quam Trmrifvum Graeci vocant • Er- 
go , ubi aliquis iugredi ac moveri capit , 

rum- 



414 A. CORN. CELSI lik 7. 



rumpitur illa futura , atque intefiBX Coli 
tur. quo fit, ut pereundum hoaiiii fit. Sec^ 
aoa omAiinodo rcs ea defperatioiiciB bakr 
ideoque tenujoribus fiftulis adhibcoda cs? 
tio eft/ 
4fJ. 4. De Ani fifiulis. C 

Propriam etiamnum aDiroadvcrfioocBt 
fideraiu eap ^ quas iit ano fuot . la hmk^ 
■uflb ipeeillo , ad ultimtun ejus caput 
di cutis debet : dein novo foramioc 
lum educi lino fequente , qaod in a/udit 
partem , ob id ipwm peHbratam , coqrii 
ttc . Ibi linum appreheadeadum liga^* 
que cmn altero capite eft , ut laxecsir 
qu« fiiper fiftulam eft , teneat . Il^r^H'' 
pum debet e0e crudom , & dbplcr ^ 
ve , fic tortum , ut uaitas in co f&''* 
lateriiB atltem licet ne^>cia ageie , si^ 
larc , latare , cibum capere , pmmieMi^ 
fanifSmo. Tantummodo id ^m^jSr ^f ^ 
Tew.IT. foluto nodo, duccndum eftir, ttMef/'^ 
X5i|li4ftulam pars, quat fuDcriorisar. MefKCoOr 
mittendum eft , ut id bsm fORxcfnx \ ^ 
tertio quoque die nodits t&i&mb&^^^ 
ad eapat alterum recens iinviAii&iQisissa^ v 
cdaAoque vetere , id in fiftaU coik \flu^ 
nodo rclinquendusi • Sic coim i4 ^esitim 
cutcm , qto fupra fiftulam cA , ira£r - ^ 
mulque & id fanefcit , quod a lioo reii&m 
cft; & id, quod ab eo mordetar , maim* l^ 
Hac ratio curationis longa , fed flneicioKt!^- I 
Qjui feftinant , adftriogere carem Ijni^ ^ 
btnt , qao celerius fecctur ; aoanqv u 

pCQ> 

e JEginH.VI. 78. H. J*. ab AqHSpemdeme(^ 
rst.CJUrurg.P.I.c.^i. Petr. de MarcbetmiA' 
ferv. Midic. ChhrHrgic. in fine puUta . * Qm 
fit docettH. I. ab Aqtutpend. Oper.ClnrmgJertX 



p.j. MEDICINA. 4,5 

nicillo tenuia qusdam intus demittere , 
cutis hoc ipfo extenuctur , quo extcndi- 
• . fed hacc dolorem movent . Adjioitut 
eritati 9 ficut tormento quoque , fi & li* 
in , & id , quod ex penicilio eft| aliquo 
sdicamentd iilinitur ex iis , quibus cal- 
m exedi propofui • Poteft tamen fieri , ut 
rcaipelli cutationem etiam ilki ioco re- 
;ndum fit , fi intus fiftula fert , fi multi* 
X 'cft . Igitnr in h«c genera demiflb fpe- 
lo y duabus lineis incidenda cutis eft ; ut 
rdia inter eas habenula tenuis admodum 
liciatur , ne protinus orac coeant ; fitque 
z\x% aliquis linamentk ^ quas quam paucif*- 
na fuperinjicienda funt ; omniaque eodem/ 
odo iacienda , quae in abfceflibus pofita 
int » Si vero ab uno ore plures finus erunt, 
c^a fiftula fcalpello erii incidenda ; ab eo 
asteras , qnas jam patebunt , lino excipien- 
!ae • Si intus aliqua procedet , quo ferrufli 
uto penrenire non poterit , collyrium 4e* 
uttendum erit. 

Cibus autem in omnibus ejufmodi cafi- 
is , five nunu , five medicamentis agetur^ 
iri debet humidus ; potio liberalis , aiuque 
lua . ubi jam caro increfcit , tum demum 
balneis raris utendum ^rit , & cibis cor- 
is implentibus. 

C A P. V.' 
De Telh e corpore txfrahettdis • a 

rELA quoque , qu» illata cotpor^ 
bus intos haeierunt , magno nfgpcja 
£pe ejiciuntur . Sunt eniii^ ^aedam dimcnl» 

tatef 
a J£ginet. VI. 88. 



I! 



41^ A. CORN. CELSt XA 7. 

Utes ez generibus eorum ; quxdam ci ^ 
iedibus, in quas illa penetrarunt. Oanto- 
fem telum extrahitur, aut ab ca pane,fff 
venit 9 aut ab ea , in quam reteod/r. £ 
viam , qua redeats ipfum fibi fech: Ikfi. 
fcalpello accipit . nam contra maoBa 
caro inciditur . Sed fi non alte teiiwai 
idit , & in fumma carne eft , aut cen;flj 
;nas venas & loca nervofa non trmiiit 
iil melius eft , quam , qua venit , id 
lere • Si vero pius eft , per quod teto» 
fendum, quam quod pemimpendttmefiifi 

Jue venas nervofque id tranfiit , Gom 
ius eft aperirp quod fupereft , & an^s^ 
trahere . nam & propius petitur y h:9t^\ 
evellitur . Et in raajore membro , i^ 
dium mucro tranfiit , facilios fuicfcit,^ 
pervium eft ; quia utrinque medkm^ 
ibvetur . Sed , fi retro telum lecyyrriaj 
amplianda plaga eft ; quo Bdl«f Jd^*t^ 
quatur, qaoque minor wium^i'^'^'' 
qu2 roajor fit , fi ab \\b ^^^ ^ 
xedit , corpus laniatur. /tca, fi tt*^^ 
panc vuinus aperitur , \«ai & 4t\j«. , 

Iuam ut telo poftea trantessLVt wj>»sat , ij 
II fumma autem utraque puuiS^^a^^ 

146,3;. da cura eft , nc nervus , nc mx wfA) « 
arteria incidatur . Quorum ubi alifi«i i> 
teAum eft , excipiendum hamo tw ^\ 
abducendumque a fcalpcllo . Ubii^^ 
cifum eft fatis , telum eximcndtimc&:9K 
quoque eodem modo , & cadcm canU^i- 
ta , ne fub eo , quod cximitur , aliqcii eo- 
rum Ixdatur, quz tucnda cfifc propoiui. 

b A/is itaque 



i 



#^.5* M E D I C I N A . 417 

• i- De SMgittisrecrpiendu. 

Hacc comQHinia firnt : praeter quas pro[H*ia 

uaedain in flnguJis telamin gcncribus fuftt , 

uac protinus fubjiciam . Nihil tam &cile 

n corous , quam fagitta , conditur, eadem- 

[ue aitifnme InMit . Hzc autem eveniunt, 

S( qttia magna vi fertur illa , & quia ipfa 

tngfUftd efl . Saspius itaqoe ab altera par«« 

e, quam ex qua venit, recipienda eft; pra> 

ipueque , qdib fere fpiculis cingitur ; quK 

lagis laniant, (i retro , quam fi contra tra- 

iuntur . Sed inde , aperta via , caro didu- 

f debet ferramento (blAo ad fimilitudinem 

jraecas litcraB y ? deinde j ubi apparuit rau- 

:ro , fi ci arundo inhaBref , propellenda eft, 

donec ab aliera parte apprehendi , & extra* 

hi poflit • Si ifam illa decidit , folumque in* 

tus ferrum • eft ; mucto vel digitis apprehen- 

di , vel forcfpe , atque ita educi debet . Ne- 

que alia ratlo extrahendi e(l, ubi ab eapar- 

te , qua venit , evelii magis placuit . sam, 

ampiiaro' imgis' vulner^ , aut arund^, fi va^ 

e(l, evellenda e(t ; aut , fi ea noa eft, fer- 

rum ipfum . Quod fi fpicula apparuerunt , 

eaque brevia & tenuia funt , forcipe ibi 

comminui debent , vacuumqne ab his telum 

edtfti : fiea majora valentioraque funt , fif- 

fis fctiptoriis calamis contegenda , ad , ne 

qaid dilacerent , fic evellenda funt . & ia 

{aghtis quidem hasc obfervatio eft. 

j. De La$is telis educendis^ 

Latum vero telum , fi aliquis intus inTomAL 

wne habumt , ab fldcera parte educi noai5j,i;t 

expedit ; ne ingenti vulneri ^A quoque 

D d in- 



4i8 A. CORN. CELSI lAf. 

ingens vulnns adiiciamus . ETcUcite eft 
\ crgo quodam genece ferrarocoti y qjnd Ai#- 

«x^ >pafiVxif Grxci vocant *, ^uowaA w^ 
thorem Dioctem habet : qucm iaterfn&as 
^aximofque medicos (uilfe, jun pofu.b' 
mina eft ferrea , vel asnea etiam , ab da- 
ro capite duos utrinqu^ deorlam Gonnds 
uncos habcfis ; ab aitero duplicata hssr 
bus 9 leviterque extrema eam ia paxteiB 3 
clinata » quoi Cnuata eft \ infuper ctiamj 
parte iaclioata , qur perforata eft . Hac i 
ta telum tranfyerU denaittitur: deinde , i 
ad imum mucronem ventum eft , psnkb 
torquetuc , ut tckm focamine fa» eicifgi 
cum in cavo mucro eft , illicQ duo <J^/ 
fubjeAi partis alterius uncis « fiaiul » 
mentum id extrahnnt, •& tekim* 

Tertium genus telorum , quod jDiasi 
eyelli debet , eft plQmbea^ajVi Ji^i»-i» 
pis , aut fimiie aliquid , quQd ^feawpacs' 
te ^ integmm iotus iofedit . h emmke 
bis latius vulous aperieoduPt ^% ^ 
ineft , ea , qua venit , f oKi^ ciniht»&m 
cft . Accedit vero aliquid ^Q&Ri!i2^ Ui \\ 
orani iftu , fi telum vel odi \tta£&t^'v!i 
articulo & inter duo oflTa demetb . U «Be 
uique eo movendum eft , doncc luear e 
locus , qui mucronem inomordic ; k »c 
vei manu vel forcipe tdum extnkiin^ 
eft • que ratio qttoquc inr dcntibiis ^ckidi 
eft . Et vix unquam ita telum 00& ^ 
T«M.IL tur . fed, (i morabitur , excuti qiKK|KQi^ 
iSiftt. aliquo fernMneiit» poierit, UltiiDiuD eft, iei& 

noo 



ap.6. M £ D I C I N A . ^tf 

on evellitur , terebra juxta forare ^ & ab 

foratninc , ad fpeciem Jiterae v contra te* 
Lim os excidere fic , ut Jineas , quae didu- 
vintut , ad telum (peflent : eo fa^lo, id ne* 
.efle eft labet, & facile auferatur. 

Inter duo vero offa fi per ipfum arti* 

2ulum perruperit , circa vulntis duo mem* 

bra fa/ciis habenifve deliganda , & per has 

n diverfas partes diducenda funt , ut ner- 

-os diftendant : quibus extentis , laxius in* 

er offa fpatium cft , ut fine diflicultatc te- 

:um rccipiatur . Illud videndum eft , ficiJt 

n aliis locis pofui, ne ^\% ncrvus, aut vc» 

u^a, aut arteria a telo I«Iatur , ddm id cx<- 

.rahitur : eadem fcilicet ratione, qus fupra 

JKJGta cft. 

5. Dt venenato teio evetlendo • 

At 9 fi vcncnato quoqne telo quis iffais 
eft , iifdcm omnibus , fi iieri poteft , etfam 
feftinantius aAis, adjicienda curatio eft , quc 
vei cpoto vencno r, vcl a ferpente idis ad* 
hibctur . VuJneris autcm ipfius , extrafto te- 
Ho , mcdicina non alia cft , quam qus ef- 
^^ct , fi corpore i&o nihil inhafiflct. dc qua 

1 fatis alio loco diftum cft. jof. 

t , C A P. VI. 

j^ De Cangiihy & Meiicericle^ & 

Atberomate^ a & Steatoma» 
^- te^ capitis tubercuiis, 

=^TT JEC cTCoirc in qualibet partc cor- 
^^''XTl pofis poflunt : rcliqua certas fcdcs 
^ habcnt » dc quibus dicam , orfus a capt- 
t ti . In hoc multa variaque tubercula 
P D d a oriun- 

c Scriion. Larg. C. XL^i c. 175. a JEgiaet. 
W. J4. VI. j6. ABuar. M. M iK i&. 



416 A. CORN. CELSl lat^r 

oriuntur , b yeiyy\ieL , fJLtKixnei^ , k aMp»> 
/lam notninant ; tliifque ctiajnnm 5ioa* 
bulis quxdam alii difccraunt ; <p^ r^ 
^itcrtifJLonu quoque adjiciam . qus qmoETs 
& in ccrvicc , & in alis , & ia laicrte 
oriri folcnt ; pcr fc tamen non pofui \ m 
ifta omnia mcdiocrcs differentias habos! 
ac ncque pcriculo terrcant , ncque diri 
gcncrc curcntur . Omnia autem i(la&: 
parvuio incipiunt , & diu pauiatimqse *■ 
crcfcunt , & tunica fua inciudumur . ^ 
dam cx his dura ac rcnitentia , qoas! 
moliia ccdcntiaquc funt : quaedam fiP 
nudantur , quaedam tcRz capillo Ca§ f- 
mancnt , fcrcque (ine dolore funt . ^/ 
intus habeant , ut conjcftura pnefagr^- 
ell ; fic cz toto cognofci , nili cum i 
funt , non potcft . Maxime tamcaic*^^ 1 
quas rcnituntur , aut lapillis qaxike £s^' * 
Jia , aut concreti confcrtiquc fdli rrpBS»^ 
tur. In his vcro, qu« ccduflr, x^ot^^^ 
milc aliquid, aut tenui pulfliarir, xs^fs*- 
fi rafjB cartilagini , aut offiiietoi&cre- 
cntac , quibus alii aliiqnt ojtews tSfc coRr 
t88,jt. fuevcrunt . Fcrcquc gangVu wwmw'. v a^ 
thcromati fubeft quafi tcnuis piit«xi!ia.\ ^- 
liccridi liquidior hutnor ; idcocjK ?r8i 
circumfluit : ftcatorpati pifigue quiAiiffi» i^ 
quc latiflime paterc confuevit , rcfofe^ 
totam cutcm fupcrpofitam fic , ot a |^- ^^ 
bct ; cum in casteris fir adftriAiot . Ons^ > 
derafa antc , fi capiilis conteguatss ^ F 
mcdium oportet incidere , ut efkj^^SS^ y 
quicquid intus coiit . Sed fteatomaris t^" 

a 



ap. 7. M E D I G I N A. 4II 

a, quoque fecanda e(l : quia non c facile a 
ute & fubiecla carne ea feparatur . Ac in 
aeteris ipfa tumca inviolata fervanda efl» 
^rotinus autem, cum ifta alba & intentafo 
iflendit , tum fcaipelli manubriolo diducen- 
ia a cute & carne e(l, ejiciendaque cum eo^ 

?L uod intus tenet • Si quando tamen ab in^ 
eriore parte tunicas mufculus inhaefit , ne 
\s Ixd^XMt y fuperior pars illius decidenda , 
tiia ibidem relinquenda eft • Ubi tota exem- 
>ta eft , committendas ors , fibulaque his 
niicienda , & fuper medicamentum gluti- 
nans dandum eft . Ubi vel tota tunica, vel 
aliquid ex ea reliAum eft » pus movcntia 
adhibenda funt. 

C A P. VII. 
De Octtlorum vitih , qua fcatpello 
& manu cmantHt^ 

SED ut hasc neque ^enere titii ^ tiequc 
ratione curationis jnter fe multum di« 
flant : iic in ocuiis, qwx manum poftuUnt , 
& ipia diverfa funt , & aliter aliterqiie cu- 
rantur • Igitur in fupcrioribus palpebris ve^ 
ficfle * nafci folent , pingues gravefque ; 
qux vix attollere oculos finunt , Jevefque 
pituits curfus , fed aftiduos , in oculis mo* 
vent . Fere vero-in pneris nafcuntur • Opor- 
ttx, j compreflb . digitis duobus oculo , at- 
^ue ita cute intenta , fcalpello tranfverfa 
Imea incidere , fufpenfa leviter manu , ne 
vefica ipfa vulncretur , & ut , loco ei pate- 
£iAo , ipfa . prorumpat ) tum digitis eam ap- 
ptehendere , & evellere . facilc enim fequi- 

D d 3 tur. 

c Aauar. M.M.lf^, 16. * De Jkifce agit H. F. 
ah Aquapend. Oper. Chirufg. Part, L c, p% 



414 A. CORN. CELSI iM^^ 

lum eft s ne vel ex ungue aliquid KfiK|Qb- 
tur , quod exulceratum vix ullam ecipiac 
curarionem ; vel ex angulo quoq« caias- 
cula abfcindatur , quae » fi veheoQcatsB n. 

ToOT./Iguis ducitur , fequitur quoque ac deddk. 

151,}. \\ abfcifTa eft , patefit foramen , pec ^sd 
poftea femper humor defcendit : A fiat 
Grxci vocant . Verus ergo anguli fiais m- 
que nofcendus' eft ; qui ubi fatis coafticc. 
non nimium adduAo ungue fcalpellBs i^i 
hibeodus eft ; deinde fic excidenda meoibEi' 
nula , ne quid ex angulo laBdatur . Ei de 
de ex melle linamentum fuperdaadttm d. 
fupraque linteolum , & .aut fpongla aic k 
na fuccida : proximifque diebus didoceoir 
quotidie oculus efty ne cicatrice inter fc^^ 
pebrsB giutinentur ( fiquidem id quoqoe^ 
tiuin periculum accedit ) eodemque mo^^ 
naroentum imponendum , ac noviffime m 
gendum collyrio , quo ulccra ad czeiniaa ^^ 
perducuntur . 

Sed ea curatio vere efle ^Gdbr, m 
certe ante hiemem ., De qi» /r, ^^ 
^ ra loca perti nente , femel dSnfi dtts crii . 

Nam duo genera curatioiOA (oBt *. ^u. ^ x\ 
in quibus eligere tempus nonYm^lt&^ 
tendum eft eo , quod incidit ; (koB. \«.^«^ 
neribus , & fiftulis : atia ^ in quWns tiai- 
ius dies urget , & exfpe^lare ttttiffimnm k 
facile eft \ %^t eveuit in iis ^ qu« & tudb p 
increfcunr', & dolore non cruciant . Isfen 
ver exfpemndum eft : aut « . fi quid maigi 

185,$. prcffit, m^lior tamen autumnus quamtiics 
vel sfta^ eft \ atque is ipfe medius , jain b* 

d puwoJk mlu. Tfslliim. IL & 



7. MEDICIVIA. 4^5 

xllibus , & nondum onis frigoribus . 
» magis autem neceflaria pars erit , qu2 
bibitur , hoc quoque majori pericuio 
e£ta eft . & faepe , quo major plaga &- 
ida 2 eo magis baec temporis ratio ferva* 

. 5. De Encimtbide. * 

Ex curatione vero unguis , ut dixi, vitia 

cuarur , qus ipfa aliis quoque de caufis 

i fblent . Interdu^&^ enim fit in angulo, 

jm tuigue . excifo , vel aliter , tubercu* 

\ 9 quod paipebras parum diduci patitur: 

3(v>2( e Graece nominatur . Excipi faamu- 

& circumcidi debet : hic quoque diiigen- 

temperata manu , ne quid ex ipfo angu* 

abfcindatur • Tum exi^uum linamentum 

'pergendum eft vei cadmia , vel atramen- 

futotio \ inquc eum angulum , diduftis 

ilpebris , inferendum , fupraque eodem mo- 

3 dcligandum : proximifque dicbus fimiJi- 

rr nutriendum , ut primo j tantum aqua 

^ciida, vel ctiam frigida foveatur. 

6. De Ancyloblepharo . f ^ 

Interdum inter fe palpebras coaiefcunt , 
►cririque non poteft oculus. Cui malo 
let etiam illud accedcre., ut paipebrae 
im albo oculi cobaErefcant ; fcilicet , cum 
i utrovis fuit ulcus negljgenter curatum . 
nefcendo enim , qupd diduci potuit & 
buit , glutinabitur \ ay%v\9ffKifafm fu!h 
roquc vitium Graci vocant . Palpcbwt 
.ntum intcr fe cohasrentes , non difficul- 
:t diducuntu^ i fed interdum frufti;a . nam 
ut(us glutinantur . Experiri tamcn opor- 
^ • »teti 

• Tulfius ObfervMb. i.cap.29. H.F. nb Aqs» 
^'Opir.CbhHrg. ParU. c. 19. e JEgmet. lU. 

12. ABm.hLft.jy. II, f jSgmct. JU. aa. 



41^ A. CORN. CELSI Zm&. 

tet ; quJa bene res fcphis cedir. I^or^ % 
Tttitiin * fpecillum iofertnduni , A&icen^ 
que eo paipebrx fanc : detade cx'i|;ut pei 
dlia interponenda I donec exalcerauk ctiis] 
ci fniatur. At^ubi aibo ipGus ocoli galpck 
inhacfit , Heraclides Tarentinus aatlm^ 
adverfo fcalpello fubfecare, siagaa cam^ 
derationci ut neque ex ocuio ^ Beqaea^ 
pebra quicquam abTcindatur ; ac ^ i 
eft, ex paipebra potins. Pofthaec, \m 
oculus medicamentis, qoibos afprxtv^ 
tur : quotidieque palpeora ▼ertatiir, b> 
luffl ut ulceri meaicameBtuxn indnata.i 
etiam ne inliaereat : ipfiqoe etiam ^/^ 
cipiatur ^ ut ftfpe eam duolms digidf2> 
lat . Ego fic reAitutum effe nemioei'^ 
ni . Meges fe quoqoe molta teotafif' 
omquam pro&idfe , quia feoaper ite^^ 
io palpebra inheferit , meoiorxs pronfe 

7. i># MgiUft. g 
EtiaaMum io angulo , qoi liMrAas pt^^aef 
eft , ex aliquo vitio quafi /o/w ^^2^sb- 
tur, perquam|)ituitaaflkbr Afti5Sir:a9^<x«- 
w GraBCi vocant . Idqr afiAic wdt Vsa&KX 
octtlum : nonnunquam , ettKO^cxrfa^fc^^aS^^K d 
ad nares penetrat . Idqoe iscitc&aEBi aavsicam i 
carcinomatis habet: ubi intcata ^taot (civ- 1 
cutvatc funt , color paller , ands Aon A^ 
dc ievi ta Au irritatur , inflaaimatkoen^in 
tas partes , que conjunda? fimt , euat' Et l^ 
liis eos ) qui quafi carciooma hafacc, tsm 
periculofum eft . nam oKMtem f ooq^ a ^ 

t Averfum ItgemJmm •ffe cmnJhmexV^^^^ 
Afump. Cbhrtfrg. Oper. PMrt. L e.j^ qmmeft»*' 
mn . • JgJiW)* doeet H.F.mt Ajj$e^^eU(^ 
Cbirmrg. Pign. Lc.y. fi.46. g Afbfsr.MJi-W 
Mi.Akimt Tetrmb. ILSerm. BL 96. fl F. d 
AfUMpend. Oper. CUrmrg. Pmrt. L c, ax. 



.7- M E D I C I N A . 427 

turat . - Eos vero , quibus ad nares ren* 
, fupervacaum . neque enim fanefcunt . 

, quibus fd ih ingulo eft , poteft adhi- 
i curatio ; curo eo , ne Ignotum fit, e(k 
Kcilem . quanto autem angulo propius id 
amen eft , tanto difficilior eft ; quoniam 
tanguffum eff , ih quo verfari manus pof- 

: recenti tamen re mederi facilius eft . 
zmufo autem rumnMhn ejus fbramims ex- 
»ieiKtum ; delnde totum id cavum , (tcut 

fiftulis disi , ufque ad os cxcidcndum ; ^^ 
uloque & caeteris junAis partibus bene ' 
teftis , os ferramcnto\idurcndum cft ve- 
:m6ntius . quod fi jam carie vexatum eft , 
10 craflior huic fquama abfcedat , quidam 
'urentia imponunt , ut atramentum futo- 
im ^ vel cnalcitidem , vei aeruginem ra- 
cm . quod & tardiin & tK)n idem facxt . 
3fle adufto , curatio fequitur eadem , quas 
n oste^is uftis. 
8. De Pi/fs paipelffatum oculum irritantilms . 

Pili Vcro , qui in palpebris funt , duabus 
e caufis Ocuium irritare confueverunt . 
lam modo palpebrs fumma cutis reiaxatur , 
c pTOcidit \ quo fit , ut ejus pili ad ipfum 
culum cotivertantur , quia non fimul car- 
ilago (juoque fe remifit : modo fub ordine 
naturah jmorum alius totdo fubcrefcit^, qui 
protinut inttts ad oculum tendit . Curatio- 
nes vero hae funt. Si pili nati funt, quinon 
debuetunt , tenuis actts h ferrea ad fimili* 
tudinem fpathas lata , in ign^m conjicieti- 
da eft : deinde candtns , fublata palpebra 
fic , ut tjus perniciofi piii io confpeaum cd- 

^^ rantis 
b Xginet. W. 1 j. H. F. tib Aquapend^ Ophrat. 

Chiturg, Part. L c. 1 2, 



4i8 A. CORN. CELSI 

Tom.JJ. rantis veniant , fub ipfis piloranndicilbo 
5Pi ?• ^'^S"'^ imm.ittenda eft , ut ca tcnam ^- 
rem palpebras tranfvehat : deinde ueoun , 
tertioque ad alterum angulum . q^ It , k 
omnes piiorum radices aduftx cmodaom 
Tum fuperimponendum medicamcBnm ff 
quod inflammationem pFphibeat : a^Dcr 
cruftx exciderunt , ad cicatricem paeto^ 
dum . Facillime autem id genus faseb 
Quidam ajunt , acu i tranflfui JUKtij^^ 
exteriorem partem palpebras oportcrc , > 
que tranfmitti duplicem capillum z^ 
brem ducentem ; atque ubi acus trafiCr t 
ipfius capilli finum , qua duplicatur , f£ 
eflfe injiciendum , & per eum in {ufEoa 
paipebrae partem attrahendum , ibi^ 
pori adglutinandum , & imponcnd:^ 
dicamentum , ^uo fbramcn glutio^^» 
enim fore, ut is piius in cxteriorai pi?^ 
poftea fpeftet • Id primum 6cn saBpes^^ 
nifi in pilo lon^iore ; cnro &/r If^ ^ 
loci nafcantur . Deinde , {xplsmfili^^f 
neceffe eft iongum tormesov £1, & ^otia 
acus tranfiens magnam itiiaxDitmm 
veat . Novi/nme , cum Wboi ^iofi^t 
fubfit , oculb & ante per ^\s& H. v 
^ palpebrc foramina atteclo , V\x % 
* eft , ut gluten , quo vindus e& p\ 
. refolvatur : coque fit . ut is co , aafc n 
abduftus eft , redeat . Ea vcro aita»« 9« ^ 
palpebrae laxioris ab omnibus Ksq^tat»> 
tur , nihil habet dubii . Siquidea fxfSBja 
conteAo oculo mediam palpcbrae cntcC) & 
ve ea fijperior , five inierior cft , zpp^ 

dee 
i Xgineu VI. i J. 



k 



.7- M EDI CIN A. 42P 

e digitis , ac levare . tana conliderare , 
intulo detrafto futurum fit , ut naturali- 

fe habeat . Siquidem hic quoque duo 
icula circumflant : fi niraiiirm fuerit ex* 
itn , ne coDtegi oculus non pofTit ; fi pa- 
n , ne nihii a6tum fit , & fruftra fe* 
is aliquis fit . Quod deinde iticidendum 
iebitar , per duas lineas atramento no- 
idum eft fic , ut inter oram , quac pilos 
itinet , & propiorem ei lineam , aliquid 
inquatuT , quod apprehendere acus poA- 

poilir • His conftitutis , fcaipellus adhi* 
ndus cft : & , fi fuperior palpebra eft , an- 
; fi inferior , poftea propius ipfis pilis 
cidendum : initiumque faciendum in fini- 
ro oculo , ab eo angulo , qui tempori ; in 
zxtto , ab eo, qui naribus propior eft : id- 
ue , quod inter duas lineas eft , exciden- 
um • deinde oras vulneris inter fe fimpiici 
utura committendas , operienduique ocu- 
us eft : & , fi parum paipebra dcfcendet , 
ixanda utique ; G nimium , aut adfiringen- 
a , aut etiam rurfus tenuis habenula ab uU 
:riore ora excidenda . Ubi feAa eft , zUx 
jtnrae adjiciendaB , quae fupra tres eife non 
cbcnt . PraBteriHBc , in fuperiore palpebra 
ub pilis ipfis incidenda linea eft , ut ab in- 
eriore parte didufti pili furfum fpcftent . 
Idque , fi levis inclinatio eft , etiam folum 
atis tuetur. Inferior palpebra eo non eget. 
His faAis , fpongia , ez aqua frigida ex* 
prefla , fupcr dcliganda eft . Poftero die glu* 
tinaDS cmplafirum injiciendum . Quarto fu* 
tura tollcnda eft , & coUyrio , quod inflam* 

mdtio* 



y 



4J0 A. CORN. CELSI US^ ^. 

mationes reprimit , faperinungendm . 

NonnuB<]uam autem, nimium (uibVk%c cu- 
ratione excifa cute , evenit , ut ocii\m ooc 
contegatur . Idque incerdum etiam alia dr 
caufa fit , y^ye^etX^ Graeci ap^llast 
In quo (i nimium palpebrae deeft ^ zaillas: 
reftituere curatio poteft : & exiguum , » 
deri licet . Paulum infra fupercilium cs? 
incidenda cft lunata iigura , cornibos^rio 
deorfum fpedantibus • Altitudo efle p^ 
ufque ad canilaginem * debet , ipfa iili » 
hil lasfa . oam , fi ea incifa eft , ftJ^ikt 
concidir , neque attolli poftea potet . Ce- 
te igitur tantum didufta fit , ut panUki 
in ima oculi ora defcendat ; hiajite firxBtf 
fuper plaga . In quam Untmentnm injidB- 
dum eft , quod & conjungi diduftam cm% 
prohibcat , & in medio caruncolara ctm\ 
qum ubi eum locum implevit » poia leSt*^ 
oculus operitur, 

lo. De ESropfo, 1 

Ut fuperioris autem paJpAfm vitram 
cft , quo parum defcendit , iifeoqiic ocoLum 
non contegit : fic inferiom ^ qao ^aitum )fJ 
furfiim atcollitur , fed pendct tt Vim , ne- I 
que poteft cum fuperiore commiui . At^ ^ 
id quoque evenit interdum ez fimili ri' 
ti6 curationis , interdum etiaoi feneiaBfe . 
ixrpiirm Greci vocant . fi ex mila cun- 30 
tione eft , eadem ratio medicinas A ^ qtt 
fupra pofita eft : plag2 tanrum conua ad 
maxilias , non ad oculum conTeitaida 
funt • Si ez feneAute eft , tenui ferrajneBto 

jd 

k ^ginet. Vl. to. Aftius TetfMb. U. Serm HL 
C.73. '^ yide H.F. at AquMpend. Oper.Cidrwf» 
Part. I. c. 14. 1 AauMr. Af. M. //. 7. 



I 



'#^.7. MEDICINA. 4JI 

{ f otuiB cxtrin&cu» tdorendum eft , d«iiKk 
lelie iimngenduiiD « quarto die , vt{K)fe z*Tom.Il 
MB c&Iids fe«enduBi ^ inungeQdiiiii9iie.nie*ij6,X4» 
icancnds ad cicatricein perducentibus. 
II. De Suphj/lomafe . 

Hxe feie circa oculum in a»guiis paJpe* 
»vifque incidefe coQfiievemttt . In ipfQaittesi 
colo nooawiquain fumma attolUtur tunka, 
vc nipiis intiH ndembranis aliquibus , fivc 
xatis t; &finulis. figura m acino fit. unde 

^r«^'X6)Aui Gcsci vocant . Curatio dupies 
l • Altera , ad ipfas radices per mediuia 
anAaere acu , duo lina ducente; deinde al« 
rrius lini duo «apita ex fuperiore parte , 
Ltcrius ex inferiore adftringere inter fe , 
uae paulatim fecando id excidanc . Altera ^ 
n fumma parte ejus jd lenticulc magnittidi^ 
\Qm excidete ; deinde fpodium aut cadmiam 
Lnfricare . Ucroiibet autem fa6to , alburo ovi 
Isna excipiendum & imponendum ; poftea* 
qy^ vAporc aqum caiidae fovendi» oculus y & 
enibas medicainentis ungendus eft. 

iz* De Clttuit QCHlormm. ^ 

Clavi amtem vocantur callofa n in albo 
cuti tubercula ; quibus nomen a figurs fi- 
niihudine eft « Hos ad imam radicem per* 
brare acu commodiffimum eft ^ infraque 
att3 exeidere , deinde lenibus medicamen* 
is jnungere. 

ij. '2^ OcmUfwn natura* 

Suftiiionis jam alias feci mentionem ;.^^ 22, 
qui« cnm xecens inddit , medicamentit 

quo- 

t H. F. ab Aquapend. Oper. CAirurg. Part.I. 
c. 17, m jSginet.III.22. VI. ip. A8uar. M M 
/I 7. Mtius Tetrai. II. Serm. III. J4. J J . Aiiud 
prodtUntiie genus obfervavit Tulpius ObfervJ^. X . 
r. %8. n A8uar. M M 11. 7. 



\ 



4}ft A. CORM. CELSI lifc^, 

auoque fspe difcutitur : fed , obi vetuftior 
Mftft eft , manus curatkMiem defident . qu 
inter fubtilifTimas haberi poteft . Y>e <^ 
antequam dico , paucis ipBus oceii mXBBL 
indicanda eft . Cujus cognitio , cura ad fb- 
ra loca pertineat , tura vel pfaDcipue ad ba: 
pertinet . Is igitur fummas kabet duas :& 
nicas : ex quibus fuperior a Grascis «^m> 
Hq vocatur ; eaque j qoa parte alba d, 
fatis crafla , pupiilas loco extenuatur . &» 
interior adjunAa eft mcdia parte , qt» 
pilla cft , modico foramine concava , o^ 
tenuis , uUerioribus jpartibus ip^ ^np 
plenior . qux Xtfexm/iic a GcaBcis uomr 
Tom.ir.tur . Hx duse tunicas , cum interioci oa-ij 
ia6,2o. li cingant , rurfus fub his coeaot ^ a^ 
nuat«que & in unum coafbe per fbnune 
quod inter ofla eft , ad membraaam cc 
bri perveniunt , eique inhaurefcant . Sak k 
autem , qua parte pupilia eft , hcm n- 
cuus eft : deirKie infra rurfus tcaaitmi Of- 
nica , quam Herophiius apmimJP Jfomi* 
navit. £a media iubfidit.; aoyv ctvo cQPk* 
tinet quiddam , quod, a vfln fimiUtni^ne , 
ict?sj$uih Grxci vocaat . li waojiut Vnqui* t 
dnra , neque aridum eft ; tedl ^^Ba& CQoctQ> 
tus humor • Ex cujus coiore ^uUs cokr 
vel niger eft , vei csfius , cnra liunraa t9> 
ta tunica alba fit • Id autem fttpenvaieB^ 
ab interiore parte merabranula iock£t. Sob ^< 
bis gutta huraoris eft , ovi aibo fimiiis: a 

Jua videndi facultas proficifintnr . :Kfuga»Jfmr I 
k ft Gnscis norainatur. ^ 

14. J> 



C0p.^* IMEDICINA. 4j;3 

. < ■ « i4»iZ>r SMJfnfione, 369,18. 

• Igitur v^ cr morbo , vel ex i&ia concre« 

fcit kmndrfub^duabus tunjcis * , qua locum 

vacQum ciTe propofui ; ifque paulatim in* 

durefcens , inceriori potentias fe opponit . 

Vitii ejus fltxxts fpecies funt ; quasdam fa- 

Aafailes , qWdam quas curationem non ad- 

mitrunr^ Nam. & lexigua fufTufio eft, fi im- 

mobiiis , cdosem ve^ habet marins aquae, 

> vel ferri niitcntis, & a latere fenfumaliquem 
fttfgoris lelinquit , fpes fijpereft • Si. magna 
eil , fi nigr» pars oculi , amiffa xiaturali fi- 
gora , in lalian} fe vettit , fi fufTufioni color 
cvtfakus ei^ , ^ut auco fimilis, fi Jabat , & 

j hac aique illac movetur , vix unquam Aic-> 

ouritur . Fere vero pejor eft., quo ex gra- 

viocc.morbo, mijoribufve capitis dolorib^ i 

vel i£hi:vehemenriore orta eft . Neque ido- 

n^a curabbni fenilis astas eft ; qux fine no- 

^ vo virio , ramen aciem hebctem habet :. a<: 

Bc paeciiis quidem.; fed intcr' has media as-^ 

ras • Ocuius ' quoque curationi nequc exi-' 

^tuis,' neque concavus, fatis opportunus eft ^ 

hxc^t ipfiu^ qcioque fufTufionis quasdam ma- 

f tuntas eft * £xfpe^andum igitur eft , donec 
jam noo Juere^ fed duritie quadam concre-* 
vifle videsptur. 

Ante curarionem autem modico cibo uti , 
bibere aquam triduo d^bet ; pridie , ab o- 

O mtiibus ablHnere . Pofl hasc in adverfo fe- 
dili coilocandus eft loco lucido , lumine ad-^ 
verfo , ftc>>ut contra medicus paulo altius 
fedeat ', a pbfteriore autem parrc caput eju^ , 
qus curabitur , minifter contineat , & im* 

E e mo- 

* Hoe non ufque adeo veritati confentire putat 
H. F. ab Aquapend^ Oper. Ohirurg. Part^ Lc. i6» 



\ 



4J4 A. CORN. CELSI Id. 7^ 

inobile id praeftct : nam Ie?i motB crip^ 
acies in pcrpetuum poteft. Qum etiam i- 
pfe oculus , qui curabitur ^ immobiVust Cir 
ciendus eft ^ fuper alterum lana impo&n & 
deligata . Curari vero fioifter oculos dex- / 
tra manu , dexter finiftra debct . nTum aav , 
admovenda eft , aut acuta ^ aut ccrte jm 
nimium tenuis , eaque demitteilda , fcd i^ 
€iz i eft per fummas doas tanicas medio b- 
co inter nigrum oculi & angulum tcmp-; 
ri propiotem , e regione medix fnffufiooa 
fic , ne qua vena ladatur . Nequc taoa 
timide demittenda eft , qoia inaui loco n 
cipitur . Ad qoem cum ventum eft , ue nv- 
diocriter quidem peritus falli potcft / qniai) 
prementi nihil renititur • Ubi co vcBtBD 
eft , inclinanda acus ad ip(am fnffitfoocai 
eft , leniterque ibi verti & paulatim eam 
deducere xnfra regionem pupilla: dcbet ; abf 
deinde eam tranfiit , vehemeutitts imfrmi, ^ 
ot inferiori parti infidat . Si JusSc, cm- 
tio expleta eft . Si fubxndc red^, adem 
acu maais concidenda , & io fkas paxtes 
diflipanda eft : quas fingulc k &cilios coiv- 
duntur , & minus late ofiBcimt • Polk Vksc ^S 
educeoda acus rcAa eft , iiB^oaeiidnmqae 
eft lana molli exceptum ovi albvn , It &- 
pra , quod inflammationem cocrccat , atqoe 
ita devinciendom « 
J48,ti. Poft hiec opns eft quxetr, abftioentia ,/0 
lenium mcdicameotorum inunfiioaAos , o* 
bo ( qni poftero die fiitis nMturc danr) 
priipum Ixquido , ne maxeilie labocicm ; dc* 
inde , ioflammatione finita, tali , qnal^is 

vni- 



1 

C4^. 7. M £ D I C t N A . \ti 

vulneribus propofitus. Quibus, ut aqua quOf 
qae diutius bibatur, nec^lTaTio accedir. 

15. De Pituha oculorum . }4^« 

De pituirx quoque renuis curfu ^ qui ocu- 

los infeftar , quarenus mecticamentis agen<^ 

dum eft t M"^ explicui « Mune ad ea ve* 

niam , qu£ curarionem «x manu poftulanr . 

AnirrMdvertimus autem qutbufdam nunquam 

GcceCctxt oculos ^ fcd femoer humore rcnui 

madere : qu« res afpVirudincm continuar , 

& tx levibus momenris inflammationes & 

iippitudines etciiat ^ totam denique vitara 

hominis infeflat « Idque in quibufdam nul* 

la ope adjuvari potefl ^ in quibufdam fa* 

; nabile ell • Quod primum difcrimen noffe 

opottet 9 ut alreri^ fiiccurratut ^ alteris ma* 

nus non in}iciatur« 

Ac primum fupervacua curatio eft in 

his 5 qai ab iofantibus id vitium habent ; 

o qoia nece/Tario manfurum eft ufque mor« 

tis Jiiem « Deinde nod nece(faria etiam in 

his^ quibus non multa^ fed acrjs pituita eft, 

fiquidem manu nihil adjuvantur ; medica- 

menti$ 5 & vifius ratione , quas crafliorem 

% pituitam reddir ^ ad fanirarem perveniunt . 

Lata etiam ^apita viic medicinae patent * 

Tum intereft ^ pituitam emittant venas ^TomAU 

quas inter calvariam & curem funr, an quae 10;, 17« 

inrer membranam cerebri & calvariam : fu* 

pefioted enim per tempora oculos rigant ; 

inferiotes ^ pef eas membranas , qus ab o^ 

cttlis ad cereorum tendunt. Poteft autem ad- 

hiberi remedium his , quas fupra os fluunt ; 

Hod porcft hi€ , quar ab ofle . Ac ne his qui^ TomJl. 

£ e a dem t$0|ia« 



4jtf A. CORN. CELSI L^.7. 

dero fuccurritur, quibus pituita utrioqae de- 
fceDciii : quia levata altera parte , aihilo* 
minus altera infeftat* 

Quid fi£ autem ^ hac ratione cognofcitur . 
Rafo capite ea medicamenta , quibus in Ijp- f 
pitudine pituita fufpenditur , a fupcTciiia 
ufque ad vcrticem Uihii debenc : d iicci ocb- 
li effe- caperunt ^ apparet per eas ven»^ 
qu« fub cure funt , irrigari : d nihiloniiAs; 
madent , manife(\jUm cft fub offe defceii^i 
Tmj.IL Fe : fi eft^ tumor , fcd lcvior , daplex r- 
]lj0y2d. tium eft . Plurimi tamea ex laborantibus r^ 
periuntur ^ quos fuperiores vense ezerccaot; 
ideoque pluribus etiam opitulari licet . Id- 
que non: in Graocia taQtummodo , fcd xa:i^ 
aliis quoque gentibus celebre cft : adeo tt 
nuUa medicina; pars magis per nationcsquaf- 
que expofita fit.. 

Reperti in f Graccia fuat « qui novcio 7i- 
neis cutem capitis inciderent : dualuff Is s^ 
occipitio redis , una fupcr eas trza/hf^: 
dein duabus fupcr aures , upa inweisitcm 
rranfvexfa : tribus denique 'ister Fertkcm 
& frootem reftis » Rcpcrti ftmf » qui a vct- 
tice re^a cas linras ad tcmpota dtdttccrcnt -, x^ 
cognitifque , ex motu maxillarum y tn\i£cu* 
lorum initiis , leviter fupcr cos cutcm in- 
ciderent , didu^fque per retufbs hanKs 
orxs , inferercnt linamenta fic » ut ocqoc 
intcr fe cutis antiqui fincs commifteccn* {o 
fur , & in medio caro incrcfcerct , qiu& ^e- 
Tow.J/. rias y cx quibus ad Qoulos tranfircc , adftrio- 
jjOjji.^eret L* Quidam ctiam atramcDto duas li- 
ueas duxeruat a iHedia aure ad mediam al- 

.1: .tcrain, 

■f H. F. ab Aqt4apend. O^erat. Qhirur^. Fsrt. 
h c. ^» 



Oap.y. "M E D I fi I N A . ' 4j?t 

tcTam aurem ; deinde a naribus &d' v^rtif 
cem : tum ubi lineae tonirnittebanrur , fcaN 
pello inciderunt ; & pod fanguinem efru«> 
fQin -j os ibidem aduCTerunt. Nihilominus au* 
tem & in temporibus ^ & inter frontem at«- 

3ue verticem eminentibus venis idem can<^ 
ens ferrum admoverunt. 
Frequens curatio eft , venas in tempori'> 
bas Murere , quae fere quidem in ejufmodi 
o malo tument : fed tamen , ut inflentur ma^- 
gifque fe oftendant , cervix ante modice dc- 
' ligaifda cft . Tcnuibus autem ferramentis ^ 
' & retufis venx adurendas y donec in oculos 
pituitx curfus conquiefCat . Id enim fignum 
5 eft quaH exczcatorum itinerum , per qus 
humor ferebatur. 

