(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Acta societatis medicae Hauniensis"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the file s We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's Information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . corn/ 



f ^ 





_ -7 



nn 



UNIVERSITEITSBIBUOTHEEK GENT 




liPHIUlUilI 

j I Digitizedby Google 



a. VANHOUCK 

BOEKBINOCR 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



/^^^^3 ^ 



ACTA 

REGIiE SOCIETATIS 

MEDICiE HAUNIENSIS 



VOLUMEN I. 



Digitized by 



Google 



.^ \' 









v;r : :. / 



Digitized by 



Google 



ACI A /^e^j^j Z 

R E G I iE 
SOCIETATIS 

MEDICiE HAUNffiNSIS. 

NosocoMiuH Reoivk Fridoucianum . 




VOLUMEN I. 



S^feaga^ 



HAUNt-ffi 
BxcuSBSAT NICOLAUS MdLLER« 

AOLS TYPOORAPHUS. 

MDCCLXXXIU. 



»♦• 




Digitized by 



Google 



r 



^ . " ^ 



■' <> ; ii;»,'^ iî */ 



j 
i 

i 










■.•'■•■"i\ 




i 


. \.vV-' 


^ 





_! 



,bigitizedby Google 



/^tdâ^â -' 



CHRISTIANO 

SEPTIMO 

PATRIiE 

LITTERARUMQVE 

PATRI 



SACRUM. 



Digitized bv 



Google 






Digitized by 



Google 



y^^ ociETAS nojira akerum ietatisfuce deceti- 
nium jamjatn ingrediehatur % nullo effendU 
euh vel puhhco vet privata wfră^^ fei 
twmpiurimn ittuftriuin medicorum a^citffii am- , 
ţfiiaîM^ faulta îf caţtdesoratat tiammaxsnk 
tţ^ffisv^natuat ^pt^lofUmvitumimbus ^ pri^ 

âpum in arte virorUm^radf^^atianem naElif^^ 

I 

ficque% quantum concordia ^ folUrtm ^ fi< 

Digitized by 



Google 



_PRJEFAMEN- 

utilitntis ţuilica fieri potefty fatis farta âc 
te&a. 

Princeps autem CelfiJJîmus, FRIDERh 
CVS, litterarum aftimator perfpicacijpmus ^ 
falutisque &* incrementi earuvidem cuftos vigi* 
hntiffimus f pr^UrvUire mn p^tuit fodalitium 
propojiti tenax îf laboris patiens. Lauiavit 
voluntatem^ viribusque robur îf incitamentum 
âidere btnigniffîme decrevit. Societatem no'^ 
ftram^ dignitatis Î!t prerogativa notis defiitu- 
tom cernensj pplUwti£îma fua cotnmendatieni 
facile iwtpetravit a Rege Clemevtiffimo^ ut U-^ 
Um fplendidiJJSmo^ vempe Regie % nomiMC ot^ 
Vâreti pctentij^o Jito tut amine iuuniret tf 
ieges ncvaffiffragati(m9fancitasJkaatt8(mtâU 
Iro^firmaret^ 

Tantam 



Digitized by 



Google 



PR^FAMEN. 

Tai^tam felicitatem adfecutum mftrum 
fidatiHumi in major tm ^mplitudinem nune 
pergenSi nd majores finml c^natus incit atum 
effii ăuăoque ardore y îf nova quafi amuiih 
tione% rebus medicis fruffu^e evolvendis ope- 
Tămdmrey fuisnonvideti 

Fervm enimvero Regis munifkentijpmi 
gratia y ţr^fidioy patrccini^ ornată^ aliunde 
nuHum decus vullamque laudem jîl/i amplius 
accedere poffe ratay ntfi ah increfcente vere 
collahorantium numeros banc fibi impofuit le^ 
gem 9 ut nullum inpofterum adgnofceret Colle- 
gam 1 quin ad communem fcopum obtinendum 
Juum contulerit. Nullum itaque alium focio- 
ruwy five bon^rariorumt fioe correfponden* 
tium» five ordin ariorum catahgum a3is fuit 

X 5 ^^'- 

Digitized by VjOOQIC 



PR-ffFAMEK 

^diicieti quam ipfumOpufcuhmvr MHorum 
tlentbnm. Cukun^ue ckriffm^ Vin ht »o* 
ftram cwfortiomm jam accepta y vel ipfi uli* 
qnanJo accejjfuro^ phcuerity fui mentUnem in 
ytOif noftris fieri ifcqne Collegam pronunciBri % 
nobiscum communiceti rogamus, quQdpuhiica 
militaţi injkrvire jjueaU ^ . r 



^fra 



^>¥ 



ELEN- 



Digitized by 



Google 



- .... -wi 

ELENCHUS. . 



B 



ANO SekBâ. Diârn Nofocoihn Fridertcuini pro 
Anno 1780 Pars I» ţu t. 

cor. p. a6. : 

RANOţ. Şymbolfl «d Hiftor* Dyrentet. epidemica m^ 
tumno onni 1779 circa Aflrhufittro graflantil 
p. 3'* 

DE MEZA fen« Vii corticit peniv. rufpetta în Hcnop» 

' .. . ' ' 

toci & phtifeot corat» p« 40* 

BUCH- 



Digitized by 



Google 



ELENCHUS. 

BUCHHAVE Mthutk Cynapii in corpore humino effec- 
tus nociv, p* 5U 

CALLISEN Specimen deTcrîptionît motbor. Anno 1779 
în Nofoc. nautico grăflint. Pârtie. I de in- 
flammat* peSorif* p* 67* 

AASHEIM Relatio mortis fubit« , genii morbofi fubdoli 
& viforum in cadavcre defuncH apcrto , cam 
moniris circa Diagnof. & Prognof, difficilc$ 
Morbi UeL p« 77^ 

TODE De Cephalalgit rheutnat. binidkubut extempla 
Tublata. p. 90, 

BANG Continnatio Diarii Nofoeotn. Friderician. pr» 
Anno 1780. p. 92. 

BUCHHAVE D^ Gei urbani rădice, pharmaco corticis 
pernviăni fuccedaneo. p« 1 !$• 

©ULDBRAND Obfervatîon. de EryCpekte. 1. De ver- 
tigine periodica per zonam foluta. II. Dt 
Eryfipelace veficulofo faciei totius. p. 14a* 

AASKOW 



Digitized by 



Google 



ELENCHUS. 

AASKOW Ov&x^o & nethodos medfsdi fAtl$ Cer« 
danz ilaplkis penculofifliinc Havn. Anno 
1779 graflant. p. 150. 

SCH6NHEYD£R Obfervationei medice varii argo* 
m'onti» p. i65. 

AASHEIM^ Vis atit'barmoptoiba rădic. Ipţcacoanb. ml* 
natis pordancnb's date. p. 170. 

KOGERŢ ^Obfervatîo de morbo macniofo harmorrha* 
gico. p. 184. 

SAXTORPH Obfervado de foeta aperto abJomine vii- 
ceribnsque abdominalib. foio peritonzo ttftia 
Mto. p, 191, 

AASKOW Obrervadonet de Hydropt. p. lytf. 

KAN6E Symbola ad Hiftoriaro Morbilloram epidemici 

f * * ' ' j i ' ■'':■■.'; r» 

Anno i7gi graflâmiom, p. 206. 

1. ' " .' .-ti 1(1 , - ' 

DS MEZA fen. Rara podagrft Tiltiîmdrpbo&. f^aip 



Digitized by 



Google 



elî;nohus. 

BUCHHAVK Obfernitioil. wrS argorocntî;: >>aiJS. *. 

BANG Selccia Diarii ţîpfocom, Fridericîaa» ^^o Ann© 
i78i. P. 238. 

AASKOW Obfervatîon« praaicap. , p. 398* . 
PUCHHAVE CoUcJC. la^emium curge, p-, 343^ . , 

RANOE Ohfervationes mcdico.praaic»/ p- 33I» 

.-■•--. . -^ .:.î \: 'i . .' ' : 

ABILDCAARD Obfcrvat. de Infantiddio fufFocationc 

foetus Tubicanea pofl partum peracld. p* 341* 

.. , : 1 i' ; '-'■;-) ]'l)r.) : • i 
DE MEZA fen. Otfervaiio de vi Arnicac in qoartanam. 

P. 345- 

6UL6RAND Semicupii tepidi efTeâus fatubris & celer 
in Ifchurm cydofpailica. p. 349. 

CALLIbEN Obfervata circa febr. pucridaîn Annor. 
1779 80 cum monicis circă imfEcacîam corti« 

nin. Sinapeos Anglicani. p« 353» 
•lî^'J« AASKOW 



Digitized by 



Google 



ELENCHUS. 
AASKQW Obfmttionwi «ndi^m^i Tritgi. p, 369» 

DE MEZA fen. Febris lenta nervolk corn Pyurii. 
P- 375- 

KA^^â&'QbTţ^vM cîrcfi febrioni. j^tennktiQtiiţin ilm* 
turnir. & mal^.tri^rar»^ kqi^ekţ. p. 385* 

TQQE ţi^pil^m r«lUciff in:^ftnrandt & oonfinnifKk 
remedfonim f(i]l#em« P%:394* 

SA^TORPH M^dkttionefi' de «tero itib gravidităţi rţiptk|^ 
xgrota per VI fa«bd9,iiiade$ faper/Uct. p. 398* 

6ALLISEN fR^tîo Epidemic biHoTo narvofoptttridr ia 
Clafle Regia & nofocom. namico Anno 178 c 
graflTantis , cum obfervatfs circa efFe£lum Cam- 
phorâr doG confuetis longe majori dara? & Se. 
min« Sinapeo^ anglican, ttifus fumptor p. 407, 

TODE de eximia opit virtute antiveneret obiervationea 
variăT, p. 434, 

/ f KETZII 



Digitized by 



Google 



EiENCHUS; 

RETZII Spidttis vini (îamphofAtut cum fl^Qa-mitcIbilisl 
p. 436. 

DS MEZA jun. Obfervacio de graviditfte mixta. p« 441. 

KANdE Obftn'ationum medico •praâic^rtimTubrecm*^ 
rum Deoâi. P*45U 

AASHEIM Vis anfortfaririca trifolii fibrmî exemplis lb<» 
lennibi» confirmata, p.45r»' 

ABILDGAARD alîqiiîd «d Phyfiologîam- Wufcttbnim 
pertinens. p. 470. 

i^ «. Caftu Medko legalis. p* 477* ' -^ 



^*^>s4k^i/^^^^"^^4ijl^/î^ 



SELECTA 



Digitized by 



Google 



ACtA 

REGIAE SOCIETATIS 
MEDICAE HAVNIENSIS. 



SELECTA DIARH 

NOSOCOMII FRIDERICIANI 

pro An. 1781. 

AuEtore Fridbrico Ludovico Banq, 

M. D. & Pro£ Oc£ Hotoc. Ftidr. Med. Ord. 

1 1 oc Hhilo comprehendo decurfits & exem- 
^- -^ pi» morborum in nofocomio noftro ob^ 
via & pne reliquis mentione digaa; qfxod utifi 
vel rarum mihi videhir, extrahere & profern 
conabor, toediofam ftigio prolixitatem; confli* 
iuttones & mulafiones aeri» cuilibet in«nG appo* 
nere ob&rvationeni poHus phyHcam'iquam tiiilem 
medicam cenfeo & fcopo meo alioaam babeo , 
A p*U' 



Digitized by 



Google 



^LENCHUS; 

KETZII Spîrims vitn cîamphottfus ctim ft^namacibilif^ 
p. 436. 

DS ME2A jun. Obfervacio de graviditAC f&ixta. p. 441. 

KftNdE Ob&rvatîonutn medico • praâic^rum fubTted^ 
rum Deoâi. P»45i* 

AASHCIM Vis aht'mthritica trifoliî fibrî'ni exempUs fi>» 
lennibus coofirmata, p. 461»' 

ABILDGAARD aliqUid fid Pbyfiologiafli' Mufi^ulionim 
pertînens. p. 470. 

^ — Cafua Medfco legalis. p» 477. ^ 



^i^>^^j|/^n*<^^^"F>^jl^/ţ^ 



î .A 



SELECTA 



Digitized by 



Google 



ACTA 

REGIAE SOCIETATIS 
MEDICAE HAVNIENSIS. 



f 

SELECTA DIARH 

NOSOCOMII FRIDERICIANI 
pro An* I78i* 

AuQorc Friosrico Ludovico Baho, 

U, D. & Pro£ Oe£ Nofoc. Fridr. Med. Ord. 

Hoc Htulo comprehendo decurfus & exenv 
pU morborum m nofocomîo noftro ob« 
via & pr^ reliquis mcnUone clîgaa; quod utiift 
vd ranim mihî videhtr» cxtrahere & proferrc 
conabor» toediofam ftigîo proltxiutem; couftt^ 
httiones & tnutaHones aeris cuilibet menfi appo* 
iicre obftrvationeni poHus phyiîcamctuain uiilem 
aiedicam cen&a & fcopo mto alîooam babeo , 



Digitized by 



Google 



2 BANGS SELECTA DIARII 

pauciffimîs, dummodofufiidunt, verbts ulott iiv 
defcribendis hîlloriis ; praâicis perraro theorios 
sniertnifceo ; diftinâîones tnorborum multiplice^ 
novas &pc fid&s & fidlenfes' malo evitare qtxam 
ftabilire. Deprecor ideo comparationem Kujus 
limitaţi opufculi cum magnis operibus magnorum 
yiromm Sydanf^ami , Huxhamiy Haenii^ Storkii^^ 
Stotlii. Celebrium nomen propris infirmitatis 
nimis gtiarus baud appeio; mihi fulficii non con- 
temni , basque pagellas loco inter fcripta foci eta- 
lis noftrae baud indignas aeftimari , cujus votî 
completio ad conlinuationem incepti me potifli- 
cnum eadioriabitur. 

Mensis Januarius^ 

§} EBUES communiflime occurrontes famen baud 
numerofoe catarrbalis erant indolis, mox fauces 
quam maxime» mox peâus infeftantes nonnun- 
<{uâm cum vera inflammatione lamen adeo be* 
nignai ut nemo^sgrotantium non fanatus fuerit; 
putrida rarior in duobos exemplis lethalis. 

Vertigo invetcrata in hominc Ipirituofis ad- 
inodum dediio variis evacuantibusj dcrivanlibus 

tem- 



Digitized by 



Google 



NOSOC. FRIDER* I78I. î 

temperantibos remediis fruftra tenfafa per CtU^ 
oetun nuchx diu fupparans fere fublata fuîL 

Epilepsia raro occurrcnlc quadriennio labo- 
ravît puer, paroxyfini fc. incipiebant femper a 
dolorc & motu snvoluntario dîgitorum manus 
dexfra! pratferiîm poIlicfs> cujus mufculi magni- 
ludine loDge (ttperabant muTcuIos alferius pollicis; 
a di£lo dolenti loco sger (enliît auram frigîdam 
per bracKhim verfus capul afcendentem & mox 
confctentiam fui ipfîus perdidit; aliquoi hebdo- 
xnadibus permanGt în nofocomîo tifus oieo ani^ 
nuiU Dippclu absi^ue rcvenlu inorbi. 
S E c T I o. 

VoMiTU bseâîco jam femeftri vexatus vir 
32annoruni die<{uarto Januarii in nofocomîo fu- 
(ccphis fuit; morbum rclulit furrexiffe poft hau* 
ftum fpirifuofum valde amarum , quo fluxum alvi 
(anguineum colubuerai> pyrolîn querebahtr con* 
iinuam , ruâus frequentes , dolorem cardise & 
Kypochondrii dextri ab omnibus ingefUs i. foii- 
dis f. fluidis orient em & pergentem > donec per 
vomiium una alterave poft ingeftionem hora de- 
glulăa rejcci&t; corpus interea indies confabe^ 
A 2 fccbal. 



Digitized by 



Google 



4 BANGS SELECTA DIARH 

fcef>af. Emollientia remedia inhts & exfus pro« 
pinaia» cicute extraâum» enemata nutrientia nfl 
omnbo xgrohim levarunt aut juvarunt; morbo 
apud nos progredienti jungebaniur fitis enomiisf 
continua alvi obftipatio, intolerantia omnis ingefti 
t>rseter meram aquara frigidatn, quam tamen mox 
ing^ftam evomere cogebatur , nec non fumma 
debilitaS) fub ({uibus die 17 Februarii exfpi« 
iravif. 

Ik aperto cadaveris abdomiue omenfum 
tnacilentum admodum longum in pelvim depen- 
dens invenimus » inteftina omnia prsferiim crafla 
valde contraâa ; ventriculus erat dilatatus, padim 
inflammatus , ejusdennţue extremitas inferior & 
pylorus ad longitudinem trtum poUicum ca!Ioftt«* 
tem & cradStiem babuit notabilem, vi cujus pa* 
rietes intus fefe immediate contingebani & coaliH 
eranf , adeo ut nullus tranfifus per hoc orificium 
poflibilis fueriL 

Februarius. 

i^ BBMUM plurimae erant pleuritidet fimplice^ 
benigna?) ideoq^ue onmes excepto unico fero nimit 

ad 



Digitized by 



Google 



#d nos tranflaio fanats. Puiridae nonnullse ţmrtim 
gaftricse cum minore debîlifaie cîto & folts evtf» 
cuanlihus emetico & dein eccoproticis adâts mox 
mitigate & ţrorfus fanate, partitn nervofs cum 
iumma depreilîone virium , evacuantibus nihîl v« 
parum miiefcenies 1 diu duranies & difficuUer 
per longum coriscîs peruvîani ufum curabîfes. 

Hepatalgia fat ârecjtiens apud paupercs 
morbus fine dubio ob vt^m crudum &' abufum 
^îriius frumenii forfan mealfonem mereHir« 

Fbmika dolore cardiac &. hypocondrii dex- 
iri conftanli atta£lum cxternum baud toleranţi, 
|K>A mgefta exaceibafo nec non aivo iegni dîu 
vexata brevi tamen femppre fanabaiur iimplici 
ied in boc cafu effieaci remedio fc. lingura rhet 
tquofa cum folutione tartari lartarifiiti atque in* 
unâimie frecjuentî oles volatilis in loco dolenti, 
evaneicenti roorbo fiicceifit febril ({uotidsana (2i-> 
cili negotio fligata, 

Altbka diutius eodem morbo fed graviori 

cum vomitu frccţuenti ingeftorum & emadatione 

corporia laborans allaiîs remediis quam maxime 

levata âitt> & additis dein pilbilis e iâpone âc 

A g j^iimmi 



Digitized by 



Google 



6 BANGS S£LECTÂ DIARH 

gummi amtnonîaco confe£lis fanată lamen cum 
f nfequentibusi ut in prsgreflfo cafu motibus febri* 
lilus frigore & cepKalalgia alîquot dierum. 

Pluries ut in his exemplis tranfîtum vidf 
obftruâioniâ hepalis in febrem intermittentem & 
vice verfa , quod me judice argumentum originii 
barum febrium in hepate continet. Tertia ea* 
dem affeâione hepatis fed fimul tumore bydrops* 
co extremttatum & faciei vexata ctiam mixtura rka« 
barbari lăudata, fumta iimul mane & vefperadracli^t 
ma dimidia cremoris tartari folubilis faaabatur. 

Hydilops cum diarrhoea inter morbos curata 
difficillimoG locum habet, utpote diuretica appro- 
priata hydropi medicamina ftimtilo fuo alvum 
laxam adbuc magis commoveni, itaque fine eâFeâti 
& juvamine efFeruntur; bac ratione & nraul expe- 
rientia multiplici nixus fere condempavi £eminam 
circiter quadragenariam femeflri fpatio anafkroi $ 
afcite» diarrhoea afRi£lam, porreâa iamen iin« 
aura rKd aquofa ad gt. 6a trihorio contra ex. 
fpeâationem alri fluxum fedabat , diurefîn augc- 
bat & folnm cum infulb juniperino fub decremenfo 
morbi fumto menfis fpatio zgrotam fanavit. 

Hypro- 



Digitized by 



Google 



NOSOC FRIOER« I7gl* ^ 

Hybropica alfcra iofa hyeme în nofocomio 
decubuii £inul iigna oKibiiâiofiis, hepidis 4oIo- 
xem & inhtmcfcaitiain cardiae afcţue hypoclion* 
drii dextri, faciemque palUâam flavefcenfetn har 
"bens , quaeomqtie rem^ia etiam HnQura rhd 
alvum adeo laxabanf ,. ui onmibus fepofitia ex m? 
crefcente li)rclrot>c {olitis corpods nit prxfer cos 
{am mortem condudere {K>hierim; verno lamea 
tempore tdtiiuuin feci experimeohun cum fucds 
recentibus Herbarum {araxaci, bardans &c. fub 
quorum ufu tdvt fluxus ii^bihia fuît , dîurefis 
vero tnccefccbal (enfimque q U6ko » motbMa & 
morte er^ttbafuf segrofa; nofandum eft> 001014 
icorbuti %na in cafu noiiro abfiufie^ 

. Vix îdeo uita prognofeos regula fioe exoeph 
iione eftprsfertiin in praenuniianda morte) nam 
caflis centies non curatus temea femei onrnîa ten^ 
iando curabilis fit% 

Martius 

Jr SBKEs regnanies ui in p»gre0b meofe etatA 
infIamniatoria& peâoris> quaiîa morbus in una 
cxemplo tranfiit in dolores. ariuum i apud alterun^ 
A 4 «i 



.GooqIc 



S" BĂNOS SELECTA MAUn 

In plireni(idcin , qus famefi fanguHugio hiniât* 
mim iemporalî, camphora, tnofcho, Feficatoriis 
brachiorum quatriduo fanatt £ait Quîdam per 
fpîrihiin fhimentî cum pipere» quem ad febrem 
iDtermittenlem fttgandam îngeflferai, peripneumo* 
niam Gbi confraxtt lethalem* Putride rane, cjua* 
rum una lethalis (nit ob mef aftafin ad peâus , ubi 
colleâum pus denfîdimum, adhibitîs licet optimii 
expeâorantibusi a?grotum jugulavih In altero ob 
trthrieidem apud nos decumbente fubito orieba« 
fur pempbigos, nuligna a Sauvage merito dicendai 
cum tumore oedematofo toUus corporis puftulit 
magnis ubique dtfperCs fero puriformî repleHs» 
delirto continuo , fudore profufo , excrementii 
involuntăriis & eventu intra triduum funefto. 

iNTERMiTTEiaTfis nonnuUc iertianae , quo 
ftferrt debet cardialgia regulariter periodica, quse 
vomilum inflammatorium partim (anguineum fe* 
quebatur, decoâo corticis peruviani fanată. 

Entbkitioe , nt ita dicam , chronica bî* 
tnelfari laboravit femina cum expanfione notabili 
dolorofa abdominis» iiti pul(u felmlt, qucqutf 
vmaeieâione dupUcs , mixtura camphonita » di* 

Isgenti 



Digitized by 



Google 



KOSOC. FRIDER. I78l^ p 

Iigen!i tminâione dei volatilis în abdominc fai 
hrevi teiDpore carabahir. 

I$CHUDB laleris dexln gravi & notabili ti& 
fiiâa erat ţ^uella per ires circiter bebdomades i 
£smur duplo majus aitero crai , molus & fom» 
j)us impcditi, in inguine lata & infignis duriiies 
langebaiur; duobus menCbus induraio loco cafa* 
]^fma emolliens applicihim fuit cum a]f€[u4li fcd 
smperfeâo levamine doloris, fimul Ideo empla? 
flrum e cicuia in ufum irabebahir, cum infupor 
poiiio cataplasmate at({ue tntus exbibiU fuit folu- 
iio gumtm ammomact i tribus pdUiae b«bdoma« 
âihus parvus inguinis ablcelTus oriys ruptusque 
fuit 9 pihilominus reftitit non modica durities iur 
guiois cum ţumorc & immobilitale femoHs, quae 
iamen fub lăudata ţnedela adbuc bimeftri fpat^ 
coniiouata produs ftiblata fuerunt 

Toricis in cafu npftro adhibitis prxiertim k? 
Ux iUitts evenlus adfcrfb^ndus e^l ^ quod io j^urjf 
bus (ioiilibus exempliş^i^pcrtus (âu^ubi (iolpr parr 
lim oiim hunorc parttm absque iUo iiouAavis & ad 
^inoiua idta remedia immobslia ia parte, quadam 
kxBU 

A 5 Afwlis. 



.Google 



IO BANGS SELECTA DtARIl 

Aprilis* 

Jr EBRiLES ttiorbi complures, {ertianas, quoli^« 
anae, catarrliales, paucs putrids, quarum una 

V 

eb adjunâam mflammaHonem abdomînis lethaiîs 
fxift> grafTantis nomen merebalur pleurltis quando- 
quc £sA gravis, cxpcftorationc gcncratim foluta, qu* 
non bene precedente valde proftiît granum kcr- 
tnis mineralis bihorio exhîbitum , cui , fi v^ 
tnfignis debili(as v. rpafmodiea violentia fuffis 
argrotum moleftarent, uHIiter granum moicKi ap- 
pofuî, in duobus exemplis deviâa febre reftitit 
dyfpnoea nofabflis , quk curata fuit pilluUi re- 
folveniibus e gummî ammoniaco, extraâo ckube 
& flortbus fulphuris paratis. 

Scabie in viro fponte retrogreflfa, furrexit 
fingulare deglulitionis impediinentum fc. obftacu* 
lum in pe£lore finiftro prope medium ftemutn» 
quousque adduâa alimenta vix amplius defcen- 
dere potueniof » fenfim Koc malum adeo increvif, 
ut lantum liquida fţib decubitu in laiere dexfro 
deglulfrfe valeret, pulfus erai durus , ven«(eâio 
frequens>ve(icat0tiunl loco afFcfto applicîtum, nul« 
lius fere cfficadaB eranl, hinc refolventes pilltdc 

niox 



Digitized by 



Google 



NOSOa PRIDER. 1781* H 

mox lăudate e gumim atmnoniaco, ex!nâo ci* 
cuhe floribus fiilphurîs , nec non fiicei recenles 
lierbantm & fonticulus ^St&o peâori aţ^lkabtii- 
ior, fub qtiîbus fcabies largiter efflordcebst & 
degluIlUo magis magtsque reftîhiia fuit 

DiABETE f&x trimeftri laboravît adoldcens 
cum obftntâfone alvi nunquam fine rcmcdUs 
fluentîs , ficcftaie , nibedînc & aphtofo aipeâu 
iâudum, îndeque deglutiHone molefta , proftraio 
appeiitu, conhtbefcentia corporis gingyvis hum- 
dis (ânguineis , rigiditate aliquaU genuum > tu* 
more te vi crurum tamen non maculato; fiiccit 
reccnlibus herbanim aniiicorbu^icis nec non 
iticco cifri menfîs fpalio adbibstis, omnia fympfo* 
mala feniîm evanuerunt , excepta nonm^a debi- 
litate, que decoâo china? acido brevi fanabalur. 

CdMBiKATio fynipiomătum fcorbuti & cura* 
Ho per remedia antifccnrbutica roihi permittuiit 
liane diabetis (peciem fcorbuiicam fbiuere & no- 
Alinare, fimtilque praâicos monent inquîrers 
figna fcorbuti, dum occurrit diabetes. 

Htdropem univerfalem jam undecim hebdo- 
madibus durantem cum cardialgia, diarrKoea, 

dyfpnoea^ 



.Google 



13 BANGS SELECTA DIARII 

dlyfpooeft, hifli» expanfione notabili famcn ntm 
fluâtmnle abdominis fub mtferrima diseta fîbi con* 
Iraxerat &vadauxerat femina. Exhibiţia linâura 
thei aquofa & infufo e baccis juniperi atque 
herba ab(inthi> Buxus alvi fedibaiur & reliqua 
fymptomata mitefcebanf} excepio tumore, qut cum 
diurefi parca remanfit , bine loco tinâurae rhes 
dedi cremorem tartari folubileroi cujus ufus duo* 
bus menfîbus continuatus mox al vum laxando» 
mox dîurefîn augcndo morbum infigniter dimi* 
nuît Mlquc demum reftitutionem complcvit fub 
tccedcnte fudore repetito univerfali & quod nota^ 
bjile fuitf fub fpontaneo effuxu feri non modo 
ecruribua fcdiimul varsis aliis corpojris partibut 
ic. papilifs mammaxtun & ţetro aurcs. 
Sbctionbs, 

FsMiNA 55 anitorum integre circfter anno 
poft apoplexiam laborabat hemicrania & debili* 
tate paralytica oxfremifitfum lateris iiniibi & de« 
mom t^raegreffis per aliquot diea fummo ftuporci 
delirio , aphonia moriebatur. 

In aperlo cranto tnveni fub bregmate dextro 
dttram matrom craflam callolâm nibelcentcm & 

infra 



Digitized by 



Google 



KOSOC. FRIDER* IJ^Î. I| 

infra eaodem în hemtfph^rîo ejusdcm Uferis Ires 
abfceflus > iingulos ad magnîtudinetn ovi colum- 
binî, întus pure denfo replefos , vafa pişe matrii 
ikngutne valde turgefcebant , & venhriculus late- 
ralis iinifter infîgncm feri copiam eontinebat 

ViR 40 mnorum mifere cruciah» per duos 
jnenies dolore vago arfuum f abdomini^ & prae« 
(ertim capitis adeo imoiant, ut fecum duxerit 
ipafmos fiiciei & oculi finîftri, fufurrum capiifa 
& lipothymiam, fubilo exfpiravit 

DissBCTO cadaveris cranio in ventriculis 
cerebri prcfertim finiftro & in bafi cranii larr 
gum inventmus fenim» in abdomine notabilit 
aderat copia feri puruIenH parftm condenfati, me* 
dianfe quo fere omnia inteiHna valde expaniâ cum 
ie inviceoi codglulinabantur , nulltbi tamen in* 
flainmaHonem aut fontem fuppuralionis deieger« 
potttimus. 

Femika 36 annomm Iribus nlenfibus afHiâa 
fuit gaftrodynia» vomita ârequenti praeferiitn ia* 
geftorum cepKalalgia enormi continua ; ultimo 
menfe fymptomala bxc aggravata erant > oculi 
graodcfccbanl (juafi e cApite protrufî cum pupîlU 

dilatata 



Digitized by 



Google 



14 BANGS SELECTA DIAUII 

dilatata & occoecaia, audîius fîebat âîfficîlis, ca- 
pul magîs maglsque dolens ereâîonem raohimque 
prorius non ioierabat , delirans aut muta jacuii 
cum fumtna înqutetudine > înfomnia perpetua , 
alvo fetnper fegnî , urina clara naturali , finguitu 
demum &epilepticis motîbus ali<{uoties reverlis> 
fub quibus exfpiravif, 

Perlustrato dcmortuoe cranio invenimus 
duo o({icula marginibus & api^e utroquc acutis m 
fuperfîcie interna durae matris prope iinum Ion* 
gitudinalem afExa , in ventriculo dextro ferum 
nonnullum fanguineum; in abdomine omnia vi* 
fcera quodammodo fana» excepto bepate > cujus 
' (uperfîcies concava alro - rubrum colorem habuii , 
vefica fellea volumen & longitudinem digitt ba* 
buit cum tunicis valde craflîs & callofis» intra c]tias 
eontinebantur qitatuor calculi fat magni, fibi in- 
vicem appofiti & exaâe refpondentes , totumque 
vefics fpatium implentes> muco denfo albe cir- 
cumdati abs({ue uUo veftigio bilis. 



Majus. 



Digitized by 



Google 



KOSOCFRIDER* I78l* ^5 

Majus^ 

Jr EBRES nec multe nec unius generis prx alfero 
fevîebant, fed carundem numenim squaliter fere 
dîvtdebant in^ermittcnlcs plcuriticae^ rheuroaticar» 
tilioib - putrid« , in nonnuUîs etiam ncxura fc- 
brîum diverfîB naluxx aut fimulfancum aut fuc* 
ceflivum obfcrvavi, fc. tranfîtum contînus în 
tntermittentem , pleurîtîcs in rheumaticam, vel 
Kujus alterutrîus combinatîonem cum biliofa pu- 
iridâ, in qtianam complicitione mox venxfe£lionf 
mox cmetico primum dcdi locum , prouH fymp- 
tomaU inflammationis minus magisve roihi prx- 
vaiere vidcbanhir. 

Dembntiam 5 hebdomadum poft puerpe- 
rium ortam cum relîqua (ânitate illsfa oppugnavi 
pet birudines tcmporales , veficatorium nuchx 
|Kirgantîadraflica> brevi pofthsc furrexit tumor 
liydropicus crunmi & dein totius corporis , fub 
quo (enfim rediit debiius rationîs ufus; facilî ne- 
golio bydropem difpcUebanl cremor tartari & 
pUlulae fctllitîcs absque revcntu vefaniae. 

pHTisEOs inîtta cum tuflî, fputo mucofo, 
4olore vago peâons> d^noea, anorexia, con^^ 

fiimtione 



Digitized by 



Google 



6 BANGS SCLECTA DIÂRIt 

gummi ammoniaco confeflis fanată tamen cutn 
infequentibuS) ui in prxgrefTo cafu moiibus febri* 
libus frîgore & cephalalgîa alîquol dîerum. 

Pluries ut in his excmplis traniîtum viii 
obftruâîonis hepatis in febrem intermittentem & 
vice verfa , quod me judice argumentum origtnis 
barum febrium in hepate continet Tertia ea- 
dem aflFeâfonc hepatis fed fimul tumore hydropi* 
co extremitatum & faciei vexata etiam mixtura rka« 
barbari laudata^fumta iimul mane & vefperadracE» 
ma dimidia cremoris tartari folubilis faaabatur. 

HtoHops cum dîarrhoea inter morbos curato 
difiicillimos locum habet, utpote diuretica appro- 
priata hjdropi medicamina ftimulo flio aivum 
laxam adhuc magis commoveni, ttaque fine eâFeâa 
& juvaminc efFeruntur; hac ratione & nroul expe- 
rientia multiplici nixus fere condempavi fcminam 
circiter quadragenariam (emeflri fpatio anafkrct » 
afcite> diarrhoea afHiâam, porreâa famea iin« 
£lura rbei aquofa ad gt 60 trihorio contra ex. 
fpeâationem alvi fluxum fedabat » diurtfin auge- 
bat & folum cum infufo j'uniperino fub decremenio 
morbi fumto menfis fpatio argrotam fanavit. 

Hydro- 



Digitized by 



Google 



NOSOC* PRIDER» I7gl. ^ 7 

Hyoropxca al(cra iola hyeme în nofocomio 
decubuft £niul fîgna ot>ftru3îoQis> hepaHs dolo* 
retn & isrftimcfcenUam cardue atcţue hytK>chon« 
drti dextri, factemque ţalUdam flavefcentem ha? 
Bens , (^uflccunque remedia etiam tînQura rheî 
alvum adeo laxaban^. ui omnjbus^ fepofitia e» îht 
crefcente hydrope {oHus corporis nil prs{er cts- 
tam mortem coocludere {K>tueriin; veroo laoiea 
iempore tdUipum feci ex]^nienium cum fuccis 
recenHbus Herbarum faraxacî, bardanc &c. fub 
quorum ufu al vi fluxus isvhibihu ^t s dîurefis 
vero inccefcebat (esafiinqiie q UQeo » ny)xl>o & 
morte er^iebafur segrofa; nofanduin eii> cunota 
icorbuii %na in cafu noitro abfiuiTe^ 

Vix ideo uita progoofeos regula fine exoeţ^ 
tione eft ţa^fexiiin în prcnunlianda morte i nam 
cafiis cenHes non curatus temea femei omnia le<^ 
iando curabilis fit 

Martius 

I^ hres regnantes ut in praegreQb memfe eratd 
inflammaloris& peâoris > qualîs morbus în uaa 
exemple iranfiît in dolores, arluum , apud alt«ruaK 
A 4 itt 



Digitized by 



GooqIc 



ff BANGS SELECTA DIAiin 

In phrenitidem , qu^e fameii fanguKugta Ktruâi* 
num temporali, camphora, mofcho, veficatoritt 
brachiorum quafriduo fanatt ftiît. Quîdam per 
rpirifum fhtmenti cum pipere» quem ad febrem 
lotermittenlem fugandam ingeflferat, peripneumo* 
niam fibi conh'axit Icihalem. Pulridc rarae, qua* 
rum una lethalis fuit ob metaftafin ad peâus, ubt 
colleâum pus deniiflîmum, adhibitis licet opHmit 
expeâoraniibus, «grotum jugulavit In alfero ob 
trihrieidem apud nos decumbente fitbito oriebt'' 
iur pemphigos, maligna a Sauvage merito dicendai 
cum tumore oedematofe toHus corporis puftulis 
magnis ubiquc difperfîs (ero puriformi repletisi 
delirio continuo , fudore profufo , excrementii 
fnvduntiriis & eventu intra triduum funefto* 

Intefmittektbs nonnuUc tertianae , quo 
ftferri debet cardialgia regulariter poîodica, quas 
vomitum inflammatorium partim (knguineum fc* 
quebatur, decoâo corticis peruviani fanată. 

Entbritide > ut ita dicam > chronica bt* 
tneiltf laboravft femina cum expanfione nottbib 
dolorofa abdomims» fiţi pul(u febrili, qu«equ€ 
irencieâione duplici > mixtura camphorafai , di« 

ligentf 



Digitized by 



Google 



KO80C. FRIDER. T78l^ p 

Iigen!i hmnâione dei volaHlis în abdominc fai 
brevi temport carabaiun 

IscHUDB laleris dexlri gravi & notabSi a& 
âiâa erat ţ^uella per Ires circiter hebdomades i 
femur duplo majus aitero erat , motus & fom» 
DUS impediti, in inguine lata & infîgnis duriiiea 
iangebaiur; duobus menCbus indurafo loco cafa* 
^fma emoUiens applicitum fuii cum aliquali fed 
împerfeâo levamine doloris, fimul ideo empla? 
ftrum e cicuta in uium irahebatur, cum iniuper 
poiiio cataplaamate at({ue tntua exhtbita fuit folu- 
iîo gummi ammomaci , tribus pofthac bebdoma* 
âihus parvus inguinis abicelTus ortys ruptusque 
fuit, nihilominus reflitit non modica durities in^ 
guiois cum ţumore & immobâiiate femoris, quae 
iamen fub lăudata tnedela adbuc biii^ftri fpatio 
ooottmiata produs fublata fueruni. 

.Toricis in cafu npftro adhibstis prseCertim fe? 
hx iltius evenlus adfi^ribendus e& ^ quod^ijd pludf 
bus (uniUbus exemplisei^pertus fimbubi 4olpr parr 
tim cum hunore partîm absque iUo eooftaQs & ad 
bmrm idta remedia immobilis in parte, ij^dam 
baefit. 

A 5 APRIL». 



Digitized by 



Google 



IO BANGS SELECTA DIARIt 

Aprilis* 

Jr EBRiLES ttiorbi complures, {eriianas, quoli^i- 
anae, catarrliales, paucs putrids, quarum una 
eb adjunâam mflammaHonem abdomînis Icthalis 
foit, graflanKs nomen mcrcbaîur plcuritis q\tando- 
que fatgravisjCxpcftorationc gcneratim foluta,q[U* 
non bene proceJenle valde proftiît granum kcr- 
tnis mineralis bihorio exhibitum , cui , fi vel 
tnfignis debili(as v. rpafmodiea violentia taflîs 
argrotum moleftarent, uliliter granum moicKi ap- 
pofui, in duobus exemplis deviâa febre reftitit 
dyfpnoea nohbflis , que ourafa fuit pilluUs re- 
folventibus e gummi ammontaco, extraâo ckube 
& floribus fulphuris paratis. 

Scabie in viro fponte retrogreflfa, furrtxit 
fingulare deglutiHonis impediinentum fc. obftacu- 
lum in pe£lore finîftro prope niedium ft^iiuni> 
quousque adduâa alimenta vix amplius defcen- 
dcre pohterunf > fenfim Koc malum adeo increvit, 
ut lanhim liquida fţib decubitu in latere dextro 
degluHtfe valeret, pulfus erai durus , ven«(eâio 
frequens,ve(icaldrium loco afFcâro applicihim, nul« 
lius fere cfficaciae eranl, hinc rcfolvcnles pillulc 

niox 



Digitized by 



Google 



NOSOC FRIDER. I78l* H 

mox laudaix e gummi amnuoniaco, exfraâo ci^ 
cuhe floribus fiilphuris , nec non fucci recenles 
ixerbarum & fonticulus afi^âo peâori applicaban* 
hir, fub qitîbus fcabies largiler efHorefcebai & 
deglutitio magis magtsque reftituta fuit 

DiABETE ftrc inm^ftri laboravîi adolefcens 
cum obftniâfone alvi nunquam fine remedus 
fluentîs , ficcftaie , nibedsiic & aphtofo afpeâu 
£iuchiin> indeque degluHH one mcdefta , proftrato 
appetitu, contabefcentta corporis gingy vis huni- 
dis fanguineis , rigiditate aliqualt genuum > tu« 
more tevî crurum lamen noa maculator fiiccit 
reccnHbus herbarum antîlcorbuHcB nec non 
iticco dtri menfis fpatio adbibsffs, omnia fympfo« 
mala feniim evaauerunt , excepta nonnulla debi- 
litate, que decoâo china? acido brevi fanabatur. 

CoMBiKATio fymptomâtum fcorbuti & cura« 
tio per remedia antifcorbutica mihi permitttml 
faanc diâbetfs fpeciem fcarbuticam fbtuere & no- 
minare, fimtilque praâicos monent inquîrerQ 
figna fcorbuti > dum occurrit diabetes. 

Hydropem univerfalem jam undecim hebdo- 
madibus duraâtem ctun cardialgsa, diarrKoea> 

dyfpnoeaj 



.Google 



13 BANGS SELECTA DIARII 

dLyfpboea, hifli, escpanfione notabili famen ntm 
fluâuante abdominis fub mtferrima diseta fîbi con* 
Iraxerat &sadauxerat femina. Exhibiţia tinâura 
theî aquofa & infiifo e baccis juniperi atque 
herba ab(inthi> iluxus alvi fedabatur & reliqut 
fymptomata mitefcebanfy excepio tumore» qui cum 
diurefi parca remanfit , bine loco tinâurae rhes 
dedi cremorem tartari folubikroi cujus ufus duo- 
bus menfibus continuatus mox al vum laxando» 
mox diurefîn augcndo morbum infîgniter dimi'^ 
nuît itquc demum reftitutionem complevit fub 
tccedcnte fudore repetito univerfali & quod nota<» 
bile fuitf fub fpontaneo effuxu feri non modo 
ecruribus fcdiimul variis aliis corporis partibut 
ic. papiliis mammaFum & ţetro aurcs. 
Sectionbs, 

FsMiNA 55 annorum intcgro circitcr anno 
tK>ft apoplexiam laborabat hemicrania & debili* 
tate paralytica oxiremitafum lateris iiniibi & de« 
mom t^raegreffis per aliquot diea fummo ftuporci 
delirio > aphonia moriebatur. 

In aperlo cranio tnveni fub bregmate dexbro 
dfiram matrcm craflam callofam nibelcentcm & 

infra 



Digitized by 



Google 



KOSOC. FRIDER« I78I* 1} 

tnfra eaodcm în hetntfph^rio ejusdcm Uterîs bres 
abfcefTus, fingulosad magnîtudinetn ovi colum* 
bînf, inhis pure denfo repief os • vafa pie matrii 
fanguine valde turgefcebant , & ventrtcttlus late- 
ralis (inîfter infîgnem feri copîatn eontînebai. 

ViR 40 annorum mifere crudahis per duot 
jnenfes dolore vago arhium , abdominuf & pra?« 
fertim capiHs adeo immani, ut fecum duxerii 
ipafinos fiicîei & oculi finiilri, fufurrum capiifa 
& lipothyimam, fubito ex(pîravît 

D1SSBCT0 cadaveris cranio in ventriculit 
cerebri prcfertim finiftro & in bafi cranii Iar- 
gum invenimtu fertun, in abdomine nofabilit 
aderat copia feri puruIenH parfim condenfaH» me* 
diante quo fere omnia inteiUna valde expaniâ cum 
ie inviceoi codglulinabanhir , nulltbi iamen in* 
flammationem aut fontem fuppurationis deiegere 
potuimus. 

Femika 36 annorum tribus menfibus affliâa 
fuit gaftrodynia» vomita ârequenti prarferiim ia* 
geftorum cepKalalgia enormi continua ; ultimo 
menfe fymptomata hxc aggravata erant > oculi 
graodefccbanl (juafi e cApite protrufî cum pupilU 

dilah^ 



Digitized by 



Google 



14 BANGS SELECTA DIAtllI 

âilala(a'& occoccata, auditus fiebat cUfficîIis, ca- 
tgut magfs inagts<{ue dolens ereâionem mohimque 
ţroHtts non {olerabai > delirans aut muta jacutt 
cum fumma înquietudine , infomnia perpetua , 
alvo femper fegtii , urina clara naturali , -fingulta 
demum &epilepticis motibus aliquoties reverfîs, 
fub quibus exfpiravit 

Perlustrato demortus cranîo invenimus 
duo odîcula marginibus & apid^e utroque. acutis ih 
fuperfîcie interna dune matris prope iinum Ion- 
giludinalem afExa , in ventricuio dextro ferum 
nonnuUum fanguineum; in abdomiiie omnia vi* 
fcera quodamroodo fana, excepto hepate > cujus 
^ fttperficies concava atro - rubrum colorem habuit , 
vefica feliea volumen & longitudinem digiti ha* 
bttit cum tunicis valde craflis & calloiis, intra qtias 
eontinebantur cjuatuor calculî fat magni, (ibî in* 
vicem appofîti & exaâe refpondentes , totumque 
vefîcae fpatium împlentes> muco denfo albo cir- 
cunţdati absque uUo veftigio bilis. 



Majus. 



Digitized by 



Google 



kosoc. frider* i78 u 1$ 

Majus» 

Jr EBRES nec multe nec unius gcneris prx altero 
faeviebant, fcd carundem numerum aequalîfer fere 
dividcbanl intermittcntcs plcuriticae, rheumaticar, 
tîliofo - putrid» , în nonnulUs etiam nexura fc- 
hrium df verfie nafurse aut fimulianeum aut fuc« 
ccffivum otfcrvavt, fc. Iranfîtum conţinuse in 
intermitientem , picurilicae in rheumatîcam, vel 
hujus alterutrius combinationem cum biliofa pu* 
irîda, in quanam complicitione mox venxfeâioni 
mox emclico primum dcdi locum , proulî fyrop- 
tomata îiiflammationis minus magisve mihi prx- 
vaiere videbantur. 

Dbmbntiam 5 hcbdomadum poft puerpe- 
rium ortam cum reliqtta fanitate illa^fa oppugnavi 
per Kirudines tcmporales , veficatorium nucha 
purganliadraftica, brevi pofthac furrcxit lumor 
hydropicus crurunl & dein totius corporis , fub 
^uo fenfim rediit debitus rationis ufus; facili ne- 
golio hydropem dilpellcbanl cremor tartari & 
pittulae fcillitic£ absque reventu vefanix. 

Phtiseos iniţia cum tuflî, fpulo mucofo, 
4olorc vagopeâoris; dyfpnoea, anorexia, con^ 

fiimtione 



.Google 



l6 BANGă SELECTA DIARII 

fiunlione corporis & virium, raucedine» quibus 
qutdragenarttts dîmidio anno affliâus ftiit , feli- 
ciier evanueruni fub accedente febre ^otidiaiu 
poft {eptem vîces per corlîcem fanahi. 

Hydrops poft figna hep^tidis vinim fexa* 
genarium corripoii , a{que brevî tempore mire 
încrevît cum ItAnore extremiialum inferiorum 
icroti & facîei nec non iuflî (icca , djfpnbea 
molefta decubitom Korizonlalem împedienfe; 
crcmore tartari folubffi , pillulis fcfliitîcis & (ca« 
rificatione partium ÎDferiorum morbus notabiliter 
unmîou(us fuit, improvifo autem recurrebat cum 
lanta dyfpnoea , ut xger taiitum in iitu ereâo & 
corpus antrorfum fkâendo fufiicientem pro evi- 
ianda fufFocatione aerem haurire potuerit ; kermes 
Buttumleyamenprsftititi ideo<]tte emulfio gum- 
mi ammoniaci cum oxymcUe fcillitico porreâa 
iuit ad cochlearia duo majora omni bora; alvus 
exinde cum levamiDe initio admodum Iaxabatur> 
poftea minus, fed urinat fluxus increfcebaii fen« 
fimque dyfpnoea absque ulla expeâoratione & 
reliquus morbus diminuebantur, atque fex Keb- 
jOBiadum fpatio pleoaria redibat fknitas. 

Va 



Digitized by VjOOQIC 



KOSOC» tKWBK. I78K 17 

Viz dubito > liunc morbum hyclro{liora<i 
cern BiiScy ijvamyis îlk t plurimb incurabilit 
fiafuahir. 

TiNBA in femina 40 annorum confolidahi 
oricbatur ftatus valehidinarius , cum ad nos vene^ 
rit aegrofa, tritneftris cum dolore fuo ţ>c£lori« 
dexirij fuffi, dyfpnoea, cephalalgia, vertigîne, 
oedematecnirum & iemorum, facie inflata pallido* 
Iţavefcente alvoquc parum taxa ; emuKione camr. 
ţhorafa & vefîcatorio aFfeâo pcâori hujus do» 
lor fugatus & alvt dejcâio ia naturaleiu converl^ 
£uU , rellcjua cura prşfertim fcilliticis complef% 
£uit. 

Hang pleurodyne fpcciem a rch:ogrcffi$ 
pnefertitn hic annotavî > c][uia illuftrîs Sauvagc 
iilius mentionem non fecit. 

Sectiones. 

PuELLA 34 annorum quinque menfîbus Iau 
borabat def^âu menfium , tudî v. iîcca v. cum 
Iputo aquoTo , dy(jpnoea> c^ux indies increvU dr 
ţrsfertim fub fihi horizonţali v. itk latere iîniftro 
fiimmam tnquîetudînem , anxietatem & infomn^ 
am inhilit^ mira quoque & onormis adfuit paU 
B pitatt« 



.Google 



I8 BANG SELECTA BIARIl 

ptiatio cordis cura pulfâtiQne arlctiarum forti & 
4ura , nutius acceflit exlremitatum tumor , vitit 
fnts tnorbî diebus fre(]tieii{i Hpolhymia cum md^ 
tîbus convulfivis affligebahtr , omnis fomnus ab- 
£utt excepta proxima ante morlem noQie ^ cţui 
integra ob porreâum lauâaoum quiete dormi vit; 

DissECTi ţeSoris ulracjuc cavîtas largiilî* 
tnam feri eopiam continebat prxfertim tamen 
dextra, cor infîgnis magnitudtnis & capacitatSi 
erai , măximam vero attentionem merebatur cur* 
vatura aortae , qux enormiter expanfk ,& fub* 
ftanfiae dure cartilaginofae erat. 

Palpitatio enormis (ine dubio adferiben* 
da eft callofîfatî, indecţue nimiae rcfiflentis aortx g 
ob quam îflus cordis vehement ior & fre<ţuentior 
ftd motum fanguinis promovendum citatus & re- 
quifîtus fuit. 

PuELLA doipre cardis, abdominis, vomitai 
£re<{uenti alvo fegni , frigore cum atftu alternant^ 
cepbalalgia > vertigine afiliâa fubito vigeiimo 
fecundo morbi die per anum dejecii largifllmani 
grumoCun fanguinis valde £oetentis eopiam» 

qu«- 



Digitized by VjOOQIC * 



NOSOC. F&IDER« I7Sl« 19 

(^tismam dejeâto iribus dîebus âttrabat-& per 
tskoricm finiebabir. 

Apcrto cidaverîs abdotnt ne înteftinum co« 
ton valde exj^nfum erat» circa omenfum minut 
Hoimulius fanguis cxtrava&his reperiebafur, fk" 
]^erficie9 concava hepatfs colorem alro-lividum 
habtttt» me&nlenom proHus înflaintnahiiii. 

JUNIUS* 
F Exuss bîliofo-putridc regnabanl> diverli tameii 
grados & inoris> paucse kviores cmctico & crcr^ 
morc iartari brevi corabanhir , pbrea diutanuB 
jfraves ad 14, ag tnio 42 diem doranfes curo 
niigna debilitate» deIirlfs,q[uando<{ue pefechiis,hs- 
morrhagis nariom imopeâoris tufli, ui plarîmunt 
diarrboea modica levatoria; tion paucae caiarrha- 
fis potridae nomea ixierebanhir,<]tii{>()e quae corn- 
pQ&x erant c iTtnptomaiibus putridis primarum 
^mntm & afFeâione molefta peâoris fc« dolore 
i^preflbrio v« punâorio» debilitate infigni poft 
vensfeâionem itfcrefcente > tuffi atqae ipufo fub 
foorbi dedinatione purulento vere judicatorio, 
^ţia&am apparente crifi decoâuni c cortxce peru^ 
S 2^ yiano 



.GooqIc 



30 BANG SELECTA DIARIt 

viano cum radtce fenecs pradertim ulile ftiiL 
Duo hac febre aegrotanHum obierunt > ({uorum 
uoiu8 biftortfl mihi memorabilis videtur: Hicce 
vir ad nos duâus quinque diebus laboraverai £c4 
bre rheumatica înitio cum dolore punctorio pec- 
toris dexiri y quî fponf e iraniierai in dolorem hu- 
meri dextri & crurum imprimis geDU iiniftri, ol* 
vus lub morbo claufa erat & fapor amarus; alvus 
mox largiter clyfmale folvebatur, e vena fanguis 
denfus cum crufta gelatinofa educebafur, pţilvid 
e cremore tartari nitro & cKamphora propinatus 
fuit & veiicatoria furiş appliciU , infecjuenti C 
iexta morbi noâe alvus ficpiflune âuxit, proxi* 
macţue mane omnem artuura dolorem eyanuifle». 
& delirium furrexiffe comperi , quare loco pul- 
veris emulfionem camphoratam & veficatoria bra- 
chsis applicui; 7mo die alvi fluxus fedabatur» fed. 
delirium cum fumma debilitate adRiit, <{ttapr0p<* 
ierPecodum corticis peruviani alternatim cum 
mixtiuii camphorata exhibul gvo die aliaţi» 
jungebantxir iremor artuum nec non paifîm in 
corpore tumores minores v. majores quidam ad 
magnitudinem ovi columbiei indolentes cuti con- 

solorts 



Digitized by 



Google 



KOSOC» FttIDER* 1 7g I • 21 

coloresreliquisremedus mofchum adjunxi. 900 
dîe accefleruni pelechîs cum funinculis livtcUs 
paHîm in corpore difpcrfîs, excrcmenta Hquîda 
involuniarta > fudor frigidus & tpfa tncOrs. 

Hepatalgia tlnius ccrctterannilaboravUvît 
3^ annorum âum himore cardtse infîgniter lato & 
duro, corpore emacîato, aivo fegni vomifu frc- 
quenlf, fuh qtio anie alîquot hebdomades mate- 
riam largam ţmriformem ejecerat ; refolventia 
mitfonii ne venlriculus nimis ad vomitum citare* 
tur, elegi> fc. tinâuram rhetaquofam cum folu* 
tîonc Urtari tartarifali , (erum laâis & extus cm* 
plaftrum e cicuta cum ammoniaco cardiae tumenti 
applicandunl cum tnfuper pofîto cataplafmate 
emotliente, duo prxtcribant menfesi antequam 
turatio admodum lente procedens animadvertt 
potuit per rariorem vomitum & decrementum tu- 
moris, ad quem perfcâiu3 toUendum loco tin- 
âurae dedi pillulas e faponts veneta? partîbuş dua- 
bus, extraâi myrrbs, pulveris rhei ana parte 
mia confeâis , quibus mends fpatio fîmul cum 
emplafliro adhibitis fat bene valens nobi$ vale* 
dixit. 

B 3 IţiSANlA 



Digitized by 



Google 



22 »ANG SELECTA DIA&II . 

Ihsakia ftupore, debilitate, vomitu frc* 
<|ttenti , 4il nobis inccrlo ab aliis relatum fuit ^ 
aliquol hebdomadibus apgrolavil pauper fufor 5 J 
annorum jam admodum emaciatus , nec cibos nee 
pohim appclens, tbscjup pulfu febrili, fed cum 
alvo obftru£la, urina fupprcffa alque lumorc do*' 
lenţi rcgionishypogaftricae; clyfmate aivus & ca» 
ibetere urina ducebatur multa iurbida brţinna cum 
{cdimenlo puriformi, praeterea campKora, mo* 
fcKus, fuccus citri in potu, clyfma quotidianum» 
linimenium volatile hypogaftrio dolenti in ufum 
vocabantur; urina nune fponie fed fânguinea âuxit» 
densum poft decern dies naiuralis appetitus reditt 
parumper, remanfit autem mite delirium cum în* 
figni cephalalgia & vertigtne ereâum corpiMris 
fitum prorfus non permitiente» menfîs fpaiio per 
venaefecUonem , fanguifugiuţn temporale , vefîct- 
iorium nuchx, inierpofita laxantia, mixluram 
campkoralam acidam , pediluvia & înterea epi- 
thema ex aqua frigida capiti derafo applicituni 
adeo reftifulus fuit, ut modo vertigo ambulaliont 
obftanş et memorie defeâus fupereflent; fefa« 
ceum fdeo nuqlue applicus , cujus efFeâus poft 

menfem 



Digitized by 



Google 



WOSOa FRIDER* I781» Î25 

tnenlein plenaria argri fanaiio erat, qtri lunc no* 
f>îs rehilff > fefe per multos annos fluxu laborafTe 
harmorrhoidalf bxennio ante hune morbum fuţif- 
ţrcffo. 

Fh'jisica fequenfem (ui morbi ortgmem 
tiarravif : Ante annum & dimidnun officultftn per 
laiyngem illapfum erat, pofteaque duobus menfi*, 
bus dolorem conflantem circumfcrîpium în pec* 
fore finiftro cum Ux(R ficca pafTa erat; hinc fubiio 
lupervenît exp^£ioraiio larga puris fanguine mixtî»'; 
quacum officulum ejici^batur; ab eo lamen tem- 
ţore rcftiHt luflîs cum {pulo puruknlo cjuando- 
^e fângufneo , dolore peâoris , emacia(o cor* 
pore» variis iruftra adhibitts demum a porreâo 
oleo afphalti & fucco cucumerum manifeftum 
ientiii levamen, adeo ut tuffis fere ceflâverît, vi- 
res cum carne redierint > at({ue (ana nos reli^^ 
<juerit 

Hydropica 48 annorum cum iu(S iTcca» 
dy(pnoea, dolore opprefTorio cardis & hypo- 
chondrit dexhî poft uCim cremoris tartari folu- 
hHis oâiduum corripicbatur cfflorefccnlia rubrii 
lata ardenţi primo factei dein lotius reliqui qox^ 
• ' ^ B 4 T?om 



Digitized by 



Google 



9 4 9A1^0 SELECTA DI ARII 

t>ons cum (klivatioae multa & excoriaiione ia-* 
ierna oris; exanthema hoc 14 diebus perfilUbat 
ttque per defqui^alîonem epidermidis cum iu-» 
more hydropico miignifer immînuto ceflabat; 
dapfîs autem alicţuoi dkbus reiiirgcbat eadem af* 
fcEtio culis eodem. modo ac prior finita tUo cun^ 
effeâu, ui hydrops pro hac vice fimul cum relit 
tffâis fymptomatibus evanueriL' 

SECflO. 

LuMBAGiMB lateris finiftri novem £erum U« 
boravil quînquagenarius admodum obefus cum 
ifchuria renali trium dîerum, aivo naturali» ţmUu 
vîx febrili) bis jam vena ftOtă; primo poft iâ^ 
troitum iriduo adhuc (exies fangubem eduxi 
pblogifticum, clyfmata frequenter & emulfîones, 
camphoratas exhibui , dolor lateris bine ceffavit» 
ifchuria autem ad omnia rebellis perrexit ad de« 
cem usque dies > dum fponte proceflii urina cf« 
frina pofteaque fluere perrexit; acceflerunl prac- 
terea hannorrhagia narium larga repetita, vomitus» 
fingultus) al vi laxitas» motus convulGvi» fomnus 
Jethargicus 1, fiib quo dîe dedmo oâavo morbi 
exfpiravîtt 

AFBtTQ 



Digitized by 



Google 



MOSaC FRIDER* 1 78l* 2 $ 

AtBRTo cadaveris ăbdomine inveniffltts în* 
fefHnum colon admodum expanfum, illudque fi* 
mul cum inteflino ileo & fuperfîcie concava Ke- 
palis inflammahtfn , vedea fellca nolabHîs erat 
mtgnliudinis & bile repleta , renes mira copta 
adipîs drcumdatî & compreflî vîdebanhtr înhis^ 
que admodum flaccîdi & (juafî maceraţi erant> ren 
finifter nahutilem magnitudinem , dexier autem 
modo dimidiam habuih 



^^'^K^i^iM:^^'^'^h^^4^/s^ 



B 5 n^ 



.Google 



26 



IL 



yiS ANTISPASTICA EŢ EMMENA- 
GOGA EiMETICORUM 



OBSERVATA 

FEE 



J. W. GuLOBRAMDt 
M. D. Archiater Reg. Soc. p. t. ?rcC 



D. 



Fahir experientiis fexcentis comprobata par« 
iîum humani corporis fytnpailiia: Confenfît com« 
munt agunt cerebrum aique ventriculus: Quae 
peâori juvanf , juvanl Renibus. Facilîs obfer* 
vatur a pulmone ad crura maleriae morbifice fli^ 
xus atque refluxus: 

DuM interea temporîs inedlcina, cfiatn hodi* 
eroa>fruftra defideratMedicorum Alexandrum, qui 
iiiodutn> quo hsec phaenomena oeconomis anima* 
Ifs producanfur> nodum vere gordium, rite fol- 
vai & exfricei) nec fâllact hypolKeG fcîndat: Me« 
dicus praâicus licet agendi modutn nahirs igno* 
raii ad îpfos atiamcn cfFcâus attentuti borum 

opc 



Digitized by 



Google 



GULBRAKD DE VI ANTISPAST* &C* 27 

o^ fymptoinata ambigua, fedesque morbonun, 
fuccdTu haud înfelicî a parttbus nobilioribus ad 
minus nobilcs deferre conatur. Eundem o! uii* 
nam tramitem ingreffi ftierant > qui in enodandis 
remedioruih vtribus defudarunt , ab omni sevo 
idateris medics fcriplores. Hoc modo nugb 
fiiperftitiofîs , fallaciis chemicîs, elenchis iheo« 
retids male compofitîs^ commenHtîis rcholarum 
fpunis, & raliociniîs a priori (puto ab hypothefî 
]precarta v. indemonftrata ) defumtis , totidem 
vers artis opprobrib, caruerai medicina dudunu 

Sbd ohe jam fatis eft ! Quo me răpit verifai* 
tis cupido ? Locu{us Cm alibi (a) de vi reveltenti 
& imtijpaftka emeticorum dq/arum do fi nfraBa 
ex obfervaHombus Cdl. in Svecia virorum Dahl- 
BBKG & Bercii; hodie, Coboiilitones Optimi, 
VEST1U6 atienUoni voveo obfervationem, duplici 
confirmaiam exemplo, de vi antifpaftica & fni- 
menaqoga imiticorutn^ dofi^ ad vomitum âendim 
ordinariaf propinaloruia 

PuEixA aliquoi ulira ao annos nala,molibu8 
bjftericis (joodammodo obnoxia, fiiftinuerat fc- 

brem 

(•) DîO: Intot. de Siogv. Uctrio. ptg. «i« * •*• 



.GooqIc 



28 GULDBRAND DE VI ANTISPASTICA 

brem rheumaiicam, quam fequ.ebanhir ftupor & 
tmmobilitas fetnoris & cruri s dexf ri : Ivimus his 
nmlis obviam per E0*.Stibiî> Infuf. fior. amîcae & 
^pinum> urgente iîmtil hyfteria, per extrâ^lum 
faifol. fîbrini in liquore C C. fuccinato folutum. 
Tandem exiremîtas affeâa fenfum motumque per« 
dîtos pro parte recepit> & acceflferunt conaroina 
menftnialia, pod fupprefla per âieofcs ^mplures 
^tamenîa: Lunabaginem argra incufabat gravenii 
dolores immi ventris > oppreâîones cardialgicas : 
Fruftra fumfit emmenagoga varia: Denique lum- 
bagine , dolore abdominis & cardialgia aggrava- 
lis , fubitis corripiebalur convulfionibus. His 
viiis VS^âionem ^niravioius adminiftratam & 
mox poftea Pulv. crem. tartari ^j Kerm. min« 
gr. IV. mixtam dedimus & fîmilem pulverem poft 
hors diftantiara: Horuro ope non convuliiones 
felae ceflarunt , fed defîderatt dudum calamemft 
l^orupere, & argra reftiiuta fuit 

Altera robufta eratcraifii» rufticai ptiellat 
qtiae fuperata, quam pafla erai, febre continua be« 
nigna fatis » Iblam querebatur menfium obftru^ 
âionem cum fymptpmaUbttsfoliiiş; His aggra* 

valis 



Digitized by 



Google 



£T EMMENAGOGA EMETICORUM* îp 

vatis acceflii infulius epilepticus, quem VSeâione 
& fimtli emetico fuftulimus, junâo ad lumbagi* 
nem rointiendum vefîcatorio : Ante hujus openu 
tionem autem pronipere nienfes> & xeliâo (kki 
firidie \t8to aegra relUtula (uit 

Patet cx cafibils allatîs vis. emeffcorumi 
qua {aliuni» aniifpaftica» & acctdenfalis enuTienia* 
gpga: Vix autem debciur hxc hiii foii ftimulo & 
imtabilitati, quos in confîniis ventriculi excitai: 
Per fympathiam partium corpo'ris humani afit toUi 
ope hujus ftimuli forlioris & fubiti, fpafmos alia- 
rum partium arâos fufpicor , aut concuflu cor- 
poris & nifu voraiforio folyi & perfrudi impaâa, 
aut materiam fliţnulantem acrem per novum 
flimulum aliorfom derivări vero videiur 
fimile. Sed lucubraiiones Kas & earum folu- 
iioBes cedo, quibus icmpus datum fuerit lîmili- 
bus vacandi, dum ad munera alia fexcenta ob- 
eunda cogor. 

Imterim obfervationes baî cum reliquîs de 
refraâa emeticorum dofi collatae campum aperiunt 
curiofo cuique fcrulatori fat amplum , ex quo va- 
ria ad roedicinam praâicam redundare poterunt 

9mo- 



DigitizedbvGoOQle 



50 ^ GULBRAND DE VI ANTISPAST* &C. ' 

emokmenta. Dtiduni innohtit vîs emeHamtm 
(ttdoriftra & expeâorans. llecentiori svo tâ 
hxmorrhagias varias (iftendas vHk fuenint haud 
iaefficacta. An pliUfi pulmonali, ulc^ofs, verr, 
re&ada emeUcorum dofîs per iempus continuata , 
to nomine conducerei » ut ab ulcere nimiam aver« 
Ierent humorttm congefti onem irritaniem , & fie ^ 
quiete ali<{uali ulceri condlîaia » ad cotifolsdtiia» 
ttem aliquam addereni fymbolam? 



Digitized by 



UL 



Google 



3î 

j 

SYMBOLA 

HISTORIAM DYSENTERI^i 

EPIDEMICE AUTUMNO ANNI MDCCLXXIS; 
CIRCA AARHUSIAM GRASSANTIS 

.« COLLATA 



AB 



jAd 



AlTDRBA BrOEBSRQ Ran5s, 
>1 D. & Societăţii Membro Ordinario. 



finem vergente menfe Seplembri regioneiq 
circa Aarhuiîam invafii Dyfentem looge lale(]ttQ 
& gravîter fatts &vtens. 

pOLEo <{uod Hiftonam hujui Epîdemix înde 
ab origine ejus prima deduâam Societăţi offerrQ 
nequeam, utpote qui medio 0£tobris primum, jtt« 
l>cnie dementiffimo Monareha y a Collegio Mc-* 
4tco Regio ad boc iter fufcipiendum ele£fcus^ ao 
iHuc pro(e£his, Epidemiam nou inchoantem fed 
j/ua proyeâam & dein decrefcentem lantum ofah 

fcrvarc 



Digitized by 



Google 



3 2 HANOE HISTORIA D YSENTERIffi* 

fervare pohienm. Aitamen fpero quod Socieitii 
haud difpliceant annotata hxccc qualiacunque 
tpud cenhim fere a^grotantes coUeâa. 

Apud paucos iantum incipiqntem obfervare 
tnihi contigît morbum. Hos în genere primum 
adgrediebatur lalHtudo univerfalis, cui (Utim (e(c 
jţtnxit opprefCo Epîgaftrii , cum fapore malo » 
vomitubiliofo repetitor vel faltîm conahi vomendi 
continuo , torminibus ventris, aliquoHes tenesmo 
inani, fxpius excrettone frequentiflîma, jam fter- 
corea, jam muco(â, interdum fanguine plane de- 
flifufa, interdum eo plu^ minus iinâa» femper 
fumme dolorifica, ftipatis. Linguam eorum 
(!rufta alba obduâam confpexi : pulfum ieligt 
par vum, celerem, debilcm. Rariflîme ab horrori- 
bus manifeftis ingniebai morbus: in quibusdam 
uno alterove elapfo die horrores cum acftu alfer- 
nantes occurrebant : Interdum agmen ducebant 
lormina cum fubfecţuentibus dejeâionibus, inter- 
dum conftipata pertinacitcr alvus» & tum diriflî- 
mus & inanis cniciabat tenesmus» In perpauci» 
abfîiii oppreflîo Epîgaftrii & his lingua pura y 
foliio multo levior morbus* Sitim cpierebanfucL 

omnes; 



Digitized by 



Google 



RANOE HISTORIA DYSENTERIiE* 33 

Otnnes: appeHhis nullus: fomnus incţuîetus, fu-^ 
gax. Sudor imprimîs initio morLi nullum alfu- 
Kt Icvamcn, rcpctitis vero cvacuatîonibus, în qui- 
busdam prorumpens fudor veritalem efFati Hypo- 
cratici: cutis raritar ventrit denjiias^ confirma- 
vit Infanfibus hune morbum perbenignum de- 
claravît Sydenhamur^ qtiod etiam în hac Epîde- 
mîa valuît , qus multos quidcm înfantes adgrefla 
cft, at nuUî eorum, quos vîdî, exifîalîs fuîf. 

HiEC facies morbi apud iflos, quos a prin- 
cipio cjusdcm vidi : & bi omnes brevi falis , fere 
fcmper intra Kebdcmadcm , mctbodo medendi 
jam adferenda fâniUtî reddebantur. 

Primo îtaque omnium , urgenîibus naufea, 
vomîfu, oppreflîone Epigaftriî ad ventriculum 
duendum emetico - calhartîcum e pul vere radicîs 
Ipecacoanhae & rbeo fîngulorum fcrupulo uno 
compofihim , mane porrexi. Plcrumque unica 
hujus remedii dofis ad eiFeâum defideraium & 1«- 
vamen producendum fufFccit : fi vero îtcrum Iran- 
fiens levamen, fi rediens naufea & ponderis în 
epîgaftrio fenfus coUuvîem acrem in ventriculo 
adhuc haerenlem prodiderit , uno alterove die in« 
C terpofito 



Digitized by VjOOQIC 



3 4 RANOE HISTORIA D YSENTERIJE* 

ierpoHto pro re nala repetihim Aiii medicameti^ 
paucis ad tres vices , ncmini ultra porrcftum. 

NovERAM quideni mînores Ipecacotnhae 
dofes nonnullis magîsarridere, at noveram quo* 
que querelas ci. Monro , querelas IlI. Zimmer^ 
manni quod radix ifa data părtini efTeâum nou 
femper prsftiterit» partim xgrotîs moleftias longe 
plures, quam (i in dofîbus majoribuspropinetur» 
creaverit, ciimque experientia hujus radicis vkn 
antidyfcntericam multo certiorem mooftravit , 
quando fimulalvum fubducat, fcrupulum radicis 
rhei addidi, eoqife connubio optatum attigi fincm» 
Quid quod plus (Implici vice tam enormeni bi- 
liofx materis copiam ejecit hoc pharmacon» ut 
înde Dyfenteriam quafi difHatam viderim» & in 
me jpfocontagii fufcepli fymptomafibus, laffihi- 
dtne univerfali , naufea , oppredione Epigaftrii 
& tonninibufi vcntris , afFeâo experlus (im. 

Neg infaniibus hoc remedtum, monito UL 
Zimmermanni & experientia edo£hi8, debito ni* 
miruin in determinanda doH ad diverfam sgro* 
iantis xtatem habito refpeâu , porrigere horrui ; 
nec poenitendo certe eventu> maxime enim pro- 

ficuum 



Digitized by 



Google 



HANOE HISTORIA DYSENTEWJE* 3 5 

ficuum & fimul innocuum iniântit)us ut adultis (e 
pneftjift remedium. 

At illo htneti {blo quafî nil ultra -agendum 
forel non acquiefcere polui nec acquievi. Ejeâa. 
enim licet parte aliqua lâburrx , in îmo ventre ta- 
men £epe adhuc coUuvieţ acrîs fatis magna refta^ 
bat copia, & hsc fubinde diluenda, demulcenda^ 
cvacuanda crat; nimius deiii cohibendus humo- 
rum fluxus ; tormina iiftenda, ac inteftina înterea 
ttîam corroboranda. £t hifce indicationibus ita 
refponderunt potus diluens copiofus , theum aii- 
«ţuoties vel folum ad dracbmam dîmidiam datum» 
vel Cremore tartari junâum, pul vis dyfenterî- 
ctts dilpenfâiorii Havnienfis ad dracbmam dimi- 
diam ter quaterue indies fumtus , infufum florum 
chamomillae & folutio tenuis gumtni arabici, ut 
nullia aliis opus fuerit remediis , & rarifiînie ad 
anodynum ob tenescnutn pertinaciiCinum confu- 
gere coaâus fucrim. Tnfantibus poft evacuantia 
optime conduxit tinâura rhei aquolâ, nonnuUis 
iafiiper, querum viridefoebant excrementa. Mag- 
aeiia alba fimul fvbinde porjce^ 

Ca Kx 



Digitized bv 



Google 



36 RANOE HISTORIA PYSENTERI^* 

Et haec fiiit melhodus medendi xgroHs, quos 
inahire iaiîs vidi> conveniens & tiHIis. Longe 
vero plurcs jam per hetdomadem , quatuorde^ 
cîm dies & quod excurrit ante advenlum mcum 
cruciavcral Dyfenteria; In his multo gravior in 
genere morbus: faepiffime a jam defcripia ablu- 
dens medda. 

Ita in univeHum omnes morbum Ipirihi 
{rumenti, dulciflîmo illis contra omnia mala fo- 
lamine, debellare ftuduerant: al illo & immun- 
ditie ruftîca , verbis fane haud defcribenda , ma- 
lum longe pejus reddiderant. Conftîpatio alui 
periinacidima cum torminibus duris ac tenesmo 
mitiflima erat hujus methodi poena ; & hanc per- 
pauci tantum luebant. Multos prsfer Sympto* 
mata fupcrius enarrala vel dolor îmmanis Hypo- 
gaftrii vel lumborum , vel Stranguria atrocifîtma 
vexabant: & quosdam nîgra evomentes, fingul- 
tientes , debiliflimos, fumme anxios, creberri^ 
mis fub torminibus fumme dolorificis dejeftioni- 
buf, interdum atris foetidiflîmis , inierdum pure 
(knguineis exantlatos , fitienf es i aphthîs in ore 
& fauQibus obfefTos > ardore, vigiliis longis & 

fudori- 



Digitized by 



Google 



RÂNOE HISTORIA DYSENTERIJB* 37 

fudoribus profuGs plane confeâos > ac duos îa 
agone jam frigidos vix refpiranics , paulo poft 
morhtos, învem. 

QuiBus kiler Kos dolebat cpigaftrium op- 
^reffum cum naufeîs , icmper, ubt vires id per- 
mikrinli emetico - calhorticum & reliqua jam al- 
Jafa remedia cMm fruâu porrexi. . Duo hdrum 
lumbricos quosdam evomebant 

Iss, quos airox cruciabat Hypogaftrii dolor 
folulîonem Mann^ calabrinar» cuî oleum olivarum 
admifcueram, cum faufto eventa dedi , & iteratts 
viribus pro re nala porrexi, inun£lo fimul loco 
dolenli oleo volatili vel facculo e fpeciebus re- 
iblventibus cum camphora ibidem adplicito. 

F£ssiMB vero decumbentibus , quibus mor- 
jtem imminentcm jam minări videbatur diraSymp- 
iomatum fupradiâorum calerva , evacuantia fta^ 
iioi propinare non aufus fum. In his febri mă- 
jignar , iinguUui > aphtis obviam eundum : in his 
vires fere fu/Haminatas fuAentanda», tenesmi mo- 
leftiam pacandam i forroinum vehementiam in- 
iringendam, fpafticas inteftinoruiţi contra£Uo- 
iicsledandas> inducias, utut f^dlaces, quibus via 
C 3 cvaeuanU 



Digitized by VjOOQIC 



3 8 RANOE HISTORI A D YSENTSRtaî; 

cvacuanfi dein prxbendo fterni poflei, concfltan- 
das credidî. Hisce Decofhim cortîcîs peruviam 
cum adjeâo pauxillo rhei exhibut : dafis (îmid 
pro re naia vel omni vel alterna vefpera fub 
hora fomnî paregorico c guKîs quindecim Lau- 
dani liquidi Sydenhami, ac, cum vires dein iă 
ferebant» laxanie eManna, mucilaginoGs , de« 
mulcentibus, diluentîbus înterea non negle^lis. 

Ac buic methodo iâiis fauftus refpondii 
evenhis; fi enîm duos exceperim afgrotos, reK- 
quos hos omnes e fâucibus mortis eripere mihi 
conHgit feliei. 

