(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Acta apostolorvm apocrypha post Constantinvm Tischendorf denvo edidervnt Ricardvs Adelbertvs ..."

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 




^ .- 






» ■ 



«- 



u-, ■■ « *■ '. 



* «; 






**■■'•.■ 



* 



s 



t ^ 



J. . 



.K 



7 



ACTA APOSTOLORVM APOCRYPBA 



^ .11.1. Of^^.ilj {^ Ojx-,t/t,C^^Tr^ 



ACTA APOSTOLORVM 
APOORYPHA 



POST CONSTANTINVM TISCHENDORF 



DENVO EDIDERVNT 



RICARDVS ADELBERTVS LIPSIVS 



ET 



MAXIMILIANVS BONNET 



PARS PRIOR 



LIPSIAE 
APVD HERMANNVM MENDELSSOHN 

MDCCCXCI 



ACTA PETRI 

ACTA PAVLI ACTA PETRI ET PAVLI 

ACTA PAVLI ET THECLAE 

ACTA THADDAEI 



£DIDIT 



RICARDVS ADELBERTVS LIPSIVS 















LIPSIAE 
APVD HERMANNVM MENDELSSOHN 

MDCCCXCI 



LIPSIAE TYPIS C. O. ROEDER 



. "s. -*^'' .-■ v.,-^-. 



• « 



104895 



••••• ••••« 

• • • 

• • • •• •• 



• •< 



>• •• • 
1 • • • 

: .• •• 



••••• ••••• , 

••••• • _•• *• •• 



,•' 



••••• •••' •- _ 

• • • • • * 

••••• ••••• • • • 

• •■ * ■ . • • 

•• • • ••• • 

••••• ••••• 

••••• • •, 

• • • • ' • 

••• •.••• •• • 

« • • • • 

. • • • • 

••••• • ••• • 

• •• • 
•• • 

••••• 1 



• •• •• 
•••••• 



• • 



•••• 
•••*. 



CONSPECTVS RERVM 



p. 

Prolegomena VII 

de noua actorom apostolorum apocryphorum editione. . . . VII 

de actis Petri apocrypbis VIII 

de actis Pauli apocrypbiB XI 

de actis Petri et actis Pauli gnosticis XIV 

de passione Petri gnostica proliziore quae Lini nomine fertur. XIV 

de passione Pauli gnostica prolixiore XXIII 

de uita passioneque Petri breuiore XXXIII 

de passione Pauli breuiore LV 

de actis Petri et Pauii catholicis LVII 

de actis Petri et Pauli catholicis quae Marcelli nomine feruntur LVII 

de actis Petri et Pauli catholicis breuioribus XC 

de actis Pauli et Theclae XCIV 

de actiB Thaddaei CVI 

de epistulis Abgari ad Christum et Christi ad Abgarum . . . CIX 

martyrium beati Petri apostoii a Lino episcopo conscriptum . 1 

paseio sancti Pauli apostoli 28 

actuB Petri cum Simone 46 

fioq^vQiov tov ctylov dnoardkov IlkvQOv 78 

/jutQTVQiov xov iylov anoax6Xov UavXov 104 

paseionis Pauli fragmentum 105 

fueQTVQiOv xwv otylojv iatocxdXotv IlixQOV xcd UavXov .... 118 

passio lanctorum apostolorum Petri et Pauli 119 

nQ&^eiq xwv ctylatv dnoaxdXofv IlixQov xal IlavXov 178 

passio apostolorum Petri et Pauli (breuior) 223 

nQO^Hi navXav xal SixXrjg • . 235 

TtQdSetg Saddalov 273 

iniaxoX^ AdytxQov 279 

addenda et corrigenda 284 

index scriptorum 294 

index nominum 297 

index graecus 304 

index latinus 309 



PROLEGOMENA 



Acta apodtolorum apociypha ante hos undequadraginta 
anno8 a Constantino Tischendorf edita sunt. cuius libri exem- 
plaribus uenditis cum nouam editionem bybliopola pararet, a 
Maximiliano Bonnet uiro harum rerum peritissimo impetrauit, 
ut suis laboribus cum meis quantuliscumque consociatis libroinim 
manuscriptorum farraginem in bybliothecis latitantem diligenter 
peruestigaret nouisque subsidiis petitis Tischendorfii apparatum 
augeret et emendaret. tanta documentorum tum editorum tum 
ineditorum copia inuenta est, ut de rei conatu paene despera- 
remus. Tischendorf parcum tantum librorum delectum insti- 
tuerat. omiserat enim ille non solum textus latinos qui Lini, 
Marcelli, Melitonis, Abdiae aliorum nominibus insigniuntur licet 
iam tunc prelo mandatos, sed etiam graeca Prochori iamdudum 
a Michaele Neandro publicata. postea multi libri adhuc in- 
cogniti in lucem protracti, multorum quos imperfectos ille edi- 
derat supplementa, aliorum fragmenta, aliorum uersiones antiquae 
aut recensiones quas uocant ab excusis uehementer discrepantes 
repertae sunt. taceo de codicibus manuscriptis fere innumeris 
qui nobis in notitiam uenerunt, quorum alii exscribendi, alii cum 
libris impressis conferendi, alii examinandi saltem aut describendi 
erant. uastissimum igitur mare pernauigaturi -editoris labores 
ut qui unius hominis nires exoederent inter nos ita distribuendos 
curauimus, ut acta passionesque Petri, Pauli, Petri et Pauli, acta 
Pauli et Theclae, acta Thaddaei mihi edehda traderentur, acta 
loannis, Andreae, Thomae reliquorum quae supersunt aposto- 
lomm Bonneti curae committerentur. en accipe beneuole lector 
primum editionis nostrae fasciculum, libros omnes quos ego 
castigandos suscepi comprehendentem. 

De actorum uel actuum apostolorum apocryphorum origine 
indole usu ip libro meo 'die apokryphen Apostelgeschichten 



PROLBOOHENA 



uberius ex^^^^H 

intiir nllprnm ^^^* 



vni 

uDd ApoBtellegenden. Bi-aunschweig 1883—1890' 
poeai. Actorum Petri et PauH duo genera dktinguuntur, alterum ' 
gnosticum alterum Cjitholicum. quae tamen distinctio ad libros 
qui ad noBtram memoriam peruenerunt cum grano salie ut 
aiunt adhibenda est. neque enim gnostica documenta in mani- 
bue eunt plaoe integra uel a catboHcie emendatoributi intacta, 
neque catholicorum librorum gntoree a gnoBticis fabuHe proreus 
abhoiTueiiint. nam haereticorum libri. id quod iam TiBchen- 
dorfius aniuiaduei^tit, postea ab hominibus cathoHcis tidei ad- 
hibiti et in catholici populi ueum conuersi eunt, ita tamen ut 
haereticae originis ueetigia non plane exstinguerentur. cathoHci 
auteni Ubri sescenties retractati aucti exornati pristinam sin- 
ceritatem magis et magis auiieerunt magnaque narratiunculai-um 
uudlque Gongestarum mole quaei obruti sunt. 

Acta Petri apocrypha primue Eusehiua') quem Hiero- 
ajmus depeculatus est^) in librie apostolo falso adscriptis 
enumerat. post illum Philaster BrixieneiB, ^) loannes Thesea- 
lonioeasie •), InnoeentiuB *) etGelaeiue*) episcopiRomani. Photiua 



') BJBt, eccl. IIl, 3, 2 tA yf ^rjy itSv intxfxJnj/i^vwv bi'eoi" .■ipcjtiuf 
xat tA xav' avtiv liyo/iaoftivov ei^ayyfhov t6 re Xtyofifvov aiTov K^pvy/ia 
xcd tr/v Xfyofii-vt/v anoxd).vtiiiv ovS' oAtu; ^v Ka^).ixoig lOfitv itapaSfdofUva, 
oii lOfti atjxaioiv f^Tf Tiiiv xa9 ^fiSi Ti; IxxhiaiaaxtxAg avYy^ipeig Taiq 
iS a^iav avvgxe^i^^a^o liogTVQlaii;. 

■) Catal. uiror. illuatr. 1 ed. Herding p. T Ubrt autem, e quibus 
miis atrlorum eius {Petri) inscribitur, alitis euangeUi, tertius praedi- 
• ationis, quartui ^oiealvyfeaig , quinlus iudicii, inter apocryphai lerip- 
liiras repudiantur. 

') Ha«r. 88 nam {habenlT) Manichaiii apoerypha beati Andreae 
aposloli id est aelus quos fecit uenieni de Ponto in Graeciam, quos con- 
icripserunt Imc discipuU sequentes apostolum; unde et habenl Mani- 
ckaei el alii tales (se. haerefiei) Andreae beati et loannis aelus euaii- 
geliitae, beati et Petri similiter aposloli et RttiU pariler apostoli; in 
quibus quia tigna fecenmt magna el prodigia, ul pecudes el canes et 
beitiae loqaerentur, etiam el animas htminum lales uelul eanum el pecii- 
dum similet imputauenint essc haeretici perdili. 

*) praefat. in libr. ile dormitione Mariae iipail Bonnetum in Hilgen- 
feldi annalibus 1880 p. 239 oitui y&Q ei^'ixaiifv j;pi)ffa//^ot); xal rot^; 
ivayxos ijfiai; jtpotiYriattfiivovi; xal toii TioiXi^ ngi avriSy cfyiovi; Tiarifiei;, 
Toi? ftiv Ttt^ Ti^ xakovfiivag l6ixAe Kt^aimii; xoiv &yltav &noat6}.iov 
UitQov xal IIuvXov xal 'Av6fiiov xal 'lio&vvov, Toig Sk ntgl t& nkflata 
Tiav x^oioifAqoiv ftaQTVQoiv avyyQOftfiaia- 3tl yctQ aig aXijBwg ixxa^iQtiv 
jtairf id ytyQafifUvov Toig Xl&ovg ix r^c iSov, Iva /i^ id 9eiov tj t6 
[^iaviliov auBpicator Bonn.) xolfiviov TtQoajtSTHf/. 

") EpiBt, VI, 18 ad Gsiiperinm ap. ConBtaut, epp. ponlif. I, 796 



PBOLEGOMENA IX 

Constantiiiopolitanus ^) TtQa^eig uel TtSQiodovg IJeTQOv quibus 
haeretici utantur commemorant; Innocentius et Photius eas 
Leucio uel Leucio Charino pessimae famae haeretico tribuunt, qui 
apostolorum fabulas composuisse gnosticisque doctrinis adsper- 
sisse narratur. idem liber a Nicephoro Constantinopolitano in 
diuinarum scripturarum stichometria^) et ab Athanasio quodam 
uel Pseudathanasio synopseos scripturae sacrae auctore^) inter 
libros Kovi Testamenti apocryphos uel addubitatos refertur. 
eodem nomine twv TtQa^ewv siue TteQiodcov IHtqov interdum 



celera autem quae uel sub nomine Malthiae, siue lacohi minoris, uel sub 
nomine Petri et loannis, quae a quodam Leucio scripta sunt [uel sub 
nomine Andreae quae a Nexocharide et Leonida phiiosophis], uel sub 
nomine Thomae et si qua sunt alia, non solum repudianda uerum etiam 
noueris esse damnanda. 

•) Decretum Gelaeii VI, 3 — 6 apud Crednerum Zur Geschichte des 
Kanons p. 215 (Thiel Epp. pont. I, 462) actus nomine Andreae apostoli, 
apocryphum, actus nomine Thomae aposloli, libri decem, apocryphum. 
actus nomine Petri apostoU, apocryphum. actus nomine Philippi apostoli, 
apocryphum. 

*) Byblioth. cod. 114 ^AveyvwodTj pi^Uov al keyofuvai xcjv aTioozokwv 
TceQloSoi, iv alg neQieixovxo TiQa^eig JlhQOv, ^lojdvvov^ ^AvdQeoVy Smfjua, 

Ilavkov yQa(pei 6h avxag, <og drjkol xd avxd ^i^Uov, Aevxiog XaQtvog. 

yefjiei 6h xcd (juoQlag noXk^g xal r^g nQbg havxdv fidxfjg xal ivavxiwaeotg. 
iprial yoQ &),Xov elvai xbv x<s)V 'Iov6alajv ^edv xal xaxov^ ov xal 2Ufjiwva 
xdv fidyov xinriQhriv xa^eoxdvat, dXkov 6h x6v Xqioxov, ov tptjoiv dya^Sv 
xal (pvQwv anavxa xal ovyx^tov xaXeZ avxov xal nccxiQa xal vlov. Xiyei 
6e firfi^ ivav&Qwn^aai dXrj^g dXXd 66Saij xal nokXd nokXdxig (pccv^vai 
xolg fJUtO^alg, viov xal nQeafivxrjv ndkiv xal ndXtv nai6a, xal fjtet^ova 
xal iXdxxova xal fiiyiaxov, ciaxe xrjv xoQV^rjv 6ii]xeiv cW* oxe fJtixQ^^ 
ovQovov. noXXdg 6h xal neQl xov axavQOv xevoXoylag xal dxonlag dva- 
nXdrxeij xal xov XQtoxdv fjirj axavQQjS^^vat ^ dXX' txeQOV dvx^ avxov, xal 
xarayeXav 6td xovxo xwv axavQOvvxwv. ydfiovg xe vofjdfxovg d^exel xal 
naaav yiveaiv novt^Qdv xe xal xov novrjQov Xiyet. xal nXdaxrjv x<Sv 6at' 
povwv dXXov ixXrjQeL vexQdiv 6h dv^Qwnwv xal ^owv xal xxrjvwv dXXotv 

nccQaXoyandxag xal fietQoxiwdetg xeQoxevet dvaaxdoetg. xal dnXdig 

avxfi fj pipXog fivQla nat6aQiw6ri xal dnl&ava xal xaxdnXaaxa xal tpev6ij 
xaX fuoQd xal dXXotg {dXXj^Xotg?) fiaxofJieva xal daepri xal d^ea neQtixef 
§v eln(&v xtg ndar^g alQiaewg nrjyrjv xal firjfxiQa ovx dv dnooipaXelri xov 
elxoxog. 

*) in Nicephori opusculis historicis ed. C. de Boor (Lips. 1880) 
p. 135, 7 sqq. xal oaa xrjg viag elalv dndxQVtpa* a neQlodot IlixQov 
axixofv fiypv* \ ft neQlo6og 'Iwdwov oxlxwv J^x I 7 neQlo6og Swfia 
azlXfov /xx^. 

') apud Crednerum Geschichte des neutest. Kanon ed. Volkmar 
p. 249 r^c viag ndXtv 6ta^xrfg dvxtXeyofieva xavxa' IIeQlo6ot IlixQOv. 
IleQlo6ot ^lwdwov. IleQlodot SwfjiS^. 



X PROLEOOMBNA 

etiam Clementis Reeognitiones uel Homiliae uooantur, in quibus 
de itiaeiibus Petri disputationibuBque cum Simoae mago insti- 
tutie eermo est'}. sed boc totum litterarum genus a libro 
gnoBtico probe distinguatur oportet. haeretica aeta antiquiesima 
eunt. fortasee iam Clemens Alexandrinus narrationes quasdam de 
uxore liberisque Petri apostoli e% iis hausit^), quamquani non satis 
constat, num ipBum librum legerit an fama tantuni et auditioue 
fabulas istas acceperit. ex eodem Ubro Commodtanus liistoriam 
de cane Petri iussu cum Simone colloquente'), auctor libri qui 
Didascalia Apostolorum inseriptus est'), nee non Constitutionum 
apostolorum auctor^) bistoriani de certamine iuter Petrum et 
Simonem Komae instituto et de morte Simonis, Arnobius*) et 
Ainbrosius') itidem quae de casu Simonis nairant delegisse 
uidentur. HieronymuB in .ctQiodoig Petri et uxorem et filiam eius 
commemorari testatur; sed librum quem alibi eum Recognitioni- 
bus Clementiois eonfundere uidetur. numquam manibug contre- 
ctauit^), aliter de Augustino*) iudicandum eet, qui in scripturis 
apoervpbiB, i. e. in actibuB Petri quibus Maniehaei utebantur, 
oarrationem istam de filia Petri paralytica etiam in actis Philippi 
et in aetis Nerei et Aehillei traditam legit '*). ex iisdem actibus 
Isidorus Pelusiota aliquot uerba Petri apostoli allegal, quae in 
actis Petri VercellensibuB infra prelo mandatis reperiuntur"). 

') Photius b^bl. cod. 112. 113. Origeues couim. io GeneH. tom. UI 
Opp. t. 11, 20 ed. RuaeuB. EpiphaD. haer. 30, 15. 

') Strom. VII, U, G3 p. 869; lil, 6, 62 p. 635 ed. Potter. 

*) Carmen apologet. p. G-20. 

') Dida8CB.Ii&VI.8Bq.graeceap,BuiueDAaaiect&aDteDica«iiaII,326Bq, 

») Cotutit Apoat VI, 7—9 p. 162—166 ed. Lagarde. 

') aduers. genteB II, 12. 

') in Hezaem. IV. I^ (Migoe seriea latioa SIV col. 218). 

■J adn. louiniaii. I, 26 t II, 278 ed. VallarEi possiimiis aulem He 
Petro dicere quod h^uerit socrum eo tempore quo eredidit et uxorem 
iam mii habueril; quamquam leijatar iit ntptoSoii et uxor etus et filia. 
cf. comm. iu Galat 1. 18 t VII, 394 Vall. non ul oeuhs, genas ml- 
tvmque eius (Pelri Paulus) aspicerelr alrum macilentui aii pinguis, aduneo 
naso esset an recto: et utrum frimttm uesliret coma; an ut CUmeits tn 
Periodis eitis referl eabiitiem haberet in eapite. 

•) conlra Adimant. 17, 5 Opp. t VIII, 101 ed. Antoerp. 1700. 

'") addit ad acta Philippi ap, Tiscbend. ApocaL apocr. p, 149, 165 
acta Nerei et Achillei in AcUb SS. Maii t III p. 10. 

") lib. II ep. 99 ad Aphrodiiium (Opp. ed. PariB. 1G38 p. IGT) o\ 
ftkv nvv &Tt6aT0)Mi a ijiia^ijaav lyQaifav, xa&iui TlixQoq (• xofiv^To<; roC 
XOfoi' iv Talg iaviov npdfcat aaipiii^ ansipiifozo ■ "4 ^2'"P^<"V<^' iy^tpa/j^v, 
ii ik ttoanoi oiii ra y^ipbrta ix^^Qi^aty. 



PROLEGOMENA XI 

Inde a Baeculo quarto exeunte acta Petii in usu frequenti 
8oriptorum catholicorum fuerunt. ex iis Ambrosius Medio- 
lanensis in latina belli ludaici quam falso Hegesippi uocant 
historia^) narrationem illam de conflictu Petri cum Simone 
Mago deque morte apostoli sumsit, quae cum passionis apostoli 
narratione Lino adscripta passim ad uerba conuenit. ex iisdem 
multa descripserunt auctor actorum Nerei et Achillei^), syriacae 
praedicationis Petri compositor^), auctor lihn TtQa^eig rdiv aylcov 
dnoaroXijjv inscripti quo chronographi graeci inde a saeculo 
sexto saepe utunlur^), Symeon denique Metaphrastes uel quis- 
quis ille est qui rb vTto^vrifxa in Petrum et Paulum consarci- 
nauit^). quibus testibus accedunt Ambrosius Mediolanensis epi- 
scopus, qui in sermone contra Auxentium fugam et reditum 
Petri iisdem fere uerbis quae in actis Petri leguntur enarrat®); 
Augustinus, qui in epistula ad Casulanum^) et Pseudaugustinus 
uel Maximus Taurinensis, qui in sermone II in natal. app. Petri 
et Pauli^) fabulas quasdam ex eodem fonte deriuatas cx)m- 
memorat. 

Acta Pauli catholica inde a saeculo secundo uel tertio 
in ecclesia summo in honore habita sunt. Origenes ea duobus 
locis laudat, uno qui in commentario in loannem, altero qui 
in libro de principiis scripto legitur®). ex iis quae priore loco 
excerpsit apparet Ttqa^ecg illas Ilavkov simul de Petri passione 
mentionem fecisse. deinde Eusebius acta Pauli enumerat tum 



*) PBeudohegesipp. de excid. Hierosolym. III, 2 p. 170 — 173 ed. 
Weber et Caesar. 

*) Acta SS. Maii t. III p. 4 sqq. 

') apud Curetonium Aucient Syriac Documents p. 35 sqq. uersionis 
anglicae. 

*) loannes Malala p. 325 eqq. ed. Oxon. Georgius Hamartolus 
p. 268 sqq. ed. Muralt. Cedrenus I, 362 sqq. ed. Bonn. Michael Glycas 
p. 438 sqq. ed. Bonn. cf. etiam uersiones slauicas a Socoloffio repertas, 
de qnibus exposui in libro meo supra memorato p. 208 sqq. 

») Acta SS. lun. t. V p. 411-424. 

*) Migne series latina XVI col. 1053. 

^) Epist. 36, 21 Opp. t. II col. 58. 

*) Sermo 202 appendicis Opp. Augustini V, 2 c. 238. 

•) in loann. tom. XX, 12 (Opp. IV, 322 ed. Ruaeus) e^ rq) 6h q>l).ov 
noLQad^aa^tu xb iv xalq Jla^fXov IlQdSeaiv avayeyQafifihov ^ (oq vnd zov 
aon^QOQ elQijfiivov' ^Ava^d-ev fjtikXo) axavQOvadai, ovxoq xtX. De princ. I, 
2, 8 (Opp. I, 54) unde et recte mihi dictus uidetur sermo tUe qui in 
aciibus Pauli scriptus estj quia Hic est uerhum, animal uiuens. 



Xn PKOLEOOMESA 

in scriptis Rpostoli addubitatis tum in libris Noui Testamenti 
quorum auctoritati contradicitur (h Toig avTtleyo/jdvoig)^). auetor 
catalflgi i\ui oodici Claromonlano adnexus est, actus Pauli inter 
canonicos libros^), Anastasius Sinaita in Qunestionum et Re- 
sponsionum appcndice inter tibros Noui Testamenti apocryphos 
refert.^) caueas ne antiquiKBinios iUoe ct maximi aeBtumatos 
actus siue acta Pauli cum actis Pauli et Theclae confun- 
das, quae numquam acta Paul! sine additameDta eed plerum- 
que passio S. Theclae (jAa^Tveiov rr]g fr/iag 8^xi.rig) nuncu- 
pantur. 

Longe alia ratio eorum actuum est, qui testibus Philastro'), 
loanne ThessaloaiceQsi^). Photio") una cum nctibus gnosticis 
Petri aliorumque apostotorura in haereticorum usu fuerunt. ex 
bis Nicephnrus fragmentuiii atiquod nobis seruauit, in quo ihjQw- 
fiaxla apostoli Ephesina deecribitur'). quae in iisdem actibus 
de lactis unda ex apostoli ceruice profluente narrantur, eorum 
niemoria saepenumero a Bcriproribus ecetesiaBticis repetitur. 
perhibent hanc narrationeiti ex scriptoribus graecis Macarius 
Mflgnea^), Peeudochrysoetomus*), Menaea Graecorum'*), ex 
KOriptoribus latinis Pseudaugustinus in seiTuone I in Qatal. 



•) Bist. eccl. III, 3, 5 ovSk /ifjy id; Uyafiiva? attoP (navXov) npdsEie 
hi ofCfnipiXixzoti 7iaQfD.iiipa. III, 25, 4 /v loii; voSoii; jfOTaTfTdj;*"' ""i- ^*"»' 
navXov Jt^iciov ^ yifa<fJt (libri nothi pnulo infra tolq dvxileyofthoti; 
adn n meraDtur). 

') apud Crednernm GeBchichte des neotest. Kanon (ed. Volkmar) 
p. 177 aelus pmili iier. IllDLX. 

■) ftpnd Coteierinm Patree apost. ed. Clericus I. 197 et Crednerom 
I. c p. 240 sq.: t9' navkov :i(hj^cic, 

■<) H»er. 88. 

*) praef. tibri de dormitione MtLrioe 1. c. 

•) Bjblioth. cod. 114. 

>) Hirt. eccl. II, 25. 

^ IV, U Opp. p. 182 ed. Blondel (eermo est de Petro et Pnulo 
apoetoHft) 6 /liv y^ rjje xi<paijii rfiriSflg ai/iazt xal ydXaxii x&v Sipii- fi? 
^jvtlitv loaTitfi iSeXtaoiv, i di Tiji uTaiigip tovtov fiiToviai avvixoyify. 

') Hom, in app. principen Opp. VIII, 2 p. 10 ed. MontefaJc /Jotao? 
de i Tfiiafmxiieios r^v ictipaiJtv 4l9ei antzfi^^ . . , izoiov ^lfoi: iiijli9tv 
ixtivov Tov io'pcj70 . . . noioi ToTtog to adv iSi^aro aifta, ri yaXaxroftSi'; 
OQtt&iv iv tiS ZT*"!'' roO ai dvaaxoXoTiiaicvTOf, 

") Men. Innii ed. Venet. 1683 p. gx': xal iv ^Piafig xaravT^aat . . . 
ixtTiK tAv fiiov xmikvae y_p6vov vOTfQoy fitri llirQov tAv avxiva Tfiii»fl(;. 
ix Ak ttfi nXtff^ &7tOQQfiaat ipaalv alfut ai-v y&Xaxti. 



PEOLEGOMENA XIII 

app. Petri et Pauli^), Gregorius Turonensis*). ex eodem 
fonte hausta Bunt qiiae loannes GhrysoBtomus de pincerna 
Neronis per Paulum ad fidem eonuerso tradit'). quibus for- 
tasse addere licet quae apud eundem scriptorem de con- 
cubina imperatoris, de praefecto carceris et de Agrippa prae- 
feoto urbis itidem ad sacra Christiana adductis leguntur^), 
quamquam ille actorum textus quem nunc in manibus habemus 
a Chrysostomi narrationibus plus minus discordat. Chrysostomum 
rursus Michael Glycas secutus est*). acta Petri et Pauli 
gnostica uitam et passionem utriusque apostoli seorsim de- 
Bcripserunt, Paulumque post Petri demum mortem Bomam 
uenisse tradiderunt. unde orta est opinio illa, in Gelasii 
decreto haereticis tributa^), quae tamen interdum etiam apud 
catholicos scriptores occurrit, Petrum et Paulum scilicet eodem 
quidem anni die, sed non eodem anno mortem oppetiisse^. 



*) Sermo 201 Opp. V append. col. 237 de Pauli uero ceruice cum 
eam persecutor gladio percussisset, dicitur fluxisse magis lactis unda quant 
sanguinis. 

') Glor. martyr. 1, 28 (p. 504 ed. Erusch) ex cuius sacro corpore 
lac defluxit et aqua, 

^ Hom. 46 in acta app. (Opp. IX, 349) Xiyexai Ni^wvog xal olvoxSov 
xaL naXkaxlda dandaaa^ Hom. 10 in 2. Tim. (Opp. XI, 722) ineid^ 6h 
xbv olvoxoov a^ov (NiQiovog) xari^x^^t '^^^ cntdv dnhe/Jtsv, 

*) aduers. uitup. uitae monast. I, 3 (Opp. I, 48) oixoq i Nigwv riv 
futxd^ov navlov • . . roiccvra iyxaXtav . . . naXXaxlda yoQ avzov atpddQa 
iniQaatov nslaaq t6v negl rijg nlatSQtg di^aa^^ Xoyov^ ^nsi^sv bfiov xal 
Xfig dxaS-dgxov avvovaiag dnaXXayyvai ixsivqg' xoiavxa yovv iyxaXwv 
ixsLvog . . . x6v Havlov . . . r^ pikv nQwrov fSrjasv . . . riXog dnixzsivsv, 
Hom. 3 in 1. Tim. (Opp. XI, 673) ngoaixQovas ydg {6 IlavXog) xoxs rqi 
Nipanfi xivd xdtv dvaxsifiivwv avxqi olxsimadfJLSvog, Hom. XVI, 5 in 
Antiochen. (Opp. II, 168) ptsxd tovtcdv (twv dsafiLoiv) iv X(p 6sa/iafTrjQl(p 
diaxQlpojv t6v SsafioqwXaxa htsias, fisxd tovtidv t6v 'Ayglnnav insand- 
accTOf fisrd tovtcdv noXko^^g /la^rjftdg xaxsaxsvaasv 6 IlavXog. 

*) Ghron. p. 439 sq. ed. Bonn. 

•) Deoret. Gelasii apud Credner. 1. c. p. 190 sq. (Thiel epp* Pontif. 
I, 466) (Petro) addita est etiam societas beatissimi Pauli aposloli, uasis 
electioniSy qui non diuersoj sicut haeretici garriunt, sed uno tempore, uno 
eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone 
agonizans coronatus est, 

^) Peeudaugustini sermo Y in natale app. Petri et Pauli in August. 
Opp. t. V append. col. 241. sermo XIX in nat. app. Petri et Pauli in 
Maii Nova Patr. Bybl. I, 1 p. 40. Prudentius Peristephan. hymn. 12 
u. 3 — ^28 (p. 152 sq. ed. Heins.). Nicephor. H. E. II, 37. Michael Glycas 
chron. p. 437 sq. ed. Bonn. Symeon Metaphr. in Act. SS. lun. t. V 



PROLEOOMRSA 



1. Acta Petri et acta Panli gnostica. 

Passiones Petri et Pauli quae Lini ejiiscopi Romani nomine 
feruntur iirimus edidit lacobus Faber Stapulensis ad calcem 
commentariorum in epiBtLtlati Pauli. qui prodierunt anno 1512, 
iterum typis expreBsi sunt 1515 uel 1516'). utramqne pas- 
Bionem Faber si ipsum audire uelig 'ad eastigatiora exemplaria 
receuBuit'. Bi uerum quaerimuB, de podieum manuscriptorum 
auctoritate nihil curauisse dicendus est; »ed ut illiuB temporis 
litteratores eolebant, textum sescenties emeodauit et ad stili 
elegaDtiain qnam quinli deeimi et sexti dccimi eaeculi taomines 
alTectabant accommodauit. 

Sic p. 1 1. 6 BCribit miracvla ostensa pro imraculorum osteiiia 
I. 7 et diuersa pro seu aduersa immo diuersa I, 'i post passionem 
quoque multiplicem et flagellorum acerbitatem pro posl passionum 
quoqtte multiplicum , , . acerbitatem p, 2 1. 4 luxu pro fluxu 
1. 16 nomina pro uocabula 1. 20 adinuicem pro alterutrum p. 3 
1. 4 se proripere pro proripere 1. 6 couuenire pro coire \. 16 ad 
inquinamentum ftectere pro ad inquitiamenlum cotnmixtionis in- 
flectere p. 4 I. 6 maerore con/ectus pro inaerore affectus 1. 7 
delinimentis ac toto cotiamine refragari tentabat pro del. a coepto 
con. refr. temptabat 1. 12 uindicalurits esset pro uituiicaret ibid. 
reddidit respoiisum pro reddidit tnandatum 1, 22 aufugerat pro 
merterat ibid. adkaesit pro adhaeserat p. 5 1. 2 innotescere /ecit 
pro itmotuit 1, 3 iti consessu pro in cmmentu senatus \. i ad per- 
suasionem urbis aelernae pro ad peruersionem u. ae. 1. 5 eman- 
cipat pro mancipat 1. 9 siA occasione in senatum iietnt pro sub occa- 
siotie senatus inuenit 1. 10 innotescere . . .fecerant pro itinotuerunt 
1, 17 ttec nos nec illos pro ne nos ac illos p. 6 1. 1 leuaueruttt 
uocem pro /euauerunt planctum 1, 1 sq. ubi sunt uerba pro ubi 



p. 423. iDaon. ZonoraB U. 479 ed. BonD. Gregor. Turon. glor. martyr. 
c. 2S (p. 5H ed. KroBCb). Iddor. Hispal. de aita et obita satictoriiin (in 
Honniii. Patr. orthodoxograpIiiB Buil. II, 597). Arator ad Vigil. et Florian. 
de apoBt. hirt. lib. 1! in Bibl. Patr, Mai, Lugd, X, 141. 

') S. Paili epistoUte XIV e.x imlg. editione, adieeta inielligentia 
e.v graeco cum commenlariis laeobi Fahri Slapulensis . . . accedit aii 
ealeem Linus eftiscopus de passione Peiri el Pauli ex graeco m latirtum 
conuersa. aub finem libri legunhir baec Hoc opus illnstralore Christi 
. , . absolutum fuit m eaenobio S. Gertnani inxla Parisios a. 1S13 el 
eodem atmo eirca natalem dominieae de puriisima iiirgitie naliuitatis 
diem ex officina H. Stephani emissum fol. 



PKOLEGOMENA XV 

suut uerba modo 1. 7 in faciem pro ante faciem \inA.. procidentes 
pro cadentes 1. 10 sqq. cur qtios . , .peperisti (om sequenti quos) 
. . . nos . . . exponis mutata uerborum structura pro cur nos 
. . . peperisti^ quos . . . exponis 1. 10 recenter pro nouiter 1. 16 sq. 
indulserat pro se , , . indulserat 1. 21 magistratibus pro »«^^/- 
strianis 1. 25 r^^/j iussione te impeteret pro r^^^ /kf^^ /^ /w/i»- 
/^r^/ (mutato subiecto) p. 7 1. 1 libere pro licentiose 1. 5 sq. «/ 
^2// pro /// quia 1. 8 /^^ /^^ . . . quam pro fum tantum . . . 
quam 1. 10 ^^^ «^/^4f confecti pro affecti ibid. genasque uel- 
lentes pro genasque scindentes 1. 16 solatio destituta pro solatio 
desolata 1. 16 sq. cu:celerare festina pro accelera festinare 
1« 19 «//r^z modum pro »//r^ humanum modum p. 8 1. 14 sq. 
quorum fides expedit roborari pro qtwrum fides expetit roborari 
1. 18 sermone pro ammonitione p. 9 1. 1 tanquam pro ^iw:^/ (sic 
fere Bemper) 1. 11 audacia pro fidutia 1. 19 decipientium pro 
deceptorum p. 10 1. 11 crucifigi fecit pro crucifigi iussit p. 11 
1. 1 sq. tumultuantibus uocibus plebis adinuicem pro inconditis 
uocibus plebis I. 13 sq. in loco Matth. 26, 53 textum uersionis 
uulgatae substituit 1. 16 Naumachia pro Naumachiae p. 12 1. 1 
w m^^ pro »1 montem 1. 11 euenturum pro uenturum p. 13 
\. 7 a dominio diaboli captiuantis (cum £") pro a dominio dia^ 
bolicae captudtatis I. 11 sq. ^z populo salutariter depellis pro 
poculo saltUari depellis 1. 24 auocate addit ad /7/»^ ^t^^/ m- 
uisibile est p. 14 I. 1 sq. ^V/ ^"^/ ^^^/ tempus atteritis pro ^f^ 
^j/ ^zW tricatis I. 3 sq. f^ spirituali adhaeream domino pro f// 
spiritu adh. domino 1. 8 ^j/ crucifixus pro dignatus est pati 1. 13 
mysterialiter pro mirabiliter p. 15 1. 11 contabescerent animo 
pro delitescerent p. 16 1. 4 ^;r «^^ lumine pro rf^ «^r^ lumine 
1. 6 existens pro existis \.% principcUe (cum C) i^ro principale suum 
1. 9 ^f/£M5 tapsus significat speciem pro ^kf lapsus significatur 
specie 1. 14 sq. /« ^«^ tu . . . quos inuenisti perituros pro f« 
^w<7 /K «^^ . . . hmenisti et perituros 1. 16 quibus est audire 
promptum pro quibus est proprium audire p. 17 1. 10 sq. /ra^- 
j^Tt/r^ uidelicet ut aeterna et aetema ducebantur ut praesentia et 
dextra sinistra pro praes. uid. pro sinistra et quae pro sinistra 
ducebantur aetema 1. 26 sermo solidus et uiuus pro sermo unus et 
solus 1. 27 ceterum pro siquidem p. 18 1. 2 naturalia crucis pro 
lateralia crucis p. 19 1. 2 amicabilis actor et praefector pro 
amicus auctor et perfector 1. 12 et aeterna refectio pro aeternae 
uitae refectio p, 21 1. 10 sq. suffragiis saficti Petri . . . con- 
firmata est pro meritis s. Petri . . . confirm. est. huc accedunt 



J 



XVI 



PEOLEGOMENA 



malta alia quae non notaui. ordo ueiborum ubi dunor uide- 
batur correctus eet, particulae hic adduntur illic imiuutantur, 
pronomina inter ne permutantur etc. 

Fabii e<]itionem repetiuerunt Guilelmus Malerbault (Farisiifi 
1566), Laurentius de la Barre (Parisiis 1583) et Bybliotheeae 
()uae uocantur Patrum quarum nouissima est Bybliotbeca Pati-um 
maxima Lugdunen^is (tom. II p. 67 — 73). textus cum iterum 
iterumque prelo mandaretuv iunumeris niaculiB conspersus et 
typo§rraphorum erroribus inquinatuB est. 

Passio Petri aposloii in plerieque codicibus a Lino episcopo 
graece cunscripta et orientalibus ecclesiis tradita esse dicitur. 
idem interdum non solum passionis Pauli, sed etiam uitae 
Petri quae Abdiae nomine fertur codioibue inscribitur. in ali- 
quot codicibus buius uitae ctiam praefatio quae uerbiB 'Licet 
plurima de apostolicig signis' incipit. epistula Lini uocatur. 
tinde concludere licet Lini nomeo primum )iassioni Petri addi- 
tum fuisse et postea demum cum ad paasionem Pauli tum ad 
Abdiae quom uocant libram translatum esse. quod aulem 
Linum illum pasBionem graece composuisse dicunt, id certe 
Don ita accipiendum eet, ut ipsum illum textum quem hodie 
Lini nomine le^imuB graecis litteris conecriptum fuisse credamus. 
rectius iudicabis, si eum ex antiqua aliqua graeci libri ueraione 
eonfectum, multis additamentiB auctum et quod ad nerborum 
ordinem attinet nonnihil immutatum, paraphraHtae potiuB quam 
translatoris opns esse statueris. ita quac statim ab initio 
passinnis usque ad priuii capitis finem leguntur, deindo quae 
capite V de eustodibus carceris narrantur, genuino textui 
adiecta sunt. uerum is qui passionis textum in nouam formam 
redegit non soUim niulta nddidit, sed etiam pasaionem ab ante- 
cedentibus actorum partibus abscidit. 

Intoger ut uidetur miraculorum textus, qustenus quidem 
Romae inde ab aduentu apostoli usque ad mortem eiuB in 
urbe patrata sunt, in codiw latino Vercellensi nuper repertus 
CBt. tranBlatio latina non eadem est atque ista quae apud 
Linum quem uoeant legitur. etenim si utrumque passionis 
textum comparaueris, statim intelleges, non duas esee eiusdem 
latinae interpretationis propagines, sed duas graeci textus inter- 
pretationes latinas, cura stilo uerbis diuersiaBimas'). aceedit 

') VidCBis utriusque teitus collatioDem quain iustitui in libro nieo 
«ti|im menioFato II, 1 ii, 109 «q. 



PBOLEGOMENA XYII 

quod ne graeci quidem libri ex quibus latinae uersiones con- 
fectae sunt, eundem uerborum tenorem seruauerunt. extrema 
actuum VercellenBium pars quae passionem apostoli complecti- 
tur etiam graeca, Blavica, aethiopica, sahidica lingua ad nos 
peruenit. hi textus omnes eandem narrationis speciem atque 
formam praebent, multo illam quidem Pseudolini historia 
breviorem, quae licet nonnumquam uera seruauerit, tamen 
permultis locis ex textu prolixiore non solum leuiter et incondite 
excerpta sed etiam ineptissime decurtata et mutilata est. textus 
graecus, quem nuper ex codice Patmio in publicum proposui ^), 
etiam in codice bybliothecae Batopedianae reperitur, ubi 
passioni apostoli multa praemissa sunt quae iisdem fere uerbis 
etiam in Vercellensi codice latino leguntur. Illius autem textus 
non ea cum uersione Vercellensi cognatio est, ut hanc ab illo 
originem traxisse credamus. uterque enim textus eiusdem 
quidem familiae est, a prolixiore textu quem Lini aiunt satis 
diuersae; sed mox hic mox ille ad alterius familiae textum 
propius accedit. itaque uersionem Vercellensem quamquam ex 
graeco translata est tamen non ex Patmio graeco translatam 
esse apparet. imo uero dubitare licet, num graeca Patmia ori- 
ginalis auctoris sint, an litteratoris cuiuspiam paulio recentioris 
aetatis, qui librum a Latinis acceptum suis studiis patriae rursus 
uindicauerit^). 

Prolixioris textus uerba iam tertio uel quarto saeculo latine 
reddita sunt: nam ut supra monuimus iam Ambrosius Medio- 
lanensis latina huius recensionis quam uocant uersione utebatur. 
eundem textum porro auctor anonymus uitae Petri, quae in pas- 
sionum apostolorum collectionem Abdiae Babylonio adscriptam 
recepta est, sub finem saeculi sexti ad historiam ab ipso con- 
oinnatam adhibuit. addas actorum Nerei et Achillei compositorem, 
qui saeculo ut uidetur quinto in epistula quadam Marcello Petri 
discipulo subdita passionis textum commemorat, quem Linus 
graeco sermone ad ecclesias orientales scripserit. neque tamen 
hic prolixior textus, sed breuior ille quem codex Patmius 
graece, codex Vercellensis latine perhibet, ad orientales ecclesias 
Aegjptiorum, Aethiopum, Rutbenorum septentrionalium pro- 
pagatus est. latina translatio iam in saeculi septimi codice 



') in annalibus meis quibus inscribitur Jahrbilcher fur protestan- 
tische Tbeologie 1886 p. 86 sqq. 

") cf. quae exposui in libro meo supra indicitato p. 619 sqq. 

II 



XVin PR0t8QOire»A 

ClementJB RecognitionibuH eubicitur; fovtaese multo «ntiquior 
fait"). uterque textus et graecus et latinuB stili ruBticitate 
orationisqiie inBulsitate uehementcr differt a prolixioris sennone 
non eleganti eo quidem sed sano et compoailo. 

Actorum Pauli fata non oniuino eadem atque actorum 
Petri tuerunt, uterque textus non eiuadem origini» est. gnostie^ 
enim traditio uitas apostolorum non ut catholica coniunctim 
BCd seorBim enarrauit. PauluB Roma discessisne fertur ante- 
quam Petrus in urbem ueniret, et pOBt illius demum mortem 
nt et ipse martyrium pateretur rediisBe dicitnr. res et per- 
Bonae fabularum diuei-sae sunt. eed arcuralnm hisloriarum 
comparationem inctituere nequimus. nani si fragmentum illud 
a Nicephoro serualuni et incertiBsimn illa uestigia qune apud 
Chrysoatomiim inueniuntur omittas. niliil ex adis Pauli nisi 
nna passio ad nostra tcmpora penienit. passionis autem reoeu- 
sionum longe alla ratio est atque passionis Petri. habemus 
Bane etiam paBsionis FauH duplicem narrationcm, unam pro- 
I Bxiorem alteram breuiorem. illa latine tanlum. baee graece, 
latine, Hlauice, sahidiee, arabice, aelhiopice nobis prodita est. 
graeca paBsionis Pauii in iisdem codicibus Patmio et Bato- 
pediano reperta sunt, qui etiam martyrium Petri exbibent. 
quae uero de pasBionis Petri breuioria historia latissime inter 
orienlales ccclesiaB sparsa exposui, ea magnam partem etiam 
in breuiorem Pauli paasionem conueniunt. ambae i^tur cum 
Bimul a Graecis ad orientem pcrlatae sint, iam apud Graecos 
inter se coniunctae et in eam formam quam nune legimus 
redactae esse uidentur. sed inter proHxiores paasionum textuB 
Bulla cognatio est. accedit quod passionis Paiili non duaB 
sed unam tantum latinam tvanslationem habemus. breuior enim 
textus. cuius fragmenlum aliquod in tribus codieibuB Monacen- 
sibus Marcelli libro quem uocant praemittitur. non ab alio 
interprete ex graecis iu latina conuersus, sed a breuialore 
quodam ex ipsis latinis uerbis quae apud Pseudolinum leguntur 
excerptus est. interdum uterque textus uerborum tum delectn 
tum ordine differt, ita nt alterius uersionis uestigia repperisse 
tibi uidearis; plerumque tamen tanla est utriusque oon&ensiu 
quae dubitationi uix ultum loeum relinquat^). difGcilius est 
de graeci textus origine aliquid certi statuere. iuter hunc enim 



'} cf. qaae expsiui I. e. p. 100 aqq. 

■) cf. librom menm indicitatuin p. 149 sqq. 



PROLEGOMENA XIX 

et fragmentuni Monacense eadem fere intercedit necessitudo 
atque inter graeca passionis Petri et textum Vercellensem. 
iam uero si textus Monacensis ex Pseudolini iibro decurtatus 
eet, quid tandem de graeci origine dicainus? concedamus 
oportet, Patmia graeca ex latina translatione iterum translata 
efise. quae sententia etiam aliis argumentis confinnari uidetur. 
nam primum quidem uerborum usus et structum cum in 
passione Petri tum etiam in passione Pauli saepissime latinum 
potius quam graecum auctorem redolet. deinde nusquam si 
quid uideo latina uerba ex graecis, haud raro graeca ex latinis 
emendari uel illustrari queunt. textus Batopedianus Patmio 
prolixior partim propius ad Pseudolinum accedit, partim inter- 
polatus et a paraphrasta exornatus est. sed latini seimonis 
indiciis pariter atque Patmius scatet. 

De tempore quo passionis Pauli textus compositi sunt simi- 
liter atque de Petrinis textibus iudicandum est. prolixior passio 
haud multo post prolixiorem Petri passionem quinto saeculo uel 
sexto ineunte scripta, uel potius de integro actorum libro sublata 
esse uidetur. breuior textus ne dicam eiusdem concinnatoris, 
certe eiusdem aetatis est atque breuior illa uitae mortisque 
Petri narratio. 

Passionis Petri prolixioris codices manuscriptos, quo- 

mm raritatem olim Faber deplorauit, adhibui hos: 

A = cod. Paris. lat. 9737 (suppl. 1. 1674) membr. saec. XII 

f. 7(K passio sancii petri apostoli sectmdum linum papam. 

B = cod. Paris. lat. 12602 (Sangerm. 491 olim 473) membr. 

saec. XII fol. 6' martyrium bcati petri apostoli a lino 

episcopo conscripttim, 

C = cod. Paris. lat. 12611 (Sangerm. 498 olim 470) membr. 

saec. XII fol. 145'^. inscribitur passioni ut in B, 
D = cod. Paris. lat. 12615 (olim Corbei. postea Sangerm. 490) 
membr. saec. XII/XIII fol. 10'. inscribiturpassioniutin^C 
£ «» cod. Paris. lat. 6273 (olim D. D. de Bethune Reg. 3868. 
2860) membr. saec. XIII ineuntis fol. 8'^ vtartyrium 
beati petri apostoli a lino papa graece conscriptum et 
orientalibus ecclesiis tradituvi, 
G = cod. Lond. Add. 9969 membr. saec. XII fol. 26' mar' 
tyrium sancti petri apostoli a lino episcopo rmnano greca 
lingua conscriptum et ecclesiis orientalibus destinatum, 
L = cod. Lond. Arundel. 169 membr. saec. XII fol. 2^ passio 
sancti petri apostoli tercio kalendas iuliu 

II* 



XX PROLEGOMENA 

His codicibus accedit 
H = cod. Barberin. XXXIII, 118 ex sobedis Lucae HolBtenii, 
qui codex cum fere seinper cum Fabri textu impresBO 
conueoiat, facile intellegitur eum ex illo ab Holstenio 
descriptum esse. inscribitur: beati Lini Romani pontificis 
de passione S, Petri apostoli ad ecclesias ori^ntales liber. 

Codicem A Maximilianus Bonnet descripsit; codicem B 
Henricus Gelzer, codd. C^ D, E, G GGundermann, codicem L 
Edganis Fri])p discipulus carissimus in meum usum contulerunt. 
apograpbi Holstenii descriptionem loannes Schmidt qua est in 
me beneuolcntia mihi transmisit. / littera signaui editionem 
principem Fabri Stapulensis. 

Textum his subsidiis constitutum prelo mandaturus noti- 
tiam accepi quinque aliorum codicum qui in Analectis BoUan- 
dianis et in catalogo librorum hagiographorum bybliothecae 
Begiae Bruxellensis enumerantur. 

Sunt autem hi: cod. Bruxell. 5619—26 saec. XII f 53° 
martyrium S, Petri a Lino papa Romano graeca lingua con* 
scriptum et orientalibns ecclesiis destinatum; cod. Bruxell. 7482 
saec. XIII f. 225'; cod. Bruxell. 9742 f 11« (saec. XV) — 4° 
(eaec. XII); eod. Bruxell. 11550—55 saec. XIII ineunt. f 94' 
—97'; cod. Leodiens. 57 saec. XIV f 23'. quorum codicum 
is quem primo loco commemoraui uotatu dignissimus et oodici E 
simillimus esse uidetur. piget me sero de eo audiuisse eumque 
ad passionis textum recensendum adhibere non potuisse. 

Sub finem passionis multa leguntur, quae in uirtutum Petri 
librum Abdiae adscriptum transierunt. cuius textus duplicem 
fonnam habemus; alteram breuiorem, quae apud Lazium (Abdiae 
episc. Babyloniae historia certaminis apostolici Basil. 1551) et 
apud Fabricium (cod. apocr. N. T. II 402 sqq.), alteram quae 
apud Mombritium (in sanctuario t. II f 196' ^ sqq.) impressa est. 
ex Pseudolini libro omnia desumta sunt quae apud Fabricium 
inde a uerbis ingtns subitopopuli concursus factus est 438, 16 usque 
ad finem reperiuntur, ita tamen ut textus saepe in breuiorem 
formam redactus sit. uberiora exstant apud Mombritium, qui 
post uerba post haec autem Peirus Romam ueniens (= Fabricii 
429, 1) quaedam addit de feminis quae munda corpora seruare 
cupiebant. inde a uerbis ante ofptnia castitatis gratiam pectoribus 
eorum inserebat usque ad uerba tunc Agrippa gratulattis est 
quta quod optabat Petro sub occasione imienit narratio Pseudo- 
lini de quatuor Agrippae ooncubinis excerpta est. deinde post 



PEOLEGOMBNA XXI 

uerba Pseudo-Hegesippi (= Fabricii 438, 14) legimus haec: 
Itaque Petrus reuersus intra urban Rofnam cum gaudio narrabat 
fratribuSj qiiod ei obuius fuisset dominus lesus, et declarasset ei 
quod ift ipso esset iterum crucifigeruius. quibus cum manifestasset 
passionem suam, fletum omttes et ululatum efniserimt, sequuntur 
uerba Pseudo-Liui paucis tantum omisBis, quae ad orationem 
apostoli et ad uisionem Marcelli pertinent finitur epitome his 
uerbis : statimque ut plebs omfus respofultt amen^ Petrus reddidit 
spiritum et in hac plebis confessione fnigranit ad Christum. 
stattffique Marcellus ftofi exspectata aliaiius sefttentia . . . iftdi- 
cauitf quorum fides . . . confirfnata est in nofnifte . . . lesu 
Christi et in saitctificatiotte spiritus safuti cui est Jtonor . . . ifi 
saecula saeculoruvt. ameft, 

Codicum manuscriptorum binae familiae sunt, una quae 
codice Aj altera quae codd. BCDEGL exhibetur. optimum textum 
praebet cod. A. nonnumquam singula uel plura uerba omisit, 
ordinem uerborum mutauit; raro a comniuni lectione reliquorum 
codicum textusque a Fabro impressi discedit. interdum cod. A 
propius ad textum impressum aceedit, non solum in ordine 
uerborum sed etiani in ipsa lectionum uarietate. ex alterius 
familiae codicibus codd BCD inter se arctissime cognati sunt, 
ita tamen ut cod. B interdum cum cod. A faciat, dissentientibus 
reliquis. rarissime lectiones habet quae neque in A neque in 
CD reperiantur. cod. D fere semper textum codicis B sequitur. 
cod. C multis locis corruptus est, saepe scribendi genere a 
reliquis discrepat, interdum sed raro cum cod. E consentit. cod. 
E melioris notae est; propius ad textum editionis principis accedit, 
saepe textum codicis A uel eonsentientes lectiones codicis A 
et textus impressi confirmat. codices GL medium fere locum 
tenent inter codd. BCD et cod. E. ubi G ^i L inter se differunt, 
prior codex plerumque lectionem reliquorum eiusdem familiae 
testium seruat. textus editionis principis ex codice nunc de- 
perdito haustus est, qui recensionem textus multis locis singu- 
larem praebuit, interdum cum cod. A uel cum codd BCDy saepius 
oum cod. E uel EG uel EGL eoncordauit. deficiente codice 
textus Fabri genuinus codicis instar est; quae Fabrum secutae 
sant editiones typographorum eiToribus scatentes prorsus negle- 
gantur oportet. apographi Holsteniani lectiones ex Fabri edi- 
tione paucissimis mutatis petitas exempli causa ab initio et ad 
finem textus a me prelo mandati adnotaui. in textu consti- 
taendo hanc regulam obseruaui, ut plerumque codicis A aucto- 



XXII PROLEOOMENA 

ritatem sequerer, exceptis iis locis in quibus reliqui textus ad 
unum omnes iuter se consentirent. textum concordantem codd. 
AEGL contra BCDf, codd. AB contra CDEGLf^ codicis A et 
textus impref>si contra omnes reliquos codd. retinui. 

De ortbographia pauca monenda sunt. scripsi cum plurimis 
optimisque codicibus adqnicsccre^ adspicerc, admonitio sed astare^ 
asserere^ attingcrc, appropinqiiare^ astrictnsj ammfuiarc^ collaetari^ 
iccirco alia. item recepi codicum autoritate fretus scripturam 
conniiumj pelcx, expirarc, exeqni; scripsi porro fdntia, temptare^ 
dampnare^ dclinirc, dclinimenta^ liniamcnta^ quatinus^ rumphaea, 
non quod eius modi formas praeferendas duxissem, sed quia 
codicum me commouebat consensioO* eadem de causa etiam 
barbarum nominatiuum Xandips pro Xandippc uel potius Xapi- 
thippe non tetigi. litterarum uocalium ae et e permutationem 
ut Cesar^ tcderc^ lcderc saepissime in codicibus oc^urrentem*) 
non notaui; neglexi etiam formas illas michi^ nichii^ quibus codd. 
ACDE sexcenties utuntur^). diligentius alibi scripturam codicum 
notaui, ut ammirabilis in ACGL, ammonitio in CDGL, idcirco 
in DEG^ blandiciac^ racionabilitcr^), optincrc, opfnicrit in CGy 
abtabant in D^), spetics in C alia. 

quod ad res grammaticas attinet, imprimis eouiunctionum 
et aduerbiorum usus a consueto difterens notandus est. pro 
accnsatiuo cum infinitiuo coniunctiones quod (post uerba dicendi 
uel sciendi) 8, 11. 10, 1. 13, 25 quia 3, 7. 5, 8. 20, 3 et qiio- 
tdam 6, 2 (Koensch Itala und Vulgata 402) interdum occurrunt; 
semel namque postpositum 7, 23 (cf. Kfihner, ausfUhrl. lat. 
Grammatik II, 715). animaduertas porro couiunctiones quatitius 
= quomodo 4, 16 (Roensch 401 Woelfflin Archiv V, 407 sqq.), 
non viodo . . . quin ctiam 4, 3 sq., nihiiofnimis = tamai 4, 20, 
seu et = atque 5, 1, /// qtiid = cur 10, 14, siquidem = nimirum 
17, 11; 27; aduerbia supcrcmincntcr 2, 1, altcrutrum = imdcevi 
2, 20 (Roensch p. 275), modo = nunc 7, 2, uc/ = potius 7, 14, 

*) de assimilatione adhibita uel neglccta uide Neue, Formenlehre 
der lat. Sprache ed. 2 II, 706 sq.; de consonarum c et / permututione 
uide Schuchardt, Vocalismus des Vulgaerlateins I, 153 sq.; de formis 
temptare, damnare Schuchardt 1, 149. III, 77; de formis delinire, liniametita 
Schuchardt 1, 438, de forma quatinus Schuch. I, 399, de rumphaea Schuch. 
n, 115. 111,203. 

s) cf. Schuchardt 1. 8. I, 223 sqq. 

3) Schuchardt II, 52G. III, 311 sq. 

*) Schuchardt I, ^53 sq. 

») Schuchardt I, 125 sqq. 



PEOLEGOMENA XXIII 

fnodicum =pauinm 11, 3 (Koensch 334 sq. Helmreich in WoeiflF- 
lini Archiuio II, 129), melius = potitis 21, 7, parum = parumper 
22, 16. addas piuepositionem duplicem de sub caelo 3, 15, 
adiectiua omnimodus 3, 1, mmius = summus 6, 8; genetiuos imuh 
centum 9, 18 (cod A), potetitum 10, 14 (sed potejitiuni CE), prae- 
positionum structura, casuum usus in codicibus nostris fere nus- 
quam a regulis grammaticis abhorret. fere nihil notandum 
uidetur nisi dc Roma 4, 19 in codd. BCD^ in saluationc pro in 
saluationem 7, 9 in codd. AC, coniunctiuus plusquamperfecti 
pro imperfecto semel occunit: 3, 21 potuisset; structurae uer- 
borum inusitatae sunt stabiliejuia fiosamtur 8, 16, praete?idere 
mscufUur 18, 3 dignus cum infinitiuo 10, 7; graecum morem 
sapiunt gloriari in aliqua re {^avxaad^ai ev rivi) 10, 3 et in- 
finitiuus quem finalem dicunt crucifigi 7, 28. 

Pseudoabdiae ex passione Petri excerpta haud ita multum 
ad textum constituendum faciunt. nihilo tamen minus uarie- 
tatem scripturae apposui. usus sum quin |ue codicibus, in quibus 
uberior textus Abdianus exstat: codd. Barberin. XII, 28 saec. XI, 
Vatican. 1190 saec. XII, Regin. Suec. 541 saec. XII, Laurent. 
Plut. XXX, 4 sin. saec. XI, Regin. Suec. 539 saec. XIII/XIV. 
signaui literis minusculis a, b^ c, d^ e, codicum collationem 
loanni Schmidt acceptam refero. quae ex Abdia attuli critico 
qui ad Linum pertinet apparatui non immiscenda sed subicienda, 
et linea transuersa segreganda curaui. 

Passionis Pauli prolixioris tot codices exstant in 
bybliotheois, quot uix possis litteris consignare. ad textum 
constituendum adhibui uiginti octo, ita tamen ut praestantiores 
quosdam seligerem, quorum uarias lectiones per totum librum 
notarem. reliquorum satis habui specimina partim lougiora 
partim breuiora apponere. 

A = cod. Paris. lat. 5343 (de la Mare 384 Reg. 4489. 8) 
membr. saec. XI f. 34' 

B = cod. Paris. lat. 12602 (Sangerm. 491 olim 493) membr. 
saec. XII f. 12' 

C = cod. Paris. lat. 12611 (Sangenn. 498 olim 470) membr. 
saec. XII exeuntis f. 151" 

Z? = cod. Paris. lat 3778 (Colb. 3294 Reg. 4042. 3) membr. 
saec. X f. 32" 

E = cod. Paris. lat. 5273 (olim D. D. de Bethune Reg. 3858. 
2850) raembr. saec. XIII ineuntis f. 16 •■ 

F= cod. Paris. lat. 15437 (Sorb. 1047) membr. saec. XI f. 47» 



XXIV PROLEGOMENA 

G = ood. Paris. lat. 11750 (Sangerm. 496 olim 462) membr. 

saec. XI f. 66" 
H = cod. Paris. lat. 5274 (Colb. 2532. Reg. 3859. 3) membr. 

saec. Xn f. 2' 
/ = cod. Paris. lat. 12615 (olimCorbei. po8teaSaiigerm.490) 

membr. saec. Xn/XIII f. 18' 
K = cod. PariB. lat. 14363 (S. Victor. 189) saec. XII f. 131' 
L = cod. Londin. Arundelian. 169 saec. XII f. 10° 
M = cod. Montepessul. H. 14 saec. XI f. 7' 
A^ = eod. Casanat B. I. 4 saec. X/XI f. 14«^ 
= cod. Vatican. lat. 1193 saec. XIXII f. 96 ^» 
P = cod. Vatican. lat. 1272 saec. XII f. 80' 
Q = cod. Sessorian. 5 saec. XI f. 163' 
R = cod. Regin. Suec. 541 saec. XII f. 116'» 
5 = cod. Regin. Suec. 539 saec. XlirXIV f. 116' 
T = cod. Barberin. XII, 29 Baec. XI f. 187' 
U = cod. Vallicell. lat. Tom. I saec. XI/XII f. 206° 

V = cod. Vatican. lat. 1190 saec. XII f. 23'» 
\V = cod. Amiatin. 2 saec. XI f. 291' 

X = cod. Laurent. Plut. XX, 1 saec. XI f. 167' 

Y = cod. Laurent. conu. suppressi 298 saec. XIII f. 112 
Z = cod. Londin. Add. 9959 saec. XII f. 31' 

r = cod. Londin. Cotton. Nero E. I saec. X f. 242' 
J = cod. Casin. 142 saec. XI p.20 (Bibl. Casin. III, 1, p.266) 
8 = cod. Casin. 149 saec. XI p. 32 (Bibl. Casin. III, 1, p. 302) 
/ = editio princeps Fabri Stapulensis 
m = passio breuior tribus codicibus Monacensibus seruata. 
Praeterea mnltorum aliorum codicum quibus sigla singu- 
latim addere supersedi specimina quaedam tum ab iuitio tum 
ad finem libri adhibui. sunt autem bi: 

cod. Paris. lat. 5222 (Colb. 81. Reg. 3654. 6) saec. XII/XIII 

f. 123' 
cod. Paris. lat. 5223 (olim Bigotian. 171) saec. XII/XIII f. 83' 
cod. Paris. lat. 5280 saec. XIII f. 279' (fragmentum; desinit 

16, 20 in uerbis ignc cremari) 
cod. Paris. lat. 5296 (Colb. 53. Reg. 3593. 9) saec. XIII f 80« 
cod. Paris. lat. 5306 (Colb. 775. Reg. 3654. 4) saec. XIV f 141« 
cod. Paris. lat. 5312 saec. XIII f. 104' 
cod. Paris. lat. 5357 (ex bibl. Putean. Reg. 3899) saec. XIII 

f. 167" 
cod. Paris. lat. 10864 saec. XIII f 68« 



PROLEGOMENA XXV 

cod. Paris. lat. 11753 (Sangerm. 74) saec. XII exeuntis f. 16' 

cod. Paris. lat. 11767 saec. XIII f. 128' 

cod. Paris. lat. 12604 (olim Corbei. Sangerm. 489) saec. XIII 

ineunt f. l^'» 
cod. Paris. lat. 13769 saec. XII f. 8' 
cod. Paris. lat. 14301 (S. Victor. 371) saec. XI/XII f. 1' 
cod. Paris. lat. 14366 (S. Victor. 207) saec. XIII/XIV f. 237' 
cod. Paris. lat. 15030 pap. saec. XV f. 69' 
cod. Paris. lat. 16737 saec. XII exeuntis f. 117° 
cod. Paris. lat. 16821 saec. XII f. 48' (fragmentum; desinit 

16, 20 in uerbis paulum uero decollari) 
cod. Paris. lat. 17630 saec. XIII f. 146° 
cod. Vatican. lat. 377 saec. XII f. 86° 
cod. Vatican. lat. 1188 saec. XV f. 8' 
cod. Sessorian. 49 saec. XIII f. 176° 
cod. Venet. Marcian. 118 saec. XIV f. 8'^ 
cod. Casin. kk 792 saee. XI f. 7' 
cod. Casin. 104 saec. XII (continet in folio qui libro manu- 

scripto antepositus est aliquot actorum fragmenta, quibus 

commentarius interiectus est) 
cod. Casin. N 419 saec. XIII f. 283° (fragmenta passionis notis 

interrupta) 
cod. Florent. Laur. Plut. XX, 2 eaec. XI f. 122' 
cod. Florent. Laur. Plut. XX, 3 saec. XII/XIII f. 82' 
cod. bybl. aedil. Florent. eccles. 133 saec. XI f. 167° 
cod. bybl. aedil. Florent. eccles. 135 saec. XI f. 102° 
cod. bybl. aedil. Florent. eccles. 136 saec. XI f. 249° 
cod. Laur. conu. suppr. 231 saec. XIII f. 189' 
cod. Mugellan. de nemore 13 saec. XI f. 149' 
cod. Vallumbros. 666 (108) nunc 474 saee. XII f. 33° 
cod. Florent. bybl. nation. II— 1—412 saec. XIII f. 113' 
cod. Monac. 4631 (Bened. 131) saec. XII et XIII f. 4' 
cod. Bern. 94 saec. XHI/XIV f. 106° 
cod. Vindobon. (Lunaelac.) 3785 saec. XIV f. 148° 
denique aliquot alios codices quorum specimina attuli nulla 
eommemoro. sunt autem bi: 

cod. Taurin. 218 K. IL 24 saee. XII f. 175' 
cod. Londin. Harieian. 3043 saee. XV f. 191' 
eod. Londin. Harieian. 2801 saec. XIIIXIV f. 27° 
cod. Leodiens. 67 saec. XIV f. 26° 
cod. Bruxell. 64 saec. Xll/Xm f. 118' 



XXVI PROLEGOMENA 

cod. Bmxell. 98—100 saec. XII f. 36" 

C.od. Bruxell. 380—82 saec. XV f. 85" 

cod. Bruxell. 5519—26 saec. XII f. 58' 

cod. Bruxell. 7482 saec. XIII f 37«^ et f. 229' (fragmentum) 

cod. Bruxell. 8059 saec. XV f. 102' 

cod. Bruxell. 9742 saec. XII f. 4" 

cod. Bruxell. 11550 — 55 saec. XIII ineunt. f. 97' 

cod. Bruxell. apud D. Phillipps sign. 372 saec. XV f 48' 
(cf. catal. codd. hagiogr. Bruxell. passim) 
Numerus septuaginta octo codicum fortasse multiplicabitur, 
si quis bybliothecas Galliae, Belgicae, Hispaniae et Itaiiae, quarum 
mentionem supra intermisi, accuratius peruestigauerit. 

codices ABCDELMNRSTIT integri, codices FGHIKOPQ 
UWXYZJB et ii quos deinde sine siglo enumeraui ex parte 
tantum collati sunt. codicem B contuiit HGelzer, reliquos 
codices Parisiacos, codd. LZ Londin., codd. Casin. JS GGun- 
dermann, codd. Fiorentinos FRoediger, codd. NOPQ Sessor. 49 
Augustus Mau; cod. M integrum transscripsit MBonuet. codd. 
RSTV collationem ISchmidt, codd. Londin. LT EFripp mihi 
transmisit. codicis Marciani Hermannus frater, Vindobonensis 
Siegfr. Mekler, Monacensis CKrumbacher, Bernensis Hermannus 
Hagen specimina exscripserunt. 

Ex his codicibus iuiprimis illos peruestigandos curaui, qui 
etiam passionem Petri quae Lini uocatur exhibent. in codd. 
BCIZ, qui utramque eidem auctori tribuunt, passio Pauli passioni 
Petri subnectitur; item in cod. F^ qui tamen Lini nomen utrimque 
omittit. iu cod. E inter utramque passionem uirtutes Petri quae 
sub Abdiae nomine feruntur (inde a uerbis Temporc igitur Nerouis 
Caesaris) et sermo ad uincula Petri interceduut: iu codice L mar- 
tyrium Petri quod Lini uocatur primum, passio Petri et Pauli 
quae Marcelli dicitur alterum, martyrium Pauli tertium locum 
obtiuet. reliqui codices omnes passiouem Petri quae Liuo ad- 
scribitur omittunt, passionemque Pauli plerumque uirtutibus Petri 
subiungunt, rarius (ut codd. Paris. 5280 bessor. 5 Casin. 142. 
147 Venet. Marciau. XXI, 118 Vindobou. 3786 Harieian. 3043) 
post passionem Petri et Pauli Marcello adscriptam, rarissime (ut 
codd. Paris. 5312. 17630 Vatic. 377 Casin. kk 792) post Pseudo- 
hegesippi de morte utriusque apostoli narrationem ponunt. in 
iis codicibus qui utrumque Abdiae textum coniungunt, Lini nomeu 
iuterdum utrobique (ut in codd. Paris. 5296. 5306. 1:^769 Vatic. 
1190. 1272), interdum ante solas Petri uirtutes (ut in MNRT 



PKOLEGOMENA XXVII 

Paris. 11757. 16737 Laur. PlutXX, 3 Valluiubr. 666 Bruxell. 64) 
legitur. aceedunt aliquot codices, qui Lini nomen uui Pauli 
passioni praefigunt, siue praeinittunt siue omittuut Petri uirtutes, 
ut codd. Paris. 5312 (post Pseudohegesippi libellum) 14301. 
16821 Vatic. 1188 (post uirtutes Petri) Bern. 94 (post Hege- 
sippum) Monae. 4631 Vindobon. 3785 (post passionem Petri et 
Pauli) Flor. Bybl. Nat. II— 1—412 Casin. 142. 147 (utrobique 
post passionem Petri et Pauli) Bruxell. 380—82 (post uirtutes 
Petri). saepius uirtutibus Petri Abdianis seorsim exscriptis 
Lini nomen praemittitur; uonnumquam pmefatio illa quae in- 
cipit a uerbis Ucet plurima de apostolicis signis in epistulae 
quam Linus iste scripserit formam re<ligitur. in paucis codicibus 
Lini nomen etiam in fronte narrationis Pseudohegesippi prae- 
ponitur. apparet igitur inscriptionem istam quae Linum graeco 
sermone orientalibus ecclesiis scripsisse narrat proprie ad mar- 
tyrium Petri pertinere, et postea demum cum ad uirtutes Petri 
Abdianas tum etiam ad martyrium Pauli uel ad Pseudohegesippi 
libellum translatam esse. 

Plurimis codicibus simpliciter Passio sancti Pauli apostoli, 
paucissimis ut Paris. 12604 uita sancti Pauli apostoli inscribitur. 
textus autem passionis non idem in omuibus est. sunt enim 
qui passioni priora uirtutum Pauli capita quae apud Pseudo- 
abdiam leguntur (apud Fabricium, cod. apocr. N. T. II 441, 8 — 
449, 18) praemittant, et utrumque textum in unum quasi corpus 
eoniungant. ex quo numero sunt codd. ASVF Paris. 5322. 
5323. 5306. 5302. 11757. 12604 Vatic. 1188 Sessor. 49 Leodiens. 
57. quibus accedunt codd. P Paris. 5269 Bruxell. 8059, qui 
uitam uel actus Pauli a passione separant. 

Denique notatu dignum est, quod in multis codicibus pro- 
logus iste qui uerbis Paulus /lebraice animirabilis incipitur 
passionem Pauli antecedit. huc peiiinent praeter codd. PV 
Paris. 5269 Bruxell. 8059 etiam codd. NQTUX Laur. Plut. 
XX, 2. XX, 3 aedil. Flor. eccl. 133. 135 Mugell. de nem. 13 
Bruxell. 64. 

Sperabam fore ut in iis codicibus qui Lini nomine in- 
signiuntur uetustissimam lectionem inuenirem. sed eundem fere 
textum praebent atque multi alii, quibus simpliciter passio Pauli 
inscribitur, nulla Lini episcopi mentione facta. hoc unum 
moneudum est, illos codices qui passionem Pauli passioni Petri 
sabiungunt (codd. BCEILZt), etiam inter se arctiore necessi- 
tudinis uinculo coniungi. sed textus eoriim licet inter meliores 



XXVni PROLEGOMENA 

testes referendus, tamen non eius praestantiae est ut reliquis 
omnibus eodicibus praeferatur. 

Codicum manuscriptorum ingens multitudo difficillimam 
reddit radieum stirpiumque discriptionem. codices MR arctiBsime 
inter se cognati a reliquis omnibus longe discedunt. plerisque 
locis a litteratore haud inculto non Bolum interpolati sed etiam 
expoliti et in nouam elegantioremque fonnam redacti sunt 

Stili uenustas adeo mihi arrisit, ut aliquantisper haesitarem» 
an istos codices in textu constituendo eligerem. sed uetuit hoc 
auctoritas breuioris passionis duobus fere saeculis antiquioris, 
quae reliquorum codicum lectionem plerumque confirmat. uetuit 
etiam ipsa interpolationum ratio, quippe quae textum specio- 
siorem quam ueriorem praeberent. sic codices MR 23, 7 scribunt 
hospitiiim pro horreum publicum 24, 1 fama uenerabilis pro 
fama 24, 2 toto orbi pro arbi Romano 24, 8 qui tamen si ad 
eum ore ad os loqui propter imperatorem no7i audebat pro quatinus 
si orc ad os illum alioqui non ualeret 24, 14 eius magisterio 
se subdcbafit pro eius magisterio manus dabant 25, 4 ad hospitium 
Pauli pro ad horreum ubi Paulus hospitabatur 25, 5 doctrinam 
uitac pro doaimetita uitae 25, 7 sequebantur pro sectabantur 
25, 15 oni safis excelsa post fencstra 25, 17 sq. et paem usque 
ad mortcm contristatus super cum lamentabatur, post uero te^npus 
pianctus statuit alium pro contristatus cst rex usque ad animam 
super mortem Patrocii statuitquc aiium 26, 11 sq. Pauius uero 
dixit cis pro dixit itaque Pauius ad turbas 26, 14 centupiicata 
segctc pro ccntupiicata sationc 27, 1 quasi a somno cxurgcns ex 
toto corde giorificabat deum pro tamquam a sofnno surrexit et 
coepit giorificarc deum 27, 3 sq. iaetantes et exuitantcs pro iae- 
tantcs et gaudcntes 27, 6 sq. pacne absori>eretur tristitia M {paetie 
immensitatc abs, iristitiae R) pro imm. abs. trist. (oni pacftc) 27, 8 
magnammitas tua pro magfianimitas ucstra 27, 9 eccc adest pro 
adcst 27, 11 sq. ad recusabat ewn introire et adstarc suo conspectui 
add. putnns fantasma essc, haec exerapla ex quatuor prioribus 
capitibus desumta sufficiant. 

Altera codicum stirps subolem propagauit numerosissimam. 
tres familiae distinguantur opoi*tet, quarum una eodicibus NT 
QUX, altera codicibus DFGK et textu impresso (/), tertia 
reliquis omnibus codieibus repraesentatur. duae priores familiae 
paulo arctius cum codicibus MR cognatae sunt. saepe enim 
aut codices NTQUX^ aut codices DFGKf interdum etiam utri- 
usque familiae testes cum codicibus MR consentiunt. quibus 



PROLEGOMENA XX IX 

accedit nonnuinqaaiD cod. Vj tertiae familiae testis haud con- 
temnendus. rarius codicum MR lectio reliquis tertiae familiae 
testibus confirmatur. cuncti autem alterius stirpis codices cum 
interpolationibus istis quarum supra mentionem fecimus intacti 
sint, non est quod eos altero textu contaminatos esse statuamus; 
sed textus quo interpolator usus est propius ad duas priores 
alterius stii-pis familias quam ad tertiam accessit. tertiam fami- 
liam reliquis omnibus praeferendam esse existimo. ad hanc 
pertinent duae codicum propagines, scilicet praeter codices BC 
EILZT, qui passionem Pauli passioni Petri Lini nomine in- 
scriptae subiungunt, etiam codices AHOPSVWYJS, ex illis 
eodices BCI, ex his codices ASWY arctiore inter se cognationis 
uinculo coniunguntur. interdum primum, saepius alterum genus 
cum codd. MR uel cum reliquis eiusdem stirpis familiis con- 
uenit. codices BCI eiusdem originis sunt; saepius a lectioni- 
bu8 non solum codicum AHOPSVWYJB^ sed etiam codicum 
ELZT dissentiunt; nonnumquam singula uerba uel etiam totas 
enuntiationes omittunt. codices r et Z, cum quo codex Z 
fere semper facit, optimae notae sunt et a plerisque corruptelis 
qoibus BCI foedantur immunes. minoris pretii esse uidetur 
eod. E^ qui tamen cum multis locis cum codd. AHSV con- 
iunctus sity nonnihil ad genuinum textum reperiendum ualet. 
codd. Casinenses JS^ cum quibus Casin. kk 792 constanter 
fiidt, eiusdem stirpis sunt, et ad codd. HOPV propius accedunt 
inter reliquos tertiae familiae testes codicem A plurimi pendo. 
ex eodem fonte hausti sunt codices SY^ qui fere semper 
cum A concinunt, etiam iis locis ubi A ab reliquis omnibus 
codicibus discrepat. sed non ea est horum codicum prae- 
stantia, ut eos nulla ratione reliquorum habita simplicitur 
praeferamus. interdum enim singula uerba aut omittunt ut 
24, 10 atque cansilio 30, 14 Christi (cum NTT) 30, 17 ducetUes 
34, 6 consortem {A) 35, 3 facturis (A) 38, 1 ut abscedam 38, 21 
pofndorum 40, 5 sacro 43, 16 Paulus {ARS)^ aut addunt ut 
24, 6 Seneca nomine 33, 17 eius post bonitatis 36, 7 deus, aut 
emendant ut 24, 3 admirabili (A) 28, 11 adliaerebant 29, 1 prae- 
dicatores 34, 16 quia 35, 18 idolorum 40, 17 erigens 41, 3 ferre 
41, 16 cernitis 42, 1 doteficio Iiabito 42, 22 Nero uero 43, 1 ageret 
^^^ fuerafU 44, 6 ^/ {cutn) spiritu sa7u:to, aliis autem locis 
AS{Y) reliquis omnibus aut fere omnibus dissentientibus uerum 
seruasse uidentur, ut 25, 14 studiosius 32, 17 accommodare (cum 
R) 33, 17 ipstus (cum ELF) 33, 18 periet (non peribit, cum 



XXX PROLEGOMENA 

ELV) 35, 10 superbiam (oni. stiani) cum DNT 37, 16 cuairri 
per multas passiottes 38, 9 etiocatts (pro tiocans) 41, 28 inmime' 
rabilittm (cum f) 42, 9 horrifice (cum E), codicem V codicibus 
ASY poBtponendum esse censeo; uidetur enim uariiB lectionibus 
aliunde ortis contaminatus esse. cod. H plerumque cum V 
consentit. propius ad A accedit cod. \\\ medinm fere locum 
inter A et HV tenere uidentur codd. OP. itaque in textu con- 
stituendo hanc regulam secutus sum, ut codicum AS auctori- 
tatem ubi cum testibus eiusdem familiae consentiunt fere semper, 
ubi cum alius stirpis uel familiae codicibus consentiunt, ple- 
rumque seruarem. scripsi igitur Acestus non Cestusj Parthenius 
non ParthemitiSj maforte cum ADSf, non mafora, paucis locis 
ut 34, 13, ubi cum NT id est ignem titnttirtim recepi, regulam 
illam neglexi. 

In uariarum lectionum quas ad calcem textus apposui delectu 
multis fortasse nimis prodigus uidebor. sed cum testium auctoritas 
mirum in modum fluctuaret, consultius duxi praeter codices 
MR cuiusque familiae testes binos uel temos meliores delibare, 
quibus ab initio libri usque ad finem uterer, quam nimis tenui 
apparatu prolato arbitrii in iudicando uel temeritatis suspicionem 
mouere. itaque primae familiae codicum NT, alterius Df, tertiae 
quae multiplices ramos emisit codicum AS; V; BC; E; LF 
lectiones integras proferendas curaui. reliquonim specimina 
adhibui ut res ferebat partim (ut codd. FGH) locupletiora 
partim parciora. codicum quibus sigla apponere omisi pabsim 
mentionem feci, ut huius illiusue lectionis propagatio olarius 
appareret. cum codicibus NTQUX consentiunt codd. Vatic. 377. 
1188 Laur. Plut. XX, 2 Vallumbr. 665 (474) aedil. Flor. eccl. 
135 Mugell. de nem. 13 Laur. conu. suppr. 231; plerumque 
etiam Laur. Plut. XX, 3 aedil. Flor. 133; cum codd. AS Paris. 
535^2. 5323. 11757. 12604. 16737 et plerumque Sessor. 49; 
cum cod. /fFlor. bybl. nat. II— 1—412 (sed corruptior est) et 
aed. Flor. eccl. 136 (qui utriusque uitia coniungit), cum codd. 
HV cod. Paris. 6357. quibus accedunt codd. Marc. 118 Vindob. 
3785 Bern. 94 tempore et condicione deteriores. cod. Paris. 
14301 uetustior quidem est, sed caueas ne praestantiorem exi- 
stumes. quae conferenda curaui specimina docuerunt scripturam 
a reliquis textibus Lini nomine insignitis saepenumero discre- 
pantem. sed istae lectionum uarietates uidentur correctoris esse, 
qui suo Marte textum multis locis mutauit. cum codd. ELF 
faciunt codd. Paris. 6280. 5296. 14366. 16821; textum uariis 



PROLEGOMENA XXXI 

modiB corruptom et coDtamiDatom exhibent Pari». 6306. 10864. 
11753. 17630. 

Superest ut quae de codicum stirpibus familiisque exposui 
stemmate appicto illustrem. 

j4rchetypus 




A 
■■■■ / 

/ BFGKf NTQVX MR 



BCI ^^^ 0P\ 

De Fabro textus manuBcripti emendatore fere eadem dicenda 
snnt quae ad passionem Petri adnotaui. p. 24, 8 scribit qtuh 
tninus pro quatinus 25, 6 inductus pro dmtus 26, 5 tefitaret pro 
temptaret 26, 10 detulerunt pro attulerunt 26, 12 apparebit pro 
parebit (? sed item m Paris. 11763) 27, 1 de somno pro a somno 
(sed item Paris. 5296) 28, 3 destituet pro destruet 28, 10 capa- 
dox pro cappadocus (sed etiam m cappadox) 29, 12 nescio cuius 
regis pro magni regis 29, 14 omittit milites 30, 2 om omnium 
30, 5 scribit guod pro quia 30, 7 cum autem pro r«w ^iV« 
30, 8 dissoluet ' ^ro deuastabit 30, 21 direxerat pro direxit 
30, 22 manifestatos pro manifestos 31, 2 «/ pro uirtute 31, 18 
oin ^^ 31, 20 scribit yfe^ra/iiT^/^ pro conflagratione 32, 14 ^//^z- 
ruerit pro apparuit ibid. om «/f« 32, 15 diligitis pro diligatis 
32, 16 «/ «w/A? /)^?^/^ pro quatinus nullo pacto 33, 1 w/^ pro 
«^^ 34, \\ ad concremationem pro concrematione 34, 12 ^/^/ 
ignem perpetuum pro /2^ ^«^/ /^. /^^^. 34, 13 hic est ignis 
uenturus pro id est ignem uenturum 35, 11 diuinitatis pro 
deitatis 35, 21 /« ignorantiae tempestate pro /^». /^w/. 36, 2 — 3 
omittit unde et dicitur . . . creauit deos 36, 4 scribit similes 
fieri uellent pro quibus similes fieri nollent {D) 36, 11 trunco 
tigneo pro trunco ligni 36, 16 propiciare 7iobis pro miserere 
nostri 37, 1 infoelix pro infidelis 37, 13 ^/^rf pro ^w/V/ 37, 16 
/a/r f«//i? pro patior 37, 18 ipsum pro ///«w ibid. post ue?iiam 
addit «/w ;/^/>/ 38, 1 scribit audiam pro obaudiam 38, 6 /^/- 
/pr^/ pro ^dSfr^/ 38, 12 peractum pro perfectum 39, 10 ^/ ^/ 
itf (^j^ apostolus iusserat pro ^/ /// ^^j/. /wjj. 39, 11 dw//ifw 
et Parthenius et Pheretas pro autem ei PartL ei Feritas 



XXXII PROLEGOMENA 

40, 2 uenietis pro tieiiite 40, 4 sig7ia pro sigfiutn 40, 16 bracchta 
pro bracchium 40, 17 r«w /^/^ ui pro a/;« uirtute 40, 20 
exiluit pro exiliuit 40, 21 w///a pro J/^/o; 41, 1 — 2 odoris sua- 
uitas fragrauit et lucis imntensitas . . . emicuit pro /ucis imm. 
et od, suau, . . . emicuit 41, 18 om gloriosi 42, 3 scribit quam- 
primum pro quaniocius ibid. om caelestia ibid. officiosissime 
pro deuotissime 42, 20 flagitia tua pro fiagitia pessima ibid. 
multum sanguinis pro multum sanguinem 43, 1 agendum illi 
esset pro ^^^;v potuisset 43, 2 suadentibus ergo pro suadentibus 
uero 43, 3 liberos abire pro ^^/><f 43, 7 reformidauerunt pro 
horruerunt 43, 10 terrore pro timore, 

De rebus orthographicis uideas quae ad passionem Petri 
monui. taceo de uocalium et consonarum antistoechia, ut ^?^ 
et ^, ^z^ et ^^, ^* et ^^, / et j, ^ et / {quatinus, spiculator cf. 
Schuchardt I, 382, intelligere), c ei ty c et r//, / et /// {Galatha^ 
baratrum), h et f//, ;;/ et ;/ (nanque^ utrunque), c ti q {quur, 
quotidie; inicus), m ct mp (sompno^ contempnd)^ quamm rerum 
fere nusquam in notis mentionem feci. notaui permutationem 
consonarum t ei d {capud^ uelud cf Schuchardt I, 124 sqq.), 
b eip ipptinere, optemperant, obtimus cf. Schuchardt I, 125 sqq.); 
scripsi cum codicibus iocupuius, iocmiditas (Schuchardt II, 183). 
in consonis assimiiatis uel non assimiiatis iidem codices manu- 
scripti mirum in modum fluctuant. satis habui optimorum 
codicum scripturam retinere, uarietatem scribendi passim adno- 
tare, praesertim ubi rariores formae ut imperpetuum occurrebant 
tacui etiam de aspiratione in quibusdam codicibus minoris 
auctoritatis ut QU Sessor. 49 Vatic. 377 Vallumbr. 666 (474) 
Mug. de nem. 13 Flor. conu. suppr. 231 uel omissa uel addita 
{prreum^ ospitabatur^ abebant; fiodor, hos^ hcdnbant cf. Schuchardt 
I, 130 sq.). nam ea est codicum nostrorum indoles, ut res eius- 
modi ad eorum originem uel patriam cognoscendam parum aut 
nihil facere uideantur. hoc unum addere placet, esse quosdam 
librarios, qui aliis constantiores in scribendo certam aliquam 
regulam obseruent; sic cod. V non solum ignorancia, demencia, 
rcu:io^ operacio, sed etiam gencium^ semiat^ uifuxi, scentenciam^ 
itticus scribit (cf. Schuchardt I, 153 sq.). consonarum assimilatio- 
nem codd. MF plerumque neglegunt. alii ut BCNT frequentant. 

De robus grammaticis paucissima notatu digna uidentur. 
codicibus enim sexcenties descriptis et emendatis, quae a gram- 
maticae regulis abhorrerent a librariis plerumque explosa sunt. 
permutationem accusatiui et ablatiui tertiae declinationis inter- 



PROLEOOHENA 



xxxni 



Q singulia codicibus iuucnlnius, quani nhi res poscere uide- 
liatDr aduotaiji. ut supcr dilectuiiem el iuper dilectione alia. 
DBDB coniunctionuin Kaepiue a conauet^) abhorret, sic quia pro 
accu8atiuo ouin inlinitiuo 30. 6. 32, 7. 35, 2. 37, 13, quoniam 
eodem sensu 37, 18 (cf. Roensch, Itala und Vulgata 402 Sittl. 
die lokalen Verxchledenlieiteu der lat. Spiache. Erlanfceu 1882, 
110 sqq.), quia ante orfilionein direetam (= 'ini) 36. 2, namquc 
poetponitum 26, 10. 33, 19. 35, 7. 42, 7. 44. 1 (cf. KUliner. aue- 
ftllirl. iat. Gramniatik II, 715), quatinus = quontodo 24, 8. 32. 16 
(RoenBch 401 Woelfflin Arcliiv V, 407 sqq.), siquidrm = nimirum 
24, 13. 42. 22 seu ei = atqiie 42. 11 ; addaB aduerbia nimis ->= 
atpoiQa 28, 16 (Roenech 342), modicum = paulum 43, 16 (Roenflch 
S34 Bq.) secus pi-aepositionis loco 25, 9 (Ncue, Formenlehre der 
t. Sprache II. 664 sq. 704), adiectiuuiii nimius =• summus 38, 16. 
la, 6. fomiae rariores sunt pericl = pcribit 33, 18 (Roensch 293 
leue II, 450), cxiliuit 40. 2u (Roensch 287 Neue 11, 513), /aciat 
^ faciet 34,6 {ABCDELRSVrf). coniunrtiuus plusquauiper- 
pro imperfecto bis oocurrit: potuissenl pro possent 39, 18 
CDELNTIT) et '43. 1 potuisset pro possct; infinitiuus pro ut 
1 ooniunctiuo seniel 37, 20—21 (ufnmm . . . iudicarc). 
lam uero de adniinipulis accuratius diceDdum eet, quihuH 
'■d breuiores uitae paHsionifique Petri et passionis 
Pauli textus recensendoB u»i sumuB. 

AetUB Petri iatine in codice manuscripto byhliothecae 
oapitulariB Vercelleosis CVIII. 1. membr. flaec, VII ad ealcem 
Recognitionum Clcmentinarum lefruntur. ibi f. 337' incipitnr 
actuum teitUB uerbis IiIb: Pau/i tcmpus demorautis romac et 
muitos conjirmantis in fide. narratur de 1'auli profectione in 
Hiapaniam, de ecclesia f^inionie artibuB diBturbata. de aduentu 
Petri in urbe deque uariis eius miraculiB, de certaminibus 
apoBtoIi et Sinionis. de magi fraudibus detectls et de caelum 
petentiB olade miserrima. Bubinde de passione Petri esponitur. 
incipitur f. 367" I. 23 uerbis Petrus autem romae morabatur 

► atm /ratrihus g/oriosus in domino ct gratias agens die ac noctc 
tmlia aduenienle credentium in nomine christi. conueniebant 
autem ad cum ct concubinae prae/ecti. finitur f. 372' uerbis 
expl. epistula sci peiri cnm simonc mago quemadmodum naute 
portus ita scribtori nouissimus uersus. codex Vercellensm primum 
a Guilelmo Studemund me et Henrico Holtzmann BuadentibuB 

Cs est. parabat itle actuum Petri editionem, quam diu 
i sed frustra exBpectabam. apographum Studeniundi 




PR0L»30IEBHA 

pUgulasque prelo subieotas, quas ille emend&ndas mihi trans- 
miserat, ipsiufi precibuB commotus perlustrani. ezinde altnm 
Bilentium. poBt annas cum librum meum de actis apostolorum 
apocrjphiB praeparaiem, uir egregiua de apograpbo suo iterum 
mihi commodando veeusauit. uibil igitur reliqui erat quam 
Douum oodicie exemplum sumere. preces meas audiuit Her- 
mannue frater, qui iiJam codicis partem quae est inde a fol. 359 
in meum usum descTipsit. post illum Fridericus Kluge colle^ 
coniunctisaimus aliquot locos lectu difficilinrea iterum tnspexit. 
tandem de promisaa Studemundi editione desperans prioreui actuum 
partem deacribendam , poeteriorem denuo conferendam curaui. 
itaque Gottboldo OuDdermann autumno anni MDCCCLXXSVni 
iter in Italiam parante ab illo petii, ut magna ipsiua in me 
merita etiam hoc opere difficillimo augeret uoti mei compos 
factus sum et tntegrum demum codicis exemplar aceepi. 

Codioem G Gundermann aecuratiBsime deecripait, mem- 
branacens est, foliorum 372, lestus Bingulis colnmnis uicenorum 
quaternorum uersuuui duodetricenarum fere litterarum seriptus 
est; in longitudinem latitudinemque 215 x 250 nim patet. tnem- 
brana partim erasBior partim tenuior, lineae stilo membranae 
impreseae iu margine transfoBsae , plagularum iuncturae sub 
finem folii extremi ad dextrani infra numerls signatae sunt. 
Bcriptio plerumque continua eet. nonnumquam puuLto snper 
lineola posito singula uerba disinnguntur. eodex una eademque 
manu conscriptUB esl, exoeptis foliie quattuor 359 — 362, quae 
mann pauto recentiore sed eiusdem saeculi VII suppleta sunt: 
Gomplent UDum biiiioDem membranae tenuiBsimae, uereuum 
nicenorum ternorum, litteras fere triginta uel trigintn quinque 
exhibentium. sub iinem fulii 362" septem uersuum spatinm 
uacat. sed nihil umiBsum: librarius enim lifteras aliquaotisper 
coartando prins scripturam absoluit quam jiaginam impieoit. 
9Cta Petri cum Simone nulla inBcriptione addita folio 327'' 
Recognitionum textum excipiunt; folium 326° uacuum est. 
Recognitionum textua quatemionum XLU, textue actorum Petri 
olini quaternionum sex fuit. fol, 334" legilur numeruB quater- 
nionis XLHI, fol. 342" XLIV, fol. 360" XLV, fol. 358° XLVL 
sequunttir bioiones tres: scilicet binio alia iimQU supptetuB fol. 
369—362. binio fol. 363—366, binio fol. 367—370: lineui faciunt 
duo lolia 371 et 372. quaternionum ordo iam saeouto VII 
perturbatUE eet; nunc folio 368° inuenitur numerus XLVII. 
folia 363 et 3t)4 uersuum uieenorum teinorum Recognitionum 



PR0I.BOO11BUA XXXV 

iBnt, a bybliopega antiquisHimn hoc loco intruBa;') p08t folium 
^ 368" unum folium euulsum. quateruio XLVII olini folia 359—362; 
365—368 complectcbatur. sequebatur folium nunc deMderatum, 
deinde foUa 369 — 372, ita ut ultimi non tam quatemioniB quam 
ternionia XLVIII unum foJium uacuum maneret. foHo extremo 
naouo abscisso ultimi ternionis nec nou quatemionis XLVII 
et XLVIII compages soluta, folium quo ternio XLVIII incipie- 
batur deperditum, quattuor folla 359 — 362 nescio quo casu 
corrupta et resecta sunt, deinde binione foliorum 369—362 
a recentiore librario suppletu foUifique 363 et 364 perperam 
iBtrusis, quaternionum XLVII et XLVIII reliquiae denuo col- 
ligatae, et binionibus tribua foliieque duobua diuisae. corrector 
saeculi VIII nouum plagularum ordinem iam inuenit, textum 
ex Recognitionibus petitum iu margine superiore foliorum 363' 
et 365' notauit, denique lacuuaui iuter folia 368" et 369* indi- 
cauit. eadem manus textum passim correxit, in margino plagu- 
lanim argumenta narrationum breuissimiB notis comprebendit. 
aliis notis quid correctori de rebus narratia uideretur signi- 
Soauit. foltorum 363—372 margincH partim abseissi partmi 
disoissi Bunt; iuterdum extremae litterae marginis dextri, uel 
priores marginis sinistri pcrierunt. in membranarum paginis 
interioribus, quae olim carnem stringebant, atramentum palluit 
et passim prorsus euanuit. biuc tanta legendi difScultas, ut 
uiri docti de litterig uirgulisque expUcandiB saepe desperarent. 
multa uix aut ne uix quidem microseopio dignoscebantur; 
ehjmicae artes adhiberi cuatodes bjbUothecae haud sine iusta 
causa uetabaut. tandem GuadermauDi arti diUgentiaeque contigit 
omnes fere nodos expedire, ita ut paucisBimis Utteris exceptis 
ne desperatisBimorum quidem locorum scriptura latitaret. quater- 
nionis XLIII foUa 327' + 334", 32S- + 333', 329' + 332°. 
, gaO" + 331': quatemionis XLIV folia 336' + 342°, quater- 
noius XLV fblia 343' + 350°. quaternionis XLVI foUa 351' 
- 358°, et quae ex ordine quaterniouum sequuntur, lectu sunt 
SSciliora. foiia olim aliter atque nunc numerabantur. fol. 
15, 366, 367, 366 fuerunt fol. 363, 364. 365, 366; folium 367 
lOd olim fuit, deperditum est; foUa 368—372 fuerunt 369—371. 
MkUaerunt igitur quaternionis XLVII foUa 366° (nunc 368°), 
«3' (nunc 365'), 364" (nune 366"), 363' {nunc365''); quater- 
ionis XLVm folia 368" (nunc 369°), 369' (nune 370'), 370" 



■) in Vercellenei Recogiiitionuin codice haec folia non desiderantur, 
de qnR re me certioreni fecit ECRicburdson uir clarissimuB, iDdc np- 
pant RecogDitioae« ab eodem librario bia trnascriptas esse. 



J 



XXZVI raOLBQOuaHA 

(nunc ayi»), 371^ (nunc 372'). interdum ecriptura pallida 
manu recentiore neBcimua euius aetatis denuo atramento ob- 
ducta eat, e. gr. f. 350° + 3r>r, 358". 368", 369", 370^ ei 
eo quod foliorum 368° + 369° litterae hoe modo coniunctim 
palluerunt et inatauratae sunt, iam Gundermano rectc couclueit 
lacunam inter utrumque folium intercedere. deficit ut iam 
monuimus folium unum. scriptura madore confecta, fortasse 
etiam propter ipsius membranae qualitatem exstincta eet- folia 
359 — 362 manu recentiore Buppleta meliua cfln8ern!ita sunt. 

Codex noster ex archetypo ut Gundermann suspicatur 8ae- 
culo quinto uel sexto litteris cursiuis exarato tv&nscriptuB eat 
permutatio litterarum a et u, quae interdum oocurrit, es arche- 
typo perperam a librario lecto expticatur. uersio latina actuum 
Petri cum &imone quinto uel sexto saeculo instituta est, quo 
tempore netus scriptuiac saorae interpretatio quain italam uocant 
BOu prorBus abolita erat. uersionis Hieronyniiaoae quae uulgata 
dicitur interpres actuum notitiam babuit, aed rarissime eam in 
U8um suum conuertit ecce locorum ex libriii sacnB sumptorum 
oonspectuB. quae litteriB distentie excudenda curaui, uersionis 
nulgatae Bunt; rellqua plus niiuusue differunt. 53, 4 sq. Matth. 
18, 69: lapidem molarem suspendi . . . si quis df fralribus 
SCandaHsasset, et in profmido mer^i. 58, 2 eq. Matth. 17. 19: si 
kahueritis fide-m sicut granum sinapis., dicetis monti kuic 
trmtsfer te et contimio se trattsferet (Vulg.: Iransi kinc illuc 
et transibit). 67, 22 Bq, les. 63, 4i ipse peccafa nostra portat et 
pro nobis dolet: nos autem fmtabamus eum in dolore esse el 
plagis teneri (Vulg.: ucre limguores nostros ipse tulit et dolores 
noslros ipse portaidt; et nos putautmus eum quasi leprosum et 
percussum a deo et kumiHatum; noster graeca aceumtius reddit). 

71, 15 sqq. Act. 8, 19: rogo uos. accipite a me mercedem quatitum 
uultis ut possim manum impotiere et tales uirlutes facere (haec 
etiam a graecis longe disceduQt). 71, 32 les. 53, 8: gemis (Vulg. 
generationem) eius guis enarrabit? 71. 2 sq. les. 63, 3 eq.: 
et uidimus eum el non habuit specietn neqite decorem (haeo propiuB 
ad graeoa accedunt. Vulg. : twn est species ei neque decor; et 
uidimus eum, ct non erat aspcctus. el desiderauimus eitm). 72, 5 
leB, 7, 14: ecce in utero (om. Vulg.) concipiet utrgo. 72, 8 
Dan. 2, 34: /apis praecisus est sine manibus et percussit 
omnia regna (Vulg. : abscissiis est lapis de monte sine manibus et 
percussit statuam etc). 72, 9 Ps. 117, 22; lapidem qucm re- 
probauerunt aedificantes hic factus est incaput anguli. 

72, 11 lee. 28, 16: {lapidem dicit) electum praetiosum (Vulg.: 



J 



XXX vn 

Wjfr-odtihtm, aHgiilarein, pretiosttiii). 72, 12 sq. Dan. 7, 13: et ecce 
uidi super nubem ueitient^m sicut fi/iiim hominis (Vulg.: et ecce 
cum nuinffus toeli quasi filius hominis ueniebaf). 77, 1 %i\. Miitth. 
5, 44: didicimus inimicos nostros diligere et pro ferse- 
CUtores mstros orare (Vulg-; diHgite iitimicos iiestros . . . et 
orate pro persequentibus et calumninntibus uos), 91, 1 eq. Matth, 
16, 27: retribuentem unicuiqHe seeundum facta sua (Vulg.: el tune 
reddet uuicuigue secundum opera eius). 99, 9 sqq. I. Cor. 2, 9: 
qttae neque ocnlus uidit neque auris audiuit neque in cor 
haminis peccatoris ascendit (Vulg. : quod oculus non uidit nec 
auris audiHit nec in cor kominis asceitdii). 101, 4 Bq. Mattb. 6, 22; 
sme inuicein mortuos sepellire (Vulg. t dimitte mortuos sepelire 
mortuos suos). 

Interpvea noater ad textiim graeciim latine reddendum ad- 
hibuit linguam ruBticam Dmnenique eermonis elegantiam reepuit. 
Bed caueas ne ipm interpreti iiitio uertas, quae incultue iste 
codieie Vercellensis libranuB pecrauit. itaque eum non codex 
Beptimi Baeculi , sed ipae acriptor duobus cireiter saeculis 
uetustior nobis edendus esset, in textu cooBtituendo hanc regu- 
lam obseruare debebani. ut a barbarie aaeculi V uel VI non 
abhorrererem, sed nihil in teitum reciperem. quod eiusmodi 
eeset ut ipsi auctori uix tribueretur. eed mox intellexi hanc 
rem iudicatu difiidllimam eese. itaque ne quia dicat me mihi 
noD Batis constitifiBe, uel etiam multa me emendRuisse. quae 
tas^re non debuisBem, in textu edendo codicie ecripturam 

Lnm omnibus mendis religioeiBsime seruandam omuiaque quae 

■ftd codicem emendandum proferenda cRBent in commeDtarium 

titieum reicienda esse auncis harum rerum pcritiBsimiB sua- 

lentibuB statui. accipis igitur nnn scriptorie sed codicis editionem, 

^alla re mutata uisi interpunctione correcta, scribendi compendiis 

k^Iutis, lacuuiB cxpletis capitulorumque numerie adiectie. 

lam uero de codiois indole mtioDem reddam accuratissimam. 

I iu: primum quidem de rebus ortliogrnpliicie dicam. uooalium 
permutatio eadem eet quam Hnguae rusticac propriam esBe co- 
gnouimus, de qua re uide quae Hchuahardt exposuit in libro 'Der 
VoealiBmuB des VuIgariateinB" (in toini. Lipsiae 1866—1868). 

I Mepissime permutantur Ittterae ae et e, e et i, o et u\ rarius 

, im et M. — c pro ae (Schuchardt 

823 Bqq.) eescenties occurrit; scribitur apud noetrum 

, adhereiis, cesus. precedat, prestare, ethiopissimain , ze- 

habes non solum nominatiuum singularis praeelust. 







XXXVIU PHOLEGOMENA 

nominatiatim plur&lem feminini uestre (29, 31) et ex(cae)cate 
(ibid.), Bed etiam genetiuoB matrone, domine. turbc, anime, aricie, 
caife, mine; paterne, simplicissime, recte, ifiique; neutr. plur. 
que, aduerbium sepe. ae pro e scribitur in paemnia, praeccs 
(Sehuchardt I, 378. III. 138). praetimn (Schuchardt I. 418), 
praesbyter (Schuohardt I, 368), aeclesia (Schuchardt 1. 329. 
III, 128), aequites (Schuch. I, 404. III, 142), aepulari (Sehuch. 
I, 401. III, 142), aelimosyru (Schueh. I, 390), inaergemam; ad- 
Praeliendere, repraehendere, repraeliensio (Schuch. I, 388), caecidi 
(Schuch. I, 376); habee aduerbia impiae, iniquae, mundae, coniun- 
ctionem atqnae (Schuch. I, 4fi9. III, 149), sed plerumque adque. 
interdum soriptio eodicis uacitlat. scribit paecunUi et peamia, 
praecari et precari, paenitere et penitere, caecidi et cecidi, aenergia 
et etu-rgia, iudaea et iudea, iudaei et iudei. — ( pro e non 
BOlum ab initio uerborum graecorum eed etiam alibi reperitur. 
codex habet inergta (49. 27), mergaemavt (53, 26) cf. Schuch. 
I. 227 eqq. III, 113 sqq. RoeuBch, Itala und Vulgata p. 465: 
in uerbis latinis (cf. 8chuch. I, 244 eqq. III, 117) digni pro 
digne 67, 8, pilia pro pilea 75, 9, corporali pro corporale 41, 13, 
suscribtioni pro subscripiione 67. 25, acciperunt pro acceperunt 
74, 17 (Schuch. I, 309). saepius *■ pro * scribitur; demtttet pro 
dimittel 47. 4 (Schuch. II. 72. lU, 192). /edum pro /idum 68, 10 
(Sehuch, II, 9. m, 166). conlegissent pro contigisscnt 65, 7 
(Sohuch. II, 12), ingemescens 52. 26 (Schueh. II, 59), bcsleus 
pro bestius (de masculino bestius uide Cangii tbeeaurum) 87, 6, 
grande pro grandi h1, 1, caeleste pro ablatiuo caelesti 72, 8, 
omne pro omni 81, 15 (Schuch. II, 85 sqq. III, 194); uere pro 
genetiuo ueri 60, 16 (Schuch. 11, 80), inferre pro passiuo in- 
ferri 67, 4, consummare pro consummari 72, 16. buc pertinet 
etiam praesentis et futuri teniporiB permutatio: dicitis pro dicetis 
58, 3, credimus pro credemus 60. 30, ostenditur pro ostendetur 
62, 12, discedis pro discedes 63. 23 (Schuch. I, 279 sqq. 
ni, 119), sedimus pro sedcmus 68, 19 ; uerea uice uidct pro iddit 
65, 16, emittes pro emiltis 62, 5, credes pro credis 74, 24. — 
uocalis w pro o scribitur in uastalur pro uastator 46, 25 et 
saluatur 74, 14; 15 (Schuch. K, 100. III, 197), adulescens 
69. 11 uetere usu (Sehueh. H, 132 sqq. HI, 208), diabulus 11, 4 
(Schuch. n, 133. IH, 209 RoenBcli 465), Bed saepius diabolus; 
inpusuerunt pro inposuerunt 48, 16 (Schuoh. II, 139), sed inposuit 
58, 6, posuisti et cxpostdsti 64, 14 sq. etc, posuerunt Ib, 16; Itoc 
pro /lite 62, 14. 74, 28, sed la/c 75, 5. 77, 25 (Neue, Formen- 



W PROLKGOSSNA XXXIX 

Plehre der latein. Sprache ed. 2 II. 633. Sohuchardt 11, 190), 
et uice uerea o pro w; tfMfiator pro lemptatur 73, 27 (Schucb. 
n, 167 sq.). pronimtiatio uocalium « et c praeserlim Bub finein 
uoeabulorum in linfrua ruBtica non differebat; quo factum eat 
ut ablatiui io o et accusatiui in uni deBinentes BaepiBBinie per- 
mutarentiir: nimirum m conBona eum omnino non aut de nare 
tantum audiretur, in scrihendo modo oniiesa niodo addtta est 
(Schucbardt II, 94, 164 sqq.). eaepe etiam uirgula, quae snper 
uocalem posita accusatiui nota eseet, omittebatur. hinc apud 
ooBtrum creberrima acrupatiui et ablatiui permutatio. de qua 
paulo infra plura dicenda sunt. eoJem modo explioaueris 
fatitus pro fatuos (76, 6), quamquam id genua uitia rarissime 
occurrnnt. — oe pro c scribitur in coepimtis pro cephmis 67, 3 
(«chucb. II, 288. in. 261); / pro y in neofiti 46, 29 (sed neo- 
fyti 54, 16), diomsius 48, 1 (Sohucb. II. 256 sqq.); o et u per- 
mutantur in euboia (semel eubula 71, 11) (Schuch, II, 190. 
HI, 226), « pro au in cludere 68, 26, cludos 81, 22 (Schuch. 
n, 304 Bq. Roenscb 465); a pro i in lapadantes pro lapidattles 
83, 20 (Schnch. I, 217); o pro a in «asorenum 54, 29 (Sehuobardt 
I, 169); a pro u aute litteram r in ignarantiam 63, 26 (Schuch. 

I, 183 sq.). ioter raeros uero errores refero eonquinatnenta pro 
conquinamento 47, 3; item permutationem uocalium » et a in 
candidum pro candidam 46, 3 , portum pro portam 49 , 2 (cf. 
Schuchardt I, 175- III, 89), sana/nmlur pro sanabantur 81, 16 (de 
qua re uide tiupra p. XXXVI); altiis pro altius 74, 12, ut pra et 
46, 13, et pro ut 66, 19. 75, 11, quae pro qua 56, 30, caju pro emn 
47, 26, fortaSBe etiam munistrarentur pro ministrarcntur 79. 6, 
ueniunt pro uenient 64, 32 (sed uide quae Schuchardt scripsit 

II, 210). ( duplicata in i Bimplicem iam apud ueteres contrahitur 
(Sehucbardt II, 505; Neue I, 133. II, 523): apud nostrum habea 
Prandi,fili, ebri, quartanari; babes etiam /f/// pro /f///V (64, 26). 
uocalcB a et au in uerbis compofiitis uon mutantur. legimus 
obaudire 65, 32. 68, 5; 6, desalire 69, 16. adspargere 66, 8 Bq. 
(Koenscb 466 Bq.). addas uocales eiectas ut in extimare 73, 26 
(Schuch, II, 435), hostarius pro ostiarius 56. 25 (Schucb. 11, 467), 
uel intrusas ut inprode esse 74. 11 (Boensch, 468 Ritacbl Opusc. 
4, 761 sq.) uel non elifiae unianimis (50. 24. 60, 29). 

oonsonarum permutatio creberrima est, omitto quod libra- 
riua promiscue f et //( BCribit; prop/teta et profeta, blas- 
phemare et blasfemia, alia. in nominibus propriis graeca »/> 
fere semper latina f reddita est: filostrate, ifitus, caifas. 



k 



XL PROLKaOMBHA 

multa quae apud aostrum mueniuntur iam ueteribus usitata 
Aunt. huc refcro pemiutationem conflauarum b et pi optulerimt 

46, 13, quod fort-iaee praefeienduui eet {Neue II, 728); puplicum 
75, 6 (sed plerumque piiblicum')\ uice uert^a labsus 58, 9, scrib- 
tura, suscriitio. scribsimus 57. 25. 61, 8. 67, 1; 2. 72, 14, abo- 
rialione pro aporatione 69, 3 (Schuchardt I, 134 sqq. Roenech 
456); d et /: <?(W pro qmt 49, 23, rt^<^«i' 51. 29. 55. 18. 56, 30 
(Neue II, 797), ad= at 64, 23. 66, 5; 10. 73, 13 (Schucli. 1. 121), 
quamquam codieis Bcriplura uacillat; uice uersa t pro di aput 

75, 22 (Neue 11, 726 Roenseh 456); g et c: uagaids pro uacabis 
74, 12, gremia pro cremia 76, 2 (Schucb. I, 124 sqq. Roensch 
456). c pro ck praegertim iu uerbis gjaeoiB uBurpatur: moecia 

47, % baccari 58. 22, callwcizaram 63, 13, crysis 79, 21, ciragrici 
81, 16; rariua ch pro r: sarchofagum 101, 2. qu pro c Bemet 
occurrit: inqidpias pro incipias 46, 6 (Schuch. IK. 302); c pro qu 
habeB in cottidianis, cotlidie uetere ueu 49, 13. 50, 23. 52, 20. 61, 11. 
81, 17 (Schuch. n. 483), c pro t quod alibi ueitatisBimum eet 
(Schucb. I, 153. in, 78) in hoc libro rariKsime occurrit; eemel 
legimuB gracia 74. 21, Bcmel pacienciam 76, 24. Bemel habes isi 
pro H: thitzio pro titio 66, 7 (Schueh. I 163). ti pro s: exentiare- 
vtur pro exsensarcmur 69, 2. BaepiBsime permutautur u tt d 
(Schuchardt l, 75. 131 sq. Koenscb 455 eq.). librariuB ipBe eibi non 
conetat: ecribit uiuit, uiHt, bibit, uiuus et tdSus, seruus et serbus, 
imdsibilis et indisibi/is eto. hic habee totani farraginem: uibus 
47,4. introibit 48, 26, cessabit 51, 12, serbire 61, 20, serbos 55, 22. 
103, 2, bt-ni-ficis 56, 6, iidiisibilis et inbisibilem 63. 30. 68, 4, (iV^ 
monstrabit 64, 6, introibit 65, 9. 66, 29. 69, 7, (^oj 70, 20, iubcnibus 
73, aO, *rfi*i81, 23, Jct^i/ 101, 9; reue/aud Ab. 8, /«(/ra/yw 48, 30, 
extirpauitur 61, 33, inprouissime 57, 11. 60. 1, fundauis 62. 30, 
w(«// 67, 26, consolauitur 68. 1, enarrauit 71, 32, mgauis 74, 12, 
gramto 74. 1. 85, 6, inuisiuilis 74, 15, cremauimus 76, 30, leuauit 

76, 28, aV/irw 77, 11, deuitrice 81, 11, «/«/h/ (pro ^*//f( ut 
plerumque), 87, 1 intrauil (pro intrabitis) 95, 13. « pro^ habes 
in fraumenta 59, 17 (Schuch. II, 499. III, 308), i pro -r repe- 
ritur iu sanclippe 87, 17 pro xantipfe (Schuch. I, 132 EoeDBch 
467), X pro J in externa pro hestcrna 48, 26. 66, 29 (Schuch. 
I, 132. III, 68. S73). permutatio coneonarum m et n aliis usi- 
tatiBsimn (Schuoh. I. 109) apud noatram raro fit: babes tamen 
uolunitas (semel) 45, 7, contcmtionem 69, 25. 

alia multa certo inter menda ecripturae referenda Bunt: 
b pro d: rabiis 49, 4; d pro g: effuderant 61, 21 ; h pro d: adkuc 



PR0I.EaOUEKA SLl 

flErtrfi/itc) 77, 26; / pro/; ^ajj/ (/«J^') 6&, 12: / pro r: quaestio- 
~ natt S5, 10; / prn/.- iac/is 54. 26; / pro /; tam 76. 18: « pro (/; 
cuinam 64, 7; r pro /; excaecare 93, 10; / pro m: suaderet pro 
suadereni 64, 26; J pro /; succ.urras pro sucnirrat 68, 29; / pro 
7«; portat pro portam 65. 13. asBiiiiilatiu litterarum (J^ et « 
(Neue II. 706 Bqq.) plenimque neglegitur, librariua Boribit ad- 
Jiigere, adparere, adslare, adloqui, adcedere, adferre, adprobare, 
adpropinquare, adpraehendere, adnuntiare, adplicare, adpmere, 
adtendere, adnuere, adtuli, adclamare, adclamatio; inlaudare, 
inmittere, inHgare, inponere, inputare, inpendi, inpingi, inretire, 
THpostor, inpetus, incorruptus, inpius, inprohus, itirecessibilis; con- 
plures, conlocutio. conmittere, conparere, conpletti, reconponere; 
subportare, su6clamare. rariuB inuenimus formas a68imilatas 
alieuare, ascendere, aecedere, apparere (69, 7), impius, intpietas, 
improbus (66, 6). immwuius, sitcclamare. littera h aBSimtlatur in 
ommutescere 62, 14; 15 (Roensch 462 Neue 714), aspiratio pro- 
misGUC additur uel omittitur (Schucb. I, 130 eq. RoeuBch 462 sq.). 
Bcribitur Iwstiarius 66, 25; 27 (aed ostia 66, 15); coibitus 62, 16; 
hii pro ii 68. 25. 73, 8, 77, 20; ora et oris pi-o kora et horis 

60, 11. 60, 4, 61. I. 68. 16, et hj^ra, horta pro ora, orta 67. ao. 
70, 1 ; cxterna pro hesterna 48, 26- 66, 29. aspiratio graecorum 
uerborum modoadditm-modoomittitur: cathechisati A%, 11, catha- 
tema 56. 6, bytinorum 49, 16, aristhon 61, 25. 52, 1 (sed ariston 

61, 17. 52, 5. 18. 24. 53. 13), anabatras 69, 31, anate^na 71, 30. 
coQBonae intrusae, praemiBsae, dupliciitae saepe occurrunt; babea 
interdum p inter m et / nt in formis UBitatisBimiB temptatio, temp- 
tare 52, 26; 29. 53. 22. 54, 24. 66, 10. 66, 2. 71, 18. 73, 25; 27, 
coKtemptum 64, 29 (Schweh. I, 149. III, 77); iiabes porro « ante 
j, X, q: occansio 63, 8 («ed pleiumqne occasio; Schuch. I, 112 
Roensch 459), formonsus 68, 2. 87, 1 (RoenBch 458 Scboen- 
werth-Weyinan in Woelfflini Archiuo V. 196 eqq.), thensaurus 
68, 12 (Scbuch. I. 112 Roenseb 459), relinguisse 81, 7 (KofFinane. 
GcBcb. d. Kirchenlat. 107), fincta 83, 16 (Nene II, 663), coniunx 
87.2 (Neue 1, 139); sed uix tolerandum adomantes pro adorantes 
49, 6. habes prosthesin in scoruscare 68, 31 (Schuch. II, 378), 
duplioatiouem in commimis 71, 13 uetere ubu (Neue II, 756), 
sepellire 101, 6 (Roensch 460); habeB n iDtrusum in huiic pio 
kuc 71, 12, putans pro putas 71. 18; J intiusum in epsimenia 
60, 2 (Schuch. III, 76). conBoaarum duplicatarum altera omit- 

; aeciesia 48, 19. 56. 6, cucurit 61, 26, cucurerwit 70, 28, 
ise 63, 16, fuiset 68, 16, agripino 63, 19. 64, 7 et agripae 




Jd 



XLII PROLEGOMENA 

85, 15 (sed alibi agrippinus, agrippd). interdum b ante j et ^ ante c 
eicitur ut suscridtipni 57, 25 (Schuch. I. 148 Neue II, 775); item 
r ante c in nadssum 49, 15: r ante s in susiim 69, 20, 95, 7 
(Neue 638 Roensch 460); n ante i in participio inuolues pro 
inuoluens 66, 30; / poat j in obsetrix 72. 7. 79, 20 (cf. Loewe, 
Prodr. p. 423). BaepiBsime m Bub finem uocabuli eicitur 
(Schacbardt I, 116 Roenseh 462). non Bolum si sequens uoca- 
bulum eadem litera m incipitur, ut gue manus pro qtiem manus 
68, 4, domu meatn 66, 9, cumarcello 69. 20 (eed uiee uersa am- 
flecleniem marcellum 68, 26, manum misisti 77, 7), aed etiam 
alibi, ita ut aceuBatiuus in ablaliui modum formatUB esse uideatur. 
fit etiam ut m in fine uoeabuli abundet. Bed de hiB paulo infra 
accuratius diBputabo. boc loco satis habeo foiinas adnotauisse 
septe pro septem 61, 36, pala pro palam 63, 25, quotda pro quo- 
niam 70, 24, uelle pro tiellem 48, 3. discedere prn discederem 
48, 4. interdum littera s sub finem uoeulae abicitur (Schaoh. 
I, 116). Bic ui pro uis 50, 27, simoni pro simonis 70, 12, dona 
pro donas 55, 9, spoliasti pro spoliastis 63, 9, dicente pro ^/- 
centes 69, 3; saepiuB deeBt /: interesse pro interesset 53, 12, 
ambHlaui pro amdulauit 63, 31, (/(V/ pro ij^iW/ 67, 21, refrigerare 
pro re/rigeraret 51, 27, uel « ante /: mitteret pro mitterent 
61, 5. apocopen sjliabae habes in discere pro discedere 69, 84 
(ubi manuB 2 discedere Boribit), enarre pro enarrare 69, 10, 
^■?rf pro gerere 72, 22 (Sohueh. II, 391 Bqq.), crcdisse pro 
credidisse 71. 7, excate pro excaecatae 76, 7 (Schuoh. II. 434 sqq. 
m, 294); duplicationem syllabae in iradidi pro /riia'» 57, 23. 
de formatioue uocabulorum quiim dieunt uotanda snnt 
haec. BubBtantiua in -/or et -/riV deBinentia saepe oceurrast: 
seductor, inplanator, uorator, uastator uel uastatur, dissipator, 
deceptor, soUicitator, debitrix; in -ius: gubernius; in -ium: ex- 
terminium, altarium, re/rigerium; in -io: turbatio, porticatio, 
aporiatio, inplanatio, communicatio, seductio, adinuentio. adieetiua 
in -bilis: inaccessibilis 66, 26, inrecessibilis 93, 3, incredibilts 
(« infidelis) 47, 17. 62, 5 sq., possibilis et impossidilis 59, 31 sq.; 
in -alis: carceralis 7, 6, camalis 17. 18. 18, 17, corporalis 55. 28. 
97, 17, magnalia 62, 12. 63, 15; in -icus: podagricus, ciragricus 
81, 16, exiiiaticus 86, 7; in -arius: quartanaritis 81, 15; in -fl/wj; 
inpuderatus 60, 1. 62, 4; aduerbia in -iter: amariter 54, 7, ira/o- 
«Cfr 67. 3. uerba deriuata sunt: re/rigerare, contumeiiare, blas- 
pkemare, getuculari, honorificare. repausare, maJeficare, furiari, 
sa/uare, ua/efacere; uerbacomposita: demorari, exsensari, con- 



PROLBOOHENA XLIII 

stabilire, perstabilire, inlaudare, reaedificare, abnegare, perstir- 
pare, exorbare, dreiimspiefidere, deinutare, reeogitare, confortare, 
superponere; uerba bia coinpoBita; recomponere, abrenuntiare, co- 
adunare, conlrarcsistere, adimplere, perseducere, subintrare, 
abrelinquere; addas subfitantiua adconcussio, adiniientio, repro- 
missio. praepoBitinneB aduerbiis compositae uel praemiseae Buut: 
a longe 49, 3 (Roenpch 231), adinuicem 49, 8 (Roensch 232), 
in palam 58, 29. 63. 25, interdius 56. 30 (Roensch 237 Neue 
n, 675) nel interdie 68, 33 (RoenBch 237), /« mane 69, 21. 70. 2, 
in comminus 71, 13 (Roensch 233): pvaepositio duplez: ab ante 
96, 12 (Roenaeh 234 Neue II, 697). praepoaitio pro bis in 
aerbis compositia legitur, ubi per et prac expectes: proficeret 
pro perficeret 53, 25, proualebat pro praeualebat 53, 27. 

de formis casuuni pauca monenda sunt. de Qominatiuis 
uastatur, saluatur iam supra dixi. genetiui noslrum = nostrorum 
60. 1, duum 63. 20. 64, 6, mensuiim 61. 35 etiani apud ueterea 
leguntur (cf. de forma nostrum Nene II, 188 de duum Neue 
n, 146 Roensch 277 de mensiium Neue II, 260 aitll in Woelfflini 
ArcLiuo 11, 563). inusitatus est uetcribus genetiuus piuralis 
sitnplicum 55, 26. 57. 6; 11; item datinus ambis, qui 72, 21 
oocurrere uidetur (nisi forte ab his cuni Veenero qui Ouid. Met. 
6,611 eoDfert, retinendum est). 

metaplasmuB quem dicunt haud ntro reperitur. eic prima 
declinatio pro tei-tia usurpatur in subHtantiuiB graecis: fantasma, 
ae 63, 17, inergaema, ae 63, 26, anahathra, ae 69. 31 (Koffmane, 
Gesch. d. Kirchenlateins 36; sed talia iam apud neteres occur- 
runt, cf. Neue I. 326 sq. Buecheler de decUnat. lat. * p. 6); 
secunda pro tertia: altarium 46, 17; eecunda pro qunrta: senatus, 
i 75, 16 (Neue I, 353 Roensch 262) ; tertia pro secunda: pueris 
(genetiuus) 77, 21 (sed plerumque puen); quarta pro eecunda: 
lectu (eed alibi lecti, lecto) 76. 10 (Neue I. 526 Roensch 263). 
itera adiectiua eecundae declinationis pro tertia ; pauperi 55, 3, 
pauperos 65. 22, pauperorum 55, 4. 64, 26. 65, 20 (Neue II, 92; 
cf. Anonym. adu. aleat. 6) et tertiae pro aecunda: blandis 
64. 11, infirmis 62, 19. 64. 7. 60, 6 (RoenscU 274 Sittl in 
Woelfflini Archiuo II, 678 Hartel ibid. m, 35). 

peruiutatio generum saepisaime tit, sed cei-tis quibusdam 
regulis coercetur. haud raro adiectiua uel participia generis 
masculini eum substantiuis generis neutrius coniunguntur 
(Roenseh 277 Miodo^aki, praeliatio ad Anonym. adu. aleat. 
p. 18 sq. S3)i incredibilem uisum 67, IS, t^ent uisum 83, 13, 




XLIV PHOLBSOSEIM 

alium signum 60, 23, omnem aurum 63, 6. lumen inaccessibilem 
66, 26, lumen inenarrabilem imiisibilem 68, 33, omnem uasum 
79, 21. BGcedil quod ^ntis masculiDam proDotninuin relatiuoraiu 
qui et quidam saepiBeime subetantiuis feminini uel neutrioB 
generis additur (Roensch 277); quem {Je/ninam uel malronam) 
64, 28. 65, 7, g-ratia quem 61. 12, uirgines qui 79, 10, uox qm 
97, 16 (bis. sed paulo post quae), partem qitt-m 95. 7. lingua per 
quem 97, 14; tempiis quem 11, 29, signum quem 97. 1, uer&um 
qui 97, 14, sq. (aed cf. etiam quae Roenscbius monuit p. 266) 
quendam cantHdum i. e. eandidam 45, 3, quendam nomine rufi- 
nam 46. 14, mulierem quendam turpissimam 70, 8 (sed retinuit 
quandam 63, 2), rarius Bubstiinliua neutrius generis mascnlinft, 
uel aiflseQUDa neutra facta sunt. illuc pertinet euangelium . . . 
eum 66, 29 sq., accusatiuuB decorem 72, 1; bue satyriscum 
habens (pro habentetn) 63. 20, satyriscum umaie 64, 6, satyrisaan 
. . . quod 64, 33, gladium nostrum 70, 16 (cf, etiam RoenBCb 
269 sqq.). aliter statuendum esse uidetur de participiis pro- 
nominibusque magculinis quae ad femiainum sarda referuntur: 
«/OT, facttim, totujn cum 61, 3; 4; 6. haec enim masculiua Don 
ad aardam. sed ad praeci.'denB masculinum piscem relata esee 
uidentur. iDterdum in generum permntatione nullant regulam 
obseruare potui, conferas himc pro haiic 60, 28, eam pro eum 
47, 25, eam pro ea (neutr. plur.) 55. 8, quae pro qua 56, 30; 
animaduertiiFi etiam 69, 12 manifestissimum librarii errorem a^' 
pro aliae (uersu 11 aliac antecedit). 

de comparatione adiectiuorum pauca notanda sunt. 
oommemoro tam sapicnlior .54, 34, maior constaiis 69, 16 (ef. Ott, 
Die Doppelgradation des lat. .\dj. in Jalirbb. f. Philol. 1875 p. 788), 
liberalis magis 15, 14. pro superlatiuo ethiopissimain 70, 8 sq. 
legettdum uidetur ethiopissam. — interdum coniugatio uerbo- 
rnm uitiosa reperitur. secuudam coniugationem pro tertia babes 
fortasse in emittes (62, 6). credes (74, 24) ef, Miodoilski Anonyni, 
adu. aleatores p. 19. uerbum odire linguae rusticae usitatisBimum 
(Roensch 281 sq. Neue II, 617) legitur 57. 18; addas participia 
perfecti temporie tultus 85, 6 et adtuhus 76, 18 (cf. Vsener, 
Bhein. Museum XXXVII [1882] p. 479 sq.), indicatiuum per- 
fecti introiuit (sic semper ef. Neiie II, 624) el scierwit 85, 18 
(Neue II, 622). geuera uerborum haud raro permutantur. 
deponentia eunt certari 70, 1 (Roensoh 302) et inluminari (i. e. 
conspicere) 67, 9. lapBQS calami uidetur esse /uiidari pro fnn- 
dare 63, 18 sq., cuni plerumque recte exslet fundare; inferre 



PROLEOOMENA 



XLV 

pro inferri 67. 4, consiimmare pro consunmari 72, 15- aiidaB 
mendoram ooDiugatioDem /iindebatur pro fuKdabatur 61, 11, 
/uriais pro /urians 87. 4, /uritbalur pro /uriabatur 101. L3; 
intiuitiui perperam formati siint credisse pro credidisse 71, 7. et 
tradidi pro /■rfli^/ 57. 23 (Bed uide aupra p. XLIl). fortasfle huc 
pertinet etiam tertia coniugatio interdum per alteram depuUa 
in emittes pro emiitis 62, 6 et credcs pro credis 74, 24 cf. Mio- 
dofiski 19 (fied uide quae supra p. XXXVIII adnotauimuB). 

significatio uoeularum Baepe ab upitata dlBcedit. huc 
pertineDt substantiua memium = meiidacium 97, 14 (Neue I, 647. 
00. Jahrb. f. Philol. CIX [1874] p. 848. Itala Habaoiic 3, 19 ap. 
Priscillian. fr. 1, 16 p. 16, 9 [ef. Schepssii indieem ad Priscill.] Gre- 
gor. Turon. hiBt. Fr. 2. 10 p. 78. 16. 6. 40 p. 279, 6 (MBonnet)); 
seductio = corruptio 51, 33, /raternitas = coetus /ratrum (a&nX- 
ijpoTijS) 45. 13. 51, 29. 62, 22, sid)slantia = res /atmliaris 56. 14. 
57, 26. 69, 14 (Roengch 325). exterminium = destructio 62, 1. 
refrigerium {dvatlw^i^) 64. 3. 68, 12. conuersatro = conuersio 
73, 29, persiiasiu = res persuasa 81, 19, fortaSBe etiani contio 
= disceptatio 58, 31; adiectiua incredihilis = in/idelis 47. 17. 
62. 6 (Koensch 332), honestiis = diiics uel nobilis 63, 2. 71, 11. 
79, 19; 20. 87, 7 (Roenach 332 ef. 314), dei/icus = diidnus 63, 9 
(RoenBeh 224); addaa ab oculis pro caecus 66. 23 68, 18. 69. 6; 
pronomioa alter pro alius 72, 6; 7, qid pro quis 72, 25. 73, G, 
quod pro ex quo 49, 23 dictum esae BuBpicatur MBonnet qui 
confert Sulpic. Seuer. dial. 2, 14. 4 p. 197, 17 etc; item ex eo 
pro ex quo 51, 26 (sed MBonnet suHpicatur seriptum fiiiaBe ex cd); 
aduerbin plus = mag-is 46, 11. 67, 2; 23. 70, 15 Bq., idmis = 
aipodQa 63, 2 (Roenecb 342), /oco = i//ico 57, 6. modo = nunc 
47, 18; 19; 20. 83, 10. eqiddem = qiiidem 66, 30, capaciter = 
potenter 67, 3, extrinsecus = praeterea 64, 27, praeterea = prae- 
scrtim 45, 16. 49, 8; U. 73, 10. 86. 16, tanlum cum coniunotiuo 
= fiovov 'iva 50, 7. 67, 28; coniunctiones quia pro aecus. c. inf. 
49, 7. 64, 17. 58, 10. 60, 4. 75, 22. 83, 7. 85, 20 (RoenBcb 402 
BoDDet ind. ad Acta Tbom. Miodonski I. b. p. 21), quoidam (pro 
aoc. c. inf.) 46.20. 60, 19. 61, 32. 56, 30. 67, 29. 71, 13. 73, 8; 17. 
76, 16. 85, 18. 99, 18 (Roensch 402), qumiam = oii ante oratio- 
nem directam 69, 9, nutnquid pro niim 48, 22. 62, 20. 85, 1 (KUhner 
n, 1009), ^fin interrogatione indirecta 46,31. 73,16; 25. (103,4) 
(Roenech 403 Bonnet ind.): aduerbia quae praepositionum instar 
adhibentur: pa/am e. abJat. = coram 70, 18. 74, 28 (Roenaeh 399, 
sed uide KUhner, ausftlhrl. Gmmm. II, 373. Neue II, 698), retro 



M 



I ^ 

L 



XLVI PROLEGOHBNA 

e. acc. 73, 1 sq. (RoenBch 399), usque c. ah). 62, 16. de sig^ni- 
ficatione uerborutn multa monenda sunt; fii. parere = apparere 
49, 6. 68, 25 (uetere ubu cf. Horat. sat, II, 7, 79 Vsener, Rhein. 
Museuiii XXIV, 34S aq. Roensel] 374), refrigerarc (= recreare 
aliquem uel se reficere) et re/r/g-erari (dvanaieaS-ai) 51, 27. 52, 31. 
73, 1. 81.4 (Roenseh 378). re^cere (= se reftcere) 69, 24 (cf. Gregor. 
Turon. patr. 1, li p. 666, 9 ut die tertia reficeret), fundare (= con- 
firmare) 47, 30. 53, 18. 61, 11. 62, 30, clamare = mcare uel in- 
uocare 61, 27. 65, 32. 76, 14: 15. 83, 14 (Roenscl] 362), snperponere 
= ieiunium (opus) sponte suscipere 69, 28, intendere aliqtiem 
(= intueri) 70, 20. 76, 1 (Roensch 371), adtettdere aliquetn 81, 2B. 
83, 18, traducere = iX^yxt'^ 75, 25 (Roensch 383), iiacare alicui 
= seruire 74, 12, aporiare aliqnem (= cottfnndere) 86, 16 et apo- 
riari&l, 28 (Roeusrh 252), scornscare =fi4gurare 68, 3 1 (RoenBch 
356), cotnmutiicare (= cot/itnutiionetn facere cutti aliquo) 95, 8, 
ducere se (= abire) 73, 7 (Roensch 361), exponere = etniitere 86, 17. 
graniiuatiea quam uocant 8tructuia uehemenler s recti 
ne dicam elegantis sermonis regulis abhorret. saepiBsime lit nt 
praepositionee quae ablatiuum regunt, ouni accusatiuo, quae 
accusatiuum, cum ablatiuo coniungantur; interdum uni eidemqne 
praepositioni uterque caBUB adnectitur (Roenscb 406 eqq. Koff- 
mano 139 Neue II, 784 sq. KUhner, ausfUhrl. Gramm. II, 418 
cf, etiam Miodoneki p. 20 Petschenig ind. ad Victor. Vit.). 
ablatiuuB pro accusatiuo (iraepoBitionem in sequitur: /'» fralri- 
bHs (pro infratres) 46, 11, in somnio 50, 15, in lcctitia 51, 3, in 
perpetuj} 51,10, in tetnptatione cadere 62.14, in saeculo 53.23; 30, 
in uoMs 54, 10, in perdititftie 54, 18. 67, 6, in blasfctnia 66, 11, 
in angelis tuis 56, 11, in publico 57. 10, inanitno 57, 19, in mtmero 
58, 22, in atrio 68. 30, in iulio foro 62, 8. 66, 31, in nomine meo 
ifutidabis) 62, 30, in Iwinine 61, 29, in triclinio 66. 29, in humoHa 
carne 67, 4, in oculis 69. 7, /« somtw 70, 4; 6, in furia 76, 20 Bq., 
wi lumine 77, 3, in konore 77, 7, in domo 79, 2; 7 eq., in conuer- 
satione 73, 29, in agrippa praefecto 91, 3, in terra 97, 19 ; saepe- 
numero le^tur credere in Christo, sperare in domino etc 
ablatiuus praepositionem per sequitun per Tiberi 48, 12, per 
Opera {= per operam) 62. 28, per maiiu 64, 26 (Neuo II, 784); 
praeposilioDem ad: ad prora 51, 12, ctd ianua 67. 9, ad hora 
24. 87, 18, ad platea 83, 4; praep. ante: ante lectu 75, 10 (sed 
of. 76, 11) ; contra: contra simonem ... et seruientibus HU 60, 17 ; 
praeter: praeternarcissumetduabusmulieribusA^, 15. acou&atiuus 
pro ablstiuo reperitur post in: in dominum spem habere 47, 94 sq., 



PROLKOOMEHA XLVII 

ilfiaucos dies 49, 30, m fidem 50, 25, in domiHU?» 61, 11. 54, 21, 
n Ckristum 63 19, in iirbem 63, 16, in domum 61, 27, in aquai 

68, 4, in errore aut in ignorantiam 68, 21 sq., in stabulum 62, 16, 
in uisum 63, 12, in quem 63, 30 sq., ut luctum 64. 10, in notiliam 
93, 11 (Neue n. 785). addas praepos. cum: cum dominum 
nostrum 47, 10 sq,, cum simoncm 56, 21, cum infantem 63, 17, 
cum alias matronas 87. 2 8q. (Neue II, 784); de: de repromis- 
sionem 47, 25 sq., de propheticas scribturas 61, 8 sq., de . . . fabri 
filio et ipsum fabrum 71, 24 sq.; ex: ex hodiernum 79, 14; suh\ 
sid> occansionem 63. 8; pro: firo persecutores nostros 77, 1 (Neuo 
II, 784). interdum ablatiuuB adiectiui uel proDominiB aecusatiuo 
Bubstautiui adnectitur: cum malrem lua 74, 11; cum gaudium 
magno 75, 7. praeter hanc barbaram praepoBitionum structuram 
permutatio casuum haud raro ocourrit. sic ad tempus dofinieii- 
dum ablatiuuB accusatiui instar usurpatur; ieiunans triduo 45, 8, 
ieiunansdiebus tribus 63, \\,diebus sex totidemque nocteshX, 12 nq., 
itiduo sustine 63, 16, circiter hora nona 65, 3; rarius aceusatiuuB 
pro ablatiuo: annum plus 46, 4, sabbatum . . . contentionem habct 

69, 25. ad oppidum quo quis profioiscitur definiendum, ple- 
rnmque ablatiuus accu^atiui uiceni reddit: puteolis 51, 13, nea- 
poli 63, 18, aricia 85, 6, terracina 86, 7 ; sed accusatiuo roinam 
seroper subslituitur genetiuus romat- 48, 8; 17; 26; 29. 49, 33. 
62, 22. 63, 2; 13 [16]. 67, 6; 10. nomen urbiB unde aliquis 
proficiscitur uou simpiici ablatiuo. sed praepositione a nblatiuo 
praemissa signifioatur: a roma 61, 30. 62, 14; 16. 87, 18. — 
ablatiuus cum genetiuo rarius commutatur. habemus quidem 
tui causa 67, 6. 60, 8, nostri causa 67, 28 (Roensch 418), sed 
hoc iani apud ueterea occunit (Kllbner, ausfUhrl, Gramm. der 
lat. Spr. H, 310); uice uersa ablatiuus in locum genetiui pretii 
suocedit: non minimo pretio 63, 3 sq. haeBltare possiB, num 
ablatiui et datiul iam saeculo V uel VI inter se confundi coepti 
siiit. reperitur in codice datiuuB pro ablatiuo: suscribtioni tali 
67, 25, piscinae adiacenti natatortae 60. 30, petenti te 62, 26, 
meae uirtuti 75, 1; ablatiuuB pro datiuo grande 67, 1. sed ubi 
datiuum ablatiui loco legimuB. librarius aut ueiba perperam 
conBtrnsisse aut litteraB i et e permutaase uidelur; de fornia 
autem grande pro grandi uide quae supra notata Buut. Beme! 
datiuus iu accuBatiui locum succeBsiflse uidetur: intenderem uos 
ambos ct tibi et illi 70, 20 sq. uerum haec barbaries non ex 

[uutatione ca&uum sed 8tructurae uerbi explicanda eBt. 
• .ablatiui et accusatiui frequentissima oonfiiBio nullis fere 




XLvni 



PBOLSaOUBNA 



carceribuB cobibetur. interdani suspicari possis neglectioDeiii 
uirgulae. qna accusatiuus singuliirie primae uel tertiae decli- 
nationis ab ablatiuo disceTnitur: eic facillime corriges oblatione 
48, 14, mrtiite 49, 27. tanta substantia 65, H sq., mutu pro mutum 
10. 2, liamu pro domum 66, 9, pietate et inpietate 64, 12 Bq., 
fvga 65, 18, aperiente 76, 1, adneniente eum et retribuente 91, 1; 
iuterdum *■ et / quod Baepe fit permutantur, e. gr. caeleste pro 
caelesti 72,8. corporali pro corporale '^l .\1 , omne ■proamm 81, 16. 
alibi formae in o et kot deainentee permutantur: legimuB sabbaiu 
pro sabbatum 45. 18. /fci'» pro iectum 75, 10. /c «n«/w s!w misso 
pro /f nuntium suum missum 62, 10 sq. (sed ef. commentarium), 
ligno plagio pro lignum plagium 97, 9. accedit quod m littera 
haud raro perperam ponitur, ita ut accusatiuQB ^aepe ablatiui 
locum obtinere uideatur: miscricordiam. 63, 29, amplectenttm 
58, 25, praesentiam 60. 24, canem 62, 6. lucem itaque /actam 
62, 30 pq., inplanatiotum 67, 6 sq . miserieordiam mam 67, 7, 
ixtremum 85, 6. eodem mudo, BciHcet w littera modo abieeta 
modo addita, noniinatiuuB accusatiuo uel accusatiuuB nominatiaa 
substitutus esee uidetur. bIc legiuius eucharistia pro cucharistiatn 
46, 18 (ubi codex eucharistia habet, non cucliaristtam ut per- 
peram impre8Bum est), malacia pro malaciam 60, 27. cubola, 
kotusia pro eubolam, honestam 63, 2, una pro unam 68, 20, 
turba pro turbam 69, 31; uice ueraa misericordiam pro miseri- 
cordia 52, 16, uiduam pro /«(///it 66, 28. paenilentiam pro paeni- 
tentia 97, 9 sq. Hed alibi res aliter se babet. nimirum saeculi VII 
librarii uix HeUBiBse uidentur, quid caeuum stt di8criminia. sic 
ablatiui usub saepe neglegitur, habes accusatiuuni pro ablatiuo 
in denarios pro denariis 66, 11 8q-(?). fiammas prftjiammis 76,3. 
nos pro wbis 99, 6. item accusatiuue iu nominatiui locum suc- 
eessiti legimus accipicntcm pro accipiens 60, 3, marcellum pro 
marcclhis 66, 4 sq., turbas pro turbae 73, 35, suspensum pro 
suspcnsus 96, 3, c/auum pro t/rtK/a 97, 7. reliquum est. ut alios 
eins generie erroret< enumerem. huc pertinet nominatiuu» pro 
accuaatiuo: cx<i>tus 49, 1, »rn/«J 57, 19, mulier 63, 2. casligatus 
68, 8; nomisatiuu8 pro datiuo: uigilans 62, 21; accuBatiuus pro 
genetiuo: dicentem pro dicenttum 63, 16. persuasum pro pcrst/asi 
64, 33, hofttiriem pro hominis 97, 16; ablatiuuB pro nominatiuo: 
marce/lo 69, 28. 

iani dicam de idiotiBuio quem uocaot uerbornm, indi- 
oatiuus pro coniunctiuo saepo reperitur pOBt ut (Roensch 439 sq.): 
ita ut dixit 52, 6, ut me plangerem . . . ct lugebam 64, 7, ita 




PKOLEOOMENA XLIX 

ul . . .perattet . . . et iubel 60, 18, itt possiimus 69, 14 s(j.; post 
cu»i: cum sutti 74, 29. alibi (51, 26) profectus est pro prafectus 
esset Bci-iptutn esse uidetur: eed est oonfu^io orKtioniB directae et 
indireotae, quae saepe irreiit^it. ucnini error librarii eut soiuat 
pro soluit 76, 13. indicatiutis futuri pro eoniunctiuo pracaentis 
oecurrit mpercutft prnpercutat 65, 17; scnties pro sentias 103, 4. 
coDiunctiuum pro indicatiuo seinel habeB: qui (i. e. qiiippe qui\ 
ftu exfugare ualueris 61, 16; infinitiuum pro uerbo finito bis: ut 
. . . contemnamus et te solum sequi (= scquamur) 74, G, ut . . . 
irent et quaccunque . . . cottsumptura erat ferri nnte leclum 
eius 75, 10 sij. coniunctiuua aceuEatiuo euni inlinitiuo pennutatur 
69, 25: esse me in corparc et mn paliar aliqidd a caesare. 
mulla alia quae in cndice veperiuDtur sine dubio cmendanda 
erant. buo pertineut ueniunt pro utiiient 64, 32, putas pro putabas 
64, 13. accedunt permutationes mudoi um, numerorum, persimariira 
iierbi, quae masimam partcm ex pemiutatione uel abieetione 
litterarum ortae annt. enumero uelle pro uellem 48, 3, discedere 
pro discederem 48,4, refrigerare pro refrigerarct 51,27, refugit 
pro refugi 52, 14, interesse pro interessent 53, 12, dixi pro dixit 

63, 27, ambulaui pro ambulauit 53, 31, suaderet pro suaderem 

64, 25, dona pro donas 55, 9, tradidi pro ^rffi// 57, 23 (scd uide 
BUpra p. XLV), uidercnt pro uideret 60, 14, mitleret pro mitlerent 
61, 5. spoliasti pro spoliastis 63, 9, accepit pro accepi 66, 7, fliVt 
pro rtVir/V 67, 21, succurrat pro succurras 68, 29, dicente pro 
dicentes 69, 3. pulans pro /»Crt,s 71, 18 (sed uide supra p. XLI), 
praestare pro pracstabo 72, 20, excaecare pro excaecate 93, lO. 

de struetura uerborum inusitata liace moiienda sunt: 
intueri alicui rei 46, 4, obliuisci aliquem 46, 5 (cf. Sittl in 
Woelfflini Arebiuo I, 503), paenitere in aliqua re 46, 23. 56, 14, 
memorari aliquid 46, 30. 77, 2 sq. (Roenseh 414), misereri ali- 
guid 54, 6, misereri alicui 68, 10. 61, 25. 69, 3 (Koensch 413), 
tendcre tn a/iquo 54, 10 eq., ('« animum iruiucere alicuius rei 
57, 19 8q.. paenitere ab aliqua re 63, 31 sq., ^fw //niSfrf in 
aliqua re 6i,9,petere aliquem (i.e. rogare) 64,26 (UoenBch 441), 
ebaudire aliquem 65, 32 (Roensch 414), consignare alicni rei 
{precibus) 66, 17, adquiescere alicui rei 66, 19 sq., maledicere 
aliguem 71, 18 (Roensch 440), adiuuare alicui 74, 9, parccre de 
aliquoi^i) 81, 7 sq.; scd frui aliquid 93, 6 iain apud ueteres 
reperitur (KHhncr, ausfiihrliche Gramra. 11, 282 Langen iu 
Woelffiini Arehiuo III, 334); addas in spiritu repletus (62, 4), in 
spiritu exaltabatur (59, 28 sq.), niei forte et hie locis ut alibi 



I 

I 



L PHOLEOOHESA 

fliniplex ahlatimis (/« spiritu = ispiritit) legendus eat. ad idio- 
tiBiiium structitrac pertinet etiam partieipiorum usub frequen- 
tieeimuH quae locum uerbi finitt tenent. participia praesentiti : 
47, 30 sqq. 4«, 17 sqq.; 31 sqq. 50, 19 sqq.; 24 sqq. .51, 31. 
53, (18); 24 eq, 54, 8 eq. 56, 14 sq. 58, 1 8q. 60, 14 Bqq.; 33 aq. 
62, 3. 65, 6 eq.; 22 sq.: 32. 66, 22; 26. 69, 12 sq. 71, 14 sq.; 19. 
73, 29. 74, 7. 81, 1. 83, 20 sq. participia perfeeti: 48, 13 eqq. 

67, 7 (ef. Petschenig Ind. ad Vict. Vit. 164 aqq. Sehepss ia 
Woelfflini Avchiuo 01, 322). addas nominatiuoe ahBolutos 
pro ablatima: 45, 12. 46. 15. 48, 27. 49, 13. 52, 1 sq. 65, 1. 
blB ablatiuuB absolutuB participii occurrit omiBBo subBtAntiuo: 
47, 25 (crcJt-ntibvs), 48, 10 (n-fercntibus). interdum enuntiata 
sequentia per particulas autfm, lu-ro, ita^iie, ergo prioribuB 
adiunguntur: 48, 7. 60, 8. 67, 12. 73, 20. 79, 18 (aiit,-m), 72, 28 
(uero), 53. 20 {itaqiic), 60, 31 sq. {ergo; ef. KofFmane 135 Hartel 
in Woelfflini Arehiuo m, 19). ex uul^ari sermone i-epetittir 
attractio nominatiui pronomine relatiuo sequente: christum 
dominuiti nostrutn qucni tu praedicas 57, 33 sqq., lumen . . . in- 
enarrabiletn iniiisibilein quod eimrrare nemo fwmimtm possit 

68, 32 eq., unicmn filiinn quem habebam 73, 2 sq., istos iiiuenes 
quos manumisisti 77, 7 cf. lacGrimra, Kleine ScUriften III, 323 sq. 
denique notanda est orationis direetae et indireetae con- 
fuBio: 49, 10 sq. 51, 6 sq.; 28 aqq. 63, 14 sqq. 66, 11. 

Supere^t ut de graecismi» interpretis latini diBputem. 
uocabula graeea frequentiBsima sunt: abyssus 66, 11, agon 
60, 16. 62, 23, adcmospic 65, 92, anatlu-ma 71, 30, anabathra 

69, 31, aporiatio (aboratio) 69, 2 et aporiarc 81, 28. 85, 16, 
baptizare 50, 30. 61, 1, blasphcmus, b/asphemia et blaspliemare 
47, 18. 55, 11: 19. catathema 56, 6. catechizarc 49, 11. 63, 13. 
ckiragricus 81, 16, delfica 64, 16, discenles (= fia&rjT£vovTei;) 
103, 5, energia (inergia) et energeriia (incrgacma) 49, 27. 62, 10. 
53, 26. 91, 3. cp[s]imcnia 60, 2, eiieharistia 46, 15; 18. 61, 8, 
fantasia 81, 24, fantasma 61, 3. 62, 13. 63, 17. 81, 19. fidentes 
(jriffTevovrts) 83, 21, grabatus (xQojiaTog uel x0a0aTog) 74, 1. 
85, 5, inplanator {n\ttvo<i) et inplanatio 64, 10. 67, 5 sq., malacia 
60, 26; 27. mysterium 62, 6. 59, 3. 72, 15. 93, 1; 6; 8; 12. 95, 3, 
mofitus uel neophytus 46, 29. 64, 16, planus 49, 13. 60, 4, poda- 
griciis 81, 16, satyriscus 63. 21. 64, 5; 33. 65. 4, scandalizare et 
scandalisari 49, 8. 52, 13. 53, 6. 54, 14. 57, 32. 83, 16, synagoga 
56, 23. haud raro graeca ad litteram latine reddita suDt: ad- 
probare aliquem Biue atiquid = Ikiyxetf 49, 25. 61, 28 6q. 62, 9; 



■1 



PROLEOOMBJJA LI 

28. 63, 25. 66, 29, in ploio constituerc = iiluios v.uittaiuvtiv 
47, 32 »q., noM€H = ovofta (i. e. XQimov) 51, 18, magnalia 
(fieyalf.la) 52, 12, 63, 15, abncgare == dgvfia&at 54, 2, firae- 
cordia {aTtlayxya) 59, 30. 69, 19 eq. 76, 7, uirtiitcs = 5vva- 
ftetg 54, 26 eq. 71, 17, communis = xotvdtvd^ 52, 7, liomesti- 
C14S = olxttog 64, 7, rt/iffj c/ n//(W = a^^tug x«i aA/tut,' 69, 18, 
^■r = 6td {fier i. g. fiost multunt tempiis) 65, 22. ^Kdi/' = (ug 
prae[iusitio ((3« «va) 86, 7, prindpatus = cfpxrj 95, 4. interdtiiii 
praepositio is articuluni graticum reddere uidetur: huo refene 
pOBsis fum dominiun 64, 2, eiiis . . . ^/« dei 66. 6, ivkj daemonis 
70, 17 (RoenBch 423 sq.). BUDt etinin loci, ia quibus adiectiuuin 
numerale unus articuli indefiniti «s locum obtinere uideatur, 
e. gr. unam de scnioribus uiduam 66, 22. uHum ex eis 72, 17, 
tinum de suis 72, 22 sq., iina dc iiiduis 72, 28 sq., cgo cx uoins 
. . . unus 74, 29 (Roensch 425) 

iDter graecismoB structarae primuiu locum obtinent 
genetiui absoluti (Roensch 436): Peadi tempus demorantis 
46, 2, otnmum stupentium 57, 13, hominum midla milia in per- 
ditionem mergentium (i. e. av^puiirwv nolliuv xi^d^oiv f/g aTttu- 
i.ttav dvaafiivmv) 67, 6, fortasse etiain piscinae adiacentiis^ nata- 
toriae 60, 30. interdum oratio genetiuo abaoluto incipitur sed 
pergit ablatiuo uel nominatiuo: plangcnlium autem omnibus 
75, 12 (Rocnsch 1. c), qiwrundam eorum . . . dicentcs 49, 12 s(j. 
(Ttvwv i'% avtuv . . . xaXovvTiiiv). accusatiuufl pronominis relatiui 
graece attrahitur ablatiuis abBolutia: tjuibus populus dato loco per- 
duxerunt 74, 2. more graecorum etiam subiectura enuntiati recti 
loeo obiecti ad enuntiatuiii regens attraliituri uidebunt duo iiiuenes 
satyriscum . . . qiiod oficrcnt iicnale 64, 6 aqq. infinittUUB 
interdum ut moris est Graecorum sensu ut aiunt fiuali usurpatur. 
ad locum iam supra memoratum 74, 6 addas; fidelis est remit- 
tere mihi peccata 58, 10 sq.. dominus me dignatus est iiocare 
paratum esse (= ut paratus sim) 71, 20, in notitiam uestri sil 
permaiicre (= ut permaneatis) 93, 11 (Roensch 447; Woelfflin 
Archiv II, 166 cf. Fredegar. 4, 40 poUecetiir essct implere; 
KruBch, Neues Archiv f. &lt. d. Gesch. VII, 490), bis infinitiuuB 
cum uerbo hahcrc eoniungitur: ccrlari liabent duo ludaci 70, 1, 
quaeciinque cousumcre habid 77, 14 sq. (Roensch I. s. Koffmane 
122 sq. Thielmanu in Woelfflini Arcldun II, 48 sqq. 159 sqq,). — 
etiara dupHcem negationem Graecorum interpres imitatus 
: quae tion habet inmdiam nullam 49, 31, non Juisse neminem 
^ 26, vemo illi iam Hihil credebat 81, 28, petrus »os proliilndl 




^H tem 



LEI PaOLEGOUSHA. 

ntm communicare 85, 19. graeei originis teBtimoDium perhibent 
etiatu quae 81. 9 leguntur: mittatur ignis eius in eam. pro 
liis in graeco eodice esstant: ictfigf&jj ifc' avrji ro nag' airijg. 
apparet inteipretem latinum legiese irefifp&ij In' avi^ rft nvq 
av-cifi. similiter 79, 20 obsetrix qiutedam (i. e. ^cfia ris) pro 
^raecia ftia ng Bcriptum eet. addae quod interdum duplex 
graecorum uerborum interpretatio reperitur: diligenter summa 
cum diligentia 56, 18, sicut capiebat, praut poterat 67, 9 sq. aUa 
quae buc peiliinent in libro meo 'Die apokr, Apostelgeschichten' 
II, 1 p. 124 sqq. collegi. 

Graeoua passionis textiis duobus codicibus conseruatur. 
codicem Patniium 48 'foimae IV foliorum 412 membranaceum' 
saeculi noni ineuutis iani Tischendorf elim inspexerat. meutionem 
cjdicis facit in commentatione cui iUBcnbitur 'Rechenschaft flber 
meine liandBchriftlichen Studien auf meiner wiBsenschaftliehen 
Reise 1840 bis 1842' (Wiener Jahrbtleher, Anzeigeblatt fUr 
WiBBenschaft und Kunst No. CX p. 16 sq.), neo non in pro- 
legomenis quae editioni priori Actorum apoBtolorum apocrypbo- 
rum (p. XX sq.) praemisit. habentur ibi martyna duorum apo- 
stolomm Petri et Pauti eeorBum enarrafa; ac primo quidem 
toeo ftagrvQtov toij ayiov IlitQov uTtoaTokov h 'Piufii}, deinde 
ftaQiiQtov Toii tiylov d7toaz6'/.ov navKov iv 'Pufijj. teiltum dlu 
desideratum (Jarolus Krumbacher uir doctiBsimus, qui anno 1885 
in Patmum inHulani profectue est, in monaHterio s. loaunis ubi 
asBeniatur deBcripsit, transcriptionem imaginem litteraruni notas 
adiecit omneBque denique induBtriae fruges mihi transmisit 
editionem prineipem praefatiuncula inslructam puuciBeimiBque 
notis illustratam egu typis mandaui in annalibus meiB 'Jahr- 
bflcher fllr prolest. Theologie' 1886 p. 86—106. biugulae codicis 
paginae nondum numeris signatae sunt. nouarum paginarum 
initia a Krumbachero lineiB ti-ansuer»is in siniBtro apographi 
margine, in bac editione numeris a me ipso appositis geminisque 
lineis directis in mediis uersibUB nolata sunt, uersuiim distin- 
etiooem in Krumbacheri apographo religioBissime seruatain ego 
neglexi. accentua et spiritus in eodice non conetanter appicti 
a noslra ratione discedunt; uerborum interpunctio raro inuenitur; 
enuntiata punctis uel ad caput uel ad pedem litterae appositiB, 
aliquoties commatis distinguuntur; oompendia scrihendi illius 
tempoiis librariis UBitatisBima sescentieB adhibentur. litterae 
clariBsimae Bunt, sed interdum palluerunt. mira est negle- 

ia iu Hcribendis uocalibus: litterae *. jj et ti, f et ot, v ct oi. 



J 



W PROLEGOMENA LHl 

^» et w usque et modo fcre inaudito si codicie aetatein respexeris 
pennutantur. stilum incultum Krumbacber non libi^ario t^od ipxi 
Boriptori uitio uertendum eBse censet. tiergius Sokoloff Mobco- 
uieoBifi, uir iuuenis de studiis meia optime meiitue, queni prae- 
matura tiiorte mibi boniBque litteris abreptum estic tloleo, opietula 
ad me data euspicatus est cndicem non ex alio descriptura 
&ed ex ore dictantis a scriba imperito litteris consignatum esse. 
De codicis graeeitate iam in i?ommentario quem editioni 
principi subieci (1. s. p. 101 sqq.) pauca monui. notatu digna 
sunt uestigia aliquot linguae uulgaris. huc pertineut formae 
ut &Q(t7Ctreiyo(iev. nogtvyo^hrj, Hiuxtvyovzu'} (bis), ^ovXivyBiv, 
pamXtvyiiv, OTpartvyi}, arqa%sv'/6ticd-a. de hoc y CKrumbacher 
conferri iubet Mullacb, Gramm. der griecli. Vulgarsprache p. 140 
GCurtiuB, Grundztge \i. S12 eqq. Carl Foy, Lautsystem der 
griecb. Vulgftrepraebe p. 64 CKrurabacber, Bayr. Gymnasialblattcr 
1880 p. 371 GMeyer. Griech, Grammatik ed. 4 p. 159 Hatzidakie 
Zeitschr, f. vergleieb. Sprachfnrscbung XXVII. 77 sq. MeX^rt] iitl 
rrs v4ai; 'Ei.i.7jviyi^g 1884 p, 98 sqq. CKrumbacber, ein irrationaler 
tipirant im Griechiscben (Sitzungsber. d. pliilol. hiat. Clasee der 
Akademie zu MQucben 1886, III p. 359—444). addas HaaaQtig 
(rtaaaQig) pro rSaaaQtg p. 90, 1, de qua forma ut CKrumbachcr 
mecum communicauit scripserunt Digenis Akritas ed. Sathae- 
Legrand t. 1736 Digenis Akritas ed. Lambros v. 2567. 2569. 
3019, TiaaoQovg est apud Koronaeum ed. Salhas p. 43, 2, denique 
mentiouem facio foiuinc 7xgoat%l&ovro pro jiQuatTi&tvro in pae- 
siflDe Pauli p. 104, 6, quam caueas ne calami lapsn ortam esee 
exietimes, cf. Pseudo-Marcellum sect. 29 (p. 191, 11) hrtTl&ovro 
codd DP nQoatri&ovxo cod G acta Thomae p. 93, 40 ed. Bonnet 
Ti^oaeri&ovio cod S. 

Alteium codicem Philippus Heyer, eocleeiae ouangelicae 
apud SmyrnneoB tune pastor meritiBsimue, in monasterio Bato- 
pediano niontie Alboi Quper inuenit, diligenter exscripeit et 
cum litterarum imagiue mihi transmisit. est eodex Batoped. 79 
saee. X/XI, gui f. 174'— 177" passionem Petri et f. 177"— 180' 
paseionem Pauli contiuet. pasHionem Petri extrema actuum 
pare inde a uerbie xvQiaxTjg ovaijs (\uUovvTog rov ITirQov rolg 
^SfXipolg antecedit. cui textui inecribuutur haec: Mtjvl tiofWu 
x^ fiaQivQiov rov ayiov dnoarokov nirQOv. ix twi' 'iaroQixui}' 
xl^fitvToa QiiftTia iTtiaxdjiov iv riji iaxartft koytii taroQovvroa 
o^ua. xvQu svXoyriaov. ex his apparet, in graeco libro quo 
codiciB Athoi utebalur librariua pariter atque in codice latino 



LIV PROLBOOMESA 

VercelleDsi actus Fetri Eecognitionibus Clementie additos fuiBse. 
eodes duabus uersuum eolumnis nitide ecriptUB Patmio ctun 
recentiur tum inferior est, sed multa istius uitia buius auxilio 
corriguntur. 

Cum Patmio codice fere ftd uerbum eoncordat uersio 
slauica, (juam Scr^us Sokolotf Moscouiae iuuenit et ex slauica 
in graecaiii linguani uerbo tenus retro uers&m niecum com- 
municauit, legitur in codice collectlonie Vndorskianae 1296 
formae 8 Baec. XV — XVI f. 239' — 249'' in bybliotheea coinitis 
Kumjiinzew Moseouienei asseruatae, continetque item et Petri 
ct Pauli passionem. quanir|uain multo receutior tamen ex 
codice bausta cst oum Patmio artissime oognato. 

Uaud miuoris pretii uei-sio coptica est, cuiug tria d^&g- 
menta eabidica dialecto couBcripta ex codieibus bybliolhecac 
Borgianae (non Vaticanae) 128. 129. 130 desumta Zogga in cata- 
logo codd. copt. IH, 229 sq. receneuit. testum sahidicum nuper 
Ignatius Gruidi uir doctissimus edidit ('Rendiconti della Realc 
Accadeuiia dei Uncei uol. III' 11887), 2, 2 p. 23 sqq.) editumque 
in Bemionem italieum transtulit ('Crli atti apocrifi dcgli apostoli 
nei testi copti arabi ed etiopiei' in 'Giomale della Sociela Aeiatiea 
Italiami' II 1888 p. 29 sqq.). codicis 128 septem foliis p. 3—16 
passio Petri ab inttio et sub tinem mutila contiuetur. quae 
Bub linein Barratinnis deeiderantur, quattuor foliis codicis 130 
(p. 7 — 11; 13—14) Bupplentur; deeunt quae iu ^raecis inde a 
primis passionis uerbis flettfos rjv ir tP '/"w/iJ/ ciycdXiuifiByog 
84, 11 usque ad uerba ytvwaxtTe on xoi {'fia^ dnoiJotu 84, 2:1 sq. 
leguntur. uterque codex plane eandem textus formaui reprae- 
sentat, cum Patmio graeco artiseime cognatam; extrema prioHii 
fragmenti uerba in altero fragmento repeltta ad litteram eou- 
sentiunt, ad graeca emendanda haec satiidica plurimum ualent. 
codicia 129 tria folia (p. 101-108) ad nos peruenerunt; con- 
tinent duo paasionis Pclri fragmenta. quomm alterum (iude a 
uerbifi avviS^afttv oiv tiuv dStkfpiZv rii frkfjS-og (p. 90, 4) usque 
ad uerba exiivnv diurvniuaii iariv tol' repwrwi,- tig yfveaiv 
XioQTjaavTog mi^Qfi.fov (p. 96, 2 sq.) maximam partem orationis 
quam apoetolus de cruce babuit continet, alterum ab ultimis 
eiusdem orationis uerbie [av ro ;i ar xul ro n^ov iv aoi p. 98, 4) 
iucipit narratiouemque usque iid uisionem Marcelli (p. 100, 7 
Toi di Maexmov tigt^xoTog) continuat. uerborum tenor a 
codicum 128 et 130 lextu adeo discrepat. ut uix eiusdem 
uersionis esse uideatur. Babidica apostnlorum acta, ut IGuidi 




HSBr8eb 
Hwodice 

~ rtnnini 



PBOLBOOHENA 

( docnit, eaeculo Xm in linguam arabiesm. saecnlo XIV ex 
^'«rabica io aethiopicam traDslata gunt. textuB arabicuB in 
quattuor bybliothecae Piuisinae codieibus (Me. arabe de TaiicieQ 
fonds X52; ms. arabe du supplfiment 188 cf. Zotenberg catal. 
. arab. p. 18. 19; cod. eyr. 232; Ancien fonds 130 A, 'en 
recbouni' f. 213° of. Zotenherg cat. rass. syr. p. 178), iu 
idice Vaticano arab. C94 (Maii scr. uet nou. coll. IV, 598), 
' denique in eingulis codicibus bybliotheoae nationalis FlDrentiuae 
(Buonazia catal. p. 274) et bybliothecae Boilleiauae Oxoniensis 
(Niclioll, catal. ii. 54) extat, sed nondum in lucem prodiit. uersiu 
aethiopica quam ex arabica confeotam esse iam ante Guidium 
Zotenbere; (cat mss. aeth. p. 6G), Noeldeke (in lihro meo 'Die 
apokryphen Apostelgegchichten' I, 632. Ergauzunf:ebeft p. 37) 
et AltreduB de Gutschmid (iu eodem lihro, ErgUDznngshell 
p. 36 Bq.) animaduerterunt, in passionum apostoloium collectione, 
cui eei-tameu apostolorum (Gadla Hawaryath) inecribitur, primiim 
obtinet locum. translatiouem angliuam iustituit tiCMalau ex 
njanuBcripto chartaceo foliorum 249 formae 8 per Tattamum 
archidiaconum Bedfordieusem iu Anj^liam apporlato. idem liher 
in aliquot codicibus aethiopicis Musei Britaunici (codd, 
— CX), iu quibus Noui Testamenti libris additus esf, neo 
in codicc PurisiDo aethiup. &2 anni 1379 (cf. Zotenbergi 
catalogum p. 53 ^qq.) legilur. usus sum translatione Malani 
(■The conflicl of tlie holy Apostles'. Loudini 1871 p. 1— 10). 
textus aethiopieuB haud ita multum nd graeca cnieiidanda ualet, 
quippo qiii non tani iuterprelatio quam paraphrasis coptlci (uel 
arabiei) exemplaris diceuduH sit. 

Signaui codicem Vercellensem litera V, codieem Fatitiium 
P, codicem Athoum (Batopedianum) A, uersionem slauicani S, 
cupticam C, aethiopicam .-lc///. prolixior textus iatinua, ubi 
ad diuersorum breuioriB testuB teetium auetoritatem uel con- 
tiraiandam uel infirmandani adbibendus erat, siglum /. accepit. 
Passionis Pauli hreuioris fragmentum laline iu tribue 
codicibuB Monacensibus exstat, quoruni longe optimus et uetu- 
Bsimus eat cod. Monac. lat. 4664 saec. VIII/IS, euius aucto- 
latem secutus fragmentum a Carolo Kiumhacher exscriptum 
didi in annalibus meis 'Jahrbticher fUr protest. Theologie' 188(j 
p. 332—336. postea ipae codiccm inspexi. fragmentum illud ut 
iam Bupia p. XVIII monui pai^Bioni Petri et Pauli quae Marcclli 

Cfertur praemittitur. ioBcribilur passio sanctorum aposto- 
"^etri et Paiiii tfni passi suiil sub Ncrmie imperatore dic 



Kz 



codicil 

Kisin 
itei 
di 



LVI PBOLEODHENA H 

Ifrtio kal. iulias. Bequitur pnssionie Fauli iDitiuiD: /;/ tnnJionM 
illo cufH uenisset Romae Lucas a Galilaia ct Titiis a Dalmatta^ 
expectauerimt Paulutn in urbc. extretna fragmenti uerba sunt 
(laec ; tunc iussu regis cessauit edictum , ita ut uemo auderet 
coHtingerc christianos doncc . . . quae sequiintur libraiius de 
Buis additlit. eunt autem haec [do/icc] maxima pars populi ad 
Christum conuerteretur. hoc additanientuin cxcipiunt prima 
passioniB Petri esordia: /n diebus aulem illis Pctrus apostoius 
Rimtae morabatur cum fratribus gloriosus in domino gratias 
agens dic ac nocte turbaK.nty credentium adse uenientem suscipUbat. 
iam pergit UbmriuB sic: resislebant autem illi guidam ludari, 
quos reuincebat Petrus per ucrbum domini. cumque audissent 
dc Pau/o in temporc illo cum uenisset Paulus Romam, conuene- 
runt ad eum oinnes ludaei. extrema uevba {eum uenisset etc) 
passionig Petri et Pauli Marcellinae suiit, quae subinde in codiee 
lGg:itur. de orthograpbia codicis mnneo quod litteraa e et ae 
Baepe permutat. EOribit rome, cesar (sed et cfsar), preceptum, 
penitebit; cottidiae, dcpraccalus; conftindit interdum (' et e: per- 
mitteri 109, 2, dicetis 109, 9; / et d: ad 107, 8, istut 113, 21. 
res grammafieae ui.t ullae adnotandae sunt, praeter foris pro 
foras 107, 6 et nimium pro oyti^gK 111, 3; 4. 

Eundeiti textum exhibent codieeB MonaeenBes lat. 22020 
saec. XII et Monac. 19642 Baee. XV, auctoritate multo inferiores, 
eed inter se paulo artius coj^tiati. uix uno alterouo loco eodex 
Monae. 4554 recentiorum textuum admiuiculo cmendatur. cf. 
quae exposui Jahrbb. f. prot. Theol. 1886 p. 691 sq. 

GraccuB huius pasBianis textus integer seruatur in duobus 
codioibue eupra memuratis Patmio 48 saec, IX et Hatopediaoo 
79 saec. X/XI. graeca ex eodem fonte fluxerunt atque ex- 
eerptum latinum. Patniio inscribitur MaQTVgiov xov uyinv aTCO- 
ai6).av navXov iv 'PMfifi rfj jtQo ff' (sic) xa'/.aydiuf . . .; Bato- 
pediano tj; aitf ijifQif /lagrvf^iot' rov ayiov ujtoot 'y/.ov tTav/.ov 
xvffii ivi.iiyrjiJoy. Batupediana narratio paulo prolisior inter- 
polatorem eapit, sed baud raro propiuB ad FBcudolini uerba 
accedit. ad tcstum emendandum caute adbibenda est, cf. quae 
Bcripsi in supplemento libri mei 'Die apokryphen Apostel- 
gcBchichten' p. 40. 

Cum Patmio feie seiuper facit translatio slauicain codice 
coUationiB Vudolskianae bybl. comitis Rumjanzow 1296. eandem 
nel Bimilcni originem tmxit uerBio sahidica, cuius fi-agmentum 
es codice 130 bybliotheeae Borgianac Zoega excerpsit (eat. codd. 



PHOLEQOHBNA LVII 

copt. p. 229), IGuidi coptice (■Rendiconti della Rcale Acca- 
demia dei Lincei' uol. III (1887). 2, 4 p. 66—67) et italioe (*Gli 
Atti Apomfi degli Apostoli'. editum in 'Giornale della SocietA 
Aeiatica Italiana', uol. II 1888 p. 36 eq.) edidit. continet pas- 
fiioniB inilium usque ad uerba p. 110, 15 otiiq d xai aol ipilov 
fojlv arQttTivS^ijvai aixiT). ex coptica orta est arabica trane- 
latio. in iisdem eodieibiis bybliolhecarum Vaticanae Parisinae 
Florentinae nationalis Bodleiantie qui passiouem Fetri per- 
hibent asseruBta: ex arabica rursus aethiopica, quae iu libro 
Certamen apnstolorum inscripto passionem Petrieequitur (an^-lice 
in editione Malani p. 11 — 15). textus aethiopicus ab iuitio 
mstilus oratione quam Paulus ad gentes habuit incipitur, cuius 
uerbie a graeeo lextu alienie subnectuntur quae inde a uerbis 
u 6't riavXog elntv KalaoQ (p. 112. 13) usque ad finem paesionis 
leguntur. a graecis interpres aethiopa saepe diflei-t; ad pro- 
pagationeui passionis breuiori» cognoseendam magni. ad textum 
emendandum nullius pretii est. num arabica Iranslatio non- 
dum prelo mandata de meliore nota commendetur. in incerln 
relinquo. in commentario passioni Pauli breuinri subiecto signaui 
codices Monacenses tres siglis M* M* M^, Patmium P, Bato- 
pedianum A, slauicam nersioDem S, coptieam C, aethiopicam 
^Aetk., Pseudolini textum L. 

^^m n. Acta Petri et PaTili catholica. 

Passionem Petri et Pauli primus latine edidit Fridericus 
Nausea in Itbro cui inscribitur: Anonymi Philalethi Euseliiaui 
in uitas uiiracula passionesque Apostolorum Rhapsodiae, Coloniae 
Ag;rippinae 1531 fol. 1' — 8'. passionem Petri et Pauli sequuntur 
apad Naaseam miracula et passiones retiquorum apostolorum 
Andreae, lacobi Zebedaei, loannis, Thoniae. lacobi fratris domini, 
Philippi, Matthnei, Simonis et ludae. Barnabae. dc codice quem 
exseripfiit nibil aduotauit, sed satis habuit in praefatione haec 
addidisse: ^em {librum) ipsi miper iitulo Rhapsodiaritm Aiw- 
nymi PftiiaUti Eusebiani, ckaracttribus satte plus quam uetustis 
inscriptum, discussis per nos multis ct his quidem antiquissimis 
bibliothecis , opera tandem Vdalrici Grisaei amici mn utilgaris 
ex Hbraria satis pu/ue-rulenta erutum et a blattis tincisque uindi- 
catmn , . . edendum censuimus. passioni Petri et Pauli Nausea 
" n quandam ei libro Pontifieali desumptam de Con- 



I 

J 



I 

L. 



LYin PKOLEOOMEXA 

exstnicds adiecit. post illum FTanriscus Marta FloreDttni mar- 
tyrologio qood edidit Hieronyniiano (VetuEtius occid. eccl. Mar- 
tyrol. Laccae 1668) eundetn textuni adiunxit (p. )03 — 111). 
inBcribitar libro spud Florentinium: MarcelH quitn disdpulttm 
Pelri apostoli ferunt df mirificis rihus et aitibus beatorum 
Petri et Pauli et dc magicis artibus Simonis tnagi; subBcribitur: 
ego Marcellus discifulus domini mei apostoli Petri quae mdi 
scripsi. Florentinii textum iterum excuBsit loannes Albertae 
FabriciuB ia codice apocrypho Novi Teetamenti (t. III, p. 632 
— 663). Marcelli quem uocant liber luedii aeiu bominibus cre- 
berrimo usu frequeutfitue Eaeoulo Xn ab Orderico Vitali historiae 
quam scripBit ecclesiaBtieae fere inte^er iusertus cst (DuebeBDe 
Scriptor. Normann. II p. 392 sqq.j. uerum ille hanc narrationem 
non Marcello, sed Lino poDtiSci tribuit. qui graeco eermone 
eandem ad ecclesias orienlales seripserit. ante Orderieum iain 
Sigebertus GemblaeensiB saeculo XI in libro de scriptoribas 
ecclesiasticis Marcellum Marci praefecti filium commemorat, oUiu 
Simouis Mafi deinde Petri apoBtoli diBcipidum qiii conflictum 
apostoiorum Pelri et Pauli cum Si»ioiur mago cui assiduus 
interfmt scripserit (in Fabricii Bibl, EeelcB. [Hammon. 1718] 
p. 93). *confiictus apostolorum (Pelri et Paidi) cum Simont' 
huic libro ctiam in codicibuB maniiseriptiB inierdum iuBeribitur; 
eaepius subscriptio ego Marcclhis diseipulus domini mei apostoli 
Petri quae uidi scripsi in Codii'ibuB occurrit. epistulae nomen 
etiam Actibus Fetri cum Simone ad calcem codicis VercetlenBiF, 
actis uero siue passioni Petri et Pauli uumquain quoil sciam datur. 
caneas enim, ne cpistulam apoirrypham Marcelli ad Kereum et 
Acbilleuni martyres Bcriptam (Aeta Sanctorum Maii t. III 
p. 9 sqq.) cum actis illis quae Marcelli nomine teruntnr con- 
fuDdas. in libris impressis pariter atqiie in codieibus latinie 
manuBcriptiB passionis Petri et Pauli narratio ab his uerhie 
orditur: Cum uetdsset Pauliis Romam conuenerunt ad eum omnes 
ludaei. 

Graecum martyrii apostolorum Petri et Pauli codioem 
primuB ConBtantinuB Lascaris anno 1490 in monasterio S, Mariae 
de Trapizomata prope Rhe^ium inuenit, priniam libri parteni qvtae 
de Paulo apoBtolo Romam proficiscenlc deque rebus in itinere 
gestis narrat latine uertit, denique graecum librum pariter atque 
uergionem ab ipso inBtitutam cum senatu Messanae urbts com- 
municauit. translationeui Lascaris loannes FranciscuB Abela es 
archiuo MesBaneQsi anno 1647 (•Melita iltustrata' tib. II notiiVII 



PHOLEGOMENA LTX 

col, 179), post iltiim Placiilus Beyua una eiim lexlu graeco 
edidit ('Notitia hifitorica urbis Meseanae' T. II col, 91 8qq.). 
idem Keyna praeter hunc Laecarianum duoruni niartyrii codicum 
inentionem facit, unius Florentini, alterius in mona^terio ti. 
Basilii Messanensi aseeruati. narrat autem de repertis actorum 
Petri et Pauli codicibuH graecis haec: Hisloria haec peregri- 
tuifioiiuin Pauli in aiUiquo codice gracco jiiauu c-xarato, quem 
fnonasterium S, Mariae de Trafiisomata in Calabria scruabat 
fxposita legitur, ex quo Constantimis Lascaris anno l-lini latine 
conucrtit. cuius quidem (ibri auctoritatem etsi summo semper 
loco Jtabuimus, ante aliquol tamen annos maior huius historiat 
fides et dignitas etiam apud exteros accessit. in duabus cnim 
ce/ederriinis bibliotltecis, F/orentina nimirum. Serenissimi magni 
Hetruriae dttcis. et Regii monasterii RR. PP. familiae S. Basi/H 
Messanae cadem uetustissimis /itteris in membrana perscripta 
reperta est, interposita est ea in lits bib/iotheds inter opcra 
loannis Ckrysostomi; id qtiod iwnnu//os Ut crederent adduxit. 
ab hoe eam profectam esse. 