Valentior tamen medicina eft , ubi te* 

Aues condita^que venes funt , ideoque legi 

non polfunt , eodem modo cervice deliga- 

:2o ta f , rerentoque ab ipfo fpiritu , quo magis 

r venx prodeant , atramento notare eas con*- - 

• rra tempora , & inter verticem ac frontem : 

deinde cervice refoluta , qua notas funt y ve» 

nas incidere , & fanguinem mittere : ubi fa«> 

15 tisfluxit, tenuibus ferramentisadurere. con- 

tra tempora quidem , timide : ne fubjeili 

mufcuil, qui maxillas tenent , (entiant: in^ 

ter frontem vero & verticem , vehemcntw-»* 

fic, ot fquama ab ofle recedat. 

10 Eflicacior tamen etiamnum eft Afrorum 

curatio , qui verticem ufque ad os adurunt 

fic , ut fquamam remittat . Std nihil me^ 

lius eft , quam quod in Gaflia quoque Co- 

mata fit , ubi venas in temporibus & in fu- 

E e 5 perio- 

t H. F. ab Aquapend, Opff, Ciirurg. Part. L 



N 



/ 



Ijj8 A. CORN. CELSl iafc ^^ 

pertore capitis partc lcgunt . Adab q^ 
niodo curanda finr , iam cxplicui • Nuec il- 
iud adjicio ; ncquc ut cruftx decidaBt , ^c- 
fluc ut mIcus implcatur , aduftis veiiis , <IIc 
propcrandum ; ne vcl fanguis eiuinpat , vcl r 
cito pus fppprim^tur : cum pcr hoc ficKftr- 
rc cas partcs opus (it \ pcr illud OLbaivsi 
opus uon fit . Si quapdo ramca faoguis cn- 
pcrit t jnfriaiida mcdicamcDta cflc » 9K 
fic fanguincni fuppriiptnt ^ ur nc adunBs 
Quemadmodum autcm veD« deligciKke ioL- 
qnidquc lcAis his fa^iendum Ct , cam tr 
pcro ad cnirMm v^^rices , dicam . 

C A P, VI U. 
Z>» /iMTimm moriis^ qiti msmu tir ^ 
fisifelto ^fTOifhtr^ 

VERUM 111 oculi muhtplkeiii o 
rationcm , etitm m^nus eiugiint : k 
in auhbus admodum pauca func , qax is x 
bac medicinac partc tradcotar . Sflirr n- 
mcn cvcTiirc vcl a prima n^tali ^ prao- 
nus , vel poflca (afla ci^ulccraiisar , dciii- 
dc pcr cicatriccm aur-c 'jeplen» u(t feia- 
mcn ^ \n ca nnllum fit » idcoqpc aui4^ii 7\ 
ufii carcat . Quod ubi incidit « (fcuVki tta* 
tandum cft , ^ltc nc id rcpletum « air ii 
fummo tanfum glutioatum fir , Nam i ai- 
tc cf| , prementi oon ccdit ; G iq (tmmOf 
fpeciilum protinus recipit . Illnd Ktinsi }o 
lion oportct ; nc jlnc eficftus fpe oriatKi 4&- 
tcatio ncrvoruto , & cx ea raortxs pcika* 
)um fit : hoc €|cile curatur , Naim qua a* 
vum cfTc dcbct , vd medicameatum aliqioi 

impQ» 
fl fginei, f% 2|, 



Ca^ K M E D I C I N A . 4^9 

i.mponeiidum eft ex adurentibus , vel can- 
deote ferro aperiendum , vel etiam fcalpel- 
lo incideiKiam . Cumque id patefaclum » 
&' ISLBI ulcus purum eft , iojicienda eo pin- 
na fA , iliita medicamento cicatricem indu* 
C€tice : circaque id , medicamentum dan- 
dum y Qt cotis circa pinnam fanefcat : quo 
fit » ur ea temota , poilea faculus audiendi 
fir. 

\ At ubi aures perforata funt , & offcn- 
dunt 9 tra^cre id cavum celertter canden* 
te acu fatis eA , ut Jeoiter ejus orae exuU 
cerencnr ; aut ctiam adurente medicamento 
idetn esulcerare t poftca deinde smponere 

( id quod purget ; tum quod eum locum re- 

pleat , & cieatrkem indocat . Quod fi ma- 

^num id foraroen eft , ficut folet effe ia his , 

qui maiora pondera auribus gefferunt , in« 

cidere , quod fuper eft , ad exrremgm opor- 

to tct : fupra deinde oras fcalpello exulcerare , 

& poflea fuere , ac medicamentum , quo id 

glutinerur , imponere • Tcrtium eft , u quid 

ibi curri eil , farcirc . quae res cum in la-» 

bris quoque & naribus fieri poflit , eandem 

5 autem curationcm bai^eat , fimul explicanda 
eft, : ^ 

C A P. IX. , 
Cutta in auriiusj laorifque ac n^niAus ^ 
^ quomodo farciri & curari pbffmt . a 

CUR.TA igitor in his tribus , ac fi 
qua parte pahra-funt , qurart poflunt: 
fi qua ma)ora funt , aut nont accipiunt cu« 
rationem , aut ita per hanc ipfam defor«» 

£ e 4 man<^ 

« JEgimt. IIL 24. VL 2;. 






440 A. CORN. CELSI Ct.f^ 

mantur , ut minus indecora ante &csnii • 
Atqoc in aure quidem & mribiis dr€DC- 
miras fola timeri poteft : in labris vcro , fi 
nimium contra^fai funt , ufns quoqoe bcccS- 
fario jafhira fit ; quia minos fiicile flc ci-^ 
bus aifumitur , & fermo explicatar . Neqie 
enim creatur ibi corpus ; fed ex vicioo ^ 
Tom./L ducitur • quod etfi in levi mtttiiatione , k 
5P, 28. nihii eripcre , & fallere oculam poteft ; % 
magiu , non poteft . Neqae fcnile aoti. 
corpus , neqoe quod nuli habitns eft , Z' 
que in quo difficniter ulcera (aneicttQt , is 
roedicinx idonenm eft ; quia nafqnam m 
celerius cancer occupat , aut difficilios ai> 
litur. • 

Ratio curationis tjufmodi eft : id fooi 
curtatum eft , in quadratom redigere ; a 
interioribus ejus angulis lineas txaii(rei4 
incidere , qnz citeriorem parteoi ab vitt- 
riore ez toto diducant } dciade ea , for t^ 
fic h refolvimns, in unnm addoccce. ^ Dom 
fatis junguntur , ultra iineas » qoafaair i^ 
cimus , alias duas lanatas , & mJ pb^Mm 
cOnverfas immittere , qniiMis (wnm taB> 
tum cutis diducatur : iic cnim fit , ut faci- i| 
iius quod adducitur , fequi poffit . qpoi. noa 
vi cogcndum eft ; fed ita adducendiim , ut 
ex iacili fubfequatur , & dimi0um noa ooi- 
rum rccedat. 

intetdum tamen ab altera parte cat^^ 
haud omnino adduAa defonnem , qtfi r^ 
liquit iocum , reddit • Hujufmodi iod it 
tera pars incidenda , altera inta^la halbcdkk 
eft . Ergo neque ex imis auribas , ncqiK tx. 

me- 
b jU* repofuimns. 



^Wl aafo imUVe oiarium partibus^;, Atqtk» 
angulis labrorum qnicquam attraliere ten- 
bittius j Utrinqiie^autem petemus,y.fi ,qui() 
fnmis auribos^ fi quid imis aAit mdiis 
ribus , aut mediis labris d^erit • Qufle u-* 
eo interduro etiam duobus ioois ^uHat» 
fe confueniac : fed eadem ratiq curandi 
\ . Si carfilago in..eo., quod iacifutp eft, 
nioef , excid^da teft : ncque enim aut 
utidatur , aut acumto traiiciuir • Neque 
oge tameH' '^xcidi de^et y ne inter duas 
ks liberfc cutis utrinque coitus puris fie- 
poflit . Tum ^^vk&st onc intcr fe fucnd« 
nt , utrinque cute apprehenfii ; & qua prio- 
s \inex func , ea quoque futuras injicicn-* 
B funt . Siccis locis , uti naribus illita 
M&tAa atgenti , latis proficit . In interrores 
eto , lunatafque piagas , linamentum dao- 
lunv eft; ur caro increfcens vulnus impleat « 
>ummaque cura , quod ita futum eft, tuen- 
fum tiSe , appareie tx eo poteft , quod de 
VLfiCto fupra pofiii . Ergo etiam tertio quo^ 
ue A'\t fbvcfldum erit vapore aquse cali- 
ae : mrfufque idem medicamentum injicien- 
tim . quo fiare. feptimo die glutinatum eft • 
um futuras eximi , & ulcus ad fanitatem 
erduci debet. 

C A 1>. X. 

De Polypo. ti ^^^ 

^OL.YPUM vcro , qui in naribqs na- 

fcitur , przcipue ferro curari jam aiias 

ofui . Ergo etiam hunc fisrramento acu* 

, iti modum * fpathe faAo ,. refolvere 

ab 
a Xginet. Vh a^. H. F. ab Aquapend. Oper. 
^himrg. Part.L c.%^%y * De hac canftile Kh^r- 
iim ad Scfibw. Largmm^ pag. 46. 



44» A. CORN: CELSl U^j. 

sb ofle opoitee : adhihini diligcntti, , ne W- 
firt oiitildgo lcdatur ; in qtia ^fecilis gb 
ntio <ft. Ubi abfciflbs. eft , unco fomncfl 
to «maliendiis eft . Tum implicitBm \uu 
inenttiiii , vcl aliqnid ex penicillo tcfpo 
geBdttm eft medicamento » quo (angais &^ 
primitur , eoque nares lciucer implcaiac. 
Sanfiiiioe fapprcflb , iioaoiettto ulcus p. 
gandum eft. Ubi pQrum cft » co piaoa»» 
dem modo , quo in aurc (tipnt poficum d^\ 
4;^) ;• medicamento iiiiea , quo ctcatcix iafe- 
tuf , intus dcmittcnda ^ doncc ex coto itr 
flefcat. 

C A P. X K 

T D auten vitium , quod V^euBai a Gir 

JL vocatur , fi medicamentis ood cedtf* 

quemadmodum mann curanduin ciler, r 

pud magaos Chirurgos i|oa repcri . Qedb, i^ 

quia res raro ad faniiatem laos pro^ ; 

cum aliquod iq ipfa cuEatiose faraMOMi 

habeat • Apud quofdam tameo/otfm eft , 

vel fnbtilem f fiftulam , ve/ eaodem (civ- 

ptorium calamum ^ i% naren cfic coaitCMa- v 

dnm y donec fnrfum ad os pencDiafli t tm 

per id tenue ferramentum ca«k»^ 4ao- 

dum efle ad ipfum os ; dcinde a<fai1faim ^ 

cum purg;^ndum eflc a^n^inc & naclle: vki 

purus eft , lycio ad unit^t^ ptfteea- 3 

dum . Vel narem ipcidendam eflc 4) i» 

Prte ad os , ut & confpici iocui foft « 
laciiius cafidens fisrrajBcntunci admom • 
Tum fai narcm debere > h, ^4k ^ ^w ^* 

deai 

CUrargi srg0mt$m Mm% . H.F.at jffmtftmd, 
Qpfr. CUrurg. P. L c. 26. 



Cap.x%. IVIEDICIBni. 441 

dem iilciis eadem nition6 curari : futuram ve» 
ro illini vcl fpuma argenti , velalio glutinan* 
tc. 

C A P. XIIv 

D# Oru vttlisy qua /manu ^ 
ferro ^uranfur ^ 

JN ore quoquc quaedam manu curantur» ^^^* 
Ubi in primis dcntes nonnunquam mo- 

CLventur , modo proptcr radicum imbeciUita«> 

::tein ^ modo proptcr gingivarum matcefceiH 
tium vitium • Oportet in uttolibet candei^ 

; ferramcntum giitgivis admovere , ot leviter 
attingat ) non ut infidtt • Aduibe giogiVx 
melle iUifiendas , (i mulfo clucndas ftmt . Ut 

r. pura ulcera cflc coepcrunt, arida mcdicamea. 

',' t% infria^da fnot, ex.fais , quae reprimunt. 

'' Si vero deas dolorcs movet , cximique 

> eum , quia medicamenta nihii adjuvanc , 
l piacuir y circunradi debet , pt gineiva ab 
l co * rtiolvatitr ; tum is concuticiidus cft . 
* Eademquc ^cienda ^ doncc bcnc moveatur • 
" nam dens hxrcns cum fummo pcricoio e» 

vcliitnr , ac nonnqnquam maxilla ioco mo* 
^ vetur f • Idque etiam majore periculo ki 
[ fuperidribtts licntibus . 6t ; quia potefi tem- 
J pora oculofve concutere . Tum , fi ficci pot- 

eft, manu ; fi minu3 -, forcipe § dcns exci- 

> picndos cft. 

At fi cxefus cft ante , id foramen vel S li- 
namcnto , vci bene accommodato piumbo 
rcplendum efi , ne fub forcipe confripgatur • 

. . KcAa 

a Mgptit,Ul'i6. ^ U fepenunmo fufficit tt* 
fie Simone Paulo Quadr. Bot^n.pag* 151. f Imo 
ptttf aveUitur , q^od aliquamio ipje vidi . $ Vi- 
di figuram apud Rhodium atf Scrib. Largum , 
fag. p4« b /Eginet. Vh 28« 



444 A. eORN. CELII UA, ^. 

Re3a vero forcep» ducendus eft , oe uAe- 
xis radicibiis 'bs rarum ^ cai deas iBhseret 
pirte aliqua frangacur . Neque ii&eo luil 
lum ejus rei periculum' eft ; ^'Utiqoc iik ^eo 
tibus brevibus , qui fere loogiores ndicr 
habent : faspe enim forceps , cum dcacn 
comprebendere non poflit , aut frafln o» 
prehendat , os giagiva& prehendit & te 

git. 

Protinus autem , ubi plus fanguinhfi-j 
ftuit , fcire licet , aiiquid ex ofle fnkx 
efle • Eqp> fpecillo conqairenda eft tdk, 
qutf receffit , & vulfeila protrabcnda ci 
non fequitur , incidi gingira debet y 

y^^jj^labans oflistefta recipiatur. Quod fi friAB. 
ftatim non eft , fed intumefcit extriotsF 

42 ii! ^^^i''^ 9 ^t os hiare non poffit , feris;' 
' ' ponendum calidum ex farina.'& fico ^ 
plafma eft « dooec ibi pus moveatnr : ts. 
incidi gingiva debet • Pus quoqoe izml-x^ 
tum profluens , oflis frafU nota c&. ICMgoc 
etiam tum id CKtrahi convenir. NtMnan* 

3uam etiam , eo Ixfo i^fiflTafx A» q^ cra* 
i debet. 
Dens autem fcai>er , oua futt mgcc e& > t^ 
radendus eft , iUinendu^ue x^ fiott con- 
trito , cui galls quarta pacs & atoenL myr- 
rhc fit adjeAa : continendumque oce crdiiio 
vinum raeracum • Atque in eo cafa wdiB» 
duni caput , ambulatione multa , faamx |9 
capitis, cibo non acri uteodum cil. 

At, fi ex iAu vei alio cafu ftliqtiUbaat 
dentes , auro cum his , qui bene hsR« > 
vinciendi funt ; continendaque ore refd- 

_ mentiij 



-tentia. , nt vinum ,.tn quo malioorium dc* 
D^lum , aat. in quod galla caixlens conje^ 
IsL fit . Si quando ctiataiin ipneris antejdcns 
aicitixT y qnam prior exctdat:^ is ^quioca^ 
cTer* delniity oircanHraiSendus : & cvellendas 
ik ; is y-q^i.natus^efti ia Jo<;um .pri6ris ^ 
^MOtidic dijfiro adurgen^us l donec ad . ju^ 
lam magaitudinem. perv^fniat • Quotiefcun- 
[ue dente exeoapca tadix^ reliaa cft , pro- 
inus ea^ quoqtse ad idfaAo fbrcipe , quam 
u^dy^M * Grsci vocant , eximenda eit. 

a. De TtmfiUis indmrans. j8j. 

*Fotifiilas autem , qus poft inflammatlo* 



;aS' Lnduructunt , irniSk autcm, a G raeci^ Xom.Ii: 
LppeUantur^ cum (ub Jevi tunicafinr, opos* 5q ]. ' 

let digita circuincadere & evellerc : fi nefitf ^ 

quideso tstfbhruntur , haroulo excipere y & 
fcalpella excidere : rum ulcus acero eluerc, 
2c Mlljaire vuinus medicamenro » quo ianf 

gu is iiipprimitur. 

Jt De Uva. ' jSp, 

Uv^a y 6 cum inflammarione defcendit ^ ^ 

do/orique eft , & fiibrubicundi coloris, praB- 

cidi fine periculo non poreft : folet enim 

inultum fanguinem effimdere ^ itaque me« 

Vms e&iis.uri.^ qu8 alias propofiralunt .' Si 

vcxo inflammatio quidcm nulla eft , nihi> 

lominns «urjeth ea uhra iuftum modum a 

pitOT'ta diduAa eft , & tenuis , acuta , alba 

eft ,; praecidi debet . Itemqne , fi ima:, liiri- 

da & crafla ; fumma , tenuiS' eft . Neque 

quicquam commodius eft, quam vulfella ap- 

pr^cttdcre , fub eaque , quod volumus , ex-> 

ciderc • Neque enim-.alium.periculum eft., 

ne 
^ ^4^0 BaMiim '^d. Sttib^' L4rgtim , pag. p^. 



I 



/ 



/ 



44* A. CORH. CELSl Lihr^ 

futuris, fupcrirtiiciuntiu; knitfcr dandc , n^ 
£iBc» «ifgcart \ deligstur . Si qoaQii auiren 
niatCA eiti^^ni non potucrit ,' inim ioC^ 
^d4' adurentia ^ Unamenriique %^ cuua 
diftn , dr cacccris Jius ta07entibiis . / 

gpa. ! V : ^? Umbilm yiiiH' a 

SXJNT ctiam dr<5i umWficutn pWt^ 
tia ; dc qfaibus , proftcx raricate^r^fr' 
ter/authoi^S' ' parum ' oonlut ^ Vcrifinit 4 
autcm , id a quoqlic practenoiiluin , 91 
ipfc non cogno]0|ciaf v a nuilo i4 « quoi» 
vidcrat , fiduiTi... Cpmmiyic omnibuscd 
umbilicum indccorc prommcrc . CauOr ''^i 
quimtffUf'? Meges tt«s haa .polbit : ,« 
ifttcftimim co irrumpere , modo t^vicA 
mbdo faumbrcm • Soft<ataa aihil d< oit 
to^4irit « Duobus iifdcoi adiecit , ctxzr& 
ibt-inttft^m incrcfecrc > ^^mqwc modo^^ 
tdgr^m cflfe : , mbdo i icarciaomafi Smikm , 
GOrgias ipfc quoque ocnenti meeCMem o* 
tnifit : fed -eadcm rria 0406«$^ fpiritum 
qlioqtic' interdum ca dirn ictumpetc - We- 
rod omnibus his quatuor poftcft > tt otnctiu 
fncntionem habuit , & ejas , qwA 6m\il& 
omentom ic ititeftinum habuerit • 
' • > i ^'Quod autemhoruBi fit, his iadicfis «t^ 
. :gnofdtlir. Ubi inceftinutn prolapfitft^' 
cumor neijue durus , n«qtie tnoliis eft • ^t 
Hitti frigott «inwtiir /; non foiuia **!^^"^^ 
^aIor6,-fcd ctiitm rotcnto fpirita ^***^ 
fonat' intcrdum ; atque , ubi refiipinatos^ cft 

«liquis , rejapfointdliop, ipfc defidit- ^ 

?eio 

/ 

f 



Uf. 14. M E D I C I N A . 44> 

rero oaientttm tft , caetcra dmilla funt , tu- 
nor moliior , & ab ^ ima parre cxtenuatos 
Q verticem oft ; fi quis apprehendit , ela* 
litur • Ubi utrumque eft , incKcia quoque 
nixta funt , & inter utrumque mollities • 
K\ caro durior eft , femperqqe etiam refu- 
pinato corpore tumet , prementique non ce- 
Jif , prioribus facUe cedentibus . Si vitiofa 
'ft , eafdem^notas habet , quas in carcino- 
lare lexpofui ". Humor autem , fi premitur, 
ircurtfluit . At fpiritus preflus cedit , fcd 
troiinfUs redlt : tefupinato quoque corpore 
umorcm in eadtm 6gUfa tenet. 

Ex his id , quod cr (piritu vitium eft , 
nediciBam non admittit . Caro quoque , 
:arcinomati fimiiis , cum pericuto traAa- 
tut . itaquef oiiiirrenda eft • Sana elcidi dc- 
bet ; idque vuiaus^ iirfamcntis curari .•' Hu- 
morem quidani vtl incifo fummo ' ttmiore 
effimduflC , & vulniis iifdem linamentis cu* 
rant . In reUquisr varis fentcntis funt • 
ic refiipinaodum quidem corpus efTe , rcs 
pfa teftatur s ut in uterum , five intefti- 
um ,: fivc omentum eft , retabatur . Si- 
us vcro umbilici , tum vacuus , a quibuf- 
am dtabus regulis tecipitur ; vefaementer- 
ue earum capitibtfs deligatis , ibi emori- 
jr : a qaibilfdam *^ ad imum acu trajcAa- 
jr , duo ihfa ducentc ; deinde utriufque li-491 ir^ 
i duobus c^pitibtts diverfas partes adftrin-../26« 
tintur , ( quod in uva quoqiie oculi fit : ) 
am fic id , quod fupra vinoulum eft , mo- 
itur • Adjecerunt quidam , ut , antequam 
rincirent , fummum una liftta inciderent ; 

F f quo 

c Aid. una d Ald. id vitium f 



4ja A. CORN. CELSl Ukj. 

quo facJJius digito dcmiflb ^ quod ilkc ir- 
rupi(C;c, dcpellerent : tum dcinde Vmiiciit . 
Sed abunde eft , jubcrc fpiritum cQauBiixt , 
ut tumor 9 qu^ntus mastimis eiTo potxft , it 
oflendat : tujn infiam bafim cjijs attaiBeKo 
notare ; rcfupinatoque bomiM , digita u- 
morem eum premere , ut , fi quid tciifb 
non eft , maou cogatur : poft hatc , vsk- 
licum adtr^hcre, St, quapoca atramcBt^r < 
lino vehciBentcr adftringcre : dcindcpi^ 
tcm fupcriorem aut mcdicamcntis , aa^ 
ro adurere , doncc cmoriatqr : atque.t 
catera ufta , ulcus nutrire • Idque nmi 
lum ubi inteftinum , vei omepcum ^ f^!- 
trumque eft ; fed etiam » ubi humorrf^^r 
optime proficit* \ 

Sed ante quxdAm vifcada fuQt , nc 
ex viqculo periculum fit • Nam cnr^niL 
Acque infans , neque aut robuftus a«u(, 
aut (cuf X aptus cft ; fcd a fcptimo &nr ^ 
no a4 quartum dccimum • t^made g at- 
pus idoncum cft id , quod 'Mgmm e& : 
at quod mali babitus eH > qaodqikt pafMr 
las , impctigines . fimiliaifK habct ^ SAx>- I 
neum non , cft . Lcvibus qaDqiKt t»SBonVo% l 
fiicilc fub^niiur : at in comm ^ ^mtnaus I 
magoi fimt , curatioac pcriculam ^ . Tcdh 
pus auf f m anoi d autufpnale , & hiff' 
num vitandum eft . Vcr idQncum saiiBte 
cft% Ac prima xftas non alicna cft-^*)^ 
ser hrp t ^bftiocre pridie debet . lic%«c A 
fatift eft : fe4 alvus quoqqc ei dnc^ dl i 
quo facilius omqi^ qip cKceflemnt , '^^ 

Vterum {:ai^44ilf • 

CA?. 






Uf. t$. M E D I C I N A. 4yt 

C A P. XV. 
X^HomoJo Aqua bydropicb fmitfatur. f 

AQUAM his j qui hydropici funt ^ 
emicri oportere ^ alias a dixi . nunc 5 
quemadiDodum id fiat , dicendum. Quidam 
aureiD fuh umbilico , fere quatuor interpo- 
fifis^digitis a finiftra parte j quidam, ipfo 
jmbi/ico pcrforato , id facere confueverunt ! 
[uidam , cute primum adufta , deinde in- 
eriorc abdothine incifo -, quia , quod pct 
gnem divifum eft , minus celeritcr coit . 
Ferramentum amem demittitur magna cura 
labita, ne qua vena incidatur • Id talc cC[t 
iebct , ut fcrc tertiam digiti partem latitu- 
do mucronis imp/eat ; demittendumqtte ita 
eft , ut membranam quocjue tranfeat , qua 
caro ab interiore parte finitur: eo tum plun)- 
bea aut snea fiftula injicienda eft , vei rc-» 
Curvatis in exteriorcm partem labris ^ ve! 
cadem circumcin^cntc quadam remora ; ne 
tota intds delabi poftit . Hujus ea pars , 
que intra 5 piulo longior eire debet , quam 
quflc txtra ; ut ultra interiorem membranam 
proccdat . Per hanc cfTundendus humor eft : 
atquc ubi major pars ejus evocata eft , clau^ 
dcnda dcmiftb iinteolo fiftula eft ; & in 
vulnerc 5 fi id uftum non eft^ rclinquenda • 
Deinde per infequcntes dies ^irca fingulas 
faeminas emittcndum ^ doncc nullum aqus 
vcftigium apparcat . Quidam tamen etiam 
non nfta cute , protinus fiftulam recipiunt, 
Sc fuper vulnus (pongiam expreffam ex aqua 
frigtd4 , vcl ex aceto dcligant : deinde po« 

F f a ftero 

t H. f . ai Aquap^nd.Opff. Ctirurg, Part. L C, 
54. a Lihro ULc. 21. b JEgimt*V.%a» 



4JH A- CORN. CELSI 10.7. 

ftero die rurfus fiflulam demittunt (^ qQO&. 
ree^ns vulnus paululum didu£lum ^utot ^ 
ut , fi quid humoris fupereft , enmmax : 
idque bis ita fecifle contenti funt« 

C A P. XVI. 

Dt Venttf iBu perfoTMto , O* 
Inteftinif vulneratis , a 



N 



ONNUNQUAM autem ^ 
iAu aliquo perforatur ; fequinar, » 
ut inteftina evolvantur • Quod ubi li- 
dit , protinus coniiderandum eft , zn m 
gra ea fint ; deinde , an his color fans a> 
neat • Si tenuius inteftinum perfem 
eft, nihil orofici poflc , jam retuli. Liir^ 
inteftinum liii potoft : non quod ccrtiJ 
ducia fit ; fed quod dubia fpes , certi e 
Tosf.IJ. fpcratione fit potior . interdum eDioi giet' 1 
2« ^%' mxux . Tum , fi utrumlibet inteftuioai /ivi-\ 
dum , aut pallidum , aut oigrujD dt,a^^ 
bus illud quoque neceflario zccedit, «tm- 
- fu careat , medicina omnis ioafltf e^ . Si 
vero adbuc ea fui coloris Cmt , cnm m%,^ 
gna feflinatione fuccurrendnm cft : iBiomen* 
to enim alienantur externo & 'udueto t^ti* ^ 
tu circundata • Refupinandus anttm \hoiDo 
liid. tft , cozis ereAioribus ; & , fi anguftios vsl- 
l},3p. nus eft , quam ut inteftina commode isftB* 
dantur, incidendum eft, donec fatis ptieat . 
At , fi iam ficeiora inteftina funt , pcri>srft* \% 
da aqua funt, cui paululum 9>dmo4am cl^ 
fit adjeAum . Tum minifter oras wlaos 
leniter diducere manibus fuis , vel cdat 
duobus hamis , membrana: interiori nyt- 

^ H. F, ab AqH0ffnd. Qper. Cbirurg. P^ i 



^^^"» Jl I I I ■ ■ w^H^w^^Mw^^vvi^^^iPBg^F-n 



Cap.t6. M£DICINA. 4$) 

Ais 9 dcbet : medicus priora femper jntefti<^ 

joa y quae pofieriora prolapfa funt , condere 

fic , ut drbium finguiorum locum fervec « 

Rcpofitis omnibus , leniter homo concutien* 

dus cft • qno fic , ut per fe fingula inteftina 

in fuaPs fedes feducantur , & in his confi«> 

daiit « His conditis ,. omentum quoqne €on«> 

fiderandam eft : ex quo , fi quid jam nigri 

.& cmortui'cft , forfice excidi debet : fi quid 

int^rum cft , Jeniter fuper inteftina redu- 

ci : futura autem , nequc fummac cutis , ne* 

que intcrioris membran« per fe , fatis pro- 

ncit ; fed utriufque . £t quidem e duobtis 

linis facienda cft , & fpiftior quam aiibi ; 

quia & rumpi faciiius motu ventris poteft ^ 

& non aeque magnis inflammationibus pars 

ea. cxpofica eft. Igitur in duas acus fila con- 

' )icicnda , ea^ue duabus manibus cenendas ) 

& prius iateriori membranas fucura injicien- 

> da cft fic , uc finiftra manus in dexcerio- 

Tc ora , dexcra in finifteriore a principio 

vulnens orfa , ab inceriori parce in excerio- 

rem acum immiccac • quo nc, uc ab incefti^ 

nis ca pars femper acuum longe fit , quas 

acuca i propinqua , quas recufa eft . Semel 

utraque parte crajeAa , permucandas acus ia- 

tcr manus func , uc ea fic in dexcra , qu2 

ftiic in finiftra , ea veniac in finiftram , qqam 

descra. concinuic : icerumque eodem modo 

pcr oras immiccendas funt : atque ita ter- 

tio & quarto , deincepfquc permutatis inter 

manus acubus inchidenda plaga . Poft hxcj 

cadcm fila, eaBdemque acus ad cutem tranf- 

itrendas , fimilique rationc ei quoque parti 

F f j utra* 



4S4 A. CORN. CELSI 1^7^ 

Utraque futura injicicnda ; fempct i^ iate. 
riofc partc acubus vcnicntibus , fcapcr in« 
tcr nianus trajcftis . Dcin glutioaQiix ixi. 
jicicoda ♦ Quibus aut fpongiam , am tucci- 
dam lanam cx accto cxprclTain acccdcrtd^;^ 
berc » manifcflius cft y quam ut fcmperih 
cendum (ic • Impofitis bis lcniter deligm: 
ventcr debct * 

C A P. XVII. 

i>« Imttfiore mtmbrmmm 
oMominh ruffs, a 

INTERDUM tamen ycl -ex i(bi :> 
quo , vel retcnto dmtius fpiritu » « 
fub gravi fafcc , interior abdominis i»^ 
brana , fupcriore cutc integra » nimpr. 
Qnod fsninis quoque cz utero fxpcft 
nirc confucvit : fitquc prascipuc circa ii 
Scquitur autcm , cum fuperior care moliA 
Qt , ut non fatis intcftina conrioear^ Jut 
que intcnta cutis indecora intajBc&sr. Jf- 
que id quoquc aliter atque a/iisr cmtar . 
Quidam cnim pcr acum dioies /iois ad i 
imam bafim immi/Iis fic ■trinqBe dCTvac 
ciunt 9 qucmad^oduai & in «tDb\V\cfk ^ IlVsi i^ 
44^>3'*uva pofitum cA 1 ut , quicquid (a^ci VvKUr 
lum eft 9 emoriatar • Quidaro nwiittm tih 
morem excidunt , ad fimilitudiaem oycxsm 
folii ( quod femper eodem raodo £rm- 
dum cfle jam pouii ) & tum orai (bxum, {< 
iungunt . Commodidimum cft autesBittSft- 
pinato corpore , cjtperiri manu , qaa ptfK 
.is cumor maxime cedat » qoia occeflc A , 1 
ca parte rupca mcmbraoa fit ; ^aque ii^ 



a H.F,ab Aquap,Oper. QhhrMrg^ Psnt. L r.^J. 



2«^. x8. M B D I C I N A. 45$ 

^TSL^ eft , ea magis obnitatur : tum , qua 

-upta videbitur , i incidendc fcalpello aufle 

lunics funt , ut , «xcifo medio , inccrior 

netnbrana ntrinque recentcm pUgam ha- 

Dcat % quia, quod vetus efl, futuranoncoir. 

Loc<y pateftAo , fi qua parte membrana non 

novam plagam , fed veterem babet , tenuis 

excideoda habena eft , que tantum oras ejus 467, 2« 

exalecret . Captera , quas ad futuram , neii-« 

quatnque curationem pertinent , fupra CQm* 

prehenfa funt. 

%, Dt Faticiins vinirh. 

Praeter hac evenit , ut in quorundam 

ventribus variccs fmt , quarum quia nuila 

alia cara^io e(l , quam qus in cruribus tffc 

cotifaevit , tum eam panem explanaturus , 

\vatic quoque eo didfero. 495,26, 

CAP. XVIIL 
Zh Tefticnlcfitm natttray O mor^is. * 

ENIO autem ad ea , quas in natu« 
raiibus partibus circa tefticuios oriri 
folent . quae quo facilius explicem , priua 
ipfius ioci natura paucis proponenda eft . 
Igitur tefiiculi fimile quiddam glandulis Tom.I/. 
hftbent • nam fanguincm non emittunt , 134,25. 
& omni fenfu carent : dolent autem in 
i^libus & inflammationibus tunicaruro, qui* 
bus hi continentur . Dependent vero ab in«TQm./J. 
guinibus per fingulos nervos , quos' npifJLot- 95ii4< 
sipki Graci nominant * curo ^uoram utro« 
que blnz de(<:endunf & vena & arceria • 
HsBC autem tanica contesuntur tenui , ner< 
vofa , fiae faoguine , alba , qua /x(/rp#<v<Mr 

F f 4 a Grae- 

b Edit.Ald. Sfeph. aliaque^ immittendas fcal- 
pcllo duae iineae. defarius legit i.f. d.tunicx. 
"^ H.F. sbAqtMpend. Oper. Chirurg. Part.Lc.JU 



V 



456 A. CORN. CELSI Ui,j^ 

a Graecis nomioatur . Super cam ^ikntkK 
tuoica eft , quac interiori vchentnm ima 
paite iohxret . Jkpr#f Graeci vocam . Mni- 
tc deindc 'membranulc venas & anma& , 
eoTque nervos comprehendunt ; atque vBtsr 
T#ffr.ILduas quoque tunicas fuperioribos paoiB 
1^5,5, tenues patulxoue func . HaAeous pnfa 

utrique tefticulo & velamenca & asi^ 

func . Communis deinde utrique , oomik^ 

?iue interioribus finua eft , qui cciam ^3 
picitura nobis. ivXjki^t Grzci , fcrotus» 
flri vocant . Ifque ab ima parte mediisv 
nicis leviter innexus , a fupecioce taaa 
circundatus eft. 

Sub hoc igitur plura vitia efle amb; 
verunc • quas modo rupcis cuoicb , quas; 
inguinibus incipere propofui , modo his^ 
cegris 6unc . fiquidem interdum vei cx ni: 
ap8,22. ^o prioium inflammatur , deinde poftea p» 
dere abrumpitur , vel ez iAu aliquo pmi- 
nus rumpitur tunica , quz diducenr ib />- 
fierioribus partibus inteftina dc^o^ . Tm 
pondere eo devolvitur , aut osKiiiia , aot 
etiam inteftinum : atque ih' rrperta via ^ 
paulatim ab inguinibus in VnSaiocts qoo- 25 



Twn^TL^^ parces nifiun , fubinde qcth^ twoi- 
ijj^i^ cas, & ob id , ^quod dixi , patcntcs d^dudt. 
tfrfp^»x£ir & f7f7rX#»»xii» Grrci vocaat : 
apud nos indecorum , fed commune iff/ 
bernic nomen eft. /^ 

. Deinde , fi ^defcendit omentum , n»- 
quam in fcroto tumor tollicur , five iM& 
niic , five corpus huc illucvc convertei 
aut alio quovis modo coliocacum : iccmq|K « 



^Mf.iS. M E D I C I N A. • 4$7 

i Tctentus . eft fpiritus , non mAgfiopete iil- 
refcit , ta An vero insqualis eft , & mollis , 
i lubricus. 

At fi inteftinum qnoque defcendit , tu* 
lor is fine inflammatione modo minui* 
AT , modo increfcit ; eftque fete fine do- 
ore , & 9 cum conauiefcit aliquis aut iacet » 
nterdum ex toto defidit , interdum fic mi* 
luimr j ut in fcroto exigus reliquis ma- 
eant : at fub clamore , & fatietate, & fi 
ib aliquo pondere; is bomo nixus eft , cre- 
:ic : mgore omni contrahitur , calore di& 
inditur y cfiqne tum fcrotum & rotundum , 
c taAu leve : idquc , quod fubeft , l"l>"- j^U^ 
um cft ; fi preffum eft , ad inguen revcr- ^^ * ^ 
itur ; diroiffumque , iterum cum quodam ^ ' ^ * 
^uafi murmure .devolvitur . & id quidem 
m levioribus nulis evcnit • Nonnunquam 
autem ftercore accepto vaftius tumet , re- 
troque comfcWi non poteft : adfertque tum 
dolctrcm Sl fcroto , & inguinibus , & abdo- 
liini . Nonnunquam ftomachus quoque at 
cAus primum ruiam bilem per os rcd- 
lit , deinde viridem , quibnfdam ctiam ni- 
;ram. 

Integtis vcro membranis interdum eam 
partem humor diftendit . Atque ejus quo- 
quc fpecies dux funt • Nam vel intcr tu- 
oicas is increfcit , vel in membranis , qus 
ibi circa venas & arterias funt , ubi hx 
gravaue occallucrunt • Ac ne ei quidem hu- 
mori , qni inter tunicas eft , una fedes eft . 
Nam modo inter fummam & mediam , . 
modo inter mediam & imanci oonfiftit. 

Grxci 



4st A. CORN. CELSI Z^^: 

Graeci tommmi Qomiae^ quicqaid d , U^ 
4689 ;. sixA» appcllaat : noftri vero » (cilkct ■allis 
dircrimiaibus fatis cognitis » hoc qiiK|ie (ub 
•pdcai nomine, quo prtora, kabent. 

Sigoa autem quaodam commiuiia fiar.j 
qucdam propria • Coannuoia> , quifav kh 
mot 4fepnefaenditur : pcopciji , quibus ku 
Hamorem fubefle dilcimus ^ fi tnnior d, 
nuaquam ez toto Ce remitteBS , fed h> 
dom Ifvior , auf propter funem , air» 
pter (iebriculam , maximeqoe io puccii > 
que mollis eft , fl oon nioiitts hama ^ 
ift ; at , (i is Tebementer iocfcvit , im^ 
tur ficut orer repletos & arfie acKkrid»: 9 
nc qoo<|tie io fcroto infiaotor , & , & ^ 
«o premimos , cedit humor ^ circninfiuar 
id ) quod non premitor , attolUt ; &» 
quaoi io vitro comoYe per fcrotum ap/a^ 
jique« quantum io ipfo eft , (ine dolofcd 
Seits autcm ejus fic deprehendirnr • Siia- 
ter furamam mediamqoe tmnicam^, cbs 
digitis doobus premimus ^ ptmlMrim huaoi 
inter cos rcvertens fobit ; faoim» remiC- 
fius & albidius eft ; fi doctnr , a«l ikihVV ^ 
aut paululum intenditur : tt&Voa\^ tx fat- 
te neqne Tifn , neque tafio fcBUtut. Ki ^ fi 
itib media tunica eft , iotentura fciotnm m- 
gis fe attoliit , adeo iit fiiperior coks U 
tumore eo delitelcae . 

Prster hiec scque iot^ris tamscit oioet /» 

innafcitur . xipmcsx^ Grasci m^^ 1 

cum venc intamefcont • Hae ouandoqutiiH 

468,2}. ^^^^ * 9 coo^lomeratarque ad foptnftSEi 

partem ^ vel ipfum ibotuoi intplent » it^ 

mediafl 

* Dt hsc voct vuU Jo, Rbodimm dt Jdt 1 



Caf. 18. M E D I C I N A, 4$^, 

mediam tunicam , vel imam : interdum e- 
tiann fub ima tunica , circa ipfum tefticu« 
!um netvumque ejus, increfcunt.. Ex his e^, 
^uae in ipfo fcroto funt , oculis patent: has 
~/ero , qux medias imasVe tunicas infident , 

•jt magis condits non asque quidem jcer* 
i nuntur , fed tamen etiam vifui fubjlrac 

funt : prseterquam quod & tumoris aliquid 
:?n^y pro venarum magnitudine & nuxio ; & 
td prcmenti magis renit;itur , ac pcr ipfos 
: -enmrum toros inaequale eft ; & , qua pari. « 
f e id cft , tcfticulttt «nagis iuflo depcicfet * 
t^um vero etiam (u^r ipfum tefticulum 

lervumque eius id rnlnlum increvir , alt- 
: ^uanto ^ iongius tefticulus ipfe defccndit , 
^inorque altero fit ; utpotc aiimento a» 

miiro. 

Raro , (ed aliquando caro quoque in*- 
' ter tnoicas iocrefcit • p-afrjtffwixlut Gntci vo^^^Oii^. 

cant. 

Imterdum etiam ex inflammatione tumct 

ipfc tefticulus , ac febres quoque adfert ; 

Si^ nifi ccleriter ea inflammatio conquievit^ 

dolor ad inguina atque ilia perveniti par- 
4efi^iic hss intumefcunt , & nervus ^ ex quo 

tefticahis depcndet , plenior fit , finmlque 

iadiurefcit. 

Supcr hasc , . ingncn quoque smnnun* 

qumoi ramiccs implent , fiifimtiyJeu adp^i* 471,4. 

lant. t 



/ 



j CAP. 

t H.P. ab Aquapind. Ofer, C/mtrg. P.h c.^%. 



H 



4«o A- CORN. CELSI Ufi.^, 

C A P. X I X. 

t)t Tefiiculorum curationibus commmubm: 
& primo dc incifione f^ curMtUmo 
Ingmnis , vel Scroti - 

I S cwnicis , de curatione dicegu 

cft . In qua qucdam commu&si e- 

tnaium (uat , quflcdam propria fiogaloc&i. 
Prius de Hcommunibus dicam « Loqaiiff- 
tem nunc de his , qux fcalpellum imi 
lant . nam qws vel fanari oon poft. 
vel aliter nutriri debeant , dicendiim £u 
fimul ac ad fpecies finguias venero . k- 
ditur autem interdum inguen , inio^ 
fctotum • In utraqne cnratione homo ist 
per triduum bibere aquam ; pridie # 
nere etiam a cibo debet : ipfo aatei*- 
collocari fupinus : deindc , a ingneo S: 
dfndnm eft , idque jam pube coategim 
, ante radendum eft : tum « extenro &ram, 
ut cutis inguinis intenta fit « id iandrHr» 
fiib imo ventre , qua com Momiat /»u- 
cc inferiores committuntur. Apecicndiiun 
aiitem auda6ler eft , donec (ob»i tHok^ ^ 
^MB ipfius fcroti cft , incidj.tat , ^RX^vocAr 
tarque ad eam , qa« media eft • '^VagL W 
Aa , foramen deorfum verfus fubeft . is ki 
demirtendus eft finiftrae manus digitm vt- 
dat , ut didufiis intervenientibas axBba- 
nulisy finum lavet. Minifter autem jbMa^ 
manu comptchenfo fcroto , furfum vo^ 
T«w.IL fumdebet eztendere , & quam maxiari^ 
37, ao. ioguinibus abducere ; primum com f^^ 
tefticulo , dum medicus omnes moks- 

nolas» 






ap.ip. MEDICINA. 461 

ulas , ^iMB fuper mediaoi tvnicani funt, fi 
igito diducere non poteft , fcalpeilo ab- 
indat : ddnde fine eo , ut is delapfus ipfi 
iagx jungatur , digitoque inde promatur ^ 
: fuper ventrem cum duabus fuis tunicis 
ollocetur . Inde , fi qua vitiofa funt ,. cii*- 
uncidenda funt . In quibus cum multas vek- 
\x di/cnrrant , tenuiores quidem Drsecidi 
rorinus poflunt : majores vero ante lonfliop 
? lino deligandae funt ; ne periculofe faiiF* 
iinem fundant. 