Im quibusdam reconvakTcentium confintii- 
fum vidi obfervatum Sydenhamu quod/'hic mor» 
'*bus," ui verbisipfius ular, "fi diutitis excur« 
^ rat inteftina ferialim omnia deorium verfus af« 
" ficiat f donec {andem omnis ejus yts in re£Him 
** decumbat cum afiidua defidendi cupiditate , qut 
'^ nihil pra?ter mucofum quiddam & fiibcruentum 
" excemihtr. " In talibus cafibus ad roboranlia 
conftigiendum efie docel fimimus medicus , ac 
pulvere corlicss peruviani tantillo rhei maritato 
ad dracKmam dimidiam ter indies exbibito cito 
f^^i^ dirum incommodum fugavi Syic- 



Digitized by 



Google 



IflANâE HISTORIA DYSENTERIJE, 39 

Symptomatibus rellquîs fuperatîs nonnuUos 
adhuc cruciabai Sfrangurk, folutioni Gummi 
arabici largiter haufts penihis cedens. 

FuEKB quoque, cţuos, tnorbo finito t vebe- 
mentes arhium adgreffi fui^ dolores^ tuniore co- 
rundcm infcrdum ftipafi , hos ycro difpulerunl 
friftioncs ac pulveres camphorafi. 

DiBTA foia vcgctabili dcmulccnli mucilagi- 
nofo utebantur omnes, feparabaniur qtiam fieri 
potuit maxime , fummacjtie gerebatur munditiei 
& ciiiflimz fepulturx funerum cura. 

Pbr inlcgrum 0£lobrem & partem Novem- 
hris ficfseviebat Epidemia hsc: indies dein fran* 
gebahir contagii vis & medio Decembris inci* 
piente frigore penitus ccffavil Dyfenleria , quae 
fervidiflîmx xftafi quam humidus & frigidus ez« 
ceperal aulumnus, certo debuii natales. 



^^^î^^^^/^H^^^-r^^^j^/ţis^ 



C4 IV, 



Digitized by 



Google 



40 



IV, 



VIS CORTICIS PERUVIANI SUSPEG 

TA IN HAEMOPTOES ET 

PHTHISIOS CURATIONE» 

* PBSBRVANTE 

S. Th. Db Meza, 

M* D. & Socktttif Membro Ordinario. 



N« 



! ULLUM dări morbum fere, in quo hoclie noa 
dalur cortex pcruvianus , quî unice & fpecificc 
olim laudabafur ad febres intermittenles genuin 
nas, remittenles, laruaUs periodicas, dein ad 
gangraenam, ad morbos a debilitate neruorum. 
oriundos , nemo, inficias ibit, Idque fieri maxi* 
mo cum sgroiamtium damno atque cum remedii 
infamia, dum datur in afFeâibus vbi minus con- 
ducit , ficque male diflîpando corticem genui* 
num, falfus ei fub(Utuitur> dum taota copia non 
fuppeJitatur ^ quanta requiritur ad debellandum 
omne pathematum genusj cui adhibetur , nemo 
eliam negare poterit Hinc iUae lacrymx in 

pervi- 



Digitized by 



Google 



MEZA VIS GORTICIS PERUVIANI ScQ. 4! 

fiervicacia înlermîtteorium (xpc ză vfum coriî^ 
cis, rabiem argrorutn & bedium medeniimn exci- 
lanfe. l^aucUndacţue inde certo conamina eorum» 
qui alia fubftituendo, Keroico Kuîe remedio, yiif, 
jam ob niîniuin abufiim genuino, ţAus obtinendo 
pareere ftudenl; Laudanda equidem folertia ic 
humanifasCoUegsr experientiâimî D. Baehavţ Jiv- 
venîendo & tentando vîrcs radicis Geî urbani, 
Utmam volis femper refpondeant effeâas^ 
in Icvioribus intermittenUbus laltem » ui minor 
fiat Corticis San£H profufio. 

Inter Morbos, quibus minus convenire vir 
^ur corticis inutilis immo & noxîa profufio, eft 
hxmopioes & phthifîs ejus pediflequa* Suni 
quidem, qui magnis encomiis ufum corticis exr 
ioUuni "^o^ Mortonum i qui baud hsefitat herpo* 
leum vocare anlidoton in prsdi£Us afTeâibus ^ 
popiofbque uhintur cortice in curanda phthi^ 
tanquam fpecifico & unico remedia , nec aliis 
juvantibus fub fine, ad eom lanquam facram Af^ 
cboram confugiunt ; quod fatis mirări npn licei » 
G attendere velimus ad au^res qui absque cor^ 
tice nalarunt & bsmopioicos & phthificos quara 
C 5 pî^i- 



.GooqIc 



42 MtZA CORTICIS PERUV* SUSPECTA 

plurimos curarunl » vel fi comparcmus vim me- 
dicament! €um morbî natura. 

Ad auftorcs quod altincl, Bevet neque in 
veftibulo neque in the^tro iabidorum > nullam 
ţiroducit perfonam in fcenam cortice fanahtm. 
Curavit De Haen Hxmoptoen vensfiiâione , 
aqua gelida, emulcionibus, fummaque quiete » 
nulla mentione inje£la de corticis ufu. Home 
non adhibet corticem in curanda hsmopioe. 

Vis corticis eft roborare , motum fanguimt 
ejusque osgasmum augere, irritabilitatem excitare» 
nec non vafa conftringere. Vânam declarai 
Boirhaviut exhibitionem remediorum adftringen- 
iram pro obtinenda conftriâonc vaforum faucio^ 
rum , dicens j hxmoptoes adftringit fe i pfam , 
(i modo mohis fedetur. Hune exeitari a cortice 
nemo dubital. Prarterea raro hita adftrigentia efle 
& forfan fanhim locum babere in bxm«ptoe t 
violentia externa» ui impetus fangusnis efflaentit 
fiftalur, facile patet. Confolidaiio enim, uti dt- 
âun^i» vaforum ruptorum naturx folius eft opus; 
adftringentia alvum conftipant, vafa conibin^runi 
abforbentia , ergo afRuxum humoruin pulmonet 

verfus 



Digitized by 



Google 



IN HffiMOPTOES ET PHTHISIOS &C^ 43 

verfus âugent; cădem de caufk ergo noxius 
eoriex. 

Indoles tnorbi confîftît în rudiorî fanguinh 
iliotU) ejusquefpîilîtudme înflammatoria, utî ap- 
paret ex fanguine[e vena edu£lo, qui fere fem« 
per eroftom gerit inflammatoriam. InflammaHoni 
tufem nocere cortîcem medici tfierunt ' omnes* 
A corfice tugeri fnflammatîonem> febrmique he* 
âieam fequî a cortîce raale admîniftrafo ait Mead. 
Nequfdem conducii exKibere coriicem> ubi adfunl 
figna interna inflammâtionis > nec juvat Kic Nîtri 
additiO} uti quîbusdam placet> ad fanguinîs efFer« 
vefeeniîam edomandam mohimque inordînahim 
compe&endum* Coercehtr quidem aliquando (ân- 
guinis rpufum cx uiu corf ids , atqui cum pert* 
culo copiofîoris rccurnonis , uti fsepiut vidi , do- 
luique hanc evitare minime fubinde potuiiTe, uti 
pluribus exemplia comprobare pofTem , nifî fuf^ 
ficere ercderem duo rariora adduxifTe^ qux mihi 
Ic obhilcrc kycmc vix ne vîx quidem elapfa. 
Ca sus I. 
JuvEins 25 annos natus, habitu maciicnto 
fra?difU5> c malrcquc pblhiGca procrcatus, in* 

cîdit 



.GooqIc 



44 me2;a corticis peruv* suspecta 

cidii fub finem auhtmni prxgrcdî în copiofam 
haemoptoem , ad quam fedandam vcnaefeâîones 
idiquot inftîtuebaotur» modo in brachfo, modo ia 
ialo; dabantur femperantia, niiro(a> potus(|ue 
frigidus at<jue refrigerans ; poft aliquot dics fluxil 
vtcunque fedafo, roborandi fcopo exhibeo cor- 
ţicem perutiianum ad ^^ omni bihorio. Circa oâa;- 
uam velperiinam vocor, manus auxilia(rices alia- 
Iurus iterum copiofe ertiorem exfpuentii quod 
Kgcr mere iribueba( vfui horum puluerum, e 
qufbus^ vii ajebat« tuffis ftatim vehemenţius ^fur« 
gebat cum difficulfale fpirandi, nec vUam aliam 
pufam aut errorem dizteticum agnofcţ^bat Se* 
ipotus fuit ergo horum yfus pro tempore & reme- 
^iis prioribus fatago motos compoaere fla£lu6» 
Quod optime fuccedebat^ mane enim accedenti > 
Sion QÎfî €ongrumaium quid e pulmonibus eje£lam 
oftendit Stsaii iterum ad vfum pulueruin acce* 
âeret, quid fit? aliquot dofibus alTumpti^ i eadem 
luditur tragoedia^ Iterum vocor, video eâfeâum 
inexfpeâatum , euentum baud prsuifum. Defî- 
ftere jubeo» iemperantibus infifto & încraflan- 

tium 



Digitized by 



Google 



ÎN HffiMOPTOES ET PHTHSIOS &C» 45 

iium & dcmuIcenHum ope conualefcit > fatîscţuc 
bene habet jam vUra menfes quartuor. 
Ca sus IL 
ViiL quadragenarto major , ante aliquot 
«nnos Kxmoploenr paiTus , ab hacque fatis bene 
fînafus, dum bis in anno prophylaâice fibi ve- 
nani fecare curat; quodr^e vitimo fere fesqui^ 
tnno negligens , (ub fînem anni elapii , cădit a 
ţaucis gradtbus & peâus lapidi offenditi inde- 
que nihil mali prseter dolorem leuem ad ftcmum 
fentiens , flocci facit. Atqui tranfaSis 1 5 die- 
bus , corripitur fputo cruento , primo Icuiori , 
feniîm autem incrcfcente : inde in auxilium voca- 
lul, vcnam fecari jubeo , temperantia pratfcribo, 
c quibus remittcbat quidem fluxas , vcrfus vefpe- 
ram vfque, quando veKcmcntius ingrucbat; îte- 
rum igitur extrahitur fanguîs e vena ad vncias 
Xij cura pulfus caeteroquîn plenus effcl ac duri- 
ufcutus. Siluit jam fluxus per biduum , dum cdr- 
ticem nitro addito prxfcrîbo, debitis intcruallis 
fumendum. Atqui poft pauca praebia , magnt 
cbullitione prorumpil iterum e pulmonibus cruor, 
qui noua pblcbotomîa oompefcitur , & Julapio 

eum 



.GooqIc 



46 MEZA CORTICIS PERUV^ SUSPECTA 

oum vitrfolî ipiriiu probe acidulafo ; cujus ope 
nullum dein fanguinis compăruţi (puhim. înde 
deiiftcre eogor ab vfu corticis in hzmoptoe, 

Negarb tamen haud poflfum dart quidam 
ca(usi in quibus non fine firuQu cortex propinare 
licei, abfenle fcilicei febri ac peâoris dolore» 
qui equidem calus admodum rari. Frofîcuum in 
fumma debilitate poft fuperatam hxmoptoem re- 
manente inueni, nec non in (knguinis (blulione 
compingenda. 

Caeterum remedia optima i pediluuia, alui 
duâio lenis, acida vegetabilia polius quam mine- 
ralia , dum hsc tuflim excitant ferinam. Optată 
pro fpafmis compefcendis & tufli clangofii miti- 
ganda. Immerfîones manuum in tepidam , liga- 
furac partiumextremarum> finapismi furiş appli- 
caii > vefîcantia inter fcapulas ) quae derivando fse- 
pius magnum aflferunt juvamen » uii nuperrime 
iterum vidi in haemoptoe a ponderum elevatione; 
aqua frigida in majori malo cum linteis compli- 
calis collo peâorive admota. 

Nec quicquam mdius licet blandiri fibi ab 
ufu corticis in phthiiî pulmonali > ni(î forte in 

incipiente 



Digitized by 



Google 



IN HiEMOPTOES ET PHTHISIOSf &C* 47 

incipiente phthifi , qux aliquando fequîhir eva« 
cualionem nimiam , âuorem album, laâationenit 
femiais profufîonem , vel & magnam fuppuratio-^ 
^em al) operationo cKiturgica, vel & tn conva* 
lefcentibus, uti Pringle placel, dum puUnones li- 
beri ab iniarâibus ; deaium in phthifi a febri 
inlerraitfente orfa. Cseterum dccUrzi Deffault cot- 
iicem nocentidimum in phthifîcis , prsferlim în 
phthifi tuberculoiâ , non jiifî dubius proponit 
Schachtt an cortici peruviano locus in ulcere puU 
nionum? Mundando eoque confolidando ? plu^ 
riroum necere hoc medicamentum, cum pulmo 
jam cxulcerafus cft, fxpius dolui, cum îuflîm exci- 
farct, refpirationem inhibcret, fputaque fappri* 
meret. Sanavit Haller ulcus pulmonale coriice 
peruviano cum laâe decoâo , leniper tamen fe- 
Iicem fore fuccefTum non aufus eft promiftere. 

Habui prsetcrea phlhficos quam plurimos, 
quibus pro mitigandis fymptomatibus, febri fciL 
heâica, fudore & diarrhoea coUiquattuîs cerii- 
cern fine fruâu dedi. Datur enim cortex in hec- 
ticai rationeshabita adregulares horrores, calorc 
tciiidore matutino infequentibus> . ad analogiam 

febrîs 



.Google 



48 MEZA CORTICIS PERUV. SUSPECTA 

febris inlermîttentis. Al proK dolor! înuHlc te 
iners remcdium huîc fcopo, tempus tcrifur fruftra 
^o apHora forfan praebcrclicuiflct, prsemoncnle 
cnîm Fothergilti augcl {«pe lufUtn , hacmoploem, 
pulmonum «rofioncs , fudorcsqiic colIiquaHuos* 
Febrîm heâîcam îţide non mitigarî obferuaut 
fa?pi(Cme & prscîpue in pKlhîSco , koc autumno 
demortuo , in <{uo prse cxteris preverlebantur 
înde accefTus alicţuando pro aliquot diebus, redî< 
bant tamen poft infidas inducias & concomiita- 
bantur xgrum ad lumulum usque. Cortex peru- 
nîanus aii Tralles folis intermittentibus & cx carum 
genere continuii deftina!us, neuiiquam conuentt» 
licet e praâicis numere pluribus in febri he£lica 
adhibetur, nunquam vero inde aliquid bont ob» 
feruaui & quamuis in quibusdam minus nocere 
videahir, parum aut nibil prodeflfe, affirmare haud 
dubito cum Fothergili In tentaminibus clinicis de- 
clarat Home medicamentum noxium in phthifi, tan* 
quam febrim augens. Ininflammalionibusvifcerum 
& abfcedibus internis potius augeri febrim quam 
minui ab vfu chin» chin», effatum eft J^a^Kvii. 
PelCme fe habere tabidi ait van Swîeten quibas 

coriice 



Digitized by 



Google 



IN H£MOPTO£S ET PHTHISIOS &C^ 49 

cortîce peruvîano febris tolliiur heflica, & fum- 
mani pati anxîebUem, tnde îa fimili cafu fuadet 
abftinendum a cortice. Nocere poHus quam ju- 
vare in Ulibus febribus aflcrit Verlhofiut ; în ul- 
iiroo ftadio a cortice potius augeri quam ftîpari 
Diarrhoeam coIIiquahVam obfervatîo eft coUegx 
olim 9 nune Beati Firiborg. 

ViDBTis ergo quanta caufela neceflaria in 
corHcîs exhibtftone ad phthtfeos curationeţn, cum 
quania pnidentia admîntftrari debei, roborandi 
forfan fcopo in he£Uca absque ulcere;, & pracî- 
pue attendendiun ^z ad juvamen & nocumenlum 
îndeproduâum, ufabeodcfîftamus, fî ex primîs 
tenfamfnîbus nibil commodl redundat> ne malum 
dcterius evadat 

DfiPLORANDA quidem efl fabidorum fors , 
quod neque abaiîts reinedm laudatis înphtbiff, 
melîus fperare Itceat, neque ab acîdo vitrioli, ne- 
que a marlîs limaiura , aquk mineraiibus > mufco 
islaudico, âiyrrhx foluHone, oleo afphaltîj nec 
a venae fe^onîbus parvîs Cepius înftîhitis ; qdod 
proh dolQr ! adeo clinicis nohmii ut non egeai 
demonftralîone. ExcIamandiTm ergo. 

D Jacenl , 



.Gooale 



50 MEZA CORTICIS PERUV. SUSPECTA 

Jaccnl, quibus crucnlf hiflîs imperat 
Locîs in omnibus > nec ullus aftulit 
Opcm gcmcnHbu5. Truccs td ioferos 
Fii indies acerba ţronior via^ 
Saturquc ftcrtil orcus. 
Phthisis confumaU onuiem refpuif medelam; 
fi quîd valemus medici, prophylaftice eril, bo- 
num tnftihiere regimen , corpus femper ubîque 
confervare perfpîrabîle > fumma cauiela corporis 
calidi refrigerium ftigere, venam fccare in ple* 
iboricis bis in anno, & opialis ftatim ab initio 
ficcam compefcere tuflim. 



^^'S'^i^^^/rs^^^'^Kusji/^^ 



Digitized by 



V. 



Google 



.5î 



iETHUS^ CYNAPII 

IN CORPOIIE HUMANO 

EFFECTUS NOavUS 

Auâore Rudolmo BuchhavSi 

Medic Doa 

^_^UM indicare dfteSkus^ ti dtverlis pttntiS) qua» 
rum vis nociva nondutn £iti$ pcrfpeâa fit > in 
corpore humano edifos> aceos patef acere, ijua* 
ram virhis Infirmttatibus mortalium maximo fitc<* 
rit emolumento» oeque lăudabile incepfum repu^» 
Itverim) tos iniucemedere dffcflas, iţoosi me 
in vito > in cgris (ţaibusdam excitavit ^thuia €/•> 
napii , haudquaquam dubitavi , pnefertim cum 
kos defcribcndo caufam fimul innoctntis Conic 
Maculaţi dicere pofltm» 

1>\3U per totam Europam cet^tavit d. StSr^" 
Ktts uiutnConii) omnesque pra£lici vtm ejusdeţn 
in a^grif fentanmt fuit» quo de utiUtaie ^ut me^ 
D a dîca 



Digitized by 



Google 



52 BUCHHAVE lETHVSJE SYNAPII 

dîct cerţi vero îHo perfunderenfur gaudio, a 
tnultts malis > hucutcţue optîmts curîs refîfteniî« 
bu5> fe ctves miferos liberafTe, ego tune tempo* 
tis medieus faâus atiorum expedmenta mets con« 
firmare tentaminibus magno flagravi ardore. Di • 
dici jam duduni, dum Hauniae veHâiusfui, di- 
âam herbam in mulHs profuiflfe malis, nunquam 
vero eflTcâus ^ laude acquifîta indignos , vel cor« 
pori humano inimicos edidîflfe audivi. Spe 1)oni 
eventus , sgris quibusdam herbam Conii, in om* 
nibus propemodum pagis noftris ad iepes afFatim 
crefcentis > praefcripfî. Hujus ufu varia appa* 
ruere in aegris fymplomata mala, quorum caufam 
necţue ex pharmaco prxfcripto, neque ex morbi 
îndole deducere potui, fed eam a regimine aegro* 
rum inordinato ortum trahere prîmum duxi. Per* 
bene fciebam , pKarmacopolam charaâeres didi* 
cifle Gonii, totamque plantam ex kabitu cogno* 
viiTe, & jam cognofcere, ut, quofl in quibusdam 
Europe locis faâum , ignorantia in vîcem Gonii 
aliam fumere nequiret plantam: De dolo patrato 
Duncjuam eram conviâus. ^gris igitur, ut 
ufum continuareni medicamenti , meisque prar. 

ceptis 



Digitized by 



Google 



EFPECTUS NOGIVUS* 5 J 

ceptîs uf tnorem gercrenti înjunxî. Brevi vcro 
poft renovafse fuot qtierelse, qt» propfer hanim 
iinpatiens , âimxque bonx ftudtofusi herbanii 
quam fceleris fufpe^latn jam tnerito Kabui, cxamu 
uandutn ftttn(i« reperique, magnam ^tluife Cy- 
napîi pariem a perfido pharmacopola effe admiic- 
fam; Hanc ergo omnium malontm cauQim effc 
credidi , neque me decepîi conjeâara ; poftea 
enîm czperimenhi docuere Conmm ttk a culpa Iu 
berum , & coram judtce deînde , phartnacopo^ 
lam aequalem Conîi & ^tKufâe partem maligne 
.inifcm& } palefaâum eft » & ieftîbus publice 
monftralum. 

JEgki hcs hanc adhibuerunt mifcelani} quo« 
rum morbi biftoriam, ui mdîarîîs meîs extanf» 
hic apponere non pigebit 

i) Viduam perpauperem , ruralem, annum 
cîrdtcr agentem 40 > diu afflîxerant ulcera facici 
collt({ue carcînoraatîca , îchor valdc foclens fim* 
dentîa, margine dura, locacţue vicina continua 
magis magtsque depafcentia. De' coctero fana. 
Prarfcr laxantia pillulas de Conio per fpalium bi- 
mcftrc fine lillo incommodo adhibuit , nulla vero 
D 3 . i«^« 



Digitized by 



Google 



54 BUCHHAVE ffiTHUSffi CYNAPH 

tnde muialtone mali in tnelius vî£i» oleoque 6c 
opera ţ>€rciUa> taiidem herbam {>rxfcrip(i Conii, 
cujus caperet unctam unam in aqux fimplicis un* 
^ XXXII coquendam > atque colalttraro partitts 
vidbus ) omni bihorio , ad uncias iii quoHdie 
biberet. Per iv aui v Kebdomadas hoc medica* 
men in ufum traxii , quo lenipore me fxpîus 
tdiii atque conquefta eft> fibi herbas furpicionem 
imporUiTe , quonîam a decoâo fumto fe male 
femper habuit » hujusque hauftum tremores , ver- 
tfgineni> oculorum hebeludinem, cephalalgtam , 
dolores coticos > vomitum , yirîum dcFcâum > 
cibi faftidmm exciiaflfe. Quamvis in regimine 
âixtefico nullum in venire pohii ţrimen» fufptcio 
hujus tamen rei remaniit. Dedi igthir hxans» 
pratfcripfam dixtam incdcavt , & ad ufum dc^ 
coâi porro adhortatus fum > meliora fperans. 
Breui vero rediîi, dfcens> fc prxcepto fatkfcciiTe 
sneo> conHnuoque ex decoâo fîdeliter KaufîlTe» 
€adem vero quoiîdie expertam fuilTe fymplomâ- 
ia> imo anie'aliquoi dies vomitu violentOi bre* 
moribus & convulfionibus ita correptam , ut 
leâum petere fucrit coaâa> ab eo tcmpore nau- 

fcofum 



Digitized by 



Google 



EPFECTUS Noeivus* 55 

(cofum decoftum feţ>ofuiflfe, & jam oînnibus col* 
Icflis vîribus in urbcm pcdibus iter feciffe, quo 
nouas â pbarmacopoU accîptrel herbas , mcae 
inquifttioni fiftcndas- Tanlorunv|naloruni anxîr 
tis , Kcrbasquc rudi modo inJcUas infpicîcns , fa- 
cflc def exf , m^nam iEthufae parlcm Conio cffc 
admîxlam. Hinc caufa malorum patefafta , poe*- 
mhiît me, fcd ferius, quod nullo babîfo dubio 
de pharmacopolae finceritale, lam longo Icmporc 
ioxico Koc vir«s & falutcm pcrdidiffem xgrae. 
Contum indc vcrum opltmumque ei ipfc prabtit, 
cujus dccoaum, uti anlea, ipfa pararcl, eodcnv 
quc modo adhibcrcl, Hujus ufu, fymptomafa 
rcccnfita ceffarunt , vires corporis indics auge* 
bantur, lUcert maligna pus dcderunl lăudabile , 
^ inlrâ menfcs ii omnind fanată funt 

2) Eodcm Icmpore, quo dolum dclexcram 
denominatum , focminam paftoris cujusdam inuîr 
ftndi gratia, ru« profcftus fum. H«c, cuju$ 
foia familia pblKifi pulmonali occubucral, annoi 
habuit aliquot lupra viginfi, dioque refpirationc 
difiîcili, anbelitugi-aui, & tuflî vcbemcnti^ ficca 
absquc cxcrcalionc laboraueral. Multa confum* 
D 4 *"^^* 



.GooqIc 



$6 BUCHHAVE mTHVSm CYNAPIl 

(erai medicamina absqtie tnafafione vd lenimine 
morbf. Cenfui, în pulmonibus adeflfe indurata 
tubercula atquevemicati id cţuod cHam anatome 
poft morlcm detexit , îdeoque cum Conto pericu- 
!tim vt facerel adhortahis (um. Herbx Coniî ab 
ofHcîna pharmaccuHca apportate unciam femfs 
coquebai cum aque uncns xxxii ad libras ii : 
Ex celatura omnî bîhorio caperet uncias iii. 
Foft dtes XIV eam viiîianii d< auâa reipirationis 
dffficultate) cepbalalgîa, doîorîbus coltcis, nau- 
fea, vomitu, membrorum lafllhidtne atque tor- 
porc conquefta eft. Fraudulenttac pharmacopolae 
memor , deco£lo herbac adhibito alienos Kos ad« 
fcribere eflFcâos non haefî. In aquam îgt(ttr te* 
pidam miffîs herbfs înicîfîs» foliisquc înde ex« 
pănfîs» facile diftinguebantur Conii & ^thufae« 
Quo vcro cerfîor effem, quod decoftum reuera 
excitaflet ifta, de quibus a^gra conquefta fuii 
mala , virgini ibi pr^fenti perfuafîi vi vnciam 
vnam hauriret decoâi, ipfcque tanltindem fumfi. 
At vix prorterlapfis hors minutis vi nauica & 
doloribus colicis ambobus ftettt experimcntum. 
Ipfe poftea & herbam veram & pilulas Conii 

praebuî 



Digitized by 



Google 



IFFECTUS NOCIVUS# $J 

prsbtti argrar > qus harum vfii nihil mals per* 

3) Anno poft hsec gefta inlegro praelerlaplb 
juvenis rufticus>^xx annorum) me tdîît» opem* 
que iroploravit. Ulcera lonOIae, palatî» naii & 
genae dexine habuîi venerea. Laxantibus prae- 
mi(Es & fnterpofîfîs , decodum ex Conio , io 
Iiorfo patrîs fui ironie crefcenfe , parahun ditt 
a^ftîvo tempore adhibuii , ulceribusque propemo- 
dutn &natis 1 fe curac empirici, ibidetn loci cotn- 
txiorantts , commiitt ; fed brevi omnia in pejus 
ruebant. Revertenti iterum ab officina pliarma* 
ceuUca Mercurium iublîm. fpirihi vini foluhinit 
pnelcnpfî» herbamque.Conii, ex qua decoâum 
iali> ut xgra prima, modo iibi pararet & adhi* 
befe{; quinto quolibet purgaretur die, & diaeiam 
înftihieret laâeam. Ante cura^ initium nihil ^ 
excepiis tilceribus, perfeniicbatmali, eademvero 
incepfa, dolores colici , naufea, cephalalgia, cibt 
^ftidium, verligincs» ingens toiius corporis lan« 
guor & debilttas oborla funt , quae fympiomatt 
poft quemlibet hauftum prae&rtim funt auâa 1 
quapropter eliam de berbis fufptcabahtr aeger, v\* 
D K prirois, 



.GooqIc 



58 BUCHHAVE JETHUSiE CYNAPII 

priinis , cum hx , ut dicebat , Kjerbae dccoâo 
pejorem impertirentur faporem , ac es , quae 
domi crcfcebanf. Quonîam anlca cx ufu Conii 
nihîl mali knCity iă culpa vacuum habui> qaare 
^erimonîas ejus primo neglexi , iteraits vero 
eisdem , in omnes caufas poflibiles foiiciie» fed 
fruftra , inqtitfivf. Pharmacopolae male credere 
nequivi, quontam de pairata admonitus fraude, 
iincertus in pofterum agere promiferal : Herbae 
pneierea admodum minutim erant infcifa^i adeo 
ut indagaiioni locus non efTet. Hinc quoniam 
una cum decoâo> la£le mixto, Mercurii foIuHo- 
nem fumGi, inhanc, tcr quolidic adhibi(am > & 
in laxantîa , debilitatis & fymptomatum coetero- 
rum caufam iranftuli > ideoque eadem parcius ad- 
Ktbenda judii fed nuUa fymptomălum inde roui 
lalio vifa fui(. Initio curs , pejora reddita ul- 
cera vtcina depafcebant loca, tai^dem vero ad fii: 
naiionem, quamvis lente admodum, tendebantf 
quod etiamprstcr allatas caufas me inftigavit, vt 
medicamenta non muUuerim. Curam per «nni 
dimidium fuftinuit, quo tempore diâa cum affli- 
gd)anl fymptomata, imo debiliits corporis tanfa 

înfer- 



Digitized by 



Google 



WPFECTUS NOCIVU& 59 

interdutn erai, vi folus e felia furgere, vd [Mttt« 
lutn meare prope eflei împoffibile, unde etiaiu 
medicamîna per aliquot dîes feponere, & laxan- 
iium numerum minuere fxpius fui coaâus , quo 
vires iterum alicjuanlum colligeret, Temporq 
t>imeftri prarterfluxo, ulcera qusdam fanată funt, 
<{uardam vero plenam admîtfere noiueruni confo- 
lîdaiionem, & cum eo lempore chirurgi ope ca« 
rerepoiTet) domiim redire defiderauit, quod re* 
BUere nolui; injunxi tanien> vt poftea eadem, 
quae antea adhibuerat» ab officina accerferet ine* 
dicamtna> quod eliam prxfttHt ; fed noux Kerb« 
cum in majus conjecerunt malum ; nam poft mane 
hauftas* decoâi vncias iii > debilitate ingenti > 
vertigine» iremore> fpasmis, convuliionibus cor* 
reptus eft> fubfequente lipotbymia. Eodem die 
inibi rure commoranti faâum boc retulit folicifa 
cgri mater« Memor eorum , qus Mihxxik antea 
caufaueral mala, matri mandaui, vt die poftero 
eandem decoâi porrigerâ filio doiin. Hoc per* 
aQo memorata rediere fymptomata, quc ab ber- 
bis derivări in propahilo erat. His itaque rejec* 
lis^ alias nols melioris adeptus eft, ex quarum 

ufu 



Digitized by 



Google 



60 BUCHHAVE ^THUS^ SYWAMl 

ufii nulla pcrfenGt încommodai fed poft menfîf 
vnms decurlum omnino fanatus fuîL 

NoTANDUM (ît , quod iempore fiiccedente 
euîâum fit, ^thufam dimidiamherbarum, prius 
tdhibiiarum, partem expleviflTe; exindc în ultimt 
mixiione^ vnde pcjora & vtolentîora orta funf 
fymptomaia» maxîmam, ii non omnem^ pariem 
£uiSc JEihxix i ex iââis judicare haud duhifavf» 
^amuis non iii patefa£lum. Quod qtisdam til« 
cerum fub toxici hujus ufu, quamuis tarde, &• 
nala funt> maxime Mercurio, & quod venenum 
hoc tamdiui absc|ue virium omnimoda proftratio* 
ne, majori noxa, vel vita: perditione tulit , folse 
diactae la£lear, qua fub cura coiitinuo ufus eftt 
«dfcrsbendum puto. 

H^c adduxi narrata ad confirmandam ^f hu*» 
fie in corpore humano noxaiiu Plura aliata majus 
forfitan de hujus plantae efleâufpargerent lumen; 
ied lartor, me plura indicare non pofTe. De ea- 
rum certitudine oemo dubitare poteft, quifciatt 
£iâa enumerata t n foro a teftibus fidelibus jureju- 
rando eiTe confirmata, judicîumque atque poenam 
fitipoftorem mânere. 

Ex 



Digitized by 



Google 



EFFECTUS NOCIVUS» 6l 

Ex hiftoriis morborum colligcre fas cft : ^fhu- 
fam C/napsum neruorum fy ftctna praf cîpuc aggre* 
di» ftinâiones ejusdcm ordîntrias impediendo, 
& vires înde totius corporis debiliiando, vnde 
iiniftra in aegris oSorta fymptomaia. omnia facile 
explicanhir, & prolongata curafio intelligihir. 
Ad claffcm igihir venenorum fttipcfâcientiura per- 
tînere han« herbanî palam eil » quamuis e pluri- 
tnis, qui de materia medica agunt, libris, ob 
vim foriita adhuc dubiam, exulauerit. 

ViM ^thuGe nociuam mulţi jam pridem 
cognouerunt obferuatores, quorum quam pluri- 
morum obferuata compendio(i(?me coUegit atque 
cnumerauit UI. HalUrus (a) > cujus verba hic 6c- 
fcribere non pigebih " Tota plania trita odorem 
" virulentum allii praeferi , & fspe potuit pau- 
^perculis hominibus nocuiiTe, cum & in bortis 
" prouenial , & baud mediocriter Pebrofelinum 
** referat, Quam adeo Cicutam medici cum Petro* 
^ felino comparaverunt , eam pro noftra habeo. 
"Multa exempla reperio anxietatis, fingultust 
^'ctiam trimcftrium deliriorum, foporis> ftupo* 

"ris, 

(O Hift. Ibrp. indigen. Htlvcds. Tom. L pag. ))6« 



.GooqIc 



62 BUCHHAVE ffiTHUSffi CYNAPII 

"ris, împotcnHae, voniihts> faucium conftri^lft- 
"^ rum , fpasmorum ventriculi , convulfionum > 
" mortîsquei quae omnia maU JEth\iix tribuunfur» 
'• Noftram innoccnler ab integra familia comme- 
" ftam lego, minori forlc copia, haec enim ve* 
" nena non occidunf > nifi uberius fumanhir. 
" Mihi certe accidii , vi cum uberius de pehrofe- 
"Itno cum aqua coâo ccenâlTem, ea nox mihi 
" per naufeas & diarrhoeam valde incommodt 
** fuerît. ** Inter recenliorcs' Linnaeus (i) admo* 
net: "Ut caveant coqui, ne ^thufac folia loco 
" apii petrofelini in cibum adhibeant> cum eorum 
" dementct efus. " 

Si quis objiceret: NocuifTe etiam aliquando 
Conium maculatum , eademcţue produxîfTe fini- 
Ara fymptomata ac ^thufa> adeo ut tuto ţ>ro- 
nunciare non liceat> an in fupra nominatis cafi- 
bus Conio vel ^thufs culpam tribuamus ; forti- 
ter tnfiftere audeo : Conium nun(ţuam nocutfle. 
Scio equidem viros fliifle, qui antiquis tempor^ 
bus Conio noxias iribuere vires ; fed his fides 
oon babenda, quoniaro Conium cum ^thufa, 

Cicuta 



CO ^^ Svcc» 



Digitized by 



Google 



EEFECTUS NOCIVUS* 6^ 

Cicuta vqrofa) Chxrophyllo, Phellandrio, aliis- 

^ue con&ndcbant > nullos entm certos do^î erant 

charaâeres bohinicos , quibus umbeUiferas rite 

difccrhcre valucrunt. Hinc planlas hujus admo- 

dum confufaf apud obfcrvalorcs dcfcriptloncs > 

ţuae rationc efFeftaum obfervatorum fcrupulum 

nooexfguutn injiciunl: Jam enim hi medtciimen* 

fum crîminarî , îlU non adeo furpicere l alii omni 

fcclcrc abfolvcre (a) ui ultimo plerasque de Ci* 

fufa hiftorias incerte plante efle, pod Trewium 

pronunciarit HoUerus^ quod etiam ex diftis ejus 

fupra allatis pateat. Scio eliam alios noviilimoa 

cxftctiffe , qui vires Conii vel inutiles vd noxias 

indicarunî> quo rcfcrhu: AntA. de Haen , ^oh. 

Andree i Langhu^ Gatoker^ ^ok Calvur, fFhyt- 

ifus , Aftrucj alii ; fcd in hac re candorcm Hanii 

defiderarunt Alethophiti Fientien/es (b) , alii ia 

aliis (c); cdcri, qui vires infclices Conii experţi 

funt> omni fine dubio venim non adhibueruni 

Conium. Ita in Anglia, Hollaodia, Gallia> 

Italia ', Borudîaj Silefia , Bohemia^ & in ip& 

Auftria 
(t) Cranuţ Mat. Med P. III pag. 44. 
(b) Elucidacio ntccffiithi Epiftofas H«iui de Cţcut^ 

CO tBri<f( Atei M flMamrMicv» 



.GooqIc 



64 BucHH'AVE mrmvsm synapii 

Auftrîa contigUre ieftafur Storciius (a]). Idem 
afleniitur Crantz (b)» dicens: ^thufam Cyna- 
pium & PhcUaodrium acjtiaticum «fTeâutuu Co* 
nii mulţam partem retulifb. Exhraflum enim 
potuit cx Chaerophyllo femulo (c) , cx Chcro- 
phyllo bulbofo (d) , cx Cicufa virofa (e) , cx 
^thufa cynapio (£) , ex Phellaod^rSo a<{uatico (g) > 
parahim fuifTe , & pro vcro Coniî extraâo vcn« 
ditum, adhtbitumque 9 vel ex Cicuta Parifina de* 
terioris note (h) profe£lum. Cicutae hinc in 
omnibus ofHcinis eaedem non funi (i) ^ neque id 
vel adeo mirabile vîderi poteft , cum etiam hodie 
botanici Conium maculafum cum Cicuta viroCi 
confuadant, quod m flora Caroiols faâum» ubi 
cbarafter Gonii adfcribitur Cicutx virofs. Ubi 
îgitur infortunia in sgris oborta Conio adfcribun- 
tur» ibi ex allatis unum alterumve vitium irrep- 

Me 

(•) Contînaat. Experiment, p. g. 

(b) M^L med. P. IIL p. 45. 

(c) Ibid. 

(d) Cratit%, Fafc, IIL p. 69. 

(e) Hallir, Hi(l* Sdrp. indig. Helvec. T, L p. )43. 
(Q Crant%. L c. p. 45. 

(g) Idem L c. p, 48. 

(h) Joanu de med, Vuau 1764* m. Juiiu 

0) CrMtu. L c p, 44* 



Digitized by 



Google 



EFf ECTUS NOCIVUS* ^5 

fifle neceflfc fit Hoc ex (ympfomatibusi quse in 
fllionim ârgris vifa funt> cum us> c[U£ in meis 
obfervavii coUatis, admodum probabile vîdetur, 
verilatique confcntaneum. Symptomata enini m* 
faufta Conioi interne adhibito, a noviflimis ob^ 
iervatoribus impuhta» funt: Appetîfus abolihis» 
jebiliias fotius corporis» brachioruin pnecipue & 
pedum> veriigOy tremor oculorum & totitis corr 
ţori^ vtfits d^ilitahis. Hxc vero cum apprime 
convenianl cum di£Us, ab ^thufaexcitaHs, ma^ 
lis baud £Mo vîdemur raliocfnarij fi ^iburs, vel 
«Itx ejusdem faraginis plante, per ignorantiam 
fubftihite, eadem adfcribamus. Innumera fi ad« 
ias, {um veterum turn receniîffimorum , deConii 
tnnoceniia ieftimonia , quar , ui penjuam nota, 
bic enumerare fuperfedere pofiura^ rem extra om- 
şem dubitationis aleam invenias pofitam» certifE. 
meque de Conio coUigas : Si non juverili fiine nof| 
nocuerii (a), etiam magna dofi porreîhinh Fida 
tdofttts experieniia boq adfirmo : Ipfe namque 

«gris 

(•} St9€r^dMS. Uh. L de Ciciit p. 6. is. lib. IL piu. 
ribns in locis. Conrinnat. Fxper. p. 79* ^06. 9^^. 
HâUems. Hift. ftirp» indig. H<lv«c. T. L p. 34«* 

E 



.GooqIc 



^6 BUCHHAVEx^THUSffi CYNAPII 

sţgtîs decoâium Conii fbrHdiinum ad unc. vi> & 
fuccym «jus rcccnlcr qxprcffum ad unc. ii. fa^pius 
^otidîe exhibui, nihiit^e inde mali unquam vîdL 
In£brhtnta igiiur în aegrts roeis vifa, non faneCo- 
nîo, culpa omnimodc vacuo, fed ^thufae mcrito 
& debite funt irapu!anda. Huîc poftulafo facile 
adfttpuictur, qui atlenfe fa£l:a pericgat; fcpofîlo 
eniniConio, cui admixtafuit ^ibufa, mala mu 
nuebanhir^ ceflabaht; ufu ejusdem iterum in<f 
cepfo , redibatiî > augebanhtr. Eademque fub 
uS^i veri Conii j d^nuo cxhibiti, nutiquam in con- 
^eâum prodibani» hoc enim beae iulerţtni» hoo 
(jue fanaţi funt 

H^c de JEthvS^ăiSU fufHcianl. Quam plan- 
tam I ii non inter venenatas ftri£le fic di£las , ai- 
lamen inter venenatas ftupefacienlcs locum obten- 
foram» corporiqiic liumano ita inîmicam iffc, ut 
omhino non ad medicnmentorum, mininneque ad 
diriîcntorum claflem refcrri poffit , nemini non 
cx diâis paf^rc credo. 



Digitized by 



VI. 



Google 



6^ 



VL 

SPECIMEN 

DESCRIPTIONIS MORBORUIVI 

ANNO MDCCLXXIX IN NOSOCOMIO 
NAUTICO GRASSANTIUM. 

PARTICULA tKlMA 
7 DE nSfFLAMMATIONIBUS PECTORIS, 
Au£lorc H* Callisen, 

M. D. & Profcll Nof. Naut. Med. Rcj. Soc Med. p. t. Secret. - 

j 

Inter acuiosmorbo? nauticonun/qui Anno iŢŢg 
ţd Nofocoimum navale aUafitftenmt» fireqtiem 
Icfluiie cranf înâanunaHones peâoris , fisbres pa^ 
tridae vene, febrei mixlsB, febresnervolb» Dy- 
fentcrîa^^c doimţue variolae» QuaB'tn faorum mox» 
borum genîa ac, meidda fingularia nâhi occurise? 
nmt cum Sociefate .cominuiucafe haud kKOm 
gnttim ptt&nzL -: -:. 

KuMBUDs aegrbtorum mflaminalione poEkoria 
laboranfîum 295 coroprektndeBi^ > iţuoruhi ^ 
£pm obîcnnai fii^mutn. Mozbus luc ^ ^ 
£ 2 menfibua 



.GooqIc 



68 CALLISEN DE INFLAMMATIONIBUS 

fiieniibus Apriiis » Maji , Junii , Juiii > Auguffi 
atque Sepfembris przcippe grallabatur, pne relictuis 
omnibus, maxime erat ambtguusat({uepericuIofus« 
RarifHme primtim morbi ftadium obfervare mihi 
Ucuit, cum plurîmi non ante quintum, fextum v^ 
feptimum diem c navibus bellicis adNofocomium 
delati fuerint > inque nonnUllis in fuppurationem» 
in aliis in Gangrenam jam iranfierat morbus. Ia 
irihus folummodo, qui fcabie deaumbentes» hoc^ 
' morbo corripiebantur, morbi initium ac progref* 
fum obfervare licuit Hi in principio infolitam 
exlremorum f enfionem ) horrores intercurrenles,» 
gravitatem capitis> interdum dolorificam) (entte* 
\mA > cibos aver&bani > potora aflitmebaiil 
copiofiorem» truiis fudore perfula trai» onmem# 
que motum iugiebanl sgroH > facies pallida i 
ocult knguenies > refpiratio parum frequenHor, 
{ndftts> alîc{uanhiium minori baud malhmi â ftaht 
naturali recedebi^ Per oâo vel duodecim hon» 
durabat hic ftatui) tune accedebat vomtiuS) ut ţiu* 
rimumbiliofus» cum auâo capitis artmnnque dolo* 
ltbpd{ufrequentbri>duriortiminorf. SympioiniiA 
tfttnia4koxasttaingravefcebaa^ ut iMilfimm iâu»» 

fub 



Digitized by 



Google 



PECTORIS^ 6Sr 

firectucnii anhelofa rt(pirt{îone, 130 in minulo 
primo lemporis numerari poflent ; lingua htnc crab 
impura, fîfis, inquietudo, dolor vehemcntior, animi 
triftitia &mraa, cutis ardens, ficca, rubra» alvus 
claufa , urina îgnea clara; In hoc ftatu iertiumr 
fiorbi diem aftingebanf a?groH; accedebant jam 
dolor punâorius & gravativus peâoris ianius 
Ut fiib quavis infpîraiione pne dolore planâum 
edere cogerenhir, tuflîs ficca admodum dolorifica, 
& haud raro incţuiehido ad deUrium uscţue auge- 
batur ; alvus raro (ponte apertebatur ; ad qţuntum 
yd, leplimum dîem augebantur hxc fympfomata^ 
iranfibat hmc înquiehido in foporem fere eonii- 
iiuum, pulfiis rarior pleniorque evadebaf , luffim 
minus dolorificam fequebahur ejeâio fimguino« 
lenta vifcida foetidiiGma. Hxc fauftum morbi fuc- 
ccSum promîttebaf, (iejeâio ad 13 vel 15 diem 
augebalur, & tune fen&n decrefcebat : periculum a 
conirario aderai, fi in venim pus mutabalur ejeo* 
lio, fi proftratf o magna virium» urina clara a<{uofa^ 
vel expeâoratio valde diffidlis tdvenid>at. 
Ejeâio plane fuppreSa aut inter ti & 15 diem 
mortem pne{iigiebat,vd iudor ac urina crUtcafu^ 
E 3 gabant 



.Google 



70 CALLISEN DE INFLAMMATÎOMBW 

gabanl fymplomaîa. Hi omnium fcHciflîmi cva- 
debant , ac brevî fanitaiem recuperabant ; iili » 
quorum expeQoratio fanguînolenla continuabat j 
lonle circa g vd 9 morbi hebdomadem rcconvalca* 
cebanl, vel circa 5 hcbdomadcm phihifict tnorie» 
bantur : in bis pars pulmonis in faniem gelatino&ni 
focHdam converfa, vd vomicisobfeffarepcricbahir. 
Intra paucosdiesfub decur(u morbi ciiofpontecju^ 
cum deterioratione fymptomabim , redibil fca- 
bies ante morbum paflfa. 

Ik nonnuliiscirca5 vel ^dtem nccedebat di« 
arrbxa; morbus iunc alium ailuntere genium vi* 
debaiur > cito Ixberabalur pe£lus , facilior evade« 
bal refpiraHo, plenior pulfus. ' Colore ex fla vo ru- 
befccnf f hmc fttflfundebahir cutî^ lingua aridiffima 
dentes crufta fufca obduâi , audtfus abolitio » 
balitus oris foeiididimus cadaverofus , calor cidif 
mordax» delirtt in foporem âc deinde in lelhar* 
gtun trahfîtos «ccedebat' Hi per plures hebdo- 
mades absquc fenfibili mutatione decumbentes, 
aut leatiflime absque vera crifi vel metaftaH knu 
tatemrccupembant, -vd» praeciptte habitus debf* 
Ib aut venaefeâionibQs prsgreffis e}diauiH>circa5 

vd 



Digitized by 



Google 



PECTORW* 71 

vd 6fam heb jomadem moriebanhin Menfîbus 
AuguAf ac Septembris aliam indoTetn aiTuniebat 
morbus. Mentis vîriumcţuc cita proftratio, vo- 
mitus , fudor in morbi înitio, non amplius ob* 
fcrvabanhir, ncc expeftoratio halUusquc foclidus: 
Menfe Oăohris plane non de folîHs Feripneumo* 
niîs recedcbaf j ejeâioneo) fanguinolcntam circa 
quînhim vel {epHmum morbi dîem excipiebant fu- 
dor ac urina critica, & sgroti 14 vel 21 dierum 

^ (paf io fanitatem recuperabant. 

Ab inîtîo natturam epidemix ignorans , ob 
ot>via infiammiU pulmonis iigna fanguînem 

' pluries mifi, ac reliquam methodum anfiphio- 
gifticam ftrenue adhibui. VenapieSiones breve 
levamenadferebant, & auftadeindevehemcntîa re- 
crudefcebat morbus, în nonnuUis (ub iânguinis 
miflione minor & rarior, fii aliis crebrior ac in- 
sequalis evadebat pulfus, fanguis miiTus in non* 
nullis cruAam albam, crafiam, fenacem, in afiis ie- 
nuem cineritii coloris monftrabat, crafTamenfum 
plerumque falxs bene cobsercbal ; nulii îteralam fan- 
guinis detraflionan abque fetlfibili deterioratione 
ferebanf ; nec veiicatoria poft fecundam vel ter- 
E 4 tiam 



Digitized by 



Google 



72 GALLISEM DE INFLAMMATIONIBUSf 

tiam &ng[uînis miflîonem loco doleHit admotaprdr 
fuerunli neque magis Camphorae, Ttrlari emeticc 
Sulphuris Anlimonii aurati refraâac dofes profue* 
runt Inter 5 & 9 diem in pulridatn âtflblutio* 
nem franfibat inflammatio , & (juo frequei^ot 
anteceflerat vensfeâio eo cithts moriebtnlur 
aegrofl Ne unicus <{uidem fepttmum morbi diem 
attingebal, cui ter quaferve vena feOa fueral. 

Ikfausto Koc evenfu edoftus curam an* 
tfpKIogifticam huic epidemic non convenire p 
methodum mutavi. Loco V. S. mox emelicum 
ex Tarfam Stibiato porrigebam, iohmu{ue lataf 
adfeclum a fpina doHi ad fternum txscjue vefîct* 
f orio obteâum curavi. Statim deindepoft eflFeâum 
emeHcî decoâum Corlicis Peruviani cum mixtura 
acida camphorata altematim dabatur , ita ui intra 
24 horarum fpatium Campborac gr. xxiv. & ex* 
ira£lum ^ij Corticis afTumerei sger. Quibus 
expeâoratio difficilts fuccedebat iimul emul<> 
iionem oko&m c Oxim. SqtiHlitico aflumebant* 
Spporofis repetita emetica porrigebantur | & 
plura veficatoria împonebantur. Haec methodus 
gangrenam avertebat dtcumbentium haud nimis 

de. 



Digitized by 



Google 



PECTORIS^ 73 

debtiium > ac ietnpcfiîve ad Nofocomtuni delafo, 
nta) nec prsgreflâfanguÎDÎs âetra£tione ntmisde^ 
t)iIihfoniin : expeâcnratio mdior fiiccedebat îq 
plttritnts : reliqms g infulum Senecx porrigeba- 
tur, de cjtio remedio lamen praeterlapfis 24 horis, 
«b vehemenfer au£la iymptomala deiiftere coge- 
bar : mclhxs granum Kenxiis mineralis 3 de dîe cum 
faccharo fumphim expeâorationem promovebaf ; 
optitnum ianieii fucceflum praeftîH t Mixhira e '^ijGu 
AmmoD. %Uj aceti fcţuillUici cum ^vj aquae & fâ- 
cliaro, per Ny&hetneron affumta: muUi fub îpGi 
^je£Hone pundenla conlmuato boc remedio fam-' 
latem recuperabaof, adbibifo tamen fimul infufo 
Cortîds* In 12 xgrotis flahis phthi/ictts ţemancr 
bat, inter bos 6 dato oleo Afpbaltî, ac inftifb 
Gorticts fanitatcro recuperabant; 2 fere reftitutî 
ţlalgîa vehementiâinia cQrripfebantur» (ptam deri* 
vantibus ac revellenlibus varits (edare Iruftra ten* 
ţavi ; acceiTeruQt delinaconvulliones^acaegroltmot 
rîebantur; bipuImonesadadfpeâumfanos^pusve« 
roefiTuCum în ventrîculis cerebri lateralibus adfe£U 
laieris habebant» m 4 rdîcjuîs omocm medicinam 
fitperabat morbus, in uno baUânnis Capaibae li;* 
£ j^ vamen 



Digitized by VjOOQIC 



74 CALLISEN DE INFLAMMAriOMIBUS 

vamen ndferre videbaf ur , magna ptiris (ţuanlitas 
tn hoc per uritlam ejiciebatur ţ>er integruiti meii* 
fem» mane unius diet £grotum,haud menlis corn- 
potem, facie pallidai Ubiis plumbei coloris> puUit 
celerrimo tremulo> abdomîne îmmanîter expanfo» 
cxlremis frigîdis , urinae alvique cxcreKone în- 
volunfarîa, invcnî, horxque fpatîo animam effla- 
rit ; în hujus abdomîne , aere expanfo> fanies pu* 
rulenta foetida, înteftma inflammata & varns lo« 
cis gangranofii, foraminulis obfcffa repenebanhir, 
pulmones fam. 

Illi, in quibus circa 5 vel 7 diem diarrhoea 
pulridaaliaquc diftinflaputridi genii lîgna anteare- 
cenfita accedebant, mox uti febre pufrida vera labo-' 
rantes traâabanhir, emetica reiterabaniur> cui fcopo 
Ipecachoaphamagis quamTartarns emeticus laHs-' 
fccit, deinde quovis mane Rhei ac Cryft. Tat- 
fari ât gr. xvporrigebanhir, rdiquo die no£le- 
^ejivcorticis decoâum adfumGisger : circulatio 
înlerdum40.50glt.Iiquorisnervîni incîfabahir & 
polu vinofo acidulo: plura vefîcatoria minus 
excthbant pulfum quam rapK ruftic. conhifhs 
furiş ac brachiis impofihiS) porro teri libero quan- 

him 



Digitized by 



Google 



TECTORIS, 75 

fum fieri pohiit exponebanhir segri. Sub bonitn 
remediorum conKnuato ufu absqtte mefaftafi vc! 
crifi fenfibîlt 5-6 hebdomadum fp^o lente fa- 
nUatem recuperabanl îegri. Serius ad Nofoco* 
mtum aliaH feu V. S. debilitaţi fere moriebantur. 
Hujtts generis a^grotorum numerus fttit 279 qtt#* 
nun 8 itiorluî (unt Menfibus Auguftî ac Septem- 
bris oppreiHones pe£lori9 fub inifio morbi vehâp 
menfipresVenxfeâionem fuadere videbantur» (ţuae 
ob putrefcenliae metum ^ute quîdem inftilueba* 
tur , inoleftîx tamen fub infpiratîone eam nune 
pluries reiterare cogebant, fanguinemque utî in 
Peripneumoniacis eflc foict, nionftrabat. Even- 
fus quoque docuit Vena^feâiones' , prsteritis 
tnenGbus pemicio&s vifas , nune omnino in boc 
morbo fatutarcs cffe j plurimi quoquc xgroti fub 
niera methodo antipblogiftica fanitatem brevi 
f cmpore rccuperabant , ncc ad Gu Ammoniacum 
& SqutUam pro expeâoratione promovenda^ re* 
•urrere opus fliit. 

£ totonumero inflammatione pulmonali labo« 
rantfum, iSsn^mpe, qui Nofocomium nauticum 
anno 1779 ingrcflî funl, 75 cranl c Diocccfi 

Bergenfî 



Digitized by 



Google 



7^ CALLISEîJ.DE INFtAMMATION. &C* 

genfi> 20 e dioecefîAgershuufienli» ageChrîftkn* 
{Ândeafi, 10 eSt'avtngrienfi, loe dioecefiNidro* 
fienfîNorvegîae ,156 Jutia oritntali, 20 e JuiU 
occidentali, 5 e DioeccfîSlcsvicend} 10 deniquft 
nauis Httvnienfes > unde liquet, quod &pius ob« 
fervflvi, Bergenfes inter omnes daniei imperii in- 
calas minime alienum codum perferre» maxime* 
que plurimik morbis obnoxios efle. 



'*ns^,4^/3<^^>'y>4s.j^/î«s^ 



Digitized by 



vn. 



Google 



•77 



VIL 
RELATIO MOBLTIS ,SUBITiE 

GENII MORBOSI SUBDOLI, & VISO- 

RUM IN CADA VERE DE- 

FUNCTI APERTO 

RBS. SOCIETAT. MED. HAUNIBNS. 

OBLATA 9. g. nBKUAKII I7BI. 
UNACUM UONITIS CIRCA 

DIAGNOSIN Et PROGNOSIN DIFFICILES 
MORBl ILEI 

riR 

ArNOLDUM NiCOLAVM AASHKlHy 
M. D. & PiofeiC Defign. Sodetec Mttohr. Qrd. 

Ir AUVAM dtfeorâfae fcinf filam > coQlemţ>hi Polf« 
iicorum primo iniuifu dîgnami magntira &piut 
infer Genfcs accerfifle bellum> veneranda tcftaiur 
tirtictuiias , confirmat recentior setas > îterum 
inculcat Noftra: Fata dantur Gentium totarum» 
^ţaat fortem mx>rialhim, cum morbîs confliâan* 
tium } c&ypam pîngunt luculcnter Mia : Caufam 
fimilshidmia honim iâuatiotd ad&ribas> fîs^ voi 

con* 



.GooqIc 



78 AASHEIM RELATIO 

efm/uetudhufkamij rapidi ad înftar flumini<om* 
nîa trahenti ; Abftrufîorem tertiam qucrere cui- 
t|uelicuU, per me licebit. Studiun\{imuIafîonîf 
eo venfum e{{f> ut noLis (imulcmur îpfîs > noftrsB» 
quc laluli, imm^mores prxcepli Nasonis : Prin- 
âpiis obfla: Sera Medicina paratur , dum mala 
p^r longas invaluere moras. Quot nobis obveni* 
unt Civcs, cjui pocnas luunt, vîx, nifi in ter* 
mino \i\x , folvcndas , aufus temerarii , vel neg* 
Ie£lus ad primas morbi futuri fcinHllas ? Sibi re« 
liftus, aut minotis habitus, morbi fomes, cre- 
fcit eundo, altasque ogtt foia mora radices. Per- 
fonam ludit morbus , longo ^lempore negleâus, 
donec tandem drâo citius ad exiiium roens, qua 
data porta, praeccpSj intra horas accelerai mortem, 
iţxst non fptrabatur nî(î poftanaos; cave vero» 
ui sgro foli> ejusque incuria^) exitum funeftmri 
omncm vitîo v^rtas: Quin nimium potius ne cte« 
das ubique colori morborum , cafibus tibi ai^* 
bacobviis> nec fignis per AuâoresPrincipes no- 
iaiis : Quidqmd enim deliraniRt^n , plcSfuniur 
jichivi. Experientia) uti olim i fie haud ita pri« 
iem^ cdoâus^ has didici cauielas : Ultîmam^ 

mihî. 



Digitized by 



Google 



MORTIS SUBITaU 79 

inihictrca fînem anni proxime fÎQÎtî obvîam, ju* 
dicavi Prsecepforum Optîmorum Alientioni Kaud 
indignam , crecUdi refponfuram defiderio amico* 
rum & Commilitonum prxfcnttum » ejusque me- 
ţnoriam sftimavi cum fînibus Kujus Erudite So- 
cielaiis, cui me inierfuturum commums Vestei; 
confenfiis diâifavii, apprime concordem. 

£n Vobis igiiur O! Optimi! Mwtis fubHm 
& Genii mofbqfi Ju&doU relationem, currenlc ca- 
lamo his coniignatam literis : 

Circa Koram matutînam od:avam cum di* 
midia diei 23 Dccembris An* 1780 me adit yx^ 
venis, coniubcrnalem > ftudiofujn viz duo devi«^ 
ginţi annos natum, jnorbo correphmi, mcx, no- 
inine coutubemalis, commiforus cune: Occupa* 
l^s illo die ego prxfer modum yariis, dcfidero, 
id praefensmorbiiâcicm, iempus durationis, at* 
que pra^feotem şgri ftahun mihi enarraret. Ad 
<{uae iile: Hţri» inquit , pro mpre Ibliio una me- 
cum egrefluş eft contubemaIis> Prarleâiones Pro- 
feflbrum Facultaiis PhiloCbphicae fueias audivit> 
prandium cum app^ţu fumfit , & mox dccoâum 
fkbanuQ CofFe», fibi (cmper in deliciis, & quo 

indies 



Digitized by VjOOQIC 



gO AASHEIM RELATIO 

Indies femd vel bis fruî folet : Rejeâis paufo 
poft per vomitum ingeftis > încufat cephalalgfam 
immanem, rigoresdorH» dolorespedum: Deinde 
frigus (ibi moleftum ftigalurus haurit cerevtfîam 
largam ) calidam» vomitu reddîtam: Die verfus 
vefpcram vcrgente fomnolentus obdormit , utî 
fpalio trimefhrf proximo folîhts erat: Evigilaht^ 
verfus mediam noâem domum una mecum ii: 
lledux conquerîtur vîres quodammodo fraftis, 
dolores pedum eosdem : IngrefTus leâum ad ho- 
ram matuHnam Icrliam dormit placide : Vigil In- 
fudim Thes defiderat» cţuo ingeftofurgitnadus, 
nlvum depofifurus & ventrem (imul vomitu exo* 
nerans. Iterum his fînitis k^m petit > fomno 
fruitur > pro parte interrupto , & exifuro mihi , 
ante quadrantem horae» preter cephalalgiam aii* 
qualem > dolores crurum modicos, frigus pedum, 
vomituritiones leves, fiticukm , anorexîam, & 
debilitatem levem membrorum> nulla nominavif 
incommodaxger, fatis alias alacrts. Hâeci qui 
me adierat, contubemalis, oui abeunti fidem do, 
me argrum circa meridiem viCtaturum. 

Stata 



Digitized by 



Google 



Stata advemeos hora apgnitn video mieâo 
ţronunij ejusque caput> collum & dorfittn re« 
iraâa admodtmi> nec non corpus toium modice 
ad latus finiftrum curvatum, manum fimftram hy* 
]^hondrio dcxfaro affixam fortiter, cor^ uni- 
verfum rîgfdtdn> fi*ig]dum> maxiilas.firmsiniiie 
claufas> verbO) juvenem martuum^ 

Obstupuz ad Haec cgo» lo^ge magîs miicm 
conhtbemaiis> <{uf > a quo mc reU^[ueral , ui eadetn 
camera cum cgro confident > jatn de^âum 
ioiTmo (impUct crederai fopUum: Varia» tx de- 
lideno cooiubemalb} tcnto» fed omma firuftra. 

SoLiciTB tn fiahtm xgroiantis mfra horatri 
nonam & ineridîem in<{ttfreiiti mihi narraii ad» 
fiaates, ilkiin hora nona iniierriinos & acuU(&<» 
snos dolorcs captiis, pedum & laieris finiftrt om»- 
^[ueftum dSc; circa horatn io convulfîontbua 
momenianeis correpfum iutflfe, demde quietum 
manfifle ad horamundecimam , ({ua Infofum Thea 
defidesavtt , oblahim avidiiCme haufif » urentem 
indicana fâucium calorem : Sonmi aridua maz 
quicla juifit oadma» obdormtvit» nec cvigilavit 
vujuaok 



Digitized by 



Google 



g3 AASHEIM RELATIO 

LusTRAKS iofum corpus invenio tt>daineii 
mocUce cxpanTuni, rigiâtiSmum & contra ţ>re(fîo* 
Btm manus aflcris ad inftar renitetis maxime circa 
regiooem eptgaftricam> femora & crura li vidiflîma. 
Sbctum mecoram , & amiciflimo , quem om« 
Bes t)oni amant i Medicine Doâore Exţ>er« Dno* 
JoH. CoLD Frimakn cada ver ic<{uentia offerebat no^ 
latu digna: Abdomen viridi colore exius iin£lum 
crat: Truncus cadaveris totus finiftrorfum nota« 
biliter inclinatus i & coftar fpurise ejusdem laiens 
txteriora verfus protrufae: MnfcuH abdommaiii 
camofiiltmt» craffiflims prc babitu mufculofo to^ 
lius corporis reii({tii. Omentum pingue» breve. 
yintricukUi tx parte qus pylorum refpicii, hu 
liofo colore iinâus. H^atis magnitudo natura* 
lem paulo fuporabat : confiftentia & color e}us* 
dem boni: f^ejica fillia parva, vacua. LUu 
magnitudinem folitam fuperabat alferatanta. Ad 
tiiaâum^ & fciftui» durior naturali erat, ejtti^ 
i^oe color profundtor. Inig/imB itnuia omoia^ 
prcter Duodenum» inflammata adeo> ut purpu^ 
reuro referrent colorem: Vafii eorundcm fan^ 
guinc turgidiflima: In lodsînflammatis longiorot 

fpha* 



Digitized by 



Google 



MORTIS SUBIT*. 83 

^Kacelofî traâus înterpofîH eranf. jfypentKx 
wrm^ormt longtiudincm ţ>rae folifa duplam ha- . 
bebaf. Fîbrae mufculares inteftinorum erafforum 
vUu diftin£ki{Ginae erant, ţ>raecipue illz loogttudî* 
nales Coli iransverfi & defcendentis notabililer 
«xfra iubftantiam înteftini prommebant Gtan^ 
dabB Mefenterii paflim îndurafae. Patureas du* 
turn. /?aB ^«^^ longe (uperabat folifam lîen» 
magnitudinem > durus erat , fanguine turgidus , 
& circa pelvim exuicerahis » largatnque faiis con- 
ftnebat puris icborofî copiam : Dtxtri magnitudo 
folitam tequabat) digito tangenlt naturaleni ofFe- 
refaat duri fiem > necexulceralus înferne> necool- 
IcEki puris uUa veftigia monftrabat Ia cavi(a(c 
pe£foru dextra aliquid (cri cruenH eflfîifum vidi* 
mus : Ipfe Puimo dexter mioimus, finifter magnt* 
fudinis folite: Ambo per tofam fuperficiem ex« 
{emam nodoii & induraţi. Hydrops Ptricixrdti 
largiâîmus aderat. Cor fanguine usq[ue adeo re* 
ţletum erat, ut & folifo longe majus effet, & 
ejus parietes vix qturtam confuetae craffitiei par* 
iem haberent. Dura mater cerebrt craffiflîma ; 
yq/a Cenbri ultra inodum ab in£ar£lo Tanguinf 
F a *^â^* 



gitizedby Google 



84 AASHEIM RELATIO 

hirgebant : Quîd quod ! ipfa fubftantia medullarit 
rttbicunda erai : Fentrieuti <)mnes aquam largidS- 
nam coniinebant. Plexuf choroidens admodutn 
rubebaf . Tentorium cerebeUi ruberrunutn* Ia 
arebello inflamtnaHo longe magis fuperfîcialis 
erat. Superfîcîes externa cerebri tegebatur ubi* 
que, maxime juxta IrzStum Jinus longitudinali f 
(qui haud adeo repletus erai) materia alba granu^^ 
lata. Nullum extravafatum in cerebro invntimus ; 
nee ullat injlammatorum intefiinomm eoarffationer 9 
quarum în Ileo morbo prsfentidm admitlunt 
fcrîptores Medici complures. 

His vifis in vitam aegri anteaSam inquira 
fedulus» quam fequentibus pinguni contubemalis, 
& reliqui, quorum converfatione ufus fuerat : . 

JuvBKis , alacris ingenii , per dimidium ^ 
quo Haunise vixeral > annum folis indulferal {hi« 
diis : MelancKolicus in parvo amieorum circtito 
hilaris ui plurimum , in majoribus focietatibus 
frîftis & mutuserat : Venerem, Bacchum» vigi- 
lias protraâaS) & omnia quae» ex ejus mente , 
fanitaii obefle poterant» fugiebat cane pejus & 
toguC) modoDeco£lum£ibarum Cofiez exctpta% 

quo 



Digitized by 



Google 



MORTIS SUBITJE* ^5 

qtso femei indies vel bis firuebatur. Sub îtînere 
marifimo a Norvegia Haunîatn verfus iu(fî corrtr 
-pifur catarrhali. Huc adve£ltis (ţuerîtur ad hidia 
^acceiniTe diarrboeam profuikm) quam fimtil & 
-femei iugahirus xger fumfit proprio titarle , tmo^ 
que haufhi , Pulveris Rădic. Khd Unciam dimi- 
diam. SuAuIf t diarrhoeam Rheum ; fucceflferunt 
4lttt{em abdominis dolores modiei> per ioiervalla 
fiicntes & redeuntes ad mortem usque, quoscum 
htili rebelii una neglexit juvenis, alias fanus. 
Dolor abdominis rtdiens femper mîtigabat tuffin., 
€{uc contra hxc inerefcebat jiixta inducias dolo- 
rum yeptrîs. Oedemafa crurum parva geiTcrat 
ţtr aoDum, pridie anfe morfem di(parenHa. Dor 
lorcs arhfum yagos, leves nominabât iiţterdum. 

En faciem morbî > qualem fândo accepi ! 
)En ftafaim iofernum corporis fabifo defunâi, 
quem vix fufpicariiicuerat! VHx borum ioteftt* 
norum înflammalio aique gangrsna firmani au- 
ream SlMBOKlS , SW]£T£NIIS MoKGAGNlt PlUNGLtI 

& Noftri Gallisenii Regulam : Ne decipiantur 
Jfedici i eredentei nuUam inflammationem adeffe ^ 
f febril abp. Aut etenim plurcs dantur tcnuiork 
F 3 inteftini 



.GooqIc 



g6 AASHEIM RELATtO 

inteftîni morbi inflammaforii, rpeciediverfi, tuf 
fallunhtr & fallunt Gailenus , Cblsus , Hopp- 

3ill AMNUS , MeADIUS 9 BOOSRHAAVIUS , SyDENHA- 

3^s t VoGELms, & quoliţuoi de Ileo tnorbo 
rcripferuni Au£lores înnumeri: Acutiflimus Mor« 
GAGNi ileofoi vidil cum vomitu ftircoreo & aîvo 
arSUffime ctaufa\ cum vomHu biliofo & alvo aperta; 
fine vomitu cum alvo taxa ^ & inappetentia vix n(0 
tatu diqna; cum dotoribus cnormibus Jixis ^ cuttri 
fcindintif adhffiar; absqu$ dahre^ pulfatione, aui 
mlh cahris interm fcnfu. Illuftris Pringle : 
Qluam cammunij/imi i incjuit, Ileui Jiipainr ftbrt 
valida^ dolorfbuf atrocibus, & omnibur, qoa turba 
Au&orwn notavit^ fymptematibns horrendis: Om^ 
iingit attamen intirdum iUofof viderc absque vă* 
mitu » absque febre ^ abique dolore y objlipatava 
alv9. JEque certa in hac ileijpecicy quam in hor* 
renda itla communi > fubfecutam gangranam vidi, 

EcQuis fidctn lanHs leftibus denegarel ? Sfat 
tdhiic a parie niorutn argitmentatio tb exeropUs : 
Vîdemus quoquo dîe ophthalmias hinictrum cotv 
ne« & adnatae oculorum absque febre , absque 
dolorc fenfibilf organî alias acute fentienlis: Vi* 

demut 



Digitized by 



Google 



MORTlS SU6ITJ& 87 

detntts o^hiiiâlnuas i ntenus hmictrum cHoroide» 
& nerves sgros cnictantes, febrescjtie cienici 
snflammatorias. Tunica cornea eft cellulofa 
per via: Adnafa, (implex tunica > dilatalioni vix 
fîrmiter refiftit: Cornea nervis caret Nervea 
tnieftinoruiB tunica mera eft cellulofa, laxa &« 
iis. Fcritooeum fîmplex eft membrana, exten- 
iionis capax. Villofie tunica? tot dantur nervi 
aaitiffime (enfîles , quot gaudet punâis. Fuiurt 
doceant dies, utnun detur Seuf biternus ab ith 
fiammata vilhfa^ dignofcendus fymptomatibut 
gravifllîmit per Au£lore8 Medicos notaţia : An de^ 
tur alsus Extirnus, uti fâcîe morbi, fic fpecio» 
flb interno diverfus, folis Sagacîa Albertjni ro« 
gulis ex pul/u j abdomint , & fwie ffgri Mpi^ 
condus? Ex pulfu quidem huniili, debili, iibt 
fubobfcure diifîmilî : Ex abdomine autem teofo & 
duro , & dolorifico ; Ex facie denique iniolii» 
aliquid, (ed in aliis aliud, interdum ocuips exter« 
refaâos quafi, jam livorem cţuendam circi Jabra 
&c oftendenle. His ad oiinimuro ftiltus iignit 
Magnt Sus Prarceptoris Illuftr. Morgagnus pro« 
goofticon cofididitiyneftum^jevcntuconfirnuUtiiii# 
F 4 diflcn* 



Digitized by 



Google 



8g AASHEIM RELATIO 

dtfleottentibus aliis tnedids. Hypolhelî fubfen' 
t)U MoRGAQNus; Httic ego, fi parvum Magoo 
componere licet 

His pofitis valef regula prognofticaBAGtivti 
•experienlia TuLPii firmata: Gravi Itiato Ji figper^ 
veniat alvifluxusy paueis pojl horif moHetuft nam 
Jphacalata funt omnia^ bine titaUs fmxus, Dis* 
cant ex noftro exemplo) & fignîs niorbi obfcu* 
ris, PraO:fci prscepium Valsalvj£ atireum: Ui 
fcil. hoc in cafu^ Ji in uth% eauttjfflme cum VSiStiona 
mereetuTy m/peciim dent ejus, ut occifi^ qiumfirs 
ipfius interimerrt brevi. 

QaoD fi dehir tnfiammalfo mf eftînonun abs- 
<{ue febre comite: Quid oLftat, cjtto minus chro* 
nîca ftatuatur înflammatto,ab acuta diverfa ? Talem 
in octdis videmus ioio dic : Aui inteftinalîs fimilis 
obvetut MonGAGMOi aut fphacetum fiibitaneum » 
ţualis a Fbrnblio io pede vifiis, & in cruribut 
fioftrt sgrî obfervaius fuiti inteftina computATe fidc 
MoRGAGNi aflero. Mthi perinde eft, utnimfeminiâ 
inflamnialionis> (juam nota vi, primai Rheo ad<^ 
ficripteris nimio-ingefto & fluxum materiae rheu« 
maticae ad inteftina derivanii> vel minus? Utrum 

tnflam* 



Digitized by 



Google 



MORTlS SUBIT£» S9 

inflafntnatsonem dîâam inftaf>9em judicaverif, 
nec ne? Facile y verba funi laHniffimi Celsi» /a* 
iile id malum redire eonfuevit, & eumfrigusjubit^ 
Jive aliqua jaBlatio , niji bene jam confirmatis in» 
tefiinif, revertttttr. Equidem pus îcKorofum te- 
nis finittri, in noftro rifum : Apoplexia fubitt 
abs<{ue exfravafaf îone ' lethalis : Sphacelus crU^ 
rum 9 monftri cujusdani> diu anle morlem inhn 
rslitî> fufpictt da^ 



rsjrKjrsjr\jr\jrsjfK»rK>r\jf\ji\j\jr^^ 



F 5 vni. 



Digitized by 



Google 



90 

VIII. 

DE CEPHALALGIA RHEUMATICA 

HIRUDINIBUS EXTEMPLO 

SUBLATA» 



V 



Auftorc J. C. ToDB, 

M. D. & ProC Defign. Soc Membr. Or<L 



IR juvents XXVIII circiter tnnoruin , alto 
quondammultum jflâthis, na vis mercaloriae gu- 
bernationem fufcepturus , omnîa ad inftanlem 
navigationem difponens, Kinc mahitinis kork 
per carinam decurrens capulque acri înclementt 
exponens immani corripitur cephalalgîa. 

Samissimus eubitum itns / folito cîfius ex- 
pergifcitur» crudeli capîHs dolore lanium in mo- 
dum adfeâus» ut fui fere înconfcîus efTel. Per 
iohim diem excurrit malum, verfus v^fperam it- 
men paulo minus urgel, nec impedit, <ţuo minus 
Kger, negotiis fatigatus, obdormiret. Altera & 
iertio die eadem luditur tragoedia, fed tanta cum 
violentia, ut mifer fere deliraret, & caput parie* 
libus adverfiiA ilfiderct 

Takdeu 



Digitized by 



Google 



TODE CEPHALALGIA ItHEUMATICA^ 91 

Tandem ancoras jamîatn foluhira tiaui, ad 
me venii & folasnen quaerit Sufptcabar vioi 
ingurgiUiionem vd &t>urrain ftomacKalem ; fed 
iâpor oris , lingua > beneficîum venlris cet. nîhil 
fale comprobabanh Dolor iimul erat pulfatoriua, 
oculi rubebanf. VcnxCcEtio nihîl boni prae- 
ilitcrat 

Rheumatismum nîbilo fedus pro caufla maU 
âdmittens, antimonialia & camphorafa fuafîflrem, 
^uminodo fimilia xgcolo in făli rerum ftatu con- 
veniflenL 

Jussi itaqtie, ut hiruâînes 3 vel 4 uţri(]tie 
ietnpori admoveri citrareh Quibus adplicatis & 
fugentibds, iUico fenfîi miram commotionem in 
parte afieâa: dolor pedetentim receffit & infra 
horam evanuit. Remanebat tamen aliqua fenfifi- 
fa» partis ad attaâum. 

PcRFBCTB levaius accurrit, acceptum &a^ 
'guifttgarum beneficium narrat,- earumque laudes 
ad ultimas, <tuae dicunhir, ÎBfiiIas ferre vovef, 
confîKum remoneral , vda . vcalis dai & xi^or 
^ividit 

I I I II • 

IX. 