De itinere Paiili in Italiam facto narratur apoatolum a 
Melita ineula in SieiUaui profectum eaee et primuin SyraeusaB 
deiuile Rhegiuni et Messanam naue appu1is»e MeBsanenBibue- 
que liacchylum siue Barobyrium primum epiecopum ordinauisef. 
quae quidem nniTatio cum apostolicam qiiani MessanensiB 
eccleflia eibi uindicabat originem antiquissiroo ut opinabantiiv 
testimonio contirmaret, liber iete felieiter repertue MeBsanentsibiie 
snmma aiictorilate fuit, praesertim cum haec res nuUo alio 
ueteris ecclesiae doeumento piobaretur, eed non defuerunt, 
qut actorum fideni infringcrent. etenini quod iiini Constantiuo 
Porphyrogenneto impeiatori Conetantinopolitauo sacc. X uieuin 
erat dc Paiili apostoli naufragio facto ad Melitam ineulam Dal- 
maticam siue Adriaticam'), id acriptoribus Venetia magis placuit, 
quaui actorum illa narratio quae apostoluro a Graudoroeleta, i. e. 
H parua ineula Gauda uel Cauda MeUtam ineulam nottBBiroain 
prope SiciUain adiacente Syracusas nauigauiBse ti^adit. imprtniiH 
Ignatius Georgius Venetus eaeculo XVIII actorum auctoritatem 
uehementer impuguauit ('Paulus apostolus in mari qiiod nunc 
Venetus sinuB dicitur naufraguB'. Venetiae 1730), cui aduer- 
satus est lACiantariue, actorum defensor acerrimus ('diseeitatio 

>] Ua adniin. imper. p, 36 id Bandurii Imperio orieut. I, p. 105; 
JVqdov ^repa fuydhi xi MiUTU ijtoi tH lHe).o^iaTai , ijv ^r laff n^iiai 
raiv auoax6>Miv i aytoi; Aovxdi /if/ivijToi, MikliijV lavrriv npooBj-opniiuv. 




LX PHOLE&OMENA 

apologetica Pauli Aposloli in Melifani Sipulo-Adriatici marie 
insulain naufragio eieeto' Venetiia 1738).*) sed non est quod 
uberius de bac uirortim doctomm contTOuernia disputemuR. 
nemo enim aogtra aetate dubitabit, quin Melita insula quani 
Acta Apostolorum (28, 1) perhibent, inter tiiciliam et Africam 
in mari intemo, neque uero in sinu Adriatico eita fuerit. nam 
quae Act. 27. 27 de Paulo cum sociis iu Adria nauigante 
legimaB, ea non ad mare quod no3 dicimns Adriaticum sed ad 
ipsum maie internum referoEda sunt. actoriim igitur Petri et 
Pauli de nauigatiouibus Pauli uarratio cum aetie Apostolorum 
optime oonsentit. 

Sed totum hoe Panli itinerarium quod in plerisque graecis 
cndicihus rebus ab utroque apostolo Romae gestis praemittitur, 
non solum in latina uersione, sed etiam in codice Veneto 
Marciano, de quo infra pluru dicenda sunt, desideratur. qui 
quidem codex Paulum ex Hispania Honiam uenisse uel potiua 
ab itinere illo Rispanico. cuiim etiam Actus Vercellenses men- 
tionem faciunt, reuersum esae narrat. quaeritur igitur num 
itineris illa descriptio ad originalem actorum textum pertinuerit. 
multa suQt sane quae dubitationem incutiant. Rbegium oppidum 
Calabriae uocatur, quo prouinciae uominc Bruttii et Lucani 
non ante saeculum IX comprehendnntur (cf. Thiln aeta Petri 
et Pauli L 9 sq.), Eiasnius GactaauB Petri discipulus, apnd 
queiii PauluH hospitatus obbc fei^tur, Formiorum ille epiecopuB 
et mart^r sub Diocletiano fuissc uidetur, ciiius reliquiae una 
cum cathedra episcopali anno 849 per Gregorium II papam 
Gaglam translatae eunt f Acta 8S. lun. tom. [, 212)- oppidornm 
nomina SvQaxoiva pro SvQaxovaai, Mtalvri pro itffofftji-ij, nec 
non ineulae noiiien J/druo^- (uel Jidvftoi) pro Jidvfij] apud 
Bcriptores mediae demum aetatis occurrunt (cf. Thilo I. s. p. 9. 12). 
apparet igitur itinerarium illud non ante saeculum IX in eam 
forniani quam nnnc habemuB redaetum esse. accedit quod 
nomiua episooporum ab apostolo ordinatorum quae in itinerario 
oommemorantur fere numquam eum reliqua cuius notitiam 
habemuB ecclcBiastica memoria consenliunt. alia tam misere 
corrupta sunt. ut graeculum linguae terraeque ignarum 

') ef. de hac re Bftunigai-ten, NnchrichteD von nierknnlrdigen Bechern 
7111, 167 sqq. Wttlch, biblioth. theolog. lU, 455. Thilo, iicta Thomae 
p. LIV. Placidi Eejnae et Ahelae conimentationeB anpra meraoratae repe- 
nnntar iu Graeuii Theeauro aotiquitutuin et bietoriarum Siciliae, toin. IX 
et XV. Lngd. Bata*. 1723. 



PROLEOOMgKA LXI 

haec BciipBisse suspieeriss. legiinuB ravdofifX^rij'), IIoyTioXij*) 
pro PiiteoliB, Baia (Baiae), ruhui (Gaetn), Tpi^ovi; Twff^pwje, 
Bif.ovatiQunti (tiicua tiarapiB? uel Vico yabino?); quibus addere 
placet quae in iiedem ciidu'ibuB sub fincm pasBionis Apostoloruui 
oecurrunt '.■{^v.oiai laX^lu^ (Aquae Saluiae), odo? rijg '.-InTilaii 
/rd/,*iuL,- (uia Appia), alia. quid quod PauluB Terracina Trea 
Tabernas naue profectus CBBe, Tribus autein Tabemis Forum 
Appii, quem uicum multo longiue quam Tres Tabernas Roma 
abesse eonBtat, iter feeisBe naiTatur, ita ut fralres cura apostolo 
ad eutu salutandum Romamque deducendum TrcB Tabemas 
obuiam irent, nun tam obuiam ueniBse sed apostoluni prae- 
teriisse uideantur. sed baec et alia quae boc loco omitto in 
libro meo 'Die apokiyphen Apostelgesehiehten' II, 1, p. 305 sqq. 
uberius exposui. satiB habeo monuiBse, originalem narrationis 
fonnam, quam in libro illo restituere conatus sum, a posteriori 
retractatione diligenter distinguendam, istam cum reliqua acto- 
rum parte artiBsime coniungendam, hanc autem insipido cuidain 
saeculi IX monacho qui Siciliae uel Magnae Graeciae nescio 
quod monaBterium incolebat tribuendam eBse. 

Graeci textus post Lascarim etiam Autonius Carafa Romanae 
ecclesiae cardinalis. qui iicta noBtra mauu scripta cum Alphonso 
Salmeron communicauit, notitiam habuit. Carolus Du FreBue 
in GloBsario mediae et infimae graecitatis Bub uocibuB jiovlku, 
•ii.amilhov, uQdivtveiv, alils, et Cotelerius in adnotationibus ad 
Constit. apostol. VI, 10 plura ex graecis his actibns manuscriptis 
protuleruut. et Cotelerius quidem ut obseruauit Tischendorf 
codice Parisino num. 897 usus est, neque alio usus uidetur 
CaroluB du Fresne*). 

■) giiomodo eommmisci atiquis potuerit eomfiosinim ravSofal^i^iUoea- 
hulum, haud diffieile ett dictv. etaiim Gautos siue Gaados el Melile exiguo 
tpatio funl diiiunctae el illa huius fpuMi pars, iia ul olim erederetur, oraiioties 
Pauii Meliiensibui hahilns etiam m Gmilo audilas esse . . . uobut igilur 
quisquis auctor est iHius mminis significare, Meliten cum Gaudo coniunetam 
eamipie ul uidetur distittguere ab altera Melita Jllyrica (Thilo 1. a. p. 6). 

») cmislaiiter scribilur UowiSXi], nec ilubilo quin auclor ktic nome» 
noluerit ominotum haberi. infra enim narrat PauU diru r^ ndhv ixtivtiv 
r^ xtcXoviiiv^ novTioXrjv ninovtiaidvip' dq 17» Sx^av r^e ^ai^aar^i liiad 
^ffvt&v iilav hisque adrlil ueiba: ictd ixBl lanv 't'<os t^S aijftfeov ^fdQtti 
flt itvTjitoawov ilTioxaTui t^ SaXiiaarig. uirum hoc sii merum fabulatoris 
eotnmentwn, an ts respexerit tradilionem de terrae motu quo Puleoii ite- 
tedertHt, neseimus (Thilo 1. s. \<. 12). 

>} confudisse enim uidelur numerum ueterem eius codicts 34SH lum 
tutmero 424ii quo eodieem unile haiisit desiffnal [Tiscbendorr]. 



LXn PK0LK80II8KA 

Primus loanneB CaroluB Thilo editionem g;raeeam actorura 
Petri et Pauli duobuB prugTaiiniiatibus llalenRibuB institutt, 
trauBlationem latiuani ex duobus codicibuB Guelferbytanis 
haustam, praefationem, commeDtarium criticum et biBtiirieiim 
adiecit; particula prior (paginarum 28 fonnae 4) prodiit ad sacra 
Christi paschalia celebraada anno 1837; posterior (paginarum 30 
formae 4) eadem occasione festa auno 1838. cum hac editione 
oouferantur quae idem Tbilo in Notitia nouae codicis apocryphi 
FabriiMaui editionis quam Actii! S. Thomae apostoli praemieit 
(Lipsiae 1823) ductisBime ut solebat comiuentatuB est (p. Lm 
— LIX). usus e&t codice Parisinn 1470. iidhibito 'paucie tantum 
loois emendandis' altero Parisino signato num. 897. post illum 
CouBtantinus Tischeudorf iu eilitioue huius libri priore nouie 
Bubsidiis quaesitie textum gi-aecum iterum prelo mandauit. ad- 
hibuil autem ille praeter Thilonianos istos codices, quos denuo 
excusserat, duos codices ParisinoB Coisliniauum 121 et bybl. 
Natioual. 636, codicem Venetum bTbUotheca,e Marciaaae u. 
XXXill claBsiB Vn, et priniani aclorum partero es codice 
Messanensi a Placido Hevna exseriptani. in commeutario critico 
duobus codicibuB latinis GuelferbTtanis usus cBt, qunrum alterum 
(Guelf. A) Thilo iu textu latlno edendo secutus est, alterius 
(Guelf. B) uarias lectiones in commentario critico apposuit. 

NoBtrum erat apparatum eriticum quantum potuimus augere 
textumque graecum duplicem, quem Tiscbendorf niinim in 
modum confiiderat, una rum tranBlatione latiua codicibu» graecis 
mnlto antiquiore denuo recensere. 

codioes graeci quos ad editionem parandam adbibui hi sunt: 
A = cod. Paris. gr. 1470. "Is codex' ut Tischendorf aduotat 
'est ex antiquisgimis eorum omnium qui litteris mioutiB 
exarati sunt: scriptus est enim nnno Christi 890, siue 
ut in ipso eodice Bubscriptum legitur, menee Aprili, 
indictione oetaua, anno 6396. Actua Potri et Pauli ibi 
leguntur fol. 98 uerso et Bqq.'') codex baud ita multum 
post andquioris textus rctractationem de qua supm 
diBputaui conscriptus est. contulit euiu post Thilonem 
Tischeudorf diligentiseime. codici inscribitur: Ttgd^eta 
Ttuv ayiuiv linoatokwt' nizQov xai navXov ijioi ftaqTVQimi 
(laqTvqrjOavTtuv Iv ^uifirj . . . iyivero fttta t6 f^tk&eiv 




') Dissamil de hoc codict, addito scripturae niii^cimitii:, Monlfau 
tn Palneographia grafca pag. 269 nqq. Tischeud. 



PEOLEGOMEKA 



Lxni 



Tov (iytov nav/.nv rm diiiiaio/.nv ano yav3oiJei,itTja Trfl 
rtflov. esplicit f. 108' A: .TfJ/fwa- Iv olg Tonota 6ia 
Tiov nQoatvxtiiv avitJiv tttQytalut jroXXaX na^ixovTat tota 
jttaToia h tiji AvofiaTi . . . hthiM&i) di i'i d^iifioa ti'iv 
ayiwv afCoaT6).uiv . . . ufiijv. litaifl . . . xai navkov, 
B = cod. Paris. gr. 897 fiaec. XII f. 131" sqQ. is ouilex partiui 
membraDaeeus partim chartaceua est; illa pare in qua 
loco IX aota Petri et Pauli habentur, membranacea. 
codicem contulit Tiscliendorf. incipit eod.: iiqa^Eta riZv 
ayiwv «raooToAfo» jr^ipor y.al fiovXov zrJ mon iv ^io/tj/ 
kftaqTvqrjaav Inl vi^tovoa. likoyrioov noTt^' iyivero 
f^eta t6 i^iX&eiv tov ayiov nailov uno yavdoftEkiTrja 
rrjo v^aov. explicit fol. 167 ' iiBdem fere uerbie ae 
codex A. 

pC — cod. PariB. Coislin. 121 exaratue anno p. Clir. 1343. 
Cosstantitiua Tischendorf. qui et hunc codiceui contulerat 
Bcripsit de eo haec: "Loco 41 siue folio 114 incipiunt 
actas Petri et Pauli. eseunt folio 117 uerbie dU.a navTa 
i{f£v[dij Xiyus] aect. 61. uidentur eo loco aliquot codicis 
folia periiaHe; folio enini llH — quod MontefalconiuB 
non aniinaducrtit — longe alia Bcquuntur, quorum priora 
deaiderantur. legitur enim iu hunc modum: — /fiJc 
itOQtv&T^t *.a\ lav xiuXvajj (codex noXvai) at t; rpXoyivi} 
^Oftfpaia Tov ftjj etatX9tlv, tnidtt^ov tovto ro ^aaiXetxoy 
OT]fielov, xal tvS^itug dvoi^ei (codex -|ij) aoi tas 9-vQag. 
xoi ijX-^-ov, ytai ev&iuig ISovaa fie rj tpXoyivij ^ofiifuia ^ 
(fivXaTTOvaa riiv naqaSetaov dnixXtiatv Tag &-6^ag etc. 
de his alibi uidebimus: pertinent ad eam de latrone 
apud inferoa liistoriam quae in altera parte euangelii 
Nioodemi legitur. cap. XXVL' 
= cod. Paria. gr. 635. 'la codex bombycinuB eat, Baeculi 
fere XIV. ex eius textu actuum quoa loco XI liabet, 
longe plurima, etai non omnia cum reliquiB contulimua' 
(TiBehendorf). noua codicifi collatione guperaederi poase 
putaui. eodici inacribitur ita^TVQiov Ttiiv dyiuiv xal xo^v- 
tpaiwv dnoOT oXufv nirQov r.ai navXov. iyiveto xtX. 
exptieit fol. 189^ iisdem uerbia quibua cod. A, sed desunt 
uerbft Sid TtHv nQoatvxiHv avTwv. 
= cod. Venet. bybl. Jlarcian. XXXVII claseis VII. de quo 
cudice apud TiBchendorfium haec legnntur: 'codex est 
bonae notae. sed quae de aetate eiuB accuratius notaueram 



I 



mihi nou anipliue ad miiuus sunt. incipit una cuni 
latinie todiHbuf imle a aectione 22 uerbie his: 'EX&ovrog; 
el^ irv 'Fiufifjy %ov ayiov lluO.or uno Ttuc Ijiaviiliv 
(baec in nullo alio teste oec graeiM nec latino addita 
uidi) avvi^k&ov n^o^ ovim ^cuvTtg ol 'lovdcuoi. magDa 
e»t huJus textUH et reliquorum ditferentia; est autem 
eiuBmodi, ut VenetuB codex plerumque aHBenlienteB babeat 
latinos eodiccB. sectiones 62—66 in reliquis planc de- 
siderantur, rurBus in Veneto et tatiiiis deHUnt quae in 
reliquis de Pcrpetuae (quae Pseudo-LiLo Plautilla dicitur) 
et Potentiauae martyrio inde a sectlone 80, itemque de 
martyrio trium Neronis militum ad Christura conuersorum 
iude a Bectione 64 adduutur.' codex olim fuit NaDtanuB 
153; paiiyraceus est Eaeculi XVI, idcm codex fol. 114' 
— 168" etiam acta loanuia quae sub Prochnri nomine 
feruntur contiuet, es multo antiquioie codiee, scilicet 
Palatino Vaticano 37 saeciili X, exscripta. cuius libri 
auctoritatem ad Proehori textum conEtituendum pluriuii 
faciendum esse rectiBaime iudicauit TheodoruB Zahn (Acta 
loannis praef. p. IX aq.). uehemcnler igitur dolendum 
est, quod actorum Petri et Pauli testis longe uetustior, 
quem NanianuR exscribendo seeutuB est, nondum repe- 
riri potuit. uidetur enim eiusdem fere aetatis fuisBe 
atque Pal. Vatic. 37. codicem diligentissime contulit 
CTischendorf. 

F = cod. Messau. olim monasteiii S. Maiiae de Trapizomatii. 
quo Placidus Reyna ubus est. quae esscripsit pertinent 
ad primam tantum actorum parteni (sect. 1 — 6,'. 

G ~ eod. Vindob. hist. gr. 116 olim 36 (loeo 11), cuius 
mentioneui facit Lambecins in comm. de bibl. Caesar. 
Vm p. 802 ed. Knllar. codici «uperRcrihitur: TTQa^ia 
xal &aijf4ai(c rcuv ayiwv x.al Tiavivifrjfiiov dnoaToliiuv 
TteTQOv xai naikov, mHa iv ^t^f^J} i^iaqTVQrjaav ino 
vi^iavoa, incipit sic: 'Eyevtto fttra to i§ti.^8tv rdv 
ayiov navkov and yavdo^tkifqa trjO vrflov %al ilSely 
avTiiv inl 'uaUaa %al dtduwovToa tov Aoyov tov xvplov. 
explicit fol. 105" Ttolswa- Iv ola timoia dia tiiv ngoa- 
fvxoiv ovrtuv , . . iTtXuiii&i] de o dQOftoa . . . ftii^' ov 
tiii natQl . . . afif;v. testum quem RoUariuB falso in 
homtliae formam redaetum esee iudicauit, Tisohendorf 
oommemorauit quidcm, sed non exscripsit. integiam 



PHOLEOOSIENA LXV 

oodicie coUationeni niilii parauit SigrriduB Mekler Vindo- 



r = cod. Paris. gr. 1505 saec. XII f. 154» B. oMjjoii; tdiv 
aylwv xoQvii<ahov xal hd6§v}v ^fToazolwv Toii xC^o^ 
Ttixqov %al jcavlov. xvQie evloyrjaov. iySvsto fteta id 
i^eK&eiv Toe ^iaxdQiov naHkov dno yaidof.tt}.iiria riia 
v^oov stii. JDter fol. 156 et 157 plura folia excideruDt. 
deEunt omitia inde a uerbis xal a^Tds wv (188, 14) uaque 
ad uerba nliiov ^ywvlaaTo heqI (212, 11). explicit 
f. 157" A: jroleiua- iv ola tuTToia dta TtHv jiQoaevxi^v 
avTiHv eveQytaiai /coXXal xal idaeia naQixovrut lola 
niatoia. iTtKmi^ii di 6 dQOfioa . . . dftrv. codieiB 
collationeni Gottboldo &undermaDQ acceptam refero. 

= cod. Paris. gr. 979 saec. XIII f. 294' iCQa^fia xai ^op- 
TVQtov Tijv ayiiuv dicoaToltuv ttHqov xal tcovIov. xul 
OTCOja Iv T^ QWfirj iTei.tiij&r^aav. tvXoyrjaov dianoxa. 
iyivejo fietd td l^eAiJetv tov aytov tcaiiov tov dud- 
ajoXov dno yavSdiftelitr}a tija vijooi' xtl. expl. f. SOli": 
T^a noletiia- h ola did twv nQoaevxiiiv avtwv nolXata 
laaeia iyivovro tola 6eoftivoia iv tiji ivdfiatt tov xvQiov 
. . . iTtXeltu&T} d'e ^ fiaQTiQia tiuv dyiojr dnoaroiatv . . , 
dfir^. codicem contulit G. Gunderraann. 

= cod. PariB. gr. 771 saec. XIV f. 289'' iUBcribitur ut 
ood. B, sed artieulo tt ante niog Iv Qtiifni praemtsFo. 
expl. ut cod. B. contulit et huno codiceui G. Guuder- 
mann. 

= cod. Plorent. Laur. Plut. IX, 6 saec. XI f. 358 (cf. Ban- 
dini, eat. cndd. gv. I, 393), incipit: iyiveto fietd %u 
i^eX&elv Tov dytov navlov dno yavdofieXitrja xfja vijaov 
ih^etv ttvtfni ini hallav. explicit X''?"^' >">^) g>tXav- 
-d-Qtoniif tov xvQiov fjfiijiv lijoov xQ^^^ov fie&' ov tiTi 
natql . . . dfirjV. bic est codex ille Florentinua cuius 
Flaoidus Reyna meutionem fecit. in margine actorum 
textuB falso appellatur Homilia et loanni CbryBOBfomo 
adscribitur. apograpbum codicis quod olim instituit 
Luoas Holstenius, asseniatur inter schedas HolBteuii; 
Bignatum est; eod. Barberiu. XXXIII, 118; ibi p. 46—70 
acta Petii et Pauli lcguntur. ex Laurentiani codicis 
speciminibus, quas FRoediger mihi transmisit, intellcxi 
Holsteuii apograpbuni si miuutiaa quasdam ad ortho- 
grapbiam pertinentes omittas summa fido dignum eBse. 



i 



L 



PROLEOOHENA 

M = cod. Palat. Vatican. 317 saeo. XII f. 19" nea^ia tuiv 
ayiwv x.ai (vip^fttuv dnoai6).ojv nitQov xai navlov juti 
ftwa Iv ^iafiji iiiaqziQT^aav inl viQUivoa xov fnaQartdrov. 
xvQte siXdyijaov. iyivero ftera to i^Bl&elv tqv navXov 
anb yavdo/ieXHija r^ff vrjoov xtI. explicit f. 27° noXeiaa- 
iv ola zonoia . . . toia niaret jt^oaioiaiv Iv rtji dv. . . . he- 
ketiu&ij . . . dft^v. specimina codicis AMau milii traiiBmtsit. 

N = ood. Vatican. gr. 821 Baec. XIII f. 140° iaroela Ix- 
Y.lijaiaaTiKij tiov nQfi^ttM twt ayitav ujcoaToXtav ftHqov 
xaJ, navXov. lyeveto futd ro i^tlO^eiv jov iiyiov nav).ov 
dnb yav&0ftE).4TJia rfia vi^aov. expl. fol. 153° noleiDO- 
iv oia dia rtuc n^oatvyijiv aixijiv . . . ireleiw&rj . . . 
fie9-' ov Tiji natQi . . . io^a xal Ti/iij xal xQOTog . . . 
dfiT^. Bpecimina codioiB eurauit AMau. 

O — cod. Oson. 82 Noui CoUegii saec. XI f. 199" ftaQTvgtov 
Tiiiv ayitav xtxl navevtfijfHiJV dnoaToXiov nitQov xal 
navXov. xal itwo Iv Qwfit] iTtlttwd-ijaav inl viQumoa. 
eyhtTO fttTu tq i^e).&£lv tov aytov navXov xtX. expl. 
foL 211" ftt&' ov rcii na-rgl . . . rififj xal jtQotJxvvtjaia 
viiv xai dei . . . dfir^v. codiciB collationem acceptam 
refero uiro plurimuiu reuerendo WACHeadlam B. A., 
collegii omnium auimai^um OxonienBiH socio. 

P = ood. B&rocc. 147 saec. XV f. 176 ftttqtvQiov Tiav dyiutv 
xai ivSo^uiv TfQiuToxoQVfpaitDv xal xoOfioaoiaTOiV tov 
XQiOTOv dnoaToXufV rtitQov xai navXov tvXoyijooy TidvtQ. 
iyivsTO fttTct to i^tk&tiv tov fiaxdQiov navlov xtX. ex- 
pli^-it: noXeiaa' iv ola Tonoia iid twv nQoaevxwv a^nuv 
eieQytaiai noXXal xa) idatta naQixovTai Toia niaroio. 
eTeltiiiUh] di 6 dgofioa . . . xaQiti xal (piXav&Qiorcitf 
TOV XVQ. ijf*. iijO. X9- '(' fj •Jt^" 'wi to xgaToa tifi natQi 
'dfta xai t<;( dy. nv. . . . dfi\v. eectioaeB 1 — 30 contulit 
EduinuB Hatcti. M. A., uir illuBtriasimuB deque eccleeiae 
chriBtianae primordiis recte cognogcendis meritissimna, 
cuiuB pnicmaturam mortem uehementer deploramus, reli- 
quam codiciH partem uir plurimum reuerendus JLGMowat, 
M. A., PembrocenBiB collegii soeiuB. 

Q = cod. AthouB bibi. Batopedianae 368 eflec. XIII 1. 131' 
nQu^ia Twv dyiuiv dnomoXinv nitQov xai navXov xal 
niaa iv ^iifiri iftaQtvQi^aav, int viQtavoa ^aatkiioa. dean. 
evXoyrjaor. iyiveto ^etd to i^eXittiv tov dyiov navXov 
xtX. expl. f. 145' codicem contulit Philippus Meyer 



PBOLEOOKBNA IjXVII 

eocleaiae euangelicae apud Smyrnaeos olim pastor meri- 
tisBimuB. 
r — ood. Taurin. (C. IV. 4) inde a fol. 24' saec XI/XII 
f. 118° j[paf«0 %Ctv aylwv a/rom6i.bjv rr^rpou xai ftailov 
xal Ttuia iv ^'"l^V i^t^tttu&ijaav. cvloytjaor. lyhiizo fi£Ta 
ti i^eX&tiv htX. explicit fol, 129" tifieiw^ij di o d^oftoa 
aiiuiv . . . /it5' ou T(u( jtctfpi dij^a avv o/, jtv. . . . 
aiwvon'. utdicis epeeimina mihi transmiBit EHauler. 
His codicibuB addendus est cod. Athous CutluniuB. 24 
Ba«c. XI f. 131" ?rp(i^*i; twv ayiuiv ti;roai6i.oiv jtiTQov xai 
rtahkov xai ini)^ iv ^oJiifj IfiagTVQijaa)' f:il wpwcou; ^aathiui^. 
dea/r. ti/.oyijaov. doleo quod PLilippue Meyer cum in bjblio- 
theeie AthoiB uersaretur collationem liuius codiciB inBtituere 
ooitsit. 

Praeterea iiiemorauda sst Biugularis quaedam narratloQis 
forma guae in eodiee Vatic. gr. 1190 chart. saec. XV— XVI 
f. 890' — 893" reperitur. codes cui inBcribitur TtQd^t^ xal naQ- 
TVQiov juiv aylwv xai 7i^i>tzoxoQf<paiiiJv dttoaToXuiv nitQnv xai 
ifavi.ov. Sianota evi.6yrjanv paasionem utriuBque apoBtoli seorBim 
tractat. passio Petri quae legitur f. 890' — 892" paucis uerbiB de 
primariis apostolis praGmiseiH piimum quidem quae ex scriptura 
aacra de Petro apoBtolo cognoscuntur enarrat, deinde uero ex 
ipsis actis Petri et Fauli plura cxcerpit, ita tamen ut alia multa. 
praesertim omuia quae ad Paulum pertinent omjttat. testus 
interdum ad uerba cum actorum tenore couBCnttt; ad locog 
diflieilioreB emendandos nihil fere facit. quae deinde f. 892° 
— 893° de Paulo apOBtolo proferuntur nibil quod memoratu 
dignum Bit continent. exBcripeit codicem AMau, paucis quae 
ex Bcriptura sucra bausta sunt omissis. 

lam de acturum textibus edendis rationem reddamuB, ante 
omnia id egimua, ut dua» graeci textus formas uehementer inter 
se diilerentes quas Tischendorf in unam quaBi indiscretamque 
massam coegit denuo separareinus. nam reete ille quidem 
graeci Vcneti et latini tcxtus conuenientiam animadueiiit ; recte 
etiam Venetum textum nonnumquam unum omnium uel uno 
tantum ex reliquis graecia comitante antiquisBimam scripturam 
lueri existimat. sed textuum discrepantia maior est quani quae 
ntrunique in unum corpuH coalescere patiatur, praeterca qiiibus 
r&tionibus uir doctissimue iu tc.\tu constitueudo ductus fuerit me 
non assecutum eBse fateor. praefert ille quidem textum Mar- 
cianum non eolum ubi cum latino interprete contra graecum 






LXVIII PROLEfJOMENA 

uul^atum facit, Bcd nonnumquam etiam ubi ab utriusque serip- 
tura sohis diaeedit. nihiJominus eodieis illius auetoritas Tischen- 
dorfio noQ tanta est, cui ubique textum suum eubiungat. saepe- 
nuraero enim textum uulgatum cum latino eonsentientem textni 
Marciano antcponit, non solum in uartis lectionibus sed etiam 
in additamentin ab utroque suppeditatiB. eed inde a sectione 77 
uaque ad fiuem textus latini cum uulgato consensum prorsus 
contemnit. utrumque textum ex uno eodemque archetypo hauBtum 
esse apparet. scilicet es retraetatione quadam antiquisaimorum 
illorum aetorum Pauli, quibus iam Origenes et Eusebius usi 
Bunt (uide supra p. XI). cuius quidem retractationis Bseoulo 
ut mihi uidetur quinto post Cbnstum institutae auetor, oum ex 
actibuB Petri gQOEticis quaedsm delibaret quae narrationem 
catbolicam supplerent, quasi uiam muniuit recentioris correctoris 
lucubratiouibus, qui guosticarum fabularum uarietate niagis de- 
leotabatur, quam disputationibuB illis sect. 23. 36. 38. 46. 49. 
62—66 tum inter Paulum et ludaeos tum inter apostolOB et 
Simonem babilis. itaque alia sddidit, alia oniisit, alia correxit 
Bic ortus est textus ilie uulgatus qui omnibus codicibus graeoiB 
praeter unum Marcianum continetur. alteram quam dicunt 
textUB recensionem ille instttuit, qui siue antea Biue postea 
itinerarium Pauli apostoli de aetorum corpore abseidit, propterea 
quod PauluB bia Romae fuisse et ab Hispanico itinere redux 
morte atfcctus ease putsbatur. haee breuior actorutn Petri et 
Pauli forma tum in codice Marciano tura apud interpretem 
latinum reperitur. utmmque igitur textum graecnm seorsim 
edendum curaui, Marciano autem latinam interpretationem sae- 
culi ut uidetur sexti exeuntis adieci. 

Textus latinus longe propius ad eodicem Marcianuro quain 
ad reliquoe codices accedit. sed nonnumqusm fil, ut cum hia 
cootra illum conBentiat ex quo oumero sunt hi loci: gect. 27 (6) 
i^jiieig wg ^xovaafiev. sect. 29 (8) di.X' ol «pzovTEt; . . . kavrov 
TcaSeiv. ibid. MOitt^ ol-v ix t^g jtlev^ag . . . fnHfiov. sect. 30 (9) 
rovTotg ovv uaque ad finem. sect 31 (10) prima uerba usque ad 
InlaTivmv (eequuntur aliquot uerba interpretis propria et />fr- 
fanci /uerunt . . . uel pracccptd). sect. 53 (32) omittit latiQOfl 
interprea uerba codicis Marciani SitX&oiai^g . . . l&avfiaaev et 
paulo post idov auog elfii. paulo ante uerbis 'iti fieii ri 
ieix^iivai . . . ta fi^li} Cfld. /£ a latiuis pariter atque a reliquiB 
graeciB testibuB disoedit. sect. 56 (34) uerba textus graeei uul- 
gati noXka Tiaxa elg iauTOvs naielv propina ad latina accedunf, 



PROLKOOmKA I(XrX 

eed haec coi)ioBioi-a i^uut. sect. 58 (37) latinuB interpres cum 
textu uulgato addit fAida^u yoQ 'inu tij tifi^ dXl^love Jigo- 
rjYovvtai. ibid. latinue aliquot euuntiala addit: docui possidentes 
. . . reipublicae et post t^v iiiaitv sicnt ilti seruare . . . conditor 
rerani deiis. sect. 60 (3y) latiuus cum graetM uulgato addit 
r/T(s iazh 636$ . . . iv adrfi. Bect. 67 (46) latinu» cum graeco 
uulgato babet uAA' oiidt av . . . tiitfiaiiuaae. sect, 69 (48) post 
/^/ETE uterque addit xei o'idarE . . . ificig xaTa^toiam. item 
seot. 73 (62) t'i ri av 'idjjg aiitov Isit-^nqovvia. «ect. 74 (63) 
uerbis graeci uulgati iW yvi^s aiX. et seet. 76 (65) uerbis eiusdem 
testis irpri 6i o iJavloe "rifi II£tqii> latinus adstipulatur; inde a 
sectione 77 (56) iuterpres latinuB fere eundem textum atque 
graecuB uulgatus praebet, omisBis tamen ({uae ille de Per- 
petua, de Potentiaua et de tribus militibuB admiscuit. huo 
pertinent e. gr. sect. 77 (66) uerba tof ynlaTTjv ziuv anavtwv 
. . . Xqiotov et paulo iufra xui riaaaQa fiiQi} yevofitvog . . . 
OTjfiefov ijii^iias. scct, 78 (67) uerba graeci uulgati r; tQi^ avrov 
. . . dnoXiad-ai sccuratiuB quam quae cod. E habet ij ivfoijaig 
. . . dniaXilag ad latina quadrant. sed latinua hoc loco copioeior 
est; addit si inteliegas et iie tantas . . . blaspliemias. 8ub finem 
BectioniB uerbis vnoniov fioi . . . .rXrjQvii^^ai latinus graeco 
uulgato adstipulatur; item sectione 79 (58) roje 6 NtQiav usque 
ad finem; sect. 81 (60) inei.dij 6 xvgWi; fiov usque ad fiuem; 
seet. 82 (61) awrK^tv d^ usque ad tinem, paucis uerbis ut 
vnTpfTTjaiv fioi 6 xiiQiog quae latinus cum E tuetur exceptis; 
item sect. 83 — 87 (62—66) interpres tatinus et giaeeus uulgatus 
contra codicem Marcianum eonsentiunt. sectione 88 (67) latinus 
ab utioque graeco diBcedit. 

Ex boc locorum conspectu ap]iaret. textuni latinum non ex 
textu Marciano ucl ex Marciani archelypo deriuatum CBse, sed 
genuinn actorum ucrba saepe contra illum conBcruaase. inde 
a sectione 77 (57) textus AfareianuB in breuiorem formara 
redoctus eet, 

Inter codicee qui textum uulgatuni perhibent longe pvae- 
stantiBSimus est codex A, cuius Bcripturam tamquam fundamen- 
tum editioni subBtruxi. non tanta quidem est eius auctorilaB, 
nt eum reliquis omnibuB testibus neglectis sequamur. sed 
accedentibuB duobue melioris uotae codicibne qui diuersarum 
familiarum aunt, ut BL. BO, LO, HO, HI eto., semper hane 
paucorum ecriptnram multitudlnj praeferendani esse duxi. inter 
reliquoa codices BDLO maioris pretii sunt. cod. saepe cum 



y.yX PBOLEeOHBIfA 

A, rarias cum BL conBentit. codices BDGIKLMNQT eiaBdem 
Btirpie eBse appftret; inter quoc GILMNQ artiore neceBBitudints 
uinculo coniunguntur. M fere Bemper, G et NQ pleramque 
cum L poncordant; cod. / eiusilem ramiliae textum sed inter- 
polatum praebet: multa enuotiata omittit, trsnfponit, trans- 
format. codex B haud taro archetypi scriptionem seruaese 
uidetur; obtinet autem medium fere locura inter L et D, qaam- 
quam propias ad illum quam nd buoc accedit idem Blatuendmn 
esBe uidetur de codice T, cuius pauca tantum specimina ad- 
hibui. codice K qui plerumque cum B facit facile earere possis; 
Batis habui Bcripturam huius codicis ad uudecim priores sectionee 
apposuisee. cod. D ab omni eiusdem stirjns propagiue saepis- 
sime discedit: mnlta omisit, plura corrupit aut certe mutauit; 
sed haud raro ueram ecripturani seruauit. ei eadem atque 
cod, D progenie sunt codd. HP. quorum tamen textus seBoenttes 
uerbosior et omatior eet. codicis // maxinia pars deperiit: 
iu cuius locum substituimus codicem P, multo quidem recen- 
tiorem, sed es eodem fonte, fortasse ex ipso codice ff olini 
integjo deriuatum. interdum codex P scripturas codicum L uel B, 
rsriuB oodicis tuetur, ucl potius textui D admiscet. ultimo 
loco habemus codicem C, quem Tischendorf reliquis temere 
praefert. originem quidem traxit es libro, qui eiusdem pro- 
sapiae fuisse uidetur atque codices B et D; sed ipse eodex a 
librario nescio quo miaerum in modum interpolatus est. 
codicum cognationem hoc Btemmate illustrasse iuuabit; 

Arehetypus 





Erunt qul dioant me in textu constituendo non ut par 
fuerit codicis E Mareiani rationem habuisse. qui quidem codex 
cum Baepius a codicis A scriptura discedat codicibusque alterius 
fomiliae adstipuletur. facile euBpicari possis, istiuB uom noo 



FROLE(H)HBNA LXXI 

uel altero textuB uulgati codice eonuenientiain pluria faoiendam 
esee quani reliquorum uel optimoruni libiorum auctoritatem. 
Bed caueas ne teraere hune ducem iu textu recensendo nequanB. 
haud raro enim reperiuntur loci, in quibus manifestae scripturae 
corruptelae in codicem Maicianuin intruEae eunt. sic Maroianus 
sect. 2 (23) Tjj TW»' 'E^Qak.iv ^ijih;i xol ftu^riiQlif babet pro rfi 
Tijv 'F-liQ. jiifiloiy fiagrv^i^ quod cum C reetitui (i.^ Twy 'E^q. 
^i^hii iiaQvvQltf ABDIOF); sect. 5 (26) ^i^r^kmq et ^Uh>%xfHq 
cum reliquis graecis codicibus legit pro ^ij^i(kQi et ^SeXvxcoi, 
quod cum latinis restituendum est: Bcct. U (32) USovg iivdQiav- 
Tog habet cum C pro hxtivovg avd^nivTas:, seet. 31 (62) fiiyai 
enm ACD pro fniyoii habet quod BGILOPQ tuentur; aeet 32 (53) 
xtXtiiaavTa eum ABGLO, ubi Tiechendorf (oum PQ) -ifti.svartvxo^ 
Boripsit. ego KtKtvaavii restitui; sect. 36 (67) ovx oquiai cum 
ABDIP yro or xmqoiat quod eine dubio cuni GLOQ recipien- 
dum est. selegi aliquat locos, in quibus E non solum cuin A, 
sed etiam cum aliis melioriB untae (Kididbus a genuina Bcrip- 
tura abborret. ne mirerie igitur quod etiam aliis locis a codicis 
E Bcriptura cum hoc uel illo textue uulgati codice coneoidante 
dieeeeaerim. eic eeet. 23 (2) letinui tiitag cum plerisque codd., 
quod BOP omiserunt; sect. 27 (6) scripsi QEi:aavTO<i cnm AGTLO 
noD ^vivtoq cum CDEPQ; sect. 30 (9) av pro ah tl LQ; sect. 
33 (12) deiyfiaTiaovai cum ADGPQ Tiscb. non Sef/ftixriamat 
cnm BCEILO; sect. 34 (13) inl JViQiuvog . . . jov KaiaaQog 
pro iril NiQorva . . . tuv Kaiaaga CE; sect. 36 (14) ^tov cuni 
AGI non xoL ittol cum BCDBLOPQ; eect. 36 (15) addidi 
avTi^ qtiod deest in DEG; ibid, scripsi dtj-ijoficrt non diVara* 
BCDE\ aect. 38 (17) x«Taiat;o>£tf(i; non KOT«A«Coi'ft'E( DE; 
Beci. 39(18) retinui cum plerisque codd. graeeis et iuterpretatione 
lattna itai ivutntov uvxiiiv avayvuadrjvat quod praeter /: etiam 
LQ omittunt; sect. 40 (19) scripei eyvfivb>aa cum ACDGIPQ 
non lyvfivaaa cum BELO et Itx&tiii non Xtx^ cum CDEL; 
sect 41 (20) iyeiQOvra non iytiQuvxa BEGIQ; ibid. ^avftaaia 
non &avfiaxa DEPQ; eect. 42 (21) Torpivrog non xa<fivxa EJ; 
ibid. ad lyta addidi 6i, quod CDE latinus interpreB neglexeruut; 
ibid. post avi^ayov addidi uerba xi^ Aqaxki aov in codd.Z*AZ et in 
Ifttino testu omissa; sect. 44 (23) retinui ^xdixijouai cum plcris- 
que codd. pro ixdtxiJooDfft DEL; sect. 45 (24) Bcripsi kavTOv 
non avTOv (CE)\ ibid. adieci ^aatXtv quod omittunt CE\ ibid. 
addidi Hi post \pevaaa&ai quod EGIP deleuerunt; ibid. omisi 
(ug di ixiktvatv hex^vai {dx^^vai C) xal kdl/Qa ti;) nirQii> 



LXXII PROLB601ISNA 

do^^vat quoil C£ praebent et scripsi cum plerieque codd. xai 
elney ndhv. sect. 47 (26) oniiBi ayaiyi ante §aai}.i.v ijuod praeter 
E etiani PQ addunt; ihid. scnpei xe.(ji5lotis non xsiqi&Ioi^ qaod 
praeter eodkem £" boIub cod. B tuetur; eect. 49(28) rjTTjfte&a 
non ^tT^ihjfitv EG\ Bect. 51 (30) in' adT)[i cum ACIOP non 
In avTov BDEGLQ; ibid. restitui i} prius cum ADIGLO quod 
BCEPQ omittunt; ibid. iJai^dvwv non daifiovioiv EO; sect. 53 (32) 
ws i^^^wv cum B/G non o ^//(wc CDEOQ; seet 57 (36) lai-np' 
non airfpi CDEP: sect. 58 (37) lii\ nXovxov aSTjlitqji non 
ijtl Tij jav jrioiJTOu adi;AoT. DEP; Bect. 60 (39) addidi cum 
plerisque tov XQiatov ad qnovri av%6v quod CDEI omittiint; 
ibid. lX96v%t^ quod om. CTJif; ibid. Bcripsi Kar« rfitVwv non 
%a%a ToiiTo CE; ibid. i)(eg£(J/xa cum AL{IQ) non d«§e5/x« 
CDE{BP), et Afxdtx^ffat euni plerisque, uon 6uK5i/.tiv DEP; 
8ect 61 (40) omisi artieulum aote IHtqov cum AL, quem praeter 
£" etiam alii plerique tuentur; sect 67 (46) addidi at post i^wiu 
contra DEO; sect. 70 (49) eeruaui nakat quod EI omittunt; 
8eQt. 71 (50) dvv^ao/tai aoi tlvai fviXaTO(; cum plerisque pro 
yev^aofial aoi EvtAatos EO; ibid. avtgxri P''** aTtiQxji E{OQ); 
ibid. (loi ante ni-qyov contra DEP; ibid. nominatiuum abBolutum 
&vtX»t^v quem DEO in dvilitia xai mutauerunt; sect 73 (62) 
i'<jpi; cum ABGQ. non el.T*»' DELOkIP); ibid, ijyj'/ffEv cum .<4S 
(?/.!2 non jffyoitv DEIOP; Boct 74 (53) otzov av non tl.-rou Ik»' 
DEO; ibid, i/i; non xai x/g £0; ibid, a«A*e(v non dntXd^tiv 
BE; aect 77 (66) retinui av&Qiintjjv post dniartnv contra DEO; 
ibid. Twv ante vexewv cuui ABDPQ quod deest in EGILO, et 
iva quod /?£"/ perperam praetemiittunt; ibid. Bcripsi (JaOTU^ijH 
non ^aaTttCrjTt EI: seet. 78 (57) aini^ pro sr^os avruv i^EO); 
fiect 80 (59) articulum ante ITavXoq addidi oum APT contra E 
et pleroBque; seot 81 (60) ftov post r.vQiog scripBi. non ^/itvv 
EOQ; ibid. ^fffP cum ADPQT. oon fjpffws BEGILM\\0)T; 
sect 82 (61) rec«pi «y.fj/oi;**! /*o( quod cuni £ etiam BGL 
neglexerunt; sect 85 (64) Bcripsi tlnovits non tigijxoteg EHPQ. 
quae ad ortbograpbiam tantum pertinent, ut ti et i;, o et m, 
ai et e uocalium permutationem non notaui. 

alibi aliter statui, sect. 36 (15) addidi cixovaor ^aatXei 
cum CEOPQ latinis, inuitis ABdGILP; sect 41 (20) addidi 
&al.daaT\i cum CDEPQ latinis, quod deest in ABGILO; ibid. 
BcripBi ndyov oum E lalinis, non nXdvov ut reliqui. eect 46 (24) 
omisi o Zifttav poBt tijidxos /toi cum CEJLO latinis; seet 67 (46) 
Bcrip&i aki' o iqvixQ cum DEIP pro a/i* (ris tqoixiJi ABGLOQ; 



PHOLEOOMENl LXXln 

sect. 73 (52) soripei ilviaai eum DEPQ latiniB (impetrare). non 
antdiiaai quod reliqui perliibent. 

de hoc uel illo loco facile dubitare poasis. sed obseruan- 
dum est, quinam potisBimum codices cum E contra A facere 
soleant. Buut enini codices interpolati C, /, P, quibus accedunt 
eod. optimae quidem notae Bed a docto litteratore pasBim 
retTRctatufi. et cod, D minoris quam reliqui eiusdem Btirpis 
e^tdices aestimandus. addas quod textus Marcianus uno tantum 
codice graeco, eoque recentissimn traditur. uariia igitur modia 
tieri potuit ut ille textus licet cum aliquibuB testus uulgati 
teEtibus eoDueuiret, tamen ab huius tbrma genuina plus 
minuBue discederet. 

de rebus ortbographicis pauca dicenda sunt. baud raro 
iD CH!P, paBsim etiam in aliis codd. uocales et dipbthongi 
1 et (i, II et ij. ( et *;, ij et i; i et oi, e et r^, € et ai, tj et ai, 
rariue o et ct inter se permutantur. creberrimam scripturae 
corruptionem habea in codice Q; acribit enim rijg pro roig, 
rjVoiaaTo pro rjTraaTO, Xiinoi pro Xvixfi, Ttu natqiaiov pro li 
naxqHjoy, n^ta^v^ pro nQta^eig, mv pro tiv, iftvjv, vfiiteQog 
pro ^^wv, f/i^TiQog et uice uersa, ya^ijg pro g>aveig, iniTijnTjaov 
pro ETTiTifitjaov, avtoig pro aiJT^e, rolg iffovfiivoig pro x^s ^ow- 
fthrijg, oaoi pro idai, avToi pro avT^. addas dnoarrjleig pro dno- 
OTeiXat, eniyyeleia pro inayyeXla, viVQiov pro x.vQiiog, nXiov 
pro nXolov, EB,TffovTov pro i^i]yovvzo, aixols pro avtog, ftoi 
pro ft^, naqiivixav pro na^iduixa. iffevrdv pro eQevvd, oaoi 
pro omjv, ov pro t, iifitTiqav pro fjtieTeQai, iytvovTOJv pro 
lyivovTO, id genus alia. uix in alio eius generis codice uocalium 
et eoneonarum confueionem tam insipidam repperi. itaque satie 
erat, uariarum lectionum delectum instituisse. boc uuum notatu 
dignum est, quod iuterdum forraae quae recentiorem graecitatem 
Bapiunt nobis occurrunt. ex hoe numero est i^iazriv pro iiiazrj, 
tiaaageig pro TiaaaQtg, alia; quibus fortasBe banc illamue for- 
mam ex supra appositis addere poseis. siiniliter babes in eod. / 
^dvvtj^riv pro r^dvvrj-^rj. saepius etiam in melioris notae eodicibus 
formae uerhales in tig ucl ci ct in fj uel Tjg desineates inter 
Be permutantur. haee in notis textui subiectis diligentur apposui, 
praesertim cum Baepius dubitnre poesie, num indicatiuue futuri 
temporis an coniunctiuus aoristi scribendus sit. v i^tKxvoTixov 
in cod. / semper, in LO plerumquo additur, in reliquie pro- 
misoue additur uel neglegitur; item Bcribitur modo oiVw modo 
tAttiig; sed his minutiis adnotandie Bupersedi. 



^H 



LKXrV paoLBOOKsaTA 

Inter formaB tnetDorabiles referendae sunt i-vmav pro vvxia 
Bect. 7 C/: Heot. 16 BGHIO\ seot. 27 (6) lO: xtvuv pro «va 
eeot 16 I\ (liya pro /leyav (U9ov fiyu) aect, 84'' 6"///: Tcamav 
pro namHv ifimrwv . . . Tiqd^smv) sect. 2B (4) quod in omnibus 
codieibus reperitur, uno excepto qui jtav eorrexit {cf. Marc. 
13, 28). foroiae uerboruin alexnndrinae rarigBimae 8unt; sed 
recepi pasBira eum Tisehendorfio tlnar, ti:Tc<ri, r}.9av, yt.va- 
fitvog, optimorum librornra auetoritatc fretns. animadnertaa pom 
lyxazilfircart sect. 27 (G), tla4A&^art sect. 30 (9), iiil&atioaav 
sect. 48 (27) BDL. aydyai sect. 55 (34), ^Xo^a Bect. 84'' (63) O. 

tnterdum uerba contracta in -^oi, -acj, -6ui deBinentia Jnter 
86 permutantur. sic inuenimug iTTiTi^iovvTa pro iTitTiftwvta 
BCet. 41 (20) GQ; dit^tdiy.a pro dit^tdixti flect. 60 (39) AL uel 
i^tdixa /Q; idr^Xet sect 84 g C, quibuB addas uerbi ri^fit 
formas IntTi&ovro DP uel nqoatji^ovTO G sect. 29 (8). inter 
formas inueitatas etiam referas hi6to pro dldinfii Bect. SO"" (59) 
BGLMNOQT, aoristum aetiui ^aatd^ijTt Beet 77 (56) ABDL, 
aoriBtum pasfliui aia9av9iZai seet. 83 (62) ABO. augmentam 
temporale saepe in codd. omittitur, Hcd fluctuat ecriptura; legi- 
muB enim avefiix9-t) ot ^vff^iiz^ij, in:iT^devaav et cntri^tvaca', 
alia. Btnictura easuum in codice / haud raro aetatiB reoeatioris 
QEum prodit; huc referenda sunt jtaga nirqov, na^a IJavlov 
Bect. 5, afio TavTijv tijv itjgav Bect. 77 (66), ttog njv aijfitfiw 
sect. 77 (66), alia. ideiu codex haud raro accusatiuum genetiuo 
ael datiuo Bubstituit; sed longum est talia enumerare. drt6 
praepositio si Thilonem audiH etiam in codicibuB melioris notae 
cum accuHatiuo coniuugitur ficct. 13 dnd Baiag, nisi forte 
auctorem formis Bata et Bahu promiscue usum esse statuas. 
taoeo de praepositioaum ^v et tlg permutatione, quae in optimis 
oodicibufl occurrit. nominatiuos absotutoB habes Bect. 40 (9) 
afti).ti tnayyekiag exovTeg. Bect. 71 (50) VV« in' atiTov dveX&wv 
o( ayytlot fiov . . . fit tv^waiv. utrobtque codex Marcianus 
textum correxit. 'iva cum indicatiuo futun Baepissime, cum 
indicatiuo praeBentis raro inuenitur; conferas iW xaTtvMvtt 
Bect. 60 (81) p. 170, 3 (cod. £■), sect. 58 (37) iVw . . . trQor^yoiivjat. 
8ed flect. 15 'iva . . . dti:6U.vTai Thilo absqne ulla codicum 
auctoritate Bcripait. 

Veterem latinam actorum Petri ot Pauli traofl- 
lationem cnm ad genuinum textum conBtituetidum plurimum 
ualere intellexerimus, non soEum in apparatu critico pasBim eom- 
memorandam sed iutegram edendam lextuique Marciaoo a dextero 



PROLEeOllEWA 



LXXV 



latere apponendam esee statuimus. itaque paueis uerbJB tle 

criticis eubBidiie quibus ufti Bumus dicendum eet. 

Libri tnanuBcripti bauil raro in bybliotheciB Genuaniae, 

Galliae, Heluetine, Austriae. Angliae, Italiae reperiuntur. ubus 

Bum ad textum eonstituendum hie eodioibuB: 

A = cod, Sangall. 561 aaee. X f. l^ incifiil passio saHctorum 
apostolorum pflri el pauli. cum umisset paulus ad 
romam. expl, f. 20 ubi prestantur beneficia oratiotuim 
eius in saecula saeculorum. amen. explicit passio sancto- 
rum aposto/orum petri et pauli. collatioDem codiciB sua- 
deute Hermaano Hagen mihi procurauit HBoegli. 
f = cod, Bem. A 94 Baec. X/XI f. 13''— 16" ab initio mutilus. 
incipit iierbis: est cnim in Immams sensibtts tanta sauctiias, 
ut 6ona laudct naluraiiter (« Bect, 7; p. 125 I. 16). ex- 
pUcit: tum ncro tmeri fecit petrum et paulum in ttinculis 
corpus uero simonis iussit diligenter tribus dicbtis ct tribus 
fwctibus custodirt {= sect. 57; p. 167 1. 13). reliqua de- 
8unt. contulit codioem HBoegli. 
r — = cod. Parisin. nouae acquiBit. lat. 2179 saec. X litterJB 
gothieia occidentalibus in membrauiB formae graudis 
eeriptus, nnno 1S78 ex abbatia Hispanica cui Siloa nomen 
cst, ParisioB translatus. incipit f. 194' B: passio sanclo- 
rum apostoiortim petri et pauli qtii passi sunt rome sub 
tierone cesare . . .in temporibus illis quum uenisset paulus 
in urbem romam dCBinit f. 2OO A" uerbis: hic mundus 
steterit regnante dno nro ihu %^o cui est konor . . . 
amen. colIatiOQem codicis Gottholdo Gundennann accep- 
tam refero. 
) =. Md, Paris. lat. 5301 (Reg. 3594. 3) saec. X/XI f ^C A 
incipit: ///. kl. iuli. passio sanctortmi apasfolorutn petri 
ei pauli. cmn uenisset patilus romam. expl. f 99' B . . . 
et posita in ecclesia sci pelri uaticano naumackif. et sci 
pauli in uia ostensi miliario secundo ubi pstantur benc' 
ficia . . . amen. contulit GGundermann. 
= eod, MazarJn. 1318 fiaec, X/XI f 8": incipit passio 
apiontm pelri et patdi qiii passi sutit iu urbem roma sub 
nerone caesare. quae est III kl iulias. cum uenisset paidus 
M urbetn romam. expl. f. 26': ostensi ab urbc rottta 
miliario scda . . . amen. Bpecimioa codieiB mihi trans- 
inieit GGuQdermaun. 
P= eod, Laurent. Plut. XXX, 4 Bin, saec. XI f. 332* cum 




VI PBOUEaOKBltA 

mtiissel paidits roniatn. expl. f. 336* in Uia ostftise 
miliario seamdo uin praestantur . . . aineii. oollatioDem 
codiciB loanni Nemnaun Argentoratensi acceptani refero. 

= cod, Guelferbyt. inter Wizanburgensee 48 Baee. Dt/X 
f, 21'— 32" passio stnietorum apostolortim petri tt pauli. 
cum ufiasset patilus in urbem romam. expl. *■/ posita 
sancti petri in iiaticano naomatia et sancti pauli in uia 
ostensi ah urbe roma miliario sectinda ubi praestantur 
. . . amen. explicit passio sanctorum apostolorum petrt 
et pauli. coilieem ICThilo esBCiipsit et editioni qnam 
instituit tamquam fumlamentum eub&trusit. eignauit Thilo 
codicem littera A. byblioihecae Guelferbytanae libri ne 
peregre mitterentur eum ab iis pcnes quos rerum Brun- 
suicensium gubernatio est interdictum eseet, 0. de Heine- 
manu bybliothecae praefectus meritissimus Carolo Schfldde- 
kopf bybliotfaeeae adiuneto codicem denuo in usum meum 
oonferendum commiBit. 

= cod. Guelferbyt. 497 (olim coenobii Bergensia prope 
Partbenopolim , postea Helmstadiensis n. 141) Baec. XI 
f. 16°— 26". incipit passio apiorit petri et pauli. cum 
uenisset paulus in urbem romam. deeinit uerbia: miliario 
secundo ubi praestantur . . . amen. Thilo et hunc oodicem 
adbibuit et in editione sua littera B signauit, sed uariam 
lectionem passim tantum aduotauit. itaque noua codids 
collatione cuni me carere non poBse intellcxissem, per 
uirum doctissimuDi Caroluni SchUddekopf OttoniB de 
Heinemann rogatu criticiB quae dcsiderabam subsidiis 
instructus sum. 

= cod. Paris. lat. 12696 (Sangerman. olim 1109 nunc 1042: 
S. Mauri fossat, 88) Baec. XI f. 144" incipiunt passioms 
apostolonim petri et pauli. ciim uenisset paulus in urbem 
romam. expl. f. 165' ego Marcellus discipuliis dhi mei 
petri qiuie uidi scripst. specimina codicis procurauit 
GGundermann. 

= cod. Paris. lat 12602 (Sangerman. 491, olim 473, ex 
libris mon. CorbeieuBis) saec. XII f 1" incipit passio 
gloriosissimorum apostoloriim petri ct paiili qite est II I. kl 
itdii. ciim uenisset paulus in urbem romam. espl. f. 6' 
miliario secunda . . . amen. epecimina codicis dedit 
GGundermann. 

= cod. Loudin. .\rundel. 169 saec, XII f. 4". AUercatio 



PHOLEGOJJENA LXXVTI 

sanctonim aposrolornm petri et pauli cum sitnone mngc 
cum ucnisstt paiilus roinam. expl.; osticiisi ab urbe roma 
miiiario secun/io . . . iibi prcstantur . . . aincn. exemplar 
codieiB mihi tranBmisit EdgaruH Fripp. 

= ood. Monae. 4654 saec. VIII/IX fol. 3'— 12'. est idem 
codex unde fragmentiim pasMoniE PauU breuioris de qua 
Bupra p. LV BcrmoQem institui deBumptuni est. pOBsio 
Petri et Pauli incipit uerbis: nimque audisset de paulo 
itt tempore illo cum uetiisset paulus romam. expl. : miliario 
secuttdo. ibi praestaiitur beneficia ratiomim . . . explicit 
passio sanctorum apostolornm petri et pauli. amen. 
codicem reliquis multo prolixiorem ego contuli. 
^ n= cod. MontipesBui, (achol. medie.) 56 saec. VIII/IX f. 27' 
passio sattctorum petri et pauli in u. roma sub neroue rege. 
cum uenisset paulus in urbetn romam. expL: ibi prae- 
statitur beueficia oratione in sc4a scitomm. ame». exemplar 
oodicis raeeuni communicauit MBonnet. 

= cod. PaiTB. nouae aequis. lat. 2180 saec. X, eiuBdem ori- 
giniB, forraae, Bcripturae at(]ue cod. Paris. 2179, inc. 
f. 1B6' B: altercatio sanctorum apostolorum petri et pauH 
contra symanem magutn simul et passio quipassi sunt in urbe 
roma sub nerone imperatorc die III. kl iulias. in diebus 
Hiis quuin uenisset paulus in urbe roma. expl. f. 193"A; 
yK(' aposto/os siios iti pace suscepit cui est honor . . , amen, 
magnam codicis partem contulit GGundermann. 
» = eod. Paris. lat. 6274 (Colb. 2532 Reg. 3857. 3) aaee. XII 
f. 7 " A. passio beati petri apostoH. cutn uenissel paulns 
in tirbent romam. expU f. 15' A. specimina codicis 
fiuniBit GCrundermann. 

= cod. PariB. lat. 12606 (Sangerman. 499. olim 627) 
saec. Xn f. 61'*. incipit passio sanctorum apostolorum 
petri et pauH. tempore illo cuin uenisset paulus romatn. 
expl. f. 63'A (ut cod. Paria. 12602). apecimina dedit 
GGundermann. 
f = ood. CasinenB. 142 saee. XI p. 6 atm iienisset panius 
romam. desinit ucrbie conscquuntur effectiim. prestante 
dotnitio . . . secn/orum ameti. sub finem eadera quae in 
codice Wizanb. de baBiliciB Petn et Pauli et de Banctorura 
corporum depositione legnntur. codiciB specimina mihi 
traiiBmiBit GGunderm&nn. 

— cod. Vindobon. 1262 (ol. Salisb. 81) saec. XIV f. 138' 



k 



LXXVm «OLWwimiA 

— 145 ^ uiia petri el pauli apostolorum. Kc^um tienisset 

paulus romam. expl, passi sutit apostoli iloniiiti nostri 

iesu ckristi sub die III. kal. iulias cui t-st . . . anmi. 

specimiDa esscripfiit Sigfridus Mekler. 
T = cod. CasiD. 147 Boec. XI p, 10. eiuedem originis et 

indolifl est atque cod. R. specimiDa dedit GGundenDanii. 
U = ood. Vrbin. 49 saec. XIV/XV f. 135* /// kl iulii 

passio beatorum petri et pauli a marcello discipnio petri 

edita quique idem interfuit passixmi. cum umisset paulus 

romam . . . expl. f. 140' miiiario secundo ubi prestantur 

. . . atnen. ego marcelius discifrulus dotnim mei pctri quc 

uidi scripsi. tranBBcriptionem Ubri mihi donauit loanneB 

Neumann. 
V ^ cod. Vindobon. 3785 (Lunaelac. 77) saec. XV f. 143' 

— 148' incipit passio sanctorum aposlolorum petri et pauli. 

ciim uenisset pauius in urbem romam. partem aiiquam 

codicie contulit Sigfr. Mekler. 
X = cud. CaBin. 148 saec. XI p. 2. eiuedem stirpia est 

atque R et T. Bpecimina misit GGundennann. 
HiB codicibus magnua numerus aliorum iibrornm accedit, 
quDB singulos eiugulis siglis designarc non opue est. ac primnm 
quidem recenseo codices Farisinos. 
eod. PariB. lat. 3792 (Colb. 836 Reg. 3861. 2) saec X,;XI 

f. 176" — 177" cum uenisset paulus in hurbem romam. 

desinit cod, uerbis ut fieret subito puer et post haec seniar 

sect. 14 (p. 131 1. 17). 
cod. PariB. iat. 3851 A (Reg. 4240, 2) saec. X f. 19'— 84" 

passio . . . cum ue?tisset paulus rottiam. expl. secmdo 

ab urbe miUario in proprio eiusdem Lucinae praedio in 

uia ostiettsi. 
eod. Paris. lat 12604 saec. XII f. 78"— 85' conflktus aptorum 

petri et patdi cum symone. cum paulus mnisset in urbem 

romam. 
cod.PariB. lat. 9737 {Buppl. lat. 1674) saec. XII f. 1'— 10' 

incipit passio gloriosissitnomttt etc. (= cod. A"). 
eod. Paris. lat. 11763 saec. XH f. 8"— 15' incipit passio 

sanctorutn petri et pauli. cuin uenisset pauius romam. 

subscribitur codici ut in /. 
cod. PariB. lat. 15681 saec. XII f. 96' ituipit historia fiassums 

apostolorum petri et pauli. citm uenisset paulus itt urbem 

rotnam. 



d 



PROLEOOMENA LXXIX 

cod. Paris. lat. 2663 flaec. XII f. 151' incipit passio sanctoriim 

apostolorum petri el pauli quod est III kl iulias. cum 

ueriisset patdus in urbem romam. exp!. f. 157 ' i>i uati- 

cano naumackie et sancti pnuli in uia ostmsa . . . amen. 

(cf. cod. Parie. 3851 A). 
cod. PariB. lat. 12615 (Sangerman. 490 olim 471 'Corbeiensis 

moD.') saec. XII/XIII f. 1 ' — 10 '. ex cod. K exBcriptus 

esse uidetur. 
ood. ParU. lat. 5273 (olim D. D. de Bethune Reg. 3868. 2860) 

aaec. XU/XHI fol. 1"*— 8'* incipit ut Paris. iat. 2653. 

Bub finem babet: ibi prestaiUur . . . amen. ego mar- 

cellus . . . scripsi. 
ood. Paris. lat. 13091 Baec. XIII f. 38' cum uenisset paulus 

rennam f. 39' tieronem . . . a lupis esse comestitm . . . 

ameti (Bect. 65 p. 175 1. 7). 
cod. Parifl. lat. 5276 aaec. XIII f. 4" incipit passio apostolorum 
I petri et pauli. cum uenisset paulus romam eipl. f. 11' 

1« uia hostiensi . . . anun. 
eod. Paris. 5280 eaec. XIII f. 273'*— 279'* incipit passio 

sanctorum apostolorimt petri et pauli. cum uenisset paulus 

romam. explieit in uaticano naumackie et sci pauii in 

taa ostensi . . . amen. 
i«>d. Parifl. 5296 Baec. XUl f. 74"^ incipit passio beatorum 

petri et pauli apostolorum que ist III kl iulii. cum uemsset 

paulus romam. expl. f. 78"* (ut cod. 6280) ostiensi , . . 

ameti. expiicit passio apostolorum petri et pauli. 
[Cod. S. Genouef. Paris. H. I. 3 saec. XII f. I' in %^ twmine 

incipiunt passiones apostolorum petri et pauli. cum uenisset 

paulus. expl. f. 8' miliario scdo. ibi praeslantttr . . . 

/fiOd. S. Qenouei Parie. H. I. 10 eaeo. Xin f. 2' incipit passio 
> beatonim apostoiontm pelri et pauH qui passi sunt in 
urbe roma sub ncroiie cesare quae est III kl iulias. cum 
liefosset paulus in urbem romam. f, 26' ostensi ab urbe 
roma miliario scdo . . . ameit. 
Codicum Paria. lat. 3792. 6273. 9737. 16681 spocimina 
GGnndermann mibi procurauit. reliquorum sotitiam partim eidem 
uiro doctigsimo partim MaxiTiiiliano Bonnet acceptam refero. 
His codd. acceduot qiii iu bybliothecis prouiocialibua Galliae 
^^SBeruantur. hi Bunt quorum notitiam accepi: ^_ 

^^■Md. HoDtipeBsul. 14 saec. XI f. 14" passio sonctorum aposto- ^^| 



LXXX 



PR0LB60K8NA 




ioriiiii petri et fauli, cum uenisset pauliis in urhi romam. 

expl. f. 24" miliario secundo . . . aineit, 
cod. Augustodun. (bybl. seininar.) 34. 4. f. 289. 

Saepe passio Petri et Pauli in bybliothecie Florentinie 
reperitur. enumeio hos libros: 

cod. Laurent. Pluf. SX, 1 saec. XI f. 162" /// kal, iul. passio 

sanctorum apostolorum fietri et pmiH. cum uenisset paiUus 

rotnam. 
cod. Laurent. Plut. XX, 2 saec. XI f. 112' in natal. aposto- 

lorum petri et pauii. 
ood. Laurent. Plut XX, 3 saec. XII ineunt. f. 69". 
eod. Laurent. Plut, XX, 4 saec. XH f. 81'. cum pcruenisset 

paulus romam. 
eod. bybl. aedil. Florent ecol. 139 Baec. XI f. 125' /// kal, 

iul. passio sanctorum apostolorum petri et patili. cum 

peruenisset. 
cod. bybl. Mugellan. de nemore 13 saec. XI f. 140° (iooipit 

ut cod. antecedens). 
eod. bybl. Mugeilan. de nemore 14 aaec. XI f. 105 /// ial. 

iul. incipit passio satielorum petri et pauli. cum uenisset 

paulus roiiuxm. 
cod. bybl. Amialin. 2 saec. XI f. 197 (226)' incipit passio 

saturtorum apostolontm petri et pattli III kliul. cum uemsset 

paulus romam. (cum subaeriptione ego Marcellus . . . 

scrifisi.) 
cod, bybl. Leopold. Strozzian. 4 eaec. XV f. 157 (190)" fercio 

kal. iulii de samtis apostolis petro et paulo. cum uenisset 

paulus romam. 
cod. Laur. conu. suppr. 231 aaec, XIII f. 180' passio ss. aposto- 

lorum petri et paiili. aon periienissct paiilus ntmam. 
Codicum Klorentinorum cuiueque tres priorcB duasque ex- 
tremae seetioncs contulit FRoediger, uir de Btudiia meiB meri- 
tisBimuB. 

Roniae praeter codicem Vrbinatem Iii codices reperti Bunt: 
cod. Casanat A I 16 eaec. X/XI litterie CasinenBiuni propriis 

seriptUB f. 87' passio sanctormn apostolorum pctri et 

pauti. antecedit proIoguB in uniiierso orbe lerrarum 

. . . uelaciter demonstrare. cum ergo uenisset paulus 

romam. expl. f 110' ad guonim sacra uesligia dum ex 

tolo undique mundofideles cancurrunt . . . secforum, amen. 
cod. Sesgorian. 5 saec. Xl/XII i. 159' /// kl iulii passio 



PBOLEOOMENA 



LXXXI 



sanctormn apostohntm petri et paiili. cum perucnisset 
paulus romam expl. f. 162" loca in quibus fiurunt posita 
corpora eorum . . . in uia ostiensi miliario secuntio . . . 
amen. 

f-eod. SeBsoriftD. 49 saee. XIU f, 168" cum ergo uenisset paulus 
romam. expl. f. 174" ai/ giionnn sacra uesfigia dum de 
toto undiqiie mundo fideles conciirrunt petitionum suarum 
eonan meritis conscquimtur cffeetum. Praestnntc . . . amen. 

( eod. Vatieaa. lat. 5771 saec. X. aute f. 1 reperitar folium 
Baec. XIV scriptum, ubi poat lacuDam haec leguntur: 
^inxircumcisorum de/ensor /actus tu ciiin sis circumcisus 
(Bflct. 1 p. 119 I. 5 Bq.) . . . seuUi/idus inqiii. f. 1' nianu 
saeo, X: nati exccrabiles extilistis (eect. 5 p. 123 I. 13 nq.) 
quae sequuntur antiqua uianu ecripta Bunt ueque ad f. 4° 
inium: ego suui ueritas que de/endis. ccssa ine persequi 
quia ego sum ipsa. f. 5' mann saec. XIV; />ro i/ua iiideris 
dimicare . . . (sect. 39 p. 155 1. 1). — f. 6^ manu Baec. XI: 
i.in^nocens uidetur. petrus autein homicidii reus est . . . 
(Bcct, 58 p. 169 I. 11 aq.) . . . el hacc dicens emisit 
spiritum. statim appariierunt , . . (sect. 62 — 63 p. 173 
1. 8 Bq.). expi. fol. 6" quousque /abricarentur loca iii 
quibus posita fuerunt corpora eorum . . . reuocata sunt 
cum gloria ymnorum . . . ainen. expHcit passio sanctorum 
afostolorum petri e( pauti. 

['Cod. Vatiu. 4315 saec. XIV (aDoo 1311 Pieae scriptus). fol. 
172' — 187' leguDtur excerpta ex libro qui dicituriV/VM-r^- 
rium Clemenlis de dictis et /aclis a beato petro apostolo. ibi 
f. 185' martirium petri ct pauli. est fragmentum actoruin 
Petri et Pauli. explicit f. 185 nerbis compreltenderunt eos 
in loco qui dicitur catacuinba uia appia miUario tertio . . . 
in uia hostiensi ab urbe roma miliario IV ubi praestantur 
beneficia . . . amen. finis-capituli illius. explicit Clementis 
itinerarium praedicationis petri. 
In altis Italiae bybliothecis passio Petri et Pauli rarius 
mritur. libria supra memoratiB addendi sunt hi: 

l. Neapol. VIII. B. 2 saec. XI/XII. singulae paginae numeris 
DOu signatae Bunt. pagBionem luaDnis quae MelitoniB 
nomine fei-tur Bcquitur pa^Bio Petri et Pauli: /// kl iulH 
incipit sanclorinn aposloloriiin petri ct pauli. cum uenissct 
paultis romam . . . explicit . . . et saiicti pau/i in uia 
estensi mHiario scdo. ubi praestantur bencficia . , . ameu. 
VI 





PROLEGOMENA 

ego marcellus dhcipitlus dmnini »iei petrus apostoli que 
uidi scripsi. 

Taurin. 215 (K. IV. 18) saec. XIV f. 1 passio aposto- 
lorutn petri et pauli. ergo cmn uenisset pauliis romam. 

cod. Taurin. 661 (K. VI. 19) I, 1117 Baec. XIV f. 305 passio 
sanctorum apostolorum petri et pauU. cum uenisset paulus 
romam. 

ood. Venet. bybl. Marcian. 116 saec. XII (Zan. lat. n. CCCLVI) 
f. 322"^ cum ergo uetiissft paulus roniam. Rpecimilia 
codiciB Qermanuufi frater mitii exhibuit 

cod.Venet. hybl. Marcian. 118 saec. XIV (L. IX, XXVIl) 
f. 247 cum ergo tienisset paidus romam. BpecimiDa dedit 
QermannuB frater. 

cod. Casin. 104 saec. XII (Bybl. Casin. 11, 437 sqq.) habet in 
folio quod ipBi libro manuBcripto antepoeituni eBt tria 
actoruni fragmenta quibue coninientarius inserilur. 

cod. CaBin. kk. 792 Baec. XI f. 1—3' extrcmam passionie 

partem continet. incipit uerbiB w/c uenire. tiero dixU 

(sect. 60 p. 163 1, 7) espl. f. 3' . . . saecidorum. amen. 

Codicibufi qui in Gemianiae, Heluetiae, Angliae bybliotheciB 

asfieruantur, adnumerandi eunt hi: 

cod. Monac. lat. 22020 (Wess. 20) saec. XII f. 8. 

ood. Mooae. lat. 19642 (Tegerna. 1642) eaee. XV f 25'— 45T. 
uterque codes MoDacenfiifi eiufidem Btirpis eet atque 
cod. 4564. 

ood. Monac. lat 14418 (iCmm. 41) Baec. IX f. 27'. indpit: 
tempore illo cum pelrus et paulus setnina uitae aeternae 
euangelium praedicando seminaretU in urie roma, seniores 
ciuitati^ koc audimtts grauiter resistebatU, egeruntque ut 
sertno eorutn in murmurationem populi perueniret. expl.: 
sanctorum autem apostolorum corpora dum greci tollerettt 
ut uitra mare transferrent , accidit terrae motus nitnius, 
et percipientes uersutiam eorutn romani concurrerunt et 
adprehendet^nt eos et sattcla ab eis corpora abstulerunt, 
et sepelierunl in loco qui dtcitur catcuumbas. uH prestantw 
multa mirabilia per beneficium Ciwisti et per oralionem 
eorutn in saecula saeculorum. amen. codic«m exscripfiit 
uir doctiBBimuB Weyinan MonacenBis, ad textum actorum 
confitituendum hic liber nihil ualet; est enim epitome 
breuiesima, qiiae suuima tantum rerum capita licet itedem 
interdum atque textuB uulgatUB uerbiB comprehendit. 



PHOLEOOSIENA LXXXIII 

J cod. Bern. 94 saec. XIII/XIV f. 110"— 117' passio petri ei 
ptmli apostolorum. cum ueuisset beatus apostolus pauius 
in urbem romam. expl. ct saurti pauli in uia ostiensi 
ab urbf roma miliario secvndo ubi praestantur benefida 
oratioiium eius usque in lu)diermim diem ac per infinita 
scia sc-farum. amcn. spemmina codicis niilii tranamisit 
Hermaunus Hageu. 

[*od. liondin. Harleiau. 2801 aaec. XIII/XIV f. 18' passio 
summorum apostolorum petri et fmili. cum uenisset 
panlus rotnam. 

[ood. Londin', Harleian. 3043 eaec. XV f. 186' passio sanctorum 
apostolorum petri et pauli. cum uenisset paulus in urbem 



Deuique recenseo eodices bjbliothecarum Batauiae et Bel- 
^ieae, quorum notitiam accepi tum ex AnaleetiB Bollandianis 
tiUD ex catalogo codd. hagiogr. bjbl. BruxellenBiH. 

Ieod. Bruxell, 98—100 saec. XII f. 26'— 28'. 
eod. Bruxell. 380—82 saec. XV f. 74'— 80'. 
iCod. Bruxell. 5519—26 saec. XV f. 48"— 53" conjlictus aposto- 
lorum petri et pauli aim symanc maga. 
.eod. Brusell. 7482 eaec. XIII f. 220'— 22fi altercatio sancto- 
rum aposlolorum petri et pauli cum symone mago. 
-eod. Bruxeil. 7882 saec. XI f. 114'— 122'. 
*od. Bruxell. 8511 — 12 saec. XII f. 1—10». 
«od. Bruselt. 9290 Baec. XII f. 9' — 13" (supersDribitur ut codici 
5619—26). 
leod. Bruxetl. 11550—55 eaeo. XIII ineunt. f. 89'— 94'. 
cod. Bruxell. olim D. Pbillipps 4649 saeo. XIII fol. fi9'-64''. 
ood. Leodiens. 67 6aec. XV f. 19'— 23'. 
eod. Hagan. L. 29 (Weesp 14) saec. XV f. 34'— 37'. 

Libris manuBcriptis addendi sunt libri impresBi. litera n 
signaui Nauseae textum, ex codice nuno dcperdito sed optimae 
notae desumptum, eiglo / textum Florentinii, qui prope accedit 
ad codicem F. 

In apparatu critico instituendo ita uersatus sum, ut librorum 
inanuscriptorum quos integroa conferendos euraui uarias lectiones 
integi-as apponerem, reliquorum delectum tKDtum baberem. 

Codicum duae stirpes sunt, quarum utraque pluribus familiis 
propag:atur: altera eat codicum BDFHMf, altei-a codd. AEGIK 
LNPQRSTUVXn; medium fere locum inter utramque tenent 
CO. eod. H artiBsime cum codicibus priovis stirpis cognatus. 



d 




I 



sed ei alleriufl fltirpis eiemplari interdain TOirectuB est. codd. 
5i'/^//J//' interpolati ennt; BD fere eeniper inter se coosentiunt; 
quibuB saepe aecedit M, rarius FH(/). oodicum co^atioaem 
faciie perspicies. si confera.s Bectionem 48 (69), ubi BDFHMf 
testum originalein additanientie qujbusdam dogmaticis auxemnt. 
ibi in graeco Veneto legnntur hacc: 'iva &i6v xor ntne^ Iv 
Xqi(tti'> aiiiTTQt ai-y tiii oyivj TTviviiaTi drjfKoi^ffydr taiv airavTiur 
Tttjgiaaoittv (Bimpliciora habet textus uulgatus: ^va 9t6r xai 
Tcai^pa Tov xvQiov f^fitav 'Iijaov X^iarov )LriQvaaoftiv). TeDeto 
respondeut ACGLSVn-. ego (om. ANUri) unum css€ deum patrem 
{patrem esse A) in Chrislo saluatore (fl lesum Christum filiMtK 
eitis G) mm spiritu sancto creatorem omnium rerum praedico. 
pro hiB Petri oratio in FHMf sic orditur: rgo natime iudaeus 
{mdaeus honw om. ego tuzt. M) sunt et quae {quaecum^ue M) a 
magistro mco oudim {audiui a inag. meo M) kaec omnia (Aami- 
nibus M~) praedico ut credatis {eredant M) unum esse deum 
patreme\€. yo»t patrcm AMuttt BDH: gttem eunctis praedicamks. 
iam pergunt BDFHMf: imdsibiletn et (om FM) iiKapaMlem 
{incapilnlem D inpalpihileni H incomprekensibilem Bf om F) et 
(om M) inmensum et {in add. H) u»um dominum nostrttm lesum 
Ckristum saluatoretn {mundi cum spiritu sancto aA-A.H salualorem 
otnrtium et spii^tuin sajictum M) et creatorem omnium rerum (rerum 
omiiibus B) adnuntiaintis generi huinano {ct creatorcm . . , Autruaw 
om M), qui fecit caelum etc. quae Bequuntur usque ad «0« 
erit fitds in omaiboB codd. praeter M qui haec omittit leguntur. 
paulo post uerbis mimquam tihi bene sit . . . amarittidittibus 
phite praemittaut FHf aducniat nobis quod cupimus et contingat 
tit («/ om //) . . , et addunt quoniam quaecunquc loqiums men- 
tiris. pro extremiB uerbis le^ntur in M hacc: iiam nobis iam 
coittigit qiiod ciipiuimus et qiiod sperabamus pcrcipimus. conferas 
porro sect. 23 (43) ubi graecus Venetus haec habet: Ir di 
X^tOTiii aaaa ?j crx^ cfxij diii tov ^tov xai dtu tov av&QiaitOv 
av dvit.a^iv f< doia ixfivii uKaToJiYjiTTog. quae in codd. AG 
HLNUn recte uertuntur sie: in Ckristo enim cst omnis summa 
uUtoria per deum ct homiiiem, quem adsumsit illa maiestas in- 
an^ekensibilis. aliter BCDFMf: in Christo enim sunt duae sub- 
stantiae {subst. duae Ff duae naturae B duae om D) dei et Itomims. 
kominis itaquc (liom. it. om C) qtiem adsumpsit illa maiestas. 
aect 13 (34): xal ovcnig fiyovtr waze jTtivTas Tovg evai^ig 
(fiiXafitig tezt. uulg:.) avdpag ^dtAvTTEa&at liftwva zov ftayor 
Kal Hvoaiov avtdv xaTayyiiXetv ol dk t^ liftttrt xolXtj&irTts 



^ 



PE0LB3011RKA LXXXV 

irrv IHtqov Siioxv^itovzo uiiyov ipivdoftaQTVQovvTfg oooi oiy 
ri; i^ifiwvi Tfii ftdyf!> iTEfypxof {ilfyop tlmt fidyov OTftg avToi 
aiv T(;j Elftvjvt VTtii^xov text. uulg.)- quibua uerbis reapoudent 
in latinia liaec; sic (sicque) factum est ut omnes religiosi uirt 
execrantfs Simonem magum sceUratum eum adsererent. iam 
Bequuntur in codd. AElLNi^xa^) QUn: Simoni uero adhaerenies 
Petrum metgum quod ipsi erant cum Simone falso testimonio 
affirmarait {affirmabarU Q). item GH Bcd omisBis guod ipsi 
erant cum Simone et asserereut pro affirmarent. pro his legitiir 
in codd. BCDFMOf: Petrutn uero (om M) in dei laudibus {laud. 
dei Flaud. domini f) praedicarent. e (et FAl am f) contra {uero 0) 
omnes scelerati et (001/") illusores {lusorrs F) et seductores etpessimi 
adkerebant {adltaererent BDFf adherentes C) Simoni{mago quia B) 
{et Cf) petrum uero (om CFOf) magum {adserentes Ff) quod ipsi 
erant cum Simone {Simonem Of mago add B) dieerent {fatebantur 
M deum esse add Ff). — sect. 47 (68): uerbis codicis Mar- 
ciani uXl^ el xal iyii ovSiv aot dvvafiai Tiot^aai praemittunt 
BCDHM: Simon dixit {respondit C) propter quid {quod CHM) 
tibi mentior ne {nec D) aliquid miki facere poteris {potueris BH) 
Xero dixit. liaec a graeeis repudiata desunt etiam in AFG 
LNUfn. 

HabCB igitur textuB interpolati trCB faniiliaB BD\ M; Ff; 
quibuB liaud raro acceduut CO, saepius codex castigatus uel 
potius contnminatuB H, codd. BD eiusdcm aetatis et proBapiae 
Bunt. niulto uetustior est cod. M, sed caueas ne textum quem 
praebet rcliquis praeferas-, est enim a librario satis docto noa 
soluni retraetatUB, sed etiani pluribua additamentis ampHficatuB. 
quaecumque apud PseudohegeBippum de Petri conflictu eum 
Simone deque apoHtoIi morte leguntur, Marcelli textui iimnixta 
ftunt. aninjaduertRE etiaoi quod praefectue urbi, cui apud reli- 
quos omneB testes nomen Agrippae est, iu boc codic^e ut io 
breuiore paBsioue Petri et Pauli, de qua infra sermo institnetur, 
Clemens appellatur. cod. F cum libio unde Fioreutiniua textum 
Buum bauBit artisBime coguatus fult. interdum F per homoeo- 
teleuton oniitlit quod / eupplet uel uice uersa; rariuB uterque 
neglexit quo earere nequeas, ut sect. 42 (ttS) paulns dixit . . . 
sanus; fect. 50 (71) uenieiit . . . pcccatores ad mc. interdum 
etiam fit ut uterque textum additamentis augeat quae in codd. 
BCM desunt. praeter locum sect. 48 supra tractatum etiam in 
Bect. 50 multa adduntur. post iube lurrim excelsam , . . trabibus 
magnis legimus in Ff et poni in campo martio; post asccndero 



d 



I 



Hu ooc 



LXXX.TI PBOLSiaOIIENA 

udem testes faabent imperaho angelis nieis ut dcscendant ad me 
de cado et toliant me in caclum ad patrem. qiiibus uerbis f 
adicit mtum ut scias me de caciis esse /ilissum. ex reliqniB 
codioibuB Florentinia Bex eiusdem familiae sunt: scilicet codd. 
Laur. Plu(. XX, 1, qui horum praestaDliseimus est: XX, 2: 
XX, 4; Ae<lil. Flor. eccl. 139; Mufe-ell. de Nemore 13; Laur. 
conu. suppr. 231, quibus atldendu^ uidetur rod. Strozzian. 4; 
reliqui omnino non ad hanc codicum stirpem pertinent, sed 
propius accedunt ad eodd. AGLXn. eodex mauuscriptus quo 
FlorentiniuH ugus eat inter codices Florentinos quorum notitiam 
habeo, nou reperitur. — codices C et 0, quos quasi medium 
inter utramque stirpem locum tenere dixi, interpolationes quibus 
codd. BDFM sceXtni partim et ipsi passi sunt; sed haud raro 
cum A uel L uel n faciunt. uterque codex eiusdem patriae, 
aetatis condicionisque eat: ubi quod rariBsime fit dissentinnt. 
codieis C scriptura pluris aestimanda est. 

Altera codicum stirps proleni propagando procudit malti- 
plicem. distinguo familias quinque, quae codicibus G: N; L\ A, 
textu denique Nauseae repraesentantur. cod. A propiuB ab 
archetypo abest quam reliqui; saepe quidem errauit, multa 
omisit alia addidit. uarias praebet lectiones quibus nullus reli- 
quorum adstipulatur: non igitur incaute ducem eum secuti 
Bumus. sed si cum aliis codtcibus eiusdem uel alterius Btirpis 
consentit, acriptura eius fere semper praeferenda est. codd. G 
et N antiquiorea quideni sed uix melioreB sunt. cod. G textDm 
bonae quidem notae, sed a uetere &iaa%ivaQxf^ ut uidetur baud 
raro retraetatum perbibet. multis quidem loeis non solam a 
reliquis codicibus latinis, sed etiam a textu graeco disoedit 
cum G plerumque consentit E, sed minoria pretii est, cod. N 
propius nd G quam ad A accedit, sed a plerisque quibus ieti 
contaminati 3unt corruptelis intactus est. eiusdem familiae 
eunt codd. KP, quorum specimina addidisse satifi habui. cod. L 
interdam corruptus, saepius genuinum texttim seruauit; medium 
fere loeum tenet inter GN et A, Nauseae textus (n) saepe 
cum G uel cum GN, saepe cum reliquis contra utrunique &cit; 
iaterdum eorrectoris alicuius manibus, qui foi-tasae etiam grae- 
cOTum nerborum notitiam habuit, contrectatua est. cod. £/quani- 
quam recentior tamen bonae notae, codicibus AL, interdum 
eodici F cognatus est, denique codd. IQRTX eiuBdem atque 
LN prosapiae niodo cum hoc modo cum illo faciunt; ad textam 
oonstituendum faeile iis carere possis. aimilia de ^'/"(ticend» 



LXXXVII 



uet nulliu 



ease esiBtimo. ingeiitem 
lectioDum molem ita digessi, ut optimorum codicum 
ABCDFGHLMNU nec non librorum impressorum fn scriptionein 
fere integram a{ipiitgerem , earum *uero lectionum quas codd. 
EIKOPQRSTVX •^■!^&\i^T^Xi% delectum iofllituere aatis liaberem. 
reliquorum quibuB eigla apponere oiuiBi bii; uel illic tCBtimonia 
adicienda curaui. 

Codicum inter se cogaationem haec tabula illustrabit. 



Archetypiii 




Scripfura eodicum cura in rebus orthographieiB tum in rebu9 

grammaticis fluctuat, aBsimilatio consonarum partim seniatur, 

partim ueglegitur-. codd. BD modo huic modo ilti scripturae 

faueut: ^C/^WA'' scripturam non a.isimilalam, (7///-^' scripturam 

asBimilatara praefernnt. omnes uero codices habent ascendere, 

appaycre, aspkcre, accusare. imperalor. retinui scriptionem anti- 

qoisBimorum codioum ACMN Jicet parum eonstantem, itaque 

eeripsi adtendcrc, adsererc, adfirmare, adsumerc, adferre, ad- 

^^rescere, adloqui, adpropinquare; conparere, conputare; incm- 

^m^tbensibilis, inludere. inreHgiosus, inlustris, inruere, in/umi- 

H||rr, inridere, inpedire, inponere, inperiliis: sed impetrare, 

^^iimperare, implere, complere, compati, comprehendere , colligere, elo. 

aimiliter tegimua unquam et umquam, quieunque et quiaimque, 

nanque et namque. perrautatio uocatium c et ae in omnibuB 

fere codicibne BaepiBsime fit: ecribitor iuiec et hec, caelum et 

celum, pena, seculum, due, sepe, longeuitas, sitbstautie, penitet, 

preditus, estimare, adherere, etc., uice uersa liacreditari{BCG etc.), 

eeclesia (B) uet ccclaesia {N) aegestas {A). rarius f et i, f et oe, 

, i et u, o %\,u permutnntur. sed reperitur aduHscens {M), 

trgere (plerumque), disperatum {BCN), distinauit (= desti- 

, N), suscipi, accipi (pro suscepi, accepi, N); demicare pro 

micare {N), dcmittere pro dimittere {M) etc, ueruicis uel 




k. 



LXXXVm PBOLBGOKSNA 

berbuis, ueruicimm {berbicinum) cf. Schuchardt 1, s. I, 284. 371, 
mcrotiiantia , paraditus (Scbucliardt I, 227), delerare (CDMN 
cf, Scbucbai-dt II, 75); cepi {U) siue caepi {FL) pro coefii; illiri- 
cum, misterium, stnagoge. Iiimm; obsltpmt {CN)\ diabtiltts {.M)\ 
adulescens {ACM)\ praesolem (M), atia. codex A' Beeeenties 
Bcribiti' pni 0, mriue o pro «: sacerdus, adkuiescentior, mcturiae\ 
regmi, daemoniu pro regiio. daemomo\ porro kprosus, morttats, 
caecus. inreltgiosus. initnicus, circumcisus, imanlits, contenttts, 
atigelus, patrotms, inagnus, attttcus pro aecufiatiuis pluratis in 
-os desinentibus leprosos, mortuos etc; interdum sed non 
ubique manue 2 corresit u in o. idem codex uioe uersa babet 
corpos, murmorationcm, comulatiis, atia, uocalem duplicatam 
babes in hii, quod in codd, CMNU saepissime pro hi (non pro /0 
UBurpatur. permutatio consonarum c ^i l haud raro occurrit. 
cod. M Bcribit niinciare et nuntiare\ cod, A' inendatium (sic etiam 
ABF),fallatiuin, aspiticns (sic etiam V),/atio{U), coiuiitio (omneB 
codd praeter M); uice uersa legimuB tercius {L). contencio (_(/), 
diuiciac(A), perdicio(A),pericia {AN),campus marcius (LN). deit 
permutantur in iJ/ar (iJJ/), aiiul (CDM), aput (MN)\ capud (A), 
ad pro at{M). adque {N), tnguid (M), peritenissed (N mvX. 65); 
/ et //;: sabbathum et sabbatuin, tftercbinlus; betp: scribsi {€), 
scribscrunt (CM), abbices — apices (C). obtime (ABCD). babtis- 
inus (C0)\ b et w: trauibus (FNU)\ berbicis, berbicimtm, libia 
= Liuia, baticanum (CM), alia. 8aepi8Bime i* et k in codd. CO 
pennutantur: mobertint, coitlocaberunt , flcberunt, cogifabertm, 
manifestabero, perpetraberit . euacuabit (pro -uit), inanibit, 
nobam etc. c et qu permutantur in qiiur (F), quum (C), per- 
sequutor (C)\ i et g in magestas (C); c et ^ in nigromantia; 
ch et g in naumagia (C); c et ck iu michi. nicfiil- (BCOLU), 
bacari (D) uel baccari (CM) pro baccltari, arcltanus. a^piratio 
iu codd. CO modo abundat modo ne^legitur. Bcribunt liosten- 
dere, Imxor, sed compreendere , adibere . proibere. abere, aditc, 
exalare; interdum eed rariuB similia etiam in codd. ADMN 
reperiuntur; odiernus (DN), proibere (D), adhulesceiitior {N)y 
herror (A), Itcreas = aereas {M). p post m additur in damp- 
nare, dampnum, tempiatio. cottteinpno, columpna (C). consonae 
duplicatae Bemel ponuntur iu sabatutn, decoiatus. suplicium 
(N), comendo, consuinari (D); coueona simplex duplicatur in 
peccunia (D); rariue coneonae traueponuntur ut scluptile. sclup- 
tilia {CO), uel ab initio uoculae omiltuntur ut seitdopropt 
ff. Sclmchardt I, 148). 



■pAe^— 



PROLSGOKBNA LXXXIX 

Granimatirae reguUe vane^iiiie in iis libris qui ad nOB per- 
"■tieneruiit uiolantur. interdum ablatiuus pro accusatiuo adhibitus 
estse uidctur; sed non tam usus casuum quam ultimae syllabae 
sciiptura fluctuat; uirgula enim qua littera tn dgnilicatur, haud 
raro in codd. deeBt. sic reperimus J>er ignorantia (Z.), anle 
conspectu (F), ad ortenle (C), circumcisione (L), in murmitratione 
(MO), seditiosa murmuratioiie {ABDGHIM\ cotumemoro porro 
inRnitiuum punisse sect. 19 (p. 137, 2). cttm coniunctio eemel 
cum indicatiuo consiruitur {cum poteritts sect. 3 p. 119 I. 11 sq., 
ubi CEILMNPn potueritis con'exerunt), inter graecismos, quorum 
maguuB numerus oucuriit, etiam loquendi foimula inde a eae- 
eulo IV ualde usitata habet . . . apparere 163, 13 referenda est. 
alia quae notatu dip;na uidentur ut uoeulam expeclaculum Bect.51 
p. 163, 11 {CF), de qua conferaB Bchuchardd librum aaepe lau- 
datum p. 341, in indice latino inuenies. 

GraecuB paBsionis textus etiam in linguam slauicam trans- 
latus cBt. Sokolovio teste in bybliothecb MoBcouiensibus plures 
iiuius uersionis codices inueniuntur. sunt autem hi: cod. bybl. 
raonasterii S. Triuitatis 746 f. 317; 764 f. 254; eod. niuBci 
quod comitis Rumjanzew est, ex colleetionc Vndorskiana 1299 
f. 304—329; cod. bybl. Chludovianae 251 f. 434; cod. academiae 
clericorum Mobcou. 219 f. 48; cod, bybl. seminarii cleric. 
Bethanici 8 [94j f. 272; cod. acad. cleric. KasanenBis 151 f. 271; 
eod. bybl. synodalis Mobcou. 995 f. 435'' (In Menaeis Macani, 
a. 1552 p. Chr. editis); quibus codicibus addas codicem bybl. 
synod. Mobc. 806 Inon 816), qui Menaea loannis Milijutin anniB 
1646—1654 com])OBita continet. quae in boc codice legitur pas- 
sionum Petri et Pauli narratio cum textu graeco codiois VaticaDi 
1190 in eo conuenit, quod de utriusque apoetoli fatis utiobique 
Beorsim tractatur. primum f. 1186'— 1196 de Petro Bermo CBt: 
post multa Miagnaquc itinera liomam uenit, ibique cum ludaeis 
dieputat, deinde eum Simone Mago decertat. quae in textu 
uulgato inde a Bectione 29 leguntur omiseis iiB quae ad Paulum 
pertinent omnia recepta, sed saepius in breuiorem formam redacta 
sunt. sequitur f. 1198—1209 paesio Pauli, cui praemittitur 
itinerarium (Bect. 1 — 21), ita tamen ut rerum ordo interdum 
mutetur et omnia quae de Petro sunt omitfjintur. aub fiuem 
itinerarii reperiuntur quae seot. 14 et 15 narrantur; quibuB 
statim adiunguntur Bectiones 22—24; Paulus ad sepulcrum 
Petri ucait, coapostoli morto conlristatus lacrimas fundit, deinde 
ftpod Clementem nauclerum hospitatur. altera die apostolus 



J 



XC PROLEOOHENA 

oum ludaeis disputat. hic habes qiiae sect. 26, S8, 29. 31 
legUDtiir, sed in artiorem formam eontrfLCta, omiiibueque quae 
ad Petrum pertinent praetermiseia. finem facit breutB8ima iiiorti& 
Pauli sarratio. conferas de hoc codice quae in supplemento 
libri mei saepe memoritftti p. bl sq. expoBui. denique mentionem 
facio codids bybl. ChludoTianae (monasterii Edinoreraonim) 106 
f. 67, qui epitomen passionis continet. ineipit uerbie (a Soki>- 
loTio graece redditis): k-/ivE%o iijj IJiTQif» ik^tiv elg 'Au,mi^ xai 
ixsl diddtnovTo^ (sic), u lluvXog i^iXS^e dno Pavdo/ttiJTTjg rffi 
vfflov xni i^ovltjo fl-9^£iy elg 'haHav. xal lixovoTov iyhrero 
Toig 'lovdaioig, lolg oioi itQEa^oTiQOig iv 'Piufijj t» jioktt. 

Denique commemorandum est, latinum Pseudomarcelli 
textum etiam in eermonem italicum translatum einse. ICTbilo 
loquitur de codice chartac«o bybJiotbecae Ric^ardianae qui 
integrura Nouum Testameutum italice conuersum eontinet. ibi 
Actibus Apostolicis Lucae iu XXXIl capita distributis tamquam 
Bupptementum addita est passio Petri et Pauli sub hoc titulo: 
Ittcomincia II Martirio dcgli .Apostoli Saitto Pifro e Santo Paolo. 
item in codiee membranaceo eiusdem bybliothecae et in altero 
chartaceo eaec. XIV, in quo huic martyrin subseriplum leg^tnr: 
lo Marcello discepolo delC Apostoh S. Piero, qtieste cose vidi, 
e ho scrittc (Thllo 1. s. I, 28). eadem ut uidetur translatio 
reperitur etiam in libro 'Leggende del secolo XIV. Firenze 
1863' II p. 34 — 160, de qua re FRoediger me certiorem fecit 

A passione Petri et PauH quae Marcelli nomine fertur 
probe distinguatur oportet altora earundem rerum narratio, 
quae non ut ista ex graecis in latina translata, sed a Latino 
homine ex laHnis libris compitata est. do hac actorum retra* 
ctatione dieputaui in libro meo „die apokryphen Apostelgeschich- 
ten" n, 1, p. 366—380 et in supplemento eiusdem libri p. 54 sq. 
cum passionis prolisioris codice Mnnacensi 4554 non solum in 
eo consentit, quod praefectus urbi, qui de apostolie condem- 
nandie sententiam tulisee dicitur, non Agrippa sed Clemens 
appellatur, sed etiam hoc utrique narratloui commune eet, quod 
Pseudohegesippi de Petri cum Simone conflictu historia paene 
ad uerba actorum te:itui inseritur. ipsi autem Petri et Psuli 
actuB plerumque breuiore, interdum latiore uarioque tractatn 
exponuntur. adduntur multa de Simonis in conspectu Neronia 
perpetratis pracstigiis deque pessimi hominis fraudibue per 
uirum quendam Pontii Pilati propinquum deteetie, quaruni rerum 
neque in actibns Vercellensibus neque in alia gnosticarum 



PSOLEOOKENA XCI 

fabalarum conipilfttione ulla mentio fit. unde baec deprompta 
eiat neBeio. qiiae ex ipso PBeudomarcello exeerpla sunt raro 
iisdeni uerbis, plerumque paulo liberiore modo sed eodem 
ordine referuntur, practer unam illani de eimutata Simonia 
interfectione et resurrectione narrRtionem, quae tum aptiore 
loco tum copioBioribus uerbia profertur. quae de doetrina 
apo?tolorum deque eorum disputationibus cuni Simone InBtitutie 
apud Pseudomarcellum traduntur ab boc couipilatore prorsuB 
oraissa sunt, quippe qui magiB delectaretur fabulis miraculisque 
consarcinatis quam rebus theologieis gnare e.tpoBitis. tempus 
quo librum Buum non dico composuit sed consuit non satis 
accurate definiri potest. uidetur autem multo post Pseudo- 
marcellum, saeculo sexto exeunte siue iiieunte Baeculo scptimo 
scripsisBe. 

codiceB manuscriptoB duos cognoui, alterum bybliothecae 
LondinenBiB Additionalem 11880 Baeo. IX f, 9' — 16°, alterum 
bybl. Aedil. Florentinae eocles. 132 saec. XI I". 6°— 7'. istum 
quem litera L significaui, GGunderniann. hunc cui siglum F 
addidi, FRoediger exBeripsit. code.\ Londinensis cum uetustior 
tum melioris nolae est. uendidit illum a. d. III non. iulias 
anni 1841 Museo Britannico uir plurimum leueremlus Thomas 
Butler; Bcd de libri origine nihil comperi nisi hoc non iu Anglia 
exaratum eum esse. scriptura codicie st res orthographicas 
ut uocalium uel consonarum permutationem {precedere, cepit, 
preter, dekrare, fenke [cf Schuchardt II, ^92. III, 262], putri- 
dine, patrcs conscribti), uel etiam consonarum aBsimilationem 
neglectam {inridet, inmortalilas, conparuit, adsidiuis) omittas, 
rarissime ab usitata diseedit, sed uerborum ordo saepe mirum 
in modum mutatus est. plura de codice Florentino dicenda 
Bunt. Buperscribitur codici natalc apostohrum petri et paiili. 
sequitur prologus, euiUB initium est Simon qiii interfiretatur 
obcdicns etc. finitur eodem die qm petrus capite truncatus 
ibique sepultus est. prologum excipit pasBio: quum introissent 
romam beatissimi apostoli petrus et paidus. post passiouem 
babes f. 7° sermtmem in natale S. Pauli: Bealiis paulltis qui 
tantam uim liumanae alacritatis ostendit etc. eodex tam male 
babitus est, ut uix diiudioari possit, num librarius uerborum 
enuntiatorumue integritatem, au regulas grammaticae uiolauerit. 
Baepe singula uerba uel particulaH uocabulovum. interdum tola 
enuntiata omisit; reliqua tam leuiter consuit, ut quid sibi uelit 
uix diuincB. quac cum ita eint codex ne ad linguam quidem 





L 



PROLEOOHENA 

rusticam qua seriptus est cognoBcendam multum ualet. fortaBoe 
multa eomm quae rudem ineultumque scribam Bapiunt, iam 
in archetypo quem iste exBcripBit esBtiterunt. sed nibil id 
generis recipieudum duii, praeBertim cum codex LondinenBis, 
qui duobufi saeculis uetustior est. multo puriore Bermone utatur; 
eed Jn apparatu eritieo omnia quae librarius peccauJt religio- 
sisBime adnotaui. ut autem de codiciB origine facilius iudicare 
poBsis, coDBpeetum eorum quae a grammatieae regulis abhorrent 
hoc loco addere placet. initium facio dicendi de rebuB ortho- 
grapbicie. laceo de permutatione literarum e et ae, quae etiam 
in codice Londinensi sed multo rariue reperitur. Ecribitur in F 
non solum queris, estimet, iudea, quercre, preuahre, preceptum, 
iante, polentie, pn, proposite. presidatus, sed etiam uocae pro 
wce. addas e et i, « et c. _)■ et i, u et /, au et o, e et u uooa- 
lium permutationem: arietes pro artetis 225, 5, canamitie pro 
conamini 231, 14, exanima pro exanime 229, 21, uobus pro uoMs 
224, 17, au/ert pro offert 229, 6; ut pro ct 232, 7, et pro ut 
224, 7. 226. 19. aEpiratio modo abundat modo neglegitur: ad- 
kolescens, adhulesceus, adhorans, adlierant, hdire, hora pro ora; 
os pro kos, ora pro Itora. geribitur porro capud (sie semper), 
ammonebant, condimpnatus, perdictionem (^eW. perditioriem). sed 
hae minutiae suuL sescenties autem libraiius artem gramma- 
ticam cauillatur, casus, numeros. geneni, personaa modo fere 
incredibili permutando. Bcribit nominatiuum pro accueatino: 
qui pro quem 223, 13; 17, sanguis meum pio sanguinem meum 
2H, 17, magm homines pro magniim hominem 225, 23, ad 
imperator 226, 17, alia statua pro aliam statuam 227. 5 sq., 
una . . , alia pro unam . . . aliam 227, 6, doctrina pi-o doctrinas 
227. 24, nero imperator pro Neronem imperatorem 231, 17, qid 
pro quid 231, 18, astutia pro astutiam 231, 24, aducrsus petrvs 
et paulus 233, 12: nominatiuum pro ablatiuo: genibus postti 
(pro posilis) 230, 23, christiani pro -is 232, 16; genetiuum pro 
nominatiuo: neronis pro Nero 225, 21; genetiuum pro datiuo: 
crucis pro cruci 224, 9, conditionis pro conditioni 229, 9, matris 
pro matri 230, 3, omnium pro omnibus 232, 25; datiuuni pro 
nominatino: symoni pro Simon 225, 25; datiuum pro ablatiuo: 
omni plebi ^m omni plehe %%% ^h; accuBatiuum pro nominatiuo: 
symoncm 223, 8, sententiam 229, 9, aritiam 232, 8; necuBatiuum 
pro ablatiuo: loco . . . mundissimum 224, 16, anulum meum 
pro anulo meo 224, 21, {eum senatos 225, 8), silentium 228, 4, 
in urbem pro in urbe 230, 10, in montem capititliuum 230, 13: 



PROLEGOUENA XCni 

^fust^ pro i/uo 231, 3, meium 232, 17; ^uoi/ pro ^iu/ 232, 14: 
ablattuum pro nomiDatiuo: />t-atissimis apostolis 223, 2, quo pro 
ywi/ 226, 5; abktiuum pro datiuo: morte pro morti 226, 24; 
iLblatiuum pro accusatiuo: pontio pilato 223, 5, fugaee 223, 18. 
in sporta 224, 21, /n palatio suo 225. 16, discipulis 226, 19, 
(('/^Vtf pro t/'/;?'/to 228, 7, /w cnc/fl 230, 12. 234, 2, wa^c 231, 11, 
m /e-rrfl 232, 6, ab ante mea potestate 231. 3, /« inferm 234. 2; 
seribit porro pluralem pro eingulari: magni homines pro magnum 
hominem 226, 23, «> pro f/ 225, 20, paretttes pro parfnlent 

225, 25, habentes pro habentan 227, 6. ««« inlendentes ibid.; 
siDgulareiii pro plurali: dactrina pro doctrinas 227, 24, </i^/tf 
pro digttos 228, 7, yW pro ^«o.t 22G, 19, c/ pro fvi 239, 21; 
inasculinuni pro neutro: factus pro factum 224, 22, innentus 
est caput 225, 4, ^//fw pro ^«ac 224, 7, aliijuis ma/um 224, 17, 
cuMculum interiorem 22S, 18, ^?«> pro quid 228, 1, inuentus 
pro (ia)uenlum 233, 1; neutrum pro masculiDo: ^;/ui/ pro ^Hni 

226. 19, aliguid pro aliquis 229, 4; feminiDum pro neutro: ynrt 
pro quo 224, 6; neutrum pro femiDino: plwrima uirtutes 226, 19; 
item personae, numeri, modi, tempora uerborum permutantur. 
habes primam personam uerbi pro secunda: faciam 'profacias 
226, 16; primaiu pro tertia: fuissetn pro fuissent 226, 18, faciam 
pro fecil 228, 1, ueni pro nenit 230, 20; secundam pro tertia: 
desideras pro desiderat 226, 1, uocaris pro uocatur 227, 17; 
tertiam pro prima: dicebant pro dicebam 224, 7; tertiam pro 
secunda: W//W/ pro aeslimes 293, 18, /■jr pro f.r 224, 6; 226, 14, 
perdiderit pro perdideris 228, 16, (//«'/ pro (//«> 231, 18. 
babes poiTO pluralem pro eingulari et uice uersa: interroga- 
ueruttt pro interrogauit 226, 25, dicebant pro dicebat 227, 2, 
possetit pro posset 229, 1; singularem pro plurali: fuerat pro 
/uerant 229, 3; indicatiuum pro coniunctiuo: loquebatur 227, 5, 
irr^e// 230, 8, torquetur 230, 9, rt/ . . . ostmdit 231, 24; indi- 
catiuum pro participio: cogtwscet pTo cognoscens 2^6, 4, indignat 
(eic) pro indignatus 232, 12; indiratiuum pro imperatiuo: «? 
pro fj/f 224, 3; //(^c/ pro iube 224, 16; coniunctiuum pro indi- 
oatiuo: uolueritU pro uoluerwnt 224,8: cODiunetiuum praeseutiB 
pro indicatiuo futuri: delitiquatur pro delinquetur 330, 6; parti- 
ctpium pro uerbo finito: faciens pro faciet 230, 19; uerbum 
fiaitum pro infinitiuo: euin . . . possit reuiuiseere 233, 10, eum 
. . . uersus fuisset 233, 11; praesens temputi pro futuro: crescit 
228, 16; coniunctiuuDi impcrfeeti pro coni, praesentis: scirent 
pro sciant 228, 14. addas falBae declinationis et couiugationis 



A 



^^ byterum ^ 



XCIV PBOLEOOMENA 

esempls: komim pro hominis 225, 1, artis pro artibus 230, 18; 
«7«/«^ pro uictus 226, 14, cffugaret pio effugeret 232, 18. ilenique 
adnoto y^W coniunctionem accusatiuo cum infiDitiuo praemieBam : 
qjtod simonem implcre 230, 15. ex qua farra^ne si quis sibi 
eiigere uelit quae fortasse ad linguae rusticae regulas definien- 
das aliquid ualere uideantur, me non obstante id couabitur. 
multa eane oum iis quae in codice pretioBissimo Vercellensi 
leguntar admirabiliter conucniunt. meam uero aententiain si 
rcquiris, equidcm non infitior longe plurima ncbulonis potios 
imperitissimi neglegentissimique stultitiam leuitatemque prodere, 
quam auri argentiue quo philologi laetentur fodinam recludere 
mibi uideri- aliter de its statuo quae aut iu utroque codice, 
aut in ULo Londinensi consucto generi dioendi contraria i-epe- 
riuntur. buc pertiuet ut ortbographica omittam iii praepositio 
interdum cum ablatiuo pro accusatiuo coniunctit. M^ivX cmutersus 
in loco 233, 6 L (redicns in loco /•"), in faetore et putrcdiue 
uersum 233, 10 sq. {LF\ tn Cliristo credere 234, 3 (Z.A): prae- 
positio duplicata ab ante 231, 3, qnani L recte cum accusatiuo, F 
cum ablatiuo construit; praepositio praetcr aduerbii loco usnr- 
pata: otnnibus mentiri potes praeter mihi 226, 16 (Lm^F); ad- 
uerbium nimium more graecorum (= aqiadQa) 224, 13 (/-F)i 
231,9(Z,f); coniunctionem quia pro ^uod 223, 17 (L). 226, 12 (Z,). 
231, lO(LF). 232.i{LF) et ante orationcm|directam S26,26(Z.F); 
si in oratione indirecta 224, 15 (LF). 229. 20 {LF). addas usum 
](ronominum a/ius pro a/ter 225, 21 (LF) et ^d pro ^uid 
224, 5 (L): 224, 12 (F), nominum adiectiuorum comparatinnem 
quasi duplicatain nimis incrcduUor 233, 14 (/-""), non tantum in- 
credulior 233, 17 sq, (F), quibus adnumerare possis mi/dc caris- 
simus 227, 9 (F)\ denique infinitiuum pro ut cum coniunctiuo 
popuius commiit . . . uiderc 230, 14 sq. (CF) et supinum pro 
infiniliuo fellicetur uo/aium 230, 11 sq. (LF). haec ubi ini^H 
uel in utroque codice leguntur, temptare uon ausus sum. ^H 

m. Acta PauH et Theclae. ■ 

Acta Panli et Theclae uel passionem S. Theelae (^iuqtvqioy 
■ng ayiag 8ex).tjg) primus Tertullianus in libro de baptismo 
c. 17 commemorat'), narrat ille presbyterum quendam Asianum 

') qiwdsi gui Paiili perperam scripla legunt cxrmplam Theclat ad 
licenfiam mulieriim ducendi tingatiiique defenduni, sciimt in Asia pres- 
byterum qui eam scripturam construxil, qvasi tilulo Pitnli de sno cumulmt, 
atque confessum id le amore Pauli fecisse, loco decestxsie. 



M 



PEOLEaOMENA XCV 

haec aeta (|uasi in honorem apostoti Pauli compoBuiSBe. sed 
fraudie conuiotum mutiere suo deiectiim esae. quae Tertulliani 
uerba facile ita accjpere poeBis, m preabyterum illum librum 
fiuuin Paiilo lamquam auctori euppoBujsse esistimes. eed neque 
in codicibuB manuBcriptiB neque cuiuaquam ueternm scriplorum 
teetimoaio acta Tlieclae Paulo apostolo adiudicantur. accedit 
quod illae ipsae res quae in libro de Paulo narrantur ne 
Bpeciem quideni ntlam libri Buppositicii praebent. neqne enini 
ipse apostolue tamquam auctor IJbri ioducitur, neque perBonae 
Pauli quae in tertio libri capite reperitur deseriptio cum illa 
opinione conciliari poteet. quod autem presbyter ille conuictus 
et confcsBus loco decesBiBse dicitur, id non propler fraudem 
faetam sed propter haereticJiB quaa defenderet sententias ipsi 
accidisse uidetur. nimirum cum ille licentiam mulieruni docendi 
tingendique excmplo Theelae comraendaret, de gnoBticorum 
conBuetudinibus iu ecclesiam eatbolieam illatis accusatus eBt. 
Tertulliani tcBttraonio HicronymuB in libri de seriptoribus 
ecclesiasticis capite 7 usub CRt, ita tamen nt quaedara adderet 
quorum Dolitiam alinnde eum percepisse apparet^). nuncupat 
enim librum TT-eQtodnvg Pauli et Theelac et mentionem facJt 
fabulae baptizati leonis, quara in illid /reQtodoi'^ contineri 
teBtatur. quae quidem fabula cum in eo textu quem nunc iu 
manibus habemus frustra quaereretnr, fuerunt qui dicerent 
Ilieronymum eam aut suo Marte finxiBBe, aut prauara Ter- 
lulliatti interpretationcm aecutum protulisse. sed utraque opinio 
reioienda eBt. etenini es iis quae tunc temporis in aetis Theclae 
legebantur uir doctJBBimus hanc unara narrationem, quippe quae 
sibi prae ceteris offeneioni esset, decerpBit, omiBsiB iis quae Ter- 
tnllianuB de Hcentia muliemm docendi tingendique notauerat. 
quis igitur putabit, nieronymum ipsum sibi quasi fnndamen- 
tum demonstrationiB leuiBBimis futilissimiBquc eommcntis iecisBe, 
qoarauie in promptu eesent argumenta quibus haereticam libri 
indolem probaret')? aliter de iie statuo, quae idera Hieronymus 

'} igiiur iwjnridor; Pauli et Theelae el lolam baptizati leonis fnbulam 
mttr apoerf/phas scrijituras computamus. qunie rntm est ul indiuiduns 
romes aposioti (i. e. Lucas) inler celeras eius res hoc solum ignoraueril? 
ted et Tertullitmus ukimis eontm temporum refert, presbylerum quenilam 
in Atia aTtovXaaz^v a-posloli Pinfli, conuietum apud loanaem, quod auclor 
etttl libri, el confessnm se /loc Pauli amore feeisse, loeo excidisse. 

*) Nec magis mihi amdeat, qaae Eroeatus Orabe in Spicilegio SS. 
Patrom tom. I p. 92 sq. profert, licet TiHchendorf proleg. p. SXII Grabio 



J 



XCVI 



PSOLKOOHKNA 



de A&mno presbytero apud loannem conuicto tradidil. ha^c 
sinc dubio ipse ad Tei-tutliani uerbs quibus usus est addidit; 
nam apud Tertullianum de loanne nihil narratur. — ad eundem 
illum leonem, non baptizatum quidem, eed diuina uoce ad 
populum loquentem, referenda uidentur, quae Commodianus in 
carmine apologetico u. 620 sq. tcBtatur'). sed non satiB oertum 
est, num haec narratio es actis Tbeclae, an ex actis gnogticiB 
Pauli nunc maximam piirtem deperditis hausta sit^). 

Vtut baec snnt, non miraberis, ai Laec uel illa quae ex aotis 
Theclae commemorantnr in nostro textu non reperiuntur. libri 
enim gnostici eum ad usum populi catbolici accommodarentur, 
ab omnibus quae catbolicas aures offenderent diligenter purgari, 
uariisque modis retractari et decurtari solebant. acta autem 
Theclae aut certe eum librum unde noster textus ortus sit inter 
gnosticos libros numerandos esee, alio loeo uberius exposui»). 
originalem actorum tcxtum non inlegrunt ad nos perueniese 
etiam aliis documentis probatur. huc pertinent quae Toannes 
Chrysostomus, uel quisquis iile est qui bomiliam in sanctam 
Theclam Cbrysostomo adscriptam composuit, de Tbecls rogo 
erepla ad Paulum fugjente deque Thamyri sponsam in deserta 
loca persequente eique uim inferendam minitante narrauit*). 
haec enim si quid uideo post illa quae &ectione 22 leguntur 
actorum textui inserenda sunt. addas quod pluribus locis 
quae uunc in actis tmduntur ex prolixiore textu exccrpta, itnmo 
uero reruni ordine turbato in breuiorem tormom redacta esse 
aidentur. conferas quae sect. 31— ii3; 26; 34 narrantur et qnae 



Hierotiymum hattd legisse pulal, illam utro 
a nemine eorum omiiiutii qui tol mirabilia 
ex iis orlam esse quae secl. 33 sq. de leaerui 

mirabiUter contra beslias defendente narrala 



BdrtipuUtnr, „ipsa enim acU 

fabtdam praeter ffieronymua 

Theelae cilant c- 

Theclam aitiequam bapti: 

funl." eed baptismui Theclae quem ipBa sibi sunisit post oliitQm demam 

teaensie, neque io harena ubi haec periit, sed in fosBB uel piscina factns 

e«se traditur. 

') El quidquid uolueril, faeiel ut mula loqvaiitur. 

El Balain caedenli asinam suam colloqui fecil ^^ 

Et canem ul Sitnoru dtceret clammiil a Peiro [1. le PtffrtwjV^^H 
Paulo praedieanti dicercnt ut multi [1. muti\ de illo; ^^H 

Leonem populo fecii loqui uoce diuina. ^^^| 

') cf. Pitra spioileg. Solesm. I pcoleg. XXII et quae contra Pitnm 
monui in libro meo die apokr. ApostelgeBch. II, 1, 231 sq. 446. 

■) Apokr. Apoetelgeich. 11, 1, 448 »qq. et cootra eoB i|ui oblMQti 
RUitt of. eiuwlem libii Hiipplementum p. 6'2. 

*) CbrTBOstomi Opp. T. II p. 749—751 ed, Moutefalc. 




J 



PBOLBQOKESA XCVII 

ego de hie rcbus disBeriii in libio meo 'die apokv. ApoBtelgescb.' 
II, 1, 447. interdum etiam fit ut auetor libri, ubi lectorea ad 
8Uperiora delegat, ad res respiciat quae io Bupenoitbus 
reperiuntur; cf. seet. 37 (apud Syruui interpretem) 41, 42 et 
quae ego notaui 1. b. p. 447 sq. 

Reliqui scriptores qui iiide a saeculo quarto eseunte HCtoruui 
Theclae mentiouem faciunl, iam eodem textu catbolico usi sunt 
queni nos in inanibus babemuu. taceo de ATubroBiastro quem 
uocant qui ad ununi tantuui actorum locum Bpectanit'). sed 
medio saeculo sesto Bastlius Seleuciae in Isauria episcopus 
duobus libris de uita et miraculis 8. Tbeclae scriptis catholicaiii 
iBtam historiam ut ipse fatetur xar ixvo? secutus est. quaecutnque 
ille in priore libro de Tbecla uarrauit^), ea omnia ex iisdem quae 
nunc habcnius actis bausta Bunt. licet mutatis uerMs et sermoni- 
buB uehementer amplilioatis. post illum Nicetas Paphlago loyi-i 
iyxuifuaajtxt-i Theclae memoriam celebrauit. eundem narrationis 
ordinem obscruauit, easdcni res ei^posuit, sed iugenti ut solet 
uerborum tumore obuolutaa^). uterque eo tautum ab actis 
discessit quod gnoBtiGaruiu opinionum uestigia quae in catbolica 
retractatione supererant accurate exstinxit; nisi quod Nicetas 
sanctam uirginem haptizandi priuilegium habuisse teatatur. teitius 
histonaiii Theclae retraetauit Symcon Metapbrastes . qui ad 
actorum textum tam arte se adplicauit, ut uerba eius saepius 
ad istum emendnndum adbiberi possint'). 



>) apud Migne aet. lat. XVII, 618: hoc eaim iiegahant (baeretici 
quonim 2. Tini. 2, 18 mentio fit) quod palmare esl chrisliaHonim iil credanf 
$e in fultirum a mortiiis resurgere. hi autem, iil ex aliii scripiura (act. 
Theciae c. 14) docemur, in filiis fieri resujreclionem dicebaul. 

*) Battilii in ktiuria epiicopi de nita et mirEiculiH d. Theclae libri 
II ed. PetruB PantiuuB Autnerp. I(i06. 

^ apud CombefiBium Auctar. □□nisa. t. 1 p. 445 sqq. 

') Mofiziitioy i^e clylai n^anofid^ftfos xa) a:iom6Xov Sixliii. in- 
cipit uerbiB £Qti xoi- /ifydkov rrj; akii^tlai. gfLiece piimum s, Fetro 
PantiDO 1. B. p. 250-291, deinde a Mignio aer. gr. CXV p. 822— 84G, 
latine npnd Lipomanum et Butium ad diem XXIIl. menaia Septembris 
editum eat. libri manuscripti BaepiBeime in bjrbliotheciB reperiuntur. 
in bybl. nation, PariGina GGoDdermann hoa codic^ inuenit: cod. Paria. 
Suppleni. gr. 240 (ol. Sangetroan.) saec. XI f. 3' A. Paria. gr. 774 Baec. 
XV r. 89 sqq. Par. gr. 1492 Bnec. XI fol. 138> aqq. Par. gr. 1489 (Colb. 
772. Reg. 2042, 2) ™eo. XI f. 106' aqq. Par. gr. 1479 (Colb. 780. Reg. 
2016. 6. 6) saec. XI f. 157» A sqq. Pat. gr. 1607 aaec. XIV fol. 166» iqq. 
Par. gr. 1516 (Colb. 868. Reg. 2016. 5. 5) laec. Xll f. 130' A Bqq. Par. 

VII 








PROLEGOMENA 

Praeter hos sciiptores actonim Tbeclae mentionem faciunt 
ael aliquid de Thei-la uirgine et martyre referunt quod ex actis 
illis desumptttm eet inter graecos Methodius Tvrius *), Gregorius 
Nazianzenus *), Gregorius NyssenuB*), Epiphanius Constantiensis 
episcopns *) , [oannee ChrysostomuB*): inter latinoc: Ambroeius 
Mediolanensis*), mulier Aquitana'), Zeno Veronensis*), Sulpicius 
Scuerus"), MaicimuB Taurinensie'*), Faustus Manichaeus") et 
AuguBtinuB '*). quibus addere placet pBeudo-Cyprianum quem 
Antiocbennm esse uolunt'^), Gelasium Romanum papam, qui in 
decreto de libris recipiendis et nou recipiendis etiam acta Pauli 
et Tbeelae libns apocryphie adnumerat **) ; denique Menaeorum 

gr. 1621 saec XII f. iOeof^ijq. Piir. gr. 152a snec. XU f. 10e»sqq. quibu» 
codd. addas cod. Flocent. LauteDt. Plat. XI, 20 BCLec. XI f. 147 et alio* 
iDultoe. — Suidiu s. u. S^tt^ hauc pitsBioDem Theclae Symeoni Lo^- 
thetae triboit. 

■) Hr/iTinitioi' imv 6{xa Tia^hiav !/ :itQ} eiyvflag apud CombeEa. 
Auetar. Noiii^s. l. I |i. I>4 iiqq. et in Methodii opp. ed. A. Jahn. 

>) Orat 1 in lulian. Upp. ton.. I p. 108 ed. Pftri». 1840: orat 24 
tipp. 1 p. 443; praeceptn ad uirgiueB tom, U p. 348 u. 190 «qq. exhoitat. 
ad airgines 1. «. 11 p. 382 u. 87 ^q. 

') Hom. 14 in caut. caut. Opp. tom. I p. >>(H ed. Paris. I61&, J 

') Haer. 78, 16; 79, 5. 

') Hom. 25 in ncta app. Opp. t. IX p. 207 ed. Montef. 

*) de nirginibua 11, 3,19—31 apud Migne aer. lat XVI, coI.SaSa^.; 
de lapMu uirginiB consecratBe c. 3 et 4 Migoe XVI, 385 aq, da uirgini- 
tate 7. 40 Migne XVI, 29U; epiBtula dS. 34 ad Vercellensem ecclaiiam 
Migne XVI, 1250. 

') Feregrinatio S. Silviae Aquitanae ad loca snncta ed. IFGamurrini, 
BibliotecH dell' Academia storico-giuridica vol. IV (Romae 1887) p. 73 
ted quoniam de Tltarsa tertia titansioae, id est m Bisauria, rti matij/ritm 
timcUu Teelae, gralam fuil xatis, ut etiam Hlue aecederem, presertim 
eiim lam n proximo esset. p. 74 ibi ertfo cum uenissem in «omine dei, 
facla oralime martyritan, nec no« etiam el leetus omnis aclus sanelae 
Teelae, gratias domitto noslro egi infinilas. qui mihi dignattts rsi indignae 
ei non meretili in ummbns ilesiderin complere. 

■) lib. 1 tract. S de timore ap. Gallandium t. V p. 122. 

■■) Dialog. de uita Martini II, 13, 5 p. 106 ed. Halm. 

") Serra. 48 in festo 8. Agnetis in Opp. Ambroeii (Parip. 1690> append. 
p. 458. 

<<) apad Augaatin. c. Fanatum XXX, 4. Opp. VIII col. 316 Bq. ed. 
Antuerp. 1700. 

*•) de aancta nirginitate c. 44. Opp. VI, 2fi6. 

") Pseudo-Cypriani orat. de martyribua in Cypr. Opp, III, 149 ed, 
Hartel. 

') Gelasii decr. II. 22: liher qui appellalur Aeiiis T/ieelne el Pmdi 
apocryi>his. 




PHOLEnOMEKA 

Sraecorum auctoiOB') et Menologium imijeratoriti Baetlii Por- 
phyrogenneti ') , qui Theclae historiam bieuibus uerbie eom- 
prebeQdunt. 

Aeta Pauli et Tbeclfle primus ErneBtuB Grabe graece et latine 
edidit in Spioilegio SS. Patrum Oxoniac 1698 t. I p. 95—128. 
USU8 est Grabe ad editionem suam adovnaudam codice Baroc- 
eiano 180 bybl. BodJetanae. hic illic, ut i]jBe praefatus est, ex 
aatiqua latina uetsione quae in eiusdem bybliotheeae codiee 39 
Digbaei exBtat, nec non ex gracco Basilii Seleuciensis corrimen- 
tario textum emendauit et Buppieuit, nouamque latinam inter- 
pretationem euni uotiB addidit, subiuncta ad caleera uereione 
antiqua. Grabii editio repetita est ab leremia lones in alteio 
tomo libri 'A new and fnll method of eettling the canonical 
authority of the New Testament ete. London 1726.' lacunam 
codicis Bodleiaui quae inde a uerbis sectionis 27 avTtjv tig 
^ijpto uBque ad uerba Beet. 32 rwv di KfynvaiJJv innenta est, 
Grabe ex Symeone Metapbraste expleuerat: deinde Thomas 
Heame anno 1715 in appendicis ad loannis Lelandi antiquarii 
eolleotanea parte 11 (uol. VI) p. 67—69 ex eodice Oxoniensi Hun- 
tingdoni (uunc Miscell. graec. 77) ipsa actorum uerba restituit. 
nouani aetoruiu editionem parauit ICThilo. qui tres libros 
manuscriptos bybliolhecae PariBinae contulit (Acta Thomae 
proleg. p. LIX sq.): scilicet eodd. gr. 520 saec. XI, 1454 saec. X 
et 1468 saec. XI. sed uiro meritissimo non contigit nt quae 
sibi proposuisaet ad exituui perduceret. itaque post illum Con- 
stantiniis TiBchendorf in editione huiuB libri priore opus quod 
Thilo imperfeotum reliquerat perfecit. usus eBt tribus a Thilone 
collatis codicibus Parisinis; praeterea Grabii testuni Baroccianum 
et codicem Oxoniensem latinunt ab illo editum, itemque frag- 
mentum Thomae Hearne adbibuit. 

Nostram editionem nouis BUbEidiiB quaeBitis fulciendam cura- 
muB. ad textum constituendum hos eodices graecos adhibui: 
A = cod. PariBinum gr. 620 saec. XI f. 39 sqq. a Thilone 

et Tisehendorfio collatum. 
^ B = cod. Paris. gr. 1454 saec. X f. 72 sqq. ab iisdetii uiris 

collatum. 
I C = cod. Paris. gr. 1468 sacc. XI f. 38 sqq. ab iisdem 

oollatum. 




>) ed. Venet. 1683 p. 153. 
*) I, 6ti ed, Albani; Migne a 



PROLE0OHENA 

= cod. Vatic. gr. 797 Baec. XI f. 9i ab Augusto Mau 
collatum'). 
F = cod. Vatic. gr. 866 saec. XI exeunt. f. 27 ab eodem 

collatum. 
G = cod. Barocc. 180 bybl. Bodleian. eaec XII. est codex 

Grabii. 
H = cod. Oxon. MiBcell. gr. 77 olim Uuntingdoni saee. XII 
eseunt. est codex ex quo Thomas Hearne lacunam cod. 
Barocciani suppleuit. Bpeciuiina codicis ILGMowat M. A. 
mihi procurauit 
/ = eod. PartB. gr. 1606 saec. XII f. 64'. Bpecimina oodicis 

GGundennann mibi transmisit. 
K = cod. Parie. gr. 769 saec. XIII f. Hl". huius quoque 
codicis siiecimina Gottholdo Gundermann accepta refero. 
L = cod. Palat Vatic. 68 Baec. XIII f. 81. inpeoimina eodicis 

A. Mau mihi tranBmigit. 
A/ = eod, Vatic. 1190 saee. XIV pars III f. 1215. specimina 
codicis curauit AMau. 
Hie codidbuB addendus est cod. Athous Cutlnmu&ian. 56 
Baee. XII f. 166, de quo Philippus Meyer me certiorem feoit: 
inBOribitur: MoqtvQtov rf^g ayiag xai Ivdo^ov HQiDTOfidQTvgos 
xai dnoatoloL &^i.rjs t^i; t*' yt-fCiS.lv xqiotov roi- &eov r^ftvir. 
incipit: l-/m^aivoyTO(; :cai~/.ov tiq ixonov. 

Latinae actorum ueraioneB plures ad uos uenerunt: una 
quae exstat in eodice CasineuBi 142 saec. XI p. 379 sqq., altera 
quam in eodiee Bodleiauo Digbaei 39 EGrabe inuenit, tertia quac 
in Bonini Mombritii Sanctuario quod circiter annum 1476 prelo 

LBubiectuiii est tomo II p. 303—306 roperitur. Bignaui priniam 
nerBionem littera minuscula c, alterain Biglo d, tertiani siglo m. 
Caeinensig codex lypis impresBUB est in Bibl. Caein. tom. in 
Florileg. p. 271—276 (cf. Bibl. Casin.in p. 266 sqq.). inacribitur 
Oodici: Passio sa^utae Tlteclaf uirginis. ineipit: Vatiente PaiUo 
Iconium fuerunt ei duo comites Demas et Hermogeves aerarii 
qui faliacia pleui erant. explicit: cmus obitus die celebratur 
nona kal. Octobr. Regnaiiie domino . . . saeculorum amfn. 
Digbaei codici inscribitur: Passio S. Theclae mrginis et mar- 
tyris guae co/itur VIIl kal. Octobr. incipit: Tempore il/o ad- 
aon 



) "iglm 
aon ftdliibai, 
hnderentur. 



. h quod Tischendorf latino codici Digbaei addidit «go 
ne dtueraa libroram desigoatione lectoruni animi cod- 



PHOLEGOMENA CI 

scendente Pauto Iconium post Antiochtae fugam, facti simt ei 
(omites Demas, Eniiogenes, AUxandfr aerarius repleti simu- 
latime. baec uerBio etiani apud Gallandium in bybl. Patr, 
tom. I p. 177 gqq. reperitur. titrique tranelationi nihil com- 
mune est. traoRlatio quae apud Mombritium legitur, eadem 
esse uidetur quam loStilting in actis SS. Septembr. t. VI 
p. 546 in quattuor codieibus Musei lofluitaruni BmsellcnsiB 
exstare significat. in catalogo codtL hagiograpb. BrusellenBi 
sex codices latini commemorantur, qui Mombritii textuni eon- 
linere dicuntur, cod. Bruxell. 98—100 saec. XII f. 211', cod. 
197 fiaec. XV f. 961», cod. 7917 saec. XIV f. 157', cod. 9810—14 
eaec. XII et XIII fol. 173°, md. 18108 saec. XII ineunt. f. 77', 
cod. 21885 anni 1277 fol. 84', cod. Bruxell. apud D. PhillipB 
sign. n. 364 saec. XI f. 61°; quibus addas qui in Analectis 
Bollandianis 1. 1 p. 166 eq. enumerantur codd. Ilagan. I. 3 saec. 
SIV exennt. f. 163° et Hagan. L. 29 (Weeep 14) saec. XV 
f. 179°. sed in inc«rto relinquo num hi oodices omnes eandem 
ueraionem praebeant. translatio Mombritiana incipit uerbis: 
Passio heatissimae uirginis et marlyris Tcclae. In diebus ilHs 
proficisctnte Paulo Iconio ab AntiocMa facti sunt ei comites 
Demas et Hermogenes vrarius. explicit: tn Sfleudant abiit 
atque mtdtos in domino illic dei doctrina Hluminans ctim iouo 
cursu rrqiiieiiit in pace. Rcgnnnle , . . saeculoruni amci/. 

Praetcrea latinus actorum textus in breuiorem fonnam 
redactus haud raro in bybliotheois reperitur. hnius generis 
est pnssionis Theclae epitome quae in cod. aed. Flor. eccl. 134 
f. 132 serustur, inscribitur passioni: nonis Oetobr. Natale S. 
Tcclae martyris. iucipit sub Nerone Romanoriim principe Paulus 
apostolus uerbum dei aiangelisando orientem praedicabat. cui 
eredidit ptiella quaedam nobilis uirgo Tecla nomine. expHcit: 
(■/ cfim multos illuminasset conuersionis suae exempto cum somno 
pacis migrauit ad dominum ijui uiuit etc. (cf. etiam Bandinii 
Buppl. cat. lat I, 296). pnmam narratioois partem FRoediger 
mihi exscripBit. alteram epitomen habes in cod. bjbl. Riccard. 
223 flaec. XII f. 141" sq. incipit: VIII kat. Octobr. passio 
ianctae Teclae uirginis. quae de ciiiitatc yconio a beato paulo 
apostoio instructa est, quam mater eitis cernens cliristianam et 
mptum repudiare matentem Christo sponsam adttaerere, quam 
corruptione cartiis subtacere. pergens ad iudicem accusaitit. ex- 
plicit ibique exempto et conuersatione idtae atque etiam doctrinae 
phirimos erudiens post multa certandna dupticis coronae, uirgini- 



^ 





PROLEOOItEKA 

tatis ft martyrii, requieuit in pact, amcii. Bed non operae 
pretium est, faae lucubratiiinculat> (liligentius excutere. 

Ex latino fonte italiea de iS. Tbecla Husit narratio quae 
saeculo XIV seripta est, ut FRoeiiiger ine c«rtioreiii feoit. 
typi^ expreaea exstat in annalibus (guibue inscribitur 'il Pro- 
pugnatore' (Bononiae 1873. VI, 2). 

Graeca etiam in slauicani, Hyriacam, arabicam liugiiam 
translata Runt. slauicae translationifi nuntium exoptatum milii 
attulit .Sergius SokolotT. exBtat in tiibuB monaBterii S. Trini- 
tatis MoscouicDsis codicibus: cod. Mosqu. 663 f. 373; 666 f. 91; 
756 f. 230: praeterea iu bybl, seminaiii Belhanid c«d. 1 f. 241. 
promiserat niibi Sokoloff de exemplo uersionis mittendo, Bed 
praematura uiri egregrii more spem praecidit 

Syriaeam uerBionem nuper Guilelmus Wrigbt uir menti&- 
simus in lucem protraxit el in libro cui inseribitur 'A)>ocryphal 
Acts of the Apostles' (Londini 1871) syriace (t. I) et anglice 
(tom. II p. 116—145) edidit. usus est quattuor codd. Musei 
Britanniei, cod. Add. 14652 saec. VI, Add. 14447 circa saec. X. 
Add. 14641 saec. X/XI et Add. 12174 anni 1197 p. Chr., quos 
litcrifi A, B. C. D inBigniuit codieie />' puBillum lantum A^- 
mestum superest. in oodice A deeunt quae inde a uerbts 
sect. 10 Tio/j.i. nvr at-y^vat^ usque ad uerba seet. 13 avd^ti^ 
s/k.- tariv leguntur. in eodice D duo folia escideruiit, quoruni 
alterum seetiones 19 — 26 inde a uerbis wl; di ti^i^Ttiro usque 
ad uerba 'Ixoyi^mv ii/d .Tpwri;, altenmi seetioiies 34—41 inde 
a uerbis cric di trO.iOiv usque ad uerba ^/1; tov oIxov 'Egfiaiov 
comprehendebat. signaui uersioneui synacam siglo s, codiees 
syriaeos litteris s", s*, s', s''. 

Denique uei-Bionis arabicae quae in bybliotheca Vaticana 
aBseruatur mentionem facit AEsemani in Bibl. Orient. DT, 1, 286. 

De codicum uersionumque auctoritate disputare eonatus est 
Carolus Schlau in libro 'die Aeten des Paulus und der Thekla. 
Leipzig 1877' p. 4 sqq. utebatur ille eritico quem Tiachendorf 
coegerat apparatu uec non anglica textus syriaci uersione. 
quae tamen res uiro docto parum prospere successit. putauit 
enim uersioneiii Bvriacam nullius fere pretii eBse; inter codioes 
aatem graecos a Tischendorfio adliibit<js plurimi fecit oodle«iii C, 
quein reliquis omnibus pustlinbendum esse persuaBum habeo. 
mihi non in animo est quae de huc re in libro nieo 'die apo- 
kiyphen ApostelgeBchichten' II, 1 p. 431 sqq. uberius disserui 
hoc loco repetere: satis erit sunimam rei paucis uerbis nbsoluere. 



PB0LE60KENA CIH 

Codicum giaeconim ties faniiliae suul : unu quae codicibus 
^EIKL, altera quae eodd. FGHM, tertia quae eodd. ABC leprae- 
Bentatur. sub tiDCui bistoriae codd. ABC habent ea quae apud 
TiBcbendorfium Bectionibue 44 et 45 ieguutur de Tbecla a 
mediciB laudem sanctae inuidentibus teuiptata miruculuque diuiiio 
iti montem trangluta, deinde de itiueie eius subterraneo quod 
Roiiiam fecit ut Paulum uideret, denjque de mortc et de sepul- 
tura uirginis liaud procul a mogistri dilectissimi sepulcro: quibus 
vebus additur computus aunorum quos uixit et diei quo mcuioria 
eius celebratur signiticatio. pru bis cod. G uberius exponit de 
«pelunca piope Seleuciam quam uirgo inliabitBuerit, de adule- 
neentibus libidinosis, qui a medicis Seleuciensibus instigati uir- 
ginem frustra con^umpere conautur. de precibuB quas Tbecla 
ad deum fecit, deque translatione eius in muntem. tineiu 
facit computus anDorum et diei uatalis quem uocant indieatio. 
eadem narratio sed multu prolixior in cod. M reperitur; quae 
codices ABC de itiuere subterraneo uirginis et de rebus Romauis 
trftdunt in eodd. GM omissa sunt. utnimque additameutum 
deest uon solum iu codd. l'H, sed etiam iu codd. EIKL et in 
omnibuB uersionibus. fabula de uirginis in moutem translatione 
iam Basilio Seleuciae episcopo nota fuit, quippe qui famae 
cuidam quae Tbeclam communi bomiuum sorte moitem oppe- 
tiisse nuntiabat, uulgataiii opinionem opponeret qua uirgo 
uiua terram eubiisse credebatur. quae quidem opinio apud 
Seleucienses orta, traditione propagata et po^tea demum fabulis 
istis dc medicis adulescentibusque, quarum Basilius Qullam 
notitiam babuisse uidetur, aueta est. codices igitiir ucrsionesquo 
in quibus liae fabulae omittuntur, uetustiorem textus foniiam 
exliibent. quod autem codices Farisini ABC de Tlieela Romam 
proAciscentc et prope urbem aepulta narrant, id omni traditionis 
auctoritate caret. hinc apparet codices E!KL qui prioris, FH qui 
alterius faniiliae sunt, reliquos dignitate praecedere. inter prioris 
familiae testes locupletissimus est codcx £, quamquam non ea 
est eius dignitas ut scripturam eius reliquis omnibus ueglectis 
tueamur. multis enim scribendi tnendis consperBUS est, non- 
nulla (ueluli eect. 6 septimum ^isttMfiimuv) omittit, saepe etiam 
ordinem uerborum ad arbitrium immutat. sed plerumque optimis 
reliquarum familiarum codicibus adstipulatur; saepe solus aut 
paucis codd. assentientibus uerum seruauit; cl'. sect. 29 u Httis 
6 viiig Toi vipiarov o tv Tifi aveavi;'. ex reliquis libris 
/KL propius ad codicem £ accedunt, sed /K te.\tum 




CIV 



PROLRaOHElSA 




interdum additanientis aiixerunt. cod. F eiusdem faniiHae est 
atque G. sed iiiulto meliorlH notae. de ofldiee // Tischendorf 
iudioauit, eum nulla re nisi scripturae nitiositate insignem esse. 
sed illa uitiositaH quam uir clRrissimus castigat plerunique ad 
rea oi-thographicas peitinet, quamquam non infitior buuc librum 
codici P cui artisBime cngnatus est cum aetate tum prctio in- 
feriorem esse. cod. G nonnumquam soIuh aut consentiente 
cod. F uerum seruauit, cf. sect, 8 diriv ovv 6 f^ofivgiq itgos 
0to/i'l({m- Hov fiov iaiiv i) 9^Xa {ABCEIKm per homoeoteleuton 
omittunt). codex non intactus est interpolatoris manibuB, alia 
addit, alia (ueluti eect. 6 sestum octauum nonum .uaxcfpKr/Krv) 
omittit; eed haud raro non soluiii cum F sed etiain cmn E 
optimisque uersionibus originalem textum tuetur. in omnibus 
fere rebus maioris momenti, quibus imprimis adDumerandae sunt 
nomiuum propriorum fomiae, codicum EFG seriptura codicibus 
ABC praeferenda est. cod, M niulto minoris auctoritatis eat, 
utpote qui ab interpolatore neecio quo mirum in modum con- 
taminatus sit. 

Tertiae familiae duae propagines distinguantur oportet 
codices AB artiH6imo necessitudinis uinculo inter se coniuncti 
Bnnt, eod. C saepisBime ab iilis discedit. quae Carolus Schlau 
ad huiuB libri laudem celebraudam protulit, in libro meo supra 
memorato (p. 434 sq.) accuratius refutaui. codicis scriptura a 
reliquorum testimoniie saepe discedit, multa niutata, multa omissa 
et decurtata sunt. praeter /ici/MQtafioig 7. 8. 10. 11 (seet. 6) 
et eos loeoB quoB I. b. enumeraui omiBsa sunt etiam haee: 
eect, 7 Xeyofiivov vjtb tov Uavkov, sect. 9 fvti ■/«< ftovov &evv, 
eect. 11 flvtg laif xai, sect. 25 xal r.v iaoi tv ir/ ftvrjfitii^ 
. . . xai TrrivTtuv, sect. 31 xat far^ra$e TrQog xugiov. caaeas 
igitur ne cum Tischendorfio et Schlauio hunc codicem reliqois 
omnibus praeferas. saepe cod. C cum F uel EFG contra AS 
facit, saepius ABE coneordant dissentientibus CFG, sunt etiam 
loci in quibus AfiFG unam, CE alteram scripturam praebeaat 
eed creberrime C reliquorum omnium auetoritate destitutns est. 
codicum A et B iste melior, hie antiquior est; uterque saepis- 
Bime cum E contra niinoris pretii teetes eonuenit, cod. B 
interdum interpolatoris uestigis prodit, cf. sect. 24 nbi Labet 
nont^ xal vii xni iiyiov irvfvua et sect. 6 ubi uerba tertii 
deoimi fiaxuQiafiov praecedentibus adaptat. 



J 




PROLEOOMENA 

Codicum oognationem b»c Btemmate illuBtrare plae«t: 
Jrchrli/pus 




De rebus granimatidB pauea dicenda sunt. fonnae aiexan- 
drinae raro inueniuntur. leginius *!/f«v {fiP), uiftikctTo ((?), 
xaziipiiyit (AB), yivafuvijv (//). accuBatiui lertiae declinationiB 
in -av deBinentes aliquoties occurrunt: babes &vyarfQav (A 
aect, 29), aiigxar (N sect. 5). antistoecbia uocalium i et tj. 
ij et u, t et 01, £ et ai, o et cu in quibusdam codicibus rarius, 
in aliis saepius reperitur; neglegentissime scriptus est cod. N, 
nbi r^-itovrjay. ifroxQijaaio^, id genus alia legis. idtv gaepiBBiine 
pro lidev exaratur, sed codices sibi non constant. talia notare 
plerumque supersedi, nisi quid ad sensuni uerborum recte cogno- 
Bcendum iuuabat. 

Inter uersiones prinium locum obtinet syriaca. uerum 
qQidem est, haud raro eam, niaxime in serinonibus, graeca non 
ad uerba aed circumloqucndo reddere uel amplificando eiomare. 
sed ipsa graeca quae Syius uertit ad archetypum saepe pro- 
pius quam codices nostri aceeduut. multa syius interpres ser- 
Uluit quae nunc in graecis omissa uel mutata sunt. enumero 
sect. 26 de Paulo cum pane oleribusque sal edente. 

fc'Bect 33 de Thecla braccbia in cnieis formam extendente. ibid. 
de pardo ad pedes uirginis accidente, sect. 36 de bewtiis tran- 
qaille circa Theclam recumbentibne narrantur. taceo de locis 
in quibuB Syrus aut boIus aut optimis codicibus consentientibus 
genaitiam scripturani seruauit; hoc unum addo quod fere num- 
qnam quidquam quo carere nequeas deleuisse uidetur. si pau- 
ctsflima quae es errore cxciderunt exceperis. itaque auctori- 
tsteni syriacae uersionis secuti non solum capite 14 uerba xoi 
avtaraiie&a !}fov (freyviuxoie? aXri&i< etiam aliif de causis 

■4tl8pecta expunximus, sed etiam clausulam passioniB in eani 
mam quam SyruB Buppeditauit redegimue. 
Qnod de uersione syriaea diximus eam saepe parapbrasim 

'jtotiufl quam accuratam graecoiiim uerbomm interpretationem 
praebere, id ia latinas quoque uersiones cadit. quarum longe 



J 



CVI PROLEaOMKNA 

optimaitt eani esse iudico quae apud Mi>nibritiuin exetat (»i). 
artisBime cum codicis E testu cognata est; iiiter ouinea accu- 
ratiBsime uerba graepa latine eipresBit. reliquarum uereionum 
altera quae codice GasinenBi continetur (c) ex textu aliquo 
^raeco parata est, qui eiuedem stirpis atque codd. Parisini AB 
fuisBc uidetur, haud raro tameu cum codd. EfG facit, quibu»- 
cum etiam illorum lodicum clauHuIam ut ^upra monuimus 
repudiat. tcrtia denique uersio quae in eodice Digbaei exstat 
|(/ apud nos, D apud TiBcfaendorfium) sin^ulari quadam cogna- 
tione cum codic* C coniuncta est. cum quo inulta quae reliqui 
teste» tueatur omittit (e. gr. seot. 6 ftaxa^iafiois 7. 8- 10. 11); 
sed alia quae in C reperiuntur praeterit, et hic ilHc prope 
abest a codice G. 

In commentario critico uariarum quas apud translatores 
inuenimus lectionum QoDuisi delectuni instituimus. saepe euim 
adeo a graecie disceduut ut uix quidquam ad geDuinam serip- 
turam cognosceudam coaferaut. sed quotiescumque duarum 
uereionum i^oneensio cadetii quae transtulerint graeca uerba 
patefaccre aim est, eam religiosissime adnotauimus, etiautsi 
nullus graecorum testium banc lectioncm conlirmabat. ^H 

IV. Acta Thiiddaei. V 

De aotis Thaddaei paucissima babeo praefanda. nutissima 
est illa interSyros inde a saeculo secundo eseunte peruulgata 
historia de Abgaro V quem Nigruni uocant EdesBenoriim priu- 
cipe nuntium cum epistula ad lesum Christum Bievosolyma 
mittente deque responso a domino datc, quo quod ille petiuerat 
ut a iiiorbo grauissimo sauaretur per unum ex discipiilis suiB 
quem ipse a mortuis resuscitatus missunis esset impletum iri 
pollioitus est. misaus esse fertur Addaeus unus ex septuaginta 
disciptUiB, quem graeci cum Thaddaeo uel Lebbaeo uno ei 
duodecim oonfundebant. qui quidem Addaeus principem sunasse 
et una cum populo ad tidein Cbri^tianaiii perduxisse fertur. 
poBlea demum haec fabula eum in iiiodum exomata est, ut 
Abgarum iiiiaginom Christi depingendaui curauisse, depictamque 
cum accepisset uuper Edessae porlam tamquam munimentum 
narrarent, quo factum esse ut opjiidum ab omni 
hostium iiiipetu, sicut Christus olim proiuisisset . defenderetur. 
genuinam epistularum et attorum Edessenorum formam seruaait 
Eusebius. qui haec documenta ex Edesseno archiuo deprompta 




PHOLG&OHSNA CVII 

et 71Q0.: ).ii»v eK liugua syriaca ia gracfauj tr&uHlBta esse 
teBtatur (Ilist. cool. I. 13). sub fiucm saeculi IV liaec acta ab 
interpolatore quudaui uheriuE esoruata iiinltiBque additameutis 
ampliHcata sunt. librum retractatuni cui inscribitur Doctvina 
Addaci syriace et auglice edidit PbillipR (Londini 1876). idem 
liber etiaui in linguam armeniam translatua quibusdam nana- 
tiuDCiiiis auctUB est, quibus tranelator Aimeuionim nomeu 
(^elebrare et Edesseuorum apostulum patriae suae uindicare Bibi 
propOBuit. anncniac^ in gallicain liuguam uorBa, pnmum seil 
non integra eilita suut a loanne Kapbacle Emiu sub titulo 
'Leroubua d^Edease. Histuire d'AI)gar' in Langloisii libro 'Col- 
lection des Historiens ^Vrmf^uieus' Pansiis 1867 p. 314 Bqq., 
iterum a doctore Alisban sub titulo 'Lettre d'Abgar' Venetiis 
1868. eodem consilio atque annenius interpres etiitiu Moses 
Cborenensis eam hietoriae Armeniae parteui compoBuit, quae 
res Edessenas et Abgari V fata cuiuplectitur (Hist Anu. II, 
29—32 ed. Wbislon: II. 30—35 ed. le Vaillant)'). 

Epistularum illarutn ucc uou imaginis Cbristi Edessenae 
fama apud ueteres creberrima fuit. scripserunt de bis rebus 
inter Syrus Epbraimus Edesseuus (f 378) in Testameuto (opp. 
graece od. Rom. 1743 t. II syriaee 399 graeee 235 sq.J, losua 
Stylites in Chronico anuo 516 scripto ('Chroniqne de Josue le 
Stylite. Texte et tiaductiou par M. l'abbij P. Martin' p. XIII. 
LI sqq. uersionis gallieae, iu anualibu^t 'Abhandlungeu ftr die 
Kunde dcs Morgenlandes' tom. VI, 1. Lipsiae 1878), lacobus 
Sarugensis (f 521} iu Homilia metrica de Adaeo apostolo et Ab- 
garo Edessae rege (apud A)i;gemanum in Bibl. Orieat, I p. 317 sq, 
el apud Ouretouium 'Ancient Syriae Documeuts' p. 154). Dio- 
nysius Telmahaieusis (t 845) in Chronico (Eusebii canonum 
epitome ex Dionysii Telmaharensis cbronico petita edd. Siegfried 
et Gelzer p. 48), Gregorius Baifaebraeus (f 1286) in historia 
compend. dynastiarum (ed. Pococke Oson. 1663 p. 71 sq. uers. 
lat.), in chronico syriaco (edd. Bruna et Rirsch Lipsiae 1789 
p. 48 sq. uers. lat.) et in chrouico ecolesiastico (edd, Abbeloos 
et Lamy t. III p, II sqq.), Mares Halomonis filiuB o. 1235 
(apud Assemanum I. s. III, 2 p. IV. XI), Salomo BassoreiiBiB 

') eouferaa quae eKpoHui iu libris meia 'die cdeHseiiiache Abf^rsiige' 
BriiDBvigae IS80, '<lie apD);cyp)ieii Apostelgescbicbten* II, '2 |i. 178 .^qq. 
Supplem. i>, 105 sqq. quibnB addos qoae Kcripserunt KCMH:ittlieB, 'die 
edeeseuibche Abganoge' Lipsiae 186^, et Tixeront, 'les origiues ile l'Kglise 
il'Edwe et li l^geade cfAbgav' Puris. 1868. 



d 



CVni PROLEGOMENA 

(c. 1222) in libro cui Melissae inscribitur (ed. Budge Oxon. 1886 
p. 109 uersionis anglicae), Elias episcopus Damascenus apnd 
Assemanum 1. s. ni, 2, V. XIV, Amrus librorum Maris excerptor 
apud Assemanum I. s. p. V. XIII sq., lesuiabus (Ebed lesu) 
Sobensis (f c. 1257) in libro Margaritae IV, 6 apud Assemanum 

I. 8. p. IV et in epitome canonum 1. s. p. IV. X, alii; inter 
Graecos Procopius de bello Persico II, 12 (ed. Dindorf in Cor- 
pore Scriptt. bist. Byz. Bonnae 1838), Euagrius sub finem 
saeculi VI in bistoria ecelesiastica IV, 27 (ed. Migne ser. gr. 
t. LXXXVI), loannes Damascenus de fide orthodoxa IV, 16 
(ed. Migne ser. gr. t. XCIV p. 281; cf. etiam appendicem ad 
primam de imaginibus orationem apud Mignium 1. s. p. 320 et 
epistulam ad imperatorem Theophilum 1. s. t. XCV p. 631 sq.), 
Georgius Hamartolus in chronico (ed. Muralt p. 236 sq.), 
Constantinus Porphyrogennetus (f 959) in narratione de diuina 
Chrlsti Dei imagine non manu facta (in Originum rerumque 
Constantinop. manipulo ed. Combefis. Paris 1664 p. 75—109), 
Georgius Cedrenus in historiarum compendio (ed. Dindorf 
Bonnae 1829 1. 1, 308 sqq.), Nicephorus in historia ecclesiastica 

II, 17 (ed. Fronto Ducaeus Paris. 1630 t. I p. 143 sqq.); inter 
latinos Darius Comes in epistula ad Augustinum data (ep. 230 
in Augustini opp. ed. Antuerp. 1700 t. II p. 635), passionis 
Thomae apostoli auctor (in Supplemento codicis apocryphi ed. 
Bonnet p. 159 sq.)» Gregorius II papa Romanns in ep. I ad 
Leonem Isaurium (in Mansii Conc. CoU. XII, 963 sq.), Ordericus 
Vitalis (t 1141) in historia ecclesiastica ed. Le Prevost Parisiis 
1838—66 lib. I t. I p. 318 et lib. VIII t. III p. 564); inter 
Armenos Faustus Byzantinus in libro tei-tio historiae Armeniae 
(392) apud Langloisium 1. s. I, 210, Moses Chorenensis in 
epistula ad Isaacum Erzerumi episcopum (in Moesingeri edi- 
tione uitae Bartholomaei p. 13), qui Thaddaeum sub Sanatruco 
Armeniae rege in Sauarsana prouincia mortem oppetiisse tra- 
dunt; denique inter Arabas Ibn-el-Ath!r in chronico ad annum 
331 Heg. (= 943 p. Chr.) libro VIII p. 302, Abulfeda in chronico 
(qui eandem narrationem ad uerba repetit), Elmakin in Historia 
Saracenica ed. Erpenius p. 213), loannes Said in appendice ad 
Eutychii annales (apud Assemanum 1. s. 11, 393). 

In numerum eorum qui de epistulis mutuis Christi et Ab- 
gari regis deque Thaddaei rebus gestis commentati sunt, etiam 
compositor actorum Thaddaei referendus est, quae primus 
Tischendorf in lucem protraxit. epistula Abgari a genuino 



PBOLEGOMENA CIX 

quem Eusebius seruauit textu nonDihil differt: responsum Ghristi 
ore tantum non litteris datum, imago domini in linteo expressa 
Abgaro missa esse dicitur; Thaddaeus uei Addaeus Edessenorum 
apostolus, qui secundum Syros Eklessae diem suum in paee 
obiisse, secundum Armenos in Sauarsana prouincia martyrium 
passus esse fertur, cum Thaddaeo uel Lebbaeo uno ex duo- 
decim confunditur, quem Beryti in Phoenice mortuum esse et 
gmeci et syri scriptores tradiderunt (cf. de hac re librum meum 
'die apokryphen Apostelgeschichten' 11, 2 p. 156. 158 sqq.)^* 
quid quod etiam de patria Thaddaei in actis graecis alia atque 
apud Syros narrantur: hi enim eum Paneae Palaestinae uel 
Caesareae Philippi natum esse autumant, istorum autem auctor 
eum Edessenum fuisse, Hierosolyma uenisse et inter duodecim 
Christi apostolos receptum esse tradit. non huius loci est 
actorum originem accuratius peruestigare. illud unum moneo, 
eam quae in iis reperitur fabulae formam non ante saeculum 
quintum ortam esse.^) 

In edendis his Thaddaei actis duobus codioibus usus sum ; 
altero Parisino bybl. nat. gr. 548 saec. XI, altero Vindobonensi 
bybl. Caesar. hist. gr. 45 (olim 14) saec. IX/X (cf. Lambec. 
comment. YIII p. 202; ed. KoUar. Yin p. 428 sq.). istum iam 
Constantinus Tischendorf seoutus est; huius duo tantum frag- 
menta quae Lambeoius exscripserat, et extremam partem inde 
a uerbis sectionis 6 xal aTtox^i^ivTeg ol aQxuQsig elTtov ad- 
hibuit. Albertus a Yogel Vindobonensis amicus coniunctissimus 
hunc codicem rogatu meo integrum contulit. signaui codicem 
Parisinum siglo P, Yindobonensem littera V, aota in byblio- 
thecis rarissima sunt: diu multumque de nouis subsidiis quibus 
apparatum criticum augerem sciscitatus sum, sed praeter hos 
duos codices quorum mentionem feci nullus mihi in notitiam 
uenit. Itaque Tischendorfii textum paucis tantum locis mutatis 
iterandum curaui. codicis enim Vindobonensis non ea est prae- 
stantia, ut eum Parisino praeferre possis: quamuis Parisino 
uetustior sit, tamen ab interpolatore nescio quo eum in modum 
retractatus et amplificatus est, ut ad istius textum emendandum 
uix hic uel illio quidquam ualeat. 

*) nonnulli eum in Arato Armeniae oppido telis percussum esse 
dicunt, uel etiam Berytum oppidum Armeniae esse uolunt. utrumque 
eadem duorum Thaddaeorum permutatione fadle explicatur. cf. de his 
aliisque traditionibus librum meum sapra memoratum. 

*) conferas quae exposui 1. a. II, 2, 171. 





k 



PH^ILEGOMENA 

Aetis Tbaddaei subieci alteram narrationem miiltoreoen- 
tioreoi quae in codice Vindob. bybl. Caesar. tlieol. gr. 315 (oliin 
207) Baec. Xli (ut uidetur) fol. 59"— 62" exetat. exscripsit Ulain 
Albei-ti) a Vogel rogante P. Iulianu& Hauer Cremismonaste- 
riensis. quae boc loco de apoetoli rebuH gestia trftdimtar, 
paucissima eunt; sed multo uerboeior est nHiTationiB compositor 
in imaginis Christi diuina origine illustranda miraculisque per 
eam patratis deBcribendis. fabulae foruia eadem eBt qaae apad 
chronographoa Bjzantinoe reperitur. singulari quodam modo 
epietulam OhriBti exomauit. cui quidem epiatulae ipBum donii- 
nuni septem sigilla addidisEe fingit, quae diuinam ipBJus naturam 
uirtutemque significareut. scripai de hoc codice in libro meo 
'die edeBseuische Abgarsage' p. 4 sq. 59 aq. 62, ubi multa sed uon 
omuia allegabam. itaque baud ia^ratum me lectoribus factunim 
esse spero. si integrum codicem typis excudenduiii curauero. 

BiuBdem narrationis fragmentum in codice Athoo Bato- 
pediann 704 saec. XII f. 320" sq, Philippus Meyer iaueiut 6t 
mecum coumiunicauit inscrihitur codici tTitaTiiSi ■^qtttpraa vtt6 
S^yoQov TonuQXov aiaTfjQi Irjaoc x^iano, ;rftt<f^iiaa 8i avavlov 
xovQooQo^ tii; hgoaokCfia. continet integram Abgari epistulam, 
maxiniamque partem respousi quod in hoc codice per [oanaem 
datum esee fertur. textuB responsi pesslnie habitas, folii 331 
dimidium abscisBum est. exti'ema fragmenti uerha sunt bMO: 
dtoTi 6 }.6yQaifoa (sic) Yf/qaTtrai rf- Idia itor x*'e» /<eTo t^ 
OffQayidoa n^tf ifiija. eatppdytaa ie lijy fniOToXrfv. reliqna 
desunt. signaui eodicem Vindob. siglo f, codic«m Athoum 
Biglo A. 



p. V. IS Uge OX pra CIX 

p. XVll, 17 lege roodo — modo pro moi — luox 
„ „ not 2 lege indicato pro indicitato 
p, XVIII not. 2 Uge indicatum pro inJicitatuni 
p. XXIII, 2 Uge Arcbiuo pro Archiuio 

p. XXVI, 8 aildc: cod. Catnot 190 aaec, XII I'. 107'— 107° (Intgmentam; 
desunt omnia inde a uerbia 'eum introire' p. 37, 13} 

cod. Carnot. 473 t«ni I f, 245"— 251 f (idem fragmeiituni ei cod. 
190 biscriptum) 
p. XXXIX, 37 Uge elisus yro tlieue 
p. LXXVI, 3 et LXXVUI, 13 coHaliones coiticam F et V timt loanm 

NeumaDii Argentonktetui setl looutii Schmidt iicceplas reftra 
LXXXVIU, 30 addt: cod. CBTnot. 144 iiaec. X f. J30t— 136' 

ood. Camot 192 bmc. SIl f. 104"— lOS" 

cod. Camot. 193 saec. X f. 195'— 200' 



"■•*■• \ 



PROLEGOMENA CXI 

p. XC, 5 Uge memorati pro memoritati 

p. XCYIII, 5 ad scriptores graecos qui Theclae mentionem faciunt <iddas 
auctorem libri cui inscribitur PhyBiologus ed. Lauchert 'Geschichte 
des PhysiologuB* Argentorati 1889 p. 250 (i§i<pvyHv) lovdlS- tdv 
^Xo^i^riv, ^Eo&tjQ xbv ^A^a^i^ijVf Ikoodwa zovg nQeopvxiQOvqy 
0ixXa xbv SdfxvQiv, p. 270 SixXa zotg ^gloig xal tpwxcug ifiXi^&fj, 
xal d rvnog zov axavQOv avz^v diiaoHje, cf etiam Krone 'der 
altchriBtliche Physiologus. Deutsch-evang. Blaetter' 1890 p. 262 sqq. 

p. CI, 19 adde: eadem actorum epitome etiam in codd. Carnot. 190 
f. 262n— 263n et 479 f. 186'— 189 r reperitur. 



Martyriuiii beati Petri apostoli aLino episcopo^^^j;;^*^^ 

conscriptum. ^** ''"'' 

I Post multimoda et multifaria uiae uitaeque ealutaris 5 
documenta et eximia atque celeberrima miraculorum ostenta, 
seu aduersa immo diuersa cum Symone mago aliisue quam 
plurimis antichrieti praeconibus pro nomine ueri Ghristi certa- 
mina; post paseionum quoque multiplicium et fiagellorum acer- 
bitatem et carcerum squalorem horrificum, cum esset exultans lo 
in domino beatus Petrus et gratias agens nocte ac die cum 
fratribuB, in turba uenientium ad fidem domini nostri lesu 
Christi, intentus orationibus et doctrinae caeterisque diuinae 
pietatis of&ciis, praecipue caritatis et castitatis gratiam audien- 
lium pectoribus inserebat, adhortans credentes in Christum ut 15 

' incipit martyrinm beati petri apostoli a lino episcopo conscrip- 
iam BCD paasio sancti petri apoBtoli secundam linum papam A mar- 
tjrium beati petri apostoli a lino papa graece conacriptum et orientalibus 
«colesiis traditum E martjrrium sancti petri apostoli a lino papa romano 
graeca lingua couBcriptum et ecclesiis orientalibus destinatum Bruxell 
^519^26 martyrium sancti petri apostoli a lino epiBcopo romano greca 
lingua conBcriptum et ecclesiis orientalibus destinatum G passio sancti 
petri apostoli teroio kalendas iulii L passio a. petri BruxeU 7482 Lini 
episcopi de paatione Petri tradita ecclesiis orientalium et deinde in la- 
tinum conuersa: liber primus /*beati Lini Romani pontificis de patsione S. 
Petri apostoli ad ecclesiaa orientales liber // || * miracula Ef \ ostensa fH f| 
"^ seu aduersa om fH \ et diuersa fH ac diu. L \ aliisque BCD^* antychristi 
C \* passionem . . . multiplicem fH \ multiplicium et {cum signis trans- 
panendi) E \ et mnltiplicium flagellorum L \ mnltiplicum G \ ac flagello- 
rum CDG || ^^ in domino'exultan8 BCD\ ^^ beatus Petrus om E \ die ac 
uocte AE\^* dei nostri BCDG dei et domini nostri EfH || *' ac doctrinae 
/ I caeteris f | diuinae om H \\ ^* officiiflque f \\ ^^ beatus petrus apostolus 
inserebat E 



inde a pag, 1, 14 seqwmtur Abdiae excerpta. 1, 14 ante omnia 
ciistitatis gratiam pectoribus eorum iuB. 1 ^ in cbristo abde 

1 



2 MARTYRIMil BEATI PETRI APOSTOLI 

pudice et eontinenter se gererent. nimis enim abundanter et 
supereminenter urbs orbi praelata, mente se in fastum elationis 
extulerat et iceirco, ut solet in opulentia et inerti securitate, 
indecenti fluxu dominabatur. persaepe namque ubi est elatio 
5 mentis sequitur contumelia camis. unde factum est ut beati 
Petri sermonibus magnus pudicitiae apud multas diuersae aetatis 
ac potestatis seu nobilitatis feminas amor exarserit, ita ut ple- 
raeque etiam Romanorum matronae a commixtione uirilis thori 
seruare munda corda simul et corpora, quantum ex ipsis erat^ 

10 diligerent. 

II Sed cum iam tempus appropinquaret quo fides beati 
apostoli et labores remunerari deberent, praeueniens perditionis 
caput scilicet antichristus Nero, consummata iniquitas, artari 
eum et in custodia squalidissima compedibus uinciri inssit ubi 

15 coeperunt frequentare illum quatuor concubinae praefecti Agrip- 

pae, quarum erant uocabula Agrippina Eucharia Eufemia et 

Dionis. quae audientes ab eo castitatis sermonem et omnia 

domini nostri lesu Christi mandata, tabescebant et molesta- 

1 f. 259° F bantur esse sub thoro Agriplpae. unde castitati se deuoaentea 

20 pactum consilii alterutrum inierunt et confortatae a domino 
lesu Christo nullo modo ei obsequio concubitus adquieseere 
ulterius decreuerunt. subtrahentibus autem se isdem non aolum 

' habundanter CDE \\ « mente om ^ | » idcirco DEGH y * luxu fH \ 
^ inde £ || * in petri sermonibus iE^ || ^ et potestatis fH \ feminas om A \ 
etiam pleraeque C || ^ corda om A || ^^ delig^rent fH delegerint L dele- 
gerent 6^ || ** adpropinquaret E \ beati Petri apostoli fH 1 >* caput per- 
ditionis A ^ ^ antichristi neronis L antychristos V et antichristus fH | 
arctari fH H *^ uenerunt BCD \ illum frequ. A \ ad illum E \ comcubio«e 
C I aggrippae C || *^ nomina fH \ eucharia agrippina A \ aggripina C \ 
eucheria G | eufremia BCGL \ Enphemia fH \ei om Al" DioniB cum £L 
clionis ABCDG Dione fH et codd interpol Abdiae H ** nostri om Efl ^ eate 
om CDEfH H ^ adinuicem fH \ in domino E a dom. nostro fH | ^ antem 
om H I isdem BD hisdem CG eiadem EL iisdem fH eis A 



* uiuerent c || > — ^ nimis enim abundanter . . . contumelia camis om i| 
^ magnus itaque (quidem h) ezareerat pudicitiae amor || ^ ita ut {om abde) 
pleraeque (pluraeque ad) feminae munda corpora a commixtione nirili 
seruarent (seruare cupiebant abde) \\ ** — " sed cum iam tempus . . . uin- 
ciri iuBsit om \\ ^* ita ut etiam (ita ut iam b inter quas c) Agrippina et 
{om b) Encharia (et Euch. om c) et Euphemia (Euphetia cde) et Dioae 
castitati se deuouit>Hent (deuouerunt c) quae erant concubinae praefecti 
Agrippae. postea enim quam crediderunt in Christnm, nullo modo ei ad 
obsequium concubitus acquiescere decreuerunt confortatae a domino leea 
Christo. uidens autem Agrippa praefectue == 3«11. 



A UNO EPISCOPO CONSCRIPTVM 1. 2 3 

a complexu uerum et ab omnimoda coniunctione Agrippae, 
coepit idem super hoc ualde taedere et maestus esse; mittens- 
que soUicitoB ac soUertes exploratores didicit eas studiosissime 
ad beatum Petrum prorumpere. quibus ad se reductis dixit 
vehementissima amoris captus insania : Scio unde uenitis. ille 5 
Christianus uos docuit mecum non coire et a debito thoro sub- 
trahere. sed certus sum quia suis magiois artibus amorem erga 
me uestrum non poterit infirmare. Quae multis blanditiis de- 
linitae neo uerbo amatorio adquieuerunt nec intento oculo libi* 
dinis fomitem respexerunt, quia apostolico sermone fundatae 10 
erant. uidens autem Agrippa praefectus quod Petri do|ctrinam | p. 68« bm 
sequentes libidinem eius unanimiter spemerent et ipsius blan- 
ditiis minime adquiescerent, coepit eis minas intentare horrificas, 
iurans quod et illas uiuas incendio concremaret et Petrum gra- 
uisBimis afBictum suppliciis ab hominum de sub caelo memoria 15 
perderet sed numquam potuit eas ad inquinamentum commix- 
tioniB inflectere, dicentes amabilius sibi esse omnibus tormentis 
pro castitate succumbere, quam Christum cui deuouerant castimo- 
niam reousare. indignabatur itaque Agrippa praefectus maxime 
in apostolum et fremebat super eum dentibus, quaerens occa- 20 
sionem ut eum quasi rationabiliter potuisset occidere. 

* uenim etiam fH \ omDi (m uidetur erasa) C || ' cepit EL c^pit 
ABC I tedere ABL \ mestus ABCE moestua DGfH molefituB L \\ « Bol////to' A \ 
solicitos . . . wAertea fH \ et solertes H | eas in rasura L fuit ab eis || * proripere 
BCDEGL se proripere fH || > amoris om A \ captus amoris H | ^ mecum 
om E I non conuenire fH \ et a debito thoro subtrahere om A^"^ magicis 
8uis E 1 • blandiciis E || > compellarunt EfH || " autem om E aute C \\ 
^ 'unaDimiter eius (cum transponendi signis) E \ eius blanditiis fH \ blan- 
diciifl E ^ ^* cepit EG c^pit ABL taiia iam non adnotaho || ^^ et ipsas A 
et eas H \ incendio cremaret fH incenderet A \ grauissime fH {| *^ affec- 
tatam BCD afflictatum EG \ caelo om L\^^ niiqua AL nunquam BCDEGf \ 
commiztionis om fH eas commixtionis BGL H " flectere fH eas inflectere 
C I '* castitatem A {sed superscriptum est castimoniam) | cast. deuouerant 
recQS. A \\ " aggrippa G || ** racionabiliter E \ posset BCD 

^ secutae essent et | spreuissent | et ipsius blanditiis min. adquies- 
cerent om || " indicere minas nimias quod et (et quod b) ipsas incendio 
concremaret et Petrum eupplicio interficeret || *" eas post inquin. abde !| 
" inflectere, quia apostolico sermone fundatae erant dixeruntque ad in- 
tdcem: Melius est nos huic poenae pro castitate (per castitatem bc) suc- 
cnmbere quam Christum cui (cuius b) castitatem (castitate b) deuouimus 
recosare (abnegare c). iudignabatur etc. || *> maxime om \\ ^ super eum 
post dentibus || '* quasi rationabiliter om \ potuisset sic et Abdias 

1* 



4 MABTntlVH BEATI PCTRI AP08T0LI 

III luterea uxor AlbiDi. CaeBans atniciseimi. nomiiie Xau- 
dips, cum aliis pluribufi nnbillsBimis matronig uenit ad Petrum. 
a quo uerbum percipieuB POBlae uitae. repudiauit uon tuotio 
uirile conubium, quin etiam et omne uitae buiuB deiectamentum. 
6 qua de re AlbinuK nimio maerore affectus comminabatur uiulta 
se Pelro illaturum tormenla, Xandippem uero uxorem eaain 
uerbi8 iniuria plenis indeqiie delinituentis & coepto conamine 
refragari temptabat. mittenBque ad Agrippam pi-aefectum Bibi 
amicitia copulatum maDdnuit ei omnia quae agente Petro de 

10 uxore 8U!i patiebatur, dcprccanB ut si ei eecundum suam lidu- 
tiam esset amicuB, ulcisceretur eum de Petro: nlioquin ijise se 
uindicaret. Agrippa quoque reddidit ei maDdatum, se eadem. 
adbuc etiam duriora per eum pati. unde Jactum c&t ut cuoi 
Albinus cubitum iret et Xandippem eibi adduci fecisset, suaeque 

15 delectationiB commixtionem apud eam nec blanditiis uec terro- 
ribus oblinere 'potuisBet, consiliarelur quatinus una cnni Agrip- 
pae nianu uelut aucm laqueo Petrum caperet et ut malefieiuii 
peBSumdaret. Xaudips autem, Albini uxor, haeo nudieus miBit 
fideliBBimum nuntium .id Pctrum, ut Roma exiret et iuEidias 

20 paene ineuiiabiles declinaret. Marcello nihilomluuB. Afarci prae- 
fecti Hlio, qui poBtquam tiymonis magi pestiferam doctrinam 
auertcrat , apostolo fideliter et utiliter in cunctis ndhaeserat. 



' ceeam eiuB A | amiBBisriiui E\ Xaodipe fff || ' plnrimia A \ matroaia 
om A\\' percipieDB iierbum f\\' conubiuiu cum JBDEGL coaaubium f\ 
et om C \ huiua uitae E huins om BCl) \\ » fiirore A \ oonfectUB f \ petro 
mulla illaturun Bupplicia A || ' Xandipem Lf (sic el iHfra) || ' deliuia- 
maatis ABCDEGL deliDimeatts seripii cum f \ Kccepto BCDEL fiiil ei 
in G sed c prima erasa ac toto /" || • refragiari C (r aUerii eX}i) | teDtabnt f 
■ de uiore Bua om A de auti, uxore /'11'" fiduciam ELf\, " amlcqe emet 
f\ illum AE\ alioqui/'{| " uindicHturuB esiet /"1 aggrippa Ciremiait BCO \ 
i-eddtdit ei reapoiinum / { in maDdntum CL | " etiam cum AE et BCD etiam 
et EGLf I deleriotft BCD dirioru EGL duriora ttin f \ hinc pati BOGL 
pati per eum hiac C \ durn Alb. cubitum isaet A 1| " suae A || '> dilec* 
tionix CDGL \ blaadiciit CE |] " optinere G \ coiuilium iuilt BCD \ quatenus 
f\ agrippa BCD\\ " mauu ueiut auem laqueo om BCD \ maleficium C 
'* peesimum necaret L \ Xandipe f\ uior Albini A || '" nuncium fideli«M- 
mum /"] de roma BCD romam E \] " aichilomious ACDEf scriplio nicbiJ. 
michi al saqtissime oceurril in codd nostris nichilbominuB B {| " qui om L \ 
a Bymonia AL ]{ ** ae auerterat A auerterat »e L auerterat fiaufugerftt/"! 
et apOBtolo L \ adhaererat D \ adhaesit f 



■ Interea post haec in coQueatu ■enatUB (= 5. 3) aurrezerunt qni- 
dtm senatores qui et dixerunt etc. 