Sin media tunica vexata erit, aut fubea 
lalum incrcverit , excidenda erit fic , ut 
[te ad ipfum inguen praecidatur . Infra 
imen non tota demenda eft : nam quod 
d bafin tefticuli vehementer cum ima tUt 
lica connexum eft , excidi fine fummo pe» 
iculo non poteft • itaque ibi relinquenduJO 

Idem ia ima quoque tunica , fi Utfa eft> 
2ciendum eft . Sed non a fumma inguinis 
faga, verum infra paululnm ea abfcinden- 
i ; ne , Icfa abdominis membrina , inflam- 
lationes moveat • Neque tamen nimium eiT&mJL 
L ^irfiim relinquendum eft ; ne poftea fi* 121,20« 
uetur , & fedem eidem malo praeftet • 

Purgattts ita teftieulus per ipfam pla- ' 
[axn eum venis , & arteriis , & nervo fuo 
eniter demittendus eft ; videndumque , 
le fanguis in fcrotum defcendat , oeve 
oneretus aliquo loco maneat . Quas ita 
ient , fi venis vinciendo mtdicus profpe- 
Lerit . Lina , quibus capita- earum coati> 
[lebnntur , extra plagam dependerc debe- 

bunt • 



46% A. CORN. CELSI 

bunf • qtiar , pavt orto , fine ullo dolore cx- 
cidcnr • Ipfi auteoi piagae injicicads dac €• 
balai fant ; & Mifuper mcdicarprnTnm , qu? 
glutinctor. 

Solft tnterdum ab altcra ora necefiw 
cfle aliquid ezcidi , ut cicatrix major hb> 
tior fiat • Quod ubi incidit , linamenafr 
pcr non fulcienda , fed lcviter tantuicf 
moda funt ; fupraquc ea , quae inflaa» 
tionem rcpclUnt, id eft , ex aceto vciiS'^ 
fuccida , vel fpongia : cactera eadem , ^ 
nbi pus moveri dcbet , adhibenda fum . t 
cum iafra incidi oportet , refupinaio ^ 
mine , fubiiciienda uib fcroto fkiiftra & 
nus cft ; deifidc id Tcbcmenter appniil 
dendom , 8r incidendum ; fi parvuioii 
quod nocet , modice, ut tertia parst 

f[ra y ad fuftinendum tefticulaai ^ infh% 
inquatur : (i majus eft, etiani zmpUus, & 
paoluhim taniummodo ad imum , cm Mif^ J 
culus infidere poffit , integnuiy maeit. 
Sed primo reAas fcalpellos (oam IcHiRmM. 
manu tcneri debet , doner laotim \ftnm 
didueat ; tum inclinandm m^Riii efl^ nt 
cranfverfas membranas fccct , <{Ut 4ntcr| 
fummam mediamquc tunicam fuat . M ^ (| 
vitium in proximo eft , nocdiam totiiaal 
attingi non oponet : fi fub illa quoqof €» 
ditur, etiam illa Jncidenda eft ; Sojrmi 
quoquo , fi • illa vitium tegit , IMobmm^ i 
aiitem repertum malum eft , m initnsB A 
snfirriore parte exprimere modcrate fan- 
tum oportct : n)cdicum , digjto na«koo 
love fcalpclii diduda inferjore parre , wi 

can 



'.af.ip. M E D I C I N.A . -^ 4<| 

am extra coJlocare ; deindc tftm ferca^ 
Qcdto , quod a fifniittudine conruin vo^ 
ant , incidcfc fic , ut^ intrare diio digiti , 
ndex & medius poflint : bis deindc confc^TomJL 
\is ^ iocideada reliqua pars tunicas , & in* 147,1^^ 
er digitof fcalpelitts immittendus efi , exi* 
nenduroqoe aut ctfundtndQm quicquid cft ' 
loxiura . 

Quamcumqiie autem tunicam quis viola* 
it j Hlam qooque cfebet excideie ; as me* 
iam qnidem , ut fiipra dixi > quam aitiffi« 
le ad ingoen ; imam auten , fmtlQ iofra • 
^terom antoquam cxcidatttur , hm qupouc 
inciri lino fumma eura dcbent ; & e;us 
4ni cmpita extra plagam reiinquenda funt , 
kut m aliis queque ycnia , qus id rcqui* 
^erint • 

Eo h&o j tefticulus intus Tepoeeodiii 
cft : orsBque fceoti fnturis iater fe com^ 
mitteBdx ; mquc paucis » ne parum ghn 
rinenrur , & longior fiat curatio ; nequc 
muiris , oc inBammationem augeant , Al^ 
3ue hic quoqtte videQdna eft , oe quid ia 
croto fanguinis msiBctt : tum imponcnda 
'luttnantia funt * 

Si quando autem in fcrotum fanguis dc* 
fluxit , aliquidve concretum ex co dcci* 
dit , incidi fubter id debet ^ pur^atoque co 
fpongia , acri aceto madens , circumdari . 
Deligatum autem vulnus omne , quod ex 
bis caufis fadum eft , fi dolor nullus eft , 
^inque prirais diebus Bon cft nefolf^ t 
4iim » fed bis die ttntua aceto irforaoda, 
latna vcl fppngia impafiia~: fi dolpr cft, ter» 

tia 



464 A. CORN. CELSl Ui^ 7; 

tia die rerolvendufn ; fc , abi fknlm fuot , 
bm incidendx ; ubi linamentum , U mocan- 
Aim eft ; rofaque & vioo inade&cien4u 
id , quod imponitur • Si iaflamaiatiQ ia- 
crefcit , adiiciendam prioribus catapialka 
€t leaticula & melle ; vel ex mJilicfim , 
quod sn auftero viiio coftnm fit ; vd c 
kis mixti^ . Si fiib his inflammatio aec 
conquicrit , poft diem qnintuai multia£- 
da aqtia vulnus fovendom ^ donec iamis 
ipfum flt eztenuetur , & nigofitts fiat : m 
imponendiun cataplafina ex tritioea fab- 
sa ; cui refina pinea adjefta fit . qvif&. 
fi robuftus curatur, cx aceto ; fi teoa, a 
inelte coquenda funt • Neque dubtuitt 4 
qoodcunque vitium fiiit « fi. magna ioliB- 
matio eft , quin ea , qux pns movent , » 
poneadafint. 
Quod fl pus in ipfo feroco ortDm ei 

eululnm id incidi debet , nit eximp dam-y ^ 
lamentnmqoe eatenus impotifiiAar^tf » ait 
forameti tegat . InflammaritfDr Aotfa, pio* 
Tom.lh P^^' nervos propiore catapit/ime , deisi Cft- 
t;;,2a. '^^0 utendum ak . Hsc pntKtt a4 eiuSi&o- 
di vulnera pertinent . Cartera, y tL m cura* 
tione , & in vidu , fimiiia his eSe dd»eBC , 
quiB in alio qu«que vukien»! genes pw- 
cepimus . 

C A P. XX. . 

Z># Intefiini in fmtum dfvolntt cmMmt . 1 ^ 

HIS propofitis ad fingulas fpedcife- 
niendum eft . Ac , fif cui ^fBne^ 
lo puero inteftinum df&endir > anteWf 

pellna 
a JEginH.VL ja. 6j. 



Omf. lo. M E D I C I N A • 465 

pcllum experienda vinAura eft . Fafcia ejus 
ici caufa 6t , cui uno loco pila afTuta e(l 
ex panniculis fadta , quas ad repellendum in- 
teftinum ipfi illi fubjicitur : deinde reliqua 
fafcis pars arde circundatur . fub quo fx* 

?e & intus compellitur inteftinum , & inter 
e tuaic2 giutinantur • Rurfus , (i stas pro- 
ccffif , multumque inteftini defcendiflc ex 
ruinore magno patet , adjiciunturque dolo- 
Tcs & vomitus ( quae ex ftercore , per cru- 
ditatem eo dclapfo , ferc accidunt ) fcalpeU 
lum adhiberi finc pernicic non pofle , raa- 
nifeftum eft : ievandum tantummodo. ma<* 
lum 9 & P^^ ^^^^^ curationes extrahcndum 

Sanguis mitti er brachio debet : deinde , 

fi vires patiuntur , imperanda tridui abfti* 

nentia eft; /i minus , certe pro vi corporis 

quam loagiflima . Eodem vero tempore fu- 

perhabeadum cataplafma ex tini temine , 

qaod aQte aJiquis ex mu^Ifo decoxerit • Poft 

hxc j k farina hordeaoea cum refina inji- 

cienda ; & ipfe demittendus in foiium a- 

qu2 calida: ; cui okum quoque adjeftum 

fit ; dandumque aliquid cibi levis & calidi . 

Quidam etiam alvum ducunt. Id ducpre ali- 

quid in fcrotum poteft , educerc ex eo non 

poteft . Per ea vero, quae fupra fcripta funt , 

levaro malo , fi quando alias dolor reverten 

rit, cadem erunt facienda. 

Sine dolore quoque (1 multa inteftina 
prolap(a funt , (ecari fupervacuum cft : non 
quo cxcludi a fcroto non poflint ( nifi ta« 
mn id infla;nmatio prohibuit ) fcd quo 

G g !«• 



466 A. CORN. CELSI iiJ.7, 

rcpuKi inguinibus immorentur , ibiijuc tu- 
morcin cxcitcnt , atquc iia fiat maU aon fr 

ni$, Tcd mutatio. 

At in co , qucm fcalpdlo curan oporte^ 
bit , fimulatquc ad mcdiam tanicam yisbmf 
in inguinc taaum pcrvcncrit , ckiobos hj. 
mulis ca juxta ipfas oras apprehendi dek^ 
bit, dum cduftis omnibus mcmbranulis 
dicus cam libcrct. Ncquc cnim aifi cna^ 
riculo hcditut , qua incidcnda cft ; cnnc-a 
tcftinum cffc, nifi fub ca, non poOit .It 
diduaa autcm crit , ab ingnine ufq» i 
tcfticulum incidi dcbcbit fic , nc ipfc kfr 
nir i tum cxcidi . Fcre tamcn hanc ax> 
tioncm pucrilis artas , & modicum milu 

rccipit. 

Sio Tir robuftus cft , maiufque id r\tm 
cft , cxtrahi tcfticulus non dcbct , fed in f32 
fcdc pcnnancre . Id hoc modo fit . iBgixn ^ 
cadcm rationc ufquc ad mediam omkM» -'^ 
fcalpcUo apctitur ; caquc tunica eodem j»- 
T#*t.JL*do duobos hamis cxcipitur i:, « a fi- 
i47a8.niftro tcfticulus catcnus casBaemx , nc 
pcr vulnus cxcat : tum ca toBica Acotuam 
vcrfus /calpcllo inciditur ; &&) oqK \ii4cx 
digitus fioiftrae manus ad imnm tdRko- 
lum dcmittitur , cumque ad plagam coa- 
*pcllit : dcindc dcxtrz manus dao digiti , 
pollcz atquc indcx , vcaam & artcdas & 
ncrvum tunicamquc coniro a fupcnaK xa-P 
nica diducnat . ouod fi aiiqua: mcsDbiav' 
Iz prohibcnt , icalpcllo rcfolvmnir , ^ 
ncc aotc oculos toca jam nmica fit . i^ 
fis , quae cxodcoda fust , repofitoqne^ 

cuk^ 



Cap. II. M E D I C I N A. 467 

culo ) ab ora quoquc cjus vulncris , quod 
in inguinc eft, dcmenda habcnula paulo la* 
tior eft; quodiajor plaga fit, & plus crcare 
carnis pomr. 

C A P. xxi. 

Df Omenti in fcrotum prolapfi curatione. 

AT fi omentum dcfcendit , codcm qui- 
dcm modo , quo fupra fcriptara cft , 
apcriendum inguen , diduccndaeque tunicz 
fuftt . Confiderandum autem cft ^ major- 
ne cjus modus , an cxiguus fit . Nam 
quod patvulum cft , fupcr inguen in ute- 
rum vel digito vcl advcrfo fpccillo re- 
pcllendum eft : 6 plusi eft ^ finere oportet 
dependcte ^ quantum cx utcro prolapfum 
eft ; sdque adurcntibus medicamcntis illi- 
iiere , dooec 4 emoriatur & cxcidat , Qui- 
dam hic quoque duo lina acu trajiciunt , 
binifque fingulorum capitibus divcrfas par- 
res adftringunt • Sub quo sque ^ fcd tar- 
dius emoritur • Adjicitur tamcn hic quoque 
celeritati , fi omcntum fuper vinculum iU 
linitut medicamcntis , ^uas excdunt , nec 
eiodunt « cinmxu Grasci vocant « Fuerunt 
etiom , qui omcntum forfice prscidercnt • 
Quod in parvuio non cft necelTarium i fi 
majus eft ^ potcft profufioncm fanguini^ fa- 
cere ; fiquidem omcntum quoque vcnis qui- 
bufiiam, etiam majoribusilligatum eft. Ne- 
que vero , fi difcifib ventre id ^ quod pro-* 
lapfiim eft, forfice prxciditur , cum & emor- 
tuum fit , & aliter tutius avelli non pof-' 
fit , inde huc exemplum transferendum cft « 

G g a Vul- 

« Apil>.yL^9. 



^ 



468 A. CORN. CELSI l^.^ 

Vulnus autcm curari , fi reduclara oeieR^ 
tum c/l , futura debct : fi id ampltm^, 
& extra emortuum eft., czciCs oris , ficec 
fupra propofitum eft. 
4.58,1. 2. De Hernia aqttpfe cwMtiome , b 

Si vcro humor intus eft , incidendtuncft: 
in pucris quidem , inguen ; nifi in his ^ 
que liquoris cjus roajor modus prayv: 
in viris vero , & ubicunque muitus bar 
fubeft , fcrotum. Dcinde , fi inguen im^ 
eft , co protraAis tunicis humor eflundi^ 
bet : fi fcrotum , & fub hoc protinDiiv 
tium eft, nihil aiiud quam humor eft cfi» 
dcndus , abfcindcndxque memhnLiue iiK. 
fi qus eum continuerunt^^ dciade elocste 
id ex aqua , quae vel fa^em adiedttm , n 
nitrum habeat : fi fub media , imave tvj 
ca , totae hx cxtra fcrotum collocands y 
^idcndxquc funt. 

C A P. xxii. ^ 

De Ramicis curatimr. 

4j8,}i. n AMEX*autem, fi faper i^fum lcxo- 
IV nim eft , adurendus eft ttmnbus tx, 
acutfs ferraroentis , qus ipfis venn. iikCkgaik- ^ 
tur *, cum eo , ne amplius quam has utant ; i 
tnaximeque , ubi intcr fe implicatae giotB^I 
rantur, eo ferrum id admovendum eft ; ntc 1 
fupcr ^rina ex aqua frigida fubafia ink 
cienda eft ; utendumque eo vinculo , ffaodp 
400,^4. idoneum eflfe ani jcurationibus pofui : ttm 
di6 lcnticula cum mclle imponenda /• 
poft, Tjed^is cruftis, ulcera mcuc purgtf^^ 
rofa implenda , & ad ciqatricem aridis lisi:- 

menns 
b ^^ginet,VI,6z. ♦ Hancv^cmex^ 



Bap. ix M E D I C I N A. tfi^ 

mentis perduccnda funt . Quibu$ vcro fupct 

mediam tunicam venas tument , incidendum 

inguea eft ^ arque tunica promenda , ab ea<^ 

que vens digiro vel manubriolo fcalpelli 

leparands . qua parte vcro inhaercbunt ^ & 

: ab fuperiore 6c ab inferiore parte hno vin- 

cienda; i tum fub ip6s vincdis prscidenda: , 

repoDcndufque tefticulus e(l . At , ubi fupra 

rerriam tunicam ramex infedic , mediam ex- 

cidi neceffe eft . Deinde , fi duae trefve ve-^ 

ns tumcnt ^ & ita pars aliqua obfidetur , 

ut major eo vitio vacct , idem faciendum , 

quod fupra fctiptum eft ; ut ab ingjinc , & 

a tefticulo deligats vena prascidantur , if-* 

Que condatur. Sin totum idramex obfederiti 

pex plagam demittendus digitus index erit ,. 

lubricienduf^ue venis fic , ut paulatim eas 

ptotrahat «que adducendo , donec is tefticu- 

lus par alteri fiat ; tum fibulas oris fic in- 

jicienda;, ut fimul eas quoque venas com- 
prtfiiendant . Id hoc modo nt * Acus ab ex* 
tctioxt parte oram vulneris perforat : tum 
non per Jpfam venam , fed per membranam 
ejns immittitur , pcr eamque in alteram o» 
ram compellitur « Venac vulnerari non de<* 

} bent , ne fanguinem fundant • Membrana^ 
femper inter has venas eft , ac neque peri- 
cuium affert, & filo comprehenfas illas abun* 
de tenet . itaque etiam fatis eft , duas fibu- 

1 las efle . Tum vense , quaecunque protraAae 
funt in ipfum inguen ^ averfo fpeciilo com* 
peili debent • Soivendi fibuias tempus , iiv- 
flammatione finita, & pui^ato vulncre,eft> 
ut una fimul & oras & venas cicatrix de« 
vinciat- G g 3 Ubi 



/ 



,j 



^7o A. CORN. CEl-SI likj; 

Ubi vero inter imam tunicam & x^wet^ 
tcfticulum ncnruraquc cjus ramex ortus tft. , 
una curatio eft , qu£ totum tefticulum ab- 
fcindit . Nam nequc ad generatioacni q«ic- 
qnani i$ confcrt, & ofnnibus iBdccore, qai- j 
bufdam etiam cum dolorc dcpcndet . Sei 
tum quoque inguen incidcndum , media x^ 
oica promenda , atque excidcoda cft : ifai 
ia ima faciendum ; nervuiqnc , ex quo t^ 
fticulus depcndet , prxcidcodus . Poft id v^ 
nc & aneric ad ingaen lino deUgajidKi ir 
infra Tinculum tbtcindcBdc fom^ 

C A P. XXI li. 

Dt Cffwe, fM Mf<f immcMi 
coamvkj & de Ikry» i 



CARO qttoqnc , fi quiLndo \mstm 
cas iacrerit» nihil dubii cft, q§mah9 
''''"' menda fic ; lird id , ipfo (ccoco iacm^ ^ 
conmodius eft. ^ 

At , fi ncrvus induruit , ciiDr'iBrJ^ 
nanu , ncque medicamcnto p«(. VjC9& 
cnin fcbres ardentes ,• & aiATsin<i^% 
nigri vomitus : practcr haec , iBgcfla>0k^^ 
linguc afpritudo ; fercque a dic vaa» ^ 
mans bilis alvo cunn rofione reddioB . ^ 
qiic nequc aflumi faciic cibns , neqDC 0^ 
tincri poteft : ocque multo poft oPCOK ^ 
pancs frigefcunt , tremor oritur , cMiiBfr^ 
ne ratione cctenduntur ; dcinde lo is^ 
frigidus fbdor, cumque mors fcqainu. 



Qsp.t^ MEDICINA. 1471 

C A P. XXIV. 
JDe Ramice inguims > a 

UBI v^o in ipfo inguine ratnex cft , ^4^9,29. 
tmiTor modicus eft , remel incidi ; & 
major, dnabus lineis debet, ut medium ex- 
cidatur : deinde , non extrado tefticulo , (ic- 
uc inteftinis quoque prolapfis interdum fie- 
ri doctit , colligends venx , vinciendaeqae , 
ubt tunicis inhaerebunt, &fub his nodis prx* 
cidendfls funt . Neque quicquam novi cura« 
tio vulneris eios requirit. 

C A P. XXV. 

Ad tegendam Clandem colis , fi nuda tf/i . * 

AB his ad ea tranfetmdtun eft , quae in 
cole ipfo fiunr . In quo (i glaas nu- 
da eft , vultque aliquis eam decoris a cau- jpj,i2. 
fa tegere, fieri poteft : fed expedicius in puo- 
ro , quam in viro ; in eo., cui id naturale 
eft , quam in eo , qui quarundam gentium / 

morc circumcifus eft ; in eo , cui glans parva 
iuzraque eam curis fpatiofior , brevis ipfe 
coles eft y quam in quo contraria his funt • 
Coratio autem eorum , quibus id naturaM 
le eft y ejufinodi eft . Cutis circa glandcm 
prefaendimr 6 & extenditur , donec iilam 
ipfam coodat ; ibiqut deiigatur : deindefhuD* 
ta pubem , in orbem tergus inciditnr ^ donec 
coles nudetur ; magnaque cura cavetur , ne 
vel urhMC iter , vel v^nas ,. quas ibi fnnt , iii*> 
ci^lantur . Eo faAo y cutis ad vinculum ia* 
clinatur, nudaturque circa pubem velut cir* 
culus ; tum. fuper eo iinamenta dantur,utcap> 

G g 4 ro 

a M^net. VI. 66. ABtius Tettab. U^. Serm. U. 
»4. * H. F. ab Aquapend. Oper. Chirurg. Parf. 
Z.r«6i. a ^ffnet.Vl.^i. b Idem ibidem^ ~^ 



470 A. CORN. CE1.SI Ukj; 

Ubi vero inter imam tunicam & ip^ittcb 
tcfticulum ncrvuraque cjus ramcx ortus ttt , 
una curatio eft , quc totum tefliculum ab- 
rcimiit • Nara neque ad generacioiicm q«fc* 
quam is confcrt, & omnibos indecore» gai- 
bufdam etiam cum dolorc depcndct . Setf 
rum quoque ingucn incidcndum , media tor 
nica promcnda , atque excidcada cit : ides 
in ima faciendum ; ncrvuiqttc , ex qtio te* 
fticuius dcpendct , prscidcodus . Pofi id t^ \ 
nc & artcric ad inguen lino deligajKis, & 
infra vinculum tbCcindcnds funt^ 

C A P. XXI IL 

Dt drwe, qus intif tumctu uftimd^ _ 
ammvif^i & de Nervo indmMOm a 

CARO quoque , fi qu&ndo ioter cb» 
cas iacrevit, nihil dubii eft, q§ktD'9 
^'^' ' mcnda fit ; (cd id , ipfo (ccoto iocttv^ 
commodius cft. 

At , fi ncrvus induruit , cxm^^V^ 
manu , neque mcdicaracnto piief « Vlt^ 
cnini fcbccs ardcnccs ; & aut^dA^vfi.i^ 
nigri vomitus: pra^er haec, iiigei&^>^ 
linguc afpritudo v ferequc a die tcsuek ^ 
paans bilis alvo cum rofionc rcdditut . ^ 
que nequc aflumi faciie cibus , ncqDC M* 
tineri potcft : ocque, multo poft o/naE^ 
partcs frigefcuot , tremor oritur , aaattfr 
fie ratione ectenduntur ; deinde in ^satt 
frigidus fodor, cumquc mors feqoicur. 

CA^, 



A 



asp. »4« M E D I C I N A • ^71 

C A P. XXIV. 
JDf Ramice inguims, a 

UBI ^tso in ipfo inguine ratnex eft , ^4$p,2p. 
tumor modicus eft , femel incidi ; fi 
tnaior, dnabus lineis debet, ut medium ex- 
cidatur : deinde, non extrado tediculo, fic- 
uc inteftinis quoque prolapfis interdum fie- 
ri docna , colligends venae , vinciendxqve , 
ubt tunicis inhaerebunt, &fub his nodis prsc* 
cidends funt . Neque quicquam novi cura* 
tio vulneris cjos requirit. 

C A P. XXV. 

/U tcgendam Qlandem colis , fi nuda ejl . * 

B his ad ea tranfeonduiii eft , quae in 

cole ipfo fiunr • In quo fi glans nu- 

da cft , vultque aliquis cam decoris a cau- jpj^i2. 

fa tegere, fieri poteft : fed expeditius in puo* 

ro , quam in viro ; in eo, cui id naturale 

eft f guam ia eo , qui quarundam gentium 

more circumcifus eft> in eo y cui glansparva 

juxtaque eam cutis fpatiofior , brevis ipfe 

coles eft , quam in quo contraria his funt • 

Coratio autem eorum , quibus id natur». 

le eft , ejufmodt eft . Cutis chrca glandcffi 

prehenditi»r 6 & extetiditur , donec iiiam 

ipffam ccKidat ^ ibiqut deligatur : deinde , jw^ 

- ta pubem, in orbem tergus inciditur, donec 

coles nndetur ; magnaque cura cavetur , ne 

vel urin« iter , vel venas ^ quae ibi fnnt , iii-> 

ci<iaiitur . Eo. faAo y cutis ad vincnlum in» 

clinatur, nudaturque drca pubem velut cir* 

culus y tum fuper eo linamenta dantur,utca» 

G g 4 ro 

a Mginet. VI. 66. Aetius Tettab. ly. Serm. 11. 
14. * H. F. ab Aquapend. Oper. Ciirurg. Part. 
Lc*6u a ^ginet.Vl.%1. b Idem ibidem^ ~~ 



/ 



4T» A. COm CELSI ULf. 

ro incfrfcat & id impieat » fatUi^e ¥ebu- 
ine0c{ fupra latitudo plags przftet . %ed , 
doncc cicatrir fit , vinSum cfle id ddbet *, is 
medio tantunl relido exiguo urinae idBCTt. 
Ttfw./iAt in eo , qui circumcifus cft , fub ciraio 
100 a. glandis fcalpello diducenda. cutis ab interkh 

~-re cole eft . Non ita dolet , qaia. , faaoo 

fofuto , diduci deorfum ufque ad pubem wxr 
na potefl ; nequ*-ideo fanguis pzoflutt • t> 
foluta autem cutis rarfus cxccnditiir slca^ 
glandem : tum roulta frigida aqua fevetBrj 
emplaflroque circumdatur, quod ▼aleoteii&- 
flammationem reprimat > proximiftpie &• 
bus abftinerc, donec prope a fame ▼idnsli, 
ne forte eam partem fatietas cxcitet. (b, 
jam fine inflammatione eft , deligari dder 
a pube ufque circulum : fuper gUndea »> 
tem adverfo emplaftro impofito indaci. k 
enim fit,-ut inferior pars glutinetar; kft 
rior ita fanefcat, ne inhsrcat. 
1. QuQmodo Glmis penis\ 



m>«5-^ONTR.A , fi glans ita 

V-i ut nudari non pofiit ( ^fio& 
Gvxci ^ifJLotnv a appellant ) vgsssix A « 
Quod boc roodo fit . Subter a.^sBBa«^^\^ 
Toiff.l£ cutis inciditur refia linea vSx^ ^ ^ 
xoO|4. num ; atque ita fuperius tergus idiut8a> 
cedere retro poteft . Quod fi paras ^ 
profeAum eft , aut propter angufiias,i& 
propter duritiem tergoris , protiniis wtsrfi 

Suia forma cutis ab inferiore pati^ csh 
enda eft fic , ut vertex ejus ad fteoai 
bafis in teigo extremo fit . Tum fnpoi^ 
da linamenta funt , aliaque 



qtf 

* H. F. »b Aquapend. Optf. Qbmtrg. Paft* l 
c^6i. a ^ginet.yi. 54. 



s md &nitatein perducant • Neceflarium 
em eft , donec cicatrix fit ^ conquiefcc- 
r nani ambuUitio y atterendo ulcus fordi* 
[i reddit. 

j» InfibiJandi ram. * 
Lnfibulare quoque adolefcentulos interdum 
LCtudinis canfa quidam confuerunt : . ejuA 
? haxTatio eft. Cutis, qus fuperglandem 

, extenditur ^ notaturque utrinque a Ia« 
ibus atramento , qua perforetur >. deinde 
aittitur . &i fiiper glandem notae rever- 
itur, nimis apprebearum eft, & ultra no-> 
-i debet : fi glans ab his libera eft , is lo- 
s idoneus fibulx eft • Tum , <}ua notte funt , 
tis acu filum ducente tranfuitur , ejufqu« 
i capi^a inter fe deligantur , quotidieque 

movetur , donec circa foramina cicatri- 
lIx iiant • Ubi hx confirmait» funt, exce* 
:o filo fibula inditur, quae, \ ^olevior,eo 
lelior eft . Sed hoc quidcm faepius inter fu« 
;rvaciia, quam inter neceflaria eft. 

C A P. XXVI. 

De Ursme reddendis diffieuhate^ & 

curatione, a 

I ES vero interdum cogit emoliri ma* 
^ nu nirinam , cum illa non redditur ; 
it quia ienedute iter ejus collapfum eft ; 
t quia calcnlus , vel concretum aliquid 
languine intus fe oj^pofnit : ac medio- 
is quoque inflammatio faepe Aim reddi 
(turaliter prohibet • Idque non in viris 
ntummodo , fed in fttminis qupque inter* 
itn neceflkrium eft « Ergo «ne« fiftuls 

fiunt : 
* li.T.abAquap€ndenteOper.Qhirurg.Part.L 
6}., t Riodiui de Aci0y caf,6. f^g^^l* 
Mgintt.VI.^9* 



474 A- COKN. CELSI LiA 

fiunt ; «cque , ut omai corpori, uspVj 
niBori^ue fufBciaiit , ad tures , tra ; 
ftnnina^ , dus m^ico habeo^ (Hit . 
virxlibus maxima decem & quioj^ A i 
gitorum ; media , duodecin ; miniiu , m 
Tem : ez muli«ribiis maior ^ noTei& ; e. 
Dor , fez • Incunras vero efle eas pati^ 
fed magiis viriles oportet , faBve%De «Ib 
dum ; ac neque Jiinns plenas , oe^ mi 
tenues . 
TomJL Homo tum refupinus co «odo 9 qv / 
i8i/6« ^talione calculi figuratuff , fupcr (ba 
— — lium aut ledum celloca&dus cft . " *^ 
«utem a dexcro latere , fiaiftta 
manu colem mafcfili oontinere , doni 
to fiftulam demittere in tter unnc ik^ 
atqne ubi ad cervicem velics vcBtv £ 
iimui cum coie fiftulam iiiciiaaaB i 
ipfam veficam compcliere , tuHfKttt 
x85,jo.Ba reddita, reclpere • Fmbina bffar»' 
481,22. ns iter , 'finHil & Kftius isaba,/^^ 
' ninculc fimile, inttr imas o*4^ 

turalc pofitum 9 non miior ^ **• 
Tom.II.epet , fcd aliquanto minu^fai^^' 
1x5,12. hibet. 'x-.^ 

Nonnunqualm etiam prob{fc6 ^ ^r^ 
liij. fiftulam calculus , qui uibinde a «w» 
37>J'* tur , non longc ab critu infa«te&ii.to. 
4*1 ^i' ^ ficri potcft , oportet cveUere , td «» 
lario fpecillo , vcl eo ferramento , ^^ 
feAione calculus protraliitnr . Si i * 
liid* non potuit ^ cutis extPcma qnaHipfai^ 
X},48. attrahenda & , coodita glande , la»'*' 
«ienda eft : dcinde a latcie re6U pl*^ 



U26. M E D I C I N A,. 475 

incidendus , & calcalus cKitnendus eft t 
I cutis remittenda. fic enitn fit, ut incin 

colem tntegra pars cucis contegat y & 
la Qaxaraliter pr(^uat* ' ' 

i. Ca/cmUfis que curatio adUbtatur . b 
^um veficc vero ^ calculique faAa men- 

(it ; locns ipfe ezigere videtur , «t fttb- 
atn , qiiae curatio calculofis , cum aliter 
rurri non poteft y adhibeatur • Ad qiiam 
inare, cum pr«ceps fit , nullo modo con- 
it « Ac neque onuni tempolt 9 neque in 
ai ^ate , neque in pnnt viiio id expe- 
idum cft : fed folo vere , ia co corpore , 
>d jam novem annos , nondum quatuor- 
im exceflit ; & , fi tantum mali fubeft , 
neque mcdicamentis viaci poflit , neque 
un tratit pofle videatur , quo minus in- 
pofito aliquo fpatio interimat • Non quo 
n interdum etiam temeraria medicina pro- Ij8,3« 
iat ;Ted quo (kpius utique in boc £illat , 

qao plura & geoera & tempora pericu- 
(wat • qiijs fimui cum ipfa curatione pro- 
lam. 

[gituc y ubt ultima ezperiri ftatutum eft , 
e aliquot diebus vi6fai corpus prxpa* 
dum eft , ut modicos ^ ut falubres ci- 

, Bt miiiime glutinofos afiumat , ut a- 
im bibat. Ambulandi vero inter faau: ex- 
itafione utatur , quo magis calculus ad 
\at cervioem deicendat • Quod an inci- 
it Y digitis quoque , ficut in curatione 
ebo , dcmiflis cognofcitur • Ubi ejus 

fides eft , pridie is puer io jejunio con- 
mdus eft i & cum iocQ calido curatio 

adhi- 
> /Egintt. VI, 60. H, P. at Aquafend. Oper. 
nrufg. ParU I. c» 5p, 



47* A. CORN. CELSI Uk 7, 

adhibenda ? qus hoc modo orduatiit. 
T9m.IL Homo prxvalens & perirus ia fediU 
aaiyjtf.eoofidir , fupinumque cum & avolum, 
per genua fua coxis ejus coUocaris , < 
bendir ; reduAifque cjus cruribm , 
quoque juber , manibus ad fuos poplitcs 
tis , eos , quam maxime pofEc, ann&s 
^ fimulque ipfe fic eos conriner . Quod i 
buftius corpus eius eft , qui curatnr , i» 
bus fediiibus junfiis , duo valento 
dunt : quorum & fedilia & interion 
inrer fe deliganrur, ne diduci pofliQt.r! 
js fuper dttorum genua codcm modo 
carur ; arque alter , prottt confcdit » 
firum crus ejus , alter desrram , 
ipfe poplites fuos atrrahir . Sive 
aus , five duo conrinenr , (bpcr hm 
cjus fuis pedoribus incumbunr . £k {0> 
cvcnir , ur inrcr iiia finus &per ji^ii^ 
ullis rugis fit cxtentus, & ia ai^w^' 

fiilfa vefica , facilius calcuhis G^f^- 
raeter h«c , etiamnum a \ua^^^ 
lentes objieiunrur , qui cudo^^i ^ 
barc vel unum vei duos , ffi fK» ^**" 
tinent, non finunt. '^ 

Medicus deindc , diligetissL «Ql^ 
circumcifis , finiftrtB manus 4m ^^^ 
Tom.lI* indicem & medium , Icnircr ^rifisv^* 
152,27« leo , fimul in amim cjus dcmxttit ; ^09- 
quc digiros fuper imum abdomeft ^ 
imponir ; nc , fi utrinquc digiti cisan^ 
culum vehemenrer concurrcrint , ***■ 
ksdat . Nequc vcro feftinanrcr in Ib^^ » 
ut ia pkrifquc , agendum cft ; fcd a t ^ 



u25. M E D I C I N A - 477 

m maxime id turo fiat • Nain laefa vefi* 
lervorum diflentiones cum pcriculo mor< 
excitat. Ae primum circa tervicem quas* 
r calculus . ubi repertus , minore aego- 
expellitur . Et ideo dixi , ne curandum 
jem , nifi cum hoc indiciis fuis cogni- 
I eft . Si vero aut ibi non fiiit, aut re* 
it retro , digiti ad ultimam veficam dan* 
£ paulatimque dextra quoque manus eiu» 
a translata fubfequitur. 
Ltque , ubi repertus eft calcuius ( qul 
eife eft in tnainus incidat ) eo curiofius 
ucitur , quo minor laviorque eft ; ne ef- 
iat , id cft , ne f^pius agitanda vcfica 
. Er^o ultra caiculum dcxtra (emper 
nus ei fe opponit ; finiftra eum compel- Tom.IL 
deorfum digitis , doncc ad cervicem pcr* 128,5« 
litur. In qnam, fl oblongus eft, ficcom- 
lendus cft ^ nt ne pronas cxeat : fi pla- 
3 , fic , ut tranfverft» fit : fi quadratuf , 
duobus anguiis fedeat : fi altera parte 
nior , fic , ur prius ea , qua tenuior fit , t 

dat . In rorundo nihil interefle, ex ipfa V 

ira patet; nifi, fi Ixvior altera parte eft, 
ea antecedat. 

Cum- iam eo venit , ut fiipcr vefica ccfv Tom.IL 
em fit , juxta anum incidi cutis plaga ^oi i. 
ata ufque ad cervicem vcficae debet , ^ 
nibus ad coxas fpcAantibus paululum : 
fide ea parte , qua ftviAior ima pis^g9,'ronj.lL 
y etiamnum fub cute , altera traniverfa ^gp 2« 
ja facienda eft , qua cervix aperiatur ; 
ec urinas ^ter pateat fic , itt plaga paulo 
jor, quam calcuiusfic. Nam, qui ^ metu 

fiftu- 
: jilii mcatum 



47« A. CORN. CELSI lit? 

fiftiilsr ( qttaiQ iik> loco d i^&fiiia, OTzd 

vocant ) parum pate&ciunt , cum Kii( 

perkulo eodein revolvo&tur : quia caksV 

iter > cum vi protnitur , (acit , nifi acnr-j 

tdque etiam perniciofiiis eft , fi figma g»! 

que calculi , vel afpritudo alsqcud t»c:t 

tulit . £x quo & fanguinis pro&ifio, hV 

tentio nervorttm ficri poteft . quz i p 

fvafit 9 multo tamen patentiorera fi^ 

habiturus eft rupta cervice» qaa.m haU: 

incifa. 

Tom.lL Guoi vta pcr&A» tft , ia coarpc 

g5^, 20. calcttlus venit : in enius OMpote 

dtfcrimcn eft . Ideo > fi cxigmis efl > 

ab altera p&rte propelli , abr aitera 

poteft . Si major y initcicadiis a ^;e*j 

ci parte uncus eft , ejus rei caii6 s& ^ 

Is eft ad extremum tenuis , ia (tss^ 

fpeciem recufo latitudinis \ ab * ae^ 

parte lanris y qua corpori lui^itff-^^' 

teriori afper , qua calculum xs^- ^ 

* loB^ior potius effc dcbct : **^^^'^^ 

J uahendi vim non haiec . fH i^ft^N 

in utnimque latus inclinas^^Si^^ "^ 
pareat calculus , & teneatui\^>^^ 
preheofus cft ^ ille fimnl incliwflRft • )*■? 
eo ttomine opns eft , ne , cum ^Haxysi 
caperit , calculos intns efibgiat , ^ ^^ 
ram vulneris ineidat y eamque cwvfdia^ 
In qua re , quod periculum eflet , Ti*^^ 
pra propofui. 

lH>i fatis teneri calculum patet , ^^ 
pcne moraettio iriplcx motus li^*^^ 
eft: xn utrumque latus ; dcinJe etfR^i ^ 

d Alli X$uxiA^yA neiaSk edit. i^^ii».*' 
b-pen. anni 14^7. corhyada. * antcrion» 
exteriori • 



26- MEDICINA. 479 

en , ut leQiter id fi«t , paulahimqnc pci* 
calculus attrfth^itnr : quo fado , artol* 
us uncus extreiuusr eft , uti intus ma- 
maneat , faciliufque illum producat # 
d fi aliquando a fuperiore parte calcu- 
parum commode comprehendjUur ^^a lar 

erit apprehendendas • Hasc eft fii^pli* 
tm curatio* 

rd varietas rerum quafdam etiammia^ 
[^adverfiones defiderat . Sunt enim qui. 

non afperi tantummodo , fed fpinofi 
)ue calcuU , qui per fe quidcm delapG 
ervicem , fine ullo periculo eximuntur ^ 
vefica vero , non tuto vel hi' conquirun- 
, vcl attrahuntut ; quoniam , nhi illam 
vulnerarunt , ex diflentioae nervorum 
rtem roaturant i multoque magis , fi 
na aliqua veficc iobsetet , eamque , cum 
iuceretur ^ dupUcavit . CoUigitur autem 
, quod difficiliua urina redditur , in cer* 
e caicuium tOe » eo , quod cruenta di-« 
lat , illum tfft ipinofum : maximequci 
: fub digitxs quoque experiendum eft » 
:ue adhibenda manus , nifi id coofiftit ^Tom.IL 
:tum quoque leoiter intos digiti obji- 117,17» 
idi , ne violentcr promovendo convuU 
ent : tum incidendam • Mitlti hic quo* 
' fcaipello ufi iunt • Meges C quoniam is 
rmior eft , poteftque in aliqua proflai* 
ttia incidere , inciiOQue fuper illam cor^ 
e , qua tavum fubeft , non fecaie , fed 
ioquere , quod iterum incidi oeceile fit ) 
c&oientum fiicit refium , in fumma par«> 
labrofuoi , in ima femiciroiUtma acu^ 

tum^ 



y 



4to A. CORN. CELSI Ui. 

tmnquc • Id receptuin inter duoi digu^ 
tndicem ac medium ^ (iiper pollke iiApa 
fic deprimebat, ut fimut cum came, if 
ez calculo prominebat , hicideret . Qeo co 
fequebatur , ut femel , quaatum (ids cis\ 
Tam,IL Zfcnret . Quocunque autem modocerra 
jp, I. j^rte (cGkat eft , lenilcr eatrabi , quoi il 

• rum eft , debet ; nulla , proptcr iefiais 

nem, ri admota. 

j. Signs cmUulcfmm^ w/ gremfinm, 
• vel moUimm. 
At calculus arenoAis , & aate 



6i i6. ^ ' quoniam urina , qu« 

' * eft : & in ipfa curatione ; quoniaiD a 
ieAos digitos neque aeque , fed hsam 
titur, & infuper dilabicur. Itemoolfi&j 
culos , & ex pluribus minutilque , (dt:\ 
le parum adftriftis , comoofitos v&tt 
m , fecum trahens quaraara q«a£ ^w 
las . Hos omneis , leniter Yfxms&^'\ 
de digitorum ^icibus , fic opoarf^ 
nc veficam icdant , ncvc iay^^ 
fipatsB reiiquiac maneant , ^ '^"t* 
curationi difficuitatcm facaK- ^i«^* 
tcm ex his in confpeftttm ^^''^W 
tis, Tel unco ezimendum cft. 
' At , fi plures caicuU fiint , fap^ P 
•rahi debent ; fic tamen , ut , fi V**^ 
guus fupererit , potius relinquatar . Sf^ 
dem in vefica difficulter iaveniciir; 
tufque ceieriter effiigit . Ita longa 
ne vefica Isditur, excitatquc iaiai 

Tom.H. cnortiferas ; adeo ut quidam non yi% . 
,i27,;o.^i' firuftraqttc per digitos v^fpcft ^ 4^ 



9p. %6. M E D I C I N^. 48K 

,ta , deceflerint . Quibus accedit etiaoi , 
lod etiguus calculus, ad plagam urinapoft- 
. promovente, excidit. 
Si quando autem is major non videtdr, 
tfi ru{^a ceryice , extrahi poflfe , findendus 
\ • cujus repertor Ammonius , qui ob id 
i^&rifjisg cognominatus eft . Id hoc modo 
t. Uncus injicitur calculo fic,.ut faciieeuna 
DQclufum quoque teneat , ne is retro revoU 
atur ! tum ferramdntum adhibetur craffitu- 
inis modica , prima partc tenui , fcd retu- 
i, quod admotum caiculo, & eialtera par- 
; iftum , findat ; magna cura habita, nc 
ut ad ipfam vcficam fcrramcntum perve- 
iaty auc calculi fra^ura ne quid incidat.. 
£^ De CaieuUs fominarum. 