Digitized by 



Google 



52 

CONTINUATIO 

DIARII NOSOCOMII FRJDERICIANI 

pro An. I78i* 

Att£lore Fridekico Ludovico Bang^i 

M. D. & Prof. Def. Nofoc. Fridr, Med. OnL 
JULIUS. 

J/ CBREs rartores &erunt> & earundem nuUae 
ftdeo numerofar» ut epiâemtse nomen mereri po* 
iuerînt 

Ex îniemniientibus fequens memorabflit 
6dt: Vir 28 annorum feptem hebdomadiLus mox 
ierllana mox quarfana & djemum quotîdîana do- 
lenhis erai. febre lîmulque quinque proximis fep- 
iimanis lutnoreni latum durum obhiie doleniem 
in regione fplems perceperat; alvits erai fegnts 
& fapor paoîs amarus; ultra meniia Tpatium adr 
liîbuU refolventia interna > rheum, falîna^ {Âpo« 
nem cum gummt ammomaco^ Deooâum grami- 

nU 



Digitized by 



Google 



BANG SELECTA DIARH NOSOC* &C. 9} 

aîs & iaraxacî} quîbus febris difpantif, venim 
non niatatus permanfit hypochondrtî fumor. 
Huic tdeo draclmiam ungueliH neapolifani primo 
iingulis dein altemis vefperis applscuî > cujus 
ttfu Iribus hebdomadibus tollebatur. 

In nonimllis pufridorum princfpium mtico* 
fum in primis viis valde abunda vîf, verHgo» dc« 
bilitasjlingua moUîs fordida, fapor malus^imorexîa 
aderant, nuUa aofem notabilis iitîs aut celeritat 
ptilfus, emelicft tcr quaterve repetiia aique inter- 
pofitus diebus a vomîtu vacuîscremor tartari (olut 
vel cum pulvere rKeî levamen & reftitutionem 
pleDanam absque carttce aihileninL 

DoLOR abdominis integri conftans attaâum 
hattd toleraxis cum iiti infigni , alvo naturali, 
pulfu teofo vix celeri triduo in jtivene adfuity ai- 
a|[tie vensfeâione quinquies inftituta , frefquenti 
iotinâipne abddminis per linimentum volatile & 
enmlfione camphorata fepfem diebus tollebatur. 
Inflammationem abdominalem iuiflfe hune mor« 
bum extra dubium ponunt medîcatio & fympto« 
maia ejusdem, fedes autem inâammatîonia prop* 
ier abfentiam vomitus & liberum alvi fluxum 

haud 



Digitized by 



Google 



94, BANG SELECTA DIARII 

haud in hibo înteftinali , fed polîus in perii onea 
aui* omento coo&adente extenGone doloris fU* 
tui debeh 

Gravior & noiabilior erat fequens inflam* 
malio : vir 24 annorum per alicjuol hebdomadet 
laboraverat dolore modîco cardis , qui biduo 
proximo exacerbahts fuit cum vomihiritione, £H, 
opiUpafa alvo, pulfu forti, infolerantia attaQus; 
vena duodecies incra novem dies feâa, campho- 
i:af a , veficalorium cardis applidtum 1 cly{mata 
oleofa morbum haud diminuerunt ; quid quod 
dolor increvit> nil ingeftorum prxler meram 
aquam tolerabile erat , vomihis & iinguUus fre* 
queoter recurrebant & manus frigefcebant; pri- 
mum folatium &.{pem vix fperandx falulis fecit 
cataplafma emolliens cardic appiicîfum , fub cu* 
jus uflt feoiim decrevit dolor , ingefta admiiit 
veniriculus & cl/imata intenium prxftiierunt e£> 
feâum; imo etîam tolerabilis £ebat pulvîs ecco« 
proticus e fale polychreâo & laâie (ulphuris, quo 
inteftina a diu retentis fordibus depurala fuerunt} 
nulriius dein tenuia blandut fimationcm cota* 



Digitized by 



Google 



lSrOSOC« FRIDER. IJ^U 9$ 

IvsAi^iA melancKolica ab amore înforhinato 
ad&ii in viro 30 annorum cum continua mutiiate» 
excremenUs in leâo, oculis fplendentibus iimmo^ 
failibus tamen absque febre, poft hirudincs Icm* 
porales & velîcatoria interrogatis rcfpondebat, re- 
liqui autem mores & difcurius prorfus ftulti mane-» 
banf , donec poft uflim fruftraneum variorum re« 
mediorum propinafum fuerii acehim yini ad un^ 
ciam dimidiam ter indies, quo per men(em ad- 
Iubito mens prorfus reftituta fuit. 

TuMor durus ad capîtis infantîlîs magnitu- 
dinem in ipfo utcro per explorationcm tam abdo* 
minalem quam vaginalem inventus fuit apud fe* 
minam, cfux ante dimidium annum partum Cuău 
nuerat, poileaqtie dolores vagos fiepe fatgraves 
in abdomine pafla erat, proximis hebdomadibua 
fimul intumefcebant crura &efflorefcentia (cabiofa 
paffim in corpore comparebat , initio coUeâio^^ 
nem quandam material fiuidac in utero fufpicans 
ad banc expellendam cremorem fartari folubi^ 
lem , pilulas balftmicas nec non balneum vaporia 
afque inje&iones a<]ti£ lepidae in uterum prae* 
fcripfi; Hsec autem inulilia compertus dedi pilu- 

la3 



Digitized by 



Google 



96 BAK6 S£LECTA MARâ 

las e gummi ammontaco, fapone veneto exiraâo 
Cfcuis coDfe£las ad grana xv ier mdies fumendas; 
{K>ftefl fenfim decrefcere himorem obfcrvavî, ifai 
vi poft duos menfes prorlus evanuerit fub efilo-> 
refcente copiofa fcabte hamîda fed absque effluxu 
iilUas materîas ex ufero. * 

OssicuLUM rotundum porofura nucts minoris 
magnîfudine, <{uod îţ^e vidî, m milUe perlat 
ryngem sninifum fuît & tnox înfra eandem in 
irachea quinctue menfibus immobîte reftîfii hiflin 
conttQuam &dyrpnocaaiexcitans*; demumbrevi 
tcn)pore ante fntrottum în nofocomium vi tuffis 
cjc£lum ftiii; aftamen argrum inveni de dolore 
iracheac querenicm tuiCentem cum fpufo puru- 
lento, iiH^ xftu, fudore noâurno, puUuque fe- 
brili; per ufum (ucci cucumerum iamen bene 
convaluit & forfân reftituhis foret» ni fuperve- 
nerii apaptexia non immerito pntgrefliae diuturnat 
9c conftanii iuffi adforibenda , ţiu ter reverfa 
periii a?ger. 



AUGUSTUS* 



Digitized by 



Google 



KOSOC* FRIBER. I780* 9J 

AUGUSTUS* 

AcuTORUM morborum magnus crat numcrus ; 
Inflammatorii plurimi fcd diverfam habcnles fc- 
dcm fc, in capite, peftorc, Kepatc, lubo infcftî- 
nali , Hepaiitis in nonnuilis notabilis erat propter 
concurfum fjanpfomahim biliofae fcbris , unde 
fam diagncHs quam medicatio difficifi$ reddeba- 
fur; prefTorius enim & obtufus cardis dolor, qu} 
prxcipuum indîcium inflammationis hepatis fiftUi 
in plurimîs biliofis etiam adeft, adeo ut confpi- 
rantibus relîquis pulridx fignis fapore amaro, lin« 
gua fordida , vertiginofa & ftuptda capitis af- 
feâfone incertum fiai judîcium , an mera biliofa 
febris aut fimul înflammatio hepatis pnefto fît; 
f antum ex incrementa doloris poft cîiatum vomi^ 
fum fanguinb indote pKIogiftica & urinac fiiturata 
colore in tali cafu pnefentia hepatitidîs derivanda 
eft. Apud unum xgrotum oînnia (igna putridae 
nec non allatuni dolorem preflforîum cardiac ha« 
bentem poft porreflum ţmeticum iâerus aliaque 
imnîfefta (igna inflammati hepatis fupervencrunf, 
n«o uUa ralione iâlvari potuii zger. 



Digitized by 



Google 



98 BANG SELECTA DIARIl 

Phrenitidem epilepHcam obfervavi in ju* 
vene, qui ad nos duâus jam quinque dîebus la* 
boraveral intenGflinia cephalalgia, locjtiela difH« 
eilî ({uafî apoplexia taâf £ti tnfigni , pulfu cdert 
lenfo , lîngua admodum fordida i initio morbi 
vomitus ipontaneus cum diarrhoea adfuerat; poft 
milTum fknguineni per hirudines lemporales juxta 
meniem Celeberrîmi Slolle orîginem morbi ga- 
ftricam credens emeticum porrexi cum largo e£- 
feâu furfum & deorfum; morbus vero perfti^iE 
cum pulfu cderiosî & forliori j per inlervalla ir- 
regularia Iknguis fummo impefu ad capul duceba- 
tur cum rubore faciei alias pallidx, venis inlu- 
inefcentibus, delirîo gravi nec raro epilepfîa, qua« 
Ies infultus pluries per diem contingere poiue- 
nml; extra paroxyfmos ftatus perdurabat febrilis 
ctunfumma inquiefudine & excrementis in UGko; 
vena îdeo fuît feâa , fanguifugium {emporale re* 
petiium epithema ex aqua frigida capiti derafo af> 
fidue applicihun inhisque fummum in febribus 
antifpafmodicuni mofchUm ad granum biborio 
prsebui ; fub quibus nono morbi die fomnus ac- 
ccffii aliquoi horarum, poftcaque nil prster (hi- 

porem 



Digitized by 



Google 



SOSOC» FRIDER* I7ga 99 

'^rem & gravîhtem. infîgnem capitis ({uerebahir 
«ger» <{U£ autcm lapfu temporis ceHamnt. 

Febres Miofe & putrtdae freqtienlioţrW. 
quam menfe prsgrefTo erant; în qttîtusdam fpu^. 
iiuni purulentum criiîn morbi conftiiuitx unus dc^ 
vîâa febre convalefcens famen pemanebat debi- 
lis, quiclem amans cum luffi & d/ipnoea, pec 
alia exempla edoâus exploravi & inveni ver% 
icorbuH indtcîa mâculas lividas crurum , & gin<- 
gyvas cntentas, cjux decoâo cKîhs cum ^lixirki 
vi&rioU alque pomis citrinis facile toUebantur ; tă- 
iem febris pubridx^ imprimis prolraâş fequelaiu 
obfervavî faepius , illamque mentione haud in- 
dignam cenfeo, ut origio infirmifaHs fimilium 
convalefceotium eo fiicilius detegi & tolli fţ^^U i 

Imtermitxehtbs iertianx nonnuIIaE*, c^a-ţ 
rom tces pul vere radicis Gei Urbaoî juxla melhp^ 
dum Celeberrimi Bucbbave faoabanţur. 

Ca&osa quoHdiana laboravU juveois 24 an^ 
norum; fres fc. paroxy&Fios^& fiogulas.cjun lipo- 
Ikymîa junâos paffus erat, indeqiio cdatra^cecal 
paralyfia cruris iiniftri e^tra parpxylbao^ duţran^ 
tem cum vertigioe iafigni, fapore n^loi oris, o|}-> 

G a i.^ :pJîfffo«B j 



Digitized by 



Google 



lOO BANO DELECTA DIARK 

predione card«e, Imgtta fordîda; prsmiflb em/» 
tico dedt corticem peruvianum, illocjae revenhtm^ 
fsbris itnpedivî ; remanfii autem paralitica cruris 
dtbîliias, qu£ demum ^ft daps roenfcs p<rtii& 
mum pcr&fâiones & cucturbitas ficcas wrabatur; 
rerum notabSis ftiii dblor ienlîviis iatis acerbus 
in traâu nervi fympaihicimagnt lateris tifkOti, 
^env oeger fub raftîhitiooe eruris perfentiif. 

DiARUHOEA trimeftris iâdolor cum emaciafa 
Oorpore & d^ilitate virium ftifiîiuta per fpeca« 
cdannam em^O & dein adkibito pidvere radkis 
tyfimacliis rubrae inira aU({aot dies ceflfavit (ucce- 
dente larga faltvaHohe. • . 

MbteoRismum juxta Sauvage f. tumoreni fo- 
this regîonîs fupraumbilîcatîs non dolentem pref- 
fionicedentem, poft ingeftos ctbos adauâum iîbî 
tHuleral vîr quidam per hauihim fngtdunr lem- 
pore purgatiohîs alvtns fumlutn, & jam fex heb* 
dom^dibud paffus erat îlia^« nfterea alvo» appc* 
tifu & reUqtiia fanitate i fnftiflini Ifgnî ({uaflîae , 
^od fimilf morbo proiutfe recordabar, non ju- 
vavilj verum multo melibrem effeâum pdlvis ^ 
corficisperuvkni^umrked avaqua menihie pîpe- 
riti4î§ funmis edidit > Para- 



Digitized by 



Google 



KDSOC^ FRIDER. J78Q* lOft 

Pakalysin brachiorum poft colicam in ipr 
fiilfs americanis paflfam atmd ires viros obfervtyi 
quae folitis in fdf eafu auxiliîs inâione, urticaH* 
one, balneis ftiltatitiîs & vapoftMÎi$ alternatim 
applicîtis i & eleârî lâHone fanabatur ; qtialem fift> 
pericntiam ad prognofîo de hoe aierb^ d^terra^ 
nandain afferre noo imiiile videhir, r 

Astma 6 bebdomadum iitegulariierpcriodi- 
cum in pudla 2$ annorant ^ , igooti caufa or^ 
him Keraiis mţneralis grano tiţio bîhortd porreilt 
ianat)atur > fumto autem clanculxim ţK4a caflfe ctun 
^rîftina veh^menlia redibat; hipc pr^miffa vj(^ 
fliifu per tarifniin ftîbiafum mox Iaudaftt$ pulvis 
plenariara a^gne reftihiHonem abfolvebat Ss^ 
pitiş pemiciofam vtm pohis caâfc in Aiii^tanâis p^ 
roxysmis afhnalids & egregiam yirtutem kermk 
tnineralis in compefcendia smo eradicandia iisdom 
pomperfus (vm, > 

EGSTA9I melancholica jtivenia aa imtiorttm 
ţriduo ţiSeStm 6to «uguftf nob» adduoebahiţ ni 
loc{tiens» interrogatfs baud refpondens^ ocubs 
iperios fixosque lenens, nulla membra movena 
absijue «ftu aul puUu febrili ; de caofe morbi nîţ 
G ^ 4iu4 



Digitized by 



Google 



tfeîi UANG SfitfiC^Ă MARII 

tilud ndtis relatiim fixil , quani quod nuper ie ger- 
inannia Hattniatn advcncrit' & forfan trîftf(ia ofe 
^reliâo6^ren!es commohis fuerif, fllîco fangui^ 
vkSus & clysma applicitum fuit alteroque die 
eiti^tieum; ^c^jas' cfFcâus piirgatio tanhim fuît, 
^aîbui,- eddem die infulhinKpilepticum patieba- 
lur; pofteaque ftalus pejor rcddcbahir prorfus 
Asque fomno, -ăbsquc ingeftionc ullius rci prae* 
fer paucifS^tn potiunculam acidam cum urina in 
leâo miffa &^Ivo femper per fe obftipata ; fang-^ 
^Ugîttm temporale , vefîcaforia ; epitbema ârîgt^ 
-dum capiH) .pediluvia, enemata morbum iitimu* 
4cak haud valebant, fed corpus tndies magis con« 
iumebahtr <j6que ad dtem morf îs fetf um feptembris» 
DjfTeâo cranîo vens pia^ mabrisiânguine enonmter 
furgcfcebant; în veiitrîculo laterali iînîftro maxi- 
Wt vero în bafi cranii no^tabiliş aderat copia feri 
ianguinolenti; in abdomine inleftîna tenuia valde 
cnguft^ invenimtts, colon transvcHum multis 
icybalis duris repletuni & circa S romanum adeo 
Gdntra£Uun> ut vix ullus tranfihis contenlorum 
ţo(Sb&9 videreiur, vefîca fellea bile nigra plena 
ierat) qwi colon vicinum ad modum tingebatur. 

fe*itf%-^ Sep- 



Digitized by 



Google 



UOSOC, PRIDER* 1780» 103 

j Septembris* 

ANTBRMiTTENTES complures quotidîflnae înîHutfi 
hahuerunt a febre bilioiâ, cţux in progreffu fuo 
& poft ufum evacuantium continuam naturam 
ctim periodica commuiarunt; captji in illis folîto 
pejus aiHciebahtrvel enormi dolore vel âdirio 
fuh paroxYsmis graviffimo. Quidam dolore ooi 
cipifis & nuchae typum quoHdianae gaudcnfe la» 
boravit , & vefîcatorio dolenH loco appiicito fa*» 
nabahir. 

Dysbnterici non pauci praeferlim a Caftello 
nă nos ferebantur; in omnibus deje£Ho al vi erat 
frecjuens torminofa fanguineo mucoia cum pulfu 
febrili; in nunnullis iîmul aderani lympfemata 
biliofa amarities oris, & lingua fordida; cura- 
ţionem fere femper incepi a vomihi per ipecacu- 
annum produâo; altero die drachmam dimidiam 
pulveris rhei mane & vefpera, quibus interdum 
adeo decrevii morbus, ut repefîtio rhabarbari 
terfio aut quario die raro opus fuerii, fed tine- 
tura rbei aquola foia vel cum pauzillo Liquoric 
anodini mineralis ad perficiendam (anatienem 
fttffecerif. 

G4 ^ 



Digitized by 



Google 



104 BANG SELECTA DIARIţ 

In ţ)Iuribus a?grotis gravior erai morbus pod 
cmeticum & pulverem rhct non mitefccns , quo 
obfervalo ftatim relugmm habuî ad (cquens : R. 
pulv. corlicis peruvîani untiam unam rbei de£li 
jâraclimam unam rob. fambuci unciam unam fy« 
rupi diacodii qv. S. ut fial eleSuar, unde coche* 
^re minus bihorio vel fub gravi morbo omnt 
hora & dein decrefcenie morbo ier qualerve in<* 
dies porri^rebatur, donec prorfus reftihihis fuerit 
Itger. Inter omnia fane permulta Kaâenus con- 
tra dyfenteriam tentata remedia nuUum hoc elec- 
iuario prseftantius invent« 

Tres cafus fîngulari menlione dignos cen« 
jeo: Inflammaloriam dyfenteriam, qus alias per* 
quaiTi rara & cognitu difEcilis eft , obfervavi apu4 
virum> qui poft ingeftam cerevifiam for&npravai 
indolis alvi fluxu dolorofo fânguineo correptui 
erai ; fufpicionem inflammatoriae morbi indolis 
mihi dederunl dolor conflans in regione h/pogt* 
ftrica poft depofîtam aivum haud mitefcens , fitU 
inlignis atque continualio ejusdem morbi fedis & 
tradus poft laxanş mannatum exhibitum; judi- 
cium meum corroboravit fanguinis phiogiftict 

miiCo 



Digitized by 



Google 



HOSOO FRIDER» I7SOi lOf 
fnifllo leyatoria; exinde enim xnox imnulss^ doloff 
& dejeâionum numero rtpdtu \enx feâsonemi 
cmuliionem camphoralamprcfcriţ)!!, îtaquepavh 
€is diebu8 abs^e alia medicina morbum foilitlL 

Gravissima dyfenttria laborans ^^uolla 23 
annormn fexfo morbi die nobts adducebatur; ex? 
cretio alvi numerofiiliiiia erat fere mere fânguinet 
cum finguliu ab itiitio quidem ţrxkntiy jam ver^ 
tdmodum frequeniti pulfii cderi debili, abdo* 
mîoeabaltaâu dolenii> nuf^erque porreâum eme^ 
licum nullum efFeaum aut levamen produxeratţ 
eleâuarmm fupra laudatum cum fex graqis mpfcltf 
orientalîs propioatum fuit, unde fîogultus & det 
jeâîones îndies decreveront» adeo ut dapfis (cix 
ab iniroitu diebus fanată fuerit xgra. Ifchucfţ 
firanguriola maleftiffinKiin vxro ({uodam pqft ăy^ 
ienteriam mox devîâam oriebafur aegrotum inde^ 
finenier ad matulam pellens, miâumque faimen 
prorlus Impediens; urina per calheterem eduâţ 
prorfos naiuralis crai, atqtie in reliquis ooinibus 
ie bene habuit aeger ; varia tentata remedia ven« 
feâio, balneatio emoUiens pudendorum^ diure^ 
ticâ, cl/sma laudanum nullius efTeftu» aut levami- 
G5 ^ 



Digitized by 



Google 



I06 BANG SELECTA DIARit 

Ţiis eranf ; demutn porre£lum laxans mannaium 
pofteaquc vcficatoria furiş applîcihi lîberum rcd- 
dldcrttnt urins fluxum; (ucceflit autem dolor îng- 
yinis finiftri cum tumorc fcroH & (efKculi fintftri; 
bina venaţ fe^one & appltcito facculo aromatico 
tolld)atur dolor fuperftite himore aliquali duro 
lefticulf , quf per aliquod {empus unguente mer- 
curiali iUihis fanabatur. 

Tympaniticus himor abdominis univer&lis 
fonan^ dolens initio cum vomihi> dein absqne 
iSo, ftă cum iîti alvo quodammodo naturali, 
c[uamvis tres duraviflfet fepti manas , paucis lamen 
ditbus per vensfeâionem vefîcatorium loti abdo* 
mini applicitum & mixiuram acido : camphoratani 
^ifcuATus ftiit. 

Epilepsiam in juvene 14 annorum a îerrore 
CMam quoUdie ad eandem horam mafuHnam re* 
currenlem fanavit cortex peruvianus ut in inter*, 
tnittentibus exhibitus. 

Fatuam fanavit acetum vini deftîllalum 
meniis fpatio bis indies ad unciam dimidiam eţ^ 
hibitum. 

SCCTIO, 



Digitized by 



Google 



Sbctio. 
Mi£Es 28 annorum fine fepi. curis noib^ 
comlî tradehahir ) ţ>oft({uam bîm^ri fpatio afflk^ 
Iu8 ftierat dolore hyp^ocKonâru dexlrî ţ^rimt 
inetife pundtorio, dein gravâlivo cum întume- 
fcenHa notabili affa^m haud f erenie in parte do« 
lenif nec non dyfpnoea infîgni & iuffi £fcea ; proxî^ 
inis quahiordecim diebtis junâum erat frigus po^ 
meridianum cum infequentf ciht & fudore nocr 
lurno ; dum fuppurationem bepalis ftaf im Se certb 
cx bisce deduxi fymplomălibus , merum cgt fpcc* 
UloFemmorbi, qui cum decrenienio virium, ht^ 
more crurum & fanta gravitate lateris affeâi> ui 
cxtra leâum fe prorius fuftinâre nequiverit arger, 
perduravii ad terlittm novembris , quo sger fubitâ 
fcntift defluxum materia? Liquidae ab hypochon« 
ario afFeâo ia pelvim^ dolor bine ceflavil, ftd 
fupervcneruni vomitus, fiidor pîngvts, abdomi* 
nis expanfio fluâuans, fumma debilifas cumpulitl 
Vix fenfibili; altero die per inflifutam paracenâie* 
jEn âuae menforae purulentae materia? educebantur 
ex abdomine; lerito poft paracenthtfin die obiit 

In 



.GooqIc 



f 08 BA^O SELECTA DIAUf 

In aperto abdomîne larga aderat copia Hquidi 
jj^ttndedti brunni; inteftinum colon in ioto bmStu 
yalde c;:rpanfuin, om^tum cxtenu^tum cum peri- 
foitaBO coalftum» ioţuff lobus Kepatis dexfâ* in (âc* 
iHun pure denfo plenum in fuperficie cxtenoii 
disruptum mutatus» adeo ui modo parva pars fub- 
fiantir bujus lobi in fuperficie concava fupereflet 

0CT0BRIS« 

UlvssNTCRiA ţidhucilominafun 

In uoe exemple inflammatoria erai ex iisdem 
dete£U Hgnis ah)ue eadem fanată meiliodo » ac de 
limili cafu menfis pnegreflî relatutn eft. 

Apui) alterum typum quotîdians febris ht« 
buii morbus ante meridtem fere filensi poft me* 
ridiem cum prae^greiTo frigore recutrens noâuejiie 
perdurans; per fieinteâigitur, eleâuarium fupra 
laud«tom e dupla ratione citam atlulifle opem» 
gualem virtuteni etiam in reliquis dyfenterie cafî* 
bus oilendere perrexf t, 

Opiatis taro opus habui aut ufus fui (c. apud 
fK)nnullos> qui poft ufum evacuanţium &eleâu- 
arii t morbo interdiu fere liberaţi erant led di* 

arrhoet 



Digitized by 



Google 



KOSOC» FRIDER/ IŢgO» IO9 

trrKoeanoâurna, fomnum impe^enieafflfgebân- 
iur ; hisce enim laudanî Uquidî gutte XV in âc^ 
ciimainotnî ve(peri fumts admodum proftiehinh 

Pebres Intermittentes maxime ({uartanc ad> 
fuerunt fanatu dîfficfles , earumque una tam ad 
cortîcfs (juam radîcis gei urbani ufum prorfus in* 
curabilis & demum per înfecjuentem phthifîn ktaiîs. 

PşRiODicuM Aftma omni noâe hora un- 
decima recurrens & ad fextam matutinam pro« 
traâum (jua hiordecim diebus duraverat & brevi 
iempore per corlkem fanabahir» 

QuoTiDiAKA duplici alter laboravil, (ine du« 
bio quia aeger, ui ipfe rehilit> ad primum febrit 
paroxysnnim fpirihim vini cum pipere ingeflferaf; 
cortex non ut fieri folei, fimul & femei febrem 
fugavii fed fenfim diminuendo tam paroxysmo« 
rum vehementiam, quam eorundem numerum itt 
ic ut primo femd indies , dein alternis diebus & 
demum rarius irregulariter per levidenfes rigoret 
fefe ofteodermt 

PLEuniTtpB jam o(Hdua laboravit puelh cam 
dolors fixo nottbifi peâoris (iiifftri> infigni dysp» 
iioea, fiţi >.fii^ fi€ca> puliu a^bnodum celerl, ned 

ullo 



Digitized by 



Google 



I IO BANG SELECTA filARIt 

uUo haâenus auxilio ufa £vut> fangvinis mlflioaeni 
jnox prxfcripfi & quînqules ret>clu; dccimo 
cpmio morbi die tStGdo pe£lons ceflavit abaque 
idia axpeâoraiionej illius auiem loco mox fur* 
rexit dolor abdomims cum alvo obftipata; qtu 
vena adhuc bis feâa & veficatorîo abdomini ap- 
plieito (ublatus ftiîf • 

Te&minatio hsc plcuritidis franieundo in 
enleritidem mîhi notabilis vîdetur, qtita raro ad- 
modum accidiii Itcet non iniou$ verofimilis St 
qulam iranfitus angtnae in peri pntumoniam aut pe* 
lîpneumoniae in phrenitidem, cujus exempla non 
adeo pauca tradii experieiţtia. 

Imflammationem ventriculi cum vomihi 
omnium ingeftortuţi & dolore .fixe cfurdie pofi: 
fumtam iinâuram catarticam oboriam vidi & fo- 
litis antiphlogitUcis (anavi. 

Astma horrendum continuum cum fumnia 
anxielaie fufFocationem omni momento miniteniei 
palpitalione infigni cordis nec alium <}uam eree- 
ium corporis fitum perttaittens javenem fubtfo in- 
vafîi poft dolorts rbeumaticos brapKioruih fyatAt 
fcirogreflas; vcficiâerîum peâort applicifum Se 

pulris 



Digitized by 



Google 



ţOSOC* FRIDFRf IŢgO* Ilt 

pulvis e kermis mineralis & mofclii orientalis ani 
grano uoo confeâus & ornni hora exhibitus segro-» 
ium ex orei faucibus eripuerunf) ifa ut iantum 
modica reftilerit peâoris opţireflio cum tuffî licca» 
<ţux fuppuraiione brachiorum per cantharidos în- 
duâa diuque confervata, a(que ifa doloribus huQ 
verfus revocatis nec non ufu dccoâi radicis fcnc^ 
cte fknaia fuit 

NOVEMBRIS» 
Jr LEURiTiDBs cctcros acuios morbos numero fu^ 
perabant» communiter erantiimplices & omnesfa- 
nabiles. 

PuTRiDjs febres non pauce fblifo grkvioris 
genii erant & prxferlim ierminationis infpliiaei 
omnes enim £cre nen nifî per mciaftafin in melius 
vel pejus judicabantur, poft({uam ad ires auc qtia- 
htor hebdomades oppreifi jacueranl aegroli, ocu* 
los aperire coeperunt clariores > parumpier appe^ 
fere, linguam mollem> pulfumque minus celerem 
liabere, verum afFulgenti fpei non nimis creden- 
dum eflet» Kuic enim convale(centie initiomox 
jongcbahtr nova affcâio topica , morbique aioto 

ad 



Digitized by 



Google 



III BANO SELECTA DIARIf 

td parfem eontraâio interdum non minus grtvts 
qttam i^ morbus principalîs. 

Ad pulmohes p(^0îmum coUigebâhir morbi 
tnateries) ^od ex a?groH dyspnoea & tuflicult 
fab vîgore morbi exfpeâandum erat> Kaec enim 
tnoleftia pcâoris decrefcente febre augebatur cum 
^cpeâoraHone vere purulenta plus minus (pîfla in- 
terdum foetida, fpuhtm ialepluribus diebus fluere 
folebat, morbumc|tie in (âluiem stgri finire; huic 
promovends crjfî utile inveni fequens Decoâum 
R. rad. fenecae incifs drachmas duas pulveris cor- 
Hcis peruviani unciam dimidiam > coque cumaqus 
limplicis uneiis duodecim ad oStOy colaturs adde 
fyrupi altheae unciam unam, dentur cochlearia 
duo bihorio; fputum quandocţue admodum den- 
fiim iimul . requirebal kermis mineralis granum 
bi y. trihorio cum facKaro exhibitum. Unicum 
e^ ipuio tali largiflimo foetido confumtum & ne- 
caţum vidi. Accidit etiam> ut vires ad expe£lo* 
Mionem haud luflecerint, atque «b eandem im* 
peditam jugularetur seger; de ilfis <]tioque sgro- 
Şs defperandum erai> (ţui fputum epulmonibus 
ftd fauces adduâum tamen haud c^puebant, ied 
conlktto degluticbant Pn 



Digitized by 



Google 



SrOSOO FRIDER* IŢgCt 113 

Per înldUna în nonnuUis & ftinper (klulari* 
ier exîhim cţtueiîvii morbus ; modica alvî laxitas 
ftafum morbf cotnttans fpem hujus crHeos dare 
foluit; huîc oaturoe eonambi deâuarium e pul^ 
veris corticîs peniviani partîbus oâo*, rbei parto 
una, S/nipi diacodii v. chamomllls (jv. S. biho*. 
rio ad cochlearc mimxs exhibifum qtiadrare cre« 
didi & ootnperi 

Caput in paucis maximo cum periculo peie». 
bat morbus; hmc facies intenfe rubefcebat cum 
gravi delirio, oculisque fcinttltanlibus ; prsftitil 
lunc meiaftaiin cKverlere^ quam jam prefenlem 
curare; priori refpeâu hirudines iempeftive iem- 
poribusadraoti & epithcma ex acefo irigido capiti 
derafb applidhmi fcopo rcipondore videbaniur. 

ExTRBMiTAS initrior dexfra in uno iEgro 
Maieriammelaftaiicam excepif ; kujus tran poiîti*- 
onis initiunt Fecit dolor inguinis &.femocis nec 
non (hipor totius extremitatis ; deîn aooeffit iUius 
fttfnor magis magttctue adauâus maculisque vere 
fcşrbutîcis notatus; in aliero fimilis coniigii moc 
bf transmutetio ia lumorem jchronicum imtus 
cniris; ambos pc^i» tempore qunn Jnedicamen 
H *i' 



.GooqIc 



Il4 ftANG SELECTA I>IARII 

tis curavi timens , ne redu£la per evacutntia mefar 
(Utica matcries novum i nferref pertculum. 

PuELLA fubîtaneo delirk) correpia de vjro 
quoâam Nioolao fempcruugaQs, ca^tans, clamaai 
multis aliis fruftra ientatis remedii» (iib^ufu acela 
vini refîpttii. 

Sectiombs. 

Vm 40 annorum d. ado Novembris ad no« 
portabatur muhts, admodum inquiehis cum pulfu 
febrili facie intenfe rubra> excrementis involunta- 
rio fluentibus, (imulqiie relatam futi, talem fta*t 
turn biduo duravilTe & legrotum ante qualuorde* 
dm dies lapfum in capite paflîmi fuide» tamenabs* 
qtte infequenti noxa tisc^ue ud pnefeniens morbum« 

Caput mox a chirurgo perluftraium nuliuin 
contufionis aut fraâura; veftigtum habţitt; hinc 
kirudîneş temporales» epitbema frigjids tquae ca* 
ptti admoiam, pdUIuvia, veoas fe£lio nec Hon 
tnofchtts i&tus:.ex)iibittis in uftim vocabanKir, cjui* 
bus intra o£lo dies mens &lo<{ueU redieruni, at* 
iamen zgef . queftus efl: vertigitiem» dotoretti oc- 
efpitis ad tempora propagatum; per intervaUa de* 
lirabai & kMius epileptico» piitîd»atur; ultioHs 

vit« 



Digitized by 



Google 



SOSOC, FRIDFR* IJ^O. îl$ 

vite âiebus junâus fuit dolor hypochondrîi dex- 
tri, nulla vcnse feâione mttîgandus , cum tuflî mo- 
lefta, lingua aphtoG & ftrepitu peâoris, fub c{uo 
d. a I Novembrîs moriebahir. 

CraniOm demorhu prorfus nullam lîefionem 
habuit; fuperficies interna durae matris ubîque ni< 
befcebai & materia purulenta flava condenfâta 
praeferthn in bafi cranii obducebahir ; pia mafcr 
fimili flavedine iinâa erat; ventriculi omnes dila- 
taţi magnam aopiam feri continebant ; circa m^ 
duUam fpinalem paucus Tanguis extravarotus ad* 
erat; in abdomine hepar omnino fanum invenie- 
batur, licn vero flaccidus veficam rcfulit femiple* 
nam > qua incifa effluxit materia brunna ichorofâ. 

Femina 38 annorum quatuor menfibu^ gra- 
vida die undecimo novembris in nofocomio fufei- 
piebatur referens , fe ante menfeni fub gcftatione 
uimii oneris fentiiffe rupturam in regione eardiae y 
indeque quafî corpus quoddam delapfiim verfos 
regionem hypogaftricam ; poftea vomitus adfuit 
omnium ingcftorum cum dolore fîxo cardiac & 
h/pochondrii dextri, aivo fegni, lumbagine, (iti» 
iâcritia. MifHo frequcns fanguinis pWogiftici^ 
H 2 ^*"^- 



Digitized by 



Google 



Il6 BANG SELECTA DI ARII 

canipKorala, anlemclica prorius nihil levaruntj 
perrexit enim morbus verfus fînem cum iingulhi^ 
diarrhoea, abortu, confumHone plenaria viriumâ: 
corporis > fub quibus d. 6. Januarii moricbatur. 

DissECTO abdomîne omenium majus plenum 
iuberculîs fteatomaiofis inveniebafur alque pro- 
longationem chorda inftarfuperficiei pofticae ulerî 
annexam habuit, hepar magnum durum in to(a 
fubftanlia nigrum fub incifione fanguinem atrutn 
fundens ; vefica fellea minima bilem nigri^m con* 
iinensi ejusdemque collum craflfum callofum, 
pancreas indurahim; înieftina onmia valde con- 
{ra£la ; in pelvi vero maxima ^bnormiias : vefica 
urinaria exigua fub fymphyfi oflîs pubis condita, 
ulcrus adhuc ex abortu mox praegreffo diftentus; 
pone ulerum aderai iumor capul infantile xquans 
coUo uieri> quocum commune inlegumentumha- 
buit, annexus confinens materiem fteatomatofam 
cum pilis nigris copiofis permixtam ; ovarium Ia« 
teris finiftri raagnum nigrum, inieftinum reâum 
pluribus luberculis fcirrofis obfeirum. 



Decem- 



Digitized by 



Google 



KOSOa FRIDER* IVgO. II7 

PDecembris* 
L£URiTiDB8 coitiplurcs ţKirtim rheumatic^ poft 
vensefeâionem in dolorem arfuum Irauseunlcs; 
quidam fimul cum dolore fixo lateris cliam febre 
quolf diana laborauii , quinam uterquc niorbus vc* 
nstfeâione rcpeHfa & anfîpWogifticis lollebalur. 

PuTRiDiE (ebrcs potiffimum primi gradtii» 
tulerant purgatione iateftinalt opus habenfes ^ fa« 
nais » apud tmicutn metaftafîs «ad crus veficatorio 
excoriafaim faâa fuit; cujuş fuppuralio qtiamvia 
per menfem continuata fuerif> attamen fub ia- 
cepta confolidatione mox peâus fumnao aftmaie 
correphim fuif > cujus kialis eventus nulla arto 
dverti pofuif. 

Catalepsi corripicbatur puclla ob ingraîum 
animi palhema; loqui, ingerere, membra mo- 
vere noluit aut nequivit ; facies fanguinc turgîda 
erat, pulfus fere naturalss; poft trcs dics propi* 
nafa ingeffit > reliquus autem ilatus pcrmanfîi 
idem; demum mifTo fanguine birudintbus captti 
bis applicitis , emeticis > laxanlibus decimo morbi 
die loquela rediit > melancholica autem non defiit 
effc afgrola, doncc poft diquod tcmpus furrexcrit 
H 3 notabilis 



Digitized by 



Google 



tlg BANG SELECTA DIARH ^C^ 

nofabilis îumor hydropîcus cxlrcmitafum imprim, 
mis ittfcriorum, fub cujus încreinento velânia^ 
fenfim decrevi^ & demum celTavît; lijrdropis deiii 
£ftcilis fuit fanaiio. 

Sbctio. 
Apoplbxia biduo corrcpîus fcnex 650000- 
i^m nobfs adducebatur absque loquela cum para« 
lyâ extretnitahim latcris dextrî ; oâ:avo morbt die 
poft quscumque adhibita au»Ha exipiravft Cra* 
flio Cadaverîs aperto } vidimus ventricule» iinterio* 
tt!^ fero repleios, hydaiîdem in plexu choroidea 
finiftro, alque m corpore ftriato lateris iiniftrt 
fiohbilem copiam fanguînis exfravafati bnumi 
coagulaţi. 



Digitized by 



X» 



Google 



lip 



DE (3EI URBANI RĂDICE, 

PHARMACO CORTICIS PERUVI- 
ANI SUCCEDANEO, 



AuftorC RUDOLPHO BuCHHAvi, 



J\> 



Lkno Vergenfe ^rseteriio Societăţi Medial 

Hafiiienfi candide afpevio per luftrtHU ki diveriis 

morbis adhibito, & aiaedeieâo) {|>ecî^co9 edîio*^ 

^e in lucem curreniisţrincipfoaoiiiltbrO) quf 

ttilcrtphis eft : Objirvidionir cina radim Gti ur» 

bmi vini infebribus^ pracipn$ inttrmHtmstibuf^ 

aSs/que Morbis, eoque rpeâa{ifljcna CoUegfO 

Medico oblaio, Membra hujm.CaUegn , inveiu 

liooein meam & arcaiii revelaHosem hilari ani« 

mo, auribusqoe ţronis atque aperiîs excipientia^ 

benevolentitm erga ine fuain, ţneinio oblatOj 

CQJus benignitatis ergo immoriales iis refero gra- 

» 
tias> publice leftata funt, mStique certas & pro- 

H 4 t»**» 



Digitized by 



Google 



I20 BUCHHAVE DE GEl 

bfttas indic&tiât lege$ > juxta qttas radîces Gei , es?» 
perientîa prxeunte, coUîgendae & ficcanda? es« 
feni, fparlatn itnpofuerunt ; Membrorum deinde 
<}uidăm ăi3t9 SOciatatts me etiain llque eliam ur-> 
feninl, ut invenlionis hiftoriam, cadicis cluarac-» 
ierem &c, divulgarem, obfervatîonumque con- 
tenta in Socieiatis Aâa, paucis înFerenda, con- 
gererem, ^uo iisy q^ibus.fprt^e ad manus non 
veniret obfervalionum liber > innotefceret tamen 
ex AEtis nofbis fpecifîcî> hucusque occulti» ufils 
mullîpkx^tqueefiîcax vîrtits. Mscenatum» ami- 
corum» fodatiumque praeceptîs morem gereâs 
ftylo conipendtofo breviqtte fequenfia, radicem 
Gei urbani concernentia, & in litinc ttscjue diem 
mihi nota > palam in medturo pto£erre baud ier^ 
gfverfâtus fiim, potiffiniuai cum in libdlo , nu- 
perrime diâo> nibil non, qttod obfervando di^ 
dici> orbi medico litteraio iuppreflî. 

FsBiiFUGUM inveftigandi pbarmtcum anfiun 
fnihi dedii maxima materiei medscs penuria. 
Nemîni non notum eft, corlicem Peruvianum, 
unicum & iutiffimum febrium intermiffentium in 
bune usque diem domitorem, aut nimio ftetiflb 

pauperi- 



Digitized by 



Google 



tJRBANl RADICB* 121 

ţr&uperibus preţio, aui fomiicm fArhsm perioâf*^ 
carum & mtermitEenimm £epe non ţenitus tx^ 
iingvifle, qttin reverito eflet pertimefcenda, aitf 
incerii detnum ftrifTe eflfeflus > vel ob fuppoiiios 
alius generis cotiîces fpurios > vd ob vetuftatem 
aiKamve remcdu.corrupâoiieni^ 

Ind£ fa£lum eft, ut in his moihis omni ftif* 
ficienis medica oţie defUfuiiiabpes ve( domeflicâ 
minus ceria> inao {âepe pericalofa, feâaii fim» 
cx quo fonie ţlturimi morbi chrbnici , rure ob- 
venientes, exihisqtte ferales , plebl communtflimf, 
orlum duxere ftiuni; vdi £ugaia femei febre, atit 
indole fua, aui ob non Ariâam faîis ob(erva{am 
poă febris rece^m distam, recurrente, rever- 
fionibus, fxpe numerofis, plus argenti impen- 
dere, quam rei domefticx tenufhis concederet| 
jtterini coa£ti.! - 

Remedium hinc ifebrifugum incolis» inpri^ 
liiis pauperibus, tam necefTarium, diu involis 
habttit quisqtse bonus Philiaier. 

MuLTiTumiiiE indîgorum , cum bujus generis 
moibis confUâantium fspius me circumcin£kum 
wii. Ad angtiftias'lam arlîs nofine, quam aegro^ 
H 5 lanlium, 



Digitized by 



Google 



122 BUCHHAVE DE OII 

f antiitm ;, refpicfens » & miferi is homi nttm Corn* 
mohis ium foUa ) {umcortices» hunradîccs, htm 
etiam varia cbradlîca i curatiooes inf erdum pne« 
ftantia, coUegi, xgrisque, periculum facîcodt 
gratia, diftrîbuî^ optima fpe mitrihis, ut ia Da- 
nia etiam Peruviano cortice haud inferfus reperi* 
t^ pharmacttffl. 

HonuM ontmufn, quamvis rarifliune, qttae« 
dam interdum juvare perfenfî ; cum vero eflfe&ts 
(emper fuerit încertus , in alia aique alia » & fan* 
dem in noftram sncîdebaih radicem. Notx miht 
<rant fzQttt jam dodtnn in Suecia, au&ore Aa/* 
9IÎ0» cum rădice Get rivali f curationes, qux, 
cţuamvis ad votam, faâi(atis ideniidem expert* 
meotis , âon fuccedebant , iamen , ut Gei urbani 
radicem ieatarem, me foriiter incitabant; mthi 
enim perfuaiî: In rădice hac,^teri cognata, foiv 
&m ineffe vim fi^Mrifugam. 

Prima aufpicato evenentof tenhumna, milu^ 
qtie fpem dederunt, £bre, ut indigena haec pknia 
rtmedium, intermittcntibus convenicns, praebe- 
fci; repetita innatam rădici virtufem ita confir*» 
mărunt, ut maximam dcinde ia rădice repofuerim 

fiduciam , 



Digitized by 



Google 



URBANI RĂDICE. IIJ 

^ducîam-, & ultimis duotus clapGs luftrî annîţ 
cam ) ianquam fummum in periodieîs aliisque di- 
vcrfis morbîs, alque corlice Peruviano longc fu- 
perius & cfficacius> repulavcrim rcmedium. 

Invento hoc perlalus obfervaltones met» 
. cbnHnuo fo charfam conjeeî. Ckiin obfervaHo* 
num numcro mogis magîsquc demum incrcvit ala- 
crîtas plurescapîendi; qaxdatn. vero i nvincibîlU' 
cum ludo întermixia fucrint obftacula, tardo ad 
plenam rci convtftionem gradu ţ)er quosdam an- 
iK)s proceflerunl met conatus, doaec tandem, li- 
tera alque ţAena mânu magnat agrorum lurb», 
fpedficum diftribuendi, inceptisque hîftoriîs plu- 
res addendî copia mihi fuerif data. Sic tandem 
collefta încreverc morborum fafta, ut ipfc de 
fttmitio rei in orbjs unîvcffi populos commodm 
inde redundando conviâus non potui non arct«^ 
num corara onmibus panderc > nuperquc edito lî- 
bcllo obfcrvalcmun contenta oculis fubjicere 
omntum. 

Planta fynonyma, radicii dcfcripljoncm & 
cbaraâerem) lempus cam colligendi, mcthodum- 
quc ficcandi, noffc magni intcrreft, quibus vir- 
tutea» 



Digitized by 



Google 



124 BUCHHAV£ DE 6CI 

itifesi & în morbis efficaciam, adjungere opus 
eft. De his pauca» qus, experieniia pra^unte , 
docui, indicare apud animum conftituL 

Planta ab Iii. Lintueo Geum urbanum voct-' 
itn:> qui eam ad claffem fyftematicam , tcofan- 
drîam polygyneam , rehtlît. A prifcîs Botani ds 
nomine CaryophyUattB vulgari/ faluiafa ftiit; aDr- 

nicis gţeUife Utt, ^îellife 9lot). 

Ik aperto & culto nunquam habî(at campo» 
fcd umbrofis arborum & dumclorum dcleftahir, 
ideoque him in fylvîs, ium in pomariis ad fepe» 
& muros Iste & ultro nafcihtr. Cum vero in 
pingui humo infigne căpiat incremenhim & maţ^- 
iftihidinem, opcrs pretitfm daxi, planfaria in po- 
mariis inftituere , qao radi oes optimae note in his 
«mbrofîs, & nulii commodo infervienlibus locisi 
gignerentur. 

QuoD ad defcripUonem planhe genericam, 
kâorem miATuni' volo ad Lintuti Genera planta- 
rum ; fpecifica hatc eft : Floribus gaudcl ereftis , 
fruâu gbbofo, hirfuto, ârifţid uncinatts > nudis, 
foliis radicalibus lyratia, caulinîs tematis. 

Deflo- 



Digitized by 



Google 



URBANI RAWCEi 125 

Dbflorata plania & feminibus t recepU* 
culo. delapHs , fero auâumno nova radix producii 
folia, fotam hyemen, eliam fub nive, virentia. 
Sic foliis natale locum indieantîbus planta omni 
ierapore anni cognofci, & radix reperiri poflît. 
Cum vero. a renim imperitis folia Gei urbani & 
rivalis facillime confund! po/Iint, eo prcecipue 
iempore^ quo ncc flores nec femina adfunt, non 
£olia coniideranda funt^ fed radix foia, q\ix op- 
iimam (iftit notam chara£larifticam , dijudicetur, 
fi dubium fuboriretur. 

Radlx, cum (itperennis, ad longitudinem 
& cra(Gtiem digiti accedere poteft. Jmuorfîbrofâ 
efTe primo apparef obtutu, propius vero contem- 
plata principalem quandam, fibris majorem ,unde 
fibrx derivantur, oftendit; fenior craffiorem h^ 
bei radicem principalem cum plurimis & longia 
fibris; hsc conica eft, oblique defcendens , u^ 
plurimum truncata, fa^pius apice emortua, Se 
Iquamis nigricantibus obiita. 

Recens transveriîm vel in longitudineoi di»- 
feâa corlicem monftrai albicantem > & medullaiti^ 
pulchre violaceaipn. Hs notae radicis fpecificse Se 

oharaftc- 



Dtgitized by 



Google 



126 BUCHHAVE DE Gfil 

cKaraâerîftittac funt, quibtis a rădice Gd rivalis 
difcrepat, c{uae meduUa albicanfe» & radfcc re- 
penie, longa» paucîs inftruâa fibris > gaudet, & 
in humidîs» aique uligînoiis habitat locb. 

Sapore inftruâa eft aromatico-caryophyl- 
Jaceo, leniier adftringente, haudingrato, &grt« 
ium caryophyllum fpirat» unde (ub nomine Că- 
ryophylIahD ab antiquis cognitt. Vebiculum 
fuum, aquam, vinum, fpiritum vini» colore ob- 
scure rubro tingit , & contrita in pallide rubellum 
abit pulverem. Color rubidus a violacea medulla 
derivatur. 

In noftro climate non prius eruends funt 
radices , quam folis calore excitata planta crefeere 
incepit> quod in Dania menfe Âprilii raro ante 
fld tempus, fieri poflfe experienlia comprobavit; 
colleâio proinde ad ultimum Julii perpetuări po- 
{eft> & non ultra; nam poft id 'tempus in flores 
& fruâus producendos, maturandosque , fuccus 
& fanguis radicis aromaticus impenditur. Qus 
igitur caeieris menfibus cfFodiuntur mineri dotaţi 
iunt virtute, minorique aromalico odore&fapore. 

Raoicibus 



Digitized by 



Google 



URBANI RĂDICE* 127 

Radicibus cflFoilis, &> mcdîanfe aqtta, aii- 
qţioiics renovata ^ a ferra aliiscţue alienîs adhae- 
renfibus , purgatis rdfecanda funt folia radicalia & 
caules ad meduUam usquc violaceam. Iterunit 
fi opus fit, laveDtur radices» & a quisquiKis» ftL- 
pitibus aridis, fphacelo apicis > (î adfit» fquami»- 
Ijue nigris^ rădici adoaiis, emuiideiifur> qn^c oi» 
nia & inefEcacem > & fordidum » atqtie oculis în- 
jucundum reddubi pulverem» inde parahtm. 
Quamvis , plus efficacix rădici quam flbris ineffe, 
comperlum habeo ; tanaea & crafTasn radicem & 
fibras in medicinalem converti ttfum* 

Mbthodum radiccs ficcandi maximi inioreft 
icîre. Hac rite pra[^ftafa pharmacum virtutcm 
«onlienrat; bac roedianie efficax contra multipli- 
<e$ morbos conxparatur medîcsDa, — Ab omni- 
Viis alienis rq[ntrgaie radices in locum frigidkts^ 
cvium^ ficcum» aeri & veolo^ nonvero radUs 
£>lisi patulum> exacclcendt grăita reponanlur^ 
^ito lenta & âjgida^evaporationc Biedicairices re- 
Ibeaniur vîres; mmio enim vd vi^do caloce, 
£ve iblis> ^ve Eoanacis, graium & efficax avdtit 
luronii. 

Vlt^TtlTES 



Digitized by 



Google 



12S BUCHHAVE DE GEI 

ViRTUTBs ci medicae ab Auâoribus variis 
variae fuerc tribute. Inter has adftringcns, pd- 
iens aphrodi(iâca> fudorîfera, antacida> aniîcoU- 
ca, anlhyfterîca enumeranhir. Qtiidain eHain> 
ionquain in iranfîtU) virium aotifiabriliuiti rnenHo- 
n^nfaciuni, utî poft oţ>ufcult mei editionem coav 
perhis fum. Ufus etiam plante totius exfernus ad 
ulcera fcorbuHca & fiftulas laudaior. 

Pr££unte jnihi experienHa, virtute dolafa . 
eft leniter adftringente'y akxipharmaea & antifep^ 
tica. Primam in morbis a fibra laxa nafîs noftrum 
probavil pbarmacum , vi amaricante & roboratUe 
in £bras agendo > u( in morbis primarum viarum» 
diarrhsea, dyfentcria; fecundam in morbis exeruft 
mucofisi aromate fuo refolvenU (uperfluum niu« 
cum educendo per cutaneos poros^ imo in qui-* 
busdam sgris maximum provocavii (udorcnu 
Eadem virhts în morb» nervinis & periodicis an»- 
ti/pa f modica vi ia nervos egii, eorundem nemp^ 
inordinatos motust & in {pasmos iendentiam io|[«- 
lendo. Hsc eflkacia ab aromate radUcis derivau- 
da eft ; eo enim abfente nullusm întermittentefi 
dFeâus animadvertiiur; tertiam in morbis q^ 

busdam 



Digitized by 



Google 



URFANI RĂDICE. Vl^ 

busâam malignis & (mlridis roflii praeifiavit, &, 
mCi omnia me fâlluni> porro prxflabir. Hano 
opiiiionem mea in hac re Faâa, & în edttolibello 
annotata, corroborani experimenla, quibus maxi« 
nia antifiptiekate ovanh hucus(ţue &o!a veg^labHia 
exfuperare radiccm^ evi£luin eft; 

Prima naiht fenf anima , uf ilipra memora vi; 
Aiere in febribus inlermittentibus, ubiv omnem 
faepe expeâaHonem fuperavii ; minime enim co- 
gitaiiones eo confcrre potui , tit medicamen cor- 
tice fuperios reperirer eidem aequali contcnlus. 
Dcdi igihir dofes inifio fatis magnas^ quscura* 
tfones rife perfecerunf ; una autem alferave occa- 
£one> p«:vas eundem edere efieâum, animad- 
vertens, ad minorcs femper relrogreffus fum; 
donec dofîn intermittentibus determinare didici 
Sic e. g. pulveris Gci a^grotis initiodedîunciami; 
qixx tertianam fupprimeret; fumpia veroob sgroti 
ignorantiam femunciay febris evanuih Semun- 
ciam deinde porrexi ; fed , ob negligentiart * 
drachmis modo duabus adhibitis , aliquoHes filuîf 
morbul. Drachmis tune duabus ctti?alioncs facere 
j inftiti^ 



Digitized bv 



Google 



I3[0 BUCHHAVE DE CEI 

iniUH; ki hsc dofis non ubîvia diis cerit ertf » 
quin exftinguendae febri alia parva opus erat 
Drachmis tune iribus vel quatuor reftîH , qoa» 
tHam omnes omnis genens febres feliciter abegc* 
funt ; interdum vero conHgii , ui (ptartanae aao* 
himnales plures exegerunt 

Omnes, quos Geo medîante curavî, atgro* 
tosear<{uain în Obfervatiombtis meîs îndtcavf, 
meihodo ad (aniiatem reduxi Hatc £uit fîmpli« 
ciflima , quae ab omnibus ufu recepta eft« Pnc* 
nsîflis nempe, & pro«nata reiteraHs, emeHcis» 
pur^îantibus , &dîgeftîviS| donec canalîs intdli* 
norum remota elTent vitîa, febriAigam oblulime* 
dfcinam, morbumque fugavi; Illonun în nume- 
rum referri poflfunt aegrolantiutn plurimi; qui* 
busdam vero înterdum, etîam quarianariis, nulU 
tndîcatîone alîud pofcenie> febrifugum fine praţ- 
rtiiSs porrexi. 

Hanc meihoduih» faancquemedicînam} me 
fimplîcibus periodîcts tnedentem mOrbbnuoquant 
£efelMe fimâe ieftarî pofittm » tâCi riidîx optimae 
nohe non effet» fîvt îd a ficcatione ejui> lege ar«< 
Ib non ritt peraâa^ five ab înjufto eolleâiomi 

tempore 



Digitized by 



Google 



URBANI RĂDICE. Î3I 

lemţiore oriuin duxerif. Tres Kujusmoâi cafus 
ianhtmodo cognovi> in qmbus, deficiente miht 
rădice omnibus numeris abfoluta, ad corticeni 
confîigere fui coaâus. Errore fapientior faQus 
auâam , vel duplicatam in pofterum pulveris hu< 
jus debilis dofin aegriş diftribui & medicahis fum; 
£c loco trium drachmsttiun quînque vel fex, & 
loco femunctx drachmas fex vel unciam in inter- 
nuttentibus nullo non tempore aufpicalo porrexi. 

QujBDAM tamen interdum occurrunt inier- 
mitientes , qua uno atîovc alieno fymptomate fti- 
^tae ordtnaris refiiftunt dofî, & prslcripto majo- 
rem requiruni ad Iui extinâionem ; fie unam vidi 
hoc vere tertianam , cftix unc. j , & aliam duplicem 
tertianaro, cjus unc. ij pulveris, quamvis oplimi, 
& rurfus aliam ({uofidianam inveteraf am , quae tres 
decoâi portiones poftulabai, aniequam prorlus 
pbarmaco obedivit» 

Ik tntermif tenf ibus , qui mali moris lunt» 
vei vifcentmobftru£lionibus, vel alio abdomints 
vel (angoinis vitio debenhir» aut iterato ufu, aut 
plusculo remedii opus eft» fi medicus hoc morbi 
mhurasconveniensjudicet; fin minus, alio dige- 
I 2 tentibtts. 



Digitized bv 



GooqIc 



132 BUCHHAVE Dt GEI 

rcnlibus> rcfolvenlibus , cathariicîs &c. curatio* 
nes dirigcndae funt Ad Kdrum febrium numerum 
pertinent eae , qus ut plurimum poft auâumnum 
ingrediuntur, & feram în hyemem» &pius îa 
ver^ omnibus, etiam decantatiflîmo cortici> în* 
vîncibili tenacitate remediis obftant. Hanc fe- 
brium fpeciem dum medicam praxîn rure exercui, 
& cum Geo tentamîna înftitui, nondum ofTendi» 
îdeoque nemini ejusmodi Febre laboranţi hoc ob- 
tuli pKarmacum, unico excepto, fervo fcilicet 
Hafnia profeâo , cţui prster aurigînofum culîs 
colorem, abdominis, valdeextenfi, vifcera piu* 
rima habuit obftrufta, & <{uamvîs multa, etiam 
corticis magnam copiam udtaverat, o£lodecîm 
iamen menfes cum quartana conflixerat, quique» 
radicis Gei una coniumta uncia > ab hac medicina 
dcftitit. 

In omnibus, quibus radicem oppofuî, caC- 
bus femper segris profuit> &.nunquam> etîam co« 
piofe data, nocuit. Intermittentibus , aliisque 
sgritudinibuS) medicatus nunqtiam non bonunt 
\idî cfFeâum fîne uUo f/mptomate malo> înde 
derivandO) fine yxfcerum qttacun({ue labe vel ob- 
ftruâiane iade reliâa. Cum 



Digitized by 



Google 



' URBANI RABICfc 1 3 j 

Cum vulgus, cui prima detco cxţ>crîa, fpi- 
rîfum vini femper în deliciis hatiealj cffcnKam 
Geî prius paravi, dcinde dccoftt, & landcmpul- 
veris vim tenfavî. Sub omni forma medicatrices 
fuas fervavît vîrhilcs , fempcrque cundcnj edidil 
efTe^lum. AKamcn pulvcri & cffcntîaB maximam 
Kabuf fîdem,* (emper enîm iîmui, ne gratum 
coâione avolaret volaifle, fdeoque haac parcius 
medicinam morbis paravi 

FoRMULJE a me ufîtate £uere fc<ţuentes« 
EJfeniia. 
R. Rad, Get urb. unc. iv. 
Confc. conhif. înfunde în 

Spirit, vin*. Gallîc. 11b» ij. 
M. digere in balneo arense per 
VI dies & cola. 

DeeoSum. 

R. Rad. Gei urb. unc. i, 
Contus. coqv. cum aqu« fimplicis 
lib; 1)3 ad remanent, lib. 1. (a) 
Colat adde 

. Syr. Cbmoîuh. q, V4 

I 3 Pulvis. 

(g) In preftntiamm, cum Iwtc typis mandcnmr, deco£kio- 
jiem non nltta 3 vel 4 durate precîpio hor* minuw, 

ob 



Digitized by 



Google 



134 BUCHHAVE DE GEI 

Pulvif. 
ÎL Râd. Gcî urb. fcmunc 
D. ptdvcri&L 
EleSuarium. 
R. Pulv. Rad. Gd urb, femtinc* 

Meii. dcipumat. q. £ 
M. F. Eleâuar. molie. 
QuAMvis decoâi , pulverîs & elefluârii âo* 
(es hic prskripis & deierminaţs omuibus perie» 
dicis & inlermitientibus fuflFecere'morbis, lameit 
qusdam» tnagtftra ezperientia» buc fpeâantk 
iDÎhi reftant dîcenda. 

EssBMTiJK unc. i^ «d iniertiiîttetjtem depel* 
lendatn, ui ordinam dofii, requiritur, rarius 
unc. II. Determînafam banc dofin brlbus vel ({ua* 
fuorvicibus» die apyrexîc, ex cochteari magno» 
cum aqus firîgîds porlhmcula capere juffi; inter* 
dum tamen unc. i, uno bauftu > (eu errore argro- 
tanHs, feu mcojuAu» fumla, f^rim iRigavît 

DscocTO parando radîcfs liccate drach* 
mas TI ^ vel unc. i deiermbavL Tamen fitffecit 

aH- 

ob principii voUtilit tnfbgiendi memin • pnedpve In 
inorbis, ubi lefi fint nervi, Ebnlidonoii & frfgidta 
coknirtiB long« hinc dccoâsoni pranUi 



Digitized by 



Google 



URBANI RADIC& ^35 

aliquoties tuic ţ. Deficiente mihi fae^ rădice 
ficcd, e recenţi hoc parare ju(C , & turn qncias m 
vel w requirebantur ad febri$ {iigani. UncÎM u 
quavîs vel alterna hora capere juffi. 

FuLVERis femuocîam întermittenli exlingr 
vendae ţadcripR; fepius famen non ultra draclir 
rms III adhibui ; ioterdom drachnie ii cumtionea 
(erfecerunt. Idem de eleâuario valet. Aut iior 
sula hora «ut omni bihorio drach. $ capiebai xgefu 

CuiQUAM, rei Inexperio, ţNurvs nimîs be 
4ofes eflie viderenlur ; Hutc autem regero : Noa^ 
aift multiplici experientta i nfint^hun me eas ho6 
inter poiuifle cancellos. BoAae vero flols ph^r* 
jnacum efle debere nemo non, qui iniqua mente 
cfle Qdit, iatellfgat; 6n minus» dodn pro phar- 
jnaci dignitde, & irgrotantium ftaiu morbofo, 
cffc augeodam » animo fecum volvat praxeos mc « 
fdfcae gnarus; de noftra eoim rădice dici poleft, 
i^uod de cortice peruviano excellentiori , cu)us v^l 
ftiinort vel minus repetita dofis, plus praefiane 
potefti quam major & fiepe iterala minus fdeâi 
&cxiffliL 



M 



Has 



Digitized by 



Google 



136 BOOHHAVE DE OEI ^ 

î- Ha$ parvulis dofas, quibus periodici. fimul 
& fefhcl fuppriimntur morbi, confidcranli iii 
«lenlem mîhi venit imanîs cortîcis P^ruvîanc 
quanHtas, a neolctieorum quibusdam Medicorum 
in hîs ajffeftiombus praefcripta, &, reverfionis 
catifa pr«pcdîend3B ad libram Unam , duas , & rf* 
fra exicnfa. — Quamvis rariflîmc, fi unquam, 
«ICOS «grolos, dum cortice curationes perfect, , 
lanla pbaripaci ingraţi mole obruere fui coaftu^^l 
tamcn ui ad'uncias'n vel m, raro ultra, adfcen- 
ţ dcre me fepe compulcrît moibicotiditio; prarte*- 
Tea diu ftriâidîma reftitit aegro ' diche ratto , m 
t»cidivam pateretur. 

C contrario in fumniam noftri pbannaci Iau- 

dem hoc palatn conâtear : Me quidquatn noftri vel 
«alius medicamini&poft morbumdeviâum ad recidt- 
'vam precavendani rariiHme vel nunquam dedifle, 
'& tamen recidivantem iisbrem nunquam vel rara 

poft ejtts ufum obferva&, âifi in quibusdatn re- 
iraâariis morbis, quorum tamen numerus vix 
^fefe habet ui unum ad qttinquaginla, Laudem 

tamen non meriţi funt recidivs immunes cacteri^ 

nam plurimi^ e ruftico genere nati^ reliâa dia^ta, 

aeri 



Digitized by 



Google 



URBANI lUDICE. ^ î 37 

aSrt ingiâîffimo corpora commifenml} gulsque» 
qtiod appetebat, indulferuni ; attamen omnesfe^ 
bris reverfîoncs & recurius felîcîter evitanmh 

. Majori hinc prae corUce^ Peruviano ef&cada 
în nervos agere vtdetur noftra radix ; nam febril 
ItfiT mofus femei probe exiHnâî & deleiî> etiam 
{>ofthablfo regîmine, vel porganfe poft febrim 
itnitam pharmaco dato> tegre vel nunquani exci*» 
iantur» i 

DuMÎnfennîiienUbusfum medicaius vel foti^ 
tutto dîdicf , . contra plures opîlukri «griludînct 
medicamen, vd raltocinio duâu9| ob caufarum 
în morbis dîverfis fin^liludinem , ad alta aicţue alît 
fransgrefius fum morbi genera, cjmbus curaHo- 
nem facile admitienHbus> nuncţuam non doâior:, 
uunquam non de felîcîf er iiiperaio morbo Ixtior-, 
a leâibus «grorum deceâî. Sk in virum haefn*> 
furia laboranfem forte incidî, cui > dum înlermif. 
feniem curavi> hsmaturia evanuit; iîc hsmaic* 
meii correptam mulîerera rare acceiH; huic, pra»* 
•fiiiffa venae (eQîone, cum nihil aliud ad nianoa 
•fuerit, Geum porrexî, unde refipult. Exinde 
vero întellcxîy hasniorrhagtss înfcrvîreradiccm. 
I g Vomitu, 



Digitized by 



Google 



138 BucHHAVE m ou 

Vomihi» în^ îoiermîtteniibus fcpius oborienie» 
G^îope fuhlato» întuli: morbis nervinis fubfidfo 
eam |K)fle venire > & dcinde his morbis aqxîUahtf 
jttm; venlrîculus debiiîs medicina confortotus no* 
ftra ad alvi fluxus fifteodos vîam inthi monftim* 
vit; periodici morbi, acuHs adjunâi, pharma* 
cum inactttisperfem, probabtliter tndigitarun(; 
& maxima aoti&pttca virtute experimentts pro- 
bata» pulridis & malignisfuppetiasferre, reât> 
ui pulo» judfcavi. Ifaabftrufâs pharmaet vTres 
indagatufl , ejuâdem in morborttm generibus df« 
'verfis excellciiliaro > in maximam mei Iclitiam» 
pedetentim dtitexi, cognovi<|ue. 

Vis hlnc febrifuga rădici oon jneft foia; 
pltiribus aliis » hac non inferioribtts, inftruâa eft. 
jQmnes hac medicina utentes argri canalem inteftK 
audem ita robortium perfeniere, ui ruâus & fla* 
bis foriiier fini erupţi; appetifus cibi validaa» vi- 
res corporis nov« , ariuumquc robur» accefferinL 
Alvo obftruâis Ubcram ventris , & (iepe ali({uotief 
aycihemqri ^atio repeiitam»ţ>rabuit radix excre- 
iionem ; alvo laboraniibus laxa naiuralem procu- 
mvit âlvt depofitionem; (anguini, per alienas 

corporis 



Digitized by 



Google 



URBANI RĂDICE. 139 

corporis prorupfo vias, limites pofuit; fQorbis 
occuiTÎt mucofis , & nervis amica fpasmodicis opi* 
fulahir; nullum tnolum » nullum({ue fan^pinis ex« 
citai zftum, &c. 

QuKM fgitur laf eai , quânf o Kumanarum «gri- 
hidînum numero (jti^ftui efle peffit hoc medicar 
meni quanlutii({ue liujus invenlione lucrata fii 
medica praxis, cum, praeterea quod perîodicif 
in morbis fpectâci munera praeftiterit , eximiam 
mihi jam.dudum proba verit utilitafem in menorr- 
hagia» bxnulemcfii bsmaturia, meleorismo, dir 
arrhoea, dyfenteria, colica, Itucorboea, hy(leria^ 
rcrtigine, lipolfaymiai ecciampfîa, epilepfia, 
hiffi convulfiva^ & in plurimis aliis a nervorum 
debilitate & folidorum laxitate primordia ducentf* 
bus; cpiinimo, ut fummum antirepttcum , morbii 
puţri^t malignis, dyfentericis , &c« id oppofi« 
ium iri, qusedam a me faâa tentamina, & rati^* 
etnia a pofteriori duâa, {>romi(ere. Fericula ii| 
pofterum hStiUnă^ clariorem huic accendant opt* 
suoni facem. 

Methodus, <]uam mediaote noilra medidnt 
in his adhibui affcâionibus, ea fuit, quxltinda- 

mentb 



Digitized by 



Google 



t4d BUCHHAVE 1>E GEI URBANI &C* 

inentis therapeuHces ni Hhir. Premiflis , vel in^ 
terpofîHs iis> <}uâe îndîcailones exegerunt, ine£- 
camen sgris dedi prbporiione tali, quali eis opus 
efle autumavf . In levioris tnomenti malts mino* 
rem dofeum numerum # în majortbus plores in- 
jirnxij qualibet vice fcrupulum i pulvcris, vd 
(ărachmam $, deglutîvît aegcr, hasque dofcs bis. 
Ier, quafer, adfexies, quotidîc iteravit Eflen- 
tîs femunciam> & decoâi unciam i ad ij, quavis 
vîce capcre fi vi. Sic breviori {empore, ac (î 
eura ope corlicis eflfel fkâa , faniiatem labantem, 
vellapfam> fuftinui, erexi. 

QvAs certas habui morbonim hiftorias, hts 
omnes una cumcelebriorum pra£ticorum bafnien** 
lium obfervationibus quibusdam, bre vi admodum 
fempore feftis, typis cxprfmendas curavî; jara 
jam colkQas, & inpofterum obviam venhirasi 
alîo fempori pervulgandas refervo. Suaa huc 
conferre fymbohs promifere omnes Socichfis 
tnedicx praâici, promifteni omnes finceriphiK* 
fttri, quibus medica ars, mortaliumque falus^ 
curac cordique nunquam non fuit 

Ha&iae den X2 Febr. x^St, 

Expn- 



Digitized by 



Google 



I4> 

ExPtlCATIO IdONiS* ** ' 

•) XY^dix integri, fibrofâ. 

b) , Eadem longimdinaliter diflfe&i, medulla ?ioJic«i| 

cordce albîdo înftruâa* 
C) Etdetn trtnsvtrfîm Icfia dim fiolacea mfdalla» 
d^ Folia radicalk Jyrati» 

e) Folia cauliaa, alterna, ternata cum fUpulii deAtatia» 

f) Eadem minora fimplicia» 

g) Coi'olla a latere confpicua cum calice, 
h) Eadem expUnaca. 

i) Flos nondam erapttu. 

k) Receptacolum cum fcminibuf in capimiam congvfttf . 

J) Semen maoirum cum arifta nncinata. 



**^>^^^£^^t^^*''XfckJj^^ 



Xî. 



Digitized by 



Google 



143 

sasassssBasBBssssBBssoBEsaaess^sis 

XI. 

Observationes de Erysipelate. 

1). DE VERTIGINE PERIODICA . 
PER ZONAM SOLUTA. 

2) DE ERYSIPELATE VESICU- 
LOSO FACIEI TOTIUS. 

NOTATA PER 

J. W. GuiiRAMO, 
M. D. Archiatrttm Ret> 



OBSERVATIO DE VERTIGINE PERIO- 
DICA PER ZONAM SOLUTA. 

n>UA 50 annos nafaiy tnfe 5. lafira fiepUCme 
doloribus hypochonclrii dexiri in regione hepafis 
anieriori obnoxia, cam lipothyinicis & hyftericts 
malta iitf ercurreniibus , varia refolventia, anit- 
fpafttca, & roboranlta optima ^c<{ue aboptiaiis 
. . Praâicis 



Digitized by 



Google 



6ULBRAND OBSERVATIONfiS &X. 14) 

fradids porrofk aclliibiiti, & ^^ efHttVfmii 
^^ntaoeiiiD Ieri} iub mtmmt dezim ({uoHdîe levite» 
puUuIanlis, ab enarralii malss liberata vhceraf jam 
ultra w annonun fpalsuni; per nj annos haitd am* 
plîus cahuneoiîa fiitebaiur £emîiia rdbufti, fiiccii« 
leothjue corporis, judicu, ingeniiqae acrioria» 
Praeler fluxum {erofiim continuanfem diâum cti* 
ju5({tte repulfioDi remedus exleroîs ftrenue înter« 
dm femper» nil iiicomniodt fentuii donec anta 
$• fere menfes corripicbaiur vertigtne momea* 
tanea» fere caduca, cpiovis iempore antemect* 
dîano recurreote, concomîtala dolore gravaHvd 
ibpra oculos & oppreffiooe cardîalgica^ NuU« 
pnefer levem fitim pomeridiaoam acUu^ft figna 
£ebria. Ipla fiib ineuote verttgine venam brt« 
chit ieâam curavtis & me oâidtio pc^i « 
4Uzîlf um Tocato » veiutfeâîo Herata Aiit Sanguta 
grumofiis erai ipadiceus» denfus» crctfta craflâ 
lardacea leâus. Serum cifrioum. Verligo per« 
glfibalfolîto modo» flttxus feroftia fttbmammadex« 
Ira, jam habiiualîss coniiouabat: animtii ob moe^ 
fOrcm nuper perpeffum dejeâus erair Crcdidi 
caput affliâum iuîfle per conTcofum vaotrts , beot 

memor 



Digitized by 



Google 



144 GUEBÎIAND OBSERVATIONES 

onemor Divi Baglivi cffali: Qikwf rigptet capul ^ 
fU bniifoloaţur » per nivumjolvi âebât. Praefcripii 
tg^tur mixhirain fequenlem : 

R. Aqu. meliflf. f vu 

Tinaur. rhei aquoC fij. 

Sal. fedlffens. f x M. D. 4ter per diem 
d cocKlearia majora vel fi & pro polu ordinario 
ex decoâo avense fumanhir Mei. derpumat fij c 
tkitri antimooiâU ^i ({(lolfdie. Hîfce retnediis 
14 diebus adhibîHs, înlerpofîtts fuppedaIif>U8t 
ex Etnplaftri e galbano ctocaH & veficalorîi par^ 
tîbus anaHcis, lenHit dolorem pungenlem în hy« 
pochondrio dextro a fpina dorfi ulira ambîUcdin 
ejttsdem laferis; Qborîebatur quoqtie diarrhoea 
mueda & iknguinis frqftula vehens. Elapfîs Irîbus 
fepltiîianîs , & verttgîne periodica iub diarrhoea 
conlinuanie > pro Mixtura diâa aliam camphoratam' 
emni bihorîo futnendam fubfiitui , locumque do« 
lentetn dorfiTolummodo fricandumjuffilînJmeBfa 
volatili, quo lemel faâo eadem vefpera dolor in- 
crevit vehementer noStu & dit fequenti diarrhoea 
fponie fedâia fttit Locum dorfi affe£lum vidi 
obfcure ntbenleiny laiiiadine palma? , a fpina 

:'jai: dorfi 



Digitized by 



Google 



DE ERYSIPELATE. I45 

dorfî ad umbilicum, fpatiis diftindîs cligiiîfepera- 
luni, feniîm cfflorucrc veiîculae albae, clevafae e 
medio rubenfis cutis fponte largam materiamicho- 
rofam ploranfes, în dorfo & laiere prsferlîm, us- 
que ad xi poft efflorefcenliamdtem, quofenfimin 
crudam exficcari incipiebant, & decidebant ; t\u 
<iux* vedaiîx nîgrefcebani > omnes cum dolore 
ignîs ttrentiâ, &» juxta verba ipfîus argroto, 
quafî ft>ramen aderat usque ad mteftînapenelrans; 
limilcm aulem dolorem perpeffa fuerat eltam dîu 
anlc oborhim Kunc ignem facrum ; noEles tnfom- 
nes, anxiae, inqutet^, ccurpus ne minimum qui« 
dem movere pohiit ob dolorem de loco în locum. 
Secundo poft efHorefcentîâm diemoxdedîDecof^. 
CorlÎGÎs peruvîanî omnt hora folîfa dofî adhîben- 
dum, conlînuavît quoquc Decoâum avenaceum 
praefcrîpium , & pro nece(&hite vfp. M^ cum TinâJ 
theî aquoC anlea nomtnatam dum femper pejorem 
ie pra^icabai poft forf iorem aquam laxatîv. Vi en, 
cocKlaiAim fumhim. Intra 1 9 dîes omnea puftu- 
lae exficcatie cranl, loca cutis affeâa foliio (en& 
bîliora^ obfeure ntbra erant. Poft efBorefcentiam 
vertîgo haud.adfttit, nec dolor gravam fupra 
K oculos» 



Digitized by 



Google 



146 GULERAND OBSBKVATIONES 

oculos» â( convaluit ţxene poft adhibiU fcmedi* 
fequenlîa. 

ILEsC cort. Peru. î^ 
Elix. vifccral Jvi. 

VitrbliMynfia.SiMD. 

a. & p. tn* 100 glte. 
& înterdutn omns tertia vefpera M e Tînâ^lUiei 
aquoC c» SaL fedlKens. fub diztaâc reginunccon* 
venientibus. Quarta jam vice îtipraximea^occurnl^ 
affeâus hic» nunquam vero tam regulare cingu* 
lum iQe4u yentris» quam quod jam deCcriptum» 
vtdî antea. Tres relictui iinulea lblvd)ant dolo* 
rem hepatis & peâoris cum hidicula per anoos 
tentante » omnes<{uaiuor foeminas f ierminum men- 
ftruorura egreflks mvalerunt» omnes (imîU modo 
fimililmsque remediis b^aftavi» & poftea bene va« 
literunt xgrap. 