A LINO EPISCOPO CONSCBIPTVM a 4 5 

seu et fratribus conspirationem uiri sui et praefecti Agrippae 
innotuit. in crastina quoque surrexerunt quidam ex senatori- 
bus in conuentu senatus et dixerunt: Suggerimus amplitudini 
uestrae, nobiles uiri, quod ad peruersionem urbis aetei-nae 
Petrus conubia diuortiis mancipat, uxores nostras a nobis dis- 5 
iungit et nescimus quam nobis nouam et inauditam legem in- 
ducit. Et haec dicentes incitabant etiam alios ad tumultum 
et appellationem. tunc Agrippa gratulatus est, quia quod de 
Petro optauit sub occasione senatus inuenit. sed et hoc Petrum 
et fratres non latuit. innotuerant siquidem hoc eis celeri nun- lo 
tio qui fuerant ex senatoribus illuminati per Petrum a domino. 
IV Quapropter Marcellus et fratres deprecabantur Petrum 
ut secederet. Petrus uero ait: Non oportet, fratres et filii, 
fugere propter Christum dominum passiones, cum ipse se ultro 
pro nostra salute morti obtulerit. Marcellus autem et fratres 15 
nimio cum fletu aiunt: Miserere, pater misericors, iuuenum et 
eorum qui sunt in fide rudes: ne nos ac illos inter infidelium 
turbines destitutos relinquas. Tunc Petrus rogantibus se ait: 
Fugiendum suadetis et iuuenum atque infirmorum cordibus 
exemplo nostro metum passionis incutere, cum uerbum dei con- 20 
stanter debeamus asserere et sancta castimoniae fundamenta 
quae iecimus conseruare. fugiendum putatis ut mortem de- 
clinemusy quam multis suspiriis et gemitibus diutumis ut in- 
gressum uitae expetimus, qua etiam secundum illius reuelationem 
dominum darificare debemus. Fratres uero haec audientes 25 

* seu et] atque etiam f sicut suspicatur H Usener \\ ' ipsa innotescere 
fecit / I in crastina scripsi cum BCDEG in crastinum A in crastino Lf \ de 
senatoribus iF || ' in consessu om senatus /* [ * perBuasionem f || ' couubia 
ABCDEGL connubia f \ emancipat /* || * induxit E^"^ haec dicentes om et 
BVD I inertabant G concitabant / H * aggrippa ^ || • in senatum uenit f |1 
*® ac fratres EGL \ innotescere . . . fecerant /|| *' ii qui / 1 per petrum ex 
senat. illum. A ex sen. per Petr. illum. /|| " filii et fratres G || " ultro 
ipse 86 A ipse ultro se EGLf || " optulerit E \ marcellus uero ^ || *• nimio 
cum fletu om A cum magno fletu E^^ nec nos CDGLf \ ac illos om BCD 
nec illo« f || ** derelinquas C || *» constanter constantia E || 21 ganctae / || 

** recimus {corr m 2) D ^ ^ ingreasus BCD || *^ expetimus qua etiam 
om BCD II ^ dominum clarificare debemus post diutumis ponunt BCD 
deinde scribunt ut ingressus uitae Becundum illius reuelationem expeta- 
mu8 (expectamus C) \ debeamus f 



^ omnino disiunxit (-git c) (omnimodis seiungit b) || " nescio acde 
induxit abde || ^ et <?m ^ | audientes | et appellationem om c ^^ optabat 
Petro I senatus om \ enenit c 



6 MAETYMVM BEATI PETRI AP08T0LI 

leuauerunt planctum dicentes: pater ueracissime, ubi sunt 
uerba modo quibuB dicebas, quoniam pro uita nostra morti 
esses paratus succumbere? et nunc impetrare non possumus 
ut pro nostra salute, donec corroboremur, patiaris aliquantulnm 
5 uiuere! Adolescentes quoque, quos ipse soUicite custodiens in 
fide et castitate sedulo educabat, manus protendentes in caelnm 
et porrecti ante faciem illius uelut subito mortui, cadentes in 
terram uociferabantur, nimio eiulatu clamantes: bone Petre, 
pater et pastor, post tuum dominum in clementia singularis, 

10 cur nos affeotu matemo nouiter per sacrum fontem domino 

p.68^BM pelperisti, quos tam immaturo solatio et animo crudeli, qui te 

numquam antea attigerat, immanissimorum morsibus luporum 

I ^ Mo^ F exponis? Clamabant autem et matronae | puluere conspersis 

capitibus: Haeccine est misericordia quam de saiuatore tuo 

15 praedicare solebas, qui tuis lacrimis se quem ad tempus ne- 
gaueras, in aetemum pietate motus indulserat? et tu tantis 
lacrimamm fluminibus te uel pamo tempore non concedis, prae- 
sertim cum et domino possis ministrare in came et tibi reser- 
natam coronam adipisci perpetuam? 

20 V Sed et custodes carceris, Processus et Martinianus, com 
reliquis magistrianis et ex ofBcio iunctis postulabant eumi di- 
centes: Domine, quo uis abscede, quia imperatorem oblitum 
tui iam credimus. sed iste iniquissimus Agrippa pelicum amore 
et intemperantia suae libidinis inflamiuatus perdere te festinat. 

25 si enim regis iussio te impeteret, Paulini, uiri clarissimi, cui te 
commendatum nos custodiendum suscepimus, de tua nece sen- 
tentiam haberemus. nam postquam nos credentes in hac uicina 
Mamertini custodia, fonte precibus et ammirabili signo crucis de 

* leuaueront uocem /* ' modo om f ^* paratus esses morti A 
morti paratus esaes /* || * pro salute nostra f \ corroboretur A corrobo- 
remus C \ te aliquantulum /* || * adullescente C \ aolicite /* || ' in faciem 
f I morituri BCD \ ac cadentes BCD procidentes /* || * dicentes A jl 
• pastor et pater A \ post dominum tuum BCD \ clementia [pm in) BCDGLf\ 
'** cur quos / | matemo affectu A \ nouiter om A recenter f \ persarum 
6' II " quoB om f \ tam om BD \ inmaturo B || " nunquam DEGf \ antea nun- 
quam f \ ante E \ nos immanissimorum f \ luponim morsibus ^ Q *' etiam 
et BCD I conuersis f consparsis C || ^^ se om f ipse A \ negaueras ad 
tempus A II " et nunc f \ nobis non /" || ** ac martinianus DGL H ** magi- 
strinianis C magistratibus /^ | ex officio {pm et) AL \ iunctis] cunctis suspi- 
catur Usener \\ ** discede L \\ ^ pelicum sic ABCDGL pellicum f meretri- 
cum i^ II ^ perdere {om te) X || ^ si enim te regis iussio L item sed iuasione 
f iuBsio c^aaris A \ impenderet {pm te) ^ || ** nece om BD || *• Mamertini am f 
mamurtini E mam(e)rtini'(e in ras m 2) C \ ammirabilis A admirabili BDEf 



A LmO EPISCOPO CONSCRIPTVM 4-6 7 

Tupe producto, in sanctae trinitatis nomine baptizasti, licentiose 
quo libuerat perrexisti et nemo tibi fuit molestus, nec modo 
esset, nisi incendium daemoniale quod urbem stimulat Agrip- 
pam acrius peruasisset. quapropter oramus te, salutis nostrae 
minister, hanc nobis digneris recompensare uicissitudinem , ut 5 
quia nos a peccatorum et daemonum uinculis absoluisti, a car- 
cerali et compedum nexibus, quorum nobis est commissa im- 
manitas, nostra non tantum pemissione quam deprecatione 
liber in saluationem tantae plebis abscedas. Viduae quoque 
et orphani ac senio ualde affecti capillos sibi trahentes genas- 10 
que sdndentes et pectora denudantes dicebant: Alios quorum 
ministerio fouebamur, a diuersis languoribus sanasti et de ipsa 
etiam morte resuscitasti, et te nobis, pater piissime, subtrahis? 
uel ante te nos omnes praemitte, ne tuae institutionis doc- 
trina destitutae animae pereant, et corpora ministrationis tuae 15 
solatio desolata intereant; et sic, quo ire desideras accelera 
festinare, ne uitam nostram post dominum mori uidentes, re- 
manentes in uita miseri moriamur. 

VI. Tunc Petrus haec undique audiens, qui ultra huma- 
num modum misericors, lacrimas afflictorum sine lacrimis um- 20 
quam praeterire non poterat, deuictus tantis fletibusait: Nemo 
uestrum ueniat mecum; ego solus mutato scemate pergam. 
Proxima namque nocte celebrata oratione ualedicens fratribus 
et cum benedictione illos deo commendans profectus est solus. 
et dum pergeret, ceciderunt illi fasciamenta ex crure demolita 25 
a compede. ut autem portam ciuitatis uoluit egredi, uidit 
sibi Christum oocurrere. et adorans eum ait: Domine, quo 
uadis? Respondit ei Ghristus: Romam uenio iterum crucifigi. 



» baptizati E || « libere /* | et om BCDG \ fuit tibi f || » digneris] 
generia C \ ut qui f \ * nezibus eruisti BD uinc. absolu. om C \ tu ipse a 
carcerali custodia BB || ^ ac compedum Cf \ pedum D sic et B (fuit com- 
pedum sed com erasa) \ uinculis A \ inmanitas C || ^ non tam . . . quam 
etiam /*| * solutuB A \ salnatione AC\^ seniores E \ confecti f \ genasque 
nellenteB f || " mynisterio C \ de ipsa (om et) A || " resuscitati C \ piissime 
Xmter A pater om B || ^* omnes nos/* | instructionis A || *0 solacio C \ destituta 
/* I et ti sic ire A \ ire om f coire C \ quo ire et uelut desideras GL quo et 
uelnt desideras E \ accelerare festina/^|| " festinare om BCD \ nostram om 
L I et remanentes f^ *^ miseri ante remanentes BCD || *^ undique haec L 
boc Q I humanum om f \i^ umquam om C unquam ADL nunquam f 
** non poterat praeterire C non om f \ deuictusque BCD || " peragam A 
S4d wde infra || ** omni benedictione A \\ ** commendans deo A \\ ^ illi om 
JBCD ei /* I a crure A 



8 MABTYRTSTl BEATI PETRI AP08T0LI 

et ait ad eum Petrus: Domine, iterum crucifigeris? £t dixit 
ad eum dominus: Etiam, iterum crucifigar. Petrus autem 
dixit: Domine, reuertar et sequar te. Et his dictis dominoB 
ascendit in caelum. Petrus autem prosecutus est eum multo 

5 intuitu atque dulcissimis lacrimis. et post baec rediens in se 
ipsum intellexit de sua dictum passione, quod in eo dominus 
esset passurus, qui patitur in electis misericordiae compassione 
et glorificationis celebritate. 

VII Conuersusque in urbem rediit cum gaudio, glorificans 

10 deum et narrans fratribus quod ei obuius fuisset dominus, et 
declarasset ei quod in ipso esset iterum crucifigendus. qni 
cum manifestasset passionem suam, fletum omnes et ulalatum 
emiserunt. dolebant enim uniuersi et lacrimas profundebant 
dicentes: Considera oues tuas, pastor bone, sustenta eos quo» 

15 rum fides infirmior tuo expetit roborari sermone. considera 
corda titubantia quae per te stabilienda noscuntur. Qoibus 
Petrus ait: Facile est domino ut seruorum suorum eorda 
etiam sine meae bumilitatis ammonitione corroboret. quos enim 
plantauit ad hoc faciet adolescere, ut et alios possint plantare» 

^ ad eum om BCD \ auteni om A^ * prosequutus C \ cum malto 
intuitu A || * in se ipsum rediens BCD || ^ in eum f •\'^ in sanctis auift 
ac electis BCD || " in urbe C || '° dominum CD \ enarrans E | quo E ;| 
" in eo -4^ I iterum ante in ipso f iterum esset C \ quibus Ef \ ** pa«- 
sionem suam eis manifestasset L \ omnes om BCD \ eiulatum C '| " enim 
om f II »* bone pastor C \ sustenta] considera BCDGLf \ « expedit f ' 
adiutorio atque sermone BCD || '^ fore noscuntur BCDE {sed uid foie 
sub ras fuisse) GL \ stab. erant ^ 1 " deo D || >^ hun^iUtatis meae BCD \ 
sermone f \ ammonitione cum ABCDGL [in rasura; fuit ammonitionis) 
admon. Efl '^ et om A 



inde a pag, 8, sequuntur Abdiae excerpta. 8, 6 Intellezit 
autem Petrus de sua passione hoc dictum, in quo Christus passaroB eete 
uideretur, quem pati constat in siDguliB non dolore corporis, sed miBori- 
cordiae contemplatione (compassione c) et pietatis affectu. itaqoe Pe&w 
reuerBUs intra urbem Romam cum gaudio narrabat fratribus, quod ei ob- 
uius fuisset dominus lesus {om c) et declaraeset ei, quod in ipeo esset 
iterum crucifigendus (quod in ipso esset om a quod in christo iteram 
esset € quod in ipso esset etiam crucifig. c). quibus cum manifeetaaset 
etc. = 5, 12. " profluebant abde || '^ pastor bone petre e j considen^ 
quorum fides infirmior | considera alterum om c jj *' infirmorum e \ too 
sermone roborari ezpectat | rob. tuo serm. ezp. <; H '* stabilienda sont 
(sunt stabilienda c) \\ '^ facile est karissimi domino e || *^ etiam aine meae 
hum. admonitione om \ corroboraret d \ quos enim ipse || '^ ad hoc om \ 
faciet et hoc ut et uos alios plantare possitis 



A LINO BPISCOPO CONSCRIPTVM 6-« 9 

ego autem quasi Beruus necesee est ut domini exequar uolun- 
tatem. quapropter si me adhuc in carne morari disponit 
propter uos, non contradico. et si me pati pro nomine suo 
decreuerit, et per passionem meam dignatur suscipeie, exulto et 
laetor in gratia ipsius. 5 

VIII Cum igitur his et | aliis multis uerbis fratrum animos | p. «»* bm 
cousolaretur, et illi lacrimas tenere non possent, superuenit 
Hieros cum quatuor apparitoribus et aliis decem uiris, qui eum 
comprehendentes rapuerunt de medio fratrum et statuerunt 
uinctum Agrippae praefecti urbis obtutibus. cui ait Agrippa: lO 
Multa tibi est fidutia, scelerate, in plebibus quas circumuenis, 
atque in feminis quae tua persuasione a maritali thoro dis- 
cedunt. ausus es etiam in deorum iniuriam nescio quem 
Christum inducere et contra sanctum ritum Romanum et contra 
urbis aetemae deuotionem nescio quae inepta et uana dooere. 15 
Tunc facta est facies apostoli sicut sol splendida, et aperiens 
08 suum dixit ad eum: Video quo tendis, dux libidinum, 
amator poUutionis, atrocitatis inuentor, innocentium persecutor, 
deceptorum fautor, fallaciae conditor, habitaculum satanae. 

* ego eDim A \ tanquam f | obsequar CDEGL \ uoluntati L || ^ mo- 
rari in carne Ef || ^ propter uos ante in came A || ^ passionem (om per) 
A I meam om ELf me BCI) \ suscipere dignatur E \ ac laetor LG \\ 

• cum his igitur f\^ Hieros scripsi cum f ieros AGL leroa BCD sacer- 
do8 deorum E \ quattuor BC \ app. ieros et aliis E\^ apprehendentes eum 
A I de fratrum medio EGf || '^ praefecti agrippae conspectibus A \ urbis 
praef. C || " est tibi f tibi fid. est C \ fidutia hic et infra scripsi cum 
ABEG audacia f \ o scelerate f || *' e% om E \ in deorum etiam iniuriam 
L in ludaeorum iniuriam f )| ** et contra ins romanum A \ contraque 
A ac contra BCD || '* per nescio quem E\ '• aperiens Petrus/*!! " ad eum 
om L II '* innocentum A \ pereequutor C || '^ decipientium f deceptorum 
factor {in margine add m 1 ul uid) C \ sathan^ AEL 

^ obsequar uoluntati (uoluntatem c) | ^ quapropter . . . contradico om 
' ai enim pati me dignatur ezultabo (-bor d) et laetabor in nomine eius 
' cam hib igitur uerbis (igitur his c) \ et aliis multis om H ^ illi tamen 
lacrimas non poesent tenere (lacr. continere non possent c) \ euperuenerunt 
qnattiior apparitores (Hieros om) \ quatt. app. missi a caesare nerone e \\ 

* et aliis decem uiris om || ^ rapuerunt de medio fratrum et om \ statu- 
enmt Agrippae praefeoto urbis (urb. romae c) || ^^ qui ait (qui agrippa 
praefeetus ait c) qui ait ei e || ** fidutia est (eat fid. c) \ scelerate om \\ 
^ toa persuaaione om \ a thoro matronali j diBcedere facis c) || '^ ad ro- 
manorum inioriam ad \ ^ contra eanctum ritum romanum om ac \\ 
14 derotionem sanctae urbis aeternae (sanctae urbis romae d) || *^ ait ad 
eun II ** pollutionum || *^ decipientium c 



10 MARTYRIVM BEATI PETRI APOSTOLI 

ignoras namque gloriam in qua glorior, et ideo dicis quod in 
uiris et mulieribus sit mihi fidutia. £t ait ad eum Agrippa: 
Quia scis me ignorare in quo gloriaris, fac cito me nosse. Et 
ait ad eum Petrus: Nulla sit mihi gloria nisi crux domini mei 
5 lesu Christi, cuius ego sum seruus. Et ait Agrippa: Vis 
I r. 860» F ergo , ut crucifigaris sicut deus tuus est crucifi xus? Petrus 
quoque respondit: Non sum dignus recta cruce mundum- 
testem facere passionis meae; sed per quaelibet supplicia opto 
et desidero eius sequi uestigia passionis. Tunc praefectuB, 

10 morbo incontinentiae suae praetendens superstitionis accusatio- 
nem, cnicifigi iussit apostolum. 

IX Et ecce ingens subito concursus factus est diueraae 
aetatis et sexus, diuitum pauperum, uiduarum pupillorum, im- 
becillium atque potentum, qui summa uoce clamabant: Vt 

15 quid occiditur Petrus? quid admisit criminis? in quo laesit 
urbem? nec innocentem dampnare fas est. nonne timendum 
est, ne talis ac tanti uiri necem deus uindicet et nos omnes 
perire praecipiat? Et coeperunt in Agrippam saeuire populi, 

3 fac cito me nosee ego scripsi facito me nosse BCDKGLf fac me 
cito noBse A || * ad eum om BCD | nuUa mihi est BCD \ dom. nostri CD l 
* et ait ad illum EG ait ad eum Lf tunc CD || * uis inquit BCD\^ cro- 
figaris C \ dominus tuus E dominus deus tuus f \ crucifixu? est ^ || ^ re- 
spondit petrus (pm quoque) BCD || ^ facere testem BCD \ tormenta A ;; 
^ passioniB om A sequi uestigia p.tssionis eius / H '^ superstitionis om A \ 
** iussit apost. crucif. A crucif. ap. iussit B crucifigi fecit apostolum f \ 
** ingens factus est subito concursus A conc. ing. sub. factuA est f ' 
•3 pupillorum om A pupillarum E \\ ** p >tentium CE \\ " ammisit G | 
*^ urbem romam L \ nec om L \ nefas L \ damnare f ledere fae est A j 
" tanti ac taljs f 



' ignoras tu ade (ign. enim c ign. tu mihi h) \ in qua mihi ce in qua me 
mihi ad || ' dicit agrippa praefectua c \ praefectus agrippa o^ || ' in 
quo tibi gloriaris? (pm c) scis quia ignoro facito me noese (unde gloriaris 
f. m. n. c) II ^ nulla est | in cruce c || ^ seruus sum | et ait ad enm agrippa 
(agr. ad eum c) \ uis ergo sicut dominus tuus crucifixus eet ita cmcifigi b 
ut sicut . . . ita (ut ita d ita et tu c) crucifigaris acde | * et ait ad eum 
Petrus (petrus ait c) || " per quaeuis suppl. (quaeuis om c) || ^ conscientiae ^ | 
accusationem] aid delata sententia a cesare nerone et senatu e\^^ apo- 
stolum iussit || " et ecce om \ est factus (factus est c) utriusque sexos (et 
utr. s. e) II " conuenerant diuites pauperes uiduae pupilli inopes ac poten- 
tes II ^* dicebant c || '^ quid (quo c) laesit urbem || ^^ nec om \ nefas | non 
timetur || *^ ne] quod ad \ dominus (deus c) i omnes nos c || *^ praecipitet 
{om perire) c \ populi saeuire 



A LINO EPISCOPO COXSCRIPTVM 8-10 11 

molientes illaesum rapere et conseraare Petrum; et inconditis 
uocibus plebis innumerae confundebatur Roma. tunc Petrus 
restitit modicum et ascendens editiorem locum nutuque ad 
«ilentium prouocans populum ait: uiri et fideles dei, qui 
Christo militatis! o omnes, qui in Christo speratis! si caritas 5 
uestra in me uera est et uiscera integra in me pietatis osten- 
ditis, nolite reuocare euntem ad dominum, nolite impedire pro- 
perantem ad Christum. state ergo quieti, gaudentes et laeti, 
ut hostiam meam cum hilaritate domino offeram. hilarem enim 
datorem diligit deus. Et his dictis uix est sedata seditio et 10 
praefecti disceptatio. poterant enim et inhianter optabant multi 
populi praefectum euertere ; sed timebant apostolum contristare, 
qui magistri sui sequebatur exemplum dicentis: Tossum mihi 
nunc, si uolo, plus quam duodecim legiones angelorum exhibere.^ 

X. Peruenit denique una cum apostolo et apparitoribus 15 
populus infinitus ad locum qui uocatur Naiimachiae iuxta obe- 

» Prov. 22, 8; 2. Cor. 9, 7 || »3 Matth. 26, 53 



^ mollientes D \ tiimultuaDtibus uocibu» plebis adinuicem f || * qui 
ChriBto militatis om A in christo mil. L \\ ^ omnes qui speratis in do- 
mino ^ H ^ pietatis in me BD || ^ ad deum CD \\ * domino cum hil. ho- 
«tiam meam A \ hylaritate CL \ hylarem CL || *^ uix ^edata est A est om 
^ I *« disceptio E discerptio f \ inianter E ' obtabant D || " populi om 
BCD I contrifltari BCDGLfW " duodecim milia legiones ^ | exhibere tres 
priores literae m ras A || " — ** pro uerbis possum . . . exhibere restituit 
textum uersionis uulgatae (Matth. 26, 53) f: possum rogare patrem, et 
exhibebit michi modo si uolo plus quam duodecim legiones angelorum | 
^ appellaiur EGf \ naumacie BC naumatiae DE naumati^ L naumaci^ G 
Kaumachia f \ oboliscum E 



' — * molientes . . . confundebatur Roma om || ' stans modicum c \ et 
omnem plebem (populum c) ad silentium prouocans {pm ascendens . . . nu- 
taque) | * — * o uiri fideles . . . speratis om\'' me reuocare | ad dominum 
eantem (euntem ad dom. c) \ me impedire c || ^ estote ergo | et ante laetiom | 
laeti] add orantes dominum c || ^ ei cum hylaritate c \ domino om \ offerre 
valeam c ^ ^^ ei ante his om c \ uix sedata est sed. (seditio uix sedata 
ert c) I post seditio pergit: non quod (quia c) non poterant (possent c) 
popoli {om c) praefectum (ipsum add b) euertere || ^^ sed quia apoetolum 
timebant c \ tristari b || ^^ — ^* qui magistri . . . exhibere om || >* superuenit 
antem popolus infinitus ad locum | agrippa autem crucem figi praecepit 
in loco qui dicitor nematia iuxta obelLscum neronis montem. superuenit 
aatem infinitus populns inenarrabiles gemitus effundens et praefectum 
iBterficere cupiens. sed petrus respiciens populum flentem c || *^ qui ap- 
pellator | naumachia ad naumachiae b naumatie e 



12 



ILlRTTfiTVM BZATI PETRl APOSTOLI 



liseum Neronis in montem, illic enini erax posita erat. et 
reBpieiens flentem populum et itenim seditionm excitare uolen- 
tem, ait uoce clarii: Nolite, obsecro uos fratres, oblationem 
meam impedire, nolite aduersus Agrippam saeuire et amaro 
5 animo in eum e$8e. ille enim minister est alienae operatiotus. 
nam dampnationis meae secundum corporie qualitatem diabolns 
auctor est, dominica abulens permisgione, quia dolet uasa con- 
tumeliae per me sibi Bublala esse et facta esBe diuersoria con- 
tinentiae, templa Clmnti, domicilia honoriB et gratiae. itaque, 

10 fratres niei et iilii. obedientes CBtote, (|uia per reuelationem a 
domino lesu Christo proditum est mihi quod ita eBset uentunun. 
non ergo cBt discipuluB Buper magiBtrum, nec eeruas snper 
dominum suum. festino itaque ut came exutUB assigner domino. 
nunc enim tempuB eet in quo et meam ofTeram hoBtiam. memen- 

15 tote Bignorum et prodigiorum atque Banitatum, quae ChriBto 
operante et me miniBtrante uidiBtiB et BeuBiBtts. ideo enim 
plurimorum infirmitates curatae Bunt ut oinniuni animae salna- 
rentur. ideo mortua coi-pom suscitata eunt ut aniniae mortuae 

'» Matth. 10. 24 

'h, omLlinmontefimMc BClJ\ai crui BCI/GL etcm l^ieTAtervxfO- 
B)ta.4 [ 'populQm fleuteta .4 \\ 'ciamuoce/^luoNOm CD \\ *iierBna/"|| 'inenin 
om A 1 BathuDQ et al. oper. Z || ' damnationia AG/'\\ " eBae siibluta BDEGL \ 
" eueDturum f futurum A |] " est ergo A \\ " ut (i'n ras) et meam A \ «t 
omf\ offero Ci^hostiamofferam-^ || "prodigiorumatqueBignorumsenHuii- 
tatum vi i[ " ac seDaistifl f\^*et mottuii BCD \ mortnae animae BCDEGL 

' ia ante monteai om { illicei | illii: enim iam cruieii; { posita eat [pkoit* 
erat e)]et reapiciena flenten) populum et uolentem aeditionem inctt&re [ex- 
dtare e)\et uol, aed eicitare om c {{ * ait ud eoa uoce aunima(ait om ad eoi 
uoce aumma c ait ad eos supplici uoce e) | fratrea om {fratres pro nos e 
ob«ecro aos fearinKimi i^){ iter meuni c\\' et anaro animo in enm este mn ] 
' eat om b I operationiB Bathanoe c {{ ° nam damnationia . . , auctor eatomc\ 
wcuudum GorporiB qualitntem oia \\ ' dominica nbDtena permiBsione tnii\qui 
dolet c I • eefe anblata (allata om ease «) { diuersorium { diuere. continentkt 
posl templa Christi c {{ ° domicilium abcd | gloriae e | '° ob. eetote chiuto « (I 
" domitii lexu ChriBti { mihi a domino manife^tiitum est c | prod- mihi eit 
£rf(T{fnturum c {{ '* eat ergo be || " feptino. . . asa. dontino om c \\ ^' posl nwtf 
om enim ad } nunc ergo be \ me ipaum bDstiam domino ofl^eram c | tt 
anle meam hoatiam om ce { hoBttam offeiam |1 "■ Bigna et prodigia (ugnonm 
et prodigiorum c) | atque mnitatum om { ChriBto oiii ft |{ " t« pro et me 4 I 
et ■ensistiB am \\ "~i> nt animae oniDium bomitium saluentur a \ animM 
omnium . . , bubc. aunt corpora ut oni per hoaweotel b \ pro ut animae on- 
Biuni . . . reuiuiscerent hiAet e Xantum et uulta corpora auscitata aDnt I 
Knima« primo loco om d ut omnium bom. animae uulnerate B»lneiitur<| 
"ideo et mortuaflanscitataBunt corpora(eorp. su!,c. niinte){moitnMam)I»' 



A LINO EPISCOPO CONSCRIPTVM la 11 13 

reuiuiscerent. sed quid iam moras patior et dod appropinquo 
cruei? ualete, fratres et patientes estote et seruate | quae audistis. | p. ae^ bm 
eommendo uos domino lesu Christo. 

XI Accedens autem et astans cruci dixit: nomen 
crucis, occultum mysterium! o gratia ineffabilis! in nomine 5 
enim crucis pax. o crux, quae deo hominem coniunxisti, et a 
dominio diabolicae captiuitatis magnifice segregasti! o crux, 
quae humano generi passionem saluatoris mundi ot redemp- 
tionem captiuitatis humanae uera comitante fide semper reprae- 
sentas incolumem! o crux, quae cotidie cames immaculati 10 
agni fidelibus diuidis populis et dira serpentis uenena poculo 
salutari depellis atque rumphaeam paradisi ignitam credentibus 
sine intermissione restinguis! o crux, quae pacem cotidie terrenis 
cum caelestibus operaris et mediatoris mortem, qui a mortuis 
resurrexit et iam non moritur, aetemo patri, ecclesia pro filiis 15 
agente, sedulo reparas et legatione felicissima renouas et refor- 
maal uim patior tui causa, et iam nunc, in finitima absolutione 
exiatens, non quiescam manifestare de cruce oocultum dei 
mysterium, quod olim clamauit anima mea. o qui in Ghristum 
ereditis, non istud sit uobis crux quod apparet; aliud enim 20 
quiddam est mysticum in hoc quod apparet uobis. et uunc 
maxime, qui potestis audire, in nouissima hora uitae huius 
existente me, omnes sensus segregate et animas uestras ab 
omni quod apparet, ad illud quod inuisibile est! et scietis 
quod in Christo per crucem factum est salutis mysterium. 25 
debitom est tibi, PetrCi reddere terrae corpus acceptum per 
eoB qnibus est oorpus occidere proprium. 

* adpropioquo £ || * adstana G \\ ^ misteriuin BE (sic semper) || " a 
dttmino BCD \ diaboli captiuantis Ef \\ "* iugum ante magnifice BCD 
* hnmanae captiuitatis A | fide comitante A \\ *^ incolumen BJJ om L 
taotidie /* | " populis diuidis L | uenena dira serpentis A \ a populo 
talutariter /* || ** et rumph. CD \ paradisi rumpheam A \ rhompbaeam f \ 
pmdjai CL | *^ cotidie pacem A \\ ^^ panus L \ et legatione feliciBsima 
MOiias am G \ fidelissima L || " et iam] H Usener praefert etiam || » de 
cmee manifestare A \ de cruce om Cl) \ occultum de cruce B \ occultum] 
edd da te CD \ mysterium dei BCl) \ '* quod enim I) \ exclamauit L pro 
eknuHiit malim celauit || ^ Hupplicium anle cnix E | uobis aliud enim 
qoiddam eet £ \ aliud eflt enim quiddam f aliud est uobis {om enim quid- 
dam) BCB 1 *^ uobis post app. om CD || *^ audite CD \ in hora nouissima /* || 
^ inisibile est] add admouete A auocate f || ^ tibi om C 

" resuecitentur e H * — ^ sed quid iam moras patior . . . occidere 
proprium om 



14 MARTYRmi BEATI PETM APOSTOLI 

XII Ait autem ad magistros camificum: Quid est quod 

tricatis? quid, apparitores, innecti moras mihi patimini? implete 

quod uobis est iussum. exuite me mortali tunica, ut spirita 

adhaeream domino. Petiit sane et ita miniBtros carnificom 

5 alloquens exorauit: Precor uos, boni salutis meae ministri, nt 

crucifigentes me caput deorsum ponatis et pedes sursum. non 

enim decet me seruum ultimum ita crucifigi, ut dominus uni- 

uersitatis pro salute totius mundi dignatus est pati, qnem 

passione mea constat glorificari. est etiam ut mysterinm crncis 

10 intento uultu semper possim couspicere, quo fiusilius quid inde 

dixero a circumstannbus possit audiri. Quod cum fiEtctnm 

I r. 361^ F fuisset, ador;sus est Petrus flentem populum de cruce consolari 

et alloqui mirabiliter dicens: Grande et profundum est myste- 

rium crucis, et ineffabile atque inseparabile uinculum caritatiB. 

* quo E II * tardatis L tempus atteriti^ f \ michi moras /* H ' spiri- 
tuali f II * petens . . . magistros A, sed distinguuntur mac^stri et minietri 
camificam | sane om Z |P alloquens min. cam. f \ bonae ^ \ miniBtroi 
/* II ' oricifigente^ C \ me duplex C \ pedes uero /* U ^ me om Al* egt 
orucifixus {pro dign. e»i p.) f \\ ^ pai4ii>ione 8ua BCD \\ ^ semper aolto A 
uultu posiiim semper E \ quod inde dix. A, praeferendum uidetur quod | 
" a ante circumstantibun om Gf || ** de cruce om A\^ myvterialiter f\ 
est om CDLCf \ cruciH my?terium A 



* conuersus ad carnificei< ait c \ miniRtros || * tardatit» | quid adhnc 
apparitores ad crucem tenetis (cur non ad crucem properatis c) || * iuflsnm 
entltunicam mortalem (me hac tunica mortali c me tunicam mortalem e) \ 
et 9piritum adhaerebo deo (ut 8piritus adhaereat domino e) \ spiritu $ | 
-* post ut i<p. adh. dom. add ci cum uero peruenissent ad locum, nbi 
crux po^ita erat, dixit: Quoniam dominus meufi iesue christuB de caelo 
ad terras dencendit, recta cnice sublimatns ent me autem, quem de caelo 
ad terram uocare dignatur, crux mea caput meum debet in terram oeten- 
dere et pedes ad caelum dirigere. ergo quia non Hum dignns ita eese id 
cruce picut dominus meus iesuei christui», girate crucem. At illi uertentoi 
crucem pede^ eius sursum fixerunt, manus deorsum. haec uerba ex Mmt^ 
celio latino desumpta sunt | ^ " rogauit sane nt inuersis pedibus cmci- 
figeretur ea reuerentia qua dominum honorificaret, ne ita cierauB craei- 
figeretur ut dominus om uerbis petiit sane . . . posnit audiri 1 ** quod nbi 
dictum e»i ad quod ubi factum est bce || " coepit de crace flentem po- 
pulum aUoqui et coni«olari eou et dicere (populum flentem consolari et 
dicere c) || " post dicere oild c ex Marcello: Nolite, filioli, nolite im- 
pedire iter meum, quia iam pede^ mei uiam caeleatem ambulant. nolite 
contristari, f*ed gaudete mecum, quia hodie fructus laboram meoram con- 
t^quar || <> grande enim ei*t c • est om abd \ grande et prof. est o kariaBimi 
filii f p-* et ante ineffabile om \ et inseparabile 



A LINO EPISCOPO CONSCRIPTVM 12. 13 15 

per crucem ad se trahit omnia deus. hoc est lignum uitae 
quo destructum est mortis imperium. hoc mihi tu aperuisti, 
domine; aperi et omnium istorum oculos, ut uideant consola- 
tionem uitae aeternae. Et his dictis aperuit deus oculos eorum 
qui lugebant et lacrimas fundebant in passione eius, et uiderunt 5 
angelos stantes cum coronis de floribus rosarum et liliorum et 
in uertice crucis erectae stantem Petrum et librum a Christo 
aceipientem et ea uerba quae loquebatur inde legentem. quod 
uidentes ita coeperunt laetari et gaudere in domino, ut illi ipsi 
increduli et camifices, uidentes eos exultare et laetari quos 10 
prias tristes uiderant et plangentes, subito delitescerent et uelut 
fumus euanescerent. 

XIII Videns autem Petrus quod demonstrata esset multis 
antea flentibus gloria eius, gratias egit domino lesu Christo 
dicens: Digne tu solus, domine, in altum porrecto uertice 15 



* per crucem enim f\ traxit omnia GL omnia traxit f\ h^c {pro hoc 
primo) CG hec /> || ' imperium mortis BCD\ aper (i. e, aperuiati, uide 
infra) ante imperium C \ tu michi E \ aperuisti tu (;^ || * deus post eorum 
^ II ^ in paasione Petri f \ et ante uiderunt om L \ tunc uiderunt CD 
^ uertice cum Lf uirtute ABCDEG || ® ita] ipsi A \ illi ipsi] illusi E 
^ incnideli C\ Incr. carnifices [om et) A \ exultari ^ || ** trifites prius A 
uiderant] uiderunt fuit in A sed correctum est \ contabescerent animo f 
ueluti / II " uanescerent f \\ ** porrecto in altum A iu altum om B \ 
prorecto C 



per crucem . . . mortis imperium om c \ per crucem enim e 
* qnod d \ imperium mortb ^ || ^ et horum omnium ae et eorum omnium h 
et iitomm ocuios omnium c \ thronum pro et horum d\^^ et ante his om c \ 
dominns e \ oculos lugentium c |j ^ fundentium ^ jj " uexillorum pro de 
floribuB rosarum c^'' in uirtute (in uexillo c) cruciB | erectum (derectum a) | 
petnun stantem erectum c \ librum aureis litteris scriptum c \ a domino c \ 
' qnod fideies populi uidentes e || * gaudere coeperunt in domino et 
ketari et ridere ad (coeperunt gaudere et laetari in domino et ridere c) | 
ei ridere om be \ illi om || ^^ — *' camifices et increduli timore et admira- 
tione percoflsi discederent {om uidentes . . . euanescerent) c^ ^ laetari 
ei ridere || ** et plangentes subito delitescerent om \ et flentes euanesce- 
xent I ^ gloria eius multis flentibus (gl. ei. cunctis inibi fidelibuB e) \ 
agebat j lesu Ghrigto om c || *' dicentes d \ post dicens add e ex Mar- 
eeUo: Gratias tibi ago, pastor bone, quia oues, quas tradidisti michi 
comparcinntur mecum de gratia tua. commendo tibi gregem tuum, quem 
per lignum crucis precioso sanguine redemieti. deinde pergit: digne enim 
ta Bolns GhristuB etc. j digne tu domine (om solus es) c \ digne tu qui b \ 
domine om abde \ ex alto uertice (exaltato uertice c) 



16 MARTYRTVM BEATI PETRI APOSTOLI 

crucifixus es, qui totum mundum a peccato redemisti. te imi- 
tari etiam in passioiie optaui; sed rectus crucifigi non usor- 
paui, quia nos ex Adam puri bomines et peccatores nati Bumas, 
tu uero ex deo deus, et lux uera de uero lumine ante omnia 

5 saecula, in fine saeculorum ])ro hominibus homo sine contagione 
bominis fieri dignatus, redemptor bominis gloriosus existis. tu 
semper rectus, tu semper excelsus, tu semper altus. nos 
secundum carnem primi hominis filii sunius, qui principale suum 
demersit in terram. cuius lapsus significatur specie genera- 

10 tionis bumanae: sic enim nascimur ut proni uideamur in terram 
effundi, et quod ad dexteram est boc ad sinistram sit, et quod 
ad sinistram hoc ad dexteram fiat, eo quod in auctoribus h,uiu8 
uitae mutata conditio est boc enim putat mundus iste dextrum 
quod est sinistrum, in quo tu nos, domine, sicut Niniuitas 

15 inuenisti, et perituros tua sancta praedicatione | liberasti. 

XIV Vos uero, fratres, quibus est proprium audire, aures 
cordis apponite, et nunc quae annuntianda sunt uobis cognos- 

' quia om BCD\noA domine BCD nos ow /"U * ex uero/^loiDnia om A \ 
^ pro omnibus eine contagione hominis homo fieri f \ pro hominibus ho- 
mini' fieri (pm sine contagione) A || ^ dignatas es E \ exi8ten8 /* || ^ altus cum 
EGLf fuisse uidetur idem in A sed erasum permanens BCD \ nos tamen £\ 
^ Huum om GfW^ dimersit CDEG \ lapsuH significat speciem /* || ^® nascitur 
ut pronuR uideatur A \ generationi (sic) na^cimur BCDL \ in terram uide- 
amur EGLf\\ " dextram A sed paulo infra dexteram | hoc om 2> y '* sit 
BCD II " no8 tu EGL nos om f tu om CD \ dominej quo» add / " ^ 
om f II *^ quibus proprium est BCD quibus est audire promptuni /* || " uobiB 
8unt f I agnoscite Af 



* a peccati dominio liberasti et ad caelestem ])atriam redeundi ad- 
itum demonetrasti c \ redimeres ^ H * cmcifigi nolui c\^ puri om \ et pec* 
catores om ^* deus ex deo c \ lumen de lumine natuB extitisti c \ es 
uero lum. e || ^ — ' ante omnia ^aecula . . . glorioeus om H * extitiiti | ^* ta 
altuB (om semper rectus tu semper excelsus tu semper) ad ta seinpor 
erectus tu excelsus tu altus b {ilem e sed sub finem tuque guper oiniiia 
altissimufl) tu semper erectns tu altus tu excelsus qui nos a profanda 
mortifl caligine tua praedicatione liberasti c qui pergit: quapropter mm- 
plector libens lig^um uitae, in quo tu, domine, affixus omnia tnuditi 
et in quo nos aetemae mortis uinculis abfloluisti. est enim gpratia in ao 
incomparabilifl et amor indeficiens et inrecessibilis. nunc ergo laudfls 
tibi refero, lesu fili dei, non flolum ore etc. omissis uerbis 16, ' — 18, *» noi 
secundum camem . . . ait itaque de crace: gratias tibi ago || * carnis ori* 
ginem | principium || * dimersit a \ lapsum sig^ificat species || ^ in terram 
uideamur || " est om b \\ ** sit i auctoris uitae || *' imitata (mutata e) j hoc 
enim domine ^ || *^ sinistrum est | tu om | domine om \ in nineue || 16, **— 
18, * uos uero fratres . . . materialiter existit otn 



A LINO EPISCOPO CONSCRIPTVM 14 17 

cite, scilicet omnis naturae mysterium et omnis factae consti- 
tutionis initium. nam primus homo, cuius genus in specie ego 
habeo, misso deorsum capite ostendit olim perditam generatio- 
nem. mortua enim erat generatio eius et nec uitalem habebat 
motum. sed tractum misericordia sua principium uenit in mun- 5 
dum per corporalenl substantiam ad eum quem iusta sententia 
in terram proiecerat, et suspensum in cruce per speciem huius 
honorandae uocationis uidelicet crucis restituit, et constituit 
nobis ea quae antea hominum iniquo eiTore immutata fuerunt, 
praesentia uidelicet pro sinistra et quae pro sinistra ducebantur 10 
aetema. siquidem dextera glorificans omnia signa ad propriam 
matanit naturamy sicut bona intellegens quae non putabantur 
bona, et reuera benigna quae maligna aestimabantur. unde 
dominus in mysterio dixerat: *Si non feceritis dexteram sicut 
sinistram et sinistram sicut dexteram, et quae sursum sunt 15 
sicnt deorsum, et quae ante sicut quae retro, non cognoscetis 
regnnm dei.' Istam ergo sententiam in me produxi, fratres; 
et haec est figura qua me pendentem oculi camales conspiciunt 
Bcema est enim primi hominis. uos uero, dilecti mei, haec 
andientes et quae auditis ad perfectioneni conuertendo et con- 20. ' 
nersando dncentes, sicut de primo uestro errore ad certissimam 
fidei Btationem redistis, ita perseuerate currentes et ad quietem 
supemae uocationis tendite bene conuersantes. uia enim qua 
illuc iter agere debetis, Christus est. oportet igitur cum lesu 
Christo deo uero superascendere cmcemy qui est constitutus 2& 
nobis sermo unus et solus. unde et spiritus dicit: 'Christus 
est uerbnm et uox dei.' uerbum siquidem significat istud rectum 

'* — " euangelium Aegyptioriim || *• — " imde haec petita sint nescimus 



* iDBtitatidnis ^ H ^ ego in specie G^* generatio eins erat A \ motum 
habebat A\^ tactum BCDL H ^ deiecerat BCD \ deiecerat in terram C \ 
ipetiem C \ huius om A^^ honorandae cum Ef horrendae ABCDGL \ et 
coDititoit im BCDl^ mutata fuerant ^ || *® scilicet A \ praesentia uidelicet 
nt aetema et aetema ducebantur ut praesentia et deztra siniBtra/^H ** Bi- 
qoidem ille /^j ut dextera (dextra G^ glor. et omnia signa BCDEGL \ deztra 
A dezteram /*|| *' sciJicet bona A \ intelligens codd sed uide infra 18^ 15, 22 ,i 
" dizit E I deztram AGL \\ »* dextram ALf\ sunt om CDEL \\ >« Bicut ante 
deorBnm his E sed priore loco uidetur deletum \ sicut quae deorsum A || 
" sententiam scripsi cum AL scientiam BCDEGf\ perduzi i? ** aspiciunt 
A respiciunt BCD || ^' enim est A \ fratres mei dilectissimi ^ || ^ audistis 
^l ad am Gf\ profectionem C \ et conuersando om L || '* uestro primo f || 
" persenerare curantes ^ | et om ^ || '^ uocationis] add uestrae CDGL \\ 
* quae constituitur ^ || ^ Bolidas et uiuuB f \ dizit A \^ siquidem cum 
A quideni BCDEGL \ caeterum uerbum f 

2 



18 HARTYRIMf BEATI PETRI APOSTOLI 

lignuin in quo crueiiigor. et quia uox proprie corporis est, 
quod liniamenta recipit quae diuinitati non iuiputantur, lateralia 
crucis humanam praetendere noseuntur naturam, quae immu- 
tationis errorem in primo homine passa est, sed per deum et 

5 hominem ueram intelligentiam recuperauit. ipsa namque di- 
sciplinae dauis in medio astricta est, conuersione uidelicet et 
conuersatione atque cuin fide paenitentia hominis. 

XV Et haec dicens alacri uultu et facie serena sic excla- 
mauit in orationem erumpens: Ista tu mihi, domine lesu 

10 Christe uerbum uitae, nota fecisti, et reuelanti tibi quae dixeram 
de ligno a me praedicato gratias ago. non corde cui saepe 
indecens quiddam subrepit, non labiis istis confixisy nec lingua 
per quam uerum et falsum procedit, neque uerbo articulata et 
materiali natura producto, sed illa uoce gratias ago tibi, rex 

15 bonCy quae per silentium intellegitur, quae non in manifesto 
auditur, quae non per organa oris eorruptibilis procedit, quae 
non oamales aures percutit, quae non a natura corruptibili 
peroipitur, quae nec est terrea nec in terra dimittitur, quae 
in libris materialibus non scribitur, neque quemquam materiiditer 

ao patitur moueri, neque materialiter existit. illo inquam spiritu, 
lesu Christe domine et magister meus, gratias ago tibi, quo 
te credo, quo te intellego, quo te diligo, quo te teneo, et uoce 
qua te alloquor, qua te interpello, quia tu toto et modesto 

* naturaliu/' || ' immutationes erroris A \ humana /> || ^ ^^d per] aemper 
(i O * scilicet.-l ' io oratione CD \ prorumpens L \ mihi tu /* H *^ uerbo uitae 
BCV uerba uitae f \ reuelantis A reuelandi E | dixerim Z | *' lab- 

ripit ADEGf surripit L \ cami affixis /"1 " uerum uel falsum f\ producit 
BCD producitur GL \ articulato L\\^ tibi ago / g '^ intellegitur cum DG 
intellig^tur ABCELf \\ »• corruptibilis oris f || *' — •• procedit . . . corruptibili 
om per homoeotel /* || " camales om A \ nec natura A || ** percipitor m 
rasura A \ quae non est ^C quae neque eet/*! terrea cum A terra BCDGL 
e terra Ef \ in terram A ' demittitur A || *• — ^ neque quemquam . . . existit 
om &C' H ** nec quemquum EGL || *^ patitur mori A mouet/* monet EGL 
patitnr moueri ego correxi {cum DTj \ materialis existit EGf\ illo namqne 
A II *^ lesu om BCD \ domine lesu Chri]«te f \ quo te diligo, quo te credo, 
quo te intelligo A \\ ^ intellego cum BCD^^ || ^ quia citm BCDEGL qna 
Af \ tM om L tu toto et om BCD 



** 19, * pro illo inquam spiritu . . . intellegibiiis es leguHtw haec: 
ait itaque de cruce: Gratias tibi ago, domine Ie«u Christe, non Bolvm 
corde (n. s. c. om b\ non solum uoce, sed et spiritu quo te diligo qno 
te alloquor quo te interpello quo te teneo quo te intellego (non solnm ore 
sed et corde, non solum uoce sed et spiritu quo te diligo quo te teneo 
qno te intelligo c) 



A LINO EPISCOPO CONSGRIPTVM 14. 15 19 

tantum spiritu intellegibiliB es. tu niihi, doinine, pater et 
amicus, auctor et perfector salutiB, tu desiderium, tu refrigerium 
et tu Batietas. tu | mihi omnia es, et omnia mihi in te sunt. itMi^F 
tu mihi totum es, et totum quod est tu mibi es. tu es enim 
mihi omnia. in te uiuimus, mouemur et sumus. et ideo te 5 
ut omnia habere debemus ut tu des nobis illa quae promisisti, 
quae nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis 
ascenderunt, quae praeparasti his qui diligunt te. haec custodi 
seruis tuis, haec tribue atque largire, quia tu es pastor aeternus 
et summe bonus, uerus filius dei. tibi commendo oues quas ID 
tradidisti mihi. tu eas in ouile tuum aggrega et conserua, 
quia tu ostium ouilis et ostiarius, tu pascua, tu aetemae uitae 
refectio. tibi gloria cum patre et spiritu sancto nunc et in 
oinnia saeeula saeculorum. 

• Act 17, 28 B •— • 1. Cor. 2, 9 || « loh. 10, 11 1| " loh. 10, 3; 9 



* intellegibilis cum G \ pater et amicabilii actor /* || * amicu' m rasura 
A (fuit amicns ta) | tn anctor CD \ et perfector om BCD\ prefector Z || ' et 
prhu om f et tM mihi satietas BC\\* tu enim mihi es omnia BCD enim 
om EfJli* ut prius om A \ habemus BCD \ tu om A || • ascendit BCDEG \ 
iis /"1 te diligunt C || » tribue atque erasa A || »<> dei filius BCDEGL || »» mihi 
tradidisti A \ congrega E || ^^ hostium CD \ hostiariuB BCD \ ouile EGLf \ 
et aetema refectio f 

* tu mihi, domiue, pater . . . satietas om || ' et omnia mihi in te sunt 
om 1 ^ totum quod est tu mihi totum et nihil aliud nisi tu solus | tu (enim 
4»dd e) ee omnia {pro totum . . . es omnia hahet ta totum in omnibus c) || 

* in te snmus (uiuimua be) in te mouemur (et mouemur b) (per quem 
aioimus mouemur et Bumus c) | et ideo te ut parentem (patrem e) ut 
fratrem (pastorem e) ut omnia habere debemus (te deum per omnia semper 
habere deb. e) || • et ut tu ad ut et tu ^ et ut om ^ | nobis des (tu nobis 
qaaeso da e) \ post mouemur et sumus pergit c\ cumque haec de cruce 
loqaeretar, conuenit innumerabilis multitudo, maledicens cesarem nero- 
nem ita ut etiam eum incendere uellent et ineffiibilem planctum super 
eum fkcerent. petrus uero glorificabat deum dicens: {sequentia ex Mar- 
ceUo desumpta sunf): gratias tibi ago, iesu bone pastor, quia ouee quas 
tradidisti mihi compatiuntur mihi. peto ut participentur mecum de 
gratia tua. commendo tibi eas, quas proprio cruore acquisisti, ut non 
sentiant sine me esae, te habentes per quem ego gregem commiBsum 
regere potui. dein pergit: te igitur mereantur habere custodem, te pa- 
trem, te fratrem, te largitorem donorum quae nec oculus uidit etc | 

* ascendit ad \ diligentibus te c \ haec tribue c B * seruulis (seniis e) \ 
haec concede ouibus a te redemptis c \ largire eis e \ pantor aetemus et 
tomme om^*^ ei uerus dei filius | tibi commendo . . . refectio om \\ ^' tibi 
gratia b \ qui ante cum c\ sancto uiuis et regnas in saec. saeculorum. amen 
e I per cuncta ad in cuncta b qui in cuncta permanes saec. saec. e 

2* 



20 MARTYRIVM BEATl PETRI APOSTOLI 

XVI Et inox ut oninis plebs niagna uoce amen reddidit, 

PetruB spirituni tradidit. statimque Marcellus nullius ezpec- 

tauit sententiani, sed uidens quia beatus expirauit apostoluB, 

1 p. 70^ BM propriis nianibus deposuit corpus sanetum de | cruee et lauit 

5 illud lacte et uino optimo, terensque masticae et aloSs minas 

mille quingentas et niyrrae ac folii, atque stacten cum caeteris 

uariis aromatibus alias minas mille quingentaSy condiuit eum 

diligentissime. melle quoque Attico nouum repleuit sarcophagum 

et in eo corpus aromatibus perlitum collocauit. in ipsa autem 

10 nocte cum Marcellus ad sepulchrum ipsius uigilaret, et ardenti 

eius desiderio fieret — statuerat enim in uita sua non separari a 

doctoris sui aumntissimi sepultura — uenit ad eum beatus 

* et ante mox ont BCD \ respondit BCDL \ amen post respondit L !| 
' 8anctu8 apo8tolu8 emisit spiritum L || ^ ex8pirauit 6' || ^ humeris pro- 
priin A I sanctum corpus BCDEf \ corpus sanctum de cmce deposnit A \ 
' ac uino optimo CDGL \ uino optimo et lacte A \ masticis f mastic //// B 
mastiches H aloe CL^EL aloQ G \ m(i)na8 (i exp,) C (sic et itifra) || * et folii 
CD I stacthen A stactem BCD stactes f \ caeteris om BCD || * nono L | 
saroofagum CEf || ^ sepnlcrum E sepulchrum eius G ipsius sepulchrum H \ 
^* 8ua omA \ sepulchro fH || '^ uenit om C 



* statimque (Marcellus add a) ut plebs omnis (omnis populus c) 
reepondit (respondisset b) amen, Petrus {om c) reddidit (emisit c) eifiritnm 
(et in hao plebis confessione migrauit ad christum add he) \ spiritum] 
add c ex Marcello: et mox apparuerunt ibi uiri eancti nimio spiendore 
accincti, quos nemo uiderat ante nec postea uidere potnerunt, qoi dice- 
bant se de iheroeolymis ad eius obeequium aduenisse. ipsi igitor niri 
dixemnt ad omnem populum: gaudete et exultate, quia patronum ma- 
gnum et intercessorem continuum meruistis habere apud dominom iesum 
chrintum. post haec tulerunt corpus eius non expectata alicuius licentia 
una cum marcello uiro illustri, qui relinquens symonem petrum secutus 
fuerat et lauemnt illud etc. | Marcellus] add unus ex discipalis eins 
cum 8UO fratre apuleo e | non exspectata alicuius sententia || ' sed nideni 
. . . apostoluB om || * sanctum om \ corpus eius be \ de crace om ad || 
^ lacte et om \ de uino opt. | tereuFque . . . diligentissime] mirra etiam et 
masticae et aloe et stacte (et stactae et aloe c) et folio cum (ceteria c) 
aromatibus eum (pm e) ex omni parte liniuit (eum liniemnt et posuemnt 
in sarcofago nouo ad therebintum iuxta neomatiam in loco qui dicitur 
uaticanus reliquis omissis c) | * Attico] optimo | nouum om | atque ita 
corpuB eiu8 in sarcophago (sarcophagum b) conditum i| * collocauit] add 
in loco qui dicitur uaticanus iuxta uiam triumphalem ubi totius orbis 
ueneratione celebratur in pace e | ad quem ueniens ip^ia nocte Petrai 
sic uigilanti (semiuigilanti e) dixit ei: Marcelle pro in ipsa autem nocte 
. . . beatuB Petrus (eadem nocte uenit beatus petrus ad marcellum adhuc 
nigilantem et ait ei: marcelle e) 



A LINO EPISCOPO CONSCRIPTVM 1«. 17 21 

Petras. queni uidens Marcellus et contremiscenB illi uelociter 
assurrexit stetitque ante eum. cui ait beatus apostolus: Frater 
Maroelle, non audisti uocem domini dic^ntis: 'Relinque mortuos 
sepelire mortuos suos'? Et Marcellus ait: Care magister, 
audiui. Tunc Petrus ad eum: Ke ergo quasi mortuus mor- 5 
tuum uidearis sepelisse et flere, sed quasi uiuus uiuenti et 
gaudenti melius coUaetari, relinque mortuos sepelire mortuos 
suos. tu autem, ut per me didicisti, uade, annuntia regnum 
dei. Quod cum gratia multa cunctis fratribus Marcellus indi- 
cauit, et meritis sancti Petri ex omni paiie fides credentium a 10 
deo patre confirmata est in nomine domini nostri lesu Christi 
et in sanctificatione spiritus sancti. 

XVn Kero autem comperiens beatum Petrum obisse, 
quem artare non interficere iusserati misit ut comprehenderetur 
Agrippa praefectus, quoniam Petrum non cum sua sententia 15 



Matth. 8, 22 (Luc. 9, 60) || •— • Luc. 9, 60 



> adsurrexit C \ et atetit A \ ait om L \ apostolus] petrus A || 
> audiuiflti H l^ tum EG \ noli ergo . . . flere (om et) fH || ^ sepelire 
BCD I tamquam fH || "^ collaetare et C conl(a)etare BDfH conlaetari EG \ 
•et relinque BC || * sicut per me A \ uade et BCD^^ cnm multa gloria A \ 
marcellus fratribus indicauit {om cnnctis) A || ^^ suffragiis fH || " iesu 
christi domini nostri BD || " in om L\ sancti spiritus fH | ^ obiigse fH \ 
" artari AEL arctare fH adstare C \ et non BCD \ interfici A || »* quo- 

niam] q A \ non om A \ non cum Rua sententia Petrum fH 



* at ille tremefactuB surrexit et stetit ante eum H * dixit (dixitque 
he) ei Petrus (cui petrus c) \ frater Marcelle om || ' relinque] dimitte c || 
^ care magiater om || ^ et Petros | ait add c ad enm om ahcd \ ne ergo 
« . . flere] uide ergo ne me lugeas quasi mortuum c \ mortuus om e [ 
CQrasBe uidearis | et flere om \ sed quasi uiuentem | et gaudenti melius col- 
laetari om \ eed quasi uinenti congaude c ^"^ relinque . . . regnum dei] 
repntabitur tibi a domino haec merces operis tui e \ et corpuB meum 
relinquens omnibuB praedica uerbum domini omnipofcentiB ^ || • quod cum 
gratia dei mane cunctis fratribus indicauit (mane autem facto cunctis 
firatribuB hanc retulit uisionem c) \ quornm fides ac deuotio meritiB sancti 
(beati c) Petri ex omni parte (plurimum c) confirmata est | in nomine 
dei patriB omnipotentis et in.nomine lesu Christi filii eius domini nostri 
(in nomine domini nofltri iesu christi \pm in nom. dei patris omnip.] he) 
et in {om h) sanctificatione spirituB sancti, cui est honor et gloria et 
imperium {om h) per infinita {om e per inf. saecula d) et immortalia 
(om h) saecuia saeculorum. amen (praestante domino nostro iesu christo 
qoi uiuit et regnat per omnia saecula saeculorum. amen. c) \ explicit 
paaiio sancti petri apostoli add e 



22 MARTYRTVM BKATI PETRI APOSTOLI A LINO EP. CONSCR, 17 

interfecerat, queni disponebat per uaria punire supplicia. quere- 
batur enim se ipsius praestigiis desolatum Symone suae salutis 
praesule, et dolebat pro tanti amici casu qui sibi et reipublicae, 
ut fatebatur, commoda praestabat innumera. Agrippa uero 
5 interuenientibus amicis obtinuit ut praefectura carens priuatus 
et contemptuB domo propria degeret. sicque furorem Caesaris 
declinauit, sed ultionem diuini iudicii non euasit, quam mox 
terribiliter expertus interiit. denique conuertit crudelissimus 
Nero animum ad persecutionem eorum quos didicit beato Petro 

10 famUiarius adhaesisse, ut uel eorum poenis de Petro satiaretur. 
beatus uero apostolus fratribus hoc per reuelationem innotuit 
et qiialiter feram bestiam declinarent insinuauit Nero siquidem 
uidit per uisum sibi sanctum astare Petrum et dirissime a 
quodam iussu ipsius flagellatus audiuit: Contine manus, 

15 impiissime, a seruis domini nostri lesu Christi, quos nunc tenere 
non poteris. Vnde parum pauefactus quieuit. erant quoque 
fratres simul laetantes et exultantes in domino, confortati saepe 
uisione beati Petri apostoli, glorificantes dominum deum pa- 
trem omnipotentem et dominum lesum Christum cum spiritu 

20 sancto, cui est gloria, uirtus et adoratio in saecula saeculorum. 
amen. 

' a sy(i)mone Z/'/^ || ^ casu amici fH || ^ uero om ^ || * optinuit EQL | 
• contemptus scripsi cum CEfH contentua ABDGL \ in domo /7/ || 
■ expertus terribiliter A \ deinde A \ crudelis C y ° persequutionem (' \ 
petro beato C \\ '» adhaerere BCD \\ '» hoc fratribus A \\ *•* ferocem A \ 
is per uisum uidit sibi EGf sibi per uisum uidit L \ per uisum sibi sanc- 
tum petrum astare (adstare C) uidit BCD \ adstare CGH \ durisBime A 
^^ illius A II ^^ domini mei A \ Christi om BCD \ quos uincere {om nunc) L 
^^ simnl fratres A \ exultiintesque BCD || ** dominum afUe deum om BEGfH < 
deum om CDL |j ** cum spiritu sancto cum ELG om A cum sancto spiritu 
BCDfH II ^ cui est honor et potestas et uirtus et aeternitas adoratio 
et iubilatio decus et imperiam per aetemorum saecula saeculorum A :l 
'* amen] add ezplicit martyrium beati petri apostoli BD ezplicit passio 
sancti petri apostoli GL martyrii beati Petri apoetoli a Lino papa graece 
scripti orientalibus ecclesiis traditi et subinde in latinum conuersi 
finis fH 



PASSIO SANCTI PAVLI APOSTOLI 1 23 

Passio sancti Pauli apostoli. pIZ^b^Z 

Pitr. Ifax. 

I Cum uenissent Romam Lucas a Galatia, Titus a Dal- 
matia, expectauerunt Paulum in urbe. quos cum adueniens 5 
Paulus uidisset, laetatus est ualde et conduxit sibi extra urbem 
horreum publicum, ubi cum his et aliis iratribus de uerbo uitae 
tractaret. coepit interea coUigere multitudinem maximam, ad- 
iciebanturque per eum fidei multae animae operante gratia dei, 
ita ut per totam urbem sonus praedicationis et sanctitatis ipsius 10 

^ martyrium pauli apostoli a lino episcopo conscriptum B mar- 
tyrium beati pauli apostoli a lino episcopo conscriptum / martyrinm 
gloriosissimi apostoli pauli a lino episcopo conacriptum C martyrium sancti 
pauli apostoli a lino episcopo romano graeca lingua conscriptum et 
occlesiis orientalibus destinatum V ctii consentiunt codd Paris lat 5306. 
13760. I6f<2i Vat lat 1188, 1212 Casin 142, 147 item Sessor 49 {sed 
ab anolino pro a lino) Flor bibl national II 1, 412 martjrrium sancti 
pauli apostoli a lino episcopo romano conscriptum et ecclesiis orientali- 
bns destinatum Z Bruxell 5519 — 26 {sed om apostoli) martyrium pauli 
apostoli a lino episcopo de graeca ling^a in latinum conscriptum et 
orientalibuB ecclesiis traditum Paris 5296 passio sancti pauli apostoli 
a beato lino episcopo petri apostoli discipulo graece edita et ecclesiis 
orientalibuB destinata Paris 14301 passio sancti pauli apostoli a lino 
episcopo romano conscripta et ecclesiis orientalibus destinata Paris 
5312 Bem 94 passio s. panli apoetoli a lino epiflcopo romanae ecclesiae 
graeca lingua conflcripta et ecclesiis orientalibus destinata Monac 4631 
Lini episcopi de passione Pauli tradita ecclesiis orientalium et deinde in 
latinum connersa: liber secundus f pasaio s. pauli per beatum linum 
conscripta Bruxell 380—82 passio sancti pauli apostoli a lino episcopo 
romane ecclesie greca ligwa (sic) conscripta Vindob 3785 martyrium 
sancti panli apostoli £ passio sancti pauli apostoli reliqui codd fere 
onines, temporis nota Jl kal. Julii saepe praemissa aut addita paasio 
sancti pauli quae est pridie kl. Julii R tnterdum inscribitur tantum sancti 
pauli apostoli ut in Paris 14363 uel de sancto paulo apostolo ut m 
Paris 17630 uita sancti pauli apostoli Paris 12604 commemoratio 
iterum s. pauli Paris 5280 H ^ dnm uenissent K \ nam ante cum uenissent 
AS et multi codd qui textum fnit uir quidam . . . docens ea quae sunt 
ile domino lesu Christo in-aemittunt, ut Paris 5322. 5323. 11757. 16737 
(sed cum uenissent F Sessor 49 Paris 12604 alit) \ uenisaet CDFGR mf \ 
tituR a tracia lucas a dalmatia Marcian 118 \ galacia CR | et titus BNTUf \ 
dnlmachia M dalmacia R^^ ueniens . . . et uidisset 1V\ inuenisset MR \ 
^ conduxit eos . . . ad horreum dB || "^ hospitium om pnblicum MR \ cum 
esset et PT II • et coepitP mazimam omC\et adiciebantur BCEILMR WZT | 
^ animae multae ^QTX multaeque animae aaluabantur W operante dei 
gratia DFGf Christi operante gratia M Christi operante nirtute R coope- 
rante gratia dei NTQUX || ^^ per totum orbem L \ sanctificatus X \ eins 
EMR ipsius om NTQUX 



24 



PASSIO aAXCn PAVLt APOSTOLI 1 



fieret, et exiret fama per uniuerBam circa regfionem de itlo. iam 
enim admodum innotueriit orbi Roiiiano gigDis et jirodigiiB et 
doctrina iiiulta atque iiiimbili Bauctitate. eoDuurfiUB quoque 
maltuB (le domo CHesaris fiebat ad eum eredcntiiim iu doiiiinuiii 
5 leBnm Christum et augiuentabatur cotidie fidelibus gaudium 
inognum et esultatio. sed et inptitiitor imperatoris adeo illi 
• s>i est amicitia ropnlatus. uideBs in eo diuinam | seientiam, ut se a 
colloqino illius temperare uix poaset, quatinuH si ore ad ob 
illuni alloqui non ualeret, frequenlibuB datiB et aceeptis epiBtolis 

10 ipsius dulcedine et amieali colloquio atque eoneilio fi-ueretur. 
et sic eiuB doctrina agente spiritu saucto multiplicabatur et 
amabatur. ut lleite iam doceret et a multlB libentissime audiretur. 
disputabat Biquidem cum ethnioorum philosophis et reuincebRt 
eoB, unde et plurimi eius magisterio manus dabant. nam ct 

15 Bcripta illiuB quaedam magister CaesanB coram eo relegit et in 
cunctis admii-abilem reddidit. senatus etiam de illo alta non 
mediocriter sentiebat. 



■ 6eret| ciiret R { et fauia uecertibilii^ fieret R et exiret fania 
iieuerabiliB iV famu exiiet pott de illo BCI [ faiiiam (f | ciiciun Jtf 
circa om MRVf Btm 91 | famam repelif Wp (laemadnioilum KTQVX 
admodnm om £fF'[iirbi ronanae BCI VtHil 37S5 Marcian tfh innotuerat 
tolo orbi MR H ' admimbili A Paris 50f23. //757 niirabilia Banctitati^i 
NTQUX I concureio qiioque multa Gebat Ue domo caesariB NTQS \ con- 
nerBio . . . malta E/ || * in cbriBtum dominum BCI in domino iesu christo 
KQTXW ' nugmentabantur H'\ cotidie um fi|fidelium r|| ■ maguum om 
BCIR I Bt aitermi om XRQTU | institulio . . . copulata W \ eaeM,riB BCMR | 
imperatori»] add Benecu nomiue AJfV Paris 5-323. J323. 11757. lG7-i7 
QomiDe nenec» S \ eat illi C/~|I "^ in aoiicitia R \ sentiam U Benlentiam Laur 
XX, 3 \ ut ipse r I a colloq. eins ANQT.\' e\m a coUoquio uis se temp. p. 
Rjuii temperare £Af temperaret ICIposse ff'|| " et quatinuB /^iiui tamen 
MR .luomioua f | ad eom . . . loqui MR \ illum ore ftlloqui (om ad os) D \\ 
" jiropter imperatorem non audebat MR Parit 11767. 111737 | ftequentiuf 
Ff ' I epistoliBBnifi NQTUX || •* illius dulc. MR | dulcedinem W \ aniic«bili I»K 
{m-^MNRQTUXf Brm94 \ alloquio I>G | atque coniilio om ASif' ParitS322. 
5323. 11753.11757 et consilio jWfl consilio , . , sic eiua om Ayrf.fl ftue- 
b&tur R M' {in ras) 1 " atque doctrina jY| gentes ffaugente DFG K{m2) 
f\ Bpirilui fV \ sancto epiritu L || ■> diligebatnr DGf\ a. niultis et i;* | ftui- 
mqm codd Piirin rilSIH. II 757. 12604. 14301. 1S737. 17630 collali | " helni- 
comm M\ TeuiDcehAtmdeot £C£IlZr Paris52S0. 5296.16831 1| "et^iiw 
om U I illiuB imig. BCEILZT Partt .IIW. 52<HI. lGh21 \ se uubdebant M se 
«Kfaledebant R [sed le e.c))) \\ '* ipsiuB BCElLZr \ quidam DFGKM f/ 
Paris 531/11. .>.jU7. II753 fiiid .*f7jU | magiBteriis pro mag. Caes. If | 
caesvis uidelicet seneca Di coram illo/'| legeruDt "' legerit A'|{ " ammi- 
rabilem BCIKLNPQRTVV»\KZ Stitor 4H alii \ ienaXat ftntemArf-Vl 
" Bentiebant ff' || hucusque Paris 5300 collalus 



J 



PASSIO SANCTI PAVLI APOSTOLI 2 25 

II Quadam denique die, cum Paulus doctiinae inseruiens 
eirca uesperam in cenaculo editiori turbas alloqueretur, quidam 
Patroclus, deliciosus et pincerna regis, ipsius se subducens 
aspectibus abiit ad horreum ubi Paulus hospitabatur, ut audiret 
documenta uitae perpetuae. inuitatus enim ad boc et animo 5 
ductus iaiii fuerat a consodalibus suis et Caesaris amicissimis, 
qui de eius familiari obsequio Pauli monita sectabantur. sed 
cum prae multitudine populi ad eum introire non posset, ascen- 
dit ad fenestram excelsiorem, et secus eam sedit ut uerbum 
dei commodius posset audire. desiderabat nanique feruenti 10 
animo Pauli sermone refici sed cum Paulus in longum pro- 
traxisset sermonem et iuuenis somno fatigaretur, diaboli maligni 
inuidia dolens super dilectionem uerbi dei et ipsius apostoli 
quam studiosius adolescens habebat, fecit iuuenem paululum 
dormitare; cadensque de fenestra satis excelsa spiritum exalauit 15 
quod cum mox Neroni reuertenti a balneo fuisset nuntiatum, 
qui multa frequentia dilectuin sibi iuuenem requirebat, con- 

» qua C I, « uesperum Paris 11 753 | editiore AS Paris 5322. 5323 Bem 94 
ediciore Marc IIS aedituorum V editioni W excelsiori DG elatiori F altiori 
R altiorem m prolixius JSQTUX diutius Val IISS Sessor 49 Vind 37S5 | 
^ deliciosus iuuenis F delicius Q religiosus W \ subdens (^ || ^ ad hospitium 
pauli MR II ' uerbum uitae perp. documenta Q doctrinam uitae p. MR \ 
«tem^ D I hucusque Marcian IIS collatus \ idem enim BCI imitator DG 
inmitator F \ enim om OP \\ • doctus DFC K {m 1 sed m 2 correxit duc- 
tus) P {m 1 sed m 2 ductus) MR Bem 94 inductus f \ et CaesariB amicis- 
nmis om MR V et ceteris amicissimis E {m 2) N \ amicis suis A' | ^ ex 
«iuB /* I familia W \ sequebantur MR \ sed cum iam 67 cum om X || * possit 
W I non poBsent, patroclus unus ex eis AQTUX * et secus eam sedit om 
MR II '^ possit W I audire posset R \ namque otn L \ desiderabat enim f\ 
animo feruenti MR || ** %ermom^a\iBBCEILZrf\ longum puulus W^ ** gra- 
uaretur />(;/' | maligni om DFGKMRVf\\ » dolens] qui dolens BCKIZF 
dolentis Lf magnanimitudo {sic) V\ dilectione HN0PRTUXJ8f\ uerbi 
otn f\\ " BtudiosiuB cum ARSXV Sessor 4/> Bem 94 Paris 5322, 16S21 
BtudioBUs BCEIlIKLMmPQTUVWZrMf Btudiose DG \ adibat R habe- 
batur V \ fecit illum L \ paulisper DFGf || '^ ualde excelsa DG satis excelsi 
H Batis excelsi caenaculi^ (5^rf cenac.) CEILZF Paris 5357. 16821 oalde 
excelsa coenaculi f Batis excelsa otn MR \ exhalauit dS || hucusque Paris 
16S21 collatus || *' quo C|cum om BCEILZP mox om M quod mox cum 
ASYd& Paris 5322, 5323 Sessor 49 quod mox ut Z/ 1 a balneo reuertenti H | 
fuerat BCEILZF \\ " cum multa frequ. {otn qui) DFGKMRf \ instantia 
Sess, 49 {m 1 in ras) \ requirebat] percftint et paene usque ad mortem 
contristatuB Buper eum lamentabatur. post uero tempus planctus statuit 
MR I contrifitatuB est rex cum AESX Paris 5322, 5323. 11753 Sessor 49 
Vind 37 S5 \ rex otn NQT unde contristatuB est rex W contristatuB est 
enim rex H Paris 5357 contristatusque est rex FK {m 2) U contristatus- 



26 PA8810 SASCTl PAVLI APOSTOLl 2. 3 

triBtatus est rex usque ad aDim»ni super mortem Patrocli, statu- 
itque aliuin pro eo ad uini offiduin , ut ei porrigoret poculQm. 
III PauluB uero statim cogDOBcene quod ^estuni erat per 
spiritum, dixit ad plebem: Viri fratreB, inuenit locum maligsus 
5 ut uoB temptaret. sed dominus lesua CbristUB niore solito eius 
Dequitiani conueilct ad suam gloriam. ite igitur fovaSi et 
inuenietis iuuenem CacBaris delicatum ex alto cecidiBse et iam 
nnne iacere exanimem. queni leuantea ad me huc afTerre sata- 
gite. Illi uero concito gradu pcrgentes conleBtim iuuenem 

lU mortuum attulerunt. mirahautur autem turbae, quomodo PauluB 
rem gestam ex ordine co^nonisBet sibi nemine nuntiante. dixit 
itaque Paulus ad turbas: Nunc tideE uestra parebit erga domi- 
num lcBum ChriBtum. tempuB eBt enim, ut semen aetemae 
uitae in bonam terram deueniens centuplicata Ealione fructlficet. 

15 aceedite ergo plena fide ad doniinuin deum noslrum, et depr&- 
cemur illum ut restituatur anima eius in istud iuuenile cadauer, 
uiuatque meliuB quam uixiBSCt. Et cum ingemuisseDt uniuersi 
procumbentes orationi, ait PauluB: Adole.scens Patrocle, surge 
et narra quanta tibt fecerit deus. Ad quain uocem mox 

I'—» Lnc. 8, 8 a!. 

que cet (om rex) />tiF/' et contristittua est rex J-Zr 1'aiis .YJfHj. 52yG 
Bern !>i contrittatm naque nd anioiam eet {om m) BCH ' auper tnotte 
BCDFGniKLTVXZf Vat IISS B<Tn .94 | patrucli .rppro eo om DFf. \ 
nini om BCIL \ ad Bunm officium EmjTX \ sni V ] huc usque loiUl OPQV 
WXYJe Vat m. tm Sessor 4!> Berii !I4 findfh 3785 Florcntini octo collati 
mnr I ' non multo pont/*] cognoBcena etatiin A'Z ugnoBcecs A per Bpiritnm 
BHnctum M per apiritutn (a.) qnod geetum erat DFGKMRf per apir. poMt 
ad plebem NT \\ * mali({nu8 Bpiritus MT malignus diabolua A* locum po$t 
m&lignuB DFGfW ' teotaret /' | dominus noater I^T\ ' malitiam MR \ eius 
msl. more «olilo MR \ ad Biiam (-oni), gl. MR | uert«t AT | igitur ite DFG | 
foraaj fratrea JV7 (' l,| ' iam nunc om R \\ ' nunc om DF {sed m 2 in mary 
add) Gf I huc ad me /f huc om R \ deferte DGf\\ » illi ergo f\ concito 
gresBn f \ currentes .V7'| confestim um MR \ exanimem fl/T || '* mortuvm 
iuuenem BFG \ detulerunt/"] mirati sunt namque omne» quod NT\ PanlDe 
em M i " es ordine om R \\ ^ paulua uero dixit (ait R) ein MR \ nune 
manifeetabitiir fides MR \ fidee uera RSVf\ apparebit 1'aris 11153 aif \ 
dontinum noBtrum liFGNTf \\ " tewpui eat . . , dominum deum noatrRm 
om per homoeotel A" | eet om V \ enim est /{ || " uita« aetemae MRTVf \ 
aegete MR aatio (sic) T' ,| '^ fidej add cnncti r{ ad deum et dom. R \ 
dominum iesum chriitum M [om deum noatrum) R (ftd) dom, uostTnm 
ieanm ohristum filiom dei uiui JVT i '" illum om M \ eiuB om MR \ in 
hoc RiiT\ iuuenculi cadauere R \ " uixerat MR uixit D {sed non FG) 
JVril >* in oratione ZiCAT | patrocle] aiid tibi dico NT\: <« fecerit tibi f \ 
dorainiie meuB ieaus chriatna JVT | uocatiotiem NT 



PASSIO SANCTI PAVLI APOSTOLI a 4 27 

Patroclus tamquani a somno surrexit et coepit glorificare deum, 
qui dedit potestatem talem hominibus. dimisitque eum Paulus 
cum caeteris qui erant ex domo Caesaris, et abibant laetantes 
et gaudentes omnes in domino, qui facit uoluntatem timentium 
se et deprecationes eorum exaudit. 5 

IV Cum autem lamentaretur Nero Patroclum et immen- 
sitate absorberetur tristitiae, dixerunt ciroumstantes ad Caesarem : 
Non, domine, magnanimitas uestra grauetur molestia super 
mortem adolescentis. nam uiuit et adest pro foribus. Caesar 
uero cum audisset Patroclum uiuere quem paulo ante didicerat 10 
mortuum, expauit corde et recusabat eum inti*oire et adstare 
suo conspectui. sed cum persuasum illi fuisset ab amicis per- 
plurimis, iussit eum introire. et uidens eum uegetum et nulla 
mortis signa habentem, obstupuit et ait ad eum: Patrocle, 
uiuis? At ille respondit: Caesar, uiuo. Nero dixit: Quis 15 
te fecit uiuere? Cui Patroclus exhilaratus corde et accensus 
calore fidei dixit: Dominus lesus Christus, rex omnium saecu- 

'—2 Matth. 9, 8. 

^ patroclus mox R | quasi MR \ somno (om a) AH Paris 6322. 11 753 
de somno f Paris 6206 \ exsurgens ex toto corde glorificabat deum MR \\ 
2 talem poteetatem H Paris 5367 | illum BCEIFf \\ • de ceBarie domo 
Paris 6357 qui uenerant de domo caee. MR \ habibant V ibant DGNTf 
habitabant M^ sed m 2 del \\ ^ gaudentes et laet. C laet. et exultantes 
MR et gaudentes om V \ omnes in domino cum AEFHKLSVZPf Paris 
6367 I omnes om BCDGIMJSRT | fecit K^ {sed m 2 correxit facit) NTV 
Paris 6367 || » deprecationem BCEMRS \ exandiuit AJF | huc usque 
codd IK Paris 6280, 6296. 6323 collati \\ • cumque DFGf \ contristaretur 
. . . super patroclum Paris 11753 \ ac DG \\ ' paene absorberetur tristitia 
M paene inm. R et nimium haberet tristicie Paris 11763 obsorberetur 
CHR I ad eum MR \ circumBtantes ad caesarem dixemnt iVr | • tua MRf\\ 
« morte EHTVf \ iam uiuit NT \ ecce adest MR \ astat C \ prae foribus 
F I ^<> autem MR \ ante paulo jT || *^ qnia recusabat r\ introire eum R \ 
astare AEHLRSVf stare NT \ adstare eum DFGf \\ " suis conspectibus 
DFG astare in conspectu suo BC \ conspectui] add putans fantasma esee 
MR I dum EHLJSTVZr Paris 5357. 11753 \ persuasum esset MR \ ei DGf \ 
quam plurimia DGLf complurimis BCEZF plurimie m Paris 11753 \\ 
" uid. illum M \ sanum DGf uiuum R uegetem L uegetantem 7V7 uege- 
tatum V Paris 5322 (ex corr m 1) 5357 incolumem Paris 11753 \ nulla- 
que DGf \ ^^ signa mortis NTf Paris 11753 \ obBtupuit et om MR \\ "at 
om BC I respondit] dixit MRm \ uiuo caesar NT \ nero autem NT \\ 
*® uiuere fecit BC \ uiuere om NT \ exhilarans NT \\ " respondit MR 
ait NT I dominuB meus DGf Paris 11753 \ qui est rex M | rex immor- 
talifl MR I omnium om BC 



28 PASSIO SiNCTI PAVLI APOSTOLI t. h 

f llorum. Et Nci-o conturbatuB de nomine uirlutis dei dixit ad 
iuuenem: IUe ergo debet i-egnare m saecula et resoluere 
omnia regna mundif Et Patroclus ait: Etiam, CaeBar. deBlruet 
omnia regna (juae sub eaelo sunt, et uQiuerBti quae eub eaelo 

5 Bunt eeruient ei; et ipse eet solus rex regum et domi|QUB domi- 
nantium. Nero autem dedit ei alapam dicpus: Ergo militas 
illi regi? Et Patrodus exullans ait: Etiam, nam excitauil 
me a mortuis. 

V Tunc Bamabas ct lustus et quidam Paulus et Arion 

u Cappad<»cue et Festus Galntba, qui erant ministri Caesaris et 
ei iugiter assiBtcbant, diserunt Neroni: Cur, Caesar, re«ta 
Bapientem et prudentisBime atque ueraciesime respondentem 
percutis iuuenein? nain et nos illi inilitamus regi inuictu, lesu 
Cbristo domino nostro. Nero autem cum audiBset uno sensa 

5 eodemque sermone dicere illos iuuiclum regem lesuiu, retrusit 
eoB in carcerem, ut nimium illos torqueret (juos nimis ante 



' at nero ;W/? nero aute» AT i contiirbsbatur !\'T contriKtutug 
Parit. 11753 uirt. chrUti MR | et diiit .Y | nd eura MR || • ergo ille 
MR\ re^nare debet JS|80luere LR\\' omnia <i«i BC\ mundj regna Bl' \ 
et om Sf^j reipondit MR dixit /^n ail forti aninio iVT*! etiam Caeear] 
in rasarii a 'J m supersrriiilum esl etiBui nero ipi^e M | destituet f '\ • et 
omnia regna, NT omnia regna mundi LRZ }'aris 11753 miindi eiasvm 
lit uid r I uniuersu] omnia A' | mper celoi" ICr In celo BC in mundo I' | 
et uniueria . , . s. c. aunt vm ?iT\ tunt Bub velo -1/ \\ 'snnt om FG \ seruiunt 
BCELZrisecaieDt ei uniueran caeleatia (atque) terreBtria MR (sed om 
atque) I quia et ipM Jl/ quui ipw BVR i|uoiiiaiti ipse M \ aolus o,a BCMRZ- 
• tn militag («m ergo) MR ergo tu mil, i\T 1'iiris 11753 || ^ reffi iUi i | et 
patrocli» f«w AELNSTZTf et om BCDFGHMR V \ etiam imperator MR \ 
etiiim miljto et credo quia exc. BC \ in ra^ nam ipse me «ugcitauit a 
mortuiB tuuc luppleail M mait 2 \\ ' hic usiine Paris II ''i3 cidliilus \\ ' bara. 
et tituB r I qiiidam milee paulue /* |l *° cappadocun nm ABCF capa- 
docuB BEFGHIMNRSTZ capadociii» V cappadoi m capadox f ] et 
firiits om ViT | galutu Hmf et galatha T et galatliaB i\ \ qui niinirtri 
eiaut !H qui de ministerio erunt R \\ " adbaerebant .'IS | Neroni om 
MR II " et prudentiwime »»1 BC \ prudantem JtFGM/i \ et uemcisBime 
BCMR II " iouenem ««1 ffC| lam et uob /' nam et illi uob AT] mtlitamus 
illi JiC I inuicto regi ASm iuuictLBaimo regi DG regi inuictiasimo AT 
" domino ieiu rlu-isto MR \ liuc usqiie rod Z coUalus esl \ eo« uno . . . 
dicere NT | ooniCnBu // Paris 5357 \\ •> dicare illos om R \ illo» om A'7' | 
inuictiseimum AT | chriatum BCM JeBum cbristnm A*7' | retniBit rtwn 
DEFGJJMNRTV Parts 5357 retrudit ABCLST reclusit mf \\ " in carcere 
Vf 1 nimiom] tn unum JV | eoi torqu. BCNT \ illos ..,» MR | nimi»! 
plorimum MR nimiam BGmf \ antea nimium f 



i 



PAS8I0 SANCTI PAVLI APOSTOLI 5. 6 29 

amauerat. et iussit requiri magni illius regis famulos posuitque 
edictumy ut sicubi fuissent inuenti, sine interrogatione omnes 
Christi milites per tormenta uaria punirentur. unde multa 
scrutatione a ministris reipublicae et apothecae malignitatis 
fautoribus serui dei quaesiti et inuenti, quam plurimi perducti 5 
sunt ad praesentiam Caesaris. 

VI Inter quos et Paulus, consuetudinarias sibi pro Christi 
nomine gestans cathenas, ductus est uinctus. quem omnes simul 
uincti adeo intendebant, ut sine alicuius inditio facile potuerit 
Nero cognoBcere, ipsum magni regis militibus praesidere. 10 
intellegensque illum ducem et Christi seruorum magistrumy ait 
ad eum: homo, magni regis seruus, mihi autem uinctus, 
quid tibi uisum est introire latenter in regnum Romanorum, 
et mihi subtrahere, illi autem colligere milites de meae militiae 
principatu? Paulus autem repletus spiritu sancto constanter 15 
in aure omniuin qui poterant adesse dixit ad Caesarem: Nero, 
non solum de tuo angulo colligimus milites, sed etiam de toto 
orbe terrarum. hoc enim praeceptum est mihi ut neminem 



1 requiri cum ABCELSF inquiri DFGMISRVTf qaaeri m \ praedi- 
catores m. i. r. AS regis illius famulos {om magni) DFGfma^i illius fam. 
{om regif>) HV Paris 5357 \ regis anle illius R \ milites illius regis BCE 
milites magni illius regis LF || ' post edictum in marg add illos N m 1 \ 
omnes christi milites ante sine interr. DG \ milites chriBti sine interr. 
MR y 3 huc usque cod F coilaius H * scrutatione multa^ | pnblicae [om 
rei) M regis publicae R | et eras in M \ apostaticae NT apothecae om 
2> I * factoribus E \ complurimi H V Paris 5357 cum plurimis NT | • ante 
praesentiam MR \ huc usque cod Paris 5357 collatus || ^ coufiuetudinaria 
. . . dext: alia BCEL \ consuetudine NT\ pro fide christi MR \ pro om NT || 
** catenis ducitur NT \ cui omnes M qui o. DG {sed q in D ex c corr) in 
quem f que (m ras) F || • ita MR | sine] sicut in ras N \ inditio sic 
ABCDEGS indicio HLMNRTVFf \ potuisset M posset R || »<> agnoecere 
M aduertere nero R \ ipsum paulum DGf \ magni illius AT | ** intelli- 
gens ADELRSTVf intelligens igitur D intelleges in rasura M^ intellegens 
ergo m 2 \ ipeum Mf eum R | seruorum christi BCf \\ ** ad illum NT \ 
magnij nescio cuius f \ meis uero aspectibus uinctus DG \\ ^^ introire 
latenter cum EHLPf latenter introire BCm \ latenter om ADGMNRSTV \ 
in om BCELFf \ roman. regnum E\ ^» illi cwn ABCELRSFf tibi DGH 
MNTV I milites om f \ de principatu mil. meae R de princ. meae mil. 
M II " paulus uero BCELMVf \ cui paulus ait /J | respondit M \ repletus 
. . . ad Caesarcm om MR \ spiritu ^ancto repl. BC \ ^" in aure cwn 
ADGSV in aures EHLNTFf in auribua BC \ aderant BC \ potuerant 
ad. DG II " milites coll. BC \ milites] aid regi nostro iesu christo 
NT II ^^ hoc autem M enim om G \ mibi praec. est DGNT praec, mihi 
est Mf mihi praec. {om est) /^ | ut ex omni gente ad militiam aetemi regis 



30 



PASSIO 9AN0TI PAVLI APOBTOLt 6 7 



ex Diiiui gente inilitare uolentem aeterno regi iiieo reiieliam. 
potenB est enim omnium dominus cunclis larga manu secun- 
dum cuiusque lueritum donn diliesiina dispengare. Bi enim et 
tibi uiBum fuerit in illum credere et ei fideliter obedire, non 
5 te paenitebit. caetcrum noli putare, quia diuitiae hnius eaeculi. 
splendor aut gloria saluare te debeant: sed si subicctuB illi 
fueris, iii perpetuum Baluus eris. cum enim ucnerit iudioare 
uiuos et mortuos, Jeuastabit buiuB mundi figuram per ignem, 
et ante mundi oonstitutionem iiarata ct a saeculis occulta mili- 

10 tibus suis donatiuft, quae numquam deficient et quae omnem 
excladent indigentiam, largietur. 

Vn Haec audieuB Nero et ira succensus, quia mundi 
fignram per ignem Paulus dixerat reBolnendam, iuesit omnes 
Christi milites igne cremari. Paulum autem Bcnatus consullu 

15 tamquam maiestatis reum capite secundum Komanas leges tnin- 
cari; tradiditque eum [iOngino et MegiRto praefectis atque Aceeto 
centurioni, ut illuin estra urbem ducentea et populo spectaculum 
de eiu8 occisione praebentea decollari praeeiperent. qaibus 
Faulus sine intermisslone uerbum praedicabat salutiB. ministros 

20 etiam et appantoreB per omnem ciuitatem et circa regionem 
cum uelocitate Nero diaboli exagitatus opcratione direxit, qui 
summa diligentia perscrutarentur latitantes et manifestos Bimul 

ntiliteB eligam idoneos BC H < uolenteta om M \ meo rep LN meo om MT \ 
aet. regi Qolentein meo R \ repellere praeinmam R \\* eaan om L \ omninm 
otn f \ deus pro dominng R \ ' cainsque cor bona /. [ tosam (t in rns) ditis- 
simam E \ freqnenter diflpenBare R \ si uero M\ enim otii L \ ei om R \ 
' fideliter itli MR \ ei om DU \\ ' certe MR \ quod diuit. /" 5 • et spleador 
gloriae DGMR et «plendor aat gloriB. E aitt eplendor aut gloria m aut 
gloria {om splendor) BC Bplendor et gloria ffl' spi. iic gloria JVT"! te om 
ATIposBint.Vfiirdeo fueriaJtfR | cum mitem/"! enim omZ || • disaolurt/'! 
huius mnndi figiiramfum.iWS mundi huiupfiguramfifCiJfJVflyf/figurain 
mundi huiue BCLF \^ ° mundi huiu9 couBtitutioDem RT\et a BaeculiB 
occulta om MR | abecondita OGfocnuha. om K H '• et quae omnem eicl. indig. 
am MR || " eiclndunt EP \ largietur posl deficient F \ huc usque eodd 
GB Parii 6322 collati lunt \\ '* et om CST \ mundi huiiw MyT\\ " apo- 
Btolufl Lf \ omnea um DMR || " CLristi om ANSTF | o. mil. chriBti CE | 
(!oncreniarii>/"] uero R \ aenatu NT\ conaulto JVRSTVf\\ '» humiinaH legu 
E I legcs romanaa MRm \ capite trancari ted capite exp E \ truncari 
iuBBit R II » eiim om MR \ megeato ER \ longino praef. et egeatio (om 
atque Aceato) m | praefectJB om F \ ceBto BCELF^ " ducarent AT dacen- 
tes om AS \ ei populo (' || " de eius occ. spectaculum MNRT ) decoUare 
Jlf D " praedic. nerbum D uerb. nalutia praedicabat F. \ min. uero I> \\ 
" cum uelocitste om MR \ direierat f || •" «crutnrentar .1/ BCrutiinteB R | 
«t latitantes ac'manifeBtOB iVT" | manifeitatos f 



PAS8I0 8ANCTI PAVLI APOSTOLI 7. 8 31 

interficerent Christianog. unde tam multiplex occisa est turba 
Christianorum, ut populus Romanus palacium uirtute imimperet 
et seditionem contra Caesarem excitare moliens proclamaret: 
Pone modum, Caesar, iniustissimae iussioni! tempera furorem 
irrationabilem ! suffieiat saeuitiae quod crudelitatis metas trans- 5 
cenderit. nostrates homines sunt quos perdis, Bomanum 
tuentur imperium. aufers, Caesar, Romanam uirtutem, quae 
militum tantorum frequentia terribilis cunctis gentibus existebat. 
Tunc Kero clamores populi expauescens aliud edictum propo- 
suit, ut nemo auderet contingere Chiistianos nec quicquam eis lO 
inferre molestiae, donec relatio plenissimae cognitionis ex dela- 
tione cuiusque referretur ad Caesareni. 

VUI Quapropter Paulus iterum eius est oblatus aspecti- 
bus. Nero autem ut eum uidit, uehementissime exdamauit 
dicens: ToUite, tollite maleficum, decoUate impostorem, nolite 15 
«inere uiuere carminatoremy perdite sensuum alienatorem, auferte 
de superficie terrae mentium immutatorem! Ad quem Paulus 
ait: Nero, tempore niodico patiar ego; sed uiuam in perpetuum 
deo meo et regi aetemo domino lesu Christo, qui uenturus 
est iudicare orbem terrae in conflagratione ignis. Nero dixit 20 



' airtute] ui f \ uirtute palacium MR \ palacium uirtute irrump. et 
cm NT\^ contra Caesarem om NT\ excitans MR excitare om C\ ezcitare 
sedit. moliens NT\\ ^ inuictissimae iussionis tnae N \ tnae iiem add T \\ 
* irrat. furorem f \ crudelitas E \ transcenderat V transcendis Df conBcen- 
derit NT || * nostrae gentis MR \ sunt homines R \ narrantes hom. sunt NT \ 
et romanum M m 2 romanorum i> || ^ tuerentur NT | ' militium L \ tantorum 
militum MR \ cunctiR gentibus terribilis MR \ existit i? || • Nero] uero CM 
(man I sed carrexit m 2) V \ clamorem NV clamore Tf \ populorum D \ 
propoBuit edictum MR \ edictum . . . contingere om F \ ^ ChriHtianos 
«ontingere ES \ ne quicquam F' || >* molestiae inferre Tf \ dilatio M 
delatio DR \ ez delatione cuinsque om MR \ ex dilat. plen. cogn. relatio 
cninsque NT\ " cuiuBque] eius S \ deferretur R ferretur L referre- 
retnr V || ^^ iterum paulus L iterum eet eius aspectibns praesentatuB MR \ 
conspectibuB BCEF \ conspectibus eiuB E \ oblatus est CDE \ aspectibus 
obl. est /* g i^ autem om BC \ eum om E \ clamare coepit MR || ^ tollite 
semel f \ tollite toUite magum tollite maleficum NT \ ne sinatis MR 
nec sinite NTV Q ** criminatorem V camitorem NT\ perdite sengnum alien. 
om MR I sensus V || ^' de super faciem V \ uiuentium C \ cui paulus ait 
BC II ** tempore] add quidem Mm 2\ modico om Nl \ ego om fl^* cum 
deo meo DJyiet rege 2>/y|aetemo] add regi ^|domino om BCMRSf\ 
iesa christo m 2 eras M om BC \\ ^ iud. uiuos et mortuos et orb. 
terrarum M uiuos et mortuos (om orbem terrae) BCL \ terrae cum ADEf 
terrarum MNRSTVF \ flagratione f \ nero itaque dixit Df 



32 PASSIO SANCTI PAVLI APOSTOLT S, 9 

ip. T^*" BM Lonlgino, Megisto et Acesto: Auferte eelerius ab illo capat, 
et sic sibi de uita perpetua blandiatur sentiatque nie regem 
inuictum, qui eum uinxi et occidendo deuici. Paulus uero ait: 
Vt sciasy Nero, me post decollationem meo regi inuicto aetema* 
5 liter uiuere, te autem uictum qui nunc putas te uincere, cum 
mihi caput abscisum fuerit, uiuus tibi apparebo, et cognoscere 
poteris quia mors et uita famulantur domino meo lesu Ghristo, 
cuius est omne regnum et cui uoluerit dabit illud et omnis 
uictoria est illius et quem uult uincere facit magnifice trium- 
lOphare, et ipse solus inuictus est rex in aeternum. £t his 
dictis ductus est Paulus ad supplicium. 

IX Cum autem duceretur, Longinus et Megistus atque 
Acestus dixerunt ad illum: Dic nobis, Paule, ubi est rex ille 
I f. M8' F et ubi apparuit uobis et quajliter cognouistis eum et quid uobis 
15 contulit aut conferet bonl, quod sic ardentissime eum diligatis 
uos Christiani, quatinus nullo pacto religioni nostrae uelitis 
accommodare assensum, ut uiuatis ac bonis huius uitae fraa- 
mini, sed potius omni delectamento iocundius pro illo mori 



* megisto longino f | meget*to E | acepto om et f vc cesto BCLSF 
et accesto A et cesto E \ ab illo celeriiis Mf | ab eo cel. AT || ' perpetua 
om L I aetema l)f \ blandiatur perpetna iS | sententiaque i? H ^ inuictnm] 
atid ee^e B \ eum om V \ PauluB uero ait om C || ^ post decollationem me 
E I me Nero /"1 meo om BCER \ regi meo 5 J * nunc om f\ie om MR me V \\ 
• absciKflum RSf \ absc. fuerit caput BCLf absc. cap. fuerit EVF \ appa- 
rebo tibi L \ et tunc cogn. .^ J ^ famulentur S famulantur, sed e supencr* 
A I icHu chr. regi inuictiBsimo NT || * et omnis uictoria . . . rex in aetemum 
om A I cuiuR est omne . . . est illiusl qui boIuh est inuictns rex in aetemnm 
5C B ® illiufl est ENST est illi M \ facit uincere MR \ eum magnifice 
facit triumphare BC facit magnificum triumphatorem NT \ facit om S | 
magnificeqne MR \\ *® et ipse boIub . . . in aetemum om BC \ et altemnt 
om C II " ad Buppl. paulus AT || « megestua jE jj " ac cestus ABELSF 
atque accestuH V om C \ illi A ad eum MR Vf j rex uester iesus I^T \ 
ille ante rex N om T jj " apparuerit f \ agnouiHtis C \ eum om f \ uel 
quid BCMR II ** attulit uobis MR \ uel conferet M aut quid conferet R 
aut quid uobis conferri F aut quid uobin conferet f aut conferre nobis 
prominit {om boni) AT | quod scripsi cum AMRSf ut BCDELlSTVr \ 
tam urdentiHRime R \ artiRsime E certisHime BC \ eum diligatis rtim 
BCBELNTVr eum ante ardentiBnime AS dilig. eum MR \ diligitifl f |i 
*• ut nullo pacto/* | religioni nostrae nullo pacto E | uestrae(7|| " accom- 
modare scripsi cum ARS commodare BCELMyTViy commodari D \ 
conflensnm R \ ut uiuatis . . fmamini om MR sed iidem testes post 
ducatifl add quam uiuerc et nobiscum huius uitae bonis perfmi (bonis 
uit. hui. R) I et uiuatis BCE ac uiuatis f \ uitae huius NJT 



PASSIO 8ANCTI PAVLI APOSTOLI 9. 10 33 

• uariis tornientis ^ducatis. inagDUS eDiiii Dobis uidetur error 
ioouDditateiu odisse ac uitani, et toto desiderio paeuas aniplecti 
ac morteni. 

X Paulus uero ait: uiri cordati atque sensu bono 
uigentes, relinquite tenebras ignorantiae et erroris, quaruni 5 
caligine obnubilatur intelligentia uestrae nobilitatis ne uerum 
quod in uobis latet uidere possitis, et conuertite mentis oculos 
ad aeternam et ueram lucem, ut ualeatis prius uos ipsos 
cognoscere, et sic ad cognitionem regis illius cum laetitia per- 
uenire atque ab igne uniuerso orbi superuenturo salui et illaesi 10 
permanere. non enim, sicut uos putatis, alicui ten-eno regi 
militamusy sed deo uiuo, regi caelorum et omnium saeculorum, 
qui propter iniquitates quae fiunt in hoc mundo ueniet iudex 
et iudicabit illum per ignem. felix autem erit homo qui credi- 
derit in eum: habebit enim uitam aeternam et uiuet in omnia 15 
saecula. et infelicissimus ille quo non infelicior ullus, qui 
contempnens diuitias bonitatis et longanimitatis ipsius non 
conuertitur ad eum: nam periet in aeternum. propter hoc 
namque de caelo in terrain descendit qui caelum et terram 

* uariis torm. mori R | ducitis R \ nobis om DV iste f\ uidetur] eat 
// IJ ' iocundam odisse hanc uitam Df \ et uitam MR \ ac uit. od. LNT \ 
toto desiderio om hoc loco MR || ^ et mortem EMRSPf \ mortem] aiid 
tanto desiderio MR \\ * uero om MR { cordati atque om BC bono sensu 
BCDEMNRTW * et om NT\ quarum om NT^ ® intelligentiae uestrae nobi- 
litas BCELNTf \ et ueruni P \ ut uerum lumen M sed lunien in ras a 
2 m superscr || ^ quod in uobis latet om M \ in uobis est R \ in nobis 
NT\ et om l)Vf\ conuertere NT\ mentis uestrae NT\ • ueram et aeter- 
nam M aeternam et om R \ ut ualeatis] debetis NT \ uos ipsos prius M 
UO8 ipsi priuH i^ || ^ agnoscere R \ agnitionem M imaginem R \ illius 
regis MR regis i[)8iu8 E || *** et ab igne R \ uniuersum orbem BC \ orbe 
r I " manere ELF \ regi terreno BCELNSVF \\ »» iniqu. nostras {sed 
nostras uidetur expunctum) E iniquitatem V \ quae sunt L \ post ueniet 
rasura in M, hunc m 2 suppleuil | ueniet (hunc m* add) mundum iudicare 
per ignem M item, sed hunc mundum om Ri ^* iudicabit saeculum BC 
iud. illos NT \ omnis homo NT \ credit i? || " in illum MR \ habebit enim 
. . . infelic. ille om MR \ enim] autem L om CNT | omnia om 1) \ ia 
saecula saeculomm BC in omnia saec. saeculonim f \\ ^^ et infelicissimuB 
ille . . . per. in aeternum om BC \ et infelicissimus ille quo non inf. 
nl.] sed illo non infelicior uUus M (sed illo in ras a 2 m suppl) \ quo 
Bon infel. ullus om AT|| ^^ diuitias om R \ bonitatis eius AS \ bonitatis 
post longanimitatis F \ ac longan. E \ illius BCDMNRTV eius f ipsius 
scripsi cum AELSr\\ " conuertetur f \ periet scripsi cum AELSF peribit 
BCDMR Vf non apparebit {om nam) NT || ^^ namque] nempe R ergo dei 
filiuB BC I in terram om BCMR 

3 



34 PASSIO SANCTI PA^Til APOSTOLI 10. 11 

fecit, et ad hoc factus est homo qui fecit hcmiinem, ut homo 
conuersuB ab iniquitate sua, relinquens uana et simulaera muta 
quae nefandissime satis pro deo colit, seruiat ei qui fecit illum 
et adoret eum quem tremunt angeli et omnes caelorum pote- 

5 states adorant. quod cum factum fuerit, faciet illum uerum 
adoratorem atque cultorem suum consortem et Bocium angelo- 
rum suorum, spirituum uidelicet sanctorum ac beatorum. nec in- 
merito, quia spiritus est deus, et eum qui illum in spiritu et ueri- 
tate colit et adorat sanctis spiritibus socium faciet; illum uero 

10 qui in eum credere recusauerit, socium et complicem reddet 

iniquorum daemoniorum in tormento et aetemi incendii con- 

crematione: ad quem ignem perpetuum transmittet illum refugam, 

id est ignem uenturum, per quem deus est orbem iudicaturus. 

XI Quapropter, uiri sapientes, apud se prudentia uestra 

15 diiudicet quis fecit mundum, quoniam sine factore non prodiit. 

Joh. 4, 24 



' et om BC \ factuB ipse e«t f \ qui fecerat hominem MR || ' et 
relinquens MRF relinqueret BC \ et muta simul. CN || ^ satiH nefand. 
MR aatia om DLVf \ seruiatque C seniiet L \ illi ENT \ illum fecit 
BCDELV eum fecit AT || •* adorent L \ potestates caelonim DMRT 
potestates caeli E omni» potestas aogelonim y uirtutes caelorum V \\ 
* quod cum factum fuerit om NT \ faciet scripsi cum MNT faciat ABCD 
ELRSVrf qui faciet NT \ fac. ipsum S fac. eum E^^ post adoratorem 
M a 2 m in ras eui atque cultorem consortemque ac sed M^ uideiur 
legisse adoratorem socium angelonim suonun {om atque . . . consortem) | 
adoratorem suum cons. {om atque cultorem) B \ adoratorem et CR 
cultorem suum om NT suum om DERV \ consortemque sui DEV atque 
consortem sui NT consortem om A \ suorum ang^lomm f \ sanctoram 
ang. atque omnium caelestium uirtutum BC \\ ^ suorum . . . deus et 
eum om BC \ sanctorum ac om R \ non inmerito R ^ * deus est V \ 
eum] illum DMR \ qui adorat et colit eum in spir. et uer. MR qui 
dexmi in sp. et uer. colit et adorat BC \ illum post qui om LS H * eum 
Bocium BC I facit AT || ^o qui in illum R \ reddat F reddet om D \ 
^^ iniquorum om BC \ in tormento aetemi incendii faciet {pm concre- 
matione) D in tormento et aetemi incendii concremationem V in aetemi 
incendii concremationem NT in tormento aeterni iudicii concrematione 
R in tormento aetemi incendii ad concremationem f || ^* ad qaem ignem 
. . . iudicaturuB om BCDR \ atque ignem perpetuum f atque in ignem 
perp. NT || " id est ignem uentumm scripsi cum NT idem uentums M 
idem ignis uentums AELSF id est ignis uenturus V hic est ignis uen- 
turua f scholion margini adscriptum suspicatur MBonnet \ orbem est 
deu8 iud. M deus orbem est iud. F deus est iud. orbem /*|| " uiri pru- 
dentes ac sapientes NT \ apud uos BC\\ ^^ qui fecit V \ fecerit BC \ quo- 
niam] quia AS 



PASSIO SANCTI PAVLI APOSTOLl 11 35 

perpendite quis fecit hominem, quia ut diuina testantur oracula 
non ipse se fecit. attendite quia simulacra uana non sunt 
dii sed hominum factura et daemonia in eisdem facturis 
latentia. quae licet in hoc concordari uideantur quia unani- 
miter perditionem humani generis cupiunt, sibi tamen fnuicem 5 
modis diuersissimis dissident. 'Non est enim pax impiis\ dicit 
dominuB. in causa namque est illud, cur homines festinant 
perdere et sibi socios in paenis habere, quia sciunt in caelestem 
babitationem homines ascensuros per dei gratiam, unde ipsi 
spiritus ceciderunt per superbiam. uiri urbani, sensu cognoscite 10 
quia deitatis nomen per plures nequaciuam diuiditur, quoniam 
unuB deus a quo omnia, et unus dominus lesus Christus per 
quem sunt omnia, et unus spiritus sanctus in quo consistunt 
uniuersa, cui fideliter fidelia obtemperant omnia, et non est 
scisma in diuinitate quia caret pluralitate. attendite, ciues 15 
Romani, unde discordia nata fuerit, et qua ratione accrescens 
sic longe lateque miserabiliter adoleuerit, et cur tam multiplicia 
non numina sed mijserabilia emerserint deorum portenta, uide- 1 p. T^b bm 
licet quia multi coeperunt uelle fieri principes ac tyranni et 
dominatores, non vitiorum sed hominum suae naturae consor- 20 
tium, unde ignorantiae tempestate demersi et baratro elationis 

« Jes. 48, 22 || «— « 1. Cor. 8, 6 



* et perpendite NT \ perp. qui fecit f qui» fecerit BC quis plaa- 
mauit MR \ quia] quoDiam MR \ oracula] eloquia iV || > se finzit ^ || ' facta 
C I in eisdem latentia {pm facturiB) A in eis latentia NT\^ * uidelicet N\ 
concordare DMNRTV \ unianimiter iV || > generis humani perditionem 
BCE I concipiunt BC \ tamen om T \ inuicem om EMR || ' modis diuersis 
BCDMRr \ia.ni8 modis/' | indubitatissime diss./' | diecedunt iVrdissipent 
V I non enim eet R \ impiis pax DELMNRVrf \\ ' dominus deus AS\ 
incusas namque illud (om est) D in causa namque illa M \ illud om f \ 
festinent NTV || * uidelicet quia Z> || * ascendere E \ per gratiam dei N || 
*• cecidissent BC \ superbiam cum ADNST suam superbiam BCELMRVF 
superbiam suam f \ 8en8um/*|| ^^ diuinitatis f \ non diuiditur N \ nequa- 
qnam per plures R \ quia BCMR H ^* unus est deus F \ a quo sunt 
omnia f \ et unus dominus lesus ChriBtus per quem sunt omnia om per 
homoeot L \ per quem omnia {om sunt) AS || ^ et unus sanctus spiritus 
^CII " cui fideliter . . . omnia om NT \ fidelia om MRVf post obtem- 
perant C \ omnia obtemp. BC \ non est enim D \ schisma eat ^C | ^^ nata 
sit D I accrescenB om D || " sic om L \ miserabiliter om DMNRTV\ cur] 
cui i? II " non om NT\ minima jfi^Fnomina iVrj sed] et NT\ mirabilia D 
emerserunt BCENRSTTf \ idolorum AS \\ " ac om T et iV | de tyrannis L \ 
^ sed Buper suae {om hominum) D || *^ unde in ign. temp. f \ dimersi NRF 
baratro] bathro emendat Usener a baratro F in barathrum f \ suae elationis R 

3* 



36 PASSIO SANCTI PAVLI APOSTOU 11. 12 

suae (leiecti unusquisque potestatis suae deum aut mutuauit 
aut statuit. unde et dicitur, quia ^primus in orbe timor creauit 
deos*. ad tantam miseri homines peruenerunt dementiam ut 
sic miserrimoB homines sibi deos constituerent, quibus fierent 

5 similes ut mortem pessimam deuitarent. sed et quidam eorum, 
quoniam non probauerunt doum habere in notitiam, traditi sunt 
in uoluntates suas, ut exercerent illa opera quae leges Romanae 
puniunt cum execratione, et impletum est in illis, quod dictum 
est uerbis sanctissimis: 'Similes illis, inquit, fiant qui faciunt ea'. 

10 fccenmt enim sibi deos miseros et facti sunt ipsi miseri atque 
ad tantam sunt insaniam deuoluti ut trunco ligni dicant: deus 
nostcr eS| et lapidi: adiuua nos, stipitemque fabrefactum ad- 
orent, qui eius sunt astulis calefacti. 

XII Ad haec multae audientium turbae eleuantes uocem 

15 in planctum dixerunt : Errauimus, peccauimus, inique egimus, 
doctor salutis ac ueritatis et aeternae uitae ostensor, miserere 
nostri, ut eruamur a laqueis peccatorum et possinms euadere 

2 'primus in orbe deos fecit tiraor' Statius Thebaid. III 661 f/Tetronii 
fr. XXVII Buecheleri || «— ' Rom. 1, 28 | » V 113, 8 J "— " Jer. 2, 27 

^ deiecti om C \ deiecti . . . potestatis suae om per homoeoUl F \ 
poteetati CEL \ deum] dominacionem V \ mutauit NT || * unde et dicitur 
. . . deo8 om f \ quuj^ropter dic. I) \ unde {om et) MR \ prius CE \ timor 
in orbe C \ timorem uocauit deum, hoc est quia ad tantam NT || ' ad 
tantam enim DM et ad tantam ELRF et in tantam BC nam ad tan- 
tam f I homines mieeri A \ deuenerunt BC \\ * sic eras in M \ miseri 
pro miserrimoB iVr | constituerent deos MR \ quibus fuerint Bimiles V | 
quibuB fieri similes EL NTF quibuB fiimiles fieri nollent I) quiboB siiniles 
fieri uellent f quibus in morte essent Bimiles i^ || ' non deuitarent D 
enaderent M \ et om M || ® quoniam om N \ habere deum f \ in om M \ 
in notitia Lf \ tradidit illos 2> H ^ uoluptates Mf \ opere C U * impletur 

V I praedictum ELMV impletum ex errore repet A (sed tum . . . uerbis 
in ras m' s^ippl) T \ quod dicit pBalmista {pm uerbis BanctissimiB) BC | 
quod dictum est . . . Bimiles illiB per homoeot om P || * inquit illis M inqnit 
om BCR V I illis om E \ faciunt ea] add et cetera C || ^® enim (m L \ 
Bibi om NT\ miBeros deoB f\ atque om BC\^^^ in tantam V\ ad tantam 
itaque BC\ inBaniam Bunt deuol. MR Bunt deuol. insaniam BC\ ligneo f 
ligno R I dicant ligno NT \ tu cb deuB noster V d. n. tu eB f || ^> adiuna 
me N I stipitemque . . . calefacti mn BC \ fabrefactam A \ adorant Ef | 
^ qui eiuB] quorum N m* in ras | haRtuliB L astutiiB NT Btipulis E \ facti 
NT II ^* audientium om D audientium multae t. NT \ uocefl T y ^^ in 
planctu BC cum planctu DMRf planctu S \ peccauimuB errauimuB MR 
errauimuB om NT \ iniqua T\ iniq. gCBBimuB ^|| ^' tu doctor BC \ neri- 
tatis et Balutis MR \ et uitae aeternae MR ac aet. uitae C \ Balutis et 
aetemae uitae ac ueritatis ost. Df \ miserere (m compend) V \ nostri om 

V I prospiciare nobis /"11 " ut possimns NTV 



PASSIO 8ANCTI PAVLI AP08T0LI 12 37 

ignem, quo exuretur mundus et quisque cruciabitur infidelis et 
pessimuB. Tunc PauluB ait: uiri fratres, quoruni deus cor 
suo spiritu tetigit, state uiriliter in fide. nam ministri aetemae 
salutis aderunt a quibus baptizabimini, et bene perseuerantes 
in caritate domini nostri lesu Ghristi salui eritis in aeternum. 5 
LonginuB quoque et Megistus et Acestus secretius alloquentes 
apostolum dixerunt: Rogamus te, domine, fac nos adscribi in 
militia regis aeterni, ut possimus uenturum ignem euadere et 
regni perpetui participes fieri: et dimittemus te, uel quocunque 
potius decreueris pergere, erimus tibi itineris comites et usque 10 
ad mortem parentes. Quibus Paulns dixit: Fratres mei, non 
sum profugus sed miles legiti|mu8 regis mei. si enim scirem i r ms° f 
quia morerer et non potius ad uitam et gloriam per hano 
mortem peruenirem, non solum &cerem quae rogatis, sed ego 
hoc a uobis depoBcerem. nunc autem non in uacuum cucurri 15 
per multas passiones, nec sine causa patior. nam restat mihi 
corona iustitiae, quam reddet mihi cui credidi et de quo certus 
existo quoniam ad illum uado et cum ipso ueniam in clari- 
tate Bua et patris ac sanctorum angelorum iudicare orbem terra- 
rum. proptcrea mortem istam contempno et ueBtram petitionem 20 

^* Phil. 2, 16 II *«— " 2. Tim. 4, 8 



^ et quo quisqne I) \ euacuabitur AT | infoelix /* || ' ac pessimus 
D Vf I cor deu8 I)R \ dominus CELNf || • suo om L \ 8uo respectu D \ 
fideliter Df \ nam om F \ ^ bax^tizamini NV baptizemini BC jj ' in fide 
et caritata N \ in aet^rnum om V in perpetuum AT || ' et prius om 
EMNSTV I atque acestus D accestus superscr et Am2 et cestus BCELF \ 
secretiuB] et cretius B et creatius C jj "^ ad apostolum V \ domine om 
NT II * aetema militia R \ aeterni regis D \ uel possimus S \ ignem 
om 19 II » dimittimuB NST | uel om NTf \ ut ^" | ut poesiB qu. decr. per- 
gere f \ potius quocunque decreueris BCELF quocunque decr. potius M 
quomodo decr. potiua /2 1| '^ et erimus f erimusque NT \ comites itineris 
L I tui itineri» BCDf itineris om V \ et om F || ** tibi parentes Df \ 
ait BLMRf \ reHpondens autem Paulus dixit eis NT \ non solum prof. 
N 11 ^* regifl aeterni V || *' quod mor. f\ et non possem per hanc uitam 
et gloriam inuenire {pm mortem) i2 | et ad gloriam per mortem uenirem 
NT H ^ non solum om NT \ facerem quod dicitis {pm sed ego . . . 
deposcerem) NT \ sed ego hoc uos dep. M \ uobis dep. {om a) Df || 
** cucurri p. m. cum AS per multas pass. cucurri BCDLMNRTVF p, m. 
tribulationes cuc. Ef\\ ^* pati cupio /*! " victoriae BCDELMPf \ de qua 
Cf II " quo uado {pm ad illum) NT \ ad ipeum f cum illo DMR \ ueniam] 
add cum^ueniet /*|| " et sanctorum BDMRTVfl^ istam mortem V \ et 
uestrae peticioni R 



38 PASSIO SANCTl PAVLI APOSTOLI 12. 13. 14 

ut abscedam non obaudiam neque faciam. IUi uero flentes 
dixerunt ei: Quid ergo acturi sumus? quomodo te punito 
uiuemus et ad illum in quo nos credere persuades peruenire 
ultra ualebimus? 

5 XIII Et cum haec inter se loquerentur et populus multus 
uoces in altum ederet, misit Nero Parthenium quendam et 
Feritam milites, ut uiderent, si iam Paulus esset occisus. qui 
aduenientes reppererunt eum adhuc uiuentem et turbas diutis- 
sime alloquentem. quos Paulus ad se euocans dixit: Yiri, 

10 credite in deum uiuum, qui et me et omnes, qui in eum credunt, 
a mortuis suscitabit. At illi respondentes dixerunt: Ad Gae- 
sarem prius ibimus renuntiantes, et cum perfeetum fuerit pro 
quo missi sumus, et cum mortuus fueris et resurrexeris, tunc 
credemus tuo regi. tu autem explica moras quibus iussionem 

15 differs, et uade ad . destinatum locum ubi sententiam merito 
dictatam suscipias. Paulus quoque dixit eis: Commoratione 
mea in came plus uos indigetis, si credere uultis, quam ego 
qui ad uitam per mortem uado. sed iam pergamus exultantes 
in nomine domini nostri lesu Christi. 

90 XIY Gumque ad locum pergerent passionis comitantibus 
populorum turbis innumeris, uenit ad portam urbis Romae. 

^ ut abscedain ante non obaud. cum BCEMNTVFf post obediam 
R om AS abscedendo post obaud. /> | obediam R audiam f \ neque faciam 
om i? II ' ei om BC om m 1 s%ippl in marg m 1 uel 2 A \ ergo om V \ 
et quomodo 2> || ^ uiuere poterimus R \ et aiunt ad illum V \ in qnem 
BCELVrf I noB suadeg (om credere) R \\ * iam ultra BCDELlSTVrf om 
ultra /2 II ' in altum uoces R \ extoUeret MR tolleret f ederent V | 
parthemium CLMNR V partemium BDEF parphenium T || ^ firitam BC 
feritum R feritas S pheretam Df \ milites om E \ occisus esset MT mor- 
tuns esset Panlus R ^ * uenienteB MR \ ad turbas V \ diuitisBime L 
diuiniasime BCF lucidissime MR \ docentem M praedicantem R \ diutiss. 
populum alloqu. Df J ^ alloquentem . . . qui et me om F \ enocans cum^ 
AS uocanH BCLMNTV aduocans DEf conuocans R \ ait DMRf ait illis 
Df dixit ei» EL \ uiri fratres Df || *<» et prius om CDERf \ et me et om 
AT I credent BCE (e altera in ras) crederent F || ** omnia renuntiantes 
TVf I renuntiantea ei MR \ et om ELSRSTF \ peractum f [ ^^ atque 
cum tu BC \ resurrexeria] add ut dici» Df || ** credemuR cum BCDEL 
MNRTrf credimus ASV \ regi tuo BCL \ iuHsiBti differre NT \\ ** perge 
R \ ubi] ut R I merito om L || ^^ dictam V \ BuspiciaK L \ paulus nero 
BCMR I eiB om C \ commorationem meam iV commemoratione M^ sed 
me fn 2 eras || ^^ mea om T || ^" Red et iam Lf \ exultanter D gaudentes 
MR II ^® nostri om MR || *® cum beatus pauluB ad 1. pergeret ^ | '^ popn- 
lorum turbis cum BCDELMATVPf turbis populorum R populorum om 
AS I innumeriR om E \ romanae CL 



PASSIO SANCTI PAVLl APOSTOLI 14. 15 39 

ubi habuit obuiam nobiiissiinam matroDam, nomine Plautillam, 
apostolorum feruentissimam dilectricem et religionis diuinae 
cultricem, quae flens eius se coepit orationibus commendare. 
ad quam Paulus ait: Vale, Plautilla, aetemae salutis filia! 
commoda mihi pannum quo caput tegis, et secede paululum 5 
in partem propter plebis impedimentum, me hic expectans 
donec reuertar ad te et tibi restituam beneficium. ligabo enim 
mihi oculos uice sudarii et tuae dilectioni amoris mei j pro Ghristi | p. 73« bu 
nomine pignus ad illum pergens relinquam. Quae festinato 
pannum porrexit et ut apostolus iusserat oboediuit. insultabant 10 
autem ei Parthenius et Feritas dicentes: Quid credis impostori 
et mago? cur perdis pannum optimum, non tantum per eum 
in saeculo lucratura? Paulus uero dixit ad eam: Etiam, filia, 
hic praestolare aduentum meum. et signa mortis meae in panni- 
culo tibi afferam cum Christo uicturus. 15 

XV Interea Longinus Megistus et Acestus dum instarent 
obnixius pro salute sua, inquirentes modum qualiter ad ueram 
uitam possent pertingere, audierunt a beato apostolo: Fratres 
et filii mei, mox ut ego fuero decollatus et uos ac caeteri 
ministri interfectionis meae a loco in quo me dominus uocare 20 
dignabitur recesseritis, uiri fideles rapient et sepelient corpus 

* obuiam habuit BC \ pautillain LMRV et sic deinceps || * delec- 
tricem R l^ uenerabilem cuitricem MR \ dilectricem . . . cultricem om 
iVT I ei «e caepit {om orationibus) MR eius orat. se commendabat F || ^ sic 
ait iVr I uade DMRFf uale ex uade corr. C\^ commenda C \ maforam 
qua BCL mafortem hic et uersu 10 scribere uult BUseuer j recede NT 
Hcde M Hedens i^ || " in parte N \ in partem . . . impedimentum om R \ 
impedimenta /' | expecta me hic R me hic expecta NT || ^ ad te reuer- 
tar BC I et re8tituam tibi benefitium I)R et rest. benef. tibi V | enim 
om L \\ ^ Kudarii uice NT \ dilectionis RV \ pro ChriHti nomine pignus 
mei amorin pergens ad illum MR H ^ relinquam om V \ festinans NTV |! 
*" maforam BCL | et ei /* | ut eidem aiiostolus I) ut ipse apostolus f \ 
" ei] et f I parthemiuH CLMNRV partemius BK \ firitas BC pheretaa 
l)f I feritafl] add militew N \\ " per illum MR V pro illo NT \ es in hoc 
saeculo NT\\ ^^ lucrata V \ ad illam iV || ^» hic om Rf\\ ^* tibi afferam 
in panniculo ego BC \ offeram />iV|| ^^ et ante Meg. add DLM | megeetus 
CE I atque aceHtus J) acestus {om et) ^' accestus {om et) A et accestus 
V et cestus BCELF \ dum orarent MR d. intrarent C d. interrogarent 
7> II *^ obnoxiuB MNR T obnoxii V \ modum] add pro se R || ^* possent 
cum AMRSf potuiBsent BCDELNTVr\ attingere (adt) MNRTV \ fratrea 
mei et filii MR || ^'-^ decoUatus f uero E\ei om f\ uos om M^ sed m 2 
superscr \ ac caeteri om MR et caeteri /* et om V \^ meae] mecum 
NT I in quo . . . dignabitur om MR \ dominus cum BClJKLNTVTf deus 
AS II »» dignabitur om F \ uenient MR 



40 PASSIO SANCTl PA\XI APOSTOLI 15. 16 

meum. uos autem notate locum sepulchri mei, et cras ualde 
diluculo illuc uenite, ibique inuenietis duos uiros orantes, Titum 
et Lucam: quibus dicetis qua de causa uos misi; et illi uobis 
dabunt signum salutis in domino. nolite igitur dubitare exequi 
5 quod uobis imperatum est, quoniam statim ut credentes sacro 
fonte fueritis intincti et diuinorum mysteriorum uiuificatione 
saorati, ab omnibus peccatorum contagiis et ab hoc etiaiii quod 
reueremini in me perpetrato scelere incunctanter purgati eritis 
et super niueni dealbati, in serie Christi militum adscripti et 

10 caelestis regni efficiemini cohaeredes. 

XVI Et his dictis peruenit ad passionis locum: ubi ad 
orientem uersus tensis in caeluni manibus diutissime orauit cum 
lacrimis hebraice et gratias egit deo. cumque patrio sermone 
consummasset orationem, ualedicens fratribus benedixit eos, et 

15 ligans sibi de Plautillae maforte oculos, in terram utrumque 
genu fixit et collum tetendit. spiculator uero bracchium in 
altum eleuans cum uirtute percussit et caput eius abscidit 
quod postquam a corpore praecisum fuit, nomen domini lesu 
Ghristi hebraice clara uoce personuit; statimque de corpore eius 

20 unda lactis in nestimento militis exiliuit et postea sanguis 
effiuxit. stola uero qua sibi ligauerat oculos, cum eam quidam 

^ sepulture mee N^ | ualde mane AT || ^ iiluc] ad me A' | uenietis 
/' I titum uidelicet et lucam /^ H ^ ipsi R \ dabunt uobis iV || * signa /* | 
igitur om M | dubitare om R\\^ imperatum est cwn ACS est imperatum 
BDEMARTVrf eat om L \ sacro fonte atm BCDELMNRTVrf sacro otn 
AS II • diuinorum iniBteriorum AT || • reuerimiDi D ueremini M reformi- 
datie /* | in me om I) \ scelere perpetrato DEL^TlTf ex scelere perpe- 
trato AT| inconstanter AT !| • ac super f \ atque in serie 3/* ac in eerie 
Df in seriem AT in sorte R \ militum Cbristi A | descripti E |.et 
alterum om AT || ^ caelesti regi AS regni caelestis L \ cohaeredes effic 
MR I efficiamini R \\ ^^ ad caelum MR \ orauit cum lacrimi» bebraice 
citm AD cum lacrimis orauit hebr. BCELM^ RSTVF cum iacr. bebr. 
orauit /* || ^^ et om V \ deo gratias egit BC \ cum /* || " consuma^set A' | 
fratribus] omnibus C \ benedixit eos om D \ et benediiit V \ e\» m 2 
superscr AE \\ »* ligans {om et) Jf» ligansque M m 2 \ sibi om V \ roaforte 
citm A {seti f erasae u superscr) DS mapborte f mafora BCELMRF 
maphora V mapula AT j in terra DENTVf \ genu utrumque M \ utruque 
genu fixi R\\ »« flexit A flexi C \ in alto A || »" erigens AS \ bracchia 
eleuans f bracch. eleuans in altum BC \ cuni tota ui f \ eum percussit 
D I amputauit MR \\ *• quod cum . . . fuisnet BCL \ praecisum a corpore 
R I domini om E lesu Christi domini BLF domini nostri lesu Chr. CTVf 
domini lesu (om Christi) /? || *^ cl. uoc. pers. hebruice E\\^ uestimenta 
BCDE^'TVrf uestimento ex ueste corr m 1 uel 2 A \ exiluit f inniliuit 
R I post eam BCE \\ «» defluxit Df \ stolam D \ uitta f j ea V 



PA8SI0 SANCTI PAVLI APOSTOLI 16. 17 41 

uellent rapere, non coniparuit: tanta etiam lucis imtnensitas et 
odoris suauitas in inoniento illius decollationis caelitus ibi 
emicuit, ut mortalium oculi splendoreni illuni sufferre et humana 
lingua odorem naiTare nequiuerit. uidentes autem omnes qui 
aderant gratiam dei in beato apostolo, adinirati sunt ualde, 5 
laudantes et confitcntes in multam horam dominum lesum 
Ghristum, aeteinum et inuictum regem, quem praedicauerat 
magnificus doctor et magister gentium. 

XVII Reuertentes uero qui missi fuerant accelerare inter- 
fectionem eius, peruenerunt ad portam ciuitatis, ubi inuenerunt 10 
Plautillam laudantem et glorificantem dominum in omnibus 
qaae audiuit et uidit per eius sanctum apostolum. et inter- 
rogauerunt eam cum irrisione, cur caput suum non operiret de 
maforte quam praestiterat suo Paulo. quae accensa calore 
fidei cum magnanimitate respondit: uani et miseri, qui 15 
credere nescitis, quae oculis uijdetis et manibus attrectatis ! uere i r 26«^ f 
habeo eundem quem illi porrexeram pannuni, de infusione 
gloriosi sui sanguinis preciosum. nam de caelo ueniens innu- 
merabilium candidatorum caterua comitatus illum mihi uera- 



* uellet MR \ rapere uellent f | nusquam comp. AT | tanta enim N 
immensitaH lucis B | lucis suauitas et odoris immensitas R odoris &uauita8 
fragrauit et lucis immensitas f \ et odoris suauitas om T\\ ^ in mom. de- 
collationis eius R \ immomento S\\^ ferre AS suflFerre non possent NT |' 
* odorem narrare neq. atm ASV narrare odorem neq. BELF narrare ne- 
quiuerit odorem I)f neq. narrare odorem C narrare neq. (om odorem) MR 
tantae suauitatis odorem narrare nequiuerit NT \ nequerint B nequiuerint 
V nequierit M a 2 m in rnsnra \\ * tantam gratiam NT item M m2 in M^ 
omnia post ade usque gratiam ettanuermit \ dei om BDMNRTV\ in b. Paulo 
R I ammirati CLNRTV \\ " per multam horam J)S per multam moram f 
per multas horas MNRTV \ dominum nostrum EMR || ^ Christum om CT 
postea add N \ et om L || " gentiumj add paulus MRf || * reuertentes autem 
NT\ iussi f\ mortem eius et interfectionem iV|| *<» ibi V \\ " plautillam hoc 
loco et infra etiam L \ deum R \ in omnibus om D et replicantem MR 
" quem audierai D \ uidit om F et uidit om CDMNRT | per s. eius apost. 
MRVfper s. ap. eius paulum BC \ et cum interrogarent V || " maforte cum 
ADS maphoi*te f mafora BCELMRF maphora V mapula sua NT \ quem C \ 
prae8tauerat5/>3/iVrr|sancto C apostolo paulo [om 6uo)/> suo ante pra^st. 
R om NTf\ quae o/;i /^| fidei calore^C || ** magna animi uirtuteiJf/? | o miseri 
et uani MR \ quia N || *® cemitis AS uidistis NT \ attractatis E adtrectastis 
NTV I uere enim Df || *' quem ei MR \ maforam BC || ** sui gloriosi sanguinis 
ET 8ui gloriosissimi sanguinis N gloriosi sangu. sui BC sanguinis sui (om 
gloriosi) f eiusdem gloriosi cruoris MR \ cum innumerabili BC innumera- 
bili DELMRr innumerabilis V innumerabilia iVTinnumerabilium scripsi 
cnm ASf !'• ** circumdatus MR \ illum om BC | ueracissime om BC uera- 



42 PASSIO SAXCTI PAVLl AP08T0LI 17. 18 

cissime rettulit,' et rependens gratiam pro benignitate in eum 
habita dixit: Tu mihi Plautilla in terris obsequiuin pracstitisti; 
ego te quantocius ad caelestia regna pergentem deuotissime 
obsequar. in proximo namque pro te reuertar et tibi inuicti 
5 regis gloriam demonstrabo. Et extrahens Plautilla pannum a 
sinu roseo perfusum sanguine illis ostendit: qui nimio pauore 
correpti gressu concito perrexerunt ad Caesarem, quae uiderant 
et audierant nuntiantes. 

XVni At ille cum audisset miratus est homfice, et ingenti 

10 stupore attonitus coepit de his ({uae nuntiata sunt ei cum 
philosophis et amicis atque ministris reipublicae, seu et cum 
his quos habere poterat ex senatu conicere, atque confabulationis 
sermonem cum timore et confusione sensus habere. dumque 
haec inuicem mirarentur et secum quaererent, uenit Paulus 

15 circa horam nonam ianuis clausis stetitque ante Caesarem et 

p. 78^ BMftit: Caesar, | ecce ego Paulus, regis aetemi et inuicti miles; uel 

nunc crede, quia non sum mortuus, sed uiuo deo meo. tibi 

autem, miser, non post multum tempus mala ineffabilia immi- 

nent et supplicium maximum, atque aeternus restat interitus 

20 pro eo quod inter caetera flagitia pesshna multum sanguinem 
iustorum effudisti iniuste. Et haec dicens repente disparuit. 
Nero si(]uidem his auditis ultra quam dici possit timore 

cissimus MPf ueracisHimum Ll' \ * gratias MR \ beneficio . . . habito AS \ 
in eo T meo N\\ * praeparanti NR praestauisti Tpraestasti A'm* praesti- 
tisti corr //i* | ^ ego tibi JJLMyRTVf \ quamprimum f\ caelestia om f \ 
reg^a om LT \ pergenti DLMSRTVf \ officiosiHsime /* '1 ^ enim MR \ 
tibique R \ inuicti regis gl. cum ARS gloriam regis inu. NT regis inu. 
gl. BCDELVrf regis inu. speciem et gloriam quam tantopere optas MR \\ 
^ demonBtrabo perpetuam i\T | extendens V \ pautillam V \\ ^ oetendit 
illis MR I illius V \ quo 6' i| ' conterriti MR \ peruenerunt R \ • cum 
audisset . . . coepit om BC \ horrifice cum AES honorifice TV item N a 
1 m (sed m 2 corr horrifice) ualde DMRf \\ '^ de iis f \ ei om BC \ 
et pro ei R | *^ seu om BC et om NR \ cum iis /* || " poterat habere 
NT I potuerat EF \ ex senatu om MR \ conferre MR conquirere Df \ con- 
fabulationes sermonum 6' !| ^^ cum tim. et tremore atque (ac D) confas. 
DMNRTVf\ confuiionis NRT \ sensu N\ dum enim haec D NTVF dnm 
haec enim E dum autem haec MR dum haec Lf \\ ^^ stetit V \ ante 
neronem D \ dixitque AT ip® Caesar om NT o Caesar Nero f\ inuictifl- 
simi DNTF ,| *' crede miser (/ | mortuus non sum D \ miser om f \\ 
** non post multum tempus om V \ temporis CELPf \ multa mala V \ 
inenarrabilia f\\^^ magnum NT \ teque aeternus manet f \ sempitemas 
JV7 l| *> eo {om pro) f \ in caetera N \ flagitia tua f \ mult. Bangainis f || 
" sanctorum NT\ repente om M \\ " Nero siquidem cum BCDEMNRTr 
nero quidem V nero uero AS Nero autem f potest NRT 



PA8SI0 SANCTI PAVLl APOSTOLI la 19 43 

perculsus et uelut amens effectus, ignorabat quid agere potuis- 
set. suadentibuB uero amicis iussit Patroclum ac Bamabam et 
eos qui uincti erant cum illis soluere atque quo uellent abire. 
XIX Longinus denique, Megistus et Acestus, sicut eis 
constituerat Paulus, primo mane uenientes ad sepulchrum eius, 5. 
uiderunt duos uiros orantes et in medio eorum stantem Paulum. 
qui pertimescentes in uisu admirabili horruerunt et reueriti 
Bunt accedere propius. Titus autem et Lucas in se ab extasi 
orationis reuersi, uidentes praefectos atque centurionem qui 
ministri fuerant necis Pauli ad se properantes, humano timore lo 
subrepti in fugam uersi sunt; et Paulus euanuit ex oculis eorum. 
illi uero post eos clamauerunt dicentes: Non, ut suspicamini, 
beati dei homines, ideo uenimus, ut uos persequamur ad mortem, 
sed ut nos credentes per aquam baptismatis ad uitam ti-ans- 
feratis aetemam, sicut nobis uerus doctor Paulus promisit, quem 15 
ante modicum in medio uestri stantem et orantem conspeximus. 



^ percussus TV percussus est li perculsus est D \ ueluti /* | agere 
potnisset cum BCELNTVF agere posset UMR ageret AS agendum illi 
esset f \\ * Buad. ergo f \ iumit nero NT \ patroclo N \ et bam. RTf \ 
bamabam et patroclum C \ barnaban DA/STV \ et eos om V \\^ fuerant 
AS cum illis erant uincti NT \ cum eiB DR \ solui MNRTVf absolui D \ 
cum illi» post solui M \ atque om V \ liberos abire f\\* inde a cap, XIX 
codd FGHIKOPQlWX/ie Paris 5206. 5322, 5323, 5357. 10S64, 11753. 
11757. 14301. 16737. 17630 Vat 377. 1188 Sessor 4.9 Bem 94 Florentini 
octo rursus collati quihus accedit Monac 463 1 \ longinus quoque denique | 
ac meg. DFCK et meg. R W \ megestus E meistus Q \ et cestus BCEILF 
Paris 5206 atque acestus DGf Paris 11753 atque accestus Paris 5357 et 
accestus FK (sed prima c exp) V Vat 1188 Sessor 40 accestus AS Paris 
5322, 5323 \q\ P (a 2 m) V \ constituerat eis N\\^ apostolus DGf paulus 
apostolus II ^ uiros] iuuenes OP post uiros add titum scilicet et Lucam 
NQTUX\ stantem om NQTX \\ ^ timescentes C pertimescentes Q \ cor- 
ruemnt MR timuerunt W Paris 11 753 \ ueriti sunt MNQRTXdS Vat 1188 
reformidauemnt/*!! ^ propius accedere R propius ire M\ proprius V\ in se 
om NQTX post orationis /* || ® orationis om E \ centuriones NQTUWX \\ 
^^ necis sancti apostoli pauli \ necis Pauli fuerant f fuerat Q \ terrore 
/"11 " correpti DMf subrecti FGUV\ conuersi DFGKRf \ atque Paulus 
BCI\ ab oculis NQTUX \\ " illi autem NQTU || » dei homines [om beati) 
C beati homines (om dei) MRU \ prosequamur FPVJS Paris 5357. 10864 \ 
non ad mortem T |! " credentes nos DFGHOPQTUVWXJSf Paris 5357 
Vat 377. 1188 Monac 4631 \ nos om MR \\ " nobis om OP | nos . . . misit 
NQTUX\ uerus magister et doctor N \ Paulus om ARS Paris5322. 5323 | 
promisit post conspezimus MR ueras d. p. nobis promisit V promisit Paulus 
/• II " paulo ^nte fBern 04 \ uestri cum AMOP^RSf al uestrum BCDEFGH 
IKLNP^QTUVWXr Paris 5357 Vat 377. 1188 Bern 04 Monac 4631 



44 PASSIO SANCTI PAVLI APOSTOLI 19 

Haec namque audientes ab eis Titus et Lucas steterunt cum 
multa laetitia et gaudio spirituali, imponentes eis mox manus 
et dantes signaculnm sanctificationis perpetuae, sicque ieiunio 
usque ad uesperam percurrente baptizati sunt in nomine domini 
5 nostri lesu Christi, cui cum patre in unitate spiritus saneti est 
honor et gloria, uirtus et imperium in omnia saecula saeculorum. 
amen. 

* haec (om namque) 3IR haec autem DFGKJf \ ab ei8 om MRJ 
Mmiac 4031 Sessor 49 \ cum magna laeiitia C Monac 4031 \\ ' gaudio 
«piritali BKOPQSUVW Paris ',322. 5323, 5357, 11753, 14301 Monac 4631 
Bpiritali gaudio MR Bern 94 spirituali gaudio PFGKLf \ et imponeiites 
iV I mox eis E mox om BCIR || ' sanctitatis NQTUX \ in ieiunio percur- 
rentes OP item sed in om W \ ieiunium . . . percurrentes MNQRTVX 
ieiunium . . . percurrente Paris 14301 || * ad om W \ uesperum QSV Paris 
11757 I praecurrente /*|| ' nostri om OP \ cui] qui A' | est post cui MR \ 
et in unitate NQX\ et spiritu sancto A Paris 5322, 10SG4 et cum spiritu 
sancto S Paris 5323, 16737 '1 • omnia om EMR \ per omnia CNQTUX 
Paris 10S64 \\ sub ftnem add explicit passio sancti pauli apostoli ALSP 
Paris 5322, 5323. 16737 explicit martyrium eancti pauli apostoli BI Paris 
5296 ego marcellus Beruus dni mei petri apti et eiusdem discipuluB quod 
uidi scripfii N finit martyrium sancti pauli apli a lino epo romano greca 
lingua conscriptum et ecclesiis orientalibus destinatum C martjrii beati 
Pauli apostoli a Lino papa graece scripti orientalibus ecclesiis traditi 
et subinde in latinum conuerai finis f 



Actus Petri cuin Simone. 

I Pauli tempus demorantis Romae { et multos eonfirmantis iir. 827'^ 
in fide, | contigit etiam quendam nomine J Candidum, uxorem 
Quarti a praeclu{6ionibu8, audire Paulum et intueri , sermoni- 
buB illius et credere. cum|que et ipsa maritum suum docuisset, { 5 
et credidisset, Quartus permansit { Paulo, ut ubi uellet iret ab 
urbe. { cui dixit Paulus: Si fuerit uolumtas { dei, ipse mihi 
reuelauit. Et ieiunans { triduo Paulus et petens a domino quod j 
aptum sibi esset, uidit itaque uisionem, { dicentem sibi dominum: 
Paule surge et qui j in Spauia sunt corpori tuo medicus { esto. 10 
referens itaque fratribus quae | deus praecepisset, nihilque dubi- 
tans { in eodem erat ut proficisceretur ab ur{be. incipiens 
autem Paulus exire, mag{nu8 fletus factus est circa frater-{ 
nitatem omnem, propter quod credejrent se amplius Paulum 
non uisuros, | ut et uestimenta sua conscinderent, {; praeterea 15 
ante oculos habentes | quod saepius Paulus conmisisset cum { 
doctoribus ludaeorum et conuicis{set eos: Christus enim, in 
quem patres uesjtri manus inmiserunt, et sabbatu | eorum 
dissoluebat et ieiunia et fe{rias et circumcisionem, et doctri- | 

^ inscriptionem ex iis quae in clausula libri leguntur restitui, in 
margine inferiore m 2 addidit: puto quod iste hactus petri et pauli et 

8i|<mo>ni8 apocrifus sit 1 . . . . uersus alterius a bibliopega maxi- 

mam partem dissecti pauca tantum uestigia supersunt. quae desunt G, 
Gundermann quantum potuit suppleuit. in margine superiore leguntur 

manu 2: iste liber apocrifus est || ^^ precepisset corr man I uel 2 

3 quendam uide quae in prolegomenis de hac forma scripta swit | 
corrige Candidam || ^ pro permanflit expectare possis persuasit || "* uolum- 
tas pro uoluntas apud nostrum hoc uno loco scriptum est || " scil reuelabit. 
est enim tempus futurum || ^^ ante qui inserendum esl cis | pro corpori tuo 
conicio conpariturus || *" conmisisset] conquisisset {aweCfytei) suspicatur 
MBonnet \\ ^* sabbatu accusatiuus est^ sabbatum. scilicet m litera saepe 
abicitur 



\ 



46 ACTVS PETRI CVM SIMONE 1. 2 

nas hominum dissoluebat et cete|ra8 traditiones. Lucebant 
autem { fratres Paulum per aduentum domini nostri lesu Christi, 
ut annum plus non | abesset, dicentes: Scimus tuam di|lectio- 
nem circa tuos fratres, ne nos | obliuiscaris cum perueneris, et 

5 inquijpias abrelinquere nos tamquam par|uulos sine matre. 

Et cum diu lacri|mantes rogarent eum, sonus de cae|lis factus 

est, et uox maxima dicens: | Paulus dei minister electus est 

in mi{nisterium tempus uitae suae; inter | manus Neronis 

, hominis impii et ini{qui sub oculis uestris consummabijtur. 

10 Timor autem magnus plus inuasit || in fratribus propter uocem 
quae de | caelis uenerat; et multo magis confirmati sunt. 

II Optulerunt autem 8acri{ficium Paulo pane et aqua, et 
oratiojne facta unicuique daret. in quibus | contigit quendam 
nomine Bufinam, [ uolens itaque et ipsa eucharistiam | de mani- 

15 bus Pauli percipere. cui Paulus | spiritu dei repletus accedenti 
dixit: I Rufina, non tamquam digna accedes | ad altarium dei, 
surgens a latere non | mariti sed moechi, et dei eucharistiam { 
temptas accipere. ecce enim satanas | contribulato corde tuo 
proiciet te | ante oculos omnium credentium in | domino, ut 

20 uidentes et credentes sciant | quoniam deo uiuo, scrutatori 

cordium, | crediderunt si autem penitueris | in facto tuo, fidelis 

est, qui possit peccata tua delere ab hoc liberare pec{cato. 

si autem non paenitueris, | cum adhuc in corpore es accipiet 

II f. 828° te I ignis uastatur et tenebrae exte^riores in omnia saecula. 

25 Et confes tim Rufina a sinistra parte a capite | usque ad ungues 
pedum contormijnata cecidit. cui nec potestas dajta est 
loquendi: lingua enim eius | obligata est. haec autem uiden-| 
tes et credentes in fidem et nejofiti, pectora sibi tundebant 
me{morantes pristina sua peccata, | plangentes et dicentes: 

30 NescimuSy | si nobis deus pristina peccata quae | gessimus remit- 
tat. Tunc Paulus | silentium petens dixit: Viri fratres, | qui 
nunc credere coepistis in Christum, | si non permanseritis in 

?? ?? 

** in margine man 2: qui solutus accedit J ^ in marg m 2: nota 

* lucebant] urgebant ego conicio uolebant HLsener uincebant 
GGundermann lugebant autem fratres <et adiurabant> Paulum MBonnet 
interpretem latinum graecum uerhum i?j7tdQovv male reddidisse suspicatur 
GGoetz II * post perueneris addendum uidetur in Spaniam || * inquipias pro 
incipias hoc uno loco occurrit \\ ** pro et altero scrihe ut || ^^ quendam cf 
supra quendam Candidam || *^ accedes pro accedis |{ '* penitueris hoc loco 
codex; sed paulo infra paenit. !| ** post delere inserendum uidetur et te i| 
'* uastatur id est uastator 



ACTVS PETRI CVM SIMOIfE 2. 3 47 

pri8ti|ni8 operibus uestris et paterne | traditionis, et abstinue- 
ritis uos I ab omni dolo et iracundia et seuitia et moecia et 
conquinamenta, | et a superbia et zelo, fastidio | et inimicitia, 
demittet uobis lesus | deus uibus quae ignorantes egistis. I , . _r 
quamobrem, serui dei, armate uos || unusquisque interiorem 5 
hominem | uestrum pacem, aequanimitatem , | mansuetudinem, 
fidem, caritatem, | scientiam, sapientiam, amorem in | fraterni- 
tatem, bospitalitatem, ' misericordiam, abstinentiam, castijtatem, 
bonitatem, iustitiam. tunc | habebitis in aetemo duc^m uestrum | 
primogenitum totius creaturae | et uirtutem in pace cum domi- 10 
num nostrum. | His autem auditis a Paulo, rogabant | eum ut 
oraret pro eis. Paulus autem | alleuauit uocem dicens: Deus 
aetemus, | deus caelomm, deus numinis inenan'a|bilis, qui con- 
firmasti omnia uerbo | tuo, qui uinculum inligatum omni | saeculo 
induxisti gi-atiae tuae, | pater filii tui sancti lesu Christi, oramus | 15 
te inuicem per filium tuum lesum Christum, | confortare animas 
quae tunc in|credibiles erant, modo autem fide{leB. tunc 
blasphemus eram, modo | autem blasphemor; tunc eram per-|{ ;i f sss» 
secutor, modo ab aliis persecutionem | patior; tunc inlmicus 
Christi, modo amicus | oro esse. confido enim in repromissio{nem 20 
ipsius et misericordiam; fidelem | me esse existimo et priorum 
delicto{mm remissionem accepisse. propter | quod et uos, 
fratres, hortor credere | in dominum patrem omnipotentem, et 
in I dominum nostmm lesum Christum filium ipsius | spem omnem 
babere, credentibus in | eam. et nemo uos euellere poterit | de 25 
repromissionem ipsius. pariter | genua fiectentes commendate 
me I domino, incipientem ad aliam gentem pro{ficisci, ut gratia 
ipsius precedat ante | me et profectionem meam bene con{ponat, 
ut possit uasa sua sancta et fidejles excipere, et gratias agentes 
pTae{dicanti mihi uerbum domini bene fundajri. Fratres 80 
autem diu lacrimantes | et praecantes dominum cum Paulo et 
dijcentes: Tu domine lesu Christe, esto cum | Paulo et in 
pleno nobis eum consti|{tue. scimus enim nostram infirmitaitem, n f. ssor 
quae est in nobis usque adhuc. 

.III Orando autem plurima turba muliemm | geniculantes 35 

* uestis corr man 1 

^ pateme pro paternae ut saepe \\ ' moecia id est moechia || ' con- 
quinamenta per calami lapsum pro conquinamento scriptum \\ * demittet 
pro dimittet | uibus scil uiuus || ^^ gratia tua expeclat HVsener \\ ^ post 
habere lacunam suspicatur MBonnet | credentibuB in eum cum sequenti- 
bus coniungit GGundermann \ eam] corrige eum 



48 ACTVS PETRI CVM SDIONE 3, 4 

rogabant beatum Pauluin, | et osculantes pedes eius deduxerunt | 
in poi*tum. sed Dionisius et Balbus | ab Asia, aequites Romani, 
splendidi uilri, et senator nomine Demetrius | adherens Paulo 
ad dexteram eius | dicebat: Paule, uelle fugere ab urbe, | si 
5 non essero magistratus, ut a te non | discedere. Item de domo 
Gaesaris | Cleobius et Ifitus et Lysimachus et | Aristeus, et duae 
matronae Berenice et Filostrate cum praesbytero | Narcisso 
postquam deduxerunt eum | in portum, tempestate autem maris | 
inminente, remisit fratres Romae, | ut si quis uellet descenderet 

10 et audi ret Paulum usque dum nauigaret. | quo audito fratres 

ascenderunt in | urbem. referentibus fratribus qui | in urbe 

i; f. 38U" nianserant, et statim fama y diuulgata, alii in iumentis, alii 

autem | pedibus, alii per Tiberi descenderunt | in portum, et 

perstabiliti per fidem | diebus tribus et quarta die usquc in 

15 horam quintam, orantes inuicem | cum Paulo, oblatione offerentes, 
et quaecuroque opus erant in nauijgio inpusuerunt et tradi- 
derunt | ei duo iuuenes fideles qui cum eo nauigarent, et 
ualefeoerunt illi in domino | et reuersi sunt Romae. 

IV Post paucos I autem dies turbatio magna facta | est 

20 in media aeclesia dicentium | uidisse se mirabilia per hominem | 
quendam cui nomen erat Simon, | et esse eum Aricie. adiecit 
qui se di|oeret magnam uirtutem esse dei | et sine deo nihil 
facere. Numquid iplse est Ghristus? sed nos credimus in illo | 
quem Paulus nobis praedicauit; | etenim per illum morem uos 

25 uidi|mus suscitatos et ab infirmitatibus uariis liberatos. haee 

II f. 83ir autem | quaerit dimicationes ; scimus: non | enim minima motio 

nobis facta est. | fortasse enim iam introibit Romae. | extema 

autem die rogabatur cum | magnis adclamationibus, dicentes | 

ei: 'Tu es in Italia deus, tu Romanorum | saluator: festina 

ao eelerius Romae'. | ille autem adlocutus est populos | uooe graoili 
dicens: 'Videuitis me cras.tina die, hora circiter septima, supra | 
portam urbis uolantem in eo habiltu in quo nunc me uidetis 
loquentem | uobiscum'. ergo, fratres, si uobis ui|detur, eamus, 

* folti 3-30 r uersus VI (in portum . . . balbuK) a librario omissvs 
sub finem paginae suppletus est numeris qui uersuum ordinem significarent 
adscriptis || '^ •st correxil man 1 \\^ dimicationes • scimus cod 

* uelle] corrige uellem || * discedere] corrige discederem || " referen- 
tibos cst abl abs, caueas igitur ne corrigas referentes || ^^ oblatione pro 
oblationem || '^ adiecit delcfidum uidetur aut scribendum adiecerunt quia || 
^ morem uos cod mortuos ego emendo \\ ^ quae sit dimicatio nescimna 
correxit MBonnet \ motio] notio emendat MBonnet 'j " scil introinit t 
extema pro hestema || '^ scil uidebitis 



AOTVS PETRI OVM SDCONE 4. 5 49 

et diligentius rei exltus expectemuB. Vniuersi itaque eoncur- 
rentes ad portum p6ruene|runt. facta autem hora septima, | 
et ecce subito puluis in caeium a lonjge uisuR est, tamquam 
fnmus cum ra|biis et minas refulgens. et postquam | adcessit 
ad portam, subito non par|uit. et postea apparuit in medio 5 
po|pulo stansy quemque uniuersi adoman||te8 et cognoscentesnf. ssi» 
quia ipse esset, | qui pridie eis uisus fuisset; et non minijme 
fratres scandalizabantur adinjuicem, praeterea quod non esset 
Rojmae Paulus, neque Timotheus neque | Bamabas, quoniam 
in Macedonia misjsi erant a Paulo, et non esse, qui nos | lo 
confortaret, praeterea qui nuper | cathechizati erant. et magis 
Simo|ne se exaltante in quibus faciebat, | et quorumdam eomm 
cottidianis | diebus Paulum magum uocantes, | alii planum, et 
tam magnae niulti|tudinis constabilitae in fide omnes | disso- 
luti sunt, praeter Naci8|sum praesbyterum et duabus muli-| 15 
eribus in hospitio Bytinorum et | quattuor qui iam de domo 
prodire | non potemnt, et inclusi die et noc|te orationibus 
uacantes et petenjtes a domino, ut Paulus celerius reuer|tere- 
tur, aut quicumque alius qui | uisitet seruos suos, quoniam ^ 

disso|{luerat eos diabolus nequitia sua. | 20 

V Lugentibus autem eis et ieiunantibus, | iam instmebat 
deus in futurum Petrum | in HierosolTmis. adimpletis duodecim | 
annis quod illi praeceperat dominus, Ghristus | ostendit illi 
uisionem talem, dicens | ei: Petre, quem tu eiecisti de ludea 
ad|probatum magum Simonem , iterum | praeoccupauit uos 25 
fiomae. et in brejui scias: omnes enim qui in me credide-| 
mnt dissoluit astutia sua et inerjgia sua satanas, cuius uirtute 
se adjprobat esse. sed noli moras facere: | crastina die pro- 
ficiscere, et ibi inuejnies nauem paratam, nauigantem | iti 
Italiam; et in paucos dies ostenjdam tibi gratiam meam quae ao 
non ha|bet inuidiam nullam. Petrus autem | hoc uiso monitus, 
referens fratribus | sine inora, dicens: Necesse est me as|cen- 
dere Romae ad expugnandum | hostem et inimicum domini et 

* a longe] m cod est a lo///ge. post in rasura est priar apex 
literae N. scilicet librarius mluit scribere n sed addidit postea uirgulam, 
GGundermann || ^ in marg man 2: nota 



^ scribe exitum || ' corrige portam || * corrigo radiis eminus 
* scribe adorantea || ^* quorumdam . . . nocantes caueas ne corrigas. inuenit 
enim interpres in graecis genetiuos absolutos, sed nominatiuo absoluto per- 
rexit H *^ cottidianis sermonibus conicit HVsener || ^ Narcissum 1 ^ quot 
pro quod scribi perspexit GGdtz quod pro ex quo scriptum esse suspicatur 
MBonnet \ ^ scil uirtutem | '* post proficiscere adde Caeaaream 

4 



50 ACTVS PETRI GYM SDfONE 5 

(I f. 888° fratrum | nostrum. Et deseendit Gaesaream |) et confestim ascen- 
dit nauem, iam | scala subducta neque epsimenia inlposita. 
gubernius autem nomine Theon | respiciens Petrum dixit: Quae- 
cumque | habemus uniuersa tua sunt. quae | autem gratia 
5 Bostra, si suscipiamus | hominem similem nobis in incerto ca|su, 
et non omnia quae habemus nos, com|municamus tecum? 
sed tantum nos | feliciter nauigemus. Petrus autem | oblationi 
iUius gratias agens, ipse au|tem in naui ieiunabat, lugens 
animo | et iterum confortans se, quod deus dig|num eum habuis- 

10 set in ministerio suo | ministrum. sed post paucos dies sur- 
re>it gubernius ora prandi sui. qui cum | rogaret Petrum 
ut secum gustaret, | dixit ei: quisquis es, parum te noui, | 
deus es aut homo. sed ut intellego, dei | ministrum te esse 
existimo. nauis | enim mea media nocte dum a me guber-| 

15 naretur, et ego in somnio incidissem, | uisa mihi est uox humana 

II 1 383' de caelo dicens || mihi: Theon, TheonT bis nomine meo uocauit | 

et dixit mihi: Inter ceteros qui tecum naui|gant, honorificen- 

tior sit tibi Petrus, | per quem tu et ceteri ex inspirato | cursu 

sine uUa iniuria salui eritis.' | Petrus autem credens quoniam 

20 in majri deus prouidentiam suam uoluit eis os tendere qui 
in naui erant, exinde coe|pit Petrus Theoni magnalia dei 
expolnere, et quomodo dominus elegerit eum j inter apostolos, 
et ])ropter quam | curam nauigaret in Italiam. cotti|die autem 
communicabat ei sermones | dei. et respiciens eum, unianimem 

25 in fidem j et dignum diaconum per conuersationem j eius didi- 
cisset, in Hadria autem malacia | habita in naue, Theon Petro 
ostendens | malacia et dicens ei: Si ui me dignum ha,bere 
quem intingas in signo domini, habes | occasionem. Etenim 
qui in naui erant, | omnes condormierant ebri. Petrus | per 

30 funem descendens, baptizauit j Theonem in nomine patris et 

11 f ^u fili B et spiritus sancti. ille autem subiuit ab aqua | gaudens 

gaudio magno, item Petrus | hilarior factus, quod dignum 

habuis;set deus Theonem nomine suo. factum est autem 



^° pauos correxit man 1 || •• fol -iSS^ in marg snperiore man 2: 
benedictus dominus || ^* prior c in communicabat in rasura; fuit g i| 
•* post fili erasum est et 

* neque corruptum esl: scribe atque | epsimenia pro epimenia. /br- 
tasse epsimenia inposita et scala subducta transposita sunt. neque prim- 
nesia inposita {ovSh TtQVfxviioia in^xeiro) suspicatur HUsener \\ * cf Luc. 
6, 32 Ttola v/iTv x^Q'^ idrlv; \\ ** ora id est hora || *• ex insperato expectat 
HVsener ex insperato completo MBonnet \\ ** post eum deesse uidetur 
cum 11 ^ malacia pro malaciam | si uis scribendum est 



ACTVS PETRI CVM SMONE 5. 6 51 



ubi Theon baptizatus | est, in eodem loco apparuit iuuenis 
decore splendidus, dicens eis: Pax uobis. Et continuo ascen- 
derunt PetruB | et Theon et introierunt in lectina, | et accepit 
panem Petrus et gratias | egit domino, qui eum dignatus fuisset 
sancto I ministerio suo, et quia uisus fuisset | eis iuuenis dicens 5 
Pax uobis: Optimus | et solus sanctus, tu enini nobis uisus es, 
deus I lesu Ghriste, in tuo nomine mox locutus | et signatus est 
sancto tuo signo. sic ita|que in tuo nomine eucharistiam 
tu|am communico ei, ut sit consummatus seruus tuus sine 
repraehensio ne in perpetuo. Aepulantibus autem | illis et 10 
gaudentibus in dominum, subito | uentus non uiolentus sed 
temperajtus ad prora nauis non cessabit diebus sex || toti- j| f. 884^ 
demque noctes, usquedum Pute|olis peruenirent. 

VI Gumque adplicuisjsent Puteolis, exiliens Theon de 
naui I peruenit ad hospitium in quo solitus | erat reuerti, ut 15 
conponeretum ad | excipiendum Petrum. erat autem | ad quem 
reuertebatur nomine Arisjton; hic timebat semper dominum, 
et se I Theon cum illo committebat prop ter nomen. cumque 
peruenisset ad | hospitium et uidisset Aristonem, | dixit Theon 
ad illum: Deus qui te dignajtus est serbire sibi, et mihi 20 
gratiam | suam communicauit per sanctum seruum | suum Petrumy 
qui nunc mecum naui gauit a ludaea, iussus a domino nostro | 
in Italiam uenire. Ariston autem | hoc audito incubuit super 
ceruicem | Theonis, et conplexus rogabat eum | ut se ad nauem 
duceret et demonsjtraret ei Petrum. dicebat enim Aris|thon, 26 
ex eo Paulus profcctus est | in Spaniam, non fuisse neminem 
de H fratribuB ad quem refrigerare. | praeterea ludaeum quen- n f. 884« 
dam inrupis|se in urbem, nomine Simonem. magico | carmine 
adque sua nequitia hinc inde | omnem fi-atemitatem dissoluit, ut | 
etiam ego a Boma fugerem, sperans | uenire Petrimi. rettulerat do 
enim Pau|lus de eo, et ego in uiso multa uidens. | nunc itaque 
credo in domino meo quoni|am reaedificat ministerium suum, | 
quoniam extirpauitur omnis se|ductio a seruis eius. fidelis 
est enim | dominus noster lesus Christus, qui possit res|taurare 

•^ de quoH est siib finem fol 334^ ah initio fol 334^ repelitur 
** extirpa////iiitiir: erasa 1 est 



^ corrigo lotus || ^^ scil cessauit {| *« scribe conponeret euni || *» prop- 
ter nomen scil Christi cf Act. .5, 41. 3 loh. 7 || «« scil seruire || *« ex 
eo pro ex quo | pro profectuB est malim profeotus esset || '^ refrigerare 
ex refrigeraret comtptum \\ *• adque pro atque || " scil exstirpabitur 

4* 



52 ACTVS PETEI CVM SDfONE 6 

nostras menteB. Theon | autem aadiens haec ab Aristhone 
flente, magis increscebat illi 8pi|ritu8 et plus confinnabatur, 
quo|niam deo uiuo intellegebat se cre|didisse. ut autem 
peruenerunt in|uicem ad nauem, Petrus respiciens | eos, in 

5 spiritu repletus subrisit; ita | ut Ariston cadens in faciem suam 
II f. SS5' ad pedes Petri haec dixit: Frater || et domine, sanctorum myste- 
riorum | communis et demonstrator uiae | recte quae est in 
domino lesu Christo deo nostro, | qui per te aduentum suum • 
nobis 08ten|dit: remisimus enim uniuersos quos | nobis Paulus 

10 tradiderat, energia | satanae. sed nunc spero in domino qui | te 
nuntio suo misso aduentare | nobis iussit, quoniam dignatus 
est I nos magnalia et mirabilia sua per | te uidere. oro itaque 
festines in ur|bem. ego enim relictis fratribus | scandalizanti- 
bus, quos uideram in | temptatione diaboli cadere, hoc re|fugit, 

15 dicens eis: 'Fratres, state in fide: | necesse est enim intra duos 

menses | istos domini nostri misericordiam adducat | uobis mini- 

struiii suum.' uisionem | enim uideram, Paulum» dicentem mihi: • 

'Ariston, fuge ab urbe.' quibus auditis | sine mora credens, 

^ egrediens in domino, | etiamquam infirmem camem porjtans, 

20 perueni hic, stans cottidie || ad litus, interrogans nautas: 'Num-' 
quid Petrus uobiscum nauigauit?' nunc | autem gratia domini 
abundante, peto | ut sine uUa mora ascendamus Rome, | ne 
scelestissimi hominis plus inuajlescat doctrina. Haec dicente 
Aristo|ne cum lacrimis, Petrus dans ei ma|num et eleuans a 

25 terra, et ipse cum | lacrimis ingemescens dixit Petrus: | Prac- 
occupauit nos qui temptat or|bem terrarum per angelos suos; i 
sed extinguet seductiones ipsius | et sub pedibus ipsorum con- 
stituet I qui crediderunt in Christo quem nos praejdicamus, 
qui habet potestatem eru|ere seruos suos ab omni temptatione. | 

30 Et ingredientibus eis ad portam, Thejon rogabat Petrum 
dicens: Nulla die | in naui refrigerasti in tam magno | mari; 
nunc autem in uia asperrima | rectu a naue uis proficisci? sed 

« Rom. 16, 20 



• /* S'36r in marg superiore manu 2: nota || ^ /* 55.5 » in marg medio 
manu 2: In nabe. de. theon. petrus. romam uenit || ^' rectu* cod, in 
archetypo fuisse uidetur RECT«f ul monet GGundermann 

^ communis id est xoiviovoq \\ * malim amisimus (| ** expectare possis 
te nuntium suum miBsum. sed cf supra p, 49, 23 sq, \\ ^* hoc pro huo ut 
saepe \ refugit lapsus calami est, scribe refiigi || ^^ scribe miserioordia || 
^' etiamquam pro quamquam || ^ rectus restituendum, nisi forte rectu pro 
recto -B recta uia scriptum est 



ACTTS PETM CVM SMONE 6. 7 53 

reiDa|ne et refice te, et sio proficisceris. | hinc enim usque 
Bomae silice strato, y adconcussione uereor ne quid pati|aris. nf. sss^ 
Respondens autem Petrus di|xit eis: Si autem contingat mihi 
cum I inimico domioi nostri lapidem molarem | suspendi, sicut 
dominus meu9 dicebat | ad nos, si quis de fratribus scandali-| 5 
zasset, et in profundo mergi? fiet au|tem non tantum lapis 
molaris, sed | quod deterius est, contrarium lon|ge ab eis qui 
in dominum lesum Ghristum credide|runt, in hunc persecutorem 
seruojrum suorum consummari. Nulla aujtem persuasione 
Theon potuit ei | suadere ut ibi uel unum diem rema|neret. 10 
Theon autem et ipse, deman|dans quaecumque in naui erant, 
ut I uenirenty quanti sua interesse, conlsecutus est Petrum Romae 
deducen|tem Aristonem in habitationem | Narcissi praesbyterL 
VII Fama peruola|uit in urbem ad dispersos fratres | 
Petrum dicentem domi uenisse Si|moni8 causa, ut eum osten- 15 
deret || seductorem et persecutorem bojnorum esse. concurrit n r. sae^ 
itaque muljtitudo omnis ut uiderent domini apos{toluin fun- 
dari in Ghristum. prima autem | sabbatorum multitudine con- 
ueni|ente Petrimi uidendi causa, coepif | itaque uoce maxima 
Petrus dicejre: Viri, qui adestis, qui speratis in Ghristo, | uos 20 
qui in breui temptationem pas|si estis, discite cuius rei eausa 
deus I filium suum misit in saeculo, aut | cuius rei per uirginem 
Mariam pro|tulity si non aliquam gratiam aut | procurationem 
proficeret: uolens | onine scandalum et oinnem ignaranjtiam 
et omnem inergaemam diajboli, initia et uires infiniies qui- 25 
bus I proualebat olim, antequam deus nosjter in saeculo reful- 
geret qui muljtis et uariis infinnitatibus per ignojrantiam 
in niortem ruebant, mo|tus misericordiam deus omnipotens | 
misit filium suum in saeculo, cui ego || interfui; et super aquas nf. 88?^ 
ambulaui, | cuius testis ipse ego permaneo, tunc | saeculo ope- ao 

» Matth. 18, 6 !| »0 Matth. 14, 26 sqq 
>• fol 337 r m marg mati 2 domno patre 



3 a concussione suspicantur HVsener et MBonnet \\ * expectare possis 
lapide molari sed in graecis fuisse uuietnr }((jefiaai>tjval /loi fivXov ovtxov \\ 
** interesee ejc interesset corruptum \\ ** scribe dicentium | pro domi scribe 
Romae || " fundari pro fundare || *' paflsi cod. expectes passuri || ^ post 
caius rei repetendum erat causa || ^ corrige perficeret I pro uolens sttspi- 
catur doleuH HUsener \ ignarantiam pro ignorantiam || ^ aut infirmes in 
infirmare corrigendum, aut uerbum aliquod ueluti dissoluere post infirmes 
supplendum \\ ^ pro proualebat scribe praeualebat || " qui] quia mauult 
HUsener || *• misericordiam pro misericordia || ^ ambulaui corruptum ex 
ambulauit 



54 ACTVS PETRI CMI SIMONE 7. 8 

rataiii esse per signa | et prodigia, quae onmia fecit. inter-t 
fuisBe me fateor, fratres carissinii; | fui abnegans enni dominnni 
nostrum lesum | Christum, et non tantum semel, sed et | ter: 
erant enim qui me circumueneirant canes inprobi sicut pro- 
5 phetas I domini. et non mihi inputauit dominus; et eon|uer8U8 
ad me et misertus est infir{mitateni camis meae, ut me postea | 
plangerem amariter, et lugebam | fidem tam infirmem meam, 
quonijam exsensatus a diabolo et non hajbens in mente 
uerbum domini mei. et | nunc dico uobis, o uiri fratres, qui 

10 in I nomine lesu Ghristi conuenistis: et in uo|bi8 inplanator 

satanas sagittas | suas tendit, ut discederetis a uia. | sed nolite 

deficere, fratres, neque | cadere animo, sed confortamini | et 

f. 887° perstate et nolite dubitare. || si enim me, quem in honore 

maximo | habuit dominus, scandalizauit satanas ut | abnegarem 

15 lumen spei meae, subici|ens me et fugere me persuasit, tam-< 
quam in hominem crederem, quid pujtatis uos, qui neofjti 
estiB? putabatisy | quia non uos euertebaty ut faceret | uos ini- 
micos regni d6i et in nouissimo | errore in perditione praecipi- 
taret? | quemcumque enim eiecerit ab spe domini | nostri lesu 

ao Ghristi , ille filius perditionis | in aetemo. conuertimini ergo, 
fra|tres electi a domino, et confortamini | in dominum omni- 
potentem, patrem domini | nostri lesu Ghristi, quem nemo uidit 
um|quam neque uidere potest nisi ille, | qui in eum crediderit 
intellegite | autem, unde uobis temptatio superjuenerit. non 

25 enim tantum propter | hoc ut uerbis suaderet uobis hunc | esse 

Ghristum quem ego praedico, sed eti|am in tactis et in uir- 

t 8S8>' tutibus magni;ficiB hortor uos per fidem quae est || in Christo 

lesuy ut nemo uestmm alium ex{pectet praeter hunc con- 

temptum | et contumeliatum a ludaeis, hunc | Nazorenum cmci- 

ao fixum, mortuum et | in tertio die resurgentem. 

VIII Paeniten{tes autem fratres rogabant Petrum, | ut 
expugnaret Simonem, qui se dice{bat dei uirtutem esse, moran- 
tem in do{m() Marcelli senatoris persuasum | camiinibus eius, 
dicentes: Crede nobis, | frater Petre: nemo fuit tam sapien{tior 

3 Matth. 26, 69 nqq. ji «« loh. 5, 37 sq. 

*3 fol 3-'il^ in marg superiore man 2 marcellua. paulo infra: neofiti 
nobit«r comiersi || ^ fo\ 3-38^ in marg man 2: In domo marcelli erat 
flimon 



*^ Buaderet corruptum ex suaderem |; *^ tactis corruptum ex factis | 
*• pro persuasum scrihe persuasi 



ACTVS PETEI CVM SIMONE 8 55 

inter homines, quam hic Marcel|lu8. uiduae omnes sperantes 
in Ghristo | ad hunc refugium habebant; omnes | orfani ab eo 
pascebantur. quid plura, | frater? Marcellum oiAnes pauperi | 
patronum uocabant; cuius domus pere|grinorum et pauperorum 
uocabulum | habebat. cui imperator dixit: 'Ab omni | officio te 5 
abstineo, ne prouincias | ezpolians Ghristianis conferas'. cui 
Mar|cellus respondit: 'Et mea omnia tua | sunt' cui dixit 
Gaesar: 'Mea essent, || si mihi eam custodires; nunc autem, | nr. sss" 
quia non sunt mea, cui uis ea dona et | hoc nescio quibus 
infimis.' haec ergo, | frater Petre, ante oculos habenjtes 10 
referimus tibi, tantam uiri mi|8ericordiam in blasfemia trans-| 
latam. si enim ille uersatus non fu|i8set, nec nos remoti 
fuissemus | a sancta fide dei domini nostri. qui nunc | Mar- 
cellus furens paenitetur | in benefaciendo, dicens: 'Tanta sub-| 
stantia inpendi tanto tempore, | superuacuo credens in di 15 
notiti|am me erogare!' usque adeo ut, si quis | ad eum de 
peregrinis accesserit | ad inuam domus eius, fuste per|cutet 
adque inpingi iubet dicens: | 'Vtinam nec iilis inpostoribus | 
tantam paecuniam erogassem!^ | sed et plura blasphemando 
dicit. I sed si qua in te domini nostri miserilcordia et prae- 20 
ceptorum eius bo|nitati8 permanety succurras || huius errori, n r. 889' 
qui tam magno numero | in serbos dei aelemosynas fecit. | 
Petrus autem haec uidens, percus|su8 dolore malo dizit: 
artes uari|ae et temptationes diaboli! o ma|chinationes et 
adinuentiones ma|lorum! qui sibi in die iracundiae ignem | 25 
maximum nutrit, ezterminium homi|num simplicum, lupus 
rapazy uorator | et dissipator uitae aetemae! tu | priorem homi- 
nem concupiscenjtia inretisti et pristina nequijtia tua et cor- 
porali uinculo obli|gasti; tu es fructus arboris amalritudinis 
totus amarissimus, | qui uarias concupiscentias inmit|tis. tu dO 
ludam condiscipulum et | coapostolum meum coSgisti | inpiae 
agere, ut traderet dominum | nostrum lesum Ghristum, qui de 

» Rom. 2, 5 

*• />/iir* corr man / || ** aelemosynas correxit man 1 nisi forte super 
e littira est. GGundermann \\ ^ folS39r in marg man 2: tona pater mella 
fundifl 

• eam cod ea ego corrigo \\ • pro dona scribe donas || ** tanta sub- 
atantia pro tantam eubstantiam || ^* pro di scribe dei. uirgula super i 
omissa est \\ ^^ ad ianuam || '^ caueas ne corrigas bonitas. nam ex ante' 
cedentibus uerbis si qua supplendum est si quid || " scil seruos || ^ dol. 
magno conicit HUsener \\ *^ inpiae pro impie ut saepe 



56 ACTVS PETRI CVM SIMONE a 9 

te poenas | exigat necesse est tu Herodis | cor indurasti et 

II f. 889° Pharaonem inlflammasti et co^^gisti pugnare || contra sanctum 

seruum dei Moysen, tu | Gaife audaciam praestitisti, inique | 

multitudini ut dominum nostrum lesum Christum | traderet, ei 

5 osque adhuc sagittis | tuis beneficis animas innocentes | sagittas. 
improbe inimice omnium, | cathatema ab eius aeclesia fili dei | 
sancti omnipotentis, et tamquam thitzio de foco eiectus extin- 
gueris a 8er|uis domini nostri lesu Christi. in te nigritudo | 
tua et in natos tuos, semen pessimum, | in te conuertantur 

10 nequitiae tuae | et in te mine tuae et in te temptajtiones tnae 
et in angelis tuis, prin|cipium malitiae, tenebrarum abysjsus! 
quas habes tenebrae tuae te|cum sint et cum uasis tuis quae 
pos|sides. discede itaque ab his qui cre|dituri sunt deo, discede a 
seruis Christi | et illi uolentibus militare. habeto | tu tibi tuas 

15 tunicas tenebrarum; | sine causa pulsas aliena ostia, quae | non 
i! f. 840' iiunt tua sed Christi lesu qui ea cus||dit. tu enim, lupe rapax, 
uolens abri|pere pecora quae tua non sunt, sed | sunt Christi 
lesu qui custodit ea diligen|ter summa cum dUigentia. 

IX. Haec dicenjte Petro cum magno dolore animi | sui, 

20 adiciebantur bene plures in domino | credentes. rogabant autem 
fra|tres Petrum ut conmitteret se | cum Simonem et non patere- 
tur eum | diutius sollicitare populum. sine | mora autem exiliens 
Petrus de syjnagoga ibat in domum Marcelli ubi | Simon 
manebat. sequebantur au|tem eum turbae magnae. ut autem | 

25 uenit ad ianuam, uocans hostarium | dixit ad eum: Vade, dic 

Simoni: Tetrus, | propter quem fugisti de ludaea, susjtinet te 

ad ianuam\ Respondens | hostiarius dixit Petro : An tu sis | 

Petrus ignoro, domine. praeceptum | autem habeo: recognouit 

^enim te | extema die introisse in urbem, 1 dixit mihi: 'Siue 

' f 340* 

30 interdius siue noctu || adque hora quae uenerit, dic quojniam 
non sum intus'. Petrus autem | ad iuuenem dixit: Tu quidem 
bene | dixisti, quia haec renuntiasti co|actus ab eo. Et con- 
uersus Pcjtrus ad populum sequentem se | dixit: Magnum et 
mirabilemnos|trum uisuri estis. Et respiciens | Peti'us canem 

^^ f '340^ in marg man 2: petnis ad simone. cil populo pergit \ 
^ fol S4()*^ in margine manu saec XI: sca petnis canein simoui mago 
mittit loqui f 



* ei usque lapsus calami est, scrihe et UHque || * scil ueneficis || ' scil 
titio II *® cusdit corntptum ex custodit || ^ scil ostiarium || ^ eztema pro 
hesterna scriplum est \ ante dixit inseri poterat et j| *> expectes qua i| 
** mirabilemnostnim cod mirabile monstrum ego corrigo 



AGTyS PETRI GVM SDCONE a 10 57 

magnam catena | grande ligatum, accedens Boluit | eum. canis 
autem solutus, uocem | humanam accipiens dixit ad Pe|trum: 
Quid me iubes facere, seruus | inenarrabilis dei uiui? Gui Petrusj 
dixit: Intra et dic Simoni in medio | conuentu suo: 'Dicit tibi 
Petrus: I procede in publicum: tui enim | causa Bomae ueni, 5 
inprobe et sol|licitator animarum simplicum'. | Et loco currens 
canis introiuit | et inpetum faciens in medio eo|rum qui Simoni 
aderanty et erilgens priores pedes uoce maxima||usus est et||f. siii' 
dixit: Tu Simon, dicit ti|bi Petrus Christi seruus ad ianua 
stans: | Trocede in publico; propter te enim | Romae ueni, lo 
inprouissime et seducjtor animarum simplicum'. Audiens | enim 
haec Simon et respiciens incre|dibilem uisum, excidit a uerbis 
quibus I seducebat circumstantes, omnijum stupentium. 

X Marcellus autem | hoc uiso exiuit ad ianuam proiciens | 
se ad pedes Petri et dixit: Petre, | amplector pedes tuos, 15 
sancte dei sancjti seruuSy multa peccaui: ut non exe|quaris 
peccata mea, si qua est in te | Cbristi uera fides quem tu prae- 
dicas, si | praeceptorum eius memor es, nemi|nem odire, nemini 
esse maluB, sicut | didici a Paulo coapostolo tuo: ne in | animo 
inducas delictorum meorum, | sed hora pro me dominum, sano- 20 
tum dei | filium, quem ego ad iracundiam per|duxi, quoniam 
seruos eius perse|cutus sum. roga ergo pro me tamj|quam bonus n f. 84i*> 
procurator dei, non me | tradidi cum peccatis Simonis igni | 
aetemo, qui me tantum suasit ut | statuam illi ponerem, 
8U8cribti|oni tali: 'Simoni iuueni deo.' si scireni, | Petre, pecunia 25 
suaderi, omnem da|rem substantiam meam; contem|nens dedis- 
sem tibi, ut animam me|an) lucrarer. si fili.mihi essent, pro | 
nihilo duxissem, tantum in domino | uiuo crederem. confiteor 
autem | quoniam me non seduxisset, nisi | quod dei uirtutem 
se esse dicebat. | et tamen referam tibi, dulcissime | Petre: non 30 
dignus eram audire te, | seruus dei, neque constabilitus | eram 
in fide dei quae est in Cbristo: propjterea scandalizatus sum. 
peto I itaque ne indigne feras quod dictu|rus sum. Christum 



' in marg man 2: ubi petrus. canem. mifiit. ad simone. || ^^ fol 341 ^ 
in marg man 2: bene benisti marcelle || *^ amplecto' corr man 1 



> grande exspectes grandi || ** scil inprobissime || *^ expectes malum || 
* scil ora || " tradidi ex tradi corruptum est || ^ suscribtioni pro 
snscribtionel ante pecunia cuide te 



58 ACTVS PETRI CVH SIMOKE la II 

dominum noetrum quem | tu praedicas in ueritate, coftpostojlia 
tuiH comm te diceoB: 'Si habueriltis fidem sicut gTanuni Binapis, 

t dicitis I monti liuic: trauBfer te et continuo | ee transferet.' te 
autem Fetrum | liic SimoD intidetem dixit, in aquas \ dubitantem. 