H« vero curationes in faminis quoque fi* 
T^U«$ funt ; de qaibus partim , proprie tamen 
luxdam dicenda funt . Siquidem in his, ubi 
^anrulus calculus eft , fcaipellus fupervacuus 
fi ; qttia is urina in cervjcem compeUitur. 
um & brevior , e quam in maribus , & la- i8^,jo. 
lor cft; Ergo & per fe fsepo excidit ^ & , fi 474,20. 
i nrintf itinere , quod eft anguftius , inhae- 
kt , eodem tamen unco fine ulla noxa edti- 
;tar . At in majoribus calculis neceflaria^Tom.//. 
idem cnratlo eft . Scd virgini fubjici digiti j^gyio» 
itiquam mafculo, mulieri per naturalia eius 
ebenf . Tum, virgini quidem , fub ima fi- 
ifteriore ora; mulieri vero, inter urinz iter ' 
c os pubis , incidendum eft fic , ut utro- 
ixe loco plaea tranfverfa^fit . neque terreri 
anvenit , fi plus ex muIiebTi corpore fai^ 
uiois profluit. 

H h j. J^ua 

e AittusTftrab. IF. Sem. li^. c. 9^. ' 



4Sa Ji. CORK. CELSI iM.j. 

5. ^M imrsHo esUmh tvmlfi idmU ft. 
Caiculo evulfo , fi valou corpoi tft^ » 
fluc magnopere vex^fuffl ^ linere opm 
niaguinem flutre » quo minor inAMmmxm^ 
oriatur • Ataue » ingredi quoque c«a fw-j 
lulum, non alienum eft» ut eicidai, i^\ 
intus concreti fa^guinis manfit . Qv'// 
per fe non deftitif, rurfus^ne vis oniitii 
tereat, fu^imi debet • Idque procioBs,iPj 
imbeciiliQribus 9 s^b ipfa curatiooe 
dum eft . Siquidem , ut diftentiooe 
rum periciitator aliquis ^ dum vefica f^] 
«gitatur \ fie ^tfr naetu^ estipt , i«i 
medicaqiinibus , ne tantum &»gMtiif 
fiuat , ut occidat . Qiiod ne inodat , 
dere is debet in acre acetnoi , ad aiif»| 
tum (aiis fit adje^m * fab qno ^LkfB 
ftre conquiefcit , fc adftriaginir fdb/i 
eoque nunus inflammatur . (^fdtjm 
proficit , tggiutinanda cucurhindi d(, <' 
Te«i.ILm |enibus, & coxis, & fupcrp^ 
i^Syjtf. Ubi jam fiitis vel evocatsi/^f 
vel probibitus « refupinus m^Kok A 
fic, ut caput huiniie fit, ceaviUi^^ 
ciientiir : ac fuper Vulnus in^Mito^^ 
dnple]^ aut triplex lintec^um ^ >C9^ ^ 
dens • Dcinde , iiiterpofitis dnbAWm, 
ifk folium is aquai calidae refiipiBuiBi^ 
tendi^ eft fic , ut a genibns ad unbi» 
i^ua teneat » cstera veftiiMBtis ciRed»? 
fint s nunib^s tantummqdo pedibttG|ie» 
datis, ut 4t miniff digeumr» & ibii»tt 
maneat . J^ ouo Mor muliiis oriri ttt • 
qui fpoogia lubindc in hci^ aocfta 



$^.±6. uttytciu A. ^i 

I . Finifque cjus fomenti eft, donec infir» 
lando ofTendat • Tum multo is oleo per- 
ngendus , inducendufque hapfus lanar mol- iio,4< 
is ) tepido oleo replecus , qui pubeoi , & 
oxas, & inguina, &piagam ipUm, contc^ 
kam eodeiDAnte felinteolo, protegat: ifquc 
ibinde oleo tepido madefaciendus eft ; ut 
cque frigus ad veficam admutat , & ner- 
os fcnircr molliat . Quidam cataplafmatit / 
ilc&cicntibus urimtDr . Ea plus pooderc 
ocent 9 atquc veficam ui||endo vulnus ir« 
tant ^ quam calorc pronciunt . Ergo nc 
incuiuHB quidem ullum neceflarium eft. 
Proximo die , & fpiritus dtfBcilius red-^ 
itut 9 fi urina non exit , fi locus circa pu« 
em matvrc intomuit , £:irc licet , in ve^ 
tca (anguiBem concretum rcmaniifl^ • Igi- 
ur , ikmiflis eodem modo digitis , lenitcr 
lertraAanda vefica eft , & dfrcutienda , fi 
[ua coicmnt : «ua fit , ut per vulnus poft- 
a procediaar . Non a/ienum etiam eft , ori- 
»/ario cfyfterc acetum nitro mixtum pet 
lagam in vcficam cdmpcllerc . nam fic 
iioquc rfifeutiuntur , fi qua cruenta coic* 
int . £a^uc faccre eriam primo die con* 
enit , fi timomus , ne quid intus fit : ma- 
imcque ^ nbi armbnlando id elicere imbe- 
illita» prohibttit . CsBtcra eadem fiu:ienda 
int : ttt demittaiuf in folium , ut codem 
odb paaniculu» , codcm iana fupcrinji- 
atur. ^ 

Scd neqnc fepe , nequc tamdiu in aqua 
ilida pucr habendus , quam aibtefcens 
i y innrmaa , quam valcns $ icti $ quam 

H h a gM- 



\y 



/' 



"\ 



7 

'4S4 A. CORN. CELSI Li.j, 

graviore inflammatione adfcAas ; k ^ cuiu 
corpus digeritur , quam is , cujus adftiiSbuu 
eft . Inter haec vero , fi fomnus eft , & 1 
qualisr fpiritus , & madens lingua ^ & £tj 
modica , & venter imus fedct , & wcikm 
•ft cum febre modica dolor , fcire liccc , n 
Ae procedere curationem • 

At in his inflammatio- fere quint» \t 
feptimo die finitur : qua levata ^ tolioii ii- 
pervacuum eft . fupini tantummddo voki^ 
aqua calida fovendum eft , ut , fi quid c- 
nm rodit , abluatur . Imponenda wcenr » 
dicatnenta funt pus movcntia ; & , ii pr 

fandum ulcus videbitur , melle liniendBD 
d , fi rodet , rofa temp^abitur . Hoko' 
iAa»X7. rationi aptifTimum videtur ipmt/^effcafft » 
plaftrum . nam & fevum haber ad pv» 
vendum , & mel ad ulcus repuigaadoBt; » 
dullam etiam , maximeque vitulinaa ; ^ 
in Id y ne fiftula relinquatur, poB^/^^ 
ficit • Linamenta vero tum. 'dipcr j^^ i 
funt neceifaria ; fuper medica««^' ^ ' 
id continendum , reAe iaipffa^- ^^> 
ubi ulcus purgatum eft , nun ta»» A 
cicatricem perducendum eft» *S 

Quibus temporibus tamen , & ^&iolcs^ 
tio non fuit , varia circa pericula ora»^ • 
Quas pracfegire protinus licet , fi coBtia» 
vi^ilia eft ^ fi fpiritus difticultas , £ lis^ 
anda eft , fi fitis vehemens , fi veotec jbc? 
tumet , fi vulnus hiat , fi tranfilieos ^ 
na id non rodit , fi fimiliter ante tenitf 
diem qusedam livida excidunt , ii is asr ^ 
hil aut tarde rcfpoqdet, fivchementes^ 

ioctk 



ap^±j. MBDICINA. 48$ 

>re$ funt , fi poft diem quintum magos ' 
bres urgent , & faftidium cibi permanet 9 
cubare in ventrem jucundius eft a Nihil 
kinen pejus eft diftentione nervorum , & ^ 
nte nonum diem ^ vomitu bilis . Sed cum 
iflammationis fit metus , fuccurri abfti- 
entia , modicis & tempeftivis cibis ; intet 
aec , fomentis ^ & quibus fupra fcripfimus » 
portet. 

C A P. XXVII. 
J&^ QancfOy qui excifa vejica TomJL 

nafcituf, iP4j3^« 

PR O X I M U S cancri rtetus eft . 1$ 
cognofcitur , fi , & per vulnus , & per 
pfum colem , fluit fanies mali od^ris , 
lumque ea quxdam a concreto fanguine ^ 

non abhorrentia > tenueCque carunculse la- / 
nulis fimiles • prster hasc , fi one vulne- i 
ris aridx funt , fi dolent inguina , fi febris 
non definit , caque in noAem augetur , fi 
inordinati iiorrores accedunt . Confideran* 
dum autem eft , in quam partem cancer is 
tendat. Si : ' colem, indurefcit is locus , & 
rubet\, & tadu dolorem excitat , tefticuli^ 
ueumimefcunt : fi in ipfam veficam, * ani 
oKr feqiiitur , coxs tumefcunt , non fa<> 
cile crura cxtendi polfunt : at , fi in alteru'* 
trum latus , oculis id expofitum eft , paref- 
que utrinque eafdem notas , fed minores , 
habeti 

Pnmum autem ad rem pertinet corpus ro* 
&t /acere , ut fuperior pars femper ea fit , 
in quam vitiom fertur. Ita, fi ad colem it, 

H h } fupi- 

♦ Tulfius Oifcrvau Lit. IF. Caf. 38. 



s 



i 



^%6 A. CORN. CELSI lA^. 

fupinut ii coliocari debct : G ad tdcim ^ 

in Tcnrrcm : fi in latus, in id , ((iiQd int^ 

griuf cft. Deinde, ubi veatum fucm adc& 

rationcm , homo in aquam demtttctur , k 

qua marrubium dccoftum fit» aut cuptef», 

Tom II *"' myrtus ; idcmquc humor cljrfteie st- 

6i '2 *^ adigetur : tum fupcrponetur Jemsal: 

' ^' cum roalicorio mixta ; quse utraquc a ry 

no dccoAa fint; vcl rubus, aut oJcar (bSi j 

codcm modo dccoAa ; aiiave incdicafflcig,i 

qux ad cohibcndos purgandolquc caia 

propofuimus . cx quibus , fi qua emorxy 

da , pcr fcriptorium calamum infpitih» 

tur. 

Ubl ftare coepcrit canccr , mulfe ib 
cluctur . vitabiturque co tcmpore ccnai, 
quod , ad rccipicndum id ma lum , ca^ 
erooilit . potius piumbum elotuni €m^ 
no inungetur : iuper qux idem Isai 
illitum imponctur . Sub' quibos famsi 
ad fanitatcm potcft : cum eo uoa.^ 
non ignoremus , orto cancro ban^i^ 
machum , cui cum vcfica qtite^ 
tium cft : cxquc co ficri , vcmfitrffaor 
tur cibtis^ ncquc, fi quis rcMs&ALi^w*^ 
coquatur, ncquc corpus afator '/liraffc ^ 
vulnns quidcm aut purgari , aot i£iYC&' 
qua ncceflario morrcm matoraot, 

Sed ut bis fuccurri nullo modo po^s 
fic a primo tamen die tencDda nj» cfl^^ 
tionis eft . In qua quzdam obfervatio , i^k 
cibum qooque porioncmque pertioeis » ^ 
cetfaria cfl: • Nam cibus inrer pfiocyii » 
non aifi IiunidHS dari dcber ; ukf ^^ 



:^/vs7- MtDlCINA. 487 

tuKjgtttum eft , cx mtdit tnateria • olcra & 
ialfamenra fempcr alicna funt • Pofione o- 
HS cft^ noU imtoodica. Nam, 6 parum bi« 
itur , accenditur vulnus , & ▼igilia urgct , 
c vis corporis minuitur : fi plus ^quo af- 
itnitut , lubinde vefiba impletur , eoque ir» 
itatur . Non nifi aquam auicra bibendam 
Oe , manifcfiins eft , quam ut fubinde di- 
endtim fir* 

Solet 9tto fub ejufmodi yiftu evcnire , 
t alvus noli rcddatur • Hzc aqua duccnda 
(l , in qaa vei foenum Grscuth , Vel maU 
a decbAa Gt • Idera humor rofa mixtus 
n ipfum vulnus oriculario ciyncre agen- 
ius , ubi id rodit Uriha , neque purgari 
»atitur . tcrc vcro jprirao per yulnus eijii 
ixc t deinde , eo ianefcentc , dividitur , 
5c pars per cohem dclccndcrc incipit , do* 
ncc cx toto plag4 claudatur • Quod intcr- 
dum tcrtio mcDfe , interdum non ante 
fcxtum , nonnunquam cxaAo quoquc anno 
nr* 

Ncque 4efpttati debct /blida glutindtlQ 
rulocns , mfi ubi aut vehcmenter rupta 
icrvix eff , aut cx cancro roult» magnjB- 
juc carunculi^, fimulque nervofa aliqua cx- 
ridcnint • Sed , nt vcl nulla ibi fiftula , vel 
rxigua admodum rclinquatur , furama cu* 
a providcndum eft. Ergo, cum jam ad ci^ 
atriccm vulnus tcndit , extcntis jaccre fc* 
oinibus ^ cruribus oportet ; nifi tamcn 
nolles arcAofivc calculi fuerunt : fub his 
nim tardios vcfica purgatur • Ideoque din* 
ius plagam patcre ncccfiarium cft : & tum 

H B 4 dc^ 



488 A. CORN. CELSI Uk y^ 

demuin , ubi iam nihil talc cxtra ferw^vi 
cicatriccm pcrduci » 

Quod fi , antcquam vcCca purg^ta. cft , 
orar it glutinarunt , dolorquc & inftamntts 
rcdicrunt , vulnus digitis vd avcrfo fpedli& 
diduccndum cft ; ut torqucntibus cxiutfi^ 
tur . Hifquc effufis , cum diutius pur&arki| 
dcfccndit , tum dcmum , qu« cicarrices a- 
ducant , imponcnda funt » extendcDdiqiie, f 
fupra docui , pedcs , quam maxime juafiL ; 

Quod fi fiftuls mctus cx his caufis , c? 
propofui , fubcflfe videbitur , quo &cb 
claudatur ea , vel certe coanguftetur, iet-^ 
num quoque danda plumbea fiftula eft y a- 
tentifquc cruribus temina taUque inter i 
deliganda funt , donec , qualis fut^ d,j 
cicattix fit. 

c A p. XXVI n. 

5*/ f^MturdlU fmminsrum nom 
amculntumy quomoJo 
canvem^t* x 

ET hoc quidem commuiie :t^^ 
& fiaeminis potcft • Prc^K»?*" 
dam ad faminas pertinenr iftiafJw^^fc^ 
quod carum naturalia nonnttiiita3a^^s&». 
fc glutinatis oris , concubikua ^ ^^* 
tUDt • Idque interdum evcnir piotffiffitt^^ 
tero matris : intcrdum b exulceratiooc ^ ^ 

fartibus fada , & per malam curaaoKaf 
is oris fancfccndo jundis • Si es uteEod^ 
noembrana ori vulve oppofiu eft : fi ci i^ 
cere, caro id rcplevit. ^ 

a Mginet. VL f%. Aitiut TetraB. UT. Sm^- 
#. p6. Hippoc. de SterH* XIU. l. Idem de S0^' 
Muiiei. yijoan. Wierus Obferv. L, I. f. ^JJ. 
b Hipp.LdeMorb.MMl.T.LXFUL 



I 
I 



>portet autem membranatn duabus linciS) 
T fe txanfverfis , incidere ad /imilitudi- 
I litersB c X, magna cura habita, ncuri- 
iter violetur : deinde undique eam mem- 
tiam excidere • At , fi caro increvit, ne- 
arium eft reAa linea patefacere : tum 
ora vcl vulfella vel hamo apprehen* 
1 y tanquam^benulam , excidere : & in- ^ 

itDpiicitum in iongitudincm linamentum 
nfjLViff'*^ Grasci vocant ) in aceto tinAum 
littere , fupraque fuccidam laaam aceto 
dentem deligare : tertio die folvcrc , & 
Iqus , ficut alia vulnera , curare . Cum^ 
! jam ad fanitatem tendet , plumbeam 
ulam medicamento cicatricem inddccntc 
inere , eamque intus dare : fupraque idem 
^dicamentum in)icere , donec ad cicatri* 
a\ plaga pcrvcniat. ^ 

C A P. XXIX. 

Qtia ratione partus mortuus 

exutero excutiantr, a 

JJS I concepit autem aliqua , fi jam pro* 
pc maturus partus intus cmortuus eft , . 
que excidere per fe poteft , adhibenda cu- 
:io cft • Qu2 numerari inter difficillimas 
teft • nam & fummam prudentiam mode» 
tionemque defiderat , & maximum pericu« 
n afTert . Scd ante omnia vulvz naturaTm.iI 
rabiiis, cum in multis aliis , tum in bac aoO|5. 
quoque fiicile cognofcitur . 
Oportet autem ante omnia t refupinam 
alierem tranfverfo IcAo fic collocare , ut 

femi- 

c Chiafmus vocatur ai jSginet. VI, 51. 65.^ 

mliis. H. F* ab A^uapend. Oper. Chirufg,PX 

8g. a JEgtnet. VL 74. Mtius Tetr. IV. Ser^ 

1 c. aj. b Hippocr^ L de Morh. MhL T. 

::iv. 4. 



^ A- COkN. CELSI lii.) 

femitibos ejus ipfius ilia compdnattbx 

3I10 dt 9 ut & imut vcBtcr in conip^u is 
ki fit f & infans a4 os vulvx cwapds 
tur ; qu« , cmortuo parta i id campda^ 
ex iotervallo vero paululum dcbjTcit . 
occafione ufus mcdicus , unAas mami 
ccm digitum primum dcbct infcrcjc , 
T9mM. ibi contincrc , doncc itcrum o$ adapeniv 
«oo,a8.i*»rfofquc altcrum digitum^dcmktcn W 
bit , « ytt cafdcm occafioncs alios, iv 
tota cffc ifWus manas poffit . Ad ca^r 
ficilititcffl mnitum confi^ & »q 
wlvac ^ £e vis ncrvorum cjus, 4.c 
totius habitus, & mcntis ctiamrobar: 
f rsfcrtim intus nonnunquam cfxaa (fai 
llus dari dcbcant^ 

Pertinct ctiam ad rcm > qumofcf 
mum cffc imum vcntrem , & cmeBS a^ 
poris ; ncquedum inflammatiooeo s » 
piffc , fcd rcccnti rc protinus a^»*"^ 
dicinam . Nam y fi corpus iam i^*/ 
nequc dcmitti manus > acqoc ^,^ 
tm aegerrimc pi^cft j fequiiiipr#f* 
vomitu , & cufll trcmore , *rf^ ^^ 
rum diftcntio . Vcrtim inm«» ^*'*^ 
Jori manus injefta protinBS \i*» ^ 
ftntit. nam aut in caput, animfi^^ 
vierfam eft , aut irt traAArcrfiia i^ • * 
famen fic , ut td manus eios , ^P^ ^ 
propinquo fit. .^^ ' 

Mcdici vero pi^^tum ell , at '«*>** 
Inaiiu dirigat vel in d eaput r, vcl ^*** ? 
|>cdes, fi mtte ?litcr compofitus cit . I^ 
nihii aliud cft , manus vd pcs apprei^ i 

c Alii cepiffcy d if/// manus» e tfP^ 
l d$ Nhrk Mid. XCF. t. 



(^.^. MEDICINA* 49C 

pus reftius reddit • nam maiius in caput, 

in pcdcs cum convertct . Tum, fi caput 

»xitnum cft , dcmitci debct uncus , undi- 

: laevis , acuminis brevis , qui vcl oculo^ 

auri , vel ori ^ interdum ctiam fronti re- 

injicitur : dcinde attradus infantcm edu- 

. Neque tamen quolibet is tcmpore cx- 

.hi debet « nam, fi comprelTo vulvc oreid 

itatum cft, noQ cmittcnte eo , infiins ab- 

npitur ^ & unci acumen in ipfum os vul- 

defaibkur } fequiturque nervorum diften» 

, & ingens perictilum «nortis • Igitur , 

nprcda vulva , conquiefcere ; biante , le^ 

er trahere oportet ; & per has occafio^ 

panlatim tum edweere • Trahere autem 

:tra manus nncum *, finiftra , intus pofi- 

^ iQ&ntcm ,ipfum ,. fimulque dirigere eum 
bct. 

Solct etiam evenire , ut is infans / humo- 
djflcndarur ; cxque eo profluat fcedi odo- 
faaies . Quod fi taie eft , indicc digito 
pus iilud forandnm cft , nt , ttRxfo hu- 
ire 9 extenuetur ; tum id ieniter per ipfas 
mus recipiendum cft • nam uncus injedus 
tri corDufcnIo facile clabitur . in quo quid 
ricnii ut, fupra pofitum« 
Scd in pedes quoque converfns infiins 
n dilScultcr cxtrahitur . namque his ap- 
rhcnfis pcc ipfas manus commode cduci* 
r. 

Si vero tranfvcrfns cft , nequc dirigi po* 
it , uncus. alx iniicicndus , paulatimque 
trakenditf eft • Sub quo fere cervix rtpii» 
tur 9 f etroque capot ad reliquum corpus 

fpcaat. 



49^ A. COHN. CELSI ZA 

fpefhit . Remedio eft , cervir pnecifk ; ut 
paratim utraque pars aofcratar • U voco i 
qui, priori fimilis, ia ioteriore caatnznpa 

5er totam aciem exacainir . Tam id a^ 
am eft, ut ante capat, deinde religBa^ 
auferatur : quia fere , majore parte cxtza^ 
caput itt yacuam Tuivam prolabitur, sirz 
hidue fine fummo periculo noa potcft . 

Si tamen id incidit , (aper ventreB £ 

lieris duplici paonicuio iniedo , Taiemr- 

mo , non imperitus , a finiftro kiten 7 

dcbet affiftere , & fuper imam TeoczcB s 

duas maous imponere , alteraqne alterui 

mere • quo fit , ut illud capat ad os 

compellatur ; idque tua eadem raciaBe, 

fupra pofita eft, unco eatrahi poffit. 

At , fi pcs alter juxta rcpertBi eff, air 

Tm.IL retro cum corpore eft » quicqaid profafif 

i35tSi*cft» g paulatim abfcindnidam dt. B,i 

clunes os vutva^ urgere caepenBt, iism^ 

retro repeilendc funt , conqu^ai^^ 

ejus addiicendus , Aliseque aa^^ 

cuitates iaciaiit , ut , qui taUrMi as , 

concifus eximi debeat. 

Quoties autem infans pnDBaa^^^M 
dendus nnmilf^ eft . Is eam b«k& wft- 
bus fuftfoere , medicus dciodt ws^ ^ 
Tom.n.va leniter trahete umbiiicum Met'iA)' 
looyij.^brumpat y dextraoue eum feqoi i^f 
eas , quas Secundas vocant , quod tti^ 
mentum infantis intus fuit : hiffK i^ 
mis apprehenfis , venulas merabriBBMF 
omnes eadem ratione manu diducere i^ 
va , totumque ilkid extrabere » 8l ^jf^ 

g HiffofrMt. L dt M^k.Mmk XCyL 



r.jc MEDICINA. 4^j 

js pneterea concreti fanguinis remanet . 
m coovpreflis in imum feminibus , ilU 
ronclavi coliocaoda eft , modicum calo- 
t , iine ullo perflatu , habente . Super 
im ventrem ejus imponenda lana ' fucci- 
, in aceto & rofa tinAa . Reliqua cura- 
talis effe debet i qualis in inflammatio- 
us , Sc in his vulneribus, iquft in nervo* 
ocis funt, adhibetuc. 

C A-P. XXX. I 

De Ani vitiis. 4x4. 

N I quoque vitia , ubi medicamentiji 
L non vincuntur , manus auxilium de- 
rant . Ergo , fi qua fiffa in eo vetufta- j^p^t j. 
indunierunt , iamque callum habent , 
imodiffimum eft , ducere alvum ; tum ^ 

ngtam calidam admovere , ut relaxentur 
i , & foras prodeant : ubi in confpeAu 
t , fcalpello fingula excidere , & ulcera 
renovare ; deinde imponere linamentum 
lle , & fuper iinteolum illituni melle, 
immie eum moUi Jana implere , & ita 
:irc : altero die , deincepfque caeteris , 
bus medicamentis uti ; quae ad recen* 

eadem vitia neceifaria efle , alias pro- 
ii : utique per primos dies forbitionibus 
1 fuftinere ; paulatim deinde cibi& adjice* ^ 
iliquid , generis tamen ejus , quod eo- * 
I loco prxceptuin eft . Si quando autem 
infiammatione pus in his oritur , ubi pri-« 
B id apparuit , incidendum eft ; ne anus 
fuppuret . Neque tamen ante prope^ 
Jum eft . nam , fi crudum incifum eft, 

in* 

Mii removcre) 



y 



4M A. CO&M. C£LSI U. 

infliiDmcioni multun acoedie ^ h fHris 
^nto amplhis CMcitatur. His ya yt i 
«cribus , lenibus cibis » iifdcnque aei 
ncatif opus eft. 

s. Af C«Mf|rfOTwrrf> b 
400,14. At tubcrcuU, qus i»»fc> « yf n» iffi 
403,ii.kDfut 9 ubi indurtteniat , bac m' 

fmnmr • Ahiis ancc Mini4 docicsr • T( 
▼ulfeiU tuberculum aDprchcAfam , jn 
dices exciditur • Quod ubi £iAuB d, 
dcm fequuntur, quic fapra poft 
ncm adiiibcnda eflc jpropofai : tani 
fi qaid incacfcit f iqaa 
cft« 

}• lU IlMwmfhmiihmt • c 
401,11. Cm atiam TeDarum , fimdcatta 

fie tolioatur • Ubi faDgnJMi , faiAc 
Umm adiicitur , alvas acrik» mknf 
.magis ora ptomovcaatw . eo^ i, t 



Tmm.ILd omiiia vafiit ouafi capirula mw^iaM^ 
117,1« Tum, fi capiiulum exigimmrfr^MF \ 
fenuem habct , adftringcada ri^^fff 
fiipra cft , qnam ubi cisni jir«^*i 
impoaeodaqne fpoo^ia. ciap^^'^^ 
doocc id lifcat : dcmde aaiii^n^^^i 
pclb t fiipra nodum id uuiuwiiai A. 
Qaod nifi fiiClum cft » magni biB»m^ 
onuntnt : inrcrdum etiaaa orms SU^ 
Si id nMJna cflf, & bafis latior, hiDi^^ 
aat akm csdpicndum tlkf pnttM^^ 
pra bafim incideodiun ; ncqne iciiifi*^ 
qnicquam cx eo capitnio , ocfne vfOf^ 
tx ano demendnm cft . qnod confcqnirB 



qni' neqne mauomy ncqae pnrvi 

hJBgmm.in.So. c Mgkmtnyt^iA 
Mm§ms omnet Tcnc » 



31. MEDICINA-^ 49f 

t . Qua incifutn cft j acqs dcbet immil» 
infraque eain lino id capitulum tlligari . 
uo criave fuot , intimum quodque pri* 
I curandum eft : fi plura , non omoia $* 
i ne tempore eodem undique teneras ci- 
ices fint • Si fanguis profluit , excipien* 
eft fpongia : deinde linamentum imp^ 
ium j uogenda femina , & ioguina , & 
quid juxta ukus ell > ceratumque fupei^ 
lum , & farioa hordeacea caltda impien- 
18 locus , & fic deligandus eft . Poftert 
is defidere in aqua calida debet , eodem^ 
cataplafmate toveri • Ac bis die , & an^ 
urationem y & poft eam , coxendices ac 
ina liquido cerato perungenda fiint ; te^ 
»que is loco contin€ildu& n InterpoGtis 
)que aut fex diebus , oriculario fpecillt 
imenta educenda » & , fi eapitula fimul 
i excidemnt , digito promovenda ; tum 
ibus medicamcntis , iildemque » quas ali% 
Hifui 9 uicera ad fanitatcoi perduoenda • 
ito virio, quemadmodum agendum cflett 
alias fupersus expofui . 

C A P. XXXL 
2>e Varicibtis. a 

B hi» ad crura proximus traafitua 
L eft • Im qoibus orci varices non difS^ 
i rarione tollnntur . Huc autem flo 
im venularum , qua^ in capite nocent i 
;orum varicum ^ qui in ventre funt , cu- 
onem diftuli : quoniam ubique eadem 
Igitur vena omnis , quse noxia eft , 
adufta tabefcit , aut manu cxciditur • 

Sl 



-4^6 A. CORN. CEtSr U£. 

Si fcfti; fi, quamvis tranfrcria, Uioeaf 
pfex ; fi / modica cft , mclius aduiitHr . 
curva cft , & vdut in orbcs qaoiilara \ 

Jilicatur , plurcfvc intcr fc involvuntar , « 
tos cacidcrc cft . 

Adurcndi ratio h«c cft . Cutis" ^ 
ditur : tum , patcfafta vcna , tciPH 4 
& fcrramcnto candentc modicc prcKr 
Titaturquc , nc pfa|z ipfius o« aduwr 
quis rcduccrc hamuTis facilc cft • W JB^ 
pofitis fcrc quatcmis digitis pcr cocm» 
ficcm fit : & tum fupcrponitur ncdaca-' 
tnffl, quo adufta faaantur. 

At cxciditur hoc ohkIo . Cotc cadee 
tionc fupcr vcnam incifa , hamub « 
cipiuntur ; fcalpciloquc undique a o" 
vcna diducitur ; cavcturquc , ne iair 
jpfa lcdatur ; ciquc rctufus hanriff » 
citur ; intcrpofitoquc codcin fat ^ 

iuod fuprapofitum cft, in ts-^ 
it : qux , quo tcndat , (acilc 
fo cognofcitur . . . 

Ubi jam idcm , qmcmf'^^' 
iaanm cft , uno loco aiSit^^. , 
lam vcna prsciditur : dcidtt^x^"^ . 
muf haraus cft, attrahitur & t5&&SL\W 
^ rurfus abfcinditur . Ac fic «ifa^ ^ 
xicibus crurc iibcrato , tuna' (dagirsBje 
committuntur , & fupcr cnplateiB ^ 
nans injicitur. 



ca 



I 



&.}». MEDICINA. 4f7 

C A P. :xxxii. 

De Digith coh^entibus y & 
curvatis . 

L X , fi digiti vel in utero protinus , vel 

jL proptercommunemexulceratioaem poft. 

cob^ierunt , fcalpelio diducuntur : de- 

feparatim uterque non pingui empladro 

cumdatur : atque ita pcr (e uterque fa- 

fcit. 

Si vcro fiiit ulci» in digito , poftcaqtie 
Je indufta cicatrir curvum eum rcddi- 
c 5 primum malagm«rtcntandum cft : de- 
, fi id nihil prodeft ( quod & in vete»i * 
catricc , & , ubi nervi lacfi funt , eycnire 
mfuevit ) viderc oportet , nervine id vi- 
um , an cutis fit'>. Si nervi eft , attingi 
on debet: neque enim fanabile eft* Si ctH 
is 9 tota cicatrix excidenda eft , quas fere 
ailofa efficit , ut extendi digitus non pof- 
r . Tum redus ' fic ad novam cicatricem 
?rduccndus eft. 

C A P. X X X 1 1 L 

De Gartgrana. 

r^ ANGR^NAM inter ungues aJaf- 
J ^e , aut ioguina nafci ; & , fiquan- 
> medicamenta vincuntur , membrum prs* 
di oportere^ alio ioco mihi diAum eft. 304,2;. 
Sed id quoque cnm periculo fumtno fit . 
am fzpe in ipfo opere, vel profiifione 
^nguinis vel anrnus defeAione moriuntur ; 
erum hic quoquc nihil intereft , An fa- 
s tutnm praBfidium fit , ,qaod unicum eft « 

I i Igitur 



498 



A- CORN. CELSI Lm.l 



leitur intcr fanam vitiatannque pmcm i 
adcnda fcalpcllo caro ufquc ^d os cft & 
ut ncquc contra ipfum articulum id t2i 
& potius cx fana partc aliquid cxcidam 
qnan at «gra Tclinquatur . Ubi ^ «s ia 
niMi cft, rcduccnda ab co (kii* caro,* cb 
ca os fubfccanda cft , ot ca qiM>qiie p.:t 
aliquid offis ttttdetur : dcin id fcmiU p 
cidcndam cft , ^am proatimc (a«« ul 
ctiam inhxrcnti : ac tum frons oflis , f^ 
fcrnilA cxafpcravit , l«vAnda cft , tofBX 
induccnda cutis . qu« iiib ciuCnodi ob» 
ne laxa tflc <lcbct , ut qoam ■■"^^■J^ 
quc os contcgat . Quo cutis induf^ 
rit, ii linamcntis crit contcgorf , 
pcr id fpongia cx accto ddigaada . UKi 
pohca fic facicnda,ut in vul ncnbgj, a g^ 
bus pus non movcri dcbct » Bneaamd 



2P4,«I* 



LIBER OCTAFW 
C A P. I. 

A$$mani carp^* 

UPEREST ea I»^T?JJ 
ofla pertinct • Qu« q« "Of 
accipi poflit , prius pfiSw.r. 
raique comm mdicaDO; ht^ 
calvaria iacipit. ck ""^^^'f 
tc coneava, cxtriiifccus gibba, uttia^*' 
vis , & /qna ccrcbti ♦ w^embnmm'^ 
git, &, qua eocf, capilkm gigiicaK.c» 

^ Crnei lAXflyym; , Mdcrot. Sstmrm W- !• 
Omcntum voamt. 




Up.u M£DIC1MA^ 4#9 

egitur. Eaque fimplex, abocc]p]tio& tem^ 
oribus; duplex, ufque iaverticein afroQte^ 
(l. Oflaque ejus, ab exterioribus , duraiab 
Qterioribus , quibus inter fe conoeAuatur , 
aolHora funt. Interque ea venasdifcurruntf 
^uas his alioientum fubminiftrare^credibile cft « 

Raro autem calvaria foItda,fine* futuris 
ft : locis tamen «ftuofis facilius invenitur * 
z id caput firmiffimum» atque a dolore tu^» 
£Smum eft : ex caneris , quo futurae pau*" 
iores funt » eo capitis vaietudo commo* 
ior eft . neque f enim certus earum nu- 
lerus eft , ficut nec locus quidem * Fere 
ameQ dus » fuper aures , tempora a fupe- 
iore capitis parte difcernunt : tertia , ad Twn.tL 
atera pcr yerticem tendens , occipitium a 91^35* 
!ummo c^pite diducit : quarta , ab eodem 
i^ertice per medium caput ad frontem pro* 
ccdit ; eaque modo fub imo capillo definit ^ 
mtxlo firoatcm ipfam fecans mter fuperci- j»^//; 
ja Anitat • £x iiis cmtttx quidem futursB ^i,io. 
n ungucm cojomirruntur : hae vero , qus 
ipter aures traafverfx funt , totis oris pau* 
ttim extenuantur i atque it& inferiora ofla 
iperioribus leniter | infidunt. Craffiffimum T0m.U^ 
ero in capite os poft aurem eft : qua ca- psyt}* 
illus , «t verifimile eft , ob idipfum non 
ignitur • Super hos quoque mufculos , qui Tom.TL 
rmpora $ contegunt y os medium , in ex-aia,i7* 
:riorem partem inclinatum , pofitum eft . 
X (acies futaram habet maximam . quae a 
rmpore incipiens , per medios ocuiot , na« 
rfqac tranfverfa pervenit ad aiteniffi tem« 

I i a pus 

^ NimmMUMm tamen obfervatur , uti variit 
tempih probat Vertunianus ad Hippocr.de Vnl* 
eribms Capitis ^ pag.^$. f etiam leg.Panvt^ 
eg.6. 4 ftffident leg. PauWypag. xi« \ C0Q« 
cAunt , PsuWf pagi xa* 



50O A. CORN. CELSI UkZ. 

pus . A qua brcvcs duae fub iatcfwfnbi» 
angiilis dcorfum fpcaant . Et mate q» 
que in fumma parte fingulas tranfvcrlas fr 
turas habent . A mcdiifquc nanbus , ar 
fupcriorum dcntium gingivis , pcr nsdiCT 
palatum una proccdit ; aliaque traBlTcrii 
idcm palatum fccat . Et futura quidcm n 
plurimis hx funt. 
To«. n Foramina autcm , intra caput , mai:» 
«r^ f oculorum funt : dcindc narmm ; tain fr 
^ *^ in auribus habcmus . Ex his , qux cc^ 
rum funt , rcda fimpliciaqoc ad ccrcte» 
tcndunt . Narium duo foramiaa offe » 
aio difccrnuntur . fiquidcm hatc primM i 
fupcrciliis , angulifquc oculonim , ofe s- 
ehoantur ad tcrtiam fcrc partcm : de* 
in cartilagincm vcrfa , quo propioson> 
fcendunt , co magis caruncula qo^jcraB^ 
T9m.lL liuntur . Scd ea foramina , qi« a ^ 
xa*,j4.mis ad intimas nares fimplicw £ar, >-» \ 
rurfus in bina itincra dividuBflr/^^ l 
ex his , ad fauces pervia , {^^^ 
dunt & accipiunt ; alia arfssaiss »■ 
dunt. lo ulrima partc in«^,^i^*^.. 
foraroina diffipantut , pcr quaSs»^ ^ 
Tom.?J.ris nobis datur . In aurc quoq«fc^p»J^ 
jj,i4. aum & fimplcr itcr proccdcnAft to^fr 
fum fit . Quod iuxta cercbram in «^ 
& tcnuia foramina diducitur , pcr ^ » 
cultas audiendi cft . Juxta ca duo jaw^^ 
quafi finus funt ; fuper^uc cos fiaitur », 
quodtranfvcrfum a gcnis tcodcns , ^^ 
ferioribus oflibus fuftinetur . Jugalc ^ 
iari potcft ab cadcm fimilitudinc , a fi » 



i! 



'iap.u MEDICINA. 501 

jt2tci ^uySStg appcllant . Maxilla vero c(VTo«f./fc 
nollc os , eaque una eft . Cujas eadcm &2io,a^« 
nedia , & eciam ima pars , roentum eft : a 
luo iitrinque procedlt ad tempora ; fola- 
lue ea movetur • Nam mzlx cum toto of- Tom.tL 
e , quod fuperiorcs dentes cxcipit ^ immo- 12592* 
biles funt • Verum ipfids maxills partescx- 21217. 
rremas quafi bicornes funt . Alter procef- 
'iis , intra latior , vcrtice ipfo tcnuatut jT9m.lL 
ongiQfque pfoccdens fub ofTe jugali fubit ^ 40^4* 
k fupcr id temporum mufcalis illigatur i 
Alter brevior & rotundior , & in eo finu^ 
ui juxta foramina auris cft , cardinis modo 
t; ibique huc & illuc fe inclinans maxillz 
* facultatem motus prasftat . 

Dpriorcs oiTe dentcs funt i quorum pars 
maxills y pars fuperiori oili malarum ha^ 
ret . Ex his quaterni primi , quia fecant ^ 
T0tAm) a Grzcis nominantut * Hi deinde 
quatuor caninis %entibus ex omni parte 
cinguntur . Ultra quos utrinque fere i maTd19t.iL 
ci/iares s quini funt , prsterquam in iis ,134,20« 
II quibus ; genuini , qui fero gigni folent^ 
|, non increverunt • Ex his primores fingu'* 
is radicibus I maxillares utiauebinis; qui^ 
lam ctiam ternis , quaternilve nituntur 4 
Fcrequc longior radix breviorcm dentem 
rdit ; refiUquc dentis rcdla etiam radix , 
rurvi ftexa eft . Ex ea radicc in pueris no- 
rus den$ fubit , qui multo faspius priorem 
'xpcllit : intcrdum tamen fupra infrave eum 
e ofiendit. 

Capuc autem fpina eitcipit « Ea conftac 
X verttbris quatuor & viginti • Septem in 

I i j cer- 

* F^ciliuum aUi yfed mah j PauWypag.tj. 
t « fmlhates /'. ^. moiares vocaf Soranas Xphefims , 
fag* C. 17. d qaatemi 3 ulcimi , 4 jam ^ 
?at$vo I pag, 26. 



w^ 



,M A. COB.W- CELSI U9, 

ccTTice fant , dttodccim id collas , tcbqa 

qoioaiie foat proxiiM coftis . Ib tctmi 

T««^a orfTdqoc , ab utcoque Utcrc , pracfc 

is^,««. d«» * «««"^ • ^^* pcffora» , qM (p 

^ m Bcdalli ccrcbro coaraiiflk dcfecadxM 

lactra quoquc tntcr doos pcoocfcs fci^s 

wLU csTis pcnria , pcr qo2 a mciiibraaa ccnkB 

ia^« ftnilcs nicmbraBuUB dcdncuntiir . K^ 

jl?r qoc vcrtcbr» ( cxceptis tribns fuawsV 
Inpcriore parte in ipfis procdfibw i»i 
defidcntcs finus babent : ab k i feri ot c u 
deorlum Tcrfos proccflbs cxiBiattC . Simo 
jgitnr protiiHis caput fuftinct ^ pcc dHi i- 

'T^g^ nns receptis esi(uis ejus proccfibos . ftr 
,^fit,ut caput dcorfuni j parris tvbcrftB» 

iTc 1 j afpcrctur . Scconda 4 fopcriom parti j * 
'^^ ^'fcriori infcritur . Quod ad mtxttm f» ^ 
iier , pars fniDiiia anguftiorc orfe ttA 
itaquc fupcrior fecundc circoa^^^ 
tUm n quoquc caput moTeri ^nit . Te0 ^' 

l«x^^dem modo fccundam cxcipit. ErW 
cilis ccrvici mobilitas cft . t^i"^ 
re quidcm caput poflct , ntf^* 
Talcntcfqoc ncnri coJlum ^■'■^[.^^'w 
mpimc Grsci appellant .^k^^^ 
ntm itttcr omocs flcxns «liaNai(^]%fr 
rentns ultra prolabi fuperior» im^|ikM. 

TMi.n^ Jamqut Tcrtcbra tcrtia tobcrcttla , fs i^ 

<7^f <(* feriori ittferantur , cxcipit • Ccrcm |m( 
fibus dcor(bm fpefiantibus ia iafaiHOO'* 
finuantur , ac pcr fioos , ^mo triny W 
bent , fupcriorcs accipiunr , mottitpe of 
Tis & mnlta carukgine coBtiMntv.ic 
fic, ooe flcxu oiodico io prooeni 4amy^ 

08 

t cxfcnint; leffb P^um^ A f ^ a etV^ 
tsmw^ f» 31. L 9. ffhui mmdmlim. | Tcrfi, 

fsam » /• <4. 4 foperiori 5 iafisioa 
fmm^ f.64. 



^ 



p.x. MEDICINA. $0} 

is negociis bomo & reAus infiiftit » & 
ioqui ad neceflaria opera curvatur. 
Imtji cenricem vero fiUDffla cofta contra 
tn^ecos' fita eft • Inde feptem inferiores Toiti.I/. 
c^ne ad imam pe£his perveniunt : haeque , i^S^jU'^ 
irais partibus rotunda^ & ieniter quafi ca^ 
tulatc , venebrarum tranfverfis procefE^ 
Lis y it>i qugque pauiulum linuatis s inlue«> 
at: inde latcfcunt , & in exteriorem par- 
m recurvatac paulatim in cartilaginem de« 
neranc ; eaquc parte mrfus in interiora 
niter flexs conunittuatur cum ofle peOo-Tom.ili 
s * Qttod valm ac durum a feucibus in- pj^i^» 
pit , ak utroque latere lunatum , & a prar- 
>rdiis j iam ipfum quoquc cartiiagine mol* 
tum > terminatur . Sub coftis vero fupe^ 
ix>ribus quinque ( quas ^a^ Graci nomii 
ia.nt ) breves tenutorcfque , atque ipfas quo- 
:^ue paulatim in cartUaginem verfsB , extre^ 
mi$ abdomiais partibus inhcrcfcunt ; ima* 
que ex fais , majore )am parte nihil , nifi 
zzttiULmo eft. 

RurUis, a cervice dno lata ofla utrinque Tom,//. 
:d fca^ias tendunt : noftri /cutula operta ; 5^4, 9. 
:fA£rw\etmf Graici nominant . Ea in (ummis io$»a6« 
[ erticibus finuata , ab his triangula , pau« 
pttimque latefcentia ad fpinam tendunt ; 
Jk^ quo latiora quaque partc funt, hoc he<* 
;jeti^a . Atque ipfa qubque , in imo carti- 
agtaofa , poflcriore parte velut innatant iTom.Il 
quoniam , nifi in fummp, nulli ofli inh«- 94,18. 
refcunt. Ibi vcro vattdis mufcuiis nervifque 
conftriAa fiinf. ^ 

At a iiunma cofta panlo interiiiB , qttam Tom.IL 

I i 4 ubi I77fi8. 