Tam celeber. HoFPMAKNUSt quam Vogbuvs 
cingulum hoc aiFeâum (ingularem, paucis vîfum» 
plarimis incognifuţn dîcunt; aliam fpectem» Vo« 
auLws, Zofterem fpurium nuncupai fibîcjMe cog« 
aîhim; refpeâu attfeqsi habîto ad latioremareami 
guam occupavU ihqrbut hsc deicripbia, ad fym^ 

tomata > 



Digitized by 



Google 



DE BRYSIPELATE. I47 

focnala > qus «niecedebant & comîtabanhtr entp^ 
If onem îd noftrt cgra , fiicile patet noftntm Zo^ 
fterem ad (purioa non ref etrt polTe ; Nec magnt 
intereft met notnen morbi, dummodo facietn în 
noftra regiooe vili defcripferim , & per Uium fo* 
lufatn vertfginein periodicum nof averm)« C)Uei> 
viiioiieai totam dedi , qttam cum focieMe hono^ 
ntiffinu oomtmiiucare GonAihieram mectun^ 



OBSERVATIO ALTERA DE ERYSIFE- 
LATE FACIO VESICULOSO. 

/^DOLiscim 31. annortfni, ditmis dkbtts nai 
proxime finîti» querebalor de rheumtlida dolor^ 
hm deolittm & oria hteria dexfri; noâu fi^i» 
inhime&tt&.rubet loiafittiea, adeo ui oculi lurai 
difiingrâ^poffint Sparfie ingeiiii&fimiie^» 
lerttm » panrc vcficula? alfac elevats, obortwhif 
per iniegrum. nj^emenam iocredibilem* Ud 
cofkm fondeolef » iria eteoim larga & laia linte- 



Digitized by VjOOQIC 



148 -^ULBRAND OBSERYATlONES 

amînt non fufficiebanl ad iftum Ii({ttorem abfor- 
benduQV Quarlo ab eruptîone die fade s tola crufta 
cnffa, fubflavaobdttfta crai, iicbenf arborcohaud 
abfimili, poft fcdahim effluxum Kqciidi. 7ino 
inorbi dic fudavil large rqualitcr per lohim cor- 
ţms, pulfttsmagnua, paulo frequention Poft fu- 
dorem 24 horia durantetn» foeloremctue fpiran* 
teni) iblvebahir fenfim crufta» in fruftaajdecidens» 
Cuticula nova fucceflil> & oculi rubent NuUa ab 
initîo erupHonîs ht(fîs nec fitîs moleftabant, vu 
gebai appetitus» ob iumidam facîcm crufta ob- 
duâam autem os pro cîbis afTumendis aţierîrenon 
vakuU- ^oU polulenta', laQls feri Icflîcef , ultra ij 
Menfuras quotJdie, fumiîtj Tandem hujos ob 
exchatam naufeam perfefo Decoâum ienue ave* 
noceun^'c. OxyTnell. fimpUci & Nitro depuraio, 
omâîîmtuiîno & veipertino fempore fismendum» 
tmÂuini ^co€h}ear• tmnoribtis duobos EleSftuaii 
Muââ^iamtis, lemterUxanib» fuad : Aiiiefttdoreni 
ouyeciâtem ym\ diehirim dirinum darţini habuii 
oiloreni , poft iUuin .dtdît fedimen. mocofum aU 
fatfcenaiNon expofivt ttT^tx acri tibevo xlt 
:. .:i .... 'dtthta . 



Digitized by 



Google 



DE ERYSIPELATS» 149 

fliebos ţoft: Nec oculi lucetn perferre p<^u«t. 
runh Jatn bene valet, negotia fua perficit» 
& ttiihir Elixir vifceral. Hotitn. ter p. d. tel 



K3 xn. 

/Google 



Digitized by * 



I50 

XIL 
DESCRIPTIO ETMETHODUS 

MEDENDI FEBRIS TERTIAN-ffi 

DUPLICIS PERICULOSISSIMiE, 
HAiMtB Anho MOCCLXXIX GaAStANnt» 

REGIiE SOSIETATI 
COMMUNICAT^ 

Per 
Urbanum Brun AaskoWi 

M. D. Arcbiat. Regiam , Societ. Membnim Ordinarian, 



T. 



BMPERiES afirîs fub hycme annî 1778 folitt 
multo mitior erat : Ineunle bruma frigus quidem 
aderat (ub initium menfis Oâobris, (juod tamen 
vix duobus perdurabal hebdomadibus. Vcnhis 
menfe Oftobri & Novembrî regnabal plerumque 
Eurus; uUimis vcro hujus tnenfis novcm dicbus, 
& inde ad niedium usque Decembrîs AfrîcuSi 
quem excîpiens occidenfalts venhis adexihun anni 
1778 fpirabat Frigori nien(îs Oftobris fucccflît 

aSr 



Digitized by VjOO.QIC 



AASKOW DESCR^ FEBR. TERŢ* &C* 1 5 1 

tSr nebulolus, nonnunquam pluviofus auf procel* 
lofiis, donec circa tnedium menfîs Januarii anni 
1779 frîgus rcdibal, fcd adeo moderalum, ut 
fhermometrum vix uncjuam dimidîum tn&a pune* 
fum congelafionts gradum tnondrarci. Hoc att« 
iemfirigus vix per tres durabaf feptfmanas; menfe 
tnim Februarii aSr infolife adeo erat calidus, ui 
jam veris ineuntis Ista npparerenf fîgna. Venfus 
tune varius, utplurimum fepienlrionalîs erai: 
Pluvîae quoque folito rarîores , & pruina no£lur« 
na noftro in climate verno tempore alias frec^uens , 
rarior apparebat. Menfîs Marţii grata cj;uoque 
fuii femperieSi (i exceperîs dies quartum, g. 9. 
tt. \2. & 16. quorum no£lcs frigid» fuerunt. 
Venlus lunc varius , modo meridionalis modo oc- 
ddentalis flabat. Aer initio menfîs hujus ferenus 1 
gratus; verfus fînem menfîs ytro nebulofus, Ku- 
midus , procellofus , «{ui laete virentibus ac floren* 
tibus arboribus nocebati nec minus pemiciofîts 
(uit hominibus, cţui grata aeris temperie feduâi 
hiberna calidiora veftimcnta dcpofuerant. Mcn- 
fis Aprilis gratus, immo calidus adeo fuit> ut 
l^tum ctiara calorîs gradum monftraret intcrdum 
K 4 *^^* 



Digitized by 



Google 



152 AASKOW DESCR* FEBRi 

fhcrmomeîrum Rcaumurianum : Vcnlushaud con-^ 
ftans xnodo occîdcnlalis, modo Nolus, &pa 
Aquilo flabal. Sccţuentibus menfibus calor no- 
ftris in Icrris infolitus & ficcilas aeftafem cupi illn 
mcridionalis Europae aeqtic calidam reddideruitf. 

Uti leniperics aeris foUto mitior lîcciorqae 
erai, i(a quoque fanitas hominum rarius ininus<{uc 
infringebatur. Sub cxitu praelerlapfi & initio 
prxfcntis annî praetcr fcbres urticatas , înlcr fcar* 
latinam & morbillos tnedium quafi lenenles, va<- 
riolae ac luffes convulfivae, rarae allamen» obferva- 
banlur. Quac biemc alias inter nos femper (kHs 
freţuenles efle foleni» rariores adfiiere fcbres m<* 
flammalorise ^ rheumaticac, nec ierHanae verna* 
les> cfVLx alias his in terris ea anni lempeftate 
quafî indigenx graflari folenl^ frec^uentes appare- 
banl. Harum vero loco morbus apud nos rarior 
nominandus paflîm obfcrvabalur : Tertianam dm^ 
pUcem puto, fymptofnatibus diri[pmf nuptatUt nec 
paueif exitiofam. Quanhim noftra in praxi obfer* 
vare licuit, menfe Marlii primo apparebat hicce 
morbus; frequentior occurrebat menfe Aprilisi 
poftquam calidiorem aSris femperîem exceperat 
venlus frigidiffimus. Primo 



Digitized by 



Google 



^TERTIANiE DUPtIClâ I53 

Primo morbi dle circa meridiemplerttmque^ 
morborum inflammaloriorum ia modum, incipie« 
bal paroxysmus cum horripilalione , Iaffihidinc« 
dolore ariuum, nec non vcbemcntiflinio abdoim« 
tiis & hypochondrii iiniftri dolore: FuUustuiiQ 
conciiahis valde, depreflus & fab primo paroxys^ 
mo durus: Anxielas urgebai cum vomifuriiionet 
fiii inexftinguibili, d/furia, immo ifchuriaj alvi 
cbftruQionc & lenesmo. Ad feram vefperaoi re« 
miftebant fymplomala fudore oborio : Pulfus cc- 
Icritas haud ante horam quintam matuHnam fe« 
^uentis diei 2di intermii&onem morbi indicabaf. 

Ljeta f amen haec rerum facies vix 5 aut tf 
horas durabai> tune enim frigore vix fenfo iterum 
aggrediebanlurdolores ventris, anxielates & reli- 
qua fymptomala, qu« ad vefperam usque fequen* 
iis diei 3tii vehementer affligebanl; novo aulem 
obortp fudore, (oluta etiam urinx & alvi obftruc- 
iione fmiebanlur: Urina, <{uae ctrca iniiium pa- 
roxysmi cruda fuerat> jam reddebatur (âturatioris 
coloris ; fub finem ctrcuitusnonntmquam fedtmea^ 
fum deponebal lateritium, JEgrî jam pr«ter dc- 
bilitatem nil cjuerebantur & no£lcm (âtis placidam 
agebaot K 5 Hiq 



Digitized by 



Google 



154 AASKOW DESCR. FCBIt. 

Hic îfaque fiit» primi circmtus^ quo fub n<^ 
mine cum cel. Cleghoiwb comprehendimus duM 
{>arox}rsmos > qui minori inf ervallo inlerpofiio fibt 
fitccedunt, nec fibi correfpondent, fed altemi 
magis ratione durationis & vehemenlis o^quales 
fiinl; ita prior paroxysnnis ante meridiem vd 
tliam mane incipiens fecjuenti mane finitttr, alier 
vere» priori fupervenif , poft meridiem incipiens 
& verfus vefperam fequenlis diei deiinens^ diu« 
iiu8 durat ac gravior plerumcţue efTe foIeL 

DiE morbi quarto aegri mane bene vale» 
bant; circa meridiem veroiterumproftemebantur> 
fenfus quafi frigoris occupabat corpus, & novus 
accedebatparoxysmus acerbior, prioribus nempe 
fymptomatibus valde intenfis, dolore inprimis ab- 
dominis, turn quoque urina? & al vi tenesmo; in 
Aonnullia etiam ad hcc fingultus, vomitus conff« 
nuus, &c.aderant 

DiE quinto per aliquot boras matutinas 
remittebant tantum fymptomata; mox vcro ite- 
rum ingravefcebant cum fumma îegrorum debi- 
litate ; deliria baud raro accedebant anxia : calor 
nunquam vebemens erat> ita ui cuUs ad attadum 

vix 



Digitized by 



Google 



TERTIANJE DCPLIdS* 155 

vix naKirali^er caleret Polfiis cmt cder tcbno* 
dum & debilts, contraâus» ţarvus, non raroiti» 
leqtialis. Ad feram us({ue vefpertm durabant 
iymplomala haec, ut noâu modo <}uîetior eflet 
irger, fudore ufplurimum oborto adeo levante» 
ut vix reftaret veftigtutn priorum malorum, fi 
/ummam exceperis vinum proflrationein pulfus- 
que debilitatem ; cHam mens deliriis antea agitata 
quietior, fomnusque pacatior aegrum re/iciebat» 
adeo ut (utnmo mane, fecundo circuitu abfolutoi 
exftinâum quiscţue morbum facile putaret. Urina 
etiam fedimentum lateritium nonnunquam depo* 
nebat, alvusque liquida intcrdum fiebat 

Sexto die circa horam nonam vel deci- 
mam anxietas praecordiorum , inquietudo , paUtif 
fpafticc contraâus» cutis frigida, tranfpiratio fup« 
prefla, leve ddirium, naufea vomitusque, dolorea 
redeuntes novum gravemcjue indicabant paroxys^ 
mum, qui fcnfim ingravefcebat, fiţi ftipalus in* 
exftinguibili , dolore diriflîmo , finguUu » deliriis 
vehemenlioribus, fubfuttu tendinum, fopore pro- 
funde, ftuptfre, molibus convuliivis, urinse & 
excretioius alvinx perfeâa fuppreffione. Perdu-^ 

rabant 



Digitized by 



Google 



y 



156 AASKOW DBSCR. FEBK^ 

ra^t ibscce osinit «d fummum mane did fe^ 
timi , quo pod rcmiâîonem 3 vd 4 horarum 
de nov at majori vehementia adoriebanhir cni- 
ciahts, inter qtios «ger verfus veiperam morieba* 
fur; ulplurimum tamen qwxrtus iircuHus^ fvpi-- 
rato hoc tertio , plerisque fuit leihalis. 

Qai yţro hune fuperabani paroxysmum raro 
diftin£Um amplius habebanl îniermîflîonem, fed 
altemas, uli in febribus remittentibus malîgnis 2c 
nervods fieri folet > & diftinâu difiîcillimas pa(îe* 
banfur exacerbationes, quibuscum diu confli£kati 
lirei moriebanlur vel regiminis ac remediorum ad« 
minicido fenfim ad priftinam redibant fanifaiem. 

Talis erai drca vemalia anni 1779 fcm* 
pora fades morbi > qui arftate ddnde & auhimno 
peâus magis occupabal , ifa ut pleuritidis vd pe* 
ripneumonis fpedem jprae fe ferrel paroxysmtis, 
cujus fymptomata fub inlermiiGone vd plane file* 
bani vel faUem infîgniler imminuebantur. Rurc 
plures iia affeâos vidi sgros» quorum quidara, 
fero nimis efficad porreâa meddna > fub lertio 
vel quario morbi exfpirabant drcuihi> vd eliam 
cxpeâoralione dein purulenta ac £d>ri heâica con* 

fliaa- 



Digitized by 



Google 



TERŢI ANiE DUPtICIS. I57 

fiiâabanhir. In aliîs haud adeo evidenfes eranf 
inf ermiffîones , & fymplomata {mlfusque nervos 
fitm poiîus quam inflammaiorium indicate vide* 
banlur morbum. 

Iksidiosus femper hic nofter erai m(a:1l>us Ac 
vix dignofcf poferaf, anfequam veKementioret 
pâroxysmi vite sgrorum infidiarenlur, dum fe< 
fcrem plerumque inflammafomm primi inprimip 
menlirenhtrparoxysmi, hinc<{ue vensfeâionibui 
âliisque folitis ad inflammaiorios morbos remedtig 
adhibiiis remîttebant vel evanefcebant fynq^to^ 
mata: id quod quisque facile virtuţi adfcriberel 
remedforum. ^gri, malis hifce finitis» vix noa 
errorem quoad regimeii commitiebantj cui rede* 
untia perinde fymptotnata tribuebantur; donefit 
plures circuifus naturam morbi declarabanf : S^ 
irius vero advocatus medicus vix ab aegri nartaiiF 
one ad diagnofin morbi duci potsrat 

Remiiientium etiam febrium more inter- 

dum aggrediebatur morbus> nulla fere obvia pul« 

fus vel caloris mutatione, folis e fymptomati'» 

bus vel dolorofîs vel foporofis cognofcendus|) 

tune <JU0(fut tnitium parox/smonim perdifficilc 

erai 



Digitized by 



Google 



t$9 AASKOW DESCR. TEBR^ 

trti dîftfoguere. Sfrangoria vel dylîtrfa, qttatn 
ttfam -CL Werlhoff & Medicus obfervarun(, 
vere prepninîs, paihogaomicum mîlu 6dl %^ 
num incipienlis paroxysmi. PeouUaris qtuedatn 
aaxie&is» irtftîHa> cardialgta, naufea, aflutnlo* 
rom imprimis remedîorum evomitîo, prima miht 
redihis indicîa, qvân immo eliam in îllis a^gris» 
quibos remidio vix adeo lucida» ut fui confcii 
ţerfeâe effent, quibusque f/mptomata molefta 
nunquam ceflabanii fed modo remittebant, no- 
vum e dyfuria, nau(ea & evomitione corticis pe^ 
xtviani porreâîi, ineunlem concludcre valui pa^ 
toxysKMim. 

Genuina intermiffio noâu fecundi diei , me- 
dico iunc raro prefente» contingebai, & sgri £e« 
fcrd exbaufti fomno fruebantur placido, hinc ad« 
fianfes amici & propinquii (licel a medicis feria 
moniti, ut hocce utercniur intervalio ad rcme- 
diurn pomgcndum, quod proximum paroxys* 
mum, vits segri (emper pcriculofum, arcerct,y 
donnientem firpe excitare piaculum crediderunt» 
biacq[ue proprio fâio eum potius reHquerunt 

Nbc 



Digitized by 



Google 



TERTIAN^ DUPLICIS; I.J9 

Nec finis paroxysmi iemper cognihi facilîs 
crai : Urinac liberior profluxus & color (aturariori 
(fedimenium primis diebus, vel airfcquam mor» 
bus jam quafi vtâus e(fel, raro iantunt appar^ 
baot;,) fomnus qufetu9i animi hirbae magtspâca* 
is , ftidor erumpens 1 vel ut pluri mum cutis aot 
tea ficca & conftri£la jam <}ua(! mollis fâda^ put* 
fus fub paroxysmo fpafticc quafi conftdâus jam 
moUior, alvus fub parox)rsmo fcmper adAriâa 
adeo , ut ne quidem clysma ob fpafticam inteftini 
reâi contra&ionem injicipotuertt, jam vel fpontc 
vd remediis facile foluta , iisc omnia finem quf* 
dempapoxysmi indicabahl; nonnunquam iamea 
obicura onimQO erani Kaec remiffionis figna* 
In nonnullis aegris e conirario perfpicua fuii in^ 
lermidiOa facile e malorumceflationecognofcenda« 

Ad. periodos igiiur morbi adeo dbfcuras du 

ftinguendas medici utplurimum opus erai prsfen* 

tia; lamen quoque hic non raro decipiebahor» id 

quod etiam mihi aflidue Hcei ac attente segrotil 

adftantl couHgiflei prxcipue in primis boc morbo 

decumbenHbus, quos âdibam» ingenue faieoi; 

& quam m^ime lugeo. : — 

CuRAitf 



Digitized by 



Google 



l60 AASKOW DESCR^ FEBH^ 

Curam quod aftinct, cognîta prius morbt 
indoIe> baud difEcikm judicavi, experientia duc- 

hlS CLTORTl, MORTOK, WSRLHOFF, ClBOHORNE, 

MEDia, & aliorum. 

Ad naturam r}nnţ){oinatum fub paroxysmo 
ia medela deierminaiida femper habui rerpcâum. 
Ubi pulftts ac doiorum vehementia inflammato- 
rium indicabant morbum> venaefeâionem nun- 
cjtiam nonfuafi, itnmo pro neceflîtate repdendam, 
iuprimis fi vires ac reliqua conftihitfo segri eam 
fimul admitiebant Hinc evacuationem optime 
£erebaai sgri fub primîs praecipue paroxyctx^; 
levabanhu: quldem înde dolores > mox vero if e- 
rum priftîna cum vehcmenHa acccdebant Qui- 
bus pluries fecata fuii vena, bts debSftas fub in- 
lerimffione femper erai major, cetenim iniermîs- 
(tones dîuHus protrabî clariores<)iie înde fieri ob* 
(erva0e mîhi licuih ^fmime vero înde minue» 
l^anhtr fequentium paroxysmorum i/mpf ornate » 
^oiius nervofa magis fiebant 

Qm delîriis vehemenlibus , fopore , &c. fut> 
^oxysmo vexabaoturi his^birudines temporibus 
«dmoU profuerc 



Digitized by VjOOQIC 



TERTIAN^ DUPLICIS* l6l 

FiLfiSBNTiBUs muica > foedo oris (aporei 
finguaeforditîe, doloreepigaftrii, vomitoriutn pod 
finitum paroxysmuni exhibitum profui t ; fub pa« 
roxysmo auiem porre&um idem, vel vomiiuni 
^m maxime moleftum exciiabat, vel niillus om* 
luno înde perciplebahir effcâus. Scopo emefico 
foIuHonem Tartari emelîd ţochleatim propinavi, 
^am femper, fi tempus morbi<{ueratiouIIoroodo 
finerct, corticis ului praemifi. 

Embticum fub initium morbi porreOum» 
turn fxpe plane profligavit 

Sub paroxysmo vel haullum, falinum dic- 
ium , Vel camphoram cum niiro aliisvt falibus mix* 
iam vel ad modum Locheri in aceio vini foluiam» 
«dditis a({uis deftillalis propinavi. 

Alvum» nifî emetico fimul folverefUT) vel 
Rheo cum &Iibtts vel clysmale iempore inierca* 
lari folufam curavi : Sub paroxysmo nonfolvipo* 
tuerai alvus. Laxantia eiiam feniora cum CeL 
Wbrlhoff nocuifle vidi, quippe quae paroxysmi 
acceflum accderabant ac vehementiam augebant 

Tbnesmus vefîcx & ani vix remediis cedc- 
bant: Clysmala emollienlia» alias adeo proficua» 
L nulla 



Digitized by 



Google 



l62 AASKOW DESCR« FEBR^ 

nidla ratione iniici poferanl ; nec ctiheter in veli- 
cam introduci ob fpasmodicam i ni £illor, vefîcse 
coniraâionem. Oleum volatile abdomini inunc- 
lumi fuperimpofifo panno laneo fomento emoUi* 
ente tepido madefaâo , fpasmum & dolores leva* 
bantf nil vero adeo juvabat <][uam veitcatorium 
lalum abdomini impofitum, 

Spasmos, fîngultum, iuflim moleftam cete- 
raque mala, nuUa antifpasmodica remedia, nec 
opium, nec mofchus, fopire valuerunt 

NuLLAM itaque ab alio remedio in hoc 
morbo debellando comperui opem, (G emeiicum 
fub ipio morbi iniţia exceperis,) quam a cortice 
peruviano genuino, cujus virtutes & eflîcaciam in 
periculofo hocce fladio tot in arte medica immor- 
iales comprobarunt viri, ut nulla ulteriori indigeat 
commendatione. Hocce tantum monitum vohimus : 
Nuncjuam ultra fecundum circuitum morandum 
efle ante<{uam divinum hocce propinetur reme« 
diurn. — £x autoritate Cel. Torti&Cleghorns 
in tertiana duplici curam inchoandam pută vi finito 
{Miroxysmo diuturniori & vehementiorL Pro rati* 
onelongiorit vel brevions inlermiflionis quantita- 

iem 



Digitized by 



Google 



TERTIAN^ DUPLICIS. l6j 

tem ac frcquenKam dofîum femper deferminavf. 
In majori dofi vix peccahir j ego a Scrup. ij ad 
Scrup. IV omni hora immodimidia hora plerumque 
cort icem dedi , îta ui fcsquuncia fere iiitra novum 
aeccffum confumererur. — Forma pulveris fubtt* 
lîdîmi cor(îcis genuini^ fuHor mîhî femper vîfa 
ftiii : Cochiear unum vini rubri cum duobus coch* 
learibus aquae pro vehtculo adhibui > quod reme« 
dîum sgris gralîus reddidit ac fimul debilitaţi 
fummx convenientiffimum fuît Nebults învo- 
ICitus pulvis haud adeo cerle fuum edidit effeftum» 
Quî pulverem deglulîre omnino recularunt, his 
deco£lum prsefcripiî corHcis quam maxime fafu« 
rafam> additis pulveris (ubfilidimi aliquot drach* 
mis. Nonnunquam paroxjrsmus rediil^ quati'* 
quam remedio judo tempore & dofî ufî effent 
iegrf> qui tune femper pulveres evomuere fimu* 
lac febris accefCt ; hosigitur fepofui, usqueduni 
novum redierit inlervallum. 

Ab fuftinendas segrorum vires femper quam 
maxime exhauftas nil aeque profuit ac vinum rhe« 
nanum vetuftum ut & Madererum generofum» 
Drej Maiira vulgo appellant 

La Ex 



Digitized by VjOOQiC 



l64 AASKOW DESCR. FEBR» 

Ex hac curandt melhodo optimum in lioe 
morbo femper vidi efie£him« Unus modo arger» 
remedia licet juxta prefcriptos canonea exhibîfo ^ 
periit fub circuitu quinto & paroxysmoi tiîfallor» 
lOtno. Hujus morbi prîmis paroxysmia perip*^ 
neumonia; 2 vero ultimis fopor & lethargus ad- 
erant — Alîus aeger» dun^ adftantes remedium 
dormîenU haud debite obiuleruni, in quarto cir* 
cuitu (ub finguitu continuo ceterisque inflamma- 
lionis abdominalis cruciatibus mifere ptriiU 
Fuerpera (inflammatione abdominali (blitis rcme- 
diis ante 14 dies fuperaia) frigoremenlisqueemo* 
tione laefa , novis inflammationis ventri culi fîgnis 
aggreflfa, fub fecundo circuitu , paroxysmo quarto^ 
licet omnia (ic diâa antipKlogiftica fedulo adhibe- 
rentur, pulcram efflabat animam. Venter poft 
tnortem in ambobus bis lividus valde expandeba- 
fur, — Infantula 7 genaria febre hac laboranş 
fub primo paroxysmo convulfa fuit, & quarto cic- 
cuitu > paroxysmo oâavo redeunlibus convuliîo- 
nibus obiit Vitio adftantiom reditus paroxys- 
morum fero nimis mihi innotuit; ita utomnia in 
febri continua proficuahic adhibita nil efFecerunt^ 
cortice non propinato peniviano« Cb- 



Digitized by 



Google 



^ERTIANffi DUPLICIS. 165 

Ceterum ulfra 20 hoc morbo laboranfes me^ 
ihodo heîc relata fervaios gaudeo. — * Duo gra« 
viilîmo Koc morbo decumbentes una tnecum ia 
auxilium advocarunt Generof. Dnum de Bbrgek^ 
prîmum Regîs Auguftifliinî Arcluafrum, CoUegam 
snîhî femper honorifice nommanduin ob fumtnam 
trgz me aniiciHam & benevolenti am > qui noftne 
obfervationt ac curandi modo afTenfum praeben^ 
veneranda (ua auâoritate noftram în morbo tam 
difficili ac pericufo medendo melhodum compro* 
bavSt> confirmavit 






Ld xra* 



Digitized by 



Google 



i66 

XIIL 
OBSERVATIONES MEDIGE 

VARII ARGUMENTL 
Aurore J« H. Schonheyder» 

M. D. & Prof. Cxtnordinario, Reg. Soc. Membr. Ordin* 

luvENis fepiendecim annorum ţ>lctIioricus & frc« 
quenH hsmorhagîa narium laborans , celerum (k« 
nus , poft horrorem & febriculam conquerîtur de 
dolore & tumore parHum înternarum collî. Ex- 
hihilo laxante & appiicato linimento volatili mti- 
gabantur fymptomaia. Poft biduum auletn recru- 
defcebani: Fauccs intenfe rubebani) deglutilio 
diflicilfs non tamcn plane cohibita , pulfus durus 
erat & frequens. Sanguis e brachio miffus crU* 
flam habuit denram & fpiflTani. Interne dabanfur 
camphoraia & nitrofa , utebafur gargarîsmatecom- 
muni , & enemate pro alvo folvendo. Levabatur 
denuo sgri ftahis, deglutivii mclius, cibum con- 
gruum affumfit^ & fubinde placide domiivit. Sub 

vefpera 



Digitized by 



Google 



SCHONHB YDER OBSERVATIONES &t, 1 67 

yefpera diei quiniî dexiuo otnnia în pejus mute- 
bantur. RepeHia vensfcâio & vefîcatortum collo 
impoiîtum levamen dediL Sanguis priori rpiiHor 
& crufta tenactor erat. Ttunor mox in una mox 
in altera tonfilla hsfit, femper hmcn tnflammatio 
in fupcriori iâudum parte fedem fenui t. 

Hac ratione a morbi înitio usque ad diem 
dccimtiin qtunhim» morbus diâis remediîs, ve- 
nxfeâione nempe fexies repetita ^ cui adhuc jun« 
gebaniur birudines» inje&iones» cataplasmata etnol* 
lientia ^ ut & mixtura campKorata acida Jk fina^ 
pismi pedum , exhibito fimul potu tenui copiofis- 
(tino ; bis dico remediis ad fepf em vices ita mi fi- 
gafus» ut optima de iâaifatis reditu fpes fubefTet» 
inter jeâo tamen uno vel altero dic absque uUa 
manifefta caufa , denuo immo auâa violeniia re* 
eruduit. Certos periodos non tenuit exacerbatio « 
nam interdum una interdum pluribus diebus mo- 
lius fe babuf t. Sfatus , tam quoad pulfus duritiem 
& magnitudinem , quam fânguinis midi coniiften- 
liam» dolorisacerbiUiem & faucium afpe£lumerat 
manifefte inflammatorius, nec fpiflStudo {ânguinis 
& pulios duriHes minor erai in fexta vcnsefe&iont 
L 4 ^c 



Digitized by 



Google 



l68 SCHONHEYDER OBSERVATIONES 

ac în prima , remifliones auiem fam quoad dolo* 
ris vehemenHam qtiam deglutitionem împeditam 
crant manifeftar , ut febrim remttteofem lîcet in* 
certt typi fub larva ^ngiox inflammatoriae latere» 
dttbîtare non poiuerim. Febres prsicrea remtf* 
tenles diverfi generis eodcm iempore graflimtet 
obfervaveram. Impehnia sgîhir dequo remidi- 
one, mox corHcis peruviani unciam forma de- 
coâi fahtrali exhibui > ({ua eflfeci ui ne vel levîs« 
fima angf nx violenhe umbra rediref. JE^tx qu9« 
que brevi tempore fanihiti reddebafur. 



J.M pueUa hyfterica ^ a caufa (pasffl|odfca venirfctt* 
]us omnia vomitu rejecîi > nec guthtiam per \iu 
duum deglutîre valuik Varia antifpasmodica ad« 
htbifa erant absque fruâu> fuafi aufem dysma ex 
opif exh^âî fcrupulo uno cum afx foeUdc uncta 
itniHkj €[uo exhibîto intra hore fpalium> cgrt 
maxime fiiiculofa bibere valuit 

D0LORE8 arihriticos anomalos ad optima re- 
media rebelles bis compefcui folutione mercurit 
(ubiimati Suieteniana. Erant duae matronc ho* 
neftidims^ in quibus nuUa labis veneres fufpicio 

locum 



Digitized by 



/Google 



MEDICffi VARII ARGUMENTA 1 6^ 

locum habuft. Una a longo iempore laboraveraf 
dolore occipiits acerriino Ikpius recurrenle, al* 
Icra vîolenfum fub coftîs fpuriis lalcris fintftri fen- 
tiit dolorem : ambae (imul vagos arluum cruciafu^ 
inprimîs ycx£us iempeftaHs mutationeş> experuh 
banhir. 



JlJecocti foliorum cicute muniificmles viref 
nuper experfus lum in puero, cui a variolîs con* 
ilucntibus convalefcenti puftulx madorem foeli^ 
diflîmum fpargenf es in foto corpore , inprimis că- 
piţe & collo» prorumpebant. Laxantibus repe<* 
fifis parum proficiebatur^ poftquam autem cutis 
una alteraque vice hoc decoâo lavafa eflet» deci« 
dus cruftx cutim rulilam & fanam monftrabanh 
Experimentum eodem fuccdTu in binis aliis iteravi. 



f>jr\jr>x>jrsÂ>jrsjr\fr>Jf\j'\My^^ 



L5 



XIV» 



Digitized by 



Google 



170 

XIV. 
VIS ANT'H^MOPTHOICA 

RADICIS IPECACOANttffi MINU- 
TIS PORTIUNCULIS DATJE. 

V I SA 

AB 

Arn. Nic. AasrbiM) 

iA. D. & ProfeiC Defîgn. Sodeut Membr. Ofd. 



FLc 



aă^em Ipecacoakh£ Jpecificum ac ferme m* 
falUbile remedium in fluxibus djjfentericis ^ aliisque 
hamorrhagiis fafiguineis depradicat furamus Medi- 
cinac Reftauralor Baglivtjs {Prax. Med. Ubr. L 
Cap. de Diarrh. &Dyfenter.) Volis Clarifll Viro- 
rum Barbeirag & Gianella in fmmoderato cahi* 
meniorum & hsmorrhoidum fluxu, imo eHam îa 
hsmoptyfl, refpoodilTe jătn dudum eandem» te-> 
ftis mihi cft CclI. J. A. Murray (^Apparat. Me- 
dicam. Voi l p. 537). Tcftîmonia Supcriorum 
de virtute antihatmorrhagica Indicae hujus Radicis 
0ovis Obfervttionibus sn Meodis fanguifluxu 

uterino 



Digitized by 



Google 



AASHEIM VISÂNT'h^SM* RAD. &C« I7I 

uferîno & deinde miau crucnto fauftus faodvit 
Dîgnîdîmus Archiatcr Suecus Dahlbbro : lienfm 
confirmavît Auguftiflimi Danorum Rcgis Archia* 
fer lUuftriflf. Obfervator Strenuus , nofter Aeftu- 
matiflîinus Gulbrand {Dijfertat. Inavgur. de Sam» 
gvffluxu Uterino). Demum <{Uf nquennio abhinc m 
fuganda hsmopton dira defîderio meo fatisfecif 
Radix Ipecacoanha? minulis^dofibus daia. Dignus 
eft> qui notelur» ejus cfFeâius: En eubdem ftylo 
Obfervalorîs fidi incompto & fterili expofitum» 

Studiosus duo de vigînts annos natus, canttw 
lente facrs per annos complures ad templum hujus 
Urbts cathedrale antiftes > thorace pra^ditus Ion* 
gO) comprefTO) hilaris vuitu, oculis fplendenH* 
bus, vividis, genis rofeîs omaUts, parentesruri 
degenies , poft longam intra pomoeria urbis re« 
moram, vififat. Ruri degens vtcinos peragrahir 
campos curm veduş , equitans > aut pedibusobatn» 
bulaos: jEiali (ux confifus, viribusque animi Icti 
& corporis, ut videbatur, perfeâe fani, nec 
morbo, nec curis» nec remediis, nec oiio> nec la* 
bore, nec ftudiis nimiis» nec vigtliis, nec vitas 
genere iniquo, nec Venerc firaâsss ftrvcnlcta 



folem 



Digitized by 



Google 



1 7Î A ASHEIM VIS ANT'HJEM* RAD^ 

folem tneridianum xftîvum conlemnit» fufpeâum 
a£rem nebulofum, noâumum, algidiorem negii* 
gU) ex orgastno caloris diurni adhuc candens» 
îuvenis : Poft mediam noâem cubitum it. Cum 
oriente fole (urgii, nullaperditurus momenta tem- 
poris confanguineis>patrioque fîbi fe reddenti agcUo 
dali. Die XIII Julii Anni 1778 ^^ propinquos n 
âoitlu paterna ultra miliaris diftantiam difHtos adit 
rogahis, infcquenlem no£bem confat>ulaHonibus 
& laetis amplexibus horum dat totam: Die Julic 
quarto decimo novum petit locum adhuc magis 
diffitum» celebralurus diem natalem Feuds ad pa* 
fria foia accolae : Ibidem, utifertmosi lauto in- 
dulgel prandîo feftivo > deînde a vefpera ad ho- 
ram malutinam cjuarfam usque faltal> fudal, & 
exteftuantes corporis humores ad rapidiflfîmum 
concitat motani. Summo calore adhuc fervens 
juvenis petiturus domum patriam diiStam feTe aSri 
libero committit cumt veftus. Sub itbere in 
•Src nebulofo confeâo catarrhumpulmonum coil* 
Irahit. Redux iertium diem domi agil vigil : Hoc 
iuiem verfus vefperam vergente fomno obruitur: 
Quieifs avidus juvenis foUtam peiit cameram) & 

in 



Digitized by 



Google 



IPECACO» MINUTIS PORT. DAT«^ IJ^ 

in cădem fellam juxia leâum fuum poGhim alias: 
Cafu fortuito hanc fellam a loco confueto rerno* 
verat ancilla leâum parans : Ad hanc mulationem 
aufem omnino non attentus juvenis fumme defati-» 
gatus, & ob nimium> ({uo premebatur, (branuni 
diftinâl vifus vix amplius capax, tergum obvcr- 
tit UGtoj corpusque laflfum iltppoGfae îbidem loci 
fellflfdeponere cupicns,donec veftîmenfa exuerct, 
magno cum impelu cadît fupinus > & dorfom ac( 
pariem Ie£lî tabulatam lanta cum vebementia im- 
pingit» ut mox ingens floridi (angutnis lorreni 
per fauces exfiliret. Ad horridum boc fpeâacu^ 
lum mctuperculfus juvenîs, quali fulmine taâot 
concîdif; Advenîuni parentes: Mîferum inve« 
munt humi proftrahim^ &largo fanguinîs rivo, 
ex proprio peâore jugîter fcafuriente, innataa^^ 
fem. ^groium leâo commitiunt, & mox Vens<> 
leâionem bracbii curant adminiftratam : Deind^ 
obftruâîoni alvinae biduse profpeâuri filio dimi* 
,diam rbei pulverifâii drachmam ofFerunt. 

PosTERO mane meam implorant operam t 
Advenîens pulfum tango ferratum, £re({uentem» 
Ifibdurum^ Emiflum fanguinem heftemum crufU 

inucofo- 



Digitized by 



Google 



174 AASHEIM VIS ANT H«M* RAD» 

fiittcofo-fîbrofa teflum» & grumum obtegenfein 
comţMiâuin durum învenio: ^ger dolorem con- 
<}uerebatttr preiToriutn , moleftum , pefloris toHus^ 
€um fenftt vulneris ad mediam cîrctter & paulo 
magfs (iniftram.fterni partem infliâi, tnox a diro 
€afu diftinâi: Haud fine tnoleftia refpirabat : 
Contraâa fub îHnere mahitino diâo ltt(Cs catar- 
rhalîs latfos pulmones frequenter folicitabat malo 
omiAC) duiti femper fere fequebatur hiflin pede 
preflb notabilis floridi fanguinis radius fatis cras- 
fits» magnoque împetu ultra f:uce$ proulieQs> & 
poft tres circiter quarlas pavtes menfurx fanguinis 
ejeâas defînens. 

SusPiCANs Islum vas quoddam notabilioris 
dîaroetri (anguiferum pulmonunii nullumnifîaegro 
fatale praeragîum condere potuî : SatbfaQurus au- 
iem pro ratione artis & ingenîi indicationîbus 
prsfentibus retterandam mox )\xffi Vensfeâîo- 
fifim largam : dedi remedia antiphlogi ftica leniter 
diaphoretica, beccKica> alvumgue leniter mo- 
veotia. Venatfeaioni ultima: ceflît compreflîo 
^ frequentiapullus, qtiimollis, fardus, a^qtialis 
fiebaty fed iimul parvus: Refpiratio liberior erat: 

Preflbriui 



Digitized by 



Google 



IPBC ACO« MINUnS PORT* DATiE» 1 75 

Preflforius peâoris fen(u$ iranfibal, fed (prdis re« 
xnediîs reliquis internîs liaemoptofis per integrum 
<{uatriduam perftitît rebellis, larga, forfan qua 
Tedîtum paulo rarior : Genae rofeac palUdutn Libi^ 
Ihinx induebant colorem: iEger noâes agebat 
infomnes, hidicula flccai frequenti, moleftatus 
identidem: Demum facies collapfa, ocult con« 
cavi, decremenhun pulfus aflîduum fuadebant fo* 
lam indicalîonîs vîtalis ralionem babendam : Huic 
morem gefTurus ad Decoâum CorUcis Peruviani 
confugio, facram, qux Pra£lico inetKodico in 
rebus cgri adeo conclamatis fupererat uoica, aa* 
choram : Sed ehtu ! VoHs adeo oon refpondebaf j 
ui iub ejus ufu potius in pejus niereni omnia: 
Rediit oppreffio peâoris : TxxiGs auâa : Hceraop« 
tofis copia & frequentîâ gravior fa£la fuif. 
Tanbi igifur fpe fruftrahis, miflo cortice, aliam 
inivi medendi vîam: Tot fplendidis remediorum 
lihilis (xpîus decephis: Totidem numero enco« 
vom fallacibus a jufta via declinaius fubfcripferam 
dudum reguls Praâicis qtiîbusque cordatîs & ve* 
ris Hyges adytis iniiiatis accepte : Qt$os fi. raiia 
medico -ihcoreiica mm tu^at^ fapt UmerHa^ 

clinicQ 



Digitized by 



Google 



176 AASHEIM VIS ANT'h^M^ RAD* 

ciînico experta, praeceplîs qjuibusque profunda 
âo£b:ftlarplendidis» non addi^a, reftitmt. 

Mg%o ad tamulum de hora in horam appro* 
pui<{uanU fe<{uenfem prsfcripfî formulam: 
R. Pulv. Sacchar. candi Jv. 

Rădic. Ipecacoanh. gr. iv. 
M. Exaâfflîme iritura protraâa: Deinde Dîvi- 
danhtr in xvi. Dofes xquales: Detur una ex 
Aqua frigidiufcuk teriio quoque hone diurns & 
^oâurnae quadrante. 

DfiGLUTiTAM tertiam hujus pulveris dofin 
ieq[uel>ahtr vomituritio, qus deinde per totum» 
<{uo hocreniedio utebatur sger, fempus, perfifte- 
bat invoriata, & ab aflfumtis liquidis quibusquein* 
crefcebat. Caeterum fub ufu hujus , haud fecus ac 
prseeedeniium remediorum, regimen obfervabat, 
proanni tempore» j&igidiflîmum , quietem corpo- 
sis maximam^ disfam antiphlogifticam> ftriâis* 
iimtm. 

A ({uo primas hujus pulveris dofes fumiîi 
fiofteTi iuflîs pedelenlim decrevit, hsmoptoGs 
ficca de hora in horam rarior, & minuia copia 
Kdiit: Ctttis, fub fervidiffimo (ble aeftivo aiiieha9 

per 



Digitized by 



Google 



IPBCACO; MINtJTIS PORT. DATIB^ I77. 

per lohitn morbum aridiflîma, jam Ixhun tran- . 
ijpirabat madorem dlurnum & noâurnum » conti-' 
suum : Âlvus autem a4 data q;U£<tuc ducenHa in- 
ferna, eUam Ipecacoanham > (cujus aiUmcn ad^ 
grana V. pro dofî datam vim laxantem lutam 
haud ita priderai m âyTcnleru expertus efl CeL 
Anglus Pringle), immongera mm&i, cl/sinate 
<{uotîdiano foUicitanda. 

Iktra biduum hsmoptons cetTavit penifus: 
Tertio mane xger deglutivît pulverem juxta prs* 
diâam formulam defideratum, fed vîtio pWma- 
copolx tanta Ipecacoanbx copia prxgnatum, ut 
violenitts feqtter^tttr vomitus trtplex, (ed <{uod 
mirum» nec (ummos, quo ad hoc rpeâaculum 
a^gcrcontrcmuii, metus , nec graves pe£loris con*- 
ouiSoncs, in li<{uidis, per vomiium ejeâis. Iar*» 
jps» glt^nofi) mucofîs, ullum dederunt ejeâi fan* 
SQÎnis ftigma five veftigium. JEger potius circa 
pneciirdia vomita «llevidus, fefe meliorem de- 
prxdicavit 

CoMTiMOAiqDAS fuafî partttas ipecacoanhae 
dofes di£kas, 14 circiter a finita hsemoptofî die- 
bus; Sicca tuffis» cţua premebatur in initio» fub 
M «^'^ 



Digitized by 



Google 



1 7g AASHEiM VIS ant'hsm; r ad# 

ufu harum paulatim humklior faâa > dctmini coQa 
dabat fpuia, îis pleuriifdîs idiopatlucae judicalae 
fiixiillîma. Urina h}rpoftaHca fedimentutn depo* 
ncbat rubruni} mucofum: Somnus rcdiit» pro 
ftatu srgri > tranqtiiUus fiitis : PulTus autem reftîta* 
bat parvus, tardus: InieFCurrebant pblogofes fk-^ 
ciei pomeridianx cum ardore volae manuuni & 
planfarum pedum: ^ger îp(e protraâî Ipecaco« 
aohsufus, & vomihtritîonum conHnentium per« 
Isfus aliam impenfe defîderabat Medidoam : 

Dedi îgitur, poft praetnifTutn laxans ex Sero 
UQas tartarifalo Manna Calabfina ditatum» De- 
coâum Cortîois Peruviani modice (ahirafum» ma- 
ritatum Spirihi Salis dulcis & S/rupo Cucume- 
rum. Deînde auâor fui (uafonţue , uf sger anf e 
& poft meridiem hauriret mediamSeriIa£tisMeii« 
furam: Denique dishun pnefcripfi laâeam» ve* 
getabilem parcam. 

^^Ft>tls refpondk evenhia : Vircs de dîe in 
diem increverunfi lîcet gradu lenio: Appetihis 
rediît: Expcâoratio mucofa doâa perftitît, kvans 
fenfaHonem quafi moleftam peâoris, fub re^ira^ 
tione profundîorî reflitantem adhua 

Circa 



Digitized by 



Google 



IPECACO. MINUTIS FORT- DATJE, Ijg 

Circa medîum menfîs Sexttlts Scro laâti 
fiibftihri Succuui Cucumerum recmfium expres** 
ium 9 ad duo excipuU iKeaHa indies luuriendum ; 
HU remediis ad feiwii usque autumnum ufus cft 
dofter cum euphorta, mfî quod fcnfus pr^oriui 
peâorâ aliqualîs adhuc nuUis remediis cederet 

Denique remediis vaIedixiinoAer> beoeva^ 
lens > tranquille donmens> a hiffi ianhmi non immut 
siis, cibos perbeneappeiens, hilari8viilfu& mentei 
iucceflu corporis olim ex(ucci jam de di e in dienţ 
magts repleli ovans. Svadeoreconvalefcenti» ut 
ne nirois crederet colori > quin ad minima potius 
jâlfcnhis > Venstfeâiones celebrarei idenlidem rer 
^iitas fed parcas , ftriâa ratione habita ftahts cor*» 
^ris, anni temporis^ & dists, proximoque aţ|- 
fumoo fuccum Cucumerum expreflum per altcjuolt 
Lebdomadas reiteraret. Sancivî regulam, ut» 
praster Vencfeâiones reliquas annuas.i femper ini- 
fio menfis Julii cuJQsque Venam tuoderet: Per ao- 
num & dimidium promiflts ftetit fidus, opiia)e({uh 
' valuit, manenlibus nulUs morbi , e (juo evaftrati 
vefifgiis pnefer fen&iionespreflibriaspeâotis inter- 
curreales» maxime circa cardioaţia iînni icmporţt 
M a & 



Digitized by 



Google 



IgO AA8HEIM VIS ANT'H£M. RAD« 

& diflîcttlfaieni fpiritus anhelofî iub afcenfu fcala* 
nlm accderato. Poftea autem firmihidini vale* 
fudÎDfs cotififtts Vensfeâiones diftulif: Dîe 15 
Jults 1780 9 anniverrario pruni fatalis, q\ii inor« 
fMtm inceperal > falis beiie valens & hînc Veiur- 
feâionîs îniţio Julît celebrande aonus oblîius» 
iittbîto absqtie prsevia cauik occafionali maoîfefta 
idla , circa horam vefperHnam cîrcifer , qua prima 
fflvaferai haemoplofîs , novam ţaffiis eft, lioct 
gradu & vehemenţii minorem. Itenim vocahis 
fimilem prs&ripfi formulam Ipecacoanhs cum 
Saccharo cum eodem efieâu : Hsemoptofia mox 
inhibebahir, & ufum pulverum fequebanhir fpult 
€oâa> uli prius: Deinde fuadeniibus circum» 
^ftantiis reliqtiis, coriicem Peruvianum, ferum 
USds & Sacc. Cucoţnerum recentium expreflbt 
jufli fucceffive repeiendos: His paulaiim vires & 
^itaiem reouperavit juvenîg> poftea ad ftatum 
fur corporis magis aitenhis: poft uliimuminor- 
•bum(enfu8 prefloriuspeâoris <minis{iluitperfe£ke: 
Absque iooommodo in gradus fcalarum afcenditt 
ambulai, non hidit. Color nahtralis vividur» 
itualia anfe pcîmum morbi infulbvn iuerai> rc« 



Digitized by 



Google 



ITBCACO. MINUTIS PORT/dATVE* 1 8 1 

^ni> habifus corporis replehts magts eft> ntc 
iiUa ad hune usque di em^ confpicluniur indtcia 
phâufin ţ>r«fegîhira; Ante annum gravilcr dccu- 
buif catarrho epîdemico veraali» dira moleftatus 
lu(£ & violenta 1 abscjue lamen ui uU» fanguinis 
Rrix expcâorahun lingerenf uncjuam. 

NuLtus dubifo Ipecacoanhae adfcribere vim 
^ ttlraque hsmopiofîs inlubifa fuit, licet vel 
jnazime falear lubensi me ignorare 'aeque bene 
xnodum > quo lam exigua hujus remedii dofis ftu* 
^ndum adeo prxftiterit effeâum, quammodos 
operandi reliquorum plurimonim, (ţuibus uti* 
tnuri pkarmacoruni. Nunquani> fi vera faiebor* 
nihi (âiîsfccerunt doâs Erudîforum nugs , pre- 
cariis ui plurimum fitperftruâse Kypolhefibusi 
fplendidjs> caftae veritatis fîgillo (implici denuda- 
if9t ad expifcandum modiim operandi remedio- 
rum excjOgifate. . Varias nalurae operaniis melho^ 
dos delexîi fagax homioum cujt^que evi induftria : 
SiuA oerti autem fuies^ quos nunquam transgrcdi 
licebil limes ixtfelledus humani : Millena mitlia 
rcftani quatîgnoramus> quorum plurima ne fando 
quidem audiveramusi ni exiftenjtiam talium dp- 
M 3 clara- 



Digitized by 



Google 



182 AASHEIM VIS ANT^HiEM* RAD/ 

claraverat experietilia fortuită. Hîs adfcribantur » 
communi Praâicorum fldorutn confenfui eflfec* 
tus remedîorum, qux noftrîs «gris j^opinamus» 
ţlurhnorum. Mihi omntno non forte dala eft 
peHpicacta tanla, ut inteiljgerem efiata Medîco- 
rum niuftrium a Pisomb, qut priifaus It>ecacoanhis 
laudes in terris Europeis cecinit ad cosvos no<- 
ftros usque, qui uno ore clatnant Ipieaeoanham 
hamorrbagiaf profufo/, miraeuU infiar^ fifierw% 
quia vires poffldet robarante/y ad/lringentef , bmU 
famkas. Ui outem elegante/ ha viret omnet Hh 
diccp kuie Jiadiri infinit ffobaturi, ai vires ejnt' 
dem anthamorrhagiea/ eofrfughmU 

Majorem prc fe tulerat veritatis fpectem hy- 
polhefis pro explicanda vi antikcmorrkagica Ipe« 
cacoanhs, minutis portiuncufis date, fi confuge- 
rant ad pnecepta Chirurgorum fiftentîuin hcemor* 
rhagtas vulnerum recentium r' Hi otnnes ad id in- 
tendunl nervos, ut Kumorum veriuslocum vulnora- 
lum impetus toUatur, & parti he&t fumnia cbnci- 
lielur quies > citiori partimn conglttliiiattoni locum 
datura. Quod fi jam dixfflenf materie medicae 
fcriptores, hsc veftigia preffi : Data Ipecaeoanha 

levamen» 



Digitized by 



Google 



IPECACO« MINUnS PORT. DATiE. igj 

levamen, afitrt fympiomaitcum lunnoptoifist & 
hemorrhigus internis qutbusque lab#raotibus> 
quia partibuslaefif majorem dat qutetem vomihtri* 
tiones dens conftantes: Qţtol<{uol etenîm vomttu* 
ritiones patiunhir omnes» lefte experieotia, rtlpt« 
rationi ftudeni levifluns, tardiflîmae» niotu dia- 
pliragmatis levsori foloperficîendae, maximrque 
iadulgeiit mufculorum abdominatimn qiueii: 
Vis emeltco-ftîmulans Radicis Ipecacoaohx perfi* 
&CM, ingentem fucci lyinptialico.gaftrici iorren* 
iem ad ventriculum alUctl incdTanter : Hinc inoles 
humorum per reli^a corporis lopa ctrculanUum fit 
refpeâive minor , adeoque cîrcuIaUo hoc refpeâu 
iardior: Quo tardior fit refpîraiio, eo mmorfit 
Deceflkrio celeritas fanguinis per pulmones cfrcu« 
hntis : Qno minor, eft mailâ Kumorum circulans» eo 
minor eft impetus, <{uo ad arterias pulmon^es al- 
Uctt latex vfialis ex corde dexiro ejeâus fîngula fy« 
fiole. Verbo : fi vim antthaemorrhagicam Ipecaco- 
anhae non in rădice foia, ejus<}ue pariibtis conftituti* 
vis (pedficts, (c4 in oeconomia & fympathia par* 
tium corporis humani vivi fimul pofuerant 



M 4 XV* 

/Google 



Digitized by * 



iS4 

XV. 
OBSERVATIO DE MORBO MAOJ- 

LOSO HiEMORRHAGICO. 
Auftore Joanne Philifpo Rogert, 

M, D. Dioccef. Vibnrg. lutL Phyf. Rtg. ^ocieL Men^ £xtrtoc4 

UELLA XXn annorutn , Kabiitt corporis tcncr 
TÎoriâc alba cuie gaudens, animovalde mobîift 
in îram proclivifliino, que vilatn ieâcnlariam vei 
poltus oHofam degebat» operam în fâmulando 
puellulae ciiîdam nobsU collocans» Cephalatgtis» 
Epiftaxî, &OphthaImusfrequenlerobnoxfa, regu^ 
lariter hucusque » lîcet cum quadaro moleftia » men* 
ftruala» quum fub fluxu menftnto menfe Novan- 
hti Anni MDCCLXXVII lalfando mulfum inca- 
luîfTet, iteratis vîcsbus (e acri Vento oppofuit» ut 
a^fium reprimereh Cui refrigerio fucceffit luiSs 
.valde molefla cum inordinafo menfium fluxu per 
III infeciuentes menfes ad calendas Martiî usque » 
quibus âuxus uierinus largîflîmus acceflit» cum 

infigni 



Digitized by 



Google 



ROGBRT OftSERVATIO DE MORBO &C. 1 8 5 

infigni Cephalalgia & anxietaie przcordiorum, a4 
lipolhymîam fere incrdcenie* 

Altero die UStnm petere coa£la fuif > hauj 
leviter perterrita vtfu fanguinis lenuiorîs > foetidi 
ţleno ore rejeâi, ex bullis labiaoris, linguam, 
gingîvas obfîdenHbuSi & fponie vel leviflîma 
attrcâaiîone ruptis, profluentîs. Nares quoquc 
fiinguinem fundebant ; grums coagulaţi hxflî ev^ 
cuabanfur, & urina crafla ad nigredinem verge- 
bat. MacuIsB rubrx majores V-VI linearuni, mi* 
norescţue morfus pulicum referentes in facic, 
irunco» & pracipue extremilatibuscrumpebant, 
qux paucîs prxlerlapfis dicbus nigrefcebant. Nec 
conjunâiva oculorum maculorum erat expers. 

£ bullis ruplfs provcniens fanguis colorem 
iâno smulabatur, non minus ac ille> qui> Vena 
inbracbiofeâa» profluebal, quique ferum agre 
dimittebal, nulla teâus cruda. 

HiscE malis ut mederetur, Nitrum cum 
oxymeileex decoâ;o bordei porreâum fuit, & 
quielem egit, viribus tanio difpendio fanguini# 
fiibîlominus vix iminutis. Quo fluxu Vto Mar- 
Iii per/îftcnle, pcdis vena. lundebatur ) alias om- 
M 5 ^* 



Digitized by 



Google 



r86 R06ERT OBSERV ATtO DB MORBO 

nia iireodcm ienore» ntfi quod Rhei {mlvHcuiut 
alterots dîebus datus hrmorrhagtam per nahtralia 
fedare vîderefur. 

D. VIII Martiî menftraa ceflbbant, aft Kae* 
mopiyiîs & urina cruenla îdentidem recurrebanl p 
inrtbiis quodatnmodo integris, rcdeunie appettta 
&.(bfnno. D* XVI M. urinam rubicundam , moz 
Iurbîdam emifit cum ftranguria & dolore infimi 
Ventris» jam inflaii; Tuflîs & oppreflio peftoris 
^leniebanhir, quoties grumum fanguinis ejicereL 
Praeterea valde molefti fueruniSufurxui auris dex* 
irc & crepittts in capife (Smttttn) perccphis^ 
Lingua crufta alba muco(a abduâa. 

HiG fuit morbi ftafus, cţuum ^.go procul (k- 
tis diffitus, lifleris^e morbo ceriior £a&us, de 
natura & medela miri & infoliti prorfus morbi 
confulerer. Quem di(^oluto^ fanguini adfcripiiir 
licet caufam diflbluHonis indagare necjuiverim. 

Habent ({uidem fâfti medici exempla macu** 
larum, & haemorrhagtarum ex diâis, immo ma- 
gia infolitis viis in fcorbulicis, febre putrida de- 
cumbentibusi Amenorrhoeicis > venenis ingeftis 
vel externe inflsâis ferpentum Scpis, Labannr 

Ameri-"^ 



Digitized by 



Google 



MACULOSO HAMORRHAGICO. I$7 

Americanse, haemorrhoiâfs tliorumve. Aft ho- 
rum nulii ortum det>ere vifus ftiit morbus. Ha* 
bitabat cjuidam aegra in praedio , in Jittore finus 
iimici fîio, febribus inlermiitenHbus frequenter 
obnoxio; num vero fcorbuUca diaibefîs ex folo 
tanhim acufanda venit , nec diaefam pravam con« 
junâam requirit? Marmorrhagjse quo<jue fcorbu^ 
ticorum & pulride febrienliuin infîgnîores non nîfi 
Tub mortero cum cih & magna pnegrefla debili- 
faie oriuntur> quae inprxlenfi cafu abfuit. Qui 
ex vitio menfiumin folitts viis profluit fahguts (r^ 
quentiflimam caulam illorum fuppreflionem ag- 
nofcit. Menftrua vero «grote noftrc non fup- 
preflfa fueruni> fed inordinafe tanhim per aliquod 
lempus fluxeruni l4ec ingefti veneni, ut pifcis 
comipti, aliusve fuit fufptcio, illo enim die> 
quod fcifcitando intellexi» jufculum, cui caro 
fuilla erai incoâa, fumferal> cjuod vero in morbi 
caufa delerminanda baud ccteris majorem attuli i 
lucem y nifi diceres ob fingularem in corpore Ia- 
ieniem diipofitionem per genitam ex jufculo Iar- 
daceo iâburram morbum prcHrupifle. 



Utut 



Digitized by 



Google 



I88 ROGERT OBSERV ATIO DE MORBO 

Utut crat, cx Analogia morbi proxima 
cum fcorbuto duâusi medelam ad ejus îtidicatio^ 
nes inftihtî. Hinc a fanguinis miffione abftinen- 
dum, laxans mannahim mox fumendumi detnde 
ţ)ulveris Cremori Tartari & Rhei anaticis parii- 
bus mane & fero fumtis alvum quotidie aperien>> 
dam fuafi. Eo magîs utiliiali evacuaniium hujus 
4{eneris confideos» q[Uum pârlim de infigni fynv 
palhia inier Ventnculum & primas vias atque cu« 
tim perfitafus eflem non tanhim io morbis cum 
petechiii ex bile acri & efFufii, vel aliis impuri» 
iaiibus i iîngulari miasmati nuptis, fed & in altis 
eruptionibus cuianeis ex ingeftis mylulis & abfor- 
benHbus manifefta (ut> vice vcrfa, friflîone cru- 
rum dolentium ruâus numerofos emififle foemi* 
nam vidi, cfr. c* Obierv. Morgagni de Sed. St 
CM. Epift. XLIII I 9O pariim quod Rkeum hae* 
morrhagiam per naturalia primis morbi diebus 
imminuiflfe vifum fuifTet. Corticss peruviani 
drachmam dimidiam bihorio ingaxndam & pa* 
turn Vitrioli fpiritu inftillato large acidulalum in* 
junxi; hisque pro lubiht inlerpooendum infufum 
Rapbani ruiUcani cum Sinapi cerevifiahun ; & ah 

pinguibus 



Digitized by 



Google 



MACULOSO HJEMORRHAGICO« Ig^ 

pinguibus & faliHs fcpofilîs, laftîciniis, carne rc« 
i^nti cum vcgctabîUbus vefcerclur. 

D. XXV M. refcrîpferunl, tegram cxtra Icc* 
htm jam verfari, viribus auSlis, babiiu a fano 
vix dcverib > appcHhi & fomno nahiraKbus , Uott 
ad hucdum continuo grumos fanguineosore ejice* 
reh Urinte ilranguriolâe inerat cuficula caerule* 
fcens. Suftirrus diâus» crepifus &maculari qux 
jam ex nigro flavo-virides fiebant» perlîftebanh 
Tumor veroEpigaftrii fu)bfederat> mcnftruo fluxa 
largiflimo d. XXIII. M. redeunte. Nec cilor, 
nec iitis nat uralem exccdebant modum , at fummo 
impaHens & animo abjeâo erah Diâis remediis 
addîdi Confervam Rofarum cum Nîtro fsepius 
lingcndam» & înfufo Raphani> quod failidivîf^ 
Malthi ex hordeo fubftifuî, quo alvus lubrica red« 
difa iuit Hauriebat cjtioque fubinde CocKlearic 
liortenfis» fucci expteflî Vafculum. 

Hifce (/mptomata fenGm adeomitefcebanf, 
ui, quum illam d. XXI Aprilis viderem, florido 
fâcieî colore eflel prsdtb» eufârca , animo & cor« 
t>ore vigenf. Nec poftea de ullo fimili malo fui( 
co0({uefta. * Ep^axis & OpKfkalmiae multo rario- 

res 



Digitized by 



Google 



f9<^ ROGERT OBSERVATIO DE MORBOStC^ 

res occurruat, at Cepkalalgia interdum reverlU 
fur; reguUriter poftea eft menftruata. Pulfus 
fub morbo raHonem înire neqoivî abfims, nec 
adftantium aliquis hujus explorandi adeo ititt giUr 
tOfi ut aU<{ttid Gciii exinde emere pohienou 



Digitized by 



XVL 



Google 



XVI. 
OBSERVATIO DE FOETU APERTO 

ABDOMINE, VISCERIBXJSQUE ABDO- 

MINALIBUS SOLO PţRITON^O 

TEGTIS NATO. 

Auâore Mathia Saxtobph, M. D. 
Medic. & Aiti* Obftttrie. Pro£ Pvbl. Societ Mtnbr. Oid. 



M. 



LuHer ţleihorica ^rtu ţroln&tort labortnf ^ 
meumauxiliumpcHii; Accedens ad illanii uterum 
Anvcîii rite locatum & exfenfuin, fihitn foehis par- 
tui fatîs conunodum , nec uUum în pelvi obftacu« 
luni» paiitts ^ogreflom remorafurum obfervare 
pohii; Lente inierea progredientîbus doloribusi 
legniiîem mairicis» fine dubîo ex fiinguinis nimia 
copta orfani, foiam lentîoris parhis caufam eflc 
iufpicfAus fum : In bune finem ui va(a hirgidiort 
uteri mtifcularem vîm înfnngenUa, (blito modo 
deplerenhir» venam juffi în bracbio fecandam, 
cnufla deîode per vencfcâionefti debita (ânguînit 

<{uan* 



Digitized by 



Google 



19 î SAXTORPH OBSERVATIO 

^uanlihte, inordinătos quî diu âdfueranţ uletî 
fl;)asmos parcgorico rcmcdto fuftuli: poftpaucuni 
Icniporis fparium dolorcs partus in ordincm re. 
dafti, v^liementiorcs fafti, parfum ftrenuo pro^- 
movebanl; Ex volo tali modo fucccdente partu» 
poft 24horas infanlcra in lucem cdidit pariuriens, 
vi vum, vcgchimfalîs, &robuftum. Dum vero 
in eo vcrfabafur opera, ui funiculus umbilicalis 
ligaretur, en, mirandumfalîs fpeftaculum! abdo- 
men foetus qua laie patel in anteriori parf e, nudum> 
mufculis & inlcgumenlis communibus a ftemD ad 
pelvim usque penitus deftîtuhim, folocjue pcri- 
f onxo obteâum apparebat ; loco in ventre iolito in- 
ftrebahtr funiculus , inteftinaqtie inîra periionaeum 
Ordine & gyris fuis convoluta transparuerunt ; 
tiokntia vero partus diftenta valde, nibra» & 
inflammala, omnique ut videbalur molu periftal* 
lico deftitula : Triduo demum poft partum , morie- 
batur infimtulus , cui per lotum Icmpus quo vixc- 
rat, ne exGccoretur peritonatum , lepido lafte cxle- 
rius fomentabatur abdomen. 

Non i ngratum credo anatomiccs effe opus , 
fi ejusmodi monftrofitales> quas' credula aetts-* 

qttondam 



Digitized by 



Google 



DE POETU APERTO ABBOMINE* I93 

^quondam îmaginaUonî maternsadfcripiît, fedulo 
annoientur. Gockel în GalUcinio medico praSfsc. 
Cent. Ima Conf. 40* & in Ephem. N. C. Dec. II 
A. VL Obferv. 126. pag. 263. nolavil infantcm 
<x fortiflîma mairis imagînaHone, monftrofa um* 
bilici relaxaHonc, ac inteflinoruni extra corpus 
propendeniîum, proIapHi nafum. Loquihir Bar- 
THOLiNus nofter in Hiji. antd. 3 a. Centur IIL de 
monftro exeriis inteftînis nafo. Stbno în A&. 
Havn. VoL L obf. tio. jt?. 200. mentîonem fecii 
cmbryonis, cui cor^ hepar, venlrîculus ,^ licn 
inteftina fere omnia extra eavîtates ihoracis & ab- 
dominîs propendebant Adeo uf ejusmodî f«« 
fttum exempla înteftînîs nudis per aperium abdo*' 
mea propendeniibus nalorum » non adeo rara în- 
▼enireotur> li nou a medîcorum vi(u remoH, mu- 
lîerculanim & obftetrîcam occuliîs coniilîîs tacite 
Ierrse amandarentur. 

Inter moltos obfervatores (a) nemo, quan- 
lum fcio , foeiut noftro fîmîlîus «dduxîi exemplum 

^[uam 

CO VIdt Morgagh. i% Cauf. & Sd. Mobor. tpift. XLVin. 
AfL 14^ Bonnccss Med. Sept. P. ii. p. i|6. 



Digitized by 



Google 



194 SAXTORPH OBSERVAŢI© 

quam c^ţregius Petitus (b) cjui defcripfit fbehtm 
difFormatum > cujus abdomeD pahilum , cuie imt* 
fculisque a Cartîiagine Xyphoidea usque ad oda 
pubis 9 & ab una regione lumbari ad alteram de* 
ftituebalur, vifcera interna £blum peritonsum ob« 
tegebat 

NoMKB itaqtie tot exempla fimilhtm monftro* 
rum ) obiervatorum fidelium aflTertione toties pro- 
bata» & ad amuilim inter fe convenientia mani- 
£efto arguunt id quod antea in hoc Societate in- 
nuimus, quod fc. mechanicis potius, utul nobis 
ktentibus » caufis adfcribenda lînt haec nalurae ex« 
afle regularia ţroduâa; quam ftolidae mulierum 
imaginalioni in diveriis foeminis fine dubio mm« 
quam non diverfiflimae ? 

Neque phyfiologorumattenlioni indigna funt 
(alia exempla, qu£ folitam doârinam infringunt 
potius quam confîrmant , qualis eft illa de motu 
inteftinorum periftalticoi quem per pellucidam 
peritonaei membranam nec ego in hoc infanlulo » 
nec Celeb. Callisenius nofter, (an fortafle ob 
ftatum inflammalorium horum vifcerum?) cernere 

valuifflus: 
Cb) Hiftoire dt l*Aaid. R» des So. Anno 1716. 



Digitized by 



Google 



DE FOETU APERTO ABDOMINE» 195 

valmmus: Ne de rel^ratione; fecretionibus & 
excretionîbus în abdomine, loquar, (jue fi folo 
âiaphragmate non perficiuntur, ob defeâum mu* 
fctdontm abdominia modus, cţuo peragebantur in 
hoc infante > a nemine riie comprebendi pole(t 

Pathologis nec parum infereft ingenium 
exercere fuum in fervandis ejusmodi in^Emtibus, 
quos fummus rerum Condifor in gloriam fuam & 
bumiliationem generis humam, vivos in lucem 
exdudendos voluerit 






N a XVIL 



Digitized by 



Google 



196 

aKsassB^sssaaeasaassaaaaşssss 

XVIL 
DE HYDROPE OBSERVATIONES 

Urbani Brom Aaskow, 



M. D. Archiat. Regii. Societ. Membri Ordiiuriii. 



V. 



iK 45 annos naiua> inîtio anni z^^g a con» 
vivio fero rediens, geoitsdia & parfcs adjacentes, 
(Iiic enitn mos ei erat) fungo aqua frigida madido 
lavabat. Mox inde mejendi fenUebat difficulta- 
tem ac leveni circa pubim & perinarum dolorem» 
Poft duo8 menfes meum peliit confilium, liceE 
nuilius momenti crederet malum. Pulveris ^ tem^ 
perantit fălim diâi , drachmam ttnam omni ve- 
ipera> me fuadenie, aflumfit: quo levafus iruc 
amplius malum fenfiit Menfe autem Juoioparcior 
& difficilior fluebat urina, & ad ialos leve drca 
vefperam obfervabahir oedema. lierum vocatus 
pulverem nominatum cum laic polychrefto prae* 
fcrip(i> pubemque ui oleo volatili, laneo vero 
panno iioco pcdes, frioaret» fuafi» Pntferlaplb 

oâiduo 



Digitized by 



Google 



ÂASKOW DE HYB&OPE &C« Ip7 

oSidfto ftahts adhuc peior erat^ lingua valde arida» 
fordida , alvus iicca, de fiţi & anxietate circa prc<» 
cordia ({uerebatur «ger. Hinc mixluram ordi* 
Bavi e laie cathartico amaro & cremore Tartari 
in aqua deftillata folutis, fingulo mane ţropinan- 
^lam ut & Thee juniperinum; vefpera vero pul^ 
vcrem refrigerantem. Aula poA 14 dies reliâa > 
vediena vidi pedes & crura amici noftri ultra ge- 
mta oedematofii valde tamida; urina parca > ru- 
bra âuebat; ftatus ceterum idem ac antea. A 
âiâa pwganie mixtura fe peius Kabere, ut & ab 
mHis remediis tam domefticis, qus amici valde 
laudaverant> quam diureticis a medico praHcrip- 
iis, referL Variorum iterum diureticorum ten- 
tăvi u(tmi> fed a fcillitieia etiam leniflunis anxie- 
tatea procreabantur & urina parcior fiuebat; neo 
ialfâ alcalina magia <tuam alia remedia profuere* 

Calohbm «ftivum ingentem , aeque ac moe- 
rorem amantiflîn» conjugis, qus gravida tune 
erat, ac prolis iiumero& conrpeâum, vires & 
«nimum cgri infiringere conjcci , hinc (ub ini- 
tium menfia Auguiti» ut mecum rus abirct> per- 
iuafi. D«iam hic debitam exaâiflîme obrerva- 
N 3 bal 



Digitized by 



Google 



198 AASKOW Dfi tlYDROra ' 

baf 9tgtr. Ut in aprico aSre > quanhtm vîres{fei% 
rent) obambularei, ac qu6tidfe plaufiro» quafi 
utui^ rufttci^ veherehir» hortabar* Retne» 
diurn pnterea pnefcripfi e pulveris refrigerantts^ 
unciis duabus & fidis polychrefti uncia tma coo^ 
ftans, unde drachmas ad minimum fex cptotidieca* 
ptret : Friâiones ipfe quavis vdpera infUhiebal 
pannis fumo aromalico imbutis. Elaplo oâiduo 
omnia in mdius converfa apparebanl; urina co» 
piofior» vires ({uocţtte & aoimi & corporis rediro 
incfpiebant Altoo <{uoctue peraâo oâiduo cnt- 
rum ac pedum evanueral himor, ila ut cuiis panni 
inftar in plîcas coliigi poflet; facies vcro partea* 
^e corporis fuperiores paiSm tumebant: Sudor 
<quoque matutinus aderat * 

Jam vero borum remediorum periaefiis seger, 
ventriculi inde mala & appelitum Icfum effi: ar* 
guenS) iilis ulterius uti plane nohtit. Hînc tine- 
htrani Rhei cum li^ore teme foliatae Tartari & 
fpiritu falis dulci prcfcripfî» &, ad diapborefin 
promovendam , vefpera vini antimonialis & lau- 
dani liquidi levem dofin. Omnia adhuc per oâi- 
duum optime fuccedebant iS^gro debilitatem 

grauem 



Digitized by 



Google 



OBSERV ATIONES^ 199 

grtuetn incufante, corticis t>eruvîanî cum elixir 
viirioli cptasdam porrezi dofes. Mox vero urina 
iparcfor miâk £uit: & quumplauftro, pro more, 
veâus a^er procella {rigidiflima, înopinato (uri- 
gente» perflahts faiStl, fequenti tnane anxîus 
valde denuo inhimuit. Pulveres falinos nondum 
âfluinere volebat , reliqua remedia uii & vinutn 
amarum leniter diureiicum» afque tinâura cao- 
iharidum nuUum dedere levamen. . Quare metro 
polin rediit eodem fere in ftalu , in c^uo eam rels- 
querat, cum pedibus & cruribus valde hunenti- 
bus, minus tamen mane quam veiperi* Hinc 
l^oft friâionem ligahiram fiiaii fafcia, expellen^ 
tem dicuni) quam expertus injiciebat chirurgul 
Succum cucumerum ad uncias fex capiebat xger 
quotidie> & vefpera pulverem refrigeraniem cum 
duplo cremoris Tartari. Largior flucbat quidem 
urina 9 fed partes fupra ligaturam valde tumebant» 
titi & abdomen ac fÎEicies ; leves lenliebanfur do- 
lores colici & oppreflio peâoris i noâu inprimis 
molefta» que demum adeo increfcebat, ut afthmaie 
correptus iânguinem poftea exfpueret aeger , bine 
£i(cîa mox difcindebaiur nec amplius in ufum traht- 
N 4 batur. 



Digitized by 



Google 



200 AASKOW DE lîYDROPE 

fcatur. Tutnor crurum magnus & durus tnox i te« 
rum încrevîf, cui removendo vix fuffacîfleot re- 
media interna, hinc fcarifîcaliones utriusquepe- 
dis folito inftifuebantur loco. Copiofa mox acjua 
efHuebat} &, porreâis iimul falinis pulveribus 
vefpera & mane^ urina indies largior reddebahsr» 
Elapfis 4 diebus loca (jusdam fcarifîcata inflam* 
mari coeperunt, licei acjua calcîs cum fale ammo- 
niaco foia foerint; febris quoque exoriebahir ve- 
hemens, inflammatio augebahir, claudebaniur 
aperturs fcarifîcaUone produâc. Fomenla âifcii« 
fienlia pedibus applicabanhu: : pulveribus ulebalur 
cger falinis & quater per diem mixtura campbo* 
rata acida. 

Aliquot dein elapiîs diebus altero in pede 
confpiciebatur gangraena > & loca incifa nigrica- 
bant Hinc pro £oUi fedulo adhibendo corticem 
ordinavi peruvianum in a(]tta cakis coâum ctm 
fale ammoniaco, proque ufu intemo decoftum 
corticis ejusdem meracum; nec non ob iniignem 
crurum tumorem, ut in parte fuperiori fcarifi- 
catio iterum inftueretur ad aquam partes inflam- 
matas valde diftendentem evacuandam> monui. 

Nea 



Digitized by 



Google 



OBSERV ATIONES* 20I 

Non mulhun acţux hac educebtlur fcarificatione» 
& poft paucos dies fponte fanabanhir vulnusctila 
înfliâa. 

ÂB uberiori decoSi corlicis peruviani uftt 
p^Stus fibi opprimi, alvumque sque ac urinam 
fupprimi querebatur vir optimus; quare» ot illud 
modo qualer per dîem caperei> fuafîj & vefpera 
dimidiam circîter unciam pulvens faiînî anlea no« 
minaţi; vinum gcnerofum ob vires coUapfas con^ 
tedebahir. 

His omnîaîn melius vertebanlur; gangraent 
difparuil, fphacelo aflfefta cuHs folvcbahir , fup* 
poraHo fuccedebat, aqua haud parce effluebal> 
fcbrisfenfîmevanefcebai, urina larga mîttebahtf 
ruberrima» fanguinolenla cum hypoftafî nigra^ 
grumofi inilar fanguinis: vires jam redibani, ite 
iit c lefto (urgere valercl «ger. Decoftum cor^ 
iicis peruvîani parcius jam furafil, fed eo copie* 
fius pulverem , pralcraque quovis mane uncias 11^ 
fiicei Cynarc cum vino generofo. 