3 audiui enim et hoc | eum di\isse: 'Qui mecum sunt, non | me 
intellexerunt.' ergo ai uos qui[bu» et mauuH inpoBuit. quos et 
elelgit. cum quibus et mirabilia feeit. du | bitabatis, babens ergo 
hoc testilmonium paeniteor, et ad praeces | tuae confugio. susci- 
pias animam I meam. labsus a domino nostro et a re | promissioDe 

3 ipsius. sed crcdo, | quia miBerebitur mihi peniteu|ti. fidelis 
enim est omnipotens, | remittere mihi peccata. Petrus | autem 
dixit uoce magna: Tibi, domine | noster, gloria et claritudo. 
deus I omnipotens, pater domini nostri | lesu Christi. tibi laus 

^ et glnria et ho|nor in saerula sacculorum. amen. \ quoniam et 

b noB uunc in pleno con|fortasti et constabilisti ia te || pub oculis 
omnium uideutium, | domine »aiicte. eoniirma Marcellum | et 
mitte pacem tuam in eum et do|mum illius hodie; quidquid 
autem | periit aut errat, tu solus conuerjtere potcs uniuersos. 
te depraelcamur, domine pastor ouium dissipaltarum olim, nuno 

3 sutem per te | coadunabnntur. sic et Marceljlum (amquam 
unani de ouiculis | tuis 8U8ci))ias, et non patiaris | iani in errore 
aut in ignorantiam | diutius baccari; eed recipias in nu|mero 
ouium tuarum. etiam, domine, | suscipe eum, cuui dolore et 
cum I lacrimis rogftntem te. 

5 XI Haee di|ceute Petro et amplectentem | Marcellum, con- 

uertit ee Petrus | ad turbam quae illi adstabat, | et uidit ques- 
dam in turba eubri|dentem. in quo erat daemonium | neqaisai- 

' mum. ad quem Petms di|xit: Quicumque es qui rieisti, || 
ostende te in palam omnibus adstaultibus. hoc auditii iuuenis 

] inpetum fecit | in atrio donms, et uoce magna elamans | et in- 
pingens se in parietem disit: | Petre, magna contio est inter 



» Matth. 17. : 



• cf. Mntth. li. 30 s(i. y 



H,U /<«, 






" III marr/ Jiian 2: Oratio pro marcello tribuao || '' ID te quae mb 
finem fol MSr leguniur aft imtio paginat teqventis repetila svnt || " futt 
oe ostende iiteris o% in sequente pafrina {fol 343') iteratix, ted priore loco 
{fol 3*2«) erasae sunt. OunHermaim 

• expectes dicatiB || " ementiamtum uidetur pefcat || " bai.-eari prc 
bacchari ut sacpe || " ftmplectentem pro nmiilecteiile || " corrige con- 
tentio 



J 



ACTV8 PETRI CVM SIMONE 11. 12 59 

Simo|nem et canem, quem misisti; qui dicit | Simon cani: 'Nega 
me hic esBe.' ad quem | plura dicit canis quam que mandastijei. 
et postquam perfecerit mystelrium quod illi praecepisti, ante 
pedes I tuos morietur. Petrus autem dixit: | £t tu itaque, qui- 
cumquo es daemon, in nojmine domini nostri lesu Ghristi exi a 5 
iuuene, | nihil nocens eum; ostende te omnijbus adstantibus. 
hoc audito iuuenis expu|lit se, et statuam magnam marmo|ream, 
quae in atrio domus posita erat | adpraebendens, eam caicibus 
conmi|nuit. erat enim statua Caesaris. quo | uiso Marcellus 
irontem sibi percu|tiens ad Petrum dixit: Magnum flajgitium lo 
factum est: si enim hoc innotu{erit Gaesari per aliquem de 
curiosis, | magnis poenis nos adfliget. cui Petrus dixit: || Nonnf. 343^ 
te talem uideo sicut paulo ante: dicebas enim paratum te esse, 
omnem | substantiam tuam erogare uelle ut | animam tuam 
saluam facias. sed si ue|re paenitentiam agis, ex toto corde | 15 
credens in Christo, excipe desalientem | aquam manibus tuis et 
ora dominum, et | in nomine ipsius sparge super frau|menta 
statuae, et erit sicut ante | fuit integra. Marcellus autem 
nihil I dubitans, sed credens ex toto corde, | antequam acciperet 
aquam, manibus | suis susum adtendens dixit: Credo in te, | 20 
domine lesu Christe. etenim ab apostolo tuo | Petro arguor 
an bene credam in no|mine tuo sancto. itaque accipio aquam | 
in manibus meis, et in nomine tuo sparjgo lapides istos, ut 
fiat statua sicut | ante fuit integra. si ergo, domine, uolun|tas 
tua est, esse me in corpore, et non | patiar aliquid a Caesare, 25 
sit lapis hic | integer sicut ante fiiit. Et spareit { super lapides 
aquam, et statua inte{gra facta est. Petro itaque gloriante {{n f. 344^ 
quod non dubitasset in petendo dominum, | sed et Marcello in 
gpiritu exaltabatur, | quod tale signum primum inter manus | 
eius factum fuisset. credens ergo ex | totis praecordiis usuis ao 
in nomine lesu | Christi iilii dei, per quem omnia inpossibilia | 
possibilia sunt. 

XII Sed Simon intus ad | canem ita dixit: Dic Petro, 
intus me non | esse. Ad quem canis coram Marcello | ait: 



* quicum*** corr man / || ^ fol 344^ in marg m 2: canis loquitur ad 
Bimone. m marg interiore manu saec XI: simon magus cani adloquitur 



^ pro qui caniciunt quia HUsener el MBonuet || " fraimienta pro 
fragmenta || •* ante et expecles ut. sed twn inserendum est || '* Marcellus 
scrtbendum est || ^ usuis ex suiB corruptum 



60 ACTVS PETRI CVM SDIONE 12. 13 

Inprouissime et inpuderate | et inimicissime omnium animanti{am 
et credentium in Ghristum lesum, missum | ad te mutu animal 
et uocem huma|nam accipientem, ut te argueret | et conprobaret 
planum et decepto|rem. tot oris cogitasti, ut diceres: | ^Dic quia 

5 non sum hic\* non te puduit, uo|cem tuam infirmem etinutilem 

emit|tere contra ministrum et aposto|lum Christi Petrum, tam- 

quam latere posjsis eum qui me iussit loqui contra facijem 

tuam? et hoc non tui causa, sed ho|rum quos seducebas et in 

II f. 344nperditionem | mittebas. maledictus itaque eris, || inimice et cor- 

10 ruptor uiae ueritatis | Christiy qui probabit iniquitates tuas | 
quas gessisti igni inmortali, et te|nebris exterioribus eris. £t 
cum I dixisset canis haec uerba, disces|sit. secuta est itaque 
euni turba, | Simone solo derelicto. perueDit | canis ad Petrum 
sedentem cum tur|ba, ut uiderent faciem Petri; et ca|nis renun- 

15 tians quid gessisset cum | Simone. haec autem locutus est | 
canis angelo et apostolo dei uere: | Petre, agonem magnum 
habebis con|tra Simoneni inimicum Christi et ser|uientibus iili; 
multos autem conjuertes in fidem seductos ab eo. | propter quod 
accipies mercedeui | a deo operis tui. haec cuni dixisset | canis, 

20 caecidit ante pedes apostojli Petri et deposuit spiritum. uidente | 

autem turba magna cum admira|tione canem loquentem, coepe-| 

runt ergo alii prosternere se | pedibus Petri, alii autem diee- 

II f. 845' bant: II Alium signum nobis ostende ut cre|damus tibi tamquam 

ministro dei uiui: | et Simon multa signa praesentiam | nostri 

25 fecity et ideo secuti sumus | eum. 

XIII Petrus autem conuersus resjpiciens sardam ad fene- 
stram susjpensam, adpraehendens eam ad popujlum dixit: Si 
uideritis nunc hunc in | aqua natantem sicut piscem, credo)re 
poteritis in eum quem praedico? j illi autem unianimes dixerunt: 

ao Vere | credimus tibi. Tunc piscinae adiacenjti natatoriae dixit: 
In nomine tuo, | lesu Christe, quousque adhuo non creditury | 
coram omnibus istis uiue et nata j tamquam piscis. Et misit 

*• fol 34or in marg m 2: alia mirabilia 



* scil inprobisBime || • mutu pro mutum || ^ corrige aecipiens MBonnet 
qui accipientem retinet, suspicatur accusatims ahsolutos || ^ oris pro horis | 
" lege uideret || *• uere ex ueri corruptum || ^ praesentiam pro praesentia 
cf. 71, 2'i II ^ hoc loco fortasse hanc restituendum, sed catieas ne in sequen' 
tibus masculina femininis mutes. pertinent enim ad piBcem, non ad sardam | 
^ expectes credemus | piscinae adiacenti natatoriae pro piscina adiacente 
natatoria. librarius haec uerba perperam ad dizit rettulit. genetiuos abso- 
lutos statuit HUsener qui adiacentis ememlat 



AOTVS PETRI CVM SDIONE 13-15 61 

sardam in | pisciDam, et uixit et natare coepit. | uidens autem 
multitudo natantem | piscem, et non tantum ipsa ora fecit, | 
ne diceretur fantasma esse, sed dijutius fecit eum natare, ut 
undique ad|duceret turbas et ostenderet sar|dam piscem factum,. „ 
usque adeo ut | quidam de populo panem illi mitteret; et 5 
totum eum uidebant. secuti sunt | autem plurimi boc uiso et 
credide|runt in domino, et conueniebant die ac | nocte in domum 
Narcissi praesbyte|ri. tractabat eis Petrus de profetijcas scrib- 
turas et quae dominus noster | lesus Christus egisset et uerbo 
et factis. | 10 

XIV Marcellus autem cottidie fundejbatur per signa quae 
nidebat per Pe|trum fieri per gratiam lesu Christi, quem | illi 
tribuerat. inpetum autem fecit | Marcellus in domo sua super 
Simonem | sedentem in triclinio. maledicens | dicebat ei: Ini- 
micissime et pestilen|tissime hominum, corruptor anime | meae 15 
et domus meae, qui me exfugajre uolueris a Christo domino 
saluatore meo! | et iniciens manus in eum iussit inpinjgi de 
domo sua. serui autem accepta | potestate ita contumeliis eum 
ad|flixerunt, alii alapas in faciem eius | dabant, alii uero fustem, 
alii lapidem, .| alii autem uasa stercoribus plena | super caput 20 
eius effuderunt, qui || propter eum dominum suum effuderant ||| r 846»^ 
et multo tempore ligati fuerant; | et alii conserui de quibus ad 
dominum eo|rum mala loquebatur, inproperantes | et dicentes 

ei: Nunc digna praemia resjtituimus tibi per dei uoluntatem, 
qui I nobis misertus est et domino nostro. Simon | autem male 25 
eesus, eiectus de domo | cucurit ad domum ubi Petrus reuerte-| 
batur. in domum praesbyteri Narcisjsi stans ad ianuam clama- 
bat: Ecce ego | Simon: descende itaque Petre, et ego | te ad- 
probabo in homine ludeo et fa|bri filio credidisse. 

XV Nuntiatum est | autem Petro haec Simonem dixisse. | 30 
misit ad eum Petrus mulierem haben|tem infantem lactantem, 
dicens ei: | Descende celerius et uidebis quendam | quaerentem 
me. tu quidem non est | quod respondeas; silentium autem | 
habeto et audi quae infans quem te|nes dicat ad eum. de- 
Bcendit ergo muli|er. erat autem infans quem lactabat | men- 35 
Buum septe. et accipiens uocem || uirilem dixit ad Simonem:|| f. sis'' 

" fol 345** in marg man 2: bene abeas fili marcelle || » fol S46r in 
marg m 2: tertia mirabilia 

* ora pro hora || * corrige mitterent || ** corrige fundabatur || >* scrtbe 
efPogerant || ^ scil septem 



62 ACTVS PETRI CVM SMONE 15-17 

horrenjde deo et hominibusy o extemiinium | ueritatis et 
corruptio omnis semen | pessimum, o infructuoBum fiructum | 
naturae! sed in breui et in minimo ad|parens, et post haeo 
poena aetema | te manet. de inpuderato patre natus, | qui num- 

5 quam in bono, sed in ueneno ra|dice8 emittes, incredibile genos 
et I omni spe destitute: canem te argu|ente non es confusus; 
ego infans co|gor a deo loqui et nec sic embescis. sed | te 
nolente, ueniente sabbato die al|ter te adducet in lulio foro, 
ut adpro|betur in te qualis sis. discede itaque | a ianua in 

10 qua sanctorum uestigia | conuersantur. iam enim non corrumlpes 
animas innocentes quas euer|tebas et contristabas in Ghristo. 
os|tenditur itaque tua prauissima na|tura et concidetur machi- 
natio tua. | nunc autem nouissimum uerbum dico: | dicit tibi 
lesus Chiistus: 'Ommutesce coacltus nomine meo et exi a fioma 

15 usque y uenturo sabbato\ Gontinuo autem | ommutescens et 
coibitus exiuit | a Roma usque sabbato, et in stabujlum mane- 
bat. mulier reuersa est | cum infantem ad Petrum et rettujlit 
ei et ceteris fratribus quae in<fan8> | ad Simonem locutus esset 
at illi mag|nificabant doininum qui haec hominibus | ostenderat 

20 XVI Adueniente autem | nocte uidit Petrus lesum, haben- 
tem I uestem claritatis, subridentem, | adhuc uigilans dicentem 
sibi: lam | plurima turba fraternitatis re|uersa est per me et 
per quem ^igna | fecisti in nomine meo. habebis au|tem agonem 
fidei ueniente sabbato | et conuertentur multo plures | de genti- 

25 bus et de ludaeis in nomine | meo in me contumeliatum, deri- 

sum, I consputum. ego enim me tibi praes|tabo petenti te signa 

et prodigia, | et conuertes multos, sed habebis | contrarium 

II f 347aSimonem per opera | patris sui. sed omnia eius adprobaljbuntur 

carmina et magica figmenta. | nunc autem noli cessare, et quo8-| 

ao cumque tibi misero in nomine meo | fundauis. Lucem itaque 
factam, nar|rauit fratribus quod sibi apparuis|set dominus et 
quid illi praecepisset. | 

XVII Gredite autem mihi, o uiri fratres, | ego hunc Simonem 

^ fol 347 r in marg m 2: quarta mirabilia || '• et //// cod, erasa a est '| 
* foL -347^ hi marg m 2: quinta mirabilia 



^ ememlo corruptioniB semen y ^ emittes pro emittis || ^ canem yro 
cane || •* ostenditur pro ostendetur || ** codex sub finem uerstis nil nisi in 
habei. <fan8> ego suppleui || *» corrige uigilanti || *• scrihe petenti deleto te || 
*• per opera non tentandum est, opera enim pro operam scriptum est \ 
^ scil fnndabiB | lucem itaque factam pro luce itaque facta 



ACTVS PETBI CVM SIMONE 17 63 

a ludea fugaui mul|ta mala facientem magico cannine, | moran- 
tem in ludaea ad quandam mulier | Eubola, honesta nimis in 
saeculo hoc, | adiacente ei auro copioso et marga|ritis non 
minimo praetio. subintra|uit hic Simon cum duobus sibi simi- 
libus. I illos duo de familia nemo uidit, nisi | solum Simonem. 5 
magia facta sustule|runt omnem aurum mulieris et non | con- 
paruerunt. Eubola autem postjquam recognouit hoc factum, 
coepit I torquere familiam suam dicens: *Sub | occansionem ho- 
minis deifici spoliasjti me, quod uideritis eum ad me in|tro- , 

euntem ut honorificaretur mu|lierem simplicem; cui nomen est || 10 
autem nomen domini'. ego ieiunans diebus | tribus et orans ut 
hoc £Eictum palam | fieret, uideo in uisum Italicum et | Antulum 
quos ego cathecizaram in no|mine domini, et puerum nudum 
uinctum, | dantem mihi siligineum et dicentem | mihi: Tetre, 
adhuc biduo sustine et uijdebis magnalia dei. quae enim peri- 15 
erunt | de domo Eubolae, Simonem magica arte | usum fuise 
et fantasma facta cum alijis duobus abripuisse. quos tu uide- 
bis I tertia die hora nona ad portam, quae | ducit Neapoli, uen- 
dentes aurifici cuijdam nomine Agripino satyriscum au|reum 
librarum duum, habens in se lapijdem praetiosum. tu uero 20 
non est quod | tangas, ne coinquineris; sed sint qui|dam tecum 
de seruis matrone. tu autem | ostendes aurificis tabemam et 
disce|dis ab eis. propter hoc enim factum mul|ti credent in 
nomine domini. quae enim | illi astutia sua et malitia sepe 
abrilpuerunt in pala adprobantur.' hoc | ego audiens perueni 25 
ad Eubolam || et inueni illam sedentem, conscis|sa ueste, crini-n f. Mga 
bus dissipatis lugen|tem. cui dixit: 'Eubola, surge a luctu | et 
reconpone faciem tuam et suf|fige capillos tuos et sume uestem | 
c^nuenientem tibi, et ora ad dominum | lesum Christum qui 
iudicat omnem animam. | ipse enim est inbisibilis dei filius in | 30 
quem te necesse est saluari, si ta|men ex toto corde penitueris 
a pri|oribus tuis peccatis; et accipe uir{tutem ab eo. ecce enim 
per me di|cit tibi dominus: *'Omnia quaecumque | perdidisti 

' miilier: sic codex; sed lier addidit tnan 2 \\ *® honorificaretur lierem 
man 1 mu ante lierem sub ftnem uersus addidit maii 2 || ^^ post et fortasse 
duarum literarum lacuna. Gundermann 

* iudea hoc loco, sed paulo post indaea || * corrigas mulierem Eubo- 
lam honestam || * spoliasti ex spoliastis corruptum || *® honorificaretur quod 
habet man 1 ex honorificaret mu corruptum est || ** ante fol 348^ aliquot 
uerha excidisse recte suspicatur GGundermann, sed ipsius codicis nostri 
quaternio XLV integer est || ** discedia pro discedes || " scil palam | pro 
adprobantur expectes adprobabuntur || ^ corrige dixi || ** scil inuisibilis 



64 ACTVS PETRI CMf SDiONE 17 

iouenies/' et postqaam | perceperis ea, fac ut te inueniat, | ut 
abrenuntiare possis huic prae|senti saeculo et quaerere aeter|num 
refrigerium. itaque ut haec | audias: quidam de tuis ad por- 
tam I obseruent quae ducit Neapolim. pejrendina die, hora fere 

5 nona, uidebunt | duo iuuenes, satyriscum aureum | librarum 

II f. 8491' duum lapillis inclusum, | sicut uisio mihi demonstrabit, quod |i 

offerent uenale cuinam Agripino, | domestico pietatis et fidei 

quae est | in dominum lesum Cbristum. per quem tibi osten- 

di|tur ut deo uiuo credas et non mago Simojni, instabili dae- 

10 monio, qui te in luctum | morari uoluit, et innocentem famili|am 
tuam torqueri, qui te blandi elojquio, sermone tantum seduce- 
bat I et ore tantum pietate dei dicebat, | cum ipse totus im- 
pietate possede|rit. quando enim tu bilarem diem pujtas cele- 
brare, et idolum posuisti | et uelabas, et omnia ornamentaria | in 

15 delfica exposuisti, ille autem injtroductis duobus iuuenibus quos 
nemo | uestrum uidit, magico carmine facto | et abreptis oma- 
mentis tuis non con|paruerunt. sed non habuit locum | machi- 
natio illius. deus enim meus pa|Iam mihi fecit, ut non tu de- 
cipiaris, | neque in gehenna perires, quaeque | inpie et contrario 

20 contra deum gessis|ti, qui est omni ueritate plenus et | iustus 

II f. 849° iudex uiuorum atque mortuorum, || et non est alia spes uitae 

hominibus, | nisi per eum, per quem tibi saluata | sunt quae 

perdideras. et nunc tu | lucrare animam tuam.' ad illa pro- 

sjtrauit se ante pedes meos dicens: | *0 homo, quisquis es ignoro; 

25 illum qui|dem tamquam dei ministrum suscelperaniy et quidquid 
me petit in ad|ministratione pauperorum, dedi | multa per manu 
illius et illi extrinisecus multa tribui. quid nocitus | a me tan- 
tum moIituB est domui mejae?* ad quem Petrus dixit: 'Non 
est I in uerbis habenda fides, sed in opejribus et factis. sed 

ao ad coeptum per|gendum esf. itaque recedens ab ea | peraeni 
cum duobus actoribus Eubolae, | et accedo ad Agrippinum et 
dico illi: I 'Vide ut hos agnoscas. crastina enim | die ueniunt 
ad te duo iuuenes, uoIen|tes uendere tibi satyriscum aare|um 
laplllis inclusum quod est doniijne eorum. tu autem accipies 

1 

** dcebat corr m 1 

* scil demoDstrauit || ^ cuinam ex cuidam corruptum Q *^ blandiloquo 
sermone suspicatur MBoimet || " pietate pro pietatem | impietate jpro 
impietatem || *' scribe putabas pro putas H ^^ corrige omamenta tua cf 
paulo post omamentiB tuis H *^ expectes conparuit H ^ ad pro at ut saepe | 
* petit pro petiit | ** corrige nenient 



ACTV8 PETRI CVM SMONE 17. 18 65 

tamlquam iDspiciendo et iolaudando || opus artificis. isti super- n r. 350^ 
uenientes, | cetera deus ad probationem adducef. | alia autem 
die aetores matronae | circiter ora nona uenerunt, et illi i 
iuuenes uolentes uendere Agrippijno satyriscum aureum. qui- 
bus statim | adpraehensis nuntiatum est majtronae. ad illa tur- 5 
bata mente perjuenit ad legatuni, et uoce mxima | referens 
quae ei contegissent. quem | ut uidit Pompeius legatus tur- 
bata I mente, quae numquam in publicum | processerat, surrexit 
continuo | de tribunali et introibit praetorium | et iussit eos 
perduci et quaestionati. | ad illi cum essent in tormentis, con-| 10 
fessi sunt se Simoni miuisterium pres;tare 'adducente nos de- 
narios . et diu tius quaestionati passi sunt, quaecumjque Eubola 
perdiderat sub terra in | spelunca deposita esse trans porjtat 
et alia plura. Pompeius haec ubi | audiuit, surrexit ut iret ad ^ 

portam | duobus illis ligatis binis catenis. |{ et ecce Simon introi- 15 
bat portam | quaerens eos, quod tarde facerent: | et uidet tur- 
bam magnam uenijentem et illos ligatos catenis. | statim intel- 
lexit et fuga petiit, | et non conparuit in ludea usque in | hoc 
tempus. Eubola autem post^quam recepit omnia sua dedit in 
mi nisterium pauperorum, credens | autem in dominum lesum 20 
Christum et confortata et contemnens et abrenuntijans huic 
saeculo, tribuebat uiduis | et orfanis et uestiens pauperos, | per 
multum tempus accepit dor|mitionem. haec autem, fratres di-| 
lectissimi, facta sunt in ludea^ per | que hinc exfugatus est 
angelus sa tanae qui dicitur. 25 

XVni Fratres carissilmi ac dilectissimi, ieiunemus inui|cem 
precantes dominum. qui eum inde exjfugauit et hinc potens 
est eum | extirpare. et det nobis uirtutem | contraresistere ei 
et caiminibus | magicis ipsius, et adprobare eum || angelumji f. 351^ 
satanae esse. in sabbato | enim equidem nolentem adducet | eum 30 
dominus noster in lulio foro. flectajmus ergo genua Christo: 
obaudiens nos, | etsi non clamauerimus; est qui uidejat 
nos, etsi non uidetur isfis oculis, | sed in nohis est: si uolu- 

^* fol 350» in marg m 2: fuge simon filius perdictionis || '^ post no» 
sub finem uersns num duae uel tres literae fuerint necne ex memhrana 
nimis attrita perspiri non potest. Gunderynann 



• scribe maxima || ' contegissent pro contigissent || ^ scil introiuit 
^* quaentionati ex quaestionari corruptum || " corrige denariis || '^ passi ex 
fassi corruptum || '^ portat ex portam corruptum. Gundermann || ^^ fuga pro 
fngam || *• uidet y?ro uidit || " per multum tempus] id est Stcc noD.ov /,q6vov, 
nisi forte quod Qundermann suspicatur, post pro per scrihendum 

5 



66 ACTVS PETRI CVM SMONE 18-20 

mu8, non recejdet a nobis. expurgemus ergo animas | nostras 
ab omni temptatione pe8si|ma, et non discedet a nobis deus; 
et si tan|tum annuerimus oculis, adest nobis. | 

XIX Post haec autem a Petro dicta superiuenit et Mar- 
5 cellum, qui dixit: Petre, | ego tibi totam domum meam per- 

munjdaui a uestigiiB Simonis et scelesti | pulueris ipsius perstir- 
paui. accepit | enim aquam et inuocans nomen lesu | Christi 
sanctum cum ceteris seruis ipsius per|tinentibus ad eum, ad- 
sparsi omnem | domu meam et omnia triclinia et | omnem por- 

10 ticationem usque foris ad | ianuam et dixi: ^scio te, domine 

lesu Christe, munjdum et intactum esse ab omni immunjditia, 

llf. 36i»ut exfugetur hostis et inimicus meus a conspectu tuo\ ct 

nunc, I beatissime, iussi conuenire in domum \ communem uiduas 

et seniores ad te, | ut orent nobiscum. accipient autem | mini- 

15 sterii nomine singulos aureos, | ut possint uocari uere Christi 
serui. cete|ra autem praeparata sunt omnia ad | ministerium. 
rogo itaque, beatissime | Petre, consignare praecibus eorum, | ut 
et tu condecores orationes eorum | pro me. eamus ergo, acci- 
piamus et Narjcissum ut quicumque hic sunt fratres. | adquie- 

20 scens itaque Petrus simplici;tati illius, ut et illi animum adim- 
ple|ret, prodit cum eo et ceteris fratrilbus. 

XX Petrus uero introiuit et uidens | unam de senioribus 
uiduam ab ocuIIb, | et filiam eius manum ei dantem et | indu- 
centem in domum Marcelli. et | dixit ad eam Petrus: Accede, 

25 mater; | tibi ex hodiemo die lesus dexteram | suam dans, per 

quem lumen inacces|sibilem habemus quod non operiunt | tene- 

i; f. 862' brae; qui tibi per me dicit: *Aperi || oculos et uide et sola am- 

bula'. et conjtinuo uidit et uiduam inponentem si.bi Petrum 

manum. introibit autem | Petrus in tricliaio et uidit euangejlium 

30 lcgi. inuolues eum dixit: Viri, qui | in Christo creditis et 

« 1. Tim. 6, 16 



* fol 351 r in marg m 2: bono filio marcello || *' praec^bus corr m 1 
»• e®rum corr m 1 1| ** fol-Vil^ in marg m 2: quinta mirabilia || ^folS62*' 
in marg m 2: euangelium de marco 

* scrihe Marcelln^ || ^ post ij^sius uel ut MBonnet iudicat inter per 
et stirpaui aliquid deesse uidetur, Gundermann uerba cum ceteris . . . ad 
eum huc transferenda , et atite cuiu inserenda esse et illum suspicatur 
praestrigia pro perstirpaui conicit HUsener || ^ accepit ex accepi corrup- 
tum II ® domu pro domum || " pro communem corrigo commundatam ' 
" condignare suspicatur HUsener \ pro praecibusi expectes praeces || *® pro 
ut scrihe et || '* et alterum deletuium censet MBonnet \ corrige uidua H 
^ scil introiuit || ^ inuolues pro iuuoluens 



ACTVS PETBI OVM SDfONE 20 67 

speratis, scitote, | qualiter debeat sancta scribtura domini nostri | 
pronuntiari. quae gratia ipsius quod | coepimus, scribsimus, 
etsi adhuc uobis | infirma uidentur, capaciter tamen quae | per- 
feruntur in humana came infer|re. debemus ergo prius scire 
dei uolun|tatem seu bonitatem, quoniam perfujsa olim inplana- 5 
tionem et hominum | multa miUa in perditione mergenti|um, 
motus dominus misericordiam suam, | in alia figura ostendere 
et effigie ho|minis uideri, quem neque ludei neque | nos digni 
inluminari possimus. unusjquisque enim nostrum sicut capie- 
bat I uidere, prout poterat uidebat. nuno | quod uobis lectum 10 
est iam uobis | exponam. dominus noster uolens me maiestajtem 
suam uidere in monte sancto, uidens || autem luminis splendoremn t su" 
eius cum | filiis Zebedei, caecidi tamquam morjtuus et oculos 
meos conclusi et | uocem eius audiui talem qualem re|ferre 
non possum, qui me putaui ex|orbatum ab splendore eius. et 15 
pusjillum respirans dixi intra me: 'for|sitan dominus meus uoluit 
me hic addu|cere, ut me orbaret'. et dixi: 'et haec | tua uolun- 
tas est, non contradico, | domiue'. et dans mihi manum eleua- 
uit I me. et exurgens iterum talem eum | uidi qualem capere 
potui. sicut er|go deus raisericors, dilectissimi iraltres, baiulauit 20 
nostras infirmi|tates et supportauit nostra de|licta, sicut dici 
profetasse: 'peccajta nostra portat et pro nobis | dolet: nos 
autem putabamus eum | in dolore esse et plagis teneri.' | quon- 
iam 'ipse est in patre et pajter in eo', hic ipse est et pleni-| 
tudo omnis maiestatis, qui nojbis sua omnia raonstrauit bona:!!"^"^' 
manducauit et uiuit propter nos, ipse | neque esuriens neque 
sitiens, baiulajuit et inproperia passus est propter | nos, mortuus 
est et resurrexit no8|tri causa. qui et me peccantem defenjdit 

"-" Matth. 17, 1 sqq. || ^ les. 53, 4 || ** loh. 17, 21 



" fol 352^ in marg m 2: o dulcis petre || ^ ba^ulauit corr m 1 \ 
" pro///feta88e erasa est d 

' quae . . . coepimus scribsimns graece seruata sunt apud Isidorum 
Pelusiotam II ep 99 ad Aphrodisium: S ixiOQt^aafuv iyQciy;afi€v \ quod id 
est quoad ut HUsener animaduertit, aliter slatuit MBofmet^ qui quod 
retmet et pro quae scribere mauult qui | coepimus pro cepimus || ^ iDfirme 
conicit HUsener \ proferuntur corrigere uult HUsener H * corrige inferri l 
^ inplanationem pro inplanatione || " hominum . . . mergentium non tcn- 
tandum est. fuit graece xal dvxh()(jj7iQ)v noXkwv x^hdda^v etq d7i(o)^iav 
dvaafiivojv \\ ^ corrige misericordia sua | post ostendere adde se \\ ^ digni 
pro digne || " pro et scrihendum est «i || *' dici profetasse corruptum est 
ex dicit propheta: ipae || ** scil bibit || " baiulauit caret obiecto. fortasse 
plagas supplendum 

6» 



68 ACTVS PETRI CVM SIMONE 20. 21 

et confortauit magnitudine sua, | et uos consolauitur ut eum 
diligatis, | hunc magnum et minimum, formonsum | et foedum, 
iuuenem et senem, tempore | adparentem et in aetemum utique | 
inbisibilem; que manus humana non de|inuit et tenetur a ser- 

5 uientibus, quem | caro non uidit et uidet nunc, quem non | obau- 
ditum sed nunc cognitum, obaudijtum uerbum et nunc est tam- 
quam nosjset passionem exterum, castigatum | numquam sed 
nunc castigatus, qui ante | saeculum est et tempore intellectus 
est, I omni principio initium maximum et prin|cipibus traditum, 

10 speciosum sed inter nos | humilem, fedum uisum sed prouidum: 

hunc I lesum habetis, fratres, ianuam, lumen, uiam, | panem, 

aquam, uitam, resurrectionem , | refrigerium, margaritam, then- 

II f. 858° saurum, || semen, saturitatem, granum sinapis, uijneam, aratrum, 

gratiam, fidem, uerbum : | hic est omnia et non est alius maior 

15 nijsi ipse; ipsi laus in omnia saecula saeculo|rum. amen. | 

XXI £t cum nona ora inpleta fuiset, | surrexerunt reddere 
orationem. | et ecce subito de senioribus uiduae | Petro igno- 
rante sedentes ab oculis | non credentes, exclamauerunt dicenjtes 
ad Petrum: In uno sedimus, Petre, | in Christo lesu sperantes 

20 et credentes. | quomodo ergo una ex nostris fecisti | uidere, 
praecamur, domine Petre, miseri^cordiam et pietatem illius tri- 
buas I et nobis. Petrus autem dixit ad eas: Si | est in uobis 
fides, quae est in Christo, si conifirmata est in uobis, uidete 
sensuiii I quod oculis non uidetis; et aures uesjtrae praecluse 

25 sunt, sed animo ues tro intus pareant. hii oculi iterum | ciu- 

dentur, nihil aliud uidentes nisi | homines et boues et muta 

II f. 864 >^ animalia | et lapides et ligna; sed lesum Christum non 1 omnes 

oculi uident. sed nunc, domine, dulce et | sanctum nonien tuum 

succurras istis; tu tanjge oculos earum, tu enim potens es, ut 

dO hae | uideant luminibus suis. oratione autem facjta ab omnibus, 
refulsit ti-iclinium in quo | erant tamquam cuin scoruscat, sed 
talis I qualis solet in nubibus esse. sed nec tale | lumen, quod 

^^ fuil fuiseet sed e altera in rasura || ^ foh 353» in marg man 2: 
sexta mirabilia 



* scil consolabitur y * qne ffro quem. scii prior m anle maDus omissa \ 
scrihe detiDuit || ^ scrihe extremam. HUsener aut post nos interpttngendnm 
et pcrgendum censel <inpa89ibilem> set passionem expertum, aut scribeH' 
dum et nunc est tamquam nos paasionem expertus |{ '^ scribe castigatnm !! 
*<> fedum pro fidum | prouidum corruptum est; emendo proditum || *• sedi- 
mus pro sedemus || ^ corrige unam || ** sensu corrigunt HVsener et MBonnet i, 
'^ pateant conicit Hlsener || " scrihe succurrat || '- post talis addendvm 
uidctur fulgor 



ACTVS PETRI CVM SDCONE 21. 22 69 

est interdie, inenarrabilem, inuisibilem, quod enarrare nemo 
homilnam possit, tale lumen, quod nos inlumi|nauit usque adeo 
ut exentiaremur abora|tione, proclamantes ad dominum et 
dicente: | 'miserere nobis, domine, seruis tuis. quae posjsumus, 
domine, subportare, tu nobis praesta: | haec enim nec uidere 5 
nec subportare { possumus*. iacentibus autem nobis solae | illae 
uiduae stabant, quae erant ab ocu|lis. lumen autem clarum 
quod nobis apjparuit, introibit in oculis earum et fecit | eas 
uidere. quibus dixit Petrus: Referte | quid uideritis. quae 
dixerunt: Quoniam | seniorem uidimus, speciem habentem | 10 
qualem tibi enarre non possumus; | aliae autem: luuenem adu- 
lescentem; | alii autem dixerunt: Puerum uidimus | tangentemn ttu^ 
oculos nostros subtiliter: | sic nobis aperti sunt oculi. Magni- 
ficans I itaque Petrus dominum dioens: Tu solus dominus | deus, 
cui laudem perferre quanta labia no|bis opus sunt, ut secun- 15 
dum misericorjdiam tuam gratias tibi agere possumus? | ergo, 
iratres, sicut paulo ante uobis retjtuli, maior constans deus 
cogitationibus | nostris, sicut ex senioribus uiduis tredejcimy quo- 
modo alias et alias dominum uiderint. | 

XXII Et hortatus uniuersos ut dominum ex totis | prae- 20 
cordiis intellegant, coepit cum Marjcello et cum aliis fratribus 
ministrare | uirginibus domini, et repausare usque in majne. 
quibus Marcellus dixit: Sanctae inuio|latae uirgines domini, 
audite: habetis ubi majnetis. quae enim mea dicuntur, cuius 
sunt I nisi uestra? nolite discedere hinc, sed rejficite, quoniam 25 
sabbatum quod superuejniet crastina die, contemtionem habet | 
Simon cum Petro sancto dei. sicut enim dominus semjper cum 
eo fuit, et nunc stet pro eo | tamquam apostolo suo Christus 
dominus. Petrus || enim perseuerauit nihil gustans, sed sujper-n r. sss' 
ponens, ut malum uincat inimicum et | persecutorem ueritatis 30 
domini. ecce enim | uenerunt iuuenes mei, nuntiantes uidisjse 
se in foro anabatras configi, et turba | dicentium: 'Hic crastina 

de 
*• discere corr nutn 2 || ** fol 355^ in marg superiore m 2: petrus 

nicil gustabit in ipsa nocte 

' scil exsensaremur aporiatione || * scrihe dicentes || ' scil introinit |j 
*^ enarre ex enarrare corruptum || ^* expectes aliae B *• tredecim corruptum 
est, emendo didicimus || ^ expectes reficite uos. sed nihil mutandum j' 
*• contemtionem pro contentionem hoc uno loco occurrit || *• superponensj 
id est ieiunium sponte suscipiens cf Herm, Past, Sim, V, 3 ex uers patat: 
si ergo mandata dei custodieris et superposueris nonnihil openuus, gau- 
debis H •* turba pro turbam 



70 ACTVS PETRI CVM SIMONE 22. 23 

die luce horta cerltari habent duo ludaei de conlocutione dei/ 
nunc itaque peruigilemus usque in mane, | rogantes et petentes 
dominum nostrum lesum Christum | ut exaudiat praeces nostras 
pro Petro. | Marcellus aut«m breuiter in somno con|uer8U8, 

6 expergefactus dixit ad Petrum : | Apostole Christi Petre, auda- 
citer accedamus | ad propositum. nunc enim in somno breuijter 
conuersus, uidi in excelso loco sedentem | et ante turbam 
magnam, et mulierem | quendam turpissimam, in aspectu Ethio- 
pisjsimam, neque Aegyptiam, sedtotam nigram | sordibus, pannis 

10 inuolutam, in collo autem | torquem ferream et in manibus et 

in pejdibus catenam, saltantem. uidens magna | uoc^ dicebas 

ad me: 'Marcelle, omnes | uiri Simoni et dei ipsius haec est, 

11 f. su^quae saljtat: decolla eam.' ct ego tibi dicebam: | Tetre frater, 

senator sum generis magi | et nunquam manus meas maculaui, 

15 neque | passerem aliquando occidi.' et tu hoc audijto plus 
clamare coepisti: *Veni, uerum gla|dium nostrum, lesu Christe, 
et non tantum | caput eius praecidas daemonis, sed et | omnia 
membra eius concide, palam istis | omnibus quos in tua militia 
probaui.' et | continuo tibi similis, Petre, tenens gladium | totam 

20 eam concidit usque adeo ut intenjderem ego bos ambos, et 
tibi et illi qui | concidebat illum daemonium, tam simijles cum 
mea magna admiratione. experfgefactus haec tibi rettuli signa 
Christi. | Haec ubi audiuit Petrus, magis animo | repletus est, 
quod Marcellus haec uidisset, | quonia dominus ubique suis 

25 prouidet. gra|tulatus itaque et recreatus his uerbis, | leuauit 
se ut ueniret ad forum. 

XXin Conue|nerunt autem et fratres et quicumque | Romae 

erant, occupantes loca singulis | aureis. concurerunt autem et 

^ senatojres et praefecti et officia. adueniens | autem Petrus 

30 stetit in medio. uniueijlsi exclamauerunt: Ostende nobis, Petre, | 
qui sit deus tuus, aut quae maiestas sit, quae | tibi fiduciam 



o 



* conlocutine corr man ^ || ^ "ostras add n man / || ^ fol 355*' pmdo 
infra in marg m 2: uisionem quem. uidit marcellus || " posteriorem i uocis 
fiimoni ex apice literae e uel c inter scrihendum corr man 1 1| ^ fol 355 • 
in marg m 2: petrus ad forum procedit 

"^ post eedentem adde te || " lege Aethiopissam. BUsener * Rordidis 
pannis C(micit MBonnet || ^* omnes uiri eimoni corruptum est, facile emen' 
dare possis omnes uires Simonis. sed expectatur singularis, itaque conicio 
omnis uirtus Simonis || ^* corrige magni || *® scil uos || ^* quonia pro quo- 
niam || ^ singulis aureis] cf 66, 14 sqq. 



ACTVS PETRI CVM SBfONE 23. 24 71 



dedit. noli inuidus esse Rojmanis: deorum amatores sunt. habe- 
mus I autem experimenta Simonis, habemus | et tua; conprobate 
ergo nobis ambo, | cui uere debeamus credere. Et cum haec | 
dicerent, superuenit et Simon. conturbaltus stans ad latus Petri 
inprimis respiciejbat eum. post multum silentium Petrus | dixit: 
Viri Bomani, uos Hobis ueri iudices | estote. dico enim me 
uiuo et uero deo credisse, | cuius experimenta polliceor uobis 
facere, | quae iam mihi cognita sunt, sicut et inter | uos multi 
testimonium perhibent. uidejtis enim, hunc se repraehensum 
esse modi | tacentem me eum exfugasse a ludaea propjter in- i 
posturas quas fecit Eubulae, hojnestae feminae et simplicissime, 
magica | arte faciens. unde eifugatus a me hunc | uenit, putans 
quoniam posset latere in|ter uos: et ecce stat in comminus. 
dic Simon, | non tu Hierosolymis procidisti ad pedes | mihi et 
Paulo, uidens per manus nostras || remedia quae facta sunt, l 



dieens: 'Bogo uos, | accipite a me mercedem quantum uultis, 
ut possim manum inponere et tales uir|tute8 facere.* nos a te 
hoc audito maledijximus te: Tutans temptare nos pecuniam | 
uelle possidere?* et nunc tu nihil timens? | Petrus mihi nomen 
est, quod dominus me Christus | dignatus est uocare paratum 2 
esse in omni | re. deo enim uiuo credo, per quem magias tuas | 
deponam. nunc quae faciebat mirabilia | uel praesentia uestra 
faciat. et modo quae | dixi de eo nolite credere mihi? Simon 
autem | dixit: Audaciam habes loqui de lesu Nazare|no, fabri 
filio et ipsum fabrum, cuius ge|nus in ludaea positum est? 2 
audi Petre: sen|sum habent Bomani, non sunt fatui. Et | con- 
uersus ad populum dixit: Viri Bomani, | deus nascitur? cruci- 
figitur? qui dominum ba|bet, non est deus. Haec autem eo 
dicente | multi dicebant: Bene dicis, Simon. 

XXrV Petrus | autem dixit: Anatema in tuis uerbis in 3 
Christo! | audaciam habuisti haec loqui, profeta dicen|te de eo: 
*6enus eius quis enarrauit?' et alius | profeta dicit: 'Et uidimus 

>*— " cf Act. 8, 18 sqq. || «* Marc. 6, 3 || « les. 53, 8 | les. 53, 2 sq. 

i 
' fol 356^ in marg man 2: petrus cum simone contendit || "^ policeor 

corr m 2 II *® proppter cod, sed p alteram addidit m 2 

^ habeamuB expectat HUsener || "^ credisse pro credidiBse || '° modi 
corntptum est, displicet nunc hodie quod olim suspicatus sum, modo 
tacentem <et> me conicit Gundermann, sero praehensum esse odio, tacen- 
tem HUsener, fortasse hunc [se] repr. esse Simonem tacentem me scrihen- 
dum est \\ ^* hunc ex huc cormptum \\ ^^ scribe putas || *• times corrigere 
uult HUsener || ^ scil enarrabit. est futurum 



72 ACTVS PETRI CVM SIMONE 24. 25 

11 f. 867' eum et oon habuit || speciem neque decorem.' et: 'In nooissi- 
mis I temporibus nascitur puer de spiritu sancto : mater | ipsius 
uirum nescit, nec dicit aliquis patrem | se esse eius.' et iteruin 
dicit: Teperit et non | peperit.* et iterum: [non minimum pre- 
5 stare | uobis agoneni] 'Ecce in utero concipiet uirgo/ \ et alter 
propheta dicit honorificatum patreni: | 'Neque uocem illius audi- 
uimus neque obsetrix | subit.' alter propheta dicit: *Non de 
uulua I mulieris natus, sed de caeleste loco des;cendif et 'Lapis 
praecisus est sine inanibus | et percussit omnia regna' et 'Lapi- 

10 dem quem | reprobauerunt aedificantes, hic factus | est in caput 
anguli' et lapidem cum dicit | 'Electum, praetiosum.' et iterum 
dicit pro|feta de eo: 'Et ecce uidi super nubem uenienttem 
sicut filium hominis.* et quid plura? | o uiri Romani, si essetis 
scientes profetiicas scribtui*as, omnia uobis exponerem; | per 

15 quas necesse erat per mysterium | et regnum dei consummare. 

sed haec posjtea uobis adaperientur. nunc ad te, Si-mon: in 

quibus ante seducebas eos, fac | aliquid unum ex eis, et ego 

ilf. 857^iUud dissol||uam per dominuin meum lesum Christum. Simon | 

audacia sumpta dixit: Si praefectus per miserit, <non minimum 

20 prestare uobis agoneni>. 

XXV Praefectus auteni patientiam | ab his uoluit prestare, 
ne quid uidereltur inpiae gere. produeit autem praejfectus unuiu 
de suis alumnis et ad Simjnem sic dixit: Hunc accipe, morti 
trade. | Petro dixit: Tu uero resuscita eum. Et | ad populum 

25 praefectus dixit: Vestrum | est nunc iudicare, qui ex illis 
acceptus | sit deo, qui mortificat aut qui uiuificat. | et continuo 
Simon ad aurem pueri locu tus est et sine uoce fecit tacere et 
mo ri. ut autem coepit murniur populi es;se, una uero de 

1 Orac. SibyU. VIII, 457 sqq. (?) || * Ascens. les. 11, 9; 13 || « les. 7, 14 [ 
• Ascens. les. 11, 14 B ' * unde uerba non de uuliia . . . descendit sttmta 
sint nescio || • Dan. 2, 34 U » Pe. 117, 22 || " les. 28, 16 fl " Dan. 7, 13 

* uerha uncis inclusa non minimiun prestare uobis agonem a librario 

€X sequentibus huc iranslata sunt. pertinent ad finem capitis A'A7F, uhi 

i 
ea inserui || *' homnis corr m / || ^* uerha uncis fractis inclusa hoc loco 

inserenda sunt 

^ obsetrix] caueas ne corrigas \\ * caeleste pro caelesti || ** post 
mysterium aliquid deesse uidetur \ consummare pro consummari || ** scrihe 
praestabo. HUsener deesse putat paratus sum || ** abbis fortasse corruptum 
est, suspicor ambis pro ambobus || ^ inpiae pro inpie | gere pro gerere || 
^ scribe Simonem 



ACTVS PETRI CVM SIMONE 25. 26 73 

uiduis, quae ad Marceljluiii refrigerabat, clamabat stans | retro 
turbam: Petre, seruus dei, filius | meus mortuus est, unicum 
quem habeibam. populus auteni locum faciens ei, | induxerunt 
ad Petrum. illa autem | prostrauit se pedibus eius dicens: j 
Vnicum filium habebam; hic umeris suis | alimentuin mihi prae- 5 
stabat, ipse me | leuabat, ipse me portabat. hoc inorjituo, qui||f 358^ 
niihi manum porriget? cui Pe|trus dixit: Istis testibus duc te 
et I adduc filium tuum, ut hii uidentes | credere possint quoniam 
dei uirtute | surrexit, ille autem hoc uidens cecijdit. Petrus 
autem ad iuuenes dixit: | luuenes hic opus sunt, praeterea uolen-| 10 
tiura credere. Et continuo surrexerunt | iuuenes triginta, parati 
qui illam baiujlarent siue filium eius mortuum adferjrent. illa 
autem uidua uix reuersa | ad se, sustulerunt eam iuuenes. ad 
iljla exclamabat dicens: Ecce, fili, misit { Christi seruus ad te, 
capillos suos et faci|em lacerans. iuuenes autem qui uencirunt 15 
nares pueri considerarant, si uere | mortuus esset. uidentes 
autem quolniain mortuus est, consolabantur | matrem ipsius, 
dicentes: Si uere credis | in deo Petri, tollentes euin perferimus { 
ad Petrum, ut eum suscitans restitujat tibi. 

XXVI Haec dicentibus iubenibus, praefecjtus autem in foro 20 
intuens Petrum | dixit: Quid dicis, Petre? ecce puer mortuus ||j| f. 868" 
iacet, quem et imperator libenter hajbet, et non illi peperci. 
utique habebam | alios conplures iuuenes; sed confidens | in te 
et in dominum tuum quem praedicas, si | uere certi et ueri 
estis: ideo hunc uolui | moii. Petrus autem dixit: Non temp- 25 
ta|tur deus neque extimatur. sed dilectisjsimus ex animo colen- 
dus exaudiet qui | digni sunt. sed quoniam nunc temptaltor 
inter uos deus et dominus meus lesus Christus, | et tanta signa 
et prodigia faciens per | me in conuersatione peccatorum suo-| 
rum: et nunc in conspectu omnium, quem | Simon tangens 30 
occidit tu, d6mine, per mejam uocem tua uirtute suscita eum. { 
Et dixit Petrus domino pueri: Vade, tene | dexteram eius et 
habebis eum uiuum | et tecum ambulantem. Agrippa uero ! 
praefectus cucurrit et uenit ad pue{rum et tenens manum eius 
suscitaiuit eum. uidentes autem turbas | omnes subclamauerunt: 35 
Vnus deus, unus | deus Petri. 

u 

^ fol 358 1^ in inarg superiore man 2: Keptima mirabilia || " contiuo 
carr /w i J " buo' corr m 2 

" illa suspicatur MBonnet || ** fortasse considerabant || " temptator 
pro temptatur || ^ scil iuuenibus || ^ pro conuersatione expectcs conuer- 
sione 1 ^ scribe turbae 



76 ACTVS PETRI C\U SIMONE 28 

ostendit populo eleuaSjse eaput et agitare, et oculos aperienlte, 
et inclinante se Simonem molli. 8ta|tim ligna et gremia acce- 
perunt pete|re, ut Petrum flammas cremarent. | Petrus autem 
II f. 86iraccepta uii-tute Christi Q eleuauit uocem suam, ad succlamantes 
5 aduer|su8 se dixit: Nunc uideo uos, populi Romani, quod | mihi 
non licet dicere fatuus et uanos esse, quani|diu oculi uestri et 
aures uestre et pr§cordia | excate sunt. usque qua sensus 
uester obsjcuratus est, non uidetis maleficatos uos | esse, tam- 
quam putetis mortuum surre|xisse qui non se leuauit. suffi- 

10 ciebat mihi, ui|riRomani, tacere et silentio mori, et relinjquere 
uos in figmentis huius mundi. sed igjnis inextinguibilis poenam 
ante oculos | habeo. si ergo hoc uisum est uobis, loquatur 
mortuus, | surgat, si uiuit, soluit sibi mentum ligatum 1 mani- 
bus suis, clamet matrem suam, et uojbis clamantibus dicat: quid 

15 clamatis? | manu sua annuat uobis. uultis ergo ui'dere, quon- 

iam mortuus est, et uos obli|gati estis, recedat hic a lecto, qui 

suajsit uobis recedere a Christo, et talem illum | uidebitis, qualem 

et adtultum uidisjtis. Agrippa autem praefectus tam | non 

gtolerans leuauit se, et manibus | suis inpegit Simonem. et sic 

20 denuo y mortuus iacebat sicut ante erat. populus autem | in 
furia conuersus a magia Simonis, coepit adcla|mare: Exaudi, 
Caesar, si iam non surgit mortuus, | ardeat Simon pro Petro, 
quoniam nos uero excac|cauit. Petrus autem dixit extensa 
manu: | uiri Romani, iam pacienciam praebete. <non> dico 

25 uobis, ut puero suscitato ardeat Simon : si enim | dixero, facietis. 
Succlamauit populus: Etsi tu | nolueris, Petre, nos faciemus. 
Quibus Petrus | dixit: Si perseueraueritis in hoc, puer se non i 
leuauit. malum enim pro malo non nouimus | retribuere; sed 

* aperiente cod, e secunda in rasura manu 1. fuit r || ^ uirtute 
accepta cod. signa transpositionis a prima ut uidetur man, Gundermann \ 

eluauit corr m / || ' non . leuauit ///// cod. fuit leuauit se si^no trans- 
positionis super ras deinde correxit ipsa m 1. Gundermann || ^* mortuus 
post loquatur man 2 addidit 

* scribe aperientem || * inclinantem corrigere unlt HUsener \ Simo- 
nem moUiJ Simone moueri ego corrigo Simone adtolli suspicatur Gunder- 
mann. Simonem pro datiuo, molli pro molle uel molliter dici putat 
HUsener \ gremia scil cremia | pro acceperunt expectes occeperunt |; 
3 flammafi pro fiammis jl ^ ante ad succlamantes supple et || ^ fatuus ex 
fatuos corruptum \ post uanos uidetur itiserentium esse uos j| "^ excate ex 
excaecatae corruptum \\ ^ scribe soluat || *• tam ex iam corruptum [ 
** pacienciam hoc loco cod. sed plerumque scribit patientia | non inseruit 
HUsener l! *• leuauit scil leuabit 



ACTVS PETRI CVM SIMONE 28 77 

didicimuB ininiicos nostros | diligere et pro persecutores nostros 
orare. | si enim et hic potest paeniteri, melius. deus enim | non 
memorabitur raala. ueniat ergo in lu|mine Ghristi. si autem 
non potest, partem pa|tri8 sui diabuli possideat. uestre autem | 
manus non coinquinentur. Et cum hoc | dixisset ad populum, 5 
accessit ad puerum | et antequam suscitaret eum, dixit ad | 
matrem eius: Istos iuuenes quos manumjmisisti in honore filii 
tui, possunt liberi | obsequium domino suo uiuo prgstare: Q scio wt.mr 
enim quorundam animum ledi, quod uijderint filium tuum sur- 
rexisse, quod itejrum seruituri sunt illi. sed permaneant | omnes 10 
liberi, percipientes ciuaria sicut ante | peroipiebant, filius enim 
tuus resurrectu|rus est, et cum eo sint. Et diutius intuebajtur 
Petrus quid cogitaret. et dixit mater | pueri: Quid aliud possum 
facere? itaque coram | pr^fecto dicam, quaecumque consumere | 
habui in corpore filii mei, ipsi possideant. | Cui dixit Petrus: 15 
Cetera uiduis distribuan|tur. Gaudens uero Petrus animo in 
spiri|tu dixit: Domine qui misericors es, lesu Christe, apjpare 
Petro tuo inuocanti te, sicut semper | fecisti misericordiam et 
bonitatem: | praesentibus istis omnibus qui liber tatem conse- 
cuti sunt, ut hii seruire | possint, exurgat nunc Nicostra|tus. 20 
Et tangens Petrus pueris la|tus dixit: Surge. Et surgens puer | 
sustulit uestimenta sua et sedit | et soluit sibi mentum, petens 
alia I uestimenta, descendit de lecto || et dixit ad Petrum: Kogo n f. 862° 
te, homo, eamus | ad dominum Christum nostnim quem uidi 
tecum I loquentem; qui tibi dixit, me tibi 08ten|dens: 'Huc 25 
mihi eum adhuc, meus enim esf . | Audiens Petrus hoc a puero, 
confortajbatur plus animo domini adiutorio, et | dixit Petrus ad 
populum: Viri Romani, | sic mortui resuscitantur, sic confabu-| 
lantur, sic ambulant resurgentes, | uiuunt ad tempus quem 
deus uoluerit. | nunc ergo qui conuenistis ad spec|taculum, si 30 

^ Mattb. 5, 44 



• memorabi///tur iti rasura fuisse uidetur 1. Gundermann ,i ** cinari 

corr m 2 II *' possideatit] literae t maxima pars per scissuram memhranae 

deperdita, Gundermann \\ " margo exterior partim abscissus, in lacinia 

't't't't 
manu 2 literae supersunt hae: acep bil . . Gundermann, fuit decima 

mirabilia || «* fol 362r in marg infer m 2: gta tibi xpe j| " "iL. "°t cod 

memhrana pertnsa 



' dele m priorem in manummieisti i| *^ scil cibaria ]| ^» pueris] corrige 
pneri I »* scribendum uidetur homo dei || ^ adhuc ex adduc corruptum 



78 ACTVS PETRI CVM SIMONE 28. 29 

non conuertamini ab his | malis uestris, et ab omnibus fa'bri- 
catis diis uestris, et ab omni inmun|ditia et eoncupiscentia, 
II f. 865' percipite | communicationem Christi credentes || <ut> in aetemum 
uitam consequamini. 
5 XXIX I £x eadem hora adorabant eum tamiquam deum 
pedibus eius deuoluti, et quos | habebant in domo infirmos ut 
cura|ret eos. praefectus autem uidens | tantam multitudinem 



' inmuditia corr m 1 \^ post credentes fol 362** septem uersuum 
spatium uacat, scripturae uestigia quae adesse uidentur literarum sunt 
folii 362 r, membrana pellucida, in marg m 2: hic minus abet. quae 
nunc in codice sequuntur folia 363 et 364 iam saeculo Vll a bibliopega ex 
errore illata sunt. uerha sunt lihri IV Recognitionum Clementinarum a 
capite V exeunte {inde a uerbis ex utroque perfectus) usque ad uerha 
capitis X ineuntis naturae debitum et non dei. rem perspexit corrector 

saec VIII qui in margine superiore fo\ 363^ notauit: istu de 

? 
i . . . . et de quarto libro de caput. item fol 365 r in margine 

superiore addidit: iam istut de isto libro est 



2 post concupiscentia aliquot uerba a librario omissa sunt, lacuna 
fere sic explenda uidetur: in aetemum peribitis. conuertimini ergo et \ 
' ut ego inserui ■] ® post deuoluti excidisse uidetur adportantes uel 
simile quid 



«. i74r» A MctQTVQiov Tov ctyiov dcroOTokov JltrQOV. 

I KvQiayS^g ovar^g, dfiUovvTOs; rov IUxqov roig ddiKcfOig, 

Hal TTQOTQ^JTOVTOg tig TT^V TOV XQlOrOV TliaTlV. TiaQOVTCOV 7ro)jU(JV 

avyxhjiKwv xal i.t.t/xwj' ;rkei6vojv xa/ yvvar/.ujv :i),ovaiiov Kxai/ 
5 ftaTQcovwv '/Mi aTr^Quof46vo)v Tjf .rlaT€i, f.da rig ivS-ct ovaa yvvf^ 
TTcivv Tt/.ovaict, rjii; Trv Lri/.),r^atv Tovvoua XQvat^ *?X*>'r ^'<i 
To jrav avrf^g a/.evog x^t'a60i' i\t ctQXttv — 'ing yivvr^d-tiaa ovti 
dQyvQtio jioTi a/.ivii IxQflaaTO ovn vUjJk ei ui] uovotg x^ra^ois; — 
ehcev t(o IUtqo)' IleTQt, ^tov dov).t' el^ ovaQ iuo) TtaQaaTctg in- 
10 Keyei^ O-tdv tijttv XQvai\ IleTQti) to) diay.ovtf) /lor drcoY.oinaov 



^ Mrjvl lovyivj xO i.ia()TVQior tov ctyiov dTtooro/.ov .Ttr^iOr. ix xdiv 

XOTOQIXVJV X/.flutlTO^ (>W.«»?«,' ^7110X07101. tV TVJ ^0'//cTOJ /.OyO) 'lGT0()OVVTO^ 

ovToj^. xv(}ie tv/.6ytfGov A 'M xtd antc jnccTf^ajraJv ego iuserui \ ^ iv 0-eoi' 
oayvvij A ^ Tovvo/acc] .<choIion margini adscriptum suitpicatur Gunder- 
mann \\ ' /qvgov A \ * oxevri A /Qvaoii A 



ACTVS PETRI CVM SIMONE 29. 30 79 

ad Petrum | adtendentem, adnuebat Petro ut [ discederet. Petius 
autem dicebat po|pulo ut in domo Marcelli uenirent. | mater 
autem pueri rogabat Petrum | ut in domum suam pedem 
poneret. | Petrus autem constituerat die domijnico id Marcellum, 
ut uideret uiduas, | ut pollicitus erat Marcellus, ut ma|nu ipsius 5 
munistrarentur. dicebat j ergo puer qui surrexerat: Ego a Petro | 
non discedo. mater autem gaudens | et hilaris peruenit in 
domo sua. et alia | die post sabbatum uenit in domum | Mar- 
celli, adferens Petro duo milia aujreorum, dicens ad Petrum: 
Haec diui|de uirginibus Christi qui ei deseruiunt. puer | autem 10 
qui a mortuis resurrexit cum | uidisset nemini se donasse, uenit 
ad domum || et aperuit armarium, et ipse obtulit | quattuor milian r. 866« 
aureorum dicens ad Pe;trum: Ecce et ego qui resuscitatus | 
suum duplicem oblationem oifero, et | me ipsum ex hodiernum 
loquentem | uictimam deo. 15 

? ? 

* . id cod II • munistrarentnr cod, u prior fortasse ex a correcta, 
Gundermann || " uidisse* corr m 1 



* pro id ante Marcellum scribendum ttidetur ad | post Marcellum 
excidisse uidetur nenire. nam constituerat uix idem significare potest 
quod constiterat. nisi forte scribendum est constituerat id Marcello 
^* snum corruptum ex sum 



XXX Domiuica autem die, ad loquente Petro fratribus et 
orant^ | ut pei-seuerarent in fide domini nostri lesu Christi, | 
aduenientibus senatoribus conpluribus, | adaeniebant autem et 
aequites Roma|ni et matronae et aliae conplures ho|nestae 
feminae, eonfortabantur in fi|de. et obsetrix quaedam, honesta 20 
fejmina, quae cognomen habebat Crvsis \ propter quod omnem 
uasum aureum | possideret, quae neque argenteo uaso j neque 
uitreo utebatur, sed omnia aujrea, dixit Petro: Dei minister, 
adstitit I mihi deus tuus dicens: 'Ministro meo Pe^tro da decem 



** folii 365^ uersum tertium decimum ex errore omissum librarius 
in fine paginae suppleuit uersuum seriem literis A, B, C appositis signans, 
Gmdermann 

^ ante confortabantur adde et | obsetrix] interpretem latinum fiald 
rig pro fxla ug legisse perspexit Gundermatm 



80 MARTYRIVM PETRI 1. 2 

f4VQlovg x^^'<^^»'otv oq^dkeig yag avru, iy.6fiiaa ovv (po^ovfiivi]^ 
ftrji xaxov Tta&w vtto tov dcpS-ivTOg, fioi, eig oi-gavdv aTteQXO^ 
i.i74r^ Af*fvov. x«/ TavTa eiTtoDloa TLal &siaa to XQ^t^^ aTtr^XKayr^. o 
di TliTQog Idiov Idoiaasv ror y.vgiov, oti r^fitU.ov ol d^h^ofiivoL 
5 dvaipvxeiv. Tivkg ovv tlov TragovTiov i^leyov avTO)' IliTQe, ov 
ytayiog Idi^io to XQ^tH^ tovto TtaQ* avTrig\ diafiifilrjat yaQ Iv 
olTj <T^> 'PifJfij] Ini TtoQvelq, y,al oti ov TtQoaixei ivl dvdQi' 
ftixQi yaQ y.a) tcov Idliov veaviay.a)v TtQoaeiai. f.if 'Aoivcivei otr Ttj 
XQvaf TQan:it}], du.a ^tefKpd-fj Ijt* avTf^v ro 7taQ* avTtig. V> de 

10 niTQog dy.oiaag xal yeldaag elrtev TOig ddeXtpoig' Jvtti Tig 
fiev eaTiv tov aXlov ^iov, oi-y. olda. oti de to XQU^^ tovto 
ideSdf4riV, ov fiaTr^v IdeBdfir^v TtaQeTxev yaQ cog XQ^^^^^^Q'^ '^ov 
XQiaTOVj y.al didioatv aird Toig tov XQiarov dovkotg' avTog yaQ 
avTiov jtQoevor^aev. 

15 II "EfpeQOv de yai rovg y.dftrovrag TtQog avTov ev to) aafi- 

§dxio, deofievot Ojtiog dvaafpduoatv tljv voaiov. y.al Uovto ^toklol 
TtaQakvTtyoi y.ai rtodayQtyoi y.ai t]fttTQtraiot x«i TeraQTitovTegy 
x«i jtdar^g voaov aioftarty.r^g iiovto ev dvoftart ^lrjaov XQtaTov 
TttarevovTeg, y.ai jidvjtoU.ot tig rf^v tov y,vQiov xdQtv y.ad^ exdarr^v 

20 fifiiQav ^tQoaeTid-evto. lifttov de 6 ftdyog T([f oxAfij fjfieQtor okiywv 

dteKd-ovaiov r/ttaxveito rov IHtqov d/te/Jy^at, ftf^ TteyttaTevxoTa 

IIf.i74ii* A^^fp «/.»;'|^/vr/7, a/.// r^jtarr^fiivio. jtolldg ovv (pavTaaiag Ttotovv- 

Tog avrov ol i]dr^ IdQaiot tiov ftad-r^Tiov y.aTiyeKtov avrov. ev 

TQty.livotg yaQ l.toiit /tvevftaTci rtva jtQog avrovg eiadyea&at, 

26 tpatvoftfrva ftovov, ovy ovra dk dlr^&iog. y.ai ri yaQ kiyetv; 
dte).rj).eyfiivov avrov dtd Jtolkiov Lti ftayit^c, y.ai xifj)^ovg eTtoirjaev 
tpaivea&at vythig rtQog ^Qaxv y.ai Tvfpkovg oftoiiog, xcd veyQOvg 
ciTtaS, Ttolkovg edo^e ^coojtoteiv y.fu y.tveia&at, coajteQ y.ai tov 
iTQarovty.ov. ravra de jtdvra o IlirQog d^o/.ovd-cov Stffkeyxev 

90 ai-Tov jtQog Tovg OQCovTag. y.ai df^ chi daxr-ttovovvrog y.ai eyye- 
kcoftivov vjto Tov ^Pcoftaicov ox^ov xcu chttarovftivov iy* olg 
vjttaxreiTo jtoieiv ftf^ ijttrvyxdvovtog, Iv roirco tovtov jrdvTa 
eijtfiv cdroig- *l-IrdQeg "^Pcoftaiot, vvv doy.eiri ftov y.artaxvacu tov 
IUtqov iog dvvfcTcoreQOv y.ai ftdk/.ov airfo jtQoaixere: ^HTtfcTrja&e. 

35 avQtor yicQ lyco y.arfckijtcor vftdg cid-eordrovg y.ai daf^taritTOvg, 
drctjiri^iofifu jfQog tov O-edr, ov r) dirccfug iyco tliu dad^fr/^aaaa. 
ei ovr riteig jttJiTco/.fcrf, ide iyco fitti o^Karcog' y.cu driQXOfiat 



' a:xe(jx^f:dvo} J \ ' Tfj cfjo addidi \\ ** JityttiOL mnuult HUsener 
" «iT(5 A ; ^ Jiitvxa deletidum videtur \\ ^ i^jxicxeio^e A || '* xtxzccAeiTto^v A 



ACTVS PETRI GVM SDfONE 30. 31 81 



milia aureorum: debes | enim illi'. timens autem ego, ne quid 
mali patiar ab illo quem uidi de caelis | respicientem. Et haec 
dicens posuit | ad pedes pecuniam et discessit. Petrus || autem r. sae^ 
magnificabat dominum, quoniam paujperes refrigeraturi erant 
quidam | autem de fratribus dicebant Petro: Vide, | frater, ne 5 
non bene acceperis paecuni|am. dicitur enim fornicatam illam 
es|8e, neque uUum uirum relinquisse; | usque et de seruis suis 
non parcit. si | autem tibi uidetur, communicare ei | noli de 
mensa domini nostri lesu Christi, sed mitta|tur ignis eius in 
eam. Petrus hoc audito | subrisit et dixit: Haec quae sit lO 
ignoro. | ego hanc paecuniam accepi a deuitrijce Christi: do 
enim illam seruis Christi: ipse enim | illis prouidit. 

XXXI Adferebant autem ad | Petrum infirmos sabbato ut 
sanaret | ab infirmitatibus suis, et omnes sana|bantur. nam et 
podagrici et ciragri|ci et quartanari et ab omne infirmijtate 15 
sanabuntur in nomine lesu Cbristi | credentes. adponebantur 
autem | cottidie in domini gratia credentes. sed | post dies 
paucos Simon se dicebat | Petrum vincere tamquam non cre-| 
dentem deo uiuo sed persuasioni uane, || et fantasmata omnia]|f. ses" 
faoere. qui autem | iam constabiliti erant in deo et Christo, | ao 
non seducebat. nam Simon faciebat | in triclinio, sed nihil 
uerum, et <anima>|t08 iam traductos faciebat, et clujdos rectos 
ambulare, sed in brebi, cae|co8 uidere, sed non uerum, quod 
faci|ebat in fantasia, ut ad hora hominibus | uideretur; nam 
redibant iterum | in eam ualetudinem. nihil tamen firjmum, 25 
sicut et Petrus Kicostratum | et ceteros fecerat sanos. nam 
Petrus I sequendo Simonem magum dissoluejbat eum, nam ab 
omnibus aporiabatur | et nemo illi iam nihil credebat. nojuissime 
autem dicit Simon: ViriRomajni, putatis, quod Petrus me uicit, 
qua|8i fortior sit me? sic illum adtenditis | tamquam potentiorem 30 
me: persedulxit enim uos. sed crastina die volabo | ad domi- 

« %e correxit m l \\^^ fantaamat* corrm 1 \\ ^ fol 366^ extremae 

• ?? 

iiterae uersus quarti paene euanuerunt, Gundermann legit amut et suspi- 

catur amotos. fortasse fuil anima, ut legetidum sit animatos 



^ xy xov XQiaTOv r^Tfil^y interpretem legisse monet Gundermann 
ignis eius] id est xb tcxq avr^ pro xb noQ aidxrJQ \\ ^^ scil debitrice 
'^ omne pro omni || *^ sanabuntur ex sanabantur corruptum \\ ^" persua 
eioni uane] interpres legisse uidetur cbtdx^ xevj cf CoL 2, 8\\^^ post facie 
bat excidisse uidetwr mortuos moueri uel simile quid \\ ^ scil breui 

6 



82 MARTYRIYlf PETBI Z 3 

TTQog xbv Ttariqa %al Iqw avrq* Kd^i xbv ^Earuha vlov aou 
xarankivai rj&ikriaav* dkka firj avv&i^evog avxolq eiq ifiavTbv 
Umn^ xdv^dQafiOv, 

ni Kal f^dr] tf eTriovar] 6 oxkog Ttkeiwv awriQxexo eig 
5 adxQav fiiav, OTtwg Hdwaiv avrbv Tterwfievov. 6 dk IlixQog oqafia 
^eaadfjievog fpcev Inl tbv roTtov, onwg avrbv xal iv rovn^ 
ikiy^f]' ore yccQ eiaiei eig rrjv 'Pwftrjv, i^iarrjaev rovg oxkovg 
Tterwfievog. dkX" ovnw ITirQog 6 ikiyx^^ avrbv rpf ivdrjfiwv 
%f ^Pwfijij rivTteQ ovrwg nkavwv i(pdvraaev, wg inarrjvai rivag 

10 in avrii), ardg ovv ovrog iv rom^ vifnjkf^ xal d-eaadfievog 
%bv IlirQOVj rJQ^aro Xiyeiv IlirQe, vvv fidXiara orav dviqx^f^^^ 
rLarivavri rovrwv Ttdvrwv d-ewQOVfiivwv liyw aor Ei aov 6 
^€0^ dvvaraij ov ^lovdaioi dveikov Tcal vfidg iki&o^oXrjaav rovg 
V7t* ineivov ixXekeyftivovg j dei^drw ori -d-eov iariv ij Ttiarig 

16 avrovj q^avr/rw inl rovrqfj ei d%ia d^eov iariv. iyw yaQ dvek- 
d-wv iavrbv imdei^w r^ o^Ac^ rovri^ navri oarig elfii. xa^ 
i8ov dQd-ivrog avrov eig rb vxfjog xai ndvrwv oQwvrwv avrbv 
eig okrpf irfp^^ ^PwfirjVj xai vjthQ rovg vaovg avrfg xai rd OQrj 

^ ilQfiivovj dq>ewQwv ol marol eig rbv IlirQOv. xai 6 IlirQog 

20 idwv rb naQddo^ov rov d^edfiarog || ifiorjaev TtQbg rbv xvqiov 
^lrjaovv XQiarov ^Edv d(pffi rovrov noifaat o inexeiQrjaev j vvv 
Ttdvreg ol eig ak Ttiarevaavreg axavdaXia&rjaovrat xai earai a 
di ifwv ^dwxag avroig aqfieia xai riQara aniara • rdxwov xvqu 
rijv x^Q^'^ ^^^7 >f^^ xaraneaovrog avrov avw&evj ixkKp&^eig 

25 avarf xai fifj uTtod-dvrj, dXkd <,xe^vw&^ xai rb axikog Tuxred^r] 

ix rQiwv roTtwv, Kai xaraTteaovrog avrov avw&ev rb axikog 

xaria^ev ix rQiwv rojtwv. rore avrbv ki&ofiokraavreg exaarog 

eig rd idia dvexwQr^aaVj IlirQq) rb koiTtbv ndvreg Ttei&ofievou 

Elg di rig ikd-wv did rdxovg i^ odov rwv (pikwv rov lifAW' 

ao vogj FifiekXog dvofiarij TtaQ^ ov TtoXkd eka^ev 6 lifiwvj 'Ekkrpfida 
rivd ywaixa iaxrjxwgj idwv avrbv xared^avra rb axikog eljtev 

* Ti/Mw A I elg adxQttv fiiav ego scripsi cum V elg dxQlfieiav A \\ 
• fortasse oixoq || " lege or' dviQX*i ^^ falso iteraio HUsener || " ^evtkQOV" 
fjtivwv emendauit HUsetier ^eoiQOviievoq A \ ^^ tjJv ego addidi || •* xovto 
A II ** post avw&ev supplenda uidetitur evxopLai "va \ ixXv^elq^l literae v et O^ 
in rasura sunt \\ •* xtvcji^t^] literae xt euanuerunt \\ * yiiAe),oq A \ ioiviov A 



ACTYS PBTRI GYM SDfONE 31. 32 83 

num cuius ego uirtutem noui, quia | uos caecidistis me, et 
ego uado ad pa|trem omnium et dico illi: 'Iniuriam mi|hi fece- 
runt filii tui; ego ad te ideo re|{uersu8 sum'. lir. se?' 

XXXII Alia autem die turba magjna conuenit ad platea 
quae dicitur | sacra uia, ut uiderent eum uolantem. | et Petms 5 
uenit ut et ipse interesset. | et uenif et magna uoce dixit 
Simon | Petro: Adtende Petre, quia ad dominum uado | coram 
populo spectante me. dico tibi, | Petre, si quid deus tuos 
potest, quem ludaei | occiderunt et uos lapidauerunt qui sub | 
illo eratis collecti, appareat modo quae | sit fides tua: ego 10 
enim ad eum uado. en | subito in alto uisus est omnibus uiden- 
ti|bus in tota urbe sup omnia templa | et montes. respiciens 
autem Petrus | et ipse mirabatur talem uisum. Petrus | uero 
clamauit ad dominum lesum Christum dicens : | Si passus fueris 
hunc quod conatus est | faeere, omnes qui crediderunt in te | 15 
scandalizantur, et quaecumque de|disti per me signa erunt fincta. 
citius I ergo, domine, fac gratiam tuam et osten|de omnibus 
qui me adtendunt uirtu|tem tuam. sed non peto ut moriatur, | 
sed aliquid in membris suis uexetur. | et continuo caecidit adjitse?» 
terram, fregit | crus in tres partes. tunc eum Iapadan|tes omnes 20 
fidentes et conlaudantes 1 dominum. 



Superueniens autem quidam de | uia amicus Simonis, nomine 
Gemellus | a quo Simon multa acceperat, uidens | eum crure 
Iracto, subridens dixit | ei: Tu es dei uirtus? quis tibi crus 

i 

• occderunt corr m t \ p. 367^ in margine exteriare uestigia ad^ 
notationis man 2: eim . . . 1. 1| " sup cod. linea transuersa non comparet, 
sed fuit sine dubio super 

^ ante noui inserendwn esse me perspexit JiUsener \ post me excidisse 
uidetur stante uel simile quid, Gundermami \\ * filii tui] pro vl6v oov latinus 
legisse uidelur vlol aov nisiforte filio tuo scribendwn \ ad te] interpres legit 
sIq aeavtov pro eig ifwvxov || ^ latiiius d^saaofjievog pro ^eaadfievog legisse 
uidetur || *® fides tua] latiitum nlarig aavrov pro nlaxig avrov legisse monuit 
Gundermann || " scrihe ad deum || ^ ante fregit inserendum est et | lapa- 
dantes pro lapidantes \post omnes deesse putat domum Bhiemnt JlUsener 

6* 



84 ]1ARTVRI\1I PETRI a 4 

HlfKov, ei 1] Svvaijng rov &€ov T^axdaaiTai^ fir i^al avxog 6 ^eog, 
ov dvva^ig eh rvq^ltj&r^aerai; jQaficjv ovv xai 6 Fifiekog fp^o- 
Xoi-d-ei rqt lliTQit) iJywv avrq) ' Kdyw Ttiv ItiI Xgiarov Tnarev- 
ovrwv evxouai elvai. 6 de nirQog' Tig ovv S q^&ovog, erpr^, 
5 adeX(pi [iiov; ik&e xai TiaQidqeve, ^O 6e lifiwv iv rfj avfifpoQ^ 
yevdfievog evQiv nvag rovg dianofilaavrag avrov vvxrog y^^ 
fidrqf aTtb ^Poiurjg elg u^Qixiav' xdxei entfieivag djirjvix^fj 
f. i75r*> A^^og rL\\va ^Pwfir^g e^OQia&ivra Kdarwqa elg TaQa%iva<y> In* 
airi(f fiayiTcfj' ncdxei Tcararefivoiievog, rb Ttigag rov ^iov 6 rov 

10 dia^okov dyye\og ^dwxev lifiwv, . 

IV ^O dk llirQog i^v Iv rf^ ^^^*f] dyaXhwfievog fierd toJv 
d6el(pwv ev n^ nvQii^ nai evxaQiarwv vvnrbg xal fjfiigag ijtl no 
^X^^V ^ff* yca&TjfieQivq) nft TTQoaayofiivip n^ ovofiari nf) dyifp 
rf rov xvQiov x^^^'* awrjyovro de xai al jtakXaxideg rov 

16 7tQaiq)ixrov ItiyQinTta TtQbg rbv JlirQOv, riaaaQeg ovaai, ^AyQiTt' 
Ttiva y.al NmaQia yLoi Eitprifiia y,al JwQig, dxovovaai rbv ti](; 
dyveiag loyov xai Ttdvva rd rov xvQiov Xdyia, ejtXr^yrjaav rdg 
ifjvxdg, xai avv&ifievat dk).r;Xaig dyvai rfjg l^yQiTtTta xoirrjg 
diafieivai r^voxiiovvTO vit^ avrov, dTtOQOvvrog ovv rov \4yQi7t7ta 

20 xffi XvTtovfiivov TteQi avrwv — xai fidkiara rovrwv j]Qa — 

iTterrjQeiro ovv xai vTto/tifHpag onov dTtrJQXovrOf fiav^dvet ori 

TtQbg rbv THtqov, eXeyev ovv avraig iX&oiaaig' Mr xoivwveiv 

I! p. 1 p Ifioi 6 XQiariavbg h.eivog |, Idida^ev vfidg ' yivwaxere ori xai 

vfidg diro).iaw y.dy.eivov i^wvra y.avaw, airai fiev oiv vjtifieivav 

26 ^cryfa ra y.ayd Tta&eiv vTtb rov IriyQiTtTtaj fidvov iVa firiiciTi 
oiarQrjXaTwvTai, Ivdvvafioviievai nf) y.QdTei rov ^lrjaov, 

^ xazedaoerai A || •^ Siaxoviaavxaq A || ^ aTio Qtofieytiq A \ ^AQixlav ego 
cum latino restilui XQoxfivav id est raQoxivav A \ imfi^vaq ^ || * raQoxiva 
A II " xatatevvdfiEvoq A \\ ^ Sifiiov deletidum censet MBotmet || " MaQtvQiov 
xov ctyiov TtixQov dnoaxoXov iv ^(vfi^ P Mclqxvqiov xov dylov dnoaxolov 
TtixQov fjLaQXVQTiaavxoq iv ^(ofiji vnb viQwvog, xvQie evXdyrjaov S \ 6 Siom P ] 
TthQog o drtdaxoko^ P TtixQog d dnoaxokoq xov xvqIov rjfiaiv ^lrjaov Xqioxov S \ 
x§ om A II »•- inl reJ xvqiw P \ xai prius cum S V \ evxaQiaxdiv om P \ x^ ^ai 
add S II '5 xov dylov XQiaxov A X(S ctyitjt ^lrjaov XQiaxov 5 1 " rf xov xvq, 
XdQixi om A I 6h] ovv A | al om A || »* inaQxov P \ aQi&fidv xiaaaQeq om 
ovaai A \ ^AyQinnlva . . . Jwqh; om AV ^ *** JaQia pro NixccQia S \ a^ 
dxovovaai A \\ *' xov xvQiov 'Ir^aov A x, x. X^Qiaxov S \\ " ^n avxov] ndaag 
xdg r^fiiQag add S \\ ^ oxi ante fmXiaxa inserit A || •* vnoxrjQfjXcu A \ ovv 
om A I vnonevtpaa P nititpaa A \ nQoiQ/ovxai AV ^*^ nQdq x. II. dniQxovxcu 
legisse videlur S \ firj xoivotv, ifjiol] xov firj avvtlvai fioi -4 || *• ^ ante xQi^iO' 
vdg om /* II ** vfjLaaaaano)^ao P \ xaxaxavam A || ** ndvxa xaxona&eTv A \ 
fiovov /Va fxtixixi scripsi cum A fi6vovvvaxQi?Mrovvre P \ vaxQr^kaxovi^xeu A \ 

^ X(p XQlXy XQKfXW A 



ACTYS PETRI CYM SDfONS 32. 33 85 

fregit? I nuiiiquid ipse deus, cuius te uirtutem | esse dicis? 
currens autem ipse 6emel|lu6 ad Petrum dixit: TS^e ego de 
cre|deiitibu8 lesn Ghristi unus opto esse. Pe|tru8 dixit ei: 
Quae inuidia hic est, fralter? ueni et fac consuetudinem. Simon| 
autem male tractatus inuenit qui | eum tollerent in grauato 5 
extra Bojmam Aricia. et ibi paucos dies fecit | et inde tultus 
est quasi exiliaticum | ab urbe nomine Castorem Terracina. | et 
ibi duo medici concidebant eum, j extremum autem die angelum 
sajtanae fecerunt ut expiraret. 



XXXin Petrus autem Romae morabatur | cum fratribus 10 
gloriosus in domino || et gratias agens die ac nocte turjba ad-n r. m^ 
ueniente credentium in nomijne Christi. conueniebant autem 
ad eum | et concubinae praefecti audientes | castitatem debere 
obseruari et | conlocutae inter se abstinebant se | a concubitu 
Agripae praefecti, et | cum illis molestus esset, excusatio|nibu8 15 
adueniendo aporiabant eum. | eumque ille bilem pateretur prae- 
te|rea diligens eas, exposuit eis curios<os> I ut sciret ubi prodirent. 
et scierunt | quoniam ad Petrum conueniunt. dixit | eis 
Agrippa: Petrus uos prohibuit n<on> { communicare mecum; ille 
uos ha<ec do>|cuit. scitote quia et uos et illum <per>|dam. 20 
istae autem paratae erant om<nia> | mala pati, quam se con- 
mittere cum | eo, confortante domino. 



' fol 367^ in marg exieriore haec uestigia manus 2 reperiuntur: 

noi tuuB 

it Bimon ^^^^^^ pntat locum eua:ngelii(?) adscribi no<m>i<D> tnu<m> sit 

simon || " folii S6Sr margo exterior putredine confectus ita ut in fine 
singulorwn uersuum aliquot literae euanuerint. Gundermann H *' castitate™ 
corr m i II *^ post carios semicirculus literae e uel o legitur; reliqua 
perierunt || ** Bcierunt] literanwi nt fragmenta comparent \ literae x in 
dizit certa uestigia supersunt || ^' non restitui, sed in cod. nihil nisi semi- 
circulus post n primam comparet || ** haec docuit ego restitui, post ha 2—7 
iiterarum lacuna \ illum] literae m fragmentum tantum superest. deinde 
desunt literae 2—S. lacunam ego expleui || ** post om tres fere literae 
perierunt. omnia ego suppleui. 



^ scil grabato || ^ nihil mutandum. expectes ad exiliaticum. sedfuisse 
uidetur m graeco exemplo quo interpres usus est iig tiva iSoQioS^tvza 
• die pro diera || ^* adinueniendo conicit HVsener 



86 MASLTYBIYU PETfil 5. 6 

V Mla 6i xtq yvvi] xal ^akiOTa ev^oQtpoTaTTj , yafietf^ 

l^lfiivov xov KaloaQog (piXoVy SavriTtTtri dvofiart. agia talg 

l.f.iTbn'^ jiJ^oiTtaig iiatQoivaig xal avrfi at;vi;^x^ro TtQog rdv\\niTQOv >uxi 

avrrj rov iJkfiivov djtiarrj. ixelvog ovv fAaivofiBvog xal iQuiv 

5 vrjg SavriTtTtrjg xal &avfid^(ov ort ovdk Irt^ airrjg rrjg %kLvf^ 

luxd-evdet dfAa avrqty cJ^ ^rjQiov i^yQiaivero, fiovXofievog rov ni- 

%QOv diaxBiQiaaad-at' iyvio yoQ avrbv TtaQairtov yeyovora rov 

XWQiafiOv rijg xoirrjg. TtoXXal dk xal a)JMi yvvaixeg rov Xoyov 

rfjg dyveiag iQaa&eiaai nav dvdQwv ix^Q^^ovro, xai iivdQeg rdv 

10 idiwv yvvaiviijv rdg xoirag ix^Q^^^v did ro aeiivuig xai dyvwg 

^iXeiv avrovg d-eoae^eiv. d-OQvfiov ovv fieyiarov ovrog iv rf 

'Ptofifj xai rov l^X^ivov Srjkiiaavrog rd xar* avrov r^l j4yQi7tTtif 

II p. « p Xiyovrog avrtft • |{ *!& ov fie exdixrjoov dnb rov x^Qi<Jcevrog rrpf 

ywaixd fiov IlirQOv, f^ iyio Ifiavrbv ixdixr^ow, xai 6 iJyQiTtrtag 

16 ravrd ekeyev TteTtov&ivat vn^ airov, x^f^^^aavro^ fiov rdg nakka- 

xldag. xai b i-lXfiivog n^bg airov Ti ovv neQifiiveig, l^yQinna\ 

evQWfiev avrbvj xai iog neQieQyov dvdQa dvikwfiev, on wg l^Swfiev 

rifAwv rdg yvvaixag, iVa xdxeivovg ixdixr^owfiev rovg tii- dvva- 

fiivovg avrbv dveXeiv, iiv xai avrtiv dniorr^oev rdg yvvaixag. 

20 VI '2g de ravra ifrxinrovro, yvovoa f Savrinnrj rov dvdQbg 

rfy ovfifiovkiixv rr^v nQog rbv ^AyQinnav, nifiiffaoa ibrfKwoev 

|:f.i75a^ A*"^ nirQii}, onwg i^il&r] dnb rrg ^Ptifirig. xai ol loinoi ad£>L-|j 

q)oi iifia rii» MaQxiUjti naQexdlovv avrhv i^ekS-eiv. o de Ui^ 



* ywi) om P I xttl (JLaX. exix. ya/iettj otn ^ 1 * g^iXov xaioapoQ A 
dyQlTtTia om ovofiari P \ (cfia xal d}J.aiq A || • xal avxri om A [ igxo/iivrj 
A^* ix. ovv 6eiVQ>q t/v fiefitfvuK; xarct rrjg {avr. A \ SQQiov i> || * dyQiTcnivijq 
P y • ifiov).£TO xa&evSeiv A \ a/m avT<ji om A \ <oq xi A \ rJ/^Mofro A t| 
' xaxtyvo} A \ rov x(oQio/iov yeyevffO^ A\\* tt^q xoirrjq] avtdv yeveo^ adtl 
P in €d princ ego avtoi correxi, yevio&tu deleui. sed utmmque fortasse 
delendum aut duplicis uersionis uestigium est || > egeoMoe P eite&eioB^eTifcu 
{ante rov koYOv) A \ dn^orrjoav A \ rwv iSlwv ifiolotq ix^^o^o ywcuxwv 
(om T<i? xolr.) -4 II •» ctyvdfg xal offivdpg A \\ *» xal ^elriv ^eooefiiv P \ 
01* fux^v A V II " drjkQHj. xai^ avrdiv A || " leyovroq ai-rm om A \ ixSix. 
ipfjoiv A II " fiov\ fr.T* ifiov A \ TlhQOV om A \ iyd» addidi cum AV om P\ 
ixSixi^ow ifiavrov A \ r// avra P fuit ra avra sed prima a erasa est. ravra 
^ I '* /(^(^/oef^To^ fiov rdq na)X om -<< 1 •• lAXfielvoq (om 6) A | fii/J.eiq A i 
r/ oiv TifQifuveiq om S || " ovoxd^f*ey A || " — ^' onotq . . . rdq yvvatxaq] xal 
ixSixoifUv kavro^q xeti ro^q fijj dvvafUvovq kavroTq (fot^O^ffOat, o?? xcd ai*roi^q 
iarigrjoev t;/$ nHavrr^q ovvavaorQO<frlq A^^ ioxenrovro] Ttpdq avrovq add 
A I dyQi-JtnTva P \ rr^v rpv dvSgdq A i ^^ rr)v] ori 5|fi rdv nerQOV n^dq 
r^ Uy(>. S I rSv om P\^ dno om A^^ afia rip MaQxe/.k<p om S \ iqe?.' 
&eTv] ix rrjq "^Ptufinq add S 



AGTYS PETRI CYM SDCONE 34. 35 87 

XXXIV Vna autem for|ma formonsissima, Aluini claris- 
simi I uiri amioi Gaesaris coniunx nomin<e> | Xantippe, cum 
alias matronas conjueniens ad Petrum de castitate 8er|uanda 
sustulit se a marito. ipse autem || furiens et amans eam mira-n '• ms" 
batur, quo|niam neque in eodem lecto maneret, | et tamquam 5 
besteus furiabatur ad e|am, quaerens quomodo Petrum per- 
dejret. multae autem conplures et aliae | honestae feminae, 
audientes uerbum | de castitate, recedebant a uiris suis, | et 
uiri a mulieribus, propter quod uel|lent caste et mundae deo 
seruire. | tumultu autem non minimo concitajto ab Albino, 10 
rettulit praefecto de | coniuge sua. dixit ei: Aut tu me 
defende | de Petro qui istas suasit Ghristianas fieri, | <a>ut 
ego me uindicabo. et praefectus | <b>oc passus referebat 
Albino. et dixit | <Alb>inus praefecto: Quid ergo taces? | cur 
non te defendes et uniuersos? | occidamus ergo illum, ut possi- 15 
mus I coniuges nostras possidere. 



XXXV Gonlo|cutio itaque facta est a Sanctippe. | rettulit 
enim Petro et rogabat | eum ut exiret a Roma, ut ad hora 
majlus locum non haberet haec et | omnes fratres ei dicebant, 
quibus II 20 



* forma] literae for sub finem uersus ut Gmidermann annotat mcer- 
Jissimae sunt, suspicatus sum femina ita ut quae ab initio uersus sequentis 
legitur litera m pro in scripta esse existimarem, sed ut HUsener monuit 
nusquam lihrarius contra regulam uocabulvrum syllahas dirimit. igitur 
scrihere non potuit femlimi sed fe|mina aut femiJna || * nomine] ultimae 
literae maxima pars eiMnuit \\ " recedebant man 1 tecedebant scripsit 
qui literas pallidas denuo atramento ohduxit || ^' ista' corr ipsa ut uidetur 
man 1 \ quattuor uersuum margo exterior scissuram passus est, perierunt 
priorum uersuum singulae posteriorum hinae uel ternae literae, certo 
restitui possunt uersu 12 <a>ut, uersn 13 <b>oc, uersu 14 <Alb>ina8 || 

" cur legehat Gundermann. certo nihil nisiprimae literae (c?e?o?q?) semi^ 
circulus dignoscitur || ^ inter folia 368 el 300 unum folium iam saeculo VII 
€uulsum I foL 368^ in marg inferiore man 2: et hic minus abet 



* fnriens pro furians || • besteus pro bestiuR || "^ conplures] fortasse 
€orrectio uocis multae BUsener \\ ^^ defendes pro defendis || " Banctippe ex 
xantippe corruptum \\ ** ad hora pro ad horam. m litera ante malu» 
cmissa est 






68 MABTTHrVM PETRI 6. 7 

TQog tlntv avTOig' jQaTteTeicofuVj ddei.q)ol\ ol de ^Keyov adTor 
Ovj akk^ (ig eTi aov dvva^ivov vnrjQeTeiv Tqj nvQit^. Tteia&ei^ 
de Toig ddelq)oig e^fik&ev fiiovog, ehtciv MrjSelg vficdv e^eqxiad-tj' 
avv ifioij dlX* iB^Qxof^ai fcovog, fieTaf.i(pidaag to axf^fid fiov. 

5 (ig de eSfjei ty^v Ttvkrjv, eldev tov xvqwv eiaeQxoftevov eig Tr^r 

W p, s ? 'Pcjifitiv, Kal i6cjjv\ avTov eiTtev KvQie, Ttov code; Kal o xvQiog 

avTcf) eljtev EiaiQXOftai eig tjtv ^Pciftr^v atavQcod-f^vai, xal 6 

IliTQog eljtev avTcTr KvQie, jtdi.iv aTavQovaai', Elnev avTcT}' 

Nai, IleTQe, ndUv OTavQOVfiai, xai IXd-cJiv eig eavTOv 6 IliTQog 

10 xai d-eaadfcevog tov xvqiov eig ovQavov dvekO-ovTa, v7tiaTQexf)ev 
eig Ti]v 'Pc6f.n]v dya/Moifievog xat do^d^oiv tov xvqiov, oti avTog 
elTtev ETavQovfiai,' o eig tov IUtqov rfiekMv yivea&at. 

Vn l-iva^dg ovv 7t dliv jtQog Tovg ddeXcfoig ekeyev avToig 
To oQa&lv avTCti' xdxeivoi ejtiv&ovv Tfj ipvxft, n/Miovveg xai 

\5 kiyovTeg' IlaQayxtXovfiiv ae IleTQe' rjivjv TcSr ve cot eQcov (pQOVTi^ 

|:f. i76r» A^o^' ^^^ ^ flitQog avTOig II oTi ^Edv ?; Tov xvQiov TO &ikr]fia, 

yiveTat, xal edv r]fteig fti^ ^i/.cuftev. vftdg 61 o y.vQiog arrjQi^at 

dvvaTog Iotiv eig tt^v ^rioTiv avTov, y.ai &efie?ucuaei ev avTc[t 

y.ai TtXaTvvei Iv aiTcff, ovg avTog e(fVTevaev, iVa xai vfteig dXXovg 

20 (pvTevai]Te dV avTov. eyco di, ftixQiS f^^ d-ikei o Y.vQiog iv 
aaQAi elvai, ovy. dvTikiyco' y.ai ndXiv d^ikovTog ka^eiv fie, dyak- 
Mcufiat y,ai extfQaivofiat. TavTa tov TUtqov kakovvrog xai 

' axzolg t(frj A \ dQctixtxbvyoLie P dQaTiSTevofisv A || ' dvvafitvov aov 
A I to) xvQiip] fjtive ^v aaQxl 6i fjfxag add ^' || ^ ^ nexQog i^rjkS^ev A \ 
iQ/eax^it) A II * i^eQXOMsrog pro i^^Qxo/jiat fAovog A \ fAercaptaaco A \\ * (og 
Ae iSr]?.&ev 6 ^rerQog elg rt^v rtvA^v A \ ^Ay/Mi/v] aravQ(oS^tjvat add A\\^ xal 
S 7(irQog axrw einev A \ 66e P nov (o6e xvqis A xvQts nov <l6e xal not 
d6eveig C ttov d6evetg ego in ed 1 correxeram non uetante Sokoiovio > 
' xai 6 nirQog avrw elnev >4 !l * xvQii fxov S \ xai elnev avrw o xvQiog A \\ 
• nahv aravQ. IlkrQe S \ xal iXS^cov] (oaneQ noV.(cxtg praem S || *® 'i6(dv A ' 
rovg otQavovg A \\ " rrjv om P \\ '• aravQOvaSai A I 8 eig rdv IlirQOv 
7jfie/./.ev yiveaO^ai nim ACS eig 6e rdv nirQOv e>.eyev yiveaO^ai P \\ ^^ ndhv] 
o nexQog A || ^* xaxeivot] avrov axovaavreg add A \\ " kiyovreg] n^dg avrdv 
add A I naQaxa).. . . . tjtwv] evxov{?) neQl rjfiiih' IlixQe S \ fiere(oQ(ov A 
ve(oxiQiov iv nlaxet S \\ "' oxi av A \ post xov xvQiov in P rasitra est. fuit 

V, — 

ut CKrumhacher iestatnr xo xv, \ xo om A Ij ^^ yivexnt] yevt^aofjte^ S \ 
xav A I vfxag] rjftag P \ vfiag 6e o xvQtog] iv vftlv 61 6 xvQtog xiZv 6wdfie(uv 
iaxi S I 6vvat6g iaxtv 6 x. axiiQ. A \ axijQi^tj P \ iaxiv om P \ axr^Qi^ei Swa- 
xdig ed 1 I x(cl axijQi^ei vfidg S || *® 6vvax6g iaxtv om S &efie/u(Dacu A 
*® XQaxvvai A \ iv avxv» om A \ ovg avrovg A \ 'iva xal vfjtelg . , , 6i avrov 
cum AC consentiente L. vfiiLv 6\: evexa xal tjfidg ^vDonoiTfaet S plane om P 
ed / II *^ 61 om A \ fiix(^^^ ^^^ -^ I ^i^t fxe A || ** elvai iv aaQxi A \ dvxil.. 
aixiji A I i^i/.. axxov A \ naQa/.afieTv A 



ACTVS PETRI CVM SIMONE 36L 37 89 



lacuna 



90 KARTYRIVM PETBI 7. 8 

II p. 4 p raiv ddeXqxJiv Ttdvrarv xkaiovTiov , idov arQaTidirai 'j riaaaQeg 

avrbv TtaQaka^ovreg dnriyayov rqt l^ygiTrTtif. xdxeivog did riy 

voaov avrov in alrif dd^eorrjrog IxiXevaev avrov arccvQw&ijvai . 

avvidqaiAev ovv rtiv ddeXqxiv rb TtXrj&og oXov rtXovaiwv re xal 

5 Ttevrrwv, oQfpavwv re xal XVQ^'^? ddvvdrwv re xal dvvarwVn 

^ovXofAevoi idelv xal d(paQ7tdaai rbv ITirQOv, TcJy dr^fiwv hx^o- 

(Jvrcoy dxaraaxiTq) xai fii^ (pwvjj' Ti rfiixrflev 6 IldrQog. 

jlyQi7t7ta\ ri ae xaxbv dUdnqxev^ kiye 'Pwfiaioig, Kal ireQoi 

iXeyov <<Po/?ijt^ov>, jti^ Idv olrog dnod^dvri, xal 6 xvQiog iavrov> 

10 dnoXiaei f^ftdg ^Ttdvrag^, xai 6 nirQog yevduevog iTtl rbv roTtov, 

xaraareiXag rbv oxXov eljtev ^'AvdQeg, ol eig XQiarbv aTQarevo- 

II f. i76r^ ^fievor ovdQeg, ol ijti XQiatbv iXTti^ovreg* \\ fiifivr^a&e wv «iy^Tc di^ 

iiAov arjfieiwv xal reQdrwVj fiifivriad-e rrjg avftjta&eiag ror &eoi\ 

6i vfidg Ttoaag idaeig iTtoirjaev. vTtofieivare avrbv iQXOfievov xal 

15 dTtodidovra «xaoff/i xard rdg TtQa^eig avrov. xal vvv TtQbg rbv 

ylyQiitTtav fiij itixQaivead-e' didxovog ydQ iariv rijg TtarQixf-g avrov 

II p. 6 p iveQyeiag, xal ndvrwg rovro yiverai rov xvQiov (pav^\Qwaavr6g 

ftot rb avfi^aivov, dXXd ri ftiXXw xal ov TtQoaeifti rtf) (navQff)] 

VIII IlQoaeXd-ovTog 5e xal TtaQaardvrog no aravQ(i>j f-Q^aro 

20 Xiyeiv ^Q ovofta aravQOv, ftvarr^Qiov d7t6xQV(pov c3 x^Q^S dvix- 

» Matth. 16, 27 



^ x/.ai6vT(ov yoBQoiq A \ tBQOTiokrjTai TeaooQig {id est TeoooQeig) P i^iy- 
Q^cu aiLTaj Sixa iiiioTavTeq A l6ov OTQaridJTcu om TeoooQeq S ecco quattro 
Boldati della coorte che stava al cospetto del re C similiter Aeth, Hieroe 
com qoattaor apparitoribus et aliiR decem yiris L l6oi> oxQaTiQncu TioaccQeq 
ego scripsi, expectare possis ^'ifQoq xal orQccTiwTai riooaQsq o^ 6ixa 
ihcriQiTatq j| * :tQ6q t6v dyQlnnav A\Trjv xax^v vdoov A || ' in^ ahltt iam olim 
correxit Hermannus frater eTcexT^v P int ahla A^* Th nXrj9i)q rtSv a<f€A- 
ipwv A I nlovolwv T€ ndvTwv A \\ ' d^vvtxTwv t€ om A \\ • pov)jOfitv(uv A ' 
l6€tv xal dtpcLQn, cum A l6€Tv xal om P xal dfpaQn, om CkS \ twv 6h 6ripmv P 
omisi 6i cum A \\ ^ dxccT. x, fi. (pwv. om P sed extat et in S\6 om A\^ Hy€ 
vvv A I xal %T€QOt , , , dnoUo€t rjfjiaq ^ndvTaq^ om PS •addidi cum AC{L) 
di>Qvfii^O€t yaQ r) ^Pwfjiri idv ovToq dnoBdvy S \ htQw )j6yw A €T€Q(h fXeyov 
scripsi cum C^ ^^ * || ' fpoprft^ov suppleui cum CL om A \ idv addidi cum 
CLS duae Uterae erasae in A (fuit av) \ avTov addidi cum C|| ** ndvraq 
addidi cum CL \ xal 6 JI^tq, yevdfuvoq om A \€lq A ^ ^'^ xai xata(n. A ' 
6 ntTQoq €ln€v A \ ol €lq Xqiot6v OTQaT€v6fJt€vot restitui cum A c^msentien- 
tibus L (qui Cbristo militatis) C (o uomini che diveniHte Roldati di (^eau C) 
et S cuius textum Sokoloff graece sic reddit: €l<rtaoo6fjt€vot €iq t^v aTQcevidtv 

^€0V TOV OWTfjQOq \ oi TOV XqiOTOV OTQCCTtWTttt -P | " iknCCfiVT€q] ol iv 
X(HOTw ^wtiV €xovT€q S I I^^CTe AP II " 6t^ vf*ccq] Tr^q €lq ^fiaq A n6aaq 
xal nolaq S \ inoirj, vfiTv A \\ '* vvv] d6€X<poi add A || " yiyov^v A || »• ifjtoi 
A II *• nQOO€Xd^6vToq . . . OTavQq) ACS consentiente L om PV \\ * JJyeiv 
ndhv P I oxavQOv] Xqcotov S \ t6 dnoxQ. fxvoT. A fjtvoT. navT€lwq dnoxQ, S 



ACTYS PETRI GVM SDfONE 30. 37 91 



<ma>;|nete itaque adueniente eum et re|tribuente unieuiqueu r. 8«^ 
secuudum fac|ta sua. et nunc nolite furere in Agrippa | 
praefecto. minister est paternae | aenergiae et traditionis illius. 
hoc I autem quod factum est in me dominus me|us ante mihi 
ostendit. 5 

XXXVII Sed quia dubito | et non accedo ad crucem? omne 
cru|ciB mysterium obscurum, gratia in|conparabilis in nomen 



> <ma>nete ego suppUui || ' miniter corr m 1 



> adueniente pro aduenientem | retribuente pro retribuentem 
* scribe quid pro quia | pro omne scribe cum graecis o nomen 



92 KARTTBIYIC PETBI 8 



(pQaaxog inl dvofiaTi o%avQOv elQr^iiivri' w (pvaig dv&QWJtov 
XWQia&ijvai -d-eov ^ij dvva^iivr^' w aQQrjre g)iXla xai dxwQLaxej 
dia x^^^^^^ ^vTtaQwv i:iq>aivea&ai ^rj dvvafiivr]' fiidCofial ae 
vvv TtQog T([t TiXei T^g Ivd-dde kvaewg VTtaQXorv oarig el drikwaw 

5 ae* ovK rfiefiiaw xb TtdXai fteftvxog TJj ifwxfj jwov xal xQVTtro^ 
fievov Tov aravQov to fivaTiJQiov. aTavQog fifj tovto vftlv ^arw 
TO q^aivdfievovj 61 iTtl Xqiotov ekTtiCovTeg' 'eTeQOv ydQ Ti iariv 
TtaQa To (paivofievov tovto xaTa <r6> tov XQiaTOv rtdd^og, xal 
vvv fidkiaTay oti dvvaa&e ol dvvdfievoi dxovaai iv iaxdTrj wQq 

10 xal TeXevTaUf tov fiiov vndQxovTog fiov, dxovaaTe' Ttavrbg 

aiad-rjTi^Qiov xw^/cjaje rdg eavTwv ^vxdg, Ttavrog (paivofiivovj 

fifj ovTog dXrj&ovg' TtrjQwaaTe vfniv Tag oxpeig TavTag, TtrjQci' 

aaTe vfiwv Tag dxodg TavTagj <xoiQiaaTey Tag TtQd^eig rdg iv 

II p. 6 p V^veQ(^' xai yvwaea&e ra TteQi Xqiotov j| yeyovora xai to okov 

15 ^^fe' acjTrjQiag vfiwv fAVOTriQiov' xai TccvTa vfiiv elQrjad^w TOig 

II f^ if^^ti ^dxovovaiv wg fitj eiQrjftiva. wQa di aoi JJiTQe \\ TtaQadovvai to 

adfia Toig Xafifidvovaiv. aTtoXdfiere ow, olg iariv 'idiov. d^id 

ovv iftug Tovg drjfiiovg, ovTwg fte OTavQwaaTej ijti Tfjv xe(paXfp^ 

xai fii^ dXXwg' xai did Ti, TOig dxovovaiv eQci. 

^ arccxQOv] XQiOtov S | tl^fivri ed 1 cum L \ r^g iftatg dr&QWTCOv moz^ 
Xof(ita&^vai ov Svvarai S || * • a> q)vaii dvB^Qwnov . . . xov azavQOV td 
/jtvartJQiov desunt in A || * — * cJ OQQriTe tpiXia . . . drikataw ae om C [ •"* w 
OQQnxt tpiXla , . . fi^ dvvafitvrj om C^ || ^ ae\ avxbq S || * totekri P \ x^q . . . 
i'7iaQx<^v om S I pro rijg iv&dds kCaewg HUsener x^g iv&d6* iJievaeatq 
suspicalur \ post xw xilei S legisse uidetur <pav€Qwacu uel simile quid \ 
duoaeae P xoTq dv^Qwnotg dtfAwaai S ut uidetur SriXwaw ae ego cum C 
emendaui \\ * ante oix ffQSfi. praem nda^ i^oxi w^' simile quid S \ xd naXat 
. . . xQvnxdfievov] quae apud S extant latinc redduntur et occaltum oliin et 
abscondituni | rj xpvxi /^^ om S || • xo ante fivaxi^Qiov fortasse delendum \ 
pi^ om A \ tVfv] OTiXoi^ add AW^ xd <pativ6v A || • xovxo xd ipcuv. ifuv A \ 
To post xaxd ego addidi \ xaxd . . . nd^og om -4 B • ore A quod fortasse 
recipiendum erat || *<> dxovaatf fiov nQo&vfiwg A \ navxdg alaS-. . . . \pvxdq 
om A\\ ^^ ala^tfxriQlov] malim ala^rixov || " post dXj^vg add dTzoaxtjts A \ 
nrjQwaaxe bis emendant HUsener et MBonnet consentientihus CV nXtjQw- 
aaxe quod utrohique exstat in APS sensu caret \ xdg 6\pftg x?jg SQdaeotg S | 
alteri nXrjQwaaxe praemittit xal A || " xavxag xdg nQd^eig xdg iv ipaveQ^ 
om S I xdg primum om A. duplex accusatiuus offendit. verba a Slavo omissa 
non deleoj sed uidetur deesse x^Qiocrxe quod ego suppleui r/*tagliate fuori 
di voi ogni opera del corpo C^ togliete via da voi ogni pensiero terreno 
e le opere della carne O n^dg uel elg xdg nQd^etg suspicatur MBonnet | 
" inl X(iiax6v A || '* vfxwv om A \ post fivaxr^Qiov add del fjthv }jey6fJtevov 
ovdinote de dxovofievov S \ xal tavta . . . elQrifxiva om AC || *° oQa 6e av P 
itidem o(>a 6s av A \\ " uerba d^iw ovv i^fidg . . . yttg yivovev transposuit C* j 
wg oiv dStw A \\ '* inl xe^Xffg ^ y *• iQw] atavQo^elg add A 



AOTVS PETRI CVM SDCONE 37 93 

«rucis dicta! | o natura hominum, qui non discedunt | ab ea et 
qui non recedunt ab ea. o amor | inrecessibilis, qui per labia 
immunda | nominari non potest! adpraehendo | te nunc ad con- 
«ummationem huius | loci. non abscondo quod olim optabam | 
enicis mysterium frui. fratres, qui | in Christo speratis, ne 5 
putetis hoc esse | crucem quod palam uidetur. aliud est | autem 
praeter hoc obscurum et mag|num mysterium. nunc maximum 
mihi I in nouissimo die meo audite. nolite | haec quae oculis 
uidetis humanis. exjcaecare oculos et aures uestras || ab istisn r. msq 
passionibus quae palam uidetis. | sed in notitiam uestri sit per- lo 
manere | totum mysterium uitae aetemae. | sed iam hora est 
tradere corpus me|um. Et conuersus ad eos, qui eum 8us|pen- 
fluri erant, dixit ad eos: Capite, | deorsum me crucifigite; et 
propter | quam causam sic peto figi, audientibus | dicam. 



i 

' quper corr m 1 



* optabam . . . fhii] expectare possis occultabam cum L uerbo frui 
deleto \ ^ maximum pro maxime || * post nolite deesse uxdetur uidere \ 
^ cxcaecare ex excaecate corruptum 



94 MARTYBIVM PETRI 9 

IX ^2g dh aTtexQ^f^aaav avrav ov i^^lwaev x^OTtoVj ^^oro 
Ttahv Xiyeiv ^'Avdqegj olg iariv idiov td aKoveiVy ivunlaaa&e 
a vvv iiaXixna vfiiv dvayyeXdi dn:oiiQefidfjievog, yivtiaxere vrjg 
aTtdarjg q)vae(ag ro fivarfJQtov ncal rrpf %viv Ttdrtiov dQxrpf ijtig 
5 yiyovev. 6 ydq TtQwxog dvd-Qomog, ov yivog iv eYdei ^w iytij 
Tcatd xe<pakriv ivex^elg ^det^ev yiveaiv Tijy ov% ovaav Ttdkai' 
vexQa yoQ tp^ avrrj firj xlvrjaiv exovaa' xaraavQelg ow ixelvog 
6 xal rrjv aQX^^ '^^ iavrov eig yry ^Lx^ag^ xo itav xovxo xijg 
II p. 7 p diaxoafir^aevag aweoxi^aaxOy eldog aTtdjfiQefiaa^S^elg Ktrjgl^ xXrjaecDgf. 

10 iv fi xd de^id aQiaxeQa edet^ev xal xd d^iaxeQd de^id, xal 
Ttdvxa ivrilXa^ev xrjg qyvaewg avxwv arjfieiay cu^ xald xd fi^ 
xaXd vorjaat xal dya&d xd ovxwg xaxd' TteQl wv 6 xvQiog iv 
fivaxriQiifi liyer ^dv fiij notriarjfte xd de^id cu^ xd dQiaxefd 
xal xd aQiaxeQd wg xd de^id xal xd avw lig xd xdxw xal xd 

15 drtiaw wg xd ifiTtQoaS-ev, ov fifj intyvwxe xrpf ^aaiXeiav, xavxrjv 

** euangelium Aegjptiorum 



* To om y/ B • avttvyskat P \ dvttyyi)Jiw xgefidfievog A || * otnttaffq ut 
in ed princ habet et A ttTil . lo P \t6 om A \ rijg xwv nttvxonf xatafioX^ 
Tijv ttQx^^ -^ II * P^^^ yiyovsv add 6 yitQ HQwxoq &v9Q(onoq ix y^ X^^^'^^* ^ 
SevxsQog i^ ovqovov P deleui cum ACS. est additamentwn ex 1. Car. 15, 47 
intrusum \ ysvofjievog elSog 8 ^x^ ^Y^ ^ I * xegxxk^g A \ yiveaiv om A | r^ 
vxovottv nttXtiv P x^v ovottv TtdXcu vexQav S che non si movea (non ayes 
moto di vita) C^ xijv ovx ovaav TtdXai scripsi cum A^^ vexQdv yoQ aizrfv 
• . . axovattvA vexga y&Q (froaiq S \ fii^ addidi cum A | xlvrjatv vexQctv ix<>^^ S | 
xttXttavQelg ovv xxL difficillima sunt. neque medicinam adhibet V misere hoc 
loco mutilatus, C^ sic habet: tratto giu esso che avea gittato il buo proprio 
principio sulla terra, fece si che tutte le cose a noi visibili nella creazioAe 
cambiassero posto, a somiglianza di lui che era appeeo a capo all* ingi^ 
£ fece si che quelli che erano nella destra, fossero in esaa creaiione 
nella siniatra etc. paullo aliter C^ sub finem mutilus: ma quegli eaaendo 
tratto in giu, gittb via 11 suo proprio principio. La sua natara ri tras- 
portb a capo all* ingiu, facendo oangiare tutte le cose esiBtenti. reliqua 
desunt. xaxttavQiow P xaxaavQCQiov A xaxttavQelg ovv scripsi cum CS ut 
iampridem uoluit Hermannus frater \ exivov 7^ jj " ^ om A \ TtQdg kavx6v x6v 
xb Ttav S {pm xovxo) || • avveaxttaavxo P \ pro elSog expectare possis iv elSei \ 
xf^g xXrjaeofg om PCS recepi cum VL articulum om A ^ ^^ fdeiSev PS 
iSoSttaev A quod consentientihus VL fortasse praeferendum est \ x& oQiax. 
wg rd SeSitt ^4 || " itdvxtt iv^Xk. cum A TtttvxacDv^kXaSev P \ xd x^g «fiva. 
A I tt^QJv ego correxi ttvxov PA || '* vofjUatti A H ** — 96, ' TteQl liv . . . 
ttvdQiuTtov om A II " oi fiij elaiX^rfte elg xi^v fittaiXelttv xwv o^Qecvmv C 
et • V I ^tto. xov ^eov S || *• — 96, » xavxrir . . . nQod^ag non mutaui. questo 
pensiero ora di tal forma come vi ho manifestato, e questa guisa nella 
quale mi vedete crocifisso 6** or ecco o miei figliuoli, io v* ho moitrato 
che qnesto ^ il modo che io mi scelfli per essere crocifisso, a capo all* 



ACTYS PETRI OYM SDfONE 38 95 

XXXVm Yt autem Buspenderunt eum, | ut ipse petierat, 
coepit dieere : Quibus | est uoluntas audiendi, audite <quae nunc> 
majxime uobis adnuntio BuspenBum. | intellegitis omnes myste- 
rium I principatuB quod factum est. prior | enim homo cuius 
ego effigiem Bumpsi | capite deorsum missus, et totum | genus 5 
suum in terra proioiens .... ipsam | ergo effigiem suspensam 
tamquam | et homo susum adtendens Christus par|tem, quem 
honorificauit et commujnicauit, dextram in sinistram de|mutanB 
sic, ut <bona> tamquam mala uide|rentur et mala tamquam 
bona. I et dominus ipse dixit: *Si non feceritis || dextram tam- 16 
quam sinistram et si|nistram ut dextram, et quae sunt <susum> | 
tamquam deorsum et quae retro su<nt> | tamquam ab ante, non 
intrauit in regjna caelorum.' haec autem prouidenjtia domini 



^ non intr. in regn. cael. cf Matth, 18, 3 



' m codice nulla Uicuna \\ ^^ post feceritis additae sunt literae de, 
quae ab initio paginae sequentis f, 3^0^ repetuntur || ** post sunt incerta 
Uterae s uestigia. literae 2-^6 abscissae sunt, suBum ego suppleui \ retro 
8U cod duabus fere literis abscissis. retro sunt ego scripsi 



' quae nunc ego suppleui Q ' scribe BuspenBus | pro omnes malim cum 
graecis omniB || ^ post proiciens non in codice sed in uersione latina deesse 
uidentur aliquot uerba. reliquis testibus adhibitis lacunam sic fere ex- 
pleuerim: ostendit mortuam olim generationem. mortua enim erat illa 
motum non habens. tractum igitur deorsum principium illud totam huius 
uiBibilifl mundi creationem restituit | pro Buspensam cum graecis scriben- 
dum est suBpensuB || ^ pro homo suspicari possis humo || ^ post sinistram 
in uersiane latina excidisse uidentur et Binistram in dextram || ° bona ego 
inserui || " intrauit ex intrabitis corruptum est 



96 ICARTYRIVM PETRI 9. 10 



ovv rr^v ivvoiav eig vuag itQoa^agj yial xo oxf-ua Iv (tf oqaxe 
d7toy,Q€f.iain€v6v lu, hMvov diaxvTKaaig iauv %ov TtQiaxtag eig 
yiveaiv xoiQriaavxog avd-QtJTtov, ifieig ovv, dyaTtr^roi iiov, xai 
01 vvv dxovovreg y.ai ol fAillovreg dxoieiVj Xi]%avr€g rrjg TtQcirr^g 
5 nkdvr^g iTtavadQaiuiv d(p€i),€re' 7tQoaf{y.ev yaQ Ijti^aiveiv rtf 
roi XQiaroi aravQoty oarig iariv rerauivog i-oyog, elg y.ai 
fiovog, 7t€Qi ov ro Ttveiua )Ay€r Ti yaQ lariv XQiarbg d)X 
6 loyog, r^xog tov d-eovx Xva loyog i; rovro ro oq&ov ^ilov, 
ifp^ f/i laravQiauai' rxog di ro Ttldyiov lariv, dv&QtJTtov <pvaig' 

10 6 dh flog 6 avvixiov irti \\ r<^ dQ&^t ^tV.f/i ro TtXdyiov y.ard 
fiiaovy r^ i7tiarQ0(pr- y.ai i; fierdvoia rov dvd-QWTtov. 

X Tavrd uot ovv aov yvcjQiaavrog y.ai dxoyaKvipavrog^ 

tiiBxk^ O-oye ^iorfi. ^ikov vi-v vTt ifiov eiQr/uivov, evxaQiarvj aoi ov/. 

iv x*e/.eflr«y rovtoig roig TtQoarfUouivoig ^ oide y/Auaatj, dt f^g 

16 dlr^d-eia xai Wevdog TtQoiQxerai, ovdk XbytJ Toirof Kt(o> VTtb rixvrjg 
g)va€(jjg v).ty.r^g jtQO€QXOfiiv(j, d)X iy.eivr^ ri] fp(ovf] €vxaQiar(j 
aotj ^aatXeVj rf] dtd atyr^g voovfjtivj], rf fif] iv fpav€Q(f) dxovo- 
fjtivj], rf ftr] dt^ oQydvcjv adtiarog TtQOiovat], rf ur iv aaQytva 
(ura 7tOQ€vofiivr]j rf] fif] ovai(f tpd-aQrf dy.ovouivj], rf^ fii) iv 

20 y-oafKit oiat] xai iv yf dcpteftivj], ttr^de iv fii^Kotg yQafpoftivi], 
ftrjde rtvi itiv ovar], rtvi de oiy ovar]' dD.u rairr], ^lr^aov XQtari, 

' • unde haec petita sint nescio 



ingiu, nella forma del primo uomo . . . C* {reliqua deperdita sunt) > 

' {ifjLiiq x(d S^ * 01 om P \ avovtaia P \ SicavTSO riyr rzQottv n/Mrh' P zw 
Sii^avxi and r^g nQiar^q nXavriq S Xt^gavTeQ r/y? tcqwxti^ n^Mrjjg recepi 
ciim AC I post nQwtrig addit tffidiv A^^ iip€i).€xe cum AC om PS | inaradg. 
ngdq Z1JV 6v(o neexQida S \ nQOCtjxBv om S \ yciQ imfiaiveiv cum A im^tror- 
xaa P inifiaivofv ut uidetur S che ci5 ^ quello che vi conviene, voi che 
sperate nel Signore e nella sua croce C 1 ^ — " oaxtg iaxlv . . . /.oye ^wi/c 
omAW^ xtxafdvoq cum PCV xexayfdvog SL yeyQafifdvoqiJ) Aeth. || '"• neQl 
ov x6 nvevfia . . . fixoq] questo di cui lo Spirito ba detto che Tintcr- 
pretazione della croce 6 il verbo, la voce di Dio C n ' ^^eyip' P | dk)* fj 
suspicatur HUsener \\ • xal ^x^^ ^^ ^^^^ omisi xai cum PC \ rof- &eoi: 
cum CS consentiente L om P\ 6q^6v addidi cum CSL om P \ qv).or om S 
*• rjlog ego correxi cum C k&yoq PS \ xh n).aytov ego scripsi cum C deleto 
de quod P post artictilum praebet. idem cod post ^vXo interpungit || " fwi 
ctnoxak. S\ *' cy vvv ^vXov $01^5 A \ elQrifdvov] 6q^v udd C \ ov /«^//^d/r A 
'* xolq orn^ P I nQoafikovfjievoiq A || ** d).ri9^ti A \ duQxerai A \ xw insermi 
HUsener || ** — '" ov6h Xdyqt . . . nQoeQXOfiivM om S ne con queste parole 
che e8cono per arte di natnra e materiale C\\ ^ nQoeQXOuina ego scrif)si 
nQoaeQXOftirof PA \ rj om P || *" ^aaiXsv om S \ zr^ /iij . . . dxovofiivy 
om S II '"* x\i fit) om P \ elq aaQxiva A || *• noQevyofievri P \ (fvaei <f^aQxi A ! 
** iv avxy ina<ptafjLivy A || •* fjirfii cum A fji^ P 



ACTVS PETRI CVM SDIONE 38. 39 97 

ad uos ndtuli. et signum quem | in ine conspicitis illius corpus 
est prijmi hominis generatio. uos autem, dilecjtissimi fratres, 
qui nunc auditis pri|mum, qui incipietis audire, et ostendi uolbis 
primum errorem, ut obseruare | possitis. subiciunt me itaque 
domini mei | lesu Christi cruci, quod est extensum uer|bum 5 
unum et solum, de quo spiritus sanctus dijcit: 'Quid enim est 
.... uerbum nisi hoc lignum, | in quo crucifixus sum? clauum 
autem | de plagio hominis figura est; clauus au|tem qui continet 
[et] in directo ligno | ligno plagio in medio, conuersio et pa<e>-| 
nitentiam hominis est. 10 

XXXIX Haec autem, | domine*, tu mihi in notitiam per- 
tulisti; I reuelasti quod est uerbum uitac, | nunc a me lignum 
dictum. gratias tibi | ago, non labiis istis clauis fixum, |{ nequcjj r. 370» 
lingua, per quem uerum et men|dum exit, neque uerbo hoo 
qui partes | uarias hominem, qui per humorem | <e>ius pro- 15 
ducitur: sed illa uoce tibi gra|tia8 ago, qui per silentium in- 
tellelgitur, qui <non> per organum corporali exi|git, sed illa 
uoce, quae non in came ad | aures subintrat, sed illa quae 
est I incorrupta. quae in hoc mundo non | est, nec in terra 
uadit, neque in li|bris scribitur, sed hac uoce, domine | lesu 20 



' m codice nulla lacuna \\ ^ continet et cod, et alterum ego deleui 
pa nitentiam cod abscissa e jwst pa g " eiua] prima Utera ahscissa || 
" non ego inserui 



* suspicor cum graecis generati pro generatio || * et ante qui posterius 
ponenium esse uidetur || • post quid enim eeiper homoeoteleuton excidisse 
uidentur fere haec: Christus nisi uerbum et uox dei?* quid enim est || 
' crucifixus 8um . . . figura eat] uerba corrupta. scribenium uidetur: cru- 
cifixus Hum clauo. uox autem plagium est^ hominis figura P ^ ligno plagio 
pro lignum plagium | scrtbe paenitentia | *' ante reuelasti inserendum 
uidelur et || *3 prg fixum scribe fixis || " expectes mendacium sed uide 
quod Neue 1, 547 scripsit \\ " pro partes scrihendum censeo per artes. 
fuit in archetypo partes cf 55, 24 | homioem ex hominis corruptum \\ 
*' corporali pro corporale | exigit uiietur corruptum ex exit uel exiit. 
sed fortasse MBonnelo auctore exigitur scribendum || " pro in carne ad 
aures malim in carnales aures 



98 ICARTYRIYM PETRI la 11 

evx^Qioxu) aor aiyjj qxovijg, jj %b iv l(.iol jtviv^ia ak (pikovv 

xal aol XaXovv xai ak SQuiv IvxvYxavei. av xal fiovq) 7tvev/.iaTL 

II p. 9 p vorjTog' av fioc naTr^Q, av fioi fir^trjQ, av fioi ddekcpdg, av q)iXog, \\ 

av dovXog, av olyLOvo^og' av t6 nav xal to Ttav Iv aoL' xai to 

6 ov av, xal ovx eaTiv a)Jko o eaTiv ei fifi fiovog av. litl tovtov 

ovv xal ifieig, ddehpoL, yLaTaq^vyovreg %ai ev avTfji fiovfii to 

VTtdqxeiv vfidg fia&ovTeg, kyceiviov Tev^ea&e, wv )Jyet vfilv a 

! tiTTr* AOi;r€ dq)&aXfidg eldev, ovTe ovg i^yLOvaev, ovTe \\ ijti xaQdiav 

dv&QVJTtov ovn dvifirj, ahovfiev ow jteQl luv f^filv vjtiaxov 

10 dovvai, dfiiavTe ^lrjaov' alvovfiiv ae, evxaQiaTOifiiv aoi %al dvd-' 

Ofiokoyov^e&a, do^d^ovTig ae eTi da&tveig av&QUTtoi, otl av 

&ehg fiovog xal ovx eTeQogf (^ ij do^a xai vvv xai elg jtdvTag 

Tovg alwvag Tdv alcivwv' dfiry. 



XI ^2g di TO itaQeaTog Jtkrj&og to dfify fieydXft} rixoj erpojvei, 

15 afia avTi^ Tfp dfiriv to itvevfia 6 IliTQog T(p xvQioj TtaQidiwKev. 

6 dk MaQycekXog, firjdk yvti^rjv Tivog ka^dv, o fifj l^ov riv, idwv 

OTi 6 fiaxaQiog IliTQog djtinvevaev, idiaig x^Q^iv xa&elcjv avtov 

' 1. Cor. 2, 9 



* aiyj fpwv^g P confirmat et S qui rcrvrj^ ry aiywag <p<avQ legisse uide- 
tur. nel silenzio che ^ la tua voce C ry 6h aj gxovy A \ § om A \ Ttvev/jtd ae] 
TcaxiQa ae A\^ ak 6qwv rdv ^edv fiov A \ Bvrvyxccvrjv P ivrvyxdvw ooi J e ti 
gaarda e appare al tao cospetto, e per il quale si pensa a te 6' | evxoficd 
aoi Sg fidvw rq} nvevfntn voijrdg indQxeig uel quid simile S \ li xal fiovio 
7tv. A \^ vorftbq el A \ post naxr^Q a'l(l xvQie A \ av fiov A secutf/o et 
tertio loco \ av fioi M^rijQ om P sed extat in ACSV\ av fioi tpikoq C || 
^ a^ Sovkog om sed ante ai- fpiloq praem. a^ ^Sq S tu mio Si^^nore ed 
io tuo Bervo C \ av fioi dovXog A \ av /uh olxovdfAoq C \ xal rb ov av om AS'\ 
* ovx Xartv aXXoq awr^g rivi S \ o iariv vorjrov t/ /iovoq av A \ post av add 
xvQii fiov 6 d^og A aol do^a. dfi^v 5 1 • ij/iija (ijfieTq) P \ xaratpvy. ngoO' 
ev^aa^e S \\ ' r^fiaa P \ rev^aa^ P \ ixeivov revSea^e dyantjrol 8v Uyfi 
doxvai ^fiiv Vmaxovfievoq -4 || • XSev AP \ ovre ovg rjxovaev om P sed extat in 
ACSl^ dv&Q. ttfiaQrwXov S consentienle V \ ovx om A \ alrovfiev] dedfJtevoi 
A H *® dfiiavre *I^a. dlv. ae om A \ aoi om A ae P || ** 6fio),oyovfieBft xal 
TtQoaevxofie^ uel simile quid CS \ xtd So^aC,. A \ di^^Qwnoi] ovreq add A \ 
avi] el x{'Qioq aid A a^ el 6 awrr^Q rwv rpvxwv Tjfjtwv S tu hoIo sei Dio, 
inBieme col tuo Padre buono e lo Spirito Santo (om xal ovx ^^^Qoq) C^ 11 
** ovx fariv ereQoq S-eoq A \ aol j) do^a A I elq ro^q dnavraq .1 H ^* '* wq Sh 
. . . rw dfii^v om S || " d naQearwq oxXoq A \ fjteydXg rfj (pwvfj r6 dfitjv dnt- 
nefixpev dfia avrtp xal nirQoq np xvQitp rd nv. naged. A || ^^ np xvQtw om 
S I '• yvwfnfq A\o om A\ i^wv A | " rfiff dnenv, A 



ACTVS PETRI CVM SDIONE 39. 40 99 

Christe, gratulor tibi, silentio uocis | tuae, quod est in me, 
Christum te diligens, | tibi loquens et te uidens, tibi re|ferens, 
qui solutus spiritus. omnia tibi | eognita sunt. tu mihi pater, 
tu mi|hi mater, tu mihi frater, tu mihi | amicus, tu seruus, tu 
procurans; | et omnia in te, et quidquid tu, et | non est alius 5 
nisi tu. in hunc autem | et uos refugientes et in eum omnia | 
sperantes, hoc constet in uos | ut quae didicistis possint per- 
ma;nere in uobis, ut possitis ad ea per|{uenire quae promisitn r. m'' 
se datu<rum>; | quae neque oculus uidit, nequ<e auris> audiuit, 
neque in cor hominis pecca<toris> | ascendit, praecantes eum de 10 
qui<bus> I promisit se datu<rum>. oramus te d<omine> | lesu et 
inuocamus gloriantes et de dolpraecantes confitemur tibi, honori-| 
ficantes te adhuc homines infirmi, | quoniam tu es dominus 
solus et non est | alius. tibi honor, daritas et potestas | et 
nunc et in saecula saeculorum. | amen. 15 

XL Circumstantes autem ma|xima uoce dixerunt amen. 
Marcelilus itaque consilium cuiusquam pejtens, quod non 
licebat nisi petisset, | ut uidit quoniam beatus Petrus | depo- 
suit spiritum, manibus suis | deponens corpus illius de<lauit> 



* tu seruus man 2 transfixum, sed retinendum || ' fol 37 1^ quinque 

uel sex uersus priores in margine exteriore laesi et literae extremae 2—6 

auulsae || ^ datu<rum> ego suppleui \ Dequ<e auriB> ego suppleui || ^ pecca- 

<torifi> ego suppleui ** qui<bue> suppleuit Gundermunn \ d<omine> ego 

?? 
suppleui II ^' de do praecaDtes cod. num uirgula super o appicta fuerit 

incertum est. Gundermann || '° de<lauit> ego suppleui 

3 pro Bolutus scribe solus. expectes ut in L solo spiritu intellegibilis 
68. sed uide quae apud nostrum sequuntur || ^ uos pro uobis || *^ de do 
praecantes uix in depraecantes uel in de deo praecantes corrigendum 
est. sed uidetur fuisse te domine praec. || '^ ante consilium inserendum 
uidetur neque 



7* 



100 BIARTYRIVM PETRI 11. 12 

TOi axavQov i').ovotv Ir yd/.ay.ri y.ai o)'v(0' y.ai y.6tpag Xiag pivag. 

knTa ya\ a^ivQvrfi y.ai d/.or^g y.al rfvU.ov liDMg TrevTr^yovTa, 

p. 10 p iafiVQViaev '] avrov to leiipavov, xai ysuiaag ^idy.TQav h&ivr^v 

Tif.n^iaTog tto/J.ov i^TTiy.ot fifUTog, Iv r<>/ idicj aiWov fivr^fitiitt 

5 TfuxTid-tTO avTo. 6 5i IJeTQog ^faQxekhi) ImaTdg vvxTog eleyev 

MaQy.elle, fy.ovaag tov y.vQiov )JyovTog' 'l-lfpeTe Tovg vexQovg 

d^dnTead-ai viro tlov idiujv vexQdiv: Tov de MaQy.ilkov eiQr^yoTog' 

Nai, 6 FliTQog avTio elnev' ^Ey.eiva ovv a naQiaxov eig Tor 

(.mr^ avc^Qov, dTriiXeaag' av yaQ 'Ciov vndQxiov cog veyQog ve^^yQoi- 

10 i7t€fielr^&r^g. o de MdQ/.eLKog dtv/rvta&eig tov IUtqov tw 
ifjKpaviaiibv Tolg dde).(poig difjyr^aaTO ycal f^v dfia Tolg viro 
IUtqov aTr^Qixd^elaiv tJ] elg tov Xqiotov nioTei, aTr^Qi^ofievog 
xal avTog eu udD.ov uixQi ^»;^' eTtidrjuiag IlavKov Trg elg 
^Pioitirjv. 

15 XII ^O de XiQCJv yvoig vaTeQov tov IHtqov d7rrfu.ay^ivov 

Tov fiiov, iiiif.i\lfaTO r</3 nQai(piy.T(if ^"-lyQiTmif, oti /i^ /uerce 

yviifirjg aiTOv dvr^Qid-r]. ifioikeTO yaQ avTov iC€QiaaoTiQ(f 

xoXdaei xai (.ieJLOv TifKOQraaa&ai' yai yaQ Tivag tlov jrQog 

K p. 11 p X^^Q^ ai-TOv 6 IliTQog fia&rjTevaag diroaTr^vai ai-TOvg || iTtoirjaev 

20 (og dQyilcog diayelad-at Kai XQ^H^ lyiav(o t(o l-JyQijtjr^f fif ).a).f^aai. 
H^rjTei yaQ irdvTag Tovg ivro tov IHtqov /aax^rjev&ivTag dde).- 

• Matth. 8, 22 

* To (J(yoi P anb tov aravQOv A \ iv om A \ xic^Q P X^^^^ -^ II * ^^ra 
xal a/iVQVtjg xcd d).6rjg xal <pv}J.ov {<pv}.ov A) &kXag 7itvtr}xovta cum A 
quod propius accedit ad L om l:tTa . . . &k}Mg PS nsvzf^xovta /iiveu 
afitjQvriq xal d}.6rjQ xal <pv}J.ov Ivdixov C^ cinquanta mine di mastix e 
yenti libbre di mirra e aloe e foglia indica e malobatro C* with myrrh 
and other spices with whioh he embalmed him Aeth. H ^ fidxtQav] afiox' 
TQav P aotQov A || * *Attixov iiudxoq om »^ | * aitov A \ im<pavsig A 
wxtSg om P sed extat in ACS \ t}.eyev TiQdg avt^v A^^ ovx r^xovaag A j 
' Mnreir Tovg eavTMV vexQOvg A cf Matlh. 18, 22 | • xal 6 TfixQog A 
ixeiva oiV & naQeaxov elg tov vexQ. dncj}., cum ACV nixQo^ ixeiva ov 
TcaQiaxov S elg ror ^'exQdr avrov dn(u}.eaag PS \\ *® iTiefUAi^aaf A \ tov 
WxQOv om ACS | dvr^yyei^jev xovxor xbv ifKp. AC || ** Str^ijaaxo xal r]r 
afia om AC \ roTg atriQtx^' vno nixQOv A || " elg xf^v nlaxtv xov xvqIov A , 
axrjQt^cjuerot P intaxrjQi^dfdevog A \\ " fiixQ^ . . . efg ^Pcjfirjr] rf intdrifda 
navXov rf elg (HUfi. A \\ '* xbv fJtaxaQtor nixQov Al^ xdv snaQxor dyQlnnar 
P I ^AyQlnna om C || '" ri}? yvtofirig A \ dr^Q. 6 IlixQog S \ ante neQtaaoxiQff 
. . . xtfKOQtjaaaO^at praem prima di farlo morire, perocchfe C \ avxor . . . 
xo}jaaet] nsQtaaox. xok. avxor xo}.Aaat A |! *'* fiettov] fAettort xtfiwQla A ' 
xtfiWQ. ffiVor A I xm'] ovrwr add A || *' arrof A^"^ OQyt}.}.oa P OQyi}.}.ioa 
A I Siaxela^t] xbr riQtara add ^C|| ** iC,r]xei ovv o viQwv A \ xov om P 



AOTVS PETBl CV^M SIMONE 40. 41 101 

lacte I et uino, et murra paene pondo quin|quaginta [et] implens 
sarchofagum | et perfundens melle Attico, in suo | monumento 
posuit Petrus a<utem> | nocte aduenit ad* Marcellum et dixit: 
Marcelle, quomodo audisti uerbum: || <'Sine inu]>cem mortuosnf. 87i° 
sepellire?' Mar|<ceIlo> recogitante, iterum dicit in | <8omnio> ad 5 
eum Petrus: Illa quae contu|<listi> in mortuo perdidisti. Mar- 
cellus I <ita>que expergefactus rettulit fratri|bus quomodo sibi 
apparuisset apostojlus Ghristi Petrus. 



XLI Imperator uero postquam | scibit Petrum mortuum, 
arguit Agriplpam praefectum quod sine consilio | suo fecisset. 10 
uolebat enim Petrum | uariis oruciatibus perdere. etenim | Nero 
ad manum habebat qui crediderant | in Christo, qui recesserant 
a latere Nero|nis; et ualde furiebatur Nero. quae|rebat ergo 



' a<uteni> ego suppleui, post Uteram a tres uel quattuor literae 
ahscissaeW * dix.t cod. i altera scissura erepta \ fol 371^ qninque uersus 
priores in margine exteriore scissi aliqttot literarum iacturam passi sunt \ 
<Kine inui>ceni ego restitui, octo fere literae auulsae || * mar<cello> ego 
suppleui, desunt literae quinque uel sex \ somnio ego ati quinque fere 
literarum lacunam explendam inserui \\ • (ontu<li8ti> ego suppleui, desunt 
fere quatiuor literae B ' <itH>tiue ego expfeui. perierunt fere tres literae 

• postquam] duae literae non satis jierspicuae 



* et post quinquaginta delendum || " scil sciuit || *^ scribe furiabatur 



102 MARTTRIYM PETBI 12 

tpoii^ ajro/Jaai. y.al oga vvKTog nva uaaxiZovxa avrdv laxi 
)JyovTa' NiQUiVj oi' dvvaaai vvv tov^ tov XQiaTOv doilovg 
dtwy.tiv f^ d7To)J,v€iv' d7ti%ov ovv Tag x^^Q^Q ^^^ avTwv. y.ai 
ovTCjg Niqtjv ntQiq^o^og ytyovojg iv. Ti\g TOiavTr^g dTTTaaiag 
6 diiioTi^ Twv uaO-r^Toiv iy.tivM Tot xaiQifi. ya&^ ov xai o UiTQog 
Tov fiiov dnrfUMyri. y.ai I^aav to ).0i7rov oi dd().(foi ouo&v- 
fiadov ivq)Qaiv6fievoi xai dya)M(jivTeg iv y.vQi('j^ do^d^ovxeg toy 
^tov xcfi acjTr^Qa tov xvQiov i-fiwv *Ir^aov XQiaTOv avv ayiii^ 
nvir^iaTi, o t] do^a tig Tovg aitivag tiov ahoviov. duiv. 



* d7io)J.ini' Asmu;; A \ uva vvxrog A l - /Jyovtcc n:(>^ avruv A 
• AiiuxiDV A \ y om A \ orr* aitwv ACS om P ^, * yer6,ufvo^ A \ ^x tF^i; 
xoiavTfii onraaia; cum AS om PC || * ^^hoxri P \ iv ^x. x, x. A \ xal om A \ 
o fiaxa(no; nix(H>; P || ^ — " xal tjaav . . . aliovmv din^r desunt in PC recepi 
ex A. similiter expUcit passio apostoU in S uhi leguntur ferehaec: 7]aav 
rf^ evifiKtivofieroi xat dya)JuufVTe<: iv xtS xvQiot, doidZpvxeq xdv naxtrQa xal 
xAv v)dv xal xd iyiov nvevfia (p jJ ddSa itv xal del xcd ei^ xovg atmxti; 
xmv atvivwv. d(jit)v. in C nihil additur nisi nella pace di Dio. Ameii. 



ACTVS PETRI CVM SIMONE 41 103 

omnes male perdere. | et dum hoc cogitat, uidet angelum | dei 
flagellantem se et dicenteiu sibi: | Nero, audi: non potes serbos 
Christi | persequi. abstine ergo manus tuas | a seruis meis, 
minus ne senties si | me contempseris. Sic autem Nero | <ti>more 
accepto abstinuit manus | suas a discentibus dei et Christi 5 
quo ter<mi>|no Petrus arcessitus est Pax om|j<ni>bus fratribusll f- wa' 
et qui legunt et qui | audiunt. actus Petri apostoli ex|plicuerunt 
cum pace [et Simonis.] | amen. 



* <ti>more restitnit Gundermann, duae priores Uterae abscissae || 
''• ter<mi>no ego scripsi. exlremae superioris uersus literae glutino ob- 
lilae, prima inferioris etumuit paucis uestigiis in semicirculi formam 
{:>) relictis, Gundermatm \ om<ni>bu8 restituit Gundermamu ab initio fol 
372r duae pri^i uersus literae auulsae || • nerba et Simonis ipso loco quo 
in codice legunlur non a scriptore (qui actus petri cum simone dicturus erat) 
sed a librario addita esse arguuntar || * f>< clausula post amen exstant haec 
alternis uersibus minio et atramento scripfa: 

expi. epistula Bci petri 
cum simone mago 
quemadmodum 
naute portus 
ita Bcribtori. nouiBsimus 
uersuB 

* pro senties lege sentiaB B • et Simonifl] uide supra. 



17 B * A ?l€lQTVQtOV TOV ivfiOV (lCtOOToXoV TlftVAOV. 

I ^HactY dl TTiQiuivovTig Tor ITai/.or Ir rf^ ^Piiu}] .lovr.u^ 
uno Fa/J.tvjv y.ai TiTog djTo JahiaTia^. oi\; idiir 6 IlaiKo^z 
Ixdqr^ iioit eivj ^Pojiiir^g OQQior ^nad-iiaaod-ai . Ir rt iiera Tijr 
5 ddkhfvjv ididaay.€ tov koyov Tfi; di.r^O^iia^. dia^orjog dl lyivirOn 
nal 7toU.a\ tpvxcci TrQoaiTiO^tvTO T#;i yLVQifo, lig f^x^v xard :rdaav 
II p. 12 p ri^v 'Piour^r yereaO^ai y.ai rrQoaiirai avTilt .ro).v :r).f^&og Ir. rf^g 
KaiaaQog oly.iag TnaTkvovTag, xai ilvai xaQar ueydkr^v. ndTQo/.).og 
di Tic olroxoog tov KaiaaQog 6i}f€ rroQivd^ug flg ro oQQiov y.ai 

* /ia(fZV(Hov Toi aytov a7€oaxo)MV TCitvkov €v Qixjfifi tfi .t(>o ^ xa).av' 
dtsjv . . . , P deest in P nomen mensis. festa Panli apostoli Romae cele- 
brantur duo, alterum VIII kal. Febr. mox in conuersionis mox in trans- 
lationis memoriam inscriptum, alterum III kal. lulias una cum festo h. 
Petri apttstoU in martyrii utriusque apostoU honorem. itaque si Ubrarius 
non haiiucinatus est, aut 7i(fd / xa).ar6tDv *Iov)u(ov aut 7[q6 r/ xa).avdifjv 
4*f^(Hjva(}i(ov restituendum est. VerisimiUus uidetur n^d y xa).avdidv 
*Iov)jatr scrihere. rjf airy fif^iQfc (i. e. ngo y xakavSwv ^Iov)J(sjv\ p.aQXVQiOv 
Tov aylov aTioax6).ov navlov. xvQie ev).6yi]aov A fjLaQXVQiov xov ayiov 
dnoaxoAOv IIav).ov absque tempttris nota S martirio di San Paolo, aiK)- 
•tolo di Oesu Cristo, che egli coDsumb in Roma, sotto V imperatore 
KeroDe, il 5^ di Epep (29. lani), nella pace di Dio. Amen. C | ' inl 
yiQwvo^ Tov [iaautojq ijr 7ie(nf.itvmv 6 Tlavkoz . . . Aovxav . . . x(tt Tlxov S ' 
ij<j«i' Al f r {HuftQ ntQtfjLtvovxe^ navkov A\^ xai om A \ Se).fjiaxlaa A || * ix- 
ev xv(H(u A I (iaxe avxdv A | 6(hov I* oQtov A \ fi. r. (c6e).<f. /Jy. xai ^616. A 
similiter S || * post d).riMaQ add d:to6ex6fJievoq xal ^ero6ox(iJv d:tavxag A 
fiexd AaxQV(ov xal 7t6vov xijq ^'vxij^ S ' 6ia,i6Tjxog 61 ^y&vexo cum APC .^ed 
om SML II • Twr ner/^xayv xpvxal :to)J.al S \ :zQoaexi^ovxo P \ x(p xvqi(x}] 
aixolg C (tm S \ oV ^aav x. x. *P. oirceq S \ ftyoi'] neQl avxov add A \ Ttaaav 
(uididi aim AML om PS || ' yev. x. Ttaa, r. Qojp. .4 \ nQoa^ei S \\ • niaxevovxaq 
ante no).v n).. A maxevovxaq xal om S qni habet xal (iiaavx(juq i7ti<rxevov 
X(u ).6y(o xtfi; 6i6aaxa)Ja^y citrxe \ fid)uaxa ix x. x. oi. A ix rj^ KaiaaQoq oixia,; 
(tm C I jmst fteydktfV add IIav).(y xal xoTi dxovovaiv S \ (iiq eiv. x- f*- '"'"(*' 
aixoTg --1 1| • xai xtq olvoxooq xov xaiaaQO^ 6v6paxi ndxQox).og A \ <5v"''«? A ' 
nQo^ xov Tluxkov pro elq xo \'qqiov C j ro articulum addidi cum A 



Passionis PanU fragmentam. 

11 In tempore illo eum ucDisBet Romam Lucas a Galilaeail r a'M> 
et Titus a Dalmatia, expectauerunt Paulum in urbe. quos 
cuni adueniens Paulu8 uidisset, laetatus est ualde et conduxit 
sibi extra urbem horreum ubi cum his uerbum tractaret, et 5 
coepit per haec colligere multitudinem magnam. et adicie- 
bantur ad eum animae niultae, ita ut per totam urbem strepitus 
fieret et concursus multitudinis de domo Gaesaris et credebant 
in domino et fiebat cottidie gaudium magnum. quidam autem 
pincema Caesaris, nomine Patroclus, abiit uespera ad horreum lo 

^ pasfiio Bonctorum apoatolorum petri et pauli qui passi sunt 8ub 
nerone imperatore die tertio kal. iulias M^ petri et pauli apostolorum 
M^ fragmentum scilicet passionis Pauli praecedit textum passionis Petri 
et Pauli qui Marcelli nomine fertur || ■ rome M^ || * cum fratribus 3/* | 
^ per hoc JIP || * concursus ego scripsi conuentus M^ et M^ conuersae M* \ 
multitudines M^ \ et alterum om M^ \\ ^ cottidiae M^ 



106 MARTYRTVM PAVLI 1. 2 

^r; dvvdfuvog did rbv oxKov eiaekOsiv Tr^ov; tov Harkov, lirl 
d-vqldog yLa&ea&et<^ viffr^lrg iy/.ovaev avrov didday.ovTO^ tov 

\\t.l7ln^A),6y0V TOV &60V. TOV di || TTOVr^QOV dia^oloV l^r^kovVTOg Tf^V 

dydjrr^v rwv ddek(fciv, eireaev b IldrQoy.kog dirb Tr^g O-vgidog 
5 xai d/TeO^avev, loare dvayyei/Mi Taxewg rot NiQwvi. b 8e Ilav- 
Xog avvidibv tw nvevuaTi ekeye' ^AvdQeg dde/.q^oi , ea^ev b 
novr^Qbg tottov, Ojrojg vudg TreiQdaty iTrdyere e^io y.al evQt^aere 
Traida 7reirTioy.6Ta dnb vipovg, ildt^ f.uU.ovTa ex/rv^eiv, aQavreg 
Iveyxare wde nQog f.ie, 01 8e djrelO-bvTeg i[veyy.av. i86vTeg 

10 8e 01 itxhoi iraQdx^fjaav. )Jy€i avToig b /7cr r/og* Nvv, d8e).' 

(poi, fj TTiaTig viiiijv (pavrjio' 8evTe Trdvreg. y.)Mvaioiiev TTQbg 

rbv xvQiov f^iiciv ^lrjaovv XQiaTbv, 'iva Zi[a}] b jraig ovTog xai 

f^fieig dvevoxi^rjTOi (.ielvwfiev. areva^dvTwv 8e Trdvrwv, dv4)M^ev 

l.f.iTSr* A-j^^ jtv€i'itia TTaig' yLa\ naO-iactvTeg avTbv inl y.rrvog dnenefi*. 

15 V^crv Ccjvra \\ fierd y.ai a)Mov rcov ovrwv ix riig KaiactQog oiKiag. 

II *0 8€ NiQwv dxr^y.ocog rbv &dvarov rov IlaTQoyi.ov 

iXvnf&vj aq)68Qaj xai cog eiaf^X&ev dnb rov ^ahaveiov ey.i),€vaev 

akkov arf^vai ln\ rov oivdv. dnfjyetXav 8€ avrfft oi nai8eg 

airov Xiyovreg' KaiaaQ, ndrQoy.Xog u/; y.a\ earrjy.ev ln\ rrg 



* elq rbv Ttccn;?.. slaekO^. A TZQdg rdv IlccfXor om hoc loco C \ a}J.a 
xa9-t)fji€vog in. B-vq. -4 || ■ tjxorev A \ avzov dtddaxovxoq om CSML || ' xov 
IIav).ov S I rof dt novijQov . . . dSek^wr om CSM \ n)v iv xvQiut dy. A ] 
* 6 n<iTQOX/.og om CSM \ 6 natQ. xa^]fjitvoq inl r^C ^VQidog ^nsaev xdraf 
elg rb iSaipog, (oate avtov dTto^velv TtaQaxQfifia inl tov tonov xal dvay- 
yeX&TJvai xaxio^ vno ttvotv anovSalwv tio viQtavi A || * drtxyy. tovg SoxXovq 
S I yvovq 6h X(p nvevfjLoxi 6 navkoq elnev nQdg xovg avv avxw -•/11' onixtq 
. . . neiQaay om S \ i^/jtdg PC ^fidg AM \ dni/.Bere A || • dnd vtffovqj t/dtf 
cum ACML om PS \ exnvitjv P ixnvelv A ; dQavteg om ACM \\ • iptQere 
fjLoi (xvxbr wSe A \ xal dnek&ovxeg ^aaxdaavxeq f^veyxav avxbv nQoq xbv 
navlov A \ t^veyxav xdv nalda S || *® exaQdxBeiaav P \ 16. 6e o\ d6ek<pol vexQor 
ixaQaxO^- aip66Qa A \ xal elnev o n. nQoq avxovq A I d6e).(poi post ipavi^xw 
ponit A H ** ng. xvqiov ttiaovv xQtaxov A \ nQoq xbv ^eov C || »• b naTq AMcf L 
om PCS II ^' )Jav ateva^dvtwv ndvtwr n^bq tbv ^ebv xal ^et^&tvtwv ixxerdiq 
A\\** S naXq dvi).afiev xdQixi ^eov xb nvevfia axxov A \ xai fieta an . . . 6^^ 
A fi€xd anov6tiq suspicatur PhMeyer \ xtivovq A \ pro xaOIaccvteq avtbv 
inl xtTfVoq lo alzarono C \ dvenefAXpav A || '* om t,ivvta ACM \ fjietd Xivv 
aXXiov {xiuv om (vxwv) A \\ *• 6 6h xalaaQ dxoxaaq A || *• — '' iiiq eiaij).&ev dno 
xov fiaXaveioVf i).vni^^ a(f66Qa xal ixe)jevaev L (oq elaijX^er dnb xov 
fialaveiov om C ikS-iuv dnb xov 6tifioaiov' xal neQikvnoq yevdfievoq a(p66Qa 
ix. Ai*^ aXkov eiq xbv xonov avxov A \ post oivifv atid corapiendo il ruo 
officio di coppiere C \ ax^vai post otvov A \ dnt)yy€iXav 6h . . . KalaaQ 
cum AM{L) simiUter C (ma annunziarongli dicendo: o re) ^jeyh^xwv 6e 
avxip xaixa f^xovaev cxi P{S) ed / 1 *• xal axxhq attxei A 



PASSIONIS PAYLI FRAGMENTVM 1. 2 107 

et prae turba Don potuit introire ad Paulum, sed oum sederet 
in fenestra altiore audiretque uerbum, cecidit deorsum et mor- 
tuus est. continuo nuntiatum est Neroni. Paulus autem cum 
cognouisset per spiritum sanctum sibi nuntiantem quidnam 
contigisset, dixit ad plebem circumstantium : Viri fratres, habuit 5 
malus locum quemadmodum nos temptaret: ite igitur foris et 
inuenietis puerum ex alto cecidisse et animam agentem; huo 
illum adferte ad me. at illi audito abierunt et confestim ad- . 
duxerunt eum. cum autem uidissent turbae, mirabantur de 
Paulo, quod nemo illi nuntiasset. et cum relatum esset quod 10 
fuerit gestum, dixit Paulus ad illos: Nunc fides uestra apparebit; 
uenite ergo, accedamus ad dominum lesum Ghristum et depre- 
cemur illum, ut uiuat iste puer. et cum orassent omnes, sur- 
rexit puer sanus et dimisit eum Paulus cum ceteris qui erant 
ex domo Caesaris. 15 

n Caesar autem cum audisset de morte Patrocli, con- 
tristatus ualde et egrediens a balneo iussit alium stare ad 
calices. dixerunt autem pueri ad Caesarem: Noli contristari, 
Caesar: uiuit enim Patroolus et nunc adest. Caesar autem 



ro 

■ altiorem M^ corr man 2 \ audiret M^ \\ ' agentum M^ exalante M* 
exalantem M* \\ * ad pro at ilf^ || ^* uestrae M^ || *' cesar M^ \\ " alium 
€ffo correxi illum codd || *^ noli uade M^ man 1 sed uade mati 2 delelum 
noli ualde M^ || *^ cesar M*^ (sed paulo ante c^sar) 



108 MAKTYRIVM PAVLI 2 

TQceni^r^g, xcd o KaiaaQ dxovaag ort IJccTQOxlog Cf] eikafieiro 

Tcal ovx i^ovXiTO iiaei.&€iv. fUTa dh to eiaeX&eiv avrdv eldev 

rav IJciTQOTLkov xai e^ avTOv yev6f.ievog elnev IIciTQOxke, Cfg] 

'0 dh ecprj' ^c3, KaiaaQ, '0 de elnev Tig o Ttoir^aag ak trjaai] 

5 *0 de TTaig cpQOvri^ari niaTecjjg cpeQOiievog eljtev' XQiarog ^lvjaovg 

6 (iaaii.evg rwv aioivcuv, *0 dh KaiaaQ raQaxO-elg elTcev ^Exeivog 

ovv inikkei fiaaiXeieiv rcjiv ctitiviov, vcai ytarakieiv ndaag rdg 

fiaai),eiag] Aiyei atrr;i IldTQOxXog' Nal, ndaag rdg fiaaiXelag 

rdg vTt^ ovQavbv 'AaraXvei, %al avrbg earat f.i6vog eig Tovg aidvagy 

10 xal orx earat (iaaUeia, rjtg diacpei^erat avrov. '0 dh Qaniaag 

eig rb TtQoawnov avrbv elnev IldrQoyLke, xat av aTQareijj T(p 

^aaiXei ixeiv(i)] ^O dk elnev Nai, y.iQie KaiaaQ* xal yaQ r/yetQiv 

p. 14 p fie red-vrjx^ra. Kal 6 BaQaa^dg |; ^lovarog 6 nlarinovg xai 

OvQiiov b Kannddo^ xai ^fjarog 6 raldrrjg ot nQCJTOt rov 



* o KaTaaQ dxovoaq ou IldTQOxkog ^ji addidi cum A (sed om 
ndTQOXAog) ML om hoc ioco PCS {cx siientio). post dxovaag addit xal 
S^avfidaag eri 61 dmaxwv A \ evkafieiTo ex PS recepi assiententihus ML (| 
" xai addidi cum ML \ ovx ifiovXero AML om PCS | ad slaelB-eTv caueas 
fie addas avTov cum ML. perperam enim graecns noster uerba sic inteiiexit, 
ut ipsum Caesarem introire noiuisse opinaretur \ eiae)MeTv inl t6 aQiaxov 
A I fjtetd 61 . . . eiTtev scripsi cum A xal wg elaiiXSev Xiyet avTip d KaTaag 
PS ed 1. e il re coniandb che entraBse presHO di lui. gli disse (t. c. xal 
ixiXevaev o KaTaag elaeXSeTv avtbv xa\ Uyei avT<a quod propius accedit 
ad ML) I rrffv A \\ ^ o 66 ^Sotfaag fieyd?.g ^(ovfj liyei A | val 1^<5 xvgie 
KaTaaQ A \ xai el:iev TiQdg avrdv o xaTaa(t A ' rlg ovv A \ triv A || * (pQOV, 
6% niaTeiog <fe(t. o naTg einev J || • o flaa. rov avfdTfdvrog xoafiov tov (sic) 
dv&QwTtcDV A j zfcQax&eia P raQaxMg om C \ xal 6 xaTaccQ O^vfun zaQ. A \ 
' p(cat?.evyTjv P \ post ^aa. add tov avfindvxog xoafiov twv dr&QioTKvv 
xai A I 01* fiorov rdg /iaa. d).).d x(cl 6vvdfieig axorenucg xcd x«(>iv ^rjyry/V 
xici QvjfiTjv Tf^g xfcxiag S interprete Sokoioff \ rdg ^aa. Tag rnr' ovQavov A \ 
post rdg fiaa. repetit rwi» aliuvcav P in ed princ correxi roC aleHvog. sed 
ut CS3I docent omnino nihii addendum y • — '^ Xf^Q^i ^^ nroxA^*? 7ikriQ(oMg 
II f.i78r**A^"^ 7tiaTe(og(?) 6 TidTQo x).og dvapot)aag (fotvy eiTrev val xaTa(CQ, ovTog fii)J.ei 
xaTaXveiv :tdaag kI^ ^iaa, xdg v:i ovQavov xai taTac ).ot7idv (cvTdg fidvog 
(om eig Tovg aliovag} A \\ '^ Tdg rnr* ovQavdv hoc Toco addidi cum ACML om 
PS II '^ x(c} ydf) ovx iaTir ^aaiXeiag x6rog{?)iv nda^ xj yy A \ 6 6h ^Ttiaag 
avx6v iv S^vfiip elg r. :rQoa. (cvxov A cf M \ ^* xal a^ ovv A \ axQOxevyvi P 
aTQccrevei A || ^' o 61 naTg eiTtev 7iQ()g axTov A I xvQie KaTaaQ om C \ xal 
ydQ avTog A xai ydQ 6 xvQioq C \\ " Te^vecoTa A I Tihe 6 BccQa. SML \ 
paQaa[ipag om articuio A \ iaovaToa P 6 7i).axv:iovg xal OiQiiov om S 
o x(c:i(c6o^ 6 7i).fcx\novg A OvQtiov 6 :r).axv7tovg (om d Ka7i7td6oS) C :| 
" OQiofv A I ol 7iQ. r. ytQ. ^).(cfi(Hfv).axeg uei simiie uerbum S simiiiter C 
(che erano della guardia del corpo di Nerone) cf M ol ovxeg i^ziaTjfioi 
efiTtQoai^ev r. 3V(). A 



PASSIONIS PAVLI FRAGMENTVM 2 109 

cuni audisset || uiuere Patroclum quem paulo ante mortuumn 
audierat, expauit et nolebat eum peimittere introire sibi. et 
cum Buasum illi fuisset ab amicis plurimis, iussit illum introire. 
quem cum uidisset obstupuit et dixit ad eum: Quid est Patrocle, 
uiuis? Et ille respondit: Viuo, Caesar. Nero dicit: Quis te fecit 
uiuere? cui Patroclus laetus in fide dicit: Dominus lesus 
Christus, rex omnium saeculorum, ipse me fecit uiuere. Et 
Nero conturbatus de nomine uirtutis dicit: Quid ergo incipit 
iste, quem dicitis regnare in saeculis et resoluere omnia regna? 
Et Patroclus dixit: Quaecunque sunt sub caelo ipse tenet; solus i 
est rex in saecula et non est aliquid regni alicuius partis sub 
caelo. Nero autem iratus percussit eum palma in faciem 
dicens: Et tu ergo militas huic regi, quem dicis? Et Patroclus 
dixit: Ita, domine Caesar; nam ipse me excitauit a mortuis. 
Tunc Barnabas lustus et quidam Paulus et Arion Cappadox i 
et Festus Galata, qui erant ministri Caesaris, dixerunt Neroni: 

' introire permitteri M^ \ sibi om M^^* dixit compendio ^ scriptum 
3/1 II & «i^^uiuis M^ qd' superscripsit man 2 \ reBpondit compendio ^ scrip- 
fum M^ I facit M^ //t / || ' dicit compendio d scriptum M^ item paulo infra 
u. 15 et saepius in hoc cod || • dicetis M^ || *® post 8ub caelo add quod 
effugere possit euni 3/* et ' | dixit compendio d scriptum M^ sic et u. 14; 
111, 10; 13 et saepius || ** miratus M^ || ** et quidam Paulua] qui et Plancus 
{Ttlaxi^novq) suspicatur MBonnet \ capadox M^ 



110 MAETYRIVM PAVLI 2. 3 

NeQCJvog elitov Kal fifXBlg I-kbLvi^ arQaTevofxe&a %([ ^aaiKei ruiv 
aioivarv, ^O di avv^nkeiaev avrovg deivcig fiaaaviaag ovg Xiav 
l(plXu YXil lnikevaev Crjreia&ai rovg tov fieyaXov ^aaiXitag 
OTQaTiunag xai 7tQoi&rjy.ev diarayiAa toiovtov, TtavTag rovg 
5 evQiaxofxivovg XQiaTiavovg Tcal aTQaTtojTag Xqiotov dvaiQeia&ai. 

III Kal Iv TOig TtoXXoig ayeTac xal 6 IIav).og dedefievog' 
((j TtdvTeg TtQoaeixov ol avvdedefiivoi • waTe vofjaac tov KaiaaQaj 
OTi Ixeivog e7tl tcjv aTQaTOjtidcjv eaTiv, nal elnev TtQog avTOV 
^Avd^QCJTte Tov fieydlov ^aaOJwg, ifiol de ded-eig, t/ aoi ^do^ev 

10 Xdd-Qa eiaeXd-eiv eig Tfjv ^Fiofiaiwv f^yefioviav, xal aTQaToXoyeiv 
Ix Trjg efiTJg l7taQxiag\ 6 de IlavXog jtkrja&elg TtvevfiaTog dyiov 
tfiTtQoad-ev jtdvTVJv eljtev KaiaaQ, ov fiovov ix Tr^g ar^g LtaQxiag 
aTQaToXoyovfiev, dXkd xai Iy, Trg oixovfiivrjg jtdarjg, tovto yaQ 
6iaTiTa%TaL f^ftiv, firjdiva djtoxXeiaO-fjvai &iXovTa aTQaTevd-f^vat 

15 t(i ^(1(1 ^aaiXei. orteQ ei xal aol (pilov eaTlv OTQaTevd-ir-vai 
avT([ty ovx o TtXovTog rj Ta vvv iv to) fii^i) hxfiTtQa awaei ae, dXV 
lav VTtOTtiajjg ical derjd^fjg avTOv^ audr^ar]. fiiXket yaQ iv fit^ 

* elnov Ttgdg avxov ylvwaxe xaZoag oxi xal ^fieiQ ixeiv(p t(p aliovlt^ 
fiaa. (om azQaTtvofte^) A \ paaiXtl dvixtjftta 5 || * b 61 viQwv Soyfjg xal 
Svfjiov TtXrfQw^lg ivixleiaev avtovg fiaaavlaag a<p6Sga ovg tjv kiav <piXtZv xal 
ivtlfiovg l^fwv ^fiTtQoaSev avtov A^* dva^riteTa&ai A^ * ovtag atQOt. A \ 
TtQoad-elg Sidtccyfm tx<ov (sic) tdv tvnov tovtov Al^ XQiattavo^g xai om C \ 
post Xgiatiavovg add xata ndaav t^v ^aatXevofiivrp^ noXriv xal tovg Xeyo^ 
fiivovg ;f(wnroi' atQotiwtag xe)^vto dva^t^^taOixi A \ XQtatov scripsi cum 
WtATSn^ aACML 'Itjaov P xal atQot. A'g. om Si^ xal nQoteS^vtog tov dtatdyfmtog '] 
xal nXeiatttfv dvaiQovfitvtov dxQittog iv t, n. A | SeSefJikvog ante xal 6 11. 
A H ' dtev[t,ovteg nQoaetxov A \ SeSefiivot A. deinde add tt dga fiiXXet 
dnoxQiveaSixi nQdg tov xaiaaQa \ ioate rjSrj iSovta tdv xala. ndvtag eig 
avtdv ^xovtag td pxififjia voijaat A^* avtog iattv o inl t. otQ. tov Xeyo- 
fiivov fiaatXitog A ixetvog xai inl t. atQ. S \ xal etnev ngbg avtov aim 
(A)CM om P xal elnetv ngdg avtdv A xal elnev ^ KataccQ n^^ tdv DavXov 

S dixit antein illi M t^ ave . . . efivSo^elg P dv&gwne o vnd tov fjiey. ^aa. 
ifjiol Sod-eig A ifjiol Sh Se&eig scripsi cum {C)ML similiter ut uidetur S ma che 
Fei Htato a me conBegnato C H *® Xd&^a om AC \ iX&etv ^ " ^avttd ix t. i. 
in. A al tuo re add C \ xal 6 n. A \ nXrja^elg nv. dy. om S \\ " ^fjtngoa^ev 
ndvtoiv addidi cum ACSML om P \ etnev ngdg tdv xalaoQa A elnev ngdg 
tdv ^aatXia S | KataaQ om A \ ^eftovelag A \\ " ^fuTg atQOXoX. A \ dXX ix A \ 
dndarjg A ^ ^* Stha^ev r)fjttv 6 xvQtog S \ th firjSiva A \ S^iL nQo^vfuog A \ 
atQcttevea^ai A || ** t<5 paat)jel fjtov A \ oB^ev Xiyw aot naQotvwv, ott eiB^e xal 
aot fpiXov r}vA I "va atQatevatottp fiaatXet fiov A similiterS \ post atQinevd^rjveu 
avttS deficit C H " post avttp aliquid excidisse uidetur. quod si uerum est, ov 
yaQ pro ovx cum AS recipieruium \ 6 nXovt. xal rj So^a avtov .^ | xal td vvv A 
ae om P Svvr)aovtat awaat ae A || " i^non. avtio A \ avtdg ae awaet dno t^g dQyf^g 
=f.i7Su^A^$ inttpioet totg dneid^oiaiv tolg Siatdyfjtaatv H avtov \ fjii)J^t ycQ axtcg A 



PASSIONIS PAVLI FRAGMENTVM 2. 3 111 

Et nos illi militamus, Caesar, inuicto regi. Ille autem cum 
audisset omnes uno sensu et uno sermone dixisse inuictum 
regem lesum, reclusit omnes in carcerem, ut nimium illos 
torqueret quos nimium amabat; et iussit quaeri milites magni 
regis illius et posuit edictum, ut omnes qui inuenirentur Christi 5 
milites interficerentur. 

III Qui cum inuenti fuissent plurimi, perducti sunt ad 
Caesarem; inter quos et Paulus ductus est uinctus. cum uero 
uidisset Nero Paulum uinctum, intellexit quod ipse esset dux 
super milites Christi. dixit autem illi: Homo regis magni seruus, lO 
mihi autem uinctus, quid tibi uisum est introire latenter in 
regno Romano et subtrahere milites de potestate mea? Paulus 
dixit ad eum ante conspectum omnium: Caesar, non solum de 
tuo angulo coUigimus, sed etiam de uniuerso orbe terrarum. 
hoc enim praeceptum est, hominem excludi a rege suo uolen- 15 
tem militare regi meo. quod si et tibi utile uisum fuerit credere 
in illum, non te paenitebit. ceterum noli putare, quia diuitiae 
huius saeculi aut splendor aut gloria saluabunt te; sed si 

^^ et didt illi iV || *' ante conBpectu M* || ^' preceptam M^ \ neminem 
ezcludi a rege meo conicit MBoimet || ^^ penitebit M^ 



112 MARTYRIVM PA^XI a 4 

fM€Q(^ Tov y.oauov TtoXiuelv iv TVVQi. Tavra 6i cc/.ovaag o KaiaaQ 

iy.6).€va€v Trm^ra^ Toig dedefuvovy; TtvQt y.aTay.afvai, tov de Ilai' 

?.ov TQaxr^oy.OTTr^&fvai to) vouq) twi' ^Piouaiiov. 6 de ffav/.og 

r^v /ii; aiiOTtvjv tov ),6yov, d)JM y.otvovuevog rv) TiQaitfiy.Tii) .ioyyiit 

5 y.at Keani) nf) y.evTVQiiovt. fv ovv Iv rfi ^Piiuf] 6 XeQiov eveQ- 

yeii^t Tov Ttovr^QOv TtoKKiLv XQiartavijov dvatQOviiiviov dy.Qinog. 

ioare Tovi; ^Fioi-iaiovg ara&ivrag eTtl tov itakariov (iof^aai' 

i-/Qxei, KaiaaQ. ol yaQ av&QiOTtoi f^uireQoi etaiv cuQetg rf^v 

i:f.i79r* xPiouaiijjv dvvafitv. Tore i/tai^jfjaTO irti rovrotg Tteta&eig <xa/ 

10 ixikevae^ ur^diva a.tTea&at XQtattavov, uixQ^^ «>' iioyvoi rd 

II p. 18 p TteQi avTiov. \ 



IV Tore llavKog avTil itQoar^vix^r^ uerd to dtcirayua' 

Kai iTtiitevev liyiov rovrov TQaxr/loy.Oj-tr^&f^vcu, c de IIav).og 

elitev' KaiaaQ. ov TtQog 6).iyov yatQov iyco ^io Tif) iuto ^aat)M' 

15 xttV ue TQaxr^),oy.o:tf^aj]gj tovto Ttotf^oijo' iyeQd^eig i^ifavf^aouai 

aot, ori ovy. dTiid-avov. «/./.« ^(5 rio y.vQitt) uov XQtartii ^lr^aov. 

^ nuvxtoq T. X. A I no/^fu%' P :io/.ffuiv A cf M XQtrHr S testaitte 
Sokoh/f u:io}J.\tiv ed I iv rrvQt wldidi cum AL om PSM j xat Tavra A ) 
6 xaio. i\t^ tov Ttavkov J !l ' xe).fvti A j deofdovq A dedefji, tov XQiaTov 
S conf milites ChriBti M I fV «it<5 'nvQi dra).(u$-tj%m A \\ ' Tt).eor{?} TQax- S 
testante Sokoloff || ^ xoir. 7iQO$^vfi(og -M * tio xe%'TVQ. xtOTo) no)J.vt nro^w 
xal Tilarei Tj eiq /^(noTov ngoaxttfJLhi^oii avTip A \ rjr ovr o dtivog xal 
dnrjxiaTaTog (i. e. ccjifjviaTaTOi) S^iJQ rtQwv ir rf ^(ofi^ A \ particijnum ali- 
quodf e. ffr. fiairofiero^ deesse putal HUst^ner \ no).).j tv iQyaaia tov norfiQov 
i)xcv%'6fU%'og A \\ ^ w^ :to).).ovg /(Mari«i'oiV (h'atQetaStti 6t(c Twr TiQoaray- 
pccTcjv avToi' (om dxQiT(j}<;) A |] ' HaTe ).otn6r 6ta r;)r no)J.ifr avTov t^ftoTrjTa 
avvax(^ri%'at anar t6 nkil^og T(5r ^paitor xal av%'6Qap6%'Ta i:il tov :ia).fi- 
Hov ^ot^aat dxaTcca/Jrcp (f(o%'j A || • aQxei ).<H:i6r A \ atQeig cf ML (aufer) 
tQTiq P tf(fd%'ria(cg To :i).ijl^o<; TF^g nroy^o;^ xal intiQe; [/. e. injiQeg] :iaaar 
Ttjv ^ojftaicjr 6v%'(cfttr -i || • xccl Tore %'tQ(ov A \ ToTt :ieta9^et; i:it TOVTOtg 
:tava(Xfjie%'og h'To).iir i%'eTei).aTo S ex interpretatione Sokolovii \ neta&eig 
om A pergit autem sic: xe).evaag Ted^tinct 66yfiaTa iiaTe. iti P aliqui'1 
deesse uideiur, scripsi xat ixi).tvae \\ *** fttj6i%'a XQtOTta%'6r (c:t<)).).va(^(u A 
t/ tOTat T(} neQl aiTor A \\ *• ** Tthe ovr :td)ur fteT(\ to 6tdTayfta :iQoa- 
ri%'ix^^ .TCffAo^* 6iaftto^ rtv %'iQti}%'t, fclTovfti%'ojr ovr avTor. avnji dxir6v%'or 
vTfdo^atj oix d%'aax6fu%'0^ 6 %'iQojr i:iifu%'er rf d:€Oifdoet rjj :iQOTi(x: /.iyojr^ 
TOVTOV Tjj Toi' ^i<fovg TipojQi\: :i(CQa6i6oaxHit. x(cl einer o :iav).o^ ^Qo^ 
avTov A II *' post TQaxji)" *' i'^ onoj^ tov d)J.oTQiov oja:itQ d).).6TQior ).t\\ptT(ci 
S interprete Sokoloff^W '* KaTaaQ, dxovaor fiov .1 || ** tovto yd^ yirojoxt^ 
oTt xai i(cr fit TQ€cxtj).oxont]af^g lig :tQoaiT(c4(c^ A f*ost TQax. odd x(d l^a%'a- 
xttta^q ftt S I xal tovto not/jaoj rf rof (^tov 6v%'dfttt A ifi<f(c%'ia(^t]aoftat 
A i iptp. o. iiine imyvftoeolhxi ae S 



PASSIONIS PAVU FBAGMENTVM 3 113 

sabiectas faeris illi et deprecatus fueris eum, saluus eris in 
aetemum. incipit enim una die saeculum istud uastare et noua 
saecula, quae nunc ab hoc mundo habet occulta, suis declarata 
donare. hoc cum audisset Nero, iussit omnes milites Cbristi Hn t. s^ u^ 
exuri, qui fuerant uincti cum Paulo, ipsum autem plecti iudi- 5 
eauit secundum leges Romanas. Paulus uero non fuit tacens 
de uerbo domini quo se communicabat Longino praefecto et 
Egestio, certantibus ut multi Christiani interficerentur, ita ut 
Romani uenirent et clamarent dicentes: Suf&cit, Caesar, nostri 
sunt homines. aufers, Caesar, uirtutem Romanam et nuUus 10 
erit qui ad bellum egrediatur. Tunc iussu regis cessauit edictum, 
ita ut nemo auderet contingere Christianos, donec maxima pars 
populi ad Christum conuerterentur. 