•■»■« 



J04 A. CORN. CELSI 

ubi ea media ' eft , os excrefcit , ibi c|&l 
dem tenue , procedens Tero , qo5 pn 
pius lato fcapularum ofli fic , co plcAiiis i2 
tiufque eft , paululum ia interiora gdzv» 
tum . quod protinus aitera vertids pai^ 
roodice intumefcens , fuftinet iugulan. U 
ipfum recurvum ac inter duriffima €&, im- 
roerandum, altero capite in eo, quod pA:, 
altero in exiguo finu peitoraiis oflis iofidk. 

fiaululumaue motu brachii movetur , & oi 
ato ofle (capularum , infra capoc ejiis , m 
j^ iVj vis & cartilagine coBneAimr. 

Hinc bumerus incipit , cKtzemis otto^ 
T^^i^j/ capitibus tumidus , mollis , fine ned^, 
21 e |g]cartilaginofus: medius teres , doms, meM 
2,i*., lofus: leniter cavus , in priorcm & istBS- 
'rem ; gibbus , in pofteriorem &ccteciaa 
partem . Prior autem pars eft , ^ a pA 
re eft: pofterior, qax ab fcapalis: iaieoar, 
quc ad latus tendit: exterior^ qocaiffi^s 
cedit. ^uod ad omnes articulos paaBB^> 
ulterionbus patebit . Superius uta^ 
caput rotundius , quam CMXxs^d^^f^ 
T^m.lL^^ adhuc dixi , vcrticiJIatiip»»* 
45 17. inferitur , ac majore partt eca ijt^'^ 
<i'i5. nervis deligatur • At infcriiii to^P«» 
51*24! babet: inter quos, quod medinmiLi^Ba^ 
etiam extremis partibus finaatui. 

(^« res fedem brachio pracftat . f^ 
conftat ex oflibus duobus • Radins, fvslP 
vt^ioL Grasci appellant , fnperior kem 
que , & primo tenuior , rotundo & ktf^ 
cavo capite exiguum bumeri tubccdi^ 
recipit • quod ibi nervis & cartilagiata^ 

tir 



p.t. MEDICINA. 505 

etur . Cubitus inferior longk>rqne , & 
mo plenior , in fummo capire duobus 
ifi verticibus exftancibus in finum humc- 
» quem inter duos procefltis ejus eflTe pro* 
rui , fe inferit . Primo vero duo , radii TomJL 
brachii , ofla junfta pauiatim dirimuntur , ^8 184 
rfufque ad manum coeunt y modo crafli- 
dinis mutato . Siquidem ibi radius pie- 
or , cubitus admodum tenuis eft . Dein 
jiiis, in caj^t cartilaginofum confurgens , 
cervicem cjus infinuatur • Cubitus rotun*Toiff.i7. 
s in extrcmo , parte altera paululum pro- ai8,<» 
Jit . Ac , ne facpius dicendum fit , iliud 
norari non oportet , plurima offa in car- 
aginem definere , nullum articulum non 

finiri . Ncque cnim aut moveri poffet , 
Q IsBvi inniteretur ; aut cum carne nervif- 
le conjungi , nifi ea media qusdam mate* 
a committeret. 

In manu vero prima paims pars ex mul-Tom.iI* 
s minutifqae -oflibus conftat , quorum nu- 115,6/ 
erus incerrus eft • Sed oblonga omnia , & 
ianguia , ftruftura quadam inter fe con- 
r6hintur , cum invicem fuperior alterius Tam.IL 
anitics fit : eoque fit ex his unius oflis 143,1 x. 
Lululum in interiora concavi fpecies • Ve* 
m ex manu duo exigui proceffus in finum Tom.Ill 
dii coDJiciuntur • ^Tum ex altera parte io6,«o. 
iinque offa refla , ad digitos tendentfa , ^4,36. 
ilmam explent. A quibus ipfi digiti oriun- 
ir: qui ex oflibus temis conftant. omnium- 
le eadem ratio eft . Interius os in verti- 
r finuatur , recipitque exterioris etiguum 
J>erculum y nervique ea continent • A qui- 

btts 



jo^ A. COKN. CELSI Zoi 

btts orti imgues sodurcfcunt • litoqat, na 
oAi , Ifd caini magit radicibus fuis i&h»e& 
At fuperiores quidcm partcs fic oidiBii 
loiit* 
TsmlT. Iio* ^^^^ fpina im coxamm ofle dcfinr 
114,1. 4U<>d traurverliim longeqoe valentififli 
Tulvam , veficam, rcfium iateftinoaiii 
Idque ab exteriore partc gibbum ; ad fpia», 
refupinatnm $ a lateribi» » id cfty ia iffii» 
xit , finus rotundos habet • A quiboi am 
\ os , quod pefiinem vocanc ; idqoe, fBfBt 

tcftitfa fub pube traafrcffiim , vemra ^ 
mat : reAiUs in viris , reconratuoi m^si 
cxteriora in fisminis, ne parmm 

Inde femina oriuntur • Qoofua 
lotundiora etiam s quam hnmcxonia im 
cum iila ex OBteris rotundiffiaa fint * bb 
Tcro dnos DroceflTus a prioce & a pofr» 
rc parte haDcnt • Dein dunt , & mh^i 
T9m.IL ^ ^^ cxtcriore parte gibba , tmbidi^» 
ti^^jo* rioribns qvoque capiribus imamd^'^ 
periora in finus cox» , ficur i^ff 
ofla ^ qu« fcapulamm fwr. «s^tfVi 
fum iofra introrfus levitar «M 1 9^ 
«qualius fuperiora n«aibri4iso»^*)^VA 
j-^j^qoc in eo inferiora quoqnc «ipb^i»'^ 

1^7,14. "u*n^u' > quo facilius cxcipi acorfimip- 
' fint . Qux commi Aira^flTe pam 1 ^^ 
cartilaginofo tegitur. patellam vccaBt. ft^ 
fuper innatans , aec utii ofli iniaEm y ^l 
carne & nervis deligata » faiiio|iit niP 
ad femoris os teadens , intcr omncs vsm 
flexus,iun£fairam tuetur. 
Ipfum autem cms cft cx oflRbus it» • 



«. MEDICINA.. 507 

lim pct omnia femur hum^ro , crus ve- 

rachio fimile eft : adeo ut babitns quo- 

Sc decor alterius ez Akero c^^aofcatur * 

1 ab oflibus iocipient , ctiam in came ^ 

>ndet • Vernm alterum os ab exteriore 

e fur« pofitum eft : quQd ipfum quoqueT0fff./L 

rcAe nominatur . Id brevius, fupraqneio^,;!. # 
lius 9 ad ipfos talos intumefdt. Alterum P4) J4» 
riorc parte pofitum , cui tibias nom|^n eft « 
;ius oc in luperiore parte plenius , folum 
1 {emoris inferiorc capite committitur ; 
: cum humero cubitus . Atque ca ooo* 

ofla , infira fiipraque coniunfU , mcdia , 
n brachio, dehifcunt. 
Ixcipitur auum cnis infra ofle ez tranf- 
fo talorum ; idqoe ipfnm fuper os calcis 
m cft . quod quadam pattc finuatur, <pf^Tom.IL 
n cxceifus habet , & procedentia ck talOj^^ ^g. 
ipit, nt in finum ejus inf entur « Idque . 
e medttlla durum , magifi]ue m pofterio' 
n partem projeAum , tcretem ibi figuram 
irsfentat • Caetera olfa pedis ad eotum , 
B in mann funt , fimiiitudinem inftmaa 
ir . Plantae palmis, digiti digitis , ungoei 
laibus rcfpondent. 

C A P. IL 
000 vifi^is ^ Wfupfs qmbus Jlgms 
cognofcanttir ^ O* gtta ratioat 
curentur. 



^ M N E autem os , nbi iniuria accef- 

J fit , aut vitiatur ^ aut finditur , aut 

kogitur , aut feratuc , aut colliditnr, aut 

loco movftmr • Id ^ qaod vitiatttm eft , 

pri^ 



jo8 A* CORN. CELSI Xju 

pricso fcrc pingue fit ; dcindc vcl m nigna 
vei cariofum . qtUB , fupcmatis gr^ibui 
ceribus aut fiftulis , hifque vcl iooga v 
Ihttc , vci ctiain cancro occupatis , cvcnk 
Oportet autem antc omnia os nodare, 
cere cxcifo s & , fi latius eft ejos vitsra 
qoam ulcus fuit ^ camem fubfccarc , da 
undique os integmm patefiat : tuna id , fs 
pingue eft , fcmel itemmve fatis eft afa^ 
Tffw.H. icrramcnto adurcre , ut cx co fquamilb 
ij8,jo.dat, aut radere , donec jam aliqaid cnr 
oftendatur , quas intcgri offis nota ef . c 
ncccffe eft aridum fit id, quod vitiatos «f 
Idem in cartilagine quoque Ijcfa 
eft . fiquidem ea quoque fcalpdio 
eft , donec integrum id fit , quod xeterj 
tur. Deiode , five os five cartiiago nii ^ 
nitro benc trito refpergendum eft. l^ 
aiia facienda funt, ubi carics, c^rE»^^ 
fummo ofle eft . fiquidem id vel fuk^^ 
tius eodcm ferramento adurciHlBV^ 5''^ 
dendum eft . qui radit hmCf^i^^ 
ptimcre ferramentum dcbcf^i*^^^**' 
quid , & maturius dcfinar. /sa ti i^^ 
vel ad album os , vei atyA»'»^'*^'^^ 
eft . Albo finiri ex nigriticT6»%^^^ 
tatc quadam ezcarie, manifctea^' ^ 
cedcre etiam cruoris aliquid j&te§co , ^ 
diAum eft • Si quando autem altie i^ 
T9m.ll. dcrit utmmlibet , dubium cft . 
^SP>4* In carie quidem ezpedita cogoitio^* 
fi ipeciiium tcnue in tbramina iasktsss\ 
quod magis minufvc. intrando » veliBfi"^ 
cariem cSe » vel a|tius defcendift , s)»^' 

(M 

a Aph. FIl. 2. 



\ 



.a. MEDICINA- jo^ 

ligi idcm potcft ctiam cf dolore , & txTomJU 
e , que ubi mediocria funt , illa alce 15^,13. 
cndiffe non pofcft . Ma^nifcftior tamen 
£la tcrebra fit . nam finis yitii cft , ubi 
>is nigrar cflc dcfiit. Igitw:, ft tarics al- 
defccadit , per tcrcbram argcnda crebris 
iitiinibus eft , qux altitudinc vitium 
lent : tum in ea foramina deinittenda 
denda ferramenta funt , doncc ficcum 
er toto fiat. fimul enim & poft haec fol- 
XV ab infcriore ofle , qupdcumque vitia- 
i cft , & is finus carne rcplcbitur ; & 
nor aut nullus poftca fcrctur , aut me- 

>in kutcm nigritics cft , aut fi carics ad 
cram quoque partcm offis tranfit , opor- 
: cxcidi. Idem quoquc in caric , ad altc- Tom.ir, 
m partem offis penctrante , ficri poteft . 160, x. 
td , quod totum vitiatum , totum eximcn* 
jro dl. Si infcrior pars intcgra cft , catc- 
us , quod corruptum cft , cxcidi dcbct . 
em ^vc capitis , ^vc pcftoris os , five jpo- 
i cariofa eft, inutilis uftio , fcd excidc^di 
^eflitas cft. Ncque audiendi funt, qui,yf- 
nudato , diem tcrtium cxfpedant , ut tuijc 
cidanc • ante inflammationem enim tn* 
us omnia traAantur . Itaque , quantum 
:ri potcft , codcm momcnto & ^utis iiKri- 
inda cft , & os dctcgendum , & omni vi- 
o liberandum eft . Longcqne pemiciofifli- 
nm cft , quod in offe pcftoris cft : quia 
X , etiamfi rcftc ccflit curatio , veram fa* 
icatcm rcddit« 

CAP* 



510 A. CORN. CBLSt tii. 



£ 



C A P. 1 1 1. 
J^moA 01 exeuiMrmri tSr de AMM«, ( 
Tneitm^ fm mmnti s di sd pgrmtis, 

XCIDITUR vcro of duobv ■ 
dis . Si panruluai cft ^ qaod htSam i 
* iBtodiolo i qHcm JtMriMr GoBci vocaarrj 
fpAtiofiMS» terebris. Ucriufqiie xatioMip 
poium • Modiolus fecnuDeatttin coocw 
tcres, efl, imis oris faraaim: per qiMd 
dium cUvuSy ip(e quooue iateriove «rtea 
Aus demictitur . TereKirum &uses du 
aera fiant: alterum finule ei, quo ild 
tuntur: alterum capiculi longiofis, f«i 
acuto mucroae incipic » deinde lubico ' 
fit ; atque iterum ab aiio priac^ 
minus quam sequaliter &rfi]in proccA. 
Si vicium in angufto eft, qasjoi 
hendere modiolus poffic » ilk pado ^(^ 
tur« At^fi caries fnbeft» tuaSgcksf/^ 
foramen demiccicur • Si ^i^gdsfff ^ 
Twm^n. fctlpri fious eximius fit , W^^^^ 
mA%.z. PiAt, ttC» eoinfinence, damrfnw^^ 
^^ delabi non poffic: deindelftUte,^ 
terebra , convertitur. Cflqsi\i^ii|»a^M 
mendi mo^os : ut fc foretnc A^Riaaqr 
tur: quia , fi leviter imprimitBC) V"^1^ 
ficit; fi gravitery non moTCtuc.llqaifc 
num eft , inftillare paulolum roEi , rd ^ 
Ais^ quo magis lubrico circnmagim- ^l 
ipfum camen-, fi copiofios eft , adcB tp 
menci hebetac • At« ubi jam icer ■MiitfiB- 
prefliim eft , medius clavus cdncitur f t i^ 

P 
* FuU FrsHcifi. Ferttmum. Commem,k Hf 

focr. Lii. dr CMf. vultm. p. 8^.90. HF. ^JkAf»; 

ptnd. Opn.Cbirwrg. Part. L c %. f jgf^» 

f^mtmli modo^ Pm$Wf p.Ss- 



Kl. MEDICINA. ^ jii 

fe agitur. deinde , cum fanitas inferio- 
partis fcobe cognita efl , modiolus re- 
vetur • 

^ At» fi latiui vitinm eft , quam ut \\\oTomJL 
nprehendatur, terebra rei agenda eft. Eax6o,}4* 
amen fit in ipfo finc vitiofi oflis atque 
:egri: deinde alterum non ita longe, ter« 
itnque , donec taAus is locus , qui exci- T0m.lL 
idus eft, bis cavis cinAus fit . atque ibi i6i^S' 
oqut , quatenus terebra agenda fit , fco- 
i fimificat. Tum exciforius fcalper ab al- 
o foramine ad alterum malleoio adaAus 
^ quod inter utrumque medium eft , ez- 
dit i ac fic ambitus fimilis ei fit, qui inT0m.lL 
iguftiorem orbem modiolo imprimitur • i6i^t6. 
tro modo vero id circumduftum eft, idem 
Lciforius fcalper , & in ofle cotrupto flm^ 
us, fummam quamque teftam iflasvet, do> / 
ec integnun os relinquatur. 

Vix iimquam nigrities integrum » caries 
er fomm os pernunpit , maximeque ubi 
itiata calvaria eft . la quoque vitii fpeci)> 
) fignificatur « quod deprefliim in id fora- 
^en , qnod infra ibJidaBi fedcm habet , tiT0m.lL 
bitens aliqnid invenit ^ & tnadens exit . itfo^a}. 
^i aervitun invenit ^ altius defcendens inter 
% ot mcmbranam , nihil oppofitum invenit, 
duciturqve ficcum: non qno non fnbfit ali<^ 
[ua vitiofa fanies > fed quoniam ibi » ut in 
atiore fede, diflBiia fii. 

Sive aittem nigrities, ^ra terebra dete- 
itf five caries, quam fpecilJum oftendir,os 
ranfit , modioli quidem ufus fere ftiperva> 
tttts Hh^^uia latius pateat necefle eft , quod 

tam 

* Lig. Ac fic , Psmw y f. 87. a AL Itfvifat , 
ievigit I p0$m^ f. 87. 



ii% A. CO&M. CELSl Lik 

tam altc proceflit . Tcrcbra vcro ci , qu 
fccimdo loco pofui , uteiidttm ; eaqpc, nc 
mis incalcfcat , fubindc in aquasi &ig» 
demittcnda cft . Scd tum majore cttia a| 
dum cR > cuiti iam aut fimplcx os dimidi 
pcrforatum cft > aut ia dimlioi fapcniis. 
lud fpatium ipfum » hoc fan^is figni&a 
Ergo tum lentius duccoda habetia., fe^ 
dendaque masis finiftra maaus cft , &i 
pius attollenda , & (bramiais altitiKka^ 
fideranda ; ut , quaQdoaraqne os pccss- 

a8j,a8.pitur, ^ fcntiamus, ncque periciiteiiMr,£ 
mucronc ccrebri membraBa laedaturraai 
gravcs inflamm^tioaes , cum periculff m 
tis 6 oriuntur. I 

FaAis foraminibus , eodem mods ai^l 
lcjpta , fed mutto circumfpeftius , adJEi^ I 
funt; nc forte angulus fcalpri eaadesflei' 1 
branam violct; dooec fiat aditas, perjvv f 

5lp,x5.mcmbranaB cuftos immittatur. ^099^^ 
x« Grasci vocant . lamina Mtm^^f 
firma, paululum refima.^ zhaxs^^ 
Imyis • Qu« demifla fic , it a^fflfflf p^ 
cjus cerebro propior fit , ttbkdtei»»- 
tur , quod fcalpro difcuticai»^'* u>^*^ 
eacipit cius angulum, ultra tna&RW^J^ 
' titur : coque & audacius , ic tBW»^ ^^ 
prum malleolo fiibinde mcdicas fenti * 
ncc excifum undiquc os , cadcm ^^''^l/ 
vctur, tolliquc finc uUa noxa ccrtknp^^ 
Ubi totum 08 cjcAum eft , ^*''*^"'!"^ 
laBvandcquc funt orc , & 9 ^ V^^ 
mcmbranae infcdit , colligendum . ^*^' 

pcriori partc fublata , infcrior i cliA ^ » 

ooa 

* Perichtemur, Jboe efifrUemms j ^ifP^ 
f^9^. b Afi.yi. 18. 



-Zap.j. 'MEDICINA; jij 

^on oras tantum , fcd os quoque totum lae- 
^andum etl } ut fhie Doxa poflea cutis in. 
:refcat y, que afpero ofli innafcens protinus 
lon ianitatem « fcd no7os dolores movet . 
PatefeAo cercbro , qna ratione agendum 
Gt , dicam , cum ad fradla oCTa pervencro . 
Si bafis aiiqua fervata efl , fuperimponenda 
runt medicamenta non pinguia , qu» recen- 
ribtis vulneribus accommodantur ; fupraque 
mponenda lana fuccida , oleo atquc aceio 
nadens . Ubitempus proceffit , ab ipfo ofTc 
:ar6 * increfcit , eaquc ftftum manu finum 
.oinplet . Si quod ctiara bs aduflum efl , a 
oartc fana rccedit ; fubitque inter intcgrara 
iitque emortuam partcra caruncula , quas , 
.quckl abfccffit , cxpcllat . eaque fere ,^ quia 
tclla tcnuis & angufVa cfl , xr^/V > id cfl 
^fqnama, a Graecis nominatur. 
: ' Potcfl ctiam cvenirc , ut er iftii neque 
*firtdaturos, ncquepcrfringarurj fedfummura 
^fatirum col/idarur, exa^rcturque . Quod 
^jfti incidir , tzdi & iajvari fatis e(l . Hacc 
.^iuamvis maxime fiunt in capite, tamcn caj^- 
•^cris quoqueoffibus communia funt: ut, ubi- 
unque idem incidct^j codera remedio fit u* 
cndum. At ; cum ca frafta , fifla , fiiratai 
rolHfa funt , quafdam proprias an fingulis 
[erreribus , quafdam comrauncs in pluribus 
urationes requirunt . De quibus j^rotinus 
icasn , initio ab eadem calvaria accepto. 



/ 



Kk CAP. 



\ 



514 A. COHK CEL^I mjt. 

C A P. IV. 
Dt CskMtris ftMBs. a 

^ lt TGITUIL, ubicalTam * perciifla,^ 
^ «'r* J. nuf reqoireiMlam cft»* aiim bilenili 
' * moToiDuerit^iiuai f oculi ciuiobc^catiiati 
num obmutuetit;iittmper ures aorcArt S» 
ouis ei effluxerit; imm coociident ; snm fipc 
urnru qiiafi dormiensiacucrit. Hmc cnimMi 
nifi ofle friAo cveniimt. At^ue, iddiQdi- 
nmt| (cire licett oeoeflariam» fiad difkifci 
curationem cde • Si vero etiam tocfoc 4* acot 
fit; fi mens noa cooftat» fi iierT«cnm?e(i^ 
folutio vel diftentio iecutaeft;Terifimikcf, 
ctiam cerebri meiQbranamcfleTioIaiaB:» 
que in aogufto magis fpes cft. At| fi sU 
borum fecutnm cft^ & jam poMft mbims 
an 08 frsAum 6t;a protjoos coafidii iirfw 
eft, lapidci an Uano^an ierro ^aaaJbaafr 
fiercuflum fit , & boc ipfo lanrl s$ 4^^ 
mediqcri an vaftiore^ vehemeMr^'^^ 
quia quo mitior iftus fuit, eotf^ff 
reftitiflc ctedibUceft. Sed fi&mf^ 
eft, quam cfertiore id notacfta*'^'"^^ 
qua pla^t eft,dcmitti (pcclim^«|BA>^'^ 
quc nimis ttnue, neque aciitiim\^^^ 
Ottofdam naturales finus incider]i>«| 
vaAioffisfruftrafaciat: nec^ nimis 
ne paryuke rimulsB ftillant. mii^pecilbnif 
os venit^ fi nihilnifibcTe &:IubcicmiMv-{^ 
rir, int^rum id videri potcft: fi ^^iiifBi 
eft, utique qua futum noo fiott ftatai* 
efle teftatur. Ai^ 

^ a JBgimH. FI. po. h Ommr «Ar. fccoia 

.^* PUntM^it Reffmticnswdfhiimtjf gwm i^ w — i r 
P^mtmdtmu im Commeiu. sJ fSfp^cr. lik k 
Citp.v^iimit.p.6^69. t hUlt^patna^&oat 
li obtenebr^int» ex-4i$pf^ VtrnmUm. 
p.68. I Cretif %if$g. Idem p^S^Jt. 



2i^4* MBDtCINA. 5ij 

A fiitttris fc dtctftum eflc , c Hippocrata 
oetaoorim trtdidk , morc fcilicet magDorunl 
rirorum ^ & 6duciam magnarum rcrum ha« 
icatiom • Nam lcvia ingcniat quianihilha* 
^tnt t nikil fibi dctrahunt «. MagoO irigenio i 
multaqiie oihilomiDos habituro ^ convenit 
etiam fimplcx vert erroris confeflio ; prcci- 
nieque in eo minifterio, qtiod utilitatis cau* 
^ pofleris traditur ; ne qui decipiantur ea* 
lem ratiotiey oua quis antedeceptus eft. Scd 
hmc qiiidett alioquiil memoria magni pro- 
MkM^ ufi iAtetponeremusi ctfccm 

Poteft aatem lutura co iiomsne taUcrc ^ 
quia «que afpera eft; ut aliquis hanc efle , 
ettamfi ritfUk cft^ exifttttiet eo loco^ quo fub- 
e(fe haae Tcrifimile eft i Ergo eo ooitilne de* 
cipt ttoa oportett Ced os dcopcrire tutifliiiiunSl^M.l/« 
tft • Ham iieque utiqtte ceru fcdes ^ ut fuprii 114)14* 
pofttit iimHrasdm dit.h poteft idem &natu- 
ralifer commiiram k iAo fi/fum effe ^ jax-^ 
rave alJquid fifikiu liabere . Quiu aliqua^ndo 
ctiam I tthJ iihii fif it vehemeotior^ qua^vi$ 
fptcillo aihll iavenitur I tamen apenre com* 
modtuieft* Ar^ fiue tum quidem rima mani« 
fieAa cft , inducendum fupcr o< atrtmemum 
fcripiorittm eft ^ deinde fcalpro id deradendum < 
nipiticm aniin contioct » fi quid fifliim eft * 

* Solet ctiam evcnire « ut atter# part^ {ut^ 
rtt ilhaSf <t os altera fiderit* Itaque^ figra^ 
viter aliqois percoflua eft ^ fi maia indicia 
fttbfecttti funt » ficque ea parte , qua eutis 
difcifik eft » rima reperitur ; non iDcommo' 

K k 1 dCttt 

C ^amfi/. Ufii$mt. Oraior. tlL S^ad pnni t^ 
etmftmMdMUwmsntempU. ^ Hii^mtfffyi* 
€lmwmm trmui modut ini)c$iui diatu dwr^ 
titm^ df fM vkl0 VtmmiMm» ut C mnn if m * m ' 
H^fo0r^Jt Cgf. nmlmr.ftt^. 61* ^^^* ~ X 



,i< A. COKN. CELSI L».« 

dum efly parte alcera coQfiderare , tivan quis 
locus mtllior fit , & tumeat ^ eumqac ^fcd» 
re : fiqurdem ibi fiiTum os reperieuir . Ma 
tamen magno negocio cutis Canefcit , etiaafi 
"^ fbflra fe^a eft . Os J fraAuin , nifi (bconE^ 
fum eft, gravibus e inflammattooibiis afbdt, 
difficiliufque poftea traftatur. v 

Raro, fedaliquando tamen, ev^enit, ats 
quidem totum integrum maueat , intus im 
cx ido veua aliqua ia cerebri n^cmbniu»!! 
pta aliquid fanguinis mitt&t ; iC^ue ibt o» 
cretus magnos dolores moveat ^ -^ h, oaim 
^uibufdam obcaecet . Sed fcre ccmtra id d(te 
e(l, &, eo loco cute incifa, pa.lii<faim os» 
peritur. ideoqueid quoqueos excideiKiiimc>«i 
Quacumquc autem de caufa curatio kmc m 
cefTaria eft , fi nondum (atis cutis {&t8&& 
cft , iatius aperienda eft , donrc » V^f^ 
iafum cft , in 'confpcftu fit . In qiiofpfr» 
dendum e(l , ne qiiid et ipOt mmhmakf » 
qus f^b cute calvariam cingit , O^fs^ 
Jinquatur; fiquidem h«c f ca l p» raafc^ 
cerata vchemcnres fcbres ciub i«fi«"****** 
bus cxcitatw Icaque eam coas^^^^^^ 
to ab olfe dcduci. Plagam^ t^^^^ftwA^fc^S 
talcm neceflTc efl habeamus , qmiro^M^ 
rimus . Si manu facicnda eft « ea fet«**» 
modififima cfl , qu« doabus tEairfVcifa ^y 
48Q. liwaX figuram accipk; ut dcindc afi^F* 
proccdentibtts /"angulis cutis + fubfoct»'* I* 
Inter ^ux, fi fanguis fcrtur > fpoag^*** 



. ** In frufla dcfeaa. ha UgtnJmm cfmfiti^ 

J ligef Mpud yertuman. im Cemmettt, in HiffirM 

Caf.Vminer. pag. 6j. d Aph, FiL 14- iV 
t j^giriH. yi. po. i &L OCulos O-c. /e^e OOk\»^ 
quc pus obcicct . ScaHg. aptui ^erfnnMM.p. 64. 
f Edit. lingulis, «/|> , «igulis. + Subfequa* 
tur. Scalig.apud Fert;mian*p.^O'' 



^^.^- Mfil^lClNA.' sif 

ndc la SLCtto tinSkSL cohibendus eft, t>ccupan'> 
It^que objeAis lirlanientis , & capiit aJtius 

excitandum » Neque id vitium ulium me- 
um^ niO inter ntufculos^ qui tempora conti^ 
lent, adfert: fed ibt quoque nihii tutius fit^ 

In omm vero fiflb miAove offc , protinus 
Lntiquiores medici ad ferramenta veniebant i 
|oibus id exciderent . Sed multd meiius efl ^ 
mre emplaftra experiri , quas calvaris caufa 
omponuntur • corumque aliquod oportet es 
ceco molhtum per fe fuper fiffum tfra£buB« 
re os imponere : deiiKle fuper id ^ aliqnant6 
atij» qtiatn vuinus eft | codem medicamen« 
o iliitum linteolum , & prxterea fuccidam 
anam actfto tinAam : tnnc vulnus ddigare « 
Sc quotidie refolvere ; fimiiitcrque curare uf*> 
que ad dicm quintum • A fetto die etiam 
vapore aqus 'caltda^ per fpongiam fovere 3 
caeteraqtle eadem focere . Quod fi caruncula 
increfcete ccDperit , & febricula aut foluu 
faetit f aur lchrior, & cnpidifas cibi reveftC'» 
rif^ /iri/quc fomni accedar , in eodem med?* 
ramenro erir perftvcmndum . Procedente d^ 
nde temporc emolJiendum id eHiplaftrumi 
idjcfto cerato es rofa fado; quo ^ciiius caN 
lem producat - nam per fe rcprimendi vim 
labct . -Hac ratione facpc rima calio quo* 
lam^ implentur ; cftquc ca dflSs velut ti- 
rar^iJ . & latius frafta offa , fi qua inter fc 
loa cohaBfAunt , Codcm calfo glutinantur . 
ftque id aliqdanto mdius velamentum ce^ 
ebro , quam caro i qoas excifo offe incre- 
cic . Si vetto fub prima curatione febrii 
ntenditur , brevefquo fomni , & iidem pcv 

K k j fo- 

g tla Sentffa , etcitare sdificium . FUf. Isi. i. 
dtcltarc urbcm. . - . 



I 
\ 



*\ 



5t8 h. CQB.N. CELSI JA^ 

fomiiU tuimilniofi fuQt , ulctif woiifn » iie« 
que f alitur, ^ in ccnricihQs ^laodiifae«mim» 
tur, inagiii dolore^ fuut « cibiqoc fapcr \m 
faftidiuip incrcfcit } f uio dcsnun »d mum 
failpruiiu|ue vcnicnduiQ cft* ^ 

Duo vcro fub idu calvariis f pcrkok 
funt ; nc vd 6od«nir tcI oicdiQm dcfidat . 
$i fiiTum cft f poiTunt oni cflc comprefir : 
vcl quia flfcra fuper ftltcmm esceffit ; rd 
ftiam , quta vcbcmcptcr rurfus fc coiiuri^r 
nint * ^K fluo cvcoit t «t bnmor ad nm 
branam quidcm ddS:cttdat 9 ainun vcto m 
habcat; ac (ic ^m irritet, ft graTCsiafl» ] 
piationct movcat, 1 

At ttbi mcdmm os 4efcdit « eandesi^a 
rebri mcmbranam urget ,* iaterdm etiia a I 
firaAura quibufdam vclut actilcta pa^aii> a 
bns . His ita fuccitrrcQdum eft » nt mq 1 
quam minimum tx oflc dcmator . Emi, f ] 
ora altcri infedit , faris cft id » qmm^^ 
net 9 plano fcalpro cacidcrc • Qiia fm^j 
fi rima hiat aliquaotum» CQmimr^^ 
Ai t 6 orci ioter fc comprimmn// /f^ 
rc eios , iotcrpofito digiti ^#/gjw% 

fiiramcii ftciendum rft ; rf<»l^*W|R*^ 
dMabini Jiftcis ad rimam a|#ii%«l W^ 
mdinem Uwm A ; fic, utitMk^^^ 
raminci ba(ia ad rimam fit* 

Qjuod $ rima iongitis pattt » i!b ^lma 
foraminf rurfioi fimilii fiopa tm ddRMi;j 
& ita oibil laicrc fob co «Ct tQ oii ifiUni 
poteft , abMndeque caitus dain? mm k la* 
dcqtibuc « {4c « fra^um OQideai ot «" 
4it , totvm ei^idi asccfli cft : Tcd » iiN 

tom 

^ ^l, coaWfcit. Sp9f%tff4J90 /nms ^ f^l^ 

C- a, b ^/11 latentibua.. 



\ 



r^^. MEDICLNA. 51^ 

di pcrfrtAttiD dl 9 fc ab tlid es roto rc* 
(St ^ five arcump^tc catvariai inhcret exi- 
a ptrte , tb eo , qued ntturalicer fe ht* 
t » fetipra diTidendiim eft • Deinde in eo , 
Lod defedit, juxtt rimtm , qutm fecimus , 
ramint &ciettda funt : fi in tngufto n<ixt 
t 9 duo ) fi Ittius pttet , trit ; feptaque eo* 
Lm cxeidendt : & tum fctlper utrinque td 
mam tgendus fic , ut lunttum finum ft« 
ar 9 imtque ptrs ejils intus td fr^Aurtm , \ 

^muft td os integmm fpeAent. Deind^\ fi 
la i Itbtnt , & es Cicili removeri poffiint , 
^tcipc td id ftAo colltgendt ftint « mati- 
leque et , qujs tcutt memhrtnam infe- 
ant « Si id CK facili ficri non pateft » fub- 
kcimdt ItfHina eft » QuaiH cuftodem eius(i2,ar 
nembrtttc efle , (AX]^ui : & fuper etm , 
quicqaid fpmoCum cft , & mtus eminet , ex- 
cidendnm eft • etdem lamina , quicquid de* 
orfuai infedit , attoilendum . Hoc genus cu« 
rttionis efficit^ ut, qut ptrte fta6U oflt tt* 
jnca inhcrenr , folidenrur ; qut parte abru* 
pta funt , fine ullo tormcfito fub mediGii* 
mentis temjpore escidant , fpaciumqne inter 
hxc fatis iilis magount. td eatrahendam ft« 
niem relinouatur , plufqne in ofle propn* 
enaculi cerebrum habeat y quam habiturutti 
liiit , co ctcifo « 

His &aii t ea membrana acri aceto re* 
fpergcnda eft ; ut «: five aliquid fanguinik dt 
ea profinit , cohiheatut ^ fivc intus concre* 
tus cruor remanet , dtfctttiatur : tum idem 
jnedicamentum eodem modo , qui fupra p6- 
fitttt cft I aollicam > ipfi membraniB im- 

K k 4 ponen« 

i At. Icdttnt^ 



{la A« CORIC CELfrl ULK 

ponendHBi eft : cstecaqut eodecn inoik &- 
ciendt Atttt , que ad linteolum ilUtum , & 
T9m.IL Iftojun fuccidAoi pertinent : coUocaodnI<)nt 
61, %j. i< lo^ inteptdo : & curandnm quotidie vnl- 
nusi bisetiam, atftate. 

Quod ii membrant per inflammatiooca 
intumuerit , infundenda eat ro(a tepidt. Si 
ufque eo tumebit , ut fuper ofla quoqae eni- 
neat , coercebit eam bene trita ienticnlty 
vel folia vitis contrita , & cum recenti ido 
butyro , vel adipe anferino mizta : cerra- 1 
que i molliri debebit liquido cerato ^ ez ki> 1 
no faAo . At , fi parum poca membraaa ?> J 
debitur , par modus ejus emplafiri & nii^ m 
lis mifcendus erit ; idque fuperiafiuid»fll 
dum ; ejttfque continendi caula unum aat li* V 
terum linameotum aojiciendum ; & i^ I 
linteolo , cui anplafirum iflitum fit , c» 1 
tegendum • Ubi fatis pura membraaa <i, I 
^ cadem ratione adjiciendum empUto «bo- a ^ 

tum* ut carnem producat • 

Quod ad abftioentiam vero | 
ulteriorefque, cibos potionefque per«^ 
spjyXj.dem, qwe in vulneribus fnxff^ 

da funt : eo magis ^ quo ppiWi» « x\ 

fiars afficitur. Quinetiam». qifivi^^ 
um fuftineri , fed ali cibis ^mpt^ ^^ 
tebit , .tamen erunt vitanda , OjMBWWspft 
nuMidenda funt : itcm /umus , & qpkqpiA 
ex^i^at fternutameDtum • Spem vm «f^ j» ^ 
TomJL tam • faciunt ^ membrant ^ mobilis ac fm 
11 1,4* coloris , caro increicens rubicuQda, hc\Xi& 
motus mti^^iUB atque cervicis • Mala fi^ 
funt , membrana immobilisj nigraj velliri* 

da , 

k Alis Hliniri » pMnrift.EdU. MdfM^bm 
1 Aiii moliis 



tp.f. MBDIClNA.i lu 

k , ycl aliter coloris corrupti ^ dtmcntiz^ , ., 
:ri$ vottiitus , ncrvorum vcl rcfolutio vd . 
flcniio , caro livida , maxillarum rigor ^ 
quc ccrvicis- CaBtcra , quac ad lomnum , 
ii dcfidcrium , fcbrcm , puris colorcm aN - 
icnt , cadom , quae in cxlcris vulncnbus^ 
1 falutaria, vcl mortifcr^^ fi»n« • . • 

Ubi bcoc rcs ccdit , incipit ab ipfa mcmr 
ana j vel , fi os co ioco duplcx cft , inde 
loque cazo incrcfccns id , quod intcr ot[ZiT€m.JL 
caum eft, icplct : nonnunquam ctiam £u. i6j,i. 
r calvariam cxcrcfcit . Quod u inadit ^, 
fpcrgenda fquwna a^is cft > ut id rcpn* 
at&cobibcat, caquc carm fupctdanda , 
.asad cicatiiccm pcrducant . OmnibirfqucTw.tt 
locis commodc inducitur , cxccpta fron- 8f.5j, 
ea parte , qu» paululum., fupcr id cft , 
Lod intcr fupercilia cft . Ibi cnim vix fien 
iteft, ut * non pcr omncm xtatcm fit cxul- 
-ratio i ^uflB Untcolo , medicamentum ha- 
ente » contegeiida crit. lUa utiquc , capite 
aAo fervancia funt , ut , doncc iam vali« 
; cicatrix crit , vitcntur fol , vcntus , frc- ' 
cns baincumy major vini modus. 



C A P. V. 

De Nafo fiaBo . a 



t N naribus vcro , & os , & canilago frangi 
i folet , & qttidcm modo advcrfa, modo a 
xcre . Si adverla firafia funt ^ altemmve n 
s , narcs dcfidunt , difficnltcr fpiritus tra* 
tur . Si a latcre os fraAum eft , is locus ca- 
is cft : fi canilago , in aiteram partcm na« 
s dcclinantttr • 

Quic- 
* Detft Edit* Psntin. a Mgintt»Vl*9\»Hip-^ 
cr. dt ArtieuL T. XXX. XXXI. Veaar. T. ^. 
rtr.de ALttciettis Obfervat. hbdko^Chimfg.Olf^ 
nf. %6% 37, exemfh refirt » 



^l^ A. GOILM. CELSI JJi 

TmulL QtticqnM t cartiUgiiie coacific , csm 
M, 14« dom lcniter cft , aut fnbjcdo (fedllo , 
^iiobus 4igitis titrinqac coinprdfii: dd 
iii longitudiQcm itnplicata Ikancnay 
«olli pcllicttls diiaa circunfutaqiic , xi 
initciefida fuQt ; aue cockm nodo coaf 
tum aliquid cx arido pcoiciHo ; an ^ 
dis ploua , summi , Tcl^/abrili gbitm 
fita t & moiii pcliicnla c^mdaca, qmi 
/ Aderc canilasincm non finunt • Scdyfii 
Ircrfii ca frafta cft * «qualitcr «inqv tf 
im^cnda cft « Si a Jatcre , id , qneii^ 
ritur , crafliut cfle debcr ab w panr, ii 
qnam nafua jacct ^ ab alteia ccauiai . ' 
trinfccQs autem circumdanda hAbcnaci 

tataS. Us 9 mcdio iilita. miaris \»^ fe iia 
f huris fiiliginc ; ca^uc ultea aorcs ^ 
& fronti &obus capitibua ag^Mitia»A rf 
id enim corpori quafi ghices Mbvrfit, t, 
cnm Induniit , narcs cofliiMdr Mj"^-* 
Sln , quod intus inditnm cll , Atfvf*' 
manime fit , ubi interiov cu ^^ 

r#M.JIcft , caereitatc uarea "de^^Jl!! 
ap, %. habcna contiaend« fiant : da^t *• 'T 
4a, I j. tuordccim dics idipfuna ii0^ l J ^l 
t40| j. folvitur autcm aqua cali V «^ ^***^ 
iocus quotidie fovendua A^ •.•<-. 

Sin os firaaum eft • Mjuo^lMg»^)! 
Iham ffdem rcponcAdam cft ^ u^ -sL 
ipcrfiim id tAum <ft ^ uiniqae asvs «pf^ 
da tft $ ubi a laeere ^ ea » in f«0« ^ 
pnlfnm cft : imponendiiniqae c^'*^'^ 
paula ▼ehemenaius dcligan^cHU ^lSH 
calh» co loco aon ad ihiiitncm i«^™ 



^>" 



,.t. MEDICINA. tn 

lo t M etiftm ad vtmonm ittcrefiift • a 
io die fevcodua id tqtu c»lida tfft i 
Eoqtic »»8« ♦ QMViro propiiis «fc (km^- 

dcbct . Quod 6 pliini ciiMit frtgnenta. ^ 
ilominuft inti-infecMi fogul» » ^"••t" 

digitii crtnt compelltiid» ; ^^p'^^^ 
: atns&cus ctdcm habaia » «^ »P^ 
D cctAfuin 9 ncque ultra fafcta adbibw» 

Tt ^* fi qood firag«nt«ni «ndiqttc rcfolii. 
I ccun wtcrif non gluunabitiir , intc Ui^ 
-r imidcm cx humorc , qui maltui ca 
«eiTftrctor 5 vulfclla Tcro «urahctuf ; 
fifquc inftammacionibut , impwifOir ^h 
a ^i^mcotum c« Hf » quit lcwtn c^ 

.ini (raas cnti$ V«l"^ ^*** fff^^ 
^ admodum raro fit . Si incidit , rila qflir 
m mbUominus cadcm rationc in fuac lc 
*s cxcitanda fniit : cuti vcto fupcnmponca» 
Lim cmplattnim aliquod cx hi$ , q«« wcn- 
bus vulncribus accommodcta font : fcd «- 
per Mlio vtficttio A/jgaodum cft » 



\ 



i 



^AP. VI. 