Vehsus finem anni icre penîhis erai fanalut 
0plimu8 nofter vir. Distam exquifîtam fervans 
corpus affidue movebal, & pulvcre> quem jam 
N 5 <>pti»n« 



Digitized by 



Google 



302 AASKOW DE HYDROPE 

Optime (ibi convenire erat conviâus , per plures 
idhuc nienfes uti pergebaL JE&ăit anni 1779 
rufticatione , aqua Pyrmontana & lenîoribus mar-- 
tiaiibus debite firmabahir corpus. 



jJVlATiioifA fexagenaria aeftaie annî 1779 poft 
con£e(luni longum iter, fudanle corpore, vento 
frigîdiori flante, male habuit: oedemata accedere 
pedum, intra paucos dies ita atiâa» ut jatn crura 
& abdomen valde iumerent> & anheloGi quam 
inaxime eflfei aegra. Varia ei prsfcripta fuerant 
remedia folventia, purgantia^ diuretica amara » 
friâiones & ultimo quoque ligaturs, quae» me 
adveniente, adhuc conftriâae erant Nu]lo fe 
tntea morbo laborafle dicebai cgra poft ligaturam 
cnirum autem anhehtionem & oppreffionem pec* 
ioris valde incommodas tSt. Urina parca rubrt 
evacuabatur. 

Feuci in priori cafu detcripto fucceflfu bor- 
faius pulverem prxfcripfi e pulveris reirigerantis 
iiBciis duabtu & cremoris Tartari uncia una 

corn- 



Digitized by 



Google 



OBSERVATIONES« 30| 

cotnpofîtuin, unde dimiâum ad minimum unciata 
<{uotiâfe caperet segra: Removebahtr Iigahufli> 
cujus loco friâiones inftituebantur aromatic». 

Fost ires feptimanas aegram itenim videns 
illam extra leâiun reperi ejuscjue ftatum multo 
meliorem : Levior modo aderat tumor» aivus U- 
quida, vtres autem debileş. Hinc di£luin put 
verem mane iantum & vefperi fumendum , hi$ 
autem quovis die Elixir ex amaris extraâis cum 
li({uore terrs^foliats Tartari & fpiritu falis dulci 
con£eâam > fua(L Honim remediorum ufu intra 
fiicnfem pemtus (ânabahtr aegra, lanaque adhue 
vivil. 

Allats obiervationet bc nil novi quidem 
docenţi probant auiem & quam maxime convo» 
niunt cum aureis, qvx ad Illuftr. Hall£kum circa 
bydropem fcripfit Celeb. Tissot , pra?ceptis : 
" Nn purgantiăi mc diuretica fortiora omnibm 
" convenire iifdrapias; cremarem vero Tartari^ 
" nitrum & pkrafatia faţe in hydropts initio , 
'* nâUo vi/cere vatde infarSOi eximia virtutis." 
Anne femper & magis conducant remedia falina 
în bydrope a fubito laelâ & fupprefla transpira- 

tione? 



Digitized by 



Google 



i04 AASKOW DE HYDROFE 

fione? Cuinam ignohim eft, calarrfaos, rKeu« 
idata , tnflammaUones ex hac ortas caulâ his pul«« 
chre toIU remediis? Potum nec his nec ulii alia 
hydropîco îaterdîxî, dar. MatMAKNi argumen- 
tis jatn magis de diluenlittm in hydrope neceffi* 
fate conviâtts. Ligatura ad fuftenlandas cuHni 
& celluiofam relaxatas & aqu« copia diftenias op* 
fime convenit; cavendum tamen ne nimia vi ur- 
geahir aqtia ad partes nobiliores. Nuper in foc- 
mina nobili, cui carpus poft lapfum diftcntus 
inhunuerai, £dcia injeâa anhelationes & fynco- 
pen produxii, qux autem fâfcia laxala evane* 
icebant 

ScARiPiCATiOKSs ad aqtias hydropicorum 
evacuandas laudaninf dudum Celsus, Mokro^ 
TissoT, & complures alii eximii in arfe viri. 

ÂNNS noftro in acgro febris ab inflammaif- 
etit orta ad reforpiionem actuarum cutisijae con- 
iraâionem tanhtndem ac adhibita remedia confu- 
iii? Non raro vidi oedemata febri exoria difpa- 
ruilTe: Quinimo in infante (ub variolofa febre 
difparuii hydrocde. 

Succus 



Digitized by 



Google 



OBSERVATIONES^ . 2O5 

Stjccus Cynarum cum squalî vini quantifafc 
tnagnam in hydrope, pr«fertini fcorbulica^ cx- 
Ierit virtutem. 

Succus cucumerum rccentîum cxprcfftis in 
anaf(Mx:apfathi(iconun laepe profuit^ hoccjuc rctne* 
dio aliquol ante annos pucrperam phthifi & ana« 
iarca laborantem fânavi, fimul porreâo corticQ 
pcntvîano» 



^^^^âa>,tA^^^^yA%^^^^grO 



^^'^^%%j^^^ 



xvm, 

/Googl^ 



Digitized by * 



266 

XVIIL 
SYMBOLA AD HISTORIAM 

MORBILLORUM EPIDEMICE 
Anno MOCCLXXXI GKAttANTrau. 

COLLATA 

AB 

Amdkea Broeberg Ramob, 

M. D. & Societttis Mtmbro Ordimri*. 



M 



LiTissiMA licet in genere fuerit morbiUprum» 
qui per quatuor menfes praegreflbs graflatî funf ^ 
indoles, non mutile tamen fore credidi» fi illt 
qux în hac Epidemia obfervaverim exponerem; 
cum conftifuiiones epidemicas fibi nuncptam per- 
feâe fimiles, fed mire faspe difcrepantes inventa* 
mus, ita ut qusvis fere fingulare quidpiam fibi 
proprium & notatu memorabile exbibeat 

Jam fub fine menfis Novembris & in De- 
cembre anni praeteriti (juasdam vidi febres conti« 
nuas fimplices, exanlhematibus efflorefcenlis 
morbiliorumfimillimis ftipatas» absc^ueullo tamen 

alio 



Digitized by 



Google 



RANdE SYMBOLA AD HISTORUM &C* 20^ 

tlio ex eorundem pathognomonîcîs £gnis : apţm* 
rebant & difpar^bant hs tnaculae fîne mihîino vel 
cmolumento vel incomtnodo sgri, fine omni în* 
cremento &* decremento morbi , & dein penîhis 
tuanefcebant nulla fubfequente defcţuamalione. 

Akne hs febres prsecurfores morbîllorum 
fiilulandse ? uii Diarrhoeas dyfenteriam epidemice 
graflahiram înterdum prscedere obfervaiDus. 

MoRBiLU vero îpfî menfe Januario anni cur-» 
renHs fefe paffim ingerere cocperunl, ac indîes 
dein lalius difitifi non modo infantes fed & adul** 
tos invafenmt. 

In plerisque agrofanHum ladieudo univerfa- 
lis cum fomnoIenHa perpetua preludens morbi 
Symptoma erat: hcc infequebanlur horrores & 
calores alternanies in asftum dein continuum cfeti^ 
nentes» cum fiţi, inappetentia , tufficula frectuenti 
ficca, dolore capitis, oculorum fplendore, ar« 
dore> impatientia lucis , lacrymatione, coryza» 
xaucedine» iumore aliquali palpebrarum & loiiutf 
fiiciei, dolore faucium, deglutitione plus mim» 
molefta: refpiraiio nemini valde laboriofa eralî 
hmd paucif dolebaAi opprefla prscordia : vome« 

bant 



Digitized by 



Google 



208 RANOE SYMBOLA AD HISTORIAM 
iKUit mulţi: quosdam largus fatis vcxabal ptyalis- 
fnus : Lingua omnibus crufta alba fubOaua teâa» 
pulfus celer duriufcidus : fluebat quibusdam aivus» 
longe pluribus obftipala : urina vix aurantia iur- 
bida crafla : plus quo^e fimplici vice infanles 
jffk hoc ftadio coavuliionibus correptos cernebam. 

Atqub hsc erai facies morbi ad quartum 
cliem, quo pleruraquc, raro ocius inlcrdum fc- 
rius, incipiebat eruptio. Apparebant primum in 
&cie maculs parve rubrae, pulicum moriîlMis 
perfiniilcs , exalam circularcm {amcn baud fer- 
vanles figuram, auâa; be tam numero quam 
magnitudine in corymbos coaleicebant, paululum 
lupra cutis (hperficiem elevatos. Dein in peâore 
& arhibus magis latae conipiciebantur maculae cu- 
fim non fuperantes* 

Per Ires dics plcrumctue durabat hoc (ţa* 
âium, ita ut feptimo morbi die exanthemata pal- 
iere, & cutis in facie exafperari inciperet, & 
4uobus fecjuentibus diebus defquamaHo per reli« 
^[uum corpus perfîceretur. In quibusdam tameii 
maculas evanefcentes & nuUam lubfequentem 
dclquamationem obfervabam: interdum quocjuş 



m 



Digitized by 



Google 



I^RBILLOR* AN» I77I GRASS» 2O9 

in fiţuamas majorcs, uri in fcarlarina fieri Tolef , 
interdum in fcjuamas minores» furfurum ad infbi*, 
(cnella fecedebat catb. 

ERU9T10KB £a£h faepiifime (laHmddinieban* 
Iur Symj^hmiaţa^ ânprimis dyfpnoea, febris, 
hiflîs fttccdHve dein cam reliquis ceflantia: ia 
mvîtis durtnte eruptione abundanietn hasmorrha- 
gitm narium levanfem, & in tribus cafîbus vomi- 
kim poft eraprionem vidt, «c in puella irienni 
Zichuriam fejcto morbi die oborientem & per Io- 
ium diem durantem obfervavi. 

Peracta defiţuamatione plerumqoe folaebt- 
fur tnorbus, in quibusdamtamen Diarrhoea, in 
muf fts orina hj|)o(brica 9 in paocis (adore nota- 
bili} ift «nico exemplo hsmorrbagia narium nono 
morbi die orta> judicafus* 

MiTis tdeomorbus, nemini eorum, quos 
Iraâavi leihaCs, non roagnum re<]ttircbai medi* 
caminum appanrom, 

t In primo ftadio temperanlta» dtgeftivt» «1* 

Tum leniier fubducet^a , inf erpolaHs pro re nate 

laxanHbus, multus potus diluens ex Infufo Spe* 

derum Diapnoicanim & pe^loralium^ linâus e 

<^ Syrupis 



Digitized by VjOOQIC 



210 RANOE SYMBOLA AD HISTORIAM 

S^nipis Althex Se Dîacoâiî, addito Kertnis n\U 
neralis pauxillo» Sinapismî fuH pedîbus» lumea 
cubiculi obfcuraf um , atmosphxra temperata ^ c«« 
lor leâi, & Disia tenuis opfatos prteftabant ef- 
fi:fltis, £rangehaDt vtm febris, leimbant tuflîm» 
fitgabant cephalalgtam, ooulorum mîouebant ar- 
dorem, laetam^e promovebant exaathematuift 
V eruptfonem. 

In uno tantum cafii tanfa adfiiit opprefl!» 
pefloris, ut Vensfeâionis, pks fimplîce tamea 
vice haud înftituenda: , fuerit opus. Nec miffi- 
one fanguinis anginam, tdpote mucofam poltus 
quam inflammatoriam > debcUandam, fed dia- 
pnoicis> eptfpafticfs & laxantibus dticuiiendam e/Te 
oredtdi, ac opintoni refpondebat evei^, £Uts 
enim brevi fub aliata methodo medendî diminuU. 
•ngina, eruptione faâa penitua dtfparebat. 

FufiftB qţiibus exanthemaia dîe quarfanon^ 
erumpebanti & bis ac illis quibus noo bene fuo-t 
cedat încKoata eruptio, cum fiicctflii Emulfionem 
<i(impkoratam propmavi. 



Hamorr* 



Digitized by 



Google 



MORBILLOR. AN. 1 77 1 GR ASS^ 211 

H^MORRHAGiAM titriuni fub erupHone, H«^ 
celinterdum valde largam > în nemine tamen enor* 
tsem nec fantam» ut cohibenda ^Stl , în veni 

IscHURiAM fupra memor^am laxans fugabat 
tnannahiin. 

Eadem Dîsfa, regimen idem în eruptîonîa 
ac în anfecedcn(î obfervabahir ftadio. 

I'iKiTAdeictuamatîone laxans îferatis vîcîbuf 
porreflum prîftînam plerîsque convalefcentîuni 
reddcbai famtatem. Etenîm levîs , <pxx în cţut'» 
busdam fopercrat, iuflis Unâuî & înfufoţeflorali 
brevî (âtîs cedebat. Opbtbalmîam în duobus re* 
manentem aqtia frîgîdâ oculis adplicîta, haud 
negleâîs lazantîbtis dî(pulif. Puflulas prurîenles 
in uno calu morbo finîto per totum corpus pas* 
fim prommpcnfes Serum la^ & purganiîa de- 
bellarunf: te periînacem în alfero raucedîaena 
oleofum tandem tugabat £<jegnia. 

FoERB vcro iţixl vel errores commîttebant 
diaefeticos, vel aSri frigido fele nîmis cîfo> ju- 
ficKjue magis exponebant, ac bi gravem (âtîs te- 
merîtaHs luebant poenam. Tres enim invafit 
]>îarrhoea valde torminolki largiflima, cruenta^ 
O a rbabjur- 



Digitized by 



Google 



212 RANOE SYMBOi A AD HISTORIAM 5rC. 

rfiabârbarints & dcin mucflagihons fedata. Unum 
adoricbatuf plcuritJs , vensfeElione terna , veficsi* 
torio ca?tcrisque huîc morbo congnus remedits 
lugata. Ei aUer atrocîflimo Epigaftrii dolore cum 
vomita omntum , ettam roitiflimx indolis» ingefto^ 
fum, reliquisque gaftritidis S7mt)tomaHbu6 cor* 
repfus difficultcr faHs vivus cvaiît 

Sub exitu meniis Aprtlîs decrefcere coeptt 
& ad fincm vcrgentc Majo» fere penihis cefla- 
vit hsc Epidemia , in qua hoc (ingulare adhuc 
vidi, ui inferdum poft longum, a probabiliter 
fafccpto conlagio, tempus, tandem cerf a appa* 
rerent infeaionis (îgna: ita plus fîmplici vîcc 
ubi plures in una familia moAilIis dccubuerunt» 
quosprimos invaferat morbi», jam.per aliquot 
hebdomades convaluiffe obfervavi, antequam re» 
liquos, priiTK) decumbentibus licet femper pne« 
fcnles, adgrcdicbalur. 



Digitized by 



XIX. 



Google 



213 



XIX. 

RARA PODAQRiE META- 

MORPHOSIS. 

Auâore Sal. Theofh. De MetA) 

M. D. Reg. Soc. Mcmbr. Ord, 



m 



Lenfe Novembri annî 1780 vocor a^KotnU 
Bem quadrogtnta annos praelcr proţler naţutn » 
£iciei aâ Laius dextrum parcfî cum Linguse 
tilubationc laboraniem, in caufas inquîrcnti> fe 
ilicjiiandoPodagra affeâum fuiflfe refpondîf ; jam 
vero magno fuo bonoj accepto rcmtdio nefcip 
({itod> a medico in arfe Veterano, per biennium 
ab ea immunem prorfus manfiiTev Alvus erat feg* 
fiis, appeiihis fomnusque bonus^ Quo audito pb 
ktas concinno gummofas in^u quoHdiano, qui- 
bus alvus libera fervabatur« Pro potu ordinanQ 
eommendo Deco^lum Ugnorum dilutius, pocur 
luraque Vini Rhenani in prandio, Fricari jubc* 
pannis laneis afperis pedes coUum ac nucbam ad 
O 3 1*^^ 



Digitized by 



Google 



514 MEZA RARA POD AGR A 

lafus dextrum lînîmcnto volatili bis tcrquc ie Ac, 
interdum epifpafticx e fermenio panis cum iinapt 
tnglicano contulo; nofiu planlis pedumadhibc- 
banhir , fubindc fenttcbat leves dolores în digUo 
crafSori pcdis^ rebus aufera in udo eodemque ftaiu 
manentibus per menfem, veficantia înfra furts 
applicantur, quibus aliquandiu fuppurantîbos, le- 
vamcn magnum percipiebat «ger ârloquela emea- 
dabahir egregie» fenfim feniimque fadei part* 
Ijrfis în mclius lendcbah Circa finem februarîs 
dolor quidem punf^orius acutiflimus fentitur în 
eodemdigtf o majorii grahilabahu* fibî depodagne 
idveotu, de curaHoneque abfoluhi (perabal» fidem 
omnem meis verbia adhibens, cum (spfusame 
tudiviffet menfe Februario pra? ceterb paroxys* 
tnos podagricos ui pkirîmum recnidefcere. Prp 
lenienda autem doloris fxvitia » calaplasmt molie 
ex mica panis in laâe coda applicari'jubeo; alqtif 
brevi fcâicet> poft <iuos dies niger apptret digifus 
major, feponitur autem calaplasma & protempore 
liquor vegeto mi neralis Gouhkdi cum %îrhu vini 
Camphorato «pplicahir. 

Interne 



Digitized by 



Google 



METAMORPHOSIS^ 2 1 5 

Imtekmb dafur corHcîs pulvis ad draclunam 
âuntdiam omnî hora » manus auxiiiatrices peto a 
dextcrrimo Whjlowio jam Nofodocfdi Fridtriciatd 
Chkurgo primario. Fovet autem partes de* 
coâo faturaiîffimo coriicis peruviani, admixto 
fyixibx vini camphorafo. Hifce non obftaniibua 
ferpft dîrum maluni/îndfes & iotam plantam ped» 
brevi occttpatNecrofis feugangrarna ficca ; în ufu 
corHcb înferno ulfra tres Kebdomadas haad perfî- 
(tii a^ger, mortem certam expeâans, viribus viise 
iitdîes collabefcentibus. Diaeta lamen analepHca 
aâar & vtres erigcre BaccKi poculo aroai. Ap« 
pefitus fempet* vîgebat, înuno ad voracftaiem aii* 
qcmndo accedebai, excretiones omnes rîteproce- 
debant. Alvîna autem excretîone per ofcitantiam 
poiîus qoam per infcnfibiliiaiem leat ftraguU 
C9n%tircabflt< 

ExTExiQA appifcatio regularîter fit quotidie, 
Stk\ ergo gangr2na> nee ulfra procedit usque a4 
nedîumMartn, c][ttandoIevia fuppunitionis îndîcU 
apparere îactpsuRi» quae<{ue optima înfequîiiir 
profunda ad ofla us({uq. 



04 



Di8 



Digitized by 



Google 



31 6 MEXA RARA PODAâRJB 

DiE 20 Aprilîs anni ttlHme elapfi , nuda nee 
cariofa confpîciunhir» malleolus e^ernus osque 
Calcaneum ulcere pus bonum £undeote copcc^tmi, 
priores omnium pedîs digiforum phalanges dua^ 
iponle ceciderunt ad diem qutnhim Ma)u Sul> 
saitîum Junti dimtdia pars calcanei exfoliaia» fe^ 
p^ata. 

Curam func fetnporis perficienie dexterrtmcT 
Kolpm Juniori > dum tVtnslowiuf segrolabaL .Om* 
nesque denique digitonim phalanges cectdere; 
tdcus demum confols dahim & «eger digitis muiiltts 
£itfs bene vivit în ftaht fere fiupHo^ nthîlqu^ 
£ere curans quam de ventre & fomno. 

RARAm quidem efle obfervâtîonem nema» 
credo > inficias îbît» non equtdem ralione melap* 
jofeos maierts arâmtîcae parefim tnducenlis» hoe 
enim annoiatum j^mzh HoffmatmCi Rwirh, Bpir^ 
bavhy von Swiittn & aliis, (ed ratione gangrcnc 
înde orie, diuque fubfîftentis> demumque fponte 
feparats s^gro fuperftite. Coercuît equidem Boir* 
iavius gaogrsnam per fex raenfes in poUice pe- 
dîs , fed ut îpfe affirmat, dum per iuppuraUonem 
aliî mqdenles id quod erat morhium a vîvo fetyu-are 

fperani 



Digitized by 



Google 



METAMORPH0SIS« 317 

{peranl friduo (ţâtio wi femtir os^ţue ţurdmovelut 
malum, quod mors excipit Quam apprimeau- 
tem quadrare hic verba Hippocratis în prognoftî- 
ck paio. '* Pedes aufem dîgilique penitu? higri 
" mînus pcrniciofi fuot livldis. Sed & alia figm 
" coniiderare opor{et, nam lî arger malum leyiier 
" ferre vîdeahir> atque alîquod iîgnum falubjre 
'' pneferea fe ofteniet, morbum i n abrceflum ver« 
'* fum ixi fpes cft. " Sic ut homo quidetn fuper« 
iles evadat> paries vcro corporis denigrate dc^ 
cidanL 



05 



XX, 



Digitized by 



Google 



218 

' ■ XX. 

OBSERVATIONES varu 
argumenti. 

Auâore Ruoolpho Buchhavs, 

M. D. Soc. Membr. Ord> 



OBSERVATIO Ima 

DE 

CULTRO IN CADAVERIS ABDOMINE 

REPERTO. 



V. 



iDUA anaoft) âkt vfkhiâtfmrif* &}amde« 
cumbens» mihi auxîUum laturo refîerebat : fe ab 
îneunfe juvenhite Kyftcria laborafle, afque ante 
pneterlapfos fex menfea mente alieoatam fuîfTe, 
quo f empore tnfciis fanguine cognatis » lunc prae* 
fentibus» culfellum acuminatum » calamîs fcripto- 
riîs formandii aptumi fe furtîm arripmiTe} cjuo 
vitae pcctaefii ventrcm perfb^crat; hoc pe^o» 

de 



Digitized by 



Google 



BUCHHAVE OBSERVATIONES &C. 2 IP 

de cultello fruftra înqutfîvffTe amicos, (t(\ut jain 

incerfaiin feneri, an lotus in abdomen înfertuseflct» 

necne : Ab eo fempore> quamvis a cbirorgo fana» 

lumeratvtiinus, malaplurima, byfteriam, obftipa^ 

tionemalvî» anorexîam, polydîpfiam» dyfpnoeam» 

meleorîsmum prrcîpue epfgaftrii, fenfim fe aiTo* 

cfafTe, aique pededentim auâa fiiifle. Cpfga* 

ftrium & hypocbondrium dexlntm, admoduni 

devahim in tu^orem dafticum^ magnum i qttanf 

maxime ei doluit; cicahrix a vulnere reliâa fub 

ventricuti fedem apparuit optime concreta. Ar^ 

ttrîarum iBtus erant celeres & debiles) facies ca* 

cocb/miam prodidih Prsier medicamina internai 

& externa (ymptomatibus convenientia etiara clys* 

ttiata funi injeâa, qude, quamvis reiterata > nil 

(Srcum aut f atuum eduxerc. J>Jni tandem fub 

dolorum tortura paucis poft diebus, viribus con^ 

fimiatisi ac^edente fudore frigido vtfcidoctuei 

animam efflavit. 

Ab amicis copia abdometi aperiendi mihi' 

data (uit, (jua operalione fequentia oblervala ittnt 

pKsnomena. 

.^ 

Dicta 



Digitized by 



Google 



220 «UCHHAVE OBSERVATIOWES 

Dicta inlumcfccntia fub coftis dextris cvi- 
nuerat, fcd abdomen Iptum tumidum» expanfum, 
taffaique dutum erai. Inlcidone abdominis fa^a » 
e cavitate ejus maxima aerîs putidi copia vi fo« 
nora eruptt. ţqieftina admodum înfiata, variîs 
in locis inâammata erant) at<ţue in purulenta na« 
tabant materia. Cicatricem fupra denominaiami 
ikiquirens vidi, non proxima modo tenuia inle- 
ftina ibi loci cum peritonaeo, abdominales mu(cu^ 
loâ inveftiente> c^llo & cellalofa mediante, valde 
efle connata , fed etiam coli transverfi partem fini* 
ibam eide^ firmiter adhacrere : Hanc cum Cepa- 
.ralTem conne£lionem, in coli adhsiionis loco fo* 
ramen, q^od di|[itum admitterei, obfervare ligujf 
ţujus mairgines nigri erant, fpbaceloque afFe&i. 
Ad dextra hujits foraminis flatu & fWdbus duriţ 
a4modum lurgebat colon transver(um & dextrum; 
ţd finiftra yeco ejusdem mirum in modum con* 
traâa & coarâata erat pars transver^ & colon to« 
tutn finiftrum» ifa ut nulla ftecibus fiatibusque 
ţ^ansmittendis aderat infra foramen apertura; vo« 
lumen hujus coli extemum vix volumini inteiU^ 
porum tenuium» in ftalu naturali conftitutorum 

«quabat. 



Digitized by 



Google 



VARII ARGUMENTI* ' 22 1 

cquabah Infra hujus ihiefttni fortmaQ fpKacelO'> 
fam-, modo dtftum, tuber admodum durum iti 
transverfo mefocolo palpavi> cjuo ubiquc perla- 
ftrato, apcrluram ad parielcm mefocoli infcrio- 
rcm , în ipfo hibcre formatam , abfcifTumque re* 
fcrcntem parvum & crafltim înleftinuro, invcnî; 
joimîdo in hanc dtgifo > canalem quendam callo* 
fum ad (inîftrum mefenterii pariefem în pelvim 
continuări percepi, quo ad longîhidînem culfrt 
ope aperio> digito quaerenti, corpus acuhim Sc 
pungens occurrit, quoque appreKenfo , cuUellum 
fupra nominatum , qtitnque poUices longum i ni* 
groque colore Hnâum> mîrabundus extraxi 
Manubrium hujus» exaurîchalco confedum> po* 
lituram poftea admifît, non itîdem Veroferrumi 
koc enim valde corrofum erai> nudtoque ferru« 
gine obduâum. 

H«c funl vîfa Bc reperîa. Jam fi cogita» 
fsoni phoenommon hoc fubjicere liceat, creden*^ 
dura eft, vulnus in coli iransverfi parte finifter- 
rima invenhun , ab îpfa aegni re3o rationis ufu 
deftihita, cultrum lurfum dirigendo, ut ipfa miht 
ntrraverat» înfiil^um IviiTc) cultoUique proind^ 

apiccm 



Digitized by 



Google 



223 BUCHHAVE OBSERVATIONES 

i]^eni în coli transverfi cavihilem înferttni , at^ 
que manubrium I ultîmo immiffum , pondere ilta^ 
ioferîorem occupafle locum, viamque colon trans- 
verfum inter & tenuia inteftina invenifle; cultruni 
vero mefenieiio deinde applicahim apice (ua> cft« 
vibte coli elapfa, mefocolo, perpetua diaphrag- 
matis agitatiojie moto, vuinus inflixiire» quod 
toflaromafione excitata dorum & callofiim fine du- 
lAo excitaverat tuber, îbi natum. Manubrio lan« 
dem ad latus mefenterii moras neâentii & a^ru* 
gine corofivo ulcera excitanţi , veftimentum calio* 
fum providam dediffe naturam ad averienda ma« 
jora^ intefttnorum mohi periftaltico certiflîme 
orienda, mala, ulteriusque verfus pelvim {enfîm 
glifcentivaginam, eousque continuatam , formtfTe. 
HiMC vitam aegrots , tanto malo affliâx» 
confervare nemini datum fuit mortalium; inte* 
itino enkn <:olo in vulneris fede contraâo nullt 
{Mtuit via aeri & fiaecibus excemendis, unde fac* 
ium eft , tit & colon transverfum & dextrum, liis 
valdc diftentum, extemum, quem ante mortem 
|n «grae epigaftrio obfervavs, tum^rem exiiave* 
mt» doloricjtte immam aofam dedârit; pntferea 

inter 



Digitized by 



Google 



VARII ARGUMENTI» 23 ) 

inter cellularem texhiram exihini (ibi pdrans a£r 
elafticus, qua diâa înleftina ob vidnus perttonatb 
«ccreta eranl, cavitatem abdomînalem intra vifi 
abdomen îpfum iuroefecît, & fefe cadaver aperi* 
enti prodidil. Pus ia abdomine coi^entum iam 
ab hxmorrhagia internai cultri laefione oboiiat 
quem ab aeruginis corrofidnej mflammatione & 
iuppurationei oatum effe concludere £as efţ 

OBSERV. Hda 

DE 
RHEUMATISMO SYMPATHICO. 

Jr iEMiKA fana^ <{U£e guls fa^pius indulfît» poft 
foronum quietum evigilans immanem in mufculis» 
levatore fcapuls & fuprafpinato perfenfit dolo* 
rem, qui ita cruciavit mifcram, ut calor corporis 
& iranfpiratio inde augebatur. Locus aiTeâtii 
linteis calidis firicabatur & fovebahir » unde dc4or 
pauUsper celTai^e videbatur ; murmuribus Venbvir 
ioiere^ obariis» dum dolor iterum increvit» ft 
flatibua cţuibusdam deinde ano emiffi»» paiolMiĂ 
lurlus remiiii nudum; max vero inieofiis diAofi 

nova 



Digitized by 



Google 



514 BUC^MAVE OBSERVATICNES 
ftova auxAia polhilabah Ventri tune appîicala 
funl lintea cafida fpirilu lavcnduk confperfa, & 
lergum fricatum eft; fcd rheumatismus fevieba*. 
Enncmalc tandem injea©, & vcntrc fcybalis fli- 
Hbosque li1>crato, celeriter codemque tnomento 
evanuit tormentuna. 

CoM ad morbos ex nervorutn confenfu natos 
referii merealur Wc cafus, & rhconiatismo quan* 
maxime cmulctur , nov»m hanc morbi fpeciem , 
idenlidemtjccurrentem, reliquis generis rbeuma- 
tici fpcciebus inlerferendam , indicare, nomenque 
rhtmatitmifţimpatJm ci indere, haud dubUavi. • 

OBSERV» IIItia 

DE 
EPILEPSIA PERIODICA. 

c 

/Vdolescens 14 annorum, litteris operam na- 
irana, vifo fodali cpilcpfia laborante, îpfc fcrrore 
l^ulfus ţ>arox7smo cpHepHco corripîebatar* 
Pari modo hujus mali parfictpes eHam faftt liiht 
Iw^lti condifctpuii) <jtionmi morbi progrcffus 
Afrâfanefcio. Nofterveroaegeroaiduum omnf 



Digitized by 



Google 



VARII ARGOMENTI» 2^5 

diet hora ţmroxysmum fuftinmt, quo letnporc cu- 
ram ejus geflît Pharmacopola locî. Domum re- 
vcrfo co ChirurgHs confidcbatur , qui ignota caufo 
vcrmes fubeffe crcdidih Paroxysmus tune tem- 
poris circa Koram mahrtinam o£bvam inccpit , & 
<}ualibet dieî hora renovatus circa oâavam vefper- 
tinam dcfîil, adeocjue 1305 quoSdfe rediif. Nox 
iota foit cfuieia^ & membris lalTaHs vigorem od 
novos paroxysmos cxcipicndos praebuit. Anthel- 
ininHca tune copiofc ingcfta nullum necavcre ver- 
mcin , & purgantia faepc reiterata nullum eduxcre> 
imo ncventrcmmovcreqtiidempotucrunt; veaat- 
feâiones bis celebratar, & Laudanum liquidum 
omni 6 hora {timpfum poft oâiduum eo rem per- 
duxerunt, ut înfultus omni tantum fecunda hora 
<];aotidie fupervenerint, & brevius duravenot. 
Prxtcrlapfîs înde tribus diebus hora 1 1 matulina 
incepft paroxysmus & 1 1 vefpertina evanuit. In- 
lequentibus fex diebus contra morbum militabat 
emeticis> ventriculum probe everrentibus, venas- 
feâione, anthelminticis, Laudano liqv., extra£lf 
Hyofcyami tribus quotîdie granis, laxantibus 
pharmacîs duobus &enemalibuS| ultîmis qutdem 
p duobus 



Digitized by 



Google 



226 BUCHHAVE OBSERV ATIONES 

âuobus fine minima alvi evacuatione. Poft ii 
tempiis ingrelTus morbi fuit iterum omni liora did 
tb oâava ad oâavam. Jam fub omnibus pa« 
roxysmis caniş iatratum acrnulatur eger. Diebiis 
fttbfequentibus 1 2 armts xnoăc ăiSds contmuo di- 
micabahir» quibus addifa fuot mixtura Coriicis 
peruvianx, fpirihts vitrioli actdus, & ezira^ti 

iH/ofchyami grana 6 indies deglalifau Attamea 
infultus nune 503, nune ges» nune loes ingruit» 

- & omni deinde bthorio iterum excruciaf. Trxbus 
fubfequenlibus diebus mixturam conlinuavit Cor- 

•ticis omni bihorio, acidum vitrioli inpotu, & 

. extraâi Hyofchyami grana p quotidie. Poft id 
tempus fub paroxysmis mugit ut bos , & cântat u( 
gallus galUnaceus. Ufus Hyofchyamî aboUhis 
tft, Confuitus «gritudinem ita obfervavi : Paulo 
antequam iogruit paroxysmus dolor formicans in 
itibia iiniftra percipihir, qui per femur in abdo- 

. men afcendens in hypochondrio iioiftro termifia- 
iur; mox abolitis fcnfîbus cădit «ger; epigaftrium 
& hypocbondria dura fiunl; abdomen valde agi- 
fahir; caput a mufculis retraâpribus tergum ver* 
fiu fle£Hiur> digitis in maaum Aexis j corpus erigit 

vicibus 



Digitized by 



Google 



VARII ARGUMENTL 227 

vicibus iteralis, iterumque detrudif ; ad iafera vi 
mo vet brachia, quafi cum <{uodam luftandum 
eflef ^ lătrat ut caniş; pculi continuo claufi. Im« 
mobilis tune jacet aliquot tninuta, torOs interea 
nune capiie, nune oculis aperlis, jani in unum» 
jam in alterum laius; mugitum bovis, cantum 
gallinaccumj vocemque dfver(brum animalium 
ia)mitatur, digitis fortifer extenfîs, femore & ti- - 
bia dextra tremore agitatis. Hoc finito in&IUi 
alius it erum fupervcnit, priori fimilis; ficque ad 
7 vices , prxcipue inilio morbi , alius rainor pa* 
roxysmus alitim excipit, diâo tantum intcrpofito 
intcrvallo aliquot minulorum. Finito paroxysmo 
magno, qui ad hora? circiter fpatium exfcnditur, 
ijuietus, ut fieri affoict, jacet aeger, & ad fenfu^ 
redit; poft horam deinde recurrit alter. Taleih 
loto illo, quo epilepfîa affliâus fuit, teropore» 
knorem & tjpum tenuit morbus. 

Ut vero cxaâum> cjuo fe invtcem quotidio. 
exceperunt paroxysmi hujus morbi periodici > or* 
dinem vtdeamus» iemporaingreflus, qus ultinat» 
^nte adventum meam fervarunt dtebus , hic ap* 
ponere non pigebit. 

P 2 Reditus 



Digitized by 



Google 



228 BUCHHAVE OBSERVATIONES 

Reditus 

Ante mcridiem, poft meri^em. 

DielmahoraS» »0' "^> * ^°^*^' 3» 5» 7- 

— ada — 8. 9i»"i»» • "~ i§'3^>55«8. 

— sita — 8, 9§» "i> - -" iî>3^'<5, 8« 

4la — 7h9h iii> - — i§»3l><5» 8* 

_ gla __ 8, 9§, iif, - — i|,4i'<^i>9- 

— 6ta — 8. 9l> >ii> - — »i'4» ^> 8- 

— 7ina — 7§ pf. I2, - — 2. 4> <îi>8l* 

QvAUBET noftium hos paroxysmos infc- 

quenlium pulveris corticis ţieruviani drachma 6 

. confumpfit ager, & fubfequentibus Iribus diebus 

infultushabuitpauciores, nempe 

DielmahoraS» — — - bora i, 4, — — 

— ada — 8§ — i» ' ^' 

— 3tia — 8 — — ■ 8- 

— ±U nuUus paroxystnus; ufu lamen Corlicis 
14 dierom Icmpore pcrrexit, fum ad «verfendara 
recidivam, tura ad cacbexiam corrigendam, & 
vvKS revocandas. Studiis incepHs poftea incum- 
bens âlroci hujus fempcr cxpers fatt morbi, & 
inter dives acadcmicos locum jacndadum obHnutf. 



Dg 



Digitized by 



Google 



VARII ARGUMENTI* 229 

De curalione morbi înftihiia nihit loquor. 
Morbum autem hune a terrore fummo nalales 
traxKfe , & diende ftatim tyţium regularem pcrio- 
. dicum induxifTe quîsque videi, — QuamvisEx- 
. perieniiflînius K C JUedseusy qui fumina opera 
- morborum periodîcorum faâa collegif, edtdit- 
que, & inier ea etiam de hujus morbi fpecie men<* 
tionem iacii (a); aUamen hanc infer 13 fpecies 
generis epileptici J7/. Sauvag^Jii non invenso» ubi 
tamen, me judice, locum fibi vindîcare debet 
non &pe obvia, ideoc][ue eam hic depiâam dedi. 
Antb bîcnniiim virgincm , annura aomtim 
ageniem, epilepfîa periodica, quaquc 3Ha vel 4ta 
hora redeunte> laborafle vidit noâe femper 
tranqţtilla. Nulla caufa morbi cognîta, Prâ- 
miflîs vcro laxantibus & digeftivîs Corlicem pdr- 
rexi peruvianum» eamque, alias fanam, a malo 
fidiciter Uberavh 



p 3 OBSERV- 

CO «e(»i*« 5ktPic6ifc&« «randteitai, pag. 10, 



Digitized by 



Google 



330 BUCHHAVE OBSERVAinONES 

OBSERV. IVta 

DE 
MEL^ffiNA SCORBUTICA- 
UxoR viri militaris, annonim aluţuot fu]^a 301 
ccftale praecedente de afthenîa tolius corporii» 
ţrseoipue genuum lafiîhidiQe> & de inordtnato & 
parco duxu inenftruo conqueAa hmc pallida> ca- 
cochymîoa} i3Ha Septembris anorexia & carat* 
algja laboranU verfiis vefpierain frigus ftipervenît, 
fabfecjuentc calorc fiii &c. igla piiveres quos* 
idaim^ forfitan iempeţanies fmnpfît, & i6talaxafis 
-a Chiruţgo datum, (juod pulvis Coloeyiilhidis & 
falia SedlifzcnGs ingrcffus cflr; hoc.voro ftatfin 
^evomuît una cum materia ad vifom porulcnâ, 
«igra , & ftriîs fanguineis mhtla ; . al vus aU(juotie« 
evacuata piceas emifie faeces, puhrîde &male olen- 
.*csj vomitu deijide hiş iînrilîa ejecit, & cx £iud- 
bus putrldus cvolabal halîtus, igva j[)fllvere rail. 
Rhcf cflpfo fimiliter ano & cato putrida rejccîf. 
ipna vocatus pncter modo difta cUam ulceribua 
gingivarura, gcnarum înlernarunî &fublbguaU- 
bua eam labo^are perfepfi; lumbaginem prxterea, 
fiHm & ingcnlem calorem accufabat; pulfum Ea- 

buit 



Digitized by 



Google 



VARII ARGUMENTI. 23 1 

buii plenuni). linguam albîcanfeni} genitalia ob 
fluoris albi acrîmontam fauciaU, tutnida) anunw 
ab cxcrementis acribus excoriatum, dolcnlcm. 

Prsfcripfi decoâum ex Manna Calabr! fi; 
Cremore tart vicibus repeUtis capicndum; Spirit 
faun (aiis comm» acidum in pohilentis ; Gargaris* 
ma acldulatum. 2oma muUas habuit dejeâsones, 
al vi pfceas^ & femei evomuit mafcrsam nîgram« 
Lumbago. 2 1 ma no3u femei vQţnitu rejecit nu 
l^a, & alvus fexSes moţa. Verfus meridtem men- 
ftruata e(t Tutnida admodum eft facies & lin^^ua. 
Ulcera .oris muco tenaci albo obduâ^ funt» aq 
purgata muco novo ftatim impura redduntur« 
Pulfus plenus moderatus. Magneiiam alb. cum 
cremore lart* mixtam omni trihorio adhibet, fpi- 
ijtum falis in pota 22da mcnftrua fluere cclfa^ 
runi« Nulius vomitus; fed quinqufes moţa eft 
alvus; excremenla nigra; facies sc{ue tumida; 
clysma per horam retenfum rediit fufco colore 
ţm£lum. Frxter fpiritum falis, decoâum Corti- 
cis pcruv, cum rad. Serpenl. Virgin, ompi bihorio 
^dhibet a3tia nox infomnis; facies admodum 
lumidaj d/fpkagia; alvus oâies liberata eft fe« 
P 4 cibua 



Digitized by 



Google 



232 BUCHHAVE OBSERVATIONES 

cîbus pîceis ; pulfus plcnus , celcrior ac anfea^ 
Vcrlus vcfpcram abdomxnc dolet. Praîcr nomi- 
nala praelcripfi mixturam camphoratam , unde al- 
lernîs horis cum dccofto cortîcis căpiat 24ta 
nox înquicta cum paraptirofync Icvi; abdomen 
adhuc dolorc afficîtur; molum bis picca rcjecff ; 
lumbago ante al vi evacualionem ; Gtis clamans > 
dentes vaxillant sgta quictior & quafî fomno- 
lenla jacel. Alvî folulio nyâhemcri fcmpore 
fexies fafta cft ; excremenla jam fufca vel bfun- 
nea cum nt^ro ftriafa ; os & lingua valdc cxulcc- 
rata ; lingua pofterius adhuc albida ; halitus acris> 
fcetidus, nares ferit; pulfus modcratus, plemis. 
Eadcm medicina. 26ta Agfypnîa. DejeGio alvf 
fufco colore aliquofies fuit , & femei nigro. Sla- 
tus morbi haud mutalus; pulfus iamcn minon 
S^ma jam quietiori fomnas aliqualis adfuit Con* 
{inuabif cădem medicamina. 

DuM intcrea me ofEcium aliorfum vbcavîf , 
urgente ncccflîtate, pbarmacopolam confuluit vir, 
& aegra ^U Oftobris e vita dcccflîf. 

Hanc morbî , ut credo , rari Klfloriam ideo 
lilleris mandavi, quia non in ommbus convenjt 

cum 



Digitized by 



Google 



VARII AROUMENTL 23 J 

cum Melxna (corhviic^ Sauvagifii ^ qutfnvisuna 
eadcmquc cffe debet fţ)ccics & Sauvagâjii & mea. 
Collaiis vero defcriptionibus pluribus ejusdem 
fpccîei) & perfeâiorem iîeri cKara£lercm> ^ 
fcientiam medicam crefcere necefle eft, 

OBSERV. V. 

DE 
SCORBUTO LIVIDO. 

%^ iEMiKA robufla, pîngttiSi palliâa,.hac «ftate 
valetudinarîa, ante 14 dies diarrhaca, voinitu, & 
myftcrrhagia laboravif , deinde cx ore & gingivis 
{ânguis fcepiflime effluxit > & cum muco tenaci e 
fbucitnis, medîanfe lufR^ edu£lo exfpuiţ' jfegra 
iângmnein, ramulos afperae arterise întrantenx 
Vonritu & dkrrhsa ceflTantei fub mato regîmiiie 
fymptomafa liaec ultima continuo inquietabank 
Inter alia pharmaca Linâttin^ ex roelli» rdâirum 
dracK VI & Ungueoli ^gypl. dr. it M« ui & 
ElTentîam quandam peâoralem porrexeral Phar'* 
macopola locL — In confilium vocatus (um xtmo 
Auguâi : TttDc ex ftomacacc, hxmopthyfî, myc* 
p j Icrrhagia, 

Digitized by VjOOQIC 



2^34 BUCHHAVE OBSERVATIONES 
fcrrlwgk, conlinuo fluenlibus ; cx maculb viola- 
ccbi lividw toHus corporis, agram fcorbulo la- 
borarc facilîs foit dijudicatio; linguat fubjaccntes 
parles lumid« vifie futA & crucnte; in canlUo 
oculî finiftricxterno, ubi haa cftatc fepius pblyc- 
taenae parvulse eruperani, macula li vida; înlîngut 
nigrîcantcs phlyQ»n« aderanl; labii infcrioris 
paries intemus inflatus , atroruber, (uit, punSbis 
maculisque nigrcfccnlibus interfpcrfis. Fcbris 
prodromi, frigus & horror, hcri &, hodic fcfe 
4id&t fyiQptoroatibus aflbciarunt Alvus c^uotidie 
l^Qotfi. foa, folvilur, Dojo Infufo laxi^tivo , i ama 
prsferipfî untifepticuHi &, roboraaiem corficem 
Poruvianum, & ipirituin &lis cominuo. aciduoit 
ttt & giargarisraa, lfQ0:umque acidulum. Tranfpt* 
iratio bona, alvus hodie aliquoties (poqleaperta 
«ft. Oculi (iniftri macula Jivida dimidiam & ex« 
ieraajn palpebranuiş parfum occupavit; dimidia 
4c exierna pars iunipir aI}>Qgineae inâammaia eft» 
-& <lexlra pars lat»! tofsriocts externa valde hunt* 
da i interna ncgra gungranola. Frigus & korror 
ingens i^mpore antemerîdiano obortw cil, iubfe* 
4{uente cdore & puUii plwiori i^ia Palpeb» 

ocuU 



Digitized by 



Google 



VARII ARGUMENTI. 23^ 

oculi finiftri ntgredîne obduâs funi, lupcrior 

îmmobilîs peadet, tegitque bulbtim; iota âl&il* 

-gtneâ rubra oţhtalmta cnemofî kboraf; viifctAi 

îympbaHca, capillarîa, cornes optime confpid« 

uniur; labium tnfcrius iotum fUmiduin, depeft* 

ătns, gangraena interne repente in viciniam. Ab« 

lata labii crufta nigra gangraenofa fanguis proptii-^ 

lulat, & locus fauciaius alia cnifta breviobduci- 

fur. Grumus fanguinis circa. gingi vas himidas & 

fub lingua colUgîtur. Alvus fponfe evacuata. 

iPulverem corticis cum renuat » magnam decoâi 

ejusdem cum rădice ferpentarise Virgin, junâa 

• copiatn ingercfe juflî; pneterea eleâuarium pr«. 

fcripfî ex conferva Cochlcar. Rob. Sambuc, & 

rtâ. Rhei mi^lis. i4fâ & îgH jdm genas vaMe 

himidos interne occupat gangraena , ferpit({U^ tsk- 

tom in faucea. j6ta toturti oâ intemum > Iki^» 

velum palafinum» fauces, nigrtdtne funi f^ât» 

vkuque horrenda;' cruda nigra ablata Ipcus i4sii* 

ditus nullcon cruorem ^dit; miuci temcia m4kf« 

ma copia fimces obturans dilFciriter exfa?eatttr. 

Omntbus tandem excreiionibus retentis noâcla* 

Ier i8vanv& i9nam exfpiravit ms&nu 



Hac 



Digitized by 



Google 



2^6 BUCHHAVE OBSERVATIONKS 

Hjec foorbuti fpecies qusedam conlinâ 
iym^iomala ab IU. Sattvagefio non allahi> c{ua- 
propler eandcm hic talibus deţinea vi fymptotna* 
iibu$, c^ualibus fe mibi obviamdedit, ui fpedfi* 
.cus iade charaQei^ eo facilius deducajtur. 

OBSERV. VL 

DE 
RUBEOLA ANOMALA. 

; V U^co 2omuin agens annutn fymptomata febri- 

ilia. somaSeplembris fuftinuti, quae 2iitia & sada 

.miUa aegram leâui non continuo affigebanh 23tia 

-tneum expetiit confilium de aporexia^ polydîpfîa» 

:li)iufea, vomifu & calori ingenti conquefta. 

hv^^ albida; alvus morigera; pulfus nahindt 

,iMiu4 multum frequcntior. Emetico dato pulve- 

^ rem prsfcripiî laxantem, qui optime eam purga- 

kit 24ta Nox infomnts, calor major & pulfits 

&6quention Temperanlc utihir pulverc. Poft 

meridiem fenfus frigoris cum calare alternantis^ 

■:A5bi noâe muUas alvinas habuit evacuationes» & 

ansibefîam accufat Ob naufeam vefpere emeti*^ 

cum 



Digitized by 



Google 



VARH ARGUMENTI. 237 

cum porrigebaiur. 26ti tivus fxpîus foluta* 
Agrypnia, hiflîs ^cKcmens, & oculorum dolor; 
urina citrins^ cum fedimento p^uco mucofo ; tran« 
fpîralio nulla. Adhibel nune cleGuarium ex ră- 
dice fcrpcnl. Virgin. Camphora & Rob. fambuc. 
unde verfus vcfperam bene îranfpirah 27ma hac 
noâe rubcola in conipeâum prodiit. Cephalalgia 
continuat cum iudî & (if i ; pulfus iamen haud ita 
fr^quens. Ufum eleâuarii pergif. 2 8 va plures 
eniptx funl rubcoîoe ; fymptomata leviora; Iran- 
Ipiratlo bona. spna bac nofte 7 boras dormi vifj 
animus bilaris ; artcriarum iftus propcmodum na- 
turalis ; bene tranfpiraf. 3 ima fana cubihi fiirgif. 
f H^c nibeolîE fpccies igitur oSava erupta eft 

die, quod> qtiantum. mihi confiat , a nemine 
antea vifum eft. 

luvENis undevigintt annos natus morbo ru* 
beolari cum omnibus fuis fymptomatibus rite la* 
boravit , fuperala vero xgritudine & cura hujus per- 
a£la, poft oâiduum de novo vehementius sgrotans 
novam rubeolarum cobortem adeptus eft> cţua regl^ 
mine debito prodigată, iterum fanus leâum relicjuit 



XXI. 



Digitized by 



Google 



238 

XXL 

SELECTA DIARU NOSOCOMII 

FRIDERICIANI Pro Anno 1781. 

Auâore Frioer. Ludov. Bano > 
H. D. & ProC Defign. Soc. Membr. Ord Men[if« 

Januarius. 

EBRES) ut ita dicam» peâorales maximum 
mortorum numcrum conftituerunt, diverfum ia- 
fLuiimationls gradum fecum duceotes, qu^cdam 
nimirum iimplicem & modicam peâoris oppres- 
iionem, aliîE majorcm dyfpnoeam cum vel fin^ 
dolore punâorio , plurimx diarrhoea modica ncc 
pritica nec noxia itipalc erani, in omnibus fere 
fpuhim lamen varix indolis vel fânguioe mixtum 
yel mere mucofum quandoque viride vel puri« 
forme crifin conftituebat; initiomorbi vensfeâio 
£radui morbi accommodata & emulfio campKorata 
^roiuerunt; fexio vel feptimo die ad promovear 
4tm expeâoralionem alterai^ hori$ cum emulfione 

dedi 



Digitized by 



Google 



BANG SELECTA DIARIl NOSeC &C. 239 

dedi kermis mîneralis gramim cum fcrupulo gam- 
mi arabici 9 ^um diarrhoea adfuit, hac abfenie 
prxtuli decoâum itnegx cum pauxiUo nitri & 
oxymcilis fcillitici, (ţuod aptifiimum înveni & 
quandoque diu poft deviâam inâammationem 
continuare deBui tam ad fpuf i critici ^vacuationem 
perficiendam quam ad dolores peâoris faepe poft 
febrem iuperftites diflTpandos. 

Febubs biliofse non rars cito per emefîn & 

CalharGn fanabiles, paucae earundem putrids grt* 

dum atligerunt. Huc pertinet complicatio judicti 

fat difHcilis io juvene 20 annorum, qui quinque 

diebuslaboraverat cephalalgia, vertigine, fapoie 

maloi debilitate, lingua fordida» necnon dolore 

fixo punâorio hypochondiii dextri , atque abdo- ■ 

minis iotius fanta len^biUtatei ut minimus atfadus 

inoleftus fuerii) alvus nilominus naturalis eraf, 

oB gradum doloris majorem ab inflammatione 

quam a putrefcenlia noxam limut , ideoque aatî* 

pblogiftîcam elegî meibodum fâufteque oâies per 

qualuocdecim dies inftttula vencfeâione «grotum 

reftîtuL In univerfum me docuit experientia: 

Comprcfcptîbus fign» inflftmmationis & putsf- 

fcentia 



Digitized by 



Google 



^40 BANG SELECTA DIAIta 

Iccntis abdominalis fecurrîorem effe curam anH« 
l^lilogifHcam quam antiputridatn. 

Ab ulceribus crurum invctcralis confolidatfs 
oricbatur in juvene 27 annorum fcbris acuta cum 
âolorc vago pe£lorîs & capitis, luffi rauccdine 
fiţi, frcquenti & larga haemorrhagîa narîum; huic 
fucceflit febris quotidiana nullo cortice fanabiiis 
cum adjunâa effloreiceatia fcabiofa vaga mox ap- 
parentc mox difparentc; Hifce demum finem iiq- 
pofuit febris morbillofa letalis > repetita vcfîcafo- 
xia crurum haud valebant ulcera antehabtta revo- 
care aut vices eoruadem in educenda materianoxia 
rcforpta fappiere. 

Vix pejorîs nota? eft ulla poleoHa morbf Aca 
quam quae ex alkto fonte redundat; fangmnis 
enim maflk permixta omnes corporis partcs infe- 
fiare, omnis generis morbos procreare, dffficff- 
lime vero e con(brtio humorum extricari afque ad 
primitivam fedem reduci valet 

Intermittbnti febri annt fpaiio fape re^^ 
verfaevarioque ad ultimum quartanae lypo indutar 
junâa erat (îngularis intumefcentit cardiae & hj- 
pochondrii dextri ietnpore ap^reiâs taiifum prse- 

fens. 



Digitized by 



Google 



NOSOC. ERIDER. IŢgl» 241 

fensi & invadente paroxystno diiparens, nec non 
lumor conftans crurum; multum radîcfs gei în- 
cafTum adhibitum fult. ExKibito paucis diebu9 
{blvente remedio e Hnâura rhei aquofa & folu- 
tione tartari farhrifatf) porrexi pulveretn plurimîa 
<{uartam5 ulllem cotnpofîfum e corticis peruviani 
uncia, faiîs ammoniaci drachmîs duabus, rhei 
drachma omni hora exira paroxysmos. Huio 
tulem fine optalo effeâu duodecim dtebus propi* 
mlo, {ubftitut menim corticem» qui mox fe« 
brem fuftulif, iumoremque fupra allatum fenfim 
fugavil» 

Arthritis calamenialis {. dolor arfuum în 
puella fub menilruaiione inftanfe alfernans cum 
cardialgk, vertîginci fufuTru aurium, ad vens» 
feâionem & alia remedia immutabilis per fpon* 
faneam & largam hcmorrhagtamnartum loUebahir^ 

DiARRHOEAM chronicam plurium menfium 
labem mtnanlem multts fniftra lenfalis fanabat fe* 
quens decoâum R» corticis cafcarills, fimarubac 
Ana dracKmas duasj coque cum aquae fimplicis 
unciis duodecim ad remanentiam unciarum oâo> 
colatont a4de nvicilagtnis gummi arabici unctas 

Q duas» 



Digitized bv 



Google 



24? 6ANG SELECTA DlARIt 

duas, olci olivarum albi unciam, cujus decoâl 
imcia dimidia bihorio per ires hebdomadcs cootiv 
nuas porrigebatur. 

ExPANsioNEM dolorofam abdomiois fex beb^ 
Pomădam pod puerperium (upcrftiiem ioUebat 
mixtura Campborata acida sntus (umta & oleum 
volatile abdotnini inuaâuiiu 

CoMvuLsivis motibus extremitalum lam infcr 
riorum quam fuperiorum Irtduo laborabat juvenis» 
quas e vulnere genu dexiri ante undecim dîes «ir 
BiCto oriri iurpicabar; aderani (imul ainarities 
oris I lingua fordida » frigoris fenfus fpinx dorO i 
pnemiiTo emetico dedi etnuliîonem campboratam 
cum laudani liquidi Sydenhami gutiis qtiin({ue bu 
horio nec non cataplasma emoUiens genu vulnt- 
ralo applicandum ; (Ic convulfionea intra quatiior 
dies prorfus celTabant; 

Mania furiofa occafîone infortunati amoris 
invafit virgj^em38 annorum fucciplenam fortem^ 
cholericami qusque ab infantiaob indulgentlam 
nimiain parentum pertinacem & fuperbum fibi 
cootraxerat animum ; corporis nimium robur de* 
tiliiando per omnes generis evacuationes repefffas;, 

largas 



Digitized by 



Google 



KOSOa FRIDER» IJ^U 24} 

largas & clixlam*leouen)> menlemque deprimendo 
ţcr mînas, vincula, vcfieatorta, balneum frigU 
dum Irimeftri fpalio perfonam noftram adeo pa« 
cavi , ut non modo refipuertt , fed raores long« 
mitîores quam ante hune morbum naâa fuerit. 

Du£ alîse manîacse militum uxores fortuite- 
fimul in uno cubiculo decubuerunt> altera nugi^ 
& canlui continuo haud ingrate > altera obfliaato 
fiientio dedita. Evacualiones imprimis fanguifuo 
ghim temporale morbi vehemenliam in ulraquc 
«grota fregerunt, mutua vero dein converfatio» 
<}ua altera alteri fatuitatem opprobravit> non pa? 
rum ad mentem earundem reftituendam conferre 
videbatur» 

Sectio^bs» 

Fluxul alvi nullo modo fedandus dimidio 
anno confumfit & Aecavit virum 56 annos natum» 
in cujus aperto abdomine invenimus multum ex« 
iravafatum ferum, inteftina omnia imprimis tenui^ 
enormiter coarâata» pancreas magnum indura- 
ium, hepar multis iuberculis fteatomatofîs varie 
magnitudinis rcpletum» venfriculum ia media 
^te callofum conftriâum & quafî bifidum. 

V. Q j^ ASTMATB . 



Digitized by 



Google 



244 BANG SELECTA DIARII 

AsTMATE periodîco> <{uod qutefcenle coiv 
porc filuity fomnum fihiiiu{ue horizontaleni ta 
quavis plaga corporis pertnifit, fub iihi aofent 
ereâo, tnoiUi & prxfertim poft cibos ingeftas 
recurrere folutt cum fenfu contra^onis omniuin 
artuum» quod^e vario lempore interdum aliquot 
horis duravît> novem menfîbus tniles 38 annoruni 
ad afpeâum faniflîmus afRiâus ftiit» indeque Iu* 
t>ito fufFocahis. DifTeâum cadaveris abdomen 
tiil prxternaturale habuitprxler hepar» <}uoden* 
ormis erat magnihtdinisi tndurahim & furfum in 
cavitate peâorts compulfum, ibidemque condi» 
tum. Pulmo dexter erat admodum exiguus ver« 
fus claviculam comprefTus & cum pleura coalftu^; 
cor fanguine plenum & valde dilalatum erat. Pro» 
babile eft, dîaphragma îmmodtco hepatîs pondere 
adeo deprefTum tuîfTe, ut quandoque perdiderit 
vîm fefe contrakendi motumque ad refpîrationein 
ntceflarium efficiendL 

Februarius. 

iVloRBiLLi multas în civitate totasque £unilfAa 
pervagantes non parvum egrotorura numenim no« 
fboomio tradidenmt. Jumiora 



Digitized by 



Google 



^OSOa FRIDER* 1781* 245 

JuNiORA fubjeâa potiâimum & nemo vitrt 
4{tuidragmhi aimos natus hoc morbo aegrotarunU 
Inrafîoois fytnptomaia conftancia erani peâom 
oppreflforius dolor, htflîs, cepKalalgiai afFe&io 
dolorofa octtiprumdîverfi gradus, quandoqueadco 
levfs, ulnon nifî (îib influxu clariorislumînisînno* 
hierif , £epîtts gravîor cum rubedine & fltixu feri 
acri8> freqiteniîa non infeparabilia erant i!:erauia« 
iîocrebra» coryza, raucedo, epiftaxis, vomitus» 
dkrrhoea, dolor fâucium, pulfus baud adco cdet 
femperque lentior quam in febre fcarlatina. 

Eruptiomis tempus difierebat» fxpius quario 
morbi die> alias eliam primo » fecundo, tertio, 
quinto incidif, imo ultra oâo dies febremprae- 
ceflifle efflorefcenliam oblervavi; faâa eruplione 
fymplomaia communiter imprimis peâoris op« 
preffio ceflabant aut rottefcebani ; Exanihema knr 
fim fine rifa defq[uaroaUone difparuit, m paucis 
epidermis (arins inftar abfceffit. 

BENIGNA admodum hxc epidemia fuSt» {am 

quoad duraUonem morbi intra feptem dies fere 

(emper termmalii quam quoad indolem ejusdems 

plttrimî entin segi olorum nequidem leâo indige- 

Q 3 bani, 



Digitized by 



Google 



246 BANG SELECTA DIARIt 

bant» rtro notaliilis fnflamtnaUo peâoris tui octi* 
lontm morbo fuperfutt , unicus erehTOgrcdismor^ 
billis & peripneumonia leiolf necahis fuiL 

ADMiKicuLum plurimis fuiHciens conftitU^in 
regimine anlifebrili fc. caloremodico atmofpbsre 
&UStiy viftu vcgelabili, poîu largo, abflinea- 
iîa a calefacientibus. Venxfeâione raro opcts 
babuf nimirum contra oppreifionetn pc£korts nohi^ 
bîllorem, fi cnîm bsc modica fuerii, noniîmeoda 
crat fed communiditne faâa erupUone decrevsi & 
fcnfîm evanuti; mixtura temperans e nitro» a<ţua 
fambuct , & fyrupo altbsae mibi imprimis in ufu 
fuit; prsfentediarrhoea, quae femper innocua ima 
falutaris fuit > folo decoâo avens opus eraf. De« 
Viâo morbo necţuc abftinentia ab aere libero no- 
<{ue laxanlia ad reliqut as praecavcndas uti in fcar* 
latina requirebanfur. 

F^BREs putrids non paucs^ quidam inde 
moriebatur, cui fauces absque apparenti inflam* 
«naiione adco conftriâap fuerunt» ui ncc medica* 
jiienla nec polus dcglutiri poluerint; Symptoma 
hec raro initio putridarum obveoiens & per fe tu* 
curabile eft* & morbura, cui pertinet> ftineftum 
tndicatj ^ Cepha* 



Digitized by 



Google 



SOSOC FRIDER. 178 Ii ^47 

Cbphalalgia periodica omni pomeridie ta* 
mennonfemper eadem hora recurrens cum anxîc« 
iafe & palpttatione cordîs molefta, atquc ad hora9 
fionnullas proiraâa menfîs fpaHo afRtxît virum^ 
<[ui în omnibus ceteris & anle meridicm fo ben< 
habttit ; cortex peruvîantis igîiur larga doii txhu 
bitus fiui; perîdoîcus vero dolor înde înconti* 
nuum mutabahir; nune omnîs generis derivanfîai 
ied abs(jue cSt&u tenlaia funf , demutn propinavf 
tnercurium dulcem, qui per menfem usquc a4 
^na quinque bis indtes conHnmtUS morbum 
ftbsqiie (alivaiione fanavit 

Martius* 

JVloRBiLLis adhuc mulţi segrofabant; exantbema 
boc retrogreflfum uni inâammaiionem abdominis , 
alieri pertpneumoniam lentam quahior feptimanis 
protraâamînduxerat, uterque feliciter venaefeâ^ 
one & emulfione camphorala fanabafur, Non« 
TuitU febre morbillofa cum omnibus ejusdem 
fympiomalibus excepto ipfo exanthemate decu* 

'buerunl. 

# 

Q A IsCHUMA 

Digitized by VjOOQIC 



348 BANG SELECTA DIARII 

IsCHURiA vefîcalis ortebahtr poft parfum dif* 
ficilem gemmorum quadraginta oGto horis pro- 
iraâum y fub quo nulla urina xrdSz erai , cţuahiqr- 
decim dîcbus fuppreflio Kcc duraverat» iia ut nulla 
urina nifi per catkelerem> fedhincldrga effluxerit; 
noţandum finud eft» quod vefice urina qu^vis 
pleniflinie femper abfuerit fttmulus ad miogen* 
dum. Vefîcatorium regîont bypogaftrics appU- 
cihtm fpe noftra citius urins fluxum 4n naturalem 
ordinem redegîL Per fe infellîgthir^ enormem 
veiicae diftenlionem per urinam fub pariu rdea-* 
fam fîbris ejusdem mufcularibus & nerveis nou 
modo robur ad fefe contrahendum fed etiam fenfî* 
(>ilitatem ad urins acredinem percipiendam 
privaflfe. 

Sectio. 
DoLORE notabili regionis lemporalis & oculi 
td afpeâuip tamen faniilîmi lateris dextri cum pa- 
ralyfi exiremitatum lateris finiftri vir 37 annorunft 
oâiduo affliâus erai ; cujusumque generis evacu* 
tnlia&derivantia, phiebolomia, arieriolomiaicnw 
poralis, fanguifugium, vefîcaloria, emelica> laxan- 
^ia nequidem mitigare valebanl doloremfqui de* 

mum 



Digitized by 



Google 



Kosoa FRroER. 1781^ 24^ 

mum verfus vitx finetn muţabatur in fenfum mo^ 
leftum gravativum cum delirio, fomnoleoiit con^ 
fînj4a, rigiditate fpîns dorfî, mutitate, quaepoft' 
menfem ab initio morbi morte terminabantun 
Cranîo reclufo comparuerunt cruor extravafatus 
inter calvariam & duram matrem, vafa pix malris 
fanguine valde diftenta, pars poflerior hemifphjEf 
rii'cerebri dextri tam quoad fubftaniiam cortica-* 
lem quam medullarem moUis putrida, fanguinem 
inultum exfravafatum coagulatum continens , ven« 
iricuius lateralis iînifter multum habens ferumi 
quod etiam larga copia aderai in bafî cranii 
Notabilis in a?gro noftro |tiit fympathicuf ocuU 
dolor induâus a Isefîone cerebri partis, quacum 
oculuş nullum fingularem nexum habere videtui; 

Apriliş* 

JVIoRBiLLi adhuc benigni paucos invadebant 
Febres intermitientes nonnuUae praefertim tertiaq», 
qutdam geo fiiiftra ufus corifee fanabatur; 'alter 
fimtil eum febre laboravif tumore lato duro hypo* 
chondrii fîniftri poft intermittentem ante alicjuot 
tnnos pafltia fuperftite; febris ipfa tinâura rhei 
Q g aquofa 



Digitized by 



Google 



$50 BANG SELECTA DIARtt 

i^ofa cum folutioae tartari tariarifatt brevi curate 
Aut) tumor vero laieris inunâione unguenti nea- 
polifant per duos rnenfes continuata pro manma 
parte evanutt. 

PtBURiTiDSt permultx fimplices tamen gra« 
vea dtverfamque habentes terminationem , pluri- 
mc foUto modo per fputum mucofo: fânguineum 
iblvebantur, aliae fuppurationem levem & expec« 
torationem puriformem poft fe traxerunt, non« 
nuUae absque fputo in dolores artuum tranfierunl, 
tifis (ttblato per venxfeâionem dolore fucceffit 
febris intermitteus, paucx mox initio înftituia 
phlebotomia fufficiente absque apparenti cri fi eva* 
nueninl; inter letales obfervavi virum, qut per 
^im iui& eaormis expeâoravil fruftum, quod 
juxta meam&atiorum comprsfentium medtcorum 
judicium ex ipfa pulmonum fubftantia dflacera* 
bxm erah 

^ VoMiTUM ingeftorum decern hebdomadum 
eumemaciato corpore, obftipata alvo , eruâationc 
& fapore acidis Cinavit mixtura compofila e man- 
ns calabrinse uhciis tribus, falia anglicani uncia» 
olei olivanim undis duabus, acjue fervidir uncits 

oao 



Digitized by 



Google 



NOSOC. FRIDER* I78l* 251 

oGto ad t>afellam tet quaferve injies fumla & per 
âliqupd fempus continuata. Dahir adeocjue vo^ 
jnitus heâict fpecies a fpasroo vel rigîdifale iniei^ 
ilinorum oriens relaxantium ufu fanal>ilis. > 

Scabie in juvene per unguenla reiropulţ 
oriebatur fluxus alvi indolens inîHo fanguînetu 
deinferofus, nec non himorhydroptctit ioHus cor- 
poriscum infignî dyfpnoea, iulli» fpuio mucofo^ 
mixtura camphorata cum lîquorc anodtoo & dd^ 
coâum album pro polu paucisdiebus aliata fymp- 
iomata fub diurefi adauâa & redeuate icabie dl- 
Jpulerunt. 

Sectionbs. 

Apoplbxia fubifo necatt cranio aperto inv#> 
tiimus vafa cerebrt fanguine plena, cerebrunh 
Valde compaâum > ferum extra%'afatum in ventri» 
culis lateralibus, cerebellum fîngularis fabrics (a 
«debfto laxius atque compofitum e lamellis, qus 
per intermedios fulcos proflmdos a (e invicemdf^ 
ftsnâe feparaix eranh 

SiMiLi iniuliu fexagenarius ad terram conci* 
dif mortuus; ablata cadaveris cal varia deprehen- 
dimus infigncm coptam fanguinis liquidi ad unciaa 

circiter 



Digitized by 



Google 



152 BANG SELECTA DI ARII 

circifer ctuîn({ue inler os ocdpitis & duram m^ 
Irem» fubftanltam cerebrt admodum moHem» 
tmbo hemifpKsrîa cerebri fupra corpus cafiofimt 
coalita» ţdexum choroideum ufruţnque fangmne 
plenum atque nonnullas contineniem hydaiides ^ 
lei^Ufn in bafi cranii exiravafahim. 

DoLOU abdominis pra^ertim regionis epf- 
gaftricc» obftipi^ne alvi non m& clysmaie fot- 
vend«» Cipore pulrido, vomifu ingeftorumfemint 
47 annorum fepiem menGbus aflliâa, conittmlt 
& exftinâa £uit PerIuftra!o demortuae abdomine 
in confpeâum veneruni varii himores cyftici ia 
omento^ ventriculus ad diamelrum înfeftini tenuis 
coniraâus» inteftina crafTa diflocafa fc. coloa 
iransverfum & defcendens dexirorfum compulfii 
& dcpreflius jufto fila> coecum & colon afcendens 
valde diftenla lohim colon defcendens fcybalît 
duris opplehun S. romanum & inteftinum reâum 
valde aaguftala^ glandule mefenferii indurate^ 
Hcpar & licn fiuuu 



Majus* 



Digitized by 



Google 



NOSOa FRIDER» I78i^ 353 

r ^ MaJUS. 

X^. £BR6$ îniertniftenies non pauc» v. feiitane v» 

quoiidiane, raro quartans, interdum folis falinis 
rcmediis fanabîles» alîs fimul corHcem defidcran- 
{es ; femei radix gei urbani tentata fiiît fc. apud 
ţmellam 23 annorum febre terlîana? (împlict cjoa* 
{uordecim dîebus affliâam; Digeftivîs peraliquoi 
dies adhfbttis itaque alvoi fapore, lîngus ad nor* 
mam naturalemredaâis, dedi pulverem radicîs gei 
ad cochleare minus bihorio extra paroxysmos» 
acceflus febris proxime infequens folito gravior 
erat & poft alterum paroxysmum cepbalalgia red* 
debatur continua cum fapore malo & vomau » 
hinc dedi emeticum & poftea laxans , <{uo fa£lo 
rediit febris» nune repetii pulverem gei» <}uein 
vero ob vomitum inde citatum & oborta fimul 
^avedine oculorum moxfepofui» ultimo fympto* 
mate per £dina cum rheo diflîpato pulvis corticis 
peruyiani exbibitus fuit, jam vero periodica fe* 
bris tranfibat in continuam cum debilitate infignf| 
fiifurru aurium haemorrhagia narium larga ire* 
quenti nec corticis decoâo nec fpiritu vitrioU 
^aţpvis aopiofi^e iogefHscompefcenda; gravia 

peâoris 



Digitized by 



Google 



554 lUiVO SELECTA DIARIl 

pe&oris oppreflio fimul acceflfit verfus vite tinetn^ 
qoi decimo die ab initio continux febrîs accidîL ' 
Pectoris inflamtnaiiones admodum frequen* 
fes erant; plurimc fputum mucofo fanguineum 
{ecum ducenies atque tempeftiva medela tra£lahe 
fepHmo die per fudorem & fomnum folvebanhtr; 
fton pautx pratfertim intHo negleâs ulfra diâum 
ietnpus criticum protrahebanhir & per fputum pu- 
rifbrme ad plures numero lamen diverfos dies 
fhieos judicabanhir. Hac apparenie crifi me des- 
tuii experientia, venxfeâionem caute adlviberei 
aitamen non prorfus omîttere> âonfuadentibus 
enim pulfus duriHe> vehementique dolore aut op- 
preflione peâoris , una alterave vensefeâi o juvai 
ad inflamtnatîonein fuppurationi compnefentem 
debellandam, prsvalens vero regula eft evacuatio 
coUeâi purîs , quae fi una vensfedione inhiberi 
videlur, pluries non mittendus eft fânguis; ge- 
nuina enim remedia dum peripneumoniaci puri- 
£ormia exfpuunt, funt fie diâa expeâorantia De- 
coâum fenegs , kermes minerale, jufculum feca- 
linum ; lioc ultimum femper fub protraâo alicjua^ 
feţtts morbo utile invenii etiamfi alt^rufram prig»* 

rum 



Digitized by 



Google 



laoSOC^ FRIDERi IJ^ţ. 255 

rum ob fputum deDfum difficîle adhibueriin ,| 
quandocjue folum jufculum fecalfnum> dutn fc* 
fputum facile fluit > fufEcit ; quandoque fimul cunţ 
hoc remedio emulfio camphorala juval , fi otmirum 
pulfus jufto celcrior peâorîsve dolor inflaniinalio^ 
Dem pe£lori8 perfiftere indicat. De cortîcîs ufti 
gravia inonendî occafîoDem mihî prsbet cujusdam 
a^grolorum hiftoria: Virgo 20 annorum quatuor^ 
decim diebus» antequam ad nos duâa fuit, af- 
ie£la erai dolore punO:orio peâoris , tufli admo<> 
dom molefta > horrenda dyfpnoea , fputp jatn pu- 
riformi) fitî> xftu pulfu admodum ccleri; quam* 
vis venaefeflio jam quater inftttutafuerit, eandem 
iamen adhuc tolics repetcre opus erat, antequam 
dolor & dyfpnoea tolerabiles reddebantur ; vig^^ 
fimo fecundo morbi die paroxysnius febrilis fiţ* 
pervenii infequentibus diebus reverfus» hinc pro* 
pinavi Decoâum paralum e corticis peruviairf 
dracbmis fex, radicis fenegs drachmis duabus^ 
coâis cum unciis duodecim aquae fimplicts ad re^ 
manentes uncias oâo , quod omni hora iemporit 
np/reti fumium ioUebat febrem & multum minue^ 
bti tufliiii) quae iamen. modo poftlongtun ufuiş 

jtifculi 



Digitized by 



Google 



2S$ BANG SEtECTA DIARIt 

jttfculi fecalini cefTavit Medieis vero caveadun 
cft, ne hoc aut fimilibus variis exemplis quoad 
corticîs ufum abutantur» feepe enim in fuppura« 
Uone ţmlmonum incidunt rigores & exacerbatio* 
nes febriles, qus minime pro rite periodicis ju« 
dicarî, aut qua ialea per corticem traâari debenl; 
noa paucos novi pulmonarios largiter & lubenter 
hoc medicamine ufos eodemque neminem (ana- 
futn, poftea (^miles segroios fupralaodatamethodo 
absque cortice curavi> unde fequens deduxi cor- 
tolarium.: Magna copia corlicis magnam aliaţii 
«gris infert noxam; minor minus fenfibiUter Ik- 
dit & plane nihil tuti(nmum eft. 

Complicata qusdam inter noftras pleuritî- 
des erant cum febre putrida ulriusque morU 
iymptomata tune prsfto erant varia iamen ratione 
connexa : quandoque prspondium inflammationis 
mox initio per fputum fanguineum & eduâum 
fimguinem fumme phiogifticum indicabatur, hinc 
per vena^feâionem etiam repelitam fublalo dolore 
cvblvebatur febris putrida cum infigni debilitate, 
ihipore &c., qus emetico & folitts antiputridis 
femediis debellaba^ur; Iii aliis fympt^mafa ptH 

trida 



Digitized by 



Google 



NOSOC. PRIDER. l^%X^ 257 

trida vertigO) fhtpor» fapor malus mîHo prsvale- 
banti ob <tue emeHco cum efFeâu porreâo» in- • 
Hammatio mamfeftior reddebatur & repetifa educ- 
lione fanguinis pMogîftici tolkbahir. Quandotţuc 
iymptomata înitio mere putrîda erant, in pro- 
grefTu vero morbi fecum ducebant hiflim, oppres^ 
fionem peâoris, fpuhim puriforme îmo leviter 
£mguineum» hmc rarilCme convenit venaefe^lio, 
kd expeâorantia cortici jonâa uti Decoâum cor- 
Ifcis cum rădice (enecae fiipra laudatum. 

Salivatio fpontanea foetida copiolk cum 
dolore fâucium & oris, tumore & exulceratione 
IJngus giogyvis oruentîs in juvcne 24 annomm 
ittc«eâti hsemoptyfî notabili ; alvus (imul erai feg- 
tkis i porrexi tantum Syrapum althec cum fyrupo 
e manna quotidie ad dîquof cochlearia> ifa ut le« 
Htier alvus &bdu£ka &erit ; inf crea IQiIiva per un« 
4ectm dîes fluereperrexit; tune veiicaforium nu- 
che tppofiiCi cujtts vi intra biduum ceflavitlâliv» 
flttxus absqoe fequelt alterius morbi. 