^ depraecatuB M^ y ' istut M^ || * hunc cum uidisset it/^ || ' certanti 
M^ II ^^ aufert M^ \\ ^' quae post donec sequuntur, librarius de suis addidit, 
post conuerterentur pergit sic: in diebus autem illis petrus apostolua 
romae morabatur cum fratribus gloriosus in domino gratias agens deo 
die ac nocte, turba<m> credentium ad se nenientem Buscipiebat (actus 
Petri cum Simone p, 85, 10 sqq,) redBtebant autem illi quidam iudaei, 
quoB reuincebat petrus per uerbum domini. cumque audisBent de paulo 
in tempore illo cum uenisBet paulus romam, connenerunt ad eum omnee 
iudaei cet. (sequitur textus Marcelli). sic M^ consentientibus M^ et M* 



8 



114 MABTTBIYM PAYLI 4 

OQ ?^X€Tat rfpf olxovfiivrjv xQivai. 6 di Aoyyog %al 6 Kiarog 

Xiyovatv t(^ navXi^' Ild&ev ^x^re rov fiaaiXia tovxoVj oti aizf^ 

Ilti79r'> A^uneveTe \\ fifj &ikovT€Q fterafialiad-ai Ucjg &avdTov; '0 di Ilav- 

Xog TcoivwadfiBvog avToig tov koyov elTtev ^'AvdQsg ol ovTeg h 

6 Tfj dyvwalif xal TJj TtXdvji TavTtjy fi€Tafidki^a&€ xal acjdrnTe aTto 

Tov TtvQog Tov iQXO^ivov lq>^ oiijy TTjiv oixovfjiivrpf. ov yaQ wg 

vfieig VTtovoeiTe fiaaiXei aTtb yrjg iQxofiiv(i) aTQaTSvofxe&ay dlV 

aa^ ovQavov, ^tivTi &€([), og did Tag dvofilag Tag yevofiivag h 

11 II. 17 p T(p x6afi(fi TOVTit) €QX€Tai xQiTrjg' xal fiaxc^j^tog exeivog 6 av&QiO' 

10 ftog, og TttaTevaei avT([) nal Ct^aeTai elg tov aidivaj orav iX&ri 

xaTaxaicjv eig na&aQOv Trpf oixovfiivrjv, Ol fjihv ovv derj&ivTeg 

avTOv elTtov' IlaQaxaXovfiiv ae, fioi^dTjaov rifiiVy %al dnoXvofiiv 

ae. *0 dh dnoiiQid-elg elnev Owk, eifii dQaTtiTrjg tov XQiaTOv 

diX %wofiog aTQaTiiOTrjg &€0v tcSyrog. ei rjdeiv oti dTtodyrjtmWy 

16 inolrjoa av avTO, Aoyye %ai KiaT€' IrteX Sk fco T<p d^eij^ %aX 

ifiavTOv dyartd, vjtdyu) TtQog tov xvqiov, Yva eld-o) fi€T avTOv 



* «^ icxiv . . . XQlvai S I Sg igx* xqZvcu t^v olx. iv naay dixcuoavvy- xal 
tccvTa elnaiv Ttgdg vtQcova, i^rjXO^ev o TtavXoqj Xapmv t?/v an6<paaiv A {cf L) | 
d Sh XoyyoQ xed S xiarog fiovXofJievoi reXelfxv nlaxiv vnodi^aaB^ai nQOO' 
Xapofievoi xaB-* kavto^g rdv navXov elnov ngdg at;rov* vvv dvd9i>v tffuv 
td xccvct ah fjtaxoQie /tv^tone, xal neZaov tjfiag tlva iaxiv r^ %yn6 aov 
^anilCpfieva negl rov xriQVTXofi^vov v<p* ^fidiv paaikiotg xal A^ji* t6v /iaai^Ja 
om A t6v paaiXevovra S | ori ovTtog avuy A \\ ' twg ^v. fi^ ^ek. A \ ftera- 
pAXXea^ai t6v TQ6nov. ndvv yitQ ^fJieTg &avfmt,ofjiev inl Tovrm A \ xal 6 
navX. A || * xoivwadfievog avroTg t6v Xoyov om S \ elnev a^roTg A \ ol hi 
Svreg A \ iv noXX^ dyvtoalq xal nXdvy A || * fieTafiXij^rfce dn6 r^ xtne' 
XOvaTfg vfjiag Seivijg dniarlag xal aa>^aea^ xtX. -4 || ' x^noXafipdveTe A \ 
paaOJa P \ iQX- dn6 yrjg A \ aTQaxevyofie^ P \ d)JLd A \\ * dn* ovQavofv 
A I 6td Tdg dvofilag . . . tovt(j) scripsi cum SL Sid Tdg noXXdg dvofjdag 
yevofiivag vn6 tov avfindvTog xoafiov A 6rja TavTa P \\^ xQiT^g Slxcuog 
xaL laxvQ6g xal fiaxQ^d-vfiog A \\ ^^ og Sv A \ post avTtS add nglv iX&eTv 
ccitSv S iv dXrjMq iv Tip naQovTt xcuQ<ji. ou avT6g l^^aeTat nccQ* ccvTui 
elg T. al. A \ T^^ei ydQ crh^g Tfj iSla Svvdfiei eig xa9ixQ6v xaiofv ndaav 
r. oix. A eig xadttQov cmiea% ne corrigas tn xal xa^iQuiv. seruatur enim 
in PAS B " o fikv ovv Xoyyog xal 6 xiaTog dxovaavTeg TavTa tov navXov 
eiQTjxoTog' nQoaneaovTeg xal SevfB^ivTeg avTov slnov nQ6g avTov A \\ *• ae 
fiaxoQie Tov (^eov dvBQwne A \ fioij^. fjfiag TotovTovg yeviaB^ai^ SaneQ xal 
av el A I xal rjfieig A \ dnnXvO^rfaofieda S y " o Sh navXog ofietSttiiv (sic) 
|iti79B*AT^ nQo!a<ano) elnev nQ6g avTovg A \ tov om A \ post A(w<jror a(i'l dSeX^oi, 
^va fioi TovTo naQaaxriTe A || *^ aTQar. eifil A \ ei Sh A \ post dno^r]axo> 
add Tiji ifitp paai)j:T, xa&a>g vfieTg VnovoeTTe A \\ " inolrjaa tovto A \ post 
KioTe add ^iva dnoXv&w nccQ* ifnav xal tpvyar t6 dno&aveTv A \ ineiSrj 
6h &aQQdi oTi t^io A \ Tui Betfi fiov ^ || *' ndXiv fieT^ avTov S 



MARTYRIVM PAVLI i. 5 115 

iv rf do^fj Tov TtaxQog avrov, Xiyovaiv avTq)' ndg ovv aov 
^QaxTji-OTiOTtrix^-ivTog '^fielg ^fjoo^ev; 

V "Eti dh avTtiv tovto kakovvTioVj TtifiTcei 6 Niqiav llaQ- 
d^ivLOv Tiva nal ^iQtjTav id€lv ei i^dij t€t QaxfjiioiiOTtrjTai 6 Ilav' 
Xog* xal evQov avTOv ^ti ^uivTa. 6 dh TtQoaxakeadfxevog avTovg 5 
elTtev ITiaTevaaTe t(^ ^cJvTi ^eq, Ttf -Kal ifih nal ndvTag Tovg 
TtiaTevovTog avT([ ix vexQWv iyelQOVTi, Ol dh eljtov ^YTtdyofiev 
oQTi TtQog NiQwva' OTav dh aTtoW&dvrjg xai dvaaTfg, T&te TtiaTev^ II p. w p 
aofiev Tf^ d^etp aov. tov dh yioyyov %a\ tov KiaTov deofiivuv 
iTtl Ttkeiov TteQl ao^TrjQlag Xiyec avTolg' Taxicng ikMvTeg 10 
OQ&QOv wde inl tov Td(pov fiov evQijaeTe dvo ovdQag jtQoaevxO' 
piivovg, TLtov %al AovnLav ixeivoi vfilv dciaovaw ttjv ev nvQUp 
a<pQaylda, Tore aTa&elg 6 TlavXog naTivavTi TtQog dvaTokdg 
xai irtdQag Tag x^^Q^Q ^^S ^^*' ovQavov TtQoaev^aTO ijtl Ttokv' 
xal naTa TtQoaevxfiv ycoivoXoyrjadfxevog k^QaiaTl Toig /taTQdaiv, 15 
TtQoiTetvev tov TQdxrjkov firjniTL kaXrjaag, W4; dh aTteTlva^ev 
avTOv 6 a7texovXdTO}Q Trjv neqfaXrjv, ydka iitvTiaev eig Tovg xtTc5- 
vag Tov aTQaTLviTov, 6 dh aTQaTiciTrjg xal TtdvTeg ol TtaQeaTtJTeg 
idovTeg i&avfiaaav xai ido^al^ov tov d-eov tov dSvTa IlavXtp 

* xal elnav nQoq zdv navXov 6 koyyoQ xcd o xiarog A \ dipatge&Elatfi 
isov r^c xBipaXijq A || * ^awfiev P \ ^fielq Swijaofie^ ^^ocUf fi^ Ix<^^^^^ ^^*' 
mazovvza ^fiag iv xolg hdyoig aov\ /1 1| ' In 6h avx, ngdg dXXiiXovg XecL A \ 
dnoatekksi A \ xiva cum AL om P^* ipsQjjtav P <piQijra A Feritan plerique 
codd lat I ini x6 iSeZv A \ dvjfgidfj A\\^ ol 6h dnsk&ovxeg eiQOv A \ o9g 
iSt^v 6 navkog A \\ ^ niax, dSsXipol A \ xal ifjih cum AL xal rjfiag PS \ ndv' 
xag addidi cum AL om PS \\ ' niaxevyovxaa cpdio scriptum P \ iysQdvxt 
S \ d Sh nagd^iviog xal d ipiQrjxag dnoxQi^hxeg elnov ngdg x6v navkov A \ 
xd vvv fTsv dnsQx^/^^ ngdg x6v vigtova A \\ • dvaax^g xaMg kiysig A f 
x6xs xal rifislg niaxsvaiafisv A \ niaxsvofisv P niaxsvaofisv iam Hermannus 
frater correxit || • xovx<ov S^ noQSvO-ivtotv 6 Xoyyog xal 6 xiaxog rj^lovv 
inl nXsiov xov xvxsTv xsXslag xfjg xov x(>'<jroi; a^Qayl6og,^6 6h navXog\\tn^^h ^ 
slnsv ngSg avxovg' a^Qiov xaxiotg (o6s ik^vxsg xxL {pm Sq&qov) A \\ *° inl 
nXslov addidi cum AL om PS | ^ avxoL A || *' xal slnwv xavxa nQog avxoidg 6 
navXog oxaMg A | dnivavxi A \\ ^* xal inoQag xdg x^^Q^Q ^^€ ^ov ovgavov cum 
AL om PS I inl nkslaxov A || ** xal xaxanavaag xrjv nQoasvxtiV A \ xoivo- 
Xoytfadfisvog k^Q, xolg naxQaaiv om S xoivoX, o/nov naatv xov xijg aafxrjQiag 
Xdyov ry ifigaitov <pwvy nQog navxag xo^g d6sX<foi^g xal naxiQag A | 
*• nQoaitsivsv Xoindv x6v kavxov xgdxfjXov x<5 dnoxi/ivovxi ;fa/()a>v A \ <ig 
Si . . . 6 ansxovXdxwQ ego scripsi cum A 6 6h (om 6 ansxovXdrwg P) dnsx, 
avx, r. X. 6 axQaTiwx^g S^ " ydka om A \ xjj xov B^sov ;t^^' sv&^dg dn6 
xrjg xfiTJaswg invxijaev A, reslitui invriaev, tion est enim quod corriffas nt in 
ed 1 inixvXiaev | elg xov x^twva A || '^ avxov pro x, axQax, S \ 6 61 axQox, 
xcd nccrreg ol naQsaxdixsg I66vxsg iB^av/iaaav xal i^o^oi^ov cnm A{L) 6 6h 
cxgax, ^avfidaag i^o^aasv PS \ xdv 66vxa (Ja{. xoiavx, x<5 fjiaxaQl<f navX<p A 

8* 



116 3CABTTRiyM PAYLI 5. 6 

dS^av TOiavTrjV' xai dnBXS^ovreg aTtr^yyeilav Tr»i KalaaQi ra 
yuyavina, 

VI KchiLeivov dxovaavrog xal Inl noXv d^avfAa^ovtog xai 
dianoQOvvrog , rjk&ev 6 UavXog neQi wQav iwdTrjv iaxwxwv 

5 noXJiwv ^Bxd tov KaiaaQog (piXoaoifwv %al tov x€vrvQi(xn'ogy 
I p. 19 p {,xal earrj^ tfjinQoa&tv ndvTwv \\ xal ilnev KaiaaQj idov TlavXog, 
S rov S^eov aTQaTiaiTrjg, ovx dnid^avov, dild fc5 iv TtT) d-e^i 
fiov. aol di noXXd ^OTai xaxd xal fieydXi^ xoXaaig, a^d^Xie, dv&* 
wv dmaiwv alfia ddixwg l^ix^ag, ov fiSTd noXXdg fifiiQag TavTag, 
10 Kal TavTa elnwv 6 TlavXog dnf^XS^ev dn^ avTOv, b dh NiQWv 
dxovaag xal TaQax^elg otpodQa ixiXevaev XvS^f^vai roig deoftiovg, 
xal Tov TTdTQOxXov xai Tovg neQl tov BaQoafidv. 

VII Kal wg iTa^aTO TTavXog, oq&qov noQev&ivTeg 6 Adyyog 
xal 6 xevTVQiwv KioTog fnerd (pofiov nQoar-QXovTO ti[) Tcfqpi^ TTaxXov, 

16 iniardvTeg Sh elSov dvo avdQag nQoaevxofjiivovg, xal piiaov IlavXov, 
wore avTOvg idovTag to naQddo^ov S^avpia ixnXayrjvai, tov dh TiTOv 
xal Aovxdv (p6^(i) (TvaxeS^ivTag dvd^Qwnivti) IdovTag tov Adyyov 
xal T&v KioTOv nQog avrovg iQXOfiivovg elg (pvyf^v TQanf^vai, 



' xal iX^vreg fjtetd TroAAof ^vfjiato^ dntjyYukav viQotvi nji xaiaaQi 
zd yevdfjieva inl rtj} dyiqt navkqt A \ rov Sh vdgwvo^ --^ 1 ' dxovaavrog 
xal inl nok^ cum AL otn PS \ ^avfjLaatnrcoq xal dianoQOvvtoq tdq (sic pro 
xd) neQl avtov A ^ * ^k&ev 6 Ilavkog addidi cum ASL om hoc loco P ! 
^k^Bv 6 navkoq ng^q avto^q A I negi cvm A om P \ ^ nokkwv om A \ 

Mr^iLttietaSv A I iptkoa, te xtd ^kwv A. <pikoa6g>wv atgatiwtwv xtd fjteytatdvwv 
inia^fiwv uel similiter S \ Svtog Sh aiov txvttp xal tov xevt, 6' y • xcd ^atrj 
ego addidi cum L ^k&ev d navkog hoc loco P om A i^dvrj 61 o navkog 
S I ffjinQoa^fv ndvtwv om A \ xcd elnev nQdg viQwva ^atvfj fieydk^ 6 
navkog 6 tov XQ^<^^^' atQotiwtrfg • xal vvv neia^tfct , oti ovx dned^. xtk 
A l'' iv t^ &e<p fiov cum AL (deo meo) om PS \^ aoi 6e fatat nkelova 
xaxd A I xal fieydktf xokaatg S^kte cum AL om PS \ d6ixwg inserui ciim 
AL om PS I dv^^ wv i^ixeag alfxa 6ixatov nokX^ [jiV*] d6ixapg xcd toxto 
6% aot eatcu od ft. n. flfju {om tavtag) A | ^® xcd tavta eintuv 6 navkog 
in^kd^ev dn avtov addidi cum AL om PS \ JXiQwv dxovaag xai addidi 
cum AL om PS J ** twv ^tjfjidtwv navkov xal taQax^elg inl tovtotg A \ 
a$>66Qa cum AL om PS \ dx^vat ndvtag tovg ^enfJL. {xai om) A\^ dkk.ovg 
ndvtag {pro to^g n. r. B.) S | BaQaafifiav A || »' 6tetd^ato A \ o xeatog 
xcd 6 koyyog inl tov tonov {om 6 xevtvQiwv) A y " fjietd fofiov xal tgofjiov 
xal 6etkia uel simile quid S \ tw tov navkqt tdftp A tw tdipfp tov dyiov 
dnoatokov Ilavkov S \ intatdvteg 6h ixet f t^(M>v A | *• pitst nQoaevX' cuid 
xa^wg ffv avtdig einwv d navkog A | xcd fjtiawv twv 6vo katwta tov n. A \ 
^ l66vtag td naQd6oSov ^avfia cum AL om PS \ xatankayrj%'at A \ xal th^ 
xitov th xcd t6v kovxdv A avaaxe^evta P | " ovqovIw A \ I66vtag tdv Aoyyov 

tiMr^AMcl t3v Kiinov nQdg arrot^C iOiX^f^^^ <^v* -^^ om PS \ avtovg 6i A 



MABTYRIVM PAVLI 6 117 

rcov di dicjyLOVTiov XeyovTioy Ov diiixofjiey vf4,ag elg d-dvarovj 
<og vjiovoBixB, fxanaQioi S^eov avd-QtJTtoif dlV elg ^wijv, %va iqfilv 
dtire, (og iTtrjyyelXaTO f^filv ITavXog, ov )'dofiev fiiaov vfioiv tzqo 
piiKQOv iaxtJTa xat rtQoaevxofievov. xcri TavTa aTiovaavTeg TtaQ* 
avrdv 6 TlTog nal 6 Aovxag fxeTd TtokJifjg evg>Qoavvr]g ^dioxctv 5 
avToig Trjv Iv nvQltp a(pQayiday do^dCovTeg tov &edv nal TtariQa 
Tov xvqIov fifiwv ^lrjaov Xqiotov, ([) ^ do^a elg Tovg altivag rc3v 
aiwviov, dfjirjiv. 



••_> 



* ixelvtov 6h Siwx. avro^g xare^l^fhjaav (i. e. xaveXi^ipO^ijoav) vn 
avTdhf. ehcov Sh TtQdg ritov xal Xovxdv 6 x^axoq xal 6 Idyyog A \ ovxl A | 
Ttgdg ^avaxov ^ H ' oig 'bnovoBlxe^ fjtaxdQtoi ^eov &vd^fonoi cum AL om PS \ 
d}X "va ijfi£v ^ce>J7V ali&viov naQaaxijxe A dkk* ^lva rjfiCv ^cujtv Swixe S\* d^ 
inriyydXaxo ^filv IlavXoq 8v iSofitv fiiaov vfxwv npd fuxQOv kaxmxa xal 
nQoaevx6fifvov cum AL og {tig) navXog ivexiXaxo o fied' vfjuov ngo fuxQov 
/leaoa nQoaevxofievoa P || * xal xavxa dxovaccvxeg naQ avxwv 6 Tlxog xal 
6 Aovxag /lexd noXX^g ewpQoavvTjg cum AL o\ 61 xavxa dxovaavxeg ixdQtjaav 
xal PS ^i'' post aipQoylda add xid iXapop avxovg (?) S \ doSdl^ovxeg . . . 
dfii^ addidi cum AS om P \ nccxiQa xal xdv xvqiov ^fi '/. X. S 



A 
Ma^tVQiOv rcov aylwv dstoCroXiov TlirQOV xac UavXov. 

1 ^lS^ovTog €lg rijv ^Ptifxrjv rov ayiov IlavXov dnb rwv 
Inaviiivj avvrjXS^ov TtQog avrbv Ttdvreg ol ^lovdaioi liyovreg' 
Tjjr ^fieriQav niariVj iv j] lyewr^drjg, ravrqv ixdixrjaov ov yaQ 
5 dixaiov iariVj 'Efigaiog lov xal i^ ^EfiQaiwv Hva iavrbv diddoTfiaXov 
sXnrig idydv xal indixrjrfjv rciv dn€Qir^r^ra)v, xci avrbg wv 
n€Qi,r€r(jir](iivog rijv rffi n^Qiroiif^g xaraQ/f^ajjg niariv. orav 
avv i'drjg nirQOv, dvraywviaai xard rfjg avrov didaaxaUagy ori 
naaav rov fifX€riQOv vopiov naQafpvXanrpf xarf^Qyrja^v dnixX€ia€ 
10 rdv aafifiariafxbv xal v^ofxrjviag xal rdg vopiifAOvg dQyiag. 

• 2 llnoxQiS^^lg di 6 IlavXog €ln€v avrolg' ^Efii ^lovdaiov dXr^- 
^ivbv iv rovrf^) dwf^aia&f doxiftdaai, ori xal rb adfifiarov rrjQf^aat 



comm crit ad uersionem latinam 

* ita inscribitur codd ACDGMQV etc sanctorum om £EH apoeto- 
lorum om Nm^ praem III kaL iul. D Laur XX, 1 Aed Flor eccl 139 Mugell 
de nem 13, 14 add III kal. iul. Amial 2 quod (que) est III kal. iul. Paris 
2653, 5273 qui passi sunt romae Bub nero cesare die III klds iuii C qui 
pasBi Bunt in urbe roma sub nerone caesare quae est III kal. iuL E qui 
pasd Bunt sub nerone imperatore die tertio kal. iulias M in urbe roma 
snb nerone rege iV passioneB apoBtolorum petri et pauli J passio glorio- 
■iBBimorum apoBtolorum petri et pauli que eBfc III kt iuli K pasaio beati 
petri apostoli P in natale apOBtolorum petri et pauli L^ntr XX, 2 alter- 
catio sanctorum apostolorum petri et pauli cum symone mago L alter- 
catio sanctorum apostolorum petri et pauli contra simonem magum simnl 
et pasBio qui passi Bunt in urbe roma sub nerone imperatore die III kl 
ialiis Bruxell 7482 conflictus apoBtolorum petri et pauli cum Bymone 
Paris lat 12604 Bruxell 5519^26, 9290 hiBtoria pasBioniB apOBtolorum 
petri et pauli Paris 15681, III kl iulii pasBio beatorum petri et pauli 
a marcello discipulo petri edit« quique eidem interfuit pasRioni 17 j * in 
tempore illo cum M tempore illo cum Q in temporibuR illiB quum C in 
diebuB iliifl quum cum ergo Marcian 116, 118 \ peruenisBet Laur XX, 4 
Aed Flor 139 Mug de nem 13 Laur conu suppr 231 \ ad romam A in urbem 
romam EGBIKAOPV Paris 2653, 3792, 5273, 5280, 5296, 9737. 15681 etc 
Thil I ' noBtram legem A!' H ^ non enim iustum est CP \ Mt om L \ qui Bis 
GBINP Paris 5273 Amiatin 2 Thil qui es Laur XX, J n tu cum Bis FKf 



Passio sanctonmi apostolonmi Petri et Panli 

1 Com uenisset Paulu8 Bomam, conuenerunt ad eum omnes 
ludaei dicentes: Nostram fidem, in qua natus es, ipsam defende. 
non est enim iustum, ut cum bIb Hebraeus ex Hebraeis uenienB, 
gentium te magistrum iudices, et incircumciBorum defensor 5 
faetus tu cum sis circumcisus, fidem circumoisionis euacueB. 
cum ergo Petrum uideris, suscipe contra eius doctrinam, quia 
omnem obseruationem nostrae legis euacuauit, exclusit sabbatis- 
mum et neomenias et legitimas ferias exinaniuit. 

2 Quibus Paulus respondit: Me ludaeum esse et uenim 10 
ludaeum , hinc poteritis probare , oum et sabbatum obseruare 

Paris 9737 Laur XX^ 4 Aed Flor 139 Laur canu suppr 231 cum tu sis 
Laur XX, 1, XX, 2 Mug de nem 13 \ et ez hebraeis A \ ex Hebraeis 
ueniens am K^^ te ma^tr. gent. L \ indices CPn Paris 9737 | incircom- 
cisorum , . . bis om X Laur XX, 2 || ' factus eB n \ta om n Laur XX, 3 
Mug de nem 14 Amiat 2 Strozz 4 \ circumcisioni L circumdsorum D \ 
euacuas C \ euac. circumcisorum ACO l'' uideris petrum D | incipe Laur 
XX, 2, XX, 4 Aed Flor 139 Mug de nem 13 Laur conu suppr 231 \ Burge 
Mug de nem 14 suspice X contende RT Buscipe defenBionem C \ contra 
eum doctr. BGKLN (eum in ras) Q Paris 5273. 15681 contra eum conten- 
dere Ff Laur XX, 1. XX, 2, XX, 4 Aed Flor 139 Mug de nem 13 Laur 
conu suppr 231 \ quia omnem om A qua Marc 116. 118\\* omnem om \ 
ob8eruantia(m) HLU | nostrae om H \ euacuat DQV Paris 15681 excludit 
U et excluait ACIO | sabbatum XLN (sabatum in ras) Q Paris 5273 sab- 
bata Paris 9737 Mug de nem 14 || » neomenias cum CFlXLNOPRTVXf 
Laur XX, 2. XX, 3. XX, 4 Aed Flor 139 etc neomeniam ABDEGHMQn 
Paris 2653. 5273. 15681 Amiat 2 etc Thil neomenia F neom^ia Laur 
XX, 1 neumenia S Marc 116. 118 neomeniamque U \ ferias nostras M \ 
inaniuit Sf Paris 15681 Laur XX, 1 Amiatin2 Strozz 4 inanibit CO (iic 

ni 

semper in his duobus codd u et h permutantur) inanit U exinauit H 

sect. 2 1. ^ esse om Paris 15681 Marc 116. 118 et uerum ludaeum 
om I II " hic BFSXf Laur XX, 1. XX, 4 Mug de nem 13. 14 Amiat 2 
Laur conu suppr 231 nunc \ approbare L \ probare . . . uere poteritis 
om per homoeot F \ cnm et sabbatum obseruare om X \ cum me et sab- 
batum et circumcisionem ueram uideritie obseruare K \ et om Q \ obser- 
uauero A 



120 MABTYRIVM PETRI ET PAVLI 2. 8 

xai rfjv di.rj&ivr^v TteQiTOfi^ yLaravofflai dvvrj&^re' xai yaQ iv 
xf. r^f^^Qff Tov aafifiaTOv xaTi/tavaev 6 S^eog aTto navriav Tiiv 
^Qywv avTov, iqfieig exofxev jtaTiQagj TtaTQiaQxag xal tov vouov. 
xi ovv 6 niTQog xrjQvaaei iv TJj tvHv e&vdv ^aaikeuf; dkka xal 
5 edv Tiva ycaivfv v^eXr^aei elaayayelv didaaxaklavj %iaQtg Tivog 
raQaxfjg xai (p&ovov •aai xofx/tov dTtayyelkaTe avTtf), iva xai ffieig 
idwfievj nai evtiitiov vfitiv eliy^tj avTOV idv dk j] f didaaxakia 
avTOv dkrjd^fg, Trj twv 'E^Qaliov filfikff) xai fiaQTVQi<f wxvQCjfiivrjj 
TtQijtov ioTiv TtdvTag Ttei&aQxelv avTt^, 

10 3 7'avTa nai rd TOVTOig ofioux tov llavXov liyovTog dTtf^k^ 

^ov ol ^lovdaioi xai eljtov Ttp IlixQi^' IlavXog i^ ^E^QaUav dTtb 
ZTtaviwv TtaQayiyovev, xai TtaQanaXei ae iva ekdjjg TtQdg avrov, 
Ineidfi oi dyayovreg avTov )Jyovai fjifi dvvaa&ai ovtov avvTvxeiv 
^ idv fiovXriTaL jtQO tov ifiq>aviaai KaiaaQi, l4xovaag dk 6 

15 niTQog ixdQr^ x^Q^^ fxeydlrjv, nai TtaQaxQrjfia dvaardg ijtOQevdT] 
ftQog avTov. Idorteg dh dkXf^kovg hikavaav dno Trg x^Qdg, 
xai ini Ttokv TteQika^ovTeg eavTOvg Toig ddxQvaiv dkkfjkovg 
xaTipQexov, 

• xofvtov emendauit HUsener x6nov E\^ (oxvQOfiivtj Ei^ ol aya- 
y&vz€i cum Tisch et lat ol dyanovvtsg E 



> me pro uere Laur XX, L XX, 2. XX, 4 Aed Flor 139 Mug de 
nem 13 Laur conu suppr 231 uere om nos n docere nere Marc 118 
docere BDM ex opere /| poteritiB cum ABDGHOQRSTVVXf Paris 2653. 
5273, 9737. 15681. Laur XX, 1. XX, 2. XX, 3. XX, 4 Marc 116. 
118 etc potaeritis CEILMSPn Mug de nem 14 \ anert«re Paris 2653 
Marc 116. 118 \ nam et / | aabbati QRST \ die om MUV Marc 118 

* omnibDS om f \ suis post operibus GHLNPQSV Paris 2653. 5273. 15681 
Marc 116 Thil | nos ont et nos n | > quod M \ talia DV Paris 15681 
talem CO Laur XX, 1. XX, 4 Mug de nem 13 Amiat 2 i * et ante si 
am AIRTX \ forte aliquam cwn AEFGHIKLNPRSTUXf Lawr XX, 1. 
XX, 2. XX, 3. XX, 4 etc. aliquam forte BCDMn forte nult aliquam V 
Paris 5273. 15 681 aliqua uult forte forte doctr. aliq. uult intr. nouam Q 
forte alienam uoluit Paris 9737 \ nouam introducere L \ doctrinam om M || 

* contentione RTX \ ei nunciate C || ' ei et ut | nt nos uideamus om D \ 
uideamuB om V uideremuB \ uideamus nos innicem S inuicem uidea- 
mus Laur XX, 2. XX, 3. XX, 4 Aed Flor 139 Mug de nem 13 Laur conu 
suppr 231 I et om ilf I in conspectu uestro C \ ego om ABCDMOQ ego 
iUum Z Laur XX, 2 \ uincam ^'6' Strozz 4 obiurgabo BCDMO Paris 
15681 II ^ quod si uere n | eius doctrina B \ fuerit om Nm^ \ uero testi- 
monio fuerit EGHn Thil \ ueris testimoniis C uerii testimonii ueri testi- 
monii INPQS ueris testimoniorum B ueritatis testimonium K uerum testi- 



PASSIO SANOTOBVM APOSTOLORVM PETRI ET PAYLI 2. 3 121 

«t circumcisionem uere poteritis aduertere. nam sabbato die 
requieuit ab omnibus operibus deus. nos habemus patres et 
patriarchas et legem. quid tale praedicat Petrus in regno 
gentium? sed et si forte aliquam uult introduoere nouam doe- 
trinam, sine conturbatione et sine inuidia et sine strepitu nun- 5 
tiate ei, ut nos uideamus, et in uestro conspectu illum ego con- 
uincam. quod si forte doctrina eius fuerit uero testimonio 
et Hebraeorum libris munita, decet nos omnes oboedire ei. 

3 Haec et his similia dicente Paulo perrexerunt ludaei ad 
Petrum et dixerunt ei: Paulus ex Hebraeis uenit, rogat te ut 10 
uenias ad eum, quoniam hi qui eum adduxerunt dicunt non 
eum se posse dimittere, ut uideat quem uult, antequam eum 
Caesari insinuent Audiens haec Petrus gaudio gauisus est 
magno et statim exsurgens perrexit ad eum. uidentes autem 
se prae gaudio fleuerunt et in amplexibus suis diutissime morati 15 
inuicem se lacrimis infuderunt 



monium Paris 5273. 15681 1| • et hebr. libr. cum EFGINQSVf Paris 5273 
Laur XX, L XX, 2. XX, 4 Aed Flor 139 Mug de nem 13, 14 Amiat 2 
Laur conu suppr 231 Marc 116 ez hebraeorum libr. HLRTUn Paris 2653, 
9137 Laur XX, 3 Strozz 4 Thil et ex hebr. libr. AKX Paris 15681 et ex 
eoram libris Marc 118 est et hebr. libr. P et ante Hebr. om BCDMO \ 
libris hebr. D libris om B \ libris eius monita ezstiterint K monita etiam 
Of LauT XX, 1 I debemus nos L \ nos et omnes U \ oboedire cum DM \ 
obedire eius doctrinae RT ob. eius doctrinam X 

sect 3 1. " haec . . . dizerunt ei om D \ his om G \\s pro his jPhiis 
U I Paulo om X || ^^ ei om AL Paris 9737 | homo ez hebr \ ueniens Am* 
KLNPQ Laur. XX, 2. XX, 4 Aed Flor 139 Mug de nem 13 Lawr conu 
suppr 231 et rogat LOV Paris 15681 \ te om KNP Paris 2653. 5273 \ 
^^ quum n \ hii LMNU (ut plerumque, talia iam non adnotabo) om RTX 
dicunt om RTX \ non eum poflsunt RTX \ se eum non /^ | *^ eum se om 
A I eum prius om FKNPSUf Paris 5273 Laur XX, 1, XX, 2. XX, 4 Aed 
Flor 139 Mug de nem 13. 14 Laur conu suppr 231 Amiat 2 Strozz 4 Marc 
116 Thil I se om BCDM UV Mug de nem 14 Marc 118 \ demittere M dimitti 
U prohibere K \ ut non uid. K uideant Bn Marc 116 | quemquam {om 
uult) RTXn I eum alterum om EGHKNP Paris 15681 Thil de eo ins. 
caes. S II ^ indicent P insinuet insinuetur K \ post audiens add enim H \ 
gauisus est gaudio magno i^ 1| *^ ezurgens statim RTX \ ezurgens etiam 
BCDFHO surgens V Paris 5273 \ uenit pro perrezit IK \ posl ad eum 
add cum illis RTX \ hactenus codd Flor collati || ** prae magno gaudio V 
prae gaudio magno U \ morati sunt GR (et superscr) KNm^Pf Paris 15681 
Thil I commorati LIQ Marc 116. 118 immorati l/ F || ^ ac inuicem V in- 
uicemque DP et inuicem Nm^ Thil \ infonderunt MO infundentes Paris 
15681 



122 MABTTRIYK PETBI ET PAYLI 4-6 

4 '2g dh Ttdvrwv 6 UavXog tvHv iccvTov TtQa^ewv to vtpog 
T(p niTQip drti^yeiXev, xal nwg did twv tov nXobg xonwv naQa-- 
yiyovev, ndXiv dk ni%Qog i^rjyrcaTO Tqi TlavXi^ noiag hddQag 
Snaaxev naQa llfiwvog tov fxdyov, xal ianiQag yevofAivrjg 

5 dvexwQrjoev TliTQog iv Ttff Idlff) KaTaXvfiaTi. 

5 ^'Ew&ev dh i^ijg diatpavovarig Tfjg ffiiQag, idov TliTQog 
naQayevofievog evQiax.ei nXrj^og vwv ^lovdaiorv nQO twv dvQwv 
Tov navXov, rpf dk ^ieTa^v twv ^lovdaiwv XQtOTutvwv Te %al 
i^^vixwv fieydXi] TaQaxr, ol fihv yaQ e^ ^lovdaiwv eXeyov' ^^Hfieig 

10 yivog ixXexTov iofiiv, fiaaiXeiov leQdTevpia, g>iXoi Te tov l4fiQadf£ 
xal ^laadx xal ^laxwfi xal ndvrwv twv nQog>r^Twv, fAed-^ wv 
iXdXrjaev 6 &e6g, olg xal idei^ev ra iavTOv fivan^QUx xal to 
dvLVfiaTa avTOv tct fieydXa, vfieig di ol i^ i^wv ovdiv piiya 
iv Tf^ oniQfiaTi vfiwv exeTe, el fjifi iv eidwXoig xal yXvnrolg 

15 fiifiviXoi xal pdeXvxTol yeyovate, 

6 TavTa xal Ta Ofioia avToig XeyovTwv twv niOTevodvTwv 
^ovdaiwv dnexQivavTO ol i^ i^wv XiyovTeg' ^Hfieig cug ^ot- 
aafiev vfpf dXri&eiav, ev&iwg i^xoXovdrjaafiev Tfp XQiOTfp, rf 

• Ezod. 19, 6 



* ndvTQfv E cum fere ommbus codd alterius recensumis ndv solus 
scripsit consentientilms codd lat | ' x^ov Eprm\^* fiefi^loig et fi6ekvxt&lq 
E ut reliqui codd, textum emendauit iam ThQo cum interpr lat 



sect. 4 1. ^ illi om V \ actuum LQRTX Marc 118 casaam suoram 
ACO casaum om FVf Marc 116 | ' et qualiter . . . aduenisset om EFKN 
Pf\ qualiter ei BDMn \ nauig^o DSV Marc 116 nauigii om Marc 118 \ 
fiktigationibus nauigii R TX \ nauigationibuB pro nauigii fatigationibuB A \ 
fatigatio BDMn \ et fatigatibus IJ \ adueniret S \ et alterum om ^ | et 
cnm 5 1 ' dizisset om D dixit BNX Paris 2653 innotuiBset K \ illi dixisset P 
diz. ei U \ii\\ om V \ quaB BimoniB magi BCEF{sed Bjmoni) IMy {ut uid) 
PRTUVXfn Paris 2653. 52^13. 9737. 15681 quia a Bymoni magii qua- 
liter simoniB magi S qaantas nmoniB magi Marc 116 item sed om magi 
Marc 118 \ paterentur M \ post insidiaB add et cum diutiuB hec ageren- 
tur S I tunc abBC n \ * uegperam C \ reuerBuruB mane die alt. D mane 
autem fiMto altero die reuersuB CBt \ mane uero die HV 1 altera CG 
{sed uero m ras) 

Bect. 5 1. * et ecce \ ecce PetruB adueniens om I \ ueniens BCDHM 
nenit et | * inuenisBet A \ ianuaB C ianuam fores ubi custodiebatur 
panluB S I erat enim ABCOVn Paris 5273 | ^ ante ChriBtianoB plerique 
imserwiit et omisi eum FLQU Marc 116. 118 graec \ et om AESm^P atque 
S I contentio EGHIKNPRTX Paris 2653. 5273. 15681 Thil | • enim om L 
antan X \ BumnB koc loco A post no« Paris 9737 post amicorum V post 



PASSIO SANOTORTM APOSTOLOBYM PETBI BT PAYLI 4-6 123 

4 Cumque Paulus illi omnem textum suorum casuum 
indicasBet et qualiter nauigii fatigationibus aduenisset et Petrus 
dixisset illi, quas a Simone mago pateretur insidias, abscessit 
Petrus ad uesperum, mane die altero reuersurus. 

6 Cumque aurora diei daret initium, ecce Petrus adue- 5 
niens inuenit multitudinem ludaeorum ante fores Pauli. erat 
autem inter ludaeos Christianos et gentiles infinita conturbatio. 
ludaei enim dicebant: Nos genus sumus electum regale ami- 
corum dei, Abrahae, Isaac et lacob et omnium prophetarum, 
cum quibus locutus est deus, quibus ostendit mirabilia magna lO 
et secreta sua. uos autem ex gentibus, nihil in semine uestro 
magnum, nisi in idolis et sculptilibus inquinati et execrabiles 
extitistis. 

6 Haec et his similia dicentibus ludaeis, gentes responde- 
bant dicentes: Nos mox ut audiuimus ueritatem, reliquimus 15 
errores nostros et secuti eam sumus. uos autem et patemas 



dei GH Paris 2653. 5273. 15681 Thil posi lacob BDMn piane om CEFI 
KLmPQRSTVXf Marc 116, 118 | regale electum GH Thil electom et 
regale Nm^QU electum amic. V \ et amic. n \ sacerdotnm pro amic. L 
sacerdotum ante amic. Marc 118 B * abraham CIMOPU etc | et v^ DVn 
Paris 5273 \ isabac^b) BO || *® et quibuB AH \ dominus lU \ quibuB deuB 
OBt. BCFGIOQSf Paris 9737 Marc 116. 118 Thil deua omisi cum ADEK 
LPRTUVXn Paris 2653. 5273. 15681 \ mirabilia magna et om FUfMarc 
116. 1181 ^^ ^t Becreta Bua cvm A (in rasura) KLJS (et a m^ add) n et omnia 
Becr. 8. quibuB ostendit aecreta Bua BCDEGHIMPQRSTV X Paris 2653. 
5273. 15681 Thil fuit et in N sed erasum \ et oetendit Paris 9737 \ uobis 
B I gentilibuB Nm^ (sed eras) RTX \ CBtlB post gentibuB add AGHn Paris 
2653. 5273 Thil \ qui ez gentibua estis Part^ 15681 \ ez semine £/ 1| " magno 
M I post magnum add aliquid fuit, niBi (sed RT) in idolis RTX Marc 
118 I niei forte K \ in ante idolia om MUV \ et in sculp. CEGHNP | 

BCuUilibuB H BcluptilibuB CO sculptilia D Bculptibus F \ sculpt. in quibns 
inquinati K \ coinquinati U Paris 9737 \ inquinati . . . eztitistiB om BC 
DMO I inqu. estiB et ^ | et ante execr. om EFKRTXf Mnrc 116. 118 \ deo 
post execr. add GHS Thil omisi cum AEFIKLNPQRTUVXfn Paris 2653. 
5273. 9737. 15681 Marc 116. 118 \\ »» exstitistiB corr ex existis H \ hactenus 
codd S Marc 116. 118 cottati sunt 

sect. 6 l. " gentiles BGHNPQ Paris 9737 Thil \\ « audiamus Q \ 
relinquimuB COV \ ^" secuti fuimus eum C secuti Bumus [om eam) Nm^ 
Becuti BumuB eam OQV secuti eum Bumus M secuti eos sumus B secuti 
Bumus ChriBtum EK secuti Bumus ueritatem Nm^P secnti Bumus uestigia 
Christi Paris 2653 et eam secuti sumus Paris 5273 



124 ICARTTRIYM PETRI £T PAVLI & 7 

ovrug dXri&tUfj xaTaXiTtdyrvjy f^fitiv rfjv ^uerdQav TtXdvrjv. vfietg 
dk xal rdg jtarQixdg yvovteg dwdfieig xal rd xov vofiov yuxl %d 
xdv 7CQoq)rjTwv Hxovteg diddyfiara, o^i tmzI Tr^v d'dXaaaav ^rjQoig 
diafiefii^xaTe Ttoalv xai Tovg ex^QOvg vfiuiv fiud-i^ofxhovg idovvegy 
5 xffi axvXou TVVQog vvKxbg vfilv g>alvovTog nal vecpilrjg i^fi^Qag, 
xal fidwa vfiiv i^ ovQavov do&ivzog xal ix jtetQag vdarog vfiiv 
^vivTog, ovx ijtiatevaatej diXd xal fiexd ravta itdvra eidwXov 
vfiiv fioaxov irexrrjvaa&e xal TtQoaexvvi^aare r(fl yi.vitn^. ^fieig 
dh ovdev ^Xinovreg ^raiv^ arjfieio^v jtiarevofiev rovrov elvai rbv 

10 dXrj&ivbv d^eovy ov vf4,eig xarekeirtate diteid-i^aavreg, 

7 Tavra xal rd roiavra avrtjv q>ikoveixovvr(jjv elitev 6 
dftoaroXog llavkog fxfj XQ^y^'' avrovg rdg roiavrag fiera^v dXkri' 
Xoiv exeiv dvriXoyiag, dXXd rovro TtQoaixeiv fidXXov, orc TtejtXr^- 
Qtjxev 6 d^ebg rdg iavrov iitayyeXiag, ag aifioaev l^^Qadfi n^ 

15 TtarQl fifxuiv, orc ^iv ro) ajtiQfiari aov evXoyrjd^i^aovrai ndvra 
rd e&vrf. ^ov ydQ eariv jtQoaioTtoXriiffia jtaQd riii d'eq)' oaoi iv 
v6fi(fi rjfiaQrov, xard vofiov xQid-i^aovraCj xal oaoi dvofKag rjfiaQ- 
%ov, dvofioig djtoXovvrai!. fifieig di, ddeXq>oi, evxciQtoreiv 6q>ei' 
Xofiev r(p d-e^^, orc xard rb eXeog avrov i^eXi^aro f^fidg elg 

> Exod. 14, 21 Bqq. || » Exod. 13, 12 || • Ps. 78, 24 »* Gen. 22, 18; 
Gal. 3, 8 II w Rom. 2, 11 sqq. || « 1. Petr. 2, 9 sq. 



* fwcxov CE fjLoaxov reliqui cum lat 1 > x<Sv om E addidit cum 
reliquis Tisch at^fieTov {om t<3v) suspicatur HUsener 



* leges pro uirtutes L \ uidistis pro scistis EGHKNP Paris 2653. 
15681 Thil scitlB ADFMOQ V Paris 5273 | sectas f \ et proph. signa uidistis 
om K \ et legem accepistis . . . demersoB uidistis etom F \ et legem acce^ 
pistis ante et proph. eig. uid. P(tris 15681 \ et ante legem om V \ leges \ 
accipitis Ntn^ jj * et mare . . . transifltis om EKNP \ siccis pedibus ACOV 
Paris 2563 \ post iuimicos textus in T interrumpitur. pergit (sect. W sub 
fitum) ad militiam neqae ad palatium | dimersos A (ex corr) CGHKLMO 
Paris 5273. 9737 dimiBeos f \ in mare post uestros add EGNPV Paris 5273. 
15681 in mari add J7 1| ' et wite columna om V \ columpna DHU calumpnia 
Q I col. nubis uobis cum BDEL (cutn signis transpositionis) OQVn Paris 
2653. 5273. 15681 uobiB nubis AIKMNP uobis om CG nubis om FRVXf 
uobis Hm'^ nubis Hm'^ \ in caelum DO in caelis n de caelo M in caeio 
OM KNP I nubis apparuit U \ uobis aparuit Paris 0737 \ et columna ignis 
n II ^ et ante manna om V\ de caelo uobis V Paris 15681 \ de celo pluit 
uobifl H I datum A (ex data corr) BEIKLNm^ (in ras) Pn Paris 5273 (m*). 
15681 y ^ aquae uobis de petra C \ aqua \ uobis post petra om V \ 
haec omnia DFRUVXf \ uobis post idolum om An\^ uitulum A \ uituli 



PASSIO SANCTOEVM APOSTOLORMi PETRI BT PAVLI B, 7 125 

oirtutes scistis et prophetarum signa uidistis et legem ac<;episti8 
et mare pedibus siccis transistis, et inimicoB uestros demersos 
uidistis et columua nubis uobis per diem in caelo apparuit et 
iguis per noctem, et manna uobis de caelo data est, et de 
petra uobis aquae fluxerunt: et post omnia haec idolum uobis 5 
uituli fabricastis et adorastis sculptile. nos autem nulla signa 
uidentes credimus deum hunc, quem uos non credentes dereli- 
quistis. 



7 Haec et his similia contendentibus dixit apostolus Paulus, 
non debere eos has contentiones inter se suscipere, sed hoc lO 
magis adtendere, quia complesset deus promissa sua, quae 
iurauit ad Abraham patrem nostrum, quod 'in semine eius 
hereditarentur omnes gentes*: 'non est enim personarum aoceptio 
apud deum. quicumque enim in lege peccassent, secundum legem 
iudicarentur; qui uero sine lege deliquissent, sine lege perirent'. 15 
est enim in humanis sensibus tanta sanctitas, ut bona laudet 



om F I caput j^ost fabr. add G Paris 2653. 15681 Thil caput fabricastis V 
adoratis L \ pciuptile \ illud pro sculpt. i> 1 "^ et post uidentes add G \ 
credidimuR HR Paris 9731 \ deum om E in deum Paris 5273 dominum Vf \ 
hunc e88e EGHK^PQ Paris 2653 Thil esse hunc n \ dereliquistiB deum E \ 
reliquistih DO11 || • hacienus collali codd Paris 2563, 15681 

eect. 7 1. • is j/ro his F \ eis contendentibus GNPR Thil conten- 
dentibuB illis H \ contendentes C \ dixit paulus ap. paulus ap. dizit V || 
*® eo8 om CK \ contentionea has HL Thil \ has om G \ contiones F con- 
tencion^B V contentiones om Q \ subaietere if B " adtendere cttm ACFBiien- 
dite G ///iitendite Am* (irima litera erasa) intendere Am'P | quia quum 
Cn quia cum BM \ conplepeet DN coropleuisset L \ sua promiBaa P | quod 
iur. F II *' iui auit deu8 Q \ patrem eorum Q \ quam in sem. B || ^^ non enim 
est GH Thil \ accept. pers. est ^ | accept. pers. D \ non esse autem pers. 
acceptioneni K ^ ^^ aput DM \ dominum f \ enim post quicumque om 
Nm^P \ et quicumque K 8ed quic. Am' | quicumque enim sine lege pec- 
cauerunt, 8ine lege peribunt et quicumque in lege peccauerunt per legem 
iudicabuntur Q \ pecca88et Ff \ iudicaretur Ff \ iudicabuntur et qui- 
cumque sire lege j quicumque altero loco etiam C J *" sine lege pec- 
capsent V \ perihst-nt BCFl periis^ent corr ex perierant A \ sine lege et 
perirent HV\^^ etenini OVn est autem / eet enim et H \ esee etiam . . . 
tantam sa^acitiitem K \ in ante humanie om FU \ est tanta eanct. n 
8anctita8 est V \ 8cientia X(?) | ut et 2> | laudent . . . puniant Paris 
9737 I naturaliter laudet H 



126 MABTYRIVM PETRI ET PAVLI 7-8 

hxbv avTov iiyiov. &atB kv avxtfi dq>elkofi€v xavxaa&aij £it£ 
'lovdaioi €iT€ "E)J,rjV€g' ^7tavT€g yoQ vfieig €lg latk iv Trj 7tiaT€i 
Tov dvofjtaTog avTOv*. 

8 TavTa tov ITavkov XdyovTog xatenQavv&rjaav ol e§ ^Iov- 

5 daiiav %al ol e^ i&vdv. dfioiug dh xal IliTQog ididaaxev avTOvg 
kiycjv ^ETtrjyyeikaTO 6 &€dg T(fi TtaTQidQXft davl5 kiycjv ^^E% 
xaQTtov tfig xoiXiag aov &i^aofiai Inl tov d-Qovov aov\ tovto 
6 &€dg ftiiriQdiv e^aTtiatetke tov avtov vlov, aaQxta&ivta ix 
aTtiQfjtatog avtov' o nal ifiaQTVQrjaev did avTOv Javid eiTtdv 

10 ' Ylog fAOv el <n5, iyd ai^fi€Qov yeyivvrjxd a€\ tovto ovv 6 TtatfjQ 
fi€fiaQtvQrjX€ Xiycjv ^Ovtog iativ 6 vlog fxov 6 dyajtritdg, iv (^ 
rjvdoxriaa' avtov oKOvete^ ov nal iatavQuaav did (pd-ovov ol 
aQxuQeig xal ol aQXoyreg tov kaov* evexev de Trjg tov xoafiov 
acjrrjQiag avvex^jiQTjae tavra rtdvTa Tta&eiv avtov. 

15 9 'Ev tovtq) ovv 6 &€dg Ttdaiv f^voi^ev eiaodov tolg vioig 

j^^Qadfi nal ^laadn xai 'laxvjfi xal jtavti idyei tfig yrjg, tov elvai 
avTovg iv tfj niatei tr^g elg avtov ofioloyiag, execv di ^wfjv xal 
acjtriQiav iv T(p dvofJiaTL avTov' o ydQ inr^yyeikaTO 6 &€dg T(j} 
ji^Qadfi, i7tXfiQ(jja€v' o&ev nai Javid 6 7rQ0(pf^tr^g iJyei TteQi 

20 avtov' ^^'2fJioaev nvQiog t^ft Javid nai ov fietafieXr^d-f^aetar Ev el 
leQei-g eig tov ahova natd rfjv td^iv MeXxiae5i%\ leQevg ydQ 6 

> Gal. 3, 28 y <> Ps. 132, 11 1| » Ps. 2, 7 c/*Matth. 3, 17 secundum euaDg. 
Hebraeorum; Hebr. 1, 5; 5, 5 || " Matth. 17, 5 || ^ Matth. 27, 18 || »> Ps. 
110, 4 cf Hebr. 7, 17; 21 



* natura FUf \ malum E \ quae • . . excusantes om K \ et inter se 
inu. R atque inter se inu. ANm*P \ inuicem inter se ^ in inuicem V \ 
cogitationes om \ cog. accusat ^ | * aut accusatas I \ punient E puniant 
m I aut remunerantes excusant n aut remunerantes excuset Q aut remune- 
rentur E remunerent Paris 9737 muneret B \ excus. remun. V 

sect. 8 L ' dicente paulo CEO \ paulo dicente petroque similiter 
mitigati fuerunt E \ mitigHssent CO mitigarentur GHRX Thil | * et 
prius om CEN (sed eras) OPQVfn Paris 0737 \ gentiles B \ et principes 
BCMO I * sjnagogas (sin-) cum BIKLQV Paris 5273 gjnagogiB (sin-) 
correxcrunt AC (-giifi) BEFGHMS (in ras) OPRUXfn Paris 9737 Thil \ 
iudeorum ARX || * intercideret I introduceret V \ audite me C | me in 
ras G I fratres om A \ apiritum sanctum ABEHKLQUVn Paris 5273, 
9737 II ^ quod om MN \\ ' sedem sanctam B \ hunc ergo om ergo om F \ 
hic est ergo n \ cui om I \ caelo GHJN Thil \\ • te om V \ hunc erasii N 1 
^ principes uestri GH Thil \ ut autem impieret C \ redemptionem GHN 
promissionem I) \ necesaaria FV l ^^ saeculo om M \ promisit I) \ sibi 



PASSIO SANCTORYM APOSTOLOBVM PBTBI ST PAYLI 7-9 127 

naturaliter et puniat mala, quae inter se inuieem cogitationes 
«ut accusantes puniat aut remuneret excusantes. 

8 Haec et his similia Paulo dieente faetum est ut mitigati 
«0Bent et ludaei et gentes. sed principes ludaeorum insistebant 
Petrus uero his qui eum arguebant, quod synagogas eorum 5 
interdiceret, dixit: Audite, fratres, sanctum spiritum promittentem 
patriarchae Dauid, quod de fructu uentris eius poneret super 
sedem suam. hunc ergo cui dixit pater de caelis : 'Filius meus 
^ tu, ego hodie genui te', hunc crucifixerunt per inuidiam 
principes sacerdotum. ut impleret autem redemtionem neces- 10 
sariam saeculo, permisit se haec omnia sustinere, ut sicut ex 
costa Adae fabricata est Eua, sic ex latere Christi in cruce 
positi fabricaretur ecclesiai quae non haberet maculam neque 
rugam. 

9 Hunc deus aditum aperuit omnibuB filiis Abrahae et 15 
Isaac et lacob, ut sint in fide ecdesiae et non in infidelitate 
synagogae. conuertiinini ergo et intrate in gaudium Abrahae 
patris ueBtri, quia quod ei promisit deus adimpleuit. unde et 
propheta canit: 'lurauit dominuB et non paenitebit eum, tu es 
BacerdoB in aetemum secundum ordinem Melchisedech'. sacer- 20 



1 Rom. 2, 15 



yro 86 if I ea omDia n \ inferri fTO sust. K \ et sicut CVn \ ex costa 
. . . bIc om Q I de coata CUV Paris 5273 || ** posito n posita CO pen- 
dentis H positi om LRX \ fabricaret eccleeiam L \ habet N (m> in ras) 
OPU Paris 9737 habuerit n habuit Paris 5273 \ macula g *« aut rugam 
J) I ruga glossam rost in marg add G \ hactentis codd P Paris 5273. 
9737 collati sunt 

sect. 9 1. » hic ^ per hnnc HO nunc V \ auditum EFO {fuit etiam 
in N sed m^ corr) aditum uitae H aditum om V \ apparuit V dedit M \ 
hominibuB pro omnibus n | etJsaac et lacob om L \ et ante isaac om AB 
BFHIMOQRUXfW " et pro ut FO \ ex fide D \ fidelitate n \ et non sint 
JJ I in ante infidel. superscr G om F^ " confitemini K \ introite / | gaudio 
M ! Abrahae om CO \ et Isaac et lacob om L \ patris nestri abr. M | 
** quia om B \ ei om FK \ promisit eis deus V ei deus promisit U\ 
prom. dominus CEIM dominus prom. n | deus om FLRXn \ adimpl. deus 
A I adinpleuit N adimplebit M et implebit CO adimpleuit corr ex et 
impl. A I et unde A \ et ante proph. om DO \ et per prophetam canit E | 
** canet CI {sed corr canit) M^^ melchisedehc G melcysedech N {sed ech 
iw* in ras) 



128 MARTYRIVM PETRI ET PAVLI ^U 

awrfjQ yiyovev, i]vina rrjv okoxaQnwoiv rov Idiov awfiarog xal 
aifiarog vTtkQ rov xoofiov Ttavrog draiav TrQoar^veptev rqi TtazQi^ 

10 Tavra xal ra Tovroig o/noia keyovrofv nirQOv yial 
UavXoVj iaiyr^aav Ttavreg xal fpiovov airwv diiaaxovrwv xal 

5 xrjQvrrovrwv Ttaai rolg niaroig jov rov xvQiov koyov iMtd'* 
TllAiQav dh iTtXr^vvovro rwv TCiarevovrwv elg rov tlvqiov 'Irjaovv 
XQiarbv dvaQi&inrjrov nXri&og, idovreg 5h ol aQxiavvaytoyoi rwv ^Iov^ 
daiwv xal ^oly rwv ^Ekkrjvwv hQeig, ori dia rov nr^Qvyfiarog avrwv 
axedbv naaa fi ^Pwfirj iTtiarevaev elg rbv %vqiov ^fiwv ^lrjoovv 

10 XQiarov, r^Q^avro xar* avrwv raQaxf^v iyeiQeiv eig rbv hxbv xai 
yoyyvafiov, inaLveiv 5e Hifiwva rbv fxayov ivwmov navrbg rov 
TtXrfd^ovg Toi»' vnb rwv ciTtoaroXwv narrjyoQOVfiivwv fffwvil^ovro 
%al ivwTtiov rov fiaaiXi wg NiQwvog diafiorirov avrbv noifflaij 
xpi^ai di rovg rov xvQiov dnoaroXovg, iv tc/j ovv rovg dvaQid-- 

15 firirovg rov Xaov iniarQiipai nQog hvqiov 5ia rov xrjQvyfiarog 
nirQOv, avvi^rj xai rf^v yvvaixa NiQwvog ^lvfiiav nal rov \4yQinna 
rov inccQxov av^vyov dvofiari IriyQinnivav ovrwg niarevaaiy 
ware xal neQieXeiv eavrdg dnb rfg rwv I5iwv dv5Qwv nXevQag. 
5id 5k rrjg rov IlavXov 5i5aaiiaXiag noXXoi xaretpQOvovv rwv 

20 orQariwrwv ^rf^g arQareiagy nQoanoXXwfievoi rqt ^erri, ware xai 
dnb rov xoirwvog rov ^aaiXiwg iXd-eiv rivdg n^bg avrov xai 
yevofJievoL XQiarLavoi ovx eri i^&iXrjaav arQaq>fjvaL iv rfj arQarL^ 
ovre iv rw ^taXarivj, 

11 ^Evrevd-ev rov Xaov araaLw5r] nQarrovrwv yoyyvofibv b 

• ol ego inserui | *• fJitxefpQbvow suspicatur HUsener ) ** r^ otQOxeiaq 
cum reliquis codd addidi 



^ enim om LV \ Bemet ipsum pro hostiam . . . saDgoinis K \ cum 
hoetia FOf \ sui ante corporis om Ff \ ^ sanguinis sui IJ \ Bacrificium 
om D I praebuit EGHKNQ Thil \ hactenus codd RTVX collati 

86 ct. 10. 1. ' eed haec E \ dicente OQ \ paulo et petro AEIKU | 
^ populi H I cred. populorum E \ utriuBque populi K \ et pauci DN{m^n 
pauci {om et) C \ qui non crediderunt cum AB qui non crederent L qui 
eorum negligerent monita K plane om VDEFGHIMSOQUfn Thil fl » qui 
quidem emulabant iVm* (quidem et -bant m ras) \ et ipsi om Q \ fidem 
aimulatam C \ aemulata GHK Thil \ aperte om N ut aperte EI \ possint 
CIM potuerunt A poterant Ai»* (ttt ras) 1 * neglegere eorum L in in- 
tegrum neglegere (om eorum) D \ negligere HLU \ precepta et monita U \ 
autem om GH || "^ synagogae Ffn \ et ante gentium om EGHLJS | gen- 

n 

tilium C I siue pro sibi Ff \ per om GHKMQn \ praedicationem G prae- 
dicationum H praedicatione KQ || * specialiter finem C \ finem eras N 
(fieri m*) fidem OU \ finem BuperstitionibuB suis imminere egerunt K\ 



PASSIO SANCTOBYM APOSTOLORVU PETRI BT PAVLl 9-11 129 

dos enim in cruoe factos esty cum hostiam sui corporis et 
sanguinis pro omni saeculo sacrificium praebuisset 

10 Haec et his similia dioentibus Petro et Paulo pars 
maxima populorum credidit, et perpauci fnerunt, qui non credi- 
derunt, qui et ipsi simulata fide, non tamen aperte possent 5 
eorum neglegere monita uel praecepta. uidentes autem maiores 
synagogarum et gentium pontifices sibi per praedicationem 
eorum finem specialiter fieri, egerunt hoc ut sermo eorum in 
murmurationem populi ueniret unde factum est ut Simonem 
magum Neroni praeferrent et istos culparent innumerabiles 10 
enim populi dum conuerterentur ad dominum per praedicationem 
Petri, contigit etiam uxorem Neronis Liuiam et Agrippae prae- 
fecti coniugem nomine Agrippinam ita conuerti, ut a latere se 
suorum maritorum auferrent. per Pauli uero praedicationem 
multi deserentes militiam adhaerebant deo, ita ut etiam ex cubi- 15 
culo regis uenirent ad eum, et facti Christiani nollent reuerti 
ad militiam neque ad palatium. 



11 Hinc populis seditiosam murmurationem agentibus 

egertmt boc fieri B \ fidem spec. accediese decreuerunt hoc fieri egeniDt 
decreuemnt hoc fieri C \ finem ponere spec egerunt hoc fieri D finem 
inponi apec. egerunt hoc fieri M \ praeferri i\r {ex fieri corr) || • mur- 
muratione MOf \ eueniret CDFHMOf ueniret ex uenerit corr iVm« | et 
inde GHN Thil || ^ ad neronem B \ proferrent M praeferentes istos A \ 
post culparent pergunt GHN: in illo tempore factum est, cum innume- 
rabiles populi conuerterentur 1 ^^ enim om BL \ dum oni B \ con- 
uertuntur BCDM conuertebantnr | post praedic. \\ '* ut etiam uxorem 
Ff ut uxorem uxorem ex ut uxor corr Am* etiam et uxorem U etiam 
om E I uxoris Q \ praenomine (m marg) libia A \ libiam CDEFILNO 
QTJf libyam n lisbiam K | " — " agripp^ preinft pro Agrippae praefecti . . . 
Agrippinam H || *' coniuge FO \ Agrippinam nomine n \ agripinam CM 
agripinnam \ conuersas X | ut a latere . . . auferrent om A sed in 
marg add ut a coniugio rc abBtinerent | seBe B || *^ coniugum L \ auer- 
terent C se auferrent Q \ hactenus codd KQ collati sunt \\ ** domino AB 
DGfn Thil deo ex dii corr Nm^ \ etiam ut n etiam om H || *^ noluenint 
AFUfW " militiam suam D \ nec ad palatium regis A 

860 1. 11 1. *" facta hinc M \ populi C \ seditioBam murmurationem 
cnm DELIUn graec seditiosa murmuratione ABCFGHIMf Thil mur- 
muratione etiam N 

9 



130 



HABTTBini PBTSI BT PATU U— U 



1'i/ttuv S^A'(' xivov/iiyog duyeiQeiai, xal »Jp§aro ne^i IJdvffOV 
nokka lAytiv xaxd, fiayov xal dn:aratiiiva lAyotv aixhv elrai. 
iniaTevov 3t avrtji oi id mifteia avroi^ dwftd^ovres' inoiti 
yd^ 'oipiv xtt<^i(ovv xivtiv iavtov, xa'i ki^ovg dvd^idttag ytidaai 
5 xal xiv^aai avtovg, avtdg di rpix"" iaviov ittoiei aiipviiitnv 
iv z^7 di^t 8iaipalvta&at. 

12 Kativavti 8't tovtii/v ti IlitQt^ da&tvovvrag t&fQdittvi* 
X6yti>, Tvfploiie liva^Xineiv irroiet itfootv^o^evog, daifiovag xtlet- 
Oftatt fipvyddevtv, i'a-9-' tne xal vtxpovg ^eiQtv. ekeytv di itffog tbv 

10 laov, 'iva dna tijg toH Sifttovos dndttig oii fiovov qivytaaiv, cA/d x«i 
deiyfiaritjtDatv avtov, ortiug fi^ ipavtjiaiv ttit Sia^ohij dovltvovteg. 

13 Kai ovTiog yiyovtv, iitate ndvTag tovg evae^eig HvdQag 
^df't.vttea&at 2^ifnnva tov fidyov xal dvoatov avthv KUtayyi/Mtv 
o\ di Ti{i lifnavt xoXXr^iHvTtg tov /liTffov ditaxvQii^ovTO fiayov, 

15 liKvdofia^tVQoivtts oaoi ai'v ttfi Eiftmvt Tt;! fitiyt-i iuT^px"*' 
OKTtf tdv Xoyov xai titi Nigntva eX\^eiv tov Kaiaaqa, x«i 
Eifitova tiv fidyov tiaayaytiv jtfiog iavtov Ttgoaita^tv. 

14 '0 8k eiaeX&uiv *'cmj tfi7iQoa9tv at-Tov, xai ijp^ttTo alg>- 
vidimg ftogtpdg ivaXXdaativ, iiate yevia&ai avtov e^aiqivijg Ttatdiov 

' fJBovi CK eorritfe ij9lvovg eum reliqtiit B * poal inoiii Tisclt addere 
iubel xal \ iipvidiiyv Kf post xaiivtivxi tovtviv K interpungit tt 6i parti- 
cttlani imle TiiT^oi /labet. seripsi xaiivra-xi Si ciim reliquis coiid 



> «fiuoQein esitatUR eit E«lum { BioiOD mftgns CM \ wlo M in 
zelo E coelain n | dicere de petro mutta maU G multa mak dicere de 
petro H I multa om (J || * ma^sti-QDj B \ esse om M Diagam et 
aeductoreni ense AFLOf \ leductori ex seductorem rorr N \ credebant 
enim illum If \ uiilebntur ex uidebat corr JVm* | nutem om \ * hi 
om AFLN (tras) Uf | qui om C \ fBciebaut F | fac. autem GHn Thil \ 
quod fuceret N eon- ex faciebut ] enim eras S \ aerp. iieneum (eneuDi] 
ABDFIL II ' raouere ee erai G om H Thil loouere (om ne) ABUy («rf 
se eras) I moueri V moberi ae C | et Iftpidesn . . . monere ee vm per 
homoeolel f \ et lopideoB caneit latrare, Btntuaa aereat BCDOM \ «ed 
et lapid. / I lapideaa corr ex -Aef A \ et ante aereaH om BCDO 1 
mouere et ridere | uidere ThU \ moueri BD (-beri) M \ post uioueri 
add habitaDte in eaa diabulo M {'■ »e iri rai fi j ipae autem BDMII »e 
nutem ipeum HU | et anie «ubito om iY»i' aJd m* \ aera DMO uolitare 
pro uideri (' uideri nolebat B 

aect. 12 1. • curat B \ caecos . , . orando om BDO || ' doemonia I/ 
{lic semper) iuaao corr ex iuttu (i Thil \ curabat M pellebat B \ et inlerea 
ipsoa F I interea . . . Huacitabat om M \ji ' autem om A'm' (sed add *»*) 
dicebat^^ue I \ et ab eiaa F\ ■ aeductiDnem CVFO \ figerent B \ diue- 
rerent {lie) /"H " diabulo MN diab. consentire uid. V \ adsentire B 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 11-14 131 

Simon excitatus e8t in zelum, et coepit de Petro multa mala 
dicere, dicens eum magum CBse et seductorem. credebant autem 
illi hi qui mirabantur signa eius. fiEiciebat enim serpentem 
aereum mouere bc, et lapideas statuas et aereas ridere et mouere, 
se ipsum autem currere et subito in a^re uideri. • 5 

12 Contra haec Petrus infirmos curabat uerbo, caecos 
uidere faciebat orando, daemonia iussu fugabat, interea et ipsos 
mortuoB suscitabat. dicebat autem ad populum, ut ab eius 
seductione non solum fugerent, sed etiam detegerent eum, ne 
uiderentur diabolo consentire. 10 

13 Sicque &ctum est ut omnes religiosi uiri execrantes 
Simonem magum, sceleratum eum adsererent; Simoni uero ad- 
haerentes Petrum magum, quod ipsi erant cum Simone, falso 
testimonio adfirmarent. qui sermo usque ad Neronem Gaesarem 
uenit; et Simonem magum ut ad se ingrederetur praecepit. 15 

14 Qui ingreBsus coepit Btare ante illum et subito mutare 
effigies, ita ut fieret Bubito puer et posthaec senior, altera uero 



sect. 13 1. ** sicque cum DEGHN (ex corr) n texiu graeco sic ABC 
FILMO Vf I eat om M \ omDes post uiri B \ post uiri add ac feminae H 
add petro communicantes E \ execrarentur E\^ ei sceleratum CEFGM 
OUn et eras N | sceleratorem H \ eum om AH \ adserentes M \ post 
adserereot add petrum uero {om M) in dei laudibus (laud. dei F laud. 
doiuini f) praedicarent. e (et FM om f) contra (uero 0) omnes ecelerati 
et (om f) illusores (inl- Mf lusores F) et seductores et pessimi adhere- 
bant (adhaererent BDf adherentefl C) simoni (mago quia B) (et 0) petrum 
uero (om CFOf) magum (adserentes Ff) quod ipsi erant cum simone 
(Bimonem Of) (mago . , . B) dicerent (fatebantur M deum esse add Ff) 
BCDFMOf I post adsererent uerba simoni uero et magum erasa sunt 
in N. superscriptum et adhaerentes petrum uerum dei apostolum illum 
confirmarent. uerba sequentia quod ipsi erant . . . testimonio adsererent 
delela sunt \\ *' quod ipsi erant cum Simone cum AE (sed om cum Sim.) 
IKLQVn om GH Thil \ ^^ adfirmarent cum AILTJ affirmabant Q aflsererent 
GNmhi Thil dicerent EH praedicabant K \ hactenus codd EO collati sunt \ 
cesarem neronem L neronem om M i ^^ peruenit GHM \ post peruenit 
add haec agebantur eo tempore quo sacriiegus nero iudaeorum bello 
adflictam romani ezercitus ualidam manum cognouit. unde indignatus 
aduersus christianoB insurrexit, ut ei debitus finis adpropinquaret M | 
magum ad se iogredere C 

aect. 14 1. ^* festinanter ingressas H | illum cum G graec Thil coram 
illo H neronem ABCDILMUf nerone F neronem caesarem Nn \ subito 
prius om M \\ " effigias G Thil effigiem FHUf | et subito fieri U \ nubito 
fieret CH \ posthoc M 

9» 



132 MABTYRIVM PETRI ET PAVLI 14-16 

xai fi€T okiyov yiqovxa^ aXkore dk veavlaxov IvrjkXdTTezo yag rf^ 
T€ oxpei 7(,al Tfj ^kixlf diaq>6Q0vg lioqcpag %ai ifidxxevev vTtovQyov 
exwv Tov didfioXov, 07t€Q &€ijQt!iv 6 NiQiov nal xaTaTcXayelg 
(og vlov Tov S^€Ov v7t€Xd/nfiav€v, 6 ii aTtoCToXog ITiTQog ^Xeyev 
5 ip€vaTrjv TOVTOv nal fidyov, aiaxQOv t€ xai dvoaiov %al aTtooTdTqv, 
xal Iv Ttdai Tfj tov -d-eov fiovXjj ivavTlov, xai /nrjdhv X€l7t€iv ?t£, 
ei fifj *Lva TJj xeXevaec tov d'€ov (pav^Qtjd-eiaa ij dvo/nla avTOv 
TOig Ttdai TtaTddrjXog yivrjTai. 

16 T6t€ €ia€X&(x>v TtQog NiQiuva elitev' ^'A%ovaov^ dya&k 

10 fiaoiXev. iyii eifii 6 vlog tov &€0v 6 i% tov ovQavov xaTafidg, 

€w$ aQTL IHtqov fi6vov Tov XiyovTog kavTov aTt^OToXov T^v€x6firiv' 

wvl d^ idi7tXaalaa€ to r.a%6fv' UavXog yaQ rxxi avTog Ta avrd 

itddanet, nal ra ivavTia fiov (pQOvviv dfiov avv a^T(>7 XiycTat 

XrjQVTT€LV. 7t€Ql WV ioV fifj fiovX€Va€l TOV 6Xi&Q0V, €vdr]X0V OTl 

15 ij fiaaiXeia aov ov dvvaTat aTadijvai. 

16 T6t€ NiQiov fi€Qifivr]g TtXrjo&elg aTtovdaiwg avTovg hii- 
Xevaev 7tQdg kavTOv dyayelv. TJj dk l^fjg fjfiiQtjt eiaeXd-^vrwv 
TtQog NiQiova lifiwvog tov fidyov, IHtqov t€ Y,al IlavXov twv 

TOV XQiOTOV d^tOOT^XcJV 6 SifiUiV €l7t€V' OvToi ol fia&rjTal TOV 

20 Na^toQaiov ov rtdvv xaXaig €X€i iVa ioolv «x tov Xaov tiov ^Iov- 
• jidoTi E cum plerisque ndai restituit Tisch 



^ adulescentior H adoleBcentis B \ itaque sexu C \ et ante aetate 
add D Flf Thil \ et anie per om U \ per om H^^ ministerium n nimis U ] 

h 
baccabatur H dibacabatur D peragebat n uagabatur U iactabatur f\ 

hactenus cod I collatus est \ post bachab. add M: quod uidentes populi 

uidebatur illis ueritas propter falsitatem | ipse uideret M \ uidisset B \ 

3 bunc esse uere D \ uerum BHU uero F \ esse om C \ dei hunc esse B \ 

filium dei N \ existimabat C \ post aestimnbat multa ex Pseudo^Hegesippo 

inserit M: Erant tunc tempore romae ut superius dixi sancti apostoli 

petrus et paulus doctores christianorum sublimes operibus, clari magi- 

sterio qui uirtute suorum operum iam etiam neronem sibi aduersum 

fecerant, captum pimonis magi delenentis qui sibi animum eius concilia- 

uerat. cui adiumeutnm uictoriae subiectionem gentium uitae longeuitatem 

saluti custodiam feralibus artibus pollicebatur. atque ille credebat qui 

uim renim nesciret examinare. denique summum eum tenebat amicitiae 

locum, quando quidem etiam praesolem Ralutis suae uitaeque custodem 

arbitrabatur. sed ubi petnis eius uanitates flagitiaque detexit species 

illum rerum mentiri non solitum aliquid aut facere demonstrauit, ludibrio 

simon habitus digno consumebatur merore. docebat uero eum petrus etc. | 

apostolus uero A apostolus om GH \\ * docebat F{M)I\iUf \ esse furem Ff 

uere pro furem esse A furem om U fore pro esse U esse om CDLM 



I'ASSIO 9AKCT0KVM APOSTHLOBVM PETHI ET ?AVLI 1* (1 133 

hora adolescentior. mutabatur Besu, aetate, et per muItaB 
figuraB diaboli niinisterio baohabatur. quod cum uideret Nero, 
ucre bunc cBse dei filiutn aestimabat. Fetrus uero apostolus 
dicebat hunc furem esBe, meDdaccm, magum, turpem, secleratum, 
apostatioum, et iu omnibus quae Bunt dei praecepta aduersarium .'i 
uentatis, nihilque BupereHse nisi ut iussu dei eius iniquitaB 
manifcstata omnibus pauderetur. 

16 Tunc ingreBsus ad Neronem Simon disit: Audi me, 
bone imperator. ego sum filius dei, qui de caelo descendi. 
usque modo Fetrum qui bc dicit apOBtolum solum patiebar; 10 
nunc ergo geminatum est malum. Paulus denique qui et ipse 
eadem docet et contra me sentit, simul dicitur cum eo prae- 
dicare. quoB constat quia nisi de interitu eorum cogitaueTie. 
regnum tuum stare non poterit. 

16 Tunc Nero sollicitudine cumulatus fcBtinanter ad se 15 
eo8 iuSBit adduci. alia autem die cum iutroisBeut ad Neronem 
Simon magUB et apostoli ChnBti FetruB et Faulus, Simon dixit: 
Hi Bunt discipuli illiuB Nazareni, quibue iam non cat tam bene, 



et tneiidacem ii nieadiicein am £ || ' upogtaticuin om f apoatatikm l)F | 
qu»e dei Dunt AH \ quae sunt om n \ praecepta oim GHLN praeceptis n 
om BCJJFMUf \ contemptibilem et aduersariani n | dei ueTitatia adtiera. 
C\ adueisarium et iuimicum Nm' (sed adu. ueritatis m*) | adueraantiam 
D \ * nibilqne et n \ at om BCSm'' (sed add m*) \ dei iunau A || ' manif. 
omnibuB om B \ mauifesta om Am^ manifegte Am^ 

eect. 15 1. ' pro qua re grauiter indignatue «imon tngreditiu' ad 
neronem dixitque U \ aimoa inaguB DGHfi Thit \ me om D \\ • bone in rat 
Hm* I dei filiua D \ qui . . . deacendi om B \de caalo ueni Cl>MNn H "> moduui 
■olum I qui sa dicit apoHtolum om U \ solum om AFfim' (led suppl rn^ f 
(Aoc loco om eiiam U) \ patiebatur F \[ " nunc Butem // Thil \ geminum H ) 
qnia Am^Nm^ super lin | paulu» eadeto docet iV (in rasura) Q " et aMe contra 
om CU I non raecum pro coatm me X (in ras) \ ae pro me C | contra me 
docet et contra me sentit V | et pro simul C aimulque U BJmul dicitur 
Wt N (sed uidetir eramm) \ dicetui M \ et cum eo praedicat .V (ir ras; 
/■uit praedioare) | "quosNon (e/iji(n(eI<^)qno iA'{inra») Un ittm superscr 
nnde B quod f \ conatat quia om B || " non poterit itare A 

aect. 16 1. " uero pro Nero C uero «ollicitudine nero H | cumul. 
Rollic. A I inatigatuB Ff commotUB L \ petruin et paulom accerairi prae- 
oeptt pro featinanter . . . adduci M \ ad ee eos feitinantei B \ eoB ad 
M CFH I iuBsit indnci // | add. iusa. F \\ " alio AFL Vf \ aliu uero M | 
pott die add eo tempore B\" ad aimoii alierum add magus Cfim' (super- 
scriplum) H '■ Na^uirei fim* (ex tiazoTei corr) n | de quibus L | iam cum 
GHNn non est iam .* iam om BCDFLMUf \ non ait M \ tam om AX 



134 



MABTYRIVM PETRl ET PAYLl lfl-!il 



daliiiy. .Vfpwi' fi/tfv Ti iart A'aCcpi;c«s; liftiuv f/.Tei- nif.tg 
iailv 'loi&a 'i-Ttii vfilv ivartia lyivtxo ad, Na^aQtr ktyoftivij' 
6 oi"t SidtitJV.ai.Oi; arrtiJv i^ «rr^f ylyovtv. 

17 Ni^tMv fXixtv' '0 d-ibg navra avltffcuToy naQaivti uyanav 
5 av of-v dta rl avrovg dtwxttg; lifintv tlTiiv Toirtav rtHv dv^fw- 
itiov rd yivog, oixtvtg diiarQtiptxv oii/v rijv 'lovdaiav rov ftri 
jinnivetv fioi. Stffnsv iifrj ;i^bg rov IlerQOV Jta ii tnrrbni 
dnititttg ttm -/tal ro yivog ifiiHv, Tort 6 IlfTffog t».'' iV^tow 
l^ijpij- Ilaat di' lnt9iattag ffiwi]9^g, Ifiol H ovdiitorf xai avroig 

10 ij^ rovg i§a7rati^9evrag di' f/iov 6 9eog ix i^ tSlag jricnTiJ 
dvtxaAiaaro. xai oii ^TTfiptiodije firj 6vrtj&^vai iftov jrtQiytvi- 
aifai, Itavfid^tu noiii> xQ^f"'^^ iax^Tm ivuniov tov jiaatiJiug 
xaTala^ovevti, xai inoKafi^tivttg, oti Sia rijg ftayixijg aov rtxvr^s 
rovg rov XQiarov vrTeffvixijatig fialhqrdg. 

Vj 18 Niffiov ilniv Tig iari XQtarog; nir^og thiiv "Or 

iavTov ovTog 6 ^ifttuv 6 fidyog ditaxvQi^erai- orTflt; dl av^Qtu- 
itog jcovijQorarog, xaJ rd tffya avrov dta^oi.iv.d. li di'9ii.itg 
yviuvai, aya&i ^aatXev, r« nQax9ivTa iv rfj 'lovdai^ /regl roi? 
Xfftarov, Xd^t rd ygdfifiara Uovtiov Ilvi.dtov td n^hs KXavdtov 

2(t jctfifp&ivra, nLai ovriag yiviamtig advTa. 6 JJ Niffuiv ixii.ivotv 
avrd dx^ijvat. TTtQttixor di ovrtiig. 

la 'Eniatoi.{] Ilvkdrov nffiig Kf.av6iov. Ildvriog Ilvi.drog 

1 elimii E Hl reliqui coiid || " xal fmauimiit 



' quii; C \ eet ille dilz. n \ nBZnreDiiB VLh (icd -neii 
VlJm' Inaiareui m') Xm' (sed naiBreiiB wi*) J ' reepnadit n | in iiidaeu o« 
N 1 aduorsuB MV | noB IMn 1 ■ et baec A'm> | DBUiret fDLV nazarebt // [ 
et ei CDH | ea ti | ei ipsa enim Am* et ei ipfa f 1 muginter eorum fuit D 

«ect, 17 1. ' omneB F | ad ee uenire monet L \ raonet eliam N ted 
SMper Uneam aniat m* diligit et amat {om monel) D. forta^se ciim MBon- 
Heto teriberidnm tnonet diligi || ^ odio pers. D { istud hom. eft genns 
cum AFf ist. eet hfni. gen. LV honim ent enim genun CM e«t enim 
bominum genua GHN ThH honiinnm evt enim geuu? B bominum est 
KenDH D\* posl iad^am ratura liiioruiii iirrbnrum G \ tiuod . . . jieruertit 
// I credant // D ' nero diiit ad petrum CL \ nero anlem n | .]uare tam 
. . . Hd Simonem ait iini F { qiiare tani om B<'D?i [ uos uel genns ueetrum 
evm ACDh uor et genus ueetrum A'm* (uob et iVi rati) uob nm V uel uoa 
ut genui uentriini L uel uob uet g. u. I' ut g. n. B/' conlra g. u. liH Thil || 
* tunc nenctua pelrus V «( sarpe \ ait ad aimonem B | diiit V | omneB 
(tn rai; fuii omnibos) JVm* punire N\ omues enim decipere potuiati me 



J 



PAS8I0 SANCTORVM AP08T0L0EVM PETRI ET PAVLI 16-19 135 

ut 8int de plebe ludaeoruro. Nero dixit: Quid est Nazareus? 
Simon dixit: Est eiuitas in ludaea, quae semper aduersum uos 
fecit; baec Nazaretb dicitur: ex ipea fuit magieter eorum. 

17 Nero dixit: Deus omnem bominem monet et diligit; 
tu quare eos persequeris? Simon dixit: Istud bominum est 5 
genuB, qui totam ludaeam peruerterunt, ne mibi crederent. 
Nero ad Petrum ait: Quare tam perfidi estiB uos uel genus 
uestrum? Tunc PetruB ad Simonem ait: Omnibus inponere 
potuisti, mibi autem numquam; ipsos autem quos deceperas, 
per me deus de suo errore reuocauit. et cum expertum tibi 10 
sit, quod me superare non possis, miror qua fronte in conspectu 
regis te iactes, ut putes per artem tuam magicam Cbristi dis- 
eipulo8 superare. 

18 Nero dixit: Quid est Cbristus? Petrus dixit: Hic est, 
quem bic Simon magus se esse adfirmat; bio autem est bomo 15 
nequissimus et opera eiu8 diabolica. si autem uis scire, bone 
imperator, quae gesta sunt in ludaea de Cbristo, accipe litteras 
Pontii Pilati missas ad Claudium, et ita cognoscis omnia. 
Nero autem iussit eas accipi et in suo conspectu recitari. 
Exemplar epistolae. 20 

19 Pontius PilatuB Claudio suo salutem. nuper accidit 

autem A \ omDibus inpune uincere /> || * potes M \ aimon post potuisti 
iidd GHNn Thil \ me autem {in ras; fuit mihi) iVm* | post numquam add 
omnibuB inposuisti: soli^ discipulis cbristi inponere non potuisti ilf | '® tuo 
CFMf illorum L \ uocanit DM \ et cum expertum . . . possis om A \ 
expertim D ezperto N ezpertum ex experto corr G exp. uel certum n \\ 
^^ Buperari F \ nnde miror A \ miror te C || " iactes post fronte {om 
te) V I iactas DL \ ut putes om FVf \ et putes N et putas CDLn ut per 
artem tuam mag. putas A || *' posee superare n 

sect. 18 ]. ^* quis CHUf qui M \ sanctus petrus U \ petms respondit 
CL I ille eet M ille est Christus qui (est add f) pro redemtione mundi 
cmcifixuB quem hic (haec F) simon magus Ff^ ** hic ante simon om D \ 
se esse mentitur qui crucifixus est M \ homo nequissimus est /^ l/ 1| ^" dia- 
bolica 8unt GHn Thil \ bone <m FUf deleuit ^ | " de isto BCGHNU\ 
mitte et accipe Ff^ " a pontio pilato U \ a pro ad D \ claudium cae- 
sarem Ff tyberium Un \ cognoeces BCFLNm^Ufn sic agnoecis H || ** nero 
autem ut haec omnia (mti f) audiuit Ff \ autem h, l. om U \ eas cum BL 
SUfn graec eam FM om ACDGH Thil \ eas autem acc. U \ exhiberi M \ 
in conap. suo U \ recitare G \ legi U \^ exemplar epistolae cum GHn 
Thil exemplar ep. haec est D exemplum ep. hoc modo L erat autem 
textus scripturae in hunc modum Ff epistola pontii pilati ad claudium 
M plane om ABCNU 

sect. 19 1. *^ pontio F \ claud. domino C rao om FUf 




MAKTVRi™ PETBI BT PkVU 19-51 

Klaviiiit xai^ttv. 'Evayxog avyS^tj OTteQ aiVog iyvftvaau- ol ya^ 
'lovdaioi dta tp&ovov iavTOvg re xal rovg (iBrinttta idiatq dtivai^ 
xfiataiv hiftioQtflttvto. a fiillti ajvtffyihiav avjoig oi ncrT^^ct,- 
otTCoc, oTi irtfifptt avTOis o &e6g at^rtiv l^ ovfavov aytov avrov, 
5 oattg tlxotvtg ^aailtig orrwi' lex^ff xal tovjov i:tiffytiXavxo 
dta jfaqi^ivov Ini rr^v y^v arcoattHaf ovtog toivvv ifioi- tfft- 
fiorog ovTog tfg 'lov&aiag rjlltev 6 ^tog Ttiv 'lovdaiviv. 

20 Kai tldov aitov jv^lovg {ptataywyoi-yra, ktitgoirg xa&a- 
Qi^ovra, ?rapa/i rt/.ois ^iQaTtivovra. daifiovag anh iwv uv&qio- 

10 Tttav ifvyadevovta , vtxQovg lytiQovta, dvtfioig initifnavta, tni 

KVfiatwv tf^g &alaaaijg ^tjQOig noai fiadi^ovta, xai stolXa tTtQa 

9avftaata, xal navra tov tiHv 'lovSaiwv Aoor vldv 

aitov tov &tov Xiyovta. {p&6vi[i oiv ol aej;«peig xai' avxof 

xtvovfitvoi xQatt'iaavTtg ifiol avtiyv itaQtSwxav. xal cxlXa dvtl 

16 aXi,wv iptvaafitvot eltyov ftayov aftov elvai xai kvttvria tov 
voftov aituv Ttgiittttv. 

21 'Eyiii ntatevaag tavta oiJtws '^X^tv, fitftaatiywfievov 
nUQidwxa avTOV tfi ^ovi.f avtiav ol di iatavQutaav avtov, xai 
laipivTa fpvi.aTiLag xatiarijaav iir' aitov. aitbg ii tuiv atQattbt- 

20 tuiv fiov fpvXaaaovtwv tfj tQittj ^fiiQ^ aviattj. iiil toaovjov 61 
e$txav9ij i) tiiiv 'lovSaiwv TiovtjQia, watt dovvai aQyvQta Toii; 
Ot^tUiJTatg Xiyovttg- Etnate ott oi fia^tai avtov ii.i^ovteg 
Sia rijg vvxTog txXtipav to aiZfta airov. dXXa Xa^ovrtg tH 
ngyvQta Oivtnriaai to yeyovog ovx ^ducij^ffa»'" xdxelvov yoQ 

' ad trayxog m marg adiCTipliim Imbei E vtmtitl, £^i, vvv |) " Ta<pinit 
I tenleaii I " txpeettt iJyoittts. jcrf Uyovieg fodd omnes 



' ut quod B et quod ACDFGHfiUn ThU omiti et cum LM graec | 
se s. post. per inuidiam C y ' ieBum ante crudeli Ff | damDatioae t 
d&iopDatioiie HV \ puoiuisie GH TkH \ promifeum «uam f \ bkbent M || 
' eorum altervm om CF | ' filium suum Hf j hic All* promiHit C \ migmriu 
AC I terram U 

sect. 20 1. ' ia ituque . , . ludsea om L \ osque pro \b itaque A 
(in mf) I iste AFVf iatum BD ipBum C \ qui cum uenisset me praMide M \ 
□amque pro itaque IJ \ iudiLeHm CI> \ Hebt&eoTum om H \ eX Hebrae- 
orum « I Hebr. deus cum ABCDFMNV om Hf Hebr. igitut deuB Ln deiu 
om G T/iil I ' cum ueaiMet om koe loco M \ uenisaet scripni cum F[M)Uf 
coasmiente Thii misieaet BCI) emet .4G(t i'n ras)HL.\Xin raf)n | ilUc 
enet n \ et uidiBaeut . . . inlumiuaBee om D \ eum uidissent // | audlBseDt 
Gf Thil I iDlumiuare A |] * mundaBtet . . . curasxet . . . fugaaset . . aUBci- 
touet , , . imperaseet . . . ambulaBaet . . . fecisset D \ ab homioibuB om F 
nb omuibuB BjVw' {led m' corr ominibuB) | effugasae H H • mortnoB etiam 
BBGHLMNn Thil mortuos uulem V mort nuctoritate / omiii etiam cum 



J 



PAS3I0 9ANCTOR™ APOSTOLORTK PBTRI BT PATLI 19-21 137 

quod ipee probaui, ludaeos per inuidjam ee suosque poBteros 
crudeti condernpnatione puniBee. deuique eum promisBuui babe- 
rent patres eorum quod illiB deus eoruui mitteret de caelo 
Banctum suum, qui eorum rex lucrito diceretur, et huno se 
promiserit per uirginem missurum ad terras, 



20 iB itaque uie praeBide in ludaoa Hebraeorum deu8 
cum ueniBset, et uidiBsent euni caecos inluuiinaeBe, leproeoa 
mundaBBe, parsIyticoB curasee, daemoncB ab houiinibuB fugaeBe, 
mortuos suecitasBe, imperaBse uenlifi, ambulasBe eiccis pedibue 
BUper uudae maris et mulla alia inirabilia fecisse: cuiu omnis lo 
populuB ludaeorum dei filium hune esse dieerent, iuuidia contra 
eum ducti Bunt principeB eacerdotum et teuueruut eum et mihi 
tradiderunt, et alia pro aliis mibi de eo mentientee dixerunt, 
istum magum eBse et contra legem eorum agere. 

21 Ego autem credidi ita esse et flagellatnm tradidi illum 15 
arbitrio eorum- illi autem crucifixenint euui et sepulto custodoB 
adhibuerunt. ille autem luilitibus meis custodientibus die tertio 
reBurrexit. in lantum aulem exarsit nequitia ludaeorum, at 
darent pecuniam els dicentes: Dicite quia discipuli eiue curpuB 
ipsiuB rapuerunt. Sed cum accepisBent pecuniam. quid factum go 
fnent tacere non potuerunt. nam et illum resurreiisee tcBtati 



ACF graee \ pos( HUiicitaBBe aif/l aquan in nino luutanne M \ imperantem 
ji H » per andmH AV super aquas MF \ niai-iB otn CL | hunc cum Ff et 
cmn L cumqtie Ch \ omnibaB populis j^ || " buDC dei Glium Hn \ illum 
ABLM eom D v>e U om CFf \ eaae om V \ diceret ABL \ inuidia . . . 
dncti cum GHn graec inuidiam ABI>M?HJf \\ " eoB V \ pa^i ABCDFM 
NVf I ducti . . . tenuerunt eum 07n L \ et mihi tradjderunt om AV \ mini 
pro mihi Z* !| " BJia. multa n j pro alia DM pro Bliie miilta, Ff \ mihj 
om C I de 80 mihi /" | de eo o»i BN \ mentientea de eo (' | " aaserenteB 
iBtom Ff 1 eum HLM | et om ^m' add m' | eorum om C 

eect. 21 1. ■' ita credidi C \ eum H \\ " uoluntati D \ illi autem . . . 
adhibuerunt om per liomoeol B \ et Bepulto . . . ille uutem om F \ eepulto 
eo AL sep. ei n || " ille uero Cn { aaiB F \ ouBtodibue B \ tertin ABC 
DHMm* {fuit tertio) f \ diae i> H " poat haec autem in taotum H \ sur- 
lexit DM \ inuidia pro aequitia GHKn ThU \ eorum GB Nh ilem sed 
Mt<perser ludeorum L \\ " peccuaiam G (sic semper) pecuniafl A \ militi- 
boH nieiH pro eis M \ et dicerent BCDM \ poti diHC. eius add nobis dor- 
mienttbus H nocte nobiB donaientibua JH \ corpus eius AV corp. illius C J 
•" nocte rapuerunt A \ sed (et f) cuBtodea cum Ff \ quod . . . fuerftt AC 
HNm* (fuit quid . . . fuei-it) V \\ ■' potuemnt n \ et on> D \ i 
CDFMf 



4 



i 



138 



TIAHTYItmi PETM BT PAVLl 21-5* 



dvaoKiyrrt fitfiapriQijtai iioffax4vui xai iia^ti 'Invdaiuiv uQyvfia 

tlXrjipivai. tavtu dia to!to avijYayow, iwr ^ij jiq a't.Xb>^ ifift- 

arjai, x«l r/roAojSwv niartvojj -rali; tiHv 'lovSaluiv iptvdoXoylaii;. 

22 'Jvuyvtiia^tlaric Si r^*; imaroXf^i; NiQtav tltftv El-nt 

5 fioi, IliT^t, oItw? dt ui-Tov fn^x^ itdvia: nirpos lg*t}' 

OvTOigf diofjut, dya9£ ^aaiXiv. 6 yuQ ^iftiav ovrog TiXr^Qt^g 

i[ftvdovt; xul tijroTije, iv df X^tOTili staoa r, axQU vixi; dia rov 

■^iov xat dia loi; dv&qtanov, ov dfiXa^tv ^ do^a httivr^ dxuTu- 

JtijnfOg. rjig di' dv&fiinov rofg dv&Qtiiiroig avviX&iiv xartj^ioiatv. 

10 €lg TOVTOV ii Tov Siftbiva dvo oiaiai elalv, dv&gtonov xal 6ia- 

jioXov, og 8i dv9Qiinov rot-g dv&ptimoii: fnixetpti iftnod^tiv. 

i!3 lifttav tlntv ttavfidCfi, uya^i ItaifiXtv, rvxijt; iivos <ffe> 
TfivTov Xoyiaua&ai , av&Qtoirov djiaidtvrov, alita nrtnxoratov, 
xa\ ovTt iv Xnyt^ otri fls yivos fitri%ovru f£ovaiag. diX' IVct 

15 fii^ ini noXv i%9^ov dvi^ofiai roirov, agrt npoardSoftat xois 
dyyiXotg fiov, omag iX^ovTts ixSixr^covai fis dn alrov. nirgog 
tlntv Ov (pofiovftai rovg dyyiXovg aov ixtivoi 6i fidXXav ifti 
tpo^ih^aovTai iv rfj dvvdfui xoJ jrtnoi&r^ait rov xiQiov fiov 
'ItjOOv X^uroi; ov ettvrov xaratliti-dti. 

20 24 Nifwv ilntv Ov tpo^fi rov H/iwa, ihv ri;»' uirov 



' feriai 



addidil HVsener 



: ftt/itipTvpilvrai iiisi malis /it/iaprifiiittti iiup. niTOi''? | " «« 



' et ae iiidisse .\m* | ad iudaeos If \ pecuniaa B se pecuDiam IJ \ 
accipifKe M \ dicebant fiost uctepisse add fl ( ' scribsi (' digessi -Y (in rat) 
ingreMi FHin' {itfl ingesei m') | ue quie aliquis C { exiBtimes aan G Thil 
ueatimeB F eHtimes Jt aeetiniet BDMf eitimet C ne exiBtimet H eitremlB 
jV (ceneet arfrf m*) ad extremnm (om et) n | eredendo Ff credentibuB n | 
mendatia B 

sect. 22 I. ' completa esBet U \ epistola on. BCD \ dixit nero F 
poxc diiit add ad petnuo // B " »! ita BHl \ omnia its per illnm B ita 
omoia p. i. n I mper iUam H \ geBta Buct omDia F | peracta pri geeta H \ 
petruB ait om D \ dixit CHyUn | ita nam htc mentittir bc eeae Jtf | ita 
enim L \ enim poit non An' || * fftllor BFG \ «ic enim ect cm AFVf\ 
bone imperator om V bone delevit N \ post imperatur 'uld M liaft: ac ai 
duo frotrei gemini qoi una rjuidem dte nno iitero procreati fint, tmna 
(I, unoa) autem motea non habeant. nero diiit: dicie quidem rem Bapien- 
t«iii. oum hic itli omnia eimilia fecit. tu aiitem oie tioliimmodo uerbis 
allectajj. pttrus dixit: uudi me boiie imperator | hic autem » j pleuuB 
est n H ' circumdatuB eet £ { ut om ^ | putat BG \ aiite ut siiper iin iu 
tontum pram Ani' | putet iV™' (putat m') | qui potet n | ut putet ae 
um X t qni bomo ett aim ALN quia b. eBt BCGHV Thil cum bomo ait 



J 



PASSIO SANOTORVM APOSTOLOBVSI ?ETHI ET PAVLl 21-24 139 

eunt se uidiFBe, et a ludaeis pecuniam Hccepisse. haec ideo 
ingeRBi ne qui» aliter nientialur, et eiielimeB credendum men- 
daoiit^ ludaeorum. 

22 Cuuique perleeta fuisBet epiatola, Nero dixit: Dic mihi, 
Petre, ita per illum omoia gesla Bunt? Petrus aitL Ita, noQ te :> 
fallo; Bic euim est, bone imperator. hio Simon plenui* men- 
daciie et fallaciie cirfumdatUB, ut putet ee qui homo est, etiam 
hoe esse quod deus est. in ChriBto enim cbI omniB summa 
uictoria per deum et bominem, quem adsumpsit illR maieBtae 
inconpreheneibilis, quae per hominem hominibue dignata est lO 
Hubuenire. in ieto autem Simone Bunt duae Bubetantiae, bominiB 

et diabott, qui per bominem conatur hominibus inpedire. 

23 Simon disit: Miror te, bone imperator, hunc te alicuius 
momenti exietimare, bominem inperituni, piBcatorem, mendacis- 
eimum, et nec in uerbo nec in genere nec in aliqua praeditum 16 
potestate. sed ne diutiuB hunc patiar inimicum. modo prae- 
cipiam angelie meis, ut ueuiant et uindioent me de isto. FetrnB 
disit: Non timeo aogelOB tuos, illi autem me poterunt timere 

in nirtute et confidentiB Icbu Cbristi domini mei, quem te esee 
mentiris. 30 

24 Nero disit: Non times. Petre, Simonem qni diuinitateni 

Vn ciim homo ait peBsimim yf cum sit niiBerabilis homo M [ hoc etiam U 
etiam om Z || ' se eBse piit»t M eese iielle C | in christo enim «unt iluae 
BubBtantiue (euhBt. dufte /"/' duae naliirae B duae om I>) dei et hominiB. 
hominiB itaque (h. i. om V) quem adfnmpBit (aHR') ills muieBtas BiJDF 
Mf\ • dominum tt J " qnem F qui C per quem D \ per hominem . . . 
di&boli qui om per homotnt H \ hominem oni S> \ omnibns V \ dignatiiB 
BCFn II " nam et in iato M \ Simone eum AFL^Ufn iim BCDGHM Thit \ 
■unt quidem DM \ BubRtaDtiae om £ H " hominibiifl conntiir AD omnibuB 
GonSituT C hominea n 

sect. 28i. "ii](/<ii aerl'ii miror te — aoct. 27 p. U3, '*caninoH habere 
lextvs imprmsus Pseudo-AbiUat {a/nul Fabriciutii p. i33, 25 — p. t3S, tS) 
ari uerba narratiortem Mareeili reddil. sed deiuni haee in optimis Abdiae 
eodicibus. ad texlttm noatram emendandum nihH faciunt \ aimou magns 
flm'U I diiit lul imperatorem D | imperator bone ABDU bone om Ff\ 
hnnc BBBe V \ bunc a tv alic. motn. Bpacio audlri {ciirr ex esaudire) hom. 
H I te nrii Ll' te tulem (sic) C || " neBtimare Af exttmare FU extimare 
C K " et om FV \ nec in (^nere utilem C 1 nec in tertio loco orn U in 
tertium om C h " bunc om L \\ " posi isto ndd si tantuB eat liberet Be 
»b eie M \ *" posBunt li | potenint me BFLVf f " per uirtutem JJ \ in 
confidentia n \ huius christi A'n lesu iiwi OH{Nn) Thil dom. mei leeu 
Chriati CV \ te um f 

■ect. 24 1." nero autem J | Simonem Petre f;//>i Petre .-«< ABC 
DLMNV 



4 



J 



140 



MARTYRIVM PETRI ET PAVLl 31-28 



3e&njTa nQayfiaai jitjiaiovyTa; nitQOg elntv *£v Ixtitrtii ij 
i^timjt;, og ja adijla iQivv^ t^ xapdlac:. nv ow liitaTW fiOi 
xi dtai.oyiCofiai rj r/ notto- ovriva koyiafiov /(Oi' nffi lov tfJEi- 
oaa^ai TOVTOv toii; aoic iinfavltw tSair. Vm fiij TttXn^oit tpfi- 
5 aaai^at ri diui.ttyitofiai . Ni^tav tJntv IlQoatl&tuv tnSt etite 
/loi Ti 6iai.t>yiLti' //erpog tlntv Kii.tvanv tvtx&i^vai S^ov 
K^i^irov xal }.<i&ga do^,vai /loi. lus dt ixiltvatv ivex^'i*'"' 
Mti i.tid^ga Ti(i lUifn» io&ijvai, tltrtv 6 IUti}os' EinaTtu vvy 
lifituv ji To diakoyia^ev ^ ri ?o Jiex^ev ^ ri xo ytyovoi;. 

10 25 Ni^tMV fhiev Mi.tig ovv i'va niintvata, ori Sifttav 

tatTa ayvoei, ot; xal vex^ov r[yttqtv ruti itxvror ^7Toxeff>ai.ta9(VTa 
jff TqiTji Tiftiij^ nagitnrjaiv, ital o iav tmfj noi^aai Inoitjatv. 
nitQOS elniv '///' ini iftov ovm inoitjtnv. Nigtav tlntv IHlI' 
ini ifiov inoir^ae ravTa navTo- %ai yaf ayyilotg ixii.tvae ngo^ 

15 lavTov ii.&tiv, xai jj}.&ov. lliTgog ttntv Ei t6 ftiyiarov inoi- 
tjoev, dia ti t6 ilaxitnov oi- noiti: tindrtu r/ ivi&vfii^^v xai 
ri ntnoirpta. Nigiitv tlntv 'Eyiii (itra^v ifttuv ov avrtnitnafiai 
iftavrov. Eifitav elnev (.Einariu /lirQOi; tl 8tai.oyito(iai ^ r/ 
noidi. IUtqos elnev^ Tl ivQvfttiTat Eiftiav, ifiavTov inlaraa&iit 

20 didd£ia iv Ti-i noiffiai fit ontg dtaloyiCerai. 

26 liimtr tintv Tovro yivtuaxt, dya&i /toauUf. ori Toij 
dtaloyiafioii; rwr dv&gtanviv oidets iniaraTai, ti iit' tlg 6 ^tdg. 

<* finatio . . , nirgoi liTitr liesunt i« E frropler /lomofol. titrba ex 
I4U tHierpr mpplewil Titc/i f{ " irSififi K iv^KfttUat forrexii Tiseh 



> B rebui F I rebiu omnibuB H \ rmpoiidit C | ai diiuDJtaa GHLNt* 
TTiH \ io eo nm M \ non est B \ quae .t G {rx earr) LMfinC \ queni rimtttur 
cordie H \* doq rimatur V \ arcsoa rimatuc n | archaua .iBDFHLNV | 
posl archana iidd ei ergo diniuitas ent in isto Ff \ nuiic mihi ciim BCF 
MNfH mihi nuoc .1BGHLV Thil | C(«item In \\ ' faciam n facturu» sam 
M l meam teueam M \ tibi pr« hic n H * auribue tuis B iuein. tuis aur. A \ 
in quibuB Don audeo pro ut non iiudcat (' | iiudiat F | mentire Ff \ quid 
Ffn cogitem n ( ' accede huc et om Ff \ cogito F cogites Vn \ qnid 
cogitas . . . iube mihi om L \ piisl quid cog^itne aild M: eimon dixit bone 
imperetor hic mentitur, ceterum cogitatioues bominum uemo Douit niii 
UDU8 deua, petruB dixit in breue tibi osteodkni. Bimon dixit fac quod 
diceba». et seorsum petrue neroDi diiit iulie etc. | respondit t' H * pBuem 
ord. adferri MN Thil pan. ord. aflerre GH (atferri m') | ordiaceum A' 
ordeacium CFGH ordiacium M ordiatium .4 ordeatiuui B ordaceum f 
hoTdeaceiim n | sdferre CNiii' {sed cirrT m'} | occultum B occulti M \ dare 
BM I iuisum hoc V hic iuwus L \ "^ fuerat B \ piiil fuiaeet add impletum 
// I ooculte , . . Petro uin Hh occulte om f ( proecepit imte adferri (' | 
ftdferri et tim GHV Thil \ dari (orr ex dare G | post Petro add accept« 



PA8SI0 SANCTORVM AP08T0L0RVM PETRI ET PAVLI 24-28 141 

8uam rebtts adfirmat? Petrus dixit: Diuinitas in eo est qtti 
cordis rimatur arcana. dicat nuuc mibi quid cogito uel quid 
facio. quam cogitationem meam, antequam bic mentiatur, prius 
tuis auribtts insinuo, ut non audeat mentiri quae cogito. Nero 
dixit: Accede buc, et dic mibi quid cogitas. Petrus dixit: lube 5 
mibi adferri panem ordeaceum et occulte dari. Cumque boc 
iusBum fuisset occulte adferri et dari Petro, Petrus dixit: Dicat 
nunc Simon, quid cogitatum, quid dictum, quidue sit &ctum. 

25 Nero dixit: Vis ergo ut eredam quia baec Simon 
ignorat, qui et mortuum suscitauit et se ipsum decollatam post lo 
diem tertium repraesentauit, et quicquid dixit ut faceret, fecit? 
Petrus dixit: Sed coram me non fecit. Nero dixit: Sed me 
adstante baec omnia fecit; nam et angelos iussit ad se uenire, 

et uenerunt. PetruB dixit: Ergo si quod maximum est fedt, 
quare quod minu8 est non facit? Dicat quid cogitauerim et 16 
quid fecerim. Nero dixit: Quid dicis, Simon? ego me inter 
uos non conuenio. Simon dixit: Petrus dicat, quid cogitem 
uel quid fecerim. Petru8 dixit: Quid cogitet Simon, me Bcire 
docebo, dum fecerim quid cogitauerit. 

26 Simon dixit: Hoc scias, bone imperator, quia cogi- 20 
tationes bominum nemo nouit nisi unu8 deus. ceterum Petru8 

pane fregit et abscondit sub manica sua et Ff \ dixit Petms ADFLMVf || 
* nunc cwn Ffn qraec om ABCDGHLMNV Thil \ simon om BCDFLMNf \ 
cogitani Ff \ quid sit B \%\i om f 

sect. 25 1. ^ haec om Nn hic M hoc l/ 1| *^ non ignorat DFf \ nam quo- 
modo ignorat pro quia . . . ignorat n \ se mort. {pm et) Vn \ semet ipsum n \ 
et se ipsum . . . repraesentauit om H \ decoUatum om GHLNn || ** tertium 
diem ^ die tertio C \ praesentauit D \ quodcumque dixi A quidquid ei 
dixi D I facere BD || *' dicit M \ me presente D \ dicit etiam allero loco M \ 
sed allerum om FLf coram me C nam me n \\ *' adsistente A | haec om M \ 
ad 86 iussit Dn \ me BM \ de caelo post uenire add BCDGHMNn Thil 
de caelo uenire L omisi cum AFVf graec \ uenire de caelo ad se J7 | 
^^ respondit C \ ergo om M^'^^ quare om L \ minimum BD \ faciat M 
faciet B \ ut dicat M dicat ergo D \ et quid fecerim om GHNn Thil || 
^^ dicit simon FL || " non bene n \ simon magus Nm* \ quid ego Ff\ 
cogitem ctm A BCDFLMNf cogit&uerim GHn Thil cogito VI « uel quid 
fecerim om ABCDFLMNVf \ reapondit CGMf Thil \ cogitat GH 1 " cum 
H I dizerim GHn Thil dixerit CL fecero B \ quae V \ cogitauerim CL fuit 
etiain in N sed m* corr cogitauerit 

sect. 26 1. ^ simon magns Nm* \ dicit M | bone om FGHf Thil \ quia 
cogitationes . . . mentitur om F \ quia nemo scit cog. hom. H\^^ boIus Mn \ 
deus ovi V I ceterum Petrus mentitur om f \ attamen ex ceterum corr A < 
mentitur petrus V 



142 MARTYRIVM PETRI ET PAVLI 28-29 

ovxnvv IlirQog ifjsvderai; ndrQog elitev £v ovv Kiywv iavvov 
vlbv Tor d^eov^ elnk ri evd-vfiovfiai' rl aQa TteTtoirixa Iv rtff 
xQVTtTfiiy el dvvaaaij aaq>}^viaov, 6 yccQ nitQog evXoyfjaag or 
etXi^ei ixQrov xqI&ivov xal xXdaag deSi^ xai aQiareQ^ iv roig 
5 %BiQidioig iatiQevaev. 

27 Tore 6 Zifnijv -d-vfiio&eig ori olx rfivva%o el/teiv ro %ov 
itTtoaroXov dTtoQQrjTOVj ifiorjae kiywv ^E^el&iTioaav xvveg fieydkoi 
xal xataqKJLyirwaav avtbv efijtQoa&ev %ov KaiaaQog. Kai l^aiq>vrjg 
lq>dvr]acrv xvveg fieydkoi xcri lOQfirjaav ejti tov IUtqov. o de 

10 ni%Qog ixTeivag Tag x^^Q^^ *'S TtQoaevxfjv ^det^ev Tolg xvaiv 
ov evkoyrjaev aQTOV ov idovTeg ol xvveg ovx e%i iq>dvr]aav. Tore 
6 niTQog eljtev TtQog tov NiQwva' ^ldov, edei^d aoi iyvomivai 
ue Ti diekoyiCeTO 6 lifiwvj ov Qr^fiaaiv dkV ^Qyoig' 6 yaQ dyyi- 
kovg VTtoaxofievog xar' ifiov ikevaofiivovg xvvag TtaQijyayev, 'iva 

15 iei^j iavTOv ov -d-eiKOvg dlkd nvvinovg ^xeiv dyyikovg. 

28 T&te 6 NiQwv itQog %bv Eifiwva elitev Ti fjv, lifiwv; 
vofilCw f^TTr^d-r^fiev. Hifiwv elitev OvTog xai iv Trj ^loviaitf xai 
iv okr] Tfi IlaXaiaTivr} xal iv KaiaaQeitf %d av%d fioi iitoirfiev. 
wl Ttkeiatdxig fie%^ ifiov q)ikoveixrjaag efia&ev %ov%o av%oig 

20 ivavTiov elvai' %ov%o oiV efia&ev, Xva ifik diaqvyrj' %dg yoQ 
iv-d-vfirjaeig %(jiv dvd-QOJTtwv oideig fyvw, el fifj elg 6 ^eog. xai 
6 ni%Qog TtQbg Tbv Eifiwva eqrj' ^Aaq>akwg eav%bv d^ebv elvai 
qav%d^ei' did %i ovv ov qaveQoig %ovg exda%ov diakoyiofiovg: 

29 Tb%e 6 NiQwv TtQbg %bv Ilavkov i7tia%Qaq>eig €q>rj' Zv 
25 iid %i oidev kiyeig, Ilavke: y^TtexQi&rj 6 Ilavkog xai elnev 

^ de^ia, xcd aQiaxega su^picatur HUsener 



^ reepondit C | tu uero BDn ta ergo simon H \ qai om iV | esse om 
BCDBMN I > ut quid A uel quid B quod FGf | > Petrus autem GBNn 
Thil I panem benedixerat C benedizit GBN ThU \ ord. quem accep. n 
•ordiacium M ordeacium BCGB ordiaceum N ordeatium A hordeaceum n 
ordaceum f ordecium F \ pan. ord. quem acc. B \ ^ fregerat om C | et 
ad dezteram adque sinistram manicam N \ in dezl Cn \ deztra BBM \ 
in manica cum ACFLf in om DGBMNU Thil \ in manica om B \ manu 
j^o manica B \ sua post manica add GBn Thil \ collocauerat ABC (con- 
locaberat) DFM (conl-) Ufn colligauerat L (conligauit Nm^ in ras; fuit 
conligauerat) 

sect 27 1. » quia A \ possit BDFGMNm^ (sed posset m>) poterat AC \ 
apostoli secretum B\* procedant huc Al' tunc subito n | * eztendit M \ 
manum BCU manum suam M \ et ostendit BM \ canibus om G eia B \ 
«um om C I ** tunc om N \ didt M | "— « ecce . . . Simonem om per 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRl ET PAVLI '2^-29 143 

inentitur. PetruB dixit: Tu ergo, qui filium dei te esse dicis, 
die quid cogitem; quid feoerim modo in occulto, si potes, ex- 
prime. Petrus enim benedixerat panem quem acceperat ordea- 
ceum et fregerat et dextera atque sinistra in manica collegerat. 

27 Tunc Simon indignatuB quod dicere non poBset Bccretum 5 
apostoli, exclamauit dicens: Procedant canes magni et deuorent 
eum in conspectu Caesaris. Et subito apparuerunt canes 
mirae magnitudinis et impetum fecerunt in Petrum. Petrns 
uero extendens manus in orationem, ostendit canibus eum quem 
benedixerat panem; quem ut uiderunt canes subito nusquam lo 
conparuerunt tunc Petrus dixit ad Neronem: Ecce ostendi 
tibi Bcisse me quid cogitauerit Simon, nou uerbis, sed factis; 
nam qui angelos promiserat contra me esse uenturos, canes ex- 
hibuit, ut se ostenderet non diuinos angelos sed caninos habere. 

28 Tunc Nero ad Simonem dixit: Quid est, Simon? puto 15 
uicti sumus. Simon dixit: Hic et in ludaea et in tota Palaestina 

et Caesarea ista mihi feoit, et saepe mecum certando ideo 
didicit, quia hoc eis erat contrarium: me ergo ut euaderet 
didicit boc. nam cogitationes hominum nemo nouit nisi unus 
deus. Et Petrus ad Simonem dixit: Certe deuiii te esse men- 20 
tiris. quare ergo non manifestas cogitationes singuloruin? 

29 Tunc conuersus Nero ad Paulum sic ait: Tu quare 
nihil dicis, Paule? Paulus respondit: Hoc seito, Caesar, quia 

homoeotel ^ | ^' te pro tibi M \ sciMe me cum AFNm^ {sed m^ scire me 
superscripsit) Uf graec acire me GHLM Thil certissime CDn \ cogitaberim 
C I Simon om Cl/|| " quia C qaando H\^^ non diuinos et sed om CDM 
non din. sed caninos angelo^ V 

sect. 28 1. ^^ symoni l/ | ait C | Rimon qnid est? H \ Simon om A \ 

" et Tprius om /f | in prius om /* | et alterum om U \ m alterum om AFU \ 

tota om AGH Thit H " in caesarea DH \ caesaream M \ istas mihi contro- 

to 
uersias M \ me (m ras) certandp G me certante H decertando C | ideo 

om BCLMN ideo haec H ^* dicit f | quando B \ hoc om iVn | eia cum 

BBLNn graec ei ACGHMUf Thil | ei hoc ilf | erat eis BD eiecerat F\ 

contrarium erat H \ Vk me B \ ille ergo ut euaderet Nm* (in ras) \ euadat 

ista dicit C|| ^* hoc om BDMNn \ namque scias quia U namque ut dixi 

Ff I cogitatus A \ unus cwn CFLf graec solus BRM om ADGNUn Thil \ 

^ tunc PetruB GHNn Thil \ ceterum CM {sed teru in ras) \ certe tu BD \ 

te deum N \ esse te FUf te om 1> || '^ ergo om C 

sect 29 1. ** nero conuersus CH 1 ^ dizit Nm* {superscr) f \ scias G 
HNn Thil 



144 KAB-mUTO PETBI BT PAVU M. 90 

rivioOTtf TOVTo. KalaaQ, ott iav d^okiatje rov fitiyor lOVTOy 
Toaavta nffaSavTa xaxa. fteynnov tfj nwi^ldt aov av^avet xaxov 
xal TT^y liaaiAeiap aov ano T^ Idlag araaeuig xaTa^i^daei. 
Ni^ofv Ttp Elfnovt tiTtev Iv ri X^eig; llfiiov elniv 'Eyut lav 

5 /117 ipavt^iog v.Todfiiio lavrov &e6v. ovdeig itot to dtpEtko/ievov 
Aitovifiu ai^ag. Xiqiov elrcEV Kal viv rl xQori^ti^ ital ovTi 
ujtodEtTivvti.; iavTov &t6v, onmq av ovtoi TtfibiQij&iMjtv; 

30 ^iftiDv elntv KiXevaov itv^yov ftoi oixodofiijaai ut^Jldv 
fx ^vliuv, xoi ttveX^iiiv in aCtov xaiJaia lovg dyyikovs ftov xai 

10 eniTd^bi avTols, 'iva TtdvTwv SffiivTuiv dvaqdgtaai fte ngog rAv 
Ttati^ ftov eig tdv oiQovov xoi tovto ovtoi fi^ Swdftevot 
Ttoi^aai iXiyxovtai av^^tanot aTtaiSevTOi. 'O 6e Nigtov dxovaag 
Tif» Ifit^ip elnev '.Ixtjxoag, nitqe, to rrapri Ilfiiavog eiQTjfiivov, hc 



' fli corr e.c ai»i H \ dimifleritia F dimiaerBn Nni^ [se4 corr m") | 
tanta a^re magDam om M \ tanta mala F \ inBgn. patrioe tuae dam|>- 
num B 1 * adcreBcitf FJtfiVM' (ted corr in>) / | et om iV | ab cum ACD 
FLMN a BGHVfn TliU \ deidetnr CDHL decidet n || » diiit «yraoni (J 
«imoni mago Nm' \ tn om BLM\ reapondit CFf\ nisi ego A \* apud t« 
pro aperte GBLN (apnt jb') 11 Thil \ sperte me (/ (apad t« me L) me 
post deum C \ monBtraDero GB manifeatouero BC (-bero) BM \ debitam 
aenerationem Vn || • eihibeat n \ at qoiil CBM et ut quid BDFf \ moAo 
qaid V I modo om BCDM \ mor. ergo M \ nt noii FM \ et cessae pro et 
UOD □ntendis te deum esae V 

aect. 30 1. ' hoc luco plura ex Psirwlohegesippo inserit M: Simon 
nero licet iam in aliis terraram partibus petri eipertas potentiara, tamen 
»aBue est coram ipBo iactitare ae quod mortuoa BUscitaret. defunctoi 
erat idem temporJB romae aduliaceDa nobiliB propinquua caeBHria, cumqoe 
hoc Duntiatum eaaet aeroni cum uniuenorum dolore admonuere plerique 
eiperiendo utrum poseit reauscitari. celeberrimua ia bis oj>eriba8 petrus 
habebatur, «ed aput gentileB nulli facti huiuB modi ferebatar fides. dolor 
enigit remrdium, perrectum eat ad defuDctum. nterque adfuerunt. ait 
petruB eimoni, qni de su& ae iactitaret potentia prior ae ei pnrtes dare 
ut ai poBset mortunm euacitaret. ti uero non reBUBcitaBset «e non defu- 
turnni ut Chrigti opem ferret defuncto quo poBait reaurgere. simon qnoque 
qai putaret upiit gentea pluTimum auBfl ualituraa arteK, conditionem pro- 
poauit, iit si ipHe reBUBcitaeaet moriuum, petma occideretur qni [super 
lineam) magnae potentiae (sic enim appellabatur laceasendo iniuriat in- 
TOgasaet in* detj, si uero praeualaiiBet petroB in ae ut pari genere indi- 
caretur, adquieuit. adorsua est simon. acceasit ad lectulum defuncti, in- 
OBntare ttqiie inmurtnnrare dira carmina coepit. uiaus eat agitare caput 
qui mortuuB erat. clamor ingenH gentilium quod iam uiueret quod iam 
loqueretur cnm aimone, ita at indignatio in petro, qnod aa«a8 fuisBet 
coDferre ae taatoe potentiae. tunc aanctus apoBtolus Bilentium popoaoit 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 29. 30 145 

si dimlBeris istum magum tanta agere, magnum malum patriae 
tuae adcrescet, et regnum tuum ab statu buo deiciet. Nero 
Simoni dixit: Quid dicis tu, Simon? Simon dixit: Ego nisi me 
aperte demonstrauero deum esse, nemo mihi uenerationem 
debitam exhibebit. Nero dixit: Et quid modo moraris et non 5 
ostendis te deum esBC, ut isti puniantur? 

30 Simon dixit: lube mihi turrim altam fabricare ex lignis, 
et ascendam super eam, et uocabo angeloB meos et praecipiam 
eis ut cunctis uidentibus in caelum perferant me ad patrem 
meum. hoc isti dum facere non potuerint, probabis eos homines lo 
csse inperitOB. Nero autem Petro dixit: Audisti, Petre, quod 
Simon dixit? ex hoc apparebit quantam uirtutem faabeat uel 



et ait : si niuit defunctos loqnatur, si suecitatns est surgat ambnlet fabu- 
letur. fantasia illad efise non neritatem quod uideatur caput moniBse. 
denique separetnr inquid a lectnlo simon et tunc qnidem ostentui futu- 
mm. abducitur simon a lectulo. manet sine specie motus alicnius qni 
mortuuB erat. astitit petms longinns (1. longius) et intra Bese orationi 
panlisper intentus cum magna noce ait: aduliscens snrge, sanat te domi- 
nus iesns christns. et statim surrexit aduliscens et locntns est et ambu- 
lanit et cibum snmpsit et dedit enm petrus matri snae. qui cnm roga- 
retur ut non ab eo discederet ait: non reiinquatnr a deo qui illum 
fecit resnrgere, cuius nos serui sumns. secnra esto mater de filio, non 
uerearis, habet custodem suum. et cum popnlns in simonem iuBurgeret 
ut lapidaretur ait petrus: satis ad penam eins est quod cognoscit snas 
artes nichil ualere. uiuat et christi regnum crescere uideat uei innitus. 
torquebatur magus apostoli gloria (apostolica perculsus gloria m*) col- 
legit (discindit m*) se atqne omnem exercitans carminum Buorum poten- 
tiam, congregat populum paganomm, offensum se dicit a galilaeis, relic- 
tnmm urbem quam taeri soleret: et reuersuB ad neronem simon dixit 
ad eum crastina die iube etc. | turrem Am^ (corr m') BCFMNm^ {corr 
m») V I excelsam A \ fabricari BCNm^ fieri AFVfn \ de lignis // || • ut 
pro et priore H\ ibi pro et altero n 1 * in caelo D \ me perferant n ferant 
me in caelum V perferar om me G (in ras) \\ *® poterint G \ poseunt // | 
esse homines n || ** nero autem] uerba sequmtia transposita sunt in B qui 
hoc ioco sic pergit: simoni dixit: uideo euidentem te aduersarium esse 
petri et iianli et magistri eomm. simon dixit: pauli christus magister 
non fuit etc. sequunlur quae sect. 44—47 leguntur usque ad inconstabi- 
litum animum nestmm oBtendistis et me ita dubium. haec excipiunt quae 
sect. 30 L 2 sqq. leguntur ex hoc apparebit etc. u^que atl uerba sect. 40: 
ex Bolo mendatio omnia ista. iam pergit cod cum uerbis sect, 41: nero 
dixit paule tu quid dicis usque ad sect, 43 petri et paiuli et magistri 
eomm. his adiunguntur uerba sect, 48 petms dixit unum esse deum 
patrem etc. | dixit petro J)L ad petmm dixit Ff \ dicit M \ qnid AHL 
MTfW " dixerit AFLVf didt M \ et in hoc U \ habet C habebit L 

10 



146 MARTYRmi PETRI ET PAVLI 30-32 

rovTOv q^avrflexai oaijr dvvauiv ex^i ovrog ^ 6 ^eog oov. fl^TQog 
elTtev' KQaTiOTi fiaailfVy ei ij&eleg. r^dvvov vofjaai ori daifiovi(ov 
TtenXriQWTai. NiQtav bIttbv' Ti fioi loywv 7Tbqi65wv y.vxlovg 
TtOiiiTS] f^ avQiov f^u6Qa v^iag doxifidaei. 
5 31 Eluiov bIttiv' /7/crrf rc/c:, aya&i fiaailev, on udyog eiui. 

og djted-avov xcri dveaTTjv: ^Hv yaQ Ttj iavTOv deivorrjTi TtQd^ag 
6 aTTei&eaTaTog liuiovj ioare eiTrelv Titi XeQiovi* KeXevaov djtO" 
Y.eq>aXia&r^vai fie ev axoTeivoj TOTtto, Kdy.ei fte laq>ayfiivov xaira- 
XiTteiv Y.al edv Tt; TQirri f]iiiQ(f fif^ iyeQ&w, yvw&i /ne ftdyov 

10 yeyevrfid-ai' idv de dvaaTCjj yivwayte vlov fie elvai tov &eov. 

32 TovTO di y.elevaavTog rov NiQwvogj ev t/; axoriif t/; 
fiayiy.f^ avTov Texvji eTtQaBev, Yva ycQiog dTtoxefpakia&jj' iTti 
ToaovTov di o Eiinov iqdvrjj i'iog ov dTtey.eqaXia&r^. cjg de 
d7tevLt(pa).ia^r^ Iv t/; (Txoti^, Ka^iov ti;v xf(pah]v 6 dnoy.e^pakiaag 

15 avTov evQtv aM^v y.Qiov' dlV ovdiv avtog t(o ^aaihei eiiteiv 
l&ikr^aeVf %va ftf^ ftaoTi^ei avTOv^ ycelevaavTa tovto Iv dno%QV(p(if 
nQax^f^vcti, diel&ovar^g di imdg lOQag eniCi]Tfiaag 6 ^aikevg 
neQi TovTOv y.ai x^ewQrflag Id-avfiaaev. ivTev&ev oiy eKeyev 
kavTOV o li^iiov T»; fjt^Q<f tf^ '^Q^'^Tt iy^iy^Q^^i^^ OTi fifTa to 

20 deix^fi^^^ ^'/^ fiaailei Tf^v y.eipakf^v avTf^v r^Qe did fnayiav xat 
Ta fiikfjj To di alfia ey.eiae itQoaeninr^xTO^ yal Tr f^fniQ^f t/* 
t^/ti; edei^ev eavTOv t(o NiQcovi xal elnev Iloirflov ixfnayf^vai 
Td alfid fiov TO iy.xv&ev. ou idov aiobg iifn 6 dnoyey.e(pahafievog' 
TLa&iJog vneaxdur^v tf TQiTi] f]ueQ(f dveatr^v. 

5 fjihya;; E cum ACD /ndyog emendanl Thil ct Tisch ntm BGLOP ^ 
« (aq E oq correxU Tisch || " foriasse (oq 2afi(ov || ** ^f Af i'<jfciTa E cum 
ABGLO. emenda xf)^vaavTt || " ztQoa^ntTiotxxo E^^ dnoxtifaUa^thvo^ E 



< 8UU8 C I post tuus add sicut dicit (compend scripi) M \ respondit 
B ad haec respondit Ff \ o imperator in ras N (fuit optime) | uellis 
MNm^ (corr ?n^ uelis ABG uoluiRsee ^ || * iam poteras H \ posses L 
poteris AC \ intellegere eum ABCDFMCf eum eras N add ex ipsie 
quibus dicit et facit rebus M \ quia bic Symon n \ diabolo BCDM 
post plenus ept add per cuiuB artes ipta facit 3/ ' nero imperator Ff\ 
dicit M I quia mihi Cy \\ ' uerbum uerum C \ ambages om B ambage l' 
ambigere Ff ambiguum C \ circuitus om CDHLtt deleuit AG (circuitus) 
uncis ego inclus, et circuitus Nm*\\* probabit uos C 

sect. 31 1. ^ Bjmon maguB A'm* | credes illi M \ me magum esse n \ 
magnuR C \ ad magUB super lin add nou Nm* \ sim (i ex u corr) i> || • tunc 
uidebis post resurrexerim 3/ | egerat autem A \ erat N \ perfidus siuion 

r 

om F II ~ praestigio G \ decollari nie Ff \ in obscuro loco /i j in obscuro 

a 

decoUori H \\ > ibi ABCDMN \ dimitti ibidem ^ | ut si non F\ surrexero 



PAS8I0 SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 30-32 147 

ipse uel deus tuus. Petrus dixit: Optime imperator, si uelles, 
poteras intellegere quia daemonio plenus est. Nero dixit: Quid 
mihi uerborum ambages [circuitus] facitiB? Crastinus dies uob 
probabit. 

31 Simon dixit: Credis, bone imperator, quia magus sum, 5 
cum mortuus fuerim et resurrexerim? Egerat enim perfidus 
Simon praestigio suo, ut diceret Neroni: lube me decollari in 
obscuro et ibidem dimitti occisum, et si non tertia die resur- 
rexero, scias me magum fuisse: si autem resurrexero, scias me 
esse tilium dei. 10 

32 £t cum hoc fieri iussisset Nero, in obscuro egit arte 
magica ut aries decoUaretur; qui aries tamdiu Simon uisus 
est quamdiu decollaretur. decollatus autem in obscuro, cum 
scrutatuB fuisset is, qui eum decollauerat, et caput eius protu- 
lisset ad lumen, inuenit caput berbicinum; sed nihil uoluit regi 15 
dicere, ne se ipsum detegeret qui iussus fuerat hoc in abditis 
perpetrare. hinc ergo dicebat Simon, se die tertia resurrexisse, 
quia caput et membra berbicis tulerat, Banguis uero ibidem 
congelauerat. et tertia die ostendit se Neroni et dixit: Fac 
sanguinem meum qui effusus est extergi: quia ecce qui de- 20 
coUatus fueram, sicut promisi, die tertia resurrexi. 



D I resurrexero (aurr.) tertia die ABD {sed tertio A) \ tertio AB (tercio) 
G I die tertia H die om F\\^ scies B \ esse n \ si autem . . . filium dei om D 
sect. 32 1. »» hoc cum ABCLfn haec GHMN Thil om DFV \ Nero 
om U I nero fieri iups. H \ Id obscuro loco L \ Simon post egit add BGHn 
Thil omisi cum ACDMNU ille add Ff \ sua fost arte add H || " qui aries 
tamdiu . . . decollaretur om per homoeolel n \ tamdiu aries L \ uiRus est 
Himon U \\ »^ post decollaretur repetit aries C \ in obscuro loco GLNn 
Thil I post obscuro repetit ariea H || ^* is om AC his DF \ eum qui A \ 
eum om DM \ capud Z^ | eius om U \ pertulisset f Thil || »^ in lumen D \ 
capud D I ueruecinum ADHLN (//i* in ras) n ueruicinum B berbecinum C 
barbicinum U \ et nihil iV | nil i> | praesumpsit pro uoluit M \ quia noiuit 
pro nihil uoluit ^ | rei iV regi ofn C | dicere regi M \\ ^^ nisi ipsum N 
se om B ipsum om U \ detegere uideretur H \ quia U \ ausus U | abecon- 
ditis ADFM | ^^ ob hoc ergo n propter hoc ergo H hoc ergo GN hunc 
ergo D hic enim C \ dicebat om N \ ae simon C | die tertia ee A \ sur- 
rexisse F \\ »* qui C quia et ^ | et membra om C \ ueruecifl ADHLN 
{in ras) n ueruicis B uerbicis M \ intulerat n \ sanguiB . . . congelauerat 
om C I sanguinem B \\ »^ coTlegerant B \ ipse autem tertia die n \ die 
tertia // | dicit FM dicens H \ fac om D\^ fusus ANUn \ exterge D tergi 
CM {in ras) N\\ ** dixi pro promigi U \ die tertia promisi AGN {sed die 
tertia repetunt) tercio B 

10* 



148 MABTYRmf PETRI ET PAVLI 33-85 

33 ^S2i; dk eljccv 6 NiQutv, ori 17 avgiov ^fiiQa v^iag doKi- 
^doei, OTQafpelg TtQog tov ITavkov kiyei' I^v ITavXe, dia xl ovdkv 
(p&iyyei; fj tig oe idlda^ev, rj xlva i%eig didaoxaXov, rj Ttdg iv 
raig TtoXeoiv idida^ag, T] Ttoia iyivovro dia rrjg ofjg didaaxaXlag ; 

5 vo^ito) ycLQ fifj exew oi xiva ooq>i(xv ^rffe dvvafiiv riva dvvao&ai 
TtXriQwoai. aTtenQi&rj 6 flavkog' ^TnoXafi^dveig fie Ttgdg ov&qw- 
Ttov aTtovevorjfiivov , fjtdyov, og Tfjv xpvxijv avrov xt^ dixvdxii» 
TtQoidioi^ev, ovrivog oke&Qog xal dniileia xdxiov iXevoexai, <fiq>ei' 
keiv AaA^crai>; dq>eikei yaQ kaXrjoai dg vTtonQiverai ovx ^v, 

10 xal TJj ficiyixfj Tixvrj Toig dvd-QWTtotg iftTtaitei, 

34 TovTOv Tovg koyovg idv fiovlrj aKLOvetv xai vTteQaOTtiaai 
avTOv, dTtoXioetg ttjv ipvxfjv oov xal Trjv ^aotXeiav oov. S yaQ 
dv&QioTtog qiavXoTaTog* Ttal iioTteQ ol AiyvTtTiot ^lawf^g xa/ 
^lafi^Qfjg iTtXdvrjoav tov 0aQaw xal t6 OTQaTOTtedov adrov ^oi^ 

15 Tov xaTaTtovTto&fjvai iv Tfj -d-aXdoorj, ovTwg %al ovxog did rrjg 
Tov TtaTQog avTOv tov diafioXov Jtaidevoewg nei&et Tovg dv&Qti' 
Ttovg, nat ovrwg TtoXXovg Tdv dneQaiwv i^anar^ TtQog netQaofibv 
Trig fiaoiXeiag oov, 

35 ^Eyw dk tov tov dtafioXov Xoyov, ov dtd tov dvd-QWTtov 
TOVTOV ixxexvo&ai 6qw, ottvayfioig Trjg xaQdiag fiov ovv tw 

20 dyio) 7tvevftaTi TtQdTTw, iVa dvvrj^j] qaveQW&fjvai Ti r^v Saov 
yaQ eavTOv doxei v^w&fjvai elg tov ovQavov, tooovtov xaTa- 
TtovTto&qoeTat eig tov ^&ov tov ^dov, ojtov 6 xXavd-ftog xat 
6 ^Qvyftbg Twv ddovTwv, 

•« Matth. 8, 12 II » Matth. 8, 12; 13, 42 cet 



* otpelXeiv kaXjjacu per homoeotel om E suppleuit Tisch cum lat \ 
" finacnlaai E |j " tawlq E g " lafjt^Qlq E y » ixxixvtoi oqwv E ixxexta^ 
dQdi emerut Tisch 

86 ct. 33 1. ' cam uero hoc GH cum uero A' | Bimon dizisset H \ 
post Nero add dixit GB \ probabit uob D | probauit CM \ comprobabit II \ 
* tanc ante conaersus f \ quare om ^ | nil ^ non U \ aut quis te docuit 
om G {rasura unius lineae) H Thil dic mihi quis te docuit n || ^ quales . . . 
taam om M \ extiterint BGHN^ • autem D \ te nullam DGHNUn Thil \ 
' perficere qui oic taces M \ ad haec ante Paulaa praem f \ dizit Am* 
(ex re8i>ondit corr) \ cnm homine perfido et desperato mago malefico n \ 
^ disperatum BCGN \ et maleficum BD maleficum om ALU (fortasse 
recte) 1 * morte MN \ distinauit N \ perdictio C \ his debere A isti debere 
Ff me isti debere CD et isti deb. U \ post debere add cum eo M \ habere 
rationem n | * loqui om n \ homines GHn Thil || ^ perdictionem C per- 
ductionem U \ ludit B 

sect 34 1. " cuius Cn \ tu om AFU/ | facere CGIIn Thii fauere ei L 
fore f I enm om DFf{CGHLn) | ^ perdis C \ enim om H \ post pessimus 



PASSIO SAKOTORVM APOSTOLORVM PBTRI ET PAVLI 33-35 149 

33 Gum ergo dixisset Nero: Crastinus dies uos probabit; 
conuersuB ad Paulum ait: Tu Paule, quare nihil loqueris? aut 
quis te docuit aut quem magistrum habuisti, aut qualiter in 
ciuitatibus docuisti, uel quales exstiterunt per tuam doetrinam ? 
puto enim nuUam te babere sapientiam, nec uirtutem aliquam 5 
poBse perficere. Paulus respondit: Putas me contra hominem 
perfidum et desperatum magum maleficum, qui animam suam 
morti destinauit, cuius interitus et perditio cito adueniet, debere 
loqui? qui fingit se esse quod non est, et arte magica homini- 
bus ad perditionem inludit? 

34 Huius tu uerba si uolueris audire uel fouere eum, lO 
perdes animam tuam et imperium tuum. hio euim homo pessi- 
mus est, et sieut Aegyptii magi lamnes et Mambres qui Pha- 
raonem et exercitum eius nuserunt in errorem, quousque de- 
mergerentur in mari: sic et hic per patris sui diaboli peritiam 
hominibus persuadet et multa mala facit per nioromantiam et 15 
cetera mala, si qua sunt apud homines, et sic multos incautos 
seducit ad temptationem imperii tui. 

35 £go autem uerbum diaboli, quod per hunc hominem 
diffundi uideo, gemitibus cordis mei ago cum spiritu sancto, 

ut cito possit ostendi quid sit nam quantum se exaltari putat 20 
ad caelos, tantum demergetur in infemis iuferioribus , ubi est 
fletus et stridor dentium. 



est add M: cum enim magico more uiuat qualiter se dicet circumcidere 
et per artem suam malam multos homines seduxit || ^ et prius om B \ 
egyptii AFL egiptii BH egipcii U \ magi om B \ iannes n graec Thil \ 
iambres {ex lambris m' corr) N \ mambres ex mambris corr Nm* \ qai 
om H II ^* faraonem M \ qui ante pharaonem om L || ^* demergerentur cum 
A(?n^)J)LNUfn dimergerentur Am*BFGHThil dimergeretur CM \ mare 
ABDFUfn \ ita Mn \ per om ^C | pro . . . peritia H\\ ^ fecit BNm' {scd 
facit m^) facere C \ astrolog^iae copiam diuinationeR per nigromantiam M j 
nicromantia C nigromantiam AH (h syper g script) MN nichromantiam 
FLf nichomantiam B nioromanciam it H ^^ aput M \ omnes N \ in multoB 
B II ** deducit N inducit C \ seducit inc. H \ tentationem n dampnationem 
U intentionem C perditionem Ff 

sect. 35 1. ^^ hominem hunc ^ | ^ gemitus C \ ego pro ago F \\ 
^^ quid sit om N \ quis BLU quis iste M qui ra | qaanto . . . tanto L \ 
exait. putat cum ABCFLMNUfn putat exalt. GH Thil putat se exalt D \ 
exaltare DFMNf exaltatum ^ H ^ demergetur cum DMNmhi demergitur 
LNm^U dimergitur ABCFGHf Ihil j in omn ad inf. F \ infemis inferiori- 
bu8 cum ABCDMUn infemis om N infemo inferiore Ff infemum inferiorem 
L infernum (om inferiore) GH Thil \ nbi eet fletas . . . dentiom om GH Thil 



160 MAETYRIVM PETRI ET PAVLI 38l 37 



36 lUqi dk rffi %ov didaaxakov fiov didaxffi r^S Ijir^QWTr^odg 
fie, ov xcDQOvoiv avrfiv bI ^f^ ol xa^aQoi xfi xaQdiif r^ Tciariv 
TVQOOii^itvoi. ooa yaQ ra tijg el^ijvrjg nai dyciTtrjg, Tavra idida^a^ 
xvKJifp ciTtd ^QOvoak^fi fiixQ^ "^^^ 'IkkvQincov 7t€7tXfiQw%a rov 

5 Xoyov rf^g eiQf^vrjg. 

37 ^Edida^a ydg tovg VTteqixovrag xai nXovoiovg fif^ Inai^ 
qiod^ai firfik IXTTiCeiv kni rf] rov Ttkovrov ddrjkorriri, dXk^ iTti 
rt^ &€(lt rf^v ikTtida avrciv ri&ea^ai. idida^a rovg fierQiovg 
rQOfpfjg Tcai axeTtdofiarog dQxeadijvai' idida^a roi-g Ttrioxovg iv 

10 rj] Idiif xoiQ€iv 7tru}xei(f' idida^a rovg Ttariqag didd^ai rd rixva 
avrdiv ftaideiav r^v iv q^ofiq) rLvqiov, <xal> rd rixva Ttei&aQx^^^ 
roig yovevotv eig vov&eoiav awrrjQnidrf. ididaSa rdg ywalxag 
dyaTtdv rovg Idiovg dvdqag xai q>ofieio&ai avrovg log deOTtdrag, 
xai rovg ovdQag rr^qeiv raig yvvai^iv rijv nioriv. idida^a rovg 

15 deaTtorag iTtieixaig awavaorQi(pea&at roig dovkoig, xai rovg 
dovkovg Ttiarwg dovkevetv rolg idioig deoitinatg. idida^a rdg 
ixxkrjaiag rci!»' Ttiarivovrwv iva TtavroxQdroQa doQarov xal crxcr- 
rdkr^Ttrov aifietv d-eov. 

* Rom. 15, 29 1 • 1. Tim. 6, 17 (' Ps. 73, 28; 78, 7 P 1. Tim. 6. 8 ;| 
*» Eph. 6, 4 II " Eph. 6, 1 1 Col. 3, 20 || " Tit. 2, 4; Eph. 5, 22; Col. 8, 18 ij 
" Eph. 6, 25; Col. 3, 19 | Eph. 6, 9; Col. 4. 1 | Eph. 6, 5—8; Col. 3, 22 j 
" 1. Tim. 1, 17; 6, 16 

* t7ie(}(ottjaag Efi* oix ^Q<»oi E cum plerisque codd ov yjoQovat CG 
LO lat Tisch || ** ntudlav E \ xal ego addidi 



sect 36 1. ^ autem om AGHM Tkil l * capit C \ namquam mundum 
pectus pro nisi qui . . . pectoris F \ mundo pectore n mimdo pectori B 
mundis pectoribus iV[/mundam pectori L mundum pectus ^/'mundi pectore 
suspicatur MBonnet \ adhibuerit M habuerit C 1 ^ quae Ffn \ karitatin C \ 
edocui pro ea docui M \ et per ACDFL Vfn \ circulum C circuitu M\* ieni- 
salem DC iheruRalem CF ierusolimis N{sed iero- corr m*) hierosolimis GH 
Thil I in ante illir. GHLNn Thil ad ilir. C \ hiliricum Ff iliricum C illu- 
ricum L \ replebi M \ uerbo LNm* in ras (fuit uerbum) omnia uerbo C 

nect. 37 1. * qui docni GHL Thil quod docui AN quod docui dicam 
.V quo docui C et hoc docui B et hoc maxime docui // j ut homineA 
xe inuicem diligont. docui om per homoeot N \ omnes homines A \ ae 
inuicem homines BC inuicem prius om AFUf \ se honore inuicem H | 
diligerent A \ hominetf ptfst ut alterum AL \ se inuicem altero ioco AM | 
sibi inuicem BD || ' honorem CDF \ perferant C perueniant n | ut non se 
extollerent 6' || ' nec Bperare D neque sp. V non Rp. A et non ep. (non super 
lin) y nec Rperareot C | in ante incerto otn F \ sunrum post diuit. add 
BGHS Thil \ domino ABC deum .V I ponerent 6'|| • uestitu HMC \ eaee 



PASSIO SANCTOHVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 36. 37 151 

36 De doctrina autem niagiBtri mei, de qua me interro- 
gasti, noD eam eapiunt, nisi qui fidem mundi pectoris adhibuerint. 
nam quaecimique sunt pacis et caritatis, ea doeui: per oircuitum 
ab Hiei-usalem nsque lUiricum repleui uerbum pacis. 

37 Docui, ut bomines se inuicem diligant. docui ut in- 5 
uicem se honore praeueniant. docui sublimes et diuites non 

se extoUere et sperare in incerto diuitiarum, sed in deo pouere 
spem suam. docui mediocres uictu et uestimento contentos esse. 
docui pauperes in sua egestate gaudere. docui patres docere 
filios Buos disciplinam timoris dei. docui filios obtemperare lO 
parentibus et monitis salutaribus. docui posBidentes reddere 
tributum c\m sollicitudine. docui negotiatores reddere uecti- 
galia ministris reipublicae. docui uxores diligere uiros suos et 
timere eos quasi dominos. docui uiros fidem seruare coniugi- 
bus, sicut illi sibi seruare pudorem omnimodis uolunt quod 15 
enim punit marituB in uxore adultera, hoc punit in marito 
adultero ipse pater et conditor rerum deus. docui dominos ut 
mitius cum seruis suis agant. docui seruos ut fideliter et quasi 
deo ita seruiant dominis suis. docui ecclesias credentium unum 
et omnipotentem inuisibilem et inconprehensibilem colere deum. 20 

* Rom. 12, 10 II " Rom. 13, 7 

contentos C \\ ^ paupertate C | parentes C \ filios suos docere n \\ ^^ die- 
ciplina C \ timorem A | domini Flf \ docui filioft . . . ealutaribue om per 
Iwmoeot y I optemperare G || ** tributa AH \ cam omni sollic. V \ tributum 
. . . negotiatores reddere om per homoeotel Ff \ reddere allerum om L 
tribuere pro reddere aitero H \ uectigal X | ** miniBtrin om B \ regi pub- 
licae AD \ reipubl. dare L \ post reip. add et duplices memuras non 
facere M \ suos om U \ uiros suos dilig. H \i ^* sicut dom. B \ Beruare 
fidem H \ fidem Beruare . . . sicut ilii om L \ coniugibus . . seruare om M \ 
suis post coniugibus add /T y " et illi A illa iV illae FVf ilias ABD \ 
neruare sibi GH \ uiris suis aeruant pro sibi . . . uolunt C \ sibi om L 
tibi IJ I seruari ;i | pudorem om GH Thil \ omnibus modis .V* (corr ex 
omnimodiB) f \ quod inponit C quod enim ponit iV || ^^ in uxorem adul- 
teraiu A' | uxorem adulteram (qm in) D \ inponit pro punit etiam altero 
loco C I ponit uxor (om iu) ^ || " rerum om GH Thil \ dominus f || ^ mitiose 
(' mutuis dilectionibuB H \ Buis om A || ^^ dom. suis seruiant V \ ita otn 
Hf I et pro ecclesiaa M et eccleBias B eccleHiam n j in unum conuenire 
et omnip. H \ in unum dominum et omnip. 2> || *<* et innisibilem Ff inuiHi- 
bilem om U \ et inconprehensibilem om F^Uf \ deum om I)M \ post 
colere mid M: ego autem uerbum quod per hunc hominem acceperam 
tracto quoniam discipulus eius fui et ita doceo homines et sic nihii extra 
pacio {sic) : ego enim huic homini non crederem nisi mihi christuB de caelo 
locutus fuiBset 



152 MARTYRn^M PETRI ET PAVLI 38. 39 

38 ^vTfj de fioi fi didaaxakia ov% ai^ dv&Qoi7nov ovdi di' 
dvv^QoiTtov dlld 5id ^lrflov Xqiotov Idod^r^ /noi tov h. rov ovQavor 
fioi Xah^aavTog, 



39 N6Q10V fhrev Hv ri /Jyeig, lliTQe; dTreycQix^r^ ycal eljTd" 
5 Ildvra oaa o Ilavlog ikdlrjaev dXfjxhr- fiaiv: diwxTov yaQ avTov 
iivTog Tfj Tov Xqiotov ^rioTeij (pcovrj airov ln tov ovQavov l%d- 
?.£aev zal Idida^e Tr^v dh\\^eiav' ov yaQ t]v ex^Q^S xaTa rp&ovoi 
Tii]g rjiBTiQag niaTfiog d)j.d xara ayvoiav. %ai iyivovro ycLQ 
ijfevdoxQiaToi 7ro)J.oi, cog y.al 6 yHficov ovTog 6 ftdyog, xpevdaTtO' 

10 OToloi de zai iffevdoTtQOfpf^Tai , oiTiveg Y.aTd roiv leQwv x^Q^Y' 
(.idTvov e^rerrfievaav y.ev(joaat Tfjv dlt^&eiav yai xaTa tovtwv 
dvayy.alov i-v tovtov TtQoxeiQiaaa&ai %bv dvdQa tov iy, naido&ev 
ov8ev ereQOv e/tiTr^devaavTa, ei /i») tov x^eiov voftov iQevvdv ra 
fivaTtjQiaj iv olg tovto ifiax^rjevd-r^ iVa Trig dlr^&eiag exdixog 

15 xa£ Tov iffevdovg yivrjTat dicoxTrjg, inei Toivvv 6 diioyfibg avrov 
ov did (p&ovov iyeveTO, dlld 8id tt^v tov vouov iy.diyLrjaiv, avrr 
fj dhjx^eia iy. tov oi-Qavov TtQoawfiiltjaev avTw )Jyovaa' ^Eyti 
eiiii fj dli^x^eia r;v av iydicoy.eig' navaai diioytov ue, ^£g oit 



« Gal. 1, 1 II » Act. 9, 6; 22, 8 cf loh. 14, 6 



" tniTtiSevaav E aim A H ** iv olq rovxov /juxO^tfTtiV nktil^eiag lx6ixov 
xal Toi' ^fEvSov yhviixai diwxxtjg E xovro ^fiay^tjfxevOti, 7va xijq ego cotdeci 
fxSixog ct ^'evdovi; iam Tisch correxit ({ui legere tnaluil iv oi;; xovxo 
fne/mfhixai xtjg «A. . . . yevtaOai Snoxxtjg \\ " TfQoaofilk^aer E 

sect. 38 1. *■ aatem om AL \ doctrina mihi f \ ah homine H jj 
* aliquem om U \ et patrem . . . locntus est otn Nm^ et patrem gloriae 
qnem mihi loquutuH est super lin suftpl ^'m* \ et artte patrem om U l! 
' gloriae patrem U \ de caelo mihi U de caelo om DS \ dominum (cpdio) 
pro dum i>m' | me om N mitteret me AC |M ad praedicandnm H \ ad 
praedicationem . . . uade et om A \\ ^ et post uade atn A \ ego om FM \ 
tecum pro in te Ffn \ spiritus uitae . . . in me otn Ff \ omnibus creden- 
tibuB in me otn B \^ quaecunqne G {sic semper) feceris aut dixeris C ', 
sanctificabo C 

sect. 39 1.'^ Nero autem imperator n Nero imperator GH Thil [ 
stupuit A (obfltupuit corr ex stupuit) BDFMUf obstipuit CG (sed corr 
obetupuit) iV | ad peirum conuersus /^ H * ait /> | tu om C quid tu A 
quid dicifl petre C \ et aikie Petrus om LM \ paulus locutns e8t Z y * haec 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 3a 39 153 

38 Haec autem mihi doctrina non ab hominibus neque 
per horoinem aliquem data est, sed per lesum ChriBtum et 
patrem gloriae, qui mihi de caelo locutus est et dum me 
mitteret ad praedicationem dominus meus lesus Christus, dixit 
mihi: ^Vade et ego ero in te spiritus uitae omnibus credentibus 5 
in me ; et omnia quaecumque ^eris aut feceris ego iustificabo'. 

39 Nero his auditis obstupuit et conuersus ad Petrum 
dixit: Tu quid dicis? Et Petrus ait: Omnia quaecumque locutus 
est Paulus uera sunt. nam multi anni sunt, per quos accepi 
litteras ab episcopis nostris, qui sunt in uniuerso orbe Romano, 10 
et paene omnium ciuitatum episcopi scripserunt mihi de factis 

et dictis eius. nam cum persecutor esset legis Christi, uox 
eum de caelo uocauit et docuit ueritatem, quia non erat per 
inuidiam inimicus fidei nostrae sed per ignorantiam. fuerunt 
enim ante nos pseudochristi, sicut est Simon, fuerunt et pseudo- 15 
apostoli, fuerunt et pseudoprophetae, qui contra sacros apices 
uenientes euacuare studuerunt ueritatem. et contra hos necesse 
emt agere hunc uirum, qui ex infantia sua nihil aliud studii 
gesserat, nisi diuinae legis scrutari mysteria, in quibus hoc 
didicerat, ut defensor ueritatis et persecutor existeret falsitatis. 20 
quia ergo persecutio eius non ex aemulatione fiebat, sed ex 
defensione legis, ipsa ueritas eum de caelo adlocuta est dicens 
ei: 'Ego sum ueritas quam defendis: cessa me persequi, quia 

* Aci 22, 21 



ego dico quia ofite uera sunt praetn M \ aliquot anni Ff \ sunt anni C \ 
ex quo acc. DFf quo acc -^ y •" quae sunt A || *^ epistolis pro episcopi 
Ff I de dictis et de factia eius C \ et dictis om -^ || " ^^^ superscr H \ 
iiox de caelis uocauit eum n \ uox enim V || *' illum D \ per inuidiam 
om L II ^* persequutor C \ fidei nostrae inimicus D \ nisi per ignorantia L \ 
fuerunt autem BGH Thil fuerunt enim . . . pseudap. fuerunt om per 
homoeot C \\ *^ et psendochrisii H \ sicut eat Simon fuemnt et om n \ est 
om l/ I bic bjmon L \ fuerunt post simon cum ADFLMUf om BGHN 
Thil I et ante pseudoap. om £/ 1 ** fuerunt et pseudoproph. om U fuerunt 
et arite pseudoproph. om n | et om ilf j ordines pro apices GH Thil || 
" et uacuare F \ hoc C eos [/ 1| " hunc uero U hic uero Ff \ ab pro ex H \ 

fi\li G aliut CDM \ studu om MU studui DF M >• nisi ut n | diuina M 
diutume U \ scrutari cum AFLUf scrutare BCD scrutabatur GH Thil 
scrutaretnr n scrutatus A scrutatore B \ mysteria scrutari U \ hoc om M || 
^ unde defensor Ff \ defensor esset B \ ezisteret om B ^*^ ergo otn M || 
» eum om D \ eum ueritas H \ de caelo om C \ adlocuta AN alocuta CD H 
*3 ei cum ABDL graec om CFGHMNUfn Thil \ ego sum iesus nazarenus 
quem tu persequeris Ff \ perseqni me A 



154 MARTTRIVM PETRI £T PAYLI 3»-42 

eyvio ovTwg elvai, TcarakiTtwv oneq die^ediintiy rig^aTO dundtniiv 
ravrr^v trpf tqI^ov tov XQiarov, ijv idiwnev. 



40 lifiwv elmv yJya&e ^aaikev, ivvorjaov ori awinvBvaav 
ovTOi oi dvo xaT i^iov' iyd yaQ el/ni ^ dkrj&eia, ycai ovroi 

5 ivavriov (lov g)Qovovaiv. IlitQog elnev Oidefiia iaxlv iv aol 
dkrd-eia, dlka ndvta xpevifi Xiyeig, 

41 Niqoiv eljtev Ilavke, ri kiyeig; Ilavkog elnev "^ naQa 
IHtqov fjnovaag, TavTa nal naQ ifiov niareve eiQr^a&ai' to iV 
yaQ q>Qovovfiev, ori eva xvQiov M%ofiev, 'Irjaovv tov XQiOTOv, 

10 lifiwv elne' Joneig, dya&k §aaiXev, fieTa tovtwv exeiv fie dia- 
koyov TcJy xar' ifiov avvatveadvTwv, xa2 aTQaq>elg nQog Tovg 
dnoaToXovg XQiaTOv elnev ItlyLovere, IliTQe xal Ilavle, ei ivrav&a 
vfiiv ovdev dvvafiai noirjaai, iQxofied-a onov fie dei nQivai vfiag. 
Ilavkog elnev ylya&l jiaaikei, ide noiag dneikdg fifiiv nQOTeivei, 

15 niTQog elnev Jid r/ fiij ixyeldaai edei av&Qwnov fidTaiov, 
ifinaixd^ivTa vno daifiovwv Kjovy vno)Mfifidveiv eavTov Kjcpave- 
Qova&ai firy 6vvaa&ai\ 

42 lifAWv elnev ^Eyw vfiwv qeidofiai, eccig av ivdei^Ofiai 
TT^v dvvafiiv fiov. Ilavkog elnev Bkine av idv ivTevx^ev vyifjg 



* duqtdlxri E I diexdtxEiv cum DEP SiexSixtjoat Tisch citrn reliquis \ 
'* Tov et ^are(}Ovo^ai fitj cum lat suftple^tit Tisch. tiwtum codicis E seruare 
uult HUsencr 

^ ipsa ueritas ego sum Ff ipsa ego Bnm B ego sum ipsa J U | ipse 
CJ)Hn I ego 8um ipse n \ pro quo H \ demicare N \ contra in. uerit. 
om FGHf Thil || * quod ante D \ persequebatur pro defendebat M || 
' incepit f \ hanc om M \ quem M \ sententiam pro semitam Z || ^ uera 
uia Ff uia ueritatiR n uia om A uita H \ per se pro pure GH \ pura D 
ueritatit) F ueritas om n ueritas nihil fallentibus om D \ nihilque n 
fallens A \ et om CM \ et uita cred. sempit. om A \ uita om D uia 
pura B ^^ sempitema om C in ea pro aemp. D \ post sempitema add 
M: et ideo litteraK accepi ut quecumque tractaret mecum conferret ut 
ei consonaret 

Hect. 40 1. ' dicit M \ non intelligis hanc conep. n I conspirationem 
eomm F/ \ duomm om AFflji ' ego enim . . . aduerflum me om per homoeot 
f aduersus iV | enim om HU \ et om y || * seuiunt i^ | in mendacio pttst 
sapiunt add II \ respondit C \ nulla est ueritas infelix in te C' | in te 
esse F est in te // | post in te est (ease) add inimice ueritatis Ff^^ ned 
ex om L ex om n \ omnia om GHJSn Thil \ ista om L dicis et facis om B 

sect. 41 1. ^® tu paule Ff tu om L \ post dicis add a te uolo uudir» 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 3&-42 155 

ego ipsa BQm pro qua uideris dimicare contra iDimicos ueri- 
tatis.' ergo cum cognouisset ita essey deseruit quod defendebat 
et coepit defendere haoo quam persequebatur semitam Chrigti, 
qui est uia pure ambulantibusy ueritas nihil fallentibus et uita 
credentibuB sempitema. 5 

40 SimoD dixit: Bone imperator, intellege coospirationem 
horum duorum aduersum me. ego enim sum ueritas et isti 
aduersum me gapiuot. Petrus dixit: NuUa ueritas io te est, 
sed ex solo mendacio omoia ista dicis et facis. 

41 Nero dixit: Paule tu quid dicis? Paulus dixit: Quae lo 
a Petro audisti, hoc et a me dictum crede. unum enim seoti- 
muB, quia unum babemus dominum lesum Christum. Simon 
dixit: Putas me, bone imperator, cum bis babere disputationem, 
qui aduersum me congensum feceruot? Et conuersus ad apo- 
stolos dei dixit: Audite, Petre et Paule; si hio uobis nihil 15 
possum facerCy ueniemus ubi uos oportet me iudicare. Paulus 
dixit: Bone imperator, uide quales nobis minas ostendit Petrus 
dixit: Cur non inrides hominem uaoum et alieni capitis, qui 
ludificatus a daemoniis putat se manifestari non posse? 

42 Simon dixit: Ego uobis parco, quousque ostendam 20 
uirtutem meam. Paulus dixit: Quasi tu hinc exiturus sis sanus. 

^ loh. 14. 6 

M I reapondit Cf \ quod CL quaecumque M || ^^ haec Hn \ et om AFG 
HNn Thil I me dixisRe n \ dicta // | enim om L \ esse pro enim B || 
^^ magistrum dominum H \ lesum om N \ post ChriBtum add unam spem 
utrique habemus M || '^ putasne f \ putas bone imp. cum his me habere 
diBput. n I bone om Ff \ cum his debere N \ disputationem habere GN 
Thil disp. posse habere H disp. habere debere L^^ aduersua DM \ con- 
uerBu» Simon n || " dei om CFJSf \ dicit M \ audite me BDN audi /' | 
paule et petre AMN \ %\ om C etsi LM | hoc F \ nihil poBsnm uobis 
facere GN Thil nihil uobis ABDHU facere possum 6'|| *• ueniamus CFn \ 
me U08 oportet L \ uos me oportet GN Thil me opor. uos DH me oportet 
uobis j9 I a me iudicari CM iudicari etiam B || ^^ respondit Cf \ bone 
om V I uides BCD \ quale F \ nobis om D minas nobis C minas nos D \ 
intendit Ff tendit ABMC \ Petrus dixit om B \ et petrus Ff\\ 1» quur /•! 
inrideas CMN irrideas BFGHf Thil \ qui ludificatus a daemoniis om N !' 
^^ daemonibus BD Vf daemonio n daemone A \ se om D \ manifestare A 
{sed corr -ri) BCFf manefestari (corr eA' -re) G 

sect. 42 1. '^ respondit Ff \ uos F \ parcam /1 | modo quonsque 
(qnoadusqne f) Ff \ uobis OBtendam D ostendam uobis L non {aliquid 
erasum) ostendam A || ^^ neritatem F \ Paulus dixit . . . sanuFi om Ff \ 
respondit (.' | si tu ^/> | nis om FG Thil sis jwst sanus D \ cr (m ras) 
sanus N \ «anus om B 



156 MARTYRIVM PETRI ET PAVLI 42—44 

i^eleiofj, UiTQog ilnev' ^Eav fifj Idijg, lifiutVf Krijv diwfAiv xor 
klvqIov fifAiJiv^ ^lrfiov XqiotoVj ov niaxevug lavrov ftfj elvat 
XQiaxov. lifiijv ilnsv* ^lBQiirax^ fiaaikev, fifj niareve avTOlg, 
ori ovxoi oi n€Qixef4v6fievoi navovQyoi elaiv. IlavXog elnev 
5 IIqo xol f^fiag Iniyviovai xrjv dhj&eiavj aaQnog eaxofiev neQi- 
xofifjy' oxB dh igxivri ij dkf^etaj iv xr^ xijg naQdiag neQixofif^ 
nai neQixefAvofie&a yxu neQixefAvofiev, IJixQog elnev Ei q>avkr^ 
fl neQixofii], av dia xi neQiexfirj&rjSy Hiiix}v\ 

43 NiQiov elnev Ovxovv nal lifiijjv neQiexfif^&rj; IlexQog 
10 elnev Oide yaQ aX}.iog fjdvvaxo dnaxijaai i/zvxa^, ^^ f^^ ^lovdaiov 

elvai lavxov vneKQivexo xai xov xov &eov vofiov didd^ai ene- 
deixvvxo. NiQijJV elnev EifiioVy av, lig oQii, g^&ovi^) (feQOfievog 
xovxovg duoxeig. iog yaQ ^OiKe, fiiyag ^ijkog dvafiexa^v oov 
xal xov XQiaxoi avxiijv, xai evkafiovfiai fi^ ^xxrjdijg t-/r' avxiiv 
15 xa£ Iv fieydkoig xanoig dvakio&i^arj. lifAiov elnev Ilkavaaai. 
^aaikev. NiQiov elnev Ti nkavovfiai; xovxo oneQ Iv aol oQio 
kiyio' nQodrjkov ix^Qov ae (ikimo IlixQOv nal Ilavkov xai xov 
didaandkov aixiov. 

44 2:ifiiov elnev Ovn eyivexo xov Ilavkov diddanakog o 
20 XQiaxog. Ilavkog elnev Nai, di* dnonakvifjeiog v.dfii inaidevaev. 

dk).' elni av o inrjQioxtjad ae, did xi neQiexfif^&rjg; Eifnov elnev 
Jid xi fie xovxo ineQioxdxe; Ilavkog elnev *'Eaxi koyog neQi 

« Roiii. 2, 29 



^ tifV divafuv xov xvqIov ^fiwv cum lat suppleuit Tisch || '• n?Mv<5fjua 
corrigere iubet HUsener H ** ^ne^iiTijoa E 



^ ad haec petnis respondit F/* | * se om jS se credit CGByn Thil \ 
credet DL \ deam non esse A \ non esse christum U \ ^ iiolaistiH F 
nolaisti D V \ istes {sed corr istis) G \ isti sant £/ | circidunt Dl* paalus 
respondit C ad haec paulus respondit Ff \ antiquam A' || ^ cognouimuH 
GHN Thil I circumflionem D \ ad pro at M ac A'm* {sed at corr nt^) | 
ut autem Z ' apperuit D \ in cordis A cordis om D \ circnmciflionem D 
oircumciBione et om C \ et prius om H eras A \ circidimus et circuni- 
cidimar C circumciai sumus et circumcidimur Ff \ et circumcidimus om 
A D ^ et petrus dixit ad sjmonem Ff\tvLom A quare tu ^ || * es Simon n \ 
• • ea . . . circumcisuB om per homoeot B 

sect. 43 1. * imperator dixit // | et ante Simon om CTU ^^ respon- 
dit CFf I poterit GHK Thil \ decipere poterat D \ dec. homines l' | 
iadaeum se C H ^^ domini BDGHAn Thil dei om A \ 9e docere CD docere 
se AMC I et hostendi C fingeret M \ imperator dixit Ff \ post dixit 
add M uides 8imon quoniam ad qaod intellego isti illius nescio cuius 
crucifixi diflcipuli Bunt et merito tibi reflistunt. ut uideo enim zelo etc. I| 
^* ut uideo post est enim cum ADFMlf item sed om enim L ut arbitror m 



PASSIO SANCTORVM AP08T0L0RVM PETRI ET PAVLI 42-44 157 

I 

Petrug dixit: Nisi uiderit Simon uirtutem domini nostri lesu 
Chrigti, non credit se Cbrigtum non esse. Simon dixit: Sacra- 
tisgime imperator, noli istiB credere, quia hi sunt qui circum- 
ciduntur et circumcidunt. Paulus dixit: Nos antequam ueri- 
tatem cognoBceremus , camis circumcisionem tenuimus; at ubi 5 
ueritas apparuit, cordig circumcisione et circumcidimur et circum- 
cidimuB. Petrus dixit: Si mala est circumcisio, tu quare circum- 
cisuB 08? 

43 Nero dixit: Ergo et Simon circumcisus est? Petrus 
dixit: Nec aliter poterat decipere animas, nisi se ludaeum simu- tO 
laret et legem dei docere ostenderet. Nero dixit: Tu, Simon, 
ut uideo, zelo duceris et ideo istos persequeris. est enim ut 
uideo, zelus magnus inter te et ChriBtum eorum, et uereor ne 
ab eis conuincaris, et magnig malis couBumptus esse uidearis. 
Simon dixit: Seduceris, imperator. Nero dixit: Quid est sedu- 15 
ceris? hoc quod in te uideo hoc dico, euidenter te aduersarium 
0880 Petri et Pauli et magistri eorum. 

44 Simon dixit: Pauli ChristuB magister non fuit Paulus 
dixit: Qui Petrum praesens docuit, ipse me per reuelationem 
in8truxit. nam quod nos accusat circumcisos, dicat ipse, quaie 20 
circumciBUB Bit. Simon dixit: Quare me hoc interrogatis? PauluB 



zelum magniim ut nideo C ut uideo ofn GHN Thil | ^^ zelum magnum CM 
magnus om NU \\ ^* ab his A \ uincaris V | malis magnis BGN Thil 
consumariB M \ esse om A \ uideris Hl^^ bone imperator GHn Thil \ quid 
est siroon {super lineam) A \ seduceris hoc . . . euidenter ie om Afi^^ hoc 
nanque n \ euidenter hoc dico C \ iudico pro dico M \ euidentem (B)FM 
NVf I te aduerBarium esBe cvm (B)HM esse te adu. FL Uf adu. eBse te 
uideo A te om CDGNn Thil scilicet aduerBarium {om esse D) \ ^^ posl 
magiatri eorum in B seguuntur quae leguntur sect. 48 PetniB dixit unum 
es8e deum patrem . . . non erit finis. Nero dixit etc. quae m reliquis 
textihus hoc loco leguntur Simon dixit: PauluB Christi magister non fuit 
m codice sectioni 31 inserta sunt, praemissis quae infra repetuntur nero 
autem simoni dixit uideo euidentem te aduersarium esBe petri et pauli 
et niagistri eonini 

sect. 44 I. ^** respondit Ff \ pauli magister christns GH Thil ChriBtus 
Pauli magister n | post non fuit add M petrus dixit: deus omnium homi- 
num saluator est | paulus respondit CFf || ** praeBens am Ff per se {om 
praesenB) D per se praesens C praes. per se BM \ post instruxit add M 
ut petri BermonibuB communicarem || ^ qui nos BDL quum nos C \ accnsat 
simon H \ dicat nunc ipse Ff \ ipse om AN \ quare ipse Z y ** circumciBUS 
est C sit circumc. H \ post sit add super lin ipse Nm^ \ ad haec cymon 
respondit Ff \ hoc me LU me om C \ interrogastis MN interrogasti ABCD 



158 MARTYRIVM PETRI ET PAVLI 44-47 

zovxovj \'va ae e7t€QiOTrjaa)/i€v. Niqiov ^lTtev Jia ri Tzvdrjoat 
aTtoxQlvaa&aL avroig\ HficDV ehtev '^xorc, fiaatkev, Iv kx€iy^t 
T(^ ytatQi^ fi 7t€Qiro/iifj ditb rov d-eov TtQoaeTax^rj, ot€ iyd avrriv 
ide^d/irjv did tovto TtcQUTiiirjd-riv. 

6 45 Ilavlog elit^v Idnoveigy dyad-h §aaik€v, to jtaQa li/iutvog 

^iQrj/iivov] €1 ovv iq 7t€QiT0ftfj KaXrj, did t/ ai5, H/itJVf 7t€Qi%€T' 
/irjinivovg TtaQedioxag Kal rjvdyxaaag avTOvg naTaxQi&dvTag drtO' 
KTavdijvai] NiQiov elitev Ovdi TteQi v/xtjv ri KaXbv aia&dvofiai. 
lUTQog %ai Ilavkog ehtov Ei nakrj 7t€Ql fiuiav fj xax^ i; vorjoig 

10 avTrjf oi avvTeivei eig to TtQay/ia' fjfxiv Sk dvayxaiovj ^iva^ 
yivrjTai o htrjyyeikaTO 6 diddanalog finiirv, NiQuv elTtev ^Edv 
iyu /xri d-i/uo; IliTQog elTtev Ovx (og av fiovkfj, dkV lug €K€ivog 
fjjniv v7tiaxeT0. 

46 ^i/Aiov elTtev l-iyad-i fiaOiKeVj ovtol ol dv&QUTtoi avv- 
15 ekoyiaavTo Tt^v ev/iiveidv aov xal avvidrjadv ae. NiQiov el^tev 

2lv /i€ TteQieQyeiif avvidijaag, dg xad-iog aia&dvofiai, Ei/ivjv 
€ljtev Ilbaiov y.alcov 7tQay/idTwv t€ xal aijjneiiov V7t e/iot ooi 
deinvv/iiviov n d-av/idCco 7tiog d/KpiO^rjTeig. NiQiov elTtev ^Eyio 
ovre d/i(pi^dXhio ovTe Tivl avvaivio e^ i/AiJov dk)J^ o eQiOTio, 
20 /idllov d^toKQi&ijTi /lOi. 

47 li/iiov elTtev Tb loi7tbv oidiv aoi d^tonQivo/nai. NiQtxn' 
€l7tev ^ETteidfj xpeidei, did tovto TavTa kiyeig. dkV ei xai 
lyio ovdiv aoi dvva/iat Ttoit^aat, b d-ebg b dvvd/ievog 7toii]aei. 
li/iiov ehtev OvY.iTt aot ditoy.Qivouat. NiQiov ehtev Oide eyti 

* intofiocu corrigit HUsetier || ^ tjvfyxaa K i^vdyxaaag Tisch cum lat \ 
• ei xaXti scripsi suadentihus HUsener et MBonnei ij xalr^ £ \\ >« 7va sup- 
pleuit lisch || ^* evyiveiav E tvfjLkveiav reliqui cum lat || ^^ wq ahundat 



* te om AL \ imperator dixit Ff \ quar F quare m || * respondit C \ 
ideo om L ideo ego circumcisus sum Ff ideo non uereor quia bona eet 
et a deo etc. M \ ad deo iV | » illo eras G in illo A in (om illo) D \ ego 
om FUf I 8U8cipi 3/ accepi A 

86 ct. 45 1. ^ audi C audisti Ff \ bone om FUf \ simon dixerit C \ 

dicerit i> || * si om N \ est bona BG Thil \ tu quare CD \ tu om f \ 

post tu add externa die 3/ | tradidi -^ || • precepisti U \ eos in senatu 

M I praecipitari et occidi iVm* in ras \ imperator dixit Ff \ dicit M , 

post uobi8 add adhuc GSThil | " respondenint C \ bene sentias CD 

bene uel male eentias i^' || * an male B \ ad rem non U \ nobis autem 

GNn Thil \ nece^se est om B \ erit ACDFMmY H ' boc fiat f faciet xV | 

imperator dixit Ff \\ *o dicit M respondit C \ quodsi f \ nobis om FL U 

** ille om D | ille nobis B \ ipse pro ille CL j post poU. est add fiet C 

i 
aect. 4G l. " reapondit Ff homines hi GN Thil \ omnes M {lilera i 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 44-47 159 

•dixit: Est ratio at te interrogemus. Nero dixit: Cur uereris 
respondere illis? Simon dixit: Ideo quia a deo praeoepta est 
circumeisio illo tempore quo ego eam susoepi. 

45 Paulus dixit: Audis, bone imperator, quid dixerit Simon? 

si ergo bona est circumcisio, quare tu circumcisos tradidisti, et 5 
co^isti eo8 praecipitanter occidi? Nero dixit: Sed nec de uobis 
bene sentio. Petrus et Paulus dixerunt: An tu de nobis sentias 
bene uel male, non ad rem pertinet. nobis enim necesse est 
ut quod promisit magister noster fiat. Nero dixit: Quid si ego 
noluero? Petrus dixit: Non quod tu uolueris, sed quod nobis lO 
ille pollicitus est. 

46 Simon dixit: Bone imperator, bi homines drcumuenerunt 
clementiam tuam et obligauerunt te. Nero dixit: Sed nec tu 
adhuc me de te confirmasti. Simon dixit: Quantis rebus bonis 

et signis a me tibi demonstratis miror quod adhuc dubitare 15 
uideris. Nero dixit: Ego neque dubito, neque cuiquam uestrum 
consentio. sed magis quod interrogo responde mibi. 

47 Simon dixit: Nihil tibi iam respondebo. Nero dixit: 
Ideo hoc dicis quia mentiris. et si ego tibi nihil possum facere, 
deus qui potens est faciet. Simon dixit: lam tibi responsurus 20 
non sum. Nero dixit: Sed nec ego te conputem aliquid esse. 



super Un) \ hii CLMU si /"11" dementiam AF \ ego neqae dubito pro 
sed nec ta adhuc me G \ adhuc tu Z | *^ confirmasti de te ^ | respondit 
Ff I tantiB L \ qnante res bone et signa 2> quanta signa et bona n \ 
tibi anie rebuB U \\ *^ magniH pro signis A signis om B me (om a) tibi 
demonstraui C \ tibi om M \ demonstraui {om a me tibi) U demonstrans 
D demonatrata sunt n item Nm* sed ad(l bona | miror si L miror quid C H 
^^ uidearis D \ imperator respondit Ff \ ego neque eras G \ nec . . . nec A 
nec altero loco etimn D \ dubito neque dubita^ nec quicquam uestri 
cons. B I cuiusquam D \ uestri B uestrum om L ^ " magis eras G \ ad 
qnod Gn 

sect. 47 L !• iam tibi GN Thil \ respondeo BCFHMUf \ imperator Ff\\ 
" ideo hoc dicis . . . Nero dixit om per homoeot U \ hoc om BN \ quia 
omnia mihi mentiris M \ post mentiris add BCDHM: simon dixit (respon- 
dit C) propter quid (quod CHM) tibi mentior ne (nec D) aliquid mihi 
facere poteris (potueris BH), nero dixit | et ante si om C \ nihil tibi 
GHN71 Thil tibi facere nihil D \ facere possum C fecero M || ** qui om 
L I est omnipotens A \ faciet cum CFMNn faciat ABDGH Thil ut faciat 
L I tibi post faciet C || '^ imperator Ff \ eed om CN \\a om D \ putem U 
audiam (om aliquid e^se) M \ esse aliquid DL \ esse om ABCF(M) Uf 



160 MARTYRIVM PETRI ET PAVU 47-48 

ai <Tf> koyi^o^ai elvai. wg yoQ aia&dvo/iiaiy ipevaTtjg el Iv Ttaaiv, 
akka %i TtolXa kiyio^ ol TQsig aararov v/iwv rov koyiafiov iite- 
deixvva&ej nal ovTijg Iv naatv a/iq>ia^TovvTa fis nBTtoirpfLarBj 
ioate fifj evQeiv /if rivi Ttiarevaai dvvr^&u. 
5 48 HixQog eljtev ^'Eva d-eov %ov TtaxeQa iv XQiati^ aforffii 

avv r([t ayii^ Ttvevfiari drjfiiOVQydv tiov aTtdvTorv xrjQvaaofieVy 
rov Ttoiriaavxa xov ovqovov xal rr^v yfjv xai %i\v d-dkaaaav xai 
Ttdvta rd iv avxoigj og ianv dkrj&ivog ^aikevg, nal trjg fiaai- 
keiag avrov ovx iatai riXog. NiQwv elrtev' lig ^aaiXevg %VQiog\ 

10 navkog eljtev 6 avjtriQ Ttdvriov <tc5v> idydv, lifiwv eljtev 
^Eyoi eifii ov kiyere. UixQog %ai HavXog eiitov* MrjdiTtOTe eHrj 
aoi nakiig, Sifiiov /idye xai mxQiag dvdfAeaxe. 

49 Eifiiov elTtev *!Vxoi;€, KaiaaQ NiQioVj ^lva yviog xpevdeig 
elvai rovTOvg, nai i/ae in rdv ovQaviov jte/ag^xhivra' rfj yaQ 

15 avQiov fifiiQif elg rovg ovQavovg dviQXO/iai xai rovg marevovrdg 
fiOi ftaytaQiovg Ttoif^awj eig de rovrovg roig aQvrflafiivovg fie rf^v 
0Qyf[v fiov ivdei^ofiai, llirQog nai IlavXog eljtov ^Hfidg 6 &edg 
indXeaev TtQog rf^v idiav df^av av de vnd ror diafioXov xXrj^elg 
OTtevdeig TtQog KoXaaiv. 



* Ti deest in E, cum reliqms hoc loco add Tisch H ^® r<5v deesl in E. 
cum reliquis add Tisch 

^ fallax 68 simon D \ ut quid C \ uos toti tres Ff uos {pm toti 
tres) D U08 tre» {om toti) H tatiores iV|| > ostenditis ADU \ dubium ita D 
dabium om M \ post ita dubiam m B sequuntur quae supra seclSO — iS 
leguntur ex hoc apparebit . . . magistri eorum. haec statim excipiunt 
quae inde a sect 48 habes, omissis sectionis 47 uerbis ultimis in omnibus 
fecistis . . . poBsim || ' facitiH MNm'^ (fuit fecistit») | me conueniam M 
cognoscam C 

sect. 48 1.^ ad haec petrus respondit Ff \ Pelri oratio in FHMf 
sic orditur: ego natione iudaeus (iudaeas homo om ego nat. M) sum et 
quae (quaecumque M) a magistro meo audiui (aud. a m. m. M) haec omnia 
(hominibus M) praedico ut credatiii (credant ilf ) unnm esse deum patrem etc. | 
ego om ABDNUn \ deum patrem esse A \ fwst patrem BDH addufU: 
quem cunctis praedicamua. iam pergunt BDFHMf: inuuibilem et(oj9t FM) 
incapabilem (? incapabilem M incapibilem D inpalpabilem H incomprehen- 
sibilem Bf om F) et (om M) inmensum et (in add H) unum dominum 
noBtrum iesum cbristam saluatorem (mundi cum inpiritn sancto add H 
Baluatorem omnium et spiritum sanctum om et creatorem . . . humano 
M) et creatorem omnium rerum (rerum omnium B) adnuntiamus generi 
humano, qui fecit caelum etc. | in ChriBto saluatore cttm ACLN (sed 
saluatorem) V (sed perperam salutari) n et iesum chriBtum filium eius G 
Thil I in Christo saluatore . . . praedico om BDFHMf || ^ cum spiritu 
sancto ACNn \ ' qui fecit . . . erit finis om M \ et maria pro mare H 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 47-40 161 

ut enim sentio, fallax es in omnibuB. sed quid plura? toti tres 
inconstabilitum animum uestrum ostendiutis et me ita dubium 
in omnibus fecistis, ut non inueniam, cui credere possim. 