N Mtf ottofic iatcffdoM nimpiitiir m* 
vi^p « Q^ fi incidir» amcqiicni pw* 
riaittf , iMHUttdnm glmiOMii mcdicMiffi* 
m cft . 6pc cttim fuppttrationcm f robir 
cr , Ai mnm cottfinMt . Illud (k m bo« 
c «a Mribtts ignoraii nott oportot 1 «M 
atfM carttfigiMm ipfam gUitiwri t ci^ 
I fanm wm^ incfcfeom. fouiiw*»c 

ClUff 

a vSlf/art. W. 0}« ilr>pcrn d^ JfM* ^* 



lUt A. CORN. GfiLSt JJI 

cum locum • Itaqtie , 'fi com cote cam\x^ 
xi^a cft ) cutis utrinqiie iuitac . Nanc t 
tm dc cft dico , qus , cntc int^^ , bwm 
cor. In ca vcto fi iaai pus. nacum cft , i« 
riciuU tlccn panc cocis , & ipfk cam 
concra lonau ploga cxcidcachi eft : it, 
"occttdum eft' racdicaaKnto kafcer faog 
fiipprimcoie , quale lycinm cft aqoa 
cum » doncc fanguis fluere dcfinac : cofl 
poncndam lioccolum cam cmplafiro, ic« 

Eingoc omoe vitctur : k a ponc 
ina moitis aort fubjicicod» dft | q 
cftioter baoc & ^P** > compbat : tm 
nicer ca ddiganda cft ; & a tcrcio dief 
porc , oc in oaribus- pofoi » ^Mrcn^^ 
m hb quoqoc gcneribu^ abftiiieocia 
t c m p oriboa oeccffiiria cft > dooec 
tsanoiatur» 

C A 1*. VII. 

omms ojfa ffrtmemitms. 4 \ 

AB hisad fBaxillam 'noao^^^*' ' 
da qusdam puco coicscAr id > 
mnia ofla pcrcincntia ^ orifiB oikm &* ^S 
cenda finc • Gfmnc igim « % ^bsAc^ ct- 
Anm , oc l^nom in loogixsiBHaaW&M; 
atiodo frangkur tranfverfiim-; mvstefi ci 
liounm : acqoc id xpfom oonnBMpaB • 
cuia habcc capica , oonmuaqiiam ao0* 4<rfXJ 
genus pefiknum cft : ^iar neme hak coif 1 
miccutttur ^ quv nuUi rmiio iooitiinti I 
& caniM volnenhic , immkm' q>m } 
«ervum aoc, mplcuhim ^ QHfaictxitf al»- 

a 'Jtgiim. n fit^ 



,7- MEDICII^A.' j»j 

n4o 'plitra- iragBienta a fragmaitb felif.Tom.Jll^ 

ia ulm quiilcm oflibns ex 4oco. rspezoifji. 
mentum a {ragmento reccdlt • MaxilJaB 
I fempcf aH^oa , parte etiam vezata , 

inter fe coiwreiit. 
gitnr inprimia digitis duobus mrioqiie 
nnentibus, &.*ab ore, &a mento, xnnnia 

io' fuan» fedem compellcnda funt: dein* 

(imaxtUa tran/irerfa frafta cft (fubquo 
t fere dens fuper proximnm . dentem tm^TomJL 
t ) ubi ea in fuam fcdem collocata eft> i6j,9, 

prnximi deotes, aut , fi hi labant , ul* 

ores inter fe ♦ fcta deligandi funt. idin 

genere frafturaB fupervacuum eft , csBtei' 
radem facienda. Nam iinteoium duplcx, 
icns viuo.fc oleo , fufMerinjiciendum eft, 
noue eo fimiia- & tliuris fuligo : deindc 
: la&ia ,\{mt moUis babena , medio. ^^ 512,16. 
igitudincm incifa , ut utrin^ue mcntum 
nple^hitur T&inde capita ejus fupra ca- 
r addu^z ibi ligentur. 
lUud quojfue SLQ omniz o/7a pertinens di- 
n erir, »a»m,primttm efle uecefTariam: 
nde, a die tertio, liumidum cibum;.fub- 
t infiammatione ,• paulo * pleniorem , cum- 
; ,' nui: carnem alat : vinum per omne tem- 

e£fe alicpam • Deinde tertio die refol- 
deb^e ; ! foverique per fponsiam vapore 
idas; eadenqne, qus primo ifoverant-, fu- 
dart:^idcm quiBto die fieri, & donec in- 
nmatto. finiatur ; quae vel.nono die , vel 
rjmo fcre: folvicnr: ea fublata, rurfus oA 
cfie tra6aada , ut , fi quod fragmentum 
fuo^bn tfft , reponatur. nequeJd tSe 

fol- 
^ Kbodtus de Acia ^ C. 15.^. 21}. 




5^ A. COHV. CBLSI U ^ 

iilr#iiAi» t ^i^i ^ Mitcs e» teai 
TM».ILj«tni fflod qvm^ ooi ow fci f tai ^ 
4]» 11. scriar. 

iof,|<* Fmm» iotcf fHArtiiBideciiim fc 
JSKm^ fc TtgefiattiB dtem £iiiefeattty nmflb, 
f|,S4. Isy ittgulMi, ptAuf» kciia m 
toa,|}.coft9| rpMHi •oiacttiD ; oc caii , 
Mi^ ffaiiita: infcr yngAmmm & 
dicm, cram brachtafoc : iaoer 
vige&um <t ^wuirifBfifluua » faucn 



' Scd dc iMdullc iUttd 
dom ci 9 qnod Inmiidtti cflHis 
dtts fit • At^ttc ctiam , t 
fit , itt faigcoo fimiUbiiifie eiii 
Tcw.Ildom cft f Bc^oc qnicqMm 
i8i9S4.ti toio msxillsm calltte I 
^ae » primis «tiqtte fiebtts 




CAR VIII 

Oe JmguU ftA 

JUGULUM TCfo, 1^^ 
ftnm cft, ttOtttttto^otfjtffiiAM^N 
& t nifi mocetttr ^ feoelm iiilto ^"^ 
cfti aoaonnmsm mot m imiii 1tt "■ 
nm efl , cUbimr \ fefaDc fl« ^t» 
Aofe cft , fitpcr id » flttod sb bsMi4 
ni poftcfioftm psrcem mcifsoott» 0«np, 
mio cft^qood pcr fe oob mmm 
^ttonri moto coofeotit . fett^ 
ftmte 9 fiiper id buoiertts 
eero odaiodom io prioccm pttmm 






plcs .tamcii tfjtts fti «Hfbor Hippocra. 

cni«i ^ ut diflijiUliff tifer^QC c^us tft ^ 
mflpdam rfiffimjtit roquirit • Uiii ad fca* 
is jugolim tendit » fimiil/dextra miuii 
la .ptofcUcndaft ia polUnoreio parteoi 
lerm ra » & illod io priQrcoi atttahcAt 
i • V^ ad peQuc converfiMn eft ^ ipfiioi 
km letra dandon » homerus autem im 
•xem partcm «dducendus cft : ac , ii is io^ 
0£ oft 9 ooo id I ^od a peAore eft . dis* 
lendiim cft » qoia immobile eft ; £ed lio«i 
us ipfiB amlkadus : fin autem ftfpcrioc 
« id^ quod a poftorc cft » impkndum la^ 
|, & humenis ad pcAls deligaMUS.cft. Si 
ita &agiiicnta.funi ^ incidi cootra cutis 
>et ; & ex ottbos ca, qpm camem Tulne- 
!it 9 pTccidenda ; t^io icttrfk o0a commit^ 
da limt » Il^ ft quod ah alioua part# 
iocr^ opponcndum cA tripfex linteoluit 
vioo & oico tioAom « 5i plura fragmenu 
t ^ eseiffleada fuat ^ ftrula faAo^ e^na- 
ilo» codem iotui inccrato» ife ^Cbia 
ttcaiot. qufli iu^il<) oompofito circum- 
ida:^(kpioipotioa^ quam valenri^'. 
Mt ifiuoi qMqiH vx omoibus fra^s per* 
uum cft. Jk datro. vero jugala^ fi i4 
ftum cft t $d alam finiftram,f'a| £0^^ 
dcsicfam» lutfufquc ftib ola fua &foia 
ri dohci: p^ haM:| fi jugulum ad fcamilai 
:linatM cft «. brachiom nd lati» > fi 1« 
rtem priotam , ad cehricem . dcligaodam 
: Gipio«<qi|c ww CoUocandus . mtn c 

^dcm 



^a A# COKN. CELSi liL 



qQs fiipn <ompiefaaCi fci 
. t. £>r dhmfii 9gmm 
Saoc vero ptuiu offa fere iiBBiehtla, 
dara , vel cafti}iLgiiio(k , qtut vel 
tur, vel forantur, vel coUidoBCar , fcf' 
TjMkilAiiitur, nt malaB, peAus, fattuai os 
f ;, 24» mm , coftE , fprna coxarafi , os tali , 
Ma,;].iBanits, plaota . Horum omttiam cafc 
ratio dl • Si (upra Tnlmis dl , td bk 
dicamentis nntricQdom eft. quo 
rimas ouoqne offis , aut , fi i|Md 
cft, callus impiet. Si cuHs ii 
08 lefnm eflb , cx dolore colligi 
Aliud , quam qutefcencbtm ; 
ccratum eft , & ieoi ter del 
lankatc oflis dolor fauamr. 



C A P- IX. 
IH C^ /rs^. a 



p 



X, 



ROPRIE umen 
dicendar funty quia. iuxai 

& gravioriiHis pericnlts k 

eft . Cofta igitur inte 

ite fommum' quidem oa^ 

•ios , qum rara eft , bsdM 

w eam rotam is cafits ^- ^ t 1 

ta frafta non eft, 'ncc &15«^«3|8^ 

tnrc febricuia fequitur , nec qvoWiC- 

furat , niC admodum raro , •Becmt 

Snus cft ; taftu'tamen is- kx»levte 
olefcit : ftd; abttode cft eadeiB , ^^ 

140, f . Ibripta funt , (acere ; & a medla &(diiA- 
pcrp deligare , ne in altentenfen «ui^ ^ 
cuff nx incltnet . Ah nno mt^ ig igft"" 

a jCgimcf. Vt ptf . 



f.p^ MBBJCINA. 5t9 

; , qmi vitiqm os efle debet glttfiQfttum , 

ageodim cibit ubcBtoribiit m» ut coi> 
I qiMUti^plcQtiBiimiii fiit , qno mditis os 
fttaC : qoori iilo ioooi teBtnim adliac in- 
iaft fub ttimi cnie eKpofitum tft • Pcr o^ 
le stttem tODfms carationit^ vitanfhit da^ 
nr frmo quoque , tumnlCQS , m^ motut 
beflMOtior corporit , fumus , pulvis-, fii 
rcqind vet tummvel fttmutameatum mo« 
: : ne (^ritttm.^i4em magnopore coatl* 
^c cspedit. 

Ac 9 fi tota cofta perfraaa eft ; cafus a& 
rioc :aft. Mam.lt gram infiammatione» , 
Mtrte, U fHppQtarso , & U^ Mxm pcri* 
^am ^fiNlttititr , & fiiOguis fpuitur . Ergo , 
v-ites-pattuatusv abeo Dt^faio,;qttod fu^ 
c oam coftam oft« fangitis tntttendtts eft ^ 

fioa patiuntur, aiTOS, tanten fine uUo sir* 
i ^-.dttcenda eft i diuttiifqQe inedia pugnao^ 
ssn ^ Panis veto ante feptimiim dtem noB 
Ittojeadits ^ fed uoa ibrbitiQc^e rirendum : 
ipoatwfcim^iio ei iooo ceratum ex. lydio 
Bum^ oii ooaa quoque refina adiefia fit, 
t Plo^rcfai mtlagma; aut paoni/ex vino 15;. 

rofa A: olco. ; fim|^ue imponenda Uaa 
ccida mollis , ic dK fitfcic a mediit or* 

9 ttHniaieqtte adftriAa» • Multo vero ma* 
t dmaia vimnda^ qu« fupra pofiii; adeo, 
". oe ^rictts' quidem fxpius movendus 

• Qnod fi tttffis rnfeftabit , ad id potio 
menda erit- ^ vei ea trixagine , vei ex m* 
y .vel ex heiiia fioschade, vel ex cumino 

fipere» Gravioribiit"vero doloribus ur* 
atibut , carapl^ftaa jmfioiii qnoque cosn 

L l veniet» 



5JO 



A. CORK. CB£SI ULt 



vcnkt , vel ex Jolio » Td cx horim ^ c 
piof uit fici tenia' pm fit adjefta « £t 
qoideiB intmliu iiipcxiacebit : aoaB ▼« 
idem aut centnifli, aot mabgna^ aot pm 
ai ; ouia potcft cfttapkfiiir «kcidere . £q 
qumidic quoquc rcfebretur , «krnec jml o 
nco «ut nialaynatc pofltniiia eflc cooicfl&r. 
Et dccciB quidesi dieboa casenaahctv 6-1 



n* corpus ; ab uodecinio vcn» alt iacM 
idcoqQe ctia» laaior » <fuan primo «•ofr^ 
fit, qua ligabitur. Fercque ea cma t ia a e i 
quadrag^Boin diem pcnrcMct. 

Sttb qua fi tnctas crit ftppaiacionii, 
mala^nu , ^am cccatam ai 
proficiet . Si fupporatio viccrit , 
. quc fnpm fcripca fnntt 6ikmi poticar;VJ 
nnis mora* vitanda. erit , nc oc ia6a a» 
tnr; bd^ qna paite maxkne tnmcUt, db» 
tcndum erit candensferrainencuiy imcji 
jm pcrreniat ^ idooe efiiiidem 

Tcw.ILquam tamor fc oncndic « nbi 

it6yt. nibfit , fic jntciligemni . 
tmi Jocum illinemiit ^ & 
quo loco nuuumc Jinmori 
bir , iU pns pioximin|L ek 
bcbit . Si iatiHs al^W 
aot tiibas locis edt 
tcndinnqnc linameotnin , 

KiciUo • quod fnoMBuai 
n, ot frciic cdocator . Kefiqna «lABay'] 
quB in aetcris aduftis, ladnKla iM. W 
pnrum erit uk^is ^ aU carpos iAAk, * 
tabes, nemicioft fiitun,id matenfitfp^ 
» Nonnqninim ctiam , Jaaas ¥t^ 



jd&Ao 9 & iorer initia negleAo , noo pus i 
fed hunior qufdam mucco .fiisilis ^ iotug 
cait ; mollefcitqae contra ciitis • In qu^ fr 
milt uftione utendum eft« 

i. Z>r Spina frMs « 1 
lo fpina auoque eft » quod proprie t\6tt* 

tmm • Nam u quid tx vertebra excidit i aut tm.lt. 

aliquo modo fradum eft ^ Idcus quidem ia},a« 
, connvus fic .^ puofiioQes autem iil eo &n« 

tmnttit t quia neeefle e(t eii fragmenta fpi» 
', fiofa. effe • quo fit| ut bomo io aiitetiorem 
^ potfftem fubiode uitatur 4 HaBd nofcenda^ rei 
, caufa iunt « Medieameotis vefo iifdem opus 
^eft^ quflB^ptima parte huius eapitii expofi- 

" ta fiint* ^ 

= C A P. 3C 

',. » 

: 2># Munm$rum ^ btiUtioruni i ftmofttm ^ cru- 
^ fum^ digitofU^(t fraSoYimf vei evulfo* 

-^ rffm, ipmmunibui tut^tionibus^ 

SIMILES ntrfutf tst tflagna pattc.cafuf 
OttratJoae^Ue /imt humeri^ & femori- 
i bv9 4 Commuflia cdam qmedam humeris , 
, \ iMehiis 9 6mof ibiis ^ cturibus ^ digiti^ : fi- 
a& q^dem ea miilime periculofe media fran- 

if nttKtti: atj.quo ptopiot ftaaufa eapiti vel 
fopadOTi Tei infer jori eft , ee pejor eft 4 nam 
^ fc majotes dolores adfert « tk difiiciiius cu- 
. fatut 4 Eatum matime toletabilis eft fim- 
^ piflt^ ea^e ttanfireriar pejot « ubi obliqua» 
atqoe ubi firagmeota 1 pcfiSma ^ ubi eadem 
r^ acuta fimt • Nonouoquam autem it^Rz ia 
f, his ofla 10 ftti^ fedibus remaneot ! muito fs- 
pioi excicfaust ^ aii^dquc fiiper aiiud efter* 
$ L 1 >^ tur. 

a JSgimi. VI. p8. 



5st A^ CORN. CELSI U^ 

tur • idqae aDte omnia confiderari ddbct t A 
funt ootv etnm . Si fuis fcdilMis fuit u&q 
ta , rc6mtL , puoAioni(que feDfufli rc|Ks 
ftouot , & taAu imrqualia funt • Si vcbi 
aoo adverfa , fed obJiqua joDguamr ( qaoi 
fit , ubi loco fuo non fuot ) oienabraai ^ 
ahero larere brevios eft , & nmlcvli tjm 
ttunent* 

Ctgo y fi hoc depreofoni eft , fratiiiBs ti 
membruin oportct exteodere . NAin imri 
tnufculiqat , inteiiti per ofla , contrafa» 
tur : oeque in fiioin locuai ▼cramt 
illot per vim aliquis intendit . Ilorlas, I 
priCHs diebus id ofloif&un cft , inftaflUBidi 
Tsoi.ir* oritur . Sub qua & diffidle , & pcricoJde, 
«4, ai* vis ncrvis adhibetur • nam dtftetitioiieiB ase- 
vonim vel * cancer fcquitur ; tcI cetu,ai 
mitiiSmc agitur, pus • itac^uc , 6 amr/^ 
fita ottk oon fuot, po(l eam reponeodla i«. 
Intcodere autcm digitum vel aiJiirf 



que Aftmbnim , fi adhoc tnmim^^ \ 



niHis homo poteft ; cum 
dextra , atieimm fioiftra. prondi: 
mciiibriim duobus eget , qtnir^AcA/i^ 
tendant • Si firmiores acrvi lgii^^^*^^\ 
ris roboflis , maximcoue eonaa SoBa^bii^ 
& trudbus evenit ; baMiia qMfie^^^ 
neis £sfciis utrinque oapita articnlonHB ^ 
liganda , & per plures & in rfiveila dMi* 
da Aint . Ubi vcfo pauJo Joogias., obb 
oaturaliter efle debet , membraiii vis wt; 
fom demum offa 'manibus in fiaun Mi> 
coinpelieoda fuot : inilicfum^ie oA ff^ 
fiti «ft doJor (itblatus ^ At memteitni sksi 

^ Tulfimi Oiffrv. lib. ^QMp. xj. 



'ap.to. MEDICINA. sj} 

quaram , involvendum duplicibus tripHci* 
ufve pannis in vino & oleo cinAis : quos 
Qcos tSt^ conmaodius eft^ 

Fere vero fafciis fez opus eft • Prima 
reviffima adbibenda : quas circa f^aAuram 
er voluta furfum verfum feratur ^ & quafi 
n cochleam ferpat ; fatifque eft , eam ter 
loc quoqne modo circuire . Altera dimidia 
oagior ea : quas , fi qua parte os eminet ^ 
ib ea , fi totum squale eft , undelibet fuper 
raAuram incipere debet 9 priori advcrla 1 
leorfumqu6 tendere ; atque iterum ad fra* 
toram reverfa , in fuperiore parte ultra 
»rlorem fafciam definerc • Super has in;i<» 
iendum latiore linteo ceratum eft , quod 
*as coDtineat • Ac , fi qua parte os cminet ^ 
triplex ei pannus objicicndus , codem vina 
& oleo madens . Haec tertia fafcia comprt« 
hendenda fuot , quartaque , fic , ut femper 
infequens ptiori adverfa fit , & tc^tia tan* 
tum in infetiore parte , tres in fuperiore 
s finianr : quia fatius eft fspius circuire ^ 
ouam adftringi : fiqaidem id , quod adftrir 
etura eft , aiienarur , & cancro opportunum ap4,}|» 
eft • Articulnm autem quammimme vinci<» joo^ij. 
re opus eft : fcd , fi juxta hunc os fraflirat 
eft * necefie eft • 

Deligatom vero membrum in diem ter« 
tium coutinendum eft • Eaque vinAura ta- 
lis efle debet 5 ur primo die aihii ofiende- 
rit , non tamen laxa vifa fit a fecundo la« 
xior } tertio ymt pene refoluta . Ergo tum 
rurfiim id membrum deligandum , adjici^n. 
daque prioribua quiota fafcia eft , iterum» 

L 1 J quc 

a AL feriant : 



)$4 A* CORN. CELSI 1A| 

que quinto rerolvenchim efl, & tum Ca^ 
icns iDfolveoduin , fic, ut T^tia & qmw 
infra , aetens fupra finiantur • QiioticCan 

* que zut^m folvitur membruoi ^ cabda a« 

toveoduui eft . Sed , fi juxu lirtiailiuB h 
aura eft y diu inllillandum viiiam eft , ai 
gna part^ Qlei adjcAa , cademque omait^ 
ciendsi , done^ ab eo inflammmtio foivatBr 
vei tenuius quoque , ^uam cx confact»^^ 
ne , id menibrum fiac • quod fi fepcins 
dies non dedit , certe «onii« cxhibet . m 

, facillime pih rr^aantur. 

/ Rurfus ergo , fi parum commifla fnt 

committi debent ; fi qua fcagmenca m 
nent, in fuas fedes reponenda limt: icos 
eodem modo merobrum ^igaodnm, fa» 
lcque fuperaccpmmodandae fuot , 909 tf 
circumpofitz(}ue oira in fux fedt aB& 
neant : & , m quam oartem fradm ai 
nat , :^b ea latior vs^lentioriqQe ioBh 9f 
poneqd^ eft . Eafque omncs cffct 0» 
lum efle oportet refimas , nc 
nec ultra adftringi , quam 
neant ; ^ cum fpattQ faxeai. 

2IK die paulum faabenis furoiB^^^^^ 
nulia prurigo , palliis ckte A<«y^ 
nere , donec duflB; partes cjm ^fB"P"'^^ 
Tom. 17,01 ouotique confervet , complcuoK* V"^ 
6j, 18. ea levius aqua calida fovcre, V^f^ 
|xo,}2.digeri mnteriBim ojm» eft, fum cvQCin.fr V 
go cerato quoque Ijouido id k feiiitei<A v* 
gendum , gcuTricandaqne fimunm tf^^' 
laxiufijae ul deUgandum eft • Tec^^ 
que die fohrendum , fic ^ Vt femoo ^ 

b A/. pieniter 



fsp^to. MtBDICINA. 535 

qua , cmttta cadem fiant; tantummodo fin- 
ulae ^fcic , qnoties refolutas fiteriiit , fob- 
rahaarar. 

a. D# Humm fntQo • c 

Hsc commuflia funt : illa propria « Si* 

uidem humerus fradus eft , non fic , ut 

cMtnbrtnn aliud , intenditur : fed homo 

:ollocatur alto fedili « medicus autem hu-^ 

niiiore adverfus, - Una autem fafcia , bra^ 

rbitiin.ampleaa « tx cervice ipfius , qui lc« 

Useft , id fuftiiKr : altera, ab altera patte 

'jper caput data 4 ibt accipit nodum : ter« 

ia^ Tindo imo hnmero deorfum demittitur^ 

bi quoque capitibus ejas inter fe vinAis • 

Oeinde ab occipitio iplias , minider -fub ea 

afcia, quam lecundo loco pofui, porr^ao,T(w»J/. 

H dextec humerus docendus eft , dcxtro , fi x%%^%f^' 

:antfter , finiftrQ brachio ^ demiflttm inter 

femina eius , qui cufator , baculum tenet : 

medieiis fiiper eam fafl^iam , de qua tertio 

: loco dixi , plantam ioiicit deKtram , 6 fini* 

;iler , -finUlram , fi dexter humemscuratur;; 

^tn\x\(\}ie alreram iafdam minifter attollit , 

alreram premir tt^it^ i quo fit , ut leniter 

[humrerut exteadaiup . .Fafciis vero , fi xd^" 

Jium aut imura os fradum eft , breviop^ 

j>us optts eft ; fi fuimmum , longioribus : ut ' 

,'ab eo fttb alteri' quoqiie ala. per pcAos ad 

Tcapulas porrigantur • Protinus vero bra* 

jchium, cuin deligatur ,. fic inciihandum eft» 

uc id , quod afiiciYur , ante fiifciis quoque 

fic figoratum fit , ne^ poftea fufpenfqm ali^^ 

, ter , ataue cum del.igabatur , bumemm jik 

clioet : brachioque uifpenfo , ipfe qooque 

L I 4 home* 

c Hitp9€r.diWrM.T.VnL 



e 



iiamcioi ad' Istus leutcr^^ligasidBi cft • ^ 
qu« fit » uc miniiDe inovcatur : idoKf^ 
oOi fic fc habent , ot &Uquis ccMDyobit 
Cum ad fernlas ventum eft , exttiBlecas tt 
etnim longiflinuB debent : a iacerto bre?» 
res ; fed fub ala brcfriffiour • Scpinlqae » 
fohrciidie fiint , ubi in vicioia cubiti hmm 
nis fraftus eft 9 ne ibi nerri r^efcam , I 
inutile brachiom effidatur . Qiwtfcs Um 
func , iraAura maau contioenda ; 
a<|tta calida feveodns » & molU ceraio p 
fricaadns ; ferulcque. tcI omnino aon m 
ponends contra eminentia cnhcci, ^^ 
quanto breriores fint. 

J. De Brmhn ff4iBm. d 
rachium ftaAum eft » in 
confiderandum eft , aheram oa » an 
que commiotttnm fi^ : noo qfE» atia m ^ 
modi cafii curatio fit admoTeBda ; fei/^ | 
muffl , ut valentiui # extcodaou', Smm^J 
queos fia£lum eft ; quia neceftdlnis f 
nenros contrahi altero ofle mf^^ 
que intendente : deinde , nt at^^ 
mnia in cootinendis oflSbus S^f£^ 
trum alceri auxilio eft . na«r^«ir ikM^ 
inscjjrum eft, plus opis iitt>V^^ 
fiifeiis fimlifque eft . DeligKiM^^ 
chiiim debet , paululum pcXStx "i^ ^A» 
inclinatp ; fiquidem ia maximt kvte ^ 
tura^is habitus fit : idqoe mftAtm ^¥ 
telk commodifltme excipitttr, qnnli^ 
dioe ip& brachio, peraopiftis cq^An 
oollo injicitur : atqjtie ita comiiiole. \fk 
cfainm ex cenrice fufpenfw efi . Upi 

T.lF.p. ^ -wr^ 



. »e. MBT)ICINA*\ D^ 

lam /lipfa cttbiti alterius. sogtoiieai* pe»> 
: oportet. 

4* Df Cuhito fiaHo • 
^uod fi ex ftuniDo cubiro qui4 fraAuQi 
^ glutinare id vinciendo alienuin eft. fit 
m brachium immobile » Ac, fi nihilaliud 
im dolori occurrendum efi ^ idem , qnt 
t 9 ejus ufus eft • 

5. De Crmrilms FitmriittfyM ^0894. ( 
rn crute aeque ad retn pertinct , alterum 
rem os integrum manere • commune Te« 
ei fenionque eft , quod ^ ubi deligatum 
y ia canalcm conjicienduin eft . Is cana* 

ab inferiori parte foramina habere de^ 
^ per ouaB, fi quis humor ex^eflcrit , de» 
tidat : « a planta moram , quas fimul Sc 
tincat eam , & delabi non patiatur : & % 
levibus cava , per qus loris datis , mona 
iwdam cms fcmurque 9 ut coilocatum eft , , 
ttiaeant . E£k etiam is debet , a plaota ^ 

crus tnStm eft , circa poplitem ; fi fo. 
iiir, ufqiie ad coxam ; fi juxta fuperius ca* 
ir fcmoris , fic , ut ipCii quoque ei coxa 

fit . Neque rajnen i^norari oportet , fi &• 
&ur finiAttm «ft , fieri breriui 5 quia nun* 
itam in antiqnum ftatum rtvertitur : fum* 
Jifque digitif poftea crurit ejus infifti . tx 
^o molta debiiitas eft ; fadior tamen , uU 
ittnns ncgUgentia quoque aoceffit • 

r « 

6. Xh Digito /rs8o. 

I>i|itum fatis eft ad unum g furculuia d» 
gari poft inflammationem . ^ 

^ 7* Com^ 

f JSnmt. VI xoa. Wffcr. do JmA XXOI. 
Ak fiirnaculum 



5tt A. CORR CELSI XJ 

•f. Cmfnnte emrMimm»* md immtmm, fc«J 

ptttimfmti. 

Hit proprie md fiagaU iBeiDbn pmii 
tibai , nirfiu ifli coamnBis funt : pn 
dietafl fmmci : deimic OMi , cain p» 
cttfctre calluoi oponct , libmlin^ahF 
Hffi : longs a »iiio abfti»cn(ia. - '^ 
•qtue cilidB « daa ioAa: 
k i cnni e« defiit , 
lo^ior triTcnonbus, c liquido cazw, i 

bm , fc moUii twKti «NaM . *" 

curccndaiD id DciBbniiii * M 
utiqaoi ofiii ledutcudin» ct. 

GraTia iliq«uito cA , 



= 1?«!!!,. 



«0(C&, 



ncqoe , fi td nnfculi ' 

fmlcriBt . aam & ioSwnaMM 

gnviofS , fr prmopootc» amam 

Ae fennr qiideoa , fio&iaceT&a 

fcre pnecidi oecdle eft - Bi^ — 

qnoqiie tn pericalum 

coaremnu . Qutbos 

Eid expafitBin , qc 
latun dl - Igintc • 

cC , ft per mediam j 
vtifiii ptxcideiKlus : £ 
fluit , mtncDdiii : o T 

nm dicra extcwunihuv - Ac ^^^ 
4eB mcmbrs lcatiot in tL wd wdi , k ^V 



n hii o& in fium fcdc« < 
hii voo aeqiK intcBdi i 






tnAtri, Ikus ezpcdit . '^^■^ bHMi^ 
■uttcaAia d, nt fic cb coH o r aa fc^ 



to. MEDICINA. S39 

adfnoduih minjnuqf) laduntur . Omai- 
lutem his #alneribus impooenduro pri^ 
DamcotuiD cx vimi msLdens , cui rof« 
m adjbcidttiii adjeAqoi fit .:r xsBtcra «a- 
Deligamit fafciis (tmt:^ ^liquanto , 

vulmis ) Itxioribuf ; feili^et laxius , 

G ea plap' non cflTet ^ quantQOQe (aci* 
5c alienari &occujparicancfDtulttU$pot- 
i6 mimero potius tafeiarum . id agcnmim 
jr btxk quoquc aequc contineantt 
lod in fcmorc bumerove fic fiet , fi oC. 
rte refle concurreiint : fin aliter fe ha* 
Qt y catcnus circumdati fafcia debebit ^ 
impofituro medicafflientum contineat • 
ra eadcro * qmt fupra fcripfi , facieoda 
. prsetcf^quttn quod ncque fiprulis ^ ne» 
canahbus , sntcr qus vuinus fanefcere 

potcft ; fed pluribus taQtumroodo & 
>rtbus fa£;iis opus cft^: ingcrctidumquc 
nde in cas cft calidum oleuof , & vi* 
1 ; I roaglfque hoc . In principio fame 
iduro } vulnus calida aqua fovcnduro ; 
rfquc proni latiofle vita;ldum cft ^ & 
feonduro ad medicameota, qux puri mo- 
lo funt . iVfajorque vulneri , quam offi 

adhibenda * crgo quotidi^ folvcnduro 
iciidufnqac cft, 

(itet qu^ fi quod parvulum fragmentum 
: cminet , id , fi rctufum eft , in fuara 
m dandutn ; fi acuturo , ante acumcn 
, fi lottgius eft , praBcidcoduro ; fi bre- 
i , lin^andum , & utrumquc fcalnro la> 
idum : tum ipfum recondenduro cft. ac , 
id maaus fi^rc non poteft , vuifisila , 

quali 
i i^/.namcris i itf/, magifquc in primofa- 



54» ^ COHn. CELSI J 

T«iii*II^ QmU &bri ntiiotar , iBJicimda eft m 
tap, !• ui profliiiieacis cofpidi ^ ab c» partt 
fiaia cA; ut ca poirte , qoa gibbatft , 
iicaf of in (uam ledcai ccwnpellat . 
aujus eft t aieflBbraiittUfi)ii« ci^tu , 
•pertet bos fiib aMdicaiaciitis idUri 
qoe os , ttbi iam nodatom cft , aU 
r« ; cjttod oiatiirias (cilicer ftcifiidBW 
ooteftque ea ratiooc fc os cotre y^ & i 
fanefcere : iUod fiio teo^ose s boc , j 
Tc habet . 

Nooaaaqttam etiam ia augoo 
evcait» ot fragmeota ^icdam teA 
riaotur , oeqne cam cSBCerB coeaar 
bic qttoque es flaodo flueads knBocs 
liflttttr • Qno loagis neceiBmBBi clf ' 
tttctts refolvere , qttam natrire : fi 
6re , ttt id os per fe poft ali^ 
ddar ; ant ^ cam jam aate miloa oi^ 
Vttloeris & , umen id iatetdia at/Bi^^ 
tomiuique iaciat . Sxpe etisfli iBi|p '^ 
os abmmpirur , protinitfqBc «jr/^ 
lor oritnr . Quare foliretei t^T 
ttirius oportet , & jfvttxtH^f f^^ 
tem, frigfida; per hicmPifi'^'*"^^ 
ceratum myrteum impoBlt. 

locerdum fraftura mibflMi^^J^, 
leis carncm Tesat ^ Qpu> ^ IP*^^ 
puoftioBibus cognito ^ apeiiieV 
cofqne aarieos pnscidere oecek ■ 
Keli^ Teto coratio ip BCroqsc koc 
cadem eft \ qo« » nbi plasam ito If^ 
nns intulit . Puro jam nkete » d^JH^ 
qttoque ttteadnm cft camem (W*""^ 



io. MEDICIN A. }«t 

Si brclriiie cdbtic niefobruiii «ft , fs, 
oco fuo aon fcmt, paxtUus eenais fc 
itni g^iieris inter ea denim deb^ , 
it capite paiilulum emioeat; ifquequo» 

plentor adigeodus eft , donec par id 
>rism aireri nat • Tum pazilius remo» 
is , YolmfqQe fanandum eft . Cicatrtx 
induAa fovenda aqua frigida eft , io 
myrtus ^ bedera y alissve fimiles ver» 

decoAaB fint : illinendumque medie»» 
3m , qaod ficcet • & raafiis etiam hic 
rencKim , donee id meoiDrum ".coofir* 

• 

qus^Ado vero oiStiioa conferboenmt,']"^ f/ 
faepe foluta, faspe motafuoc, in apes^ ^^ 'tg' 
inde cnratio eft • poflboc eotm coire. ^*^ 
ctuftas occttp^it , meinbrum extenden* 

eft , ut aliquid l«datar : offa 4nter fe 
10 dhridenda , ut concurreoi^ «xafpereo*- 
, 8c , fi qnid pingue eft , endatMf , to» 
que ?d quafi recens fiat:* 'magnatameo 

habira , ne oervi mafauliwc iasdantur. 
1 vino f[xveudam eft , io quo malico* 
i decoaooK fitj rmponen<hniique idipfum 
aibo mixtum : tertio dic refolvendum , 
ndumque aqua , in q^a verbenaB , de 
►us fupra djxi , decoaas fint: quinto die 
1 fi^ciendttih', ferulaeque ^ircumdands :' 
ra, & aifte , & poft, eaikm -fiicienda , 
fhpm ^fpfi. Solent' tamen* ioter- 

adferfa inreif fc oSa i conlet^ere : to^Tamll 
& bre?ius meinbrum, Aindecorum fir; 5, 1 * 

fi caiota «cttfiosa fimt ^ aflidue pun- .A\? 

m fentiuntur:. Ob qoam<:caufiim fraogi ^ 

rurfus 
AI. Gcbatrere vet eoalefcere 




/ 



S4S A. CO&N. CCLSI l 

furfos oflk & dirigi dcbent « I<l boc 
ic • CaMda a^M muha id membTWD 
tar, & ex cetmto liqmdo Mrfcicatar 
tcndiiorqae : ister hcc, mfaimi pertza 
ofla, «t adlHK: tmero callo, mntei 
dacit ,. cooipellitque id , qacid eaw 
ibam fiedem : & , ft parvm if&lM , 

Crte I ia qciam oa fe iocUiiat , 
m regslaffl objidt ; atqoe it^ < 

alhc&ere ilefiim rctofis- iisdi oogit. 
Taai*II Naoaimquam aotem ifiAe qaideii 
1 1 i«atf « cooMf buemai ^ niperuiciimt ircto 

callus^; ideoqoe locos iiitiiaiik . 

ioddit ^ din leaiterqae id laeod 

lcicandum eft es olco , & &k ^ & 

anltomqiie aqua oaiida ^ia farnirhi^ 

impoiieadom maiagma ^ 

ftndiaCiue alUgafltdimi r 

teeea vomit%u£^am « po- 4fuamos^ 

callos qfuoqoe ^ctcuaatnr: mSofn^' 

qaid de finapi cum 6ca ia 



rpofitum , *"^^&^f^ 



dar , eoque ef«cet m_ ^_ 

' aor cttenuattttf eft^ igiraf^iiMft^^ 
rcrertendum eft« ^ 

C A P. ^V 

TomJL Df OJfiimt hautk 

"^'*^' A C de ftaats oaidcm 

xjL difinm iit * Idoreafiar 

bui foii duobas modis « Naaa waiOt^ 

Taw^jnaaa faot^ idCer fe debiloiBt : tf «^J^ 

ap^^xf • toi|i os fieapoUii— ab boDcto tccB&i t^^ 

btacUo^ ladM a oibiCD^ A ia c^>w 

i&oi^ 




xt. irfEDICINA. J4| 

ra ; & , mmchina j ftlru , calm oi a talo - 

rftro tamm fit : modo aiticuli fuis f«! 

5 cxci4ant. Ante de prioribus dicam. 

Liorum ubi aiiquid incidit , protinui i$ 

s cavtis e(l , dspreffuique digitus finum 

nit . deinde gravjs inflammatio oritur; 

te 10 taio prastipue : fiquidem febret 

)tte , 8t eancrps , & aerVonim vel diCr 

ioiics I vel rigores^.qui caput fcapulis 

'6%iHit t movcre confuevit « Quorum vi. 

o«uni caufa^ facienda eadem iuut» qu« 

flibus mobiUbus lcfis* Atqi^. id ubi ia-Teiii.Il. 

^ pfotinus liss Jocis imponenda i quse aio^T. 

a propofita. fiint ^ ut dolor tumoi^ue 

ea tollantur . Nam didi)6U ofia ouiw 

m nnrfiis iatev fe iuoguotttri & ^ ut ali^ 

d deoom «o toco » fiis iMbU;u4» admit« 
xr. 

Maxilla vero Sc verteboB , omQclque aiu 
uli 9 cum* validis netvia comprehendnn- 
;; f excidunr tnt vi expulfi « aut aliquo 
u nervis ve/ ropfif , vei infirmatis j fa* 
ufque in mieha Jk adokfoenaiUs « quani 
robaftioribos . Hique elabiHrtttf in ftio- 
1 & m pofieriorcm , m ioteri|>rem & ia 
enorem partem : qutdam oomibos mo« 

, quidam certis-. Suntque qusdam com^ 
loia omniain figna^ qusdam pcopria cn* 
que • Siqttidom ftmper ea pane tumoa 

9 iflquam ol promttpie ; ea finus ^ a 
3 ttceffir^ Et Inec qutdenr in omnibiia 
prchendttotur, dHn vero tn.fiQgttUfl. quc, 
lulatqoe it ^ioqtie dimB ,. profonendo 
mt, 

Sed 



t44 a/co^m; c£lsi hki 

Sed ot exddere oimlcs siticufifenunt, i 
wm omnes rcpoinuiittir . Caput ei 
^ain cmnpeliittir, ne^ in Ipina 
oeqiie ea maxitlft , qoas , ntraqoe 
la|Ka , antequam repoDcretur , 101 
imn movit . Rurfom , qni n^ToniJai 
nrolapfi fiint , cotnpolfi quoqiie ia bm^ 
dcf iterura excidtmt • Ac , qatboa iii 
tia ezcidcrunt , ncqne repc€ti funt , 
^oam ccteri crcfcunt : omnionique , 1 
co Aionon fiint , caro cmacrcfacit, 
quc tn proxiro6 membro , qum vk 
ntpota, fi humems loco fiio aon et> 
in co ipfo fit maciies , qnam in h 
najor in hoc , quam in maan • Ti 
fcdibot, ft pro cafibus, ^ai iacukmir,. 
oiaior ant mtnor irfaa 



^tur: quoque in co plus sfiB (^pscff,fl 

minus itl ettcnucnir. 

' Quicqnid aorem loco fi» m&mf/, ^ J 

ie inflammatiooem rcpoocnte ^' ^^ 

la occopavit , dum coDqaB fc/^^ ^ 

fam non eft: nbi finiu rf/ai< *ft* 

in his menbrit, qusB id^aiwi^* ^^*^ 

antem eo confert 6t ctffKftVvs**^^ 

ftabitu». Nam, fi corpos «m 

cft , fi nerri infirini , euedin» 

tnr; fed & muko fiiciliot exadift»%Lfk 

ttinus' fideKtercontinetiir. QasoiDiBilil 

fiint , mellas contincnt : fiM( id , qMi e^ 

potfum 6ft , difficuitcr. ndflufiuss. 0|fl« 

autem ipfam infiammatioacm lefairt^ 

cida Im is acoto fnanjmpofira' %^^ 

FaJentioris mrticuli caios cft , ccidD»;«l»« 



4 J 



F. la. MEDICINA. 545 

D ctiam quinque dicbus abftincrc : bibe^ 
iqoam calidam , duni fitis finiatur : cu. 
lufque. hjsc &cerc , his oflibus motiiT 
& validis plcniique mufculis contincntur : 
cro euain febris acccffit , multo magis : 
ndc dic quinto fovere cx aqua calida ; 
Detaoue iana , ceratum imponere ex.cy* 
no faAuffl ; nitro quoque adjcfto , do« 
r omnis inflammatio finiatur . Tunc ii>. 
lioiiem ei mcmbra adhibere : cibis mi 
lis ; uti vino modice : jamque ad ufna 
>quc fuos id membrum promovcrc ; quia 
cus, ut in dolore pcftifcr , fic alias iaiu* 
ciouis corpori eft • H»c comnuiqia {ant i 
:xc de fiogttlis dicam. 

C A P. X 1 1. 
Df Maxilia tuxata. a 

k^ AXILLA in prionem* jpattem prcb 
YX pcUitur, fcd modo altera parte , mcK 
) utraque . Si altera -, iu contrariam par* 
in jpia mcnrumque inciinatur : dcntcs pa* 
>us non rcfpondcnc ; fcd fuh his , qui fe^ 
nt , canmi runt . At , fi utraquc, totum^ 
Muum mcimatur , ^ in cxteriorem parw 
n promovctur ; infcriorefquc dentes loan 
us , quana fupcriorcs «xccdunt ; intcnti. 
le tcmpotum mufculi appi^rcnt . Prima 
loquc tempore homo in fediii coIIocandusL 
: , fic , ut mmifter a poftcriore parte ca- 
it ems contineat, vel fic,ut juxta parietem 
ledcat , fubjcao inier parietem & caput 
Jt fcortco, pulvino duro , eoque caput pcc 
miftrufj urgeatur, quo fit immobiiiu^^ 

M m tum 



5«t A.C01LH. CEI.SI U 

<MB mcdid digiti poUioes. iintaDiis vd 
Ibts , oe dilabaacvr , iavolaci 



linit. nbi Yefaeoiesm ■a¥t?t« «necfa 
cft , fi nu pam praddit ^ cnf wgi 
jiiamnB,ic ad pmsr «AiiTmhnM t*: ] 
firaul & cafvt iJ ptcb e u d cn Ai gi » Jc , c 
tato flKBto, ssnUa im fBam fedcmi a 




pellcBda , & CB cjyi coHpcuDea4BB d 
fic, Bt ooinii pcne 
Btraqoe pBfte praiMfit cft , 
iBcieBda; fed Cfwliter 
agcada . Repofiio ofle ^ fi 
JornBi & ccif jcji ife cbbv 
cluafanga» .uttaMi» «• . 
▼eto, oQocnBi oBa 
dior cibBS ooaYeaiat 
7*4asj£adeo ut femio oooque fceqncBi, moic 

>*WJ- ''■'"'■"' ■''^ lidat. 

CAP. XIIL 
De Csfke 



CAPUT dBobBS ^ 
fiaus hmmx r uuim d^ «^F 
coBtiBcri , u ^Ba fct V^ A 
Hi proccuDS i 
iteoi CBcidiBic z ^va fs.^^ 
fiib occipitio eBteodaBtBr , & aaaBi f 
Bon »%lBtiDctar , aeqBe bAcR ii, iB|a 
Jofoi poSt, iatcrdoai iac wotm^ f^t 
BKB emittat . qBibas xdiifBi ■» f^ 
▼cait . riMniiiliBB aatCBi hmc «ft mm% 
Boa qoo CBsatio cjos let bUb Cc; Mtf » 
ndkai c^gacdcctccar , ii mb aatti^^ 



[Tctit* 

C A P. XIV. 