DoLoiLt ifcbiadis & inguints dextri fex heb- 
iomadibus afflifta poella interea^e repetita venai- 
SiSttQQt & ântipblogifticts ttaâata urinam miiit> 
R qu« 



Digitized by 



Google 



358 BANG SELECTA DIARlt 

quâ? largum pus continuit; pyuria Ksec ntiUis loU 
lenda retnediis adhuc duravii quahiordeciin die- 
bus i tune fucceilit tumor ingvinis dolenUs SsaGta 
in abfcefTum mutatus, quo aperio &purelargo 
effufo dolor & pyuria ceflârunti ulcus cpiidem 
diu fuperftitil demum a chiirurgo fanahun, 
Sbctionbs. 
ViiiUM acuta febre cum dolore oppreflorio 
totius peâoris & punâorio fub coftis fpuriis dex« 
irisi dyfpnoea notabilii lu(C (icca, fingultu dkor 
ium nec frequenti venaefeâione aliave convenienlî 
medela falvandum fed decimo oâavo morbt ^e 
demortuum difTecuimus atque invto^mus lotum 
pulmonem dextrum livido^rubrum induralum fa* 
berculis plenum, fub incifione faniem foetidan 
fundentem ncc non tibique & firmiter lam pleure 
quam diapbragmati coalitum ; pulmonem finiftrum 
in circumfcripta parte ejusdem colorss ibidemque 
pleuroe adnatum, partem diaphragmalis dexiram 
in fuperfîcîe inferiori debito magis rubentem & 
vafa fanguinea valde turgida habentem. Sbgul- 
tus peripneumonîae noftrse anoexus diaphragmalis 
fimul inâammati fufpicioncm mitu deditj qualem 

diagnofîn 



Digitized by 



Google 



NOSOC. FRIDER. I78I. 259 

diagnofio analome cadaveris comprobavîi & ratx^. 
on^ fimilium cafuam firmiorem reddit. 

ViR 30 annorum poft dolorem vagum ab- 
dominis mox punaorium mox ardcntcm cjualuor 
Kebdomadum quandoque cum adjunâo vomitu 
fiirgerc obfervavit himorem în rcgîone hypochon» 
drif {iniftri durutn fanhim a forii predîone dolen- 
}em; iormina abdomînîs ntlommus pergebant^ 
eum fnioleraniîa omnis eibi folidiorîs , alvoque 
ftriâa tanhim clysmatc referanda, emaciatîone 
corporis ; tumor itîdem , quamvis varia intus & 
extus appiicarenlur remedia refolventia , i ncrevit 
fld enormem molem cum duritie absque ulla fluc» 
Hiaiione» anxietas» aftma, palpîfalio cordis etiam 
moleftabant verfus vitae finem , qui poft tres menfes 
flb intfio morbi accîdih Aperto abdomine nulla 
vfdebanhtr intefHna, eorum autem locum occupa- 
bat lumor înfigius mefenterîî duinis totam cavifa-- 
iem abdominîs fere împlens îmmobilis & lumbis 
fbrUier annexus quoad anticam fuperficiem nîgre- 
icenSy quique incifus maleriem faniofam brunnam 
eflPundebal, colon Iransverfum & omnia inieftîna 
fCDUia infira tomorem depreflfa & in regione Ky« 
R 2 pQga- 



Digitized by 



Google 



26o BANG SELECTA DIARU 

ppgaftrica poGfa eranh Hepar> li^, panqreas 
admodum parva iamcn nahiralia trant Dolores 
abdominis iumorem pnccedentes & comtiantes 
origiaem ejusdem ab inflanunattone & fuppiara- 
iţone melchterH probabileni rcddunt, a volumtne 
hiinoris întellîguntur dislocalio & compreffio în*» 
teftînorum hideque obftîpatîo al vi, vomihxs, jnto«. 
Ieraniia cibi folidiorîs & airophia; va£i fanguifera- 
abdominis ^r tumorem îocrefcentem comprefla» 
xuaiiâm feccrutif* rcfîftâDtsam coifffa; fanguin^em ^ • 
corde propulfum, unde ejusdem palpiiatio & an*^ 
xicfas furrexciunU 

JUNIUS. 
Jp EffREs putrid^E miraerbfie fcpc 4<^^<^^ ^to^j ' 
dica & aphlisy.uhde bohus fperandus erat eveor*. 
iujs, ftipatx ; quo gravius caput ani delirio aui ihi». 
porc afEciebatur, co periculofior cratmorbus. , ^ 
FcBREs pleuriticas nonnuUs, quanim una 
memorabilis crat : Vir 46 annorum fex diebus la- 
borabat infigni dalore opprcfforio pefipris, luflîj 
iputo fanguineo, alvo laxa, ftrepitu peâorts» 
pulfuqus celeri tenfo; dîe introitus bis ^inftihiH- 
. . fiiit 



Digitized by 



Google 



KOSOa FRIDER. 1781* 261 

{uti miffio fiuigumis phlogîftîcf , veHcatorium toii 
peâori appltcîhim & emulfio camphora(a porre£lai 
^ma die fub ftalu eodem ncc ulla fuccedcnlc cx- 
ţ>eâoralfone granum kermis gummi arabîcoappo« 
ii(um omni hora alternalim cum emulfione propU 
tiabafur» 8vo dfc ftrepîhis ceffâbal absque expcc- 
foraHone, dolorvero pun£îoi4us infupcr aggrcflus 
^efiderabţit vcnaeftaionera , quap nono dte repcHf a 
dolorem fugabat; alias morbus manebat idem abs- 
que proventu fpuH ad diem uhdectmtim, quo 
apbtse in oonrpcflum venerunt , lunc morbus eva- 
fiuil excepta aliqualt dyfpnoea, qUa: ufli kermis 
continuato fugabaiur. Sfrepîhis pe^oris alias fu* 
neftus in noftro segroto excepiionem a regula corn- 
munt fecit > aphiasque criiics expeâoratiodis vi- 
ces fupplevifle rarum îdeoque meniione dignum 
habuf. 

iNTBRMiTTJâNTBs ierllans nonnullae ui plurt- 
mum tdiî\is remediis fanată?; bina vice radix gei 
fentabahir: Vir terliana 4 hcbdomadum afieSus, 
prcmtflis iâlînis , emctico & purgante rcmedio , 
Hnipore apyreto adhtbuit cocMearc minus liujus 
^Iveris omni hora per fex dies, tiiuc fcbris ccs* 
R 3 favit 



Digitized by 



Google 



262 BANG SELECTA DIARII 

£ivit & i quamvis tnox laxans ad alvum ufu pulve- 
ris valde conflxîâam iblveaâamprasbuerim, haud 
tamen poftea rediit. Altera fepicm hebdomadss 
partîm ierlianam partim quoUdianam pafla poft 
iumla dîgeftiva indeque laxaiam alvum & linguam 
depuralam pulvere gei omnt hora exhra paroxys- 
tnos ţtr duodectm dies fumto felie replevif ; kbris 
tamen non cedabat fed mox graviori mox mitioii 
gradurecurrebat, quo obrervalo» fimulque flave- 
(cente facle & iumentibus erurlbus non aroplius 
hujus remedii ufui infîftere aufus fum» fed por-* 
itSto catarlico febrem ad Cblitum gradum reduxi» 
îUamque dein per cOrticem» jcui fal ammoniacum 
& rheum appoiita erant, binis diebus prorfus 
fanavi. 

SpccEssiONEM morborum iîngularem obfer-* 
vandi occafionem mihi dedit quinquagenarfus 
bibo hydropicus : fumtis enim creniore tartari Se 
tnfufo junlperino intra paucoadies ferum corporis 
abundans in matula depofuit; himori evamdo 
fuccedit flranguria molefta cum urina limpida in- 
deque depofiio fedimento purtformi; lepofitisdiu^ 
reticis & pdrreâo potu largo uiucîla^inofp crebra & 

molefta 



Digitized by 



Google 



KOSOC. FRIDER. I78U 56} 

molefta miStio fîlutt, venim furrexil dolor grtvss 
peâoris per vena^eftionem repefitam dKIipatusj 
& quafî iransmufahis in artuum dolores vagoa 
crttra iamen praeprimis occupanks ; Ki autetn poft 
paucos dies îferum nolabiliter mitefcebant fub 
redeunle ftranguria cum fedimenlo parHm purî^ 
formi pariim calcareo , exhîbui nune liquorisjicr*' 
vini gutfas irigtnta ter indies, quo ftranguria fcn« 
fim fublala Aiit & dolores artbritici magis magism 
que increverunl ; Hi dein per eflTentiam Stibii cunţ 
fpiritu lavendiilcc compofito fanabanhir, Ulrum 
ârlhritisbaec hydropfca fuit e reliâa crafliori part^ 
feri hydropici per colatoria haud meabili ? an po« 
iitts hydrops orthriticus ex materia arthritica in 
textu cellulofo effufa afque vi acredinis refluxunv^ 
non admitienie explicabilis? Lîquor nervinus in 
prsfenti cafu profîcuusi e campborae icrupults 
duobus foIuHs in liquoris anodini mineralis unci^ 
dimidia generalem in arthritide irregulari merctuc 
laudem. 



R 4 JULIUS» 



Digitized by 



Google 



264 ?ANG SELECTA MARII 

_ JULIUS- 

J^EBREs inlermitfenlcs rarae benigni moris ^ctt* 

ratu faciles. 

Inflammationbs notuiull» pirlim htj^aHs 
pârlim pe£loris. Qaidam pleuriBdem quatuor 
dicbus paffus fubifo a morbo pcftoris liberahis 
fiul, fcd ia grave deliriom încidil; edufto per ve* 
liam bis incifam fcnguinc pMogiftico nec non per 
fanguifugium temporale atque exhibita mixhira 
campborala acida dclirium ceflavit , cjusque loco 
nono morbi die reverlebahir pleuritis, quae per 
fpuhim largum puriforme feliciter in (an^aieni 
terminala fuil. 

Tali accidente transpofilione morbi acull 
peâoris in morbum aculum capitis nil probabîlius 
ftahiilur quam eadem morbi indoles fc. inflamma* 
torîa in ulraquc parle, ideoquc in fecundo uî in 
primo cafu eligenda eft medda anliphlogifHca» 
nec inconveniens forel, nucbs aut brachiis applf- 
care veficaloria , quîbus materia mcMrbi qu» vojt- 
lilis nalurae efle videlor, ad partes exlemas deri- 
vări poleit 

Arvo 



Digitized by 



Google 



KOSOa FlllDER. ţ78l* 265 

Apud titerum înflatnmaHo hcpatss venaefec- 
tione traâafâ traniiii în febrcm tertianam; hstd 
fub ufu refolveniium iterum converfebahir in 
morbî primitivi levem recidivam, quae repeiiti 
venaefeâione absque inlecţuenti alio morbo fana* 
balur. 

Iebres compluresbfliof» eranl iadolis, non^ 
nuUs folis evacuantibus fanatae, aliae gradtim pu*' 
irids habentes quandoque cum petechiis; com« 
munis crileos via per al vum erat; cţuibusdam me« 
iaftaiis folvebal morbum; in puella terminatus fuif 
morbus fluxu purulento auris dextrs nec non ăc* 
fquamatione epidermidis ioHus corporxs> (itb qun 
ungues omnes manuum & pedum iimul abfţede- 
bani. Apud alteram graviier delirantem cum 
pulfu celerî & debili atque excrementis involun^ 
fariis. omniaque medicamina rdpuentem fuperve- 
nit largum fanguinis proâuvium ex utero, indt« 
que morbus fublatus fuit. Alium quatuor hebdcK 
madibus pulrida febre affeâum invafit dolor jn-> 
fignss peâoris cum fputo mere iângutneo admo^ 
dum largo> cujus funeftum evenhim vensfcâio & 
copiofa fpirifus vitrioli ingeftio averlere haud va* 
Ittcrunt R 5 P«bJ^ 



Digitized by 



Google 



366 BANG SELECTA DIARII 

PuERPE&ALi febre affeâz e nofocomio obfte* 
tricio in vâlehidinam noftra quahtor ducebanhir : 

Femwa 34 annorutn jamjam quatuordecîm 
dief>us febre hac mox poft parhim oria aegrotabat 
fc. vomitu & diarrhoea, expanfîone dolorofa ab- 
dominîs, iufli» anguftia faucium deglutitionem 
UDpedfenie» Ibgua apktola; mox venam fecui» 
& camphorata exhibui, qus autem prorfus 
fufferre nequibant; nil ideo dedi prxter linâum 
interdum fumendum e muctlagine gumt arabici 
Syrupi althese ana uncia, pulveris borracis venete 
drachma; i6to die repetita fuitventefeâio, 17010 
fluxus uteri (ânguineus apparuit ad tres dies pro* 
tradus I reliqvtts tamen ftatus manebat cum vo« 
fmhi frequenti biltofo alvoque quotidie ier qua^ 
ferve Iiq[uide aperia, medicinam iamen non mu- 
lavi, 21 mo die seftiiuia lingua, pulfus aniea celer 
retardaius & fomnus quieius obfervabaniur» ex 
koc quoque die vomifus tanium omni mane bilio* 
fua recurrebai, dolorque abdomiois cum laxiiaie 
âlvi fenfîm ceflkbal, ita ui demom 3omo die ab 
iniiio niorbi convaluerit segra. 

Sectiqhbs. 



Digitized by 



Google 



NOSOC TRIDER^ IJ^l^ ^7 

Sbctiokes. 
Altera 31 annorum etiam mox t>oftt>arhinl 
snorbo âiSto correpla fuU> <tui jam quairiduus 
erat cum Iumbagtne> diarrhoea profufa, dolore 
artuum, pullu celeri debili > fudore frigido & 
quinto die moriem inferebah Aperfo abdomine 
invenimtis venfriculum & inteftina valde expanlâ, 
ferum largum flavefcens purulenhjm in cavitate 
pdvis» fuperfideni anteriorem uleri crufta puru* 
lenta ob4u£lam9 htbas Fallopianas & o varia in* 
flammata. 

Femjna 21 annorum (latim abfoluto parht 
incidit in fimilem febrem jam per oSto dies du^ 
rantem cum dolore abdomints admodum expanfî 
aliaâum haud ferenfis, diarrhoea, cephalalgia 
infîgni > pullu celeri debili^ lingua apKtofa ; fe« 
mei venam fecui & emulGonem camphoratampro* 
pinavt» omnem vero medicinam refpuit, & ftatus 
pernunfit idem cum infomnia continua ad i4tum 
diem, quo delirium (imul acceffit; 21 modie vo- 
miius jungebaiur tam fpontaneua quatm omnium 
iageftorunu 94(0 fiuigiuiiem alrum evomuit 

«gra, 



Digitized by 



Google 



26g BANO SELECTA DURU 

«^gra , qusnam excretîo fanguinis tam per vomt- 
tuni <]ruam per alvum continuavît ad iitm 2gn\xm, 
qui uUimus erai. Fa£la aptrtpra abdotninis valde 
expanfi larga copta fluîdt fpidi flavî foefidî ialtem 
ad meofuras (ţuahtor effîmdebahtr ,* omentumio- 
tum fpKacelofum & iam arâe cum inteftinis &re- 
licţuis vifceribus abdomîms agglutinsftum, ut oim- 
siia in hac cavitate, qonienta unics mtilae five 
paftx fpeciem habuerint > qusn'am corruptîo uni« 
verfâiis ulteriorem.difquifittonem partium fubja- 
centium impediebat. 

PuERPERA i8 atmorum tertio poft parfum 
die xgrotavU» & quarto morbi die ad nos duâa 
C]tierebatur dolorem abdomînîs, fitnn, arftum , 
vomitum, fingultum cura pulfu ctleri duro; qua- 
ier jam vena feâa erai, adhuc his repetn vense^- 
feâionem & emutfiooem camphoratam praebui; 
alvus nune reddebahir laxa , ^to dîe delirabat nul- 
lum amplius dotorem abdominis fenti ens , 6io die 
moriebatur. In difieâo cadaveris abdominc ad«: 
oral ferum largum flavum, in quo flocculi puru- 
lenţi copiofi innatabant, uterus ^ magnitudiviem 
Capitxs ia&niilis expaoius fangusnem grumofum 
i ^ conţi- 



Digitized by 



Google 



NOSOa FRIDER» I78I; 26^ 

conliâebal, ambo ovarîa & fubs Fallopii debita 
majora dura inflammala deprehendebantur. 

Unica lamen c noftris cgroHs excepta (wâ 
t letKalitaiis regula, qtis in febre puerperali diâti 
adeo univerftlifr eft» voc alia rariflimse hujus for« 
iuns cattfa cogftiEiri poteft , quam materia! morbo^ 
£e> qupe c6mmuni modo depofîta infiammaHones 
^eHas excitai , talis verfusiiii^eâîna direâio , uf 
per diaVrtiQeani fakitarem levacuari potuerit; ixk 
lioc & fimilibus dafibus arii nihil , nafurs auieni 
totus adfcâbi debei eventus» Ex allatis hiftoriis; 
& aliis , qu« in pofterum memorandae veniuni^ 
eluccTcit^ noii femper easdem abdoniinis parieş 
fitb hoc morbo affici feţi. jam omentum^ aliat 
uterumi ilHve perisnenita vilcera paffio^i efl<» 
lubje£la%. . 

NoTANDA quoque eft divei^fa' Inijus febftţ 
duratio» qui atpluriiftunfi- tfrcvîs eft ad quinquc 
xurciier diesi interdum laikgius protraâa , ^ufle«r 
que iam a di^rentia pariium.afieâiarum quam « 
varia inflammaliottis terniniatioafi derivanda.eft. 

Hactbnos in.eruenda cura ianie ţ^age con- 
veoienti & fufScieoli oleum & c^eram p£^did««. 

sunt 



Digitized by 



Google 



270 BANG SELECTA DTARfX 

funt mulţi illuftres medici» ita ui ex tnutiittms 
eorundem experimeniis nec nou ex ipfîus Isfionis 
indole in demoriuis deteâa vix uUa fuperfii fpes 
morbi jam prefentis removendi /prudenttus vero 
& forfan profperius foret ftudium eundem prx- 
vcrtendi. Regula hujus prophylaxeos geoeralis 
efiet, uUimis graviditilis menlibu^ tollere, <}uaa- 
fum poHs eraii inflamraatoriam difpofitionem ttm 
f parte ianguinis quam a parte vifcerum abdomî* 
Balium, cuinamfcopoaccommodatavidenfurvena;* 
&âio pluries pro re nata inftituenda> viâus par* 
cuf liquidus blandus potius e regno vegelabilt 
^am animali, evacuatio al vi libera imo folifo Iar* 
gtor j per fe intelligifur, quod non omni tempore 
opus fit gravidis adeo ^âam i mperare dixiam, 
fed tantum graafânte epidemia (juadam febrili im^ 
primis puerperali 

DoLORE medii peâoris poft pafTam bsmop^ 
ihyfin fuperftite lex hebdomadis fîemina 30 anno^ 
mm laboraveraf cum tuffi} quibua iextiduo proxi- 
mo junGttL erant cephalalgia, fitîs, eftus, dolor 
ariuum fere ommum cum himore eorundem; 
Mttflb quater ianguine phlogiftico fubifo apoplexia 

periit 



Digitized by 



Google 



NOSOC* FRIDER* I78l* 27 1 

periit sgrota. Aperio thorace caviias ejusdem 
finîftra.ferum largum limpîdum continuii, pulmo 
finifter valde inflammatus, caviias peâoris dextrt 
ferum langui neutn habuit , pulmo hic etiam in« 
flammaius abfceiSbus muliîs parvis obfeffus & 
pleure accreius erai, pericardium ferum flavum 
& cor exiguum crufta purulenta extus obdu£lum 
continuii in ba(i Cranii dus circîier unciae feri 
fiinguinolenli aderantialias nullum encephali vitnun« 

Apoplexia funefta hujus xgrot» merito ad« 
fcribiiur extravafato fero în cavitate cranii , <{ux-i 
nam effufio probabiliter traxit orlum a morbo Se 
tnguftatione pe£loris, qua fanguinis defcenfus a 
Cttpite impediius fuit. Plures fimiles calus me 
docuerunt facilem apoplexis originem ex aliata 
tfieâione peâoris, meque ad lingularem duxe* 
jFunt attentionem circa fubjeâa obfeniura v. altam 
raliooem ad apoplexiam dirpofîta, dum limul 
morbo pe£loris affligunturi ut iempefttva fknguin 
nis miffione aliaque convenienti meddt a mînania 
infortunio fecuri reddantur. 

JuvEţ^is 3o annorum dolore medii abdomi- 
pis & h/pochondr^- df xlri I vomita ^equentif 

alvo 



Digitized by 



Google 



373 BANG SELECTA DlARIf 

âlvo fetnper laxa menfisfpaKo affliâus, intereaqiic 
fine. juvamine vensfeâlone repeHta & remedtig 
camphoratis ufus fub fingultu , expanib abdoinme» 
joloris fubifa cefiatîone, fudore frigido, delirîo 
cxfpiravit Aperto abdomtne oinenhim& inteftiiia 
Mbîque & inier fe invicem & cum peritonso erant 
Goalita; pus largum extravafahim in hiierftîtiis in- 
iefUnoruni ubîque compăruţi > & lobus dexfer he« 
patis prorfus fuppuratione confomhts iaveniebafair» 
Sbxagemarius dimidio anno laboravîi do- 
lore abdomtnis drciter medii & regionis ventri* 
culi cum alvo ftri£lanon niiîremediisfolvenda; 
l^ft venxfeâiones & remedia campborala fe me« 
fim habufi» & dolor pro lempore evanuif; ife* 
fum vero recruduit cum fumorc regionis veniri*, 
eult ad pugni magnitudinem attaâum fortiorem 
kaud ferente ; cui junâa erant eruâaHo frequena 
mox acida > mox puhridai vomitus intercurrens» 
ilvus per (e ftriâa; variis licet refolventibus & 
&ponaceis adhibitis încreverunl fymptomata, cor* 
pus magis magis(]tte emaciahtm fuit cum oedem^ 
crurum; verfiis fincm fingulhis acceflîf. Aperlo 
abdomine^ dimidia pars venlriculi fc extremita» 

illius 



Digitized by 



Google 



NOSOC* FRIDER* l^%U 27^ 

^ius dextra in foto ambihi fuo ad corpus idmo* 
dom dorum carHIaginofum fere ad magnihidinem 
captHs neonati transmutată erat » quînam tumor 
incidts ex funicis valdis incrafTatîs formatus eflfe 
videbafur, atfaroen verlus pylonim malertam 
bntnni colorts ichorofam continuii; tunicae cxtrc*^ 
mtialis ventricoli finiftrae etiam debifo magis in* 
craifiitc «rant Interna venfriculi cipacitas ad* 
modom parva> inteftinum ilernn verfiis înlerti onem 
tA colo letiam valde contraâum cx$ki gUndul^ 
inefet^rii & pancreas indurata. 

STMFTOMATA ht^ ^groti tx anatomc de- 
moitui fkcHe dedarari pofluni; diagnofîs vero ta^- 
ib moibi in vivo difficulier erui fur , ufpofe fflids 
lîlgrna eadem&nt cum fignis obftntâi & fumefaâi 
Itepaâsu concava illius (uperfîcie^ fub hdidubto 
fcfti Srtius lamen ducitur medelam dirigere contra 
•narbum hepalis^ qui frequentior eft &quando({ue 
trurationis capax, quam contra aHatum aiFc£lun| 
rariorem Se iacurabilem. 



AUjGC- 



Digitized by 



Google 



274 ^^^^ SELECTA DIARII 

AUOU&TUS» 
1k unîverfum morbi hoc mcnfe regnan!es c vf- 
liofa humorum inteftinalium con(|ituUonc orhim 
Iraxerunt; cujus fc. varia apredo, copia &fpU&. 
fu4o confpirantc dîvcrfo habifu aegrpforum dîflfe- 
r^utes etiani eflfeâus mox febres mox inâamma* 
tioncs, mox fluxus morbofos produxerunh 

F£BRBs putrids indoUs permultx crant fed 
dtverfo gradu. Omnium lamen cujuscumque 
gradus {imile erat initium, confiftens in verHginc^ 
debilitate, fapore depravato, liagua fordida > ccr 
phalalgia quandoque fat gravi. Saltem dimidia 
harum fcbriuip pars emeticis inferdum repetiiis; 
cremore tartari, laxantibus debellata fuit. Op- 
{lorhinitatem hujus niethodi & qtiamdia continuări 
debebat, indicarunt fymptoimtum levameoi non 
vcro plenaria fublatio,. vires exinde baud fraâş 
fed potius ereâae & demum adeo reftitute» ut 
oulla alia medicina opus fuerit. Brevitas morbî 
în hoc cafu communiter levitati ejusdem refpou- 
debat. In aliis vero bene mullis adbibita liccl 
cădem depurante methodo perduralio v.incremen- 
him fymptQJ(natum cum fiupore notabili, delilitaie 

& 



Digitized by 



Google 



NOSOC. ERIDER* I78l* . 27$ 

& celerifale pulfus confuadcbant alterahti & ro* 
boraDti îneedere via» atque evacuaHonera ipfî oa^ 
iure coinmîtfere. Etiam apud Kos «groîoe fcro 
omncs diarrhoea fponhnea minus magisve notabi« 
lis crifîn coaftihiit ; in folis duobus expeâoratio 
puci^ormis morbum folvebaf ; in nonnullis deli* 
rium, fhtpor {limmus, rubor iniignis faciei morbi 
funeftum finem prsfagiebanh 

Fbbrcs iniermiiientes nonnulls pneferilm 
ferlianae, fiepeproles febcium continuarum, quas 
evacuantibus lra£latas erani; cţuandoque vioe 
verfa , fi nimis ctto cortex porreâus f uit > in con« 
iinuas vertebanf ui* > at(]iie iterum adhibifis evacu^ 
antîbus periodicam naturam recipiebanii unde 
jam nota opinio confirmata fuit» febres autumna^ 
Ies impuritate primarum viarum abundare & aliig 
dfutius falina & evacuantia remedia dcfiderare. 

Inflammatiomes abdoininales lolito frequea*- 
iiores Juvenis dolore medtî abdominis, vomitu, 
iinguitu, alvo ftriâa affliâus vena fepties kStt & 
mixtura camphorafa porreâa oSUvo die convaluii 
fponte<{ue depofuit al vum, quae ai^ea clysmate & 
Itâe (ulphttris inctflum tentata erat, <{uaenam alvi 
S 2 laxitas 



Digitized by 



Google 



276 BANG SELECTA DIARIt 

ItxiUs aliquot dîebus continuans morbum abdto« 
mtnalem fudulit ; furrexit aulem dolor gcnuum & 
crurum dein ad capul adduâus & ve(icah)rio hu« 
cKae fugatus. 

Ik dtero dolor umbilicum & feftlculum dex« 
trum absquc ejusdem vîfibfli mutaHotus dccopans 
aliata medela ceflavU. Adhuc alter dolore abdo* 
niinis & iefticuli (iniftri laborans curabâfur. Apud 
alîum diarrhoea fponte fedaf a oriebafur dolor fub 
coftis fpuriîs dcxtris ad cardiam exfenfus cum 6b« 
ftrudione alvi > vomitu ingeftorum fitique; vtXA 
quafer feâ:a mifcfcebat dolor & flaius deorfum 
mittebanfur , tune pulv. rhei Se femp. (aL camplu 
ana drachma dimîdîa ier die porreâa nec non ve« 
iicatorium lateri admotum alvum & morbum fol* 
vebant; dolori vero evantdo fuccedit efflorefcen- 
tia mtliaris digîtorum utriusque manus aliquofi 
diebus fponte tranfiens. 

QuiDAM a ipîritu vini nimis iâgefto, alter 
ab iOiu abdomînis in fymplomata bflamalionis in*% 
ieftinatta tncidenies folitis remedîis fanabantUr« 
Alter diarrkoea vînorubro fupprelTa corripiebatur 
dolore hypogaârii corn obftipata alvo, inquietu* 

iine 



Digitized by VjOOQ IC 



KOSOC FRIDER. I7gl* 277 

iOnCi vomifu îngeAorum^ erud:atione frequenfii 
icxies triduo vena fcâa fuit, clysma (ine efTefli» 
«pplicîhitn , camţ^horaia adhibita & demum caf a« 
plasma abdomioi admoturo > &b quo flaUls abÎQV 
runl, alvus fluxii morbusquc ccffavih 

Alius & fvmptomaUbus puiridse febris fie 
dolore abdominîs menfîs fpatio afflsdus morieba» 
kir , in cujus aperto abdomine aderant ferum Iar« 
gum Itmpidum , plurcs hydatîdes colo afcendenlf 
tdhaerentes ncc non în colo transverfo ires abfces- 
fits ad magnitudincm nucis avellaneae , înf cftinum 
ileum gangneoofum. 

Dysenterue cum folîHs hujus morbi fympfo' 
tîbus curaban{ur emetico & deiii ele^uario c cor* 
ţice peruvîano &xlieo parafo mcthodo, ^am' 
anno prsgrefTo laudavf. 

Febres puerperales qualuon 

Fbmika 29 annorura iridua jam febre mox 
poft partum oria laborans querebatur flsftum > iittmi 
dolorem & expanfioncm abdominîs aftaâum haud 
fcrentis cum ftranguria» fingullu intercurrcnie 1 
dvo fegni» pulfu celeri tenfO) Locbits mox iniHo 
morbf fiipprcilis; mox bis miflfus fuit (anguts pbto^ 
S 3 % gtfticu3 



Digitized by 



Google 



278 BANG SELECTA DIAKlf 

gtfticus & emulfîo campliorata exKibtta, qudrto 
6tc lochia rcdi«runl , pcrfiftenle tamca dolorc ab- 
dominis, nilominus bis vcnafcfta fuit & ciysma 
applicilum cum paxico cflfcâu, quiolo diedolor 
abdominis ccffavil, acceflît dolor brachîi doxtrâ 
& ţî^ts finîftri, pulfus fortis, abdomen expan- 
fum mancbat, bine yttixfcQio & clysma cum ef- 
fcftu repcfcbanlur, (cxlo dîc humcnis & collum 
dcxtri laleris dolcbanl, lochia adbuc fluebanl, 
abdomen adhuc cxpanfum, fcplimo die abdomen 
reftitutum, oftavo mammaî lafte hirgcfccbanl Se 
convaluit aegrota pr^tcr dolorem bracbU, qui ad- 
moto veficatorio fugahis fuit Nonnc ex boc cafu 
înferre liceat, febrem puerperalem faltcm «^uan- 
doque oriri e laâe in vifceribus abdomtnis dcpo- 
iilo, quod fî vafis nondum nimts impaâum fit» 
fclicîfer aufcrrî & ad loca minus nobilia mammas 
aut alia transmigrare valcl. Artis auxilium huîc 
fcopo conveniens forfan eruni cmdlcDlia mammit 
fat tempeftive applicita. 

Fbmina i^ aonorum fex diebus bac febre 
mox poft partum oria hborans nobis adducebahtr 
cum dolore & tenfione abdominie» fiU> «ftii, di* 

•rrhoeaj 



Digitized by 



Google 



NOSOCv FRroER. I78l* 27$ 

turhota^ cephdalgta, delîrio; Lochîaadquflrtum 
morbî dîem fluxerunt. Mihî foIUa fuper aliata tc^l 
media nil val^aot coolra mprjfem^oiiomorhidie 
îacideateni* Apeito abdomîne ometihim erafc 
valdc inflanimatinn , pro parfe gaiigmnofunţ^ co- 
lon iransverfiim veriiis pelvim <iepre(rttin elianf' 
iaflanraiahun» inieftiaa fenuia paflîin inflainmata^ 
& materia puruknta obfita, S. romanacn, tnelen-. 
ierîum, venhiculas etiam inflanunatt, H^par 
hxum lividi coloris, in bypochondrio dexiro; 
fimguisextravaikhu, largus, ternii^, bile mixtus, ute-' 
rus inflammatus curo multis abfcefHbus ; ovariuit»^ 
& iuba fallopii lafcris (iniftri tnflâmmata, tuba 
dexfara gangrxno(a & ovarium dextrum in abfces^ 
fiim degcnerahun^ 

Alt£ra fcmina iisdem fymptomaHbas fc** 
cctndo pod parhun die correpfa quarto die exfpi-v 
ravit In abdomine demortuc ferum extravafa*^' 
ium, externa uieri fuperficies & ovaria multo 
pure denio obdufta , in ovario finiftro tnctfo pun 
sideral, fuperficies interna uleri atra, gangr^nofa, 
fetida; omentţim & cctera nâiuralia, intcftina 
acre valde expai^ 

S 4 Adhuc 



Digitaed by 



Google 



agp BANC SELECTA DIA&11' 
r Adhoc altera diam demorfua non £uit £^ 

Vbiltiqiks 9 ây^oca , hi£ » oUivioDe > ao* 
dihtgravi» hiflMrc oedemalofo cranun meofisctr** 
câier fpi^oafiUâtu fexagenarius ad utitmamvalâe 
ft«q>iâu& reâdcbahtr &• exfptiafaal. Aperio crama 
oerebri &b(laofta valde laxa inveotebahur; şofer 
pîaiD floafrem & cerebrum aderant ptttres hydati* ■ 
des preflîone ferum 6tndeifte5> veidriculi laienks 
pintferiim dcxlot & iertius RiuUttm continebaiit 
foitm» quod etiam tn bafi cracui larga copa 
âdemt 

VoAf iTu ingeiloruiii cum dolore cardie al* 
voque fegni cntdafa fexagenark Uxpaati, poft» 
qoam ad nos duâa fuit, noâe (tib gravi voiraht 
snaiersat nigrefcciriis tnoriebahtr» Aperhttn abdo* 
meu ferum alk{ualc ^tiTutn contxnttti , omenhiia 
erai pingutiliimim nec nan roefenternsm^ veniri* 
cultts valde expanfus cum lunicîs maxime extenua* 
tÎ9> extremitas . sllîus iiniftra ad perHonacum (utt 
accrela, & demum în curvahira ventricuU minort 
aderat fwamcn ad craffiticm cakmi (crspiorîi> per 
<(uod materia nigra illî mox ^te mort cm evomtbe 



Digitized by 



Google 



NOSOa FRIDER. lygi* 2gc 

(îmilis în cavitate abdonmits fub prefficme veidrî-: 
culi effluebat 

Yomrvs fitmm omnîttm mgeftorttm ibm 
poft afTuiuHonem cum â^tuliiione tmpfâlfa ob 
ibifum ot>fttcttli fub exfremtfirte tuferforeHeroi» 
nec noQ imnore & 4untîecarâîatah{uek7podioii- 
âm dextri novem bebdomadibus virum 36 aimo»' 
rum cntcsaveral , emact overat & deroum {nraegreffa 
vomstu }argo fanguineo necavik Cadaver crai- 
admodam mactlenium^ adeo ut per involucra tb* 
dommb vertebre dorii diftînâe percipi ţioiuermt 
Aperto abdomîne apparuii veniriculus magousex» 
ins albuş inhis inflammatioiie rubens & ri^ts cal* 
I0& verfus cardiam maxime promiDenlibus nota* 
ius alque bumorem atro gramofum muhum conţi» ' 
jiens^ car£a mox ad infertioiiem xfophagi ad^ 
ditas tertiasparteseratfcKsImilâ» cariilagineai duo» 
poUices cr^ paticisque nodia duris pififormibus 
praediia, aefophagus ipfe etiam circa inferfionem 
in ventricuio erai fquirroftts, cartilagineus> bine 
orifictum venlrieuH fopcrius crat anguilifiimum 
fpecitto temu vix pervtum. Pancreas verilts duo« 
dcnum erat fcbirroiumţ bcpar in utraque fuper- 
S 5 ficic 



Digitized by 



Google 



9^7 BAVfG SELECTA DIARIt 

iicie tnultis obfeflum erat hiberculîs carHlagmetf , 
figura Se magnitudine diveriîs > quoruin pauci & 
pLtvi etiam ia fubftantia hep^ adertnt ; inteftinâ 
omnia erant livida gangrsnofa. 

DoLORB auris £niftrae cum fluxu ejuşdem ţm-^ 
rukoto > cui deio acceâit dolor ţ^ravis circa ocu* 
lum & demuin in bregmate ejusdemlaierfs, nec 
non iCnflammaff a & . fiippuratio paroHdîs finiftne 
bjmt ftri rpatio juvenîs 26 annorum miiere vexa* 
bafur» evacuantia omnîs gencria nec non mereu- 
rtalia > quia sger erai miles gallus & dolor noâa 
exacerbahis fîiit» fruftra tentavî; ullimis dtebus 
efâlepfîa» hdrripilationes & vomitus ingeftorum 
ftequenier adtrant Cranio demoriuî difleâo 
dura mafer admodum rubra & vaiâ cerebri valde 
eiţ>anfa vîdebanhir; falx dune roatris den& în 
medio habuit ofliculum magnihidioepiperis, ven« 
iriculus laterales dexter & tertius multum ferum 
coniinebant, fuper felkm hirctcam paucum aderat 
pus flavum nec non circa adjacenlem partem cere- 
bri & medullam oblongatam , in lobo finiftro ce- 
rebelii aderat abiceflfus magnitudinem ovi fuperâos 
&.pure replehis» proceflus petrofiis ejusdem ia- 

Icris 



Digitized by 



Google 



NOSOa FRFDER^ I78i* ^83? 

ierfs carie afltâus eraf , dura aoiem mafet iUum 
ebveftiens fana înveniebafun 

Epilepsia irrcgularilcr rccurrcnfc, diverfief 
âuratfonis> cum fatuitate paroxysmos infecjuente 
& exira eosdem vertigtne, difficili loquela, gra<*' 
vitale capîtis laterdum tania» ui iilud er^flum tt*^ 
fieri nequirel, ultra annum miles quadragenarius^ 
laboravif, multisque remcdiis frufba adlubitis" 
concidil moriuus. Reclufa calvaria & diffeâa dura- 
maire larga feri copia effluxit, pia materinfîghiler 
crafla fanquatn cellulofa aqua repltla fortiter cuov 
cerebro coaluil & incifa ferum eflRidit; bujusâuidl 
etiam notabilts portio in oninibus cerebri anfrac* 
iibt^i ventriculîs & bafi cranii inveniebatur. 

Septembris* 

g^ CBRBs pulridac numerofae ejusdem ctrcifer na- 
lurs aC menfe pnegreflo ; e quinquaginta segrcrfit 
oâo rooriebanlur» quidam apoplexia taâi, alii ob 
melaftafinadpeâus, alii cum fignis inâammatîonia^ 
ioleftinalis, 

Iktermitt£MTB8 noAnullac varii typi» ulplt^^ 
rhnum orium hrabentes a febre continua per tva- . 
cuanlia bravată. Dvsbn. 



Digitized by 



Google 



3g4 BANG SELECTA DIARlf 

^ Dy^^teria fet>iendccfin xgroiarunl corn* 
fnuniter cum fympf omatlbus biliofis ; quibus pne« 
febjtibţts curam ab emetico începi; îllis vero ab- 
fentibus mox mîxturam oleofo mannatam R. mau* 
jm calabrîn^e uncias duas > (alis anglicani unciata 
niQ^îam» folve in aqus (implicis unciis quahipr» 
adde clei olivarum albi unciam^ porrcxi & quao« 
4o^^ bis fervc aliernis diebus repetii, unde bo- 
BUS efieâus 4d fe^andos dolores & minuendum 
jfeduţn numerum fub hac epidemia obfervabahir; 
eUarn dysmala oleofa , ubi interna remedia inlole* 
ţabilta evomebantur, bis per diem cum oplato 
eveohi adbibui. Eleâuarium vero corticis in 
epideinia prxgrefli anni adeo laudahtm & lauda- 
dile in prcfenti, raro & vix profîcuum invenieba* 
fur. Tres cegroforummoriebaulur, duo fc. Icnle 
mtaSs fpatio confumli, alter felidu^ decimo 
morbi die. 

Aboominis expanfio dolens novem hebdoma* 
dis protraâa cum lumbagine & aivo naturali ab 
hauftu £ngido fub incalefcentia corporis oria fuif r 
atiţue vensefeâione fimplici nec non mixtura cam- 
phorata acida bihorio exkibita (ât cito fanată fuit 

AKJ)£NS 



Digitized by 



Google 



NOSOCf FRIDER* 17^1* ^85 

Ardems dolor cârdte iribus hebdoinadft)bt 
cum alvo & mcnftruîs regulartbus feminam aHlbo 
erat, tune (imul lumbago acce(Ht cum nouniiilo 
dolore femorum^ fanguis mifTus non pblogiftictis 
nil juvavi(> camphorafa poft alicţuot dies doloreih 
cardioe tntfigabant) ftemorum aufem nec non crtm 
rum promovebanf> augebanl; veiicatoria nuno 
furiş applicifa dolprem lam abdominis quam or«- 
ircmitatum prorfus fugabant ; dolor iamen bra<>> 
chium (iniftrum cum aliqualt immobilitate ejus^ 
dctn occupavit & paucis diebus illxfa reltqua fani« 
fate|evanuif. Hxc arthritis anomala mcthddo 
in hoc cafu mihi folenni felicifer fanată ftiih 

Colica piâonum foHto gravior ter obfervafa 
ftiit. Juvenis 20 annorum ad nos veniens oât« 
duo afili£lu5 erat dolore medii abdominis &h}rpo* 
chondrii dextri lumbagine» alvo QxiBtZf dporc 
amaro, vomifu omnium ingeftorum putfuqut 
duro. Non aufusfui morbum aliter quam inflama 
matorium confiderare& h^Qare, fangoinen) ier 
mifi, ied absque crufta phlogiftica & absque le«> 
vamine, camphorata veiîcatorium lateri dolenti 
^am fere încaffiuh adhtbuii fedceteris mafis fin^ 

gulttti 



Digitized by 



Google 



Şg6 BAMO SELECTA DIARIf 

gultus judgebahir, demum cl/smaoleofuminfigne 
Icvamcn t>^ largam evacuatîoncm alhilît; dolar 
^fremitatum inferiorum anlea abfens nune fur* 
rexit, e quonam figno (imul junQis fhiftraneo ufa 
jneâdis aoifphlogîftîca?» fangutoîs midi bona con* 
dittone nec non munere sgroH, qui eraf piâor^ 
coltcam nervo&m eflfe conclufi , ideoque poneâ 
mixtumm anticolicam e pulverîs (bl. (ennx > nttn 
depurati ana drachma aquc menlh» uncib «pu« 
itior, olei lini unciis duabus compoGiam» cujuf 
eocKlearibus duobus bihorio fumtis brevi fitoaba» 
iur arger^ 

Alter piâor ob dolorero abdominis con* 
ftriâorium & obftipaHonem alvi fumferat tinâu* 
nim catarticam, unde dolor pejor rcdditus £uif 
mm vomitu omnium ingeftorum & fîngulhi, in 
^onam ftatu quinto jam morbi die ad nos venif > 
vsz non majori rationei quam in cafu moxpne^ 
grtflb inflammaHonemfufpicans; quatervenamfe* 
cui prima & ultima vicc cum fanguine pblogiftico 
& camphorata propinavi; hinc flahis (ub mitigalo 
dolore abierunt» & (imul crura dolucrunt in ar* 
HUgienhim cotics jam fpal(Hcae indolis^quare cl/smt 

deofttm 



Digitized by 



Google 



ţoleofum & mixtura anticolica in ufum traâata cUp 
frgrotum «surabant. 

Maximum vero Kujus colicae gradum conHgU 
miKi videre in viro 36 annorum» qui aliquoiţcs 
hune morbum palTuş > hac uUima vice o£liduo la*. 
boravU gravi, dolore abdominis » obftipata aivo > 
dolore & plenaria tmmobilitate exhremihtuiri iam 
snferiorum quâm fuperioruin> vOcerauca> debila 
vix înteliigibili , labiis oris paraly ticis dependen- 
fibus, ita ut ingefta in ore vix reţineri poflent» 
quxnam debilitas in fauces etiaip propagata vide» 
batur, utpote folidiora ingefta degluiiendi vî 
privatus erat ; corpus praeterea valde emaciatum 
erat cum tanta debilitate, ut (itum ereâum vix fiv- 
ftinere potuerit » oleofa emollientia intus & tUm 
per 08 &^anuiti applicita al vum quidem aperiebat^ 
largiier , haud vero impedientes , quo miaus do- 
bilitas ad mort^m usque încreverit Qusenam 
fymptomata e fummo gradu colica piftonum nalli 
poffinţ, per hune <;afiim innotefcft« 

TuMOE durus plănui totatri lalitudinem peo 
ioris fîniftri occupans cum oederaate brachit iioi- 
&ri poft per^aţundpniam gravem venacfeâtonfe 

frequcnti 



Digitized by 



Google 



î88 BANG SBLECf A DL\RIf 

frecjuenlt fublafam oritt>ahir m viro 29 annos 
nato; caiapUstna emollîcns nec mtntiit nec uU^ 
modo mutavit fumorem, fimiUâ tnerti^^ erat oleum 
volatQe tntmdum, hinc uciguenhtm neapolibinutu 
in afum frahcbahsr » quod diu fuf&aâa dofi aflfeâo 
loco t{)ţ>lfcifQni , ţiteferif m fub accedente ftăkv^ 
f tone, adeo diminuii tamortm^ ii cgcr ad omaec 
labores uHIis nobts valedixerit 

VoMiTir heâico aut pothts regorgttatioM 
jngefti nutrimtnti initio hmlum folidi> dcin efiam 
fluidt> «nfei^am in rentriculuin pervenerali vir 
45 annorom fempore bi meftri confomfes & ntca* 
fos &tt Aperto cadavtre invemebanhir gkndulie 
4ax poflertori fiiperfickt «efophagi adlun-enfet 
wagnae îndorahe & omaletn «fopiiagi adeo coit^ 
^pnmenitsi «t athil fine adhtbîta vtoieiilk {ranspri- 
tnt pohierit. 

DoLORB & tutnore hypocKondrîi fiotftri & 
doHî poft iSkum in Iahis 3 feptknanis gravifer af« 
fliftos vir 53 annonim fubrto txfptravth ApcrM 
«bdomint fenguia extravafiitu€> conden&fus' mox 
tKNnpaniit» Kcn erat disroptus, macerafas> verfita 
laiits înierottmcoalttus cum htmore ia$gm capttts 

magoi* 



Digitized by 



Google 



NOSOa ERIDER^ I78i* 289 

magiulnâi^em habenle» qiu incifus adiţ^m con* 
deDfatam continuii. 

Fbmima febre puerperali cum Iblitis fymp- 
tomalibus defun^a ejuscţue abdomtne aperto in- 
venimus largam maieriam purukntam, iniefttna 
omnia aere valde expanfa, ambo ovaria magna 
nigro-rubra, oterum valde diftenlum , ejusqoe in- 
ternam (uperfîciem inflammahim ichore obfifam* 

Fbbrs puirida fymptomatibus folitis fiipafa 
ncc non fingufari ftupore extremitalum iam infe^ 
Ktorum quam fupertorom igvo morbidie roorie- 
bahir Ttr 39 annonim. Aperto cranio pîa mattc* 
imprimis haemifphaerii (miftri quafi tela celIttIo& 
«ere înfiata tpparuii, atque india ferameâudit» 
fimile fluidum in omnibus cerebri an&aâibus neo 
iion în ventriculis & băii cranii Itrgt copia aderat» 

in abdomine nuUam vitium inventum &it* 

f 

Altsr limili febre ctsm ftupore «oonni de- 
cimo qoarfo morbt dxe exfpiravîl; aUato ctdave- 
ris cranio ferum nonnullum effîuzif ; fu& pia oiatrc 
ifi omntbas anfiraâibus cerebri fimile liipidum 
continebatnr» &per feparalioaem pis mabris a ce* 
rebro tffluxtt; ia ventckulo dcxtro haud in (ini- 



Digitized by 



Google 



JpO BANG SELECTA DIARU 

ftro , kd quo({ue în terlîo , ({uarf o & bafi craott 
fimile extrava£fttum aderat. 

OCTOBRIS» 
J^ EBRE8 puţrîdx adhuc numeroCc 

Intbrmittentes paucs. 

Dysentkeue rariores quam menTe prarce^ 
dentî folutfoae deofa mannata f aufte faraâate. 

AsTMATfi periodico admodum gravi ultn 
menrem angebahir fetnina 48 atmorum; kcrmes, 
fpecacuanna nvlhim levamen aitolerant; quando» 
(tţnt paroixysmi regutariter otniu noEtc redierunlt 
iunc propinatas fttit cortex ut în intermifienifbui 
fed abscjue effeâu; denram iponte ibb paroxysma 
aftfnatis enormem copiam afcaridum per alvum 
depodoit, quapropter mox ptUulas ex afla foetîda 
porrexly nec poftea revenit aftma. 

SpDms noâumo debilîtaote, fub quo tna« 
culte rubentes lats kaud elevafs efflomerunt poft 
(udorem dlfparentes quînqfue fcptimants afiUilua 
(uit juvenis cum levî dolore vago actuuiti & m- 
bedine oculorum etîam vaga, ulttmo «HNrbi iemr 
pore (timii întumuerunl crura.. Aniicfe^b^ca 

aii 



Digitized by 



Google 



NOSOa FRIDER. I78l» 291 

«H profucruni; venereum îdeo aficiuod fu(picans 
mercurium dulcem ad falivationem usque propi* 
navî ) ({uo ioUebatur morbus. 

CoLiGO dolore 4ixo cam obftipaiione alvi, 
intercorrente vomihi 9 diebtis vir 35 annorutn Ut 
boraverai» mterea<ţue fepHes vena fe^a erat; hi$ 
adhuc fanguioem mtii haud phlogifticum , cain- 
pKorata exhibui > cahpUsma emoffiens abdonrini 
& clj^ma oleofiun absque effeâu aut levamioe 
dloloris applictti ; die 1 st morbt dynna. oleofiini 
pauca evacuavft cum roitigatione, 6it 13 dolotf 
brachium dextrum invafît cum debilitate manuş 
dextro; dfgftos exfendere baud pof eatts , reliquuţ 
ftatus manebal idem cumfirequeott fingultu; nuno 
porrexi nitram cum laâe fulpburis^ alieraatini 
cum mhchiracampborata & cljrsma repdii kă fru* 
ftra ; die 1 3 feq[aen$ R. mannae calabrin^* unciaş 
Ires, falts tnglicaoi onciam dimidîam folve in 
«ţttoe fervida? undis tex^ tdde oid olivarum aibi 
anciam unam & dimidiam ad pafelhm omoi hora 
fiirnebahir » mixtura bse^ mox alvum quater folve- 
bal ahjue per altcjuot dies repctita evacuatiooem 
«Ivi modsoe prMiovendi» abdomen pcorfus re(U- 
T 2 luil. 



Digitized by 



Google 



292 ' BANG SELECTA DIARII 

tutt, fuperftite aliquali debîHtaie utrhisque mantia^ 
qux lapfu iemporis & ufu t>alneî ftiUatitii ktxRm 
fanabalur. 

Alter 25 annotum fîmili dolore colico cum 
obftfpationt atvi , vomitu frccjuenfi , pulfu celert 
ftnfo (îngttltu duodcdm diebus înfignifer crucia- 
tus fixH , intereaque.vena duodecfes feâa fuil abs* 
que (ânguinc phiogiflfco» cljrsinata plura adbi- 
bita^, nec non camphoraia» lac fulphuris» vefica-. 
torium' & cata^lasma etpoUiens abdomînî» omnÎ4 
kicalTutn ; Dcmum folutio mannata mox di£ka m 
tafum trahcbalur, vi cujus aivus largiter apcricbar 
Iur ; dolorque abdominis cum Vomîhi & fîngulto 
fere prorfus ccfTabant; iurrexii autem dolor feroo-* 
turn tnlâquenti die cvanefcens cum redeunte do« 
lore aliquali abdominis; hinc veficatorit furiş ap* 
pofita & mixhira camphora!a cum liquore anodina 
Itiinerali tnhis cxhibiia dolorem abdominis e novo 
fugarunl absque revenludoloris arhium> fenGm* 
que reftihiHonem compleverunt ; 

iKasgrotis lioftria.miUa.fiiTpictooriginisk^ 
furninac adfuit; cujasnam ideoinaiune ctnfeodt 
eft bflec colţca? An inftanunatoda^ -ufnun mere 

fpas* 



Digitized by 



Google 



NOSOC» FRIDER. 17Sl* 293 

Ipasmodica, fanguinis im(C bona confHtuHo> îa- 
titilitas medels anifphlogUlîcs.& demum bonus 
jeffeâus remedii emoUientis fposmum potius quam 
inflafnmationem indioare videntur ; qucnam vero 
figna ante talem experientiam fub finem morbî 
iantuin capiendam dtftinguere valent fpasmodicaniţ 
trolicam ab inâamniatoria ? fane ncfcio ; fecuris^ 
£ma ideo in hoc dubio ftatu mihi videhir medendi 
regula : morbum tniHo ianquam tnâanunalorium 
iraâare> donec fub progre(fu illius figna fpasm^ 
-dicse îndoita exiurgant 

NOVEMBRIS. 
M^ BBKBs Pulridie benigniores ennl ijuam menfe 
pratgreflb, nonnuUae conlinuum decurfum cum 
iperiodfco Gommuianies terniinabanlur. Talis 
iranfihis memorabilîs erai in viro 27 annorum^i 
qvLi li mo morbidie fub incipienie convalefcenti^ 
frigore febrili abstţue infequenti a?ftu aut cepha«« 
lalgia corripiebahir. Uoc frigus porreâo licet 
.pulvere coritcis peruviani omni hora quaţuor dta*> 
.bttscoaiinuis rediba{> hmc bis quolidie & po(l 
iriduum relapfttin ter qudidie i4cm revenit fri^ 
T 3 gus- 



Digitized by 



Google 



ÎZ94 BAK6 SELECTA DIARII 
gus. Hac abnonnitate tnorbi obfervafai rdfqttctnk 
cgroti ftthim cttrtHus perptodi» tique in veni 
cnira mtculss Uvidis prorfus ofafita cum rigîdiftftt 
oonnfilla gebu finiftri, dentes txxltm cum gtogt» 
vh pror&s fanos; nune loco alterius medicine 
4w> poma citri quotsdie confuraenda nec non io- 
fttfum trifolîî fibnni «groio prefcripfi; abhinc 
frigora febrilia feniim numero & gravitate decre- 
venint & quabtordecim diebus (anus nobis vale- 
dtzit asgcr. 

QuiDAM fedecim diebus infîgnî (ebrîs pulri- 
ds gradu decubui i cum i^pore enormi^pulfu eden, 
debili, urina involuniaria , lingua ficca maculif 
^techialibtts, alvo ali<)uatenus naturali. Eroetj- 
dam & laxantia initio adhibita fuerunt, ddn cor- 
tex peruvianus & camphora absque decremento 
fed potius cum incremento morbi. Hec occafîo 
mihi apta videbatur ieponeâdi alia remedia & 
pulverem finapi tentandi; hinc pulveris finapt 
anglicani di£li cochleare minus bihorio aegroto 
notlto porrexi; mox ardor abdominis inde ort» 
accufabafur. Die 1 7md ftupor ftrc idan , akw 
noâu {emel aperia, lingua bumidior^. ardor alv 

dominis 



Digitized by 



Google 



^OSOC* FRIDER» IJ^U ^95 

âomt nk gravior. Dîe i g^o aivus bis liquide aperia» 
pulfus tnagîs elevahis, ardor abdominis minor. Dia 
ipno fomnus noâu bonus, alvus femd aperU> 
ardor abdominis adhuc minor > ftupor notabilttct 
minuhis» lingua ftre nahiralis, pulfus moliishaii<} 
adeo celer» maculae peiechiales evanuerunt» nuno 
{Htiverem dedi farthorio adliuc per duoa dses, quo 
ţnorbus magis magisque decrevit; )am vcro haM 
inedfcinam adco naufeabai & fumerc recufabai 
«ger, ut fuperftitem dtbilitatem decoflo corticia 
ţ>eruviani (anare coaâus fuerim; nemo fincenis 
leffioaciam pulveris iinapi in hoc cadt denegare 
poteft; hinc eundem in nonnullis aliis s^groUa 
eodem modo puirida decumbentibus ientavi > ve* 
rum fine opfato evenfu. 

Febre puerperali mox poft parhim orb qua- 
iriduo laborabat femina 25 annos naia« Tobtio 
«bdomen doluii , alvus erai ftriâa & pulTus celer 
ienftts; inira ieptimum diem per veoaefeâioiiea & 
camphoraia dolor tcuhts ceflavit; alvus vero red^ 
debahir laxa , lingua aphtodi , pul&a e^r & dev 
biii& cum intercurrente vomitus ansielate» doltnsc 
^peâoris &.arluum vago, expanfioneafadominisl 
T 4 inloîc- 



Digitized by 



Google 



296 BANG SELECTA DIARII 

tntolerantia fere omnis mgefti, debilitate tntgjif 
inc^gisqueincrefcenleusqueaâ 36tum diem morbi^ 
tfno fiibito ex umbilico fponte dilalato pus profi- 
hiît prtma vice adtres circîter menfurâs, feptem 
âbhinc diebtts coniinusslargumexprimebaiarpus» 
ulHinâ vice fanguine mîxtum. Aperio abdomtne 
defonâae inter peritonsum & omentttm conţine* 
battir matern brunna fpffTa . admodum foeltda» 
CHuentum in ioio ambitu ntgrum in pelvi cum pe« 
riioneo & ubique cum inteftinis, a quibus fine It-^ 
ceratione fcparari nequivit, cobarTit; înleftmafp& 
etiam muco quodam inter fefe aggiutinata erant , 
luperfîcics concava hepatss cntfta crafla purulenil 
obduâa erat & cavitas pclvis largum pus ^iflum 
coniinuit. 

Febu8 quartana? nonnollae interdtmi toto 
pulvere digeftivo e cremoris tartari uncia > faltt 
amoniad uncia dimidia & radicss rbeidracluius 
duabt^ compofito & trikoria ad cocbleare nmrns 
e^bitofanabiles; interdum c(»*tex ipfe opuseri^} 
^dam 27 «morora quinque kebdomadts qoarla- 
nam paâus poft ufum digelUvi indeque alvum 
laxaitam undam pulveris radicis gd urbani iribiis 

inter- 



Digitized by 



Google 



NOSOC* FRIDER* 178 f* ^97 
îhfervallis apyretis contihuis adeoque Ires uncias 
Kujus pulveris îhgerebaf, £Ans auiem eodem 
gradu rediit îmo cum adjunQo dolore hypochon* 
drif dextri, ob quem fepolito geo repetebahir 
pulvis falîno laxans, indeque pofl aliquot diet 
iollebahtr dolor» quo faâo cortex peruvianus £► 
nabat febrem. , 

Decembrist 

X^ EBREs quam plurimae erani inflainmaioriar hw 
dolis peâus invadentes , pariim (implices aui ca* 
tbarrales aul mere inflammaiorîae> parttm mixtse 
cum fymptomalibus pufridis, ita ui elîminato per 
cmetico-catarUca fomite putrîdo inâammatorta 
morbi natura evoluta fuerit. 

Febrss intermittentes paucx; contra quolL* 
dianam dîmidii anni prannifiis digeftivis &evact^ 
aatibus dedi uncum pulveris get tempore apy- 
rexis fine efFeâu^ iUi vero mox lubftstuto corlîcc 
£ebrem fugavi; eundem efFeâum gei & corticîs 
comperi în quartana decern hebdomadum ; apud 
altentm vero e putrida convalefcentem furrexe- 
runt moitts febriles levîores quotidie recurrenies» 
iquo6 pulvis ges abegîh 

T 5 Dyspnoba 



Digitized by 



Google 



898 BANO SELECTA DtARII 

r Dyspnoba enormi fuflrocaUonem minante 
pmSsttim noâarna cum împedimenio fomnî ht« 
nore oedemaiofo cruntm > fputo nuUo , {miUu ir« 
teguUri vir 50 mnorum 6 hebdomadîs afflîâut 
erai; dum res xgroH ad fummasanguftîas redaâae 
videbanhiri mox kermes mmerale, roox {ofuHo« 
nem gummi ammoniaci cum oxymdle fcillitîco» 
mox radfcem îpecacuannae porrexi; periculo au* 
tem eodem manente pulveris radîdi fquillar grana 
•cpahtor eleoikchari femicuK fcnipulum fer <;faa- 
ierue indies propinavf > hinc voimtus & vomihi- 
Titio frequeos cum levi diarrhoea cîtabahir in le- 
.vamen dyfpnoex ; kx atflem diebus iub hac me- 
dîcatione relapfis facies enormifer ioiumutt cry* 
iipelate ubique rubens» fîngulhis etiam acceflit; 
inftihita venaeţeflio fanguiDerabomuiimonftnivifi 
{K>rreâa mixhira campborata, cujus unciîs (ex 
grana Iria mofchi appofita eraut» fingulium fep- 
lim compefcuii ; facies detumuit cum defijuama* 
tîooe cuiiculst, dyfpnoea fere prorfu6evaDuit> ttt 
«t fomnus jara quietiffimus redderehir» nibilqoe 
^naiiom defîiif ni(i ali({ualis tumoc exbrtmtfafuin 
înferiorum : ufu pillularum (ciUiiicarum feafim 
dUSpaius. . ^ Merito 



Digitized by 



Google 



KOSOC« FRn)BR« T7SI; 2p9 

MsRiTO in hoc âegFoio li)rdropefn peâorit 
fuipicahis fut ; tn fingulius emefi fufcttahis moto 
frequâiti dftphragroaiis refoiţiÎDnefii feri in pec- 
iore exirava&iî promoverit? fi ctiam in hoc de*- 
(perato cafu emetscom ulilîiatem produxerit; jure 
itmen quflerrihtr , tn in fîmilibus «liis ctfibiit idem 
Acieoduni fit periculuro? tpud tlieruni «groiom 
idem exporimenium repeiii» ied mors dto fiibfi^ 
cuta fui h Ab «grotis idee ipfis ddermioanda eft 
fleâio taitum reroediorum , quorum effeâus aut 
citior mors aut fanatio accfae otrciter probabitis eli 

Pahtui abfoluto in fcmina 22 annorum roox 
fucceflît diarrhoea cum dolore abdomi nts , fiţi in* 
figniceplialalgia,tufii, fingultu; quartusjammorbi 
dies erat & vena femei feâa; dedi emullionem 
camphoratam bihorio, gtodie (latus idem» lochia 
mixta fluxerunt» vena leâa cum fiinguine pblogi- 
ftico, 6to die fingultus rarioralvus minus laxa» 
7mo fomnus bonus, aivus naturalis, fingultus ces- 
tavitt 900 die fub mammis laâe dtftentis fe fimi- 
iam fentiit scgra. Probabile eft lac td inieftina 
direâum eorundem dolorem & relicţua fympio* 
mata iiiduxt&> Ulo auiem per nriur« beoeficium 

ad 



Digitized by 



Google 



300 BANG SELECTA. DIARtl 

td mtmnias ddemunalo ftufte deviâuth fuîfie 
morbtttn. 

Alteram vero 3 a tnoorum fecundo poft 
^rlttin die tggrdTt ftitt £ebris cum dolore tbdo- 
mbis &lutnbonun; lochîis fupprdlis, pulfu cc- 
lert fonfo, alvoqueftriâa; (âoguinis miiCo feptiei 
rcpbtiia» emulfîo camphortla» clysimtt hâud im- 
pedîveruDi, <{uo minus «grota 510 roorbi dte ex« 
fpînivertt. Aperto abdomine iohun oroenhtm în- 
flammahtm ejuscjue inferior pars gangnenofâ , hi bac 
fâllopii & fuperficies anieribr uleri âîam inflam- 
mate, sn ({ua uterî parte (imul duo abfcefTus ad- 
crant largum pus continentes, cavitas pelvis fero 
limpido cum iimatfuttibus flocculis purulentis erai 
impieta. 

DoLORB dorii & regionis hepatis cum expan* 
fione abdominis alvocfuc laxa , cui demum tumor 
oedematofus crurum acceffit novem feptimanb Ia- 
boravit vir 40 annorum» indecţue necatus £uit 
Apertum cadaveris abdomen : ferum (anguinlen^ 
tum iundebat » lobus hepatis dexter coftis fpurits 
•ccretus erat; in fuperficie iliius convexa pratfer- 
tim lobi minoris adenat mulţi ab£beflus fub inct- 

fiooe 



Digitized by 



Google 



Noroc. FRioER» 1781» 301 

fione pas ftillantes > îiiteftina tenuîa ad diametrum 
calami fcriptorii erant coarâata, glanduke mefen- 
terii & pancreas indurata, 

MiCTu cruento irrcgularîtcr recurrentc cum 
ftranguria molefta absquelumbagine, jam ttuc^oo 
ânnis quinquageaarius affliâus eraf ; cremortar-i 
fari initio exhibitus fuit » unde urina largior red4 
d^batuTi ioterdum limpida, înterdum cum fedi- 
niento albo xţuafi calcareo> iuterdum cum fi^ufti? 
cendenfali ftnguinis^ interdum lenui ftnguine 
mixH ; dolor fimul perinxi & regtonis hvpogaftricsB 
«ccufiibaiur, nullus vero per caiheterem calculos 
sodagari polust» nune tenlabanhir efTenfiâ certids 
cum Tpiritu vitrioli, mixtura compofiia ex. aqua 
pebrofelini , fucco citri , <^o cdivarum , dcin puU 
vis foliorum wm urRi aqiia odcispro ufu inferpd 
& injeâione in veCcam, omiria vero incafllmi) 
fymptomata eciim penoanebani & increfcebanl 
cumditfrefi, oigx libera mox bspediiamoxproriuş 
involuntaria, dolore veiîcse gravativo aui.IeiHu 
excoriationiS) imprîmis fub miau impedito & ante 
proventum'grumolî^nguhiîs, tumore oedematofo 
corporis vario copise mifTa? urinae refpondenfe; 

verfu9 



Digitized by 



Google 



302 BANG SELECTA DIARH NOSDC ScZ. 

rerfits finem urint valde fanguinea cum (cdimente 
purolento admodum focHdo reddebahir cum ckmi* 
iiutto mingendi ftimulo» încreaientocţue himom 
liydroţnci, c^uibus tiltÎAio iriduofomnus lethargtcut 
in înortem tenninalas jungebahtr, poftquam Iri- 
sneftri fytHo kafce miferias în ttofi>conua paffiis 
nterai xger» 

In cranîo demorhu fc, inter |^fam matrem & 
eerebnim ejusque anfraâibus , & veniriculis Ia- 
teralibus atquebafî cranii mulţam aderat ferum ex« 
travttfatum. In abdomine hepar erat enormis 
magnitudinis» pancreas induratum, uterque ren 
naturali menfura duplo major, intus ulcera multA 
cum materia purulenta continebat ; vefîca urinaria 
parva» dura, craflis» calfoiîs membranis compofta, 
Aiperficiem internam ubicjue habuit exulcemtam 
fum vaits iânguineis magnis varicdis fîmulque 
fm mulium fpifTum continuit; proftata iolifo ma* 
jor etiam fub incifione materiem puruleniam 
fliludit 



Digitized by 



XXII. 



Google 



loi 



XXII» 



AD EPIDEMIAM MORBILLOSAM 

HAUNLffi CIRCA ERIMUM ANNI 178 1. 
QUADRANTEM GRASSAMTEM AN- ' 
NOTATA MEDICO- PRACTICA 



JOHAN. WlLHELni GuLBRANO, 
M. D. Archiatri Răgii» Socicmd* p. t. Pccftd. 



Ac 



LcciPiTB Commiliiones {nmtnameontm, qu« 
Hţmd ducenfos fere segros , fevienie circa imtium 
iitijus anni epidemia morbilloiâ correpios, chim 
vtvi vobisque & pofteris liaud indigna judicovi: 
Accipiţe inquam hsrc currenf e calanio , & abi^oe 
tdla diâionis deganiia cenfîgnaia Uteris» ipue ft> 
^unhir. > 

biMiDiAsegrotantittmpars>& major, adulţi 
cranl, ad minimum > vigefimum egrefli BmmA 
«nnum : Ei ex kis plurimae lexus feqtiiorts erant: 
Coeterum epidemia nil fere at> ifta> quamdefi^ripfiţ 
Cel RossNSTBiNius Holmis grafTanlem, alieri 

pracbuit. 



Digitized by 



Google 



304 GULBRAND EPIDEMIA 

pnebuîf. Vexabanhir primis diebus plurimî îuflt 
fiocâ fingulâri^ vomihi> dolote dentmm, iu* 
more & rubore gingivarum, hlShidine, rubore 
dolbre & ftiilictdîd feri acrioris oculonim. 

NoK pauci adulforum fub cfAorcfcenlia ma- 
cularum ialivationem fpontaneam copîofam fktis 
paffi funi : Relic^uis diarrhoea, alits fudor Iai:;gtf* 
(imus obvenit : His nulla vel parva admodam ac- 
ceflît derquamaUo ^furacea foltta epidermidis. 
Decumbentium nerao ip primo morbt ftadto ve- 
nam lecuit : Unicum vtdt , eutnque obefiorii ba- 
biiU5> qui ultimîs ante empfos morbiUos o£ko 
diebtts» diefac îndugebal lauts» optpane; hifiî 
moleftalus (icca , vehemenţi > clangofâ ^ («ies vc- 
nam curaverat his diebus fe^ami absque fameii 
kyamine: Nec extraâus fanguisulla monfhravif 
mflasinnationu flgna : Demum poft famtum laxant 
copiofîdîmi per totum corpus effloruerunt mor* 
bilfi coloris obfcure rubefcentis: Ufus eft fub 
tnorbo temperanlibus acidiufculis, & convaluitt 
hfaculsautem ulfra 14 dies ppft ftigalum morbun 
l^erftiteront. 

- r NOTAVI 



Digitized by 



Google 



MORBittosA, HAvmm 1781. 305 

Nota VI hanc obfervationem bene memoc 
monitî Cell Rosbnstbinii , cjui t c. fuos inquit 
iBorbillofos omnes fanguînem monftraffe cu!i în- 
flammatom leâum, & futuris diebus folvendam 
linquit (juseftionem : Uirum injlammatoria fangui^ 
ms crafis iu omnibus adfit morbiltorumfptciebus? 

DojB focmîn«, annoiîor alfera, «Itcra un- 
dcviginti annos naîa graviterdecuipbcbane, am* 
bae f/mptomatibus morbillorum corFcpta: Mt-^ 
cuWltvefcebant ab initio, & folîto longîorcs fub-. 
(îftebani: His fuperveniebat poftea faliviHo 
fpontanct & larga, dcînde dîarrhoea ac dcfquainaeî^ 
furfţiracea larga: Rcftifatat funl per Decoftam 
Corh Peniv. Emulfîoneni communem Falleii' 
loco potos ordinarii hauftam & rheumaddrachm^ 
dcmîdiam pro ncceffitafe vicibus repetitis fump-' 
luni. ^grofanlium rcliqut, fjttohjuof nempe a 
Dîarrhoea immaaes fuenmt> morbillos pulchr^ 
debeliarunt ufu affîduo mixtura^, ex aqox deftilL 
meliffac Jviij. Spirihis Mindererî |i- Pulver, Nitri 
depurati Ji & Sjrrupi Diacodii fi mixfis, una^ 
cum calore tempcraio cubiculi & leâi & potu dt* 



Digitized by 



Google 



306 GULBRAND EPIDEMIA 

iucnfe> mucilagfnofo, tepido: Tis, quosunacum 
morbillis vomitus & diarrhoea corripuenini, loco 
d'iStx mixhirs Emuldonis commnnis FuUcr. f xvu 
prăefcripfi additis Pulvcr. Nitri puri ^u & Cam* 
phorae Xj. & pro ralionc aclalw & fympfoDiahim 
rheuni interpofui. Sic omnes Deo duce» aufpice 
Hygaea, incolumcs fervavi. Fugatis febre & 
efBoreicentia per duas feptimaoaaadhibueranl om* 
nes TinGur. rbci aquoC part iij. Liquor. anoA, 
nun, H. pari. j. Liquor. Terra foliaf. Tarfari 
pari. ij. mixtas & pro difFerenti state a giL 40 ad 
xoo ter guaterve indies hauftas. . Focminx uiîtîo 
tnorbi menftruats , fuperato tnorbo folita citiorem 
Iţienftruationeinpa0ae funl, eamque krgtni. De- 
cumbentium quidam fefe morbilios anteboc pafToa 
efle afHrmarunt^ bene roeroores vifonim olim 
fytnptomatum : Ei .cur ni fîdes habeaiur huic reh* 
tiont? Diflenttuot in hoc quoque fcripfores Mc« 
dict : Kleimius aique Hârtmannus aifirmant redî- 
turn roorbillorum, quem negant RosEMSTEmius » 
aliique* 



Degu^ 



Digitized by 



Google 



MORBILLOSA, HAUNI£ I78l* 307 

Decobobrunt in uno eoderaque cubiculo, 
qttin îmo in eodem leflo» ^usdcm familia libert 
complures, quorum alii morbillos pafli funt, 
dum reliqui a coniagia immunes ad Kuţic usqtic 
diem vixerunt 



u a XXIII 



Digitized by 



Google 



308 



XXIIL 
OBSERV ATIONES PRACTICE 

Urbani Brun AaskoW) 



So 



M. D. Archiat. Regii» Societ. Menibri Ordinarii», 

Observatio L 



FoLUTioK^ Gummi Guaiaci in ipîrihi ikcchart 
jatn tribus vcrnis menfibus per frieontuni haufîf 
vir antea podagf a graviflîmc quolannis kborans^ 
Paroxysmus nune levior vîx lot durat per dtcs , 
quot antchac cruciabat hebdomadi bus ; optima 
ccleruni gaudet fanitafc vin 

Alius fenex lumbagine arlKritica dîu afflic- 
fuS) ita ui incurvatus vix ihcedere valuerit^ eadem 
adhibita folutione levatus jam eft» 

Alius aftmate a materia arthritîca laborant 
noftro boc remedio infîgniter levatus» 



Observatio IL 



UBSERVATIO IU 

Ikukgekdo abdomen lînîmento mercuriali haud 
paucos lanavi» qui obftruâionibus graviter ac diu 



Digitized by 



Itbora* 



Google 



AASKOW OBSERVATIONES &C* JOp 

faboraverant îniernisi refoIvenHbus decaniatiifi'« 
mis antea abs({ue uUo efFe£lu adhibiits. Inunâi^ 
onetn prsefcripfi cootinuandam usque ad appariti* 
onem folitorum incipientis falivationU iignorum. 
DecoBum (imul prsefcripfî radicis graminis» ai* 
que Tinâuram Rhei aquofam cum lic^uore icrrae 
foliate Tartan. 

Observatio IIL 

CjtravidAi poftquam fub prima graviditate lapfu 
^terum Isferat , ita ut abortum fuerit pafTa menfc 
geftattonîs fextO) ter jam deinde conceperat; 
mqife autem grauiditatis feplimo ob dolores ia 
loco antebac Ixfo iemper tborlivit. Fncfenii 
anno iterum gravida fuit mulier; fcd repetitis ve- 
nsfeâionibusy decubitu in le£lo ab initio fexfi 
meniis» inunâionibus oleofîs emollientibus ad 
locum antea Isfum & jam valde dolentem, diacta 
ienuidima Kumeâante» & opiatis fat large fumtis, 
iimul ac dolores graviores infeftarunt) id efFed » 
ut» doloribus licel inde a medio fextî geflalionis 
menfis in diâo loco fatis graviter affligentibus Se 
ad finem usc^ue oâavs menfis recurrentibus , hi 
U 3 tamcn 



Digitized by 



Google 



3 IO AASKOW OBSERV ATIONBS 

famen priorcs haud produxerhit eâFeâus, fe^l 
oâavo gravtdftatis menfe dccreverinlleofim, tdeo 
vi cxlra Icftum pohicril verfari gtavida, prolcm* 
^e fanam» exaâo jufto geftationîs lempore, fit 
emxa. 

Observatio IV^ 

JVliRUM vîdi laxanthim in doloribus (ebruţoe 
puerperali eflFeâum. ^ Vd Rheum cum £ile medibi 
vel Folia Sennae in infbfo vel acjua laxaHva, ^>v* 
nenfis diâa , amaro nupta catharttco laie pomge* 
batur donec largi ac multi fequebanhir feceflus ; 
poft (ingulam alvi exoneratioiiem infignifer leva« 
bantur egrote : Denuo increfcenfes vel redetinfes 
dolores ilerahim removebat Itxans, & brevi iero- 
pore hac ralione tollebahtr morbus, (|uî alia fuh 
medicaHone femper dîu adco daraf ac &pc fruci« 
dat. Quod fi fimul nimts durus erai pulfus, ve- 
f)xfe£liones quocţue in ufum trahebanhir» quc 
nun(ţuam ianium ac laxantia pneftitere efFeâum. 

RatiO hujus methodi intis patet> fi dolorii 
caufam agnofcimus fcybak multa indurate , qtii- 
bus inteftinum csecum fiib gefiaiione înfkrâum 

fuerif 



Digitized by 



Google 



KlACTICiE. 311 

fuerif ob compreiHonem diuhirnam inteftînorum 
craflorum ab utero gravido. 

Ita mihi fepc ac fere fcmpcr obfcrvarccon- 
figti; Itnmo morbum noftrum & ab aliis & a mc 
venxfe^Uonibus, multis catnphoratis , remediis* 
que anHphIogîftîcis tentahim fxpius vidr, absque 
iamenutdolor vel febris remiferint, anfecjuam vel 
iponte vel arie coptofe evacuata fuerit aivus, fcy- 
Waqttedura, nigra» aduftaquafi, deje£la« Do« 
lorem nos ferefomperobfervavimusînbypocbon* 
Ario & îlio dextro ad margînem quafi il^t oflîsi 
tibi fihttn eft Coecura^ 

Patet bine (|uaiifum lenîa laxanHa & ecco* 
protica fub finem geftaHonis profînt) licet non 
femper duriora e coeco bis educi podînt fcybala. 
Nunquam non diâa gravidîs pr^fcribo remedia 1 
nun({uam non ufrum foluta debite fuerit alvus in* 
quiro, fepe lamen obftuput vidcndo, quanta 
dura fitb puerperio prodiere fcybala, 

Observatio V* 

V/ROSTA laâea frigore relroprefla camm noftrum 
primogcnitum Irucidavit fîlium convulfionibus 
U 4 oborlis: 



Digitized by 



Google 



312 AASKOW OBSERV ATIONES 

obortis : StSto ^bdominc magnac conlpicicbanliir 
& indurate mefcnlerît glandulae. Plurcs turn 
ante turn poftea lugubrcs vidi fccjuelas cruftat re- 
Iropulfac laftcac malribus aequc ac nuhricib» 
foeds vifae ac ingratae, quam, dîcanl licet deque 
pcriculo clamîtent medici, nalurae nun<^m com- 
xnittendam pu(ant, fed annilia dam remedia» 
fxpe fatumina , adhibeni. lia proxime tructdt- 
ium vidi puerulum antea faaiffimum, a parentf' 
bus fanis aeqtie ac illuftribus genitum. Cruftant 
laâeam oleofîs nimis inunxcrat nutrix; materia 
bine ad pulmones perlata , peripneumonts &con« 
vulfîonibus fuccubuii infans. 