48 PetruB dixit: Ego unum esse deum patrem in Christo 
saluatore cum sancto spiritu creatorem omnium rerum praedico, 5 
qui fecit caelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, qni 
uerus rex est, et regni eius non erit finis. Nero dixit: Quis est rex 
dominus? Paulus dixit: Saluator omnium gentium. Simon dixit: 
Ego sum quem dicitis; et sciatis, Petre et Paule, non uobis con- 
tingit quod cupitis ut martyrio uos digner. Petrus et Paulus dixe- 10 
runt: Numquam tibi bene sit, Simon mage et amaritudinibus plene. 

49 Simon dixit: Audi, Caesar Nero, ut scias istos falsos 
esse et me de caelis missum: crastina die ad caelos uadam, ut 
hos qui mihi credunt beatos faciam; in istos autem qui me 
negare ausi sunt iram meam ostendam. Petrus et Paulus 15 
dixerunt: Nos olim uocauit deus ad gloriam suam; tu autem 

a diabolo uocatus ad tormenta festinas. 



11 



Act. 8, 23 



quia pro qui altero C hic Z || ^ eat rex H uenturus est rex regum {om 
uerus) B \ posl finis add FBMf: et {om HM) paulus dixit: quae petrus 
{ovi f) rettulit (baec €uid M) et (mn H) ego similiter confiteor eo quod 
(ego confiteor quia M) non sit (est M om H) per alium salus nisi per 
iesum (om M) christum (haec adnunciamus generi humano hoc loco add 
M) I imperator. dixit Ff \ quis est christus dominus D quis eat rex christus 
/71 • dicit M respondit Clffl » dicis BCFMV tu dicis Nf \ et Bciatis om 
b et hoc sciatiB /1 ut Bciatis Hf scitis BCFLMPf BcietiB A \ quia non 
uobis C I uobiB om A uob D \ contigit B continget DFL Vf \ *• martyrium 
uobis fieret C \ dignem D \ post digner add coronam B \ responderunt C U 
** ante numquam praemitlunt FHf: adueniat nobiB quod cupimus et con- 
tingat ut (ut om H) \ tibi sit bene FHf \ bene tibi sit Un \ Simon om 
DM simon sit C \ mage diabole M \ amaritudine CFUfn amaritudinis AB 
DN I post plene add nam nobiB iam contigit quod cupiuimuB et quod 
sperabamuB percipimus M eodem loco add quoniam quaecumque loqueris 
mentiris FHf 

sect. 49 1. ^ audi Caesar Nero om n \ audis GN audi me FH Thil \ 
fallaces pro falsoB H \ Nero om CM \\xi om M \ esBe istos falsos A \ falsos 
esse et mendaces ^|| ^ crastino AFGNUfn Thil \ die om n\m caelos B 
in caelis CM in c^lum H \ ut eos DLM et eos Cn et illos Ff \^ qai in 
me C I credent M \ istis DL istos {pm in) M || *^ meam meis M\^^ respon- 
derunt C \ deus uocauit DNn || *^ ad diabolica B \ iam uocatus ABDF 
HMfn I iam uocatus a diabolo A \ uocatus es FGLNUfn Thil \ et ad tor- 
menta DGHLNm*Un Thil \ uocatus post festin. D \ ad tormenta festiuas 
om B I festina D 

11 



162 MARTYRini PETRI ET PAVLI 50-52 

50 yHiiwv eljtBv KaiaaQ NiQon^^ mcovaar uovy %a\ rovg 
uaiiH>fAivovg tovtovq d7ro%iiQiaov ajtb aovy \'ya h Ttp TtOQevea&ai 
u€ alg Toy ovQayov TtQog tov TtatiQa /uor yevr^aofial aoi €vt)MTog. 
NiQtav fljtev Kat Tto&ev tovto doKiiLidaiouev, oti eig rov ovQavov 

6 dTtiQXfi] li^iiov €}7t€V' Kilevaov y€via&ai itiQyov viptjXiv iv. 
^vXwv nai doxwv fieydkioVf Yva Ijt* avTOv dvil&w xal iX&ovreg 
ol ayyeXol ^ov evQwai f4€ iv t^I diQt* ovdi yaQ dvvavTai IttI 
rrj^ yfig fi€Ta^v Ttiv dfiaQTioldiv il&€iv jtQog (ni. NiQiov €l7t€v' 
BiXto ld€iv el TtlrjQOig o )Jy€ig. 

10 61 7V/T« o NiQtov 7tQoaiTa^€v Iv Tr/7 KdfATtti) MaQTiqp yevi- 

a&ai TtvQyov xai itdvrag Tovg laovg xal rd d^itofiaTa y€via&ai 
IttI Tfi d-^toQitf. Iv iriQif dh iqfiiQtf avveX&ovTog rov TrXr^&ovg 
ixiX€va€v 6 NiQiov TtaQayeviad-ai tov TTiTQOv xai tov ITavXov, 
TtQog ovg xai ehtev Nvv ix^i r^ dhrid-eia tpav^Qto&fjvai. nirQog 

16 •ml ITavXog elTtov ^Hti€ig avrbv of TtaQadetyfiaTi^otiev, d}X 6 
-xvQiog f^fitiiv ^lr^aovg XQiarog h vlog rov ^tor, ov ovrt^g lavrdv 
di€\ff€vaaTO. 

52 Kal aTQarp^tg 6 TTavXog TtQog rov IHtqov €lit€v ^Eftov 
tthv To yovv xXivai xai rov d^^ov iyL€T€V€iVj aov dk to dvvaai. 

20 OTt av itQtoTog jtQ0€X€iQta&r^g VTto rov yivQiov. Y,a\ d^€ig rd 
yovara o IlavXog itQoarjVx^TO. 6 dk TTiTQog dr^viaag €lg rav 
lifttova tljthv iD.r^Qtoaov, o fjQ^to' riyyiv.€v yaQ xai b aog TtaQa- 

86ct. 60 1. * audi me caesar nero C \ et iHtofi l/ 1 * po88em T | ' impe- 
rator dixit F/ Thil \ hoc om V \ probabo A'm' m ras \ probauimus C J 
* in caelis CDMN \ uadas C uades M \ respondit F \ iube mihi BGH Thil \ 
tnrrem A (sed correxit i ex e) BCFNf \ de lignis A et lignis V || • trauibus 
FNC I post magnis add et poni in campo martio Ff \ ut ascendam cum AB 
CDLVf et aHcendam FGHMNn Thil \ illam (pm in priore loco) L \ ut cum 
AC cumqne n | in eam ABFHNVf in ea CD in illa M eam Z J • ascendero 
in ea Z> I post ascendero add imperabo angeliH meis ut descendant ad 
me de caelo et toUant me in caelum ad patrem FHf {porro add: meum 
ut scias me de caelis esse missum Hf) item add ibi mandabo angelis meis 
ut . . . ueniant n \ angeli . . . uenient om H ad me om ALNU \ in a&re 
BDLU I in aSre (aera 3/) ad me CDM \ in aSra inuenient me A \ ueniant 
Mn I uenient . . . peccatores ad me om per homoeot Z/ 1| ^ in terram A Un | 
ad me om n aduenire N | nero imperator Ff \ dicit M H • impleaa D \ quod 
dicis ex quid dicas corr G \ post quod dicis add sjmon respondit iube 
ergo celerius fieri ut uideas Ff 

»ect. 51 1. • marcio LN martiale C \ praecipit N (sic et infra) \ 
turrem BCFMNU || *• omnis populus FGHn Thil oranes {pm populi) M \ 
omnen dignitates et omnes popnli D \ omnes aitemm om B | omnie 
dignitaA n \ istut DM istum C \ hoc L \ et omnes dignitates . . . altera 
uero die om F pro his habet haec: uenirent in campo martio ad exspec- 
taculum. et cum ueniesent uniuerei, tonc in omni conuentu etc. H ** post 



PASSIO SANGTORVM APOSTOLORVM PETRI KT PAVLI 50-^ 163 

60 Simon dixit: Caesar Nero, audi me. istoB inganos a 
te separa, ut dum uenero ad patrem meum in caelis, possim 
tibi esse propitius. Nero dixit: Et unde boc probamus quia 
in eaelum uadis? Simon dixit: lube turrim excelsam fieri ex 
lignis et trabibus magDis, ut ascendam in illam; et cum in 5 
illam ascendero, angeli mei ad me in aSra uenient: non enim 
in terra inter peccatores ad me uenire possunt. Nero dixit: 
Volo iiidere, si imples quod dids. 

. 51 Tunc Nero praeeepit in campo Martio turrim excelsam 
fieri et praecepit ut omnes populi et omnes dignitates ad istnd 10 
spectaculum conuenirent. altera uero die in omni boc conuentu 
iussit Nero Petrum et Paulum ad boc spectaculum praesentari, 
quibus sic ait: Nuno habet ueritas apparere. Petrus et Paulus 
dixerunt: Non enim nos eum detegimuSy sed dominus noster 
lesus Cbriatus, filius dei, quem hic se ipsum esse mentitus est. 15 

52 £t conuersus Paulus ad Petrum dixit: Meum est geni- 
bus positis deum exorare, tuum est impetrare si quid uideris 
eum conari, quoniam tu prior electus es a domino. et positis 
genibus orabat Paulus. Petrus autem intuitus Simonem dixit: 
Incipe, quod coepisti; adpropinquabit enim et tua detectio et 20 

die add f: Nero imperator cum senatu et equitea Romani et omnis populuB 
uenerunt in Campo Martio ad spectaculum. et oum ueniaeet uniuersi, tunc 
in omni etc. | altera autem GHNn Thil \ omni om n \ hoc om CF \ in 
hoc conuentti post paulum (om omni) n || ^ imperator Ff \ spectac. hoc H \ 
ad hoc spectaculum om Ffn \ istum M \ ezpectaculum CF (ezsp-) | sibi 
praesentari n | j^ost praesentari add et statim adducti Bimt ante eum Ff || 
*' habebit CLNn Thil \ habebit inter uos n \ aperire N || " enim om 
CFNVfn I eum noa BCFNVfn eum om ADL nos eum om M \ detegemus 
A I noster om BFLMNVfn \ *• dei uiui AD cum graeco uulg \ filiua dei 
om C^ I se hic n \ m om B \ ipsum om DV \ esse om B \ meiititur GHM 
Thil I post ment. add ipse eum manifestauit M 

sect. 52 1. *' ad petrum paulus itf || " positis om D \ orare BD 
rogare M \ orare deum D et ante tuum A \ tuum est cum ABCDFHLNVfn 
est om GM Thil \ deum imp. C \ impetrare cum CFG (sed t eras) M (t ut 
uid eras) NVf imperare ABDHLn Thil sed uide graec (DE) avvocu \ si quid 
uideriB eum conari om C || ** symonem conari Ff \ et om A \\ ** ezorabat 
D orauit A \ paulus orabat n \ ad paulus add coram omni populo FHf \ 
uero V I intuens GM Thil intuituR eat Ff \ dicit N^^ imple pro incipe 
siispicatur Thilo | perfice CM irople coniecit Thil \ incipe iam C | quod 
nuper dizisti V \ adpropinquat B adpropinquauit CDNV (appr-) | autem 
GNn Thil \ et prius om MV \ deiectio DH deceptio A (corr ex detectio) 
BGN I deiectio tua D 

11* 



164 MARTTRIYM PETRI ET PAYLI 50-» 

ieiy/iaTiafiog xal j^ f^fieTiQa dvdTtkrjOig' oqvj yag %bv Xqigtov 

fiov nakovvTa ifii re nal tov Ilavlov. 

53 NiQiov elTtev Kal nov dTtBKevaea&e TtaQa Trpf l^r^v 

fiovXrjaiv; UiTQog eljtev ^'Onov idv TtQoaiUiilrjTai ^fidg 6 xvQiog 
5 fifAiJiv. NiQijjv eljtev Kal Tig ioTiv 6 nvQiog viiwv; IliTQog elnev 

^tiaoig XQtaTogj ov iyw oQui jtQoaxalovfievov f^fjidg, NiQwv 

elftev' Ovxovv xai vfieig elg tov ovqovov fiiXleTe dTteX^eiv; 

niTQog eljtev "Ojtov dv 66^7] Tr/i xaXovvTi ffidg. lifjnav 'eJjtev 

rvii&i, fiaaiXeVf oti ovtoi ol dv&QWTtoi 7tXdvoi tlaiv idov yaQ 
10 7taQavTi%a dvel&ovTog fiov elg tov ovQavov, Ttifjixpoi Tovg dyyi- 

lovg fiov TtQog al %al Ttoir^aio ae iXd^eiv itQog iii. NiQwv elitev 

Iloirjaov koiTtbv a kiyeig. 

64 Tdte lifiijv dvifirj eig tov jtvQyov iviomov mivTCJVf nuu 
i%Teivag Tag xeiQag iaTeipaviotiivog Trjv Ketpakfiv ix ddipvrjg rJQ^aro 

15 TteTaa^ai. NiQcov de iog eldev TteTOfievoVy %(fri TtQog tov IHtqov 
l^hq&ivbg 6 Eifiiov ovTog* av dk xal IlavXog TtXiivoi ioTi. TtQog 
av b niTQog efpr^' TlaQaxQf^fAa yviiaei fjidg dkrj&ivovg tov XQiOTOv 
fia&rjTdgj tovtov dk fif^ elvai XQiOTOv dkkd fxdyov xal xanovQyov. 
NiQijjv eljtev ^'Eti iviaTaa&e\ Idov d^ecoQeiTi avtbv dvek&ovra 

20 ^ig tbv ovQavov. 

65 T&te b niTQog dTeviaag Tip IlavXi^ elftev IlavXej dvd- 
vevaov Kal ide. dvavevaag dk 6 Uavkog jtXi^Qrjg danQvijjv tuxI 
^eaadfievog Tterofievov Tbv lifnova el^tev IliTQe, t/ dQyeig'^ 

'^ Ttexdo^ai, non Ttttao&cu E sed paulo infra nofi Trettufisvitv sed 
Ttetofuvov 

^ uocatio noBtra D \ nostra uocatio de hoc saeculo // 1 de boc mundo 
H I enim om L \ me uocantem (om meum) FUf \ e pro me I) \ et Pau- 
lum om M 

sect. 63 L > uoluntatem (uolum- C) meam CL H * petrns respondit 
CFf I accersit DU arcersit Am' (m ras) n accersiuit BCL accernerit M 
arcessiit G Thtl accesserit A quo noB dominus uocauerit Ff \ noster 
om FL dom. noster leflus Ghrifitufl GHMn Thil \ Nero dixit quis . . . 
uocantem om per homoeot n \ Nero dixit . . . Petrua dixit dpminus om 
per homoeot X || * et quis Ff I noster pro uester BD \ petrus respondit 
CFf Q ' uideo om F \ uocantes D \ Nero dixit om B \ ergo om /* | et om 
M I in caelum et uob i^ | ^ petrus respondit CFf \ quo cum ALFHM 
(OTTOV &v) quomodo D quod BCGMU Thil sicut /i | ipse U \ placuit in 
ras M I noB uocat FUf post uocat add illuc sumus ituri // R ' ad haec 
Simon respondit // | bone imperator GHL Thil \ mox cnm Z ut om C \ 
* in caeloB AFHLf in caelo CM \ ut faciam A \ te uenire ad me H \\ 
^ imperator Ff \ dicit M \ quod dicis GHn Thil ut locutus es Ff 

Bect 64 1. 1* tunc ergo A \ m om D \ turrem BCFMNU \ omni 
populo GHNn Thil \ et om FGNfn \ extemis ^ | ** coronatus est U \ 



PASSIO SANCTOR™ APOSTOLORVM PETBI ET PAVLI 52--55 165 

nostitt uocatio. aideo enim Christam meum uocantem me et 
Paulum. 

63 Nero dixit: Et quo ituri estis contra meam uoluntatem? 
PetruB dixit: Quo nos accersit dominus noster. Nero dixit: 
Quis est dominug uester? Petrus dixit: Dominus lesus Christug, 5 
quem ego uideo nos uocantem. Nero dixit: Ergo et uos in 
caelum ituri estis? Petrus dixit: Quo ipsi placuerit qui uocat 
no8. Simon dixit: Vt Bcias, imperator, istOB fallaces esBe, mox 
ut in caelum ascendero mittam ad te angelos meoa et &ciam 
te ad me uenire. Nero dixit: Fac ergo, quae dicis. lO 



54 Tunc ascendit Simon in turrim coram omnibus, et ex- 
tensiB manibuB coronatus lauro coepit uolare. Nero ut uidit 
Petro Bie ait: Yerax homo est iste Simon, tu autem et PauluB 
Beductores estis. Cui Petrus ait: Sine mora scies nos ueraces 
esse Christi discipulos, hunc autem non esse ChriBtum, Bcd 15 
magum et maleficum. Nero dixit: Adhuc perseueratis? ecce 
uidetis euni caelum penetrare. 

55 Tunc Petrus aspiciens Paulum dixit: Paule, erige caput 
et uide. Cumque eleuasset caput Pauius lacrimis plenus oculos, 

et uidisset Simonem uolantem, sic ait: Petre, quid cessas? per- 20 

et coepit Un \ uolitare C \ post uolitare add C: popnlus uero mirari et 
uenerari cepemnt; plerique dicenteB. dei esse potentiam non hominem 
qui cum corpore uolitaret; nicil tale xpm feciBse et item add M: mirari 
populus uenerari plerique gentiles dicentes dei esse potentiam non hominiB 
qui cum corpore uolaret nihil tale Chridtum fecisse. haec ex PseudO" 
hegesippo desumta sunt \ post Nero add autem // 1 ^^ sic petro ait L ait ad 
petrum 31 \ petrus F \ uides quia uerax est homo M \ iste symon uerax est 
{om homo) Ff eflt iste homo Llji^* efltis hominum AGH Thil hominum estis 
n I sic ait GL \ Bine modo nunc BD \ si mora iVm^ si moras feceris Am* | 
sciefl nos sine mora U \ scias ABGHNm^n Thil y ^^ disc. christi H \ et 
Chriflti disc. n Thil \ esse non ^ || ^ et maleficum om AU \ imperator Ff \ 
perfleueratis in mendatio Ff \ et ecce C et {om ecce) M \ eum ecce uid. 
eum />!''' uidete n uidebitis U \ ad caelum C \ perseuerantem pro caelum 
B I penitrare G \ jwst penetrare add et quae est dubietas M 

sect. 55 1. *• aspiciens om Ff \ &d paulum Ff \ sic ait DGHNn Thil \ 
paule frater Gn Thil Paule om CH || •• et uide et uigela (uigila »i*) 
tecum M \ leuasset BCFHM \ paulus caput Dn \ lacrimis plenus oculos 
om D I plenus lacrimis oc. n \ plenum BCFHf pleno M lacrimis plenis 
{corr ex plenus) oculos {superscr oculis) G oculis lacrimis plenis L | 
oculos om ACDFHNUfi» uidit F uidissed N \ uolantem om U \ dixit 
GNn Thil ait petro H \ frater petre 6;« Thil Petre om H 



166 MABTYBIVM PETBI ET PAYLI 5&-^ 

^eXelwaov o fiovlrj' i^ yag TtQoaxaleiTai i^fiag 6 KVfiog ^^iiy 
^lTjOovg XQiGTog. NiQOiv di axovaag vTtefieidiaaev ncal elnev* 
Ov%oi fiiJnovaiv iawovg f/i;vrjfiivovg xal XriQOvaiv. nitQog elnev 
^AQti oipfjf fifj elvai ^fiag kiJQOvg. nal aTQag>elg 6 Ilavlog elne 
5 T^ ndzQip' nXrjQiaaov o fiovXj]. 

66 Kal dtevlaag 6 IlirQog xata %ov Eifnavog elnev ^OQiiUj^ia 
vfiag, ol ayyeXoi %ov aa%ava ol (piQOvteg av%bv elg %bv diQa nQog 
%d dna%av %ag Kjwv^ dnlavoiv xaQdiag, %ov d^eov %dv %%laav%a 
%a ndv%ay %al ^lrjoovv XQia%oVj ov %ij %Qi%r] f^fiiQif rfyeiQev Ix 

10 %i!iv vexQiiVf dno %av%i]g %f^g wQag ftrjxiti av%6v fiaa%d^ri%ey dXX* 
i^edaa%e av%6v. xai naQaxQf^fia dnoXv&elg eneaev eig %67wv 
Xey6fjievov IdnLQa Bia, r^%ig Xiye%ai leQa 666^^ xal dtefieQiaSTj 
eig %iaaaQa fiiQrjy Tunui) fi6Qip diag>iavrjaag. 

67 T6%e NiQiov ixiXevaev aidriQio&^ai IlitQin^ xal HavXin^f 
15 %d di aiifia %ov lifnavog inifieXiig %Qialv f^fiiQaig %riQeiif^ij 

vofii^ijiiv lyeiQea&ai %fj %Qi%r^ W^Q9^ nQdg ov 6 ni%Qog elnev* 
Ov%og ovrLi%i lyeiQe%aij ineidfj dXrj^iig ri&vrjxevj eig %^ alioviov 
xa%ixxQi^eig xoXaoiv. ^O de NiQtJv elnev nQog av%6v Tig aoi 
ini^Qetpev %oiov%ov nQayfia notrflai deiv6v\ ni%Qog elnev* *H 

* rc5v Heest in £ cum reliquis addidit Tisch 

* enim om FGMn Thil \ noster cum FLMfn graec om ABCDGB 
NU Thil I ' Cbristufl om H \ his auditis pro audieDs eos C \ eoa loquenteB 
mntuo n \ Bubridens Ff Burrisit L \ et alterum om F{?)f \ dicit M \ iam 
isti AFHLUf \ se uident GHMlSn Thil 1 > uictos esse A \ modo om M | 
et ante delir. om ABCFGHPifn Thil et modo delirant LU \ delerant CD 
iViV I et petrus C \ petrus respondit Ff \ dicit M \ dixit ad neronem Gn 
Thil I probauis C \ non om CBN | * delerare CBMNm^ (sed corr m>) | 
paulus uero n | dixit AHM \ ad petrum G Thii petro om B petre B | 
celerius fac (om iam) Ff Thil facito [fac cito?] {om iam) H iam om eUam 
B quod iam L \ facturuB es Ffn Thil \ post faciebas add M: tunc stana 
in medio petrus orauit diceuB: domine leau CbriBte, oetende ei uanas 
arteB suas eeBC ne hac specie populus iate qui credituruB est tibi decipiatur. 
decidat {corr ex decedat) domine sic tamen ut nibil eum potuiBBe omnes 
agnoBcant. haec ex Pseudohegesippo intrusa sunt 

Bect. 56 l. ^ eleuans oculoe ante aspiciens M \ petrua contia aimonem 
C I ait 6' I ' Batbanae (-ne) BBFLU \ aSre AL \ fertis in a^ra n \ decipien- 
dum cum GLN Thil graec decipienda ABCBFHMUfn \ infidelium bomi- 
num fi y ^ incredibilium H \ corda infidelium B infidelium om B \ per 
alterum om BBH \ * quem . . . suBcitauit om Ff \ qui tercia die . . . resur- 
rexit L \ die tertia U \ Buscitauit a mortuiB Banctimique Bpiritum paracli- 
tum {suppl misit?) C \ ab hac bora G (b superscr) Nn Thil ex bora bac H || 
* non iam C ne [om iam) U iam amplius non M \ dimitatis AN \ illum om 
ABBFMSUf eum HL \ et Btatim in uoce petri M \ dimiBus A \ post 
dimiBBUB add M et implicatis remigium alarum quas BumpBerat ex PseudO' 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 65-W 167 

fice, quod coepisti. iam enim nos uocat dominus noster lesus 
Christus. £t Nero audiens eos subrisit et dixit: Isti uident se 
uictos modo et delirant Petrus dixit: Modo probabis nos non 
delirare. Pauius ait Petro: Fac iam, quod fadebas. 

56 Et aspiciens contra Simonem Petrus dixit: Adiuro uos, 5 
angeli Satanae, qui eum in a^ra fertis ad decipiendum hominum 
infidelium corda, per deum creatorem omnium et per lesum 
Ghristum quem tertia die a mortuis susdtauit, ut eum ex bac 
hora iam non feratis, sed dimittatis illum. £t continuo dimissus 
cecidit in locum qui Sacra Via dicitur, et in quattuor partes 10 
fractus quattuor silices adunauit, qui sunt ad testimonium uie- 
toriae apostolicae usque in hodiemum diem. 

57 Tunc Nero teneri fecit Petrum et Paulum in uinculis; 
corpus autem Simonis iussit diligenter tribus diebus custodiri, 
putans eum resurgere tertia die. cui Petrus dixit: Hic iam 15 
non resurget, quoniam uere mortuus est et in aeterna poena 
dampnatus. Gui Nero dixit: Quis tibi permisit tale scelus facere? 
Petrus dixit: Contentio eius, et si inteilegas, multum est ei 

hegesippo || *^ in loco BCDGHN Thil \ dicitur uia sacra B \ et crepuit 
et ante in quattuor add M \ per quattuor H \ quattuor partes factus 
{pni in) ABDG Thil \ in om etiam NJJ \ partibus U \ fractus om N \\ 
11 cruore madidauit pro adunauit C \ quae BDn \ sunt romae M \ uictoriae 
om C\\ *^ apoBtolorum Ff \ praeeentem M \ post diem add Ff: tunc ad 
sonitom eius quo (quomodo /") crepuit leuauit paulus caput et dixit: gratias 
tibi agimufl domine iesu christe quod (qui f) nos exaudisti et symonem 
(magum add f) detexisti et nos in ueritate tuos discipuloH conprobasti. 
item add M: tunc paulus ad sonitum eleuauit caput et dicit: agimus tibi 
gratias domine iesu christe quod seruofl tuos exaudire dignatus eB 

sect. 57 1. ^^ tunc nero ira magna plenus // nero scilicet iracundia 
plenus M qui deinde pergit: praecepit dicens corpuH eius triduo custodiatur. 
forsitam reuiuiscet sicut et prius. ad haec petrus respondit | nero imperator 
Gn Thil \ tenere fecit L iussit tenere G (sed co/r teneri) Thil iussit nero 
tenere iV | paulum et petrum^^ || " corpus uero B \ tribuB diebu» diligenter 
U I diligenter tribus diebus om N \ tribus diebus et tribus noctibus BDFf 
tribus diebus om n \ custodire GHNn Thil || ** eum om D \ tertia die 
resurgere C tertio U tertia die om A | ante hic iam praem erras imperator 
Hf II *• reuiuiscit M \ qui pro quoniam A quum n \ mortuus sit n || 
" damnatus est M \ cui om M \ nero respondit Ff \ te permisit Ff\ 
promisit D \ perpetrare Ff \ inde a tale scelns nsque ad ne^^tas 
uerba in B euanuerunt \\ >• respondit CFMf \ sed ai 6' | et ut intellegas 
AH et si ui» intelligere n intelligas ex intellegas cojt G \ post intellegas 
sic pergit M: maior est qui uincit quam qui uincitur. nero autem decep- 
tum se et destitutum doleuB tanti casu amici sublatumque sibi uirum 
iitilem et necessarium reipublicae, indignatusqne quaerere cepit causas 



168 MABTYRIVM PETBI ET PAVLI 87. 58 

iwoTjaig zai i; filaaq>ri/iiia avrov i; TCQog rov y.iQiov f.iov ^lrjaovv 
XQiarbv rffaytv avxov elg tovto to ^aQad^QOv TTJg aTtiokeiag, 
NiQwv bIttbv Kaxf^ aiQiaei vfiag anoXiaio, IliTQog elTtev 0^x1 
iv aol TOVTO larivj ei xal doxei aoi, djto/Ja&di r^^ag, dlV T 

5 l7tr]yyei)MT0 rjiiv 6 diddaxaXog f^fidiv XQeia TTkrjQio&fjvai. 

58 Tore NiQiov xaXiaag y/yQiTtjtav rbv e/taQxov elite TtQog 
avTov lilvd-QtoTtovg d-QrjaxevovTag xaxwg xQ^i djto&aveiv. o&ev 
neJLevw Toirovg ynvaQag aidr^Qag XafiovTag iv tio vavfiaxioj dva- 
kvj&f-vai. llyQiTtTtag o htaQXog elnev* ^leQioTaTe ^aaikev, ovx 

10 aQftn^ei eig rovrovg o exilevaag, Ineidi] o IlavXog d&iftog gyai- 
verai TtaQa tov IUtqov. NiQiov eljtev Iloiii) ovv /itOQiit dito- 
).ovvTai\ dneyLQid-r^ llyQijtjtag v.al eljtev ^2g l/aoi doxeL dixatm' 
iartv dTTOTftr^&f^vat rov Ilavlov tt^v y.eipakffV, tov de IHtqov Ini 
aravQov dQd-f-vat iog a)'Tiov tov (povov. NiQiov elTTev KQartaTa 

15 ixQivag. 

* (\nokbaai suspicalur HUsmer || ® ovx E quod Tisch retinuit. sa'ip,si 
cum reliquis o\x 

quibns petram et paulum occideret. et quia tempus aderat quo eancti 
uocarentur apoetoli petruB et paulus denique dato ut comprehenderentur 
praecepto, rogabatur ut sette alio conferret. resistebat ille dicens neqoa- 
quam se id esse facturum et tamquam <metu> mortis territua <ab> scederet. 
bonum esse se pro Christo pati, qui se morti pro omnibus obtuLisset, non 
mortem illam sed immortalitatem futuram, quam indignus ut ipse fugeret 
sui corporis passionem qui multos doctrina sua compulerat. hostias offerre 
debere se dixit secundum domini uocem, ut et ipsi in passione sua 
christo gloriam atque honorem darct. baec et alia petrus obtexere sed 
pleps lacrimis exorare ne se derelinqueret et fluctuantem inter procellas 
gentilium deetitueret. uictus fletibus petrus cessit, promisitque se urbem 
egressurum. proxima nocte salutatia ergo fratribus et celebrata oratione 
proficisci solus cepit. ubi uentum ad porta est uidit sibi christum occurrere 
et adorans eum dixit domino quo nenis? dicit ei christus: itenim uenio 
cmcifigi. intellexit petrus de sua dictuui passione quod in eo christui^ 
pati uideretur qui patitur in singulis, non utique corporis dolore sed 
quaedam misericordiae compassione. conuersup in urbem redit captusque 
cum paulo a persecutoribus ducti snnt ad neronem. haec omnia ex Pseudo- 
hegesippo \ post intellegas add imperator ABGH Thil \ multum est . . . 
blasphemias om M \ multum est ei cum ALVf multum ei est N multum 
ei ipm est) D multum [pm est ei) B multum est et F multum erat ei n 
multum ei CHse H multum esse GM Thil mdltum ei praestitum est C ! 
* a deo C I ad 01?! (' || * inferre B inferat A \ blapfemias H \ tunc nero 
dixit ad eos M \ me om A \ esne om BCDFNUf \\ ' malo exemplo uos 
BDFfn I petrus respondit FMfn || ^ quod pro quae CDFLMf quo H ut « [ 
dicifl pro uis M \ hoc fiet post uis C \ sicut prom. est n \ nobis promissum 
est C I nos consummari n consummare GN \ a consummari usque ad 
agrippa praefectus omnia desunt in B 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLOEVM PETM ET PAVLI 57. 58 169 

praeBtitum ut perirety ne tantas deo ad multiplieationem supplicii 
8ui inferret blasphemias. Nero dixit: Suspecto animo me esse 
feoistis» ideoque uos malo exemplo perdam. Petrus dixit: Non 
quae tu uis, sed quod promissum est nobis, necesge est con- 
summari. 5 

58 Tunc Nero dixit ad praefectum suum Agrippam: Homines 
inreligiosos necesse est male perdere, et ideo cardis ferreis 
acceptis iubeo eos in Naumachia consumi et omnes huiuscemodi 
homines male consummari. Agrippa praefectus dixit: Sacratis- 
sime imperator, non congruenti exemplo iubes eos puniri. Nero lo 
dixit: Quare? Agrippa dixit: Quoniam Paulus innocens uidetur; 
Petrus autem homicidii reus est, insuper et inreligiosus. Nero 
dixit: Ergo quo exemplo peribunt? Agrippa praefectus dixit: 
Vt mihi uidetur, iustum est Paulo inreligioso caput amputari: 
Petrum autem eo quod insuper homicidium perpetrauerit, iube 15 
eum in cruce leuari. Nero dixit: Optime iudicasti. 

eect. 58 1. • tunc nero cum n graec tunc ira repletus nero FHf tunc 
om ABCDGLMNU Tisch ad praefectum suum agrippam nero dixit C 
nero ad praefectum auum clementem cognomento agrippam dixit M 
clementem praefectum appellai etiam ille passionis textus qui in codd 
aedil Flor eccl 132 et Londin Addit 11 880 legitur \ snum om D | istos 
homines Ffff utrosque homines istos C || ^ inreligiosos sic h, L et infra ABC 
DFM^Uf I male perire oportet M \ perdere male D \ et ideo om A \ 
cardiis G ad cardos ferreos ligari eos praecipio ut ipsi se inuicem inter- 
ficiant et consumant {om acceptis . . . male consummari) n || * acceptis om C 
accentis D \ iubeo scripsi cum C et graec assentiente Thil iube reliqui \ in ' 
om A I naumachiam U naumagia C neomacia G naumatia B neomagia Nm^ 
in ras (fuit neomagie) aumacia M amachiam F \ oportet enim omnes Ff 
et homines huiuscemodi L \ huiusmodi U huius condicionis 3f H * male 
om D I male consummari om U \ consumare N consuma G consummari 
oportet M \ clemens praef. M \ dicit U respondit M \ sacratissime impe- 
rator om t/ || *® eos exemplo iubes C \ iube G \ punire GNn Thil perire 
ilf II " quare non congruenti Ff quare non U \ clemens praefectus M 
agrippa praefectus Gn Thil \ respondit CLM \ innocentior C \ esse 
uidetur GMN Thil mihi uidetur n || " qui homicidii /' quia homicidii f 
homicidio sceleratus M \ et post insuper om GN Thil \ poena amara 
patiatur pro ins. et inrel. Ff \ religiosus H postea add maiorem poenam 
patiatur H || ^' et quo exemplo M \ clemens praef. M praefectus agrippa A 
praefectus om CFf \ respondit CM || " ut mihi uidetur paulo uidetur B \ 
iustum est om C|| " petro FUf petrus ABG Thil \ autem om G (eras?) n 
Thil I eo om FHf \ eo quod om N \ eo quod homicidii reus est insnper 
et hom. perp. C \ insuper qui Nm^ insuper et Cn \ perpetrauit GNn Thil 
perpetrauerat A \ iube om « B *• eum om DLNn \ in cruce cum CDHL 
Nm* (in ras) n in crucem FU cruce GM Thil \ crucifigi A cruciari B | 
leuare GNm^ (sed carr w«) Thil \ obtime ABCN 



170 JCABTTBIYM PETRI ET PAVLI 59-«l 

59 T6%t djtrivixdriaav 6 t€ JliTQog xal IlavXog aub TtQoa^ 
iinov tov NiQwvog. xal 6 fiiv Ilavlog dTtsTf^r^dnfi Trpf luqHxXr/r 
Iv tJ ^Oarrjalif o6(^. 

60 '0 di niTQog ik&wv Inl tov atavQov eljtev ^ETteiirj o 
5 xvQiog f^fiwv ^lrjaovg XQiaTog ix tov ovqavov naTa^dg Inl Trjg 

yffi d(f&wg T(fi aTavQip vipw&rjy ifik dk ovTa dno Trig yrjg eig 
ovQavov nalAaai naTa^ioij 6 aTavQog piov Trjv xefpalfjv xaTa yijg 
ifpeiket nay^aiy ^iva nQog ovqavbv xaTev&vvei Tovg nodag fiov * 
ov ydq eifii a^iog <ig 6 nvQiog fiov aTavQwdijvai, T&te dvri-- 
10 aTQiipavTeg tov OTavQOv nqoaf^Xwaav Tovg nodag avTOv avw, 

61 Ivvf^%9ri 6k To nkf^d^og XoidoQOvvTeg tov KaiaaQa mal 
^ovXofxevot avTov dvaiqeiv. IliTQog dk duntjXvev avTOvg Xiyiav* 
Mij xaXenaLveTe nqbg avTov vnr^qiTrig yaQ iarc tov naTQog 
avTOv Tov aaTOvd' i^k ydq 5ei Trv tov tcvqiov fiov nQOOTa^iv 

15 ix7tXr]Q<jjaai. nqb dXiywv ydq twv f^fieQwv tovtwv inavaoTdaewg 
yevafiivr^g fioi inb tov l^yQtnna, naQcmXr^d-eig vnb twv dde}i<pwv 
i^fjXd-ov Tf^g nokewg xal vnf^vTVjai fjioi 6 ycvQiog fiov ^lrjaovg 
XQiaTog' xal nQoaxvvfflag avTi[i elnov Kvqu, nov noQefyfj; Kal 
dnoKLQi&elg elniv fioi oti ^Ev 'PwfAj] dniQxofiai OTavQwd-^at, 

20 ^yw dk elnov nQbg avTOV KiQie, ovx iaravQw-dTjg iina^; Kal 
dnoxQid-eig 6 ytvQiog elnev Eldov ae (pevyovTa rov d-dvaTOv, KLal 
^iXw vnkQ aov OTavQwd-f^vai. Kai elnov KvQie, iyw noQev^ 
Ofiai, TO nQOOTayfid aov nXrjQw. xai eiQrpii fiot' Mfj q)ofioVy 
OTi fieTa aov eifii. 

• fartasse xazev^vei \\ *• reliqm codd et lal ante axtxvf^iD^vm prae- 
miltunt ndXiv. quatn particuiam si in nostrum textum tntruseris, deerit 
Petro causa iterum interrogartdi u. 20 ovx iaravQm^fig ana(. iam uero qui 
ndliv testantur codd et uersio latina quae sequuntur longe aiiter tradunt, 
omissa illa codicis E interrogatione : in ununi illis coniungenda erant qua€ 
separata tradit E. BUsener 



sect. 59 1. ^ et ducti sunt statim N \ et educti sunt V \ et coii- 
festiin deducti sunt FHf educti sunt ergo n educti eunt autem L \ petms 
et paulus om HM \ ante conspectum Ff H ^ paulus autem M paulus igitur n \ 
iaom M\ ostensi BCDFGHMN ostiense U \ post OBtensi add ad miliarium 
tertium ad aquas albas M 

sect. 60 1. ' petrus uero cruci adiudicatus M | cum pro dum H I 
post crucem a^Ul M: poposcit ut inuersis uestigiis crucifigeretur , quod 
scilicet indignus esset qui simili modo adpenderetur ut passun esset filius 
dei, dicenB quoniam etc utrumque additamentum ex Pseudohegesippo 
hauslum \ quoniam om n || * qui de caelo Am' ad terras A ad terram om H \ 
descendens cum I>n graec descendit reliqui y ^ recte in cruce M \ ^t om M \ 



PA88I0 SANGTOBYM APOSTOLOEVM PSTRI EP PAVLI 5^-61 171 

69 Et deducti sunt Petrus et Paulus a congpectu Neronis. 
Paulus decoUatuB est in uia Ostienffl. 

60 Petrus autem dum ueniBBet ad crucem ait: Quoniam 
dominuB meuB Icbub GhriBtuB de caelo ad terram descendenB 
recta cruce BublimatuB est, me autem quem de terra ad caelum 5 
euocare dignatur, crux mea caput meum in terra debet OBten- 
dere, et pedcB ad caelum dirigere: ergo quia non Bum dignuB 
ita CBBe in cruce sicut dominuB meus, girate crucem meam. At 
illi uerterunt crucem et pedefi eius BurBum fixerunt, manuB 
uero deorsum. 10 

61 Conuenit autem innumerabiliB multitudo maledicenteB 
CacBarem Neronem, ita furore pleni ut uellent ipsum Caesarem 
incendere. PetruB autem probibebat eoB dicens: Ante paucoB 
dicB rogatuB a fratribuB abBcedebam, et occurrit mihi dominuB 
meuB IcBUB ChristuB, et adoraui eum et dixi: Domine, quo 15 
uadis? £t dixit mihi: Sequere me, quia uado Bomam iterum 
crucifigi. Et dum Bcquerer eum, redii Bomam. Et dixit mihi: 
Noli dmere, quia ego tecum Bum, quouBque introducam te in 
domum patris mei. 



celoH /> II ' uocaxe BCFL reuocare M \ dignatus est ideo C \ caput crux 
mea [pm meum) n \ capud AN \ post crnx add debet accipere sed {pm mea) 
L I habere pro ostendere Mf pedes uero n \ celoa D \ ego pro ergo M \ 
quia om A l * ia cruce ita esse f ita crucifigi n \ in cruce om B \ dom. 
meua iesus D \ rogo girate M girate om D \ post crucem meam add et 
capite dimerso cmcifigite me FEf item add capud meum in terria debet 
ostendere D \ ac illi M et illi A tnnc illi n || * confixerunt DIJ fixerunt 
deleuit Am' | manus autem DFHf 

sect. 61 l. ^^ ibi pro autem H autem ibi Ff multitudo populi M 
populi multitudo /* multit. pop. innum. H \ maledicens AHLMNm* (fuit 
maledicentea) Un \\ ^^ caesari neroni G (eras -rem -nem) H Thil \ et ita 
Hunt incensi furore C | et ita ^ ita uero n | plena LNVn pleni ex plena 
corr G \ uellet iVm' {fuit uellent) | ipsum neronem FMf ipsam caeBarem 
neronem ^ || ** eoH deleuit Nm* \ dicens audite filii M \ dicens nolite filioli 
nolite quaeso hoc agere, sed magis quod (quae H) loquor auscultate. 
ante paucos enim FH (sed om enim) /* || *^ a multis fratribus B \ ascende- 
bam GNn \ abscedebam hinc FHf \ mihi in uia FHf^li " meus om GHNn 
Thil I Christus om F \ in uia post Christus add M ad portam hnins urbia 
add Ff I et adoraui eum om A \ dicens pro et dixi /> H *' mihi post dixit 
om ALU I sequere me . . . et dixit mihi om per homoeot D \ romae N || 
^^ et Hequens eum M \ dicit M \\ ^ noli timere petre M \ quia om D 
ego om Ff \ te om D 1 ** patris mei om M 



172 MAKTyRi™ PETRI ET PAVLI 6^-64 

62 dia TOVTO ovvj teycvia, fATj IfiTtodiarjTS Trjv odov ^ov 
rdrj yoQ ol Ttodeg ^ov Trp^ ovqoviov Sdevovaiv od&v. jLifi aw 
lv7C€ia&€, dVM avYXctiQBTi (aoi fxaXXoVj oti aijfiiQOv TtQog Tovg 
Ttovovg Tov xaQTtov aTtoXafifidvo}. xtfi tovto etTtdv ^g>ri' Evxa- 
5 QiaTvi aoi, dyad-i jtoifii^, oti tol jtQofiaTa d iTtioTevadg pioi 
avfiTtdaxovai ftor alTiJi ovv %va avv Ifiol fieQida exiaaiv kv t^ 
fiaaiXeiijc aov. Kai tovto eiTtiuv TtaQidwytev to nvevfia tio xvqUik 



63 UaQavTixa de iq>dvrjaav avdQeg evdoSoi xal ^ivoi rt; 
td^^f, xai ekeyov nQog dlXriXovg oti UaQayeyovafiev did Tovg 
10 dyiovg xal KLOQVcpaiovg djtoaToXovg dnb %QoaoXvftarv. Kal avTol 
Sfia MaQytilX(t) dvdQl ilXovaTQi(i) , oOTig nai neTtiaTevv.e ITiTQiit 
yiaTaXiTtcjv tov Hfi(ova, r^Qav to acjfia avrov Xdd-Qa xa/ f&tpiav 
avTO vnb Trjv TeQi^ivd-ov nXr^aiov tov vavfiaxiov eig Tonov 
yialovfievov BaTintdvov, 

15 64 Ol de dvdQeg oi eiQrjytOTeg e§ ^Qoaolvfiiuv naQayevia&ai 

elnov nQbg rbv Xaov XaiQere ytal dyaXXida&e, ori fieydXovg 
nQoaTdrag r^^uod^rjre exeiv. yivdayLeTe dh ori o NiQCJv ovrog 
ov fierd noXXdg ravrag fifiiQag e^aXei(p&rfleTai . xal dod-rflerai 
jr jiaaiXeia avrov eriQqp. 

* ^fmo6t)ariTe E || * rtoi' xaQnwv E rov xoQnov cum lat restilttit Tisch 



Hect. 62 1. * filioli mei BD^^ caelestem uiam C \ contristari JiLMU \ 
gaudete BCHMf gaudere F congaudere l/ 1| ^ qui hodie L \ fructum labo- 
rum meorum BCDFHMfn fructuum laborem meorum A \ consequar n 
et ante cum om GN Thil y * haec cum BHMf \ ago tibi AB \ pastor bone 
Ff pastor bone iesu chriete // B * tradidisti AGNf Thil tradidinti mihi F \ 
credidisti mihi CD \ compatiuntur mihi . . . credidieti om per homoeot M \ 
compatiuntor mecum DU \ peto ergo D et ideo peto n \ peto domine C \ 
comparticipentur IJ participent f\^ mihi pro mecum N \ tua gratia Un I 
comroendo tibi eas (om oues quas mihi credidisti) L \ tradidiBti FU con- 
signasti C \ credidisti mihi 2> 1 ^ se sentiant Hn se om BCFMNUf \ sentiat 
M I nentiant Hine pastore se D \ quia G Thil quae B \ post habent ad^i 
FHfn: et oro ut semper auxilio tuo protegantur domine Ie»u Cbriste | 
post habent add rectorem G Thil || * ego om BN \ hunc gregem D gregem 
hunc regem hunc (sic) F 

8ect. 68 1. *® exinde cod V collatus \ statim autem [oin ibi) Ln I 
apparuerunt ibi BCDFHMf ibi om ALU \ numquam ACDHLMN \ nemo 
umquam Fiy^ " antea BCDMNm^ (fuit ante) | uideri ADLM \ poterat GH 
Thil potuerat V potuit iV'* (fuit poterunt) | ipsi dicebant DM illi dic. B 



PASSIO SANGTOBVM APOSTOLOBYlf PSTRI £T PAVLI 62-64 1 73 

62 £t ideo, filioli, nolite inpedire iter meum. iam pedes 
mei uiam caelestem ambulant. nolite tristari, sed congaudete 
mecum, quia hodie laborum meorum fructum consequor. Et 
cum haec dixisset, ait: Gratias tibi ago, bonepastor, quia oues 
quas mihi credidisti compatiuntur mihi. peto ut participentur 5 
mecum de gratia tua. commendo tibi oues quas mihi credi- 
disti, ut non sentiant se sine me esse, qui te habent per 
quem ego gregem hunc regere potui. £t haec dicens emisit 
spiritum. 

63 Statim ibi apparuerunt uiri sancti, quos umquam nemo 10 
uiderat ante nec postea uidere potuerunt. isti dicebant se 
propter ipsum de HieroBoIjmis aduenisse, et ipsi una eum Mar- 
cello, inlustri uiro, qui crediderat et relinquens Simonem Petrum 
secutus fuerat, abstulerunt corpus eius occulte et posuerunt 
sub terebinthum iuxta Naumachiam in locum qui appellatur 15 
Vaticanus. 

64 Ipsi autem uiri qui se dicebant de HieroBoIymis ad- 
uenisse, dixerunt ad omnem populum: Gaudete et exultate, 
quia patronos magnos meruistis habere et amicos domini lesu 
Christi. sciatis autem hunc Neronem regem pessimum post 20 
necem apostolorum regnum tenere non posse. 



et dic. C I isti eoim Ff \ propter ipaos GLNf propter ipsoB ee F y *• ero- 
Bolimis B iherobolimis F jerosolimis L hieruaolimis MNm^ \ ueDisse A I 
ipee B || *• — " et ipsi una . . . aduenisee om per homoeotel V\^^ inlustri 
uiro om A \ inlustri cum FMNf illustre C uiro illustrissimo Z | et om 
BC eras H \ derelinquens B \ simonem magum GHVn Thil || *^ erai; 
ABLM I occulte om H \ poeuerunt eum CFHMf posuerunt illud V || 
" ad tereb. BCDFHLMNfn \ terebintum BFGf therebintum AD tbere- 
binthum H teribintum M terebinctum C tereuentum Nm^ (sed tereben- 
tum corr m^) V \ naumaciam n naumatiam H naumacia M naomacia V 
naomatiam G naomatia Nm^ (neomatia Nm'') naumagie C \ in loco BDG 
LNn Thil || '• baticanua M baticano C 

Hcct. 64 1. ^^ illi C I de hieros. (iheros-, ieros-, heros-, hieruji}-) 
dixenmt (dixerant V) adueniase CDFNVf de hieros. se dixerunt adu. H 
de hieroB. aduenisee dicebant A de hieros. aduen. dixerunt\&ilf de iero- 
solima aduenisse fatebantur L uenisse itf y ** dixerunt om ^ | hii dixe- 
mnt IJ I nolite flere sed gaiidete et exultate in domino M \ et ante 
exultate om V | ** quoniam G Thil \ habere meruistis FMf \ post habere 
add eanctos apostolos Thil \ domini nostri ACFHLMUf y ^ autem om 
M etiam {om hunc) n | regem pessimum post necem om N | pessimum 
regem D regem om BFf pessimum om V \ post mortem A ^ *^ apostu- 
lorum M \ teneri F 



174 XARTTRIYM PBTRI ET PAVLI 6S. 66 

65 Kal jMcra ravra ijtav^arfj av%(^ ra TtXfjxhj, xal avrdg 
yroig $g>vyev h Iqpqiioig TOjroig, xal dia kifiov xai tffvx^vg 
anidisn^ rfjv iffvx^y xori ro awfia aitov fioga xolg ^riQioig 
iyipero. 



6 66 Tivig de evXafieig ovdQeg rdv rffi dvarolrjg fiegw 

fi&iXfiaav aQndaai rd XeLipava rwv dyiwv, xal TTOQaxQripta iyivtro 
aeiafiog fiiyag iv rf, Ttokei, %ai vor^aavreg ol iv rfj nokei xaroi' 
xovvreg (d(fafiov xal awriQTtaaav avrovg' ol 8i dvdQeg Ikpvyov, 
r&te Xa^dvreg avrovg ol ^FiOfiaioi e&rpiav avrovg iv rdjti^ dttb 
10 fiiliiov rQitiv rf-g Ttokewg' xdxei dieq>vXdx^oav iviccvrdv Uva 
xal fifivag ejtrd, f^ixQ^ ov ennaav rov ronov, iv y r^fjLeiXov 

' PoQQa E fiQw/ia perperam Tisch 



Bect. 65 1. • exinde codtl Laur Ptut XX, /. 2. 4 Aed Fior f39 Mug 
de nem iS Laur conu suppr 2St collati swit qui ubi cum F consentiuni 
nihil nolaui, item codd Laur Plut XX, 3 Jmiatin 2 Mug de nem /4 Strozz 4 
collati quorum lectiones passim appositae sunt \ poet haec Deroni GL 
Thil neronem H \ yxt om Mug de nem 14 Amiat 2 Strozz 4 Laur conu 
suppr 231 I in odium Strozz 4 | sai exercitus n \ neroni post exercitus 
Am 2 (qui om sui) | et {om odium attero loco) n et odium om Z || ' pop. 
romanorum A romani populi L \ nero incurreret Ffetc \ ita btatuerunt 
cum B et ita statuerant GL Thil itaque statuenint D ita enim Btatuenmt 
Ff Laur Plut XX, i ita ut statuerent ACNU Mug de nem /4 Am 2 Strozz 4 
ita enim ut ■tatuerunt hoc B ita ut haec inter rc statuerent M qui Ptatu- 
erunt Laur Piui XX, 2. 4 Aed Fl 130 Mug de nem 13 conu suppr 231 qui 
omneft hoc statuerunt n et hoc statuerunt Lattr Pt XX, 3 \ hoc post 
statuer. ADFVf \ intatuerunt diem C \ et publice [pm ut) N \ publice in 
castata M || > cathomis cum ABHUF Laur Pl XX, 2. 4 Aed Fl 139 Mug 
de nem 13. 14 conu suppr 231 Strozz 4 catomis C cathomos F-V Am 2 
cutomo f Laur Pl XX, 1 cathomico subleuatuR D catenis L lipitus GH 
(m marg) LN Laur Pi XX, 3 Thil \ tam ligatus diu L \ tamdiu om V | 
dignuH iMur Pl XX, 2 Aed Fl 139 conu suppr 231 \ spiritum exalaret C i) 

* sed cum M cumque V | quod conailinm cum ad eum perueni68et Laur 
Pl XX, 3 I uenisset A \ hoc consilium CDFMNU Vf \ consilinm om L \ 
timor U || • moetus H \ intollerabilin ADFHU codd Flor plerique \ et 
fuKiit ita C fugiit etiam A/w* | appareret CDFHLMSm'^ {fuit apparuerit) 
VVfn codd Flor pterique apparuit Mug de netn 14 (aparuit) Strozz 4 | 

* extiterunt] exinde cod S collatus \ extiterant A | extiterunt autem 
qnidam S \ et extiterunt {om autem) M \ dicerent eum CV dicerent quod 
DFfn Laur Pt XX, 3 {quihlad rell libr Flor accedit) 1 ' et frigore ABC 



PASSIO 8AN0T0BYM APOSTOLORVM PBTRI ET PAVLI 65. 88 175 

65 Accidit autem post baec ut odium exercitus sui et 
odium populi Romani incurreret; ita Btatuerunt ut publice 
catbomis tamdiu caederetur, quousque ut erat meritus expiraret. 
quod cum peruenisset ad eum consilium, inruit in eum tremor 
et metuB intolerabilis, et ita fugit ut ulteriuB non apparuerit. 5 
extiterunt autem qui dicerent, in siluis dum erraret fugiens 
frigore nimio et fame diriguisBe et a lupis esse deuoratum. 

66 Sanctorum autem apostolorum dum a GraeciB corpora 
tollerentur ad Orientem ferenda, extitit terrae motus nimius. et 
occurrit populuB RomanuB et comprebenderunt eos in loco, qui lo 
didtur Catacumba uia Appia miliario tertio; et ibi custodita* 
sunt corpora anno uno et mensibuB Beptem, quousque fabri- 
carentur loca in quibuB fuerunt poBita corpora eoruin. et illic 
reuocata sunt cum gloria hymnorum et posita sancti Petri in 



MSU Mug de nem 14 Am 2 Strozz 4 | ex frigore Df Laur Pl XX, 1. 2 
Aed Fl 139 Mug de nem 13 canu suppr 231 e frigore F uerba posi frigore 
usgue extitit in B non perspicua \ uel fame C \ eum diriguiase L \ diri* 
guisset ADFHMfn Mug de nem 14 Am 2 Strozz 4 dirguisse G detruiase 
S I et alterum om CS Mug de nem 14 Am 2 Strozz 4 \ emet CDHf Aed 
Fl 139 Mug de nem 13. 14 Am 2 conu suppr 231 fuisse M \ deuoratus 
CBFHNm^ (fuit deuoratum) Mug de nem 14 {sed non Laur Plul XX^ 1) 
deuoratum esse n 

sect. 66 1. * beatorum Aed Fl 139 Mug de nem 13 \ corpora aposto- 
lorum (om sanct. autem) A apostolorum corpora V | apostol. petri et 
pauli Ff etc \ corpora dum a graecis Ff Laur Pl XX, 1. 4 Mug de 
nem 13 conu suppr 231 \ com pro dum L diu n || * toUerent S \ ad oriente 
C in orientem Ff etc \ referenda L || «<> cucurrit ACFHLNSUVf Mug de 
nem 14 Am 2 Strozz 4 cucurritque n ocurritque Laur Pl XX^ 3 \ pop. 
romanorum A \ apprehenderunt L \ in locum CFMUf Mug de nem 14 
Atn 2 Strozz 4 || " catacumbae CMNS cathacumba V \ apia CDNS Laur 
Pl XX^ 3 I custodita sunt ibi U \ condita sunt ^ B *' corpora eorum CGH 
Thil corp. sanctorum M \ anno uno om B uno om U Mug de nem 14 
Strozz 4 \ et om H \ fabricauerunt l/ 1| ^' loca sanctorum C \ in om B \ 
fuerunt poeita cum ABC (fuerunt prius pos.) LMUf Mug de nem 14 Am 2 
Strozz 4 fuerint pos. /' Laur Pl XX, 1 fuerant pos. N Laur PL XX, 2, 4 
Aed Fl 139 Mug de nem 13 amu suppr 231 fuerunt om D eunt posita 
G Thil posita sunt H (in ras fuit fuerant posita) V \ eorum corpora 
ponerentur Sn Laur Pl XX, 3 \ corpora sanctorum apostolorum U \ et 
tum deinde iUic C \ illicque L \ et illic cum debito reuerentiae honore 
et laudibiiB hymnorum conderentur Ff etc \ et illic . . . hymnorum om 
Strozz 4 II ^* reuocate D reuocati U \ atque reposita C et posita in 
ecclesia D et poeite sunt reliquiae A et positus est sanctus peti-us // 
et positum est beatissimi petri corpus Ff etc et poRita sunt ossa Nm^ 
(sed 8unt ossa om m^) et posita sunt corpora Thil ex emend \ sancti om 
Mug de nem 14 beati petri per papam Cornelium n \ in om DS 



176 MARTYBIVM PETRI ET PAVLI 66. 67 

KaTaTi&ivai avTovg. Aal /lera TavTa avvax&evreg TtavTeg ^itol 
do^rjg Tcal vfivwv TiaTi&evTO avTOvg Iv t(o oixodofArj&ivTc avToig 

TOTtO). 

67 'ETi^Uitid^r^aav 81 oi ayioi evdo^ot ajtoaTOkot IliTQog 
5 xai Ilavkog ^rjvl ^IovvU^ x&' Iv XqiaTiit ^lrjaov Tt^ 'KVQl(p r^fjtwv, 
(1) f^ 86^a xat to x^aTog. 



* xecTccti&ivtsg E xatazi&ivcu correxit Tisch 



» baticano CM uatichano Lmtr Pl XX, 2 Aed Fl 131) \ naumagie C 
neomatia N naomacia V naomatia G naumaciae HM naumachie U in 
naumachia Latir Pl XX, S \ et ante pauli om V ganctas paulus E \ beati 
nero pauli n Bancti nero pauli Laur Pi XX , 3 \ post Paali add per Lucinam 
Christi famulam in proprio eiusdem Lncinae praedio n \ in om S \ ostiense 
U ostensi A [sed corr ostiensi) CDHMNS Laur Pl XX, 1. 2 Mug de nem 
14 ostense F Am 2 \ post OstieuHi add sub die tertio kalendarum iulia- 
rum Strozz 4 \ ab urbe roma mil. sec. LGHN Laur Pl XX, 3 Thil 
Hec. ab urbe mil. n \ post miliario secundo in n sequitur historia ex 
actis Siluestri et ex libro pontificali desumta: dehinc elapsis a passione 
nanctorum apostolorum ducentis fere et quinquaginta annis, cum dinina 
clementia ecclesiae suae pacem donare decreuisset, Constantinum Augu- 
stum lepra percussit. hic itaque cum per reuelationem commonituB 
Syluestrum papam adsciuisset, atque eius praedicatione credens Christo 
baptismatis unda perfusus esset, continuo ab eius corpore uniuersus 
languor fugatus est. moxque per uniuersum orbem templa paganorum 
claudi imperauit, Christianis copiam diuina constituendi domicilia con- 
cessit. tunc cum ipse per loca singula plurima Christo sacraiia con- 
struzisset, Romae templum Apollinis quod Vaticanum appellant in dini- 
nnm uersum oraculum [sic], beati Petri nomine dedicauit, ibique eins 
sacratissimum corpus summa cum exaltatione locanit. ac neutiquam a 
quoHbet tam pretiosus ezinde thesaurus possit auferri, circa locum ipsum, 
quo beatum corpus continetur tantum aeris Cyprii liquorem praecepit 
effundi, nt ez omni undique latere et tam snpra quam subter ad quinque 
pedum grossitudinem uastam molem efficeret, quae non solum minime 
rescindi, sed ne loco quidem possit moueri uilo modo. supra aes autem 
ipsum posuit crucem ez auro purissimo centum quinquagenta librarum. 
pari etiam modo beatissimi quoque Pauli corpus uenerabile in basilica 



PASSIO SANCTORVM APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 66 177 

Vaticano Naumachiae et sancti Pauli in uia Ostiensi miliario 
secundo; ubi praestantur beneficia orationum in saecula saecu- 
lorum. Amen. 



quam ipse eins honore construzerat sepeliuit. ad quorum sacra uestigia 
dum toto undique mundo fideles concurmnt petitionum suarum eorum 
meritis consequuntur effectum. panei sunt autem sancti apostoli Petrus 
et PauluB snb die tertia Calendarum luliarum, regnante domino nontro 
lesu Christo qui cum deo patre et spiritu sancto uiuit et regnat per 
omnia secula seculomm. amen. eadem narratio reperitur etiam in RTX || 
' ubi usque hodie C ibi MNm^V ibique iVm* | multis post beneficia 
iVm' I post beneficia add C: omnibus aduenientibus orationes eorum modo 
et quousque hic mundus steterit regnante domino nostro iesu christo 
cui est honor et gloria in secula seculorum. amen | orationum om C 
eorum orationum 1) eorum (om orationum) Laur Pl XX, 2, 4 Aed Fl 139 
Mug de nem 13 Laur conu suppr 231 orationum eius A Mug de nem 14 
orationnm eorum FUf Laur Piut XX, 1 Strozz 4 per orationem eorum 
Nm* (orationem Nm^) per orationes eorum Laur Pl XX, 3 rationum M \ 
post orationum add D per dominum nostrum ieeum chrietum qui cum 
deo patre omnipotente et spiritu sancto uiait et regnat etc. item add S: 
in laudem dei et domini nostri iesn chriRti. passi sunt apostoli domini 
nostri iesu chriBti sub die III. kaL iul. cui est honor et gloria etc. | post 
eorum add Ff etc assidue (assidne eoram Laur Pl XX, 2) fideliter 
poscentibus ad laudem et gloriam domini nostri iesu christi qui uiuit et 
regnat etc. item add Am 2 nsque in hodiemum diem ad laudem et gloriam 
(lomini nostri lesu Christi qui cum patre et spiritu sancto uiuit et regnat 
deus etc. item add Laur PIXX, 3 omnibuB infirmantibus auziliante domino 
iesu christo, qui cum patre et spiritu sancto uinit et regnat etc. | per in- 
finita secula seculomm Lavr Pl XX, 3 Am 2 in unitate spiritus sancti 
deus per omnia secula seculomm Laur Pl XX, 2 Aed Fl 139 \\ ' post 
amen add explicit passio sanctomm apostolorum petri et pauli GM {qui 
post pauli add amen) Mug de nem 14 Thil explicit apostolorum passio 
petri et pauli H \ sub finem legunt ego marcellus discipulus domini mci 
(apostoli add f) petri quae uidi scripsi lUf Am 2 Paris 5273. 11763 
Neapol VIII B 2. 



12 



B 
nQa^Biq tcSp OYion? dno4Sr6Xon> IlirQov xdi IlavXav. 

1 ^yhfSTO fi€Ta TO i^el&elif %brv ayioy Ilavloy anb ravdo^ 
fAeJJTqg rrig rqaov kl&elv avrbv Inl ^lraUav. %al dxovatbfy 
iyi¥B%o roig 'lovdaloig roig ovaiv iv rf^ TtQeafivriQtf r(av TtoXeatr 

5 'Ftifirj ori IlavXog frrijaaro n^bg KalaaQa iX&eiv. 

2 y^vTtrj ovv fieyaXf] TteQineabvreg xal d&vfiUf noXXfj elnav 

^ ita inscribilur codd FL subiecta uoce evXAYnoav. item, sed add mA 

X 

nwq iv ^fitj ixeXBi<a^av ev T item sed add xal ndiq iv ^fVfi ifittQr^' 

Qtfoav htl viQwoq fiaatltfo^ dean. eiXiytfiov Q item ut FL etiam ABK sed 

add ijtoi fiOQtvQiov fiaQtvQtiadvTwv iv ^fifi A add xdl {tb K) nwq iv ^mfoi 

ifiOQtvQfiaav inl viQOfvoq. evXdytjaov itdxeQ BK. iiem ut FL sed fiOQti^Qtov 

pro TCQaSetq E. nQdSeiQ xai fiOQtvQiov twv iylafv iatoatdXwv xal xoQwpedwv 

nitQOV xal nai^Jiov C fiOQtvQiov twv iylwv xal xoQwpalwv anoatdXwv 

nitQov xal naitXov I) nQa^iq xcd ^avfioxa twv itylwv xal nccvev^fiwv 

dnoatdXwv nitQov xal navXov nwq iv ^fiti ifiOQtvQijaecv ^nb viQwvog G 

item sed fiOQtvQiov x. ^. . . . xal nwq . . . iteXeiQ^&ijaav inl viQ. (tov fiaat" 

XeotQ in marg) O nQa^tq twv dylwv xal navevipi^fiwv dnoatoXwv nktQOv xal 

naifXov xdl nwq iv ^fifi ifiaQtvQrfiav inl vigwvoq tov fiioQWtdtov M 

lOtOQla ixxXjjataattxti xwv n^d^ewv rwf dylwv dnoatoXwv nitQOv xal 

_ TC 

na:^Xov ev 6ea N &&Xijatg twv dylwv tov xQ^^^ov dnoardXwv nitQOv xal 
navXov. xvQte evX6yrfaov H ngdSetq xal fiagtvQtov xwv dylwv dnoatdXwv 
nitQov xal necvXov xal onwq iv ty ^fi^ iteXetw&fjaav. tdXoyijaov Sianota I 
pLOQfVcQtov twv dyiwv xal ivSd^wv nQwtoxoQwpaiwv xal xoafioawatwv tov 
XQiotov dnoatoXjwv nitQov xal navXov. eiXSyijaov ndtSQ P 

sect. 1 1. ' ayiov om C fioxdQiov HP \ tbv dndatoXov post neciJL 
add A I yavSwfieXirijq C yavSwfieXitijq I yavSofieXitip; G YavdofieXrftrjq D I 
» xal iX^slv 1 1 iX&etv avtov xal GHIP tov siaeX^iv elq ix, (om ahdv) C \ 
int ttjv IvaXiav nixQt xr^q ixaXiag I inl itaXiag add xal Stdnaxovxoq 
xbv }joyov xov xvQiov G \ xai om B \\ * xtfQ n6)jewq ^wfirjg (' Qwfitj xwv 
ndXewv M\\ * oxt navXoq . . . iX^Tv om 1 \ 6 navXoq AChHyP 

86 ct 2 1. • iv Xvn^ BGIfiM \ fieydX^ om l)GI\ neQtineoov I neQte- 
neaav M neQtneawvxeq y neQtneawxeq GQ \ neQineaovxeq orv Xvng x€d 
dBvfiia fieydXg [om infra noXXf^ H neQtn. ovv Xvny noX?^ xal d&. fiey. 
P iv Xvn^ ovv xal dO-vfiia neQlneawxeq (nm etiam noXX^) G \ TtoXXol (j | 
elnav cum AHMN Tlni Tisdt einov reliqui codd \ 6i post ehar adii M \ 
elnov oxv I 



ACTA PETRI ET PAVLI 2. 3 179 

Ttgdg iavTOvg Ovn aQxei ori Ttdvrag rovg ddekffovg xal rovg 
yoveig i^^vjv ^d-ltipev iv rf ^lovdaUf kloI la^aQelff xal iv ndafi 
zfl JTaXaiarivr] fiovog' xai ovx ^QxiadT] iv rovroig, dJiV Idov 
Tcal ivrav&a BQxeratj di iiti&iaewg airrjadijevog Kaiaaqa roi 
aTtoiAaat ri^dg. 5 

3 IwidQiov ovv Ttoiriaavreg jtdvreg ol ^lovdaioi %ard rov 
IlavXov %al noiXd rQaxrdtaavreg, i'do^ev airoig Ttqoaek&elv 
N^Qwvi rt^ fiaaiXei tc^) fiaailevovn iv raig i^fiiQatg ixelvaigy 
ciare fifj TtaQaxwQrjaai rov IlavXov iX&eiv iv rfj ^Ptifjjj. noiiaay^ 
reg ovv exnQeitr^ oin dkiya dwQa xal fiaardaavreg fie&^ eavrdiv, 10 
fierd derjaecjg TtQoarjl&ov avrfi) kiyovreg Jeofied-d aov, dya-^i 
(iaailev, dnoareilai y.elevaeig elg Ttdaag rdg inaQxiag rrig vfAe^ 
riQag €vaefieiag neQiexovaag fifj nXrjaidaai IlavXov iv rovroig 

^ avxovQ L I ovx av i^ekB^eXv (sic) I \ navxi M rovq aSeXfp, Ttdvxaq 
(J I xoiq ddeXtp, ^fidtv M \ xal totg yovelg otn I ^ * ^fidiv om CM \ iv 
xy lovS, f&Xitp, BK iv xy noXet Safiaaxd/ {yro lovS.) I \ lovS. xaiaaQela 
Q I iv aafAag, L lovSaia xal iv xataaQla xal naXaiaxi^ij {om jndvoq) M iv 
xy aafioQ, DHP \ iv nday xj citm AO Thil Tisch iv om DHQ Lasc ndaa D 
naai ndajf r§ om BFGIKLN ndaff om C \\ • fiovog om C Lasc \ xal oi^x 
r^QX, iv xovxotg om BDHIP Lasc {om etiam dXX^ iSov) \ ov ydQ slQxla^ 
fxovog iv ndatv xovxotg C avxotg pro xovrotg \ dXXd xal ivxav&a B || 

* fjitxd intd', C I dneaxaXfihog na^d xaiaaQog {pro alx, xata,) I \ xov ixelaai 
xala, xal dn, rlfx. C \ aixTjaofJievog suspicit HUsencr \\ * dn, xal iffidg HP 

sect. 3 1. • notijadfievot I \ ndvxeg ol lovS, om B Tisch om oi KM 
om ndvxeg DGNOP Lasc anavxeg lovS, K \ xov om GI \\ ' xal om D | xal 
noXXd XQ€Lxx, ISo^ev a^olg om I \ noXXd XQoxxa B noXXd XQaxxd noi' 
^aavxeg GK noXXd XQaxxixijaccvxeg HLMQ, item sed a et ij snperscr in 
ras N noXX* dxdxxi^eg D noXXd xaQax^oavxeg F noXXd XQaxxevadfjtevot 
noXXd ovv XQaxxaia^ivxeg ol iovSaiot inoirjaccv avviSQtov iv Sl xd awe- 
Sgidaat anavxag C \ lcfofov H \ aixovg BC \ nQoeX&eiv G nQoa^X&ov 1 1 

• x<ji fiaatXevovxt iv xalg ^fiiQatg ixeivmg om BCFKLM Tisch iv x, ^fi. 
ix. paatXevovxt Q \ x(j} paatXevovxt . . . nQoafjX^ov avxw Xiyovxeg om I 
qui legit sic: xal mg fi^ naQaxopgeTv avxdv xov iX&elv nav?,og iv xy ^(ufjty, 
Sdaavxeg avx(p xal xQ^/^f^^ oix dXlya || • naQax^ avx6 H \ x6v navXov 
iX&elv cnm AGOQ (qui avx6v praem) iX», x. navX, BCFHKLMP Tisch 
item DN qui praem adx6v \ xy om HP Tisch \ not^aavxeg . . . SdtQa xai 
om BGKM, sed add ovv post fiaaxdaavxeg et ovx SXiya SdiQa post fjied^ 
kavx(J5v II *® evxQenij cum F iv efxQenij AO Thil iv evxQenel CNP Tisch iv 
evTtQen^ H ivnQenij L iv edxQonij D \ ^aaxd^avxeg ^ jj " nQoaTJX&. viQorvt 
X(L paaiXel Xiy, M \ Xiyovxeg xq> fiaatXel C || " fiaatXevg G | 7va dnoaxi^Xetg 
xfXevaetg Q \ dnoaxetXjat cum ACFLN Thit dnSaxeiXov BDGHIKMOP Tisch \ 
xf)jevaat F ei xeXevetg I \ inl ndarjg {om x&g inaQxiag) C \ x^ iifjiex. inecQX» 
Ofti G I tjfjiexiQag HQ \\ " edaefieaxdxijg fiaatXeiag HP \ neQtexovaag om Q \ 
neQtexovaag . . . Q-Xixpag cum A Thil Tisch xal xeXevaat {xiXevaov H xeXeveig 
Q) oxt TtavXog xtg {6v6fiaxi HP) d^Xiyfag DFGHLNO {sed oifxog 6 nai;Xog) 
PQ item sed om xal xeXevacu BGl {sed nai;Xog 6 B^Xitpag om xtg) KM 

12* 



180 AOTA PETRI ET PAVLI 3-5 

rolg ^iQiaiv diort ovrog d Ilavlog d-liifjag nav %b jraTQ(foy 
^fAwv edyog /jTrjaaro iJLd-eiv ivrav&a rov xai ri^dg aTtoXiaai, 
yuxl ctQxei fi(iiVj evaepiarare fiaaUeVj rfjv d-Xiipiv ijv exofAav 
Ttaqa IHtqov. 
5 4 yixovaag di TavTa 6 fiaaiksvg NiQVJv aTteTLQi&r^ avvoig 

riverai xara to '9'ikfjina vfivJVj xai yQacpOfiev TtQog ndaag rag 
iftaQxiag fifiiHv ^iva TtavTekdig fitj oQfir^arj ev toig (iiQeatv ^lraklag, 
^lTtipaJiov dk xal Eifiwvi t([} fjidyip naQaxakiaavreg avTov ivuj 
(og eiQrjTaij TtavTekvig iv roig fiiQeaiv ^lrakiag fi^ eTtififj. 
10 6 TovTVJv dk ovTVjg itQaTTovTVJVj Tiveg tvjv fjieTav^njadvTtuv 

i^ i&vdv xal ^nTiad-ivxvjv tf inayyeki(f tov IHtqov dniaTeikav 
nQog Tov Havkov nQiafieig fieT iniaTokfig neQiexovarjg ovriog 
Ilavke dovke yvrflu tov deanoTOv iqfivjv ^lrjaov XQtOTOv xal 
ddek(pk IUtqov tov nQVJTOv t(Jjv dnooTokvjVj rfAovaafiev ex t(ov 



necvXdv uva fi^ elaeXB^iv iv&dde. ixiXevaev dh d fiaaiXet^g xal elnev ou 
TtaxXoq xiq iq ^d-kiipev C Q ' nav td tcoxq. ^fi. id-vag cum AHOPQ xb ndv 
naxQiaov rjfAwv Is^oq y nav om BDGK x6 nccxQ. r^fju anav i^ag CFL Tisch 
ndvxa X(p naxQwov ^fju t^. I xd naxQwov yhoq ^ficuv om ndv M || * fBoQ B \ 
xov iXMv G I xol ivxav&a iX&eiv B iX&elv xal ivx. GH ivxav&a om K \ 
rov om I xov xcd om G \ dnoX, Tifiag G ^fidg d-Xlipcu xcd dnoL M || ^ dQxel 
ydQ CI xal ante dQxel om B xal {om P) rov (om H) xwXv^vai avxdv {avxw 
H) fiTj elaeX&elv ivxavdtc. xal ydQ aQxeT HP | paa. evaefiiaxaxe I) \ fiaai- 
Xevg G \ x^v ^Xltpiv ctm ABNO Thil Tisch rj ^XltpiQ BCFGHKLMPom 1 1 
eXxwfiev B^Xitpeig / 1| * negi nixQov B \ xa^ ixdaxriv post nixQov add IIP 

86 ct. 4 1. * xavxa om JV xaxxa dxovaag {pm 6i) I viQwv 6 paaiXerg 
M \ dnexglvaxo I \ Xiyopv posi avxolg add IH \\ • vai. yivexai xaxd xo ^^fut 
vfJuBv M yeviadio DHP yevr^xm C yivrfxe B \ Xeyoiv ft^ XvneXaBm. yevj]" 
OBxe ydg I \ xaxd om I \ ygdipofiBv cum AFKLM Thil Tisch yQdtpwfjiev 
CINOQ yQotpwfjiev BG yQdtpw DHP \ nQ^ om D elg ndaag M ndaaig xaig 
inccQxicug om n^Sg HP\\ ' 7va pi^ n&vxwg fi^ \ SQfjii^ay cum ADKLMOP 
Thii iQfjvqaei BGHIN dQpitjaai Q ^Qfiia^ F iQpdaei C {sedpost IxaXiag) Tisch \ 
iv om F \ XTJg ante IxaXiag {TjftaXiag H) HP || * inifiaXov . . . fiTj inifig 
om 1 1 vnifiaXXov CM vnifia)^ D hcifiaXav NO \ xe post vnefi. M \ aifiana 
x^ fjidyov CQ I naQaxaXoivxeg BFGKLMV navxeXwg om BCFGKL{M)S 
Tisch I avxiv fioTfd^eZv avxoTg (om *iva , . . firj inifij) M iv xoTg fiiQeaiv 
. . . inipy om \ fjiiQeat xijg ijfcaUag H \ iyyvg pro iv x. fjieQ. I) 

sect. 6 1. *® cJ^ om I nQa^dvxwv II P nQoxxofiiifwv BK yevwfiivwv 
M I xiv^g ix X. fji. CFGKL Tisch || " ^{ i^vwv cum ADHIPQ TlUi Tisch 
ix xwv i^wv CKN i^ om BFGLMO \ xj di6aaxaXl(t HP \ xov om IP \ 
(og eTQTjxcu post nixQOv add || " n^bg navXov (pm artic) I n^dg avxdv Btf | 
TtQiafivg GHQ \ fjiexd CMO \ neQiixovaav x6v xvnov xovxov I \\ " nax/^ 
om C I dovXe om M \ yvi^aie SovXe HP yi^i^aie (piXe BIQ | xov S^eov xov 
TjfAwv F I ry/EicJv om CGM I 7j7<tov om GQ \ XQ» "^ov Seov Tjfiwv CQ \\ " nQ6 
xov {pro X. nQc^Tov) I xov dnQwxov P \ xov 6i6aaxdXov I 



ACTA PETBI ET PAVLI 5. 6 181 

iidaaxdXwv rwv ^lovdalun^ %wv ovrwv iv Tavrj] rf, fieylarrj rwv 
noXewv 'Pw^j] ori frijaavro Kalaaga rov aTtoarelXat h Ttaaaig 
raig iTtaqxlaig avrov, %va OTtov dav evQe&fjg aTtoxrav&^ijg, ^fieig 
dk iTtiarevaa^ev xcrl jtiarevofiev ori waneQ ovx dnoxwQCCet 6 
-^ebg rovg dvo q^warrjQag rovg (jieydXovg ovg iTtolrjaeVy ovrwg 5 
ovx exei ^eglaai vfidg OTt* dXXi^i.wv, roin ^ariv ovre IlirQOv 
naqd IlavXov ovre IlavXov naqd lHrQOV dXXd xvqlwg niarev- 
Ofiev eig rov xvgiov ^fiwv ^lrjaovv XQiarov, eig ov ifianria&riiieVy 
iirc a^ioi yivofAe&a xal rrjg vpieriQag didaaxaXlag. 

6 Je^dfievog dk 6 IlavXog rovg dvo avdQag rovg dnearaX- 10 
fiivovg fierd rfig IniaroXrjgy firjvl Mat(p eixddi, nQd&vfiog lyivero 
xal rjvxaQlarrjaev rtfp xvQlqt xal deanorj] iqfiwv ^lrjaov XQiarqK 
dnonXevaag 8e dno FavdofieXirrjg ovx ^ri fjXd-ev did l4q)Qixrjg 
inl rd fiiQrj ^lraXiag, dlX inl IixeXiav dvidQafiev, ewg ov ^X&ev 



* iv avty tfl DO tavXTj om C \ ty fjisy. TioXei V \ ivtavdix om ty 
/ney, T. 7to?„ M || ' aitotv HO \ onov yctQ Q \ sx^qovci ae tov dnoxtevoval 
<je C I evQe^elg GHQ \ djtoxtavMq HIKNQ \ dTtoxiav^, nagaxQ^fia HP \ 
TjfieTg om S^ xal ^fieig C \\ * niateiuwfiev HINQ \ cianeg om G wg \ 
dnex(oQrjaev B ix^QV^^^ ^ dnofieQl^i DHINP qnemadmodum dens liimi- 
naria magna duo fecit non dinidi Imsc H ' post inolriaev add elg <pavaiv 
triq ^fiigag xal t^g wxtog HP \ ovt(og om ^ ^ ovSh ^fiag ^x^i fieQlaai 
BHP {sed fifiag H) ov ;|ra>(>e/(ra£ ^x^iv vfucg C ;ta>(>/<Tai MQ x^Q^^*^ G ix^t 
vfiag fieQlam O ^fiag eliam LQ \ ovtwg o^Sh xifjielg (om exei fieQlacu) I\ 
dnaXkt)),o)v t^fidg A tovt* Isativ om L \ ov pro oike I) \ oite navXov naQd 
nitQOv {ovte rdv navlov dnd nhQov A') ante oijte netQ, n. navL BIKN \ 
nitQog et navkog C \\ ' naQd prius om G dno bis HPQ secundo loco etiam G \ 
ovte 6h navkov A Thil Tlsch \ xvqiov Q \ xal Tjfietg ntatevofiev M ovto^g 
xal Tjfieig niatevwfiev xvQlotg I niatevatfjiev etiam Q \ xvQliog xal elXixQivdjg 
xal d?.ti^<vg H P niatevwfiev HMO || * rjficiv om G^^ ytvofiedtc cum FLMNO 
yevofie^a DGHIP yevolfteBu A Thil yevcjfie^ C iyevofieS^a B Tisch iyevto- 
/te&a Q I yeviaSai post yevofu&a HP \ xal om BCIMO \ t)fAet^Qag GHQ \ 
idiag te xal SiSaax. HP 

86 ct. 6 1. *® SiaSeSdfievog A \ 6 Sh navX, Se^. I \ 6 om KM \ 6 
fiaxoQiog navXog HP \ Svo om IM \ dnoataXfjiivovg DNQ anoataKhtag 
FL I ovg dniateikav (> || ** fitivl fiatq) elxadi om BGIKM elg rcJ? r^xtoari 
(f. e. eLxoai) pro eixaSi C\\ " ijvxotQlatTiaev cwn BGKNO evxccQlatTjaev AC 
DFLPQ Thil Tisch ifvxccQlatei M evxcxQiati^aag H \ t(p d-etp pro t(p xvQlqt 
A Thil I t(5 xvQi(p tffi(5v CI Lasc \ xal SeanSty ^fKvv om CIM Lasc \ 
t)fi(Dv om BDFIKLN Tisch \ ^ltjaov om I 'Irjaov XQiatiJp om M || " i5;ro- 
n/Maag C \ St om H \ yavSotfieXitijg CI yavSofieXi^tfig D \ ^i om M \ St 
dtpQ. BFIMNOQ inl dtpQix^ G elg d<pQtx^v C \\ " dXX* inl td fiiQtj H \ elg 
td fitQtj C I fihQet GMN \ trjg ItaXlag M \ inl , . . ItaXlag om I \ avxeXlav 
GH atxeXXlav I avxeXXlav Q \ eSQafiev ACMO ^SQafiev oiv {ante fSQafiev 
male interpungit) A ^Sq. inl atxeX. C \ dvifieivev I \ ovv post iSQ. A 



182 ACTA PRTRl ET PAVU 6-8 

Iv EvQonfLOvaji %ji rtoXu fiera Ttjv dvo dvdQwv twv Tte^q^d-hrtw 
dnb 'Piifirjg nQoq avrov. 

7 KdnBid-ev dnoTtXivaag TraQeyivero slg ro ^Pi\yiov %i^ 
Kaka^Qlagj xai dnd rov 'Prjyiov IniQaaev Iv Mealvj], nal dQdi-- 

5 v€V€i lii€i inianonov Bav^xvkov ivo^art. i^^kd-ovrog dk avrov 
dno MeaivTjg dTtiTtlUvaiv ewg Jidvfiovy xal €^€iv€v Itul vvxra 
liiav' 7cdx€i&ev dnoTtkevaag ^k&ev elg IIovxLokr^v Tfj devriQif 

8 JioaxoQog dh f vavTilrjQog 6 dneveyxag avxbv iv ZvQa- 
10 novatjj avfina&wv Tf/> Ilavkip, ori rov viov avrov iQQvaaro hc 

&avdTOv, idaag to )'dtov nkoiov iv IvQaxovaj] i^okov&rjae fi€T* 
avTOv eiog novTiokr^g. ix dh riuv fiad-r^rcjv rov IHtqov evQe&ivreg 
ix€i xai nQoadeSdfiivoi tov Ilavkov naQexuksaav avTov ^€ivai 
nQog avTOvg' xal cfieivev i^dof.ia5a fiiav, -/.QvnTOfievog 8id Tag 
15 naQayyeUag tov KaiaaQog, 



* iv ty avQoxovcy FL \ avQQCuc, K avQoxovaH B(' \ twv dvov H 
ccizijj^ anb ^fMiq A 

sect. 7 1.' xaxH (P \ naQaylvBxat N TtaQtyhovxo (J \ i6 om CM | 
^yiov AQ ^riyiv BI ^vyiov CH QvyVi^ (* Qlyijv DLS Qrjynov P \ tijg ante 
xak. om CD sig xa).a^Qlav B elg xa?.avQiav K || ^ xaMc/iQiag cum FGO 
(cf D) Tisch xakavQiaq ACDHIP Thil \ a7i6 6i I \ ^tylov ADQ ^yeiov X 
^vyiov CG ^ijyeiov P \ h Meaivg cum ABGK Tisch iv fieat}rij eic fieaivtjy 
CDMyQ eig fiiaivrjv (r eig fiTfat^vr^v I eig fieaaivr^v HLP eig fieaai^vriv F 
Thil I oQ^tvevei cum A Thil Tisch So^vvevet Q dQdtfvevei H oQdr^vevaev BLM 
(uQ6rjvevaev KP wQ6ivevaev F oQ^ivevaev A oQ^vvevaev C xeiQotovel D 
iTioirjaev G xatiatrfoev / | * ^dxv?u>v ALMS ^axtlav (r ^Qaxvlov (J xdy^ 
Xvlov K ndxv)J.ov I Barchyrium Lasc \ i^e/.x^wv 66 airdg F || " f^r^arjvr^ I 
fuaarfvrig F Thil fxeaaivrjg HLP fuaivrjg G • eig 6i6vfiov I i 6i6vfiwv AHM 
NOP Thil Tendulae Lasc 6i6ifjtov cum BCPFGKL Tisch \ vixtav CI \ 
' xai ixel^v F \ tfietvev xal prn djioTt/.. () \ ^/.&ev om H \ TiovTioh^v cum 
ADG Thil Tisch 7toti6/.ijv I Tiotto/.rjg BFLN novTMr^g CK(f TroTioXov^ 

V 

HPQ TtotioXovg M \ tt^ 6h 6evtiQ€( I(P r//? 6evTiQag ('11" nt^Qa om I. 
'hactenus Reyna textum cod Messan (^F) cum uersione lat Lascaris cdidtT 
(Thilo) item codd MN hactenus collati 

sect. 8 1. * ijv yaQ o vavxX. . . . avQax. ri 7i6'/.ei, 6t6axoQog 6vofia C \ 
6i om /0 I 6 ante dneviyxag om I \ dveviyxag C dneviyxwv B dnevei' 
fmg L I avQaxovaet BQ avQQaxovarj K \\ '*» iQvaaTo C lisch \ dno ^vdtov 
BGKLO II *' idaag ovv I \ tb nkotov avtov C I 7i/.iov pro n/.otov (J \ axtov 
ante i6tov eliam L \ axdtpog BGKL \ avQQaxovay K avQaxovaei CQ \ avtw 
pro fut aitov Q \ fiet ante aitov om || " notio/.rjg BHILOP notto- 
?.ovg Q I ix twv fta&r^twv ovv ix r. /la^. 6e (J \ tov nitQOv om 1 \ o\ 
tVQe&ivteg 1 \ evQe&ivtwv P \\ '' ixeiaat Q \ nQoa6ecdftevog I j tov fteh^at 
HP II " naQ* avtoig BIKL fiet avtolg C fiet^ avtwv (J ovv avtoTg tr \ 
Xfutvev ixelae I \ 6td tdg dnetkdg tov tvQdvvov xaiaaQog 1 



ACTA PETRI ET PAVLI 9-11 183 

9 ndvT€g 8i ol roTCiXQxai Iq^vkaTTOv rov nidaai y,al aTto- 
ytreivai avrov. JiocmoQog di 6 vaxrAkriQog, nai otirbg dvag>akavddg 
vndQX^ov, orixdQcov vavnihiQixbv (poqiaag xai naq^ataadfjiBvog 
rjj TtQiovfi fipiiq(f eig rrpf TtdXiv Ilovriohrig l^fjld^ev. vo^laavreg 
ovv ori 6 navXog eartVj iycqdrrjaav Tcal aTceyteg^dXiaav avrdv, 5 
xal TcaqinBfixpav rfjv xe^pakfjV avrov nqog rbv Kaiaaqa. 

10 TlQoaxalead^evog ovv 6 Kaiaaq rovg icqiirovg roiv ^Iov- 
dalwv dvfjyyeiXev airoig kiywv XdQrjre %aQdv fieyaXrjVj ori nav- 
log 6 ix^Qog vfAWv ri&vrjxev. Kal enidei^ev avroig xal rfjv 
'Aeq>al.fpf avrov. noiijacrvreg ovv eig)Qoavvr]v fxeydXrjv rf fifiiqq lo 
hteivrj, rjrig rpf reaaaQeaxaidexarr) rov ^lovviov firjvog, exaarog 
tiov ^lovdaicjv inkrjQog^OQfj&ri. 

11 '0 dk Ilavkog Iv IlovrioXr] c3v xai dytovaag ori JioaxoQog 
cineycefpakia&ri y Ivmj&elg kvnrj fieydlrj, dreviaag elg ro vipog 



^o Neh. 8, 12 LXX 



sect. 9 1. * ncivTtg yag H \ i^frckaaaov BGK naQet€l(r])Qovv O t<p. 
x^q dSoig HP \ xov om I \ a^oxbv xal dnoxxeivai (Kj onwq anoxxelvioaiv 
avtdv / II * ava<paXav66q cum B (sed praem ipakaxQoq) Tisch ava<pakaV' 
6oq AGHIKQ dva/i<pa)x(v66g C dva<paXav6e6q L dva<pdXag D dva<pdXavxog 
P Thil H * vnriQxev I \ axlxaQiv O \ <jr«/. ovv I axiX' avxixov \\ * eig 
xtjv noltv novx. om C \ r^v noXiv om I \ noxioXrjg BGKLtf noxioXriv 
HIP noxi6X<ov I fiX^ev C \ vofi. 6h oX oxXoi 1 1 » navXog om 6 BGHKL \ 
rjv JQ Thil I ixQax. avx6v GI a<ld fiia xal dnf^^xofievov xaxd xdg nXaxeiag 
G I xal om G \ dnexe<pdXtiaav GLO xdne<pdXtjaav (J \ axxov om ^ || ® eig 
x6v xfiiaaga C x6v om 10 Q 

8ect. 10 1. ' nQoaxaX. 6i BK | 6 om (J \ xovg nQtaffvxiQovg (J I 
•• dvYjyy. avxovg B \ ;|ra/(»fTf BCGKL | oqxi post /«£(>. add (J \ fiieydXriv 
a<p66Qa HP \ 6 navXog IQl^ d ante ix^Q* ^f^' ^ I '/iM«>r HI \ ini^et^tv cum 
BCDGLOP Tisch ini6et^ev AHI Thil dni^et^e K \ ai-xovg I \ xai ante x^)v 
xeip. cum AGIO Thil; om BCDHKLPQ Tisch || *® avxov posl xe<p. cum 
AIOQ Ihil, om BCUGKLP Tisch xov 6ioax6QOv H \ oi 61 noittaavxeg 
om oiv H oi 6^ inoii^aavxa) P \ xijv ^piiQav ixeivrjv C iv xy fjpiiQff ixeivy 
G \\^^ tjxtg rjv . . . /iTjv6g om I rf xeaaaQea6ex. C \ xeaaaQia6ex, HO xiaaa- 
Qeig xal 6ex, Q \ iovvviov lovXiov D \ exaaxog . . . inX7jQo<p. <tm C ' 
exatnog 6i G xal ?xa<nog Q fieydXofg ev<pQttvS^Tfaav* exaaxog yoQ nvx<Jiv 
inXrjQo^poQTjSTjaccv neQl x^g xe?.ei<6ae<t)g navXov B || '* inXriQo<poQiS7} (f 
inXriQ0<p. oxi (6 P) nav?.og dnexe<paXia&fj HP 

sect. 11 1. '3 o 6h fiaxdQiog navXog HP \ iv noxtoX^ BCI Thil Tisch 
iv noxicXrjg KLO iv noxioXotg HP{Q'f) eig novxtoXrjv G \ xexQVfjtfiivog posl 
(Sv add HP II " dnexe<paXia&fj . . . fjieydXrj orn I \ dnex. dvx^ avxov Hl^ \ 
iXvnriSfi Xvnrjv fxeydXrjv xal dtev. BCG \ ?.vnrjv fieydXrjv etiam O fxeydXrj 
Xvnrjv Q Xvng fxey. ndw HP \ dxevrjaaq tb optfia G dxeviaag ovv I \ eig xcv 
ovQttvov COQ eig td vtpog om tov oiQ. GK 



184 ACTA PETBI ET PAVLl 11—13 

%ov ovQavov eljtiv Kvqu TtavTOXQaTWQ ijtovQdvu, 6 q>av€lg fAOi 
iv jcavtl TOTtifi ov iTtOQev&rjv 8ia rov ^ovoyevovg aov Xoyov rov 
xvqLov ^fidv ^lrflov XqiotoVj iTtiTifirjaov Tfj Ttokei TavTji xal 
hL^aXe TtavTag Tovg TTtOTevoavTag Tqj &€([} y.ai dxokov&r^aayrag 
5 T(^ koyqj avTOv. 

12 Ehtev ovv avTOlg yinoKovd-elTi ^oi. Kal i^ekd^wv dno 
novTiokrjg fieTa twv TtiOTevadvTwv t(^ loy^i) tov &€0v. tjJl&ov 
eig TOTtov xakovfievov Batag, yuxl dva^)JipavT€g Tolg dip&aXfioIg 
avTiiv 7tdvT€g d-ewQOvai t^v Ttoliv ixeivr^v Tr^v y.aXovfiivrjv nov" 

10 Tiokriv TteTtovTiOfiivrjv flg Tr;v oxO-av Ttjg d'akdaarjg wael dQyviav 
fiiav* xal ix€i ^ioTiv ^iag Tr^g arjfi€QOV r^fiiQag elg fiyrjfioawov 
VTtondTw Trjg d'a)Maarjg. 

13 ^E^ek&ovTwv dk avTwv dno Batag, iyivovTO elg FatTag. 
ndxei ididaaxev tov loyov tov d-eov' l^eivev ycStQ ixei TQ€ig f^fii- 

15 Qag etg tov oIklov ^EQdaf.iov. ov dnioTeUev 6 UiTQog dnb 'Pw^rjg 
didcBai To eiayyiliov tov d^eov. e^eld-wv de dnb FatTag r;),&€v 



« lo. 1, 1; 18 

* s2tc8%*] hactenus co>l K colUiius est [ navxoxQaxoQ A \ inovQdvu 
^aoi)jev 1 I fjLOi om / || ' i:roQev6fifiv I | /jLOvoyswovg G fiovoyevov IL . 
vlov pro ?,6yov C vlov xai ).6yov )j6yov om I \ xov om ^r J ' xvqIov fwv 
GLQ I inixifi. xal xaxan6vxioov G \ rr/v 7i6)xv xavrtfv CGO | xal ixpa)jov 
BG ixfia)MfV ovv I\\* ixjiakai; LQ \ exfiaXe dn^ avxf^g HP \ anavxaq ro^i; 
Tiemarevxoxag x6v )j6yov nav)MV xcd tjxokovB-rfcav fiex^ avxov rqi XQ^^4^ ^' ' 
/(MOTw pro x^eiji G \\ * navXov pro avxov B{C) j na ).6y(o xffg /(S^rdv 
aov. dveneQedaxovg xal dpjapeiq (evfi).afieig P) xal zarxa elnojv kiyet 
avxoig IIP 

86 ct. 12 1.' tifi^ I I oiv om BGLOQ 6i6xi elnev C \ dxoXov&^aaxi 
GILO I xal ante iSe).&. om \ iS^).&ov Q \ dn6 xijg \\ ' noxwktig BHIL 
noxrjo).ovg Q post novx, add 6id Zffg vvxr6g G \ x6v ).6yov CO | xai ilkSw 
C fiA&ev HIP II • xa).ovfievog A )jey6fMievov B \ ndvxeg atite roig offS, avr. I 
• Se<oQ0vaiv CO \ ixelvtp' xijr xaA, om Q r^v xa).. Ilovr. om B \ noxi6).tp' 
DHl noxi6).t^g LO noxt6).wv Q \\ *® xaxanenovxiafiivriv B xarano%*xiafJu I 
inovxtofi. G novxiafi. O xaxanoi^xia&tjaa tj \ xtjv om I \ 6x&'iv GH ox^v 
I I dg xr)v (hd).aaaav Q idem add xdj.vtpav avxt)v ro o6<og elg 6Qy. fju 
wae) . . . vnox. rr^g (hc).daatfg om BI I tug C \ oQyvtav ALOP Tisch oQyvmv 
CD Thil oQytdv 11 oQyir.v Q oiylav G ai^viav scriptutn fuissc suspicatur 
HUsener \\ " xal ixei eariv om Q \ taxiv ixel CGL ixel om O | xt)v ai^fjL 
rjfjLiQav PQ rlfieQag om G 

86 ct. 13 1. " ige).Bvi'xa 6h arxov P j dno ^atotr B iyivfxo CDH 
naQeyivovro G ij).d-ev I \ ydixa BDH yatxav LO yatri Q yirCrcv 7 1| " xaxelae 
H I efieivev 6e CGHP ifi. xal \ t)fiiQag XQeig CQ 1'atg t)ftiQag xQeig fwst 
iodafiov / II »* iQa6fwv G \ oi dniar. HIP \ nixQog (om 6) CIII \ inb ^ojfi. P 
*• tov ;if(k<jrof xal Btov G \ iSeXd^6vr(ov I | ydr^av I yaitt^g OPQ 



^ACTAPETRIETPAVLI 13-15 185 

eig xaarikkiov keyofievov TaQanivag, xal efxuvev Ixei f^fii^ag 
ima eig rbv olxov KaiaaQiov rov diaxovov, ov ixeiQOTdvrjaev 
nitQog' xdxei&ev anoTtXevaag dia roi Ttorafiov rjk&ev eig rojtov 
xalovf^evov Tqi^ovg TafiiQvrjg. 

14 Ol dk aiDS^ivreg ix rrjg TtoXeojg IIovTidXrig Trjg itovria&si' 5 
arjg avrffyeiXav t(^ Kaiaaqt eig ^P(jifiriv otc novrcoXrj iTtovtia&ri 
fieta TtavTog tov oxXov avrrjg. xal iv XvTtrj fieydXrj yevdfievog 
6 fiaaiXevg did trp^ TtoXiv, 7tQoa%aXeadfievog tovg TtQijTovg riov 
'lovdaiwv elnev avvoig ^*l6e did rfjv vTtaxorjv vfioiv iTtoirjaa dno- 
'Aeq^aXiad-f^vai xbv IlavXov, xcri did rovro inovria^ ij TtoXig. 10 

16 Ol de TtQiiTOi ruiv ^lovdaioiv elnav TtQog rbv Kaiaaqa 
Evae^iavaxe ^aiXev, fifi ovx, ei'7tafiiv aoc orc ndaav xctJpcrv avrbg 
irdqa^ev trjg dvaroXijg xai rovg nariqag fifiiiv diiarqeipev^ 
nqodyet ovv, evae^iarare fiaaiXev, Yva ftia noXtg dnoXrjrai xal 
fifj rb fiaaiXeidv aov rovro ydq elxev na&eiv iy ^Pdfiri, Kal 15 
naqifjivd-rid^ri fiaacXevg dxovaag rovg Xoyovg avriov. 



* iv pro eiq C \ xatniXXiov cum AH Thil Tisch xaar^XXLV Blt 
xaaxiXXov L xaaxiXXrfv C()P xaaxiXkeiv D xaoxikvfv G x&axQOv Q xiXXrfv 
im}jey6fievov {om xa^x,) I \ xaQaxifvaq L xaQQaxlvag TOQQaxlvT^ HP 
xsQOoevvaq (' xeQaxslvag Q | ^/liQag knxa post nixgoq ^ | * xaiaaQslov GPQ \ 
3 ixeiB^sv 6i B \ dnonXevaavxsq , , , ^X^v C \\ * lsy6fjievov C \ XQipovq 
xapSQvdtv I XQlpovq om D XQipovaxapbQvriq B XQipovxap^Qvrjq C 

sect. 14 1. * 6iaa(od^^vxsq (> | noxioXtjq BDHLP noxioXwv Q om I\ 
TTjq TiovTiad', om Q j xccTanovTiaMaijq 7 H • dTtTJyysiXav L \ rcp v^Qittvt B \ 
^(ofiTjq I iv xjj Q<o(JL^ BL iv i^/m CO slq ^t&fi, om G \ noxioXij BD noxi6Xrfq 
HILOP novTioXrjq G noTioXon Q \ xaxsnovrla^ / || ' navcoq om BCGL 
Xaov pro oxXov BCGHILOP retinui oxXov cum ADQ Thil Tisch \ avTolq Q I 
iv Xvny oiv (om xat) I \ fisydX^ om BCGI \ ysvdfjisvoq cmn A(J Tisch 
ysvofisvoq rcliqui Thil || * xal nQoaxaXsa, Q \ TtDv lov6alwv om 1 1| ® Xtyst I \ 
i6ov CI t6sxs G I ^fidiv H \\ ^^ xal 6ict tovto om P \ xaxsnovTia^ noTi6Xrfq 
(om rj n6?uq) f \ inoHa^ A 

sect. 15 1. *^ nQOfToi twv lov6al(ov om BGQ \ dnoxQiB^^vTfq sln. Q 
ilnav cum AD0PQ(7) Thil Tisch sinov BCGHIL \ nQdq xalaoQa (om t6v) I 
nQhq Tov paOLXta BCGL \\ *« fiaaiXsvq G \ fii^ om C \ sinofisv CHPQ 
sfnmfisv I I oTi axToq irdQaSsv ndaav t^ (om BL) ;^ctf^«rv BCGL | ndaav 
n6Xiv xal x^^v \ avToq om 1 1| *' iTdQa^sv post dvaToX^q I \ posl iTd^a^sv 
adft aiq xa&wq nQosinafitv aoi' xal \ 6dTQi\psv L || ^^ avfitpiQSi GHP 
nQinsi L \ svasfihaTaTs ^aaOjtv om BHP siasfi, om etiam I \ dn^Xrjfcta cum 
ACG \sed dntuL) (P Tisch dnoXsirai BDHIP dn6XvTai L dnoXXvrat sine 
fdla auctoritate scripsit Thil \\ •* oXov t6 paa, aov C to fiaa, aov o?.ov G 
anav r. p, a. I \ na&ijvai ^wfirj GL \ r/ om D \ ^firjq I\\ *• naQafjivd-lad-i] 
P naQSfiv^ Q \ xal naQSfiV^^STj . , . Xoyovq avxwv om suhstituitque 
haec: xavxa dxovaaq 6 paat?.si^q naQ avxwv naQSfirj^Ssi I \ t, Xoy, 
xovxovq BCGHLP 



186 ACTA PETRI ET PAVLI 18. 17 

16 '0 dk Ilailog naQiiiuvev eig Tglfiovg TafiiQyrjg vniiQag 
tioaaQag. tuxI l^eld-wv ixsix^ev ijX&ev eig yiTtTtiov 06qov xoilw- 
fuvov BixovaaQaTtrjf ycai xoifirj&eig ixei %fpf vvxTa ixeivrpf eliir 
riva xa&r^f4€vov elg xa&idQav xQvarjv, xal TtaQundfievav avrfp 

5 Ttkr^og fiavQwv xal keyovrwv 'Eyw iTtoirjaa ai^fieQOv vlov (pavev^ 
aai Tov natiQa avtoi, *l^kkog dk ekeyev ori Kdyw iTtoiriaa Tteaelr 
olxov xal ipovevaai yoveig fierd tixvwv, *'yiXkoi fikv akka i^fj^ 
yoivro avrtji TtovrjQd TtoXkd' ereQog dk ild^wv dvijyyeiXev air^ 
awi *Eyw wQdivevaa ^iva 6 iniaxoTtog ^lovfievdkiog, ov ixeiQordvrjaer 

10 nitQog, fietd tffi fjovfiivrjg ^lovXiavfjg xoifir^&r, 

17 ^Axovaag 6k ravra Ttdvra xoifAWfAevog elg avrov tov 
l^TtTtiov 06qov TtXrjaiov BixovaaQdTtrjg , eid-iwg xal TtaQaxQrjfia 
aTtiateiXev iv ^PwfiJi ix %wv dxoXov&iiadvtwv avrtf) aTtb IIovTioXfig 
TtQog tbv iitiaxojTOv ^lov^evdXiOv^ /Jywv xovto avrb oneQ djttiei 

15 Ttoif^aai, 



sect. 16 1. * o dt fjLaxoQio^ nuvkoq HP \ ZQipovq TafieQvwv I TQtfioV' 
xa^igvrfi B TQifiovxa^^Qytjv 6' || * dfxaTdaaoQag P \ eig ronov xaXovfJLEVov 
aafiniov <paQ0v pixovadQtxni C dnmov ipofiov /ai(>/ov G \ xaXovfievov . . • 
^xel ow / 1 ' fiixovaaQdntj om OlfP fiixovaa(mnii B pr)xovq iQanei Q fiipeav' 
aaQwnri G ^ixovadQantfv L \ ixeiae C \ Ttjv Se 1 1 vtxxav BGHIO \ xy wxzl 
ixeivy Q I F6ev BCHO B » xivdv I \ xivd xar ovag G Tivd alMnna xa&, C 
xai om G \ naQiarafdvwv GIL naQiaxwfievov A \ aitdv / 1| ^ tivwv fiavQiav I \ 
(ij C) xal l)jeyov CI item sed add avx^ HP \ xal tlg i^ avxdiv elnev O \ 
iyta atjfju inol. v\dv tfov, naxiQa (om t6v et avxov) I tov et avtov om 
etiofn B | vldv <pavevaai GL vidv tov nax, avx. <pov. ] vlog /* | • exeQog A 
xal dXkog P \ 6i om BCDP Tisch \ oti om BIQ I iyci CGHLQ [ ' olxov 
neaelv 10 \ yovetg xal Texva B Tixva xal yovetg Q \ xal treQOi (om fikv 
dlXa) I I dXXog L \ xal d}jjoi HP aXXoi 6h i^tjy. eTe^a novtjQa ioya S 
eixov noitjaai C | fihv ovv Q || •* ai^tqi prins om IQ | novtiQOTeQa (om nokXa) 
BG no?J.d xai novtjQa HP ' &)J.Oi fihv &}.la post no)JM, reftetit \ avfX- 
^wv G I dntfyyeikev I \ /Jywv post avxw altero add BIOQ | • oti om IQ \ 
ojQ6ivevaa cum AP Thil 6Q6ivevaa CDO Tisch 6Q6t)vevaa H inoit^aa BGIQ \ 
oTi pro Iva L | lovflevd/.tfg LO \\ •** fUTd Tt)v t)yovfiiv^v xoifAti^ivcu (om 
iov/uav.) I xoifitj&f^vtu etinm 

sect. 17 1. ^^ T«fr« 6h dxova. I \ ndixa om CI \ 6 navkog post 
ndvTa add HP posl xotpwfuvog I \ eig . . . ,iixovaaQdnyg om I i elg 
om Q I avTov . . . n/.tfaiov om L \ avTov tov om CGQ \\ " a;r/ot' BC dfiniov 
^** I ifiOQOv C I n/.tjoiov ^ixova. om DHP \ n/.riaiov om CGO dno ^ix, B \ 
^ixovadQani C ^ixoig iQdnrjg Q aafjtr^xoaeQani O \ evB^iwg xai om Q | 
xai om 00 \ dneoT, naQaxQ* C \\ '^ eig QWfitp' BGHLP eig Qwfirjv Tivdg I \ 
avtio om G avxov C avxdtv Q \ noTi6/.rjg HLP\\ " /.tYovTog 3 6ei tpeXXev 
noi^aat. 6 ovv iov^evd/uog tavxa dxtjxoatg iQQixpev xtL I \ kiywv ovxwq 
lianeQ G \ avTo om B \ dn(,ei cum AIL Thii Tisch dniei BHOP dneitj G 
fcneiei Q iniyei 6'! " nidaai G 



ACTA PETEl ET PAVLI 18-20 187 

18 Kal dQafiwv tij i^rjg ri^iQi^ ^Iov^EvaXiog iqqixpiv iavrov 
€ig ra i'xytl tov nixqov xXalanf xal ddvQo^evog xal ijytjv ori 
TlaQaneaelv aTtffiiv. Kal i^rjyi^aaTO avT([t to xeqxiXaiOv xal elnev 
IIiaTevw OTc avrog iariv ov Tteqiifjieveg q^waTiJQa. 6 dk IliTQog 
TtQog avrbv ^g>rj Ilvig ivdix^%ai ixelvov elvac telecwS^ivtog avTOv\ 5 

19 *0 dk ^lov^evdXiog 6 iniaxoTtog iXa^v tbv anoaraXivxa 
naQa IlavXov nQog rbv IHtqov, xal avrbg avT(^ dvr^yyeiXev oti 
^^ xal ^Qxeraij xcri oti iarlv elg l4nniov 06qov, xcrl ij^x^- 
QiaTtjoev xal ido^aaev 6 IliTQog rbv &edv xai nariQa tov xvQiov 
f^fiwv ^lrjaov Xqiotov. 10 

20 T&te nQoaxaXeadftevog Tovg neniaTevxorag ^a-i^rjTag 
avTOv dniaTeiXev avrovg n^bg rbv IIuvXov ewg TQi^ovg Ta^Qvrjg' 
eariv dk rb dtdaTfifia dnb ^Fwfirjg ewg TQi^ovg Ta^iQvrjg fiiXui 
TQidxovTa dxTw. xal idwv TOVTovg 6 IlavXog evxaQiOTrjaag t([) 
xvQi({f fj^tiv ^lrjaov XQiaT(i) ^Xa^ev d^dQOog. xivrjaayteg dk ixei&ev 15 
ixoi^r^riaav eig noXiv xaXovfiivr]v iJQixiav. 

8ect. 18 1 * zy om Q \ avxdv IQ \ ante iogitp. praetn Toirip avz(p 
xazemycifjievog zo TiQdyfiaxt {sic) C || • xov om I zov fxaxaQlov TthXQOv HP \ 
xkaliuv xai oni B | odvQujfjievog BIQ \ ozi naQct fjnxQov TtaQait, D item 
sed dn, noQan, HP \ pro ozi naQon, dn, suhstituit z<5 Iravxov dfzdQZijfjia I !( 
' dnyei cum A Thil Ttsch dnlti BlHi dnleiv GHP dnsl^ LQ iniei (' 
avzip mn I \ anav zo xt<p. I z6 xe<p. anav BGHLOPQ \ X^ywv pro xal 
elntv 1 1 elnev avztp ozi G\\* m<rzevw xvQit I maxtv<j} tig zdv xQ^^^^v HP 
o <pa}<rzrfQ xai lcczQog z<5v t)fjiezkQ<in' t/n;xc5v pro 8v neQiifx, <p<D<n, I \ ontQ 
pro ov C I TitQiifievt I) ntQitfidvyg C ntQtkfjitiveg P \ Idelv <p<o<nijQa naf^Xov 
HP II * t<ptj nQdg avxov I nQog a^ov om L avx<p ^<pi] BG \ elntr (} \ o'vz<ttg 
hxsi pro nctig iv6, . . . ztk, avzov I \ n<5g om BGL 

86 ct. 19 1. * lovp. iniaxonog {om 6) BLQ iniax, lovfi, C \ dnoaiaXhvza 
avdQa P azaHvza dvdQa // 1 ^ xal dnlei n^dg zdv nixQ, G xal dn^yaytv 
nQog T, nizQ, Q \ nQ^g nizQov B \ adx<p <m I \ dni)yyeikev ('Q\\^ oxi 
antc iazlv <tm HP \ dnniov <p6Qov pixovadQCcni C \ ravxa 6h dxovaag o 
nizQOs: tix^Qiazfjaev (om xal idoSteaev) I \ tvxccQiaxtjaev B evxaQiaz/joag Q I 
nizQog [o nizQog CDQ) post i]vxccQi<ntjaev BIHrL Tisch post^Iijaov Xqktcov 
Q iSo^aatv 6 nizQog cum AHOP Thil \ xai ante ido^aaev om Q || « xal 
naxiQa , . . Xqioxov om CHP 

eect. 20 1. " xat pro zoxe C \ nQoaxaL 6 nixQog IQ \\ '* o nizQog 
dniaztu^v HP \ nQog navkov Q nQbg avzdv I \ t<og aafiniov <p6qov fiueov- 
adQani his C \ ZQifiovg zafiiQvri /|| " iaziv 6h xo diaaz. . . . zqi^, zaiieQV, 
om per homoeotcl GIL \ twg Tqi^. Tap. priora om Q \ t/v pro taziv HL 
?<ag ixttae DH {sed ixtlaa) P\fuk,Iii DHOQ \ dnd fuUatv //; /|| » l6<ov 
avzovg B rovzovg l6<uv {<mt xai) I \ navkog tXafiev ^QOog eixaQiazijaag 
z, X, t). l, XQ' Q I '/^/«(^/arjyafv z6v &e6v xal naxsQa zov xvQiov t)f4<5v 
lijaov xQtazoVf ekapev 6h B^dQO. C \\ ** ixelB^ev 6f xivtja. BG \ t^oazQiipavzeg 
ffro xiv. I g '• nouv <mi G \ ccQixeiav IL OQxiav D dQffxiav O dQtxiiv C 
dQaplav B dQizLju Q 



188 ACTA PETRI BT PA\TJ 21. 22 

21 n€Qlq)rifiov di iydveto h xj] :t6k€i ^Pciur^ ori ITavlog 6 
ddsJjpog nirqov ^QxeTai, ol de TteTtiaTSvnoTeg Tfji &£([) exaiQOv 
XaQov fuydlriv, TdQaxog dk ftiyag iyivBTO iv TOig ^lovdaloig, 
xcri aTteX&ovTsg TtQog EL^wva tov udyov TtaQexdkovv avTOv 

5 kiyovTsg ^Avdyayt Ttfp fiaailsi oti orx djri&avev 6 IlavXog^ diJkd 
^f xcri r^l&€v, ^O dk liixtav rcQog Tovg ^lovdaiovg elTtiv Tig ovv i] 
xerpaXri f^ iX&ovaa TtQog tov KaiaaQa djtb IIovTi6).r^g\ fifj xai 
ttVT^ ovx f^v dvaq)a)Mvdig; 

22 ^Ek&ovTog dk rov Ilavkov iv Ttj ^PiifArj, (pofiog fiiyag 
10 iTtiTteaev roig ^lovdaioig, avvrjX&ov ovv TrQog avTov nal 7taQ€~ 

xdkovv avTov Xiyovreg' Tfpf TtiaTiv, iv J iyewf^d^rjg, Tavrrjv 
duxdixrjaov ov yaQ diyLaiov iariv, iW ^E^Qaiog c3v ymI i^ ^E^Qaiiav 
kavTOv diddanakov sYTtr^g i&viov ymI iyLdrAr^Tr^v rtiv ditSQiTfif^TUPVf 
xal avTog tov 7t€QiT€Tfir]fUvog tt^v Tr^g iteQiTOfif^g yMraQyf^ar^g 
15 Ttiartv. OTav ovv ^ifjg IHtqov, dvrayioviaai '/mtu rf^g avTOv 
didaaxaXiagj prt Ttctaav Kjfy^ tov fiueTiQov votiov 7taQa(pv),ay.fp' 
naTf^Qyrjaev. 



86 ct. 21 1. * 6i om Q \ TTfQttp. e^'&kwg ovv iyivero HP \ xy om Q \ 
TtoXei om CIGQ \ 6 ^Sek<p6q nixQOv om / || ' ^ ;ca« tQxexai CHP | oi 
ovv C xal o\ (ilv HP | xw xvQiqt UQ xm xQ^^^ ^^ II ' fJieyaki^ ag>66Qa 
UP 1 xolq 6h lovdaioig fdyaq ^OQV^oq iyivexo I\\* djie^Mi^xeg om l \ xbv 
clfian^a Q \ xa\ TiagexdXovv L | avxov om I «xvxwv H \\ ^ dvdyaye Xip 
fiaoiXel om \ dvdyyeile I dvriyyelAjet Q \ 6 ante TtccvXog om L \ dkXd ^ 
xed ^Xd^ev om 6' tl • ?p/6Tai GHIP \ xavxa 6a dxovaag aifiiov d fidyog I ! 
TTQdg iovdaiovg L elnev tzq. xo^g lov6. I \ xlvog oir BCGILQ xal xivog ev 
(i. e. tjv) H xivog (om oiv) P ijv add etiam G || ' elg x6v xalaaga G \ x6v 
om LO I noxi6).fig BHLP dn6xt6?,ovg Q \\ • ijr om C \ dva^a)uxv6iwg O 
dva<pahxv6Q6g C dvatfdkavxog P Thil 

86 ct. 22 1. 9 6i om \ xov ftaxaQiov Havkov HP \ iv ^fitj H \ 
fiiyag om || •« ineaev lOQ(?) | xai avvfj/.^v HP I nQog aix6v om G 
avxwv (om npog) Q \ naQex. om avx6v (1 1 " xvq nav).e xfj niaxei G 6e6fM£M 
aov xTLQie fffiwv nav}je "va xffV niaxiv HP xt)v ante niaxtv om C \ iv i 
xai L II « 6fi ix6ixtja6v Q ix6ixtiaov BEI ix6txeig P xal 6iex6tx^ H \ 
kpQaiwv jvro h^Qaiog wv I \ i^ k^Q. v\6g HP iS fr^Q. ei Q '^ ovxa (pro 
kavxov) 6i6daxa).ov I \ xwv i^vwr BGQ IxhQwv i^vwv C \ xwv iSvwv xwv 
dneQiXfi. B \ xw dneQt^fit}xw Q || '^ in cod H inter fol 13t; et fol U7 
plura folia exciderunt : desunt omnia inde a uerbis xal avxog wv usque 
ad uerha nXetov t]ywviaaxo neQi sect f>4 f \ avxog ijv I \ neQiXfitffdivog L | 
xtjv om L I niaxtv xaxaQyt]ayg I \ xtxxaQyt/aetg BGQ xaraQyt]aet 6'|| ** nyv 
niaxtv L \ ovv om C \ dywviaat I ," tavxov L \\ *• rfjv post naaav addidi 
cum L otn reliqui \ xov t)fiexiQ0v yivovg BG \ xfjv naQa<pv).(xxf^v B \\ 
" xoctriQxriaev G 



ACTA PETRI ET PAVLI 23-26 189 

23 ^ATto-KQid-ilg dk 6 IlavXog elTtev avroig' ^Eav f, tj dida- 
anakla avtov dlrj^gy rf TtiJv ^E^Qaliov (il fikcjv ^aQrvQlif lixvQCJ' 
fniyrjy TtQiTtov latlv Ttavtag rif.iag Ttei-d^aQxslv avrtp. 

24 Tavta xal ra tovroig Ofiota rov TlavXov Xiyovtog iyvda&rj 
T(p nitQif ott UavXog TtaQayiyovev Iv 'Pojf^rj, xal ixdQrj x^Q^ & 
fieydlriv, xal TtaQaxQijf^a dvaardg InoQBvd^ TtQog avrov. idovtag 
dk dkkrXovg dnb Trjg x^Qdg exkavaav, xal Ini nokv neQiXa^ovreg 
icevtovg tolg ddxQvaiv d)Llr;lovg xari^Qsxov. 

25 ^S^g dk ndvrtjv 6 Uavkog rwv kavrov nQd^ewv rb v(pog 
r(^ IldrQfp dni^yeikev, xcri ntig did rHv rov nkobg xbniav naQa^ 10 
yiyovev, bfioitjg xcri IlirQog elnev avn^ ola enaaxev vnb Ilf^wvog 
rov fidyov, xal ndaag rdg evidQag airov' xal ravra einwv 
dvexwQTjaev n^bg eaniQav. 

26 Tf. dk inavQiov naQayevdfievog evQiaxei nkr&og rdv 
^lovdaicjv nQb rdv dvQCJv rov Ilavkov. rjv dk fiera^v rdv ^Iov- 15 
daicjv xp^^^^^^t^v re xai i&vixcjv fieydkrj raQaxr;. 01 fikv yaQ 



sect. 23 1. ^ 6 om B \ 6 /laxdQioq natXog P \ iav rj SiddaxaXoq Q 
y post dXri^]q BOP om CG, sed iazlv post avzov add C \\ ' t^v Q \ fiipXwv 
scripsi cum C Thil pifiXfp ABDEIOP Tisch xvxho {latet fivfiXio) Q om GL \ 
^xvQOfdvti DG ixvQwfjdvri BQ iaxvQOfJu E\^ rjfuv iatlv \ ndvxaq ^fioq om 
C I vfmq iatlv (om Ttdvraq) Q \ ij/jidq om EOP vfidq G \ adrbv I aaiavzw Q 

flect. 24 1. * xov fiaxagiov navXov P \ ttp ctyi(p nitQip P \ 6 navXoq I \ 
nagey^vsTO P yiyovev 6' || • fitydXriv afpoSga P \ eiS&teq A Thil || ' dnb zijq 
u(pdxov /«(). P I dnb zijq /«(>. otn C dno trjq x^^^ i6d\\xQvaay\ M deest 
folium. sequitur fol 22: tXeyov dvai fmyov • wate t^ Xoyov {sect 34) \ ntQi' 
nXaxivttq C || • avtovq L dXXriXovq 1)1 dlXiihH.q C om \ dXXijXovq ante 
xatt^Q. om DI \ xattfiQixo)v O xatt^QkXOVto C 

sect. 25 1. * IlavXoq ante ndvtotv (om 6) I \ ndv ndvtwv reliqui quod 
non mutftui \ ntgi taiv avtov nQa^totv t<p nitQip C^ ^^ t<ji fucxoQia) nitQtp 
P I dv/jyyti/^v CDIP \ xal ndiq , . . naQoyiyovtv om xal nwq 6id twv 
n/.odq xal noS-tv naQayiyovtv G 6id thv tov nXohq xonov BDI twv om 
CL SvanXotdaaq iv ty duXdaa^ diaatawatai A Thil {sed perperam legit 
dvanXoiaaq) \\ " bfjLolwq cum ABG Thil om CDILOPQ Tisch \ 6h xal G \ 
(i nitQoq CDPQ o 6h nitQoq I \ eln. n^dq avtov Q \ ola cum AC Thil 
onoTa DILP noia BOQ Tisch nwq G \ {hib tov alfiwvoq Q na^d alfjmvoq I \\ 
" xal dvrjyytu^v avtip ante ndaaq tdq ivt6Q. I \ tavta 6h tlnovtoq I \ 
*• td nQdq kan. L nQdq kan. ydQ ^v BI nQdq ian, om 

sect. 26 1. ^* a uerbis tj inavQiov usque ad uerba p6tXvxtol yty6vaxt 
etiam codd NT collati sunt \ 6i om T \ ndXiv ante noQaytv, T \ naQa- 
ytvdfjitvoq cum CNPT \ 6 nitQoq fbQiaxti P || ** twv om A Thil nQ^q rr/v 
BvQOv CP nQoq tdfv nvXwv T n^d Toii' nvXwv LN \ xal ^ P 6i om I \\ 
'* xai xQ^^rtavwv NP xal td}v x(><ar£avctrv C \ tt xal i^ixwv om C 
XQKTtiavwv tt xal i&v. om T \ tt om GINP \ idvrixwv NOQ i^wv P 
tagaxf) fJieydXii BI \ ol ovv lov6aioi C \ fXtyov ydQ ol iov6alot T \ ydQ om IN 



190 AOTA PETSI ET PAYLI 28. 27 

^lavdaloi eXeyov ^H^eig yivog icfih inkeycTov, fiaalXeiov UQarevfiaf 
(pvk^g ye %ov U^Qaa^ xal ^laaax. xal ^laxtofi xai Ttdrtw xAv 
7tQ0(pr]Twv, jM€^' c5y iXaXriaev 6 ^«og, olg ^dei^ev Ta iaww 
^varrjQia xal to &avfidaia avrov ra f^eydka. vfieig dk ol i^ 

5 iSvdv, ovdiv fiiya iv t^ aniQfiaTt vfidiv, el fjitj iv eiduXoig xal 
ykvTtToig ^fifjlol T€ xal fidekvxTol yeyovaTC. 

27 Taika xal ra Ofioia Tovrotg leyovTWv Tc5y ^lovdalm 
djtexQlvavTO ol i^ i&vaiv HyovTeg' ^Hfieig wg ^xovaafiev t^ 
dlrj&eiav, ed&iwg ^olov&i^afiev avTJj, xaTaXiTtovTeg ^fiuiv xrjv 

10 Ttldvrp^. vfieig dk xal Tag TtaTQtxdg yvdvTsg dvvdfAeig, xal Ta 
TtQOfprjTixd SQcivTeg arjfteia, xal voftov de^dfisvoi, xal ttjv d^dXaaaav 
^rjQoig dia^efirjxoTsg Toig iroaLv, xal Tovg ix^QOvg vfiiov pv^i^o- 

' fxivovg IdovTig, xal aTvkov TtvQdg i^ ovqccvov vfiiv q>alvovTog 
TTjv vvxTa <xai vetpilrjg ijfAiQagy, xai fidvva vfiiv i^ oiQOvov 

15 do&ivTog xai ix TtiTQag aTBQedg vdaTog vfiiv ^evaavTog, fierd 
TavTa Ttdvra eidwkov iavToig fioaxov iTexTi^vaTe xai TtQoaexwr^' 



« Exod. 19, 6 1 « Exod. 13. 21 1 " Ps. 78, 24 



' paciXixbv N II * ipiXai re DEN Tisch <piloi ye L <plXoi C gwX^ I 
viol P \ ye om T \ rov om I \ xov xe ipQ. ia. xal iax. C \ xtd 'laaitx 
xal *Iax(6p om T \ xwv om () || ' ^ xvQioq (J \ xal olg (deiSev I oiq xal 
id. E \\* xd prius om CIQ \ d^avficcta EP | aiVot- xd fieydXa otn I \ xd 
alterum om Q \ ol om Q || * ovAh Q \ x^fjLmv eaxexe B ^fi. f/erp E \ o7 
fAkv pro el fitj Q \ iv eldwXiot C \ eldwX. Xf xai BG \ iv eldioL fi^Xvxx&t^ 
fiefi^Xotg xai yXv7€x&tg P \\ • yXvnxoTg . . . xai om B I pifiijXoi et fideXvxzoi 
cum textu htt Thil Tisch scripsi; fiefitjXoig et pdeXvxxolg codd gfraeci 
omnes \ xai pspriX. I xe om L \ pepriX, xe om Q yeyovaxe om T 

sect. 27 1. ' ^xeQa noXXd pro xavxa xai C \ ofiota xovxoig cum A 
Thil ofioia axxoig E avxcXg ofwta C xovxotg ofioia BDGLOPQ Tisch xot- 
avxa I II • imxQivavxo P dnoxQivavxeg I dnexQiS^rjaav G \ xal iS iOv. L 
'tfieig Q I dxtjxottixeg I \\ • ccvxai P avxrjv I \ xaxaXetnovxeg OQ \ vficiv G l 
xrlv nXdvfjv ^fiuh' if x, nX, ^fi, anaaav C || *® xard xdg nazQ. I \ yvwvreg 
Gl intyvdh^xeg O H " grjQdv BCDGI wg SrjQdv (f dpQoxotg Q \ xotg noaiv 
om C xolg om ILOPQ^ \ xai om LO^ » (iQilivxeg CGIP iSoxeg O j axvXm I : 
axvXov qnxvtvxog i^fxTv i^ oi^(wo'of xtjv vt^xxav {om nvQ^g) \ ffost nvQdg 
add vs<piXrjg A xal veipiXrjg ( ' iv ve<peXy /> xa} retpi^Xrjv P ve<piXrj sed uncis 
inclus Thil ve^ptXtjg recte hoc ioco om BGIL(ff)Q | tjfiiv Q \ ipavhrog 
BCGILOP I <pm\ vfuv LO \\ »^ xrfv vvxxav 10 xrjv v. om C \ xal veipiXrjg 
rjfiiQag ego cmn E lat insenii \ xai fidt^vn iq ovQavov de^dftevot eig PQdkrtv 
Q I i^ ovQavov vfuv nefitpHvxog 1 1 »* xal ix nexQ. . . . (^evaavxog om B \ 
ix nixQag dxQOXofiov Q \ oxeQeag om CDP \ vSojq C \ ^vsvxog CDEPQ 1 
»« ndvxa om Q \ fioa%ov CEL \ ixexxeivaxe GPf (scd -xat) P ixexxrjvaa^e 
E iaxrjaaxe eig nQoaxvvrjatv C \ xal nQoaxwrjxat {-veixe) C \ nQoaxvvriaaa^\ 
expectes nQoaxvvrjaccxe 



ACTA PETKI ET PAVLI 27-29 191 

caa^s T(p yXvTtrqt, fipitlg di ovdhv ^liTtovreg rd»v arj^eiwv 
Ttiavevoftev tovrov ehai aunfJQa d^edvy ov v^elg lyxareXeiTtare 
dftet&riaavreg, 

28 Tavra xal ra roiavra avrwv (pikoveinovvrurv elnev o 
anoaroXog UavXog ^fi XQfpfat avrovg rag roiavrag ixera%v 5 
alXriXwv ^x^iv dfiq)ifioXdg, dXXd rovro 7tqoai%eiv ^aXXov, ori 
TteTtXriqwKLev 6 &edg rdg iavrov ijtayyeXlag, ag cifioaev l^Pgadfi 
T<^ Ttargl f^fiwVj ori iv rt^ artiQfjiari avrov kvevXoyrj^i^aovrai 
jtdvra rd ^-^vrj' oi ydq Mari TtQoawftoXrjxpia naqd rtfp &e(p, 

29 Tavra rov IlavXov Xiyovrog narenQavv&riaav oS, re 7ot;- 10 
daiot xal ol i^ i&vwv. dXX^ ol aQxavreg rwv ^lovdaiwv ineti' 
^evro rtff lHrQi^, 6 dk IlirQog nQog rovg iXiyx^^^S airbv 
ori rdg awaywydg airwv dnrffOQeveVy elnev l^rLovaare, ddeXtpoi, 
rov dyiov nvevfiarog neQi rov narQidQxov Jafild inayyeiXaftivoVj 
orc !Ex xaQnov rrjg xoiXiag aov re^aerai inl rov -S^qovov aov, 15 



• Gen. 22, 18; Gal. 3, 8 || » Rom. 2, 11 || » Ps. 132, 11 



* /iTjSh' I I TOiuTiov iSovteg P \ ix twv t(hovt<ov arj/i. I \ rdiv om 
EQ 1 » moTevwfjiev lOQ \ aayr^Qa om BCGLOQ | ^edv dXTf&iv6v C{E) | 
^xaxeXelnccTB cum BCD {ixaTeL) LO iyxaTeklnate GIQ iyxateXlTieTe A 
Thil II » dl^eT^aavTeq L 

sect 28 1. ■* TavTtt 6h xai I Tcnrta xal Td TovTOtg ofiota Q \ <plXov, 
airwv BGO \ <pikoveixovvTeq oTioxQi^lg I \ 6 ayioq TicevXog \\ ^ IlcevXog 
om C I fi^ xon^ ^ ^V XQ^^'^ ^ f-h XQ^^^^ fiti ixQfjv B dxQeXv (om ^X^iv) C \ 
/idXQi Tivoq ivexev pro firj XQ' ^*^- Q I t^^ XQ^* • • • dfiipifioXag] pro his 
legit elnev ngdq avToi^g ?ctpg nore fiiTaSi- dXXi^XctPv dfi^fioXStg exere; I \ 
iavToiig G \ /tierafi^ dXX^Xcav om ^ || * dfi<pifioXdg cum AIL Thil afi(pi(ioXlag 
BDG Tisch riic (om Q) dvTifioXdg OQ dvTtfioXlag C dvrtpoXdg xal (piXoveixiag 
P I TOVTm P ToiTcttv Q I fjiey&XcDg fx^iv pro ngoaiX' fMcXX, C \\ ' kavTOv om 
L avTOv GO I -bnoaxiaeig I \ wfioaev 6 d^eog GL wfwaev Tolg naxQdaiv 
{ffidtv C II * i}fidjv Q avTwv C \ ivevXoyrfii^aovTcu cum A Thil ivevXoyri^aeTai 
Q evXoytj^aovTai E xXtfQovoin^aet BCDGILOP Tisch H » naQa om G 

86 ct. 29 1. *® a uerbis ravra tov Ilavkov usque ad uerha ov6h fjuofiov 
cod N coUaius est \ xavra xal bTeQa P haec et his similia lat j tov 
fiaxaQlov nax^Xov P \ xaTanQav^rjaav 10 \ elxe lovS, /|| " o? « i^ i^wv 
xal ol &QXOVTeg t<3v iovdalcjv ^reQOt 6h tcSv lovdalcav ineTi^evTO C \ in* 
eri^vTO DP nQoaeTi&ovTO G dvrdnet&ov / 1| >* ^ 6h IHvQog h. /. om BG(l)LN 
sed iidem (praeier N) posi elnev add Sh (6 BG) nirQog \ adrdg 6i P I 
iXeyX' avToi IQ \ Xiyovreg nQ, t, iXeyx- aix<p, 6 6h dQXtavvdyayyog eliuv I i 
" OTt TcJg avvayctfydg avx<Bv dnijy, om C \ Tdg avvay. avx. xcd Td naQa- 
ipvXdyfjLoxa P \ dnfjydQevaev GNOQ \ xai elnev NO || ^* tov dyiov nvex-- 
fiOTog post dapi6 GILN \ naxQt&QXOV om / 1| " eig pro ix P \ Ttjg xotXiag 
avTOv BCGLNPQ lat \ ^aeTat BGLN ^aofuu I \ Tdv »q6vov L j avTov 
pro aov altero BCGLNOPQ lat 



192 . ACTA PETRI ET PAVLI »-« 

Tovrov ovv, «j5 6 naTriQ elTcev Ylog ^iov el at', lyci ar^fieQor 
yeyiyvrjxd ae, itnavQijjaav dia q>&6vov ol aQxi^Qsig' %va 61 Ttlrj* 
Q(jiar] Trpf rov xoafiov aanrjQiaVy avv^xojQrjaev zavra ndvra lccvrw 
Ttad-tiv. iianBQ ovv ix rrjg nkevQag rov *^ddfi ixtlaSTj ij Eva, 
6 ovTijg xai ix vrjg nlevQag tov XQimov ixria&ri ij IxxXriaiay 
lyreg anlXov ovx Ix^t ovdi ^difiov. 

30 Tovroig ovv ndaiv 6 d^eog eXaodov rj[voi^ev roig vloig 
j4fiQadfi xal ^laadx xal ^laxdp, rov elvat avrovg iv %f niarei 
tfig ixxkrjaiag xal fi^ iv rfj dntatiff did Trjg avvaywyrjg. ini^ 

10 atQitpare ovv xal ela^X&ate elg %tv x^iQdv tov navQog vfiiiv 
j^^Qadfi, OTi d inrjyyeiXato avTq) 6 &edg inlr]Q(oaev o&ev xal 
6 nQO^prjTTig kiyer *'2fioaev xvQiog xal oi fUTafieXrj&rjaeTai' ai 
ieQevg elg tov aiiliva xa%d rfpf td^tv MeXxiaedix. ^leQevg yaQ 
iv Tiji atavQ(p yiyovev, r^vixa rfv oXoxdQnwaiv rov idiov awfiarog 

15 xal dVfiatog vnkQ tov xoafiov navtog xhjaiav nQoai^veyxev. 

31 Tavta xal td tovtoig ofioia Xiyovtog tov IlitQOv tb 
nXeiatov tov Xaov fi^Qog iniatevaev. avvi^rj de xai tfv yvvaixa 



» Ps. 2, 7 cf Hebr. 1, 5; 5, 5 j " Pp. 110, 4 cf Hebr. 7, 17; 21 



* TOvr<j} (tovTov Q) ovv 6 naxiqQ {otn t^) GLQ ^ om etiam I ov COP 
TtQdg Sv y II ^ xovTov iaxavQ. I iarcevQ. dh a^dv GQ \ IfQeiq \ 6i om P \ 
TtkijQwasi BCDG Tisch 1 ' olxovofdav xa\ awTijQiav P \ iawsx<^fiaev C \ 
ndvTa ravTa I lavrdv Tavca TtdvTa A' | i^nsQ ^fiwv pro havTdv I havx<5 O || 

* iiansQ yaQ P xal liansg B \ T^g n)^VQaq om L j tov *A6dfi . . . n^jevQajQ 
per homoeot om G ^ Ef^a . . . ixTla&rj om I tov ^ASafi . . . n)jsvQaq per 
ditiogr iterat P \ ^ ante sva om Q \ rj ei^a inXda^ ('11 * xai om B lat | 

• iyrai / | anijXov n^Xov Q \ xal ovts anTXov Ibyst ovrs fiwfiov C oirTs 
fiwfi. etiam P 

sect. 30 1. ^ iv naatv om ovv G \ anaaiv L \ d ^soq oni L \ naaiv 
Idwv 6 &s6q C I siao6ov om (7 1| • ^v r^ om || * ^ij om Q \ dmaTsla BC 
GOQ I 6id T^q avvayayyf^q om BGI 6td om lat unc inclus Thil 6iA rot^ 
dnoavvayatyovq P 6td To^q dvaywyovq C \ imarQ. ovv xal vfislg C \ 
*<* PanTtad^TJTS xal slaskB'. I \ slaik^ccTS cum BCDL siaiXBsTS reliqui \ 
X<oQav 1 1 Tov xvqIov ^fiwv xa\ naTQdq dpQadft G naTQ. tjfxaiv I\\ •* 5 intfyy. 
BGILPQ SL Tt inrjyy. C \ avTw om IL \ nsnXr^Qwxsv 1 1| *« 6avt6 post d 
nQWp. add P (similiter E) \ wfiwasv GIO \ <n' sJ EQ^ " iv nm C \ ysy. 
6 awTTiQ P I iVa xav I \ tov om O ^ ** ts xal alfwxoq (' xal alfmToq om G | 
xdafiov om B navcdq xoafjtov C \ navcdq roif ^sw ^va. Q \ navTdq Bvalav 
om I I r^vsyxsv C dvi^vsyxsv L nQoasviyxst I nQoar^vsxTat Q 

sect. 31 1. *• a uerbis TavTa xal usque atl na).aTl<j} cod T usque ad 
uerba sectionis sequentis diQt dQS-fjvat cod N collati sunt \ tov om Q \ 
Tov paxaQlov nsTQOv P t. nsTQ. )iiyovToq /7 J " fiiQoq om B \ fiSQoq ToiS 
Xaov GINT \ inlarevaav T \ imoT. t^ XQ^^V ^ 



ACTA PETRI ET PAVLI 31-« 193 

Niqiavog Ai^iav xai Trjv l^yQiTiTta tov iTtdqxov avCvyov ovriag 
Ttiartvaai, liare xal TtequXeiv eavtdg djtd rijg rciv idiiav dvdQciv 
TtkevQag. did de Tf;g tov IlavXov didaaxai.iag TtoXXol xata- 
ipQOvovvxeg rtjg arQareiag TtQoaexokkaivro t(o ^€r/>, viaTe xal 
dnb rov noiriovog rov ^aaiXiiog IX&clv tivag Ttqog avrov xal 5 
y€v6fievoi XQiariavol ovx en i^x^iXrjaav vTtoarQiipai ev rfj axQareiff 
ovte Iv Tf/7 TtaXariip. 

32 "Od-ev 6 liutjv KrjXti) xivovfievog duyeiQerai, xal ijQ^ato 
TteQi nitQov TtoXXd Xiyeiv xorxa, ^dyov xal aTtatewva Xiytjv 
avrav elvai. eniatevov di avtfo ol td arj^eia avrov &avf4,d' 10 
Covreg' inoiei yaQ ocpiv xaXnovv xiveiv iavrov, nai Xi&ivovg 
dvdQidvrag yeXdaai xal xivijaai iavrovg, avrov de dQajneiv nai 
aiq>vi6iOv iv rqt diQi dQ&fjvai. 

33 Karivavri dk rovrwv 6 IlirQog da&evovvrag i&eQdjtevev 
Xoyi^, rvcpXovg dva^XiTteiv ijtoiei TtQoaevxofievog, daiftovag xeXev- 16 



* v^Qwvog xov paaiXtwq ovofjuxti P \ viQiovoq maxevacu xovvofia ki^iav 
xal xiiV avC^vyov xov indQxov tiaxe T I Aifilav cum ANOT Thil Tisck 
Xvfilav EG Xii9vav P lipvlav CD hfiielav L krj^viav B kixlav Q avk)Mpeiv 1 1 
Tjyv dyQlmiav INOPQ \ xrfv xov in. ar^. OPQ \ xtjv xov indQXOv dyQlnna BG 
item, sed imoQxov L x^ ovl,. xov in. dyQ. C || * niaxevaai X(p xvqI(^ P ' 
ntaxevaaaa Q \ waxe twi I \ xai om T \ avxitg CGQ \ ix xijg nkevQdg xwv 
idlcjv ovSqwv T I xfig om / || ' nXevQog om 1 \ d/wiwg 6h xal 6id xijg x. 
navX. 6i6. P \ xov om \ noXXol xwv iv^o^wv I \ oi noXXol xaxetpQovovv 
xjjg aTQoxidg xal nQoaexoXXovvxo C || * axQaxidg CJ axQaxiag GO \ oxq. 
avxwv P I ixoXXwvxo T nQoaexoXovvxo \ xai om T || * iX^elv xov fiaa. \\ 
* ytvikfievoi C yevf.a&ai ;if(Mariavot)c / 1 ovx %xi . . . naXaxiw om 1 \ tjd^eXwv 
T I vnf.axQetpav pro i^&^X. vnoaxQ. BGL \ iv xy axQaxeia ovxe om Q \ 
axQoxltt BGO axQaxid CE axQccxeia havxwv od6h /^ H ' ov6h iv xw naXaxeitp C 

«ec t. 32 1. 8 o»8v mm AQ Thil ivxev^ev E Tisch Iv^ev BGLNP iX^wv 
ovv CO I ^v xovxip s'J^-<f xivovfjievog aifiwv o fidyog I \ 6ieyeiQexo CI(6iTiy') \ 
o aifiwv 6 fi&yog C \ 6ieyfiQexo C iyeiQexai Q \ S^Ay xivoiofju aaxavixtjj P \\ 
^ ntQl xov nSxQov G | Xiyeiv noXXd noXXa om N \ dnaxewva cum ILOPQ 
Thil dnaxaiwva ABEGN Tisch dnaxaiov C \ dnaxewva avxdv xaXwv xal 
VxeQa 6tir6xeQa xovxwv P \ Xiyeiv post dnax. Q || *° avxbv pro avx(j) I 
avxwv Q I xdg fxayeiag a^xov \ avxov om I \ niaxevovxeg xal dixvfid- 
^ovxeg G ^ewQOvvxeg /^ || " xiveZa&ai I \ xtvri^vvai avx6v Q \ XiSiyvg 
dv^Qidvxag CE || ** yeXdaai aim P yeXdaai reliqni Thil Tisch \ noiijaai 
xov yeXdv C \ xoivwvfjaai a^-xovg Q \ xiveiaai avxovg' iavx6v i<pvi6iov N ) 
kavxov 6e Q ai-xov xe I \\ " ^tpvifiiov xal G \ i<pvi6iOv BEO \ diQei GIN \ 
inaQdrfVai L 

sect. 33 1. *^ ihg 6h xaxevavxi {om 6h xovxwv) P xaxivavxi 6h xovxwv 
om I I 6e om CEOQ \ xovxov C \ 6 6h nixQog EIO \ da^evelg O \ 
X6yq} i&eQan. I \\ ** iv Xoyip G \ dvifiXsnev pro dvafiX. inoiei C \ nQoa- 
evx6fievog inoiei xeXeva/ju 6cu/ju P TtQOcevxofievog am I \ xeXevfuxxi G 

13 



194 ACTA PETKI ET PAYLI a8--S5 

Ofiari ifpvyddevey xai vixQOvg ijyeigey, iXeyev dk TtQog rav 
hxdvy *iva ^fj fiovov dTto rijg tov ILfiiavog dftarrjg g>vy{aaiVj 
dkkd xal deiy^arlaovaiv avrov, ojt cjg ftf ipavuiaiv %i^ diafiokqf 
dovXevovteg. 

5 34 Kal OLTijg yiyovev oiare Ttdvvag rovg eikafieig avdfag 

fideXvrrea&ai lifjitjva rov ^dyov yial dvoaiov avtov xaTayyiXXeiv. 
ol de T(o lifiiovi xoXXrj&ivTeg tov IHtqov eXeyov elvai fidyovj 
OTteQ avTol avv Ti>i lifiwvi vTtiJQxov &aTe Totv Xoyov %al knl 
NiQtovog iX&eiv tov KaiaaQog, xal TtQooTa^ai liftiova tov ^dyov 

10 ^Qog lavTov eiaayayeiv. 

35 *0 de eiaeX&iav eoTrj ef.ijiQoad-ev avTOv xcrl TqQ^aro 
aifpvidiiog fiOQq)dg ivaXXdaaeiv, ioOTe yevia&at avrov i^aiqnnqg 
Ttaidiov xal ^ier oXiyov yiQOvra, dXXore 6h veavianov, ^tav 
vnovQybv tov did^oXov. oneQ x^eiaQvJv 6 NiQuv dXfj&cig vlov 

15 avTov elvai d-eov vrteXdftfiavev. 6 di djtoaToXog IliTQog idi- 
daaAev ipevaTrjv re elvai xai ^dyovj aiaxQov re xai dvooiov xai 
aTtoOTdTr^v, xai iv nuaiv TJl tov &eov dXrj&eiije ivavriov. 



* fpvyadevev O \ post <ffvy. ttdtl XenQovg ixadtiQil^v I \ xid ante 
vtxQovg om V \ r^yeiQev Xoyqf I \ 64 otn /^ 1 * tijg tmi (J | rov aifimvag 
jH>st ipvywaiv I \ <pevy<oaiv B ' dfiy/iatlaovatv cttm AlPGPQ Tisch -aioaiv 
BCKILO Thil | arrw pro rw G B * XaxQfvovtfq C 

Hect. 34 1. * iytvfto I \ to^g fvXapeTg &v6Qag otn I \ f-vaf^ttg EL 

• xal alfiiova L \ dvoa. avt. xed daffitj P \ xatayyfXfiv BCEG xakelv 
xal fidyov J \\' xtolv^hvtfg 1 xoXav&fvtfg (j \ nitQm ( ' tiS nitQO) I \ fioyov 
flvat tXfyov H fXeyov fidyov ftvat G fivat fkfyov fidyov P flvai om C || 

• dnfQ G otanfQ (J \ watf xal L \ xal atite inl vfQ. ttm (wL \ inl vtQtava 
ik^. tov xaiaaQa CE || • tov xaiaaQog i),Mv (J \ xal nQoatd^at . . . fic' 
ayayfiv] o 6h ^aatXt^g vtQwv nQoattaqfv aifiwva tdv fidyov iX(^ftv nQdg 
avtov ( ' I xal nQoaita^ev I \ tdv fidyov om (r || *® nQog avtov GILP \ 
flafl&fiv (J 

sect. 35 1. »» xal flatlihiv G \ ik^tov / I tatri tm BDl iattv Q | 
xai tttite fJQ^ccto tnn BDl || ** altpvi6tov B itpvi6tov O | ivaXXdaativ fxoQipdg 
J I d?.Xdaaftv (fQ (dXXaatv) \ noth fitv ytvta&at J \ yivta&at P ytytvdad^t 
(J I aitov oin BGJL I fjifi* oXiyov pro igaitpvrfg B(mL \\ ^^ xal ndhv fiet 
6)Jyov BL I tavta inoitt tzf»v C \ txovtn (JJO \ txwv iv tovtotg L j| 
" ^ovntQ CDL dntQ G \ B-fwQtjaag G ^twQtdv aitdv I \ ttvai a{'tdv v\6v 
J II '^ avtov oiti G I fivat otti C \ avtov tivat tnn E \ ^tov cum AGI Thil 
tov ^fov BCDELOJ^iJ Tisch \ ^tov tivat G tov (^tov irntXdfi^. tlvat P ' 
6 6f> nttQog o dnoatoXog B \ navXog C \\ '• avtov tivai {om tt priore) 
BCL ts /irius otti etiatn I \ tlvat tov aifiwva I \ xai fidyov tivat xal 
dnatfiuva J \ tt /wsterius t>m G \ dvotitov ftro dvoatov C || " naatv cutn 
Lo Tisch ndari ABDEGIPQ Thii ndati C \ dlti^fia cum ABLIOQ Thil 
Tisch niatfi J)P evnt&eia C fiovXy E j ivtxvtiov dvai avtdv P 



ACTA PETRI KT PAVLI 36-<» 195 

36 T6t€ ilaiX&ijv 6 Ilftiov TtQog N^Qwva ilnev avt^ir 
"Axovaw fiaailev' el fifj rovg avdqag vovrovg Ixdiw^sig ivrev&evj 
oi dwrjasTai avrjvac ij paaiXela aov. 

37 T6t€ 6 NiqtDV TrXrja&^lg ^€Qi^vrjg ixik€va€v ajcovdaiiog 
avTOvg TiQog avTov ayay€lv. rfj di i^fjg f-^iQ(f €la€l&6vrijv 6 
TtQog NiQWva IUtqov xal IlavXov, TcJy rov XQiarov dnoaToXvjv, 

6 Ei^wv €l7i€V' OvToi €iaiv 61 fjia&rjTai tov Na^aQrp^ov, olg oi 
Ttavv xaXwg ^x^i, Hva waiv ix tov laov rciiy ^lovdaiwv. NiQwv 
€l7t€V' Tig ioTiv 6 Na^aQrjvog; Ei^iwv €l7t€v' ^'EaTiv TtoXig iv 
rfi ^lovdaitfj rjTig vf^lv dcl ivartia yiyov€v, Na^OQir k^yofiivri' 10 
6 ovv diddaiiaXog tovtwv i§ avTf^ yiyov€v. 

38 2'6t€ 6 IliTQog TtQog tov lifiwva €fprj' Bavfidl^w Ttoitp 
XQiifAaTi lavTov iviimov tov fiaaiXiwg xaTaka^inf€V€ig xal VTto- 
Xaftfidv€ig, oTi 6id Trg fiayiTtrjg aov Tixvrjg Tovg tov XQiOTOv 
v7t€Qvt%rfl€ig ftadrjTdg. 15 

39 NiQwv €ln€V' Tig ioTiv o XQtaTog] IliTQog €l7t€v' El 
&iX€ig yviuvat, fiaatX^v, Tig iaTtv 6 XQnn^g, xal ra 7tQax^ivTa 



aect. 36 1. * roTs oiv I ort (J | tiqo^ tdv vbq. I eig xov v^gwva L \ 
Xiyei CI \ avrip om DEH || * &xovoov fiaoiXev addidi cum C {sed fiaai' 
X€v<:) E (dx. dya»^ ^aa.) OPQ lal om ABDGIL Thil \ ixSia^eig cttm 
BDGIO ixdiio^^ ACLQ Thil ixStwSiq P \\ « dvvtnai BCDE 6vvt,cfftai 
GO I ^ ^aa. aov arijvai L \ xb fiaal}.ei6v aov G 

Bect. 37 1. * 6 om EIQ \ nXTja^. Bviiov TtXtia^. Xvnrjg xal fiEQlfjivrjQ 
1 1 ianovSaaev dyayelv avxo^g EfinQiHi&ev avrov fieTit anovS^g B \\^ avny^ 
elaeX^elv (om ngdg avrov) G \ dyciyai L ivex^ivai P \ tjfieQoiv Q \ IX^v^ 
tiov avruiv C avveX&6vTa}v G nQi>aeX^vTwv Q || • nQ6g t6v v^Qiova G \ 
niTQOv xal navXov I nhgog xal na^Xog Q \ twv dnooToXwv /()iotoi' (om 
Tov) I Tov om ctiofn G | fia&tiTdiv Z || ' einev b alfjLwv \ ^aaiXev post eial 
P I ol dnboToXoi \ vd^aQtjvov B va^aQivov A vaCfiQtvov O vdl^wQivov IL 
vaCfittQalov CDEPQ \ ovg L \ b ndvv Z || " ovx ^ff ot/v (om ndw xaXwg) 1 1 
txeiv GILQ I Vvcf fit) toaiv \ oaoi pro wai Q \ Iv tio Xa<p 6' B • elnev . . . 
SlficDV otn G oh homoeotel \ r/ ioTiv CE lat Tisch \ vaCpQivdg val^apQivbg 
ILQ val^wQaXog P (twti item hoc loco CDE) \ b alfiwv Q || '® rjfcig iarlv 
IvavTla TifiLV Q \ t)filv BGILP tjfmv C \ IvavTla rjfiiv P \ del om BGILOP | 
iyeveTo del E \ Xeyofiivtf Nat,aQiT I \ vaC^aQed^ X || '» airwv EGI 

sect 38 1. " <^ rf^ nhQog dnoxQi^lg ifpri n^bg Tbv alfiwva I \ b 
fxaxaQiog ntTQog P \ ditvfidC,w alfiwv P \ dnolip I\\ *' havTbv om L aeav^ 
Tbv I I xaTaXaC,oveveig cum BCGILO xataXaCfivex^y A Thil xataXaCfivevei 
DE dXaCfivevrj P \ xal vnoXafifidveig otn C \\^* tov xQ^^ov xal &eov P \ 
** vntQvixt]arig DEO fia^rjftdg ^neQVixrjaai tXnil^ig BGL (sed vneQv. fia&rft.) 

86 ct. 39 1. '• Tlg ioTiv b XQ^^^ repelit 1 1| " S^iXrig BD \ fiaaiXev 
idetv C I paaiXev om I \ Tlg iariv neQl tov /(Morov (om xal t« nQax^- 
iv Ti ^IovS.) Q I xal r/ reJ nQux^^vTa GP \ atTfp post nQax^* G 

13* 



196 ACTA PETRI ET PAVLI 3B-41 

iv %fi ^IovdaLqi Tteql tov XQiarotj Ka^t ra yQait^tara Ilovrlov 
niXdrov ta TtQog Khxvdiov ^te^^p&iwa , xal ovrwg yiviaOTUig 
Ttdvra. *0 dk NiQiav iniXevaev avra lv€x&r^vai xai ivoijtiav 
avrdiv dvayvioad^^vai. iteQuixov dk ovrtj^- 

5 40 ndvriog Iltkdrog K)Mvdioj x^^Q^^^'- *Kvayxog avvifirjy 

07t€Q avrbg iyd iyvfivwaa' ol yaQ ^lovdaioi dia (pS-avov lavrovg 
T« Tcal rovg ^irinBira idlaig deivaig xQiaeaiv iri^tjQracnrro. 
dfiilei iTtayyeXlag Bxovreg ol TtariQsg airtiv, ori Tti^tpei avroig 
6 &€dg rbv dyiov avrov i^ ovQavovy oartg eixorwg fiaaiXevg 

10 airuiv )^x^^^Vf ''^ovrov iTtrjyyeiXaro dtd TtaQ&ivov iTtl rrv yfv 
aTtoarsiXat. ovrog rolvvv iftov f^yiuovevovrog f^X&€v eig rfjv 
*Iovdaiav. 

41 Kai eldov avrbv rvq)Xovg q>ioraytjyoivra, )^7tQ0vg xa&a^ 
Qi^ovray TtaQaXvrixovg d^eQaTtevovra, 6ai(.tovag dnb rdv dv-d^Qw- 

16 ftijv qtvyadevovra , veycQovg iyetQOvra. dviftotg iTtirt^vivraj IttJ 
xv^drwv &aXdaai]g TteCtvovra v.al itoXXd ereQa Ttoiovvra d-av- 
fidata, xai Ttdvra rbv rwv ^lovdaitov Xabv vlbv avrbv rov &€0v 



• Tjf ow i I negl zov XQt^ov om (V TttQl avrov P naQ tdxov BL \ 
nixQoq Binev Xdjif G \ ta prius om (f || • rd posterius om L \ neip^ivta I \ 
xal ovz(og yivtoaxeiq ndvza om \ ovzatg yvwaet (om xai) BGILP {sed LP 
yvatcri) \ evQlaxeig () II ' zavza pro navxa I \ navza dxQtfidig P \ vegow 
d fiaoi/^vg Q \ ivex^fjvcu avzd PGP \ avzd om L zavza I \ dxO-^vcu 
BCEI \ xou . . . dvayvwa^Tivcu om ELQ \ xai om G \ Ivwniov avzov 
CGP \\ * aziv aziva pro dvayvwa^^vcu P \ xal dvayvoia^fivai G \ xal 
neQiHXov (om 6^) P \ neQteixfv BCIQ 

sect. 40 1.* ntlazoq A \ xkavAiip xaiaaQt P x?.av6i(o zd/ xQariazw 
paat)j:l ^fjiaiiov Q \ yvwazdv tazw aoi pro Ivayxoq avvhjiTi I \ ivaxdiq GQ 
ivoxoq P II • iytJ^ avzoq I avzoq om C avzolq Q \ ^yvfivotaa cum ACDGIPQ 
ThiJ iyvfxvaaa BELO Tisch ])robaui iat fyvcDoa susf>icatur Thil \ iyvfiv. 
iyci G I ol ydQ om C ydQ om D \ 6id <pd^vov om \ avzoi^q G \\ ■ zaTg 
Idiatq xeQolv pro xal zovq ftezen. i6. 6etv. XQia. I \ xal I6iaiq C \ 6etvaiq 
om D zificDQiatq xcd 6etvaiq C \ iztfiCDQtjaav L \\ • dfit)jt yovv I \ inay- 
yeUatq G innyye)Jav Q \ ntfinri O \ avzoTq om G avzwv C \\ • avzov om 
L I tlxozwq om A Thil ei ztq elxdzutq IL (elxokioq IJ) fjziq dxozcaq G \\ 
«« avrorq IL j /^/^^ CDEL )jex^tt B ?^x^fjaazat if i/^x^ti^ I zovtov 
6h Jf I inayyei?.aro L \ ix naQ^^ivov P j in) zijq yFfq L 

sect. 41 1. >• xal Tdov B xal i6atv 10 xai l66vreq G wq 6h i6ov C \ 
'» naQaXvzovq \ 6aifjiovaq . . . iyeiQOvta o)n C ! zuiv om GLQ || '* iyei- 
Qavia BEGIQ \ xal dviftotq C \ intzdzzovza t) intztfjiovvra GQ || >« ^Xdaarjg 
atm CDEPQ iat Tisch om ABGILO Tiiil \ no/.?.d &?.Xa C \ ^avfidata not- 
ovvza L \ Oavfiara PEPQ \\ •" (iaze xal ndvra zdv ?.adv rwv lov6aiutv P \ 
azTjoavza pro xat ndvza tj \ zov om trtf \ vidv S^eov avrdv (om rov) L 
zov om etiam tj 



ACTA PETRI ET PAVLI 41-43 197 

Xeyovra. q^&ovuj ovv ol dQX^^^Q^^i» ^caT* avrov TLivovfuvoi exQd- 
Trjaav nal Ifiol avrdv TtaQ^dwxav, xal dkka dvT^ dklcjv xaTa- 
ipivadfievoi ekeyov fidyov avxbv flvai xcri ivav%la rov vo^iov 

aVTiiv 7lQd%TUV. 

42 ^Eyd dk jrtarevaag ravta ovrwg exuv fu^aaxiyia^ivov 6 
jtaQidijjxa avritv rfj povkrj avrwv ol di latavQwaav avrbv %al 
TatpivTog avTOv (pvkaxag ycaTioTrjaav Iti ovtov. avTog dh twv 
OTQaTuoTwv pLOv (fvXaTTOVTWv avTbv TJj tqLtji ^^iQff dviaTfj. 
€7cl ToaovTOv dk ISexav&rj fi TaJv ^lovdaiwv TtovrjQla, woTt dovvai 
aQyvQia Toig OTQaTiwTaig Xiyovreg' ^EiTtaTe otc ol fiadrjTal 10 
avTov t6 awf4a avTOv ^yckeipav.* dkkd avrol Ka^ovTeg Ta dQyvQia 
aiWTtfjoai To yeyovbg ovtl r^dvvfj^dTjaav xdxeivoi yaQ dvaardvTa 
f.iefiaQTVQffAaaiv IwQaxivai nai jtaQd ^lovdaiwv dQyvQia elkrjg)ivai. 
TavTa de did tovto dvf/yayov t(o xQaTec aovj *iva fifj Tig akkog 
ipevofjTac xcri vTtokd^fjg TttaTevaat Taig TciJy ^lovdaiwv ipevdo- 15 
koyiaig. 

43 yivayvwaS-eiarfi de rfig htiOTokfjg elnev 6 NiQwv Eini 
fioi, IliTQe, ovTwg 8i avrov iTtQdx^ 7tdvTa\ *0 8e IlirQog 



' IbyHv DP yfyoviora (J \ xal tpi^ovio D ip^ovo) Ah O oiv nm VGIQ 
ol 6h dQyjSQtig (p^vio P \ xivovfAkvoi xkz^ avrov \ ixQdzrjoai' . . . xaTa- 
xptvadfiBvoL om i^ || * xal prius om I \ dvxl dXX(ov DKiJ «vr* &XXov I \ 
ipevaeifju-voi EU xax^ avxov yjsvAofievoi Q \\ > fidyov ciim E lat Tisch 
nkdvov ABCDGILOPQ Thil \ avxdv nldvov G \ xal ivaviia . . . TtQdxxHV 
om I\\ * avxdiv cum G lat avxov ABCDEIOPQ Thil Tisch om L 

sect. 42 1. ^ rJf om CDE \ xovTtov keyovxotv pro xavxa C \ fxe/iaaxtj' 
yofxkvov O fiaaxijyvDfievov Q || • naQ^Swxav Q \ avxov avxoiq CI \ axavQiit- 
aavxeq 10 \\ ' xatfhvxa EI \ xaxaaxi^aaiT^g Q xax^axtiaa corrigit IfUsener \ 
^T^ ante avxov om Q \ tn avxift ^ || * fxov om CCP \ tpv?Maa6vxo)v CEIP \ 
avxov om CEGI || '^ inl dh xoaovxov C d).)! ^nl xoaovr. D ^Titl xoaaxrrt^ I \ 
novxQla L II '® xoTq aiQax. aQyvQia L \ (^QyvQia \xavd IP \ oxt H^rate CDLQ \ 
oti fwst siTtaxf om CD \ sr7tcex& xotg oyj.oiq P \ ol fia^. avxov vvxtdq 
^).&6i*xt^ ex).s\pav xo awfia avxov t)fid)v xotfxiofihvwv ofuog xa\ xd oQyvQia 
ka^ovxtq atwnijaai P \\ " rd awfjia avxov om BI tXO^^vxsg txXtxpav avx6v 
xoifjnofitvtov fjfidiv. xalxot avxol /.«/?. / | ^x).ttpav avxov C \ dX)! avxol 
BCL II '* ^nl xo aivmijaat O \ d)Xd xdxtivoi P | fttv yaQ A Thil yaQ 
om P ! anavxa P \\ *^ ccvxdv post fitfutQX. I \ xal na^d . . . tlkfjcpfvai 
om I II ^^ 6t om CDE lat \ xavxa 6t ndvxa P \ dvaydyw D \ dvt)yay6v 
aoi C I xo) xQoxst aov ctim ABGO Thil xw aw xqoxsi LP om {C)DEIQ 
lat Tisch \\ '^ xpsvatfXfd aot P \ {-no^xcflti I vno)jdpsiq O 

sect. 43 1. " r}vayv. oiv L dvayv. xolvvv P \ o om Q \ tintv NtQwv 
6 fiaat).svg C || ** ovxwq tx^i xal ndvxa 6i* avxov ntnQaxB^tn I \ 6t tavxov 
P I ndvxa inQdx^fj BGf)Q xavxa ndvxa ^nQiix^n CLP \ 6t om (J \ xal 
6 nhQoq P 



198 ACTA PETRI £T PAVLI 43-45 

elTtev' OvTiug eariy, fiaaiXev, 6 yaQ Ei^iov ovrog jcXi^^g ^ev- 
dovg xal aTrdtrfg vftdQxa, xav doxij lavrov tovto elvai, oneq 
ovx eativ, d^eog' iv dk Tqp xvglqt fxov ^lrjaoi XQiarq} iaTiv naaa 
fi axQa vUrjj og dtd Trjv twv av&QWTtiav aiJTrjQlav rjvdiixriaev dia 
5 Ttjg x^eiag olxovo^iag toi^ dv&Qiinotg avvavaaTQaq)^vai. 

44 Ei^iov elnev Ovx dv^^OfAai aov knl noXv, IIiTQ€j diX 
CLQTi nQoatd^n) Toig dyyikoig fiov, omag iK&ovreg ixdixrjatoaiv 
fie dnb aov. IliTQog elnev Ov ipofiovftai Tovg dyyiXovg aov 
ixeivot dh ftakkov ifii ipo^q&r^aovTat iv tt^ dvvdftei tov xvQiov 

10 fi(w ^lrjoov XQiavov. 

45 NiQtJV elnfv Ov tpo^J) tov Eiftuva, IliTQi, tov Trp^ 
iavTOv &e(nr)Ta itQdyfjiaat (ie^atovvTa; IliTQog ehtev BaatXei, 
iv ixeiviit ioTtv i^ x^e&tr^g, og ra adrjXa iQ€vv^ Trjg xaQdiag. 
vvv ovv itndTw ftoi Ti dtaXoyitoftat ^ Ti notia eig tov dta- 

15 XoytOfiov ftov. nQo tov ipevaaadat de tovtov, Toig aotg ifiq^a- 
vitijj iiaiv, iVcr fif^ ToXftrioi] xlfevaaox^ai r/ dtaXoylCofxat. NiQotv 
elnev IlQoaeX&cjv tode elni ftoi, r/ dtaXoyitr^. IliTQog elnev 
KiXevaov ivtxd-r^vat olqtov xQid-ivov xat Xdd-Qa do&^ai fjioi. 



* HTtev TCM paauM I \ ovxatq f/f/ I \ fiaatlevg G \ post paai)jev adti 
xal xaxta ^nQax^i naQ avxov C \ o 6h alfnav CIPQ \ ovxatg lOP \ 
fidyog xa) n)jriQ, nv, P||' vnoQXiov \ xa\ doxel Thil \ Soxti HCIGttP \ 
x€d pro xav doxj (J \ avxdv CL \ xovxov kavxov G xovxo avxov L \ rof- 
xov xov C I flvai avxbv ^eov I iiavxdv elvcu ^ov PQ \ oneQ ovx taxiv 
aiioq I I onsQ . . . ^eoq om || ' rcfl xvq. ^fiwv BI \ naaa om (> B * ij om 
CP ^lnlq pro t) axQa vixti I \ fivSoxrjasv cum BDGLPO evdox- ACIO 
Thil Tisch \ Sid r. ^. avxov oix, CGILffPQ || * xal xoig dvS-^), G \ arrov- 
eaxQdipri G 

86 ct. 44 1. « bgofjiai aot I d\4^(ofjLat CUQ \ ae L \ dXXd CO H ^ ro^ 
dYyikovg fiov O Thif \ ix6ixiqaovai(v) UEL Thif Tisch || • 6id aov C | xo^ 
Smfdovtxovg aov dyye/.ovg P \\ • yoQ fm)Jjov BGILO \ r. xv(}, t)fnuv L X9' EQ 

sect. 45 1. " 6 vbQwv P \ if^pel BCGI Tisch \\ « avxov CE \ xolg nQdy' 
fmai I I paaikev om CE || '^ iv ante ixeivip otn I \ oaxig xd C \ ddxrxa 
OP y » ovv om O I noi niti G \ post elndxw fwi add ABGPQ Thii 6 Sifiopv 
qitod omisi ntm CEILtf iat Tisch \ xd xi 6iaL ff \ 6iaAoyiyiufiai C \ xi 
aiite notdt om H* iv xtji 6taloytapua fxov BQ \ /.oyia/nov I \\ '* d).Xd nQO 
P dkX* (xifjtv}^ ngo Q \ 6ia\!fevaaa^ai G \ 6h anie xovxov otti EGIP 6dv {sic) 
LQ I avxov ffP I xovxw jtosl xovxov aid I \ ^pupavitfi I | xi 6ia),oy[^Ofjicu 
5c5 aoi {iaat)j:^g "va ftt^ xo).fit)aet if^eiaaa&at f» \ xi 6ta).oyi^ofiat ^fi<pa%'[C,<o 
aot (iaat)j:v "va fo) r. tp, B xi 6takoyOC,oifiai mite 7va fit^ (jioi) r. i^'. Q \\ '« /^ij 
pitst '(va nm 1 I xo).fitjaet BEGIQ Tisch xoJifjdatfg C \ 6taXoyi^otfiai C \x6 xi 
6ia).oyiL,ofiat P \\ '" nQoakk^e ot6e nQog fie xal Q \ ptoi otti I \ xi 6taAjoy[Cjei 
BCE'jIOQ Tisch I xi 6ta),oyiCjtt 6 ntXQog, o nexQog 6s G \ d 61 nixQog nQOOBk' 
O^wv ).byei B b ntXQog dt ).eyet xqt paai)j-i XQv^iopg G xoxe 6 fiaxaQtog nixQog 
nQoaeX^ojv t-yytaia xov vtQiovog elnsv avxtp' jiaai)jEv xe)jevaov d^xov ^veX' 
f^fvat XQiiftvov P\\ '" dxlh]vai C \ ivex^ivat fxot Q \ ).di^Qa xal L 



AOTA PETBI ET PAYU 4S-^ 199 

Kal elnev TtdXiv 6 flivQog' ElndfU} ILpiuv vvv xi %o diaXoyia&iv, 
ri rb Xex&iv, %i %6 yeyovog, 

46 dee9t. 

47 Eipiiav elTtev Tovro yivwane, (iaaikev, oxt voug dia- 
koyia^ovg Tciv dv&Qciicojv ovdelg oldev, el fifj elg 6 &e6g. IliTQog 5 
elTCiV Iv ovv 6 Hywv iavrov elvai vlov &eov, elni ri Ivdv' 
fiovfiar ti (XQTi Tteftoirjxa iv tc/7 xQV7tT([i, aaq>fjviaov. V/v dk 6 
UiTQog evXoyrjaag ov eiXij<pei TtQi&ivov ccqtov, xai xkdaag de^i^ 
Ttal aQiOTeQ^ iv TOlg xeQidioig lawQevaev. 