De Sptna iutata^ a 

' D E M cafus msMiet eo^ ^ quorutn in tpU 
. na vertcbrae exciderunt . Id enim nofi 
»feft fieri , tiifi 8c «i4^uHa ^ q«at per Tne* 

os li lafttrlbus |n:<Mflus feruotuT ; & ocff- ^j^^ ^^ 
;, Qui ^^htisem^ mptis. £xcidunt atttem ^ 
itt toottetiottn partem, & in priorem;.^ 
pnt le^tuiH traftfiv^uni , 8c fnfca « Si iti 
raitivis p(&rtem ea^ciderivc ^ a pofterioBe 
iTte vel tunoTq ve4 finus erit. Sifuper fe* 
:vM 4d kicidit) nmim cefolvuntar , vomi- 
as « aut diftentlo nervortim fvqttittir , fptri^ 
u^ «iffieulter^ Movetuti dotor vigety & au« 
es ^btuiGBB fum • Si fuk fepto , femina re«* 
olyuntnr , utina ^fiipprimitur , interdum et«' 
itk fiw vetmttfte frorumpit • Cx ejnrmodi 
ifibus^ fft tiutiliusj ^uam ex capitii, fic ta-* 
ten fntra tridaum botskO moritm: . NiTtt f 
jod Hippe^rates dixit , v«rtebra in txte* 
oretn parcerii ptolapGEi 9 prmvm licmmiem 
Dllocandiim -effe) ^ extendendum ^ %iin 
alce aliquem fuper ipfinn debere confiftere f 
t itttus iMpelkre : In his «ccipieadum eft , 
us pauluhnn exceflerunt-; non in hjs , quc 
oto ioco mottt funt , ^ Nomunqimn enim 
lervDrttm ittibecillitas efficit , ut , qnamris 
lon exeiderit v«rtebta ^ paululirm tamen ta 
tiotenfi patteih promineot • nl non jugn» 
it • Sed ab interiore partt fiOH cootingtt 

M m a quidem 



J48 A. COHN. CELSI 

qusdcm propelli • Ab merk^re fi ^hM ] 
pulfum c& t plerunque itetttm rcdk : n 

Snod admodum raruoi eS , Tis ocxTis 
jtuu eft . 

C A P. XV. 

De Humero Imxato. a 



H 



U M E R U S autem modo tn ala 
excidit , modo io panem priorm . j 
in alam delapfus eft , ei jun^his cvImub ^ 
cedit ab latere , rurfumque ad efaCka m 
tis aurem cum bumero porrigi mb pM 
loogiorque altero id bracbtum eft Siiap» 
rem partem , fumoHim quidem bracfaiMa 
teoditur , mious tamco » quam aataakr 
difficiliurquc io priorcm ptncm, fsux 
pofterioccm cubitus porrigitar« 

Igitur, fi io alam kuaKtns acidir, ic 
puerile adhuc cft oprpus , vd m&ftaa 
imbecillibus oervis intfnim c&, ^df 
collocare id io fedili ; & cx iuBkfse^ 
-alteri imperare , ut caput hs^n^ 
oflis lcDitcr reducat ^ aber. riscM 
cxteodat 2 ipfum poftcrioR^'!^*!''^^ 
Tt«fc/I. *»*""'niro gcnu fub mla ^V^^^^/^w 
182,3 i.qoc & latum os , 8^ altcavmNia^a^ 
ejos ad latus impeHcrc, 

At « fi vaftius corptis ^ ocrvitc nMb» 
. res fuot , oeceflaria cft fpatba iigaci, ^& 
craffitudiocm duorum digironun Ucr,&| 
loogitodioc ab ala ufque ad d^ooi yp^ 
mit • io qua fiimm;i capituiom c& ni^ 
dnn , & lcoit^er cavum i ur rccipete fS*- 
colam aliquam, ei; capitc JMUDcii pcft: ift- 



\ 



ea bina foramina tribus locis funt , in*' 
(t fpatio diftantibus; in qus lora mollia 
jiciuntur • Eaque fpatba ^ fafcia invoiu<< 

quo mittus tadu iMat , ad alam a btst^ 

dirigitur, fic, ut caput ejus fummz ale 
jiciatur: deinde , loris fuis ad bracfaium 
igaiur ; nno ioco , paulum infra humeri 
yat I altero , paulum fupra cubitum i ter* 
' , fupra manura . cui rei protinus intcT'' 
[ja tunc quoque foraminum aptata funt • 
: brachium deii^atum fuper icals galli^ 
tix gradum trajicitur , ita alcas , ut con-* 
ere homo ipfe non poflit ; fimulque in 
eram partem corpus demittitur , in alttf^ 
n brachium intenditur : eoque fit , ut ca<« 
:e ligni caput humeri impulfum in fuam 
iem , modo cum fono , modo fine hoo 
tmpeUatur. Muitas cfle alias rationes , fci^ 
! &cile cft uno Hippocrate iefto | fed non 
lia magis ufu comprobata eft« 

At , fi in partem priorem humerus inci-' 
it j fupinus nomo coilocandus i fafciaque ^ 
jr habena , media aia circumdanda eft » ca« 
raque ejus pofk caput hominis miniftro 
adenda ; brachium aiteri ; przcipiendum*' 
le , ut ille habenam , hic brachium exten-" 
it : deinde medicus , caput quidem Htaii-' 
is finiftra debet repeliere ; dextra Tero cu« 
itum cum humero attollere , & os in 
lam fedem compeilere . faciliufque id in 
oc cafu , quam in priore rcTertitur • Re- 
ofito humero , lana als fubjicienda eft ; fi 

1 interiore parte os fuit , ut ei opponatur ^ 
in priorc , ut tamen commodius delige** 

M m } tur* 



» 



t 



5)» A. COHN. CELSI ULl 

tur . Tttm fftfda, primum ful^ala «foeiaa 
c&put ejus debcc cooipfelieadect , deiadc p 
peAus »d.aiteranQ ftlam , ab eaque ad IIq 
puiai f mrfuique sA eiuMem huAeri tzf^ 
tiB^cft y f^epiufque ad eandem MtittaqB a 
owagi » donec bene id cencac . Viaftpt k 
Xdtioae kumerus commodiu»- eMtioetH , 
aMuduB zi ktu& fit , fc ad iA fuoqnt i| 
fieia debgfitur^ 

CAft XVI. 
i># Cmbito luxM. X 

I! N cubko auCBm tria ceire o& , \am 
. n y & sadti ,. & cubiti ipfiBt^, <t^?| 
ouat prima pocte huju» volamiiiis yiift 
ituu , incdligi pQtutt • Si cubtfus > ^ a» 
Bocus' hunneco eft , arb hoc exc<4it, radbi 
^ui. adiun£lus efir ^ incerdam dtftcaUKiff ^ » 
tertfaim, fubMit • bt omncs ver* \tam 
partes excidere cubituA poteft : fid^lj^» 
priorera prolapfus eft-, eieteBti 
eft ) neque recunratur : fi '» 
brachium curvum cft , nc^^_^, 
breviuTque altera eflr ; intciiSs /iiB*x 
yomitufliqiie bilts naovet : fjiaAnnev% 
imcfiorcmve ,. brachiqra |snKSE&tS(:v^ 
pauldfum iu: eam partem y x^vi^vsh^ 
fit, reeurvatur. 

Quicquid incidit ,. reponeDdi tam « 
oft ( ncque in cubito tantum ^ fed *»c«ii^U 
bus quoque membris iotigis ,. qus pw ^ 
ticuium longa. tefta junguntur )f «tunq» 
memhmm in, diverfas partes- i Mp itate / 
donec' fpajcium iuter oOa libenini' iit ^ i^ 

a Hippocf.de Articulis. T.XXL^ FSm. 
T. /X b if#>/>o^r. ^tf Anic. T. XXIL r. 



^ •qnod excidit ^ ^ ca parte » in qnzm 
pfuAf ^ft , in contrarium impeilere . 
id4ecldi tamen ulis- atqae alia genert 
, prout nervi vaknt , aut oifa huc il* 
fe dederunt • Ac modo manibus fo-, 
teofdun^ eft y ntodo quisdam alia adhi-i 
a . 

rge^ ^ fi in priorem partem cubitns pro>^ 
is eft , eicrendi per doas manus , inter« 

etiani habenis adjeftis , fatis d! ; dd* 

rotundum aliquid , a lacerti parte po«. 
ucfi eft , & itipev id repente cubitui ad 
erttm itnp^llendus eii • At in aliis cafin 
commodiflimum eft eadem ratione bri|« 
m extendere ^ quae , fraAo humero fu- 
poGta eft, & tum ofla reponere. 
^eiiqua curatio eadem eft ^ quas in omni<» 

. CeleriHS tantam fsepiufque id refoU 
kdum eft ; njultoque magis aqua calidi 
re^\Bia , & diutius ex oIeo'& nitro ac 
e j^i^candum . In cfubito enim cderins , 
infr in^ ulio alio articuio , five ettca re* 
tifit , five intus revertit , callns circmxH 
ur , ir<iue ^ fi per quietem increvit , ^et 

iUhis fioftea prdhibet. 

C AP. XVIL 

De Manu /ttxata^ a 

^ANUS quoque in omnes quatuot 
'X partes prolabitur , Si in pofterio- 
il pa^rteib excidit, porrigl digiti noh p^ 
it : fi in priorefn , non inclinantur : k 
alterutrti^ latus, manus in contrjirium, 
eft , aut ald polliceiti , atttt ad miniv 

M m 4 mum 

a HffpQCr. ik Ani(^ui. T. 1(2011 ViOar. JL 



X 



5$a A. CO&R CELSI UL\ 

wamn diffXttm coovmksTy & wcpmi aaiiif. 

fidlliflie potfft . Sumer locam aom iasm 

& mitciitaB cx ahca pute 

Bts , ez zlutz brachsaa dcbct , fic, nt p 

aa fty fi in poAcfiocaB paxtcm 

Apiiu , fi in prioccm ; fi io ini 

terioremvc , in latns . Ubi fkcis 

€d fiint 9 fi nfiiae in altcracntfD Imxm 

ddit , nmnib» ia 

cft . . Ac his y qns ia 

putcB pfobpfk fimt y 

qnid dnnnn , sd<|nc fiipca 

nn otgrndmn cft , per qood oa vis a^ 

fcriKnr in loaai ^^"^ 

C A P. XVIIL 

De Fslmm 

IN palott fooqoc oSk 
dioQS pfOOMMfcociir , 





pofitnt . ^*gBBm id 

uo f iMiiomnf cft • 
ioqoia ot Tenit : fiiUKobs, '^«' 
ccmt . Scd fioc inu \\\ iimi^ qpi Tm i^| 
modo beoc prcmim os ix fMcom r^ 



CAP. Xli 



As^ — — • |k. 



AT ia digitis toddcm 
dcoiqoe %wi fimt » 

bos . Scd ia bis cttciidaHiis 

cft i qoDd articnli bccT i o MS , & 



is yalidi fiint • Super men&m Untum- 
> intendi debent , qui vcl in priorem 
n pofteriorcm p*rtem cxcidcnint ; tum* 
^lma compcUi : ut ita in locum , un-r«M.lI 
pfus eft digitus, refiituatur. 166^16. 

C A P. X X- 

D& Femore luxato. a 

U M de humeris dixerim i dc his quo- Td«i.It 
quc , qu2 in cruribus funt , vidcri pof- ,/r«' 
dijcifle : fiquidcm in hoc cafu quxdam ^^ 
tudo eft femori & humcro , tibias & 
a , pedi & manui • quaedam tamen fe^ 
iin quoque de his dicenda funt . 
mnr in omnes quatuor partes promo- 
: I (kpifnme in b interiorem y dcindc in 
clotem ; raro admodum in priorem , aut 
cTiorem , Si in interiorem partem pro» 
'um eft, crus longius altero & valgius 
: evtra enim pcs ultimus fpc£lat . Si itt 
riorem , brevius , varumque fit . & pes 
9 inclinatur ; calx ingreflu terram non 
ingit , fed planta ima , mcliufquc id crus 
rius corpus , quam in priorc cafu , fert, 
ufque baculo ^et . Si in priorem , crus 
iri non poteft , extenfumque altcri cruri 
alcem par eft ; fed ima planta minus in 
rcm partem inclinatur : dolorquc in hoc 

prftcipuns eft j & maxime urina fuppri. 
ir . Ubi cum dolore inflammatio quie- 
, commode ingrediuntur , rcftufquc eo^ 

pcs eft . Si in poftcriorem , cxtcndi 

potcft crus , breviufquc cft ; ubi conC* 

caU quoquc terram non contingit . 

Ma- 

MgiTut. Vl. n8. b Hippocr. dt ArtkuL 
-F. r#«4f. T. XI. 



ii4 A. 60llf}. CEtSI u 

Magfiutt jtatetn fintidti pericainn eft . 

Vd (fi^ultvr rcponatur ^ vcb icpj fa iMii 

fOs excidzt . Quidam fempor iTmiii ei 

r^ coarenifunc : fed Hippocrates , & 

des , & Phrlotimus , & Niletis » & I 

clides Tarentinut ^ clari admodsoi ai 

res 9 ex toto fe reftituifle mcinons p 

. derunt . Neque tot genera machiaaiDfl 

ruttt qUo^u^ 9^ ad e^tendeodTOi iit hoc : 

femnr , Hippoerates , Andreas ^ Kihj 

Ttfii. JI. Mymphodoru^ , Protarchns , Rccaclides \ 

l^jfij* ber quoque quidam reperiifeifc , fi id B| 

elTet . Sed ut baec filfa^ optnio dk ; &i^ 

Tenim : cum' ibi vafcntiflioir nerri fld^ 

liquc fint » fi fuum robur batWirt , fiii^ 

iftittere , ut reponatur : fi ncm halicar,» 

fibfitum non oontinere. 

Tentandum igituf eft » dr , fr ftKc 
iftenibram cft , fatis cft habenaff aiftaf 
ab itlguine , alteraiti a gena iatcBdprf »i 
Jidius , melius a^dducemr « qoi ofitf ^ 
benas ad valida bacaia ddig 
cbriim fuftinm im^ partc!r 
cfbjccerint , fuperiorefque _ 

liu fra&ccrint . JEtiamnam*^ *«» *S 
tUr iflembrum fupcr fcanwifti»'*]^^ 
^ue parte axes funt ,' ad ipl* >*»'*' 
te deligatnttir : qui / uf in tordteSws^^ 
verfi , rumpere qtotjtie , fi qak yctfa fqw 
rit , non foluin extchtfete aer^oi & «*> ' 
losjpoffant. Collocandus airteiii le*a ^^ 
irf UJamnuirf tO: j acttt piton« , aH &fi»f 
aut in latus , fic , ut femper eM pus iapier 
fit 1 iA qoafli (^ ^^pfam' c&i e» ^ »' 



at. MEiyi CINA. ^ 

>r ^ » ^ua receffit . Nervis extenfis , fi 
riorem pffftem o» feiiit , mundiiyi orU- 

fuper inguen pooenduin ; fubitoque ^u*Xpfii.tt 
id gcnu adducendunt eft dodem modo , .o ' , 
mque de caufa , qaa rdcm in brachio 

pr^fmfific ^ fi complicari fnnnr po|s 

intDs «fl. 
1 carreris vero cafibiis ^ ubi ofla pauJu» 

imer fc recederutit ^ medicus- debet id, 
1- emiftet ^ retrof cogere 9 yiiinifter coo* 
:qir9m propellere «^ Repofito ofle ^ nihil 

ali«d curatio requirif', quam u( diu» 

is- in leAo dettBeatuf^ y ne , fi motua» 
ir hterit adhuc laxioribus ■ertis , nirr 
f rutnpat . Poteft tamen conditus ^ wi-Tom.n. 
s mvdiu» dod ftimmtts CMolictllo MiqttQ>i5y,}j. 

lincriv 189,54. 

C A P. X X t 

De Ge;7» luxotb. 91 

(^EN^U* Tero & in esrteriorem |r & !• 
interiorem , & in poAetiorem' parfeHI 
dere , notiflfimuro eft . In priorem non 
abi , plerique ferlpftruitt . poteftque id 
I proximuiii efle ; cum ibidem oppofita 
Ua , ipf» quoye c^r tibiif con«» 
r . Mcges' t^me^ euiB' ,. cui in priorelA 
enr eiBCidiflet ,i/a fc onratuni' effe-^- ilfe!^ 
idp prodidtr. 

a Mr cafibBs intendi- nerVi rationibusiti^ 
, ^uav^in femore nctuli,,poffuift. Et idi 
lem ,: qac«h inr pofteriorem partem exct^ 
, eodem modo rotundo aliqtia fiipef fo^ 
zm impofito , addudoque eo crure , re- 

cofldi- 



^^6 A. C0R14. C£LSt Li 

coodttiir . Cmterz vero maaibiis fismr, 
^Gi in direrias partes coBpclliLotK. 

C A P. XXIL 

De Tsh luxato. s. 

TALUS qaidem in omoes pmei 
labitur . Ubi io intcriorem panca 
cidit , ima pars pedis in cit eti o t c iu jm 
convertitur • Ubi huic concrarios cafi», t 
trarium etiam fignum eft • Ac , ^ i*^ 
rem partem prorumpit , a poftcriocria| 
aerviis durus 8c inteatus eft ; fimn^i 
pes cft . Si in pofteriorem , calx pcBf a 
ditur , planta major fit , kepOBJar» 
is quoque per manns ; prios m dmifia 
8t cmre diduAis . Et m hoc fnofm m 
diutiua in leflulo pcrfeverandQm cft;cl 
talus I qui totum corpos fuftiaer , fc 1 
coofirmatis ncnris, fcreado oocncQd^^» 1 
Infbue prorumpat . Calceamcats ^Hfr^'! 
milioribus primo tcmpore liteadw/iri^ 
Cfaira talum ipfum hedat . 

C A P. XXIIl K 

Dt Plantm lm0 ^^ 

PLANTARUM f«i <x >^ 
modis , quibus in auitex^F^™^' 
iifdcmqne conduntur • Fafoa tnnmie 
calccm quoquc dcbet comprehcaicR : a 
cum mediam plantam , isnmqfie qtf v^' 
ciri neccfle eft , liber talas in ocAa t^ 
Aus , materiam plcaiocem rodfitt i ^ 
que lappnrer. 



[ 



aj. M E D I C IN A. $$7 

C A P. XXIV. 
De Dighis luxmir. a 

i digitis nihil ultra fieri debet , quatn ((2,;o« 
quod in his, qui funt. in manu , poutum'^; — jc* 

C A P. XXV- *^7»?S- 

T btSj qmm cum vuinere idco mwentmf. a 

lEC facieoda funt in his cafibus ^ 
ubi Gne vulnere ofla excideruot : fz* 
tamcn cum vulnere loca moventur • Hic 
y & ingens periculum eft , & eo gra* 
; ^ quo majus membrum eft , quove va* 
oribus nervis aut mufculis continetur « 
oque ab humeris , femoribufque , metus 
>Ttis cft •, ac , fi repofita ofla funt , fpes 
illa eft : non repofitis tamen , nonnulium 
ricuium eft . Eoque maipr ia utroque th' 
-yr eft , quo propius vuinus articulo eft . 
•m Hippocratcs b nihil tuto reponi poffe , 
*.ter digitos, & plantas, & manus, dixit: 
,ue in his quoque diligenter efie agen- 
n , nc pr«cipitentur «gri . Quidam bra- 
^a quoque & crura repofuerunt : & , nc 
icri , diflentionefque nervorum orirentur 
,ub quibus in ejufmodi cafu fieri folet mors 
itura ) fanguinem cx brachio mifcrunt . 
^rum ne digitus quidem ( in quo mini- 
um , ut malum , fic etiam periculum eft ) 
poni debet autin inflammatione,aut polb> 
, cum iam vetus res eft . Si quoque , re- 
kfito offc , ncrvi diflenduntur , rurfus id 
rotinus expellendum eft. 

Omne 
a Mgmt.VL ii6. a Idetn V. lai, 

b Hiffm.yeaar.XIX.S. 



)58 A. eORK CELSI M&X I 

btone sutn) meabnim. ^ quod coni 
taefe Joco notuia , fle^c repofitam d 
jtcerc convenit , ut maiiine' cubante 
nt ; natiini nc momtat , am < 
deat. In onini tati noclra KngmiD a 
ga famc prcGdiam cft : deiade es cs 
nc eadcm , qoc pit^pofin tft . Ubi 4 
ftaCli* vuImu uci£t , fi aodun os <■ 
itnpedimento rempei Aitunim cft, d 
qotid tictdit , aMcindetidnffl cft % a 
ntadaque fnpcr arida HnamcBn (beJ 
BioJicamenEa non pingnia; dOBec,tt1 
tm effe in ejafmoai rc fanitas pota , i 
Itikt . aam ii dtbilitai feqnituT , A 
tinnft inducitot: tput tttcttk dl ' 



J? / lyr j j. 



1 



w 



[ N » E X 

KUM et V£RBORUM. 

» 

A<loIercentium morbj . 47 
A<iftriDgentia. ja. g^. lo^ 
A4uftioms remedk^ 314. 

ibger de quo fecums t^ 
rat medicusy iiii^e mo- 
wnr. jy 

JEgri natur» Mfeeoda 
cftk I4,fliy 

£fculapius quar« ia do» 
onim nuflMrum jrece» 
ptits efifc I 

iEftas iuv^nibtts inimi. 

<»• 46 

JEAad perieulofa «ft. 4% 

iEfias ficca fi Aquitonet 

hzbaktj tt autlimno itow 

Ines aufirique iiust ^ 

qui morbi fubeimt. 4!^ 

fiftate qiio cibo «ttn- 

dum. j4 

£ta8 media tntidiina. 

AfleflusJ mutant cot|ma . 
II 

AV)fvX49^9X(f4t leiiitfrio • 

AtyiXarfrag fanatip. 41^ 

Ai^rum abfAeflTus rato 

fccandi . 4^t 

Atta lenia cfflpMhMi . t<l; 

Al^ 



lominis membra'- 
a Jtitertor cuptA ^ 
Lie cheiruifia • 

malicr > fi gravi» 
uerit alvus fine 

nti«B 4fBK> gencia^ 

titia nimia imiti- 

itixik optima. 114 
rntia tepeftiva ju* 
labofantcm. ^a 
'us fub lingna tu- 

uQ cheirurgia . 408 
liumcuratio. $t6. 

onein mviorem 
not lcvior fis^i- 

124 
t^ 

'^- «4- ?55 

qusoam . lao 
naturalis. 6 

i motbus quis m. 
cognofcatur. itj 
fccntia acatit Inor- 
patct. 41 



^i. ' INDEX 

Alexaadrtaam cmpU- 
ftrum . **4 

Alimeotujn maximum in 
pane . P7- 99 

KxiwanK emplaftra.atfo 

A'xtf3rtKiai • 344 

AVfiC- 54t 

Alumca Melium. 4^3 
Alvom moventia . ja. loi 
Alvftm quc adftriogant • 

Alvutftiia mulieri gtavi- 
dc abortum caufat . 6 1 

Alvos fiiGor in iuvene 
metic^. ^l 

Alvot iuveaibus cita 
plerumque in fetif^- 
te contrahitur. ilid* 

Alvat mala. ¥> 

Alvtts nigra perieQfafii • 

7^ 
Alvttf pefti&ca qos. 5^ 

Ambroua,antidotum. ^75 
Ambulatio qaibus con- 
veoit , quibttt non . 198 
AlM^bMy . »4 J 

Af Jif^fuitf-i^ • aoj 

A\«mfjiMri%a malagmata . 

Aaatome necelTaria. 20 
Angina • 196. curatio . #&• 
Angina fubito finiu , ad 
jl^monesmalum tranf- 
it. <4 

Ani fifis paftiUus. a6p 
Ani fiftuia. 414 

ARi vitiA. 29f 



HERUM 

Ani vitiorani cbci 

A'»^i^, coinpGfi 

AVoAm • j 

Antidotorum appn 

Apoplexia • 

A frtffr falphttr. 

AV'<'* 

Aqux confideMa. 

Aqua ftigida 

tione, 

macho 

prodeft. 
Aq«a ft^ 

piti. 
Aqua ftigidft 

fitppOMd» 

Aqua inw ^ - 

Aqua maio* 
Aauilo q«» «o^ 

A>>^»«J4 ?«*»'* 

Arlid idusciaw^J 
Areamrn daopff*-^ 

curatio . _2 
mcdioPK^ 




ET. VERBORUM. 



5«« 



ifiursB . 27 c 

non fiatim cnlpan> 

- - 57 

viv^ aiiripigmciituiD • 

riz . 381 

rriasafpenBfitus. 182. 

ria incifa noq coit • 
c - . 

s excitant artificis 
genium. 13 

culorumdolores. aj7 

culonim vulnerato* 

ttn curatio» 197 

JVrticuIos m^lagcna . 

"^j. aj8. as9 ^ 

'iilepiades invenit iri- 

;ionem & g^ftatio- 

iem* 87 

iepiades nihil prsce- 

it quod ab Hippocra- 

r non eft comprehcn* 

im. 88 

idum morfiis. 310 

^fiA . 198 

tpifjiacm» 410 

p^iek • 167. curatio • 

16S 

rophia tefiiculoKomy 

' talum emplaftmm . ^&% 
jtditorii meatus con- 
preffionis curatio. 37$ 

^udittts gravis coratio . 

^uribos thtfiis medendi 



modus. 533 

Aurinm doloris cnratio • 

570. J7I 
Aurtum ibramina & fi- 

nus. 500 

Aurium mali odoris co- 

ratio. V 37* 

Aurium morbi manum 

cxigentcs, ij8 

Aurium fonitns cnratxo • 

37^- 577 
Auriuni vermes. 97$ 

Aurium ufceris iordidi 
coratio. 374. 

Aufler quos morbos' Irtr- 
ducat. ^ 

Apflri a prihta hietae ad 
ultimom vdr fi conti- 
noarin t , quos gen^rcn t • 

Atxrarjtti^. 97 

Autoribus antiqutt fiia 

reddenda. 88 

Autumnos pericnlofiffi» 

mns efl. 42 

Antumnus ficcns A^ni- 

lonibus perflatu$";g[Uos 

morbos inducttt. 45 
Anxilium anceps mclins 

quam nullum. 79 
Auxiliom etiain iterbjs 

decrefcentibos neoef- 

Jarium eft. 89 

Anxilinm qnid agar. 77 

Auxilinm vehemens fuo> 

cnrrit vebemciiti ma!o«^ 

Nn 



/ 



S6i 



INDEX RE«.UM 



B 



BAcuIa valida. 5S4 
Balneum ingreflii- 

rus imbecillus homo 

quid vitare debeat • ^4 
Baineum obeft gangrs* 

nc 304 

Balneum quando conve- 

niac. pi 

Balneum vulneri jparum 

puro its infeftimma •■ 

Earbarum emplaftrfi. 360 
BetfftXiim emplaftrum • f^« 
Bracbii ofla. 504 

Brachii perfrafii medici- 

na. Siu Si6 

B^ficdymnXn • 4jp. cura* 

tio. 471 

BpoyX9ni\M ejufqUe chei- 

nirgia . 447 

C 

KAXffia • 167. cu- 
ratio. 169 

Kaxiin^iQ, 317. 318 

Calceamenta hutniliora 

talo iuxato. 554$ 

Calcis os. 507 

Calculi ex vefica feAio . 

475. ex urethra. 474. 
Calculi majoris in vefica 

fiflio . 481 

Calculo evulfo » qux fil* 

cienda . 481 

Calcttlo expellcodo jpa- 



ftiiliis. 
Calculorum diagns 

figoa. 
Calculomm id (m 

curatio. 
Caiculofi qui digid 

tur. 
Calefiicienti& . xof j 
Calli curatio. ^ 
ad Callum in ies^ 

malagma • ^ 

Calor adittvatqoct!^ 

infeftar . i 

Calor quid efficur.^c 
Calvarix fiafis iic6 

5x4 

Calvarije oSi & fisc 

498 
Cancer qoloriaiBr. p 

Ejtts (^^. A' 
Cancri a&fh e f^ 

calcsit^ ^pe/mif 

Qzntda cok cttocio . 

Canca «tsBaSCft* yf^ 
Canini 4«»- ^^i 
Cantharidnm afb^ 
rum curati». l^ 
Capiilorum pmtofaia: 

34^ 
Capite infin»W«*a 

ti quid agendsoi.^^^ 
Capiti firaAoeoiphft^i 

26t. 26$ ' 

Capiu pi^eft aqoal 

gida • ^5- 



ET VERBOltUrt. 



Mtis dolores cx vchto 
^u) 6niantur. 70 

>itis doiorcs fri^io 

iiiis doior tx febre 

evatur. i;8 

pitis doloris curatio • 

:88 

^itis fubitus dolor. 72 

>itiS ttfbercuta. 410 

>ut luxatum iinniedi 

abile • 54^ 

rbunculicuratio. 3154 

tbunculi in colc nati 
:uratio« 398 

pxiyd^ tabera • z$$ 
rcinonatis lcQiendis 
Enalagma / 156 

rcinoma ubi prove" 
niat^ jli^.curaeio* it. 
rdiacus morbuSk t^d^ 
ejus curatio« 2J7 

Ltiei offiom curatio^ 
S08 

unem alentia* «47 

arni coercendis empia- 

ftrUkn. 26$ 

arni putri continends^ 

arni fcrpercTefceBti ex* 
edenda!. 371« ^173 

aro comipta in pus 
-vettitur. jaj 

lapirtu nervi, 502 

;^artilagi&es in ofliumo- 
xnnimn eztremis. $0$ 



Cartilaginis narium fra« 

&x curatio . 522. ail' 

rium. ^ ^ai 

CafTius qut tebrem fand« 

rit. li 

Cataplafmata calefaeien» 

tia , iis , quibus eal* 

culi c vefica exfcAi t 

noxia . . 48$ 

Cataj>otiorti recenGo . 278 

Cauls alxiitae quae* 4 

Caufae cvidentes quae* % 

Caufa veri quos dicitur , 

16 

Kt^Xcuu* 186. EjttS cati« 

fx & duratio« 187 

Kif«Xix«. 261 

Ceraftis idus curatio • 

Kitpar^Sig ocufi tuntcai^ 

Kipxif. J04 

Ccrebri ejufve membra- 

na^ percuifasiignarf 286 
Ccrvicis morbi • ip; 

Ccrvix invecfa mortem 

indicat. . 5$ 

Ceruflc epotif curatio ^ 

?«4 
tK^n&m ulcQs . m^ EJBS 

dua^ fpecies ^ & cura* 

t io . JMm 

KaXal^lcdV curatio. 42I 
Xdix.««y3vy • iiiJ» 

Cheinirgic preftadtia ac 
origo ^ 405 

Chcirurgta vctuftiflima 
N n 1 me^ 



• inedicinas ptrs . % 
Cbftrurgi ofiicia* 406 
Cherlydn iAus curatio » 

31« 
Xioffiii;. 48^. ^16 

Chiragra qus folvitur . 

CbiFagra quibus iadica- 

tur . %9 

Cbironium ulcus quale . 

jaa 
Cboacon efnplaftmin . atf o 
jr#»>i»i#y, nodiolus . 510 
Chokra . 217. curatio • 
' aia 

X^fkTa^l^. aai 

X#ec9»Jiif ecuU tunica « 

4?» 
Cibiconcoflioqut fiat. 6 

Cibi varii non faciiius 
coquuntur. 13 1 

Ciborum varix proprie- 
tates. too 

Cibus cgro quando dan- 
dus • 114. Febricitan- 
ti . ii^ sd lay. ijt. 

* Humidus aptiflirous • 
ijo. Ex tenuiflima 
materia. iji 

Cibus humidus &tigatis 

convenit . %i 

Cibus unde debeat iaci* 

perc. %i 

Cicatrix. quomodo indu- 

caturvuloeri . 300. }o6 
Gicutaro fi quis bibit » 

quoraodo curari 4e» 



INDEX &FRlfM 



beat. ] 

K^aartXn. ^ 

Clavi oculocum. ^ 
Clavus in pedibns u 

tur. JJ5. caratio. 
Clyfleres quando ccn 

niant&qoibus. 85 
Ccelum peilimum ^i 

2grum ilecit. 
Cogitatio infiam» capi 



laboraoti tuta 

K#f Xitfxop morbos • 

curatio . 
lUxixAr Caffii. asj. 

a8i 
¥jf>a%ig morbos. 
Colictts dolor qo&s 

datur . / 

Colis ioflamauxra^ 
59}.Ukaa.jgf?^^n- 

ccr. j^ i^i^etoa . 

Colj^ fioiptt qd in^ 

CoU^w kOQax&Mi ^ 

41$. ilnAxcs. Jff^ 
iclcpias . j^L Ai^i- 

564. C^^aof*** ?^*- 
Clconis. j^utfteBB- 

35». A^aif^* )^ 
352.3^0. ^^l.J^MiV 

Hcrmioois. 361. Hf 



ET VERBORUM. 



jtfj 



»ir, j6o. Nilci . jyj. 
hilecis . J57. Phila^ 
is . :{5i. PhynoA . 
5i* P^xinum . }62« 
^hinion. g6f. Smilion. 
6o. Sphsrion . ^61. 
rephrjon. 352. Thco- 
oti . Jiid. Trygodcs . 

ubra mto eflur. J09 
nitialis morbus. 171. 
ijusmedela. X7;*/^f* 
nitalis morbus qUan* 
lo folvitur. 68 

mmunia attendi vo* 
uit Theofiiron eaque 
ria. ij. 17 

mmunia&propria ob- 
rcrvanda. 17. 18. ip 
ncoclio omnibus vitiis 
accurrit. jp 

ncoftio qut fiat non 
Pciunt eruditi , fed con*> 
jeAura profequuntur . 

>ncoAio tarda qu! ad- 
juvctnr. j8 

mcujwtus rarus corpus 
cxcit at ^rcquens loi^ 
vit. ai.Quifiutilis./^ 
Quando convcnit. /^^* 
sndita inutilia. ij 
pndylomatis ani cura* 
tio. 400. 4P4 

onfuetudini quod con« 
trariatur noxium efi. 17 



Gontentio poftcibum la^ 

utilis. 36 

Cordis percuffl figna . a8j 
Cor mufculofumeft. 183 
Corpora aflfcAibus mu<> 

tantur. it 

Corporis natura nofcen- 

da. ^ 27. 28 

Corporis femper aliqua 

imbecilla pars eft, 28 
Corpus exedcntia • 245« 

adurentia . iiU^ 

Corpusgracilo infirmum. 

Corpns integrum quo de- 

notetur^ 32 

Corpus obefum bebes • 43 
Corpus quadratum opti- 

nium • iiid. 

Corpus qux commode 

exerceant. 2; 

Corpus quznam calcfa* 

ciant* 31 

Corpus quasnam humi- 

dent,autficcent. 31.32 
Corpus quaenam refrige- 

rent . Md. 

Corptsquid cxtenuet. 28 
Corpus quid impleat. sb. 
Corvus , ferramentuna 
' fcroto incidendo V 463 
K^u^cc * ipx 

Coftarum enumeratio. 503 
Coftarum fiftulas. 419 
Coftis fradis opitulahdi 

ratio. 528 

Coxarumdolor. aj^^prof 
N n 3 gno* 



$6» 

- gnofis.7J*curAtio.aj^ 
Coxarum os. 5?^ 

Craionis compofitio ad 

aunum nisiluin pdo- 

rcro . 37? 

Kpf/LW?f)«?> ncrvi. 4.55 
Creta 6gularis. 32 

Crimen prpfeflbris non 

cft artis. 57 

Ket^iff curatio. 422 

Cruditatem qucnam in- 

diccnt. 58 

Cruris oflt. ^o& 

Crurum fraflorum ftna-? 

tio. J3i-5?7 

lCpo^a>^tf«JiV oculi hu- 

mor. 432 

Cubitifrafticuratio, 537 

Cubiti luxati cheirurgia . 

550 

Cubitiofla. J05 

Cucurbitul£2nex& cor- 

nex . 82 Earum ufus 

praecipuus. 8j. Inmor-i 

ois longis&acutis fi. 

Curtorumio auribus, la- 

biis 9 ac naribus chei* 

nirgia. 43P 

Cutcm purgantia. 248 

KuvtTiOi (T-LacfJLO^ » i8p. 

Sjus curatto, ipo 



INDEX JIERUM 



?S 



AaftroQ. 456 

Deiedio infirmat homi- 

Bem t 84 



Dejcftia iit 

morbis molita . 
Dcic6tio lipptcati p 

«ft. 
DcicAionem fubicaic f 

indicer. 
Dejcdio pericuio& fk 

ftcis. ; 

PcieAio quae aliis. 1 
Dcjc6lio qiUB booa. ^i 

69 
DejtAio quaudo Gsn^ 

oiat . ;i 

DejeAio quibss CQcdiO| 

mcntis. I 

Dc je A io fQpphmxsr f^ 

mitu» ' 

Delirium cui prodcfi.^ 
Dcnarii pondos . s^ 
Dcnri cxeforciDcdTtBL^l 
Dentium Mom nr^ 

remedia . ft 

Dcntium onfa. pi 
Dentmo ptf^fon» cbci- 

runp*. 4W 

Dcfidii k Vutnm *4"«cr- 

Dcfpcraii» twwk v^i^ 

dus. ^^ 

Deftillatio. i9o.eiiK3- 

raiio. »9t- »f* 

DeftillatioiKS %ai HiOh 

tur, ?< 

Ai^ iof Wicfi^ cinplafti^> 

Diasta hiciaalis , vena, 

«fr 



iV 



BT VERBORUM* 



567 



s&iva , & autunina* 
lis. 3^^4 

cs critici . . *?* 

es fereni falubcrrimi . 

«erentia malagtQata . 

igicorum cobasrentiQ& 
curvacor&curatio. 497 
gitorum fraftorum cu- 

racio. J?i«SJ7 

gitorum luxatorQ chci* 

rurgia. 55«*J57 

^gitorum oflTa. 505 

gitorum ulcera. 40} 

.pfadts i£lus curatio • 

-ifcutientia. 346 

^iftentio nervorum quan- 
' do timenda. 62.64 
^iuretica conveniQt mor* 
^ fis a ferpentibus. jio 
roior deorfum ten^ens 
r fanabilior. 69 

'^oiorem qui non fentiunt 
1 116 mens laborat. 6z 
[id Dolorem omnem ma« 

iagma. 257.258 

^olores quinam mortem 

indicent. JJ 

Doloribus ieniendis ca- 
3 tapotia • 278 

Durities tefticulonim. 398 
Avo-iyzfettc. 2^4. curatio. 

I ibid. 



EBrius qui obmutuit, 
qu! intereat & fcr- 

vetur. 5j 

£x7pr77is curatio. 4^0 
E\iUcoiis pus . 288. 289. 

290 
i\tuaSig acopum. 277 
V!>Jt^vTtauns . 1 76 

Elephantinum empla- 

firum . 266 

E*>^poHiiSe tunica. 455 
EmoIIientia. iio 

Empeirici quid Aatuant. 8 
Empeirici quinam. j 
Emplaflra , quae calvaris 

caufa componuntur. 5 17 
Emplaftrorum differen- 

tia . 249 

EmplaQrorum formulae « 

260 
Emplaflrum Barbarum . 

ibid* 
E'fjt,vpo(r^iTOTf0s . 1 p J . 

curatio. ip4 

^Y^fifJLx emplaftrum. 260 
E*yxxv^i&g medicatio . 

425 

£*yyide^acp/tx«x^ • empla- 
ftrum . 272. 484 

E!vn^i\xi . 456. cura- 
tio. 4^4 

fTfnX/c . 345.^ ejus ciMra- 
tio. 54^ 

EpheGum emplaftrum.266 

N n 4 Epi- 



$<8 

E*wmmrif • Zi^ 

£*9rvX#xiSx« • 4jtf • cara- 

cio. 4^7 

^7#rra?ar« cmpUftni . 

Eraditi imbecillcs. ai 

Eryfipelat periailum ad- 

tm fi circa cenriceai 

aur capnc cooftitit . 301 

qtiomodo cuntndam • 

}02 

Evocantia & educeotfa • 
*47 

Excitare capur , ff9 at- 

tollere». 517 

Exercitatio cibam ante- 

cedere debet. 23 

Eieccitatio implet cor- 

pus. 28 

E»ercitatioois finis fu- 

dor aut laffitudo. 23 

Eipcrientiaplurimum ad 

,medelam confert. 13 

Exjperhnenu funt necei- 

laria . 5, initia medi- 

cinas . 9 

Experiri quomodo opor- 

teat. III 

m4 Extral^endam mate- 

riam malagma* 350 
Ezuiceratio ftomachi . 

005 



INDEX REKUir 



Ezuflo inlplc qaid aj 

diun. 



FAber quidam bis 
nameatomm ^ 1 
tendendum femcr j 
xatum repertor. 55 
Faciei contofir niai^x 

256 
Famem qni ferasaa- 
lins ,quidifl6cDlra. i^ 
Fames. 

ado& fng 



S33 

Fafcia. qnc & qBiki> 

qniratuT. ap^. dat. 

hieme. ik 

Fatigatio aniflu iiai^ 

poft ciboa. /^ 

Fatigatis er Mmkgk» 

ne ^ni/ ^sahm. xj 
FatigsoF m^ fr^da 

poob. »* 

Fatig^tis qoii v^sism • 

as.ift 

FauciumeraXwTttio . ipf 

Faucium moibi. if^ 
^i/ Fannn malifm. xjf 
Febriculam idbtfCBL 
quid indicct. ^ 
Febres loogc ^sA^^ 
& articuloiufli ^otQts 
indicant . ^ 

Febres mal«. 51-5^ 
Febris a cubito ia||Q&- 

rio- 






/•* * 



ET VERBORUM. 



$<> 



ora delapfo mota . 

ris acuta periculofa • 

i 

ris ardens horrorefa- 

itur. 70. 71 

ris ardentis curatio . 

{4 

ris nulla inordinata. 

ris pellitentis cura- 

ris przfentis figna , 
iilfus & calor. iip. 
lia. 130 

ris quas mala yulne- 

ris quid fecundum 
^rafiftratum. 16 

ris faepe prodefl. 70 
»ris fubito finita re- 
ertitur. 60 

»rium genera. 115 
^rium quartana? fim- 
liciores fiitit. iAui. 
>rium quotidianarum 
'aria genera. 116 
>rium tertianarum duo 
;enera. - iUd. 

nioum ofla. 506 

xioris luxati cheirur- 
;ia. JJ5 

norum fra£lorum cu- 
atio. J51. JJ7 

bulas adolefcentibus 
applicandi ratio. 473 
rmns pro laao. ai 



Fiftularum cheirufgia.4iW 

Fiftularum generaplnra. 

J18. quomodo digiio- 

fctmtur. jip. j3o.fim<> 

plieium cnratio • }}•• 

cailofarum . jji. du« 

plicium feu muitipli- 

cium. }ji 

Flatus excitantia. 104 

Foeminarum cakuli . 481 

Foeminarum naturalia 

clanfa qu) aperiantur. 

488. 489 

Foetus imbecillitas qul 

cognofcatur . 6% 

Foetus mortui eduAio . 

489 
Fcetus fanitas. 6% 

Fomenta calida quas fint. 

PS 

Fortunas in fanandis mor- 

bis potentia. 40 j 

Fortuna non praeftat arti 

in morbo. ixi 

Fricatio convenit parti- 

bus longe avulneribus 

diflitis . ^9 

Fricationis utilitas. ip4 

Friftio corpus durat , 

mollit , minuit , im* 

plet. 88. longa obeft. 

89. quando adhibenda • 

ibid.tjws numcrus prae* 

fcribi non poteft* 90 

FriAionem aiiis auxilfts 

prastultt Afelepiades • 

87 

Fri- 



570 INDEX 

Frigoris in febribut cu- 

racio, 140 

Frigusqutbufi iniinic&. ^9 

quid efficiat* J9*40 
Frigusquidin febre* n6 
Fronris fi-aAura cicatricS 

diiSculter recipiens.521 
Fnngi in ano vel vulva 

curatio • 40} 

Fungos inutilcs fi quis 

affiimferit. 314 

Furoris figoa. • 6^.64 
Furunculus. 3a4.ejuscu- 

ratio. 334* S'$ 



GRzca litera y ferra- 
menti ad diducen- 
dam carnem compara- 
ti modulus. 417 

Ti^y\tay eorumque chei- 
rurgia . 420 

Tayypaum . joi. in qui- 
buspartibus fiit,lc dif- 
ficile fanatur . 301. 
ejus curatio. ^oj.cor* 
rupti corppris eft . 304 
Gailinaceus pultus divi* 
fus imponicur morfiii 
ferpentium. 310 

Gangrxnss fedio. 497 
Cargarizationes . 274 
Genua contraAa mortem 
indicant. * 54 

Genuini dentes. 501 

Genu luxati chcirurgia ^ 
SJJ 



Genuum dobr. 1 

Geflatio in iethargopi 
cft . 1 

Geftatiooem iaveoit i 
depiades. S7.Es 9^ 
bus convenit aoite 
po. p I. Genera ejis n 
ria. r 

Gingivanim maiCE^ 
tium curatio. 4;: 

Cingivanim tobeo^ 
387. ulcera. jff 

Glandis contcAe n^- 
tio. 4» 

Glandis nudz coiiifi& 

Glandinm pinmitf 
extradio • ^ 

Glandttia: in cerfK^ 
Si8 

Graeooiun ni ooBuaia- 
dis aU^oe cms 
partite ob ^w^ ts -lo* 
podtftf. ^ 59* 

T^a^ AmXSE; • ^^ 

Granda» ^pi wtatur . 