Ita nuper quoque alia in nobili familia in* 
fankm vidi fanidimum, laâeam modo cxceperis 
cruftam faciem defoedantem» cui pro foltto no- 
ftro more prxfcripiimus fotus e laâe tepido vel 
fenui avens decoâro, & pulveres abforbentes cum 
jbeo & anlimonio diaphorelico. Optime valuit 
înfans, donec me, cmnibusque infciis, ceruflie 
pulvere facicm conrperierai nutrix, lunc autem 
intra paucos dies convulfus periit infans. Aperto 
abdomine magns confpiciebantur & induratx me- 

{enterii 



Digitized by 



Google 



PRACTICiE. 313 

i^ent gUnduIae omnes: In poftertori ţ>uIniont$ 
dextri ac in dextra quoque & t>ofterion diaphrag* 
matis parte » ac convexa & pofteriorî hepatis fig« 
num aderai inflammatîonis* RcUqua fana« 

Observatio VL 

IVurER vîdi mor bum illum macutofumi quem poft 
Cel. WERUiOFiuM defcripfit amiciffimus nofter 
ColIega> Cel. Gulbrand. AncîUa nempe 30 aiv 
nos nala, macilenta, palltda, valehidinaria, ante 
tlîquod tempus haemorrhagîam uterî vel potiits 
nimium caiamenîorum fluxum pafTa, fub fincm 
FeLruarii mcnfîsannicurrentis de nimiis menftruk 
indeqtte orfa debilitate querihir. Prxfcripfî niix* 
.luram ex Efleniia corlic. auranticrum cum fpirifu 
vitrioli, poft paucos dies menftrua ccHabani : Foft 
14 dies iteruro queritur harmorrhagiam uteri per 
aliquot dies adfuifle cum dolore lumborum & ab- 
dominis; appetitus (imul erat dejeâus, lingua foiv 
dida, focdus oris fapor» vomituritiO) maculae ex 
rubro brunnx undîque {oto in corpore, excepta 
facie> & adhuc alix in brachiis &pedibus livida: 
ac latae fcorbuticarum inftar, confpicicbantur; 
U 5 ^ pulfus 

Digitized by VjOOQIC 



314 AASKOW OBSERVATIONBS 

pulfus âebilîs , verfus vefperam plerumque coa« 
cititior cum calore; noStts înquîetsi înlomnes. 
Die 16 Marţii folutibtiem prxfcripfî tarttri eme* 
lici, qua cev» kcu nar» purgtta fiiit «gra cum le- 
vamine. ' Die 17 Mart. ftatus idem. Ingrave- 
icente autem dein haemorrhagia pracfcripfî pulvc* 
rem cremoris Tartari ^i cum Ipecacoanhsgn viij 
omni bihorio ad 50 fumendumi mixtura ante* 
^i£U non fepofita. Die 20 Marţii. Status per- 
durat idem» hinC pulverem ordinavi e cortids 
peruviani & aurantiorum ana fi Aluminîs crudi 
30} omni bihorio alternattm cum mixtura fumen- 
dum« Pul vis autem vomitum ciebat, bine, eun- 
dem (eponendum juffi, Die 22 Marţii ordinavi, 
ut mixturam cum fpirifu vitriol! , unde primisdie* 
bus 51 bauferat cgra, jam fumeret ad f^ usque 
ţer diem. Hsmorrhagia bine irominuebatur, 
qus antea largiilîma adfuerat; mox vero iterum 
recruduiî. Verfus meridiem fequentis diei acccs- 
fit larga bemorrbagia narium eum iniigni prscor- 
diorum anxietate : Omnis potus frigidus porrige- 
batur, & prseter jufculum ex a vena vel Sago nîl 
ingerebat: Nuebs applicabatur linteum aqua fri- 

gida 



Digitized by 



Google 



PRACTICJE» 315 

gida humidum ; aceto & aqua frlgtda fovebahtr 
ibdomen & lavabantur manus & brachia. Dîc 
94 Mart narium ceflavtt hxmorrhagia » valdc 
auietn debslis luit legra cum vîfus & audstus im« 
minutione. Jam decoâum faturatam corticit 
t>erttvîanî cum EKxîr vitrioli omni bihorio alter- 
naiim cum mixtura acida fupra nominafa fumebat 
Die 25 nox prargreflk mdior, fomnus aliqua- 
lis, pulfus hodie magis elevatus, hxmorrhagia 
minor, fed alvus ţ>er aliquoi jam dies aâftri£la 
crat Propinavi pulverem Rhei ad §g vefperi & 
mane fumeodum ; nullus inde eflFeflus , hi ne vo- 
fpera dici 26Maitii cl^sma ordtnavi cuno cffcStu. 
Pic 27 Marţii nox iferum melior, livmorrha- 
gta minor; calorem fîngularem in partîbus urcn- 
tem interoia, prcfertim capiic queritur «gra; ma« 
culac parvae purpurex fere evanuerant, lividat 
vero latiores erani faâs. Foetorem fîngularem 
cadaverofum fpirabai «gra. Die 28 poft prs- 
greflam anxietalem multum fanguinis e naribus & 
ore profluit» qm patella exceptus mox coagulum 
conftituebat , foetor gravior : Solam jam pra^fcripfî 
roixturam cum fpiritu vitrioli , quam copiofe in» 

gerebat 



Digitized by 



Google 



3l6 AASKOW OBSERVATIONES &c; 

gerebit sgra. Die 29 HxmQrrhagia hariuhi 
ctSsLvit Verfus meridiem , apopleâico quaG per 
lioram corripîeb^r aegra infulhi 1 quam immobi* 
Ulas & infenfîliias brachii & druris flnidri feque- 
f)atur. Die 30 Martii valde debilis fepîus de- 
lîquium patiebahxr a:gra. Liquorem ordmavi 
fiervinum altematim cum mixtura acida hauriea- 
dam; Foeţor gravis perftal, aivus obftrufta^ 
<{uam movere impediebai magna debilitas. Dîe 
2 Aprilis heri & hodie ianguis haud fluxif , ied 
fubdeliral debiliflîma & difficillime deglutire va* 
let; pulfus quam maxime exilis. Die 2 recru- 
dui( hxmorrhagia per os , nares & uferum ; fanguis 
non dilfolulus* Mixhiram adhuc haulîf acidam , 
&d rarius ob difficilem degluiitionem. Dîe 3 
April, nofte pr«gre(& convellebahir aegra, & in* 
ftquente moriebatur. 



0r ^ " T%'^V>" 



XXIV. 



Digitized by 



Google 



317 

j| I I , I!'. ,'* I ,,, 'i i „ -a= I. ■! 

XXIV. 
COLICiE LACTENTIUM CURA, 

A 

ROPOLPŞO BUCHHAVB, 

M. D. Soc. Membr. Ord. 

X i^viSA & inevi(at)ilî xnorfe liberaiTe morhies 
jucundiflîmum in medica arte eft negolium. Gau- 
dium , quod înde genuînus perfcnlît medicus , mul- 
fes & âcerbas longe exfuperat animi inquicfudi- 
nes, quas dolores aegrorum luElus & querimo- 
nise alias prsebenh 

Ikter eos, ruinam incolarum maximam cer- 
famque necem njinanles, morbos, primum fibî 
vindicai locum eclampHa infantilii > fummamquc 
itieretur animi aiienlionem. Acerbe Tspe dolui/ 
neglefkos infanfes, mafura cerliflîme cura iani(att 
reftituendos ) adhibib jufto ferius medicina > 
morlc eximere me iion pohiiflfe; fa&pius vcro e 
<Sonfrario gaudio perftifus fum maximo, caufas 
hujus maţi mature rcmovendo, mifellos orei fau« 

^bus erfpuîffet vitamc^ue m confervafle» 

Hmq 

Digitized by VjOOQIC 



Jig BUCHHAVE COLICA 

Hmc zSeStio otnnîum, primo infimtili ^nd 
ftccedenlium , xgritudktum peffima eft ^ mtxîroe* 
oue lethalis. Numcrus hoc morbo exaniimto- 
ram ftdem pene excederet, ni antiuf mortuorunt 
id docereni catalogi. Probant Ki> unam quar* 
lam, immo lerfiam, & înlerdupi prope dimidiam 
neonatorum pariem cjuovîs anno vifam cum raorfe 
commutare. Celeb. Sussmilch calculam fuuni 
âîGto addf dit > în computationibus fuis înveniens y 
onam quartam parlcm morbo cpilcpHco commtt« 
niflSmc mori, five, quod codem redtl, e centum 
mfliibus natorum primo nativitatîs anno occum- 
bere viginli quincţue milita C) Eodem auâorc 
eviâum eft, numerum infanhim i eclampfia mor- 
tuorumi quoiannis Londînt auâum ita ftiilTe» ut 
denuo ad unam iertiam natorum parfem afcende- 
rit Idem HaunÎK fieri nemo înficias ibii» cui 
curs cordique fuit calculos ponere* 

His ferio penfatis nemini non patel, patritni 
cpiotanniscrudeli hac neonatorum pefte baud par* 
vam incolarum futurorum pati jaâiuram; necemfi 

addas» 



Digitized by 



Google 



LACTENTIUNt CURA# 3I9 

addas, quatn înfert variola & inferdum rubeola, 
mînimam natorum parlem aduUam affîngere a?fa- 
iem, vîdebis. Reâidime igilur SiissMiLCH, de 
fato hoc lenellorum conquerens» optandumfane^ 
înquit, ut dimiiia epileptico morbo morientium part 
JalvaretuVi quanta pratnia, quotesqueJtatuteUbi^ 
rotari decernendc^! Porro înterrogal : Num di* 
monfirari potefi impoJfibiUtas hme morbo a tenelifţ 
avertendo remeditm inveniendi? Remedia fane in-* 
âllfbilia jam dudum funi inventa» &publfca{a( 
reftat iolummodo, utufus eorum incolis, inferi- 
oris inprimis fortis > communior fial. Si ipftiht- 
lione debita de morbi periculo, & remedioruni 
contra hune eflîcacia imbuts edent, ad hanc reni; 
pturimum £icerent obfteiriccs ; ii maires pntierea, 
omnibus rejeâis anilîbus prsjudîciis, modo pfr«i 
âifcereni, quje a medici&, buc Ipeâantia, litterif, 
(unt mandata; vellî> natura duârice> natorum (eni#, 
per anxie tempeftivum qusrerent confiliumm^r 
dîcorum, antectuam morbu$ altiores egilTel radicQ$», 
maximam» (i non omnem» £me leth<^ abfolutanţ 
fprc infantum vim> alias cqrto certius inlerituram» 
mîhi perfiiafiflimum cii 

Tot 



Digitized by 



Google 



320 BUCHHAVE COLICJE 

Tot (unera lugcnte palria, caufas ftragem 
cdenies paucts percurrere, & deinde eam , qoa, 
Qt e(Hcaci(nma in hoc> înprtmis pertmaci > morba 
curando) ufus fum methodo , indicare i at<]iielfi« 
culentxttS) usque eo praxis me docuii, propooere» 
operce pretiuni duxi > quo ad morbi, omni animi 
aKentionc digniflimi, curam fdicîus inftieuendam 
omnes arlts pcritos excitarem. 

Cum eclampfîa utplurimum dolores inlefti* 
Aorum vcUementiffimosexcipiat, coltcam laâea* 
tittm ut proecipuam fuhirs eclamp&e caufam £tm^ 
per conGderavi, qua fublahi, eliam praepedihir 
eclampfiar paroxysmtts ; ad hanc igitur colicam pr«. 
cipue attendendum eft» 

Colica laâenlium a primo naHvitatis mo*. 
ţittnlo initiuq ducit> negleâa inprimts meconit' 
lienacis cvâcuatioue, tufc denegato laâe (blvente' 
& laxanfe mat^n^a. Ingeftis deinde alimenfis» 
primis poft nativifatem diebus primi & nervisfen- 
fibilidimis infolili oboriunhir leviores dolores co** 
Kci, iniiio c^uidem vagi, no£lu famenaeerbiores; 
£deces aut colore -nigricanfe meconit iinâx pro* 
dcunt, aut colore q[uidem flavo» reliâis tamea- 

femper 



Digitized by 



Google 



LACTENTIUM CURA. gSI 

Itmper m (icds lînamentis maciili> dîluf e vel ob« 
icure vtrîdibus» aut tandem firiis vircdibus in- 
firuâx. Accedunt fkhis fine alia cognîta caufii 
rcfferati» vomihis & fingultus, rifus, &t>avores 
lub fomno. Hic prinMis & levior colica? gradus » 
infetjuendum majorem & periculi pleniorem mt* 
nans; increfcentibos enim mali catifis , ienfim viri* 
âioradejiciuntur excremenia^ ih a{ {and^m viridt 
«ri a(CnMlentttr) & lioamenfa gramineo {tnganf 
colorc; mufctili flaccidii debiles; facies lurida; 
pallida evaduni; macies» fador acidus, febris^* 
(itis^ ^rvigilia, flelus & clamores concomitan^ 
Cur. Qoi maxitmis & fecundus morbi gradus vi*' 
tium acre 9 colicam in^erens, in trimis adeflc 
viisi aperfelocjuitur, quod, auâis^ iteratis tor«»* 
Riinibus, debilitate corporis machina, eclamp^ 
fiam> mortts afplurimum pra^nunciam, concitat : 
SfiMiNiA nahiralia» his fymptomatibus <xci^ 
landis apta, in felidorum laxitate, & nervoram 
irritabilitate, buicctati propriis, latent P<^en^ 
tias nocetrtes prcbeni meconium retenta»; lac 
matris vel nutricis impanim, acre; idem nolricis 
Dimis cafeofitm, vel, licei boaum, jofto copia» 



Digitized by 



Google 



32.2 BUCHHAVE COLICiB 

fius dâhim; lac tcidulum & farinacea cruda «& 
tim îngefta« 

Hje caufae procatarUcar proegumenis jun£be 
tot fubminiftranl fonica acido priinarum viarom 
goierando, qupt caufse_ad idem producendutn 
concurranl. Acrimoniam banc acîdatn, ui uni* 
cam & priDCjpalem (emper credidi eaufam om* 
oium^ neonaios mifere afiUgefilmm» mabrum, 
shjue înde infcquentis edampGc & kihL Taceo 
cafus* illos, ubi eclampfia vel a mafris excaade« 
Icenlia, vel alio vîUo oriahir, quomam hatc ifta 
rarius ocourrit MuUoties auxîlium nufelUs «pl^ 
lepticis gratia ferendi fum vocatus, fed doluî ple* 
fumque me e periculo & faucibus orei eos cri* 
'pere non valuifle» quoniam longa nimis mora în 
ioio corpore perdendo cauiîs fuit permiilâ» înde 
experiuado didifci, eclampfîam &cilius avertere^ 
€fum mederi nos po(Ie> feramque foepius fidierc 
medicifumi) fi princîpiis nonobUemus, primas* 
c|iie megligacDUs ienellorum tnquietudiues, quae , 
ruinam corum parări, apertc iâtis roonent. 

QuoD ad celîcs laâentîttm curatiooem alii* 
ud: Iu primo & feviofi a^grîtudinis gradu ab(br« 

bcntâ 



Digitized by 



Google 



LACTENTIUM CURA* 323 

letltk commendavit aniiquiias, qas UHliter fanft 
le fspe ţ>rar(Hterunt, poftquam prime vis> ut 
ttios eft > bene funt purgafs* Damnofa vero ob- 
^eiricum ars, ab atavîs bsreditale quafi confer 
^ttfa, oleofai inf eftina debilitaotia , & faccharafa» 
-acidum venlriculi augentia» officiofe intulii; nee 
âclknl etsam novt(Hmorum quidam pra£lfcoruinv 
tjiii lalia adhoriaolur & prsfcribuni. Dlâia otiN 
tiibuâ aoiem prarcdlit pulviş înfantum fine Rbe» 
^Diipenf. Dan* praecîpue fi nutrix fiimil pul vere gi^ 
4aâipoeo utitur, & morbi conhimaciae conventent 
porpfgatur dofia. 

In fccundo diâs afFeâionîs gradu^ nefcip 
hqua ratione^ abforbântfa} tnucildginofâ» oleofâ, 
decoâum oryzse» iheriacanii & plura .hujus £•• 
raginîs remedia praâici ettam hodiemi excogita* 
runii Iitcrisque mandarunt, quse omoîa nialuiti 
noQ cdrrîgunt» minimeque auferunt» fed fiatua 
miferandum pejorem reddunt^ 

Quidam vero illuftrium Medicoroih, cb^ 

mica imbutt fcientiai feliciorî ave meliora & rd 

convenientiora indîcavare pbarmaca. Ssc Hov« 

HAsrivs ttfiim potverum «bibrbeDtii»n> oleo far* 

Xa Itri 



Digitized by 



Google 



324 %UCHHAVE COLICiS 

larî per âtliqufum imbtbiiorum, tâdifa smjvm^ 
portîone rhei, Itnidavit. Sic Bo£Rhavius^ în- 
pricnis ejos cotnmenUtor Swietbnius» falisaict- 
lini âcrxmbniAm meluens, bilem animalium, ovt 
vitellum & (kponein commendavit Sic emulfio» 
netn, cui par va falis dca^ni fixi porlio fuit im- 
mixta fapienHffime propofuii KosBssTBimus, <Sr 
ad hoc nubricibtts rufUctnis , laâe addo vivenii- 
busi acţuatn prflefcripfîi alcalinaiDi fcd valde diltN 
iam> ({utbus remediis magnamneonafonini copiata 
ex orei faticibus cerio ccrtius'ereplaai (uiflc , nema 
inficias ibiti ({Ut vim alcalinorum hoc tu cafii cx« 
perfus eft. 

COM vero multis in «gris baec pharmacaj 
etiam copiofîus oblata» vd inconftantetn, vel par* 
vum» vel nulium edere efleâum pericnfi» quoâ 
tn iis pleruimtue cafubus hOtum eft, ubi arHfica* 
«li moda iofantes funt enutriti , vel inepta oulrix 
non erat commutaada» vel mafer valetudinaria 
caro admovere nalo ubera exoplavit, vel infans 
tenene erat compagis, adeoqae difEciUs digeftio- 
tiis. Quarum drcumftanKaram praeknHa foept 
«fii veait/ni muginofiun foeconl colorem nec ia 

jBavum 



Digitized by 



Google 



tACTENTIUM CUILU 335 

Bavttm converfere, iâeoq[ue nec colîcam & cjuU« 
bîs concomitanies fifterc vel reprimere valuertmj 
Hinc in anguftks qua(t addu£hu, hoftem QOgnu 
lum non nîfî larga remedii dofi debellanduni) 
eflit|ue, confilio tnito, fuperandutn putavi ' 

Dosis falis iarfMλ 4 Rosenstbikio praN 
lcrfpfa> TÎx ad tmatn quartam grani pariem acceV 
dk, qus portitidcula» nsfi fcpifliine repelîta^ 
idi]itm veoiriofdi & hibt fnieftfnalis domare noa 
valnft;. hujtts igttur falts dofin adaugere fui coac« 
fus: quo meiam esoptaiam eo ciiius lAtingerem,' 
at ţu e 'fsurationcm perficerem, emallkmein compo^ 
U, cujtts Iif>ne dimidis femuociam iâlss tartari 
«djuBxii ex ({Ui gutios ao> five cţuantutn coclile« 
flce parvum căpiat infimti porrigere juflî bis, tec 
vel^joater quotidie, proui malum urgeret; pari 
modo nutrtci> vi fotidein femuneiam caperet» 
Mtodavi In defperatiflima €a(u banc falts por* 
inoetn ad dratfituas fex augens > eidem emulfîo* 
ais potiioni a^ufcui» diâo modo iDgurgitandâ?«[ 
EsguyM'-^ impanlâ remedioruln cxpedire nou 
vâhiirQ > mixtoram hanc alcaninam cum a<ţua Hxshi 



Digitized by 



Google 



326 BUCHHAVE COLIC« : 

Hac phji|iiiaci.don,-qua infans dmm ^rt^ 
fria ad quaiuor falis tartari graoa» & nuiriz fcrtii» 
pulwn unum ad drachmain dîmidîam degluHverif» 
ita profeci , ut tonnîna veotris » luâus , & incpuo- 
iudines înde oriuadasi brevi f^^kiterque cqid]^ 
(uerim; dcj^kmes alvinasy rpoitte utplurimuni 
protru&Si âamutatas vtdî, ut, ftnoa codeau c&^: 
i^amcn dioţmftero, aerugin^^ooloreextrio, (Uk 
vedinetn niAurgkni indueriat, HUqnc metbâd» 
Kpftein, taotanun inalorum auâotTCtn foe^usiBb% 
nlîquot âm dcvics atque dcpuli . < ' • 

Malo iUmsk îfceruoKţue rccurttQle >ad oi»' 
fjfLS ajttenic refpadi quas, fivein ttutctce^ £vc hî 
diacta refiderjQ/depreheufsr (ml, quam pictâme». 
quantum t>Ptui, reinoveise conaluir &ni, oe Iţngft 
Dtmîs & tedîofa curaltone parvubs laceflsixiv*- 
Disla carnea a nutrice iniUittb tSL 

REMAw^ţQtunCi ut.foepciîfu ventaii cufik 
panorefacM&Ubiorunii priniiHil5Si vianimidabi^ 
litate, & iiod4 oi^ mala. digeftione» qua. caŞpofii 
ttio dejcâk cofmBfxta fuoret ad fapoiiac«ii|.:r0^ 
borantia , &dî|[eftfonem predDOUtcAtia » adbofitiite 
Bo£RHAvio, confugi. Remtditimx qiio KiB:0iI^ 
,- . drcum* 



Digitized by 



Google 



lACTENTlUM CURA* 32!}r 

drcumftanliis ufus fum , raclutidi oppofuit inter 
alît RosENSTEiKius, ncmpe ţiiulas ex offx Hel« 
monlu partibus IX, feliîs bovini parte una, & 
radicis ari q. f. mixti^, compofitas, & ad gr. II 
formatas. Harum duas bis vel ter, in aqua foe« 
niculi vel laâe folutas quotidie exhiberi jufli , qUft 
medicina, bilis, tune iemporis inertis, vice fun*^ 
gente, vires tenellorum mire increverc î digcftîdi 
Bem enim inde optime peragi , & ruborem labio- 
rum ac genarum poftea nafcî , fanguînis tonam 
crafin ; fimulque remedii demidionem indicantem^ 
nunqttam non vidl 

DiuTURNiTATE & malî vcbementîa ifa tur- 
bata 'tenellorum corporis machina , ut eclampC^ 
âide oata luerit, incerţi faepius eventus erit cursor 
tio; attamen di£lorum pharmacorum ope ea rem 
interdum perduxî , ut paroxysmî certa certius re- 
diturf infultum averterim» 

Mbthodo indicata morbî perîculum brevî 
averuncavi , vel ad minimum deţinui , doncc ntf- 
eeflarist fafta flnt cum nutrice, vel cjusdem diaat« 
commutationes , & fi bona nutrix non crat obtî-*^ 
ncnda^ ad educationem infantis artificialem acU 
X 4 hortatus 



Digitized by 



Google 



32S sucHHAVE coucm 

hortalus fimi > vifamque mifelli» iltas necîirajefti 
dftin, (rpîflune confervavi, nuUttoaque Ktbtti tin« 
qttam egrohim, cui h«c mediciot fust appUcaia^ 
^em non a periculi plenae eclampfîae infiiltu > 
prima hujus colice fîgna pnet>eâsendo, liberavi» 
imo tempore dentitionis % roborato antea corpof^ 
âcidoque inleftinoruni correâo, nuUa unquain tk 
me vifa funt con vulilonis > mulioque cnious edasn^ 
fyt figna, qax multos fepenamero vita priva^^ 
rtml ; nam corpora , mest curalioni concredtia ^ 
sion ila fuere debilitata, ac illorum, qttos coih 
vtiliionibus necari mihi videre datum foit 

Herpes Lactentium^ 

/Vd affeâiones infiintiles exanlhemaiicas pcrtiâct 
niorbi fpecies» ad cachexias, & quidam ad trape* 
Isgenes referenda^ fed ab auâoribus {y&tmâlkis^ 
quanium no vi, nondum detenninata, neo de*» 
fcrspia» quod mirandum, corn latnen nou rara 
şbviam venîat , & adulta tenellos mifere afflîgat 

Eruwptot in facic, coUo» vd alia corpo^ 
vis parte, nulla excepta, ezcrefcenUae gregaks> 
parvse, elevate , rubrar^ fenfim auginei^te lati« 

cern 



Digitized by 



Google 



Cactentium cura* 529 

cern tcrem» culîm înflaimnantem vlcinim> Se 
cntftas formanteni) prurientes. In corporis 
irunco affiiHm erupte) him ob pruritum & cutîs 
exulceraiae doIorein> ium ob indafii, medianUbus 
excrefccniîarum crufUs, corpori aggtutinatî ad* 
kstfîonem, magnatn mifellis excitant torturam ^ 
vagîhimque diuturaum. Hirprtis taSmtmmtix^j 
IQMne morbum falutavi 

pRiKQPiA morbi tn addo <{usnras primamnir 
vkrum, non fdficienler alcalinis faturato pbar«p> 
macis vel prorfus, nuUa vel inerţi adhibitame* 
dicina, pofthabito & negIe£lo> atque feniim in 
tnafiam fangusneam fubdole irrepto, ubi auâuni 
per f piracda cutis venenum expelfit natura* 

In curalione rite pratftanda vana & inutilta 
tnimadverti plunma, qua^dam etiain periculofa* 
Aliorum exemplo edoâus morbum vidi fub u(ti 
laxanlium & decoâorum, fanguinem purifican- 
tium , a nutrice hauftorum, vires cepiffe» segrum* 
que> malo accumulato , necafTe; vidi balnea firo* 
ftra inftituta, immo linimenlum fulphuream, ia* 
epte cuti snunâum, eclampfiam & mortem inopi^^ 
nalo intulific, 

X 5 Alcau 



Digitized by 



Google 



330 BUCHHAVB COLICiE 8iC. 

AtCALi fbmm, ut înfalUbtlein medicinam ;" 
fida prxeunte expcrîentia , non poiiuin non pne- 
dicare* Hoc eo, quem fupra iioţ>er kifdavi, 
modo & infanti & nutrici propinavi, locîsque 
nimio exulc«ralis ungvento, quod axtingis por- 
cin» uncia una, & mercurii praecîpifaH albi 
drachma una ingrcditur, femei (juotidle leniier 
«tfaâis i morbum pharmaco brevi viâas dedîffe 
manus, «grumque dolorum acerbonim forhirt 
abfotutum, nuncjuam non Ichts vidi. 



Digitized by 



XXV. 



Google 



33^ 

XXV. 

OBSERVATIONES 
MEDICO .PRACTICA 

COLLECT^ 
Ahdrea Broebsrq Ranob> 

M. D. & Socictttis Mcmbro Ordintria 



* HERPES PUSTULOSUS. 

jLMTEit tflTeâtts morbofbs qm toties ţraHenHanţ 
medenfiis anjite ac aegccrtiniis £^îgant hattd îafi^ 
srom locum olrfinent viisa coionea , & inter hae^ 
vix ullum iierpde perttoiicti» & isdiofius occur^ 
rtL Exfficpaitonem vero htijus mati, me jttâke>- 
&pe jiudicro lata difficileai xeddit opinîo ţnraecon- 
cepla» (pia duce, in afieâftuscQtends^ bu^lU 
cttam momeniii^ fans&origO:niali în humoribtt» 

jam 



Digitized by 



Google 



33^ ItAKdE OBSERVATIONBS 

^m flla jam hae acri moniă comaimbafis qu«rai« 
da fint. Hinc iot fhtftra ţuropinanhir anhdda St 
ânlalcalina, tot Sanguinem depurantia, tot omnis 
generis evacuantia & demantta , hmc , aegroruni 
damno, .^ufta neglîgitur inuadîtici cutis aolperfpi* 
rationis infenfibills ratio, hinc etiam in cafti 
Jamjam proponcndo ţ>erfinacîa & încrementum 
mali, depuratae cutf & ptrfpîrationi refiitulx co- 
dentfs, petehda. 

p£& integrum & «[uod exoureraf anmtni» 
virgtnem fedecim annorum» celexQquia. (ânibde 
omnibus numeris abfoluta gaudentem > vexavertf 
herpes, a puftults folîiartis magnitudine pifî pas- 
fim in brachiis erumpentibus incipîebs. Conci- 
dentes absque fuppuratione poft aliquot dies hs 
jpttffule colorem bnînnam induebant]^ & fcie ia-' 
dks pattktimdiffiindcbanl, donec ^nres fibi in* 
vicem attingentes confluent & âfoas, quodam* 
modo circulares,. acute pungeotes & valde pniri* 
gioofas confttiuebjm^ Varia ad hwc jefiorefcen-^ 
iitm abigendam interea porreâa. remedia nihit 
prodecant: indiesr ingravefcebat malum^ itt ut 
toenTe Novembriianni proxime elapfi» cum ego 

Yocatus 



Digitized by 



Google 



: MEDICO -PRACTICiS* 335 

vociltts lut) ţ>er iotum corpus difperfa eflelta* 
gens papularuin âiâarum» initio bracKia tantum 
6ccu{Kintiun}, cafenia > & varia loca» imprimţs cu* 
bitum uiriusquebrachii, iegeret cruda flauadenGi» 
cura fubjacente cule exulcerata. PraefcripC luiq 
refolveniia, antimonialia, Eleâuarium Mundtft* 
cans, ac Infufum radicis ligni Safafras, & hîspet 
duas bebdomades absc{ue omnt cmolumcnlo ad« 
Kibitis, balneuro tepidum commeadavi > cui vit 
bis vel fer univerfum corpus imcniferat sgra, anle- 
quam fummam iade percipiebat ufilifatetn , ce£Giit 
bat prurifusi decrefcebant papul», decideban{ 
,crufta?, &poft menCem, quo Balneum (edulo repc« 
lifum fuif I difparuit penitus efflorefcentfa moleflis^ 
^ai jamque cuiîs nitore naturali gaudei «grof^ţ 

EXPERIMENTA 

CUM 

RĂDICE GEI URBANI 

S. CARYOPHYLLAT^ 

C3oAMniiMin« cWtffimus Dr. BuemuvB experi^ 
mcaU Uu cum ndtc» G«t urbaai £ caryoph^nah^ 

. ttn^[aaii| - 



Digitized by 



Google 



394 RAKOB OBSERV ATlOKffeS 

tanquam fucceclaneo corticis peraviani publici fU 
ti» fecifTel, tnihi opportunatn occafionenit reme- 
dii tam cgregii, vires tcntandî exopiavi. Hujus- 
^c voH plus fîmplîci vice compos faâus expen- 
tnenta cum diâa rădice a me inftifaia brevitcr te- 
ctniebo. SuccdTum teotaminum cafîis ipfi doce* 
bont 

Prima ifatţue vi ce banc radicetn porrexi £bc* 
mins juniori byftericse > cui, poft varia Sympfo* 
matica hyfterica folitis antihyftericis debellaft, 
reftabat dolor peQioris cura fenfu roGonis in Ept- 
'gjGiftrio & gobulo faucium. Radicis putvtriitts 
drmtdîam dracbmam biho^io fumiit a^gra , initio 
fine omni leuamine, ai elapfîs tribus dieBus remif- 
iebanf paulatim Symtomata , duobus tandem uncăi 
pulveris confumtis penitus evanefeeatia^ 

Per annum fere iniegrum bene valuit baec 
foemina, at fedeuntibus ifto elap(b iempore iis- 
dem Symptomatibus idem oppofui remedium, 
eundem -eflfeâum iferum ab eo pneftandum effc 
fperans, alfruftra, dua hujus medîcaminis uncia! 
diâo modo propidate nihil leuaminis alhileruoi» 
inorbum vero fugavit multO minor corficis peru» 
Hud portio. Secuii- 



Digitized by 



Google 



MEDICO - PRACTICA* 3 3 $ 

Secukpum experimentum inftitui in foemtnt 
^uinquagenana> Cephaklgîa] periodica , quotidic 
poft meridiem recurrente, vexata. Pra^miffo lax- 
ante radicem caryophyllatae ăiSto modo exhibui 
Se duabus ejusdem unciis tandem cefl[ît cephalalgia* 
In tcrtio & quarto cxperimcnto fpem fefellit 
remedium laudatum licet larga do(i & ftrenue ad- 
hibitum. Sumferunt nempe Juvenes duo tertiana 
firoplici iaborantes » poft emeiicum & digeftiva per 
aliquot 4ie9 adhibita> per duas integras feptima- 
nas, koris extra paroxysmoâ alternis, dimidiam 
radicis Get draclunam> ai nuUum inde haufenini 
cmolumentum. Videbaniur quidem^ paroxysmt 
inierduia initiores &breviores, at fâllaces he tan- 
hun erant niducia^, gravius femper invadebant 
feqttentes paroxysmi, cortice peruviano dein fraâi 
& debeliati. Frasierea in altero horum xgrorum^ 
fub ufu radicis Gei» obftipatio alvi» ad eccoprotica 
folitorţbeflis, oriebatur. 

Majouem efficaciam poftea monftravit luea 
radix in puella quotiditna febre cum folitis Symp* 
iomatibua in&ftata. Initio bxc febris tertiana 
iuerat & porre£lis^digeftivis in quolidianam abic* 

rtt, 



Digitized by 



Google 



336 RANOE OBSERVATIONES 

rat, quain primum vero radicem caryophyflabe 
per unicum diem âiSto modo fumierat aegra , pri* 
ftinam facxem induebtt febris, altemts dîebus taa* 
lum ÎDgrucns & paulalim dein brevi (âHs eva* 
nefcens» 

Nec minus pulcrum in {€q[uenti caiu praefti* 
tii eflfeâum Decoâum radîcîs lăudate: Rure de- 
gens Juvenîs corripîhir pleuritide vehemenţii cjuae 
licet minus rite trafhia quodammodo tamen ce- 
dît ^ger fe convalefcere fentiens Hauniam pe* 
Iii, fub itinere vero longo^ continua expofifus pl(i« 
via, novam contrahit inflammationem peEkorts» 
quam Vensfeâiones & relîqua melhodus antipKlo* 
gî^ica minutmt quidem, at reftat febricuh» jam 
mane jam vefperi aecedens, cumardore manuum, 
roCs genarum, decremento virium & camis^ iuifi 
cum expeâorato mucofo, tenui, haud largo ac or- 
thbpnoea fub motu* In boc ftatu Infufum peâo- 
rale & Decoâum radicis Gei ad cocbleare maju9 
t>ihorio fumendum pra^fcribo, & lantum inde 
ftuGtum haurit aeger, ut poft qualuordecim dies, 
fub hac medela peraâas» peniius convakerib 

Hoq 



Digitized by 



Google 



MEDICO -PRACTICA* 337 

HoG fucceiTu fretus tdem dein în heâicA 
ftiAgis învcteraia fentabam Decoâum, ac initio 
clîam volîs refpondere vcllc videbalur, al fugax 
tantum £uit> quod adfercbat levamen, aberai qui* 
dem uno alterove die febris, at poftea redux ab» 
fentiam gravitate largiflime compenfabat Majo* 
rem magisq«e conftantcm opem eiîam hic prsf):a« 
bat cortex peruvianus» 

Nec tantam denique ac fperaveram in altt* 
mo experimento radix attulîf opem. Cephalalgia 
nempe periodica > diriflima) qtiavts hora feptinu 
matutina accedente & ad vefperam asque durante» 
per oGto dies laboraverat fdemina trtginta quin* 
tjVLt annoruni & varia remedia incafTum fumferat» 
Htuc pulverem radicis Gei ad dracKmam dimi* 
diam omni hora extra paroxysmum cum hoc 
eventu porrexi: primus poft fumtum ,pulverem 
paroxysmuS) foUto longc gravior fuit» & infe- 
quentes Ires infultua ferius quidem accedebant & 
brevius'durabant» at di rîffimo cruciatu ;^ram ad. 
ficiebant> hîncremediumhoc» impatientia aegrotae 
coaâus» fepofui & ad coritctm pcruviaoam eoni 
fperato cSbâa confugl 



Digitized by 



Google 



338 RANOE OBSERVATIONES 
III. 

EXPERIMENTA 

CUM 
CICUTA IN TUSSI CONVULSIVA. 

\^UM anie fex annos hic loci epidemice grafltos 
tuffis convuliiva occafionem opiimam, adexperi* 
mcnla cum variis contra dirum hiincce morbutn 
laudatis remedusinftthienda, fuppedifavîf, & nuper 
ium lemporis mîhi tnnohicranl experimenta a ch« 
riffimo BuTTER cum exlraâo cicute fii£ka, in 
uno alterove levi cafu cum hoc remedio pericu* 
Ium facere decrevî) & fere înde ab initio hocce 
pharmacon cum tanioemolumenfopnebui, uf dein 
omnxbus hoc morbo aflfe£lfs ,' qui fefe curs meae 
commi ferunt » cicutam porrigere haud dubifave* 
rim. Nec tantum m Epidemia diâa fefe efficax 
prsftitit conium, in a^ţue multts poftea hac iufli 
vexaiis eundem ab ilio etieânm Ishis obfervavi» 
iia ui jam triginta tres, <fxos a tufli convul^va li* 
beravit cicuta, iraâaverint Horum omnium ca* 
fus, fibi invicem in genere fîmillîmos» hic deferi* 
berc taediofum nimis & (uperfluum foret , (tifficiat 

brcvitcr 



Digitized by 



Google 



MEDICO -PRACTIC** JJp 

breviter exponere methodum clariflC Butter, & 
deîn modum afTerre, qticm utiiiorem ia cicuia hic 
exhibenda obfervavi. 

PoRRiGiT itaque clariffimtts Vir cxtraftum 
Cfcute in fpiritu vini foluhtm, vehiculo aqtiofa 
«tlcntktum & Syrupo quodam dulcifîcaf um , ab 
uno grano ad majorem» pro raiione aclatis sgri» 
dofîn afcendendo: altenuats lalis folutionis coch- 
leare majus toiies per diera prsbet» ut.dofis inte- 
gra nyfthemerf fpatio confumahu:, extraâi por* 
lionem indies ad levamen augens, & conio tanqtiam 
fpecifico nitensy hoc folo curationem in htfli con« 
vulfîva fimplicf abfolui contendit. 

In primis cfuse inftihit experimenlis htftic 
methodum exaâe fecutus medelam morbi parum 
f antum progredi videbam. Brcvi vero experien* 
tia me docuii cicutse foii non confidendum eflfe, 
iltamque parum utilitatis bic adferre , nilî emeticum 
una tdterave vice, & pro vehementia tudis fspîus, 
repetitum prsmittatur. Extraâum fpiritu vini 
folutum ac^ua licet maxime attenuatuni , tu0inf red- 
debat graviorem, iîcciorem, clangofam magis & 
in ({uibusdam dofes bujus Mixturae aliquotiet per 
Y a diem 



Digitized by 



Google 



340 RANOE OBSERVATIONES &C» 

âiem repetitx, vel extraâi ciculse auâa portio, 
naufeam , vertiginem & ftuporem aliqualem pro« 
, duxerunt 

HiNC ut Ksc evHaremiQCommoda, Exlnic* 
him cîcuts e folo vehiculoaquofoi lot unciis quot 
grana aderant eonii conftante, & htijus folutionis 
cochleare tantum bis per diem , pnemiffo emebco^ 
pro re nata, repetito, exhibui, & tali modo por« 
reâam coqium votis meis & a^grorum re(pondebat» 
luflîmqtie primo rariorem dein mitiorem redde* 
bat> & tandem bre vi (âtis penihis £ugabat« 

Adultm sque ac infisintibus ita data profutt 
cicuta. Infantibus porrexi folutîonem qtue toi 
gfana conlinebat extraâi quot annis gaudebai 
aeger, natu majoribus dofin extraâi pro state 
auxi y & adultis fcnipulum eonii in unciis oQo 
vehiculf folutum propinavi. In duobus tantum 
cafîbus cicute obftitit tullîs MofcKo dein fugata» 
& femei e contra tuilîm hanc ad Mofchum rebel* 
lem cicuta debellatam vidL 



Digitized by 



XXVL 



Google 



xxvL ;■ 

OBSERVATIUNCULA D| 

TICIDIO SUFFOCATIONfi' 

SUBITANEA POST PARTUM 
?ERACTO 

ANNOTATA A 
Petro Christiano Abilocaard» 

M. D. Artis Veterinar. Prof. Societ. Menbto Ordinaţi*, 



s. 



hcoT t>ulmones în aqua natantes non manifis- 
ftuin& infailibile prxbenUeftimonmm confra ma- 
irem infanticidii fufpeâam , ita pulmones fubmer^ 
genies in acjua de matris fufpefls innoceniia non 
icftanhir, quia aurs viialis irruptio in pulmones 
înfaniis neonati facillime vi itnpediri poteft , eo- 
<}Uefacilius^ quando non nifi f arde poft partum ob 
longam capitis vel funiculi in parhi prelGonem, 
vel aliam quamcunque caufam> fyncopen creanlem, 
refpirarc poleft foelus. Noliflîma quidem.haec 
res eft> nondum iamen certa & ubîque recepta 
Y 3 habe« 



Digitized by 



Google 



340 ran6e observationes &c» 

âîem repetitx, vel extraâi ciculse auâa portio, 
naufeatn» vertiginem & ftuporem alicţualem pro* 
, duxerunt 

HiNC ut hxc evitarcm încomtnoda , Ex!rac«» 
turn cicuts e folo vehiculoaquofoi toi uncHs quoi 
grana aderant eonii conftante, & htijus foIuHonis 
cochleare tantum bis per diem , praemiffo emetîco^ 
pro re nata, repetitor exhibat, & tali modo por« 
reâam coqium volis meis & sgrorum re(pondebat^ 
tu(Iîm({ue primo rariorem dein mitiorem redde* 
bat| & tandem bre vi fatis penihis fugabat. 

Adultm Kque ac infisintibus iia data profutt 
cicuia. Infantibus porrexî folutionem qtue tot 
gfana continebat extraâi quot annis gaudebai 
fleger, natu majoribus dofin extraâi pro state 
auxi, & adultis fcnipulum eonii in anciis.oăa 
vehicuU folutum propinavi. In duobus tantum 
cafîbus cicute obftiKt tu(Cs MofcKo dein fugata» 
& femei e contra tuiCm hanc ad Mofchum rebela 
Icm cicuta debellatam vidL 



Digitized by 



XXVL 



Google 



341 

XXVL 
OBSERVATIUNCULA DE INFAN- 

TICIDIO SUFFOCATIONE FOETUS 

SIJBITANEA POST PARTUM 

PERACTO 

ANNOTATA A 

Petro Christiano Abiu>gaard> 

M. D. ArtU Veterinar. Prof. Sodet. Membro OrdlMii*» 



s 



ficvT pulmones in aqua natantes non manifis- 
ftuin& infailibile prxbeniteftimonîum contra ma- 
irem infanlicidii fufpeâam , ita pulmones fubmer* 
gentes in acjua de matris fufpeâs innocentia non 
ieftanhir» quia aurs viialis irruptîo in pulmones 
infantis neonati facillime vi iinpediri poteft » eo- 
quefacilius^ quando non nifî f arde poft partum ob 
longam capiHs vel funiculi in parhi preflionem» 
vel aliam quamcunque caufâm, fyncopen creanlem, 
refpirare poteft foetus. NoliiSma quidem.haec 
res eft> nondum iamen certa & ubique recepta 
Y 3 habe- 



Digitized by 



Google 



/ 



J 



/ 



/ 



/ 

^ 342 ABILDGAARD OBSERVATPIUNCULA 

litbemus fîgna, ex quibus judicare poATumos an vi 
împedita ftierît refpîratio in foehi cseleroquin per- 
/ feâo » (ano & bene conftituio, nuUa vers lacfionîs 

/ violenta figna externa vel interna pnebente. 

SusncioNEM vero infanticidii in fimilt. cafa 
valde augent: graviditas occultata, partus ftu« 
dio clandeftinus» foetus perfe£lfo & omnium 
partium extemarum vifcerumque fanitas & per- 
fetla conftitutio, partus brevi tempore peraâus» 
Isvis tumor integumentorum capitis, quibus 
liquei > partum facitem fuifle. 
' CoKGKSTio vero fanguinis ad Enceplialum 

non necefTarius aut abfolutus eft effeChis lufFoca- 
iionis foetus, ut fequens cafus monftrare poteft. 

Mbhsb Oâobris anni prsteriti fiemina fuprt 
cloacam partum enixa foetum inimerfit. Mox 
deteâa eft malitiofa mater» poft partum brtvis- 
(inio tempore, ut obfervatum fuit^ peraflum, & 
foetu» ex cloaca , ut mortuus , extra£lus • aqua fri- 
gida lavatus eft. 

Post duodecim inde horas hune fodumexa* 
minavi, cujus corpus perfeQum, magnum, robu* 
ftum inveni, ab omni extemo illaiar violentiae 

iigno 



Digitized by 



Google 



DE INPANTIO S]}FFOtAT. &€♦ 345 

figao liberum » excepto levîori in cuie lalerîs (îni* 
firi fronHs lineari imprei&dne» rubro a dilaiatit 
cuhmeis vafîs fanguî&ris tindo colore, qus îm« 
preflîo ab angulato quodam corpore duro> quod 
£oetus cadendo ofFenderit, faâa videbatur. Levig 
iumor a preflione contra matris pelvim în magni 
iâtis capîfis integumentts invenîebatur. Funicu- 
lus ad pedis dîftantiam ab umbîlico cultro abcis» 
fus, ut margo dentatus monftrabat» fortidiinus 
craii nec vi manuum dtsntmpi poiuerat* 

Thoracb aperto puImone& magni > fanguine 
turgidi» at ccterum vHu fani(Itmi> toţi & in fru* 
ftulis in aquam injeâi fubmergebant. x 

C0ROI8 ambse camers fanguinem nondum 
coagtilatum contînebant Vtfcera abdominis fa* 
niflinţa & perfeâe confiituţa» vafaque omnia ma^ 
jora fanguine plena erant Detef^o cncepbato 
nullamhoc vifcere congeftio fanguints videbatur^ 
ejusdem vero vafa in ftaht omnino naturali repe* 
riebantur. . 

Ex perfeâa conditione corporis fbetus & vi- 
fcerum (knitate> cx immerfione putmonum in 
acţua, ex ftatu funiculi cultro a Matre abfciffi» 
Y 4 cx 



Digitized by 



Google 



344 ABILDGAARD OtiSERVAT. 8ccl ^ 
fcx Ivcvî conhiiîone frontts, fanguine !amen fuflttl^B 
«X facili al volunlarie occuUato parhi , judicavi: 
fbehim vitalem enixum efle fed nondum refpi* 
rafie > refpirationem vero fubifanea poft partu im» 
merfione foelus in cloacam probabiliier inipeditam 
cfie, & infanfem mali(iofa mairis volunlale efie* 
cahim efie, conlufionem yero in frontislatere (ini« 
firo cafu contra corpus (juoddam duram forhnto 
faâam eSe. 



XXVII. 



Digitized by 



Google 



345 

XXVIL 
OBSERVATIO DE VI ARNICJE IN 

QUARTANAM. 
Au£îore Sal. Theoph. De MezA} 

M. D« Soc. Membr. Ord. 



V. 



IR quddragenarius per Jecem Sep!iinana9> 
vel meâenlîs ofcitaniia, vel fuî ipiîus negligeniid) 
quartana male mulâahts, me ad fe vocaK Color 
erai pallidus, cacheâtcti$> fapor naufeoftts, aivus 
quoHdie femei aut bis foluta. Horror & frigtts 
{>er horam & ultra eutn quatiebant, quod infcqtie* 
bahtr calor adtirens ficctis cum mulfa iîti : Levts 
judor accefitu finem ponebal ad ierfium dîem, 
nutla vero ftata hora eandem lufurus tragoediam. 
Remedîum emetico-laxans die apyrefo fumendum 
prxfcribihtr & paroxysmo infecjuenfe fuperaio 
âcceditur ad corHcîs ufum, cujus femîdrachma 
omni capiebalur bihorio, redibat iamen febris 
ad ierliam usque vîcem. De bonifale medica* 
menti anceps alium pharmacopolam adire fuadea; 
Y 5 enianCt 



Digitized by 



Google 



346 MEZA OBSERVATIO DE VI 

emanfii quîdem acceiliOi atq[tu breves inductae, ut 
ufu remedii enim femper perfiftens nec minore 
qu^mliUtei poft o£lo dies en nova febris cura 
io^ fuo fatellttio. Habiium a^groli confideran9 
autemi nequeprorfus ab ob(lru£lionibus immu* 
nem fufpicans, utpote conviâus quod caufa rebel- 
Ifs intermitfentis femper in vifeeribus abdomina- 
libus infaretis tanquamin cquoTrojanoqusrenda» 
parum mercurii corlici , addere placet. G>nnu« 
bium a quam pturimis commendahim in febribus 
refraâariis & praeferiim quariana. Atqui poft 
fexlum dicmi dum decern grana mercurii aflump- 
ferâi i falrvatio infequitur quam aeger iribuebat ad 
refrigeiium'» dum coaâus erai domo exire coelo 
exfiftenle bumido & nebulofo. Nec mc bic 
evenius ierrebat prscipue dum fub ipfa faliva- 
licine febrim (îlere videbam. Subftituebam vero 
iunc lemporis rbabarbarum mercurio. Con- 
quievit inde febris per tres bebdomadas iniegras* 
Immtnufa vero corticis quantitate iterum in Soe- 
nam prodit: iterum ergo ad Sacram Ancboram 
corticem fc« confugiendum , cujus in ufu perfifte- 
bat «ger ad fex fepiimanas poft dcbellafam denuo 

quar- 



Digitized by 



Google 



ARNICJE m ^ARTANAM. 347 

qutrtamm pnebtîs <{uamvis paucioribus tndîe^i 
iia tamen ui fpatio trium tnenfîum vîgtnHqufoqu« 
uncuis corHcîs coofumpferat âpgrotans. Venim 
enim vero ufu remedii leroolo» poft quindecim 
âk9 febris fub cineribus quafi fepulta iterum ac* 
cendihir^ squesgro ac medico molefta, loedîof^ 
quartana reafiurgif , otolim iic &nuncmedicorum 
opprobrium dicenda, confîlîi autem expers vires 
ientarc panchreftas & quidem febrifugas lauda- 
ias Arnicae fibet; formulam ergoa Dom. Collin 
confcripiam concinno, iofufum nempe e quîo 
omni biborio unc. ij Sumendat* 

R. flor. Arnic. Jj- 

Coq. in £ q. Aq. fonlan. 
Per 4 bor. ad 

remaneiU Lb. ij col. add. 

Sjrr. 5 rad. aperienî. 5j- 
Sub primo ejus ufu anxietatea & fpasmos enormdB 
circa praecordia percipiebat «ger , qus metum 
eidem incutiebant , ut vix fuadere potuerim quod in 
ejusdem perfifteret u(u. Notum enim fuit jam 
boc pbarnomenon aliis , quodque poft tres vel qua- 
tuor dofes difpariturum eflet Alacriter ergo sn«« 

fiftens 



Digitized by VjOOQIC 



548 MEZA observ/ de VI ARNlGffi &C* 

Cftens modice fudabat, aivus folîio frequentiuf 
"deponebatur, rediit adhuc paroxysmus levîor fe- 
inel. Color fiiciei dl vîvîdus, appetihis ciborum 
increfcit, pharmaco uHhir în teriiam fepHmanani 
fenfim imminuia do(î'> nec febris amplius recurrifi 
^encctue habei jam ultra (]ttahior mcnfes. 



**^^4^J5^x«K^**♦^^J^J^x«<^ 



«^^K^i-ejl/S^ 



xxvim 



Digitized by 



Google 



349 

XXVIII. 

SEMICUPII TEPIDl EFFECTUS 

SALUBRIS & CELER CONFIRMATUS 

IN ISCHURIA CYSTOSPASTICA. 

A 

JOHAN. WlLHBtMO GuLBUANO, 
M. D. Archiatro Regie» Soci«ttti« p. t. Prxiid. 



M. 



URCĂTOR hujus urbis 44 Annorum > obefttsj 

quîeti corporis nimis indulgens^ ante quahtoran- 

nos fluxuni hsmorrhoidalem perpeflfus, pro fua 

more (olito aliquot vicibus laufs coens domi 

fumpts fuperaddîdît nxox foecundos potus Pounch 

calices quosdam. Poft celebratam iimilem dîae* 

iam vefpertinam ultîmam Ie£lum petit & obdor» 

mit. Pod horam vero expergefaâiis eft per atro» 

ciflimos tolius abdomints dotores, fUpatQs vonuta 

ingeftorum > dolore prefTorio regîonîs hjrpogaftri- 

cx & nifu ad urinam mittendam continuo ftd inant ^ 

ejulans, anxtus, fumme inq[uietus miferum ja£Hr 

lat corpus ultra bxs horaş» 

C1.YI, 



Digitized by 



Google 



350 GULBRAND SEMICUPII TEPIDI 

Clysmata ab obftelrice advocafa» injeâai 
repelita malorum ne tninimum ^dem dederunt 
kvamen. 

CiKCA Koratn malutinam qiiariam vocaloa 
ego aegrum in mifemmo hoc ftatu conftitutum ni« 
venio» clamantem mortem în fuccinâu fuhiram» 
ni fluxus urins inhibite conciliarehir. 

puLsus.erat parvus, celer» fudore frij^do 
madebat corpus lotum , de ^cie guHalim ,cadebat 
idem , ftimutus ad mahilam coniinuabat cum 
ifchttria perfeâa. Verbo» diriffimus erat mor- 
buSf cujus animus adbuc meminiiTe horrel, & ad 
cujus confpeâum vix lemperaret a Lachr}rmis 
xiUus. 

SuAsi mox femicupium> ex fimplics aqua le- 
l^ida > fub debitis cauldis ufurpandtun. Dolores 
itgri, in femicupio per aliquol modo minuta pri* 
ma temporis commoralii pededenlim imminuun- 
iur, pulfus plenior, liberior» lardiorfii, vomi- 
fais ceffaty anxielas fugii, fudor frigidus in ma« 
dorem calidiorem tranfit, gaudium quiehim ex 
QcuKs jam vividis lucefcit , liberum irahit fpiri- 
ium, (limulus ad urinam cedii> & femicupio jam 

per 



Digitized by 



Google 



EFFECTUS SALUBRIS &€♦ 35 1 

per dîmîdiam horam infidcntîs regio Epîoraftrica 
iota fricatur Linimenti volalîlîs unciîs duâbu9> 
laudani liquidi fydenhami drachtnis duabus mixtis* 
Denique femicupium linquit a doloribus, fubîtam 
paulo ante minantibus ruinam lîberatus, leâum 
petit» teâa dimidia & inferiore corporis parte 
pannis laneîs calefâ£lis. Llnimento dîâo (îmiles 
panni îmbuti regîoni hypogaftricx imponuntur. 
Denique mittit menfuram circîter unam urins cî- 
irîn£> lente efHuentis. Evidentem hune falu* 
brem effeâum, antifpaftccamcţue virtutem obfer* 
vans, ex juvante boc remedio novas formavi m« 
dicationes , judîcans cibîs aflfumtîs infuilTe forfan 
particulas acriores>veI potuî fuper ingurgibto coenc 
opiparx acidioresquasdam, quibus vellicati înte* 
fiinorum nervi, & fpasmus produAus. Hafce 
deminaturus & obturaturus fequentem dedi mixtu- 
ram omni bora ad cocblearia duo majora fumen^Am; 
R. aqu. deft. meliiC f iij. 
Muciiag. gum. arab. |x^ 
OL Ricini americ. fij. laud. liquid. 5^. M 
Placide dormienlem reliqui poft fpatium uniuf 
horx ab advenlu mco, Venxieâionem afluetam 

ultra 



Digitized by 



Google 



552 GULBţlAND SEMICUPII TEPIDI &C* 

ultra annum negleflam , proximo mane ad Jxij. 
repcleiidam confalui: Confidentia & qualifas vîfi. 
bilis fangttiais eâu£^i (equenfes erant: feruin pau* 
cum coloris auranliî: Cruor grumofus , pinguis» 
grauisi nigricans ab$<ţue omni crufta. Poftndie 
laxans mannatum» fale polycrefto acuatum dedt: 
interea tcmporis, mixtura fuperîus allala levem 
ediderat effeâum laxanlem. 

Urina maluttna aliquot diebus confinuis fc* 
dimenlum deponcbat mucofum paululum rube* 
Icens. Denî({ue aegro in pofterum commcndavt 
coeoa^ parciores & ienuiores pne lautis Se optpa* 
ris> quas celebraverai» & ftomachicum fecjucof 
fub disla jufta utendum. 

R. Tina* rhei aquofs Jj* 
Licju. Icrr. fol. tartar. 
EfT. cort. Peruvian. aa f f. M. dl 
gtt. loo bis quotidis. 
Tribus menGbus jam absque incommodo bene 
vixit nofter. Non rei novîtas> fed virtus lam fim* 
plicis remedii, & gaudium» quod bonus quiscjue 
ex foga dolorum dirî(Iîmorum adeo Tubita, ptrct* 
piai, dent narrationis bujus veniam. 

XXIX. 



Digitjzed by 



Google 



35Î 

XXIX. 
OBSERVATA QU^DAM CIRCA 

FEBREM PUTRIDAM ANNOR. 1779-80. 

CUM ADJUNCTIS MONiTIS CIRCA IN- 

EFFICACIAM CORTICIS PERUVIANI ET 

EFFICACISSIMAM VIM PULVERIS 

SEMINUM SINAPEOS ANGLICANI, 

SEGIiE SOCIETĂŢI MEDICJE HAUNIENSI 

OBLATA 

A 

H. Callisek> 
Mcâ. Doa & Pf. P. Soc. Menb. Ord. 

EBR1BUS patridis, qoae primb oâo menGbos 
«noi prseterUt inter naatas Claflîs Rcghe graâk- 
btnhir ut pltirimam Peripneuniama patrîda, faltem 
ininitio tnorbi, jxmfla crat, qaalem de(criptani' 
tanc temporis cam Societate Regia cotninuntcavi* 
mus; £ contrario febres, qtiat fpatio quadritneftrt > 
prioria anni dtimo» ac primit ultiausqtte hujos 
Z «nnt 



Digitized by 



Google 



354 CALLISEN OBSERV» qUiEDAM 

«nnt menfibus per poptilum, rei nautic» deditmnj 
graflTatz funt, nautasque Danos arque ac Ruflîcos, 
Hauniae hybcrnantcs, ac cgenos dcnîque marinos^ 
(roilrarunt, o/nnes geuium monllrabanl putri* 
dum , gcnuinum magis lyţum fervabani a priori 
defcrîpta febre longe diverfuni, & vincendae 
ajiam pofcebani medendi methodum. Animus 
eft jam SocicUti tradcrc fummam Obfcrvafîbnmn, 
quas ad morbum hune dignofcendum, curandum^ 
judicandumque repetita diâitavif cxpcrientia. 

MoRBDs, nec slati parceos occ teroperar 
tnento nec habitui corporis indifcriminalim robu- 
ftos invadebai ac debiles, Euchymos acCacbec- 
ticos, juvenes ac fenes; Atlamen non valde confa- 
giofus erat: Haud raro ante ingreUum Nofoco- 
mium sgri (bras 1 2 imo 1 6 diehus apud /bdales 
hofpitabanhir, absquccontubernalium detrimenfo. 
Nec nifi perraro, aegroti rcliqul, putride fcbrî- 
citantibus vicini, în Nofocomio decumbentes, ui* 
Um coutagii labem contraxerunt. 

Ra&o contigii primum rcorbi ftadium în 
mt^ Danis & Ruflîcis obfervare» ob tardum ho* 
rum» & ad aolabilqm morbi decuifum usque pro- 

traâum 



Digitized by 



Google 



CIRCA FEBREM PUTR» I779-80* 355 

tra£lom înNofocomium advenTum, quare initium 
morbi ex vtfis în pauperibus in Nofocomio hofpi- 
iantibus, aliisquehoc morbo correplîs defcribere 
cogor. Invadcntem morbum paiefecerunt fcnfus 
debilitatîs ac ponderis in toto corpore , pandicuk- 
iio, artuum fremor» fenfus gravalivus in abdcK 
mine» in Epigaftrio imprimis alque lumbis > non 
minus capiiis» oculorum languor, eruâatio amara» 
(kHa» nati&a, vomiiuritio, vomiius, refpiratio 
iufpiriofa, denique maxime inviţi leâum linque^ 
bant egri. Pulfus in hoc ftatu erat plane natura- 
tis, paulo tamen frequentior. Lingua in notinullis 
plane naturalis > in aliis albicans , ficca, in media 
parte profunde rubra. Interdum fuperiores cor- 
poris partea fubitus occupabat calor, qiiem brevî 
excipiebat fudor frigidus cum miro faciei pallore; 
âlvus ut plurimum claufa erat» urina paliida cruda. 
Aegroti quafi meditabundi fedebant, ac interro- 
gaii terrefaâf ac inviţi refpondebant. Circa ter- 
Hum diem calor ac fitis augebantur» pulfus tuna 
erat inaequaUs^ fomnus parcus vel nuUus» extra 
Icâum frigebiuni aegri, tantoque corripiebatitur 
iremore, ui vix pedibusinfiftere valerent. Nune 
Z a vero 



Digitized by 



Google 



356 CALLISKN OBSERV. QU/EDAM 

vero raagfs incendebahtr febrisi auâb congeftio* 
nibus vcrfus câput ; Sympf omaft difia in uaiver*^ 
fum iacrefccbani, vomitu foelîâîffimt ejidebahir 
material lingua impura ^ fapor putriduş. Brevt 
accedebai Icve deliriumi quod poft 2-3 dses ia 
ibmnoUntiam tranfibaf 1 demum io ftuporem pro- 
fiindidimum mutaiam» 

Alii poft breves borripHattoiicsi calore ve« 
hcmenli ficco, Ce|ţialalgia gravi» dolortbus tr*. 
fuumi refpirattone ârequeniii fufpirioia, lingua 
ficcar impura (itique corripiebantur, cum pulfu 
magnO} mollii frecţuenii, facies oculiquerubebcmt» 
^irium<{ue maxima proftrafio aderat Succedebai 
paucis diebus delirium fortius quam in prioribusi 
denique in Coma ac ftuporem iranfiens; sgrolt 
(unc per complures dîes apopleâicorum ndin/lar 
immobUes jacebanii refpiraHone iamen parum 
mutata. 

TsRTiuM deni<}ue morbi ftadmm fucoe^- 
bat, ţliftin£):ioribus Syniptomalibus dtffolutonnn 
bumorum & pulredinis ftîpatum. Lingua jam ia 
dies magis arida. & impura & una cum dentibus 
nigrior evadebat. Halitus odorem ^KtiâţSiiawn 

ac 



Digitized by 



Google 



CIRCA FEBREM PUTR* I779-80» 357 

ac excrementa foetorem înfupporlabilem fpfra« 
banh AegroH t>alpebm femicIauCs, iînmobile^i 
fupmi jacebanl ; lîngua manusque Iremebanf; 
Tendînes nau(arum Danortim quorundam ftibiilie* 
bant> e leâo exfointi, parvum vel nuUum mch* 
hiin edebanh Pulfus tn debîlîoribus fubjcâis ci^ 
iîus quam in rubufttoribus minor, frequentior, iiv 
«quaib evadebat ) ac plurtes per N^^âhemeron 
quoad numerum ac frequentiam pulfuum mutaba^ 
Iar ; quando major erat pulfus^ prscipue circa finem 
morbi» mollttîem percepimus mfigncm quafî a 
fangutne vacua elTet arteria; interdum quoque put- 
(os per breve lemporis ipatium ftatum fanum na- 
hiralem meniieb^ur, & hinc cito mtntmus, f nsequa- 
lis evadebat, & per întegrum mtnuium primum 
femporis emanfîi îâus fecuiurtis. In hoc morbi 
fladio urina & aivus involuntarie > ttfaque variae 
valde indolis aegre cxcipiebatur. Oculi tn univer- 
lum obcomese iransparentis exficcalionem adfpec- 
turn valde targufdum Kabebani. Os aperfum 
erat, diduâis inprîmis verfus finem morbi maxil* 
lis ; Refpiratio indies inordinatior, frcquetilîor ao 
denique vix fci^îbiUs evadebiA. NonnuHi ne fi>- 
Z 3 num 



Digitized by 



Google 



358 CALLISEN OBSERV. QXJJEDAM 

tnim quidcm profcrre potuerunt , în alîîs loquelt 
fenfîm minucbatur, nuUus verbum ni(i valde ia- 
viHis edebaf , cxcepto unico qui ultimo vHx dtc 
mira ac. inimitabili velociUte loquebahir , iener- 
rinniquidem vocq; deglutstionia defeâtts>& ani- 
mi deliquîa a quovis moht quoque apcedebanf. 
PlurimiPctechiisecoeruleo rubeniibus» baud mro 
pin magnitudinem xquantibus , p^r tohun corpus 
ipfa facie non excepta obfe(fî erant Sertus nec 
-4{uidem in omnibus vibices ejusdcmcoloris dor fum 
lumbosque occupabani. NonnuUi nartvim Ksmorr • 
hagia fatis gravi fub maxima pulfus debilitate cor» 
ripiebantur , fanguine fere pellucido baud coagu* 
labili, tenuifTîmoemiflb; alîi iuffiendo fpulum edc- 
bant fanguinolentum » alii denique cum urina ac 
cxcremenlfs fanguinem miltebanf. Syb fumma licct 
munditiei cura fub decurfu morbs tetrum fparge- 
bant odorcm segroti faiis rnagna diftantia adhuc 
moleftum. Loca quibus veficatoria impoHta erani» 
ngţcs ac lumbi a prcflîone excoriali, perfaclle, ad« 
miniftratis liccl rcmcdiis antifcepticis în- & extec* 
nis e^ficacidlmis qUibusque» gtngrcnefccbant & 
Cgroio fuperftite inulcsra magna impura foetidiâ^i 

(ima 



Digitized by 



Google 



CIRCA FEBREM PUTR. 'IJJ^'^O. 359 

jîma mufabanlur. Urina fub foto morbi Jecurfiţ 
profunde rubra , nune fpadîcea fulca ac foefid^- 
iima erat > in nonnullis nigricans. Calor mordax 
lunc iolum occupabat corpus. Quodfi habitu$ 
apgrî robuftîis crat , ncc sclatc proveftus , nec nu«t 
^ţ)eralium morbum fuftînucraf, nec Noftalgîa la-^ 
borabaf, lohim hoc Symptomafum agmen {upc- 
rare & adhuc fanitatem recuperare potuît Lîb* 
lam fubmintftrabat futurse falutîs fpem obortu? 
fudor aequalfs , lenîs> conttnuus» plerumquc cunţ 
fedimenio urinse mox lalciritio, mox albicantc 
purulenlo quafi , mox grifco ; alîf fumore critica 
tnetaftatico fervabanfur. Reltqui > quorum cjec> 
tîones criticse mox ceflabant, ad fcxtam usquc hcb- 
domadem miTeram vitam protrahcrc poîucranf, 
ac tune denîque occumbebant Debîlîorîs babî- 
his acgroH , fcorbutici , Noftalgia laborantcs longQ 
citius moriebantur, nonnulli quidem ante oâa^ 
vum diem^ dîftinftis tune iignfs gangrenat înfe- 
ftinorum prxfentibus. Plerumque quarlx poft 
fnvafionem morbi fcptimanar a:grorum fortem ju» 
dicabant Primum rcftitutionîs fîgnum crat ftu- 
pori$ duninutio; de dolore aut verbis conquaerc** 
Z 4 banlur 



Digitized by 



Google 



360 CALLISEN OBSERV* qU^lWVM 

banhir sgfoii» aut flebilî ejulalione eundem iodi» 
cabant; ad objcâa vicina (ţuodammodo aHealf 
videbanhir ; pulfus âectualis, rarior, major evadebaL 
Crifîs mox tune fuperveniens morbum judicabat . 
tlrocem ; qus ii haud interrupia permanebai» fani- 
iaiem promittebat brevî venturam aegrorum, qui 
per plures hebdotnadas cum morle hxGttH erant; 
înfuilicicns e conlrario ejeâîo critica» Icntîflîmae 
virum reftitutioni» pluribus recidivis morbîsque 
denique chronicis anfam dabai» Qoo gravior 
{xrsmum morhi iladium» eo vcbenientîot lotus 
snorbî decurfus , eo magis anceps evenhis. Mc> 
icorismus abdominîs» iingultus, fudor fngidus 
pullus vix fcnfibilis» ţremulu5> moriemoftiapulfan- 
iem sndfcabant Surditas in quarfai morbi beb* 
domade fupervcniens bonum fignum* Cita cx- 
drtus in ulceribus Sphacelus in nonnuUis bone 
Crtfeos locum iupplebat* 

CcRATioKis inittum » in illis , qui in ipTo No- 
focomîo morbo corripiebantur, femper facieW 
cmeticum e Tartaro flibiato a quatuor ad fez 
grana porreâum; abfoluto hujuseffeâu» moxpor- 
rigebatur laxans; in multis Aqua laxativa ufttaKs 
f ad 



Digitized by 



Google 



cntcA PEBREM PUTR» I779-80. 361 

td atvum fuificienter foIvcBclam htud Tufiicscbal» 
fed ad ţmrganiîa fbrtîora recurrendum fuit; segroU 
ijuoiidie niii bonus fudor aderai aqua frigida accio 
Gorotnixta per lohim ţorpus lavabanlur, vefti- 
menta» lintea ftragulaque ({itolidie>.c}uantuni fieri 
polttit, Jpuris mtidisque commulabantur^ aârisque 
t>uri Artgidtoris liber acceflus in fpatioium cubica* 
]um admittebalur. Afiumebani tuno segroli aceii 
campharaif cocbleare majtss omni biborio, inter- 
poHtis femper ad indicaiionem laxantibus» Hac 
methodo in duobus juvenibuţ Ihipor plane aver* 
tebatur, morbus jam gto die fudore critico folve- 
bator» & nil nifi Dixta conforianti antifeptica ad 
lanitalis reftituiionem opus fuit In omnibus» 
quibus hsc mcUiodus inde ab initio niorbi appli- 
cabfttur, orgasmus (anguinis & congeftiones ver* 
fus caput mire minuebantur, totusque inorbus miisoc 
decurrit Aft vero decumbentium plurtmis vix 
anie oâavum imo decimumcjuartum niorbi diem 
ad Nofocomium mt/Hs, morbus jam ante adven- 
ium altiflimas egerat radices> & magnos feceral 
progreiTus» maxime in quibus omifTa fuerant eva- 
cuaotia. Stalîm poft introitmn bis emetico laxan-i 
Z 5 lia 



Digitized by 



Google 



362 CALLISEN OBSERV. QU^DAM 

fft porrîgebantur; Re^iminis cădem habcbalor 
Mto; & mox a finita datî remedii cvacuantis opc- 
raHonc ad corlicis Peruviani ufum tranfii. Aegrolî 
Nyfthcmerî fpatio dccoQum 2-3 «nciarum Cor- 
ticis afTumebant, & fub maxima debilitate 4 uncia* 
turn decoftum înterdum porrigebatur , te fîmul 
pro gradu debilitatis 30 ad 100 gtt. LlquorU 
Nervini diftîi cx Camphora Spiritu Vitrioli dul- 
cificatofoluta compofiti, bihorio quovis dabantur. 
Pro potu ordiiiario cercvifîam meracam nobflîo- 
rcm acido Vitrioli commixtam, vini generofi 
unum altcrumvc hauftum, pofus Panade & Punch 
ăiOtos fruâus acidulos coâos> aliaquc reftauranfit 
afTumebant. Veficatoria ac rubefacientia ad ratio* 
ncm debilitatis in ufum trahebanfur, nec omifits 
Epithematibus frigidîs circa capuf, hirudinibus- 
que ad tempora admotis» hi tamen ob majoretn 
fanguinis jaSuram vix intra plares boras drgito- 
rum comprimentium ope cotfipefcendam ftatum 
longe pejorem rcddrderunl. Prseterea acgroti fxpc 
teri libero exponebantun 

VoTis^ vero non refpondît admîniftrâta liaec 
mcthodus mcdendi, in ii$ pnefertim, in qttibus 

figna 



Digitized by 



Google 



CIRCA FEBREM PUTR* I779-80* 363 

iigna debilitatis pulfusque languor jam majort 
gradu adcrant. Inter tres «?grolos hoc morbo 
correptos , vix unicus evadebat , quamvis die noc« 
leque fcrupulofiflîma corum cura gcrcbatur, 
Quare tnihi valde anxîo , & de tot segrolantium 
morte follicito demum animus haeiit, utrumne ni- 
mitts Cortex Feruvianu8> exacerbationi febris & 
inde pendentîbus coâîoBt & elimmatfonî nţateriap 
morbofs obftans malum caufaret morbi eventum? 
Decrevi îgîtur remedia excitaniia interna, dum 
externis augendis nuUa dabatur occafio, largiori 
mânu porrigere. Praefcripfi fingulis horis fumen* ^ 
«lum Mofehi Orientatis grana 2 * ad 10, cujus 
ufum levis quidem infequebatur exacerbatio febris, 
tttamen ad crifin debitam & defîderatam produ« 
ccndam omnino infufHciens : Paulo poft igitur ob 
vim efFe£!lui optato prseftando smparem , & mag- 
num, quo proflat pretium> Mofchum mifî. Cam* 
phora magna quamvis do(i fumta fbrfan ob vim 
fedantem plane nihil profuit. Radix Serpentaria 
yirgtniana tune temporis in noftris Pharmacopo* 
Iiis rarifljma, vix proftabat venalis aut fummo re- 
dtoicbatur prelioi nec igitur ejus vires in hoc: 

morbo 



Digitized by 



Google 



364 CALLISE*^ OBSERV. C^U^DAM 

morbo maligno teDtavî» sd Putveran Senm: 
Sinapios jiaglham confugicns > quocum primam 
* feci perîculum dpud segrolum qutnta hebdomade 
decutpbeatem & jam quafi agonizantem. Degltt« 
tivit bic {ioguifs Koris drachmam Semîa. Sinap^ 
pulveri&lî una cum dofibus CortieisPeruviaDf mi- 
aoribus inlerpofîtîs. Eâk&ts fextam Sînapeos 
drachm. fumptam fequebahtr optahts&maitifeftus» 
Exacerbahir enim fî&bris, fenfim increfcens, de- 
XjAUmque faufte judlcata per fadorcm xqualem & 
urinam criticam tola hebdonihde perdftentem. 
Aeger, Symptomatibuspauktim fub inftaurante re- 
gîmine minutis, fanitaiemviresque bre vi recupera- 
vit«, Faufto boc fuccelTu expeâationem meam 
longe fuperanle incifalus, omnibus febre pufaîda 
laborântibus pulvcrem Sînaptdedi> quamprimum 
accedebantftupor, pulfus languor > aliaque infignis 
debilfiatis Symplomata, dtiehi tamen antea allaia 
te evacuaoHbus nunquam negleâis. CorHcis ta- 
men ufus minori licel dofi hifce rcmediis inttrpo- 
nebaiur. Contigttque mîhi funeftam morbi iru- 
cidantis vsm bis remediis usqueadeo frângere » ui 
ţ^ofibac in univerfum e quatuor decumbenttbus 

vix 



Digitized by 



Google 



CIRCA FEBREM PUTR* I779-8D. 365 

vbc unus fuccumbebat, quin plurlmi poUus recon« 
valeCcerent. Denique ţ>lane de ufu CorHcis in hoo 
morbo defîftere aufus fum , folo ufu iinapeos regi- 
minique anioa alIa(o fidens, & nune morbus «va* 
cualtone critica citiori, fâdliori. ac pcrfeâiori 
looge celerius folvebafur) segroti longe bre viori 
lempore fanifatem viresque recuperabant , ui ne 
cjutdem muUis vefîcatoriis sgrotos cruciare coac- 
tus eiTem. In nonnuUis ufusSinopi vomihtm cie* 
half lifs minor quantitas porrigebahtr, aliiaqua 
aromatica nupium haud inviţi affumferunt» Nu- 
meros hac febre putrida mortuorum» înde a quo 
femina Sinap. Anglican. Cortici Feruviano fubfti- 
i(ti» adeo minutus eft^ ut pofthac vix decimun^ 
quemque decumbentem fuftulerit morbus, juxia 
Piarium cegrotorum Nofocomîi marini Regii, uf 
obfervaliones in civili mea praxi tăceam» 

In re tanti momenti liceal mihi nonnuliaa 
Hypochefes adjungere easque matura? Societatis 
dijudicattoni fubmittere. Quodd verum eft iftud 
magni Sydenhami eflfâtum, morbum nihil aliud efle 
qţiam nifum nalurx ad eliminandam materiam 
poxiami boc maxime valebit de £ebribus, quae âft« 

ftinaîi 



Digitized by 



Google 



366 CALLISEN OBSERV. qUADAM 

Ainâa evacuatione critica fol vunhir, omniumque 
maxime in eis» quarum miasma cerias periculo- 
iidimasque vits infidias ftruit. Nullum fane da- 
tur Miasma adeo pemiciofum quam putredo, cam 
nervi, utpote fedes fen(ibilitaiisi iali modo înde ob- 
(undanhir atque aiEciantur, tit lotum corpus td 
co£lionem ac eliminationem maleris peccantis 
inde inhabile reddahir. Febris in morbis piftri- 
dis quoque non alio modo confîderari potefti 
quam conatus naturse debilis quidem & ui pluri- 
inum infuâScientis ad materiam morbîdcam ejtci- 
cndam. Quare Medico hune morbum &nataro 
maxime incumbi!, ut fumma ope nitatur, febrem 
pro fervanda vita xgroli & eliminando miasmate 
excitare, minime autem remediis antifebrilibus fop* 
primere. Ecquis enim febrem pufridam absqoe 
uUa ejeâioAe critica perfeâe ianatam vidit? Om* 
nes. noftrifeculi Medici in traâajtione fcbrium pu- 
tridarum ad Corlicem Peruvianum majori dofi 
fiimium quaii ad facram anchoram confugîunU 
Liceat mihi de tSkBtn hujus remedii unum allcr» 
vmvc vcrbum addere. Cortex Peruvianus vi gau- 
dct roboranti ac aottfceptica, optime inde indica- 

iU8 



Digitized by 



Google 



CIRCA FEBREMPUTR* I779'80* 367 

lus vîdctur in morbo, ubi & dcbilttas & pufrcdo 
adcft. Prsetcrca vero vim fpccificam habct, qua 
febresintermîttentcs aufert, continuas fupprimiUc 
inordinatas reddit; ultima hxc qualîtas» in morbt 
mcdela, ubitantum a febre cxpcftaiipoteft ac de- 
bet , non iolum non prodcft» fed contrarium effec* 
fum praftarc videtiir, co raagis quidem, quo ma- 
jori dofî aflfumatur. Cum diâx proprietates Cor-* 
iicis fepararihaud po(Gnt, quxdio inde exoriiur» 
an non (alutaris cfFe&us Corticis absque ejus dc- 
irimento alia modo produci pc^fHt Roborantium 
ufus in icbribus putridis maxime iudicafus eft, \i( 
vircsy expelicndomiasmati impares> fuftineantur; 
nonne vinumgenerofum, cereviHanobilis, Punch 
aliaque boc efficcre poffunl, absque Corticis ui* 
pole febrcm fupprimentis connubio. Idem valcl 
de vi Corlicis antiiceptica , qux non tantum in al^ 
teratione materix putrida; ipfius quam in fiftendo 
tâu putredinis confiftere videtur, quod fane diâa 
cordiaca ac acida potenier quoque efHciunt, prsci- 
puc fi aeris puri frigidi acceflfus fimul permitta- 
lur. Cum denique torpor, defeftus {enfibilîtalis 
âclanguor pulfus inter febriumputridarum Symp* 

tomata 



Digitized by 



Google 



368 QALLISEN OBSERV* qU^DAM &C 

tomaia perniciofiâîma fint, & e contario aaEhxs 
orgasmus fanguinis, viriumqiie & pulfus elevatio, 
noHs honi omnino oroinis adnumercnfur, oppido 
fiquet, oninia> qu£ febrts vehementiam frangunt» 
noxs fufpicionein incurrere certam, quippe quo- 
turn mediorum admîniftratio intempeftîva criiia 
aut plane tmpediet aut imperfeâam (altern reddef> 
ac UntiSîtnx reftitutioni multîsque morbis chroni- 
cis anfam dabit; dum contra basc remedia exci* 
fantia varia eo roagis indicata erant, quo debilior 
^tgrotus, quo major tnfenfibilitas ac ftupor. Nec 
difiicile erit ex tanta remediorum excitantium co- 
pia talia feligere, quae peculiaribus circumftantiis 
maxime convenire videntur; ego femine (inapi vi 
excitante ac antifceptica (imul gaudente uiiis fum^ 
cujus effeâius expeâationem meam hucos^eeerfc 
fuperavtt 




Digitized by 



XXX. 