48 Tore 6 li^wv ^ij dvvtj&elg eirteiv t6 tov dnoaToXov lO 
uTtoQQrjTOv, l^orjaev kiywv ^E^eX&iTwaav xvveg ^eydXoi xal xaTO" 
(payiTwaav avTOv kvumiov tov KaiaaQog. Kai l^aiifvrjg iqfd" 
vTjaav xvveg fxiyiaTOi xal ijQfirjaav irti t6v IHtqov. 6 dk IliTQog 
ixTeivag rdg x^^^^S ^h nQoaevxfjv ^dei^ev Toig xvah 5v rjvXoyrjaev 
aQTOv ov IdovTeg ol nvveg ovx lr« iifdvrjaav dnb rfig wQag ixeivrjg, 16 
uXl* etpvyov, Tore 6 IliTQog elnev 7tQ6g NiQwva* ^ldov, fiaaUev, 
^dei^d aoi ^dyov xai ditaTewva t6v lipiwva elvat, ov Qi^fiaaiv 
dXX^ ^Qyoig' 6 yuQ dyyiXovg V7toax6f4evog xaT ifxov 7tifi7teiv, 
y.vvag itaQj^yayev, — Yva dei^r^ eavrov ov d-eixovg exeiv dyyiXovg 
uXXd 'Avvixovg daiiiovag. 20 

* c^^ 6h ixiXfvatv ivex^ivai eiTiev 6 TiirQog Q log 6h ixiXtvaev dx^vai 
{ivex^V^cii ^') *«^ Xd^Qa T<p TtitQip 6o$^^vai elntv 6 TiitQoq CK Tisch ivex- 
^ivTog dh Tov &qtov eljtev 6 nitQog I \ TtdXiv tlnev GL \ 6 ante nhQog om 
BCL I 6 nhg. nQog tdv clfjimva P \ vvv al/nav EI Tisch vvv 6 aifi<av CG \ 
t/ Td 6taXoYta»iv om BGL || « xal t/ t6 kex^i^ ^ I 6iaXex^iv ' xccl t/ Td 
yeyovog P \ yeyoviug lOQ 

Rftct. 47 I. * i^aatXevg C dya^h paaiXev EPQ \\ » ovx oUev G &XXog 
ovx ol6tv P I H6ev CGIQ | elg om C \ 6 S-edg 6 nari^ /lov fwvog G \\ 
•* T^wc av 6 Xeyatv P \ 6 om EG \ Xiyeig C \ aeavt^v C \ elvai vldv ^eov 
vuin GLOP v\6v elvai &eov A Thil v\6v ^ov elvai BI elrai om EQ Ttsch 
tlvai S-eSv C \ t/ iv&vfiov/iai oiit 6' || ' ij t/ / | &QTi om C t/ 6h xal aQU P | 
Tcp om B I xQvnT<5 fmXo) (sic) aaipi^viaov P \ 6 om / 1| • eli?,t}<pe{v) BCGIOP | 
xqISivov om CQ \ xdy^ag G \ 6eSia xcd OQiaTeQa om | rff |m Te C || ® iv 
om I I x^i^^^otg BE Thil Tisch ] iv Tolg /6^i(v) CP ad') avTov C \ 
iatjQevev Thil iaoQevev G xareixe P 

86 ct. 48 1. ** alfiotv 6 fjidyog (om 6 anU aifju) I \ t6 om Q \ tov 
nhQOv G II " i^eX^Totaav BPL Tisch \\ »* c«)c 6h TavTa elnev 6 alfuav ^{- 
altpvijg P II *' oQfiijaav CGLO \ 6 6h fiaxdQiog nivQog P \ o 6e noi^aag 
nQoaevxyv I\\ ** t<Jc X^^^ txvrov P ; elg evxhv G elg t6v ovqovov I)P xal 
nQoaev^dfievog C j ixQaxei pro &6eiSe ToTg xvaiv G \ ^X6yrjaev cnm BDGIL 
Tisch ftUdy- ACEOP Thil \\ » dg 6h f6ov o\ xi^eg C \ ed^^tog iTQdnrjaav 
pro ovx ^Ti iipdvfiaav C \ dn6 x^g wQag . . . etpvyov otn /|| *• ^ om GLO | 
nQ6g t6v viQcjva G \\ *^ adr^v aifwtva Q \ t6v aifjiwva ante fidyov xai dnar. 
G I dnaTaioiva ABCGQ || " inoaxfofievog I vniaxovfievog ^ 1 *• nQoaifyayev I 
naQ^ev B \ 6eiSei CGI \ aMv C \ dyyiXovg l/ei / | ^ xal xwixo^g L 



200 ACTA PETRI ET PAYLI 4»-51 

49 Tu%% b NiQiov TtQhg tov Ilfiwva eljtiv Tl lativ, lifitov; 
vofil^u}, r^xT^ud^a. Ilfiuv elicev Ovrog tuxI iv tfj 'lovdauf xal 
iv oXji T^ IlaXaiarlvr] xal KaiaaQeiq xa avrd fioi iicoirjaev, 
60 Tore 6 Niqotv TiQog tov Ilavkov ijtiaTQafpeig egnj' Zv 

6 dia Ti ovdhv Hyeig, Ilavke; yiTcexQi&rj 6 IlavXog nal elTtev 
rivojoxe TOVTOy fiaaiXev, ori iav djtoi.vaf]g tov fidyov tovtov 
TOiavTa jtqdTTeiv, fiiyiOTOv TJj TtaTQidi aov av^dvei xaxdv xal 
TT^v ^aaiXeiav aov djtb rfg Idiag ardaewg naTafiifidaei. ^O de 
NiQwv T(p Eifiwvi elnev Ti kiyeig avy EifiwVj TtQog ravTa; ^O 

10 dk Hf40}v elrtev ^Eyio idv fif^ (paveQiiaw ifiavrov xal vitodei^w 
elvai d-eovj ovdeig fioi to 6(peiX6fievov ditovefiei aifiag. NiQtav 
elnev Kal viv ri x^ov/^f^g xai oi?>c aTtodeixvveig eavTov -S-eoVy 
OTtwg av ovTOi TifiwQrjd-tiaiv; 

51 Eifiiov elnev KiXevaov fiot nvQyov ohodofi^aai vifjrji.dv 

15 djtd ^vXwv, xal dveX&wv iit^ avTut xaXiaw Tovg dyyiXovg fiov 
xal TtQOOTd^w avTolgy %va ndvtwv oqwvtwv dvaydywai fie nQog 
Tov nariQa fiov eig tov ovQavov. tovto de ovTot fiff dvvdfievoi 
noifflai iXiyxovTat on dv&Qionoi eloiv dnaidevtot. *0 8e NiQiov 



sect. 49 1. * 6 om | elTcev :xQh<; tdv aifjiwva I | t6v om \ e^ 
GL I r/ icTiv xovxo C \\ ^ rftxwiie^a C ^xeiov/ie^ t)xxri^fAtv EG Tisch : 
6 alfi(uv G I dya^h fiaaiXev, ovxog P \ ovxwq IL i| ' iv x^ na)maxlv^ o)^ I i 
xal Kaiaa^la xA avxd fxoi om I xal KtuaaQila om C \ xavxa BCGLPQ 

«ect. 50 1. * o om L \ imaxQa^eig om BGL imaxQa<pelq Ttgdq x6v 
navXov CI yQa<pijg (i. e. axQa<pelg) (J \ eine(v) IPQ \ av xi Uyeig P Ij ^ ov 
?Jyetg O \ /,a)^Tg B \ xal dnoxQi&eig B dnoxQiB^elg 6i (om xal einev) I ; 
kiyei avxw (nm xal etnev) P\\ ^ idv fjirj dno?.vagg CP j dno/.vaetg GI \ x6v 
indQaxov fjidyov xovxov P \ f.ost xovxov add xcci xw/.vaeig tovxov G | x6v 
xd xotavxa nQaxxtov C \\ ^ xotavxa ovxatg nQaxxovxa 1 rotavxa nQaxxovxa 
ioya P I fitytaxa , . . xaxd C \ aiu^dvrj If avSdvrjg O avgdvetg L (non A) 
Thil I dve^ixaxov pro «iV- xax. B \\* xFfg ^aatkeiag aov I \ x^g idiag aov 
axdaetag I \\ ^ x6v aifiotva i<prj I \ xi 6h Q \ <Jv om BO \\ »» 6i om G \ iyta 
idv fit) . . . ytQwv einev om (> | paatkev, iy<6 P \ vfuv <paveQwato avx6v 
(om idv fif)) C I el fti) BGI (eifd) LO \ eavx6v GO \ 6eigw BGL \ vno6, 
naatv elvat fie B^eov /' || " dnovbfiei . . . xal ovx om P \ dnovifjiTf GO ! 
NiQwv elnev om O \\ '* vvv om I \ dno6eixvve (om xal ovx) C \ kavx6v 
beov om O aeavxov GP \ oaxtg ei ftost aeavxov P \ {^eor om L(P?) 
** xal avxol I \ xtfiwQtf^atv oixoi I* 

sect. 51 1. " xal elnev aifxwv xw ^aat).el einovxt «rnO lavxa \ 
i aifiwv I I xvQte ^aaiXev xiXevaov (om ptot) P i oixo6ofifi&fjvai BCPOP 
yeviaStu I \ viprj?.6v om \ dn6 ^vXwv i^^rjkwv P || ** |iv.oi' L |rAor / | 
in avxov BB/lGLO Tisclt nQ6; avx6v I \ xal xakiaw fj \\ '* xal nQoaxdS<j» 
avtolg om CP \ avxovg GI \ 6Q<5vxeg (J \ dvdyovatv CQ dydyioat I \ 
" rotTo ovv CiPPQ ovxoi ovv xovxo I \ axxol O || *»* dv^Qwnot elvat dn. CP 
iUtn sed pruem oxi Q oxi fidyoi elaXv xak dncctcuwveg B i dnai6. eiaiv L 



ACTA PETRI ET PAVLI «—68 201 

Tf/7 lli%Qi^ eljtev l^xr-Koagy lleTQSj ro TtaQa li^wvog elQti(.Uvov\ 
Ix tovTOv (pavr^aeraiy oarjv dvva^iv Bxei ^ ovtog rj 6 -d^eog tfniiv, 
IlirQog elnsv KQaTiate ^aaiXeVy ei d^ikeigy dvvaaai vorjaaiy ori 
dai/iiovwv TtenXriQiarat. NiQwv elnev Ti fioi koywv jteQiodovg 
7toieire\ fi avQiov ri^iQa vfiag doxi/iidaei. 5 

52 lifiwv elnev* Ki /i^ mareveig, dya&h fiaaUev, ori fidyog 
ov% eiftij nikevaov ditoxefpaXia&f^vai fte ev rd/rc^ axoreiviif, ndxel 
fie ea<payfiivov xardleine, xai idv rf] rQirtj fifiiQ(f fifj dvaardj 
yvuid^i fie fidyov elvar Idv dk dvaard, yivcjayce vlov fie elvai 
rov d-eov. 10 

53 Tovro de yevia^ai Aekevaavxog rov KaiaaQog iv rjj 
a^^oriifj rfj fiayixfj avrov rixvj} o Hfiu}v eitQa^ev, %va xQiog dTto^ 
'Aefpakiad-fj' inl roaovrov de 6 xQiog wg lifiwv i(pdvrij %wg ov . 
ditexeipaXiaO-rj iv t/; axoriif. ^EQevvfflag yaQ 6 dnoxerpaXiaag 



* h<ptf xio nhQM l I Xio nhQi^ om (.' \ xl JiaQcc xov alfxiovoq eiQtfxai 
(■ r« 7iaQ(\ olfiiovoq elQtjfxiva G | xov aifjuavoq C(f || • ^x xovxov ovv (r ' 
tpaivt ae xiioq noarjv Svva/uv hxeiq I \ oq r/Jv dvvafuv L \ i} prius om 
BCEPQ I tl , . . el ftro § . . . ^ <* | ovxij^g IQ \ ov pro tj altero Q \ 
^fidtv GQ aov {BCE) Tisch utilla uaria (cctione wlmttata. item ut uid P 
sei i}f4(5v AILO Thil \\ ^ xQaxiaxe om B \ paaiUiq G \ ^sXriq B(t Hleiq 
xov ( ' I yvioaxov voijaat saxta aoi I \ dvvaali-ai (r \ ivvoijaat O || •* aXxoq 
daifwvatv 1 \ daifioviiov EO Tisch \ nenktJQwxai oixoq L \ Xoyovq nsQiodwv 
{nsQiodov P) BII* koyovq etiam GQ^^ noisixai Pt \ t)fiaq (J vfuSv I \ doxi- 
ficcasi ifjidq /* . doxifidatj (t 

sect. 52 I. ° x(d ndXiv alfiwv Siptf C \ y ov max, (J ov niax. {imi st) I ! 
fit/ iHH BQ fioi (r I maxsvasiq 10 \ dya^h om I \ fiaai)^vq G \ fidyoq 
atm B(;iL(fPQ Thil Tisch fdyaq ACDE\\ ' o^x om C \ post slfxi udd ci^JL' 
v\^q ^sov l^ I iv Tip axoxsiVip B slq xonov axoxivov (w \ xal ixsi (' \\ 
" iatpayfitvov om Ch iaipafjikvov L \ xaxoMnsiv (E)P xaxa?Mtpai C xaxd- 
)j:i\pt I xrcri)ansv (J iyxaxiXins C ivxaxdXstns D \ post xaxal. atid ^toq 
TQlxrjy t]fUQav I \ av Q | iv xy xqIx^ {itm idv) I \ XQixtjv rjfibQav {otii artic) L i 
fxi^ dvaiTXiti . . . idv Ai om per homneotel P || " yvw^iy \ sl dh (rlQ \ 
ylrojaxtj \ fis vlov P\\ '® xov om Kj 

sect. 5JJ l. ** xovTov /(> | ixi/,svasv ovv 6 xaiaaQ xovxo ysvia^i L \ 
Tov xaia. xslsva. ysviad^ai BI xsksva, xov xaia. ysviaS^ai P \ xs^^va. 
vsQiovoq Q \ xal iv xj axoxltt B iv xj axoxla itm C | x^ om (f || " axoxsia 10 \ 
o ovv aifiiov xy fiay. dvx. xsxv. L \ dnoxs^hal^slq xy fiay. avxov xsxvfj B , 
avTov post tix^V ^'^'' I ^^Z^V ^^^ i^^t> om C \ x^v fioyixtjv xix^tjv (om 
avxov) (t I inQaSsv 6 aifnov B o aifi. snQ. xixv^ ^^ ^V axoxia C \ 6 XQidq 
I dvx* avxov dnoxsip. BL dnoxsipaL dvx^ avxov CIP \ dnoxsip. iv xy 
axoxsla BO || *^ inl xoaovxov . . . ivsxsipaXia^ om per hoiimeotel A Thil \ 
insl 6h xoaovxov I \ i»q alpwv cum BIC tuq 6 aifuav LP 6 aifjLwv {om 
iuq) CDE lat Tisch aifjuov {om loq) (^Q \ s^Qi^ \ taiq av L ov om GQ 
» dnoxsipaha^ DL \ iQSW. 6h PQ 



202 AOTA PETRI ET PAYLI 53-55 

avrov xal TtQoayayaiv bIq to gxig rfjv xeqwiXfpf evQSv airf^v Trpf 
lUtpaXrjv %Qiov' aiX^ oidhv rqi ^aiXei djteiv irdXfi^aeVy iva fi^ 
fiacTi^fj ai-ToVj xeXevaavTi tovto Iv a7to%Qvq>ip Ttqaxdipfai. iy- 
Tev^ev ovv ^Xeyev iavTov 6 ll^iov TJj fi^iQff TJj TQlTfj iyeQ&^vcUy 
5 OTi rf^v x€(paXf^v tov TtQiov xal ra fiiXrj i]Qev, Td de al^a ixelae 
TtQoaeTtiTtrjTtTo, tuxI tji ffiiQtf TJj TQlTt] i'dei^ev iavTov Tqi NiQiovi 
Xiyurv avT(ir Hoirjaov infiayrjvai to alfia ftov to i%xv^iv, OTi 
iiov a7toxeq>aXia&elg nux&wg vTteaxoftrjv t^ TQiTfj i^fiiQif dviaTfjv. 
54 Kad-vjg dk elnev 6 NiQiov, oti i) avQiov i^fiiQa vfiag 

10 donifiaaei, OTQaqieig TtQog tov IlavXov Xiyei' Hv IlavXe dia W 
oidkv (f^iyyfi\ 

66 ^^TtoxQid-elg di 6 IlavXog elnev Tovtov Tovg Xoyovg fi^ 
fiovXrj&fjg moveiVy fiaaiXev. anaTedtv yaQ xal fiayog ioTlv xal 
eig dftwXeiav d^iXei dyayai Tfjv ipvxf;^ oov xai Tfpf fiaaiXeiav 

15 aov. oiaTteQ yaQ oi AiyvTtTiOL fidyoi ^lawf^g %ai ^laft^Qfjg iTtXa- 
vrjaav t()v ^aQacj xai to OTQaTOTredov avTOVj eug ov yLaTenov^ 



* nQooayaye^v CGIO \ Tr)v xe^Xrjv (x{kov fig rd tpwq I | e^Q^STj pro 
e^Q, (xvT. T. xfip, B I xrp* xeg>aktjv om C | avr^v om GL xr(v om CDOPQ 
ovaav pro rjyv / || * xov xqiov L \ o^ fjihv I | xexoXfitjxev / 1 • fia^niSei 
BUE(rI Tisch xtfjLv^lasi C \ xeXevaavxi ego correxi xeXevaavxa ABEGLih 
Tkil xeXevaag C Tisch xeXevaavxog PQ | xeleva. . . . n(}ax^^cct otn DI • 
6\ xovxov pro xovxo Q \ npaxB'. iv dnoxQV<pw G iv tenox^v<p<p x6n(p PQ \ 
* h(tvx6v om BGP (xvx6v C \ avainijvai jtro iyeQi^, ante xf/ xq. ^fA, I \ xy 
XQlxy rjfiiQti II* II * xaxd fdhi L \ eTgev B \ ti^gev AI) add xal xax4xpvyfe(v) 
CDP II ^ ngoatnixxov C ninrjxxo G inen^xxo L \ x\i X(flxy ^fiipa GP rg 
x^xy (wxy ^ rlfAiQa I \ xfp om G \ aifjKovt pro Ni(Ho%u Q \\ ^ adxtS om B \ 
ffost Xiyuiv add ido^ paatkt^q vneaxSfitfV aot dnoxe^pre/ua^elg xf XQixy ^pt^^ 
itveaxrjv, xcd ido^ noQetfJu, dDA n(Hrfaov I \ n^axa^ov inaQ^yvat pro 
notrja. ixptay, P | ixnayrjvat G ixfuy^ai I \ aov pro fjioxr Q fjtov om P \ 
oxi iSov dnoxeif. . . . Soxifidaet om / 1 • dnexeipa)Jad^rjv O 

Rect. 54 1. ** xov dh viQotvog iv ixn(t^^et (sic) yevofjiivov, axgaipeiQ {om 
oxt . . . Soxtftdati) P I 6i om CQ \ n(ioeXnev B \ oneg a{)Qiov C \ ovqiv^ O \ 
algtov r)fjii(i(xv Q \\ *® axQa^elg Sf- Q \ axgaipelg Al 6 paat)^vg (' (tXQa^lq 
61 6 viQiov l I eipri CJJIP elnev \ av Uavke om BGIL ai^ 6h navJie D '] 
" <p(Jiyy{^ curn AILP Thil ipHyyu BCl)EG(tQ Tisch 

»ect. 55 1. " o 6h elnev JJP dnox(H^elg {om 6i) C \ Xiytt G Mipri I \ 
xoixovg CGILOQ \\ « povkrj^elg GQ tpo^ri^elg JP \ dxoitov I \\ »^ ^ikrj ij HXjei 
om Q \ dydyat cum ACDG dyayeiv BIL {dydyhtv) (JPQ Thil Tisch \ xrjv 
tpvx^v aov dydyat G xrjiv tpvx^v aov xal om hoc loco I xr^v ipvx^v ccvrav 
xal xr]v ar/v (J \ aov bis om Q \ xal xr}V fiaatleiav aov om C \ post xr/v 
fiaa, a. ndd ov fjtovov 6h xai^xrjv d)Jjd xal xrjv tpvxr^v aov /|| " ot fddyot I 
fidyoi om DE Tisch \ iawlg CEIL iav^g P i(xfJiPQig ACEGIff Thii ij 
dfifigig L \ in)Avtiae A \\ '• x<5 tpcc^at xal xw axQaxonai6m O | anav x6 
ax(f(n, I I inovxia^ CD ixaxanovxia^ Q 



AOTA PETRI ET PAVLI S5-W 203 

rla&Ti iv r^ &aXdacr]y ovruig xal ovrog did rrjg rov TtaxQog 
avrov Tov diafioXov naidevaetjg Ttel&€i roifg dv&QWftovg noXXd 
TLaifLd elg iavrovg TtoielVj ruxl TtolXovg Ttiv dmeQalmv l^aTtar^ 
TtQog TteiQaafiOv Tijg fiaaikBlag aov. 

56 ^Eyw dk &aQQ(ji rfj dvvdfisi rov %vqLov fiov ^lrjaov 5 
XQiarov, OTi rdxiov q^aveQiiaei avrov rd rlg iariVy nal oaov 
doTtei eavrov v^aiaai elg rov oiQavov, roaovrov TtaraTtovria&jj* 
aerai elg rov fivd-ov rov ^dov, ortov iarlv 6 nXav&fidg ytal 6 
fiQvyfiog rdv dddvrwv. 

67. NiQwv elftev Tig iariv i} rov XQiarov didaxij rov aov 10 
dtdaaxdlov\ Eljtev dh IlavXog' IleQl rrjg rov didaaxdXov fiov 
didaxfjg ^g iTteQwrrjaag, ov x^QOvatv ravrrjv ei fifi ol xad-aQol 
rfj xaQditf tjjv niariv TtQoaUfievoi. oaa ydQ rijg elQi^vrig iarlv 
nai dydTtrjg, ravra idida^ev. xdyw dnb %QOvaalijfi nal fiixQ*' 
rov ^lXkvQixov TtBTtkrJQwxa rhv Xoyov rrig eiQrjvijg, xa&wg naQ 15 
avrov efiad-ov. 

58 ^Edida^a yaQ, iva rf] rififj dlXrjkovg 7tQOTjyovvrar rovg 



• Matth. 8, 12 B " Rom. 15, 19 || »' Roni. 12, 10 



* ty om P I xal ohxoq om BC \ oftxmq ffis I \ tov naxQ. avt. trfq G 
rov aaxava / 1 • tov ante 6iap. om Q \ xsXevasiog \ nei&H to{>g dv&Qci' 
Ttovg om I neld^ avto^g O \\ ' eig kecvto^g om Q \ elg havt. noittv om C | 
avto^Q (iP I dxegaiot^Qwv dnatav I \ i^anatdfv Q\\* aov om Q 

sect. 56 1. * td y&Q alfjia tovto tb ixxvdh^ xqiov iativ praem oh 
transpositionem C | &aQQ<3 cum CILOPQ Shqqwv ABIPG Thil \ iv tfj dwdfiei 
P I tov xvQiov tj/idh' Q t. X. tf fiov 1 * kavtdv L \ t6 ante tiq om CQ \ 
latai Q H ' ^^paiaai kavt6v P || • t6v ante fit^^ om P \ iatlv om /CQ Tisch 

sect. 57 1. *® ti CDO \ tov Xgiatov om BCP tov XQ- oov \ t) 6i6ax^ 
Tov xQ^^ov GIL I triq om Q \ post tov aov 6i6aax. add dTtdyyeikov ijfjuv P \\ 
** o navXoq O \ nctvXoq elnev (om 6i) C 6 navloq elnev hP dnoxQi&elq 6h 
o navXoq elnev I \ tov 6i6aax, xqk^tov fiov || " ^ om CL \ riq ineQvitrjaaq 
OM I I iQwtriaaq D \ ov xf^^vaiv C {xtoQOfaiv) GLOQ lat Tisch ovx OQwai(v) 
A BDEIP Thil \ tavtijv om avt^v CDEP Tisch \ el /irj ol xa^. tj xaQ6ia\ 
tjfiiv 6id Q \ ol om G \ xa&aQ(p A xa&OQa ThH sine teste iv xa^OQtj ovaiv C H 
^' T^ niatei DGL xal ty niatei BP add avtov P xal ol iv nlatei C \ niatmq 
nQolefxai v6ei I \ <oq ydQ Q \ oitoq ydQ iatt fiovoq tfjq etQi^vrjq 6i6daxakoq 
xal t^q dydnrjq 6otrfQ pro oaa ydQ . . . i6i6aSev P i " xal t^q dydnrfq 
BCG I tccvta om G ndvta C \ nQdxtei jrro i6i6a^ev I \ xdya^ 6h . . . i^i^ 
6a^a ydQ om per homoeotel Q \ xdyo^ 61 P \ xvxh^ f^iXQ* ^ II *^ '^ov ^ov 
pro trjq elQrivrjq G \ xaB^q i6i6dx^v naQ avtov I 

sect. 68 1. " i6i6. ydQ iv nQwroiq P \ 7va om I \ tj om Q \ dXXriXotq 
G dXXffXoiq Q \ nQorjy^aQtvtcu C nQOfjyi^aovtcu PQ nQorfyovfievoi I nQorjyw- 
fievoi nQOtifiiiaovtai D 



204 ACTA PETRI £T PAVU 58-00 

vniQixovtag -koX TcXovalovg firj vjteQalQea&ai^ xal ikTti^eiv iitl 
jtkovTOv adrjXotrjtiy dW iTtl rt^ &eqf Trjv iXjtida cevrtiv tid-ta&ai' 
tovg TtTOJXOvg iv r^ Idiff %alQBiv rtTwxUq' Tovg rtaTiqag didd^ai 
Ta Tiyiva avTtiv Ttaideiav Trpf iv (pofifff -d-eov* tcl Ti%va TtetdtiQxeiv 
5 Tolg yoveiaiv eig vov^dTjoiav awTrjQiiidri. idida^a Tag ixidirjaiag 
Tuv 7tiaTev6vTutv TtiaTeveiv eig eva S-eov, ftaTiga TtavTOKQdroQa, 
doQaTOv TLai wiaTdkrjTtTOVf xal eig tov vlov avTOv tov fAOvayevf^ 
Tov KVQiov fiov ^lrjaovy XQiaTOv. 

59 ^IvTrj 8i fioi ij didaxfj ovx dn^ dvd-QWTtiJV y ovdi ii 
10 dvd^QiuTtoVf dkkd 8id ^lr^aov XQiaTov idodTj, tov ix tov ovqovov 

fiOi XaXrfiavTogj og xal djtioTeiXiv /le ijti to HT^Qvyiaaj elQijxtjig 
fiOi' IIoQevoVy OTi iycj iaofiat fieTa aovy Kai ndvTa oaa av 
eHnrjg r^ non^Oj^g iyci dixaitiau). 

60 TavTa dxovaag 6 NiQwv i^iaTrj, nai OTQaqteig nQog tov 
16 niTQOv elnev Iv t/ iJyeig; *(9 de IliTQog efpr^' IldvTa oaa 6 

* 1. Tim. 6, 17 II 3 Pk. 73, 28; 78, 7 | Ei>h. 6, 4 jj » Kph. 6, 1 ; Col. 3, 20 \ 

• Gal. 1, 1 11 " Act 22, 21; 18, 10 cf les. 41, 10; ler. 1, 8 

* OQXOvtcLq (f I xai ante TtXova. om I \ /ji^ iXni^iv BGO || • r^ tov 
nXovxov DEP \ nXoxtw LQ \ inl rdv <^edv OP \ rdv ^sdv x^v l^wvra P 
T^v iknlda fx^iv I \ ceihov OP \\ ^ ;fa/(>t<yd«i CJfPfj x^Qetv om \ nxfoxlf^ 
10 I xo^q naxhQag . . . ^ofito ^eov om Q jj ^ aixibv xSl xixva G \ arhwv 
om I ri}v iv XQiaxtxi iniyvwoiv pro ncudeiav r. i, tp, S-eov C \ iv ncuSeia 
xai ipofiip 1 1 naidiav BEO \ ip6fi(p xvQiov IL || * vovd^rjoiav cum E lat Tisck 
cf Eph. V;. 4 ftai^rjaiav BCPGOPQ fidSrjaiv L fxa^xeiav A Thil didaaxtt- 
Xiav 1 1 r?)v a(0Tij(Htvdij C, \ kdiSa^a om P intdeiSa O \ xaiQ ixxkfjaioiQ O '*' 

• X(vv ni(nev6vT(uv om 1)P \ rc5r nKjxdiv L I ayanav xal niaxevetv P 
xov niaxeveiv I naxtga om BDP || ' xal d^Qaxov I \ d6(>axov xcU dxaxd" 
krptxov om BCBPQ \ xai ante dxaxa)., (tm \ dxaxdkvnxov L \ fMOVo^ 
yevvij G || • xov xvq. ^/jkuv BCIQ xcd x() ayiov nvtvfia pro x6v xvq. (a. *I. 
XQiax6v D item xcd elg x6 ayiov xal ^(oo:ioi6v avxov nvevfia P xal x6 
nvevfuc ayiov x6 xvqiov xal ^(i}onoi6v x6 ix xov naxQ6g ixnoQevofJievov Q \ 
post XQiax6v add xal eic x6 aytov nvevfta ovdh 6i dvO^Qcinov idtSdxO^ I 

sect. 59 1. *• 6t om C \ d* ifjiti ftro 6t fwt L \ fioi om I \ fiov BQ \ 
fwi iaxiv C I t) evxv ^ i ^f^oikev p(»st Ai6axt) P I ovx dn dvB^Qiunov Q | 
0^'x dv^Q(6n(s)V (om dn^) C oix dv^(onov 1) \ i^ firo di C \ ov6t 6i dv&Qci* 
nov om P pro itis ^6i6dx0^tjv (e.rp) I \\ ^® dv&Qcincnv aJtero i(fCo BO \ dXJA 
6id 7. Xq. . . . ix rov ovQavov om C \ fiov id(6i^tj (w fxot i66i^ti P iSo&tj 
fxot E I ror priiis om BCILP fjtot 6o^tvxog xal ).ah)aavxoq y || ** fiot ariie 
XahfO. otn P \ dniax. fxoi I \ elQtfx6g Pf ?,iyatv (om pot) C || *• noQevov 
iv elQt)vy P \ tlpi Bff \ oaa idv A^ ^^ post finjfg adti xai dvayyeAeig C i 
ij nottioyq om L \ nott^aetg ij tinotq I nott,atig BCDCIPQ lisch ntnijatQ O I 
iyd at 6tx((t(uaai P 

sect. 60 1. '* xai xavxa D xavxa xal txtQa n)Mova xovxodv P \ dviaxti 
C\ ** t(fri pro tlnev I \ nixQe fntst liyetq I \ xal 6 nixQoq CPILOPQ \ 
elnev pro t^tj B j oaa ild).. 6 navkoq CILttQ 



AOTA PETRI ET PAVLI ao 205 

ITavXog lldkrjoev dXri&^ elaiv xal yaQ hLTtaXai itokka ide^d^rjv 
TtaQCL Twv ri^BTiQiav iTtiaxdTtwv yQdfifAara, rHv ovtcjv elg Ttaoav 
T17V olytovfi^vrp^ jtSQl tHv yevofiivwv xal XaXovfiivotv vtc^ avTOv. 
di(jiytTOv yaQ aiJTOv ovTog tov vofiov, tpwvij avTbv tov XQiatov 
i% Tov ovQavov ixdXeaev, nal idlda^ev ttjv dXi^eiav, oti odx 5 
fjv ix^Q^Q xaTor q^d^ovov T^g fjfieTiQag niaTeiog dlXd naTa 
ayvoiov. %al yaQ iyivovTO TtQo iqfauiv rpevdoxQiaTOi cjg xai 6 
Zlfiwv xal xpevdanoaToXoi Ttal ipevdoTtQoqnJTai, o^Tiveg xara rcJy 
leQiHv x^Q^y^dTixiv iXd-ovTeg iTteTfjdevaav y.eviiaai Trjv dXfid-euxv 
xal TiaTa tovtcjv ow dvayxaiov fpf tovtov TtQOXBiQlaaad-ai tov 10 
avdQa Tov Ix Ttaidod^ev oddhv %TeQov Ttaidev&ivTa , ei firj tov 
-d-eiov vofiov iQevvdv ra ftvaTj^Qia, iv olg Trjg dXrjd^eiag ^dmog 
xal Tov xpevdovg yivrjTai diOMTrjg, irtei Toivvv 6 dnoyfiog avTOv 
ov 8id (p&ovav iyiveTO, dXXd 8id rinv tov vofiov ixSinriaiv, avTrj 
f dXf^eia i% tov ovqovov TtQoaojfiiXriaev avup )Jyovaa' ^^Eyd 16 
eifii ^lrjaovg, ov av 8iii%eig* navaai ovv 8i6iiiO)v fie, oti iyd elfii 



« Act. 9, 5; 22, 8 

* iXdXrjae xal XaktX P \ aXr^Bi (t dhjd^sid 1 \ iatlv C tvyxdvovai 
DP I Mxnalai tdv ^(m^vov / | idiSa^dfjojv C i* ix twv tjfi. G \ rjfAeriQwv 
om I I ygdfdjLiaTa . . . vn^ avzov om I sed add pro his xdQiv xmv yevO' 
(livaiv vnd navXov \ iv nday ry olxovfih^ CDLOP \ anaaav (om etq) Q \\ 
3 negl om C \ yivofiivatv CO \ XaXrifihmv PQ \ ^nd tov aSeXipov fiov 
naiXov C \\ * yag om O \ Svtwg GIO \ td nQ&tSQOV pro tov vSfiov P \ 
tov Xgiatov om CDKI Tisch posi ovQavov Z || * ^^ twv ovgccvmv O \ ixa- 
Xeaev ix tov oIq. G | trjv dXrjd', xal i^dvrj P \ oti om C || • xatafpQOVwv 
DP I tfjq r)fxet^Qaq {xfiet- I) niatea^q post xat^ fyvoiav 10 \ tialv VteQaq 
niat. L I xatd dyvoiav enQottev aneQ inoiei P \\ ' yoQ om L \ iyiveto 
CD I iyivovto xal G j xal ipevdanoatoXoi ante wq xal 6 alfiotv G \ cianeQ 
xal alfjiwv I I d aifiutv ohoq BP \\ * xa) tpevdanoatoXoi om BI \ ipfvd- 
andatoXoq (om xai priore) C \ o^tiveq xal tdiv DP \ xatd twv leQwv 
XaQayfi, om C {| • Mwv pro leQwv I \ yQafifjidx(av AD Thil doyfwxmv \ 
iX^vteq om CDK Tisch iXdvvtcov Q \ initi^Sevaav AKGI i/iovXi^S-rjaav C \ 
xevdjaai . . . xatd tovtmv om I \ xevwaai'] in marg fjiatcuonoiijaai A'^- 
*® xal om B \ xaxd tovto D E \ xatd to (om tovtwv ovv) \ xai^ cc^xwv />ro 
xatd tovtcDV ovv L \ ovv om CDKP{0) Tisch \ dvayxaiov ovv I \ iativ I elvai 
L I tovtov om GO \ nQOxeiQiaSrjvcu L xeiQloaa^i \\ ** ix ncudlov Thil | 
ix naidioSev avtov fjirjShv iteQOv C \ dX?.o pro eteQ. B \ eteQOV naidev- 
B^ivta om I \ nQa^avta C \ el firj td tov BG el ftri td tov / || ** vofiov 
om C I iQevvd D \ td om I \ trjq dXr/B^. ylvetcu C \ ivdlxa^q G \\ *' xal ov 
ipevdovq I \ yivrftai om hoc loco C iyiveto I ylvetat \\ " avtrj AGL \ 
xatfjXd-ev pro avtri r) I \\ " nQoaofjiiXrjaev CDKG Tisch | nQoaofi. avtoi om I \ 
avtw om L \ aavXe aavXe iy(6 elfu P || *• Irjaovq XQ^*^^^ ^^ \ ^^^^^ \ 
navacu . . . tr/q dXrjMaq om I \ navaov L | navaou ovv dnd tov vvv P 



206 ACTA PETRI £T PAVLI 6(MB 

if dkij&eiaf f^g vTteQaywvl^eadtti (palyrj Tcara tdv ix^qww %r^ 
dXrj&eiag.' iig ovv eyvio oikiag elvaij xaraXiTtdtv ^TteQ du^Bdbui^ 
rjif^aTO diexdinijaai tavrrjv rfjv xqI^ov %ov XQiarov rv idiameVf 
^Tig lariv odog dkrj&Biag rolg eiXiXQivwg noQevofiivoig Iv avv^, 

5 61 Tavja eiQrpt&rog IlitQOv 6 Hfnav elnev nQog NiQiava' 

^worjaov, dya&k fiaaiXev, oti awinvevaav ovroi ol dvo xa%* 
ifiov ' iyu) yoQ eifn j} dkrjd^eia, xal ovrot ivavrla fiov q>Qovovaiv. 
ni%Qog elnev Oide^Ua iv aol dXr^&eid ianv, dlkd ndvra ipevSf^ 
Xiyeig. 

10 62 — 66 desuni. 

67 llfiiav elnev j^iya&i ^OiXev, ovroi ol avd-Qomoi avve- 
Xoylaavro r^ ev^iveidv aov xal avvidriaav ae, NiQwv elnev 
^AlX oide av ^e neQl aeavrov en ifiefiaiioaag. Sifiwv elnev 
ndoiov xaXiiv nQayfidriov xal arjfieiwv vn ifiov aoi vnodei%d-iv' 

16 nav d-avfid^to, on dfiq>ia^r]frelg. NiQwv eJnev ^Eyw ovdevi i^ 
vfiwv avvaivw' d)JL o iQwrw ae^ fid)JXov dnoTtQi&rjri ftoi. 

68 lifiwv elnev Tb XoiJtbv ovdiv aoi dnoxQivo/nai. NiQwv 
elnev ^Eneidt^ ipevdr^^ did rovro ravra Xiyeig. Tb Xoinbv ovdiv 

* Ttegl ffg C \ vTtfQayatvi^oai B dytavitjtocu C \ <palv^ om I) fpalveom 
BGLO g>alveod^ai C ipcdvexai Q \ xazcc r. iz^Q- r, aXtfi', om Z || * ovxwq 
xl elvai L I post eivai add xriv dk^i^eiav P I xaxaXeinatv \ jetexaXiTfiAv 
evHmq P \ dnEQ | dieqedixa cwn AL i^edixa IQ die^edixei CDE (Sixi) 
Thil Tiscli iSfdixei BP 6t] i^ediopxev G i^eSiwxev | » ^qSoxo . . . iSiwxev 
om per hotnoeot G I diexdixav I Siexdixeiv PKP \ xavXTfv rr)v nioxiv il I 
r^v idiwxev otn H * ei xiq O \ iJti? iotlv aktfieta P \ t]xtQ iaxl x^^bg ij 
dXi^B^eia P I oddv I j oddq x^q dXtjB^. CO | ^/negivd^q L ogS^dig xai elXixgivi»; 
P j iv xavxtf G 

sect. 61 1. * xal xavxa D \ nixpov nttn AL Thii xov nixQOV BCDE 
GlOPfJ xdv vigoiva 1 1| • dya&i om C \ fiaaiXevg C \ ov ivinvevoav I \ oi 
6vo oixoi O II 7 xai onttj oixoi otn IP \ ovxot 6e P \ xal avxol CD \ xax* 
ifih pro ivavx. fiov C j ivavxiov / 1 * dXtiO^eta iv ool BCO ioxlv iv aol dX. 
EP dk^^eid iaxiv iv aol G \ iv om L \ av pro ooi I \ iaxiv om CDOQ 
Tisch \ d)X anavxa L I \pev6ij iaxlv & Xiyeiq B \ itnie a tpev6^ deficii C 

Rect. 67 1. ** dya^e fiaat/^v otn BD \\ ^* xal awi6tjadv ae om D \ ae 
om B II " d/X oxv ov6h av I \ fjie tm I \ lavxov Blf {aiavxoi) (tP Tisch 
txi om IH xi G I ipe^aiwaaq fie I \^ ^* x6ao}v Thii \ ngayfjL, xe xal Q 
atjfjieiwv fieydkwv P \ na^ ipov L \ vno6etx^' aoi P \ 6etx^ivxtov Gif | 
post 6etx^' odd ov ntaxevetq xovxwv G \\ '* B^avfjLdtfiftat maq Xiyetq ovx 
i/iefiai(oadq fjte pro ^avfi. oxi dfjnftafi. I \ dxfjLtfV fmsl oxt P \ dfjuptafitjxffq 
BDO II ''' fio^ pro avvatvw P | d?X o cnm DKI (&)J,o) P lat Tisch dkk* 
(oq ABGLOijThii \ ae ante iQotxw Hj om DEO Tisch aot L \ dnox^^ I \ 
fiot om L 

sect. 68 I. " T^ kotnov fiaatAjev P \ xd lotnbv . . . ^ig. elnev om 
per homoeotei I \ dnoxgivwfjiev (J || *• \pev6ei B El om D jpev6ijq el G \ x6 
Xatndv xdyw P \ ox6iv aoi GOP ov6ev6q Thii 



ACTA PETBI ET PAVLI «J-TO 207 

a€ €Ti Xoyito^ar lOi^ yuQ €vqov, ^evarfjg el Iv naaiv. Kal xL 
TtoXXa Xiy(o\ ol TQ€ig iv jtaaiv dfiq^iafirjTOvvTa fie TttnoirpiaTej 
iiate fifj svQBiv ^e tivi Ttiatevaai dvvrjd-ii. 

69 nitQog eljtev "Eva &eov xai jtariQa rov tlvqLov fj^taiv 
^lrjaov XQiarov xrjQvaaofieVy rov Ttoir^aavra rbv ovQavbv xal rijv 5 
yijv Tcal rrv d^aXaaaav %al jtdvra rd iv avroig, og iariv dXrid-ivbg 
^aaikevg %al rr^g ^aiXeiag avrov ovx earai riXog, NiQOJV 
eljtev Tig iariv ovrog 6 fiaai)ievg\ IlaiXog elnev KvQiog %al 
aojrijQ Ttdvrwv tc5v idywv. lifiwv elnev ^Eyti elfii, ov Xiyere 
'Aal oHdare, IlavXe xai IlirQe, dXX^ ov fiij dnofpfpfWfAat %ad^ vfiiov 10 
rovro yaQ nod^eirey ^iva rov f^aQrvQiov vfidg nara^iiiaw. IlirQog 
xal IlavXog elnov Mtjdi^tori aoi eYrj naXwg, Eifiwv /ndye xai 
ntxQiag dvdfieare. 

70 2!iftwv elntv "yixovey KaiaaQ NiQwvy ^va yvqpg xpevarag 
elvai rovrovg, xdfik ix rwv ovQavwv nefKp&ivra, rfi avQiov ^fiiQ(f 15 
eig rovg ovQavovg dviQXOfiai, Yva rovg itiarevovrdg fioi fiaxaQiovg 
noii^aw' elg dk rovrovg rovg roXfif^aavrdg /ae dQvfjaaad-ai rifv 
dQyrv fiov ivdei^oiiai. IlirQog xa/ IlavXog elnov 'Hfidg ndXai 



" hi <//// BfJIL I waneQ yag I \ rjiQOv I)L tiQOV ae C tyvatv xal 
pxinvt) P I xpevaxriv iv naai ovtox; el G \ anaaiv BUL Tisch \ xal hi 
no)J.& Xeyovxmv ol XQtlq x6v tva netaai ovx rjAvvi^dijxi ovxopg nenoitjxare 
O II « iv anaaiv HDGILP \ yue noiHxe If || ^ xiva I 

Bect. 69 1. * (iaaiXev ^fjieig ante sva d^sdv P \ xal mn lOQ || * fjfiHQ 
xijQvaao/iev A Thil \ 8v xtjQ. IG \ xriQvxxofisv G ^^ xai ante B^akaaa. om I \ 
Iv avxy GI \ aXri^elaq P \ fiaaiXeig dXtfOivdg (> || ^ oi xijq paaOMaq {om 
avxov) I I NiQii}v elntv . . . fircaiXevg om ^> || * ^ paaiXet\ ovxog I ot^og 
&edg ^aailevg P 6 f^edg xal paai?.evg P \ 6 xvQtog LPQ || • ndvxwv dv^QUh- 
nwv I II '0 xal ovx oidaxe BGLP \ Xfiaxe I) \ nixQe xai. navXe BUGP \ 
navXe xal ai nixge I \ nixQe xal navXe anle xal ovx otdaxe G \ ovx ftro 
ov fiff O ovSk /' ei /jirj Q \ dnoijpifvoiuiai ABDGL dno^palvvDiiai Q dno- 
(paivo/dai P (pelaofmi / 1| ^* xovxo yaQ xal P \ ^/mg xov /laQX. d^niam I 
xov /jutQX. dSioj&r^xe B /idgxvgag (p)ov t)/jidc {i. e. v/ucg) xccxa^iwaaf Q \ 
nixQog xal naxXog ok; iS hdg axd/AOtog dnexQl^f/aav /uj/ /irjSinoxe' ab 
ydg el xaxwv dvd/ieaxog G \\ " elnccv O elnev I \ /ir/Shf I \ aov eXri B av 
eifj a-b el D aoi ei LP {el) aoi rj Q \ aoi xaX^ (om etrj) I \ dvaiSiaxaxe 
pro Sl/iwv . . . dvd/dsaxe B \ /ioye al/Jtotv I \ /idye xe L \ xa\ ndaf^ xaxiag 
xal nixgiag dnaxeaiv ante xal nixQiag P 

sect. 70 1. " dxovaov /jiov vigiov paaiXiev I \ NiQwv om I)P \ oxi 
tpevaav elvai Q \\ '* i/4h dh I xd/ih Sh P \ ix xdv ovQaviv I \ xy avQiov 
ovv B II *• dniQXo/mi B \ 'ontag I \ xovg /itv maxevovxdg /loi P \ maxev- 
aavxag xal 6/ioXoyijaavxag xal &eQanevaavxdg G \ /le BDIQ || " xoig /aii 
xoX/if^a. B I /jie vfiQiaai xal dQvtfOaa^i P \ oQvi^aaaM^ /u DO || *® int- 
SeiSo/iai in^ avxovg I iv6ei^w/juu OP \ elnav LO \ ndXai om EI ndXiv G 



204 ACTA PETRI ET PAVLI 5&-60 

xmeqixovxag %al Ttkovalovg fiij VTteQalQead-ai xal eXTti^eiv kjtl 
TtXovxov ddfjloTriTi, aiX ijtl T(p d^et^ rrpf IXTtida avrdiv rl&ea&ai' 
Tovg Ttrwxovg iv Tjj idl(f xalQetv 7tTioxeL<f' rovg jtariQag dtdd^ai 
ra rinva avrwv Ttacdelav rfpf h g^ofiq) d-eov' ra rixva Tteid-aQxelv 
5 rolg yovevaiv elg vov^dTjolav awrrjQioidri. edlda^a rdg encidirialag 
ruiv TtiarevovrtDv Ttiareveiv eig eva d-eov, TtariQa TtavroxQaroQa,^ 
doQarov xai di^ardXriTtrov, %al eig rdv vlov avrov rbv ^ovoyev^ 
rbv nvQtbv (xov ^lrjaovv XQiarov, 

59 ylvrrj di ^ol ij didaxrj ovn d^t* dvd-Qfjijtwv, ovdk 5l 
10 dv^QWTtoVj dXXd did ^lrjaov XQiarov edodTj, rov ex rov ovqccvov 

fiot kakrjaavrogy og xal dniaretXiv fxe ejtl rb xrJQvyfAa, eiQrjxwg 
fior ffoQevov, ort iyw eaofiai fierd aov, xal Ttdvra oaa av 
e^iTtrjg fj Ttoti^arjg eyw dixaitiaw. 

60 Tavra dxovaag 6 NiQWv i^iarr], xai arQacpeig JtQbg rbv 
15 nirQov eljtev' Ev rl kiyeig', '0 de TlirQog eq^rj' Ildvra oaa 6 

* 1. Tim. 6, 17 II 3 Pe. 73, 28; 78, 7 | Eph. 6, 4 |P Eph. 6, 1 ; Col. 3, 20 l| 
• Gal. 1, 1 II " Act. 22, 21; 18, 10 cf les. 41, 10; ler. 1, 8 



* agxovTag (t \ xal ante nkova. om I \ fjiij iXnCCjEiv BQO || * xy xov 
nXovxov DEP \ nlovxto LQ \ inl xbv &edv OP \ xdv ^sbv xdv $c5vra P \ 
XTJv iknlda ^x^iv I \ avxov OP || ^ ;cef/()f a(^c* CDPQ x<x^Qeiv om \ nxmxla 
10 I xoiiq naxkQag . . . <p6fia> O^eov om Q \\ * avxwv xd. xsxva G | avxdiv 
om ! xfjv iv Xqioxu} inlyvaxjiv yro naidelav r. i. (p. &eov C \ iv naidela 
xal ipofiq) 1 1 naidlav BEO \ <p6p<^ xvgiov IL || * vov^rioiav cum E lat Tisch 
cf Eph. 6*. 4 fia^aiav BCDGOPQ (Aa^riaiv L fia^xsiav A Thil didaaxa- 
Xiav 1 1 r7/v atoxrjQiwSrj G \ idida^a om P intdei^a O \ xaiQ ixxhjaicug \\ 
® Tc5v niaxevovxojv ovt DP \ xdjv ntaxwv L \ dyanav xal niaxeveiv P 
xov niaxeveiv I \ naxiga om BDP \\ ' xal d^gaxov I \ doQoxov xal dxattX' 
krinxov om BCDPQ \ xai atUe dxaxaX. om \ dxaxdXvnxov L \ fiovo- 
yew^ G II ® xdv xvq. rjfjLiHv BCIQ xal xd ayiov nvevfia pro xbv xvq. fi. '/. 
XQiaxdv D item xal elq xb ayiov xal (^atonoidv ai^xov nvevfjia P xal xd 
nvevfia ayiov xd xvgiov xal }^wonoidv xd ix xov naxQdg ixnoQev6fJi£vov Q \ 
post XqioxSv add xal eig xb ayiov nvevfia ov6h 6i dvB^Qwnov ididdx^fp^ I 

sect. 69 \.^ 66 om C \ 6* ifit) pro 6i fioi L ! fioi om I \ fiov BQ \ 
fioi iaxiv C I ^ evxfj G j fiaaiXev post 6i6axr) P \ ovx dn dv^Qianov Q \ 
ovx dv&Qwnwv (om dn^) C ovx dv&Qwnov D \ i^ pro 6i C \ ov6h 6i dv&Q(o^ 
nov om P pro his i6i6dx^v {exp) 1 1| *® dv^Qatniov altero loco BO \ dkkd 
6id 7. Xq. . . . ix xov ovQdcvov om C \ fiov i6(jj(hi G poi i^od-t] P i66^ 
fioi E \ xov prius om BGILP fioi 6o^evxog xal ).aX7)aavxog () || ** fioi anie 
kaXr^a. om P \ dniax. fioi I \ eigrjxog 10 kiyorv (om fioi) G || ^* noQevov 
iv eiQrpfy P I eifii BO \ oaa idv A || '^ post elnyg add xal dvayyekeig C \ 
rj noiriayg om L \ nou)aeig rj einoig I noir^aeig BCDGIPQ Tisch noti^aig \ 
iycj ae ^ixatwao) P 

sect. 60 l. ** xal xavxa D xavxa xal kxeQa nkeiova xovxtov P \ dviaxri 
C I >* eiprj pro elnev 1 \ nixQe post Uyeig I \ xal 6 nixQog CDILOPQ \ 
elnev pro f^jy D \ oaa iXd).. 6 navkog GILOQ 



ACTA PETRI ET PAVLI 73w 74 209 

73 TozE 6 Ilavkog TtQog rbv IUtqov Ucpri' ^Efxov eaziv Tutv 
yovdrtov TeS-evnav tov -d^eov IxeTsvaai* abv di Ioti to dvvaai^ 
ei Ti av )'drjg avrov ImxBiQOvvTa' ort av TtQuiTog i^eiJx'^^^ 
vTto Tov xvqIov. Kal -d-elg rd yovaTa 6 FlavXog TrQoarjvxsro. 

^O dh niTQog TtQog tov Zlfiofva elTtsv IlXrJQwaov o ivrJQ^u)' 5 
ijyyiasv yaQ 6 abg TtaQadetyfiaTia^bg xal ij i^^eT^Qa dvdytkrjaig' 
oQw yaQ Tbv XQiarov fiov KaXovrta Ifii t€ xal tov IlavXov, 

74 NiQiov Bljtev Kal Jtov d7t€i.eva€a&€ TtaQo ttjv Ifirpf 
{iovXriaiv', nirQog eljtev' "OTtov av TtQoaxaXiai^Tai ^fidg 6 xvQiog 
rjfiijiv. NiQiav eljtev' Tig ioTiv 6 xvQiog vfiiiv] FliTQog eljtev' 10 
^lrjaovg 6 XQiarogy ov iyw SQti TtQoaxakovfievov iqfidg. NiQiov 
eljtev Ovnovv xal vfielg elg tov ovQovbv fiilXeTe dveJid-eiv; 
niTQog eljtev Ei ti do^ei Ttf) xaXovvTi rifidg. lifaov elTtev 
'Iva yv(^g, fiaaikev, Tovrovg dnaTetivag elvai, jtaQavTixa ovv 
ijjg dvafiii eig Tbv ovQavov, Ttifitpio Tovg dyyiXovg fiov jtQog ae, 16 



sect. 73 I. ^ fiiSTct xctvxa sinev 6 ayioq navXoq TiQdq xbv imxaQiw 
nixQov P I 6 ante TtavXog om L \ 6 7t(xv}x)g elnev I elnev post nixgov 
ItELO I xvQii /iov xal a6el(pk nhge ifibv fih iaxt P \ i/idv iaxi . . . 
ixexevacu mn P }ji ^ xa yovaxa d^ivxa inl x^g yijg xdv ^^Av^Qwnov d^ebv 
ixexevaai P \ xdv &edv ixexevaai om I \ iaxi posi abv 6i om P \ dvvaai 
cum DEPQ Tisch impetrare lat dvakvacu ABGLO Thil \ xov dvakvaai \\ 
^ TJfxoi 6*av I oxi av P oxi idv G \ X6eig GO \ av om DI \ ngojxog ndvxofv P 
nQwxov ngd ifwv L \ ins^x^V^ BGL || * xvqIov tj/juov irjaov xQ^o^ov P 
item sed add anoaxolog L \ xal B^elg . . . nQoarivxexo om 10 \ 6 fjtaxdQii^g 
nccvAi>g nQoaijvX' ixxevdfg nQbg xbv xvqiov tjfjiaiv Itjaorv xQ^<^^v L \ ngoa- 
Tfv^axo inl noXr P || * o 61 ftax&Qii>g nixQi>g LP \ dxevlaag n^bg alfjuova 
xbv fjidyifv elnev npttg avxdv L \ Mtprj xdi alfAotvi I xui aifiwvi einev B \ Sv 
dTtfjg^a) I 1 ijiJQ^ov \ ivi^Q§w iv xdxei /^ B • tjyytxev DEIOP | naQa^ 
6etyfi6g Q \ xal ante rjfjiex. om P \ post dvaxh, add ngdg XQi^or xal dvd- 
navoig P || ' xdv xvqiov fwv LO xw ;f(>i<jr(5 fjLOV () x6v XQt<Jt6v fjtov xal 
^eov P I nQoaxaXovvxa rjfjiag DP \ xe tm IL 

8ect. 74 1. • povlfiv DPQ fiovX^v r/ fiovhjatv O \ IlixQog etnev . . . 
6 xvQtog iifjuJHv om per homoeotel LQ \ onov av , . , ^lrjaovg 6 X(^in6g om I \ 
onov idv DEO \ nodg XQ^<^^ nQoaxaXovfievov rjfji&g pro onov dv , . . 
rlfjLwv B I xaXiarfxat O \ rifiag om G \ 6 xvQti>g ^fjuOv irjaovg XQ^^og || 
*" viQvov Istpri I xaL xig EO Tisch \xig . . . nQoaxaXovfJtevov ^fjidg, NiQiov 
elnev om BD \ 6 xvQiog rjfuiiv ex errore ut uid Thil || ** o XQtaxdg cum 
ABD Thil Tisch o om EFGOPQ || « dneX^tv BE Tisch \\ " oX 6h etnov D 
6 6h nixQi>g elnev P nixQi>g etprf \ et xt xal onov 66Set D | 66^^ BEO 
^ paatXevg G \ paatlev 7va yvwg P \ iyviog pro 7va yv^ Q yvtoar^g B 
oxt ohxoi ol &v6Qeg dnaxediveg eiai P \ etvcu i>m I \ noQovxd rp^txa dvapdi 
DP I noQicvxixa tog dviQXOfjuu (tm eig x6v ovQav6v) I \ ovv om LOQ i 
" dvapaivio L \ nifmto DIP 

14 



210 ACTA PETBI ET PAVLl 74-76 

xal TtoirfiU) ae IX&eiv TtQog //f. NiQiav elTiev Ilolijoov iv raxei' 
&iXia yoLQ Idelv el TtXrjQOig o Xiyeig. 

75 T&te 6 li^wv dvefirj hti tov itvQyov ivwTtiov Ttdvnav^ 
'Aai exrelvag %dg /ci^a^ iaretpavijjfiivog ddtpvatg rJQ^ato niraadttt, 

b 6 dh NiQiov wg eldev avxov neto^ievov ^ eq)rj TtQog rov IlirQOv* 
^AXfid^ivog av&Qionog eariv 6 Zi^itaVy av 5e xal TlavXog nkdvoi 
eari. IlQdg ov 6 IlirQog itpr^' IlaQaxQfj^ic^ V^^^Th fi^^^^^^^y fit^dg 
uev dkrj^ivovg rov XQiarov elvai fiadTjrdg, rovrov dk jtir^ elvai 
XQiOrov dkXd ^dyov xai naxovQyov. NiQwv elnev* "Ert iviaraa&e: 
10 Idoi- d-ewQeire avrbv dveQXOfievov elg rbv ovQavov. 

76 Tore 6 IlirQog dreviaag no IlavXio elnev IlavXej dvd- 
vevaov xai i'de. Irlvavevaag de 6 IlavXog nkiJQr^g daxQvtJv xai 
d^eaadfievog nerofievov rov liuiova elnev IlirQe, ri navfj: 
rekeiioaov o ivr^Q^oj' rjdr^ yaQ nQOir^akeirai f^fidg 6 '^vQiog t^fiuh' 

16 ^lrfiovg XQtarog. Kai 6 NiQiov dxoiaag avriov vnefneidiaaev xai 
elnev Ovroi filinovaiv lavrovg f^rjr^fiivovg aQn %ai kr^QOvatv. 



* xal Tfoi^ato . . . TtQog fjie om I \ m^e/.B^eiv Z B * iSeiv oe nkfjQovvra 
DP I cineQ Hyeig 1 

sect. 75 1. ' elg pro inl P^* x&g x^^^^ ccvtov G | icxeifxtv. ddf>vatg 
ante xaL ixteivag tctg x^iQ^^ ^^^^ I oxeipavwfiivog BI \ datfvag D \ nixaa&at 
cum AL Thil TThxea&ai BDGIOPQ Tisc/i nexaa^i E \ * Ut^v avxbv BGI 
LOP I xdv alfjuava pro avxov 1 \ ntxwfjievov BG Thil \ algofievov elg rov 
aiga xa\ nexofievov P \ ngdg TrhQov xal Ttavlov P ^^ cD.tfd-tSg D \ iaxlv 
dvS^Qwnog G | ifuTg 6h pro av dh xa) IlavXog P \ n}javoi xvyxdvere I !| 
' o d^ nixQog ^g>rj I nQog Sv o nav)xtg B \ naQaxQijfJLa om I \ yvt&aei 
DEOQ Tisch yvwS-i /|| * ftev om I \ xoig x9*<frov B elvai xov /(M<rrov GO ' 
fiad^tfxdg elvat I ^afiev f/aSijxai Q \ fi^ elvat Xgiaxdv a).).(k fidyov xcd om 
DP II • dXXd fjLoXkov xaxovQyov xal fidyov I \ y6r(ta novrj^v xcd xaxovQyov 
P I dxfjLifv ivlaxaaSai dntaxovvxeg I \ dvxlaxaaSai O dviaxaa&at Ql^ xal 
Idov G I avxov om Q \ xcd intfialvexe pi)st ovgavov D xal dxfjiijv int- 
fievere P 

86 ct. 76 1. ** xore 6 nixQog . . . nexofji. xov ^fnova elnev om h. l. et 
suhstituit xore o navXog xtp nixQ<o elnev dxevlaag nQog axxov O \ iBiprf I \ 
nav)ie om P \ di'd%'evaor nav)je L \ dvdvr^ti^ov B (-vtxf.^ov) / || '* xal avcr- 
vhxaag L \ drafiXitf^ag I \ xa) Uov G \ di om L \ n).fJQrjg wv P jj ** .t6tcJ- 
fjuevov BGI Thil nexofievov om LQ \ xov alfjnava ante nexiofjievov BI \ 
dSeXipe nexge P \ navei />(> notelg DI taxr^xag BG || ^^ nXi^QQpaov O ' 
€bi^Q§<a I I r^fxdfv om Q i xvgtog o S-edg r^fjiuiv (om ^hia. \Qtax6g) / | " o 
XQtaxog A Thil \ post XQtaxog add xoxe 6 nixQog ngog rdv navkov einev 
dxe%*iiaag ngdg adxov nav)ie dvdvevaov xal t6e d 6e navkog nki^Qetg civ 
SaxQvwv xai ^eaadfjLevog nexofjtevov xbv alfjtotva elnev nixge xl navei O I 
d ovv vigwv I 6 dh vtQCDV P \ aixwv xavxa keyovxcjv P avxdiv xccvxa 
Xa)iovvtQtv I I ifjtetdlaaev G -, hcofjteiStdaag eintv Q H "^ avrol O \ ^xch 
fjtivovg BIP {sed ijrto/u-} | &Qfti om EGIL \ krjdoQovat I 



ACTA PETBI ET PAVLI 7*-78 21 1 

nitQog elTtsv '14qti yytiar] firj Blvai ^fiiag Xi^QOvg, *'Eq>rj dh o 
flavkog Tf/7 IliTQq)' Iloiriaov xo Xombv o jtoulg. 

77 ToTs 6 niTQog aTeviaag xara tov JiHfiuivog eItciv 
^OQTciCo) vfiag, ■ ol ayyeXot tov aaTava ol (piQorteg avTov eig tov 
diQa TtQog to aTtaTov Tag tc5v aTtiaToyv dvd-QWTttov xaQdiag, 5 

T(.V d-€OV TOV TCTiaTrjV Tciv aTtCCVTWV Xal TiVQlOV ^lrjaOVV TOV 

XQiaTOv, ov Tfj TQiTji fifiiQ(f TffBiQiv i% Tiov vBrLQviv j Xva aTto 
ravTrjg rijg ojQag firp^iTt avrov fiatncc^rjTe, dU.^ i^edaaTB avTov, 
Ka\ TtaQaxQ^fta ditoXv&elg ejteaev elg TOjtov Xeyofxevov IchcQa 
Bia, iaxiv leQa odog* nal TiaaaQa ftiQrj yevofievog TiaaaQag 10 
aikixag avvrivo)aevy o% elaiv elg ftaQTiQtov Trjg tmv dnotnoXiov 
riycrjg ^ewg Trjg (n^fteQOv fjftiQag. 

78 Tore 6 NiQwv &vftov Ttkrjad^etg xQaTfjaag tov IUtqov 
xal Tov Ilavkov i^toirjaev iv deafioig yeviaS-af to dh acofia tou 
lifiwvog ixilevaev intfteXwg iv TQtalv fjftiQatg (pvXax&T]vcay 15 



* llixQoq etnsv . . . /,i^Qovg om B \ b nixQoq Q \ fiaaiXev aQXi P 
yvioaei JHOQ \ ^aatXev post yvmaei I \ firi elvat tjficig Xj^qovq om I fiff 
xal XI ^fiag eivai \ post ^.i^QOvg add i^XXd. XQ^^^ov xov vlov xov &eov 
dXtfO^ivo^g fia^xag L dXXtlL xekelovg dovXovg xov xvqIov rlfjL<5v Iriaov xQ^<ftov 
P \ 6^ om DKILPQ Tisch \ e<pri ovv P \ navXog elnev I \ 6 ante TlavXog 
om BILO II * xvQie fxov nixQS noltjaov P \ S noieXg x6 XoinSv A Thil \ 
post S noietg add xl Poadvveig DP \ x6 aiUe Xoinov om GO 

sect. 77 1. ' x6xe nQdaaxeviaag 6 nixQog x6xe i fioxdQiog nixQog P 
o dh nixQog / |p ol tmi \ xo^g dyyiXovg GI xo^g dxtxxxovg xo^g (piQOVxag 
[om xov aaxava) I \ post tov aaxccvd add xaxd xov ^ov xov i^tovxog P \ 
x6v aifttm^a pro (xvx6v L \ etg diQa om x6v || * etg x6 dnaxav 1 1 dnXovaxi- 
QQiv L dnlaxtov om I \ dvB^Qtontav om DEO Tisch \ tpvxdg O || • x6v noiijx^v 
xal xxlaxav P ! x6v xvqioV rjfjtdfv DP | x6v ante XQtax6v om BDILOQ 
^ ix vexQwv EGILO \ ^va om DEI \ dnb xavxrjv xrjv ioQav I || * /mi} / 
nvxov post fiaax, IL \ fiaaxd^rjxe EI ^aaxd^exe GO paaxnCpvxa Q fiaaxd' 
arjxe P \ dX)^ i^, avx. om IQ \ idaaxe BG idarjxe P | post avx6v add 'iva 
dnoxaXvtfdivatv avxov al fiaylai G neaetv xdxta nQog oXeS^QOv xal dmuXeiav 
avxov /^ B • xal xavxa avxov etn6vxog naQaxQfjfia P \ xaXovfievov BG \ 
aafiQafila P aaQafilav G ^ ^ rj iaxiv G \ xiaaaQa fiiQrj yev6fievog om per 
homoeotel I \ xiaaeQa LQ \ yeyova^ | xiaaaQtg xiaaoQatv /*|| ** rjXixlag 
G fjXlxag fiXixlatg P ^Xixag I \ awtiv. kavT6v iv x^ y^ P \ al etaiv G 
«V xal etalv P S stalv \ ttov tm P ^ " vtx^aetog BG \ rrjv arjfieQOv 
ijfiiQav G xrjv aijfieQOv I \ fjfiiQag om IQ 

aect. 78 1. " nXrj&slg L dvfiov nXrja&slg noXov P \ xov fiaxaQiov 
nixQOv P II ^* xov ayiov navXov P x6v om B \ inolrjaev avxo^g I \ xov ina- 
Qoxov aifiofvog P \\ '* ixiXevaev om P inoirjaev I \ intfteXcjg xrjQeTa^(a xa) 
tfvXax^rjvai iwg xqkSv ^fiSQwv B \ XQialv ^fiiQatg om iv L item (sed XQtaalv 
ijfitQag) G XQelg ^fiiQag DIOPQ \ ^XdtxeoStu I 

14* 



212 ACTA PETRI ET PA^TLI 78. 79 

vofiiCwv iy€Q&ijvai avrov riy tqItt^ W^QV- ^Q^ ^y 6 ni%QO^ 
elnev Ovrog ovniri lyeiQexai^ iTteidfj dlrjd-wg re&vtjiievj elg rfp^ 
aiaiviov xaTaKQi&elg y.6)Maiv. '0 de NiQuv elitev avr^' Tig aoi 
iTtitQeipev toiovtov TtQoyfia Ttoi^aai deLvov^ IliTQog eljtev ^U 

5 eQig avTOv TLal ^ jtovriQa ewoia ncai al fiXaaq}f]^iai avTOv jtaQiaxov 
avTi^ T( aTto^Jad-ai. NiQtov elnev "TjtOTtTOv ^oi XoyiOfidfv 
TteTtotffAaTe j dia tovto xanwg dTtokiau) vfxag. ITiTQog eljtev' 
Ovxl S-ikeig ai- yiveTai, diX o ijtrjyyeHaTO f^fiiv 6 XQiOTog^ 
XQeia ioTiv Ttkr^QCj&ijvai, 

10 79 Tore 6 NiQiov eljtev TtQog \4yQi7t7tav tov ejtaQxov 

ylv&QWTtovg d\^Q¥]axevTovg xaxwg djtoliad-ai XQ^r '^f^^dQaig ovv 
aidrjQalg Tvq^d-ivTag xekevw avTOvg iv Tif) vavfiaxif^ TOTtqf dva- 
Xw&f^vai, ycal jtavTag Tovg TOiovTOvg xanwg avvTelea&ijvai. 
^AyQinjtag 6 enaQxog eljtev l-lyad^e ^aoikev, ovx aQfiO^ei ovrwg 

15 avTOvg TifiWQrjdijvai wg dd-QrjaxevTovg ovTag. NiQwv elitev 
Jtd t/; \4yQi7t7tag ehtev ^E^teidfj 6 Ilavlog dd-wog <paiveTai' 
6 di IliTQog (povov evoxog eariv, cti de xal d&Qr^aycevTog. NiQwv 
elTtev Iloiq) ovv fiOQw dTtokovvTat; ^AyQijTTtag o ejtaQXog eljtev 



* ttvt^ ix vexQwv G II • eine ^aaOjev P \ iyeQ^t)aerai I | iyeiQercu 
anb lov vxv P || ^ alwviov xal dreXevrrfTov P \ xarixxQt&elg om I \ xqIciv 
in marg y(fa<pe xolaaiv 1) \ avroi cum ALP Thil om G avrotg I tcqo^ 
avrdv EO Tisch || * tnefjixpe L \ noitjaai roiovrov nQoyfjia deivov P \ o 
nhgoq ij \ fj tQig . . . ^vvoia xai om I ^ '^ egeig iQQeig G a^lQeaig DL 
liQiog I ^ ^n'^ novriQa otn (J \ al novriQiai rijg ervotag O \ ^ pXaatpr^a 
b pXaafptiiita om artic G \ avrov om G \ pro avrov . . . dnoHa^m sub- 
stituit xal a\ navovQylai avrov ctvranhdioxav avrdv / 1| <* avrdv dnoliadiu 
(om rd) L \ rov dnoUadni OQ rov dno^aO^fjvat P \ tnonrov / || " xai 
6td rovro P \ dtd ro xtxxaig dnolia&tu r/ti. (f \ vfmg xtac. dnoh G \ ^fi&g 
LQ \ vfi&g nerQe xal av navke I \ lUrQog einev om || * o^ d-iXetg 
d^i^ BI) I aol ysv^aerai I av yewtjaercu yiverai elg ^fjiag P \ S alterum 
om Q I tjfx<5v Q I ^eog L ii xvQtog (t)fjiwv J)) Itjaovg XQf<^og 1)P || • XQ^i^ 
ydg Q \ yevea^t G 

sect. 79 1. *® exitidt codd MN collati \ 6 om 0Q\ vnaQXov avrov P 
enaQxov avrov /> D " avro^g pro dvS-Qwnovg L \ B^gtjaxevrdg G \ dno- 
)Ja&at xaxdtg BGILMN \ XQ^ om /* \ xtwdgatg I xivaQeg N xtjvoQaig OQ 
oyxtvdgatg /> || *• rvipB^hvreg I \ xe/^vo) rv<pOr^vai avroi^ xal iv G \ x^.^jev- 
aov P I vavfiaxtwv conicit HlJsener \ rono) om B \ dva),. romp I \ avrovg 
dvaXatDijvat G \\ ^ xal ndi*rag . . . awreXeaBijvat om per homoeotel IS \ 
dnoxrav^ivcu M || '^* dyg. vnoQXog (om 6) P \ ravrcc dxovaag dyQlnnag I \ 
o otii B I dyadl . . . ^Ay^lnnag einer otn per homoeot G \ dtanora dyaSh I 
ovx dQfjto^t EIM?i I dirw[g) xaxdtg BILM^' || ** dvaXwS-tjvat M | avroi^g 
Svrag BDMN \ ^<ptj I)P\\ «« inel P\\ " t) dt IlerQog . . . xazaipalverai om 
ffer homoeotel I \ ert 6h , . , yiQwv elnev o/n (r || " xal rl aoi 6oxei pro noltp 
. . . dnokoirvrat L | XQonv) P \ d%*a).oisvTai \ i inoQxog om I)LMP \ eiptf DP 



ACTA PETRI ET PAVLI 7». 80 213 

'S2c; if,ioi KaTafpaivsraL , dlxaiov lativ, IlavXov cjc,* d-d-QrjOxevtov 
ovra rfjv xe(paki]v aTfOTfifj-dijvaif tov di IHtqov dia Td ycal (povov 
drvaai, enl OTavQov dQSr/vai. NiQiov elTrev KQduaTa ^ycQcvag, 
80 Kal dfcrixd^aav o re IliTQog xal 6 IlavXog dnd ttqO' 
aiinov NiQiovog XafiovTsg ttjv dnocpaaiv, a dnayo^ivov dh tov 5 
Ilavkov ojaTs aiTov dnoxeqiaXia&fjvai dnb r^^ n6),ewg axQi 
fiiUwv TQLwvj fpf aidrjQodiafiiog' ol dk (pvkdaaovTeg avTov aTQa- 
TiwTai TQelg ^aav ovreg yivovg fieydXov, i^ekS-ovTwv de avTtiv 
Trjv noQTav wael to^ov fioXrjg to fifpiog, vm^vTtjaev avTolg yvvf 
-d^eoae^T^g, nal &e(OQrjaaaa tov Ilavkov ai&rjQodiaftiOv avQOfievov 10 
}anXayxvia&rj avTii) %al exkavaev aq>odQU}g* to dk ovofia r^g 
yvvaiTLog IleQneTOva iXiyeTO' ijv dk fnovoip&akfiog. b xal Idwv 
avTtpf 6 riavXog nXaiovaaVy Xiyei avTfj' Jog fjioi to (iQaQiov 



' (paivexai BDGLMNOPQ \ Ttavkov fih A | oJ^ d&Q. ovza om L ^aq 
om !>P I aB^Qiaxevovxa I S-Qiaxei^ovra ^(MyawrTjJy P ^Qtiaxsvxov Q || 
5 Ixi • xal DP xal hi LN hi pro xal om \ xdv <p6vov B ax^<pavov A || 
3 not^aai BG nenoirpchm M nenoiijxdxa I \ iv xw axavQ(p B inl xov 
axavQdv M inl (vkov DP \ dvaQXijd^vca B dvoQH^rfvai P dvtjQ^vai Q 
Sv^^aad^ai G xgefjiaa^ivai LO nQoaxd^mfAtv oQ^vai I \ xdXXiaxa DP 
xgdxiaxe ixQdxwag I \ eXQtixaq M \ txQivaq yevia^i d^ ovxcjq P 

sect. 80 1. * exinde cod T collatus est \ xal ed&iofq P \ anev^x^^^^'^ 
DP (dnriV') Q dnix^ | 6 nixQoq {om xs) G 6 6h nixQoq L \ d IlavXoq 
cum APT Thil om art BDEGILMNOQ Tisch B » xov viQwvoq EIO Tisch \ 
x^v om G I dyofiivov BGMN \ xov fmxaQiov navkov P || • elq xd dno~ 
xetpaXia^vai DPT \ dnd fuXltov xqlwv xrjq ndXetoq {om axQi) I ^fAfjq post 
ndXetoq add PQ \ Seafiiov post n6le(oq L Siofuoq M \ aiq axQi Q | &x^ 
fuX. XQ. om LN\\ ' TfV aiSrjQoSiafuoq om LM \ ^v om N ^ Sh xal B ijv 
ydQ T I Siofuoq M atdtfQOfiivoq B aidtfQoSiafuov {om jJv) (f \ di om lAI \ 
avxov om \\ * ijaav om in^Qxov B \ t/aav axQox, XQeiq I \ yivovq 
ovxeq DPQ \ Svxeq om T \ ix yivovq BGIN \ xal a^xol post yivovq 
ovxeq Q \ iSeX&, ovv DP 6i om i^eXHvxeq Q \ adxwv om DP \\ x^ 
ndXetoq dnd fu^Jcov dXiywv Idoi yvv^ xiq S^eoaefi^ I \ x^q noQxaq G rijv 
nvXrjv Q I (oq dnd pro (oaei GO iiiq BQ warj M ] fuXiov kvdq pro ro^ov 
poXrjq G fuaq aayixxtjq [aayixaq BDPQ aayixxaq LT) BDLMNOPQT \ ro 
<mi D I vnrjvxi^^ DPQ \ ccvxoiq GIL avxm Q \ yvvr^ xiq LMP yvv^ (feo- 
aefit)q om I\\ ^® aideQodiafuov avdeQodiafuov per dittogr 7 ] (peQdfisvov G 
o^Qdfxevov A avQiofievov LT ^ ^* evanXayxviaSrf Thil \ in^ avxdv BGILT 
ij^ avxQ} MP avxdf om D \ nixQwq BDGP \ 6i post x6 om D \ xb 6\ 
ovofjui , . . fjiovofp^aXfioq om B \ x. yvv, ixeivijq / || *• lyv neQnexova G 
neQnexova etiam DP neQnixova LT {corr t m fuit neQnexova sed infra 
neQnexova) \ iXiyexo om D{G)LMNOPT \ f]v 61 xal LM \ l6o}v 61 D \ 
** 6 fuxxaQioq nccvXoq P \ xXaiovaav xrjv neQnexovav (om avxi^) M 1 
xXttiovaa Q \ ianXayyyia^ in ccixiiv xal Xiyei avxj I \ yvvcu 66q fioi 
IP I oQOQiov M dQaQtov T ovQaQtov ADGLO (paxiohov BINP xetpaXo- 
6iafuov Q 



208 ACTA PETRI ET PAVLI 70-72 

6 &edg lxa)^aiv elg Tfjv idlav do^av av de inb xov diafi6)^av 
iU.r]&€ig ajtevdeig nQog xoXaaiv, 

71 lifiiov elTtev* ^Ayad-e fiaailev, cncovaov fiov %ovg fiaivo- 
fiivovg TOVTOvg diroxoiQiaov a/ro aov, Vva ev to) TtogeveaSiXi fie 

5 eig Tov ovQixvbv ftQog tov TtaTiqa fiov dvvr^aofial aoi elrcu 
eitJiaTog. NiQiov elTtev Kal Tttig tovto yvioaoftai, OTt elg rov 
ovQovbv dviQXf]] ^Hiiuv elnev Kikevaov fnoi TtvQyov yeviaStu 
v^rjkdv dfto ^vXarv xai 5oy,(j}v fieydlcjv, iW ijt* avTOv dvik&tov 
ol ayyeXoi fiov eig tov diQa jie evQotaiv ov yaQ dvvavTai iirl 

10 T^g yfjg fieraSv rc5v dfiaQTioXdiv ekd-eiv TtQog fte. 

72 ToTe 6 NiQwv itQoaiTa^ev Iv Tio Y.dfjift(^ MaQTiifi vtpri' 
Xbv yevia&ai irvQyov nal ndvTeg ol /moI nal Ttdaai rc5y OTQa- 
TiVJTMv al d^iai eTti rb S-eixiQrflai tovtov avv^k-d^ov. iv TcrvTi; 
oiv TJ] avvdQOfif^ exikevaev 6 NiQiov Tbv JJiTQOv xal Tbv IlavXov 

15 naQaoTTfvai, olg ovTiog elnev Nvv exei r^ dkr^&eia q)aveQO)&fjvai» 
niTQog xal Ilavkog elnov ^Hfieig avTov ov naQadeiyfiaTlCofAeVj 
d)X 6 nvQiog fifiiov ^lrjaovg XQiaTog, 6 vlbg tov ^eov tov Kioyrog, 
ov eavTbv elvai dneTolfir^aev eineiv. 

' ixaXtaev 6 ^ebq I \ eig tjJv avtor do^av L \ vnd xov diafioXov 
otn I I anevdeig xXrfS^elg vnd r. diafi. L ixkr^B^rjg xal t;*evd€tg I ansvSetg 
xXriBfivcu vno rov diafi. G \\ - tig xdXaatv BGL ngbg x6/xxaiv kavTov D 
ngdg xoL asavtov P 

Bcct. 71 l. 3 &xova6v fiov om L xovg f/aivofiivovg ftov C xovg rov- 
xovg fjiatvofiivovg Q || * anoxfoQfiaov GL \ ano om GL dn* ifiov / | ^ dg 
xov odQav6v om GP \ nQog xdv naxiQa ftov iv xoXg ovQavoXg G \ yev^aofmi 
aot tvi% KO Tisch \ dvvriawfmt BL Thil \ at P \ tvlkaxog tlvat B elvai 
om O tv^kaxog Ld || * yvthaotAai xovxo O || ' ovQavbv om (J \ dntQXti E 
('X^) ^^0 i'/.^^) Tisch I ^aatXtv xhltvaor P | ytvta^i nvQyov {om fiai) 
DKP I v\pti)Jfv ytvta^ai Gl || * qvlov L \ xnO^wg nQotiQtjxa post fJityd),Qtv L I 
he avxwv vn' avxdiv (J ! dvtXi^ofv cum ABGILPQ Thii dvil^o} xal DKO 
Tisch H " tig xdv ovQavdv I \ fjit om Q \ atQiaatv I oQwatv P quod HUsener 
praefert \ ov6t ydg \ 6vvavxai yoQ B \inl x^g yfjg om BGL || *® xdtv om BGL 

sect 72 1. >i xal pro x6xt 1) i 6 /;//* /) | intxa^tv \ iv om AG Thil \ 
MaQxltp om I x<p /^yof^ivvf ftaQxrjaitp D ir xm xdtimp Xio )jtyofiivm fjtOQxitp 
pi)st nvQyov /' || " nvQyor ytvha&at I \ xai avv^),Oov ndvxtg P \ ol om O | 
anag o xtdv axQax. av).).oyog I ! naaat om DP \ a\ xtav axQax. d^iat BGL !; 
" tlg x6 I int Tw DPQ \ xovxo H xovxto G | avr^XOiyr hoc ioco om P 
iv xavxii 61 DP ovv post ixt).tvatv Z || " o NtQtov om D ' zov filtcrnm 
om fj I ).tytvv post nav).ov [om naQaaxffaat . . . tinev) /|| '^ noog ovg tinev 
L I otxog BG ovxcog om DLP \ xal tlntv P xal )jtyet avxoXg post tintv G 
Btpri pro tlntv B \ xi ).tytxt antr vvv t^tt P \\ '° tlnav Ul tlntr B \ tinov 
nQog avxtp paat).tv P \ ov naQaAttyfx. aix^v L ' 6ttyitaritoptv DPtj 
{•^eitfuv) II *" ^fjttdv om BGLtJ lyjaovg 6 XQtaxog l> || ** tavx. dntx. tinttv 
tlvat S^tov Q \ tlvat om BGIL \ ix6).fi^atv DP 



ACTA PETRI ET PAVLI 7a 74 209 

73 ToTB 6 IlavXog nQog zbv IUtqov ^<pr}' ^Efiov lativ tuh' 
yovarijv rsd-ivTHov %bv d-eov Ixersvaai' abv di iari to avvaai, 
€1 ri av 'idrjg avrov iTtixsiQOvvra' ori av TtQiJTog i^skix^^ 
VTto Tov xvqIov. Kal d-elg ra yovara 6 TlavXog TCQoarjvxsTO, 

'0 de niTQog TtQog tov TLpnova elTtev nXriQwaov o ivi^Q^w 5 
ijyyiaev yaQ 6 aog TraQaduyfxaTtafxbg xal ^ rjfiBTiQa dvdxkrjaig' 
oQw yaQ Tov Xqiotov fiov nakovvTa Ifii ts xal tov Ilavkov. 

74 NiQwv elTtev Kal Ttov aTteXevaea^e TtaQa rijv Ifirpf 
fiovkrjaiv; IliTQog eljtev' "OTtov av ^tQoaxakiarjTai rjfiag 6 xvQiog 
•qfiijv, NiQiJV elnev Tlg eariv 6 nvQiog vfiiov\ TliTQog eljtev 10 
^lrjaovg 6 XQiarog, ov iyio 6^(5 TtQoanakovfievov ^fiag. NiQCJv 
elnev Ovxovv xai vfielg elg tov ovQavbv fiilXere dveX-S-eiv; 
IliTQog elnev Ei ti do^ei Ttft ycaXovvTi ^fiag. Eifivjv elnev 

*'lva yv(pg, fiaaikev, Tovrovg dnaTeuivag elvai, ^taQavrixa ow 
wg dvafiw eig rbv ovQavov, 7tifi\f)ij rovg dyyikovg fiov nQog ae. 15 



sect. 73 1. ^ fJUExd. zavza sljtev d ayiog TtavXog ngdq xov fiaxoQiov 
TikTQov P I 6 ante navXoq om L \ i navXog slnev I elnev post nizQov 
DELO I xvQii fiov xal dSektph nixQB ifibv fjiiv iari P \ ifiov iart . . . 
ixsTBvacu ow 2> II * za yovaza d^ivza inl rrjg y^g rdv fpiXdv^Qwnov ^ebv 
ixerevaai P \ rdv ^edv Ixerevaai om I \ iari post abv 6i om P \ avvaat 
cum DEPQ Tisch impetrare lat dvaXvaai ABGLO Thil \ rov avalvaai O \\ 
3 Tftoi d*av I ori &v P oxi idv G \ }!6€ig GO \ av om DI \ nQwrog navzwv P 
nQdJTov ngd ifwv L \ inekix^V^ BGL || * xvqIov ^fiwv Irjaov xQ^<Jrov P 
item sed add dnoaroXog L \ xal d-elg . . . nQoaijvxero om 10 \ 6 fiaxdgiog 
navkog nQoatjvX' ixrevaig ngbg rbv xvqiov qfjLwv ir^aovv XQi<ft6v L \ ngoa- 
fjvqaro inl noXv P \\ ^ 6 6h fiax&Qiog nizQog LP \ drevlaag nQog alfttava 
rbv fidyov elnev nQttg avrdv L \ ignj rtji alfitavi I rtp alfnovi eintv B \ 8r 
dnTJQ^tt} I I iviJQ^ov O I ivi^Q§to iv rdxei P H " ijyyixev DKIOP \ naQa- 
6eiyft6g Q \ xal ante Tjfier, tm P \ post dvaxL add n^dg /(waTor xal dvd- 
navatg P \\ "^ rdv xvQtov fwv LO rto x(»i(yTc5 fiov Q xov XQ^^^^ov fiov xal 
d^s6v P I nQoaxaXovvza tffiag DP \ re om IL 

sect. 74 1. » povX^v DPQ fiovk^ tj povktjaiv \ IIsxQog tlnev . . . 
6 xvQiog ^fjuav om per homoeotel LQ \ inov av , , . ^lijaovg 6 XQtarog om I \ 
onov idv DEO | n^hg XQ^<fr6v nQoaxaXovfievov tjfiag pro onov av , . . 
^fiwv B I xaXiarfzai O \ rjfjLdq om G \ 6 xvQiog ^fttitv itjaovg XQ^<^og || 
*<* viQtov ^tprj I xal rig KO Tisch \rlg . . . nQoaxakovftevov rjfmg. NiQtttv 
elntv om BI) \ 6 xvQtog rjfjifov ex errore ut uid Thil || ^* 6 XQtaxdg cum 
ABD Thil Tisch 6 om KFGOPQ \\ « dnek&etv BE Tisch \\ " ol 6^ elnov b 
6 6s nirQog sinev P nirQog stpri \ et xt xal onov 66Ssi D \ 66^ri BKO 
" paatXsvg G \ paai^v 7va yvtog P \ fyvtog pro Iva yvt^ Q yvtvar^g B 
oxt oixot ol &v6Qeg dntxxetaveg elal P \ slvou om I \ noQavrd rjvixa dvaptu 
DP I naQccvxlxa ti^ dviQxofiai {pm elg x6v ovQavov) I \ ovv om LOQ \ 
** dvapalvto L \ nifmta DIP 

14 



210 ACTA PETBI ET PATLI 74-76 

xal jtoir^ao) ae ll&siv TtQog fie, NiQitiv slTtsv Uoijf^aov iv rdxei' 
S-ikw yoLQ idelv ei TtktjQOlg o Xiyug. 

Ih Tore 6 II^kov dvifir] inl rov jtvQyov ivwTtiov Trwraw, 
xal ixreivag Tag x^^Q^S iareq^avw/divog dafpvaig riQ^ato Ttitaa^xxi. 
b 6 de NiQCJv dg eldev avrov jtero^evov, etpri TtQog %ov IHtqov' 
yiXrid-ivbg av&QUTtog ioTiv 6 ZifiutVj av dk xal Ilavkog jtXdvoi 
ioTi. IlQdg ov 6 IlirQog e(pr^' IlaQaxQtjlda yviiarjy fiaaUev, ^fiag 
fikv dkrj&ivovg tov Xqiotov elvai fia&r]Tdg, tovtov dk fi^ elvai 
XQiardv dkkd fidyov xai xaxovQyov. NiQwv elTtev* "Eti ivioTaa&e: 

10 idov d-eioQelTe avTOv dveQXOfievov eig rov ovQavov. 

76 ToTe 6 niTQog dteviaag t([) IlavX^t) elitev IlavXe, dvd- 
vevaov nal )'de. ylvavevaag dk 6 Ilavkog 7tkrfir]g danQv^xrv xai 
d-eaadfievog Tterofievov tov liiniova eljtev IliTQey ri Ttavrj; 
TeXeifjjaov o ivr^Q^w' ^&q yaQ TtQoaTUcXelTai r^fidg 6 'AVQiog f-(Aijjv 

15 ^lrjoovg XQiaTog. Kai 6 NiQwv dxovaag avTiiv vnefieidiaaev xai 
ehtkv OvTOi ^kiTtovaiv lavTOvg i^rrr^fiivovg (xqti xaJ XrjQovaiv. 



* xcd Ttoiriau) . . . TTQog fxe (m I \ avel^elv Z» 1 * iSeiv ae nX^povvra 
DP I aneg Xiyeiq I 

sect. 75 1. ' elq pro inl Pi* vStg /efpec^ avtov G \ iareipav. dd^vaiq 
ante xal ixreivag rctq XBiQaq DIP \ aze^pccvwfiivog BI \ Sa^vag D \ nezaa^fu 
cum AL Thil nhea^i BDGIOPQ Tisch nexaa^ E 1 * i6<av avxdv BGI 
LOP I xhv alfKova pro avxov 1 \ Trtxivfievov BG Thil \ alQOfievov elg tov 
diQa xal nexoftevov P \ ngdg nixQOV xal nai/.ov 7' B • d).tfiwg D \ i(nlv 
dvSQwnog G \ vfulg 6h pro a^ 6h xai Uavkog P \ nXdvoi xvyxdvere I !| 
"^ d 6h nixQog ttprf I ngdg Sv 6 navlog B \ naQaxQ^fJta om I \ yvwtei 
DEOQ Tisch yvw&t / 1| • fiiv mn I \ xovg x^<rxov B tlvcu xov XQ^(rxov GO \ 
fmSijxag elvai I iafiBv f^a^ijxai Q \ fi^ sivcu Xqktcov a).)A fiayov xtd om 
DP n • d)L)Ld fi&XXov xaxovfyyov xal fidyov 1 1 ydrixa novijQdv xal xaxovQyov 
P I dxfjtrjv ivlaxaaScu dntaxovvxsg I \ dvxlaxaa^i O dviaxaaSm Qt^ xal 
l6ov G I (tvxov om Q \ xaL intfialvsxe posl ovQavov D xaL dxfiyv int- 
fuvexe P 

sect. 76 1. " xoxe o nixQog . . . nexofi. xdv Zifiwva elnev om h. l. et 
substituit xoxe 6 naiXog xtji nixQw einev dxeviaag nQog axxov O \ %<pfj I \ 
navXe om P \ dvdvevaov nav).£ L \ dvdvrftifov B ('•vttpov) / || *• xal ava- 
vevaag L \ dvafiXitfag I | xa) l6ov G | 6t om L ; n).riQiig wv P || *• :rrrce»- 
fievov BGI Thil nexofievov om LQ \ xov aifjnova (mte nexwfiev^rv BI \ 
d6e).^s nixQe P \ navet OQ notelg 1)1 taxrjxag BG n ^^ nXiJQaHJOv O I 
dTn^Q^a} I I f)fjt(Sv om Q \ xiL-^og 6 S-edg Tjftaiv (om 'Ir^o, XQtaxog) / | ** o 
XQtaxog A Thil \ posi XQtaxog add xoxe 6 nixQog nQog x6v navXov elnev 
(\xevf)aag n^dg avxov navXe dvdvevaov xal uJf 6 6h navXog nX^Qetg wv 
6axQV(ov xai ^eaadftevog neiofuvov xhv aifiojva elnev nirQe xi nccvei O \ 
6 ovv viQOfv I o 6h viQotv P \ aixaiv xavxa )j:y6vxiov P avxdiv xavxa 
XaXovvxwv I I iftei6iaaev G , vnofiet6tdaag etnev Q \\ ""' aiTol \ rj[Txo}' 
ftivovg BIP (sed rjfxxofjt') \ &QXt om EGIL \ Xrj6o^'at I 



ACTA PETRI ET PAVLI 76-78 21 1 

ni%qog elnEV' ^'Aqri yvwaTj fiij elvai iqfiag krJQOvg. "Erprj dk 6 
TlavXog Tfi) IHtqi^' ITolfjaov ro Xombv o Ttoulg. 

77 ToTB 6 niTQog dTsvlaag xaro: tov lifitjvog el/tev 
^OQxi^w vfiagj • ol ayysXoi tov aaTava ol q)iQ0VTeg avTov eig tov 
diQa TtQog to dnaTav Totg Turv dTtiaTorv dv&Qwniov naQdiag, 5 
T(v &€dv Tov XTioTrjv Tiiv dndvTfov %al -avqiov ^lrjaovv tov 
XQtaTOVj ov TJ] TQiTTj fifj,iQq TffBiQBv Ix tHv vbxqwv , Hva dno 
TavTrjg Trjg wQag f.irp€iTi avTOv ^aaTd^r]T€y dkV i^€daaT€ avTov. 
Kal naQaxQTifia dnoXv&elg €n€a€v €ig Tonov keyofuvov Id%Qa 
Bia, o iaTiv l€Qa 6d6g' xal TiaaaQa fiiQrj y€v6fi€vog TiaaaQag 10 
aiXiTLag avvrjvtjaev, di €iaiv €ig fiaQTVQiov Trjg twv dnoaroktjv 
rixrjg ^tjg Trjg arjfiBQOv ijfiiQag. 

78 T6t€ 6 NiQuv &vfiov nXrja&elg TtQaTi^aag Tdv IHtqov 
'Aal Tdv IlavXov htoiria€v iv deafiolg yevia&ai' to dk aiofta tov 
lifiayvog ixiXevaev inifiekdig iv TQialv ^fiiQaig q^vkaxd^t^vai , 15 



* IliTQoq slnsv . . . ?.i^QOvg om B \ 6 TiixQoq Q \ ^aaiXev oqxi P \ 
yv(oOH IflOQ I fiaaiXf-v post yvwaei I \ fjt?) eivai t/fjiag Xi^QOvg om I fi^ 
xal zi rifjMq eivai \ post Xr^QOvq add dXXd XQt<^ov xov vlov xov &tov 
dXtf&ivo^q fjtad-ijxctg L aXXA xekelovQ 6ovXovq xov xvqIov ijfjt(Sv Irioov XQ^<^tov 
P \ Si om VEILPQ Tisch \ ^g>rj ovv P \ navXog elnev I \ 6 anle UavXoq 
om BILO B * x{'Qie fiov nixQe nolrjaov P \ 8 noieXq xd Xoinov A Thii \ 
post 8 noielq add xi pQaSvveiq DP \ x6 ante Xoinov om GO 

sect. 77 1. 3 xoxe nQdaaxeviaaq 6 nixQoq xdxe i fuacaQioq ntxQoq P 
6e nixQoq I\\* ol om \ xo^q dyyiXovq GI xo^q dxdxxovq xo^q <piQ0vxaq 
{om xov aaxava) I \ post xov aaxavd add xaxd xov d-eov xov l^(ovxoq P | 
xdv oifiwva pro avxov L \ eiq diQa om x6v || * iiq xd dnaxctv I \ dnXovaxi- 
QODV L dniaxcDV om I \ dv^Qwnwv om DEO Tisch \ tpvxdq || • xov noiijx^v 
xal xxiaxav P \ xdv xvqioV rjfiwv DP \ x6v ante XQiax6v om BDILitQ '| 
' ix vexQwv EGILO \ ^iva om DEI \ dnb xavxrjfv xrjv ioQav / || * /m>} / 1 
nvxov post paax, IL \ paaxd^ijxe EI paaxd^exe GO ^aaxaC^ovxa Q ^aaxd- 
arjxe P \ dX)^ i^. avx, om IQ \ idaaxe BG idaijxe P i post avx6v add "va 
dnoxaXv<p^waiv avxov al fiayiai G neaelv xdx(o nQoq 6)^9qov xal dnatXeiav 
avxov P i ^ xal xatxa ccvxov eln6vxoq naQaxQ^fta P \ xaXovfievov BG | 
aapQa^ia P aaQapiav G (| *® 7/ iaxiv G \ xiaaccQa fjLiQrf yev6ftevoq om per 
homoeotel I \ xiaaeQa LQ \ yeyovcltq | xiaaaQiq xiaaoQatv P\\*^ ^Xixiaq 
G rjXlxccq r)Xtxiaiq P ^Xixaq I \ awrjv. kaiyxdv iv xy yS P \ olI bIoiv G 
«*t xal elalv P 8 elalv \ xwv om P || '* vixriaecoq BG \ t?)v arifjteQOV 
ilfjtiQav G xijv arffieQOv I \ rjfjiiQaq om IQ 

sect. 78 1. " nXrf^lq L Svfjiov nXrja^elq noXov P \ xov fiaxaQiov 
nixQOv P II ** x6v ayiov ncxvXov P xov om B \ inoirjaev avxovq I \ xov ina- 
Qoxov aifjtcovoq /^ || '* ixiXevaev om P inoirjoev I \ inifjieXdiq xr^Qela&cci xal 
(fvXax^fjfvac i'coq xqicov fjfjteQwv B \ XQcalv rjfiiQaiq om iv L item (seci XQiaalv 
i/fiiQaq) G XQelq rjfjtiQaq DIOPQ \ ^Xdxxeadtu I 

14* 



212 ACTA PETRI ET PAVLI 78. 7» 

vofiiC(ov lyiQ^-rjvai avrov t^ ^^^^fl W^W' ^Q^ Sv 6 ni%QO^ 
ilntv OvTog ovxiti iyBiqBrai, iitudi] alfj&dig ri&yrjnevj eig Ttjv 
alwviov xaTaxQi&€ig xokaaiv, *0 di NiQwv elTtev avTi^' Tig aoi 
IjtiTQexfjev toiovtov TtQoyfia Ttoiijaai deivov; IliTQog elTtev" ^H 

b ^Qig avTOv Ttai ^ itovrjQa evvoia xai ai filaaiprjfiiai avTOv naQiaxov 
avTiti T( d7to)Ja^ai. NiQiav elnev "rjtOTtTOv fioi koyiOfAOv 
TteTtoir^xaTe , dia tovto ycaxdg aTtokiaw vfiag, IliTQog eljtev 
Ovxi o &i)ieig ai- yiv€Tai, dkV o iTtvffyeiXaTO ^filv 6 XQiaTog^ 
XQeia loTiv TtkrjQtJ&ijvai. 

10 79 Tote 6 NiQwv el^tev TtQog ^iyQiititav tov ^rtaQxov 

i-Iv&QWTtovg dx^QrjaxevTOvg yuxxdig djtokia&ai XQY ^^vaQaig oiv 
aidrjQaig Tvtp&ivrag yie)^v(o avTOvg Iv tio vav/daxi(p TOTt^^ dva- 
Xw&ijvcu, xai TtdvTag Tovg TOiovTovg naxiig avvTelea&f^vai. 
yJyQinitag 6 e/taQxog elTtev ^-iyad-e ^aaiXev, ovx aQiAoCei oi^ok: 

15 avTOvg TifiwQrj&ijvai log d&QrjaxevTOvg ovTag. NiQwv elnev 
Jid Ti: liyQinnag elnev ^Eneidi] 6 IlavXog d&wog (paiveTar 
6 de IliTQog (fovov evoxog iaTiv, ?ti de xal d&Qr^axevTog. NiQwv 
elnev Iloi^j ovv fiOQ^it dnolovvTai: iiyQinnag o ^naQxog elnev 



* avrdv ix vexQoiv G || * e'i:ie fiaai/^v P \ iysQ&ijaercu I \ iyeiQereu 
d:t6 rov vvv P\\^ alojviov xal drO^vrrfrov P \ xaraxQi^tlg om I \ XQtoiv 
in marg ygdipe xoXaaiv I) \ avro} cum ALP Thil om G avrolQ I TtQd^ 
avrov EO Tisch || * f7tefitp't L \ Ttot^aai roiovrov TCQoyfia Seivov P \ 6 
nhQog \ r) tQig . . . evvfHa xal om I \\ '^ ^Qeiq ^QQeig G atQeaig DL 
UQiog Q I t) ante novfiQd om fj \ a\ TrovijQlat t^? etT(Hag // | t) ^Xaaipfifda 
b pjaa(prifila om artic G j avrov om G \ pro avroi- . . . dnoHa^tu sub- 
stituit xal at navovQylai avrov dvraTrtSofxav avrdv / 1| ® avrdv dnoXia^ou 
{om rd) L \ rov dno/Jadixt OQ rov dnouaO-Tfvat P \ enonrov I \\ ' xcd 
Aid rovro P \ did rd xccxwg dnoXeadtu vfji, O \ vfiaq xax. dnoL G | ^putg 
LQ I x^fmq ntrQe xal av navke I \ HirQoq elnev om \\ * toq S^iXeig 
^^.k^ BD I aol yevTiaerai I av yewrjaercu O ylverai elg t)fAaq P \ 8 alterum 
om Q I rjfiMV Q | 6 ^eoq L fi xvQioq {i)fi<ih' U) irjaovs; XQ^^og PP | • XQ^i^- 
ydQ Q \ yevea&ai G 

sect. 79 1. *® exinde codd MN collati \ 6 om OQ \ vnaQXOv avrov P 
inaQyov avrov I) || " avro^q pro dvO^Qtonov^ L \ ^Qriaxevrdq G \ dno- 
}.iai>at xaxdiq BGILMS \ xqti om P ' xtvvdQatq I xivaQeq -V xrp^oQaiq OQ 
oyxtvaQatq /> || *• rvtp^tvre; I \ xe/.ev(v rv<p(ktjvai avroi^q xal iv G \ aff A£i'- 
aov P I vavfKcyjiov conicit HUsener \ ronio om B \ dva).. rontj) I \ aivTovq 
dvakoibtjvcu G II »' xcd ndvra^ . . . avy*re/.ea^v(u om per homoeotel IS \ 
(tnoxiav^tivcu M \\ " dyQ. vnftQyoq {otn 6) P \ ravra dxovaaq dyQtnnaq I ' 
o (tm B I dyai^t . . . ^AyQtnnaq etnev om per homoeot G \ dtonora dyad-h I 
ovx dQfioZei EIMy \ ot;ra>(;) xaxdiq BILMS || " dvaXotO-Tivat M \ avxoiq 
ovraq BBMN \ tifti PP\\ >« inel P\\ " o St IltrQoq . . . xaraipaiverai om 
ffer homtteotel I \ trt dh , . . yiQwv elnev om G || ** ^«^ rl aoi doxei pro noitp 
. . . arroAoriTo/ L ' rQonof P | dva)4>vi'rcu O \ d ^noQXoq om IfLMP | ^gftf DP 



ACTA PETBI ET PAVLI 79. 80 213 

^S2g lf.ioi 7cara(paiv€Tai y dlxaiov IotiVj IlavXov (ig d^S^Qr^axevTov 
ovra rf^v 7ie<pakrjv aTtor^irjS^ai, rov dk IlirQOV dia rb xai (povov 
dvvoaij eTti aravQOv dQ&fjvai. NiQwv eljtev KQdrtora enQivag. 
80 Kai dnrixdnfiaav o re IlirQog xai 6 IlavXog dnb TtQO- 
aoktov NiQCJVog Xa^ovreg rfjV dno^paaiv. a dTtayofxivov de rov 5 
IlavXov uiare avrov dytoxe^paXia&^vai ditb rrjg Ttoletjg axQi 
(,iiXi(jJv rQidJVj rpf atdriQodiafiiog' ol de (pvXdaaovreg avrbv arQa- 
Tivirai TQeig rjaav ovreg yivovg fxeydXov. e^eX&ovrtJv dk avrdjv 
rfp^ TTOQrav (oaei ro^ov fiokrjg rb f.ifpiog, vTtrjvrrjaev avrolg yvvf 
d^eoae^rig, xai &e(jt}Q^i^aaaa rbv Ilavkov aidrjQodiafiiov avQOfievov 10 
}a7tkayxvi(j&ri air(^ %ai hikavaev a^podQtjg' rb dk ovofia rrjg 
yvvaixbg IleQTterova ikiyero' rp^ dk fiov6(p&akfiog. b xaJ Idcjv 
avrfjv Ilavkog yXaiovaav, kiyei avrij' Jog fioi rb wQaQwv 

' (palvsxai BDGLMNOPQ \ navXov fikv N | ceJ^ ABq. Svra om L wg 
om 1>P I ad^QioxBvovxa I d^Qioxeioovxa ^Qtjaxsvti^v P O^Qf^axsvrov Q \\ 
2 hi xal DP xal iri LN ht pro xai om \ x6v <p6vov B axi<pavov A || 
^ noi^aai BG 7ien(Hrfxivcu M nenfHfjx&xa I \ iv xfp axexvQ€p B inl xbv 
axavQdv M htl ^vXov DP \ dvaQXij&ijvcu B dvaQH^fjvai P dvijQ^vai Q 
^vi^^aa&tu G xQSfiaa&tjvai LO nQ0<n&i<afiSv oq^vcu I \ xdXXtaxa DP 
XQdxiaxs ixQdxwag I \ el^Qipcag M \ IxQivaq yeviad^ai <fj} ovxtDg P 

seot. 80 1. * exinde cod T cottatus est \ xal sv&i<og P \ dnsvix^fiaav 
DP (dnriV') Q dnlx^ \ d nixQog {om xs) G 6 Sh nixQog L \ d IlavXog 
cum APT Thil om art BDEGILMNOQ Tisch B • xov viQ<avog EIO Tisch \ 
xi^v om G I dyofjUvov BGMN \ xov fmxctQiov navXov P ^ ^ eig x6 dno- 
xe<paXia^^cu DPT \ dnd fuXiofv xqkov x^g n6Xe<og {om dxQi) I ^ft^/tiiy^ post 
n6Xe<t)g add PQ \ deafdov post n6XecDg L Siafuog M \ <og axQi Q | axQi 
fuX. XQ. om LN\\ ' ffV aiSijQoSiafuog om LM \ ijv om N rjv Sh xal B ijv 
ydQ T I Siofuog M oiSrfQOfjiivog B aiSfjQoSiafuov (pm fjv) \ Si om lAt \ 
avxov om II • ^aav om inrJQXOV B \ tjaav (rxQax. XQSig I \ yivovg 
ovxsg DPQ \ 6vxsg om T \ ix yivovg BGIN \ xal a^dxol post yivovg 
ovxsg Q I i^sX&. ofv DP Si om i^sX^Svxsg Q | adxeov om DP \\ « x^g 
n6Xs<og dn6 fuXicov SXlyotv iSoi yvvf) xig d^soasfi^ I \ x^g nSQxag G rijv 
nvXijv Q I ofg dn6 pro cjasi GO aig BQ <oaij M | fuXiov kv6g pro Tofor 
poXrig G fuag aayixxrig (aayixag BDPQ aayixxag LT) BDLMNOPQT \ t6 
<tm D I 'tnrivxri^ DPQ \ avxoig GIL avT<5 Q \ yvvij xig LMP ywri ^so- 
asfitfg om I \\ ^^ atSsQoSiafuov avSsQoSiafuov per dittogr 1 \ <pSQ6fisvov G 
o^Q6fxsvov A avQcjfisvov ZT || ** svanXayxvia^ Thil \ in^ avx6v BGILT 
ii^ avx<p MP aih<j) om D \ nixQ<5g BDGP \ Si post x6 om D \ x6 Sh 
ovofta . . . fjLOv6<p^aXfjiog om B \ x. yvv. ixsivrjg / || *• jtv nsQnsxova G 
nsQnsxova etiam DP nsQnixova LT (corr 1 m fuit nsQnsxova sed mfra 
nsQnsTova) \ iXiysxo om D(G)LMNOPT \ /Jv Sl xal LM \ iSatv St D '| 
•* 6 fjiaxdQiog navXog P \ xXaiovaav x^ nsQnsxoiav (om «vriyv) M \ 
xXnlovaa Q \ ianXayxvia^ in* avxr^v xal Xiyti avxj I \ yvvai S6g fioi 
IP I SQdQtov M ^QaQtov T ovQaQiov ADGLO <paxi6?dov BINP xsfpaXo- 
Siafuov Q 



214 ACTA PETRI ET PAVLl 90, 81 

aou, xal (jjg vnoatQitpw, dtdw^il aoi avro, ^H dh kafiovaa to 
wQaQiov TtQO&vfiijg Bdcj%BV' oi di a%Qari(jinat nQoaeyihxaay xat 
elTtav rfj yvvatyci' Jtari d^iXeig dno/Jaat zo q>axi6li6v aavj 
yvvat\ ovx oldag^ oxi djtoxeq^akta&rjvat VTtdyet; *ff dk IleQneTOva 
5 nQog avTOvg eLtev' ^OQTiitvt} v^ag xaxa Tr^g awTriQtag KaiaaQog, 
eig avTO ro <pay.t6Xtov drjaaTe avTOv Tovg dtp^d^akfiovg, OTav dna- 
TifivrjTe avTOv ty^ xe(pakrjv. c o xal yiyovev, dTtexe^pdXiacnr 
dh avTov elg fidaaav xakovjdivr^v ^'Axovat lalfiiag, TtXtplov tov 
divdQOv Tov aTQofiikov. wg di rfiovXr^dmi 6 d^ebg, TtQiv vno- 

10 OTQitpai Toig aTQaTtwTag, dneddxhj tJ yvvatxt t6 (paxwitov, 
exov OTayovag atfiaTog' xal (ig l(p6Qeatv avro, evd-iwg xal naQa^' 
XQtlfia dve(i)X&ri avTr^g 6 d^p&akfjiog. 

81 Otde dnayayovTeg aTQartiiTat tov aytov IHtqoVj tog 
r-k&ov avTov aTavQ(oaa(. elitev nQog avrovg 6 fiaxaQtog' ^Enetdf^ 

15 6 xvQidg fwv ^lrflovg XQtarog Ix tov ovQavov eni Tr^g y^g xoTifir^, 



* dnoax(^ipw Tisch {<nim B 7) VTtoaxQfffxov [dnoozQ- D) anoSidwfu DP 
dldio BGLMNOQT \ (tvt(5 IMO \ rj Sh &Qaaa avrd ix t^g xe^paX^ a^^ 
t6(oxev (om ngoBvfjian;) G Xapovaa z6 (vQikQiov om DP \ xd (t^QOQiov om B 
SgdQiov M dQciQiOv T ovqo^mov AGLNO ipctxi6'uov IQ avxrjq add Q 

* 6i6(axev DP xovzo didatxtv T ru> navho Sidotxev Q fSofxev (vut^ GIN \ 
post ^Sofxev add ijv Sh rd ovo/Lta rj yvvaixl neQnerova B \ ol 6h ot(». 
nQoaxa)jEaafjitv(H elnov avtj} B n(M>axaXeaafji£V(H rr^ ywcuxa ehcov (tvtj 
GLM nfHiOixaX^aavto xal elnav t§ ywmxl S xaxeyikotv dcvtriy xcd {Xeyor 
(om xi yvv.) I \ ^yi^jaaav \\ » ilnov (GM]P \ dAjyc BDN \ dnoHa^ B | 
ipaxeohov Jf (paxioXijv N \\ * w yvvai 1 j olSeg \ inl to axoxe^, P\ 

* elnev nQ^Q avtovg 10 | elq aiotrjQlav C> || • fjiBt avtd G \ g^axeoluw B 
ipaxtokTiv N I Sfjaai P \ kavtov P avtdv Q \ t^ o^piv xaX to^ itp^aX'- 
fiovq G Tjjv xtipaXtiV N \ ote N \ hc(nifivete DIM (-t«w) .\ {in matg a t m) 
UT (-Toi) ! fiikkete onotefAelv G || "^ anoxeipdhaaav xaXovfiivipf (om ...«»• 
Sh avtdv elg fida . . . per homoeot) P \ dnexe^kijaav GLNOT ) • tdxav 
xaXovfjievov fidaav {pm xaXovfdvriv dx, SaXp,) I \ fjLdaaav rtim BDGMNQT 
Tisch ftdaav AILO Thil \ &x, aaXfi. am DP dxxovai A dxova aaXfi, B 
dxxova aakp. T dxov aaXfiiag GQ axovaq d/.fieiag L dxovag dXfitag N &eov 
daaXpiag M ai:xov daaaX^iag \ tov tonov t^ otQwfivXov / 1 • tov atQO- 
fivXov D xov atQop/iXov MNO x^g axQoptjXov L xov axQofitXiov P \ ifiov- 
Xi/d-tj A Thil I (og xal tfpovL P \ n^d xov vnoazQ. I nQffvt nk^ Q n 
»<> ineSSihi GP \ xy om I \ Xfjg yvvaucbg M \ (paxedXiov D || " ex(ov BDI 
MNOPQ I axay<jivag aretydya D \ avttp IN \ kifOQev Q \ ev^io^ md 
noQaxQfifJia ofn I \\ »« tfvet^x^ BGMNT ^oix^ '■ 6 xv<p'/.dg 6<p&. A Tkil 

sect. 81 1. " dndyovxeg DOPQ \ ot oxq, Q \\ " avxov om B adtdi Q 
atavQcikJcu avtdv \ elnev avtoTg OQ | o fiaxdQiog om DP 6 fjtaxdQiog 
nitQog M \ texvia fjtov b xvQiog fiov triaovg /(jkjto^ inetd^ /'|| '* fwv om 
B iifjttLv EOQ I 6 ;f(>/aT(J? A Thil XQ^otog om N \ ix xov ovqccvov iX&(uv 
I ! x^g om N \ xaxtjiri om I xaxfp^flrfxer G xaxrjX^ev 



ACTA PETRI ET PAVLI 81. 82 215 

OQ&fi) T(t) axavQ(^ ixpiidnfi* ifik dk ov aTto Ttjg yijg elg ovQavov 
KaiJaai xaia^ioij 6 azavQog ^ov Trp^ xeq^aki^ fiov xard yijv 
Sfpeikei dei^ai xal nQog %ov ovQavbv xavBvd^vvai %ovg jiodag 
f40v. inel ovv ovx etfAi a^iog ovrwg iv rfft aravQq) elvai dg 
xal 6 xvQiog [nov, avriarQiifjaTe rbv aravQOv fiov. Kaxeivot 5 
er^fwtj dvriarQexpav rov aravQOV xai rovg Ttddag avrov avw 
7rQoaj^k(jjaav. 

82 IvvrjX&ev di dvaQl&firjrov Ttk^d^og koidoQOvvreg rov Kal- 
aaQa &vf40v jteTvXrjQCjfAivoi, &are avrov fiovlevea&ai xaraxavaai. 
6 de nirQog diextiXvev avrovg kiyuv TlQb dkiyijjv ^fieQiiv TtaQa- 10 
xktj^elg V7tb rtjv ddekcpciv dvex&QOvv, xal i&eojQrjaa rbv xvqiov 
fiov ^ltjaovv XQiarbv* xal TtQoaxwi^aag avrif) elnov KvQie, 
Ttov TtOQevrj; xal elitiv fioi' ^l^xokov&ei fioi, 8ri iv ^Poifif^ 
dTtiQXOfiai ndXiv aravQw&ijvai.* xal iv Tf/i dxokov&eiv fie avrq) 
VTtiarQexpa TtdXiv elg ^Ptifirjv. xal elniv fioi* ^Mij (pofiov, on 15 
fierd aov eifii, Uiog ol elaaydyio ae eig rbv olxov roij narQiig fiov.* 



* 6Q^g BEILMNT op^ dQ&dk;, 6Q&wq xod G \ S^ om DKQ \ otav 
pro ov DP Svra I Sv om GI \ dao y^g DGI \ o^Qixvo^g QT zdv ovQavbv G f 
• TtaUaai om I)P \ xaxa^ul G \ 6 odv axavQ. I | fwv om IP | r^v xe<p. 
fiov otn Q I xatdyeiv DT^^ SeX^ai om D | xov om P \ xifxevex^ijfvai I \ 
fiov post TtoSag . . . 6 xvQi6g fiov om per komoeot I \ inetS^ DT ^* ovv 
om GOQT I ovxopg post axccvQ<p \ xai ante 6 xv(fioq om I)T \ 6 xvq. fA. 
lijaovg XQ^if^bg Pi* avxiaxQi\i>axe ovv BGI \ xov axavQ. fiov P \ xal xavxa 
elnovxog avxov ev^itog P \ xal ev^ia^ I \ avxiOXQbtpav D\^ xdv axixvQdv 
avxov I I xovg fihv noSag P \ avxov post n66ag om I \ nQoariXo>aav &vat 
xaig dh ;t^(Hj2 xtixw P 

sect. 82 1. • x6xe aw^k^ om Si P \ aw^^^&ov G \ dvtcQiS^fitjxog A' 
n).^i)og dvoQ. P || • ^'fi<a94vxeg Sh a<p66Qa ifiovkovxo aixbv pro ^fjiov 
. . . povXevea&ai I \ ^fiov xe nenhfQWfiivov B nXtjQovfavoi A' | x€d 
avekelv avxbv povk6fjLaivoi ]tro &axe . . . xaxaxavacu T \ iiax* bavxbv P \ 
^ovXeaS-at DLMNQ fiovl^fievoi BGOP \ xavaai povX. D | avx6v post 
xtxxax, repetit M \\ ^^ 6 Sh fjiaxa^og xal ayiog nixQog P d 6h nixQog 
iaxavQWfjiivog atv G \ d-ewQwv avxo^g ovxa^g (jjuuvofiivovg xal P) d^oH 
vidivxag DP \ 6iex<&Xvaev /> diexikevaev B \ xexvia fjtov iyantftiL nQd 
oXiy. P I nccQaxXff&eig om I i ^^ noQii xtav d6eX<p<3v I \ dvex<6Q0Vv x^g 
ixxXrjaiag P \ xal l6o^ ideapQow B ^ ^* tjfiQiv 10 \ nQoaexvvrjaa BG 
LMNT I avx6v GIOPT \ xa) elnov B einwv GLMNT \ x{>qu a6x6g 
noQevei I \ fiov post xvqu add A Thil ifiov add T H " noQevei DIM 
(fT I fMH om D \ oxi ante dxoX. fwi T dxoXovS^ei ftoi om BEGL Tisch \ 
iv ''Ptufiy om P \\ •* naXiv dniQXOfiat N \ dxoXov^ijvai (om fie) QT \ 
avx6v DP II » vniaxQetpav I \ iv ^fiy BGLMNOT \ elne{v) 6i fioi 
LM I ^jj tpofiov nixQe P \ oxi iyw IT \\ « oi om LMN \ eiadyio BL 
dnaydyta G 



216 ACTA PETRI ET PAVLI 83. 84 

83 Jia TOvrOf rexvia fiov, ftfj eiHTiodiarjte rijv odov fiov 
rfiri yaQ ol jtodeg fiov rfpf ovqoviov odevovaiv odov. fiij ow 
KvTitiad-B^ aXka avyxaQrjTi fioi pLaXkov, ori ai^fisQOv raiv jtonov 
fAOv Tov xaQitov €7tiTvyxdvaf. Kal tovto einwv TtQOinjv^aTO 

5 ovTVjg' EvxaQiOTij aoi, aya&e TtoifirjVj oti xaTrj^iufadg fie rf^g 
&Qag TavTrjg' d)JM diofiai aov, rd nQo^ara d eTtlaTevadg fioi 
fifj ala^av&wai x^Q^^f^^^ i"^'''> ^^ exovra di" ov lyio Trjv Ttoifivijv 
ravTr^v rdvvtj&r^v jtoifidvai. Kai tovto etTtwv jtaQidwnev rb 
Ttvevfia, 

10 84 IlaQavTixa de l(pdvrjaav dyioi dvdQeg, ovg oidinori ttg 

nQoreQOv iwQdxei ovde fUTa ravra &edaaad'at rjdwf^&r^' ovroi 
eJieyov kavrovg dnb 'leQoaokvfiwv naQayevia&aij dfia MaQyAXkif 
dvdQi iXkovaTQiq), oarig rv rr/JI XQiaTut nentaTevxwg, Ttai xara- 
)unwv rbv lifiwva T(ff IUtquj fpioXovd-ei. r^Qav de rb awfAa 

15 Tov ayiov IUtqov Xdd^Qa niaroi Ttai e&r^xav avrb V7tb rf^v TeQi^ 
^iv&ov nkrjaiov tov vavfiaxiov eig Tonov xakovfievov BartTidvov. 

86 ct. 83 1. ^ 6ta xoxxo xtxvla fiov om \ xtxva N Thil \ fiov om 
EGLMy xexvia fiov dyanrjxd P \ Tcagtuvia vfjL&q fit) ifjmo6. DP \ fi^ fik 
ifin. iv xy dStji fjLOv Q \ ifjinodfjoijxe DEGN (-rca) {'■^jeixai) \ dS6v om •] 
* ijSij ydg . . . odevovaiv dSov om D \ ov yoQ Q \ oiv om L\^* ovyxaQfgtal 
N cvyxaiQfxe EPQ avyx(oQiaaxe I \ navxeq pro fjiaX},ov T \ fiakkov avyx* 
fjun L ' xwv novwv fjLOv xov xagnov corr Tisch rwv ndvwv xdiv xaqnwv 
fjLOV ABDGNQ xbv novov xwv xagndiv fiov ILM Xio n6v<p xwv xcLQmtav 
fjLOV N xo^q ndvovq xoiv xagnwv fiov O T xiav xomav fiov xaX xwv B^Xltpewv 
xwv xaQnwv P xwv xagnwv xwv novwv fjLov Thil ^ ot)fjLeQOv {om poti on) 
inirvxov ' xavxa P xovxip I | nQoarjv^crxo ngdq xvqiov Hywv ovrwq 
xvQie Iriaov XQ^<^^^ dya^h xai <piXdvBQwne noifi^v evx- aoi P \i * dyaBh 
notfi]jv hoc loco om P \ xffq OQiaq ^i. e. awxrjQiaq) xavxrjq O \\ • aov om I 
aot MN p ^ iaxavd^wai axadwai DILPT axavS<5ai{v) MNQ xxavMai G \ 
X<oQtafAOv B x^Qi^ /"<^*' DLP /oip^? ifiov I x^Qh vofiov T x<^<ff^v t^v Q 
XfoQiafjup aov G x^Q^^f^^? f^<^ ^ I ^yo^^ ^^ a<pQ€tyi6a xrjv a^ 6i wv 
pro ae f;^' • • • ^y^ ^ I <^^ ^X* ^^*' dXrj&iv^ ^edv L ae fx* ^*^^ -^^' I 
Sid O Ji * iSvvfi^v L 1 xavxa DPT \ xh nvevpua avxov x<p ^<p P 

sect. 84 1. ^^ naQavxixa ovv D nccQ. ydQ O \ oi ayioi LMP ayioi om 
IT I ovShnoxe ov6e}q O ! nQoxeQOv xiq I nQoxeQov om D x6 nQOxeQOv GO i 
nQwxov PQ\^ " hwQ. nQwrov P \ kwQaxev O \ ov6}- ndXiv I \ ri6vvrf^rpf I \ 
01 tleyov P o'l 6h hXeyov D | « avxovq D I dtp \eQoa. L \ MaQxiXlw 
ntn B II " dv6Qi xivl (om ilXovaxQ.) I \ oaxiq r]v iv xw /(JkJTw B oaxtq 
iv xw ;f(M<JT(t; L I nentaxevfiivoq D nenrjxoq Q \ xaxautnwv MNO \ " xov 
mn I r]xolov^aev GIO \ 6a om /> 1 " xov dyiov om I \ oi niaxol 
DLMPQ niaxoi om B o\ XQ^^^if^ai (in marg ol niaxoi) T dv6Qeq evXa^iq 
[om Xd9Qa niaroi) I \ post o\ maxoi tidd ixelvoi xal ayiot dv6Qeq P j 
avxw IM avxov T \ inl M \ xeQk^vvi^ov IM xeQtv^tvl^ov T \\ ^^ xor dfM" 
}jaxiov Q I elq xonov om Q \ iq xdnov L | pixxtxdvov AO Thil ^txixavov 
B ^iilxavov GI prjfTixdvov DP flaxixavov M 



ACTA PETRI ET PAVLI 84 217 

b ol dk TQsi^ atqaTiwTm ol Trjv xeipakfjv aTtorefiOvreg rov aylov 
Ilavkovj ijjg fxBTa TQeig S^ag zrp^ avripf fifxiQav r^kd-ov fiera 
rfg ^ovlXagj aTtdyovTsg avrf-v Tf/1 NiQwviy xal VTtavT^qaccvreg 
Tjj UsQTteTovif Xiyovaiv avTfj' Tl ioTiv yvvdi\ Idov TteiafiaTi 
aTtwXeaag to qfaxioliov aov. ^II di Ttqbg a^TOvg eqnj' Kal to 5 
(pavLiohov ekafiov, xal 6 d<pdxxkft6g fiov dvifileifjev' xal ^fj xvQiog 
o &€dg Toi Ilavkovy oti xdyw TtaQeadkeaa. avTOVy \va d^iw&io 
dovkrj yevia&ai tov xvqIov avrov. c totb ol aTQaTiwTai ol 
Tfjv ^ovkkav exovTeg, yvwQiaavTsg to q>axi6kiov nal ld6vT€g oti 
dv€(iix^ avTffi o Sqd-akfi^g, enQa^av q>wvr] fuydkfj wg l§ evog 10 
aT^fjiaTog %al elTtov Kai fifieig dovkoi iafiev tov deaitoTOv tov 
Ilavkov. d irlTtek&ovaa ovv ^ Il€Q7t€T0va d7tfjyy€ik€v eig to 
jtakdTiov Tov fiaaikiwg NiQwvog, oti ol OTQaTiwTai ol dTto- 
'K€qakiaavT€g tov Ilavkov kiyovaiv oti Ovx Ifi^aivofuv €ti €ig 
Tfjv jtokiv f^fieig yoQ 7tiaT€vofi€v Tqt XQiaTi^, ov Ilavkog ixi^Qv^ev, 15 



^ tQ€ig om AOTThil ol Sh axQar. ot TQeig ol G \ ol alterum om L 
Tj}v (m I \ o\ anozsfji, r^v xstpakrjv DP \ ^yiov om / 1| * XQlq I \ zj avti 
rjfiiQa I TTJq avTtfg ^fitQag O \ ^kStcv DQ t^qxovto T ^ ^ Tfjv ^ovXXav B 
povkag DQ povXrjg G fiovk^g I povXXtjg M \ dyaydvTsg B dnayayovTeg IN 
indyovteg T | Tavtriv DP avxol I ctvrijv om LM \ xal ante inavT, om A 
Thil I dnavTfiaavTsg BLMO (-TiaccvTeg) P dnavti^aavTsg Sh P^* t//v neQnt- 
Tov{v)av DIOQ \ tlg Q \ t/ ^ari aoi G \ iSoi iSlto nelafioxi G \ neia/ui, 
dyofjiivrj A Thil || * tpaxeoXiov I)P <f>axi6Xrjv N (sed corr -Xiov) Q \ l<pri 
nodg a^oig I \ elnev T | Td <paxioL fwv GLPT t6 <paxe6Xi6v fiov D )| 
" eXapa O dniXafiov DP | post avepX. add <ig OQore fie P <ig xal kctfQOTi 
fie D I xal ante ^ om IL \ xvQiog om P ^"^ tov /mxaQiov navXov P \ 
xav nccQex. P xdy<6 om IT | xccra^K»^ DP \ dSio>^ xdy<d J" || * SovXij 
avTOv yeviaSixi T yeviaSiu SovXrj GP \ T<p xvQl<p | ijyow tov xvqIov 
avTov T I ol Trjv fiovXXcev f/oireff om ol om I fiovXav DQ ^ovXav 
GI\\^ yvejQlaav P \ <paxe6Xiov D \\ »• ^e<6x^ BGMN rjvix^ T \ 6 6^ 
ihcXfjiog avTfjg Q \ dvixQaSav {om <p<&vi fieydXg) I \ <p<xfvrjv fieyaXrjv G I 
dnd kv6g Z^ || " elnav DLN \ fua <p<ovi Xiyovreg pro xal elnov I \ ^fjielg 
dn6 Tov vvv {om xat) P | tov <dterum om BGIMO || ** xal dneX&ovaa O 
dneX&ovaa Sh T r) Sh fiaxaQla neQneTova dneXd^ov {sic) elg t6 naX, t. veg, 
dvfiyy, P I dnriyyeiXev post NiQOiVog etiam Q \ dvriyyeiXev DP \ dvifyy, 
Tccvra ndvTa DP \\ " viQOfvog tov fiaa, BGMN paatXiofg om DPT \ viQOfvi 
Tw paaiXel pro elg t6 naX, t. ^aa, NiQOfvog L \ Xiyovaa ou I \ oti oi 
aTQOT. , . , TOTe om DP | dnoxe<paXr^aavTeg GLMNO || " rifjLelg pro oti T ! 
oTi ante ovx om NOQ \ ovx elaeQx6fie^ {om hi hoc loco) L T \ &Qti pro 
tTi G hi om Q I Xey, ovxiTi palvofiev B | eig t6 naXdtiov BGMN eig 
Trjv n6Xtv o(fTe elg t6 naXjdxiov Iki L item sed hi post n6Xiv T elg t6 
naXdtiov ovSh elg t^v noXiv || " aXXd niOTevofjiev T m<n:ev<ttfiiev IN | 
elg t6v xq^^6v BMO t<S xvQl<f> Iriaov /(m<JTc5 / | navXog GLNT 1 
ixriQVTTev BGLMN 



218 ACTA PKTRI ET PAVU 84 

ymI XQiOTiavol lapiiv, e Toxk 6 Nsqiov &vfiOv jtXijaS-elg hu' 
levaer rf^v UeQirtTovav rfjv Tovg aTQaTiwTag fiip^vaaoav ^Aa- 
Kiad-f^vai aidr^Qodia/dtov' Tovg di OTQaTuaTag tAv fikv Uwa aTTih 
v.BtpaXiad-f^vai inLilsvaev, tov di aX'lov dixoTOftrjd^vai , xal xinr 

5 hreQOv /u^ofiokrf&f^vai i'^w Tf^g TtoQTijg wg aTtb fAiJUov ivog rf^g 
jr6}.€wg. { ff di lUQneTOva ^ Iv Tjj ipvkaxfj' Iv aivff 6i ij 
ifvkm^f r^v Tr^QOVfiivTj //oraT^icfra, xoQrj evkafir^gy diori rpf etQtj' 
vLvia' KaTai.ifi:ravw Tovg yoveig fiov xal jtaaav rrpf vnaazaaiv 
Tov TtaTQog fAOVj Tfuxi Sikw XQiaTiavfj yeviad-ai, Ivyxokktf&eiaa 

10 oty avrr^ tJ] IleQ7T€T0v<ji i^riyi^aaTO avTJj Ttavra ra TttQi tov 
llav)u)v, xof/ Trkiiov r^yiovlaaTo TteQi Tf^g elg Xqiotov Ttiareiog, 
g r* di yvvfj tov NiQwvog ddel(pfj vnf^Qxev Tf^g nozevT^idvag, 



* xci {fjia^ojr 6i P) fia^wv 6 vtQwv xa) d^vfiov ffP | nkfj&slQ L 
* T>)i' filv n€Q:i. O I ixO» avTf)v fihv <pvXax, ai6i]Q, T \ ixeX. ^Xaxia^^vm 
T^v neQTL. U I ixek, p/.r^d^ffvai iv tjj <pv).axj Tt)v neQn. P \ x^v xotg . . . 
oi6ego6iafuov om IfP \ r/Jr xo^g axQ. fiTfvvaaaetv nm QT | ifnfXax^^vai B \ 
ai6fiQov6iafuov () || • xoiq 6e XQeig oxq, GMN toiJc 6h axQ, xo^g rgetg D \ 
fvav Q I post dnoxetp. add f^to&ev x^g noQxag wg dnd fuXlov ivdg t^g 
n6)jEiiM; 2> II ^ ixi}jevaev om DIP nQoaixa^ev T \ xov 6h &)Jlov ki&ofioXiaS^vm 
tgot xtjg ndQxag dnd fjirjXlov kvdg xyg n6).e(og, xdv 66 xqIxov (oaavzwQ 6ijp^ 
xofji9/9^FfVai ixi).evaev L \ xdv 6e &)Jiov 6ixao^ivat BGyOQT x6v 6h fte^ 
6tX€ealHjvai liP x6v 6h fxeQOv 6i6ax^vai 1 6iX€caBijvai xod t6v ^tepav 
om M I 6i/aa^fjvai fjiyaov G \ x6v 6h d).Xov pro x6v 61 exeQOV I xal x6v 
d/Jov DGOP xal x6v xqIxov B \\ » Xi^a^vai B j ?|a>^ PQ I x^g nofft^; 
. . . hvog om I \ noQrag GQ n6).eiog B \ h^at . . . x^g n6Xe€ug am koc 
ioco h I d}g ante dn6 omM \ dn6 aijfieiojv 6vov Q \ x^g noXjeiog om BT 
** i}v 61 neQn. I \ iv avxj 6h tJ ^vX. tjv TtjQ, om Q \ eig avrfjv &k r^v 
ifv/jaxtjv BCILMNOP eig 6f- a^^v x, (pvX. T \\ '• ^v rig xrjg. ivofiart nror. 
T I ?/r xfjQovfjiivrj xoqt^ xtg {otn IHJ) evXafifig ovofiari nox, BPG ^v t^q. 
x^QYi ovofi. nox. evXapSjg ndvv xai ipo^ovfiivti x6v ^e6v P \ avv xai amtt 
nox. f) ante noxevx. LMM \ noxevxifiva GLMQ noxevtjidva B norxe" 
Tidva JfP noxexyiuva MO noxevxidwa 1 \ xoQr^ xtg Bl xoqij evXafifj O I 
rjv o/n Gl I eiQfiXvta ovxopg Ynt /|| • xaxaXtfindvetv Jf xaxaXeinta O \ rirf? 
yov. avx^ D \ xnoQ^tv IP \ avxdtv pro xov naxQdg ftov I \ xtd naaccv . . . 
Tov naxQog ftov om DT^^ ^iXti 1 \ ^iXw xay<5 T \ &iX<o ylvea^m xjq. D \ 
avyx. 6h L \ ^ avx^ L avxj DIQT rcvTTj om BGP j rj neQTterova DL 
{-nfTova) MyQ i^neQnhova T \ post neQn. add iv x^ ^vXtzxj} P \ i^ffy, 
r.vTrf M avTt)v 1 \ t« jfo.st ndvxa om D 1 hil {ex errore) \ xov fmxoQlov 
navXov P \\ " xal nXelov . . . niaxewg om I \ ^ 6l dxoi^aaaa pro xal B I 
nXhov LM n)jeiwv O inl n)jeiov T \ ^ywvl^xo nXetov B | r^ anie nfQi 
ftdd L '■ neQl xt)v niaxtv (om eig XQtaxov) T ntQt t^^ iv XQ^^^ nlatemg 
\ I iude a Tijg eig XQtOTov nioTewg conthiuatur cod H || " xov om L i} 
Tof v<-'(i. T I vnr^QX^^ d6eX<pfi HP \ Tfjg avTrjg DflP \ noxevxidvag GLM 
noTeTZidvag .\0 novTeTtdvag DllP novTtdvvt^g I 



ACTA PETRI ET PAVLI 8*. 85 219 

xal kd&Qa Idrjkov avTfj Tteqi rov XQiaToi, ori aitjviav xaQav 
^KiTiovatv ol maT€vovT€g elg avzov, nai oti oXa Ta iods Ttgoa- 
TtaiQa eiaiVj Ta di Ixu aicivia' waT€ y.al avTrpf q>vy€iv ix tov 
TtaXaTlov xal Tivag Ttjv avyxXrjrldtJV ^€%* avrrjg. h t6t€ o 
NiQiov TtoKhaig fiaadvoig TifiwQi^aag Trjv n€Q7t€T0vav, Tikog dijaag & 
U&ov liiiyav cig tov TQaxrjkov avrrjg ixik€va€v Qitpfjvai €ig xQrj^vov. 
x€iTai dk TO X^Lxpavov avTijg €ig TtOQTav Niapi€VTavav. f^ di 
IIoT€VTti(xva nal avTr V7tofi€ivaaa TtQiTrJQia Ttokkdy TiXog di 
7toiriaavx€g laxdQav, htavaav €ig (xiav i^/iiQav. 

85 Ol dk ayioi aviQ€g ol ^iitovT^g i^ ^hQoaoXvinstv TtaQa- lo 
y€via&aiy ovg ovd^lg TtQcirjv ko}Qdyi€ij ^lTtov TtQog jtdvra tov Xaav 
XaiQ€T€ xal dyaXh.aad'€, OTi fi^ydXovg TtdrQiavag ^^ioi&r]r€ €X€iv 

«-« cf 2. Cor. 4, 18 

» 6Tfkot IN idiilei G idiqXoi MO \ aix^v H \ post XQi<nov add nQo- 
^fioitoioHaa ttirr(V DHP \ alutvlav xal axeXevxTjftov HP \ alwvtov i 
aiwvlav x^^H^ T \ x<e(>cb^ atfiviov BG \ x^^^Q^ ^^ SSSav xXtjQovofiovair 
xal HP [ • oi ikJtCl^ovxBQ \ oxi om P \ ndvxa xa dSe L ndvxa (iSs I [ 
ilaiv post nQoax. om ^ * ixeiStv HI \ elaiv post alwvia D \ xal post 
tiaxe om N \ avx^v dxo^aaaav N \ tpcvytiv L ipvyrivai I ^yiiv HN \ dno 
xov naL DHP ix <m U * avyxhjxixdiv DHIPT \ ywtuxwv post avyxL 
add BT \ /itxd xtxvxtj^ D \ xavxa yvovg d viQwv xcd ififjtav^ ysvofJiBvog I j 
^ noXXdg ^aadvovq D \ noXL ^aa. xal x^^^^^ G \ ixi(noQia€ I xifia}- 
^laag HMO xifjuo^dfievog N \ xilog Ss B xikog otn N fiexd xavxa LM 
Xvaaq Q || • fuyav om T fiiyav Xl&ov \ fiiya GHIMN | inl x^ xq. I 
ngoaixaSev DHP fygiyfev xekevaag a^dxTfv 6id xQtfivov \ ^ffvai avxrjv 
DH I elg xQtffiv. ^tp^vai I \ eig xdv xq. MP \ xQtifividv L \ post XQtjfiv. add 
xcd oi-xwg naQidofxev xo {x<p H) nvevfia aix^g xt^ xvQl<p HP xal ovx<ug 
naQedofxev xd nvevfm xov xvqIov x<xxev<ad<oa<tvxog M xcd ovx<og ixeXel<u^ 
G II ' ixi^ DHP I xd Sh Xeltpavov crhfjg XafiSvxeg SvdQeg evha^lg xaxt- 
S^av ev xtvi xdn<p fiefwvxdvixv xctkovfievov I \ xrjv noQxav GH \ xrfv (om D) 
xaXovfjiivrjv DHP \ noQtriv A Thil \ N<ofievxdv<xv ego scripsi vofjtevrdvav LM 
fjtofi£vxdvav ABDHP fi<ofi£vxdvag G fiovfievxdvav T fuofi£vxaU<xv fiottfu- 
xdva N fiefiovxdvocv IQ \ ^Sh Uoxevxt/tdva om Z^ || " noxevxt/tdva] de scriptione 
uide supra \ vnofxelvaaa xal <xvx^ P \ noXXd xQirtiQia B fiaadvovg noXXdg D 
fidaava noXXd xal xQtxiJQia P \ xiXog (om 6i) DHNOPT fxexd xavxa LM \ 
iv nvQxcud laxvQd d^ivxeg ovx<o iv xvQlip ixeXei<o^aav pro xiXog . . . rjfti- 
Q^ i II * axdQov MO xdQov T <tdd nvQdg DHLMP \ fxecvaav crdxijv G T \ 
elg filav tjfiiQav om T \ ivipaXov avxtfv iv xw nvQl xal ovx<ag dni6<Bxe 
{x<ji xvqI<^ L) xo nvevfia LM 

sect.Sb h^ oi ovv D \ ol elnovxeg om I oi elQtixdxeg EHPQ Tisch , 
dnd leQ. LM \ naQctyevofievoi /|| *^ nQ<6tjv oi^delg G \ nQwxov DHP nQoxeQOv 
L I kciQoxev BOQ \ iniaxdvxeg elnov (D "nav) DHP \ ndvxa dxXov L I 
** dvdQeg ^fitdoi xa/(>fTf HP j x^9^^ ddeX<pol I \ tuxxq. xal dvxiXi^nx<oQac 
T naxiQctg I \ fieydXtjv a<axfiQlav pro fxey, n<xxQ, D fieydktfg do^^g xal actfxtj- 
Qiag HP I ^x^iv om HP 



220 ACTA PETRI ET PAVLI 85-87 

rovg dyiovg aTToaToXovg xclI (pikovg rov xvqiov *Irjaov J^Qiorav^ 
riviocxeTi di rovxov rbv NiQorva rbv TtoyrjQdrmov fiaaiiJa fitra 
rfiv aq>ayf;r rwv ayiiov aTtoaxokiav /drjxiTi avrdv dvvaa&ai rrr 
(iaaiXeiav y.aTaaxeiv. 

5 86 Iwefirj di fAiTa ravta laiari&ijvai rov Niqiava djtd Ttayrog 

Tov aTQarov avrov xal tov )mov tujv ^PwfiaiwVj cootc KQlvai elg 
lavTOvg drifxoaiq tovtov Tvifjaij i'o)g ov, (ig rpf a^iog, TVTttofievog 
IxjrvBvarj. wg ovv rxovaev 6 Niqoiv TavTa, kTtifteaev ocd%^ 
(pofiog xai TQOuog avvTtoaTaTog, y^al ovrvjg Mtpvyev, &a%e §if 

10 bQad^r^vai avrbv eri, eKeyov di Tiveg, ori (og iTtkavaro iv %alg 
vXaig (pevytjv, anb tov ipv%ovg xai tov kifiov djtiilw^eVf wd 

V7tb XvKtJV TiaTe^Qii^. 

87 Tct dh Tiov dyiiov dTtoaTokiov acifAaTa avvefir^ vTtb Tiiv 
(ivaTohv.vjv eTtaQd^f^vat tov 7L0f.iiaai avTa ev TJj dvcrtoX^. eyi' 



^ xid ante <pi).ovq om L \ tov x9^<^tov [pm xvq. ^lrio.) I xov xvqIov 
fjfjitSv Irja. XQ' HLMIiOPT \ post x^orof add xat^x^vtBq HP || • TaaaB€ 
61 T \ 6i om /> | rt^v NtQtova om Q | xixi novriQiaTctxov 1 \ vbv ditefi^ 
xcd nov. HP x6v aaepiaxaxov xal naQdvofiov T tov novtfodv BGN \ fttri 
TtfV . . . dnooTo^Mfv om DHP fietit t6 a^payijvat nitQOv xtd rnxvXov to^q 
dnoaTokovq tov xQ^-o^ov jjnoXtto {sic) v^qcjv \ fieTa Ttp^ TekeloHStv LM |i 
3 Tov fiTjxtTi I fiijxhTi a^Tov 6vv€ctcu attfvai 17 ^aalXeia xcd xatix^v 1 1 
* paaiXlav H \ paoi),. avtov (f | xajhx^iv OLOQT xQotetv G | xataax» 
rijv fiaatX. B 

sect. 86 1. ^ avvk^Ti ovv Jf xal ov futov {sic) nokv awh^ti HP \ ftetA 
Tavta otn Q \ tbv NtQwva om post tov oxq. avTtw \ \ {yn6 nccvtSq BG 
Tov )jaov avtov xal tov aTQOTov G \\ * tov ).aov om B \ eiq om G \ ciifte 
PovXtiL^eadiu Jf \ avto^q GI avxov LM slq l-aixovq om Bff || ' avTdv tiSynu 
LM I ontaq xccx^v xaxwq xov tJiv dnaXXa^ei pro eioq of . . . ixTtvevaei I \ 
hwq ovv G I eopq oif ixnvevaet (om ivq tjv &^ioq tvntofievoq) T <oq ijv aSuK 
om BM tvntdfjievoq om L loq tjv &Sioq "va (om hwq ot^) O | • ixnvevirei 
BDHMQT ixnvevacu GLP iqenvevaei A ixnvevat \ tavta 6h ibrat'- 
aavToq tov vhQiavoq, ^poq xal TQOfioq fiiyaq inineaev elq a^6v pro «iq 
ovv . . . TQdfioq I \ <aq 6)^ OI^ \ iyvta xavTa 6 viQotv DHI^ \ hteifev IHiH 
VOPT I in avT6v OT in' avTty JfHP hneae (fofioq in aMv M J • ovrofc 
om O ToaovTov I \\ 'o evQti^ijfvat I)T oiQaO-iiim GJIL dQaa^ai M \ avxov 
am L avTov tTt <m OQ vno Tivoq pro avrov ttt J \ ett om T tov Xjotm^ 
jtro eti DHL \ oiq om T \ iv totq oQeat / || " ipevyojv om ! dn6 dh 
t"i'/org {om Tov) T r;/? )ufiov Jfy /ufiov \om tov) T rov Xoifiov (r \ ini' 
nwcev T i^imqev \\ « dno Q \ ipQtLbri T 

86 ct. 87 1. " rd ovv I) \ ttov dyliav xal navev<ft]fiwv dn, HP dmP' 
atdXiov om post aojftara add ntTQOv xal navXov O \ dn6 T^^^ ivap- 
{fijviu N infgeaO-at T \ rov dnoxofiiaat JJPQT tov xoftlaaa^i N tov 
xotfi^aat J Tov xofulaiu om M tov xofdaat avxd om L 1 iyhveto . . . noXet 
utn tf I xal iyivexo BJfJJJ^ iy^veto ovv T 



ACTA PETRI ET PAVLI 87. 88 221 

vero dh aeiOfAdg ^iyag Iv r^ noXer 'Aoi dqafiovreg oi laol iwv 
^Pwfiaiwv Y.ariXafiov avrovg ev rojtifi Xeyofievq) Karaxovfifiag 6d(ti 
T^(j liTtniag rfjg nolecjg rQirov fiiXiov xdxei kipvXdx^aav rd 
aaifiara rurv dyi(ov ivcamov iva xal fif.vag b^ f^iXQ'' '^^^ '^^^" 
adrvai avroig ronovgj Iv olg dnored-daiv. Kal rb fikv rov dyiov 5 
nirQOv awfjia eig rov Barixdvov ronov Ttkrjaiov rov vavfiaxiov 
furd do^rjg xal vfivwv dvexXr^-d^r] , ro di rov dyiov ITavkov eig 
rfiv ^Oarrjaiav bdbv aTto fnXiwv dvo rijg Ttoketjg' Iv olg roTVOig 
did rwv TtQoaevxdrv avrvjiv eveQyeaiat noXXal naQixovrai roig 
niaroig h n^ dvofian rov ycvQiov ^fiwv ^lrjaov XQiarov, lo 

88 ^EreXeiiid^ dh 6 dQOfiog rwv dyiuv dnoaroXwv re xai 
fiaQrvQWv rov XQiarov TlirQOv xal Ilavlov firjvl ^lovviti) x^* 



* iv ty Q(ofiy T j taiv ^PtofiaLmv om T || * ^v x6ni^ Xeyofievtp cum 
GQT iv tontj} xaXovfdvt^ L ^v tivi tontp xaXovfiivw I elq tdnov xaXov- 
fjLivov D alq tonov Xeyofievov HP iv ro7 keyofihi^ ABMNO | xata- 
xovfipdg G xath xovfi^aaaodiJa M xataxofjtfiag 1) xaxaxofipaq B xata- 
xovpag H \ 66w . . . fuXiov om If \ d6<p om I iv 66^ L 66tq P 66ov 
amicit HVsener || ' dnlaq G tffq dnnlaq ndgtaq L trjq dnnlag nvktjq 
HPQ I ttiq om I dn6 tF^q n6Xt(oq L : eo^q {per dittogr) tQltov G tov 
fjuXiov L tov tfjipaXlov I dnniaq tgitov fiiXiov t^q noXfojg T \ itpvXdttovto 
BLMN ifpvXattov G \ td t(ov ayiwv dnoatoXmv awfiata HL td awfz, tdtv 
dyitov dnoatoXo/v IPQ td twv dylwv Xeiytccva T\\* ?va om T \ xai om L ; 
ftr^vag kntd DHP lal \ ^dxQig otov I \ tov om BQ \ xtiad-aiaiv I {| * avto^g 
BLQ to^g DHP \ atfiaaftlovg tonovg LM \ tonoig I \ to nov dnott- 
SvfOiv T I iv olg «r G iv w M \ te^waiv B dnet^S^aav DHP \ xal tov 
fjihv INO I t6 fihv awfta t. dy, dnoat6Xov nstg. Q \ fjdv om L \ dyiov 
(om tov) 10 II • to awfia I awfia om T \ xcctetiB^ eig t6nov xaXovfJitvov 
fiixtixdvov 1 1 tov om BGIL | elg td patixavov {pm tonov) T dg t6v pattt- 
xccvov (fiaoT- P) tonov HP \ patixav6v DN ptjtixaivov G pitixdvor BL \ 
tonov Xeyo/nevov L tonov xaXovfievov M \ vfjivwv noX).wv I xfftvoSiag T ; 
' dvtxXrjS^ti non tentaui propter lat reuocata sunt cf Thil II, 29 sq not 
dvexUi^ri N xatettS-i] M dvtx)Mntwv L dvexX^^ om I \ to ^h om I tov 
ttm N I tov 6h dy. (om t6) DPQ \ dylov dnoatoXov na\).ov Q \ post 
navXov add awfjia xccteth^ / || • 6atlaiav Q oatlaaiv D poatrjaiav BHL 
MNPT potrfalav A Thil fiovatrjalav I poatiav GO \ txig dno I \ arifjielwv 
6{'o LM I ^i' olg tote L tonoig om INQ \\ • 6id twv ngoaevywv avtwv om 
D I f i*/wv O I noXXaig Idastg iyivovto toig ^eofxivotg pro eve^saiai . . . 
ntatolg I \ noXXai om \ no)J.al xal Idaetg HP \ tolg niatei nQoaxvvovatv 
L tolg niattt nQoatovatv M \ toTg niatevovaiv O || •* ^ otn O | h' tiji 
6v6fiatt . . . XQtatov om DHP \ tov xvQiov tjfjtwv om B 

aect. 88 1. ** 6t post iteX. om O \ t) fjutQtvQia pro 6 6Q6fiog I \ 6 
6Q6fjLog avtwv (mn twv dyiwv . . . IIccv^lov) T \ twv dyiwv xal xoQVfpaiwv 
HP I dylwv om D \ tt xal fiagtvQwv tov XQtatov om BDI\ tt om MOQ 
" tov XQtatoi^ om GLMN | UitQov xal UavXov om B \ eixd6t i%'vdttj BMN 
eixd6t xn) iwdtri G eig tdg xS- I xd- om L 



222 ACTA PETRI ET PAVLI 88 

TCi}y di TQiuJv atQaxuotwv uryi ^lovkifi) d€VT€Q(f' %f^g dk ayiag 
IleQTtetovag xa/ IIoTSvrCidvag rry avxf^ ^lovUt^ fArp^l dydifi' 
xdgiTi xai (pikav&QWTtia tov tlvqLov r;/d(!iv ^lrjaoi XQiarov, fi€&' 
ov Ti^ fcaTQi afia tiTi ayL(fi TivevfiaTi do^ay TtQdTog nai Tifiij yvv 
5 ytal del xai eig Tovg alwvag twv atoiviov. df.ir-v. 



^ T(H(ov om BGI j oxQux, xojv Tiiaxfvattvxwv HP \ /ji^vl lovX, €ii rdg 
6vo GINT fjLfivl lovL fi DHLPQ \ x^q Sh dalag / 1 « xed noxevr, om hoc 
hco Q \ noxBvxidvag GLM noxtxlCjtdvaq AV> novxcxidvaq DHP nortV' 
xid%'vriq I \ xio avxip fXfjvl MX \ fitjvl xtji avxfp I firfvl iovXl^^ DHP *IovjJtj0 
om BGILMNOQT ' firivl (iovL add D) ^ BDiJ fifjvl in L \ /itpd ei^ ^ OT 
eig xdg oxxdi IN \ post fi^vl i/ add xffg dt dyiag noxfvttdvag fiaiia tS" Q \ 
' (iv nfyea/feieug xvxoi/nfv xiov aitovitov dyaSiMV iv /(Mcir^' iriaov rtp xvQlm 
rjfjidiv pro XCf(Mr£ . . . -V(M<jror B eig do^av xai tnaivov pro x^Q' *• 9^X. G | 
Xf^Qt^i ^«^ oixovofiiet H I ip /) do^a pro fie^* ov . . , dt\ xai D ih rj 66^ 
xa\ xo X(Hczog pro fied^ oi^ . . . del xal M oi^ ij S6^a xal xo XQdrog pro 
fifH^ oi' ... «52 xai H (6 t) <5of« x(d x6 xQdxog X(p naxgi ?tfta xal xtp dyiif 
nvBVfiaxi pro ped^ ov . , . de) xai P \ fjiB^^ oi X(p nax(jl 6d$a a^v r^ 
navayi(p xal dya^ xal ^(tJonoKJi nvBvpcexi (om iifia x. dy. nv, et xQdtog 
xal xifjLt]) I I fiBH^ ov x(p naxgi 66^a ah' [om Q) dyi(p nv, (om XQarog xed 
Tipfl) (>7 II * afia xal L \ 66ca om G 66^a xal M \ xaX ante xifjtt) om 80 \ 
Ttfjit) xtd nQoaxvvnatg O xtfn) xal x(Mixog (wLN \ vvv xal cf2 xal om 
(mHLMMPW - ' dfi/)v om T \ subscriptio: in/.ijaS^n avv I^Btji x<) ftaQxvQiov 
Toiv dyiojv (xnooTo/.ojv niT(H>v xcd nar/.ov A 



Passio apostolorum Petri et Pauli. 

I In diebuB illiB cum iutroissent Romam beatus Petrus et 
Paulus discipuli domiDi uostri lesu Cbristi, seoundum uolun- 
tatem dei a diuereis fidelibus qui ChriBto crediderant excepti 
sunt. frequentabant autem domum cuiusdam Pontii Pilati 5 
parentis propter notitiam quando Pilatus praesidatum gesserat 
in ludtiea. post paucos uero dies Nerone imperatore proce- 
dente quidam Simon nomine ei adductus est hic magus erat 
non mediocriter doctuB, sed peifectus in omni artis ipsius 
iniquitate. cum autem hoc Nero imperator cognouiBset, artius lo 
eum iubet a militibus custodiri: quique per fantasiam artis suae 
nusquam conparuit. audiuit itaque Nero imperator, quia Simon, 
quem antea custodiri iusserat, nusquam conparuisset: et mirari 
satis coepit. post aliquot autem dies Nerone imperatore proce- 
dente ut sacrificia diis suis ofierret, et ecce subito Simon magus 15 
imperatori Neroni apparuit dicens: Quid est, domine imperator, 
quia me quaeris? ecce ego sum Simon, quem ante hos dies a 
militibus iussisti custodiri. ne me fugacem aestimes et inuentum 



86 ct. 1 1. ^ sic in uiroque cod passio inscribitur || * in diebiiB illis 
om F I beatissimis apostoliB ^ H ^ discipuli dom. nostr. I. Chr. om F | 
* domini F \ Christo om jP U ' domum . . . parentia cum L et pontio 
pilato F H * PilatuB om F^'' uero om F \ procedente cwn F precedente 
L I nerone imp. post proced. F || " adductus est quidam nomine symonem 
F II * nodiocriter pro non mediocriter F \ magis post perfectun add F 
om X II *® quod cum cognou. nero imp. F \ artius om F^^^ iussit eum F \ 
et Bubito per fant. F |j *' aud. autem F \ post imperator uerba iusait eum 
a militibuD . . . aud. autem nero imperator iterata sunt in ^ U *^ qui pro 
quem F \ comparuit /^ | satis mirari (om et) F^^* cepit L c^pit F \ post 
aliquantOB dies F \ procedente cum F praecedenti L deinde addit apparuit. 
post apparuit 5 uel 6 literae eras \ nerone imper. post proced. ^ || ^^ mague 
om F\^^ neroni imp. F \ dominum dicens post app. F \ domne L || " quod 
me qu. F \ queris FL \ qui pro qaem F \ os pro hos F \ a militibus 
am F 1 ** custod. iussisti F \ fugace me F \ estimet F 



224 



PASSIO APOSTOLOEVM PETHr ET PATLl 1 



perdere uelis, ultro me tibi obtuli. Dicit ei Nero imperator: 
Nihil eit, quod timeae: libere ambula et in palatio meo asei- 
duufi eato. 

11 Simon ergo exbilaratuE a Nerone iam non recesgil. 
5 quem interro^auit Nero dicens: Obeecro te, die milu quod 
genuH bominie es, uei unde fueris ortuB? Simon dicit: Ortus 
Bum ex FeDice, de oriente miesuc a maiestate. ut quae dicebaoi 
ludaeis, crcderent mihi. illi uero non 8olui]i credere nolueruDt. 
sed et me cruci adfixerunt, et post diem tertiam a morte susoi- 

lu tatus snm. nam ut scias manifesta me loqui, iube nt ueniat 
unus de speculatoribus et aute conBpectum tuum caput meum 
auferat; et scies quid facere poBsitu. Nero autem talibus uerbis 
Dullo mod» credebat. illo tamen cogente et nimium suadente 
speculator uenit. cui Kero imperator ait: Vade et abscide caput 

1,') eiua. et uideaums, si uere a maieBtate niissus est. Tunc Simon 
Neroni dixit: Loco tenebroso hoc fieri iube et mundissimo, ne 
qiiis sanguinem nieuiu ealcet et uobis mali aliquid contrariiqne 
proueuiat. Introiuit nutem locum tenebrosum speculatov, in 
quo lampada ardena nusaa est. ut caput Himonis gladio ampu- 

->0 taret. uocauit ergo Nero cubicularium 8uum diceuB: Caput illud 
in sportam uiittite ct desuper contesite, et annlo meo signab» 
et in cubiculum pono. Et ita factum est. die quoque alio 
Nero ad cubicularium snum dicit : Date locuro, uideamus capnt 



ert F I libere , . . m< 
/■ II » est F 

aect. 2 1.* er|^ om F | posl 
eum (om Kero) F \ ohiecro te on 
bominia genaa e F W' n maieBt. r 
credere michi FiJ ' noluerint F 



imp. od eum dixit f D ' uichil {sic sftnptr) 
H L nichil aiubulatio mea F \ adHidiius 



nit ttdd ab eo /' n " et tnterrogauit 
I michi /' [sic stmyer) \* ei qua 
sum F I et quem dicebant indei 
. /" I die /// (m ertua) 



t«rtio (sed o ex u torr) L \ a mortniB F \ nam auBcitatiui F (Jitil et n 
led ipsa m' transpofitil) || " me niaQif. F | ut riim F vm L | '* «pecn- 
latoribua hoc loco rliam L | ut ante codii). F \ capud F^sie plerHmque) |! 
'* quod F I fawre om F\ " autem tamen F \ persuadente Ff, " apicD- 
latOT L [item uersu tS) \ uenit spec. F \ cui . . . ait cum L dixitqne 
nero F \ tolle capud /"H '• dixit neroui F \ in loco F \ iubet F | miui- 
diMimum F H " nan^iti menm F I cadet F \ aliquig malnm uobus F \ 
contmriique »«1 Fj '* tane introiuit in locum F |l '* lampadn cum Lm' 
{alia manas eiusdem nelalis ciirrexit lampas) lampadas F \ miMUB F | et 
oapud . , . ampntsuit /* || " uocuuit . , . oob. aaum ciim L tnnc uoro 
Dubic. auum clamanit F \ capud hoc F | " sportam ciim L sporta F \ 
mitte et eontexe F \ BDulnm meum /' H " pone F ) et ita lactum (factuil 
eat eum F im L \ alio antem die F || " suum om F | diiit F | locnni 
eum F om L | vt uideamut F 



PASSIO APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 2-4 225 

bominis, ne foi-te nobis prae timore mentitus sit, et uoluit ingenio 
mori, quia probare non poterat, quod ipse esset opinatissimus 
ille Christus. Cubicularius autem attulit sportam, et aperuit 
Nero imperator et agnouit sigillum suum. et inuenit caput 
arietis, quod per fantasiam nusquam conparuit et Nero mirari 5 
coepit et praecepit uenire senatum et omnibus retulit gestum 
rei et multi eorum mirabantur. 

III Die igitur tertio, cum intraret Nero curiam senatus, et 
ecce Simon apparuit in medio eorum, et adorans imperatorem 
clara uoce dixit: Ego sum qnem ante diem tertium iussisti 10 
decollari; et ecce suscitatus sum. Nero autem amplius mirari 
coepit et omnes qui cum eo erant; et iussit ei pro hoc faoto 
statuam poni. tunc Simon ait: Nunc multa uobis ostendam, 

ut intellegatis quia a maiestate missus sum. Nero imperator 
dixit: Licet nihil facias, iam credam tibi quia quodcumque uis 15 
possis facere. Et post multa quae dicta sunt, Nero in palatium 
suum discessit; iussit autem et Simonem secum ingredi. et 
cum simul intus essent, introierunt in cubiculum interius: et 
nescio quas iniquas et magicas sanctiones faciens Neroni, pluri- 
nias ei ostendit artis suae uirtutes. 20 

IV Die autem alio Nero Simonis manum tenens ad curiam 
senatus simul processerunt. cumque sederet Nero senatui sic 
ait: Patres conscripti, magnum bominem deus patriae nostrae 
misit. bic est, quem offenderunt ludaei et morti tradiderunt. 
Cumque omnes mirarentur, Simon dixit: Si quis uestrum paren- 25 
tem proprium aut aliquem de aniicis suis quem antea amisit 



* homini illius F \ forte om F\\* probare om F \ ipae cum F ille L 
' ille om F \ tunc cubic. att. F \ et aperuit nero imp. om F \\ * et cum 
aperuisRet inuentus est caput uelut arietes F \ quo F^^ gestum regis F 

sect. 3 1. ** die autem tertio F \ introisset F \ in curiam F\ post 
curiam add cum Fm^ \ senatos jP || • ecce (om et) F \ Bymon magUH F \ 
adhorans F \ imperator F || *® quem cum Lm* qui FLm^ | ** decollari cum 
F decollare L \ autem om F \\ " qui cum eo erant cum FLm* cum eo Lm* | 
per hoc factum F \\ " dixit F || " licet cum F licet etsi L \ faciam F \ 
quod uis FIH ^^ quae dicta sunt cum L sunt quae F \ discess. nero in palatio 
8U0 F II *• cum om F \ intus fuissem F \ interiorem F \\ *• magnas pro 
magicaa F \ plurima F^^ eis F 

sect. 4 1. ^* alio autem die F \ neronis F \ ad curiam . . . pro- 
cesserunt om F \\ ** et eederet yro cnmque sederet F \ nero imperator in 
senatu ait ^ || ^ conscribti L \ magni hominee F \ patr. nostr. deus 
dimisit F || ** iudei offend. F \ morte F\\*^ et cum omnes admirati fuis- 
sent F I d (dixit uel dicit) L dixit symoni F \ si quis habet {om uestrum) 
F I parentes ^ || ^ suis om F \ ante amisit F 

15 



226 PASSIO APOSTOLOETM FETHI HT PAVLI *. 5 ^M 

nidere desiderat, dioat milii et statiin ei apparebit. Ad8tH^| 
autem erat et unus es pareutibus Pontii Pilati, qui eo tempore 
permancbat quando Pilatue praesidfttum gesBerat ia ludaea: et 
nunc cognoscens i))siiui non esse ChriHtuni, sic ait: Optime impe- 
5 rator, ego quideni rem geetam ia ludaea bene aoui; bune auteni 
liominem ignoro. licet aliqun quae dicit sunt ueriainiilia. eed 
iube interrogem eum publice quod Bcio, et cognoscani utrum 
uere ipse Hit Christus an non. Imperator Nero ait: Interroga 
eum, si quid tibi uidetur. Pareus uero Pimtii Pilati dicit ei: 

10 Quid uocaris? Hle auteni ait: Ego Bum Christus, quem caesuni 
fiagellia ludaei tradiderunt cructtigi. Ille uero pleniuB cognoBcens 
quia ipse Christus non esset sed Simon magus. ait: Mentirie: 
sed tu cB Simon maguB: modo enim te integre cognoui. tu 
enini prios et legem sequebaris ehristianam; sed quia uictus e8 

15 a Petro illo, qui uere diseipuluB Christi fuit, a ludaea dtBcesBisti. 
omnibuB mentiri potes praeter mihi, quia omnia quae ibi gesta 
sunt optime noui. Vnde conuersuB ad imperatorem eic ait: 
Oro, domine imperator. quta hio sunt in ciuitate uestra Petrus 
et PauluR diecipuli Cbristi illiu», iube uenire eos iit se inuicem 

20 cogDoscant. Simon uero turbatus coepit imperatori dicere: lube 
ueniant, et si uere PetrUB et PauluB sunt. cognoscunt me. 
Nero imperator ait: Requirite eos, et in erastinum faoite eos 
ad nnB uenire. 

V Exeuute uero imperatore eadem hora uidit turbam 

25 magnam collectam ante palattum et interrogauit quid hoc esset. 
Dictnmque est ei; Quia itle qni uobis intus loquebatur, ipse 

' BJ ita uidere deaideros F | et aiiie atatiiu cuin F om L\* antem 
om F I qni permanebat tempore f i| • Pilatua om F \ nnnc cam F om L \ 
cognoscet F || * nun om F \ ' licet lUiqua , . . et cognoBcam om F \\ 
' utrum uere cum L siue f || ' nero imperator Z' || ° ait {pm ei) F \\ 
" autem om F \ cesnm FL || ■■ flaLgelli« ciim F om L \ tradidiHtis indei 
F\" qnod ipae Don easet chr. F \ quod Bimon magus fuisBet F) " aed 
om F I enim om F | integro L | cognosco F |] " et om F \ christ. leg, 
Heqneb. F \ uintns e (est) F \\ " diBc. Chr. eHt F \ de iudea F \\ " potert F | 
praeter me Lm* \ quae om F | tunc pro ibi F \\ " reuer»nB F [ ad impe- 
rator F \ diiit {om «ic) F || '• oto te f | in ueatra ciuit. F | '» et Panlns 
om F I apostoluj quod nominaui diacipulia chr. F \ iUoe eoB (ergo?) 
iubo nenire f | et se inu. f || " et Bymon qniUem f P " ut ueni&nt F 
ut om aim L 1 pauluH et petrue F \ HUnt cum F oi/i L \ cognoacunt 
eum L cognoBCBnt F malim cognoacent || " diiit /' | cradtina die F \ 
f&ciam F 

aect 5 I. " et exennte {om uero) F \ etatim in ipsa ora F \ oranit 
tnrba magna F [ " collectam om F \ int«rrog»neruDt F H *■ et dictum ~ 



■aoit J 

m F J 

J 



PASSIO APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 5-7 227 

etiam faic ad populum loquitur, et uerba quae in conspectu 
uestro dicebat ipsa etiam populo dicit. Imperator Nero et 
omnis senatus mirati sunt, quomodo in una eademque hora et 
in palatio in conspectu imperatoris fuisset, et foris ad populum 
loqueretur. unde faoc diuinitati redigens iussit ei aliam erigi 5 
statuam babentem facies duas, unam intendentem ad senatum 
et aliam ad populum. 

VI Sequenti uero die introiuit Simon ad Neronem in cubi- 
culum, quia carissimus factus ei fuerat, et ait: Hic sunt illi duo 
quos parens Pontii Pilati magnos esse proposuit. sed audi, 10 
imperator, diutius uiuere non debent, quia isti totam ludaeam 
subuerterunt. nam Petrus et Paulus alii sunt. Nero autem 
iussit colligi senatum et Petrum et Paulum introduci. quibus 
ait: Quid uocamini? Responderunt: Petrus et Paulus discipuli 
domini lesu Christi. Tunc ostendit eis Simonem dicens: Nostis 15 
hominem hunc? Et dixerunt: Nouimus magum peruersum ualde. 
Subridens uero Nero dixit: Quid uocatur? Dixerunt: Simon. 
iste et ad nos uenit et baptizatus uoluit uirtutem diuinam pretio 
conparare. unde maledictus et condemnatus a nobis discessit 
in suam perditionem. nam Christus non est quem esse se dicit: 20 
etsi alios per iniquitates suas inducit, nos tamen nullo modo 
fallere potest. Nero imperator dicit: Quis est Cfaristus, cuius 
uos discipulos esse dixistis? Petrus et Paulus dixernnt: Si uis 
scire, lege omnes uirtutes et doctrinas eius, et uera et praeclara 
mirabilia, et inuenies Christum. nam iste fallax est et iniquus. 25 

Vn Nero imperator ait: Et iste multa mirabilia fecit me 
praesente et quicquid uolui statim demonstrauit mihi. Petrus 

" Act. 8, 19 sqq. 



* populo F I in uestro consp. F \\* dicebant F \ ipee F \ nero impe- 
rator F || ^ et ante in pal. am F\\^ loquebatur F \ hoc am F \ alia statua 
erigi FJ^^ habentes F \ una ad sen. intendentes, alia ad pop. F 

sect. 6 1. > in cubic eius F\\^ ualde ei kariseimus factus erat F \\ 
^ proposuit magnoB esBe F \ magnos cum FLm^ magos Lm*\\ " debe- 
bunt ^ll ^^ omnem senatum colligi F \ iuRsit introduci F \ quibus nero 
ait F II ** domini noetri F \ tunc nero oet. i^ | ei F\\^ tunc {sic) homi- 
nem F \ et dixerunt om F \ magum ualde et peruersum jP|| ^^ nero 
Bubridens (om uero) F \ d (dixit uel dicit) L | uocaris F \\ ** iste apud 
noR F^^^ condempnatus F^^ et in suam perdit. abiit F \ se dicit esse 
F II " 8i om F I seducit F \ fallere nullo modo F\\^ &it F \ quid F 1 
*> discipuloB cum L {ex discipulus corr m 1) discipuli /* || •* legem et F \ 
doctrina F \ et uerba F || *• et ante inuenies om F 

eect. 7 1.« dixit F\\ « uoluit F 

16* 



228 PAS8I0 APOSTOtOHVM PBTJt! ET PAVLl 7. 8 

et Fauliu dicuot: Si quid fecit, per fantasiRm ad praeBenB et in 
aenigmate fecit: nam uerissimum aliquid nec fecit nec iiliquando 
facturuB eet. Simon dlxit: Dicat Petrus quid nunc facere 
cogito. Petrus uero silentio pauem petiit ct sub mauica teiieiiB 
5 dixitSimani: Fac quod cogitas, ut cognoscant omues quia fan- 
tastieum eat omne qund facis. Simo» autem continuo elenata 
manu digitos excu&sit, ct apparucrunt subito quasi canes in§:eti(08 
et impctum magnum ia Petrum et Pauluni tecerunt, ita ut omnee 
exterriti fugereut. Petrus quoque proieeto in terra pane, canee 

10 Btatim fantastici nusquam cuuparuerunt. et aitSimoni: Si aera 
0unt quae fecisti, quare panie remanBit in mauu tua, et qui 
oomederent nuequam conparucrunt? Nero etiam imperator 
Simoni mago sic ait: Puto, uteti sumus. Siuion dixit: Audi, 
imperator bone, ut isti sciant quae ego eis aliquando ostendL 

15 Conuersus itaque ad Paulum Nero dicit ei: Paule, quid dioisT 
Cui ail: Hunc nisi citius perdideris, malum graude adcreaoet 
patriae tuae. 

Vm Conti^it autem eo tempore, ut adulescens quidam 
nobilis etiam propiaquue Caesaris moreretur, quem multi in 

30 ciuit&te dolebant. admouebant autem pleriqiie experimentum 
quaerentcB utrum posset Petrus adulesoentem mortuum susci- 
tare, quia iam celeberrimus a diuersis in his operibus tiabebatar; 
sed apud ^entiles difScile credebatur. alii autem Simonem 



* cl L dii^runt F | li qiuE faciam F \ preHeaB per f&ntiiaiBira Pl 
ad pro«Bena cum L i>m /'|| * Tecit om F \ niLin neriss. autem F \ Ediqnid 
nec fecit om F \ * Bymon continao diiit F ) quod F\* tunc petnu (m 
uero) F \ sileDtiuni F\\' facit F \ et contiDuo eleu. mana percussit digito 
sjmon /* II ' et ante uppar. om F | ctkneii)i ingens /* U * territi fuissent F \ 
petruB nero F \ proiecto pane in terra F \ et BtatJm caneB f || » et ait 
Simoiii . . - nogquam tODparueront per homoeolel om F || " Temansit in^o 
L ($ie: do uiit deUtum)\t <* comederent rgo scripsi comederunt L \ ueto 
iroperator dixtt Symon pute /" H " BimuB /' | d Z. || " bone itnp. F \ at 
isti . . . ego cum L boc ecirent erRO F \\ " conuereiiH nero ad paolam djiit 
(pm itaque et ei /") | tu paule F \\ " paalu» nero diiit F i hunc bominem 
n tu i^ I perdiderit F \ grande inalum F \ propriae {tic) tuae crMOlt F 

sect. 8. Quae sect S et S leguntnr, lentam noti uerbo leniis ex Pteudt^ 
hegeiippe de exeid Hieriol III, 2 desvmla sunt Reperiiintvr Uem Ai 
ood Mortac 4S5i {IH) illoriim aciorum Pelri el Pauli quae Marrelli nomme 
fenmtur. L " eo tempore cootifnt F \ adnlescenB (adol- F^ quidiun nobilii 
evm FHegM uobiliB adiileaceoB quidara L | adnleBcens cutn LM | adol- P \ 
" moriretUT f || "^ ammonebant ergo F \ pteriqne cum L Heg M populi 
J'* I uperimenlum om F\*' adbuleacentem F \ qui mortauj fuemt F\ 
** qoi itun F \ aduerais ceLeberr. F \ PetruH habebatur F [tieg M) 



PASSIO APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 8. 9 229 

adduci dicebant, ut eum si posset a morte suscitaret. utrique 
ergo ubi fuerat eorpus directi sunt. eonuenientibus etiam multis 
senatoribus qui fuerant eum Nerone, quaerentes cognoscere 
utrum aliquis ex ipsis posset iuuenem de morte suscitare, 
respondens Petrus dixit: Qui se potentiorem offert, accedat prius 5 
et uirtute qua dicit posse mortuum resuscitet. Tunc Simon 
conditionem proposuit, si ipse mortuum resuscitaret, continuo 
Petrus occideretur; si uero Petrus praeualuisset, in Simonem 
sententia uerteretur. et quieuit Petrus conditioni propositae. 
accessitque Simon ad lectulum defuncti, incantare atque inmur- lO 
murare dira cannina coepit. et post horam multam caput 
mouere uisus est qui mortuus fucrat. et mox clanior ingens 
<minium qui aderant surrexit, quod iam uiueret adulescens. 
ira ergo et indignatio ab omnibus suiTCxit in Petrum, quod 
ausus esset praeferre se tantae potentiae. 15 

IX Tunc sanctus Petrus apostolus petiit silentium dicens: 
Si uiuit defunctus loquatur, et si resuscitatus est surgat, am- 
bulet, fabuletur. fantasma, non ueritas est quod uidetur caput 
mouisse. Deinde uero dicit: Separetur a lectulo Simon et 
uideamus si iterum se mortuus mouere possit. Quo facto 20 
remansit corpus exanime sicuti fuerat. adstitit itaque Petrus 
longius a lectulo et intra se orationem cum lacrimis faciens 

* addncebant F \ ut ipsum F \ si om F \ possent F \ a mortuis F \ 
suscitare F \\ ^ ubi corpus fuerat F \ conuenioDtibuR autem F | multi 
senatoribus F || ' qui cum nerone fuerat F \ quaerentes cum L (quer-) 
quaerentibuB F | cognoscere quaer. F\\* aliquis ego scripsi aliqui L ali* 
quid F I de morte oyn F \ post suscitare interpungit Z || ' potiorem F \ 
offert vgo scripsi offerat L aufert F || • posse cum F om L \ suscitare F \ 
Simon om F || ^ si ipse snscitare mortuum F \ petnis continuo jF' H * si 
uero Petr. praeualuisHet cum F Heg M si autem petrus praeualeret L || 
^ sententiam F \ conditioniB proposite F || *® accesait autem F \ lectnlum 
cum F Ileg M lectum L \ defuncti om F \ et incantare F \ inmurmurare 
cum LM murmurure F Heg || ** diutius c^pit F \ post coepit add diceret 
F {scil dicere) | et multas oras iussit monere corpus F \\ ^^ clamans (sic) 
Btatim F \\ " adherant F | qui iam F \ adholeBcens F \\ ^* in petrum ab 
omnibuB surrexit F\\ ^^ praeferre se ego scripsi praeferri L proferre se 
F conferre se Heg M praeferri post potentiae L 

sect. 9 1. *** dicens cum L et dixit /' et ait Heg M\ " si uiuit de- 
functuB loquatur cum FHegM loquatur def. si uiuit L \ et ante^i om F\ 
et ambulet F || ** fabuletur om F \ fantasma est non est ueritaa F \ 
uidetnr caput mouisj^e cum F{HegM) caput mou. uid. L | capud /'11 
" deinde dixit F ; a lecto F \\ "* si it. mortuum mouere potest F possit 
ego scripsi posset Z || ^* exanima F \ sicut F \ astitit autem F | Petrus 
longius cum F Heg M longius petrus L 



390 



PASBIO APOSTOI.OBTII PETSI BT PAVU ft 10 



magna aoee dicit: AdulescenB. surge, sanet te dominus leem 
Cbristus. Et Btstim aurresit sdule&cene et locutafi est et ambu- 
lauit et cibum 8ump»it: et dedit eum matri suae. qni cum 
rogaretur ut ab eo non dieeederet, ait: Nolite Bolliciti eBfle: 
5 &0D deliniiuctur ab eo qui illuiii fecit resurgere. Motns est 
autem omnis populus aducrsus Simonem, ut lapidaretur. et 
dixit PetruB: Siuite: uon est ei parum quod coguogcit Buas 
artCB niliil ualere. uiuat magis et Cbristi regnum (.■rcBeere 
uideat et per iuuidiam cottidie toixiue&tur. 

10 X Ille auteni fugiens Neroni dixit se in urbe iam habitare 

non posae, quoniam a Galilaeis offensus tui&set. pollicetur ergo 
Qolatum, quod in cAelum portaretur et petiit imperatoreui al 
turris lignea fabricaretur ei et in monte Capitolinu ei coustru' 
eretur. constituto ergo die conuenit omnis populuB a minimo 

15 usque ad maximuiii uidere quod Simou implere promiserat. 
iussit autem Nero non discedere Petrum et Paulum. aed adduci 
ad Bpectaculum istud. dixitque ets Nero: Ii^rce quod parat facere 
Simon multum est. sed ut cred»m quod aliis artibns omnia 
&det. uolo uidere uirtutem uestram, ut probem qnod non de 

20 caelo uenit. Petrus et Paulus dixerunt: Nos bomines BiminB 
et potestatem nultam liabemus. nisi deus noeter qui eum in 
conspectu uestro confundere potest. Conuersus Petrus ad Psalnin 
ajt: Genibus fixJB oremus dominum nostrum. Et ita orare coepe- 

' dizit /' II ' et ant^ statjm 'i/ii /' H ' cybiim F | mfttnB ^aae F 
qni cnm TogHretur cum F Heg M cum auteiu rogwent petrum i H * delin- 
qoatur F relinqoatur !U | Ulum mm F Htg M euro L \ surgCTS F ] 

• et dutit PetruB aim F et prohibuit oob Petros diceiu suppleuil Lnfi 
m marg inn Ltii' ait Petrus lieg M | ' cognosco nt F | eub part«8 F 

* creBcit et nideat Ff,* uideat ex audest coir L \ torquetur F 

«ect. 10 qaae ab inilio seclimis usque ad ei con«trneretur legitnlv, 
ex Pieudo-HfgetipfM} rl illis aelibus quos compHator anlea steulut ert 
eontamtHaSa sunt. beinde redil ad aurtorem suum prmafium. 1. " ad 
neronem fugieiu F \ suiim in nrbem (om iara) F | non habit. (om powe) F|| 
" eo quod F \ a galileo F \ offeuBug eiim F{llrg M) confiisuB L \ fniHe F \ 
" in cflo i^H *■ ei fabricaretuT F \ ei ante capitoL L | in montem capi- 
talinum /' || " ei conrtituit F \ hodie pro die F \ n minimo asqae ad 
maximuni cuin F iim L j{ " quod Siinoaem implere quod promia. F | 
■* recedere F \ sic (sedV) et ipsoa (om adduci) /* || '' ad auum eupec- 
taculnm F | dixitque eis Nero cum F nero dicit (iI)eiB L | qood i^iim F 
qnid L I facere parat F | '" alii» uterqur cod; rrpeeiet faUis | artis F | 
" faciens F \ michi post probem add /'11" neni F | dixerunt cutH F 
A (dicuntV) £ || " in conspectu meo uel totins popoli Fi" ad populDm 
/'1 *> sic ait F I genibue poeiti deuro rogwe et paulo et petro dixerODt 
omistii uerbii et ita omre voeperont . . . Nero dicit F 



PASSIO APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 10. 11 231 

runt. et Paulus Petro dicit: Fac quod coepisti: adpropinquat 
enim de mundo transitus noster. Audiens hoc Nero dicit: Et 
quo ituri estis ab ante meam potestatem? Paulus dicit: Igno- 
ramus domini uoluntatem, quo nos duci iubet; hoc tamen scimus 
quia cito sumus ituri. Simon dicit: Optime imperator, ut eos 5 
scias esse fallacesy nunc tibi probabo. Imperator Nero dicit: 
Comple, quod facturus es, et faciam de illis quodcumque uolueris. 
XI Simou autem ascendens turrem extensis manibus coepit 
in altum uolare, omnisque populus ut uidit damare nimium coepit. 
Nero autem Petro et Paulo dicit: Videtis, quia uere a maiestate 10 
missus est quem magum esse dixistis ; uos potius estis hominum 
seductores. Petrus ait: Scimus quia post paululum cuni Christo 
erimus. Nero autem ait: Adhuc perseueratis in uanitate hac? 
ego enim uideo eum paene iam CAcium introire, et conamini 
eum adhuc falsum dicere? Paulus autem Petro dicit: Erige 15 
oculos et mentem ad deum et ora. Cumque eleuasset Petrus 
caput lacrimis plenus et Neronem uidisset mirari uolantem 
Simonem in a&*re, dixit ei Paulus: Quid diois, Petre famule 
Christi? hodie nos iste impius perdet, si Simon iste adhuc in 
sua praeualuerit potestate. Haec Nero cum audisset sic ait 20 
inridens eos: Isti iam delirant. Petrus uero cum magna con- 
stantia dicit ei: Modo scies, imperator quia non deliramus. 
Paulus Petro dicit: Fac quod faciebas: ora deum omnipotentem 
ut suam potentiam ostendat et inimici confundat astutiam. 

* d L {item uers 2, 3, 5, 6. 10. 15. 23) || » quid ituri F \ ab ante cum 
F ab om L \ meam potestatem cuvi L mea potestate F \ dizit F\^ ducere 
F I hoc Bolum F || ^ ituri sumus F \ dizit F \ nt Bcias eos fall. esse F || 
• nero imperator F \ dixit ^ || "^ ut faciam F 

sect. 11 1. ' tunc simon ascendit in illam turrem ezcelgam F \ et 
man. extens. F || ^ in altum cum F om L \ omnis ergo populuB - F \ 
nimium clamare F || *® nero uero F \ petro et paulo apostolis F \ dixit 
F I uere om F H ** mago F \ seductores hominum estifl F || *• petrus 
autem ad eum ait F \ quia nos paululum F || ^' ait eis jP | in hac 
uanitate F|| ^* eccc uidetis illum iam penetrare caelum et introire ^| 
conamine {sic) F || ^ adhuc eum F \ facere pro dicere F \ dixit /^|| 
*« et mentem om F \ ad dominnm F \ hora F ] oculos petrus F || 
*^ uidisset nero imperator F || ^* simonem magum F \ in ha&re F \ dixit 
cwn F dicit L \ qui dicit ei F \ Petre cum F paule L \ fam. christi 
petre /' || ^^ homo iste imp. F \ perdet si om F \ symon in sua adhuc 
praeual. potestatem F || *^ haec cum audisset petrus, nero sic ait F \^ 
^^ irrident F \ isti autem F | delerant L \ petrus autem respondens F \ 
^ dixit F I Bcias F \ deleramui L || ^ paulo petrus F \ dicit F \ deum 
tuum L omisi tuum cum Fl^ ostendit F \ astutia F 



232 PASSIO APOSTOLORVM PETRI ET PAVLI 11. 12 

Petrus autem iterum faciem eleuans in caelum extensis manibos 
ait: Increpo uoSy daemonia qui eum fertis, per deum patrem 
omnipotentem et per lesum Christum filium eius, ut sine mora 
eum dimittatis. omnes enim dicent quia ipse est salaator 

5 huius mundi. Cumque hoc diceret, uenit Simon ex alto in 
terram, et crepuit medius; nec tamen continuo exanimatus est, 
sed fracto debilitatoque corpore, ut poenam suam et ruinam 
cognosceret, ad locum qui uocatur Aricia sublatus, post paulu- 
lum cum diabolo eius anima discessit in gehennam. 

10 XII Quo audito Nero deceptum se et destitutum dolens 
tanti casu amici, quem subito sibi sublatum plangebaty uinim 
sibi utilem et necessarium rei publicae, indignatus quaerere coepit 
eausas, quibus Petrum occideret. et quia iam tempus aderat 
quo sancti apostoli ad suum dominum uocarentur, denique dato 

15 praecepto ut comprehenderentur, rogabatur Petrus a diuersis 
Christianis ut alio se loco conferret. quibus ille resistebat 
dicens, nequaquam se facturum ut tamquam nietu mortis territus 
efiiigeret; bonum esse pro Christo pati, qui pro omnibus se 
obtulit; semper docebat, illam non esse mortein pro Christo, 

20 sed inmortalitatem et uitam aeternam potius praedicabat haec 
et alia Petrus loquebatur eis qui eum fugere suadebant. sed 
plebs ne se inter procellas fluctuantes gentilium destitueret hoc 
ei suadebant. uictus itaque Petrus omnium fletibus cessit promi- 
sitque egredi urbem. proxima ergo nocte celebrata oratione 

25 uale omnibus faciens, relicta onmi plebe cum Paulo, solus coepit 



^ in c^lum eleuans F ^ * daemonia qui eum fertie om F || ^ per 
leBum Christum cum F per om L || ^ dimittatis cum jf'' | dicunt F \\ 
• huius om F \ et cnm hec diceret petrus F \ in terra F || • inde a uerbis 
nec tamen cont. exanimatus rursus msier exscripsit Pseudo-Hegesipptun \ 
fracto deuoluto corp. F || ^ suam om F \ ni ruginam Buam F || * et ad 
locum F I aritiam F iricia Z || ^ ab ima pro anima F \ in ^ehennam om F 

eect. 12. Per totam haiic sectionem compilator Pseudo-Hegesippum 
seculus est 1. *** distitutum L \ dolens cum F Heg M om Z || *^ causas 
pro casu F \ subito om F \ utrum pro uirum F || ** reipubl. necess. F \ 
indi^at F || ** quod pro quo F || ** aduersns christiani F || *• ut se alios 
conferret dolo (scil loco) F \ quibus om F \ resistebat tamen ille F j; 
" se otn F \ metum F || *• effugaret F \ se optulit semper (om docebat) 
F 1 " ei pro eia F \ sed plebs . . . euadebant om per homoeotel F \ 
*• Petrus post recessit pon F \ fluctibus F \ recessit /' || '* urbem regredi 
F I celebr. orat. cum Heg M celebratione (scil celebrata oratione) F 
orat. celebr. Z || '^ omnium F | dicens F | relicto omui plebi F j cum 
Paulo atm L paulo F om Heg M \ coepit om F 



PASSIO AP0ST0L0RV3I PETRI ET PAVU 12. 13 233 

proficisoi. ut autem uentum est ad portam urbis, uidet sibi 
Christum oceurrere; et adorans eum cum ingenti gaudio dicit: 
Domine, quo uadis? Dicit ei lesus: Venio iterum crucifigL 
Intellexit ergo Petrus pro sua hoc dictum passione, quod in 
eo Cbristus passurus uideretur, qui in omnibus martyribus suis 5 
pati cognoscitur: et conuersus ad urbem in loco quo fuerat 
redit, captusque est a persecutoribus sequenti die cum conseruo 
suo Paulo. 