Gravcdo . ly^ ^Ei» »• 
ratio. 19^ i^ W 

H 

H£morrfaQi& iS» 
curatio . 5^' 
Haunorrhoidum ch^- 

gia. ^ 

Haemorrhoidum ui|p^" 

iion^ quae iequant^*^ 



BT VERBORUM. 



57t 



o^polfi^ earumque cu- 
icio . 401 

ni rcrufi. 4^6 

»rus lanae inollis.^Sj 
ifus Unx fulphuratse. 
10 

ler^ bacCa dentem 
ndit . 38^ 

ydiis tnorbi. • 2ig 
^atis vulnerati iigna. 

86 

Arixi^ morbus. 213. 
Liratio. 214 

nia . 456.curatio. 460 
mc quid & quomodo 
{fe conveniat. 53 

itis falubris eft. 42 
'ms fenibus inimica • 

:tns (icca (i feptentrio-' 
lales ventos habeat , 
rer pluvias exhibeat , 
qui morbi fubeant • 45 
ppocrates a futuris de-^ 
ccptus. $15 

ppdcrates omnia prs- 
(agivit. 41 

iruadinis pullus angi- 
nx remedium . ipy 
{jum^Koa-^i. 50} 

urror a bilioGs, 141 
otToris in febr* cura- 
tlo . ibid^ 

orror quid. 116 

umcri frafli curatio « 

5?«- S?S 
[umeri luzati cheirur* 



g»a- J4* 

Humeri oifa. 504 

Humerorum dolores qui 

tollantur. 6p 

TccK9Hi)tg. 432 

VSpoxipaKof • 187. 18^ 
T*4^xiixii . 458. curatio . 

468 
Hydrophobias curatio . 

308 
Hydropicis quqmodo a- 

qua emittatur. 451 
Hydrops. 160. Ejus fpe* 

cies & curatio. 160, 161 
Hydrops quartans fu- 

pervcnit. 161 

Hymen imperforatGi . 488 
Hyofcyami poci curatio^ 



l 



1'X«p fanieifpecies.aSS 
malus. 28p 

Idericis jecur durum fie* 

ri , malum , . 74 

lAerus. 175 

Jecinoris vomica, 67 
Jecur. 183 

aJ Jecut dolens malag- 

ma. 25X 

4id Jecur fanandum cata* 

potia • 280 

Ignavia corpus hebetat . 

20 
Md Ignem facrum. 274.277 

E/. 



I. 



57* 

Imbecillis quc obfervan- 
da. ai 

Imbres qoot morbotcjia- 
fent. 45 

Impetiginis quttuor fpe- 
cies. jjp 

Inediam qui facile ferant • 

Innnti mortuo ejiciendo 

pcffus • 171« catapo* 

tium • aSi 

Infirmitas omnis morbis 

fbnozia. ji 

ml Inflammationes vttlvsB 

peffus. 271 

Inflammationis notc ijp 
Inflammatto ftomachi • 

«oj 
Inflammatio tefticalo- 
. nim* 398 

Inflammatio uvs. 38^ 
Inflatio ftomachi • ao$ 
In^uinum abfceffus raro 

fecandi. 408 

Infania quando exfpe- 

^nda. 6%. 61 

Intemperantia qus tu* 

tior. a; 

Inteftini plenioris mor- 

buS • 22} 

Inteftini tenujoris-morbi 
mala (igna^ 74^ 

Inteftini tenujoris mor- 
biis. ■ tti 

loteftinorum e ventre 
vulncrato prolaben» 



INOCX REHUAT 



tium cbeirargia. 
nteftinorum laevitas . 
nteftinoTun bevitas 

faciie depell&tur. 
ateftinoniED l«ruis> 

pericuiofia . 
nteftinorum mocbs . ! 
nteftinorum vaiaffi 

rum notae. 1 

nteftinum cascmi. il 
nteftinum ieiBDiia. i 
nteftiaum tca^jv. J 
ugale of . fi 

uguli fraAi Cuiatia. ^ 
utrenes hieiac « 

valeot • 



ARimas itt mn > 

Laborem qoi ^Ut ^ 

rant . 4 

Labor Srm^CBffm*^ 
Labonp aexm kvait 

Ijfadaieii. "x^ 

LalwJi ^toaidflKi & Vacdia 

fotunA.. "H 

Labronua ca!MrttA(!b& 

rurgia. 4^ 

Labromm fiSm cpa- 

tio. 4W 

i#ac conrenit ^Uuka . 

170. vencno A « ci- 
' pitis doloribai, k^ 

^tis fcbnbus. ^ 
I^c e mammis mIbbs 

fatum imbecilloo^ s^ 

ot. 



ET VERBORUM 



it. 62 

in mammis , quibus 
lenfes deficiuot. j6 
antia* 147 

anum iis, quibusma* 
illa perfrafla eft, co- 
ledentlum. $26 

lillus f pulex , & f« 
uomodo ex aure ex* 
rahantur. ^78 

Rtudinem levat labo- 
is mutatio. 26 

eris doioribus cata- 
otium . 180 

eris dolor quando ex* 
peAandus . 62. fini- 
ur . 67 ^ 

Laterum dolorem ma- 
agnaa, 152 

terum dolores. aop 
tinorum a fcedioribus 
rerbis abftinentia. ^p2 
vatio calida pucris & 
fenibus apta eft. j2 
Eiio clara oocct capite 
laboranti. 35 

Aio promovet conco- 
5lionem« ^8 

'jt,Yicri0g m 489 

nia emplaAra. 267 
nia ouaBnam. 101 

*nticularumfpecies. 345 

:thargus« xj8, curatio. 
mcopfalegmatis cur^« 



S7i 

tio. 1^4 

AdCMpc emplaftra. 266 
A^xii. * 34X 

Lien. xSj 

4^ Lienem malagma . 251 
Lienes magni quos cau- 

fenc morbos. 6t 

Lienis iAi figna. 286 
Lienis morb. 21 {, cura^ 

tio. i6ui. 

Lienofis mala tormina . 

74 
Lingus cum fubjeda 

parte junds cheirur- 

gia . ^ 44^ 

Linguae refolutio. ipo 

Linguas ulcera* 387 

AiTroepa cmplaftra. 267 

Lippientis diasta. 349 

Lippitudinis ievioris no- 

t«. 547 

Lippitudo arida. 3^4 

Lippitudo quibus indice- 

tur . 60 

Atl^n-i/j^s. 481 

Livori faciei malagma • 

256 
Longus morbus quis • 

XII. acuto par. 112. 

qu) cognofcatur. 1x3 
Lucubratio quando con- 

venit. 19 

Lumbrici lati ^ teretes . 

237. curatio. . /^A/. 
Lunata plaga. 534 

Lycium» 524. $29 

Ma- 



574 



INDEX RERDM. 



M 



MAchftOH JErcuiapii 
jfiiius . I. vulneri- 

bus autiliumactulit. 2 
Macor infuctus malum 

denotat • 4S 

Malx iromobiles. 501 
Malagmatum diflferen- 

tia . 249 

Malagmattun variac for- 

mi^Ts. t%o 

Maous Iuxat2 cheirur- 

Manuum cum pedibus (!• 
militttdo. 507 

Manuum dolores. a;7 
Manuunv otfa. 50^ 

Materias imbeciliiffimas 
qumam . pj 

Materic mediz. p8 

Materiae TatentiffimaB . 

p8. pp. 100 
Maxillas fraAs cheirur- 

gia. 5*5 

MaKifla; lutatje cheirur- 

gia- 54J 

Maxillx partes. 5«x 

Maxillares dentes-. ilid^ 

Medicamenta a diis pe- 

titar ' ' a 

Medicamenta non omni- 

bus profunt. 57*iia 
Medicaraentorumufus ab 

Afclepiade fublatus * 

«41 

Mcdicina ab experimcn* 



tis dedufta. 
Medicina «p«d Cn 

magis exculta. 
Medicina debet ^. 

tjonaiis . 
Medicinc 

runt pro nantn 
Mcdicinae ^u bki 

Medicinae fciesrii 

tiae pars. x.ffB±i 
, III. parres diWtt. 
Medicina dk w 

Auralis. 
Medicinam 

clepiadcs. 
Mediciaa Bihif 

repugnante 02091' 
Mediciaa fOfemp^ 

cepta rix iaba. ^' 
Medicina pM m^% 

Mc*»w iliffliMfta pro-l 

Me&oaa A^*- i**^ 
MedKiv f*KA»aL yssa, 

Afclep»^. ^^ 
Mcdici piHDi EU* 

Medico parafl f*amr » 
qaandb igww*"* 
iia 

Medicus amii» o&^ 
extraaeo. V 

Medicus Efflpeincft' 

Medicus cxpcm» ^ 

BlttS. ^ 

Ib 



ET VERBORUM. 



57J 



:us non dies fcd fc- 
s accefliones nuine- 
; debet. 121 

:us qui pulftun ex- 
rabit • iip 

:us quo loco fede- 

136 
cus ratJonalis. 17 
illx in fpina difcii- 
figna • 287 

ivpx faniei fpecies • 
B. mala. iSp 

xneiSig . ajj. cura- 

i . 420 

kbrana calvariam cin- 
ns fcalpro non lace- 
nda. %i& 

ibranse cerebrum fuc* 
ngentis inflammatio 
lomodo tra Aanda. j 20 
abri refoiuti progno* 

- 7S 

nbrum i&nm certa 

itione coilocari de- 

et . 2p8 

yyopiy^. J12 

lopbili compofitio ad 
jrium malum odo- 

oftrua fupprefla capi- 
LS dolores acerbos m- 
licant . jp 

ntum y maxilljt ima 
>ars • jox 

fcendi ratio. 248 

>dioli defcriptio* jxo 



Moliientia . 247 

Mojlicntia malagm. ajj 
Morbi ad deor. iram re- 

lati. 2 

Morbi «ftivi. 41 

Morbi autumnales. 44 
Morbi hiemales. 4J 

Morbi increfcentis figna. 

X13 ' 

Morbi novi incidunt. j.ij 
Morbi remediis curan- 

tur. to. XX 

Morbi vemales. 4; 

Morborum acutorum no- 

tm fallaces funt, 57 
Morborum cognitio ne- 

ceflaria • 4. if 

Morborum initia famem 

fitimque defiderant • pa 
Morborum IV.genera.xxx 
Morbus Cbmitialis poft 

annum xxv. orms diffi- 

cile finitur. 73 

Morbus inteflini tenujo- 

ris ex urinx difficulta- 

te intra Vll.diem oc- 

cidit . 74 

Morbus qui acutus , qui 

longits . .x,tx. quomo- 

do dignofcitur. xxj 
Mortis x:erta figna nega- 

vit Democritus. J7 
Morris infiantis figna • 

J4;5J 

Morfus afpidis curat^jxo 

Morfus canis rabidi cu- 

ratio. 3^ 



57^ 



INDEX KEllUU 



W Morftts emplaftra . %6% 
Morfus fers habent vi- 

rus quoddam» 307 
Morfus ferpentium quo- 

modo cureotnr. ^of 
Moros ki dolore pefti* 

fer- SA% 

Muliercs partu vebemeii* 

tibus doloribus prefla 

in periculo mortis eft. 

Muliergravidaabortit, & 
maomus emacuere . j6 

Mulicr gravida acuto 
morbo tacile conCbmi- 
tur. sj 

Mufculus lcfus praeci- 
deoduflf. S5K 

Mutatio fiikitaaca «o- 
xia. «5 

MuJ^imc • 3<81 eius cu- 
ratio» itid^ 

hhpfiuhutff. .35$ 

Mfiy^ifxjnif^ aitf. asi 

NAres acuts mortem 
indicaut. $4 

Nares cixulceratas aqua 
calida fovendas. 378 
Narium curtarum chei- 
rurgia . 4j^ 

NariQ hemorrhagia quid 
indicet. / dt 

Narium oflk & fiirami- 

Nalb fraao medendi ra- 



rjo. 
Natura aegti ooCcesii 
Naturz coDtexnpliti 

facit medicutn. 
Nau/eanti ex aafi; 

ne quid agemfe» 
Nervi napirtum 
NerTtsittilia. aoop. 

Nervoram difte^^ 

biis iadicetv. j 
Nervocum dolor. r^ 

cjus curatio. d 
Nervorum rttobm 

tas Tcnera pnljjj 
NervonuB rreaiaiB| 

titt% curatib. m 
W Nervos isailigpi. ^ 
Nervos prad/bs de^ 

tas partisieqaififl'. *T I 
Nigrttiei oSiamcaacfs^ 
NignuD Diga^ ^ 

N&ToA. ^o 

Ifm ^ aciit& vx^rbis' 

NQtitia.%i^BRniQcxt 
NoxaruiOL txxf3ia$ 

ra. * 

Nuces Gjacr.»*"- 

217. ^7^ 



o 



Befi qoo flMAo^| 
tereu0C. 



Ox^ff. 



m 



ET VERBO&UM. 



577 



»rc<raaruin parrium vi- 

ium • 35 

uli namra. 4}! 

uli quibus curantur • 

uli fponte interdum 
fanefcentes . 405 

uli runiQris notc • 

J4-7 

uli vanis caubns pa* 

:cnt. }4< 

ulorum caligiais cura- 
:io . J<6. j<7 

uiorum carbuqcttli.}56 
;ulorumforamina» 50Q 
rulorum iAomm cnra* 
;tio* J69 

rulorum imbecillitatis 
'curatio* ^68 

:uloram imminutia ^58 
bulorum inflammatio » 
I36J 

:ulomm pituttc chei* 

rurgia. ^^4}$ 

tulomm pitttits fluxus 

cohibendus • • } 5 )• ) 54 

tuloram puftuw. 357 

culorom refolution is 

curatio. 367 

iculomm fcabmrum cu- 

ratio. )tf5 

kttlomm fulBifionis cu- 

ratio, )tf7 

Xaloramvaria coUyria* 

^cttlorom vitia. 421 



Oculoram ulcemm cura* 
tio. }6x 

Oleum bibendum qui ve* 
nenum haofit. )i} 

Omenti a vulnere corm* 
pti excifio. 4;^ 

Omentum. ii0< 

O» # ' 

OVio^Omyi^ . ipj. cura- 
tio. xp4 

Opd-tfTWtfe. xp8 

Oricularium fpecill&. 495 
Oricularius clyfter. 48}. 

Oris cancer. 390 

Oris refolutjo alvo cita 

ofinitur. 69 

Qris vitia qust cheirur 

^am poftulaHt.. 44} 
Oris .nmmm curatia )8( 
Os aqtla fisgida fovea-^ 

duQi •• aa. quibus. )6 
OVXfty » fcrotom . 456 
Os pedorjs» joi 

ad Ofla & aenrof malag- 

ma« : a57 

Offibiia. rflfnlvniiis #m* 

jdaftrum. . a<5 

Offimj fiaAoMB difffr* 

rentis 5^4 

Offium IttJcatomm chei- 

. nirgia» 54J 

Offiun^ pofitus & figtttt. 

4P8 

Offium vitiatomm figna 

& curatio. 507. s^S* 
5a8 
O o 



57« INDEr REflUM 

OMiiccuratia. j^p.chei* 
rorgia • • 44% 



PAIms luKam cWi- 
rurgia. 55 1 

PMlmulx. 14 

Palpebranrai' piii ocu- 

lutn irritantes. 4*7 
aJ PaQuminalagiBa.t55 
Papttlarum duo gmct» v 

}4o.curatio. . iMm 
ILi^a)i#Xfri«#v emplaftnilD. 

t<i 
n«pitXvri(. 17S' 

«<^ Parotidfts matagma v 

Pactet alker b^nint 

mortuo npparent f aii* 

'^tfr vjwi ■»! , • II 

Ptirti laborantt pdnuol 
fiKosmadum-w i.''^8. 

Paitium ezrremarum .fri- 
m 9«unfo<riiortcw Tn* 

ej» tPiirttftabaMikilMn daC > 
fUpotium. .xiTr.aSi 

Iwlillorum difleaeptMi . 

Paftillorum fbrmuic r ^8 
Patella, oft; i^.;:. .1 5^^« 
JrCften y 0|. <(ii'/t. ' iMid» 
Pedes cum digitis &'qn- 



guibi» itt gcavi m 

a^refcunt. 
Pediculi palpebrajum.| 
Pednm cnm ■mubas 

niintiiao. 5 

Pedum dolores. « 

Pedom dolorilma cs^ 



IIrBXi^'v»f centvB 
ni Periculo 

npulu rcfte 6w4 

pmittenda . 

tatio. 

n«<r#»mip • tfcr 

Ilfrr^i* » 

Peftilenua ^rfjiiff' ^ 

\ #brervandnni. 40.4 

^tt)r«<&tiiB in cok 0*1 

Phatangii iBmmttm. 

?»* 
^i$um mfpt ehdnif- 

habid • 149. iikr. 
Hid. 
PhreKitift. t4ttiii|b* 
. ^ genera • i^ cnk- 

MlPfe<£B0>ic . lil 

*^mr» xtfj. cmt» lii 

Phtfaificis aiv«s cia f> 
ttnda • 171. vwira 



£T VERBbROM. 



requetis pimiciorus. 171 
hifis adolefcencibus 
inrur« 71 

fd-Xj^ , panus oricos • 

55- 3«5 

MTBt • 70. 254. J25. Jp6 

Phymmta malagina . 

iiiras ocnloruni cbei- 
urgia. 4} 5 

uiram ccaffioctm qu« 
aciunt • to$ 

ga levis aqua (rigidt 
ruratar . 2^{ 

.ntae luxats cheirur- 

^e trtM i ^ ttorbos. aop. 
:uratio« U^ 

lagra quc folTitur . <S 
dagra quibus indica^ 
cur. ^9 

Podagras calidai oa- 
lagma . 150 

dalirius JEfodapii 6« 
lius. I. vuloeribtis a»> 
xilium attttlit.. t 
ilypus narium ftcaiigtt» 
Jat homiMB* ;8o.c»* 
ratio • ikiii. 441 

Pomis mcdicameou • 
230. a}i 

mderum ratio. 14^ 
n-rigo. 343. ^us cura- 

tio . Md. 

>rca ftigida. a^g 

3tio fatigatis iiiattiis . 

26 



Potio.febricitStibttS qvaiN 

do danda. itj^izS 
Potio frigida fudanti pcN 

niciofiuima 4 t6 

Procidenti^ aai vcl vtilt 

rx curatio « ^% 

Pfoprietates terum quars 

nofcendjBi ^ 

Proprium eft aliquid lo> 

ci, temporis. 18 

UpirwiKffif* S55 

Pnirigo . 75 

Pfiyicum quid fit • jM 
Pfylli audaccs potius 

quam periti . gop 

nrff)u^i#f • 467 

nrtouyiii medicatip. 423 
Ptoleoianis Rex. tj% 
Pueri Doo cturantur itc 

viri. IJ4 

Pdcrivere ofeiaevalent. 

Ptierorum morbi. iiid^ 
Pslfflo. 18} 

Pulmonis ifti fi^a* 185 
Pulmoois iBorbt. iii 
Pttlmonis morbi boiHim 

figMun. 66 

PiMus venanim rea fiil* 

Jaci&na. la^* qtiibus 

concitatur . i^^ui, non 

^atim ocplorMdtts ^ 

flsp 
Pui|gitiif]ia flomKbiMnJ»- 

dunt. 8a 

Purgationes expttlit A(* 

clcpiadc8 « ap. iit 
O o a Pur* 



j8o 



INDEX RERUM 



Pur^ttiones quz perni- 

cioHB . <P- f I 

Puri movendo emplaftrfk . 

Puris natura. a88 

Puris figna. 289 

Paris fpurum fuppreflum 
oialum eft. 72 

Pus concoquentia &mo* 



ventia . 


*43 


Puftularum varia 


gene- 


ra. 


?J« 


IluXa^. 


184 


Uvtim; iapis. 


»S5 



QUartana «ftiva bre« 
visj autunnalis lon- 
ga". 76 

Quartanc curatio. 144 
Qu^rtanx duplicis cura« 
tlo. 14^ 

Quartana facile reverti» 
tuF. 1^7 

Quartana mutatur in 
quotidianam . 146 

Qnartana neminem ju- 
gulat . ^ itU. 

Quartana vetus raro nifi 
vcre folvitur. 147 
<^ueftus tx populo ma* 
jor. 120 

Quiefcere poft cibum o> 
portet . jy 

Quic^ optima. n^ 

Quotidianx curatio . 14; 



RtAioG 
fus. 
JfayaSU conmxpt 

tio. 
Ramicis cheirni^gia. 

471 
Refiefiio coaval 

a morbo. 

Refrigerantia. . 

Regius marbcts. 

Remedia ezploratt. 

hibenda. 
Remediis connan.t'^ 

pe «gri coratta.tl 
Renes. 

«^ 

26 

m- 

60.61 

Repnimtia. 109 

Reu>litBiaL «a\agBa:ta.. 

Rhus Sytiifm. 9^ 
Rigor quando tnndbir- 

Pi^ctypx Ibrcep. 44^ 
Rubrum eonplakoB. ^^ 
Rufum emplaftm. ^'^ 
P'vac(, 424 

C'ti7n£<lff emplaftiuB . 2k 

$3 



Renum 
ratio 

Reoum 
gna. 

ReBum 



WJtU 



ET VERBORUM. 



S 



Acer ignis. ;io. ejus 
duas fpecies. ibid^ 
iiratio. ^ti.j22 

ittarum edoAio. 417 
guinem fupprimen- 
ia . 142 

iguinem vomere pe- 
liferum eft. 56 

iguini evocando pef- 
us . «70 

iguinis cdlor attenden* 
lus. 81 

iguinis ex membrjgiia 
terebri profluvip coer- 
:endo . 273 

nguinis in veiica , evul- 
fo calculo, concreti fi- 
^na & curatio. 483 
ngttinis profluvium quid 
dndicet. 58 

■nguinis profluviQ quod- 
^am malum. 76 

.nguinis profufio qul 
fcuretur. 290 

..nguinis fputum. loa 
pUguini fupprimendoma- 
-lagma. 256. 

inguis bonus & malus 

qui . 289 

anguis crudo non mit- 

tendus . 79 

»anguis evulfo calculo 

quoroodo fiftendus . 482 
languis cx vulaeribus 

cxiens . a88 



581 

Sanguis in ventreml con<^ 
fluxus y in pus conver<* 
titur. 61 

Sanguis jugulati giadia- 
toris epilepfias mede- 
tur. 174 

Sanguis quando mitten- 
dus . 7p. 80. quando 
fiftendus . 8a 

Sanguis fpumans excre- 
tus pulmonis vitium 
denotat. 61 

Sanguifuga fi epota fit 
quid agendum. J14 

Sanguis unde calefcit & 
refrigefcit . 294 

Saniei natura. a88 

Sanies mala. 289 

Sanitas quando fufpeda. 

48 - 

Sanus homo quid agere 
debeat. ao 

SopiMiiXD. 459* curatio. 
470 

Stfpx^foT^ lapis. aj9 

Satietas nimia nunquam 
utilis . 2j. ex nimia 
fame • 24 

Scabies . 338. ejus cura- 

tio.; ibid. 

Scaia gallinaria. 54^ 

Scalper exciforius. 5x1 

Scapularum ofl*a. 503 

^X^<siv alumen . 142 

iwidUA IMjfKi^ • 247. 

267 
Scroti incifio. 462 

O 3 Scu- 



\ 



N V 



5fc 

Scambi operra . 50; 
Seftio corporttn ofcd&i« 

ria. 7 

Seciiftifas 9 rciai]ieiitu» 

ffofiinris. \ 4ps 

Sccfindft menta . 14 

Scnradinis expelleadisca* 

tapotium « aSi 

Securus eft aliqots in bis 

qor Gepe fioe pericolo 

eraflt. 49 

Seminis profufij^. %i% 
Seoeflos longfs OMMrbis 

parct- 4} 

Seoes aeftate optioie Ta* 

leot. 4^ 

Seoes caocfo , tfaerioma* 

te facile corripiustur . 

jtp. iacro igwc. jm 
Senum morbi. 47 

JEitMTnti emplaftni. t6f 
^mrrina mecijcaavnita « 

467 
Septi tranverfi fiflvte « 

Sepri fniD#r«rfi pcraBiR 
aof«. t<8 

Serpentium iejuDoiMii i- 
Arn itjuoo aMurlMe 
ooceot. 113 

Sorpentioio iMlomm i&iv 

coratio* i^^VS 

Serpcntiom morfea qjoo* 

Bodo curaofor. fof 
S«ctantis pondw. %^ 
Siccitas quos morboo ge* 

mrat . 4^ 



INDEX lERUM 



Signa cgrotaOriomboB 

49 
Signa loBgc «aleciidui 

Sigoa cnafa. 
Sii^lros fircfi 
iflfiamnDatiiin 

(s 

Siogukiis 
fioitur . 
Smora^Amb 

Somoifeta» 
Somno arccffendo 

Smious q/i mltts. 
Somnus nrilis 

cis. 
Sonitos Tcnafe 

fignttoi. 
Spotfao ligom 

poneixfo. 
SpeciMI M 

calia» 



fii.Ji4 

^DciSBAoncolanh.^l 

Spao imiHm , Wk» 
tii#. 57 

Sfytfi^iSr pa&UB. sA 
Spiam dtfCDripBa. H^ 
^oa fraaa . S}i 

Spiflo kooots mmi^ 

J47 
SpirMdi dificofas. i4 

corati#. M 

Spuuoi f uo4oaD o>- 

lom. T* 



ET VERBORUM. 



tucn ' quodnam mor- 
cm indicat. $6 

tum ianguiais . ao2. 
uratio • ao^ 

pv^KeifJLserog curafio' • 

tor» loQga decora • 4; 
aLr^ifiMttc • 410 

Scernutamcnta ccci- 
anda« 274 

rnutamentuip^boaQ. 49 
rnutftfDcatutn bomun 
ethargicis. 158 

rnutamentum fiagal* 
um fioic. 6p. dilfoiJe 
|>arturicnti prodeft. 6p 
imachi cumtdka coo-' 
roTtium. 486 

3machi morbi • xo^^ 
curatio « iUk. 

omachi percuffi figna . 
187 

omaciio laborantibtis 
iqux agcnda. }8 

lomacho quai idonea . 

loj.qwe aliena. 104 
omachum infirmum quae 

indkcAt* |8 

:omachus. 1 81* 184 
rruma qu« • jtj. fiti* 

gant medicos. Mii. 

pknatnque reriii|[u»t. Ht. 

aafcuotur io cetvice, 
. tlis , &c, $24. eamm 

caratiD. Mti. 

d Strumas malagmatt . 

aj4.455.a$8 



58J 

Succi boniquinam. loi 

Succi mali quinam.iox. 
xoi 

Sudatio, nervorum vitia 
curat. p}.quandocon* 
ducit, iUA fcbricitao- 
ti qu) dctergenda . ijo 

Sudor' diiiA>us modis eii- 
citur. pj 

Sudor fcigidns quid indi-^ 

cct. 51. 5J..56. a85 
Sttfiiifionis oculorum cu^ 

rati«* 4JJ 

Suppufationcs pcffimx 

quae intus tendant. 71 
Suppnrationes tolerabi-^ 

lcs . 6y 

SuppuratiQoit indicia « 6i 
Soppuratiottis figaa. 410 
Supporationum interoa- 

rumxnratio. 181 

Sappuratio variis modis 

escitatar. 64. i^f 

Sura, os« 507 

Surculusqu! tollatur. 105 
Surditati biUo£i alruc 

prodeft . 70 

Suturae Hippocrattm de- 

cipientes. 515 

Suturarum capitis nnme- 

ms flt lom iDcefftat . 

2Wif. ^ J$4 

XuoiyX* • 196. nV ffMO^ 

dyXii» iM* 



Ta. 



584 INDEX 11EI.UM 

T TcfticiiJMn 

tio ^ ihiriticSy 

TAbcm qoc (ignifi* atn^hm. I^fl^ 

ccot. 58 Tiwots , t^. 

Tmbo. i^.cittatio.t69 tf4 

Tabo /«qttttor fuppref- TjSiyrr/^ftwgo 

fioacB hmorrboiotai • Ttrfmfif^uamw 

4%, nimUs dcftillatiot ftnm • 2a& i4t. 

ncs. 64 ^ 

Ttbit fDHtma qMmodo SmmfttL. jt^ C9i> 

dfe dmat. ^y.ficbrby ratio. jifa 

aiTos. mmL Taon 

Tali lnxati chciioma . poc 

Talorm oA. $07 



niui 



Tdormi cieftio* 415 TonfiUaniai 

Temcritas homioes £epc chcimtgia. 4^^ 

retitait. ' 138 Tonillami tncKK 

Tempcftatom nprimf «- coratio . ^ a:de> 

qnlcs. 41 ratarimi. ;& 

Tcmporis in coimtiooi* Tormioa ai jm ivr 

bos morbomm babco- niort^. 74 

da ratio. 414 Tomumimrfovi. 114 

Tcmpos oiitorinomggris Tomiitt wkm feric&- 

reonfl^os cft. tay. oa* lola. ^ 

tnra icYiflaonim. iAn^ Tonnioa fEdom liao- 

Tempos meridiaoom «- fis. 7» 

gr» gtavios . HiJ. Torpor qoandi pBia^ 

Tcmpot ▼cfpcrtinnm prf> fos. 7T 

fimom. ML Traofitos cs ImUbri 

Terebrtnim ddctiptio • io gtmvcm m na 

yto cft* H 

Terra Eretria. J44 TjprtiniN , poftiHi, i^f 

Tertianas curatio. 143 Tnbercola coptts . 4« 

TeflicnIorQanatome.45y Tobercola ck caiie m 

difr 



icile (anaotur ar* 
alofis . 7i 

rcola gingivarQ. ^87 
)ris tefticulorum cu- 

io • i99 

irum per fe ortorum 
dicatio. 407 

ca abrceflii& invol- 
is. 408 

cx oculorum. .4)2 
ffiin catapotium#a8o . 
- • aoo. curatio • toi 
.: faydropicis malMm 
Mum . 7a 

^; in coftarum fra- 
^a infefiantis medi- 
'a. 51^ 

"panitidia eurat. i6j. 

"♦ V 

m 

'Alentiflimum duid • 

^udinem adverfam 
'nram qusdenotent. 
^. qu2 longam • 53 
i^et ventris. 4^5 
^cum ciiratio. 4^5 
K quomodotollannir.. 

^anim in temporibns, 
doftio pituit9 oculc^, 
um fanands. 407 
nzfeAio convenitpbre^ 
niticis . 150. cacheAi- 
:is. i6p.epileptic. 172 
nzfcAio elephantia la* 



BORUM> S85 

borantibtts. 177^ atto-^ 

nitis. 177.178 

VemBfeAio qus, & qui» 

bus coovcniat. 77 

Venaefeflio quando , qux 

& quibus conveniat • 

78.7P. ubi. 80. 81.0U0 

die. 80. Infebre vehe-. 

menti ea uti , iugulare 

ttt.ilnd, imperitis diffi- 

cilis. 8i.Febris quan. 

do venxfcdionem re- 

quirit . 78 

Vena qui incidenda. 81 

Venenorum maximapars 

frigorc ititcrimit . jxo 

Venenum ezfugSdum. gop 

Venter fani qualia red- 

dit. s^ 

Venti qui optimi. 4; 
Ventriculi vulnerati no> 

tx . 287 

Ventricultts . . 184 

Ventris fiftulx. 41} 
Ventris fluxus • aap. cu- 

ratio . iM. 

Ventris varices . 45$ 
Ventris vuloera traAan- 

di ratio^ 452 

Venusa^ate & autumno 

inutiiis. ^4* 

Venus bicmc non pemi» 

ciofa • j} 

Venus netvorum dolort 

laborantibus inimica.3jp 
Venus noxia phthificis . 

172. epilepticis. 17) 

Ve* • 



5» 



IMDSX: RBRUM 



Vcum ^fttt Ciituninf ' ii 
Vert ^ut morbi orialirur ^ 

V^ qak cihat tottte* 

nhi. a 

Ver MabettiiAnm eft • 4« 
VertAtm ffintt. . 501 
Vdki. 185 

VetdB caio ftoittscho con- 

fortiam . 486 

Vefiae tirium qcribi» iii- 

diceror. ^i 

Veficc ▼ttlneratx Sgpt . 

»88 
Veficamm ia pftlpebtb 

medicarto. 431 

Vexttomm cmrio. 407 
Vincula iis , qoibus ctl- 

enli erulfl e veSca , 

non neceffkria. 48 j 
Vinum «Itro cirai^ qnoil* 

oim • ^j 

Vitmmleoeprodeft capke 

iftfirmo liiboranrl. ff 
Vittmn iDoziom dentinfd 

dolori. ^80 

Vioam qaod paeris & tt^ 

nibitt cOftireniikr. ^i 
Vinum volneri. ininki* 

ciAiCnim • tp^. ^ 
Vk^inom calculi . 48^ 
Viride eiOplaftram. itft. 

«64 

Vifcera fulnerati pro» 

pt^Mt ezigant cort- 

eionem . t^f 

moiW. sii 



Viin OQof a laociTis 
Vkiiigiais ^^ecici yi 

mcem digifiiii. 

Uton gtagirax»D 
IHcera kf£ofkm 
ftcUc fa nrfcaar> 
Ulcera Iti^u. 
WUlceoL maia 



Uicirikaa cnftii 
MKia . «4^ 
refotvenrin. 

UCeribas 

gindiicai 
UkDeribys fucpti 



UkerilNii 

lus. 
Ukeris 

vcnr. /ff* 

dibor A aaafeaa»- 
UfcBtfCiiMAiGaM. 

Vlcm «An w^ '^ 
dkin. !f 

UIms ciic» fmmff- 
bus indiaia:. ^ 

Uleiit kmdkmL. ¥? 

UkMt MW fiff^ 



Umbilki 9t 

tttttmo. f 

Umbilki vaditi dtc^ 

* git. ^ 

Offi- 



ST VEHBOKUM. 



J«7 



licomm prominen* 
m ctmitie • ipt 
B pondus. ' S49 
o eonfcft cpf pof i • 89 
» iii&ftti 'nomo e- 
:eado« 4^1 

es pallidi iB^rteox 
itcant. ii 

lis octtlartltfi* 42; 
tftun o^tm* 50« 
lium fcabromiii eu- 
rio . 4^4 

. adiuvandflB ctftapo- 
itit « iSl 

ica hepatis. 11 j 
Vomitutfv qtild agen« 
im. jo 

utumquidenigHf. ij^ 
oitus biliofus noxius 
ilnerato. tp6 

iitus infiroio capite 
boranti alicnuscft. ;t 
Situs Juxoritt cadfli 
ui non debet. jo 
;iitus nofi fit quoti- 
ianus. /Ml, 

nitus prodeft biliofis . 
7. epilepticis • itid. 
locet fanis. /W. 

mitus quando utils • 

9 

mktus quibus inutilis . 

bid. 

mttusquibusutilis* }o 

mitus rejeAus ab* Af- 

:lepiade . ap 

)mitus rcmedia. }o 



Vomitus fupprimh deje- 
AioiM. 69 

Uretefes « 185 

Urina atba , rufa , quid 
indket. t% 

Urinii^boia qnaniam, ve* 
Bcx morbo. 66 

Urlna crafia « eatmcu* 
laS) pilos, buIlas,tAa- 
ItfM odorem , arenam 
babens , renum ritia de* 
nofat^ 4o. 6u tiqvida 
fuppurationem • 62 

Urina erafla & albaarti« 
culorum flt ▼ifcenim 
dotores indicat. • 60 

Urnias drAeuktti faaan^ 
das catapotium . iHt 

Vtiiim nimiA pfofafi^ . 

Urina maia. 51 

Utinatn motentia* I08 

Urii^a pmiilertta vel (an« 

giitttuleii (a'itloH reMm 

Vel vcficzindicat* 60 

Hlifia qms ▼alfradlHenl 

longam indicet . $;. 

quae mortem. 5^ 

Urina fani qualis. 50 

tfrina virUCs , vifcenun 

dolores oc tumorem iiv 

dicat • 60 

(<p#pu£Cf vefica. 478 

UvaB inflammatas ezcifio. 

44$ 
UvflB inflammatfls pafiil- 

lus. 269 

Vvx 



588 INDZX REKUM & VERB. 

Uv« inflaminaiio. }8y Vnlnut f oomodo puq 

VulnetainfaaabiJia. >8;. dum . »98. img 

difficilia . i^- tutio- dum . 

u. «84 Valpiaitin iccoi ac 

Vulneia, quibus oQii io- moacc aftiua.Uu Eb 

eo inovcatur , pericu- do . 

W». JJ7 Viil¥a. 

Vulaentoquidagendud). VuIte coocubitDm 

. ayj Admitteacis catantj 

Vulnetibut glutiaaadis VuIve dolenti aa 

paftilli. atfS tium. s 

Vuloecii colUfi cunitio . Vulrc iDoIlieBdc tA 

J04 170 

Vulaenscuratio.spj.sytf VuItc m(Kbitt.if:i 

Viilneris detiUi cuntio . ratiO' » 1 

jo; Vulne iwtan mi» 

Viuae^glutiiMtio. 191. 4^ 

ajrs Vulvc pereaiiE ip j 

Vulneris ligatio. 394 tZ6 \ 

Vulnetit DOts. xpf.sftf Vultfc procidefltii . 41: 
Vulaerum inflammatii^ 

ais curatio. apt. 297 J 

Vulinit a^rieatia . a^j. a«pif>s)vur- t^ 

purgutia. ibid. rodco- 



Vulnut glutinaatia . s^a Z«}^«, 



S« 



F I N I S. 



S8> 



I N D E X 



CR,IPTORUM & MEDICORUM 

CBLSO LAUDATORUM, 

COLLECTUS A 
CL. JO. ALBERTO FABRICIO 

I 4 t> 

1 

psg* 444- "<)vi Supplementi Bibiioth. fuz 

Latina , nunc vcro huic Editioni 

accommodatus. 



J^ ScuUpius . pag. I. 
^ lin. 1 j 

nof9SMS Alexmidrinus 
himrgtts. 4od,4.Xid>f- 
?/u^^ diBns. 481,6 
^rtf4x. 141,22.252,15. 
54» P- 359,11. 554» 10 
/ro». 16^,14.3^5,12. 
Indronium medicmnen' 
«m. 389,14 

»//ow/V ^fio clhurgi . 

ti/oni$$s Empiricuj . j, 
5. f«/ Mus cognomina'- 
tt^eft. 241,11 

>iiopbanes. iji, 7 

f^j* cujufdmn maiagma . 

74,31 

hagmshus. 267,21 

[/?o^«»w . 257, 20 

!^o». a5P,, 

f/^/i,Wif/ . 3, 34. 5,p. 8, 
iz. 29,2. 57,12. 85,7. 



87» Ji-^i, 4- 93, Jo- 
117,30. 118,10. iip,i6. 
121,15. Iii,i6.i43,2y. 
149,26. 150,8. 194,2. 
200, 6. 204,18. 230, 14. 

»4»>*4- J74?5- ^/«' '1''»- 
iumen quod de tuenda 

fanitate compofuit . 2^, 

2. Antiqmi Medici ti- 

midius baineo utel?antur , 

Afciepiades audacius . 

9?» ^9 
Afclepias collyrium . 362, 

Athemon . 280, i p 

Attalum cmplaftrum.262, 

J4 
Boetius . 270, 3 3 

Cajfarianum collyrium . 

?^4,9 
Caffius medicus . 223,27, 
281,7 

Cbironium ulcus. 322,19 

Ci-.Yy^ 



j^ INDEX SCRIPTOR.trrf 



ChrxfipJniiifeifM/in nBigno- 
btlit mtdkmt Mpmd An- 
tifimiimKigim. I((lil6 

Obiyfpfu widlfu. 5,7. 

CltofhMtut IX MMiqmm- 

iiu Mtdiek . 14}, S4 
Cwij. i7hVi-39jn*7 
Ctijtpbom. as8|iy 

DtmemtMs. J,I.57.T 
Dndut. tffi, %i 

Ditelei. 17J, 11.418,4. 

JI4,4. Cmrji^mt. J,6. 

Stl, ip. fintmiwmm 

Adn^iw }tuif /«M . 

418,4 
Ditgain. l^{,i}o. 307,11 
Dimy^. 40», 17 

Smp^ltt, }, I 

Emprici. 17,14. 141,1* 
Epinut Phitippus , vid. 

Pldiippmt Epitout, 
SrafiJhMtui. },8. 1,7.7,7. 

JJ» 14- J4.JJ- "P.6- 

»37.17- •iy.*5- »6j. 
ji.xo4,i6.at9^ i,», 
S.a40,tj. 141,1$. JP4, 
»7 

Jtfi.j. it, 19. 3<j,i. 
jdjfji: Oemi^iiu 
dieuiwummia Ctlfi 
f^' 3JS 

siufpifiMi ebi^itiiT. 

Eidbfcltiu. 25; 



I JO, 10 

Ci*meltt Emf m a u . 

*5 
Gtigitt cArargu.41 

448. aa 

Bkwmv. a44,ij.^ 

HntelidttT0ttmimS 

piikiu , 3,i<.aB 

l^zo. I4i,ai 

»8. 4i«.<- fftv; 

HtTMM. S7J,i ;£. 

Htrmt». %■ 

ijem cJotfMiMKf. ** 

„ tttrt m idm. V, 

{itrtpbiitu . i,i' 

41*.»» , 

Uippaam Qe m ^ 
ani&fimSiif/g^^ 
Dtmm.nt^f*- 

didntS>r^\-^- 
KMid liw 




KT MRD1C0*VM% 



J#f 



rm$is fiteceffmA . • 

34ttn 

, ' j#* ex fcnpus efiit 

Mi^ipotefi^ chirurgO' 

ermaittjjiffuu . ^06^ 

citatMr . 408, 14. 

,17- 448,16. 475^, 

nachus. j 92^24 

^fCf • I^,J. vid.in- 
, Tkemtfon. 
duiru^ Efieuri Hifii* 
tiS. i^^>i 

t . «54, i8- as7» «4- 
>, »8. J4t, j 
idatis antidotum • 
S,a 

rt , vide , Micon • 

'• ajJ>«J- JJJiio. 
7,io« ciartts admodum 
aor. J54,J 

fmW . 2JP, itf. 271, 



i>Ai/#f. 



pJbodortis, 
hemtts * 



m. 



JJ4>" 

*J?>?4 
137, 18 



JWI, «4l,20 

Philocrates . 264, tf. jqj, 

fhUoms collrtitmi, 351, 

Phiiotas. 261,26 

Philotimut , r/^rifx ii^ma* 

i/»m ivirfior • c J4, ^ 

fMoxeni jtifptS piura de 

chiturgia voiumina • 40 j, 

34 
Pliftonicus Praxagora di" 

Jcipulus. 6,14 

Podaliritts. >> ^7 

Poljfarchtts * t%i^9* J2p, 

Pol/hms. t«,ja. 374, 

folyidas. .. 268,28 
Praxaf,oras. 3,7.6,14 
PmaHht^. 2J5;ij. 340, 

J>aj. J54i*K 
Ptoiematts chirurgtts . 373, 

P 
Pphagoras. 2,34 

Pphagorici numeri . 122, 

l6 
Serapion, 340,4. Empixi* 

cusmedicus. 3>>i 

Sojagoras. tj8>9 

Sofiratta chirurgus . 406,3. 

413,13. 44«>l* 
Tharrias . Ijp, !• l^, 

»4 

Tif- 



Sfl IND. SCllPT. » MEDlt 

TW/ia . 4, J. 1«, »11. ■TrMfa. |«w . M». 

iif,i8.a3f,if.37St8. rt«wv« *•«» ( 

MnUlimijcf Af- *» M—Cdfiml. i 

ehpisdim MmSbr , i;, 7 

♦ ?"• 

T4MXMMV. 3S9i9 Mta^ 

T«»i«iM. »74,$, »7Ii»J 



FINIS TOMI PB.IK! 






A 



\ 



\ \ 



\ 






N :- 



-? ^^./^ 






V