XIII Custodierat autem Nero corpus Simonis putans eum 
sicuti ante fiierat resuscitari. at ubi cognouit eum iam in 10 
fetore et putredine uersum, partes corporis eius obrui praecepit. 
accensus autem iracundia magna aduersus Petrum et Paulum 
sic ait Clementi praefecto urbis: Pater Clemens, isti homines 
increduliores sunt nimis, et possunt omnino nosti'am disperdere 
religionem, si eos adhuc uiuere passi fuerimus. sed accipiant 15 
utrique cardos ferreos et inuicem se lacerare cogantur. Clemens 
praefectus ait: Optiine imperator, quoniam Paulus non tantum 
incredulior apparet, aliter ipse pereat. Nero imperator dicit: 
Quomodo uis pereant. Tunc Clemens praefectus urbis dedit 
sententiam dicens : Paulus contumax contra Ronianum imperium 20 
cApitali sententia puniatur, Petrus autem qui carminibus suis 
hoinieidium perpetrauit crucifigatur. Postulauit autem Petrus 
ut inuersis uestigiis crucifigeretur, eo quod indignum se iudi- 
c^ret eo modo crucifigi quo dominus et magister eius lesus 
Christus filius dei crucifixus est. passi sunt autem tertio kalen- 25 



^ iit inaentus est autem ad portam ciuitatis F \ uidet awi L uidit 
F Heg M | uid. sibi Christum cuw F Heg M chriBtum sibi uidet L \\ 
' eum cuin F Heg M illum L \ et cuni ing. gaud. adhorans eum F \ 
dixit F Heg M || ^ lesus cum F Heg CbriBtus M om L \ uenio romam F 
uado L sed uenio etiam Heg M || ^ pro sua hoc dict. pass. cwn F de sua 
hoc (om M) dict. pass. Heg M dictum hoc pro sua pass. Z || * passus F || 
^' conuersus iterum {om et) F \ rediens in loco quo fnerat jP || ' coartusque 
F I persequtoribus L \ cum paulo seruo suo F 

Hect. 13 1. '® sicut antea F \ poasit reuiuiueBcere (sic) F || ** in 
putredine [om et) F \ putridine L \ uersus fuisset jp|| ** accensus autem 
cum F nero autem accensus L \ nimia iracundia F \ adu. petrus et 
paulus /' II ^3 praefecto urbis cum F urbis praefecto L \ patet {om clemens) 
F H ^^ increduliores cum F (dd^gi^axevTOi) crudeles L \ regionem nostram 
omnino disp. F \\ ** adhuc uiuere eos F \ paasuri i^ || " non tamen F || 
'*• incredulior cum F crudelior L \ qualiter F \ dixit F\\ •*• quouis modo 
F W^ dicens . . . capitali Bententia om per homoeotel F || ^* camalibus 
F II ^ penetrauit F 



234 PA8SI0 APOSTOLORYX PETBI ET PAYLI 13 

darum lulianim, Nerone bis et Pisone consalibus. ipsi uero 
in caelum recepti sunt, Simon autem deductuB est in infemum. 
nam qui in ChriBto credunt, uiuent cum eo Bemper in gloria 
sempitema per omnia saecula saeculorum. amen. 



* iulii diem F \ bisone codd \ ipsi autem ^ 1 * in c^lo F \ symon 
autem magus in infemo deiectus est JF* | ' credidemnt F \ uiuunt F\ 
in gloria sempiterna om i^ B * in secula secnl. F 



IlQd^Big UavXov xm @^xili^$. 

l4va(iaivovtog ITavlov eig ^lytoviov ^exa rfjv q^vyfjV xi^v aTtb 
lAvrtoxeiag iyevrj&fjaav avvodoi avTii» Jfj^ag nal ^EQfioyevrjg 6 
XCtlxevg, vitonQiaetog Yifxovxegy xa/ e^eXiTtaQOvv rov Ilavlov log 
dyaTt wvreg avrov. 6 dk IlavXog dTtofikiTtojv eig fiovrjv rijv dyad-o- 5 
avvriv rov XQiarov ovdkv (pavXov inoiei avrolg, dlV eareqyev 

3 2. Tim. 4, 10 | 2. Tim. 1, 15 (4, 14) 



1. ^ TiQdSeig navkov xcd S^ixXijg A Tisch [jtaQtvQiov xr^ otylaq TtgattO' 
IMQXVQoq ^ixXfiQ BEF /jiaQTVQiov xijg dylaq xal lOttnoaxdXov S^ixktfq xijq 
iv ywai^l ngojxofjidQXVQoq I 'bndfJLvrifm xal futQXVQiov xijq ctylag nQcaxO' 
puiQXVQog xal dnoaxoXov 9^ixXrjg K ficcQX. x, dy, xal ivdoSov nQorxofi, (xal 
dnooxdXov add G) d^ixXrjq CG ('xXag G) fmQXVQiov xrjg dylaq ^ixXrjg xrjq iv 
ywai^lv nQOfxofidQXVQoq L passio b. Theclae uirginis c passio s. Theclae 
uirginis et martyrifl qaae colitur VIII. Kalend. Octbr. d passio beatis- 
simae uirginis et martyris Teclae m historia Theclae discipulae Pauli 
apostoli s 

sect. 1 1. ' ueniente paulo iconium c tempore illo adscendente Paulo 
Iconium d in diebus iliis proficiscente Paulo Iconio m | xov navkov FH \ 
xov fiaxccQlov navkov M \ iv Ixoviov L \ elq xb Ixov, M \ elxoviov C sed 
infra Ixoviov cum reliquis tjxoviov K ^xovrjov H \ fjisxd xrjv (pvyrjy n}v 
dnb ^Avxioxeiag om c fjtexd xrjv ipvyrjv xt}v om m poflt persecutionem (om d, 
^Avx,) s I x^g dnd E xijv yevafjiivrjv air^p dnd FH \\ • iyivovxo M \ avvoSoi 
avxip cum BEHIK avx<p avvodoi F avvoSoi aixov L avxtS awoSoindQOt 
CGM awodevovxeg avx<p A Tisch \ Srjfjuaq xal xrjipdQ xal hQfJu E iQfioy, 
hoc spiritu ABCILMd Tisch Demaa Ermogenes Alexander d \ 6 /crAxei^ 
cum AEFGHIKLMm om BCTisch aerarii cs || ^ yifjiovxeg ndarjq inoxQ. B \ 
xal iSeXin. x, IlavX. om G | xdv ante UavXov om M \ <&q dyan. aix, am 
CGlJi* d dh fjtiyaq dnoaxokog n, M \ elg xifv fjiovrjy xrjg dyad^oavvrjg legisse 
uid s eig fjiovrjv dnofiL K \ dyaOioavvrjv GHI || • xov om K xov d^eov G 
eorum d habens magnam benignitatem in se m \ nihil Huspicans c nihil 
mali de illis suspicabatur d nihil mali suBpicabatur in eis m \ <pavha K 
adxolg cum BCEFHIKLM avxoig A Tisch avxotc: om G 



236 ACTA PAVLI ET THECLAE 1. 2 

avTOig aq:6dQa, tiare Ttavra ra loyia xvqiov [zai rfjg didaaxakiag 
%al T^t; iQ^r^yeiag tov evayyeliov] xai r^t; yevvr^aewg ycal Tijg 
dvaaTaaewg tov i^yaTtrjfUvov ey).vxaivev avrovg, %al ra ^ieyaXeia 
Tov XqiaTOVj TTwg aTrtxaAry^ij avTiTij xara Qfjida dir^yeiTO avTOlg. 
5 2 Kai Tig dvfiQ ovofiaTi ^Ovrfiiipoqog dy,ovaag rbv ITavXov 

TraQayevo^ievov elg 'ly.oviov, l^ijk&ev avv TOlg Tey.voig avTOv 
Hififiiif y.ai Zf^viovi xai Ttj yvvaix) avxov .iexTQCc eig avvdvrr^aiv 

* 2. Tim. 1. 16 



* avToTg K \ a<p66ga om Bc \ Tcdvta r. /. cum EFGHJKLMcms om 
ABC\d) Tisch \ magnaliis dei // | XQiaxov C tov XQ' ^'^ ^5? '^ov xvg. diSa' 
axaXiag EIKLM \ uerba uncis inclusa om c | et interpretatiombus euangelii 
dilecti filii (om xai zr^ iQgJL. . . . avaaxaae<s}q\ d et doctrinam secnndnm 
eaangelium interpretaretur eis m xal t^c didaaxaUaq cum AC{E)FGHs 
iv di6aaxa?.iff B Tisch post 6i6aaxa)Jaq add 6i6aaxeiv avrovq xal tgfjirpreveiv 
M II * xal Xflq igpi. cum CFGHs om ABMm x^ om EIKL \ xov evayyeUov 
cum G(dm) om ABCEFIKLMs Tisch | xai r^^ yew. cum ACEFHIKLs x^g 
xe yew. B Tisch negl xj xe xijg ykw, M xal xijg yew, x, x. avaax, om Gd | 
de natiuitate de paftsione et reeurrectione Christi m \ xal xFfg dvaaxdaeatg 
om I I xal xijg dvaax. x. tjy. ^y?.. avx. om r |I ' xov i^yazi, vXov xal x^ dva- 
ki^ipewg xf^g TiQdg xdv naxiga ov fif]v 6e d).).d xal neQl xtDv fAeya)jeiotv xov 
jlfiiaxov M I iy).vxaivev cum A Tisch iykvxavev BG ivy).vxai%'eiv EFIIIK 
{ivy).vxh'eiv) L ('Xaivrjv) iyyXvxaireiv C \ ccvxoig CFGHIKL \ xal atite rd 
/i£y. om C xal iv xj yvwaei Gd (scientiam etiam) | fuyakij H || ^ xov xvpiov 
C avxov ;if(M<rror // om /(motoi; c \ iiiLg d7iexa).v<p^ . . . ^ir^y. avroig om c 
ndig . . . xaxd ^^fjia om m \ <ag G n<og om L xo :iiog M \ d:ttxa).v<p^ cum 
CEFGHIKLM dvexa).v<f^fi A Tisch dvexa/.vffS-fjaav B \ d:texa).. avxolg L \ 
xal xd ^t]fjLaxa CK xai (om xaxd ^rifia) ^ || ^ 6ir]y. avxoig xa&exdaxf]V M \ 
dirjy, adxoig om B \ 6ii^^aato G 6itiyriXio K j post avxoig add (xal Mc) 
oxi ix fiaQlag (xijg nagQ^ivov wid M) xal ix (om IKL) aneQfiaxog 6avi6 AB 
CEIKLMcm porro add 6 XQiaxog iariv CIKM iaxiv 6 xvQiog h^aovg x^<^6g 
B iaxlv xvQiog o XQ^^^^ ^ secundum camem et de spiritu eancto lesue 
ChristuB fi]iu8 dei excelsi natus m item post avxoig add 'oxi ix an^Qfjiaxog 
davl6 xcd ix fiaQlag iyewti^ri 6 xQtiTcdg FII om Gds Tisch 

sect 2 1. ^ quidam homo iustus c \ ivofwxi om EFGHIKLMm Svtja. 
ivofiaxi Cd \ dxovaag . . . *Ix6viov otn B \ fiaS^iov G \ oti xdv K \ xiv 

fiaxoQiov TTavXov mcQayeveaS-ai ^oiyXoftevov eig xv Ixov. M \ * naQayevdfiSvog 
(y m 2 superscr) F uenturum c eRge uenturum d \ tfXoviov K ix6vr/OV H \ 
noQavxd 6Q0fiaiiog iSf^lS^tv G \ elg avvdvTTfaiv avxtji (at\ov M) post i^tj/.^ev 
CMcd Tisch I fttxd Xi5v xexviov ccvxov . . . x. xf^g yvvaixog avx. AixxQag 
CM Tisch avv cutn datiuis reliqui \ avxov om // || ' Sififiia cum G (arffifjtia) 
£ (aripaia) F (at^fiaia) IK (aifiea) H (atjfipiei) L (avftia) d Siman t/t xeaxa^ 
fiaia A xeaxopia B ai).a CM Tisch cum filiis Simonis s turtuen filiorum otn c 
Symeon Metaphr. \ ^i^vww cum Gdms ^f/OMr A ^rjvixfvog CM Tisch t^rpfidi 
EI trivi6ri KL ^tfvovi^tf B ^tjiC.an't)6i F awiavifit} H \ ti6ti xal A I ).ixQa B 
XixxQag C Kecta m laeta c nomen uxoris om s \ aiv xj i6it( yvvaixl XixxQa 



ACTA PAVLI ET THECLAE 2. 3 237 

ITavkov, iva avzov VTtod^^rjTai' dirjyr^aaTO yaQ avTiti TiTog 
TtOTaTtog eOTiv TJj eidiq o IlavXog' ov yag eldev avrbv oaQyd 
dXka ^ovov TtvBviiaTt, 

3 Kal i7tOQ€V€TO %aTa Tijv ^aaiUyiriv odov ttjv iitl yivGTQov, 
Ttal €iOTi^€i d7t€yid€%6$.i€vog avTOv, y.ai Tovg iQxo^ivovg l&etiQBi 6 
xaTce trpf fiTJvvaiv TItov, €ld€v di tov Uavkov iQxd/i€vov, avdQa 
fiixQbv T(^ fieyid-^i, tpilov Tfj %€(paXf], dynLvhov Taig ytvi^^aig, 
€V€XTiyt6v, avvog)Qvv, fjmQcig ejtlQQivovj xaQtTog Ttli^Qrj' TtOTk ^kv 
yaQ l(paLv€TO iig av&QtaTtog, 7tOT€ di dyyilov TtQdacjjtov elx^v. 



xal roTg avx(5v r^xvoig arjfji. x, t,ijv. G cum laeta uxore 8ua et cnm filiis 
saiB c cum coniage Lectra et filiis suiH d \ elq awavr. TtavXov h. l. EIKL 
eig dndvrrfotv n. A elg ^ndvrijaiv n, FH elg vnavr. rov navX, B slg dndv" 
rriaiv avrov Gd || * vnoSi^ovrai CFHM {-(ovrai) St^iovrat G Busciperent m 
reciperent ds Iva avrov in. . . . fiovov nvsvfiari om c \ ccvrolg G avrw omd \\ 
* norandig iariv jj iS^a (pm 6 IlavXog) G rd noranog iarlv iv rj iSia K \ 
I6ia M I qnalis esset figura Pauli d qualis eRset in actu et figura Paulus m \ 
Xdsv A IjSsi I rjdti EH rSrj K tSei L eTSrj F \ ori oix slSev BC fit) eiSdaiv 
G neque enim noueraDt d \ aaQxl om m iv atxQxl EMd || ^ iv nvevfutri M | 
sed tantum ex auditu sciebat eum m || hactenus collatus codd H 

sect. 3 L * xal inoQevero CEFdms inoQ. Sh AB inoQevovro ovv G xal 
inoQ, om c I xixxd rtfv fiaaihx^v bSov cum EIKLdms xard r^v dSdv ryv 
fiaaiXixrjv rrjy M xaxd rrjv fiaaiXix^v {om oSov) G xaxd rrjv oSdv Fc rrj[V 
oS^ (om xmd ei fiaaiL) ABC \ iv XvarQOig Gdfi^ xal el<nr}xei dnexS. en^. 
om c I karrjxeiaav G \ dnexSexofJieviH G ixSexofievog CM praem ixeZ C \ ixik<p 
K I iQxofjiivovg cum ABELdms SieQXOfnhovg CGMc Tisch eiaeQXOfiivovg FI 
aduenientem d et rogabat transeunteR ut paulum uiderent pro ro^g egx» 
iS: . . . Tlrov c I iSeiuQei cum ABFM iSeioQovv G ine^c&Qsi Cs Tiseh 
inerriQei EIL inen^Qei K \ xid id^etuQei roi^ SiBQX* M || ^post paulum uiderent 
aild non enim nouerant enm nisi quod titus eis dixerat qualis esnet fit^ura 
pauli c elSev . . . iQxofievov om cd \ tSev CFIM xtd XSev {om Si) E iSovreg 
Sh rbv dvSQa igx* t^ mxvXov G \ rdv fiaxdQiOv rnxvkov M \ uiderunt ergo m d 
^ fuxQOfxeyidi] G \ rrjv xe<paXrjv G \ and his hair was scanty s \ dyxvXaiov 
CEIKL and his legs were a little crooked and his knees were projecting 
(e^xvrifxov?) nnd he had large eyea s || • evexrixov cum ABFIM Tisch 
evixriov L eixrixdv CE evxrrjxMf K ei^xvrjfwv G \ fJuxQdv EILM ntxgdv K 
fuxQ<Sg om CG \ inl(^ivov cum B (inlQgrpfov) G inlgivov AE Tisch inlQrpfov 
M inlQQiva E inlQiva I inl ^lva K inolQiv<a L iniQfffxa F inlygvnov suspic 
H Usener om C \ nXi^grj emend Grahe Tisch nX^Qrfg codd \ post nXi^grjg add 
d^ov M I Rtatura pusillus, attonso capite, breuibus superciliis, naso aquilino, 
gratia dei plenus c statura breui, attonso capite, ruborus, craribus ele^ans, 
snbcambaster, surosuB, superciiiis iunctis, naso aquilino, plenus gratia dei d 
statura breui, capite reburro, naso aquilino gratia repletam m figaxvv rr^ 
^Xtxiixv, tpiXdv rrjv xe<paXi^v, dyxvhiv rdq xvr)fuxg, yQvndv, avvo<pQWy nQoa- 
exrixSv, xdQirog d^itig nenXrjQiOfxivov Sym Meiaphr \ narh fjkv ,..<j^g dv9Q<0' 
nog <wii m | xixl norh fikv (om ydQ) M \ fjiiv om K\\^ ydQ om F \otg dyyiXov 
noSaionov EILMcms \ <ig ayyeXog (om nQSaomov elx€v) K \ tx'^ ^^^ 



238 ACTA PAVLI ET THECLAE 4. 5 

4 Kal idiov 6 Havkog tbv ^OvrjGtq^OQOv ifieidlaaer, xal elnev 
6 ^OvrjGupoQog XaiQSy iTtrjQ^Ta tov evKoyri^ivov d'eov' Ttdxeivog 
bItibv ^H xa^£^ jU£T« Gov nal rov or^ov aov. Jrjf^ag de xai 
'EQfioyivrjg ItrXwoav %al TtXeLova rijv vtvoxqigiv ixlvrjGaVy wg 

5 elneiv tov Jrj^av ^H^eig oi-y. Ig^Iv rov ei-Xoyr^uivov ^ ori r^fiag 
ovK rJGTtaGa) ovrwg'^ xal elTtev 6 ^OvrjGig^OQog 06% OQui Iv vfiiv 
ruxQTtbv dixaioGvvrjg' ei de eGre rivig, devre xai i-^eig eig rbv 
olxov ^ov xal dvajtavGaG&e. 

5 Kal eiGel&ovrog Havkov eig rbv rov ^Ovr^GKpoQOV olxov 
10 iyivero xaQci fieydlrj, xal xklGig yovdriuv x«l xkdoig aQrov 

xal loyog d-eov TteQi eyxQareiag xa/ dvaGrdoeuigj kiyovrog rov 
Havkov MayMQioi ol xa&aQol rf^ xaQdlif, ori ai^oi rbv &ebv 
oipovrai, ^andQiOL ol dyvfjv rfjv odQxa rr^Qr^Gavreg, ori avrol 
vabg d-eov yevrflovrai, ^a-jcdQioi ol eyAQareig, ori avroig XaXiJGei 
15 6 'd'e6g, f.iaxdQioi ol dnora^d^evoi rto xoGfii^ rovrt^. ori arrol 
evaQeGrrflovGiv rip d-efp. f.iaxdQioi ol e^ovreg yvvaixag dg fif 

« Matth. 5, 8 H w 1. Cor. 7, 29 

sect. 4 1. ^ xal om Mm* \ idwv 6h (om xai) F \ xov om A \ cui cum 
occarrinset onefliphoras excepit illam et dicit ei d ut uidit autem paulom 
onesiforus demonstrantibuB sibi signis cognouit eum c I elnev 6h M \ 
* apostole pro ^nriQ, s \ dvrjalq>OQog (om 6) K \ post ^Ovtjii, add rtp navXjo^ 
FM I x^iQ^ ^^^ evtpQaivov M \ minister benedicte dm \ &eov om Gcd 
XQiOTov C I xdxeXvoq /jUtA aov jj x^Q elnev A' || • ij x^Q^^ "^ov xvgiov Irjaov 
BM I xto oixip C I drjfiag {om di) F 6 6h difiaq xal iQfi. dxovaavxeq tavta 
^ ^f II ^ dixerunt onesiforo c et dixerunt Paulo s dixerunt (om ^Xtoaav 
. . . elnelv /hifiav) d \ ciare C I • tbv Jtjfiav ciim CEFG (dtjfwv) IKLM 
drjfiav AB Tisch om cds \ xi ovv rjfieig M \ xov evXayijfjiivov CEGcdms rov 
eiXoy. &eov ABFIKLM Tisch \ oxi xal A quare rf || • orrce^ om Gcdm avtdg 
(ex avxovg corr) A a^ (ex ovx(s>q ut uid corr) Fm^ [ovxatg restituit m*) | 
elnev ai-xolg Mm \ bvrfaiqiOQog K l"^ xal avxol K \ xal rjfjLelg E \ iv rtp 
oXxio fiov (pm xai seq) EIKLM || • avanavea^e GIKL ('adtu) M (item) 

8ect. 6 L • xov ntxvXov CFGM \ olxov SvT^a, C olxov xov ivtja. G 
rov ^Ovria. om d \ xov om EIKM \ ovrfanpoQOv M || "> xaX lyhexo K \ 
xal xXiaiq yovdxwv xal xXdaig Sqxov om m \ xXiaeig F \ xXdaeig Fi^^ neQl 
iyxg. xal dvaaxdaeo>g om d \ xal negl dvaaxdaetag M \ de omni iustitia 
et de continentia m \ Xey. navXov (om xov) B \ xov navXov ovxiog FG \ 
** fjLaxdQioi o\ dyvtfV . . . yeviqaovxai om d \ dyv^v xt/v xagdiav f^fovTf^ 
xal xijv adQxa xtiq. F dyvif xij adQxa xrjQiaavxeg K \ adgxav M \ aixoi 
cum CEFGIKLdms Tisch om ABc || »* vadg cum ABcs^ Tisch vaoi CEF 
GIKLMms<*c \ templum eancti spiritus c animae eorum templa dei effi- 
cientur m \ xov &eov B \\ *» xovxtp om ABm x6v xoafiov xovxov K '] 
*• eiaQeax^aovaiv(ai) Xip (^etp cum ABGcdms evd^eZg xXriB^t,aovxai CEFI 
KLM Tisch \ piaxdQioi ol ixovxeg . . . xXriQOvofJi. xdv d^eov om c \ puxx. 
cH firj l/ovTfj (ig ol exovxeg K 



ACTA PAVLI ET THECLAE 5. 6 239 

exovreg, ori avToi xltjQOvofir^aovaiv tov &edv, ^taxdQioi ol (po^ov 
€XOVT€g ^€ov, 011 avtol ayyekoi ^€ov yevr^aovTai. 

6 Ma%aQLOL ol TQ^fiOvreg tcl XoyLa tov -d-eov, otl avrol 
maQaxXtj&rjaovTaL. fiaxaQLOL ol aorpLav ka^6vT€g ^lrjoov XqlotoVj 
OTL avTol vlol vipiaTOv xXrjx^rjOovTaL. fiaxaQLOL ol to ^anTLafjia 5 
TrjQTjaavTeg j otl avrol dvajiavaovTaL JtQog rov TtariQa xai tov 
vlov. fiaxdQLOL ol avveOLv ^lrjaov Xqlotov /wpiJaaKreg, otl avrjol 
€v (pioTl yevrjaovTai. fiaxaQLOL ol dL dydTtrjv &€0v i^ekd-ovTeg tov 
oxTifJiaTog Tov xoofiLxov, OTL avTol dyyiXovg %QLVOvaLv xai Iv 
d€^L^ Tov TiaTQog €vkoyr]dT^aovTaL. fnaiidQiOL ol IXerjfjioveg, otl 10 

»0 Matth. 5, 7 

* xkriQOvofit)aovaiv . . , ou avzol 'om G per homoeotel \ xXijq. t^ 
(^sov cum CEFIKLils^ Tisch xkt^g. rijv fiaaiXtlav rov XQ^trtov M xXfjQOvdfioi 
&€ov ysvi^aovteu AB xXriQ. rijv y^v s<**fc haereditabunt uitam m | <f>6p, 
^fov BX' ^' *P^?' ;f(>£(JTOi' eX' RFIK^ » ^fov om M | a^ol om ABF \ oxi 
avxol xlt^govofirjaovaiv xov ^eov xal Syy. avxov ytvi^a. M \ dyy. ;f(>ioTov A 
9^£ov om cdms \ xkTfS-r^aovtai E 

sect. 6 1. ' fjutxaQioi oi XQ^fiovxsg . . . TtaQaxXtf^aovxcu om CEd 
Tisch I o^ om ^ I x^fiovxsg M \ xd ayta K \ xct Xoyia xvqIov Bc \ post 
xd Xoy. T. ^. add xal fpvXdaaovxeg ccvxov xdg ivxokdg M || * itpatSVjaovxat 
leg uid c \ fmxoQioi oi aoiplav . . . xXrj^aovxcu om Cd Tisch; posl fiaxaQioi 
ol xb fiaTix. xxX. ponunt Gm \ o\ ao^plav Seov Xafi. K ol tpofiov Seov xcd 
aoiplav Xdfi. M \ naQd Irfa. XQ' ^ II ^ arTo^ om EIKL ol F \ filii sanctae 
ecclesiae c \ ol om L \ xd ayiov xal aani^Qiov fiaitx. M \ xijQ^a. xd fianx. 
AB II ^ xaS^aQov xrjQi^a. FGcdm xaS. xal dQvntsnov xr^Q. M \ dvanavaovxcu 
TiQdg xov om E \ xal xdv vitv om B et filium (eiuB) carissimnm cds x. xdv 
(om A) vidv xov S^eov oyfovxcu AEFIKL x. xdv v\bv xal xd ayiov nvevfia 
GM II ^ quia in lumine requiescent m | fmxdQioi o\ avveaiv . . . iv ip. 
Haovxai om Cd Tisch \ /(motov ^ov ^fiisiv K \ aw. xal aoHpQoavvrpf 
xxiadfievoi M \ qui cum prudentia Ghristi mandata dei consernant et 
praecepta ipBius non contemnunt, quia ipsi ueflte lucida induentur m \ 
XtoQi^aavxeg cum BFIKLcms diaQ^aavxeg A xrfQ^aavxeg EG Irfaov /(motov 
post ^fcopj/o. / I oTi avT^ iv x^Qd xal ipcaxl fjieydlio M || * iv tpcaxl d-eov B \ 
yevtjaovxat cnm EFGIKLM iaovxai AB \ ftaxdQioi ol di dydnrjv . . . evXo- 
yrjdTJaovxcu otn C Tisch \ di dydnrjv ^ov cum BElKLcdms^ ^^(McrToi; 
AFGs^ did ipiXlav xal dydnrfv &eov M propter fidem et caritatem dei m | 
Tov xSafiov xovxov ^Qvfiov xal ax^fMxxog M || ^ roi; xSafwv FG huius mundi 
d huius saeculi c huiuB corporis 5 | morti tradentur ambitionem paeculi 
contemnentes m | qnoniam angeliR aequabuntur d oxt ^iorjv alioviov xXr^ 
QOVofjLrfaovai legisse uid s<^ {non item s^) \ ix de^tcHv M || *® rov naxQog cum 
ABEIKLMcs^ xov &eov Fds^ xov XQtoxov Gm xov viov xov deov ^ | Xoytj^^' 
aovxai I axad-ivxeg evXoyrf^. M axa^aovxcu FGms<^ aedebunt d inuenien- 
tur .¥<< I fiaxdQtoi ol iXerifi. oxi avx, iXerj^a. om GI sequentibns xal oix 
. . . ntxQdv jtraecedenti macarismo adiunctis. eodem loco uerba xal ovx 
. . . {ntxQag) pontwt AB j or* avTo2 oi iXeovvxeg x6v nivrfxa avxdv xdv 
XQtaxdv dtaxovovatv M 



240 ACTA PAVLI ET THECLAE «. 7 

avrol iksri&j^aovjai xai ovy. oxpovrai fi^iQav y.^ia€(og TtixQar. 

^axd^ia ra aiofxara rtiv TraQ&iviov, ori avra eva^earrjaovaiy 

%i^ &€([) xai 0V7C aTtokiaovaiv rbv f.uad-bv rr^g ayveiag avrdiv' 

ori 6 koyog rov Trarqbg eqyov avroig ytvrfl^rai atorrjQiag Blg 

5 ri^iQOv rov vlov avrov, y.ai dvaTtavaiv tSovaiv eig aiciva aiuivog. 

7 Kal ravra rov Ilavkov Xiyovrog ev fiiiato rr^g ixxkrjaiag 

h Tf^ ^OvrjaKpoQOv o^ixqt, Sirika rig naQ&ivog Seoyleiag fxrjrQdg 

fAefivrjarevfiivrj dvd^l Safivqidi, yad-ea&eiaa eTri rr^g avveyyvg 

&v^idog rov orKOv i^xovev vvxrog xai fjftiQag rbv Tteqi ayv^lag 

10 koyov Xeyofievov vitb rov ITavkov' y,ai ovy. dnivevev dnb xf(g 

* iXerj^a. xal om d \ ntxQav om B ntxQaq A || • fiaxaQtoi o\ na^ 
^vLav daxi^adcvteg ori a{>Tol TtccQaarr^aovTat rw /(MorroJ xal tov fua^bv 
ix^iov ovx dnokiatoatv B \ xwv naQ^i%'on' xal ra nvevfiara FGs beati 
RpirituB uirginum {om xct atofiara) m | avtd om EIKLcd ctt'ra2 A ir^o2 
FG I quia absque triHticia et periculo permanebunt pro ori avtd . . . 
^(^ m I evaQeatrjatoai EIK {sed 'Owaot) M || ^ X(o alatvla) xal fMty&hf 
d-etp M I xbv ^edv C \ ov fitj M \ dnoXiaovat cum ABFGLTisch dno- 
Xiatoaiv CEIKMcdms \ adttvv x^g dyvelag G | dyvelag cum ABGcds Tisch 
TtoQS-eviag CEFIKLM iusticiae m \ avxaiv om EFIKLd || * oti 6 X&yoQ . . . 
aldfvog om B 6 Xoyoq . . . xov v\ov avxov xal om L \ ^Qyov om cdm \ 
manet in eis saluans eos d \ avxatg A txvxov E a^tov M \ atoxrjQlag om C | 
elfiiQOv pro elg rjfjL. F \ iv xw vitp jtro eig r^/n. r. vl. avr. C || * xal dvd' 
navaiv . . . aitovog om s \ aitovag aiwvtov M in saeculo futuro in lumine 
sempiterno m \ hactetms codd LM collati smit 

sect. 7 1. ° xai om A haec igitur m \ xov om A | avtov kiyovxoQ G 
Xiy. xov navXov CEFI einovxog xov navXov K \ per totam diem praedi- 
cante m \ eig (JLeaov G ififdaio F \ iv fiea. x. ixxXijaiag om d ixxXjfaiaig 
oiw <; II ' SeoxXiag ABEGK ^vydtrjQ SeoxX. fttjtQdg G /irjtQbg d^eoxL AB \ 
• fivtiatevaaftivij AB \ SafivQidt cum BEFGIK {SafivQtdrj) SdfivQi C Tisch 
ddfiVQiv A tammiro principi c Tbamiro dm add principi ciuitiitis m | ivS^ 
fjuttt ^fji. B a kingB son add s^ \ xa&ea&eiaa inl cum EI xa&ea^Taa 
ind tolg avveyxotg x^g ^QiSog K xa&iaaaa dnd C Tisch | avveyyvg cum 
CEFGI Tisch om avveyyvg AB \ inl r^ &VQiSog xov ofxov xa&ea&eZaa A 
inl r^ ^iQag tov oIlxov xadlaaaa B twtrj inl xfig ^vQidog tov o&cov 
avt^ xa^eaOeTaa dnd xijg avveyyvg ^vQidog FG asfledit Buper feneatram 
iunctam (iuxta d) domui (domum d) onesifori cd quae erat iuxta domnm 
Honesiphori manens m \\ ^ xov otxov ctm AB(FGs qui add at^T^) crfm 
(^i add onesiphori) om CEIK Tisch \ tfxovae^v) CE \ xbv neQl dyv. loy. 
cum AB{c)'ims {neQl dyv. postea add EFG) xov xfjg naQ^eviag Xoy. C Tisch 
x6v neQl ^eov Xoyov EGIK uerbum eiuR c }.ey6fJie%*ov vn. x. IlavX. om CF 
Tisch post Xoyov add xal xrjg nQoaevxtjg Ccm{d) Tisch xbv neQl dyveiag 
xal x^g iv ;f^£aro> niatetog xal nQoaevx^g F post tno xov IlavXov add 
xal x^g iv xvQio) irjaov /(mcttoJ niaxeiog xai nQoaevx^g AB xal xdv neQi 
dydntig xal xyg iv x^forw niatetog xal nQoaevxfjg G xal tov neQl dyveiag 
xal x^g iv xvQitp iriaov XQ^^ov niaxewg xal nQoaevyJig EIK || "* dnivevaev 
G I ix xtjg SvQ. C Tisch 



AOTA PAVU ET THEGLAB 7. 8 241 

-ihjQidogf dXla TJj tiIgtbl iTtrjyero VTte^evg^Qaivof^ivr), eri dk 
xai ^Xijiovaa noiXag yvvaiycag xal naqd-ivovg eiaTtoQevofiivag 
TtQog Tov IlavkoVy iTtejto&ei xal avTfj xata^Ka&^vai %a%a TtQoa- 
wjtov az^ai llavXov %al moveiv tov %ov Xqiarov koyav* 
ovdijtcj yaQ tdv /a^oxT^^a IlavXov kuiQdxei, dXXd xov loyov 5 
i^ycovev fiovov. 

8 ^£g de ovx, dq)lo%a%o djto tijg &vQldogy Ttifxjtei iq fAYi%rjQ 
avTrjg Ttqbg %bv 6dfivQiv 6 de eQxerai jteQixaQrjg, log i^drj hxfi' 
fidvwv avrij[v Ttqbg ydfiov. elnev ovv 6 6dfivQig n^bg OeoxXelav 
IIov fiov iotiv i^ Sixka-y Kal elnev i; Seoxkela Katvov aoi exio lo 
elneiv dn^yrjfiay BdfxvQi. xa£ yoQ fifjiiQag tQeig xa^ vvArag tQeig 
Hi:€la dnb trjg &vQi8og ovn lyeiQerai, ovre inl rb q>ayeiv ovre 
inl tb meiVf dXld drevi^ovaa dg n^bg evq>Qaaiav, ovnjjg nQoa- 
xeirai dvdQi ^ivq) dnaTtjkovg xai noixii.ovg koyovg diddaxovtij 
ioaxe fie d-avftd^eiv nwg r) roiavtrj aldibg rrjg ^taQ&ivov x^^^' 15 
nixig Ivoxkeirai, 

* iniffexo ego scripsi inelyeto CE Tisch ymiyeTo A dn^xzo B dnyysxo 
IK vnriyexo G \htelyexo F ducebatur (fidem iam habens in deo affectu 
maximo GhriBti ducebatur) m docebatur c implebatur d profedt s^ mira- 
batur s^ \ xineQevipQouvofdvri om cdms evipQaivofiiiVri B \ plurimos intro- 
euntes m || ' xoil prius om B \ xcd noQB^ivovq cim AEFGIKcd noQd: xal 
yvv, B xal naQ^evox^g om Cs Tisch | elasQXOfievaq C [ ' xdv om IK \ 
inedvfiei C \ inen. dh xal F \ xal xatci FGI inl K | xata^no^jvcu . . . 
navkov xal om cs \ xazct nQoa. . . . navkov xal om m \\* rbv Xoyov xov 
XQ, AB rdtv . . . loyofv EI || * ointo B \ yctQ axfiijv G | tdv x^' TtavXov 
icoQdxei cum EFGIK x6v /op. katQaxsi {koQ. A) avxov ABms ti6ei xdv x^* 
avtov Ccd Tisch \ x. X. ffie, fwvov cum ABEFIK Tisch x, L fiovov ijx. C 
xo^g Aoyovg avxov ^xovev xcd fwvov G 

BB ct, S L'' Si om C et cum cd cumque m \ i<plaxaxo E \ nt/inei 
Tj fi, a. cum CEFIK Tisch fj fi. avxr^ {^ixov G) nifmsi ABG || ^ ^yLVQav A 
^vpLVi^ri {om xov) K tammirum c Thamirum d Thamyrum m add Bponsum 
eius cds<*« || " eiq xa tSia nQdq yafiov B \ elnev ovv d Sdfi. . . . Oixka 
cum FGcdms om per homoeotel ABCEIK Tisch qui cum introisset domum 
eiu8 {pm d) dixit Theocliae {pm c)i ubi est Thecla mea (mea Thecla ut 
illam uideam c) cd et interrogauit dicens: ubi eet mea Tecla ut illam 
uideam m \ ^eoxXlav G ^ ^ xal elnsv adx(p C \ 17 &eoxX£la (rxkla) cum 
EFIK ij om ABCG Tisch \ KQdyfjta f/o; /|| " dirfyriaaa^ I dt^yi^aaa&ai 
d^iafjta C speotaculum m \ xal yoQ cum ABFTisch ijSrf yoQ CEGIK \ xai 
vvxxag XQsTg om GI [| " iyi^yeQxai CFIK | « dXX' CEI | ante dxevl^ovaa 
add sed adhaesit ut aranea in fenestra c inhaesit ut aranea d {uterque 
paullo infra c^ aQdxvri om) \ cianeQ C Tisch wq om G \ nQ^ b^<pq. cum 
ABEFIK elq swpQ. CG Tisch \ nQOxeixai GK 1 » Xoytafw^ E \ Stdaaxei 
Gi^ f4€ om EFGIK \ nwQ cum ABms Tisch oxi CGcd d EFIK | xoa- 
avxri ABGIK \ aiSw K || *^ ivoxXstxai cwn EFGIK noQevoxX. A nQoaevoxX. 
B dxXelxat C Tisch 

16 



242 AOTA PAYU ET THEGLAE 9. 10 

9 SdfiVQi, 6 av^Q(07tog ovTog riyv ^IxovUcjv TtoXiv dvaaeUty 
Uxt dk xal Tfjv atjv SMlov' Jtaaai yaq al ywalneg xal ol vioi 
BiaiQX^^^^ ^Qog avtdv, didaaxofievoi Ttaq avrov oti Jeij q)rjaivy 
Uva ycal fiovov d-eov q^o^ela&ai %al t,fpf ayvaig. Irt di xal ^ 

5 &vydTr]Q fiov dg aQdxvrj ijtl Trjg d-vqidog dedsfiivrj TOlg vn 
avTOv Xoyotg nQaTelTai iTti-d^vfiiif naivfj xal Ttd-d^ei dem^. arev^ei 
ydq Tolg Xeyofiivotg vr^ avTov xal edXiOTai ij Ttaq&ivog. aXkd 
TtQoaeXd^B avTjj av xai kdXrjaov aol ydQ laTiv iqQfioafxivrj, 

10 Kal TtQoaek&iov SdfiVQig, afxa fxkv (ptkdiv avTi^, afia dk 
10 nal q>o^ovfABvog Trjv hiTtkrj^iv avTrjgj eljtev SixXa Ifiol fivrjorev' 

'9'€iaay r/ ToiavTrj ndxhjoat; xal Ttoidv ae Ttdd-og xaTix^i hcTtXrj' 
XTOV] iTtiaT^dg^rjd-i TtQog tov aov SdfxvQiv nal aloxvv&rjTi. ^Exi 
8k Y,al fj fn^TrjQ adTTJg Ta avTa ^Xeyev Tixvov, tI TOiavTrj xorco 



sect 9 1. ^ ^fivQti K I b ydg Sv^Qwnoq G \ Ixoviaiofv FI ^xovialwv 
K I dvtnginsi Bcd (euertit) || ' %qxovt(u C \ TiQdq tovtov G \ SiSaax. 
ipofisla^ai ^^ xaL S^v dyvdiq C Tisch \ ik' aixov FGIK \ hi 6h pro 
oxi dst G\^ tva xal fwvov fpofi, ^edv I ?va B-ebv xal fiSvov AK \ fi&voit 
ok^Hv Bthiv xal <pop. E yivoHJXEtv xal ^fieiaBai F \ ixi 6i om £ qui 
post fiov add ixi fi^v \ ^ Bvy, fiov d-ixla FGcdm item sed om i/ ^vy, 
fiov s i ^ €og ^iQdxyti om cd \ inl x^ SvQlSa E | SiSsxai xal C \ xoiq 
M avxov Idyoig cum ElKcdm xoi(; iinh Ilai^Xov X6yotg AB Tisch xoHq 
navXov X&yoi(; G xoIq xov nav^v koyoig F xotg Isyofiivotg M oAxov 
&xovovaa C om s \^ xaivy cum Ccds Tisch xev§ (uano deBiderio) m 
Seivy ABEFGIK \ xal na^et xev^ EIK (xatvio) xal nd&et Setvtp om cd 
atque nouae doctriDae m y ^ kdXanat eum AF Tisch hdXio BG hdXmxev 
fll xal dnid(oxe Xifi<a K animo deminoitar c animo demolitnr d atto- 
nita (om dxevH^et ydg) m iXnCCfit na^ivog Stafiivetv C \ ^ om G ^ na^. 
om cd \^ avxy post XdXijaov EGcd \ av cum ABEs Tisch om CFGK 
cdm I dXXd XdX^aov avxijg (om ngoaeX^ . . . xat) F avxg repet Im (illi) j 
xaL avXXdXffaov K \ cn) yd^ TiQfjuoafiivrj (om iaxlv) K \ hactenus collati 
sunt codd IK 

sect. 10 1. ^ xal om E nQoa^?.^ev Ccds nQoaeX^. om m \ i Mfivgig 
EFG I afm ftkv . . . xrjv {xnXrj^tv om d et uidit eam intentissime auree 
appoaitas habentem uerbis panli c amans et diligene eam obiurganaque 
illam m i ^^ xal om G \ avx^g xr^v ?xnXtjgtv A Tisch \ xal stnev Ccds \ 
elnev ngdg avx^v FGcdms elnev avxy ^fiVQtg C \ ftteftvrjaxevfiivti E ij 
ifioi elgfioafiivTj C B " xd^et) xdxat fiXinovaa FG quid tibi eat c 
quare talis facta es d quid talis es m quare talia facis s \ fxnXrfxxov 
xaxixet C || " iniaxQdtprixi G \ aov om AG Q " avxfig om G \ xotavxa 
Cm xd xotavxa E \ i<pr] B Xiyovaa FG \ xixvov xl cum CEG filia 
mea thecla qnid c filia thecla quare d tecla cur m \ xixvov post fiXi- 
novaa A post xd^aai B Tisch om s cctxri dh xdxct) fiXen. ixdS-txo firjShv 
AnoxQ. dkXd napanX^^et F \ xl ovxiog (om xdxw fiXinovaa) C fiXinovaa 
xdxw A 



ACTA PAVLI ET THECLAE 10. 11 243 

^Xinovaa i^dd^aai, xai firjdev dTtOTCQivofi^vrj dlld 7taqa7ti.ri^\ Kai 
ol fikv ixkaiov detvcig, S&fiVQig fikv yvvaixog datoxuivj Seoyckela 
dk xixvovj al dh Ttaidlaxai xvQlag' TtoXkfi ovv avyxvaig rjv Iv 
Tfp o%Y.<^ Ttiv&ovg. xai rovnjv ov%(ag yivofihwv Sixka ovti 
dTteaTQdtpr}, dkX* rpf dtevi^ovaa T<p koytp llavXov, 6 

11 ^O dk BdfjiVQig dva7trjdi^aag i^rjld-ev elg to afjKpodov, 
xal Ttaqerriqei rovg elaeQXOfiivovg TtQog xbv Tlavkov xal e^eQxo- 
fiivovg, xal eldev dvo avdQag elg iavtovg fxaxofiivovg TtixQdig, 
xal elTtev Ttqbg avTOvg ^'Avdqeg, riveg iazk eXTtari fxoi, xai tlg 
ovTog 6 iau) fied^ vfAWVj Ttkavaiv ilwxdg vicjv xal naq&iviav 10 
djtaroivy iVa ydfioi fiij yivaivrai dkkd ovTug fiivwaiv VTtiaxvov- 
fiai ovv vfiiv dovvai nokkd xQtjfiazaj idv eiTtrjti f40i Tte^l avxov' 
eifil ydq TtqwTog trjg Ttokeug, 



* xd^acu fxoi A \ xal ante fJirjSiv om EG \ firidevl Ecdm \ ovdhv 
dnoxQiv^ C I (t^q iKtQimhqi (pm d}Jkd) G dkXd naQanXi^S o?n cd \ noQanX. 
yeyovvla B naQccnkrixx^ CE || * ol fjikv iv r<p otx<p Es iv x<p oTxc^ post 
deivuig C J ' no^rj . . . niv^ovg cum ABFG Tisch om d avyxvoiq oiv iyi- 
vexo niv&ovg iv xw oTx(p C iv x<ji oTx^p cvyx- tjv niv&ovg E \\ * x, xovx. 
ndvxcjv yBvofiiv<ov G ovx<t}g om EFcdm || * ine<nQd<pri A \ dnd xijg-^VQldog 
ovx d<plaxaxo C \ dXX^ ^v dx. x. X. U. cum AB Tisch dkX^ jjv oAj/ ngdg 
xov Xoyov navXov ngocixovaa E dkX^ ijv n^dg xdv Idyov navXov {xbv xov 
navXov l6yov F) dnofiXinovaa FG dXXd xov XSyov nai^Xov rjxovav C sed 
erat pro uerbo dei doctrinae Panli deaincta m{s) eed attonita erat uerbis 
pauli c similiter d 

sect. 11 1. * i dh ^fi. ii<o i^eX^mv (om dvani^drjaag et elg xb dfi<p, 
xcU) C I xd dfi<p, cum EFG x6v dfjup. AB Tisch \ ^ xal naQexrfQei . . . i^eQX' 
<m c I duQxoi^ivovg C \ nQig xbv navXov cwn EFGds {sed F post i^eQXOfi. 
potiit) nQig navXov C nQbg adxdv Bm {sed praemittit ad hospitium Pauli 
pro sig xd dfi<p.) Tisch nQdg x. navX, om A \ xal xovg iS^QX' J^G \ xal 
i^SQXOfievovg om ACdm \ • tdev EFG \ nQdg avxolg fiaxofA. G nQbg havxovg 
post fiaxofi, C I diafjutxofiivovg B \ nixQwg om Cd \ elg iavx, fiax» ntxQdtg 
om c {qui longe a graecis discedit) || • nQig avxovg cum CEms avxoTg FGd 
om ABc Tisch \ xiveg iaxh ecnaxi fwi xal cum ABEs xl fx^xs etn. fi. x. FG 
xivsg iaxi et xal om CcdTisch quis est iste (qui estis?) dicite mihi aut 
quis e«t hic m \ xlg ante oixog om E\\^^ ovxotg Fm^ {oix<t}g m*) | i foa> 
fABd^ \}fi<Sv cim BEFGcms i ^cjtc^ fieB^ {}. A o fxed-^ i\ {om fcjci») C Tisch 
plane om d \ nXavcHv cum CEGc{d)s Tisch nXdvog avd^nog AB seductor m 
dv^Qionog post nXav<shf E dv&Q<un<ov post tpvxdg FG \ naQ&ivovg C Tisch \\ 
*^ dnax<5v om FG | yivovxai FG ylvovxcu CTisch \ firj yivoavxai ydfioi E | 
dX)! ovxcjg EF \ fiiv<aaiv cum EFG fiivovaiv ABC Tisch \\ « ovv om FG \ 
Sovvcu om C I noXXd x^f^* cum ABE XQ^f^' noXXd FG XQ^f^ hcavd C 
Tisch I fjLOi etnrfxe C || '^ post noXewg add xal oi fuxQiSg dyiovKii neQl 
xijg {fivrjaxevMar^g fwi EF) B'ixXrig, oxi ovxtog <pikEl ziv ^ivov xal axsQOv- 
fAcu ydfwv CEFd (sed uide infra sect, 13) 

16* 



244 ACTA PAVU ET THECLAE 12. 13 

1 2 Kal 6 Jrjfxag xai ^EQfxoyivrjg elTtov avT^i Ovxog fdkv zig 
ioTiv, ovY, olidafiev axeqei dh viovg yvvafAwv xal naQd-ivovg 
ovdQuiVj Xiyiov "AkXiog avaaiaaig v(uv ovx, eaxiVj iav firj dyvol 
fjielvriTe ycai r-qv adQ%a firi fAoXvvrjre dlld TrjQijarjTe dyvrjV. 

6 13 ^O de SdfiVQig elrtev avTOlg JevTe, dvdQeg^ eig rov olnov 

fiov xal dvaTtavaaa&e fxet^ efiov. Y.ai dTtijld-ov eig noXvrifxov 
deiTtvov xai Ttokvv olvov nai TtlovTOv fiiyav xai TQdjte^av kaiA- 
TtQdv' xai iTtOTiaev avTOvg 6 SdfdVQig, q)i).ojv Trjv 9i'^\av xai 
-d^iXwv Tvxeiv yvvaixog, xai elitev iv t(i) deijtvfp 6 SdfivQig 

10*'JlvdQegj e^iTtaTi fioi, Tlg kariv fi didaaxaXla avTOv, ^iva y,dyib 
yvw' ov yaQ fiinQdig dyurviio neQi Trjg 8ixkr]g, ori ovTcog (piXel 
Tov ^ivov xof£ dnoaTeQOVfiai ydfiov. 



sect. 12 1. * xa} 6 dijfi. cum ABEs Tisch dtjfi, de CGdm xai prius 
om c \ o kQfAoy, E igfioy. AB Tisch \ elnav EFG \ avz(p cum ABE 
TiQdg avtov G \ (og i^ iyog cxofiaroq rtji &afiVQi C | avtip om cdm j 
oitog om G I oirog post iativ F \ fikv tlg cum ABm Tisch tlg fisv CEFG 
quis eit hic c hic quis eit ^ || ' post oidafiev add ovteitg G \ atsQel cum 
CEFG atfQlaxei AB Tisch || ' &},),fi av. legisse uid cm \ dvaataaiv {dvdat. 
&Xk(og B) fiij yivtad^ai AB \ vfuv om G \ eatai Ecdm \ el fit) ttg iv 
ctyvelq fielvg AB || * fievelte G \ tt)v a, vfjnHv G \ fit) om G \ fiokvvexe G \ 
fi^ fiokvvji dXXct tfjQt^a^ {-aei A) cftTiJr dyvtiv AB | d),)! dyvtfV ttjQi^atjte 
E d)X t. dyv. om FGcdms 

Bect. 13 1. * avdgeg om CTisch \ dvSQeg devte ayoffiev AB 6. dvdQeg 
dywfjtev E 6. dvdg. fjiet ifiov FGs \\ * xal dvaiiavaaa&e cum FG dvccnav' 
cea^e (om xaL) E dyanavaaa^ai B xal dvajiavea^e ACTisch | fjiet ifiov 
cum ABE TtQog fie FGds^ om Ccms^ Tisch \ dTiriXdov cum CGcdms<»c Tisck 
dn^k&ov fi£t avtov legisse uid cs \ elarjX^ov eig {om A) tov oheov avtov 
ABEs^ I eig noXvtifiov , . . inotiaev avtovg om c || " nokvv olvov cum 
AEd Tisch olv, noXvv praem eig FG noXvoivov BC om ms*^ multam car- 
nem s^ \ nXovt. noXvv FG \ xal tgdnel^, XafinQ, ante xal nXovt, fiey. C I 
puxxgdv pro )MfinQdv E \ xal tgan. XafjmQav noQeS-tjxev aitotg FG \\ * d 
om ABF I post Sixfi. add eig fii^v EF \ o &afi. (piXaiv . . . yvvaixog 
om d I ifiXciv cum ABEFG nod^wv C Tisch \ xal SiXoiv om AB || • arr^ 
rvxelv fiefivriatevfiBvrjg avt(ji eig ywaXxa E et timens ne fraudaretur nuptiiB 
eias c \ post yvvatxdg add in die qua statutum fuerat ei a socro ms^ 
elnev dh avtolg C avtolg post elnev add etiam FGdms \ iv tw deinvw 
posl 6 Safi, C om Gm || '° dvdQeg einati fjtot cum ABEFG ein. ft, dvS^, 
(fratres, amici) cs etn, fi, post rj 6i6. avtov Cdm Tisch \ tl AC i didaxt] 
C I Vva xal yvm om d^^^ yvw cum CEF (sciam cms) tdop ABG Tisch \ 
oti ov B I fnx^dg dytov pro fiixQwg dywviop A fuxQog fiot dytuv iativ B 
fiixQdg etiam F \ 6 negl t^g noQ^ivov S-ixXtjg AB \ vneQ C Tisch \ 
ozi ovta}g . . . dnoat. ydfiov otn C hoc loco {sed uide supra ad finem 
sect, II) I ovtatg om FG || " ateQOVfiai FG \ yvvaixdg G \ xal dnoatQ. 
ydfiov om dm 



, ACTA PAVLI ET THKCLAE 14. 15 245 

14 Elnoy dh Jtjfxag nal 'EQfioyhnrjg nqoadyayB avzdv t(^ 
fiye^ovi KaareXliff wg dvaTteid^ovra tovg ox^ovg inl xaivfj didaxfj 
XQiariavwv, xal ovrwg aTtoXel airov nal av e^eig trjv yvvalxd 
aov Oixkav, xal '^fielg ae dudd^ofxev, i/v Xiyei. ovrog dvdaraaiv 
yevia&aij ort i^drj yiyovev iq>' olg ^ofiev tixvoig [, xal dviatd" 5 
fied-a d^edv iTteyvioTcoTeg dXrj&^. 

16 ^O dk SdfiVQig dxovaag naf^ avTwv ravTa, xai TtXriad-elg 
tf^.ov xoi d-vfAOv OQd-QOv dvaarcig elg tov olxov ^Ovrjaiq^OQOv 
dTrf^Xd^ev fieird a^/dvrctiv tuxI drjfioaioiv xa^ oxi^v Ixavov fieTa 
BvXoiVy X4yu)v ti;? UavXi^ Jiifpd-eiQag Trjfv ^JxovUotv noXiv xal vfpf iq 
f;QfioafiivrfV ftoi, iva fi^ -d^eXi^ar] fie' aytofiev inl tov i^yefiova 
KaariXiov, Kal Ttdg 6 oxXog ^Xeyev ^Aitdyaye tov fxdyov dii- 
(pd-eiQev ydq fifiuiv ndaag Tag ywainag, xal aweTteladriaav ol oxXoi. 

* 2. Tim. 2, 18 



sect. 14 ]. ^ elnttv EG elnsv F 6h ccvt(ji ABs ad tammirum c 
Thamyro m \ post adr^ji {^a/iv^) add wg ix ctofjtccTog kvdg ^/ivgi FGms 
(ut C sect. 12) II * KaareXlqf cum ACTisch xacn^XicT) B seccrekXitp G xa^nelXiqf 
F (ex corr; fuisse uid xeatJliip) item ex Basil, Seleuc, emendat Grabe 
xB<neXXlo} E CaAtelos 5 ad Sextiliiim praeaidem m nomen proconsulis om cd 
praesidi d (sic semper) \ xevy EFc om m \ diSaoxaUa G \ inl xcuvj did. 
X^(^' om dl^ ovT(oq cum ABEF om CGcdms \ xarct x6 Sdyfia xov xaiaaQoq 
ante anoXtX G similiter cdm (tecnndum senatiu consultom) | dnoXtl cum 
CGcdms anoUaei CFTisch inoXiaetg E dnoXelq cruxdv ABEF j xaxifog 
add ad avvov Ccs Tisch \ av om AB \\ ^ SixXav om Gd \ Stdd^eafiev AC 
Siddaxofiev E \ ae om G \oxi ^v , . , yevia^ ^Srj yiyovev EFGd \ ohog 
dvdax. Xiyei AE || * yiveaStu AB j *6xi rjStj yiyovev , . . xixvoig om s \ xal 
dytaxdfie&a . . . dXti^ uncis inclusi. desunt enim in cms \ dviaxijfjiev ^eM^ 
imyvSvreg G || * intyvwvxeg F \ dkri^ om Gd 

sect. 15 ]. "^ na(/ aix(5v cum AB(E)FG om Ccdms Tisch xavxa am AB 
rccvxa ndvxa naq avx(Sv E | xai om C Tisch \ nXti^a^^elg B ^^ noXXov ^vfAOv 
xal InX, A I i(^ov F \ xdv iv^a. olxov E || » dnrjX^ev post dvaaxdg CGTisch \ 
cnm tnrba copioaa et (cnm) fnstibnB ao (et) magiitratibnB cm cum tnrbis et 
fnstibns d cnm ma^tratibns et tnrbis cnm fnstibns s \ Stffwaiov G 6fjfwai(av 
TT^HXJcJrrceiv E \ Sx^^ Ixccvdtv xal SvXcifv A ^ ^ X(p TlcrvXt^ cum CEFGcs^^ om 
ABdm Tisch \ navXe 6ie<pd: s» nXdve (impo«tox) (tnte 6ii<p^eiQag leg uid 
cdm I ixoviai(av F ixovtalov C eixovtifov E \ hi dh xal FG \ xrjv ifjtr^ ^ftW' 
afiivTjv F II " &ixXav FG \ fUH ^ixXav G \ &iXy CE \ », fie cum ABs Tisch 
^, yafiTf^vai fju>t Ecm(d) ^, fwi yrifjuu FG ^, (Tvyyevia&m fiez ifwv C | 
dyatfjtev . . . KaaxiXuov am cm \ dyaffiev ovv G \ ngdg CE \ fjyefjidva om E\\ 
^' xaaxiXiov cum ACTisch Caatelnm s xaaxrjXiov B xaaxiXJUov F(ex corr uid 
supra) G xeaxiXXiov E om cdm \ et comprehendens panlnm (districtnm m) 
pertrahebat (trahebat m) ad proconsnlem (om dy^afuv , , . xaaxiXtov) cm | 
x(d nag S oxXog . . . ywalxag om C \ Xiyei EG \ dndyaye cum EFG dvd* 
yaye AB Tisch dnc cd}^^ ydg am BE \ naaag om E \ xcd avven, cH SxX^ 
om d I avveniaxri ndg 6 oxXog C \ ndvxeg ol oxXoi FG 



246 ACTA PAYLI ET THECLAE 18. 17 

16 Kal atag Ttqb tov fiiqfiatog 6 Sd^vQig x^avyf^ fieyakj] 
elnev jiv&vTtaTe, 6 av&QCJTtog omog ovx oldafxev no&ev karivj 
og ovx. I^ yafieiad-ai rag TtaQ&ivovg* eijtaTCj Inl aov tlvog 
%vB%ev ravra didaanei. ^O dk Jrjfxag ycal ^EQfxoyivrjg elTtov Tt^ 

5 SafivQidi Aiye avTov XQiaTiavov, ycal ovTug aTtoXiaeig avrov. 
*0 dh fiyefxtjv eaTtjaev ttjv didvoiav avTOv xai ixdkeaev tov TlavXov 
Xiytjv avT(^ Tig elj nal tl diddaKeig'^ ov ydq fiixQaig aov xaTrj- 
yoqovaiv. 

17 Kal riQev ttjv (puv^v ai-TOv 6 TlavXog Xiyojv El iyio 
10 arjfieQOv dvontQivofiai r/ dLdda%u}j Sniovaovj dv&vTtaTe, Seog ^iHvy 

^edg ixdLXT^aewv, S-ebg ^rjkwTrfi, S-eog aTtQoadei^gj XQJf^(av Tffi 
TcJy dv&QWTtiJV awTrjQiag ^Ttefxipiv fie, OTtwg djtd Tfjg (p&OQag 
nal Trjg dxa&aQaiag dTtoaTtdacj avTovg xal Ttdarjg 'qdovrjg xat 
'9'avdTOv, OTtwg firjxiTL afiaQTdvtjaLV' dib CTtefHpev 6 ^eog tov 
15 iavTOv Ttaidaj ov iytj evayyeli^OfiaL ycal dLddancj iv iyceiv^i} ?xe£y 

sect. 16 l. ^ inl r. /?. C || ' elTtev xtf ^fiovt s \ rogo domine Sextile 
fn I (yix oTSafiev (olSa G) nd^ev iaxlv cum ABEFGd xlg i<niv ovx oTSofiev 
CsTisch quiB iste sit nescimus uel onde uenerit c qmB est hic homo 
neecimus aut unde uenerit m ^ * 8g cum Ccdm Tisch oixoQ ABs xal FG 
om E I oix ia yafieXadm, (yafielv G) xitg ticcqS^, cum BEFGcdms oix ia 
ywctixa yafi. noQ^ivov (sic) A \ aydfijovq noieX CTisch \ yafuXv G \ elnaxw 
oiv G eindxw om m \ inl aov om cdm \ * xavxa eum CFGcdm Tisch xovxo 
ABE \ i 6i om E \ Srifiaq 61 xcd AB \ slnov (og i^ kvdq oxdfunog C 
elnav EF || ^ SafiVQiSi ego rcstitui ^fivgi codd \ Xiyexe E \ xal ovxokq 
cum ABEFc Tisch xai ev&io^g Cs et celeriuB c ut celeriuB d et celeriter m 
awxofiotq post icnoX, G \ dnoHaeiq avxov cum C {'ayq) EF (rariq) avxdv 
dveXeXg A ccvx, dvcuQetQ B Tisch \ perdaB d dnoXeixai G perihit cm 
perdet s \\ * rjyefniv cum FGs dvOvnaxog reliqui cum Tisch \ aixov om 
ABEF I iaxrfae x, 6, avx, om ds (qui longe discedit) j xaXiaag ^ Q ^ aix<5 
cum ABEFds om CGcm Tisch \ xl elq G oxi pro xal xl G \ fnxgdv A pauci 
cs fuxgdq aoi Fm^ 

aect. 11 \,^ el om El^^ dvaxQivwfiai G \ avHn, dx, B \ riyefuov s \ 
(h6q l^Qfv cum CFcms Tisch om ABEGd || ^^ ^edq ^rjL d^edq ixSix, G deus 
ueruB c deus ueruB et zelans m deuB omnipotens d ^edq ^i/A. om s &edq 
gi^A. orn EF \ ^edq dngoad, om cdm \ cuiue saluB est in omnibus chriBtianis 
c cuiuB Bimt omncB m \ misit me pro Balute hominum ut d \ x^ , . . 
aonr^lav E ^ ^* ix B \^ ^^ ante dnd xfjq ip^ogaq legit ab errore idolo- 
latriae m \ r^ ante dxadnQa, om C \ xal x>iq dxa&, om d ab omni 
immunditia c \ dno<m. cevx, posl ^vdxov C \ xal ndar^ ^Sov, xal ^avdxov 
om m xal ndarjq ^dovrjq om c xcd xov ^avdxov om d \ ^dovfjq xe xal G 
x(d arUe ^avdxov om As \ " Iva C \ firjxexi cum CEFGcms //rj ABd Tisch | 
ut non peccent neque pompaB saeculareB desiderent d \ dfiOQxdvQiaiv 
cum CEF (-vovaiv) G dfiOQXCDaiv AB Tisch \ dniaxeiXev (om d d-eoq) C | 
r^ kavxov nalda cum CEcdm Tisch irjaovv XQ^ax^^ add FG hjaovv XQL(rx6v 
xdv vlM^ crdxov AB 



ACTA PAVLI ET THECLAE 17. 18 247 

rrjv ikTclda rovg dvd^QWJtovg, og fiovog avveTcd^rjaev Ttkavio^ivfi) 
xoa^Klt, %va ^irpLiTi vTtb XQlaiv daiv ol dvd-Qiajtoij dXXd Ttiativ 
i^Xiaaiv xai q>6^ov &€0v nal yvuiaiv aefxvoTrjTog xal dydTttjv dXtj' 
d^elag, el ovv kyw %d vjtb ^eov fioi dTtoxexaXvfifiiva diddaxw^ 
ri ddixw, dv^vTtaTS] *0 dk rjfyefiutv dxovaag lnilevaev dt&^vai 6 
rbv IlavXov Y.al elg qwXaxr/v dnaxdrivaLj fJiixQig av evaxoXi^aag 
iTtLfAeXiaTBQOv dxovar] avrov. 

18 ^H dk SiriXa wxrbg TteQieXofiivr] rd xpiXia 1'dwxev uji 
TtvXwQqiy nal dvotyeiarig avrfj rrjg ^Qag dTtrjX^ev elg Tr^v qvXa- 
xi}V' Tcal dovaa t(^ deafxoipvXaxi xdTOJtTQov dQyvQOvv ela^X-d^ev lo 
TtQbg Tbv TlavXovj xal xa&iaaaa naqd Tovg nddag avTOv rpaovaev 
Ta fieyaXela tov d^eov. xal ovdkv idedoixei 6 llavXog, dXXd tt; 
Tov d^eov TtaQQTjaiif iveTtoXiTeveTo* ycdxeivrjg rjv^avev ij TtiaTig, 
xaTaqiXovarjg rd deafid avrov. 



^ Sg ixsTvoQ A \ xda/up nXccvofjiivip K 7tlav<6fievav xocfwv B fiXccvoh- 
(Ahovq xoofjiip A^* ^va firjxiri . . . dkXd om d \ fiij B \ w0iv inb xqIoiv 
E I ol &v^QW7ioi cum E (sed om ol) F {ol super lin m 2 scriptum) dvdv- 
nave ABCQ Tisch om cds nec iam sub indicio sunt iadioiam terrestrinm m | 
aAA' 7va B \ g>6fiov xai nlotiv {pm l/oNTiv ei ^ov) C \ nlaxiv et xal om ml 
^ xal yvdkjiv aefivot. om s notitiam neritatis et caritatis e ament scien- 
tiam et sanctitatem et ueritatem d i ^ iinb xov &tov CEF | fioi om F 
fwv E I anoxexaXvfjLfdva cum ABEFG dvaxex, C Tisch H ^ dv^vnaxe 
cum CEF (m* in ras) Gcm rjyefjuov s om ABd Tisch | r^fMov cum uno s 
scripsi dvdvnatoq reliqui \ dxovoaq xavxa FGcdm{s) \\ * dnax^^cu cum C 
(dnex^^cu) dnoxaxaaxa^^vai AB Tisch dx^^ai E fiXti^^cu FG \ av cum 
CEFG oi AB Tisch \ hoxolaaa<i A edoxoltag C | ^ hcifuL dxoiba^ {'Oei G) 
airov cum CEcds dxovofixat avxov inifxeL FG g^rjalv dxovao/im ccdxov 
imfieXiaxegov ABm Tisch 

sect. 18 L * ^ (f^ SixXa dxo^aaaa xavxa legisse uid cdms^ deinde 
add Burrexit cd \ neQieikafjiivri F \ tpiXia cum AC Tisch %piXXia BE xXoQia 
F add avx^q E havxi^ iv(oxia G uiriam suam c nebridas suas . . . de 
brachiis m armillas suas ^ || ' tfvoi^ev F {rjvviev) G ut aperiret ei d 
ut eam dimitteret foras exire c \ avxy xrj^ &vQai om C a^^ . . . fpvi/acriv 
om d \ xdq ^Qaq FG \ xal dn^k&ev FG || ^ idotxev C \ MaoTtXQOv C 
(iaoh') E I d^yvQiov G dgyvQcuov F dgyvQitov A aureum s pro xdxoTCXQOv 
hdbet anulum s^ \ xal ela^X&ev C 1 " ngdQ cum CEFG elq AB Tisch \ xov 
om C I xaS-ea&eZaa G \ ijxovaev cum ABEG ^xovev CFTisch H » post 
magnalia dei add oblita omnium quae geefierat c \ xal ovdkv , . . ^ nlaxig 
om d I ovfhv dh B \ xal ciq o^dhv iSoxei {iSwxei G idedlei emend Grabe) 
ndaxeiv FG || " xy xov xdQ^ti nccQQ. B fiofjd^ela ante nccQQ, G dei auctori- 
tate libertate m \ inoXtxevexo G \ et ilU gaudebat {om i^avev i) nlaxig) 
cs II *^ xaxatpihfvaa F \ xaxaipiX. 6h x, 6, a, E {qui haec uerba cum 
sequentibus cmiungit) 



248 ACTA PAYLI ET THEGLAE 19. 20 

19 ^Sig dh €Cfjt€iTO Shika vnb rc5v Idiitiv xaJ SapivQidogj 
wg aTtoXXvfjiivri idicixeTO xara rag ddovg, xal rig rviv awdov^ 
Xwv rov TtvXioqov ifA^qwaev ori vvxrog i^rjXd^ev. xal avTjxaoay 
Tov TtvXioQOVy nal elnev avrolg ori TtejtoQevrai ftqog rbv ^&vov 

6 eig rb deof^tmJQiov xal aTtrjk&ov xad^wg slftev avroig xorl evQOV 
avrrjv rqoTtov riva avvdsdefnhn^v rjj aroQyfj. xal i^el&ovrig 
inEid-ev rovg ox^-ovg iTteajtaaavro xal r([} i^yejnovi iveq>aviaav» 

20 Kal ixikevaev ayead-ai rbv FlavXov ijtl rb firjfia' ^ dk 
Birika ixvllero iftl rov ronov ov ididaaxev 6 ITavkog xa&i^fievog 

10 iv rfj (pvXanf], 6 dh rffefjnxrv ixikevaev xdxeivi^ dx^^ijvai ijtl rb 
fifjfia* ^ dh fierd x^Qdg dniei dyaXhiofiivrj, 6 dk ox^-og TtQoa- 



86 ct. 19 1. ^ ut autexn lux orta est eis (mn a), quaerebatur Theda 
(inquirebatur d) a suis cd | (ag 6i et Sixla om E \ rdiv l6l(ov xctl om E \ 
lovdaliov G olxelufv ex Metaphr emend Grabe \ SafivQldoq cum E &afjiV' 
qIov C ^afivQ€Q}g F ^a/bivQeog G | xal SafivQldog om m \ OtifiVQig . . . 
iSlwxev ABd(s) Tisch ita ut tamminis persequeretur per itinera nnum- 
quemque interrogans de ea c sed et Thamirus per onmia itinera mittens 
onamq. interr. de ea ^ H ' xal ante <og Em \ wg dnolXvfjdvti cum Ecm 
<og dnohoiuofjihri F (quasi fugiflset aut aliquid mali sibi intnlifiset c qoad 
fugitiua aut ne forte aliquid sibi mali fecisset d dnokkvfiivijg ccvr^ G 
dnoXofiiv^ avr^g ABC Tisch \ idiwxeto cum CEGm idlwxsv ABc Tisch 
om F I idicix. post odovg G | vno t<5v Idlwv post iSicix. E | xal amte 
xlq om B "^^ ifijjwaev avroTg bIthov Gm ei c de ea ds \ i^ek^vteg dv^ 
xaaav C Tisch om reliqui | dv^a^ov E dv^xrjaav F dvhaaav GJi* Mfprj E I 
avxoig om CEcd \ oxi om C \ oxi slnev noQei-ofiai (-fii) Em* (-ftev m^) ms ] 
wxr^ ante nenoQ. repet cdJli* xal dnrjXdvv xa^wg sinev avxolg xcd cum 
BEFGcs dn^X^ov xal xad^ (om eln. avx, xal) A xal dneX&ovxeg Cdm 
Tisch I xadii^ eln. avx. om Cd Tisch \ inuenerunt eam (sedentem c) ad 
pedes Pauli cds \\ " avxijv om E \ XQonov xivd . . . axoQyy om G \ XQ6nov 
xtvd om cdms j xivd XQdnov E XQonw xivl F \ avxij avvdedefiivr^ E aw- 
SsSefiivri -F B ' ixel&ev om C | ineandaavxo cum CEFG ineandivxo AB 
Tisch I ineandaavxo x. ox^ G \ xdv ^efiova B iudici m proconsulem c \ 
dve<pdvriaav E xd yeyovog add EFG 

sect. 20 1. * xal ixiL o i^efjuov FG \ x. navk. dyeadiu AB \ vnd 
xov xonov E \ y 6e SixXa . . . xy <pvXaxy om m \ et cum duceretor 
paulus thecla remannt in carcere uoluens ee c Thecla uero mansit in 
carcere et uolutabat le etc. d i ^ onov E \ onov . . . xy <pvXaxy om c 
antea scribit in loco eius | 6 IlavXog hoc loco cum E om AB Tisch 6 
navXog post gtvXaxy FG | ixa^^exo 6 navXog xal idlSaaxev C item sed 
om xcd idl6. d^*^ 6 dh ^efitov ixiXevae cum FGs | proconeul cm praesee 
d \ 6 6h (om riyefiwv) AB ixiXevaev 6h (om j)y.) C Tisch xal ixiX. (om rjfy.) 
E I dyea^i FG \ x6 om C || ** dnlei cum C (dnelrj) EG dnrjei F nQoaiei 
AB Tisch I dyaXXofiiv^ G \ nQoaax^ivxog xov IlavXov om cd \ nQoa- 
ax^ivxog cum ABEFG nQoaevex^ivxog C Tisch 



ACTA PAVLI £T THECLAE 20. 21 249 

axd-iviog 7idi.iv tov Ilavkov TteQiaaoriQwg ifioa Mdyog earlv, 
oIqb avTov. ^Hdiwg dk i^xovev 6 ijyc/uciy tov llavXov iitl roig 
Saloig ^qyoig rov XQiarov' nal avfifiovXiov Ttoirfiag ixdXeaev Tqv 
9i%Xav kiycjv Jid tL ov yafiei xara lov ^lnoviiwv vofiov t(^ 
9a^vQidi\ fi dh elarrjxei navXtp drevi^ovaa' rrjg di /i^ aTtO' 5 
TLQivofiivrjg, Seoyckela fi fifjTrjQ avrijg dvixQayev kiyovaa KaTdxau 
rfiv avofiov, TiaTdnaie rfjv dwf4q)ov Iv fiiaq} d-edrQOVj iVa jtaaai 
al vTto TOVTov didax&eiaaL yvvaixeg q^ofirj&uiaiv. 

21 Kal 6 ^yefiibv ^Tta^ev fAeydXwg, %al tov fikv IlavXov 
g)Qayei.ki6aag e^w Ttjg 7t6i.eiog i^i^alevj rfjv dk SixXav hiQivev lO 
xaTaxarjvai. xal ev-d^iwg 6 fffefjiwfv dvaaTag drtlei eig to d^ia^ 
TQOV xal Ttdg o oxXog i^ijX&ev inl Tr(v dvdyycrjv Trjg &ewQlag. 
fl dh Sii^Xa log dfivbg iv iQr^futf TteQiaxojtei tov Ttoifiiva, ovrwg 



* 7id?dv Tov IlavXov cum AB xov navXov ndXiv G ndXiv nQOOax^* r. 
navl. EF ix xf^ gwXaxijg add E ndhv om C{cm) Tisch 1 • alQe ccvx. fidy. 
ioT. C toUe magum tolle blasphemom c tolle magum tolle maleficnm 
qni corrupit mulieres nostras d \ ^iwg oiv AB (og 6h F \ tjxovasv EG 
rficovev avxov 6 dvdvnaxog AB \ i rfyefjuov cum ds scripsi (praeses d) 
6 dv^naxoq reliqui \ inl xoiq ^floig adxov ^gyoig AB in suis instiB 
operibus m uerba eius c plane om d^^ xov ante Xgiaxov om EF | ixd» 
}.eas{v) cum ABEFGs nQoaexaXicaxo Ccdm Tisch || * Hyfav cum ABEFGm 
?.fy. a:dxy FG xal elnev avxy Ccds Tisch \ ya/aZ cttm E(cdm)F (yj}iUj;) 
yafdetg G Xafifidveig AB nel&ei C(s) Tisch \ ixovtcdwv EF -laXov C \ vSfiov 
x(5v {om G) ixov. AG \ xqt SafiVQlSi cum E xqi MfxvQt G Mfivgi CF 
Tisch MfJcvQiv AB tai&miro sponso tno c eponao tno ds om m l^ adx^g 
6h EG fifj om G odSiv ex Basil. Seieuc. suppl Grabe | * SeoxXeia (^xlia) 
cwn CEFGcm om ABds Tisch \ dvixQa^ev CE \\ ^ xijv Svofiov om m \ 
x^ &wftipov . . . x^ dvofiov E XTJv &wf4g>ov om s{cd) combure sacrilegam 
combnre scelestam c combure sacrilegam combnre soeleratam d iv fiiaip 
^edxQov om d \ iv fiiatp cum ABEF^ififi-) G fiioov C Tisch xov ^edxQ. G 
x(p ^edxQtp F ^aTQip A \\ * al i&nd xovx. SiSax^' (»n d \ uirg^nes c \ 
ywatxeg ipofiijS: cum CEFG ipoprfi', yw. AB Tisch 

sect 21 1. ^ i 6h dvHnaxog E \ InaSev Sh d ^. C his elamoribns 
proconsul (praeses d) territuB {om htaSev fieydXmg) cd proconsul nero hoc 
andiens m{s) \ fiiv om BE || ^ l|tt> r^? ndkeatg i^ifiaXev cum E ^§w r. 
n. ffiaXev C ipaXev fgc» x. n. AB Tisch i^ifi. r^ ndXeofg FG | ixiXevtfev 
E I xaxixQivev FG xa^vai F nvQixavaxov G ninam combnri r | ^* dvaaxdq 
cum FGcm dviaxri 6 7/. xai E 6 1//. dviaxij xal Cs d rjyefnov {om dvaaxdg) 
AB Tisch evd-. dvaaxdg ei eig x6 ^dxQ. om d \ dniei cum ABCE Tisch 
dn^Xaev FG \ eig cum CEFc inl ABGm{s) Tisch \\ « xal Ttag d cum CEFG 
6 Sh ndg AB Tisch \ ini cum ABEFcdm{s) Tisch eig CG \ dvdyxffv x^ 
Sea^ag cum EF dvayx. xrig B^iag G ad cmdele spectacnlnm cd \ Siav C 
ad Bpectacnlnm {om cmdele) m ^otQiav Sixlrig AB{s) Tisch l^rjSh SixXa 
cum FGcdm{s) SixXa om ABCE Tisch \ xaMneQ G \ iv iQ^fnp om Ed 
post noifiiva pon A \ xov om C 



250 ACTA PAVLI ET THECLAE 21. 22 

insivr] rov IlavXov «tijTe^. ycal i^^Xiipaaa elg rbv oxXov eldev 
rov xvQiov %adrifjiivov <ig IlavXov, xai elTtev ^2g dvvTio^ovrftov 
fiov ovarjg fjlS-sv Ilavkog d^eaaaa&ai fi€. Kal TtQoaeix^v avr<p 
drevitovaa' 6 de elg ovqavovg aTtiei. 

5 22 Ol dk Ttaldeg xal al TtaQd^ivot rivey%av ^vXa Y.al xoQrov 

VVa Sixka naraxaf^. (ig dk eloj^x^ y^l^^^^ij iddy^Qvaev 6 rffefiwv 
xal id^avfiaaev rfjv iv avrfj dvvafiiv. earQwaav de rd ^vXa xai 
ixiXevaav avrrjv ol drjftioi iTtifirjvai rfj nvQ^' ij dh rov rvTtov 
rov aravQOv Ttoitiaafiivrj iTtifirj rtiv ^vXtJV ol di vg)rjipav. xal 

10 fJieydXov Ttvqbg Idfiipavrog ovx rjiparo avrrjg rb TtvQ' 6 yoQ 
-d^ebg aTtXayxv^^^^^^^ VX^^ vTtoyaiov iTtoirjaeVy y.ai veq)ilr] avtj&ev 
irteaniaaev vdarog nli^grjg xai x^^^^^V^y ^-^^ ^^^X^'^ ^dv rb 



^ ixdvti cum ABd Tisch xaxeivij FG xcd avt^ C om Ecm \ ^i^rei 
cum ABd Tisch negiecxonei CE om FG \ ifjL^Xhitaq FG \ slSev cum AE 
tSev BCG Tisch l^ (oq xbv navX. FG \ xal elnev HxXa C xal elnev iv 
kcvri FGd \ ak om G \\ ^ d navXog FG \\ * odpavdv E \ dniet cum C£ 
F {dnijei) Gcdm dviei ABs Tisch \ post dniei add ^eofQovatjg avr^g FG et 
intellezit thecla {om d) quid uidisset cd 

sect. 22 1. * ol 6h nalSeq cum EFGcms al 6h nal6eq AB ai 6h nm- 
6iaxai C Tisch mulieres d \ al ante naQd^. om C Tisch \ minifltri m [ 
ivXa xal x^^ov cum EFGcd %& ^vka C Tisch xal x^' om ABCm{s) Tisch \ 
• 'Iva rj Hxla xa^ FG \ etorjx^ cum EFG elorivix^ii C item cds ela^X^ 
ABm Tisch \ i6dxQvaev . . . xal om dm || ' tt(v iv {iTt* C) avTJ 6vv4Zfuv 
cum CEm (uirtutem atque constantiam) s Tisch similiter c (qualis esBet 
in ea patientiae nirtus) d (quae eeset in ea patientia et animi uiitos) 
inl T(p xdXkei avrijq AB tj}v 6vvafuv rov xdXXovq avr^q FG \ rd om E\ 
td ^vXa post ol 6rifuot C \ xal ixiXevatxv {-aev C) avr^v cum CFGm 
(iuBBit) s urgebant eam cd xal inoiijaccv avr^ E xal initQetp(xv cc^fj B 
plane om A Tisch || * ol 6^fioi G publice cdm \ rj nvga cum ABEG{c)ds 
Tisch in^ avrd Cm \ rdv rvnov cum BEG rvnov ACF Tisch |j • rov 
aravQov cum BE arccvQov ACFG Tisch extensis manibus c expansis mani- 
bus orabat d exteneifl manibus similitudinem crucis faciens ac ngnans 
se m extendit manus in formam crucis et s \ not^aaaa AB \ roiv ^i^Xatv 
cum CFG{s) Tisch inl rtZv ^vlwv E inl rd qvXa AB{cdm) \ o\ 6e i^^ff^ymv 
om s ol 6h 6^fuoi tfprjvjav rd nvQ FG et publice Bupposuerunt ignem 
d II *<* fieydkrjq nvgdq ixkafitpdarjq G om m \ ix}Afi\pavxoq E add in cir- 
cuitu, in medio autem cd \ ^i^nrtro C \ rd nvQ am CEFGm om ABcd 
Tisch II ^^ post anXayxv. add in avt^ F in avrr^v G iuxta fidem eius c 
secundum fidem suam d \ fjxoq C | ^noyatov cum BCF Tisch -yeov A 
^yetov EG \ ^vto^ev om cd sed antea scripsit de caelo pro vnoy.) ve^tAiy 
v6atoq A || *• ineaxiaaev dvo} A \ {yneaxlaaev G \ obumbranit theatrum c 
obumbrauerat amphitheatrum d \ nlrJQrjq . . . ^rvro^ om AB \ xcU ante 
XCtXdl^rjq om F \ ^|f/t'^jy nX^&oq v6dTatv noXXwv E 



ACTA PAVLI ET THEGLAE 28. 23 251 

xvtog, (ig TtolXovg xivdw€vaai xal ano&avelVy xal rd tvvq o^e- 
o&fjvai TYjv dk 04xXav aw&ijvai, 

23 ^Hv dk 6 ITavkog vrjaTevcjv fx€%a *Ovt]aiq)6gov xal rrjg 
yvvavKbg avxov %a\ tcjv xi%v(av Iv fivrjfXBlip dvovKTf^^ iv odfii iv 
ji ano ^Ixovlov elg Jaqmiv noQevovTai. i^vlxa dh'rifiiQai TtoXkal 5 
diijk&ov, vrjaT€v6vTU)v aiTuiv eljtov ol Ttaldeg t<^> Tlavkfi) nei- 
vijipi€v, Kal odx elxov Tto&ev dyoQaawaiv aQtovg' xatikijtev 
yaq ta tov xoafiov 6 *Ovrjai(p6Qog xal i^xokovS^ei Ilavktp navoixL 
IlavXog dh &7tedvaa%o %bv inevdvxriv Y.al el^tev ^'TTtaye, tincvov, 
dy^Qaaov aQtovg nXeLovag xal q^iqe. ^Qg dh rff6(fat^ev 6 Ttaigj lo 
eldev Birikttv xijv yeltovay xal id-afx^r^dnri xai elnev Sirikaj nov 
TtOQevf]; ij dk eJjtev Tlavkov duixo}, ix jtvQog aw&eiaa. Kal 6 



^ xvToq xov iSdfpov^ FG \ morerentnr dm (qui add timore) 5 more- 
retur {om xivdwBvaai xaC) c \ xcd ino&avelv cum EFG tov dnodixvslv 
AB Tisch xivdwevaavtag ano^. C \ xal rd fjikv FG rd Sh CE \\ « tjJv 61 
SixL aof^vcu om C 

sect. 23 1. ' i om CE || * avtov post x<5v xixvwv pon C utrohique 
pon EF I dvoixTw cum ABFcs xaivtp C Tisch xsvt^ E om Gd qoi in 
monnmento erant clausi m | iv bdt^ om C Tisch \ iv i6<p dnd ^Ix, . . . 
nogevovxcu om d \ iv y cum AB(c)m tog CF Tisch Sv <uq E oxav G || 
^ dnd IxSviov F \ dq Jd<pvTjv om ms tafunen c \ nogevovxai om E ino- 
^ovxo G I rl(AiQ€u nokXal cum ACTisch noXkal Si^Xdi^v tjfi, E ^/a, Si^X^ov 
IxavcU B fjfi, noXX, na^X&ov A ^fi, noXk, iylvovxo C Tisch noXXdq i^/iiQag 
inolrjaav FG \\ ^ vijoxevovxofv avxdiv cum CE cum ieiunarent d cnm . . . 
essent ieiuni cs vrjoxevovxsg ABFG{m) Tisch \ slnov (-nav FG) ol nccldeq 
cum CEFGd ol n. slnov AB Tisch unuB ex pueris c \ post naZdsq add 
ivTjoi^oQOv CEcm \ ndxsQ nsivdifiev G^'' xal oix slxov noSev dyoQdowotv 
&(j^ovq cum Ems item sed om nod-sv dyog, d xal oix ix<>f^^ n^sv agxov^i 
(dQxovg no^v F) dyoQdcai FG xcd o^x evQOfisv &qx, dyoQdacu AB Tisch 
et non habet pater noeter unde nobis emat panem c plane om C \ xaxi- 
Xinsv . . . navoixl om c \ xaxiXeine C ijv ydg xaxaXslipag FG \\ ^ d om 
AB I rjxoXov^i cum C {-^) EF (-^) G rjxoXov^asv AB Tisch rjx, navX<p 
cum CE navXfp anteponunt ABFG Tisch \ xqi navX(p FG [| ^ dnsSvaaxo . . . 
xal slnsv cum ABEms dnodvadfjisvoq . . . slnsv CFGd Tisch \ insv6vxr[v 
cum CEF Tisch insvS, avxov BGcd in, iavxov A \ slnsv cum ABd Tisch 
add kvl avxdfv CE add x^ naiSl F x^ naiSlqf G praem et dedit puero 
Buo c tradidit eam puero d dans puero m | xal nwXijaov xovxo xal dydg, 
a E(c)ds II *® dyogaas B \ xal <piQs om (c)d \ <pi^ rjfilv AB \ rjfydQaaev G \ 
6 naXq xo^g &qxov<; FG || " Itdsv CEFG \ x. yslxova avxov FGds in 
platea c | xal i^fifi, om d \ xai slnev cum ABEF Tisch avxi add Gdms 
X, si, 6 natQ Cc illa tamen prius eum uidit praem c \ SsxXa om d l 
^« noQSvsi AEF \ xcd slnsv A \ navX<p A \ SjyrftJ F \ ix nvgdg aot^slaa 
om F \ ix xov nvgbq E \ <pvyoi)aa AE \ xal i ndiq slnsv cum ABEGs 
Tisch slnsv dh avxfj d naig C xcd slnsv avxy F dicit ei puer c cui puer 
. . . inquit m et ille . . . inquit d 



ACTA FAYLI BT THECLAE 33-K 




tzatg elnev Jevqo, djcaydyio ae rtpog avjov tneva^ei 
aov xal TiQoatixeTai xtti vtiaTSvei r,fiigag ijJfj ?^. 

24 'Hg di Iniar^ eni lo fivrifielov naiiXtji xfxlixort ta j/ovcna 
xal it^oaevxofiiviii mai XJyovri IlateQ XQtaxov, fii^ a^ma&ui BixkTis 

5 to nvQ, ulXa Jidgeao attf), oii a^ (anv, ^ ds OTSia&ev laTtaoa 
f^oijotv Uattq, 6 notr^ag rav oiqavov xai %iiv yi/v, o tov natdog 
Tov dyanr^Tov aov 'Irjaov Xqiotov nanJQ, eiXoyio at ori tatuadg 
fte ix nvQog, 'iva Ilavlov 'idia. Kat dvaarde Tlavlog eldev aiSii^ 
xai elntv dee xoQdtnyvtiiaTa, 6 narijQ rov xvffiov ijndiv 'Irjiwo 
10 Xqtarov, evloyta at mio rJQwri^aa frdxwdg fioi xai eia^ovadg ftov. 

25 Kol Tjv eatii iv Tf;* fjvrjfieit;) dydnrj iro/Aij, navXov dyaX- 

' eljttv avTjj G \ anayo {sic) at A || ' xal vijCTiiti eum ABEFGems 
om Cd Tiseh \ ijdi; hoc loco cuni EFiii post vTjtnirti Gcs posl yrip A om 
BU Tisch ! ijfiip. >>>; F£ om il 

sect 34 1. ' (^ d^ cum ABEFGcdm •) Si C Tisch et ThecU Denit 
eain eo s add cam paero m | ineatii (7 G) Sixltc FG cam iieniraeiit ed [ 
inl om C \ nu /ivt]/itla> E | tlavf.w xtxfjxoit cum ABE mrvi^v z& y&v. 
»wxixitiitt>i G TfovXoi tA y&v. xtxhxtfci FG onov ijv ntrvkos tifxltMiL^ C 
Tiseh inaenerutit panlam gvnibas positiH orantem tl^s) geniboi podtis am 
dm i ' jiQOtnvxofttriK xtil Wyiuc C Tiseh tiQoatvxofiivov xal ijyovroq 6 | 
TidTtf /pioioiJ cum E pater domini Doitri leaa ChrUti c/l {ted pratm 
domine dens) domioe pater lefm ChriBte m ndTfp vU .4 itirtQ OYtt ItfWv 
XftilTf F itattf ayif xvpie l^ov XQitni G 7iutt(i xa) vti xal ayiov xvev/ta, 
9t6tiii fila B amztQ ^lpior^ C Tisch pater norter qui es in caelia ( I 
&\jiAiat -J I ' rd «5^ bixXai; G transeat ab ea c estiD^e eum ab illa t | dU^ 
noQfao airtf/ om il \ naQiao cum A (-oai) BE nKpdurit C Titch no^on^Ai 
FG I tthf/ om AB I ioiiXi aov FGedm \ r) S^ cam CEFG (illa dm) Tueh 
ovtij AB Tbecla cs | Snmihv avtoS Cl,r)s post itnaian add et non nide- 
batar ab illo e et non aidebat eam Paulaa H | * ifidtiafv Uyovtm Gei 1 
nAtti/eum ACFt Ttsch naitg xal 9ti E-ji&ttQXovKvQiov tjfidiv lijaov xpioroS 
Mu ayiov jtvti/ia B iianata xiqu G deas pater leau C%ri«ti paeri tni e 
pater domiiii DOBtri leau CfariBti m dena meaii qiii miBiHti an^lum tuum 4 \ 
i noii/aa^ tov ovpitviv nal ti,v yi/v om d \ d toO naiSii; , . . iioTijp emii BF 
i Tov ^ov tftw natJig thxt^q C Tisch item sed om aov iitui6q S i x&v 
nnd^ T. ay. a. n. A u tok afanifiov xttl Aylov (x. rfy. om m) ntuiit ow 
TtArtQ Gm om tioe loco Bcd | ■ & (rov f) nvpii om CEFGds om ABtm 
Titeh I ivaoTii el tiSev ai-niv imd\o navioi; B \ Utv AEFG \ tU. »ixi»iv 
htr^aav V \ ' vai &ti F ] i {om F) ntm)f r. x. ijfi. 'Iijaav XpitiTav cum 
CEFcmsTisch naitQ r. *. /lav L xQ- G adTtp xal vli A ti&TiQ xtd %-\i xtd 
nvtv/ta 'ayiov B plone om d '" ff AB | ^potri)oe eum EGms iitt/aifufii om 
AB fjQetiaafi^ C Tisch ^prriadft^ F S ^q. om d \ itaxwag ftoi xeri c^ 
^xovaaq fiov eum ABE (r^ Jeiiatdg ftov) cd ita^. fiov intixoi/aoi CTiteh 
accelerasti mibi proestare (om xal tia^x. fi.) m | tSioxdi; /101 FG 

■ ect. 25 I. " xid ^ Ifxu . . . xal navTiav cum ABEFGcms om C 
Tlieh I iv aydits .4B gandium e gaadium maBnnm d multa dei clarilatiB 
(caritaa?) m \ naikov ayteXX. . . . navTiov on d 



AOTA PAYLI ET THEGLAE 25. 26 253 

Xiwfiivov xai ^0vi^aiq>6Q0v nal navtvav. elxov dh ccQTOvg nivxt 
xai Xdxccva xal vdwQ <xa2 akag^, %al evtpQaivovro ijtl Tolg oaioig 
^Qyoig rov Xqigtov. nal ehtev Sixka n^ IlavXi^ neQtxaQOVfiai 
xal dxoXovdn^aio aot OTtov dav TtoQBvt]. *0 dk slTtev *0 xatQdg 
alaxQog, %al ai evfioQq^og* (iri aXkog ae TteiQaofidg Xijifjerai 5 
XeiQiov rov TtQwrov, tmlI odx wtofieivtjg dkXd dBilavdQTJajjg. xal 
elTtev Sixka Mdvov dog^ fioi rrjv iv XQiariTi ag)Qayida, xai ovx 
aiperai fiot TtetQaofiog. xai elitev Flavkog Sixka fianQod^vfirjaov, 
Tcal krjtprj rb vdtaQ, 

26 Kal dTtinefixfjev Tlavkog rbv ^Ovi^aiq^oQOv Ttavoixl elg lO 
^lxoviovy xal ovrwg kafiofievog rrjv 6i%kav eig ylvrtox^tav eia^k-d-ev. 
ixfia di r(p eiaiQxea&at avrovg^ avQiaQxyjg rig ylki^avdQog dvo^ 
fiari idwv rfpf Sixkav i^Qaaxhj avrrjgy xal e^ekiTtaQet rbv Ilavkov 
XQrjftaai xal dviQOig. 6 di Ilavkog elnev Ovx olda riv yvvalxa 

^ xcU ^OvriCKp. om s \ xal ndvxanf xcrv a^ avtoiq G xcd ndvrwv om 
EF I nkvxe (f ) &QXOv<i FG || ' xaL vSmQ om C \ xal eUac ex uno s reccpi 
sed uncis fractis inclusi \ in sanctiB operibus et orationibuB c {idem praem 
et Bnper haec gratia domini erat cum eis) operabantor (pro epulabantur) 
in orationibuB in Chrieto ^ || ' xov ante XQiaxov om F \ x(^ Ilavlq) cum 
CE om €urtic AB Tisch ngoq xdv navXov FG \ circumtonde me c negi' 
jcaQwfiai F neQixagov G\\* nogevei F \ elnev avxy FG y * alaxQog iaxiv 
AB tempus tuam prope est d \ Ywrj eifAOQfp, FG \ fi^ ce &XL neig. Xdfioi 
(64 F) FG I netQ. Xi^tpexcu ae B \\^ /£/(>ov {xeTQOv) CE \ ovx vnofieveiq G \ 
dXXd dstXavdQi^o^ om cdms \ deiXidaetq Eh {-afiq) (? || ^ <xvx(p d-ixXa Gd{m) 
d". navXip Cs \ fiovov om C \ ftot 66q A \ in domino cm domini d dei 
^ «< d II 8 xcd elnev . . . r^ v6mQ om m \ dixit ei c Paulus ad eam d \ 
6 navXog FG \ SixXa cum ABCc Tisch xy ^ixXy {(f) EFGs om d \\ ^ x^v 
6<aQedv xov d^eov F x^ 6(oQedv xov xQ^axov G signum salntis c lauacrum 
regenerationifl d 

sect. 26 1. »« tnefjLxpev Em* (sed dnen- m*) G \ x6v 'Ovtja. cum EFG xov 
am ABG Tisch | IlavXoq {x6v) *Ovria. cttm CFG Tisch ovrfa. navXoQ AB navXoq 
post navotxl E \ elq xdv ohcov avxov navotxl(-xei) FG \ Honeii. cum omni domo 
8ua baptisatum m \ navotxl om AB || ^^ xal oixoq C avx6q 6h FG ovxatq 
4im cdms profectus eflt {om Xafi. ^exX. elq *Avx.) m j nagaXaficuv C ^Xafiev E \ 
xtjv SixXav cum CEFG ^ixXav A ^ixXtjq B Tisch | {xal E) eia^X^. elq dvx. 
AE gaudentes per totam uiam add c | dni^et F dniet G | afia . . . adxor&q 
om d II " xq^ cum G Tisch x6 B xov CEF om A \ ^Qxea^ G awiQxea^ 
F I Paulus et Thecla c | ad avxo^ add eiq dvxtoxetov ABm avx. eiq x^v 
n6Xtv F avx. iv xrj n6Xet G \ SvQidQxtjq cum CTisch avQoq ABEFGm \ 
ivofjL. dXeS' K ot ecce quidam homo d inuenerunt ibi quendam c \ ad ^AXei. 
6v6fi. add dvxioxifov nQchoq ABEcms dvxtoxtotv nQwixoq noXixtfq Fdvxtoxi^ 
TtQitnonoXixffq G add parro noXXd noidiv iv xi n6Xet ixeivy iv {ZXff F) xy 
dQXi «^ov FGms multa mala facientem in ciuitate c\^ i6mv 6h F xal 
I6<^v G I T^ SixL om AB | ^Qaa^ aix^ cwn CE Tisch i^ijaev airijv 
ABG I M 6wQoiq noXXatq FGcd(m) | elnev air^ FGcdm 



254 AGTA PAYLI £T TUECLAE 28. 27 

i]v Xiyeig, ovdk iariv Ifjnq, 6 dk TtoXv dwa^ievogj avrdg ai%§ 
TteQUTtXdKrj elg rd afjiq>odov fi dk ovx ^viax^tOy dXJLct Ilavlm 
i^rjrei. xal dvdx^ayev TtiXQtig liyovaa Mr^ §iaafj Trjv ^irfp^f fi^ 
fiidarj ttjv tov &€ov dovXrpf. ^lxovUtJv elfil TtQtitrjy xal dia %i 

5 (Jiri d-iXeiv fjie yafirj&ijvai 6af4VQidi, ix^fikrifAai trjg TtdJiewg. xai 
hz§ofjiivri tov ^AXe^dvdQOv jteQiiaxiaev aitov njy xXafjivda rtak 
tov atitpavov dq>€lXeto dnb tfig xB(palfg avtov, rcal Matria^p 
avtbv &Qlafifiov. 

27 '0 di Sfia fikv q>ik(av aitr]vj afjia di xal aiaxwoficvog 

10 tb yeyovbg avTfp, TtQoai^yayev avt^v rql ^ysfidviy xdxelyrjg Sfiih 
Xoyrjadarjg tavta TtejtQaxivai xatixQivev aitfjv elg ^Qia. al 
di yvvaixeg i^€7tXdyrjaav xal dvixQa^av TtaQa tb fifjfda Kax^ 



^ ^pf Xiyeig cum CEGms Tisch om ABc nescio qoid diciB d xavtip^ 
praem FG \ ov6h y&Q FG \ ifit] iariv C | post ifit) add et reliqnit 
illam c\d 6h noX, dwdfi. elq ivttdxetav FG o dh IIIIIIIIIIH (ras circa 6 Ui) 
iSwwfievog Xf^ ngdg avzov no&ip £ {post dh aid dXiSccvdQO^ m!*) at ille 
multam deuinctus amore suo C posi quia multum poteDS erat add metiit 
amore ^ I ' ipiXmv ai;n}v post negtBnX, add FG \ iv d/jupo^qt £ ir xf 
dfi^tp FG I 7 6h &ixXa FG \ dX. UavX. ^. omdi» xal BixXa C \ ivixQe^v) 
CFG I dvexQ. nixQd»^ om cd \ ntatdtg E in ciuitate m \ Xiyovaa am AB 
iv ^vy fitydXy praem G \ ^taCpv bis CE \ fie t^v ^ivipf AFGd l * fit 
x^ xov G I Ixovtalwv F || * ya/itj^^ai cum CEFGcdms om AB Tisck I 
Sa(ivQi6i cum E dafivQt FG ^fivQiv ABC Tisch om cm \ xfj^ ndlewq parv 
G II • Xapofi. T. 'AXe^. om cd \ intXapofiivtj FG \ tov 'AXe^. cum ABE Tisek 
rbv dXiSav6Q0v CFG \ avxtp tijv /A. F avxov om G ^"^ xbv axitp. dffelXexo 
{'Xdxo FG) dno {om AB) x^q xe^X^ avxov (post axs^. pan AB) cim 
ABEFGcdms nfQteiXev avxov x6v axi<pavov {om dn. x. xetp.) C Ti$ck 1 
• ^afifi. inl ndvxwv FG 

sect. 27 1. • (5 6h dXi^av6Qog FG \ afia fjthv . . . xd ysyovdq am d | 
avxtjv afia fihv <ptX. AB^ ^ xd yeyovdq avxw cum ABEcs vn^ a^rjg add £ 
avxip om CFG{m) Tisch \ ngoariyayev cum ABEFGH Tisch nQOO^eyxtv C 
et correptus furia optulit eam c tunc iile sumpsit aduersus eam ftiriam et 
obtuiit illam d \ xw rjyefi. avxifv G j Sfi. avxd Al^^ nenQax^^ivai E \ xaxexQ, 
avxo^q E I post xarixQtvev cod G hiat; rursus incipit x<5v 6h Xeyovamv 
sect. 32. suppleuit lacwiam ex cod H Thomas Heanie \ elq ^Qla fiXtf&^voi 
CFH quaRi pro Bacrilegio damnauit eam ad beetias c quasi sacrilegam 
damnauit eam ad bestias d \ post beetiaR add ipRo alexandro praeeens 
sedente c ipno Alexandro munus edente d Alexandro munera dante in 
nam Alexander spectacula dabat ciuitati s<^ {s<^ om) \ ad quam rem tota 
ciuitas concurrens obstupuit dolentes de iniusto iudicio et turbae mnlie- 
rum clamabant c at uero omnifl ciuitas obstupuit mulieribus ante tribnnal 
hululantibuB et uociferantibus etc. m et cum omnes incolae ciuitatis haec 
audirent obstupuerunt etc. s quod uidentes populi dixerunt ^ | ** ifiB» 
nXdytjoav cum ABEFHcds Tisch iXtoXv^av Ctn \ IxQa^av FH dvixQoyav C | 
naQd cum BCFH Tisch nQdg E inl A \ xd fi^fia xov ^efidvoq FH 



ACTA PAVLI ET THECLAE 27. 28 255 

xQiaiQy dvoala AQlaig. ^H dl Sinka rjrrjaaTO tov rjysfiova iVa 
ayvfj fuivjfj (ii%Qig ov &riQiofiaxriarj, xai rig i^aaiXiaaa^ Ttlovaiay 
dvofiaxi TQV(paiva, ^g ij -dvyaTriQ kredyrxei, ^la^ev av%rpf dg 
TrjQrjaiVj xal elx^v ug TTaQa/AV&iav. 

28 ^Hvi-Ka dh ra &r]Qia ijto/iTCBviVf TiQoaidrjaav avrrjv keaivi] 6 
TCixQ^j nal 17 fiaaikiaaa TQvq>aiva iTCrjxokov&ei avrfj. 17 dk lAaiva 
iTCavu) xa&€^o/divrjg Sixkrjg TceQiiXeiXBv avTrjg rovg nodag, xal 
Tcag 6 ox^og i^iaraTO* ^ dh alria rijg i7CiyQa(pijg avt^g fjv 
^lBQoavXog. al di yvvaixeg fisra rwv xirLvtav hcQa^ov av(o&€v 
Xiyovaai ^Q &€i, dvoaia xQiaig yiverai iv TJj TtoXei ravTrj. Kal 10 
aTCo rrjg TCO/ATCr^g ndXiv kafifidv€i avTrjv ri TQV(paiva' ij yaQ 

^ avooioq A \ xgiaiq post isvdoia cum CEFH (xttxri ^ xQia. dvoa. 17 XQia.) 
Tisch ; om B i xQix^q A \ ^ Sh &ixka cum CEFHd SixXa om AB Tisch \ 
"va ayv^ fiflv^ liiXQ^i ^^ ^TiQio(iaxriO^ (-aEi C) cum CEcdms f^}CQtQ oxe 
(oxav H) ix^t &fjQiofiax^oatf fJnXvat aih^v ctyvi^v FH Iva ^r^lv fi. oi (av B) 
^QtofiaxriaiJD (-;caJ A) fitivat ctyvi^ AB Tisch || • fiaaiXiaaa cum uno s {sed uide 
infra u. €) uidua d ywri BEFHcm lisch plane omAC \ nXovaia cum ABEFH 
cdms om C Tisch \ nXovaia post XQVfp. ABEFcdm || ' 6v6fmxt cum BFHcds om 
ACEm Tisch \ tripheDa c Triphina m Trisina d (sic semper) \ post nXovaia 
add intjxoXovd^et avxy E \ xeMjxet {-rfj CFH add 6v6fiaxt (paXxoviXla FH 
{'Vt)XXa H)\riq ri d^vy. ixe^. post xi^Qrjatv pon C \ {Xafi.xtiV HxXav FH{ms) 
xal ^Xafiev E\\* naQatpvXaxrfv FH \ elxsv avxtjv CFH{d) | nagafivd^. havx^q E 

86 ct. 28 L * oi^ dh in. rci ^p. C \ in6finfvov F \ nQoaidtjaav cum C 
(-dftaav) Em inidtjaav BF Tisch iniStfaev A dniXtjaav H imposita thecla 
super caneam in qua erat leaena saeuiBsima ualde; iDtraoit in arenam 
expectantium c in amphitheatro posita eat in canea in qna erat leaena 
saeuissima et introiuit in arenam pompa spectacnli d statnemnt eam super 
caueam leaenae ferocissimae atque ingentis formae m \ avxffV (avxy E) 
Xeaiv^ ntxQa cum AE Tisch avxy Xiaivav ntxgdv BCFin^ adx^v Xiaiv. n. H \\ 
« xal Ti cum AEFH Tisch t) 6h BC \ paaiXtaaa cum BCEFHms otn Acd 
Tisch I airc^ 6niam C post a^xj add tatg oi elaijX&ev elq x6 ^iaxgov FH 
nihil erubescens cdW^ xa^etfifiivrfq cum AHTisch xa^e^ofiiv^ BCE \ xij^ 
^ixXriq EFH \ indvm xr\q d^ixXr/q xad^et^. E leaena uero per foramen caueae 
proferens linguam suam c leaena uero mittens linguam praeclara scabie d 
tunc leaena praeclaros pedes Teclae lambebat m leaena antem appropin- 
quauit ad eam et lambebat eam s \ avxrjq xoiq n66aq cum BE Tisch x. n. 
avx. ACFH \ xal naq 6 oxX. i^tax. om cd \\ * erat autem titulus snper- 
Bcriptus c erat autem eulogium eius scriptum d causa autem eius enlogii 
sacrilega legebetur m \ ijv om F \i]V 6h tj alx. E \ xijq intyQafp^ cum CEH 
X. in. avx^q ABdm Tisch \ ijv avxtj H^* fuxd X(Sv xixvcDV cum ABEFH{m)s 
om CcdTisch \ fi. x. x. a^div H \ fxgal^ov cutn ABEFTisch fxQaSav H 
dvixga^av C \ dvto^fv om C || ^ Xiyovaat cum CFHcms orn ABEd Tisch \ 
lu ^ei scripsi cutn cdms w C 6 ^e6q iq>t6e oxt F om ABE Tisch \ d^moq 
xgiatq oxt dvoaia xgiatq H \ xgiatq om ^ || ^' d7t6 xov nQexoQiov H \ ndXtv 
XafApdvet avxijv cum AB Tisch Xafjifi. naX. avx. E Xafi^. avx. naX. FH {Xafiev 
avx. rj XQv<p. ndXtv C \ ij fiaaiXtaaa TQv<p. s \ ij 6h ^y. xrjq TQV<paivtjq jJ 
xe^rjxvta xai^ 6vaQ FH 



256 ACTA PAVLI ET THECLAE 28. 29 

^vydrr^Q avTr^g ^alxoviiJM ip^ re&veiiaa, tuxI yxtr ovaq ilTttv 
avrfj MffTeQ, ti^v ^^vrp^ zriv eQr^fiOv 6i%kav e^eig elg %bv luav 
Tonov, Yva ev^rjzai VTteQ euoi' xal fieTaTe&d elg tov ruiv &- 

Xaiwv TOTIOV. 

6 29 "Or€ ovv aTtb xrfi TtOfiTrf^g lldufiavev avTrp^ jy TQwpaiva, 

aua fikv eTtiv&ei ori efuU^v eig t^v avQiov ^^QioiAaxelv j afuz 
de '/,ai axiQyovaa efiTtovwg wg Trv d-vyaTiQa 0akKOvi)Jxtv elnev 
TiyLvov fjLOv devreQOv SixJM, devQO TtQoaev^ai vTteQ rov Tixvov 
fiov, iva Ci^aerat elg rovg alurvag' tovto yccQ eldov ev vTtvotg. 

10 ly 8i fifj fieXXffiaaa ejtfiQev Ttjv (piavf^v avrf^g vMi ehtev ^O &€6g 
fiov, vlog Tov vifjiOTOv 6 ev Tt^ ovQavtff. dog avTJi xara rd 
&ikrjfia avTffij 'iva f^ &vydTr^Q avTf^g 0aXxovi)JM Cf^aeTai eig 



* (poQxovDM A om {FH)cdms | Ts&vtjxoua A | xar ovaQ om </ ] * (Jir,xeQ 
fwv FH I x^v ^ivrpf tjJv hQrjfwv cum ABEm(s) xrjv tg.xr^v ^tv, FH xf^v eQTi(u>v 
atn c T^v ^ivriv xavxrpf {om xr)v bq,) C Tisch ancillam Christi d \ ^Srj ex ev^ii 
corr F \ elg xov xonov x6v ifi6v E\\* ev^rixai {'fxe) vtibq ifiov vum E rfj. 
7i€Qi ifwv C Tisch vn. ifi. evg, A in. ifiov TtQOoevgrixai BFH \ onioq fiexax. 
AB \ in locam refrigerii cd ad locum sanctorum m \ add tunc Triiinia 
plangebat dicens Filia Falconilla, tu milii dizisti, habes Theciam in loco 
meo, quapropter precor, Thecia, ora pro filia mea etc. d 

sect. 29 1. * oTf ovv iaib . . . 4Ht)jcovl)Jjxv einev om d \ oxe ovv 
cum ABEFH oxe 6e C Tisch \ vofi^ A xdtv ^qIwv Ttofin. B cbio xov 
nQexogiov H \ lla^ev XQVip. avxrjiv E r) XQVip. naQeka^e^v) xtiv 9-ixXtev FH | 
^ TQVifalva om AB\^ afm yikv om Ecm \ iniv^ei afut fihv B \ iniv^i 
jj XQVifaiva F \ rjfiek?.ev E \ elg xr^v avQiov cum CE Tisch inl x. ccvQ. A 
xj inavQiov B xy imovo^ V^iQ^ fH I ^Qiofiaxelv inl (elq) tiJv c^q, AE ! 
^Qiofzaxrjaai rj ^ix?M FH \ afia 6i {om xal) /? || ^ ifjinovcDi aig om CFHc 
post ^vyax. E | xr^v om F \ ^vyaxiQav A 9-vy. avx^q CFH \ ipaQxoviJjxv A 
4paXxtoviV,av E ipa?jcii}vi?,?MV H ipaXxovi?Mv C om cs \ elnev avxy FHm 
regina dizit ; || * filia mea uenit et dizit ut ores pro illa c \ devxeQov om 
{c){d)m I devQO om FH \ nQdaev^at (-fe F) X(p d^etp aov (om vnsQ x. x. fju) 
FH II * "va ^rjoii xo xixvov fiov ipaXxa)vl?.?.a {'Ovr^?.?.a H) FH Iva gjya. el^ 
aldivag om c ^i^arjxe E elq xovi; al<5v. om ABFHms \ idov CEFH iv x<p 
vnvto fwv CF xad^ vnvovg H \ iSov post iv x. vnv. fi. C || *° jy 6e O-ixka CF 
Hcds I fifi cum CEFH fjtrjdiv AB Tisch j fieXi\aaaa E \ infjQev tjJv gxitv^v 
avxrjg cum CEFH P^Qev xr)v ipojv. AB Tisch \ post avzFjg add nQog x6v d-eov 
FH I o S^tog fJLOV cum E fxov om BC d O^edg xaJv naviQm' A 6 S^edg Tc5r 
ovQavfjjv cm{s) xvQie 6 S-edg o notr]aag xov ovQavbv xa\ xF^r yijv FH domine 
deu8 caeli et terrae d deus caelorum cm || " o viog zov vipiaxov cum AEF 
Hcm (filii t. e. fili altissimi) lesu Chrinte fili altissimi d pater altisaimi s 
6 vtpiaxog BCTisch \ 6 iv xio ovQavip cum E pi)st 6 Seog pon cdms om 
ABCFH post xov vxplaxov add xvQte Ir^aov ZQ^^^i ^^^i P^^t o viptaxog add 
6 Seog o aliuvtog B \ avxjj cum ABFHcm Tisch rf XQVipaiv^ C xQVipaiv^ E 
reginae tryphaenae s om d \ xaxd xd OeL avx, om d || '^ avxiig cum ABans 
Tisch aov CEFH \ tpagxoviXa A ipa?jxtovi?.?M, E ipa?jco}vl?.Xa F ipa/jeoviXa C 
ipa?jxovr)?Jka H om cs \ iC,^aei F ^f^ay H \ elg xov al(5va E 



ACTA PAVLI ET THECLAE 29--31 257 

Tovg aidvag, xai Tavra elTtovarjg SixXrjg iTtiv&Bi ij Tgvipaiva 
knixovaa toiovtov xdllog elg -S^Qla ^akXofievov. 

30 Kal OT€ OQ&Qog iyivBTOj fjl&ev l4li^avdQog naQaXa^eiv 
avT-qv, avTog yoQ idldov Ta nvvtjyia, kiywv ^O fiyefiiov xd&rjTac 
xal 6 oxi-og &OQvfi€i fifiag' dog djtaydyu) Tfjv drjQiOfidxov. ^dk 5 
TQvg>aiva dvixQa^ev cioTe q)vyeiv avTOV Xiyovaa* 0akxovlkkr]g 
fiov devTeQOv Tiiv&og iTtl Trv oixiav ylveTaiy xal ovdelg 6 
fiorjd-civ ovTe Tinvov, dni&avev ydQ, ovTe avyyevi^g, xfiQ^ 7^Q 
eifii. 6 ^eog Sixkrjg tov Tixvov fiov, fiotjd-rjaov Sixkri. 

31 Kal TtifiTtei 6 ^yefidv OTQaTioiTag %va dx^ Sii^Xa. fi 10 
de TQvq)aiva ovx dTtiaTrj, dkkd avTfj kafiofiivrj Tvg x^^Q^9 avTtjg 
dviffayev kiyovaa Tfjv fiiv &vyaTiQa fiov 0alxovikkav djrfjyayov 

* xal dxovaaaa xavxa ^ TQv<paiva inivd^si FHcd{m)s {sed regina pro 
XQVifmva) I elnovarjg avz^ E StxX^ om C || ' inixovaa cum AC Tisch 
nQoaixovaa E ^Xinovaa B d^eofQOvaa FH om m dicens eam iniuste dam- 
natam et quod indigne talis speoies c dicens: o iniusta iudicia et o in- 
dignum nefas, talem speciem d \ nQdq d^fjQla C 

sect. 30 1. ' * xal oxe SQd^QO^ . . . por}^^aov d^ixX^ om c \\ ^ ^Aki^, cum 
ABE 6 dktg. CFH Tisch \ 6 dki^. elq zijv olxlav x^q xQV<palvriq FHd \ 
Tov naQak. xt)v ^ixkrjfv FHs naQakafielv . . . xd xvvriyia om d ceizdg yaQ 
. . . xvv^. om m I1 1 xvvrjyiaia FH \ kiy, nQdg x^v XQVipcuvav FR \ pro- 
con8ul m praeaes d^^ populus exdpeotat d populus spectat m \ Sdg onwq H \ 
dydyoi E \ triphina autem regina m || ^ IxQaSev BE fiiya add FH \ Saxe 
cum ABEHd Saxe xal Cm Tisch \ ipvyelv avxov cum ABE ip. xdv dki^avdQOv 
FHm a^x. <pvy. C Tisch \ erat autem ipsa tricina ez regalibus et coepit 
flere et dicere d et regina respondit et dixit 5 | ^Hxkxovlkkrjq fiov om ds 
g>aQxovlkkfiq A (pakxovlkriq C <pakxwvlXka FH filia mea Phalconilla m \\ 
^ fiov om ABF tde H \ ^Srj Sei^xeQOv F | nivdoq fioi A ftoi nivBi)q FH 
nivdoq posl olx. fiov B \ inl x^v olxlav cum ABE inl xrjq olxlaq C Tisch 
elq xr^v olxiav FH \ fiov post olxlav add BC Tisch \ 6 fiorid-rjaiov EF \\ 
* ov xixvov CE I ovx dvrJQf x^Q^ ydQ el. ante oixe xixvov FH \ neque 
quia filia mea morlua est neque quia Theclam defendere non poRSum d 
filia enim mea mortua est m || ^ xov xixvov /lov cum CEFHm om ABd 
Tisch I Bixk^ cum EH {xy d^ixky) m d-ixkav C Theclam ancillam tuam d 
avxy BFTisch avx^v A iv xy wQCf xavxy x^q dvdyxrjq add H uade Thecla 
deu8 tuus adiuuabit te s 

sect. 31 1. w xal nifinei cum ABEFH{s) ei»i(oq Sh n. C Tisch et 
ut haec dixit triphena ecce praeses mittit c et dum haec Trisina pro- 
sequeretur misit praeses d tunc proconsul mittit m \ axQaxiwxaq cum 
ABEFH statorem suum c stratorem auum d Stratoclem m axxov C Tisch 
iuuenes 5 | dx^ Sixka cum Ed ^. dx^» C Tisch ut adduceret theclam c 
Sixka om ABFHms || ** Tryphaena regina s \ ovx dniaxrj (avx^q add F) 
dk)A avxri cum ABEFH{c)ms om Cd Tisch \ xriq x^^Q^Q avxtjq cum ABEFH 
avxriv xrjq x^^Q^ (om dvi^yaye) C Tisch \\ " dnr)yayev avx^v EF \ kiyovaa 
aim ABEFHcdms elnev C Tisch \ ^yaxiQctv A \ <paQxovl)J.av A ipakxo- 
vlkav C ipakxovlkka F om cs 

17 



258 AGTA PAYLI ET THECLAE 31-^ 

elg To fivrjfieiov ak di^ SiTcka, elg driQiopiaxiav djtdycj, xctk 
ix)Mvasv Si-Aka TtiXQvJg xal iativa^Bv TtQog xvQiovy iJyovaa 
KvQu 6 &edg *;i lyw TtiaxevWy lq>^ ov lyw xaziqvyaj 6 ^vaa' 
fjievog fiB ix TtvQog, aTtodog fiia&ov TQV(palvr^ Ttj eig tf^v dovJifpf 
5 aov ovfiTta&r^aaariy xal ori fie ayvf^v irr^Qr^aev, 

32 SoQV^og ovv lyivexo %e xal Ttdtayog Tiiv &rjQl(ov luxl 
fiof^ Tov drjfiov xa\ Tdv yvvaiTCiiv ofiov yta&ea&eiativy twv fiiv 
XeyovTwv Tfv leQoavXov etaayaye' twv de Xeyovativ yJlQ&r^TOP i[ 
TtoXig iTti TJj dvofilff TavTr^' al^e Ttdaag f^iidgy dv&VTtaTe* TttxQOv 

10 '9'iafia, xaxf^ xQiaig. 

33 ^H de SixXa Ix xeiQog TQVffaivr^g kr^fp&eiaa i^edv&tf xal 



^ fiVfjfia AB \ ae om cd et theclam c Theclam uero d \ tixvov fiov 
d^^xla FH I elq &ijgiOfiaxl(xv cum EH {-x^lav) el^ ^gio/iaxeZov F eig td ^tjQiO- 
fiaxetov CTiscli elq xd ^riQio/iaxsiv AB ad beBtias cd ad bestias pogna» 
turam m{s) \ et thecla audiens haec c haec andienR Thecla d qnod 
andieoB Tecla m 1 * fxlavaev cum E{FH) iddxQvoev ABC Tisch xal i^ffoev 
&4xka TiQdq x^QiOv xal (xXavaev TtixQioq FH \ mxQiog om d | xal iaxivdS^v 
cum ABEms om Ccd Tisch \ TtQdq xvQiOv cum AB(H)ms om EFcd \ nixQ^ 
posl iath. repct E \ arevd^ovaa F atfvdl^ovaa nueQwq H {qui mxQiSQ 
cum E repet) \ xal Uyovaa FH ] ' xvgie om AB \ i ^eoq fiov F \ ^ 
cum ABcdm Tisch elq iv CEFH \ iytu alterum om Ecd \ xatifpvya cum 
AB Tisch xati^vyov CEFH \ 6 ^va, fi. ix nvQ. om d l ^ ix rov nvQ^ 
FH I 6cq C I tov fuaUv B fua^, dya^^ FH \ t^ TQV<p. FH \ ty (r^ E) 
elq rr)v dovktpf aov cum EFHc(s) ty SovXy aov ABm tfj[v Sovkrp^ oov 
C Tisch om d \ av/ina^aaaav C Tisch \ fie post avpn, add A puH B \ 
trjq etq trjv dovXriv aov, tQVipaiva, av/ina^iaq yeyovvlaq elq ifih ^ B * xid 
oti pe ctyv, itriQ, om E \ ov pro oti A \ pe dyvrjfv cum ABm dyvi^v fie 
Ccd Tisch iti fie ifpvla^ev dyvriv FH 

sect. 32 1. ® ^Q, ovv iyivexo cum CEFHd{m)Tisch nixQdq ijv f^x^ H 
^v ntxgdq rjx^^ ^ I ^* ^^^ nataydq t<Sv d^rjQlwv cum ABcdm{s) om C Tisch 
xcd natayoq {om t(Sv ^Qloiv) F xal taQaxhq {om t<5v d^rjQ,) H ndvttov dfiov 
Po^advtofv ttSv te ^riQlmv xal xov d^fiov E^"^ fioi^ aim Ccdms Tisch fioal 
AB nixQd fiori FH om E \ xal xtov yw€ux<Zv . . . x<3v (iiv om cd \ opov 
xa^ea^, om ms \ x(5v Sh yvv, E \ t<5v pev Xeyova<vv B ^^ eladyaye cum 
C{rds) Tisch eiaaye E dyaye FH etaaydyete AB i^dyaye ut uidetur m j 
a uerhis t<vv 6h leyovawv rursus iticipit cod G \ ?.eyova<5v om AB et turba 
mulierum dicebat c mulieres uero clamabant dicentes d \\ ^ t^v dvofiiitv 
A I ravrj^ om E \ et in nobis omnibus iniquam dat proconsul senten- 
tiam c hegemon nos omnee perdidit s \ dv^, rjfioq AB \ xcucrj XQloiq 
nixgdv ^iapa cd || "> xal xaxt) E \ post xQiatq add noQdvofioq xal ddixifq 
taihrj (sic) rj xQiaiq F 

sect. 3-3 1. ^^ praem et proconsul non sufferens clamorem populi 
celerius eam induci iussit c at ille non sufferens clamorem populi iussit 
celerius induci eam d \ 6i om AC \ reginae Tryph. s \ iSe6. yvfivr) FGc 



ACTA PAVLI ET THECLAE 33 259 

eka^ev diaCioarQav x«l ifiXr^^ etg to arddiov. xai kiovTsg xal 
aQ'/,oi Ifikr-d-riaav lit^ avxr-v, xal ni%qa Xiaiva TtQoadQafiovaa 
elg Tovg Ttodag avrrfi dviTcXlx^r/ 6 de oxi-og tiov yvvaixwv 
Ifiorjaev ftiya, xal edQafiev eit avrfjv aQTcog' ij de Xiaiva dQa- 
fiocaa VTtr^vTrjaev xai diiQQtj^ev t»)v oqxov, xal 7tdhv Xicjv 5 
dedidayfiivog en dvd^Qvjjtovg og i]v Itike^dvdQOv edQa^iev ht^ 
avTi^v %al ij kiaiva avf.i7tXi^aaa Tr/> XiovTi avvavr^Qid-r^. fdei^o- 



* Sia^waTQav cum ABETisch 6ialC,(oarQ0v C Sidj^otafia F SiaC,wfia G 
post ipXrjd-i] elg td axdSiov in s loiige alia legunlur alque m graecis. quae 
GuWright anglice sic inlerpretatus est: and ehe was Htanding naked 
and said: *My Lord and my God, the Father of onr Lord Jesus thc 
Messiah, Thou art the helper of the pereecuted, and Thou art the com- 
panion of the poor; behold Thy handmaiden, for lo, the shame of women 
is uncovered in me, and I stand in the midst of aii this people. My 
Lord and my God, remember Thy handmaiden in this hour/ Then they 
bronght in against her a leopard, which was very savage; and again 
they brought in against her a lionees. And Thecla was standinr? with her 
arms spread out in the form of the Cro^s. And the lioness ran towarda 
her, and when it reached her, it came (and) lay down at her feet. And 
the leopard came to her, to attack her, and fell down before her and 
burst. And again they brought in against her a bear which was very 
strong, and it ran at Thecla. And the lioness, which was crouching at 
her feet, arose and sprang upon the bear and rent it quae de leopardo 
et de brachiis Theclae in crucis formam extensis narrantur similiter occur- 
runt apud Nicetam Paphlagonem \ xal )Jovt, xal &qxoi (&qxtoi BE) ifiXif- 
^tjaav (ix},- E) in aixr(v cum ABEF xal dneXv^aav iii avx, )^, x, &qxoi C 
Tisch dneXv^aav etiam G (sed post &qxoi) dimissi sunt c m\»n\ sunt ei d 
(deinde leones et ursos) ad eam deuorandum immiserunt m || ^ in^ a^y C \ 
17 nixgd Xiatva FG | post tiixq, )^cuv, add r) Sh Xiaiva C Tisch \ add in 
qua triumphauerat Thecla d in qua proconsul triumphabat c \ SQafwvaa 
CEF tiaSQafiovaa in axxtiv G || ' elg xo^g noSag avx^g cum AB Tisch 
nQog xoiug noS. avx. C naQa x. n. avx. E naQa x. n. xijg d-ixXrjg FG | 
dvexXrj^rj ABE dvexx)Jf^ C \ et hoc uidentes omnes mulierum turbae c 
et hoc uidens omnis populus et multitudo mulierum rn \ dvefiorjafv G 
iglaxaxo C \\ •* fiiya om EFGc \ oQxxog B | aQxog sSq. h^ avxriv FG \ xal 
r) kiaiva FG SQafiovaa cum Ecds om ABCFGm Tisch \\ * vnr]vxriaev xtd 
SitQQri^ev xrjv &qxov (avxr)v G) cum AEFG dnavxi^aaaa xy dQxio dviQQ^^ev 
avx^v C ttem sed SUqq. Tisch dnavxiqaaaa avxy SUqq. avx. Bm \ kicuva 
SeSiSayfievri inl dvd^Q. E\\^ SeSiSayfi. in dvOQ. om cdm (leo asperrimus cd) 
8g rjv SeSiS. C \ SeSetyfiivog G \ xgwyetv (xoi^g add G) dv^Q. FG inl 
dQvovg C I Sg ?/v xov dke^. F om d 8g xal rjv xal xov dXe^. G \ og om E \ 
eSQafiev in avxr^v post ndktv pon C Tisch || ^ duorum ieonum mentionem 
facit d qui haec habet: et iterum leaena illa inualnit in leonem et occidit 
eum. et iterum leo alius missus est, sed hunc leaena repellens ambo 
pariter mortui sunt | f) kiaiva om CTisch \ avvnXigaaa AB Tisch \ xm 
k^ovxi cum ABFG ftexd xov kiovxog C Tisch avxy E \ avvav. avxiy FG 
avvav. avxy E \ nXelova C Tisch 

17* 



260 AGTA PAYLI ET TUECLAE 33. 34 

Vioi; dk iicev&rjoav al yvvaitcBg, eiTeidfj nai t) fiorj&og aixf^ )Jaiva 
dnid-avev, 

34 Tore eiofid?.lovoiv TTokla &riQia, kordorig avTrjg nai 
inTeTaxviag Tag x^^Q^Q ^^' TtQOoevxo^ivrig, cog 5e iTikeoev Trpf 
6 TtQOoevxriVj loTQdipr^ xai eldev OQvyfna fiiya Tvk^Qeg rdarog, xai 
elTtev Nvv %aiQog koioao&ai ^ie. xai e/ialev eavri^v )Jyovoa ^Ev 
T(p dvofiaTi ^Ir]oov Xqiotov voTiQtjt ^if^^QV ^^^tito(.iai, Kai Idoi}' 
oat ai yvvaiiieg y.ai ndg 6 oxi^og €x)Mvoav liyovreg Mr^ fidktjg 
iavTrp^ eig to vdejQ, Sore xai tov r^yeuova daxQvoai, oti toi- 
10 ovTOv Adllog (pioyMi e^iekkov eoS^ieiv, r) ^iev ovv e[ialev eavTtjv 



^ inetdti cum ABFG Tisch ozi CE quoniam c quia d quod m \ t) 
porj^ovoa AB \ avx^ citm BEG airtjg AC Tisch 

86 ct 34 1. » nolhoi elafidJJ^ ^ijq, AB \ fidkXovat{v) FG | kottoaijq . . . 
TtQoaevxofiivijg cum CEFG Tisch \ ^arrj ovv xai ixrelvaaa xdQ x- TtQoa- 
tfuxexo TCQdq xvQtov ABs et theola extensis manibuH orabat ad dominum c 
illa autem ezt. man. or. dom. d illa uero man. ext. or. m \ xijq S^ixAtjg 
FG II * ixzexaxvla^ cum EG {'Xviag) ixxexaxviaijg F ixxetvdavjg C Tisch \ 
post xdq x^iQ' o^d aiT/7s G deinde add elq xov o^qovov FG item post 
ixzeiv, add eig tov ovQavov B in formam crucis ^ || ^ evx^v B \ TtQoaevx- 
ai-Xfjg t) 9-ixka FG i iaxQd<ptj xal cum ABEFGcds axQa<peiaa Cm Tisch 
conuertit se ad dexteraui partem theatri c \ tdev CEFG I fdya cufn AB 
EFdm om CGcs Tisch , n).ijQeg cittn ABE {nkrJQijg) F (item) G fieaxAv C 
Tisch I post vdaxog add ubi erant focae marinae quae pugnaturae erant 
cum ea c ubi erant bestiae marinae ad quas cogitabant mittere Theclam d 
multaFque belluas marinas habentem m || ^ xov ).ova, CFG Tisch \ xal 
ffiakev havxT]v . . . (ianxtCfifmt om cd \ tfiakev citm ABFG {'}jjev) ivi^aXev 
£ dvipaXev C{s) Tisch emipit //* | cerr^v (' Tisch \ post kavx, add avtqi B 
elg td v6<oQ FG \ iv tw ovofjuztt ^lria, Xq, om Bd iv cum AEFG inl C 
Tisch II ' ^lijaov XQtaxov citm Cs Tisch tov xvqiov iiia, /(>. AE aov xvQte 
(fiov add G) irjaov /(war^ FG in nomine dei patris et filii et spiritus 
■ancti /// item paulo infra cd \ vaxiQa citm ABEFG Tisch {'axeQaia C \ 
hodie pro x. v, ij. m \ ido^ al C t * al yvv, x6 niQag AB ai yvv, xai 
om cd I nag cum CEcdms om ABFG Tisch | ^xQa^ov G ixQavyaaav £ 
ifiotjaav F exclamauerunt c clamauerunt d \ kiyovteg om Em xQa^ovreg 
AB I ///} jidkyg , . . xd(s>Q om d \ fid).eig C\\ ' aeavtijv ABF \ post vdtoQ 
add (hoc loco) ne talem speciem tuam focae manducent c heu qualem 
speciem bestiae marinae erunt deuoraturae d \ tbg C \ XQayaaat xal daxQv^ 
aat in\ toi. xa).).. i<p w xal ijiue)J.ov E \\ ^^ at <pwxat G <f<j}xat post ^fiek)j}v 
C Tisch <pdjxat om E (F in ras) \ ij/ne).).ov EFG hfie).).ev C \ XQtoyetv £ 
xatatQciyetr FG jwst SaxQvaat add et omnis populus simul plorabat c 
sed et oiimis turba plorauerunt d | t) 6e ^ixXa FGs Thecla uero neminem 
eonim audienn c illa autem confes^a in domino neminem audiens d at 
illa neminem audiens m \ biia).).ev AB \ avtijv A 



ACTA PAYLI ET THECLAE 84. 85 261 

eig t6 vduiQ Iv rr^i Svo^iari ^lrjoov Xqiotov' al de q>wxai TCVQog 
daTQaTtfjg (fiyyog Idovaai vexQal eTteTikevaav. xal fp^ tibqI avTr^v 
vefpikr^ TTVQog, (iate ^iijfte Ta &rjQia aTtTea&ai avT^g, /iijre ^ew- 
Qelad-ai avTxy yvfivrjv. 

35 Al de yvvalT^eg akkwv ^^qI(ov ^allo^evoiv (pofieQuniQo^v 5 
(oXoXv^aVj xae al fihv e^aXkov (pvkXoVy al de vaQdoVj al de xaatavy 
al dk afuofiov, (ig elvac TtXr^&og ftvQiov. TtavTa de t» fikr^x^ivTo 
&rjQla (oaTteQ V7tv(p xaTaaxe&ivra ov% ijipavTO avTfjg' dg tov 
y/ki^avdQOv eijteiv Ttff ^yefiovi TavQOvg ^x^o Xiav (po§eQOvg, exel^ 
votg TtQoadrfliofxev Tr-v d-r^Qtoftdxov. xat OTvyvaaag i/tiTQeipev 10 

* elg xd vScDQ nwi {C)FGcds iv t<5 vdccti post Xgiaxov E eig r. i)rf. 
post Xqioxov C om ABm Tisch iv xw ivofiaxi 7. Xq. om Es \ xov xvqIov 
^fjiwv If^o. XQ» ^ ^oc tantam dicens in nomine tuo domine m dicens in 
nomine patris et filii et spiritus sancti ingredior in hanc aquam c dicens 
in nomine patris et filii et spiritus sancti in nouissimo die ego baptisor d 
{mde siipra) \ cumque proiecieeet se in aquam omnes focae mortuae sunt 
(pm TtvQdg . . . idovaai) c et descendit sicut fulgur ignis de caelo in aqua 
et omnes bestiae quae erant in aqua mortuae sunt ^ || * vexQoi naacu FG \ 
inhcXevaav ctim CEcms Tisch enXjEvatxv AB dvhcXevaav FG om d \ nsQl 
rrjv d^ixXav FG(s) \ post ne(fl avxiiv add oiq rjv yvjbtv^ ACTisch (ig i^fjQxe 
YVfAVTf B omisi cum EFGcdms || • c^ FG \ ne nuda ab hominibuB uide- 
retur neque a bestiis tangeretur c ut non uideretur nuda neque bestiis 
tangeretnr d \ fii^xe xct ^q. anx. aix. om s \ fir]xe pritts cum AB fxijdh 
EFG firj C Tisch | xit dTjQla anx, avxtjg cum ABEFG anx. aiV. fxtiSh xdt 
^Qla C Tisch \ fi^xe ^ecaQeia^i cum ABE fjii^re 6h d^ea^Q. C Tisch fi^xe 
yvfiv. avx. ^emg. FG \ d^fatQrjaai F \\ * «tVrJv cum CEFG om AB Tisch \ 
firixe S^ecDQ. avx. yvfiv. ante fiiqxe x. ^q. anx. ccvx. cd 

sect. 36 1. * aXkctfv nd?uv d^rjQ. G \ fiaXJ.ofiivwv cum ABFG Tisch 
eiafiakXofiivQ)v Cms ifi^aXX. E \ paXX. in ai-xrjv FG \ <pofieQOxiQO)v cum 
ABms tpopeQov Ed (ululatum dederunt magnum) (popeQwv FGom Cc Tisch \\ 

• (uXoXv^av cum C(6X') E (6X-) dm Tisch rfXdXaSav ABFG \ al fxhv et ai 
6i cum CEcdms Tisch rj fihv et ^ 6h . . . ^ 6h ABFG \ e^aXXev A tfia^^v 
BFG I <pvX?.(w al 6h om FG \ al 6h vaQ^ov om c \ ai 6h xaaiav om Em | 
xaalav cum BC Tisch xaaalav AFGcd || ' dficjfiov cum ABEFGcd Ttsch 
xivdfiCDfiov C innantium (sic) m \ post dfiCDU. add r) (a\) 6h fiVQOv FG \ 
qnaedam uero unguentum praetiosum aliae bakamum c aliae pretiosum 
unguentum d plurimae autem pretiosum unguentum mittebant m noX^ 
nXrfioq EFG \ fiVQOfv cum ABEFTisch noXv fivQOv G evct}6laq C \ ndvxa 
. . . ^Qia cum CEFG Tisch xavxa 6h ndvxa ^?.rii^ivxa A ndvxa 6h xavxa 
fiXij&. xd ^rjQ. B W^ cDg vnv<p G \ xaxaaxeB^ivxa cum E(m) xaxex^fieva FG 
avaxe^ivxa CTisch xaxeaxi^oav (-iS-rj B) xal AB(cds) \ &axe x6v FG || 

* proconsuli cm praesidem d | xavQOvq tx^ ^-^^^ ^o?- c*'"^ CEGcdms Tisch 
ipofi. xavQ. ^ixct) (om ?Jav) AB \ ixelvotg cum EFGd xdxeivwv xolg noaiv 
AB xovxoig C Tisch || *® nQoa6riaofiev C \ xrfv ^jQiofidxov cum CE (x^ 
-fidxct}) s Tisch avxr^v ABGcdm avxfj F \ axvyvwq E axvyvdaag om s | 
inixQetpev om FG ovx inifi?.eipev legisse uid cd 



262 ACTA PAYLI ET THECLAE 35. 36 

6 i)y€fiafv i.iyiov Iloisi o d^ii^ig. Kai edr^aav avrf^v ix Tf3v 
Ttodujv ^iaov xiiv raiqojv. y.ai iTtb ta dvaynaia avtwv TtfTTV^ 
QUfiiva aidr^Qa vjti&r/.av. 'iva jtkeiova raQax^ivreg aTtOKTeivioaiv 
avTr^v. 01 fuv oiv i])j.ovTO' i\ 5e TteQr/.aiouivrj q^kdS diiKavaev 
5 Tovg yMkovg, yuti f-v iog ov dedeuivrj. 

36 ^H de TQvtpaiva e^iipv^ev eanoaa TtaQa r^v aQrvav eiti 
rovg afiaTcag, woTe Tag &eQa7taividag eijreiv i-Iiti&avev f- fiaai- 
kiaaa TQvrpaiva. y.ai iniaxev 6 f^yeuiov. xai Ttaaa f^ Ttoiug litTVQti' 
xai 6 l4li§avdQog Tteaiov elg Tovg nodag tov fjeuovog eljtev 



* 6 tjysjiwjr om E proconsiil cm praeses d \ et^cev xt» a}jBqAv6Qia pro 
?.tya}v FG \ noiei 8 ^eketg om AB \ TrQoaidTjaav roig ravQotg {om air^' 
ix Tt5v no6w%' fjtiaov) ABc^d) arrrjr vum CEm Tisch rijr 9-ix/Mv FQ \ ix 
Twv noddiv cum EFfi ix om C Tisch ituque liffaiierant manus eius ac 
pedes m || * fiiaov {-aoiv E) Tiav Tavgwv cum EFGm{s) fiiarp^ (om rdfv 
TavQ.) C Tisch I avxufv cum ABE twv TavQwv CFGcds Tisch \ aid. nem-Q. 
Cl ' inid^fixav F\ nXeiova ABCTisch inl n)^Xov EF inl nkiov G om d\ 
TOQax^ivTeg cum EFG TaQax^ivTa C Tisch oQyiad^ivTa AB exacerbati cd 
ferocioree e£fecti m(s) | raQ. ol tavQOt FG \ avQ(oai{v) xal dnoxTeiv(oat{v) 
FG celeriua ante dnoxr. cd citius w || * aMfv ct*m CEcdm Tisch ri}r diafuov 
AB TtfV deafuov ^ixkav FGs \ xal {om G) o\ fdr {ovv add G) ravQOt 
{tvqowoi G) 'JfXj^ fiowvreg ipo^eoov FG ; ly 6e negixcuofiivri ^Xoq cum 
ABms Tisch ^ 6e ip?.. rj neQtxeiftivtj CE neQtxaiOfi. om cd r^? 6e ^exhig 
{^ixXag G) xatixavaeh') 9) <p)Ac xd nefMxetfjtiva (fii/.ij add G) xdiv xavQatv 
FG flamma qua erant incenn ni | exavaev B \\ ^ xd/JiOvg E \ dig cum 
ABEFG iianeQ C Tisch ov 6e6. {laxafdiv^ F) elg xo axd6tov FG | et 
Boluta e^t thecla et 8U8ceperunt eum super se tauri nihil ei nocentes c 
et soluta ferebatur super tauros nihilque ei nocebant d simiiitcr s 

sect. 36 1. ** regina Tryphaena s \ i^itf^v^ev mm ABFG{cd)m (diriguit 
atque exanimis facta ept) (okiytoQTjaev E(s) 6?jy6Qtjaev CTisch \ eaTwaa 
om FG i naQK tjJv dQt]%'av otn FG \ ini rovg dfiaxag {dfi,iaxag) cum E 
noQd Tovg d^axag FG inl xovg dp(iaxag om ABCm Tisch ad portam cd 
ad portam theatri s \ posl ad portam aid ut boc uidit factnm cd (uid. 
hoc fact.) deiudc add deflciens cecidit in terrani c collapsa decidit ad 
terrani d{s) || " iiaxe xdg ^eQanatvi6ag \add avrt^g E\ elnetv cum ABEm 
simditer cis aig elnelv xov oflov C Tisch iiaxe . . . iniaxev 6 ijyefju om 
FG I tunc omniR familia triphenae magna uoce clamauit plorans c tunc 
omnes familiae Triuinae exclamanerunt uocibuR magnis plangentes et 
dicentes // {similiter s) ut etiam serui eius claniarent m | tf f9aaiAtaaa 
om cd II • TQVipaiva om s | xa) iniaxer 6 r,yefi<uv om cds \ xal nQog faxev E 
iniaxev ovv C • proconsul m xai naaa t) noktg cum FGcdms naaa om 
ABCE Tisch inrvQB-ri A iipofii^d^tj a<p66Qa FG || '■* xai o *A/.i$. cum CEc 
d 6h Uxtl. ABFGm Tisch \ ipojir^elg post Ua^I. add FGcs ! neoiitv elg 
{noQd E) xovg n66, x. t)yefi. elner cum CEcd{tft) naQexd)^t xdv ijyefiova 
Xeyoiv ABis) Tisch add xai nQoantnxvjr avxio B tfQivxtjaev ror fjfy. 
)Jyu}v FG'.i 



ACTA PAYLI ET THEGLAE 36. 37 263 

^ElirjOOv ndini xaJ ttjv 7c6liv, xal djtoXvaov t^v -STjQiofidxoVf fifj 
xai ij Ttohg auvaTtolfjTai. TavTa ydq idv dxovat] o KaiaaQj Td^a 
aTtoiJau avv fiixiv xai Tr{v TtoXiVj oti i; avyyev^g avTOv Tgvq^acva 
f ^aalhaaa aTti&avBv Ttagd Tovg dfianag. 

37 Kal Ixdkeaev 6 i^yeinjv t^v Sixlav ^x fiiaov tusv d-rjQlunf 6 
xai iljtev avTJj Tig el av; nai Tiva Ta Tteqi ai, otl ovdh iv 
Tvjv &r]Qiwv TjipaTO aov, ij de elitev ^Eyw fiiv eifii d-eov tov 
tiovTog dovkrj' Ta di TteQi Ifii, elg ov eidoxrjaev 6 &edg vlov 
avTOv litiaTevaa* dt ov ovde ev tiov d-tjQiiov i^ipaTo fiov. ovTog 

* diofiai aov i?Jriaov FG | xal fik Gc \ xal rfjv TtoXiv om m (sed 
add et tota ciuitas subclamabat) | xal ante dnoh om E \ rrjv ^Qiofxdxov 
cum ABEFGcms ravri/v Cd Tisch \ fjiyj xal jJ TidXi^ ovvandXTjrai {-XeZxcu) 
cum E(fn)s fjti^Ttoxs x. jJ tt. aiv ool xal iftol dnoXrizai F {dTtoXeltai) G ne 
et ego simul et ciaitas pereat c ne et ego peream et ciuitas haec uaste- 
tur d ne omnis ciuitaa cum illa pereat ;/< om omnia ABC Tisch || ' tdxa 
om Ccds II ^ awanoXiaai E damnabit cd \ avv ^fiiv xai om EFGs avv 
^fiXv om m I dno).. ^fjtoQ ndvxaq leg uid cd \ oti cum CEFG(cd) dioxi 
ABm(s) Tisch \ xai post Si&xi add AB Tisch \ ^ avyyfvi)^ avxov ante 
Tgixp. cum ABC Tisch XQVfpaiva ^ paa. praem E j} fiaaihaoa om Ccdm 
Tqv<p. om d XQv<p. r) fiaa. xal avyy. avx. FG || * dnt^. n. x, dfiouca^ cum AB 
(d^paxaq) E Tisch n, x, dfi. dn. FG dne^. naQa r?)v dQi^vccv C in publico cd 
ad portam theatri s om m \ oxi ij avyy. . . . o^jyvov post xaiaaQ pon C 

sect. 37 1. * ixskevaev F j nQoaxaXeodfievo^ 6h 6 t)yefi. (om sq xat) C \ 
proconsul cm j r^ &^xXav ante ix fjiiaov cum EFGcdm post ix /biia. ABC 
Tisch I rj}v om B | r?}v dyiav &ixL C | ix fAiamv F \ post x<uv ^Qiwv add 
i^skd^siv F I xwv ^Qiwv om r H ^ cumque uenisaet dixit ad eam c quae 
cum exhibita eRset, dixit ad eam d atque percunctatus est eam dicens m j 
avxy om B nQbq avxriv FG nQdq (xvxrjv elnev F \ xig el av om c quae 
est ars tua d \ av om AB \ i^ xiva AB xal xi C quid est quod c uel 
quae 8unt crimina (carmina?) quod d et quis tibi aderat s \ ovSh av xdfv 
^Q. fixpaxo aov cum ABEFG(cd)ms ovdiv aov anxexai x<vv d^rjQ. C Tisch 
add indica nobis quae sunt tua carmina c || ^ r) dh elnev cum ABm Tisch 
xal elnev d-ixka CEs xal dnexQtSti avx<f r) (G om) d^ixXa Xiyovaa (G om) 
FG et thecla respondit c illa resp. d \ fiiv om FG \ dovkr^ eifil S^eov FG \ 
xov d-eov AC I roi; ante tfiivxoq om E \ dovXr^ xov d-eov xov x)\piaxov C || 
B xd 6h neQl ipii . . . i^tpaxo fiov om d xd 6h nsQl ifii om etiam c deinde 
pergit ex qno autem uoluit deus et in filium eius credidi | xal xd B \ 
<og ev6. B \ rjv66x. CF | post xov ^oivr. 6ovX. pergit et is qui mihi aderat 
filius est dei uiui , in quem credidi s \ v\6v cum CEG Tisch x6v vldv F 
elg xdv vlov ABC saluatorem mundi m \ (xov F) vl6v avxov Iriaovv XQtaxdv 
FG vidv cfvrov rov fiovoyev^ xov xvqiov irjaovv XQ^ax6v E || " 6i ov cum 
FGms 6i oi E 6i S A 6i6 B 6id xovxo C Tisch \ o^6iv fwv rjxp. x. ^. F\ 
x<J5v 9tiQ. rixpaxo fiov cum CE Tisch raJy ^q. post i^tpccxo fiov G ptov anxexai 
tdjv ^Q, AB I o^ro^ yciQ . . . i^noaxaaig iaxiv] hic enim habet potebtatem 
uitae et mortis c item post dei uiui pergit qui habet potestatem super 
omnia quae creauit d \ (xix6q ydQ AB 



264 ACTA PAVLI ET THECLAB 87. 38 

yaq ^ovog awrrjQlag OQog xai ^(oijg d&avdrov inoaTaaig la%iv* 
XBiiiiaKofiivoig ydq ylverai xaraqpfyij, &)ufiofiivoig aveaig, aTtr^X' 
niafiivoig ovLiTtr^, xai aTta^aTtkdig og idv ihtj Ttiarsvar] eig avrov^ 
oi CriaeTat dlkd dTto&aveirai etg rovg attjvag. 
6 38 Kai Taira dytovaag 6 f^yefitjv ixilevaev evex&ijvai luaTia 

xal elTtev ^Evdvaai rd f^iaria. ^H di eljtev ^O evdvaag fie yvfivfjip 
iv Toig &r]Qloigj ovTog Iv 'quiQ^f XQlaewg evdvaei fie awTrjQlav. Kal 
Xa^ovaa rd ifiaTia IvedvaaTO, KLai l^inefixpev ev&iwg 6 f^ye/iwy 
axTOv liywv 8ixlav Trjv tov &eov dovlrjv ttjv d'eoaefiij dnoXiw 
10 vfiiv. Al de yvvaiAeg Ttdaat ei^Qa^av (pwvfj fieydkt] nai wg i^ Ivog 
aTOfiaTog edwxav alvov Titi &e(it kiyovaat Elg &edg 6 6ixkav 
aoiaag, waTe dnb Trffi (pwvfjg aeia&fjvai Jtdaav Tr-v TtoliVy 



* awTijQlag oQog cum ABCms Tisch ocdt, 6d6q E i<nlv oon, alotvtov 
iSbq FG I x(d t,aiTlq xcd &avdTov F et nitae mortisque discretio m \ iaxtv 
post \in. om G \ xal 5« «^» 'tnoax, om s ^oox. ioxiv ooyrrjQlag F || * ydQ 
om ABcd I x(xxa<pvyiov FG Xifi^v xccxa^vyijg E \ ^Xtfiofiiv(Hg &veotg om s \ 
d^Xip, dv, hceXn, ox^nij om d \ aneXntOfiivotg {dneXn-) cum AEFGans 
inekntofAivQtv BC Tisch || ' iXnlg xcd oxhci] FG \ ana^ccnXQtg om d dnXcag 
E \ 3g av E \ (aj) et ov cum CEFGcdms Tisch; om AB \ ntoxevott G 
nioxevoag ^4 || * oi; t^i^osxat dXXd om s \ ov l^ijoexat d?.Xd dnoS^. elg x, atwv, 
cum EFGcm dXXd dno^aveXxat om ABCd Tisch 

sect. 38 1. * xai om FGdm \ proconsul cm \ Ifiaxta ^vfjf^itrt EFG '| 

• elnsv . . . rcJ Ifddxia cum EFGs ivSvoao&ai aixt)v ABCcd{m) Tisch \ elnev 
aixH G I post xd ifidrta add ^^xXa E \ ^ Si cum Edm ^ dh ^ixXa FG 
xai elnev d-ixXa ABc{s) Tisch xal eln, tl dyla ^ixXa C \ ante eln, praem 
ut uestita est cd \ dens meus qui tezisti me inter bestias nndam d qni 
me expoliatam ac nndam de igne eripuit, qui inter feras constitntam 
salnam consemanit m qui uestiuit me uirtute inter bestiaB s \ yvfivr/V 
oioav F II ' ^edg post ^Qlotg add G \ oixog cum ABEc avxdg CFGm 
Tisch tn ipse d \ iv xti TJfxiQcc xijg xq, E \ ivdvo^ FG tu ipse me indne d \ 
fie cum cdms oe ABCEFG Tisch \ xal Xafiovoa xd Ifxdx, iredvoaxo om cd 1 

• Xafiovoa ^ixXa Es \ xal i^inefiti^ev cum EFG{s) tnefdipev oiv C i^in, oiv 
Tisch 6 61 rjyefjt, xaxiofg ensfjtipe AB {i^in-) \ evS^icDg cum CE Tisch xaxiofg 
ABFG uelociter m om cds \ proconsul cm || ^* dxxov cum CFG Tisch {cocxov 
i r^yffjt. FG) odxgav B edictum cd curionem /// praecones s*^ praeconem 
^ dxrov om AE \ ad populum diceus ms ygdxpag otxojg FG \ Xf]v x, ^. 
SovXrjv post Xf)v Seooep^ Cm Tisch t/Jv xov S^eov dovXr^v om E SovXfjv 
om s I Xf)v (heooefirj om G xal S^eoo, F SixXav r/)v Seooe^eoxdxijv AB 
Tbeclam repet etiam cs || *® post a\ 6h yvralxeg addidi ndoat cum FG 
{uterque cod ofiov ndoat) cd xal a\ yw, FGs a\ 6h yvv. xa) ndg d oxXog 
CE xal 6 oxXog add F multitudo popnli et mulieres /// | txgaqav (fcov^ 
fiey, xai cum Gms fjiiya ciXoXvSav {iXoX, B) xal AB Tisch om CEFcd | 
cug i^ h'6g oxifiaxog cum CE {post xq) ^fa>) F {post r. ^. alv,) kvl oxofiau 
AB Tisch v(p* )hv oxofxa G otn cd || ** eStoxav cum CEFG dni6(oxav AB 
Tisch I a6, {dne6,) alvov X(p ^e(p cvm ABEds Tisch alvov l6(oxav x, &. C 



\ 



ACTA PAVLI ET THECLAE 38 265 

39 xoi rf-v TQVffaivav liayyeXia&eloav aTravTfflat fisra 
ox^ov xal TteQiTtXaxfivai Tfj SiyXrj xal elTteiv Nvv TtiOTevo) ori 
vexQol iyelQOVfai' vvv niOTevo) oti to Tintvov (xov Cfj' devQO 
eoo), tcal Ta ifna TiavTO ool xaTayQatpw, iy fiiv ovv Sinka 
eioij)L&ev f.UT avTrfi xai avenavoaTO eig tov oItcov avTrjg 'qfUQag 6 
oxTcu, xaTrjxfjoaoa avTTjv Tdv koyov tov ^eov, loore TtiOTevoai 
xai Twv Ttaidioxwv Tag TtXeiovag, xal laeydXr^v elvai x^fQav Iv 



T(!) O^lTHO, 



iS. r. ^. alvo^ F tSwxav r. ^. aiveaiv 6? tleo laudem dederunt c laudem 
deo referebant m \ up ^eio om s \ Xeyovaai cum ABGd Tisch kfyovreq C 
xal elnov EF \ elq &s6g cwn CEG Tisch eiq 6 ^eoq ABF unus e«t uerua 
deus c magnus deus unus et nerue d nnus et uerus dens m \ 6 SixXav 
awaag cum ABEFcdm 6 d^ixXfig Cs^ Tisch 6 tijg d^txXr^j eig dedg 6 awaag 
d^ixXav G{s^ II '* iiare . . . tfjv ndhv om d \ fpwvrjg avtwv FG aeiad-fivai 
cum ABEFG aaXev&ijvai C Tisch \ naaav r?}v nohv cum Gcms ryjv noXiv 
{pm n&aav) ABEF x& ^efJtiXia xov d^edrQov C Tisch 

sect. 39 1. * xal t^v TQv<patvav evayyeXia^eTaav {dvaatfjvai add G) 
dnavTTJaai cum ABFG item sed evayyeXta^fVai xal E ^ Sh XQVipaiva evay^ 
yeXioMaa dni^vTT^e Ccdm{s) Tisch regina Tryphaena s \ /nerd 8xXov cum 
ABEFGcdm om C{s) Tisch || • xal neginXaxrjvai cum ABEFG{cdms) om 
C Tisch I rj ^ixXfc A xy dyltt ^ixX^ C Tisch xij (pvXxrj {(prjX'^xf) m 2) E | 
elneiv cum ABEG elnev CFcdm{s) Tisch \ elnelv aix^ G elnev a^y F \ 
vvv maxevo) oxi vexQ. iyelg, om ABF \\ ^ SevQO law cum ABCE Tisch SevQO 
{xo G) xixvov (jLov 9-ixXa faw elg xdv oixdv jnov FGcds eamuB domum m | 
' ndvxa xd ifid G \ ad CF {a^d) \ xaxayQdtpio cum CEFGcd (consecrabo) 
ms Tisch xaxaXel\pw AB \ ij fikv ovv cum ABE Tisch rj Sh CFG \ SixXa 
aim CEFGcds om ABm Tisch praem dyia C \\ * ela^X&ev cum ABCEcm 
(pergenB . . . ingreBsa est) 5 Tisch dnrjXS^ev FGd \ fiex* avxrjg cum ABC 
E{ms) Tisch ftexd xf,g xQv^ivrjg FG in donium tryphenae cd (Trisinae) 
cum ea . . . domum ms \ elg xdv olxov avtrjg cum E iv xw otxm avxrjg C 
om ABG Tisch fiex* avxijg F atv avx^ Gc ibi dms \ rjfi, oXlyag FG :| 
• xarrixriaaaa cum ACEm Tisch xal iSlSaaxev F SiSdaxovaa (> xaxr/xriae 
Sh xal B et tractabat c{s) et tractauit ibi d \ axxt]v cum AGms (reginam 
Tryphaenam) Tisch avxy B ndvxag {anavxag E) roig iv ry olxifc CE om 
Fcd I xSv XSyov xov ^eov om C \ x6v Xdyov cum ABGds Tisch xw XSyo^ 
Em de uerbo c sermone auo m \ xov xvgiov G xvQiov {om xov) F || ' xal 
ante xwv om CEdm \ ibant multae mulieres et ancillae triphenae simul 
cum domina sua crederent c ita ut turbae mulierum et uirginum ci*ede- 
rent in Christo. sed et Trisina cum omni domo sua credidit d et regina 
credidit in deum et plurimae ancillarum eius s \ xal fiey. elvai x^Q' ^^ 
x<p otxi^ om cd I xal fuy, elvai x^Q* ^'» f'-^^ {^^d x. fiey. xaQ, elvai) G 
{sed X. flv, fify. x^Q-) ^" ^^^ fieydXtj x^Q^ . . . f^v ABCs Tisch \ iv x<p 
oTxo) cum ABEm{s) rjv iv xw oiX(p avxrjg C iv x<p oltxio {xr\g F) xqv- 
g>aivrjg FG 



266 ACTA PAVLI ET THECLAE 40 

40 ^H 6i OiyJ.a Ilailov IneTtod-u xai i^r^Bi avxbv ntQi^ 
Tti^TTOvaa Ttavraxoi' x«£ lurjvi&r^ avrf] iv MvQOig elvai avrov, 
xai }M^ovaa veaviay.ov^ %al 7iaidiay.ag, dvaLioaa^uvrj xac Qaipaaa 
Tov xiTiava eig ijTevdvTrjv axrjfiaTi dvdgixiff dTtijk&ev iv MvQOig^ 

5 xai €VQ6v Ilavkov ),aXovvTa tov koyov tov ^eov xac iTrearr} 
avT([f. 6 dh i&a^ifir^&r^ filijiwv avTr-v yLal toy ox^-ov tov fi€T 
avTijg, Xoyiadfxevog fnrj Tig avT}] neiQaa^ibg TtaQeOTiv €T€Qog, 
jj di avvidovaa elTtev avTff) *'E)m^ov to ),ovtq6v, Ilavle* 6 
yaQ aoi avveQyi^aag tlg to evayyeliov y.duoi avvtjQyrjaev elg to 

10 Xovaaa&at, 



sect. 40 1. * fj 6h ayia ^ixXa C \ navkov i7i€7r60-ei xal ^ijrfi avrov 
cum ABEFGs navXov ^jJto Cm Tisch thecla uero desiderabat iiidere 
paulum cd at Tecla Paulam ubi esset requirebat m \ Tregine/jiTtovaa cum 
ABE{c)s TtifiTiovaa F nofinevovaa G om Ccdm Tisch || ' navraxov cum 
EFGs om ABCcdm Tisch \ elvat avtov cum ABc avxov elvai E eivat (om 
adrov) FG oxt iatlv C Tisch \ elv. avt, ante iv fivQOig AB ou iaxlv ante 
iv fiVQ, C Tisch \ post iv MvQoiq eh\ add xFfg Avxlaq CFG Tisch smimae c 
in Smyroa(m) dm || ^ xai kafiovaa . . . nai6laxag post dv6QiXtfV pon cs 
plane om G \ )Mfiovaa cum ABEF }M,9ofiivfi C Tisch \ veavlax. no)dovg F 
alias quas ip^^a deo acquisierat m \ dveci^ataafiivt] . . . dv6Qix6v om m \ 
dva^toaafiivrj cum ABEFG (add xe) dvet^waaxo C Tisch \ ^dtpaaa cum CG 
Tisch ^tpaaa AEF axQixvaaa B replicauit sibi d mutauit c || * xov om C | 
inev6vxov FG \ axfifiaxi dv^Qtxiji cum E axfjfia dv6Qix6v G axfififi nov^aaa 
dv6Qix6v AB axrffia dv6Qixwg F ax^fia om CTisch in habitu uirili c 
aeatita est habitu uirili d(s) \ dntjei F dnlei nodg avxdv G \ iv MvQOig 
cum CEF Tisch elg fiVQa A elg xd fxvQa B elg fivQav xijg Xvxlag G smimam 
c in Smyraam dm || * Ilavlov cum CEF xov navlov ABG Tisch \ },a).ovvxa 
xdv )j6yov xov ^eov cum CEFlrcdms Tisch xbv )joy, xrfQvaaavra AB \ xal 
iniaxrj avxm cwn ABEc{m)s xal naoiaxrj avxta dOQoatg FG om Cd Tisch | 
^ 6 6e iBixfip, cum ABEm 6 61 navkog id-afiji, FG{cds) id', 6e navXog 
C Tisch I fiAtnmv cum EFG I6t»v ABC Tisch \ x6v fxex' avx, ox^^ov AB 
xov ante fiex* avt, om E \ et omnift turba simul ezpauit c et omnes qui 
erant cum eo expauerunt </ || ^ loytadfievog cum ABEFG ).oyiZ6fievog C Ttsch 
iv kavnp add C turbatus ept timens m \ xig om FG \ avxy netQaafJidg cum 
ABdms^ Tisch airdi neiQaofiog E netQ, axxot Cs^ netQaafiog om pronom 
FGc I naQiaxTj C iaxiv FG \ txeQog om cim || * i) 6e cum ABE ^ 
6h BixAja FGcdms »/ 6e dyla d^ixka C \ avri6ovaa cum AB Tisch om C 
avveUev xal E avvfjxev xal FG at ubi intellexit theclu pauluiu turbari c 
ubi uero intellexit Thecla turbari Paulum d et Thecla re^pondit et s \ 
Xiyet FG I avxvi cum CEFGds om ABcm Tisch \ nav).e om s \ oe Ad 
av G\\ ^ awr^()y, aoi CE \ ivr^Qyi^aag G iiem e,v avveQyrjaag corr m 1 F\ 
elg prius om G ; xditi A xal ifxol B xal fiol G \ ivtioyrjaev xdfioi eig xd 
aytov ^dnxtafxa F in lauacro m et me ipse misertus et^t d et michi con- 
ceftsit iu necesditute c 



ACTA PAVLI ET THECLAE 41 267 

41 Kai kafioinevog 6 Ilavkog rf^g x^*^9^9 aixfg ajtr^ayEv 
<ti%T[v elg Tov olxov ^Eq^bIov xai Ttdvra dy^ovei Tcag^ avTf^gj ioate 
ini Ttolv d-avf.idaai rov IlavXov, xal rovg oKovovrag aTrjQix^fjvai 
xal TtQoaev^aa&at VTtkQ rf^g TQvg^alvrjg. xai dvaardaa 8ixXa 
elTtev riii Havkii) IIoQevofiai eig ^Ixoviov. ^O dh Havkog eljtev 
"iTtaye y.ai di5aay.e rbv koyov tov d-eov. ij fnev ovv TQvcpaiva 
TtoXvv IfiaTtafiov xai XQvafiv %7teix\pev avTJjy oioTe xaTakiJteiv 
Tf[ Ilavhit eig Siay.ovtav tiov TtTOJXiov. 



aect. 41 1. ^ exinde dejiuo collati codd HLM \ ravra roivvv elTiovarjq 
'ovzrjq kafi. 6 fiaxaQtog navkog M \ Xapofifvog om cd \ d om C \ rrjg /f «()o? 
avxTJg cum CELM avtriv ABHm{s) Tisch avr^g FG rrjg x^^Q» «i*^* om cd \ 
htrjyayev cum CEFGHLM dni^vByxsv AB \\ * avti^v cum CEFLMcd om 
ABGH Tisch \ ^Egfielov cum EM hQfilov Lm (Hieremiae) 5 (Hermias aut 
Hermaeus?) hgfi^mg FG hermetis cd kQfiaiov ABC(H?) Tisch \ xal n&vxa 
axovei naQ avtrjg cum ABCELm Tisch xal Siifyi^oato T<p {om G) navlw 
^ ^Mm navxa xa avjbtpeprjxdxa avxy {ai-x^g F) iv dvxioxeiq FG(rds qui 
iv dvx, om) I xal xaS-eaBivxatv adxcSv dtrjytiaaxo ^ fxaxaQia SixXa (;) fiax. 
Six)M om s) xw fjtey&lio navXtp (avxoTg s<^ avxtji .s<?) ndvxa xd avfifidvxa 
avxy XenxofieQvig (om s) Ms | (og B\\^ xal inl noXv E inl noXv om (d)m \ 
O-avfidaai cum ABEFGHLM dftvfJuxCjetv C Tisch \ xdv HatXov xal (om M) 
cum ABEFGHLM (r. fiaxdQtov n.) om CTisch \ ita ut paulus multom 
fleret quod eam reliquisset aliquot autem diebus steterunt et orauerunt 
pro triphena c et admirantes dederunt laudem deo et confortati nunt in 
fide etc. d \ xoi^g dh dxovaavxag M \ ndvxag xovg dxovovxag FGH \ xai 
ante axtfQtx^* praem C Tisch \ axriQtxO^^at 'fibv nXiov iv xy niaxet xov 
XQtaxoVf nQoaevq. 6h xal i;. x. xq. ^ ovv fiaxcLQia ^ixXa fitXQdv h^d^ XQitpaaa 
<fvv xcp fieydXqf navXo) Xiyei avxtp M audientes confirmabantur m fide 
domini leeu. tunc pro Triphina pariter orauerunt m(s) \\ * nQoaevxeaSm 
H I Ty XQVipaivy FGH \ post dnsQ x^g TQv^aivrjg mulla add s \ dvaaxaaa 
om s I SixXa cum EFGHLcm ^ dyia HxXa C om ABd Tisch \\ » ry HavXt^ 
cum CEFGHdm om ABLcs Tisch \ noQevofiat . . , n. elnev om L \ d dh 
lb<pri avxy aneX^e iv elQrjvy xexvov x. 6. x. X. x. ^. M \ UavXog om Mdm \ 
post X. ^eov pergit xaxaXeitpaaa xoiwv rj fiaxaQia d^ixXa xw fieydXw navXt^ 
xd XQvaiov ('iatr) xal xd Ifiaxtafidv xal dnoaxaXivxa adx(j) na^d x^g QVfpaivrjg 
eig 6tax. xwv nx(0X' dnrjX^ev elg xo Ixovtov M \ elnev avxy FGHs || • noQevov 
FGH vnaye xixvov CELd (qui add in pace) | xal SiSaaxe xdv X6yov xov 
d-eov om cd \ ?} fikv ovv TQWp. cum ABEFGHL(m) ^ dh XQv<p. Ccds Tisch | 
post TQxxpatva (regina Tryph. 5« «' «) add ut audiuit quia Thecla uelit ire 
Iconio in patriam suani d{s) || ' XQ^^^^ (XQvaiov F XQoiatotv H) x. IpLttxtapu 
FGH multum aurum et argentum c munera magna, aurnm, argentum et 
uestimenta d \ y^Qvaiov EFH {xQoiatwv) | fdwxev Cc \ avxjj cum ABd 
Tisch x^ dyia ^ixXy C Theclae cms Std xrjg ^ixXrjq x<j} naiXc^ FGH plane 
om EL I (oaxe xaxaXtneTv om FGH iiaxe x^ d^ixXav xaxaXtnelv EL \ 
eig Staxoviav to7 navX<p xwv nx(ox(5v E \ ^ Se dyia d^ixXa xaxi)jEtnev 
avxd X(p navX(a C \ noXXd ante elg Siaxoviav praem AB Tisch omisi 



268 ACTA PAVLI ET THECLAK 42 

42 ^VT^ dk dnfik&Ev eig ^Itloviov. %al eiaiQX^Tai eig rov 
^Ovrjaiq^oQOv olxov, xal eTteaev eig tb U6a(pog ortov ITavXog xa^€- 
Co^evog kdldaaiiev ra Xoyia rov d-eov, xai hcXauv Xiyovaa *0 
d-eog ixov xai %ov oYxov rovrovj ojtov ^ioi %b (pwg i^hzfjixpevj 
6 XQiark ^lr^aov 6 viog rov d-eovj 6 e^iol ^orj&dg ev q)vlaxf^, ^orj-d^bg 
ini riyef.i6v(jjv , ^orj&og Iv tvvqI, ^or^&og Iv -drjQioig, avtog el 
&e6g, xal aol fi do^a eig rovg aiwvag, d/.ir^v. 



cum {C)EFGHL[M) ex qujbns thecla paulo dimidium dedit ot pauperibus 
ministraret c ex qaibus partem respuit, partem accepit, ut haberet unde 
pauperibuB foeneraret d ex qua quantitate plurimam partem Paulo relin- 
quens ad uram sanctorum et paupemm m and Thecla took the clothing 
and some of the gold and sent (them) to Paul for the service of the 
widows and for those who where in want of them s 

sect. 42 1. » abhinc rursus collati sunt codd IK \ i) d^ ^ixXa FGH \ 
elq rd Ixoviov G elg Ixoviav F elq *Ixov. om s \ xai sioijXd^Bv CEIKLM \ 
elg r^ olx, rov (om KM) ivfjo. FGHKM || ■ xal ht. eig ro l<f. post ri 
X6y. r. S', d \ unde audierat Paulum docentem d \ ^v&a TrcrvA. A | 6 
Ttavkog F {d superscr m 1) G d (laxaQiog navXog M \ iSiS. xad^t,6fi. A 
ixaSitero didaaxojv B sederat {om idiS.) c i ^ rct Xoyia rov ^ov cum 
CElKLMds om ABFGHcm Tisch \ xal ndXiv CEIKL \ ^xXatev nixQwg 
Xiy. CK xal fterd xXavS/iov nQoorfo^axo svxaQiarovoa xal i^o/JioXoyovfiivrf 
(SwSoXoy' H) r(j} xvQiat (tw Seco G) xal {om F) Xiyovaa FGH \ xal nQOO' 
fpj^aro xXaiovaa xal Xiyovaa ovrwg M \ 6 d-edg fiov xal rov oTxov rovrov 
cum CEIKLMm Tisch 6 S^edg rj/iwv xal rov ofxov r. ABs xvQie 6 Se6g 
r, oix. r. FGHd (sed totius domus hnius); benedic domine iheeu chrinte 
summi dei filius domum istam c \\* rd <pwg avrov G | sXafixpsv cum AEG 
HIKLMcdms ^Xa/itpag BCF Tisch \ eX. rd dXrjSivdv M \\ » XQiorh *Ifja. . . . 
6 vidg rov Seov om c \ XQiarh ^lrfoov cum CEFHIKLm Tisch irjaov XQiari 
BM irjaovg /()/<jr<Jc A ir^aovg G Tesu Christi ds \ 6 vldg rov Seov om AB \ d 
vi6g rov Ssov cum CEFGHIKLm Tisch om AB filii domini dei nostri d filii 
dei s I post 6 v\6g r. S. add xal narQog ' svxaQiar<S aot oti (ors I) iyivov 
fioi fior^. EFIKLM o vl. r. S. rov i^wvrog CGH Tisch fili dei deus m \ 
6 ifiol poriS6g . , . sl 6 Ss6g om d \ porjd6g iv fpvXaxy cum CEFH {6 
iv (p.) ILMms ji. iv nvQ\. iv ffvXaxii M om ABGKc Tisch fiorjSdg inl ^s- 
fidvatv cum C {^ysfiwaiv) EFGHLMms om ABIKc Tisch post fiorjB^. iv 
^TfQiotg s\\^ fiorjS. iv nvQi om CK | iv nvQi ante iv (fvXaxf/ M \ post iv 
&rjQioig repetit fiorfSdg H mttlta add s \ avrdg si . . . aitHvag dfiriv om c \ 
avrdg sl Ssog cum EIK{m) avrog st 6 &sdg FL ori avrbg sl fidvog d^sdg G 
avrdg sl ^sbg fidvog M quomodo (ott) tu es deus m tu ee deus omni- 
potens c ort a^rog iartv 6 {om H) 0s6g AHs (hic est unua deus altisBimus) 
avtdg inaQxstg dsdo^aafiivog B Tisch ^oi^S^dg iv naat r|| ^ xal aoi ^ S6^a 
cum EFIKLd (tibi eoli honor et gloria) aoi nQinst ij So^a C (^ jJ SS^a 
AHms aot nQtnsi naaa SoSa xal rd xQdrog M om BGc Tisch \ aidivag 
rdiv aicjvwv FGHIKLd sig tovg «A dfi. om Mc \ post in saecula €uid 
adiuua seruos tuos et ora inimicorum infesta nobis obstrue m \ hactenus 
cod H coiiatus est 



AGTA PAYLI ET THECLAE 43 269 

43 Kai evQ€y %bv 6df4VQiv TC^eoiTa, njv dh fdtjreQa ^uiaav' 
xal TtQOOKaXeaafiivr] vfpf firi%iqa avr^g iJyei avTjj' Seoxlela 
^irrsQ, dvvaaai Ttiarevaai dri ^f^ xvQiog iv ovQavolg\ elre ydg 
XQrifjtaTa Ttod-elgj dciaei aoi xvQiog di ifiov' eire zb riyivov, 
Idov, TtaQiattjnd aoi, xai ravta diafiaQTVQa/Liivrj aTtrjkd-ev elg 5 
lekevyteiav ^ xal jtoXlovg qxotlaaaa zf^ Xoyqf %ov d-sov ftexd 
yaXov VTtvov iytotfii^&r]. 

aect. 43 1. " dgs Si BM \ x6v om I \ Mfjtv^ K | xbv Mfx. fih C 
rdv fihv ^afi, M \ xe^rixdxa G \ r^v 6h fiffc. tfiksav om d \ xal rijv G \ 
fiTft^Qa a^^g GMcd matrem Theocliam {d)ms \ tfiaav om EF(d) || * xal 
Xiyei ^ ctyia S^ixXa r^ fitftQl a{)tijg (om TtQoaxaJisaafjiivrji) Cc [qui om etiam 
^ dy.) I xtiv havxi^q firft. G ry fJtfftgi avxfjq K \ avxrjq om EFIL \ Xiyei 
adxj cttm EFILMdms Xiyei mn adxy K kiyei rj ^la B^ixXa xy fJirftQl 
a^fjq C et dixit thecla matri snae c elrtev TiQdq crux^ G elnev {om 
€cix^ AB Tisch \ dsoxXla EG l^ f^rjfteg ifi^ MG \ si potea credere cs 
ecce iam crede m \ t^ xvQioq cum CEFIKLm Tisch ?. x. 6 d-eoq ABM 
iaxi ^edq xvQioq tfiv G quia ihesus chriBtus qui in caelis est ipse est 
deu8 c quod deus est uerus qui regnat iu caelis d quod unus deus est, 
dominuB in caelis s \ o^Qavip C \ post in caeliB add in sempitemum m 
salua eris qnia qui credunt in illum non decipiuntur c | vvv ovv el fjthv 
xSt ^i^fjLara no^eXq xrjq atwvlov i^w^q M \ ehe xd x^f^taza I ehe xSt ^i)fxaxa 
EHM) si autem pecuniam cd \\ * no^eiq cum C (-^q) EFGIKLM Tisch im- 
Tto&eZq AB add efr ovv inmoSijq C \ Sdaei cum EFGIKL (SwarD cdm 
6i6(oai AB Tisch 6(6rj CM dahitur s (qui postea muUa ad/i) \ xvgioq Si 
ifjLoiJ cum CEL (d xvgioq) \ 6 xvgioq di ifxov FIK 6i ifiov 6 S-edq ABG(d) 
Tisch 6 d-edq 6i ifjLOv M 6 xvgtoq om cm deus d \ pro me cd in me m \ 
el 6h M \ xo om AB \ xixvov B \ x. xexv. aov EGIKLMc \ add ^ixXav 
M II * l6ov cum FGMcdms l6ov om ABCEIKL Tisch \ naQrjxa E naQelxa 
IL noQetfu M \ aoi om cd \ xal xavxa 6tafjLaQX, dn. etq SeXevx. cum ABC 
EFIKLms Tisch \ 6tafiaQXVQa}fjtivrj EFL(M) -Qovfjtivrj C -QOfxivrj K matri 
8uae add s \\ ^ aeXevxiav A aelevxtav C \ post eiq aeXevxeiav xal textus 
in I ahruptus. sequuntur in cod d^avfxaxa xrjq ctyiaq nQcoxofjidQXVQoq 
d-ixkrjq- Mexd xodq dydivaq xov fmQXVQiov avx^q etc. \ pro xal xavxa . . . 
2!e)j:vx. longe alia praehent GMcd: xal xavxa xal txeQa noXXd StefxoQ- 
xvQaxo xal naQexdXet avxrjv jj 6h fxi^xrjQ avxrjq ^eoxXia ovx iniaxevae xolq 
XsyofJLBVoiq avxy vnd xrjq fxoQXVQoq d^ixXrjq. ^ 6h ^ixXa l6ovaa oxt ovx 
(IfpeXelf xaxaa^Qayiaafxiv^ oXov xd a(5fia cvt^$, i^^XS^ev x^v nvXrjVf xal 
%QXexat elq 6d<pvT]y' xal elaeXdvvaa elq xo fxvT^fjieTov onov 6 navXoq fxexd 
ovtiatipdQOv etjQiS^rjf TfQoaneaovaa txXavaev ixel tw Sei^. xal i^eXSovaa 
ndXiv EQxexat inl xrjv aeXevxiav G xavxa xoiwv 6iafxaQXVQCjfxivrj xy f