Google 



î69 



XXX» 
OBSERVATIONUM 

MEDICARUM TRIGA, 
Aaâore Urbano Brdun Aaskow» 

M. D. Aiduair. Kej^, Societ. M«mbn> Ordinam» 



& 



Observatio h 



rFiKJB âotR tficoniâtiOt vcrtebrtnim cxorclcen*- 
tia» e. C p. ^am («pe infantes mffligan(, (}ttant«^ 
^e cors fînt medeiiHLas, noftnim latet netnt* 
nem: Nec minos nohim quam param Kis in af* 
feâibus ars hacqjsque valuit noftnu Incipiente 
niorbo> balnea frigida, fofus tx oxycrafo cam 
gammt ammoniaco, motas corporis & exerciHt 
qufbos tota erigitor (pina; rarîus deligalio conve« 
niens» profoif ; dato fimal pro inierno ufa cortice 
ţeravtanot rădice nibis aliisque roboraniibus, 
fi, ut haad rarum, rachitis in caoiTa faerit Dif« 
fe:iUime auf em coranhir dtfbrfîoncs f ales a Icfione 
externa iofanlibos contingentesi qoas haad raro 
A % reticent 



Digitized by 



Google 



570 AASKOW OBSERVATIONUM 

reticent (edulocj[ue celant nulrices, ne debîiam pt* 
rcntum incurrant iram* Nuper eflicacttm cxper- 
bis fui fonticuli , quem in diftorfione fpinx a carie 
veriebrarum primus, ni iâllor, commendauit 
el Pott 

Anti biennium infans iriennis menfa: infi- 
ftens decidii dorfumque pauimento impiogif ; eju- 
lait , dolorcs queritur. Poft aliquot dics accerfi* 
ius fomeniationeni fuafî frigidam tx oxycrato tnta 
faleammoniaco, qua, poftaliquotdies, levabanhix 
dolores: dein ut diu inungeretur fpiaa balfamo 
faponis bis terue per diem judi. AViquol ]zm 
menfes Ishis ac vegeius iransegit infans, al inda 
denuo fpinac incufat dolorem, incuruahir hzcy 
indiesque crefcit malum, racbiticoruni adinftar 
înfântum; floridus antea faciei color evanefcit» 
abdomen intumefcit , caput grandefcit, debilis fit 
infans, anhelus vix ambulare valel, ob doloren^ 
fpinx inferiores artus emacianhir, incuruanhir & 
quafi paralyHci fiunh 

Bal>3ea fuatimus frigida, inunâiones quo- 
c[ue ipinae balfamo faponaceo additis fpiritibug 
aromaiicis, aec non iinâuram Rbei cum liquore 

ierne 



Digitized by 



Google 



MEDICARUM TRIGA. 371 

terrae folîate farfarL Al brevî valde ingrauefcii 
maluni) hinc, me abfenie> in confîlium vocatus 
tnedicus alîus, rhachiHdem incufans, decoâutn 
prxfcripfit cortîcîs pcruviani cum rădice rubiac , 
externa modo diâa fimul adhibens remedia. Nil 
tul parum bine juvaminis. Demum rediens fon- 
iiculumfuadadmodumcl. Po// adplicandum , qui 
unanimi inftihthis confenfu fuit. Vix per duas 
hebdomtdas inde ortt (uppuralio duraverat, quum 
Ifttus confpexi in melius omnia mutări : Hinc ad 
alterum latus novum incidi fonliculum curaui. 
Senfîm imminuebatur tumor ac dolor fpinse , fen- 
itm dorfum melius erigere pedibusque infîftere 
valebal infâns, ita ut jam> licet ante dimidium 
tnni» urgentibusparentibus» fanatus iît fonticulus» 
optime ambulare valeat, multumque adfit fpei» 
haud magnam. futuram fpins incuruationem ; ia<* 
fkns (kous eft te bilaris ingeniique aeuii* 

Observatio !!♦ 

xNuPBR iymptniticum vidi & curaui infanfem, 
qui ingluvie morbum td ianlum contrtxerai grt- 
dum, ut vix tdhuc vitae (upereflet fpet. 

At a JiifAM 



Digitized by 



Google 



372 AASKOW OBSERVATIONUM 

Infaks nempe triennis, qut aufumno pr^ 
greflb variolarum optime fuftinueral inCtionem» 
îndeque ad menfetn usque Februarit "bene valuc- 
ral, jam «grolare incepit. Increfccbal abdomen» 
languebat ingenium, pallebat facies ac voracifiî* 
mus crat puer fcmpcr. Vermes tncufiuis] pne* 
fcripn pulverenvermifugumPharmacopocrDani. 
CK, addita ad fexlam toHus partem rădice rhei\ 
&: circa phafes luns laxans e rădice jalappx & ca* 
lotnel i & ne nimium voracităţi infantis îadulge- 
rent parenles monui , {imulq[ue ut fedulo puert 
abdomen oleo abfinlhii fricarent 

HiEC pulchre juvare videbanlur , menfe au- 
lem elapfo in pejus ruebant orania : M ater infanti 
efcam flagitanti panem denegare haud valebat: 
Hinc enormiter increvit abdomen, continuos ad« 
fuit aivum deponendi conaiaS) aivus vero parca» 
mucofa« Praefcripfi jam pulveres e Rbeo cum 
iâle medio & paullulo radicis ipecacoanha?, aE 
fine efFeâu. Infans enormiter tumidus, ftupidus 
fit^ pulfum fetigi languidum ac debilem» abdo* 
men valde tenfum , (onans. Laxantia jam varia» 
dysmata cum fapone & afa foctida» inunâiones 



Digitized by 



Google 



MEDICARUM TRIG^ 373 

âdhfbebantur abdominîs, iocaflum auf om omnia: 
Mucus ianlum fociens , flauefceos» infcio infante ^ 
cxcernebaiur. Malis hifce per triduum perpetua 
auâîsadeo, ut in orei limine conftituius videretur 
ţmer, fomenftim frigîduni> quod jam pridie iua^ 
feram, renuentibuslicetparentibus, ipfeadplicaui; 
Iţntea nempe aqua glaciili madefââa, expreffa» 
toţi impofui abdomîni eo cum effeâu , ut tribus 
dapfis horis alvus (it depofîta; viribus deînde ru« 
bro fuftentatis vino ac porreâo decoâo corticia 
peruviani cum rădice rhei, perque duos adhuc 
dies adhibito fomento frigîdo , collabefcere inci- 
ţ^ebat abdomen, alvus large euacuabatur, appe- 
iitus vigente morbo proftratus redibal, jamque 
ultra menfem pulchre valet infans. 

Observatio IIL 

Ikpamtula quartum agens xtatis annum poft 
cgritudinem unius diei grauiter convellitur> per 
duos dies redeunt convulfîones fedleviores, de* 
lirat continuo, febrisque valida urit. Initio 
quarti diei convulfîones abfunt, deliria vero haud 
ita, fubque iis cântai ac loquitur parvula; multi^ 
Aa 3 erum^ 



Digitized by 



Google 



374 AASKOW OBSERV ATIONUM &C^ 
ţ>enHbtts variolis febris quoque minuîtur. Mor« 
bus varîolofus lolitis porrcflis remcdiis (ua per* 
ngit ftadia ; fenfim vero perdihir loquela, immo 
jiiero circa nonum muta erat omnino puella. De* 
ţlorandus hicce ftahis ulira duas perdurat fcpti* 
fnanas ; demum poft plura propinata purganiî^ 
mcrcurtalia fcniim rcdiit vox te plenaria Umtâs, 



Digitized by 



XXXL 



Google 



375 



XXXL 
FEBRIS LENTA NERVOSA, 

CUM PYURIA , 

OBSBKVANTE 

Sal. Theoph. De Meza, 

M. D. Soc. Mcmbr. Ord. 



R 



Prooemium# 



I ihil ardtmiti efTe homint HoratH eft efllatumt 
«tqui morbos agnofcere , honimque caufas digno- 
icere rem profeâo arduam eflfe noruni mecum 
omnes Mfcuiapii nepofes. Quanta dîlfgenHa enîm 
ispîus & în genium , & in caufam sgritudinum 
quaerunt> qus tamenoplimoobfervatori magnaque 
ingents acte praediio, fieptlCmc fefe in occulto 
continent, latenfque in pufeo DemocrHi; quam 
necefliirium vero fit niedenfi> caufiis morboruni 
oltis jTacpe fenebris obvolutas eruere, ut reâa in* 
(urgai inde medendi niethodtts> neminem lalere 
poteft. HoQ autem opus> bune vero laborem 
Aa i|. cflei 



Digitized by 



Google 



576 MEZA FEBRIS LENTA 

^c, patebit cx obfcrvalîonc circa fcKrem fetdsni 
nervofam, cum pyurta, quam modcftc propOQŞ 
Sodalium eruditorum indaginL 

Casus* 

V IR 48 annos natus , robtifto ţura^jBhts babihi ji 
j)Ius xqtio vini & fpîrîtuoforum polui dedifus» ia^ 
deque ad laţ^us pronus varips îftus ac corporis 
percudîones accipiens» fub fînem mcnfis Juma 
toni yix elapfî, poft anorexiam dtuittmam> mo* 
rofitalem inconfuetam , iracundiam iaCo^am &• 
bri corripihir, fumma dcbîHfalc pulfuquc parvo 
viz perceptibili aliquando, lingua fordida> %nH 
lida alboque muco obduâa, furdihitc iumem^ 
urina limpida clara flatim fe manîfeftanfe. Vo» 
calus emctico laxans pratfcrîbo, quodcffcausdefî- 
deralos prxftat, exindc fpaKo daorum dterum 
mixtura uf ii ur acida camphorala, inlcrpofito iterum 
tilu emetici laxanlis per diem> denuo admixturani 
Campboraiam redii, alva alternis {altern dtcbus 
folttia a<{ua? laxativae cochicaris unius vel âlieritts 
ppt, DixU tenuis commendahir» hauftus vini 
rbcnani nqn denegatur^ fubiode de dic pârlim ut 

con* 



Digitized by 



Google 



KERVOSA^ CUM PYURIA^ 377 

confuetttdmi ez menle Hippocraiis quid concede* 
rem> pârlim ui vires erigerem nimis collaprat 
putredinique obicem ponerem, epifpaftîca veliina- 
pismi plantis pedum apponuntur, non emendaU 
inde furditate» hîrudines ad tempora applicanlur» 
nec non lavamentum capîiis frîgidum fsepius de die 
loftihiihir> fine firu£ht lamen; febris eodem ma- 
nei in ftatu, fed Itngttx forditie imminuta decoc- 
imn corlicis faiuralum> cum rădice ferpentaria 
Virginiana tanquam fummo tonico> exbibelur> 
«dditis onicuiqtie do6 20 gutlis liquoris nervini. 

Mens ubique conftabat eralque aeger ui piu* 
rimum exlra leâum. Veiicanlia vero vel & re- 
vellendi a capite cauTa» vel & ftimulum nervis 
addendi ergo furiş adhibenlur, qux non nifi fex- 
decim poft Kor^> bullas elevabanl vix sgro de 
fiimulo aul irriialtone conquerente> mane culis fe« 
paraitts & unguenhtm digeftivum addito canthari^ 
dum pul vere imponihtr> nec quidquam tamen inde 
fenliebal «ger. Comparenlibus bine inde in ulcere 
macuKs nigris» inde berbarum aromaticarum in 
vino incoâarum fomento ad fuppurationem tan-« 
dcm poft aliquol dics ducutitur ulcera, 

A a jf Elatsis 



Digitized by 



Google 



378 MEZA FBBRIS LENTA 

Elapsis (îc fribus hcbdonudibus querîtur 
•sger de continuo ftimulo ad mahilam > noâurno 
{iraccfpuetemporelomnam impcdicnte, crifimînde 
înftare fufpîcans, urinam jubeo aflfervari în crafti* 
num. €k>ptora erat laâefcens fere, hirbida, uti 
âjcbanii emiflîonîslcmpore, fed brcvî materies fc 
t>raecipif abat alba , purt haud diflimilîs, ad tertiam 
fisre matuls partem afcendens: ulcus in renum ii» 
Ierutro adelTe credo, ({uamvis nulla îndicia nepbrî- 
tidis aut calculi unqtiam prsegreffa. E vefîca noa 
venire pus ajebam, dum ex ulcere veficae urimi 
iion lurbida mingitur, (î fîdes auâoribus, nec 
cjuerula ulla audiebatur de dolore ibi locorum nec 
in urina emittenda. Nifi foHkn quis îd conclu' 
dere veUet , ex quodam dolore molefto plantarum 
pedum, quem fxpius fentiebat arger^ qucm<juc 
ieducere vellcl cum fThyt (a) ex confenfu aut 
iympathia nervorum in efieâibus vefîcx. 

NoN admodum lartum dabam prognofticoa , 
prxfertim fi ulcus magnum uti fufpicari lîcebat e 
copia puris ({uotidic excreţia vel. fi uterque ren 

aflFeaua. 

(a) QSeobâCb. flbet bit 9}âtnr«Urfa(ţai nnb {)ciTîtn0 Nt 
9)<r¥<ii'£ranrţ* P* io. 



Digitized by 



Google 



NERVOS A, CUM PYURIA. 379 

âlFeâus. Evacuatio Ksc purulenta per odo tnte* 
gras duraverai feptimanas, {ympfotnaiibus, fcbri 
fcUicel cum furdîtate, fenGm receâentibus» nee 
fine vîrium tncremento. Excspias modo tmpofli* 
bilttaiem ilandî aut gradiendt, unde quamvsf 
omnicuraadhibîta, farpius cadebat aErger, dum co- 
nabatur fe erigere e leâo aut e fedilî. 

Di£TA fenfim concedebatur plenion Me- 
âicamentîs utebatur aqua felterana cum la£le , în^ 
fcrpofitîs pHults Balfamicîs ex myrrh. maftîch. 
oliban. cxtraQ: agrimon. & iberebinlhina. Nec 
omîflis corticis cum rheo tribus prxbiis de dic; 
Metu, nefcioaquo, dehydrope înfecuturo incuiTo 
ufum dîutumum aquae felterana?» nec ceflfante ad- 
buc pyurîa, petit seger alîud medicamentum, pri- 
ori ergo fubftituo aquam calcis ad ^vi cum UEtt 
omni die & (ingulis prsbiis corticis addo tria 
grana limaturse martis. DiTpar^ autem pus pror- 
lus ex urina» omninoque bene habet stger» de 
pedum & crurum fumma debilitate tantum queftua 
tdhuc« Balneum frigidum (eu lavamenlum po- 
dum frigidum fuadeo, indeque brevi tam validut 
fit pedibus, ut cum fcipionc dare atque incedere 

pofleti 



Digitized by 



Google 



580 MEZA FEBRIS LENTA 

ţ»o(Iet> absque alîorum juvamîne, & pauUtim Se 
inde încrefcunt vires, ut prorfus reftîtutus modo 
£tnofter, audihi, appctitu cibrorum fomnoque 
gaudens reficîenie, pancratice regequc Pcrfaruxn 
bcatior vivens. 

Epicrisis. 

Variqs morbos oriri a fpîritus vini abufu, foV* 
dis nempe continuo ftimulo defatigatis demumqvis 
torpidts fa£lis > liquidisque coagulatis & ilagnaniî- 
bus nec novutn tft» nec explicalu dif&cîlc, indc- 
4q[ue hy drops, leucophlcgmatia, polypo(|e coa- 
cr^pnes, febresque varîse, lentse he£lîcseve & 
£inilia, obfervata habentur. Atqui difiîcile ac 
«rduum certe efît ratîonem reddere de p/uria 
înde oria fine inflammatlonîs ulcerisve faltem GgniM 
ţrsgreffis, ut in xgroto noftro, 

FuiTNB venim pus? Ita videlur. * 

Intbr excreta enîm pnetematurallter colore 

A âlbo predita, quatuor prsecipue annotantur ab ob- 

leryatoribtis. Pituita nempe, materies cbylofa» 

femen, & materia călcarea. Pituita feu mucus 

veGoam naturaliter obliniens, quem deducit 

van 



Digitized by 



Google 



NERVOS A, CUM PYURIA^ 38I 

im» der Haar (b) ex guttula urinx non evacuata^ 
& in vefica remanente , acrîque mora faâa înde- 
cţue mucum naturaUm abradenfe, ob ureihne vi* 
tium nimic angufts nempe, aut ob carunculas 
urcthram, hcemorrhoidescjuc veficac collum arc- 
tantes > quamque Sauvager vocat pyuriam muco* 
fam. Sed nihii fîmile unquam obfervahtm ia 
0oftro. 

Chylosam diabelem obfervarunt cquidem 
plurimi cum febri lenfa, ardore» urinaeque diffi« 
cultate, cum virium infigni jaâura, (ummoquq 
corporis deirimcnio ; quae vcro non concurrebant 
io noftro, dum virium proftratio potius ab initi(ji 
aderat, necab evacuata tali urina augebatur, quiiţ 
potius cum cuphoria & fymptomatum levamine 
evacuabatur, ut fubinde ea de caufa criticam &iflc 
cvacuationem cogitarem. Adde quod omnis rue< 
bat mattries ad fundum & urinam relinquebatpu^ 
ram ac claram, quod fi laâea aut chylofa ftuflfet» 
ar£tiilime mixta ac turbida manfiflfet Item monen* 
dum, urinam nuUum fparfiiTe odorem fubacidunv 

Nfic 



Digitized by 



Google 



382 MEZA FEBRIS LENTA 

Nec femenfuif , fcil. laxts aui debîtitatîs ve^ 
ficulfs feminalibus. Sedimentum enim . urinar t 
non gelatinae fpeciero aut fiiamcntorum quafi inde 
duQorum prz fe ferebat, qualeîn îilis, quiex ni- 
mio coitu vcnereo , aui deteftanda onanîa cflRm^ 
iur (c). ^gro(us quoque tantum feminîs difpea- 
diurn , tam diu ferre non pohiiflet fine tabe lethi* 
fera prefTo pede infecutura. 

Urinam crciaceam, calcaream în ex artbriti- 
cis parentibus genito copiofifCmc excrefam fine 
ttllo fere incoromodo annotavii Hmdertmart (d) , 
nulloque prsvio dolore lumborum nec ulla mtn* 
gendi difGculiate. Atqui nihil tale fufpicari li- 
cuit in noftrO} nec tali$ apparebat materia excreta 
fibi aliquandîu reli£la, cumergo exallatispatel> pî- 
tuitam» chylum, femen, autmateriem ca/caream 
non (uifle, qus comparebat in urina noftri, nihii 
alittd videtur reftare quam pus« Verum enim 
vero q[uaedam opponere licet. 

i^. Experimenta non inftiiula (uîffe, quibus 
conftarei de puris îndole, nempepraecipitationem 

indu- 

(o) Qafbtng Syllog opnfoiL VoL VL p. 119* iao« 



Digitized by 



Google 



NERVOSA, CUM PYURtA* 38? 

induccndo per addifamenfum acidi vîtrioli aul al* 
caii cauftici, ufi placcl Darvins (e), huic refpondeo^ 
mihi tune temporis copiam non fuUTe hujus traC"» 
tatus. 

2^. NuLLUM fuifle foctorcni puri proprium 
in {alî urina. Pus fuiflfe non chylum in urina cu« 
jusdam affevcrat cel. Morgagni (f) contra varios 
medicos, chylum efTe ftatuentes, quia inodorum^ 
dicens faspe quidem pus foetore inf eâum defcen* 
dere ex laefîs renibus. Extant tamen inodori pu- 
ris exempla non modo aliunde, ut cum Celjus fcrip- 
iit) melius efTe pus (î nihil olet, verum etiara ex 
ipiis renibus. Quaeftiones jam ergo oriuntur : 

lo. Unde tanta puris generaţie fine fignis 
ulceris renum vcficaeve. 

2^. QuoD fi ulcus latuifiet, poffîbilisne taniae 
renum exulcerationis curatio? 

3®. Aut licebit ftaluerc pyugenîam absque 
inflammatione praegrefla cum de Staen (g) & Lym- 
pKam naturalem in pus converti poflfe cum 

JHew- 

(c) Experîmtnttona crittrion between mucns tnd purulent 

matter. 
(O De fedib. 6c cauC morb. Tom. a. cpift. 4a. Seâ. 44* 
(1) KâCM mtdcnd. p. 3. Cap. a. 



Digitized by 



Google 



384 ^^'^^ FEBRIS LENTA NERV^ &C^ 
Hewfon (h) aui fubftantiam oleofam în ceUtj]o& 
contentam uli placcl Grashuys (i). Ut ui fit, raris* 
iimum effe obfervahim nemo negabit Cafusque 
varios forfan fimiles aut analogos defcrîptos ha- 
beri, fed vere eundem, quodfcio , omnino nullum 
dant Praximc ad illum accedere videtur, qao4 
reFert van Swieten (k) de urina purulenta fine febit 
& fine ullo prx vio lumborum dolore , nec ulla mia* 
gendi difficultate. Aderat vero dolor obtufus ia 
latere finiftro. Nec refertur ibîdem, qaamdta 
duraverit lalis excretio, Vidi etiam cum cL Todg 
urinam purulentam poft fiiperatum catarrKum in 
arlhritico fine febri, fed cum dyfuria; quam de- 
ducit vir clariffimus, a metaftafi, & catarrhum 
vcficalcm nominare amat. Brevî vero ceflavit baw 
pyuria , quantitasque cxcreta longe minor fiiif , 
fiue in toto, fiue in fingulis excretionibus fumpU^ 

(îl) Experiment, inqniries. 

(i) DilTcit. de geneitt. pur. 

CK) Conftic. epidem. Tom. I. p. a8#. 



Digitized by 



XXXII, 



Google 



' 38î 

XXXIL 

OBSERVATA 

aRCA 
lEBRIUM INTERMITTENTIUM DIU-, 
TURNARUM ET MALE TRAC- 
TATARUM SEQUELAS 

A* 

AitDKSA Brocbsro Ramos» 

M. D. â: SociecMis M«robt« Otdinario. 



y. 



IX dan Riorbos in^ftis feractores fequdfS 
Hfâzm £^res infennittenles abunde feflator expe« 
rientîa: nec minim, dum» extma parte, diutur* 
num & pertinax malom repetitis iâibus attriti 
corporis oeconomiam laedat necefTeeft, ac tandem 
t>e(rttndei & deftmat, & ex altera parte» vix coW^ 
fra ullom affeâum tanta remedionsm ab£irdiiH« 
morum, c|[uid? quod aocentium quorumqoe laii- 
data & in ufirni traâa fuerit catenuu £n, paucis 
verbisi fcmleş» quorum jam alferairi» jaro utri^ 
B b fodio » 



Digitized by 



Google 



386 RANOE OBSERVATA CIRCA 

focîo natalcs, ni fallor, dfcbcl copiofîflimt fo- 
iies({ue funcfta inlcrmiltentium proles. Hinc or- 
lum Irahunl fot hydropcs , lot obftru£la vifcera, 
toi phthifes , tot aliac dîrae Iclhiferaquc mîfersa- 
rumcohortcs, hinc citam orta, quaeincafibus, jam 
ante plurcs annos in nofocomii) Ftidericiano oii- 
ieruatis, ,& mox afFerendis» luecifiQe enanrantur 
tnala. 

L 

In juvcnc, quî Ipiritum frumenfi cum pipere ad 
febrem debcllandam ingefferal , brcvi poft hau- 
ftum deglutitum cQphalalgia oricbatur, continua df 
(anlo vîrium (Hpata dccrcmcnto, ut Icflum fer- 
vare coaftus effet a!gcr. Evacuantia vero intra 
paucos dics haec penitus fugabant SymptomahL 

OOTPRESSAM in foemîna per idem remedîam fc-' 
brem infecuhis eft dolor ultimarum vertebrarum 
dorfi conftans ^ fub motu iid lahis utrumque pro- 
pagalus , cum decubihi in latere (intftro intolcra- 
lill VcMfeâf^ne bina, canjphoratis & ctt- 
. - curbitis 



Digitized by 



Google 



FEBR. INTERMITTENTIUM &C» 38? 

curbîtis dorfo admolis , tnulto mîHganiur hsc 
tnala , qux per tres menfes duraverant. Regiont 
vero hcpatss» turn acute dolere & indurări inci* 
pientis, adplicito veiicante» redibat febris, eva« 
cuantibus brevi fatis cedens» & turn plane comit- 
luit afgra» 

IIL 

/Vltbra» qtt» ieriianam trium hebdomadum 
ftceio, fpiritu vini, pipere & acjua debellaverat» 
oedematofutn (ibi contraxit totius corporis tumo* 
rem cum fluâuatione abdominis fatis notabili» 
Kemediis diureticis, roborantibus, diapnoicisac 
digeftivis, fub redettnte febre, adhibs&, primo 
cedere vdle videbaiur tumor^ ai inopioato de 
novo increfcebat, cum fumma anxietate & ortho« 
pnoea , & moiibus epilepticis correpta cxfpiravii 
jBgra. 

In abdomine defunâs aperto iktis largt in* 
venkbatur feri copia. Omeotum, hepar, lien 
magnus & admodum moUis ubicjue cum adjacente 
concreverant peritona^o. 

Bb 2 IV. 



Digitized by 



Google 



388 RANOE OBSERVATA «RCAt 

IV. 

OPîR^Tu vini dcflagrato cam fuAmifalibus abfîn* 
ihii abegerat altera lertianam recidivam. Mor 
acceflît dolor crurum , cui fponfe poft qtialuordc- 
cim dies celfanti , fucceffii dolor abdomints circa 
umbilicum fepe recurrcns & cardialgiam indu^ 
cens , hifcc fibi dein junxerunl cephalalgîa con- 
tinua, erlhopnoea, tremor exlrcraitafîs fîniftrac fam 
infertorts quam fuperioris , ac dolor gÎDgtvarum 
& denliam fub madtcatîone. Emetico vero , di- 
geftivis & rhabarbarinis hxc omnia cedebanL 

IvBMEDio, ncrcio quali, cx aqua frigida îoIIcndaD 
febrts ergo uHis fuerat juvenis quidam. Aberat 
febris, at ftatim oriebahir cardialgia vchcoienfis- 
fima ab ingeftis adaufta cum hepatalgia & ftran- 
guria valde moletta. Haec vero luftulere Vcna> 
feâto, Emulfiones nitrofo-camphorate, lioîmcn- 
him volatile abdomini inun£him , fomentum ţjus? 
dem ex aceto calido ac iofuium theiforme herbe 
l^lantaginis a(]tiatic«. 

vu 



Digitized by 



Google 



rEBR* INTERMITTENTIUM &C» 389 

_ VI. 

y EBRi^ iniermiHens fex hebdomadum, irregu* 
larîs teenporis & îypi, accedente luijiore crurum 
filuerai , hoc vero fponte euanefccnte îterum r^ 
crudefcii cum tufli & alîquali oppreflione peâo- 
ris. Datur dtgeftivum, fub cujus ufu miiefcit fe- 
brîs, inhim^fcunt vero pedes. Ob iuditn & or* 
ihopnoeam propinatur foluHo gummi Aminoniaci 
ctim oxymelle fcillitico. Cortice dato, cefTat fe* 
bris> increfcit iumor, ac pertinaciter dolet hypo» 
chondrium fîniftrum. Porrigitur bine TinGurt 
rliei aquofa cum liquore lalino, & ob expeâora^ 
ţionem diffictlem Kermes minerale. Minuitur 
dolor bypochondrii (iniftri , maxime cum , aliquoţ 
elapiis diebus, poft levem tudim gelatînofa multa, 
lenacia, pure & fanguine mîxia, cum parvo leva- 
mine orlhopnoee, evomuntur. Infequentibus die- 
bus tliquoties ejusmodi per vomitum ejicit sger i 
at acceden!e Diarrboea copiofiflima fub refpira^ 
fione fterlorofa fublimî morifur. 

In diiTeâo cadauerc pylorus adparebat coii- 
iraâus, fubftantîse callofse valde crafls. Hepar 
jaâncalum erat> lien admodum parvus. Cavitas 
Bb g peftorisi 



Digitized by 



Google 



390 rak6b observata circa ^ 

peâoris finidra feri fanguinolenti fatis largam con* 
tinebat copiam , ejusdemque laterîs pulmo plurt 
habuît tubercula fcirrhofa, altcr ubique cum 
pleura coalitMS erat» uli cor exiguum cum peri- 
cardio* 

VJl 

AsciTiDrM vîdî poft fcbrcm terlianam, nefcto 
quo modo traâatati)) fenfim per oâo Kebdoma* 
des increkentem , cum flu£luaHone abdomtnis in- 
figni & decubifu in laterc dexlro intolerabili. In- 
gefU quaecunque molefte expandeb«nt abdomen 
«gri quadragcnarii, fere plane conlumti. Dîurc- 
fis parca cum urina cralTa quafi fanguinea^ Para* 
centhefi abdominis quaiuordecim emttfebanhir li* 
quoris alboflavefcentisi foetidi, librar. Ingefta htm 
melius fufferebat «ger. Porrefta fuere Diuretica 
optima , at fubito poft Ircs dies furrexit dolor ab- 
dominis totiuâ , fub quo fumme debilis obiit mifcr, 
Ex aperto Cadaveris abdomine largtflima^ e£* 
fluxit liquidi foetidi} colorem & conHAcntiam 
puria diluti habentis, copia* Omentum ubique 
periton«o & inteftino colo accretum erat Hepar 

tnvenimus' 



Digitized by 



Google 



FEBR* INTERMITTENTIUM &C. 391 

invenimus iparvum îndiflblubiliter fere undîquf 
.cum perîtonso coalitum, perdoruni) tam in (vh 
.ţ>er&:ie quam in fubftantia> quaft e meris tubercti* 
lis duris conflalum. lAen magnus erat 

VIIL 

V EXAVERAT quoHdiana virum per novem hebdo* 

snades» cum crura intumefcere incipiebanl. Datt 

:digeftiva fprevit febrîs, coriici vero peruviano 

morem gercrc veHc vidcbahir, at inlcrca grauii 

ţcc tohim corpus furrexerat Anafarca. E Diurc- 

ikis variis adhibiUs nilul magis diurefîn promo^ 

,vebat quam chryjlalli Tartari ad cochlearia du» 

minora ier quotidie aflfumti. At brevi iterum 

impeditur Diurefis jum incremento tumoris, & 

paucis elapfîs diebus jam flufluat abdomen. Da« 

lur Infufum vinofum amarum (a)» danlur pilule 

6 b 4 ad 

(t} Infufum vinofum mâmm. 
R. Rad. Afari 

^ecliQacflime albe fingnlor, imcilm dimidlam 
Ati 

Calami aromatici 

Galangs minoris fingolor. drachmas ditas 
Herlm Fumărie Manip* unum 
Folioi; Sconc finq ftipitibos tinoiam onam 

Fibrar. 



Digitized by 



Google 



592 RAK6E OBSERVATA CIRCA 

*d hydropîcos complete (b), âth|r oxymel c 
Colchico, cum ptrum auâa diurefi» ai hmi recttr» 
rit fcbris. Auâa licet diurcH increfcit tumor «b- 
dominis : intercurrii hnnorrhagia narium larga z 
Varia propinanhtr remedia > at fruftra. laftihifa 
paracenihefi vtgîntf feptem ex abdomine effluxere 
ieri cftrini haud dîapkam librs. Vulniis pam- 
cenihefî iââum dein fponie niptum largiffimaat 
atenim ejusmodi (cri emiiiebat coptanu Atkoc 
vti reliqua omnia> proh dolor! fruftra. 

In abdomine morfui ferum repertum non^ 
fiuUum. Peritonsum, moTctiK abdominales & 
joieftina lenuia livida > hepar parum indorahim^ 

gl«n^ 

Fibrar. tiâlc. HcIIebort rl(^ ândmua /ex 
SniDfnktt. abfinthn manipol. aimin 
Scmin. foenîcoli drachoMis dau 
" Ificif. ă conrof. digcrantar cDtn vini afti lîbra mttu 

Dofis cocblearii doo iiHi)ort mane & ytCffm^ 
00 Piht^ âd kydr9pi€Cf c^mpltt^. 
K. Saponis vcnetl fcmvBCtam 
Jnniperîni 
Fahrcri» fciUc cempofitl Stafilii 

fingttlomm dradimam wua 
Mcrcorii dnlcit 
Kcrmtt smritralîf 

fingtilonrai femidrachinm 
' 7. t« fialfaini Indici qv« fuC pitele 
Pond. gr. dttonii9« Dofis V« PiloL ter per dicm» 



Digitized by 



Googie 



PEBR* INTERMITTENTIDM &(U 593 

Iglandolae mefoiteriî magns, jufto dutîores. Ca» 
vitas finiftra peâoris fera albo, quafi punilento» 
plena erai & pleura îbidem rubra. Alfera peâo* 
rîs cavîtas ferum conlinebat fangumolenlum, ao 
licjuoris pericardii copia aderai enormii* 



^^^'^K^^j^^tfM'^h^j^^^ 



^^f^^^^^^^ 



Bhs XXXIII. 

, Google 



Digitized by * 



394 

XXXIII 
EXEMPLUM FALLACI^ IN 

OBSERVANDA ET CONFIRMANDA 
REMEDIORUM FALLACIA, 

Auflore I. C. Todb, 
M.D. &Pro£ PubL Aule Regia Medico S'ocatitterisadExteTOs. 



B. 



Iritanmus, annos circifer 29 nahis, Hauniae 
tduena > (ecutn tulerat relîquias malî vcnerei hi- 
multuarie curaţi* Laboraucral ulcuTculis glandis 
& t>fxpuiii> quae externis (>oiius quam infernis 
fnedîcamentis eranl fanată. Lenîora hei c adhibust 
mercurialia & antîmonialia , fed Gnc perfeâa 
fymptomatum & mctus ablalione. Affligitur 
tandem doloribus artuum no£brnis & praemagna 
iibiae exoftofi. 

Meum jam (ibi expetii confilium. Subjîcio 
minime invitum falivationi mo^prata? & ufui de- 
coâorum purifîcantium. Sic prorfus evanefcuni 
& dolores & exoftoGs. 

Sanatds 



Digitized by 



Google 



TODEEXEMPLAMFALLACIiE&C* 395 

Samatus cum ancilla copulam init iliidtamf 
fed foecundatn, fuoque tempore floridam atqtte 
quadrabm puellam dantetn. 

Vbrum verfus hycmcm rccrudefcunt dolo- 
res» aitamen jatn non dtaphyfes, fed articulosin- 
£eftanles» per extrema vagantes» no£lu exacer- 
baff. Prx relîquis parHbus carpi & metacarpt 
male habebant Tumores iîmul in his arliculis» 
uti & in fronte maxilUsque prodibani ^ in notabi- 
lem magnitudinem fubito excrefcentes & sque 
(ubito decrefcentes 9 illis, quosin rKeumalicis & 
maxime in arihriHcis toiies confpicimus itingorum 
fere inftar propullulantes , perquam fimiles. 

^grohis malum venereum fopitum nune 
fferuţn (uam iragoediam aâurum rahis, nouam, 
pro^ raore vel potius fato poenaque venereorumi 
efflagitat falivationem. 

Objicio ego fubitaneum orhtm htmorum ^ 
fummam eorundem cum iophis arthritîcis analo- 
giam, haud redeuntem exoftofin in Hbia» abfen- 
isam aliorum iignorum labis venerex » perfeâam 
uxoris, cum qua jugiter rem habuerat> fanitaiem, 
fobolis ab omni oota delitefcentis virus im- 

numi* 



Digitized by 



Google 



396 TODEEXEMFL^FALL* IN OBSERV* 
munitatem , kvamen quod Guajacum tttu« 
Ierai &c. 

Flecti nefcius mercurium pofcit, qaem x£t 
rite adtninîftraret aliuro medi cum m confilfum vo* 
cari rogo. Accedii Collega conjun£li(fimus Cal* 
LisENius. Morbum haud evidcnier venereum ju- 
clical; aKameu ad tranquîllf tateni g^groto redden* 
dam hydrargyroffin îpfi concedendam ciTe putat 

Strenue jam fefe inungit argrohis, valt- 
jdamque palîtur falîaalîonein , oec Tme egregîo le- 
^atnine. Difparent tutnores i fugîuntctue crucîa- 
ius noâumî. Neque lainen redit beata animi 
f ranquillitas : idem malum iterum recurfunini 
fomniatur & meditahir mifer conualefcens. 

Et reapfe recurruni dolores carpi & mefah 
Carpi & tumores fronlis. Suadeo jam, ui cxfpec- 
faret tcmpus vernum» quo aere campano, exer* 
^itio & prxprtmis. yiSta laâeo & vegelabili yti 
pofTet. 

Rus petit defperabundus. At poft alîquol 
fnenfium abfenliam Istus & faniflimus mihioc- 
currit, fummasq[ue pro bono confilio gratias agit, 
& laâiciniorum laudes, me monitorc , plenss buo- 
cis eâfert atque extollit Jam 



Digitized by 



Google 



ET CONFIRM. REMEDIOR. FAFF» 397 

Jam per biennîum opHma gauifiis cft valclu* 
dine , & vîx malorum perpeflbrum memorîam re« 
f muît Nupcrrimc vero , dum cum illa circa 
varias alias res colloquor> ingenue niihi fâfetur, 
fe nqn amplius diflîmulare poflfe» quod aliquando 
me deccpiffcL 

DoLORES & iumores & quidquid morbi mei> 
curius & vita rufHca eradicare non potuerat, feli- 
cidime fuftulerat ufus fpccifîci cujusdam antarthri* 
lici, Nortons DropSi vel, Maredants Drops, dîfti, 
t populari fecum communicati. 

Vcritus eft, ne fibi male vellem propler 
hune dolum; fed ego lartiflîmus accepi novum 
hoc documenlumi quam facile falii poflimus ab 
legroHs verum occuUantibus , & quam cautos no9 
eflfe deceat in admittendis remediorum laudibus» 
ium maxime , quando nos ipfî horum fuafores (îd^ 
mus ttque patronii 



XXXIV, 



Digitized by 



Google 



398 

XXXIV. 
MEDITATIONES 

DE 

UTERO SUB GRAVIDITATE RUPTO 

^GROTA PER VI. HEBDOMADES 

SUPERSTITE, 

Au£lore Mathia Saxtorph, 

M. D. & Pro£ PabL Societ. Membr. Otdinnio. 
HiSTORIA MORBI. 



D. 



'uM in fîndendis lignis fedulo occuptia iuer«f 
fcemina, jam per fex menfes gravida, accidit» ut 
fruftulum lignit gravius quam commode futtinarc 
^terat , ab uno in alterum locum translalura cflfet; 
ftib quo infelici tentatnine oneris molefti eUvaHone 
acerbiflimum, ac fî otnnia illi dilacerabanhir yifcera» 
in regionelumbari perfeniit dolorenii quem anxio 
damore&ejulatu, femianimis in ferram dilapfâ mi- 
feraindicauit: mox caftii infequebahir animi dcli* 
^ium & e genitalîbus fanguis coptofe fluere ia- 

cipicbaf: 



Digitized by 



Google 



SAXTORPH MEDITATIONES &C. 39$^ 

cipiebat: in hoc ftahi ab addantibus in leâutn 
{»oriaba(ur ; poft aliquod tempus paulisper ceffare 
dolor & profluvium languinis inceperuni ; per XIV 
iamen dies leâum tenere cogebahtr sgFa, quibus 
elapfis > folita quidem i terum aggrediebatur nego- 
iia, fed non (ine îngentî moleftiâ & sgritudinc» 
quin immo per fpaiium VI hebdomadum fubînd^ 
& haud raro maximo cum impetu ex utero recru*" 
duit hsmorrhagia» qu£ fumma corporis quieie 
& iranqtriliiiate animi interdum fublata fuit^ im- 
oiorigera interdum » adhibitis quamvis prudenter 
remediis antiphlogifticis , acidis , opiatis nec nou* 
venarfeâibnibus vix obtemperaviL Hinc medi- 
corum ufa confiliis , lintea carpta aceto madefeciţ 
noftra, & in vaginam intruOt; neque hoc fucces«r 
fii, fed indies magts magisque nimia languinis 
jaâura debilitata Nofocomium> aft nimis fero, 
peiere decrevit. 

Vix limen Nofocomii intra verat puerpera» 
antequam de fummo virium defe£lu> aurium tiii« 
nitu, vifiis obfcuritate, & doloribus per aliqudi 
dies de novo exortis> tergiverfantibus, & non 
Bihil deprefToriisjconquerebaiur mifera: pallidus 

tune 



Digitized by VjOOQIC 



400 SAXTORPH MEDIT* DE UTERO 

func erat facid & labtorumcolor, pulfiis frequen» 

cum exillîmo arteriarum iStn noa raro deficiente 

micabat» frigus occupaverat artus> totasque ad« 

^âus xgrxy morUs, qus. ftaiîm înfecjucbahir, 

knaginein ante oculos pofuit 

Fagta în hoc ftaht vaginali ei^Ioratione in^ 

dagavimus exîguam in orificfo uteri jam jam ad» 

efle aperhiram, digihtm exptorantem conunode 

adn^ittenf em , inhra quam corpus fpongioium orU 

ficio obvium diftinâe {angebahir, eodcoKjue at« 

bâu fanguinis pallidi aquofi foelidique pauoi 

copia ex utero eiSuxif. 

Sine omni hsfitatione» faenunae in leâum 
I 
parfurienHum depoiitae poiiunculani analepifcam 

porrexi, dum Obftetrix ad parfum perficiendum 

parata» blando modo orificium dilahibaf uf erinum> 

Ul placenhim e fitde fua dilapram, una cum foelvi 

Cemiputri prope orificium hxrente» eo citius ex- 

traheret; fucceflii ei operatio (ine magno negoHo» 

foehtsque absque ianguinis jaftura ^prompte cdu-^ 

cebatur» poft partum abfoluium nuUa uteri coU 

bpfî, quam vis mjeâione aque frigide Hepius iU* 

mulaţi contigit contraâio, fed qur adhoc fupere-ri 

rant 



Digitized by 



Google 



SUB GRAV» RUPTO ŞGROTA &C* 40t 

tant rcfraQx vîr^s^ fubifo proftcrnebantur; vcn^ 
ferqtte inhimuit, ut lenidîmum manus atfaâum 
«egerrime.tuferit, donec fub ahrocîffimis per unt- 
verfum corpus fefeextendentibusdoloribus, £«• 
mina , duobus vix a pariu elapfîsr horis , e vif a dt*» 
ceffit. 

Sectio cadaveris» 

\^UM06U8 de motlîM caufa indaganda vifcerade* 
lunâas foemtnae cum nonnullis audttoribus per^ 
£:ntiandi caufii vifitavi , in quem finem difleâo 
tbdominC) cavifatem aqua foetida fanguinotenta 
l^enam, inteftiaa inftammala & prope uteruni 
gangrena afFeâa» uttrum ip(um fof^m iăflainma« 
hun > fir pofteriori pagina a ftindo id collufy^ mji 
que magno hiaţu ditruptum inveiu, labiaukeria 
undique fphacelata putridum {pât^gtbantfdeforertit 
iotertoria fuperfidiei oferi color > maxime q[ua po* 
fitcam partem fpeâai, proftinde rubens, in afito^ 
itod vero naiuralis âtit: In fttndo ut^ri veftigţ» 
ipparebant qttonâam irradicate plftcente, quani 
cnem devatione iolulam & effluxulitjuoria amni! 
ţi orifictom ipotilc dilapfam 6âSk ertdimusi 
C « line 



Digitized by 



Google 



402 SAXTORPH MEDiT. DE UTER6 

£ne raînimo adhsfionis cum ore uleri faQ» 
ipdkio. 

Epicrisis, 

Im-ER triftiflimosi qui gravidis & parhirientibiis 
tvcniunt mortis & ţ>ericult cafus> certe anaumet 
randa eftuieri disrupHo» quae ex împrovîfo acei* 
dit liufc JFoemitxx în vjlo gravidttafîs raenfe con- 
Aiţtti» : xsdfă^ gederakm ii x^cinitis tsau&m^ 
tnento yioltnte & Aibîtaiiee proffioni ufcri «d* 
^bimua» (ive hxc folp forttori înfptnrtiQok 
nîxut ) qoem itttfculi abdiPmioales io ulerum i^^ 
mim ejusc^ue fronfenta, vaKdtflime ex otnm parlt 
rf^tgwtta» exercgerâdi ; five potîus ca&î âi^btâtm^ 
qfXtmin t^am^H'olapra «lulfer experseka&ir^dîh 
^re ambiguum eft, nam uirumţue Micile looam 
fiab^rc po0e> lum deocganutt. 

KuixvM in gravîdifite> cţuuititm (cb» luif 
betmtsexcmt^Oin rupture ttiţiMjuae vălotUp oaada». 
IjUăin vd.per fi»iam violeotiam» vel per puicefeeiw 
fiaili foeitts emoriuî) & gatt^rimofum uitei: Aţ^ 
tttm fiafi quat ultima cililfej atmefyiiitiiQiiitlii 
bttp gntvida^ tuiftw Qo^ltngeDf tbus miUa.oio^ 

adfuiOe 



Digitized by 



Google 



SUB GRAV^ RUPTO ffiGROTA 8CQ. 4QJ 

âdftiiflTe fufpîcandae iunti tttpote qus fe fatis beat 
per tohim geftaţtonis iempusgefljBrat, nulHsmole* 
ftîh obnoxta > foetusqtte motum haud obfcure per-: 
£mlifcerai, prima eorum hiac ftatuenda eft» în* 
jurii fcilicet fotai qua uierum di^rupium «(Te cosv* 
cludimus. 

iNTfiRiA detertninaodum £oret, uirum in no^ 
flra foemina bsc injum ex (olo nixa fortiori j «tr 
potixts e lapfa exorta fit^ (jtut pcriculofie bt||)uf 
itieri rupitme âi^tin dederat ? 

Si fen(ui doloris» quem âernina perceperii^ 
îtm anie lapfum» quo rumpi fîbi omnia vifoerti 
in abdomine putabaturi ftliquid fidendum eft| vt« 
Ifp&t iribtienda eft raiio, ttcet itaquemiiiua (kta 
<|tiens 6lf ttferum vidiiTe ruphim per foiam vi()f 
lentam vim nnifculorum abdoniinalium fub inipit 
rtfione &fiixttpcarteriiaittralt» nihilotninus otţini 
exceptione majus eft> eundem exiftcre pofle, i4 
quod iDodus crepahiroe aliorum vifceruro > ex iât 
temt cattfa premente fitptus oriaei delacide morit 
ftrat : vomihi qşia ncfcit oe(opbi^;iiin a voobriculf 
^nij^m fuffle» dolorumque in pariu yUAţti^ 
tttemm i^fiim rupiuram egii&i quin imo lienem 
, Ca a Mor« 



Digitized by 



Google 



404 SAXTORPH MEDIT* DE UTERO 

enormis magnihidînis fub doloribus parfus vafi* 
dioribus dtsruphim in ctdauere fbemine cujusdam 
tnpuerperto exftmâae ipfe vidi, ne dîcam de plii* 
ribus crepahirc vîfceruni exempUs, qţis abunde 
pobfsfuppedttanlmorborumhiftoria:; hanc nieam 
fenlenHam affirmavii oitm Platnerus (a) generali- 
ier afferens. '' Ex violenta abdoniîa^ compres- 
" lione vifcera înclufa rumpi, iaceraricţue, ibt 
'^-utj e&xQ> 4)mm SmgmBt, cifa mors fequaixn:* '* 
NoK famen negan^him eft facilioriniedocz* 
]^icandam fbre ruptoram uleri in hac âtmtna, (S 
hpfum pro caufa aiTumamus; fali enim externa 
violentia fcpiflîme uierum in graviditate, Mvo 
ri>domine> ruptum fiiifle obfervavit obftetticai»- 
lium cobora; verum banc cau&m in noftrafoe* 
mina vix uUa cum certitudine ftafuendam eflecre* 
dimus, cum ex narratione iUius nullum elapfiii 
fed ante lapfum onmem perfenleral dolorem> nifi 
fbrfan, <{uod fub lapfu înfequebatur animi dcH« 
(ţUium, ita ob^ufcaverat ienfom doloris». quem 
lapfii perciperet.fîemina noftrai ut e/usdem plane 
expers permanferit*; ^qtiicc]tiid' etiam fit, flatuere 

. i ^ absquQ 
(f) Inftitiit» chtturs* (• T17 iMVt a. 



Digitized by 



Google 



]ătJB GRAV# RUPTO /EGROTA &C# 405 

âbsqueerrorepoffumuârupluram ex vîolenia com^ 
l^refiione quomodocunque elsatn faâa in uieruiQ 
repletum originem traxifTe. 

AsT nipto in pariu utero, foeium, înfcr vi* 
fcera abdomîxialia per plagam utero înffîâam non 
raro devolutum ftiifTe vidi ipfe, vîderuntque alii 
obfervaloresy id quod in noftra fWmina non 
obfervahtm ftiii» utpoie que poft lapfum fatalem 
fuperftes adhuc per vi hebdomades fuit fine foc- 
tos ex utero elapfu : Nonne itaque ex abfeniia hu- 
jus phoenomem dijudicare liceat» uleri toiius fub* 
fiantiam , non ibt perforatam ftufTe ab ini tio quin 
pptius e}d(eraum ejus involucnim , quod a perifo- 
aaeo habet, (âlvum adhuc & inlegrum habuerit, 
id quod dim in alia tderi ruptura iimiliier contt* 
gifle vidi) ita ut foia hujus integritate foelus in 
utero remanferit. Quod iî boc ftatuimus, facile 
quisquam putaret uterum in partu fub ipfa foetui 
txtraâione primum rupturam egifTe, triftidimum- 
que obftetrici facile imputareţ malunif id quod 
jure meriioquc negandum eft : Imo enim operatio 
iine minima violenlia, quin imo fine manus in 
uterum ipfumintroduâione peragebatur^ sdogan* 
Ce 3 gr«- 



Digitized by 



Google 



40^ SAXTORPHMEDIT^DEUTERO&C 

graenofos uteri ftahis ftatitn a morte vifus , IMu 
quc vulneris fphacclaia roonftrarunt clare ru^ 
turam oUracxftififlo^, foia vero exiema ulcri mcm* 
brana forfan eo usxţueindsiroluta fuit| donec uiert 
eontraâîonibus ta pariu âetnum dâaccrabahm 

Cum ycro incerta fuol & valde arquivoca ad 
hune tenninum gravidităţi» occurrcntia %na, 
qtice faâam rupturam uteri iodicant, netno ua« 
patrii quamvis prs(cirei lapfuin, poft lamlon« 
gum temporis iniervallutn cxfolo animt deli<^0j 
quod cafum iniequcbaf ur » uterum fvuQc dtsru]^ 
fum divinard, quss crederet foeminam tom fortt< 
fer vulneratam nou modo fuperftilem £bre> fed 
absque gravioribua fymptoroatibus iamdiu immu- 
nem vixtfTe » nullam itaque in re tara dubM & in« 
certa, prster allatam fiiperiuifle mOhodum par« 
iurientem noftraro fuccurrendt & ritt opttulaiidi 
credere faa eft« 



Digitized by 



XXXV. 



Google 



407 

XXXV. 
RELATIO EPIDEMIA BILIOSO- 

NERVOSO PUTRID^ IN CLASSE REGIA 

AC NOSOCOMIO NAUTICO 

Anno i78r Grassantes. 

UNACUM 

OBSERVATIS CIRCA EFFECTUM CAM- 

PHOR^ DOSI CONSUETIS LONGE 

MAJORI DAT^ ET SEMINUM 

SINAPEOS ANGLICANI INTUS 

SUMPTORUM 

COLLBCTA Ef ReO. SoC. M. ti. 
COHMUNICATA FER 

H. Calliseni 

Med D«â- & Fr- P. Soc. Mcmb. Orc). 



^S 



^STATE pratlcrlapft morbi mîxtî gcnîî m 

claffe Rcgîa alqiic Nofocomio marino graffaban- 

fur, fub larva brliofae febrts invadentesi mox 

fymptomata ocrvolâ, mox putrida» itcrum e:^ 

Q c /^ ambobua 



Digitized by 



Google 



4p8 callisen relatio 

ând>oItis cotnpticafat aâîimentes , ttem(tae jdjfeiN 
ieria morbum claudebat: Succinâam hujus Epx- 
âemix hiftoriam Societăţi communicare htud ia^ 
congruum judicans, feqruentem luâaniis naitine 
vcftigta preiTus^ condidi relaiîonem. 

Adi^ungiabat fefe febris fenfii laflifudinis, 
defe£îu adpetitus , flatibus ac repletionis fenfu ia 
Epigaftrio ac Hypochondrîis; tnterdum Dîarrhsea 
per aliquot dîes antecedebatfebrem» ut plurimuin 
coniitabatur eandem; apud nonnullos torminofa 
erai; fxpe intra paucos dies fiftebaturî In altis 
per totum morbi decuifum durabat Symptomata 
febrilta pcrraro in initio gravia crant, ui plurimum 
ad 7". £ 9 diem increfcebant, deinde decrefcebaoi 
communiter. In mullis aul ante Diarrhseam aift 
cum eadem accedebăt vomitus materia? lenacîs bU 
liofsi excrcmenta quoque biliofa eranl ac vşlde 
foetida. Sub febris incremento lingua erai mu« 
cofa» deinde flava biliofa, podea arida ac denique 
nigricans evadebat» quo gravior Diarrhaea eo ci- 
tior haec mutalio j «groii in univerfum admodum 
fitienles valde polum âtgidum acidulam appete- 
bani avidi(Kmi. Senfus repletionis in Epigaftrio 

fuc- 



Digitized by 



Google 



iSPIDEMI/B BILIOS. &c^ i78x^ 40s> 

fucctffivc irtnfibAt in dolorem prefTorium, ttfpi* 
rationem aogofUnlenii 8 ^t plurimum vd io 
diebus ţieriiftentem. ^groli complures dolor« 
gravi lumbonim ac femorum adficiebanlur^ mi- 
cus aliamen conftaoii , quam Cephalalgia » primo 
£ncîput» dcinde occipu! occupans. Quod £ febris ^ 
veheniens, ac diarrhara mitis vel omnino nulla 
aderat, ieriio f. quarlo morbi die delirium nou 
raro accedebat furiofutn cum vigitiis, circa 5^7' 
dicm fenfim in ftuporem definens cum diminuia 
febrt Miiiorem febrem in univerfum gravior di- 
arrhxa, ac delirium haud ita vehemens comifaba« 
iur> tamen fuccedebai levis ftupor, cum demi* 
nulione febris vix notabili, ad criCn fauftam.vel 
fţniftrani usque pertiftens. 

CuTis primis morbi diebus arida erat, non*' 
nulii tune (udore gravi perfundebantur, quoiamen 
liaud levabatur morbus fed gravior e contrario ac 
longsor cvadebah Lenis contra hxc tranfpiraiio 
levamenafierebat, &novodiarrKoe0ir, brevtind/- 
fenieriam abihtrx,infulttt non interrupta fanationcm 
promitlebat. Inteidum iamen hic fudor, calida 
inprimis tcmpeftate>.purpuram adducebat, qvm 
Ce 5 quam- 



Digitized by 



Google 



4IO CAILÎSBN HELATIO ' 

fţuamvit, G (ersoiNiccedebat, haud pttiaAoCk eta(, 
iongiorem tttamen morbt âuralioocm pne(t* 
gicbat. 

Omnium cgrotorutn, qui de navi bdUc« 
Stibfi^^dietrett (Jua Indigenatus) poft redftum de 
ţromontorio bonse fpei ad Nofocotnmni defere- 
t>antur, fymptotmia în univerfum mulfo gnvion 
enni <|tiain în omnîbus reliquis; In bis purpum 
jam primss morbi diebus, veroiimilUer ob fcor«* 
buti a longo itioere ortî cum morbo mtxtionem j 
tceedebat , que infra paucos dies in butlas mag- 
nas brevt gangcsnofas levabahir» ({uîbtts ruptif 
ac ickore foetido evacualo în ulcera malî mor» 
mut abanhtr i în omnîbus his vomîhts ac dîarrhoes 
poft purpyraB erupHonem mox ceffiibanf , absque 
fraâa vebementîa febrîs. Inferdum cum haud 
raro absque hac eruptîone accedebant Pttecbîar 
infoliis faepe magnttudinîs ac adeo copiofat, u^în 
circumferentia ad fpatium manus extenfx refpon- 
dcnte vix tnterftîHa cemcrenhif a maculîs pelc- 
ebialtbus immunîa; firequenlîores aHamcn bac oc- 
currebanl menfibus Septembris, Oftobrts ac No- 
veipbris quam calîdîoribus seftaHt menfîbus. 



Digitized by 



Google 



EPIDEMUB BILIOS* &a I78l* 411 

Ik pluriinls color culîs ut & unguhiro în 
princtpio morbi fubflavus fâerîtîus mutabatur in 
coeruleum. Cuf îs ad aitaâum frîgîda în nauiîcis 
c navi ^nh f^bi^îSLtttinf jam 7 C 9 dic acccdens, 
lînîftrum morbi evenhun pra^fagicbat 

Urina in morbi initio flava qttafi croco 
iinâa clara erai, {sepe quinto C fcxto die turbidt 
fedimentum deponebat laleritium, rariffime ia 
hoc ftadîo morbum levans, quîn untco poHus vd 
duobua diebus folummodo pcrfiftcns; his fîniiif 
limpida aquofa citrina obfervabatur ad 15-17 
morbi dicm usque circa quod lempus nubeculas 
dabat, turbida 6ebat, ac denique oovum jam de* 
ponebat fedimenium latcritium. Sihiilis urina 
jam diebus compluribtts miflfa , una cum levi de* 
cumbcnUum fudorc afliduo, fpem dabaol brevi 
iuiurs absque dyfenteria reconvaleicentiar rafaim* 
Contra hsec ii fudor interruptus aut in nonnullii 
corporis pariibus (olummodo aderat, aut fedimeo* 
lum urinae disparcbat, d/fenteria fequebatur, aut» 
qua? longc pejores, agmen malorum claudebant 
convulHone^ funefts, Icnfîm increfcentes, qoai 
baud raro eftcaciCHnis licet remediis adhibitfc.i 
ffgrolos c medio toUebant. £ 



Digitized by 



Google 



412 CALLÎSEN RELATIO 

E confrario coDvulfiones ciiias advemenfes» 
circa 8-io morbi dicm vifae, niittores in genere 
erant ac reinediis adaptat is facilius domandar. 
Morbus poft has faciem febris nervofae inducbaf » 
absquetamen ui ideo excludere! dyfenienam, quae 
oonnulicspotius, qui critica urins depoGtionejam 
imilluni Icvati erant, & alios qui jam plane fanafi 
videbantur» & ad rccuperandas vîres Hdfingoni 
ad Nofocoraium Haunienfe delati erant » corripie- 
luit; hi aut perfeâam denique fanifatem recupe-» 
rabanl, aut iot i£Ubus fuccumbebani. 

NoN in omnibus iamen S}rmpiomaia putre* 
dinis celTabani accedentibus S/mptoroatibus ner- 
vofis; lingua quamvis purior» excremenia noa 
ita foeiidai ftupor mtnuius i & eru^iio cuianea in 
iilceralionem gangrxnofam prona non fanhi vehe- 
menlia aderant; omnia hacc minori iamen gra^du 
fubfiftebani e. g. a decubihi , maxima quamvis roun- 
ditici cura adhibebaiur, facillime ulcera gangrae* 
nolâ oriebaniur; Urina» quamvis fedimentofa» 
odorem foeiidum fpirabat, neque Pcfecbise, vibi- 
cea 9 ac coeruleus cuiis unguiumque color aberat; 
in his vix ulla Crtiis , vel^ fi aderai^ imperfeâa ac- 

cedebai 



Digitized by 



Google 



EPIDEMWE BILIOS. &C. IVgl* 4I5 

eedebal & fere (craper per dyfcnlcriam înfccirta 
in îUis prsecfpue qui aui în univerfum habihis de« 
bilis aui morbo valde exbatifti erant. 

QuoTQuoT duranlibus adhuc febris vehement 
tia ac ftupore dyfenteria invadebai primis diebus 
parum concţuerebanhir, dejeâîones fangttînolenlas 
f(3elsdi(Cmas involunf arias paflî. Inlra paucos die^ 
autem accedebant f ormina ac tencsmi vehementei 
cooiinui, cum alictualî augmente febris.. Hi Cvh 
incre&entibt» indies Symploimtibus debflitaitt 
anie 1 2 dyfenf erise diem £ere omnes moriebaahuu 

A febre vero reconvalefcenies dyfenteria 
correpHi ante f enesmi advenhim concjuerebantuf: 
de iorminibuS) appetîtus de&âţi, naufea» fîiî| 
fâpore oris {ubamaro foettdo^ abddmine ezpanfo^ 
xnquietttdîne. • Accedebant tune deje£Ho.alvina 
£req[uens acţuofe» mucola > foetida} tencsmusy 
languinolefitaki materiae ejeâio, nonnullis.cţuoque 
4elirium. In his (ânguinolmta dejeâio . ad 
5-7 diem plerumque dfminuebatur, liijuidâ ta^ 
men fluebat alvus ad 3*4. immo ad 6tam hebdoi 
oiadeniw Hi in univerfum denique fanttatem re- 
cuperabant» ounuebaniur fen^m ienesmus, foetotf^ 

ac 



Digitized by 



Google 



414 CALLISEK RELATIO 

ftc fenuitas pccremeotorum , redibmt excremenfo* 
rom coQiiftentia, adpetifas, fommts» vires/ it- 
fiitas. Unicum febris lenta invafît & Hydropa 
%% morbî bebdomade morte terminahis. 

PROGKOsisquoadâiverfatn morbi faciein va« 
tia tfat Si ante iţ^fius febris advenhim per alî« 
iţuot tempus figna debUitatss aderaoi» fymptomafai 
putrkUt delirium ac ftupor roagis mehieoda eraot> 
l!^is intenfior , ccifis mt^s perFefh, vite dîlbrî* 
Bien minus > ac raro tune uiieqttebttihir fyrnpto^ 
Aioto nervofa ac dyfenteria. 

ExcBPTis tamen «groHs natiticb navis ^tiDi 
fSrt)«^8Utt«ii/ în cfvuhm omnia fyibptoaiaiaia uni^ 
yerfuQt looge gravifltma eranti omneaqae idoo 
^b maxinio vibe difcrjmuie verfâbaniur. 

Antb 66ini diem accedentes dîarrliaea , fcf« 
^er I itrioae f^dimeoCom » frangebant iţoideiii morhi 
Yebemeniiam , &d tntempeftive fimul vtret ^tgtoA 
k ob imperfeâam crifîn fymptomatibus aenrofis 
ac dyfenterix anfam dabant; niaH ominis figoir 
flide merite habebistor. 

Symptomata nervofa ante nonam C imdeci« 
mim morbi dicm advenioalia mitiora ia ohivar^ 

lina 



Digitized by 



Google 



EPIDKMiaEl BILIOS» &C* I7Sl* 4l 5 
fum erant acfacilius rSmedits cedebani / qaani fe* 
rstss advenienliaj e quibus vîx :«grotaiitiuin tiUuş 
evafit* 

r FsBRis ulhra ig dîem profraâa &fymp{(h 
matibusr ftipafa ptitridis five nervolts, vel ex am« 
faobti&.tnixHs, tmperfeflam crîfîn per urinam ao 
ibdorem ad dyfenteriam mfecuturamprsragfcbant 
Dyfentemimperfo^hm crifin fequens ut plurimunt 
iaDobafaif , absque prargceflkquadam cj^Stio» cri« 
Hoa fere femper leihalis erat 

VoMiTus bUiofus ac diarrhaea în initio morbi 
per phtres dies lubfîAeotfi»» ii non fudore forti aq 
urina fedîmeniofa criiicam menlientej aec pur« 
pura veficulaby nec fubiia febrjl^ remîffione isx^i? 
jperdifur I crtfin perfeâam pec urinam ac iudorem 
ibsque infequente dyfentcrîa.prasfagfebanh . 

BoMA crifis inter 14 & |S dtem accedebalj 
iiuAicior dui fcrior actedens, imperfeâaâi ihoii)} 
folutionem ac ejus protraâiojdcm îndicabat* .. ^ 

In mtio. morbi fismper ad eliminioidiiis pri- 
marum viarimi fordes emctkft ac laxaotf ^ adhîbo* 
UotMr. SiiUim iade dedt eiaetico lakaos e idrUto 
(iMliM ifi decoâp liuumii cB^^atorii Damei ibr 

luto, 



Digitized by 



Google 



41 6 CALLISEN RELATld 

luio, cum iofiifo Chamomillx huic fuperbîbeoâo; 
poftero mane Ipccacuanham c. RKeo ac.temp<Mre 
pomeridîano nomiulias doles. Cremoris Tarttci 
oumRheo ac Camphora nuptî porte», juffiţoeittf per 
tfrtîum & quarf umdfem five ad fcafibtiem linguc 
4epanitfonemusquc, dimînutos(}uevomîfam>dQlo* 
rem in Epigaftri o preflforium ac diarrhoeam, iiideai 
failifterehir remedîis: Poft înierjeâos alt^toDi djes 
inteidumvomibim revoca vi per iteratumTaitaxuai 
emeticum. Lenia tune dfaphoreticai pulvects fci* 
iicet e Crem. Tartari Niiro ^ Camphora compo- 
fiţi, vel tenuis Tartari etiietici folutto C mtxturia 
a^văa ^cninphoraf a , diipen&torii Daniei Juiapcum 
e camphora quavis hora £ quovis bihorio porri* 
g^hir «grotts, poiu frequenti aeidulo hat4 
omiflo. Congeftionts ad capuf ac delirfa bâuâ 
riro capUiorum tbraiîonem, epith^naiâ capîtis 
ftigida, Kberum aSris «coe&m ac ve(iciftomlimi 
idjfcieciâa pofcebant 

• ' * ^BWTOM ATA palHda gravtora hu jus Splde* 
mia folia cedebant jfemedâs anti&:epticîs. Qttam^ 
via Cortex Peruviantts ui tpidemk Vite pttiridi 
«Dpi prascedcQtia (peavtxitămTal4eirttftraveraf} 

juxta 



Digitized by 



Google 



EPIDEMIA BILIOS. &C» I78I* 41? 

jttxfa obfervata Regia? huic focielati hinc (emporît 
ţcr me cotnmumcaiay ianto attameit minus hsfî* 
Uvt novo iterum exponere periculo vires remedii > 
noftro Seculo facile principis > lol totiesquc lau^ 
6aH, dum fomes pulridus in hac epidemia primas. 
praecipue vias occupare , feu easdem verfus faltetn 
dirigi viderelur. Hujus adeo Corticis. unciat 
Unam ad quatuor dedi in forma Pulveris, Decoâi 
vel infuiîi pro re nata intra Nychlhemeron con« 
(ummendas. Equidem pufredo vi Corlicis quaŞ 
tninuta apparuit» vires vitales autem vix vel om« 
fiino non refeâas hujus ope vidimus : Pulfus mu 
nor ac celerior evadebat, faciem febris nervofa^ 
induebat morbus & aul convulfîonibus fuccumbe* 
bani a^gri aut crifis imperfeâa & deinde Dyfcnte'^ 
tia fecjruebatur. Corticem ergo tot fplendidis en« 
comits tK quaque orbis ora refonantibus celebrem 
in hac eiiam Epidemia omiG audax, confifus vîri« 
bus Mixturae acidae camphoratse^ disţee confor* 
fanţi antifcepticae & laxantibus interpoHtis quous* 
que febris aderat fat fortis : Quotiescunque autem 
cum auâo lorpore febrem ultra modum dimi* 
nutam percepi» ,ad remediuni confugi excitans» 
D d antt« 



Digitized by 



Google 



41 8 CAtLISEN RELATIO 

anlifcepticum exîmium, niihi femper longe effict« 
cifTimum vifum Pulvirem nempe Semin. Siuapeos 
Jlnglicam. Hoc pulvere a dimîdîa , ad tres un« 
cias fpatfo Nychlhemeri confummendas, putre* 
dinem fupprimere contigît & febrem ad bonam 
& perfeâam CriGn usque fuftînere. Coaâus au« 
tem plus vice fimplict per dira tormioa abdomi* 
nalia ab îngefto finapi auâa, remedium, efEca-» 
ciâ^muro alias, feponere, vhn antifcepticam , exi« 
hnletn atque fedantem Camphorct majori prafo^ 
Utis iofi data centra hune morbum lenlare de« 
crevi, Ordinavî îgîhir Pulveris Camphors gr. X 
ad Drach. dîmîdîam ferlia vel quaria quaque hon 
fumenda, quîn sgrotantium îmmo unus &alf<r 
fl^qualem do(în fingulis horis deglutîvif. Quam* 
qnatn effeâus ianfam Camphone DoGn infequens 
fibi non in omnibus aegris perfeâe (imitis dbfer* 
vabahUTi fequentia allamen Phoenomena ceria 
notavi. Singulas dofes Camphorai majores de- 
glutitas mox fequebanhtr nolabiiis diminutia 
caloria culanei, pallor cuHs , obfcuratio vi(us , re- 
fpiratio frequens laboriofa, pulfus minor crebrior 
ioasqualis & infermitiensi inierdum accedebant 

rigores. 



Digitized by 



Google 



EPIDEMIA BILIOS* &C* I78I* 419 

figores. Semper infeqttebatur tnuhiio pulfus ac 
refpîrationis I reliqua fxpe aberan!, ţ>oft maxi* 
mam quocţue doiui afTumtam, interdum omnia 
poft minimam dofin masno gradu aderani. Om« 
nia haeo S}rmp!omata cito & fubîto oriebanhir) 
breve evanefcebani » nec continuaio lîcei reme« 
dio ultra horamdimidiatnprotrakebanturunquam* 
Deinde pulfus vibrabai tardior regularis & dt« 
ttinStt major quam ante aflumfam Camphoram 
fueraii refpiralio iiebal libera, culis paulo ante 
frigida &pallida)amcalida fangebatur, rubicundâ 
ipparebai , oculî naiuralem {plendorem reaiTume* 
bant ; tremores aote vel mox poft fumplam Cam« 
phorani prcfentes evanefcebani. Stupor ceflabat 
& «degrohis tnentis iierum compos obfervabâhir. 
Convtilfiones ii adfuerani ceflfabant, & xgrotus 
prd indole virium membra libere movebat Hsc 
rerum facies > ni(i reiterabatur remedium folum- 
modo 2 folum vel 3 horis perftabati tune ia 
priftinum ftatum relabebantur a^gri. Sequen« 
fium dofium efFeâus folummodo quoad circulaţi o* 
nem & refpiralionem fenfîbiles, citius evanefce- 
|>aDt ({uam poft priorem dofin aflumiam* Reme- 
Dd 1 diurn 



Digitized by 



Google 



420 GALLISEN RELA^TIO 

diurn fî foluminodo bis vel ter dthim erai, rsro 
ullaalia f/mptomaia , quaro ea quae prioraduo fta- 
dia febris intermitientis , frigus nempe & calo* 
rem (iccum comitarî folent» infequebantur; eonii' 
Dualo vero pro fymptomaium vehemenlia reme* 
dio, terf ium febris inlermittentisftadium, eduâio 
nempe materis per urinam ac fudorem fe^eba- 
iur. Non in omnibus quidem fimili modo iefe 
manifeftabaatfympiomata; in nonnuUîs iudor ve- 
temens ac urina critica per aliquot dies continu* 
antes brevi morbum lerminabant. 

Flukbs urinam mittenies criticam fimul m 
lenem incidebani fudorem , interdum per integros 
14 dies conlinuum, quibus lente quidem frânge* 
batur morbus & fanitatem recuperabant> plus^at^ 
lamen madefacli ac viribus magis dcAiluti, prae; 
teliquis, qui longiorem morbum perpeflî, 0ulU 
Camphora ufi erant. Nihilominus tamen intni 
breve tempus vires redibant ac fanitas priftioi. 

In aliis denique efFeâum hune optatum al* 
fingere non potui, praecipue ii> quod proh dolor 
jkpius accidit , a?gro(i primo vel fecundo morbi 
^dio jam prsterlapfo & Kaud rtro negleâo, «<} 

Nofo. 



Digitized by 



Google 



EMDfiMIife BILIOS» &C* I78l* 421 

l^ofocomium mittebanfur, incidcbant func vel iii 
D/fenleriain , vel etkm ante hujus accefTum mo* 
rîebtniur. 

^GROTORUM> qui febre epidemica nondum 
judicafa vel pod imperfeâ:um crifin ejusdem Dy- 
lenf eria corripiebantur , curam ab emelicolaxan- 
fibus ex Ipecacuanha & Rheo repetîtis plus vicc 
implici incepîmu^, perfecimus dcînde refraftis 
•dofibus Ipecacuanhae & Rhei aim Cryftallîs Tartari 
commixtorum, junfttsque in partes focîas diarft 
mucilaginola acida & fummo munditici ftudio^ 
'Nec raro iimplex haec methodus votis rcfpondit 
^xţt vero dejcftio ftnguinolcnta ac imprimis le^ 
Tiesmus adeo inert ventnt, ut dîu noftuque absque 
^nrifHone xgros cruciantes, ufum opii verfus 
lloSem fuadcrcnt , quod acgrotos quîdem paulu- 
ium reficiebat , donec poft paucas boras morbus 
%u£la vehemenlia redibat. Tonica anlifccptica 
tnde in ufum vocavi utiSimaroubam, Cafcarillam, 
Corticcm Peruvianum , Icrram Catcchu , immo in 
lîonnullts aluminofa; In nonnullis haud plane vi- 
ribus dcftîtutis fiftebatur malum, plurimi conlinu- 
ante morbo tabidi moriebantur. Rebus iia ftan- 
Dd 3 libus 



Digitized by 



Google 



423 CALLISEN RELATIO 

ttbus vires radicis Gei urbani experiri (iiafit ami- 
ciflîmus Doâor Buchhave, qui ipfe tK>riionem 
propm cura coUeâam bcDcvole nobis comimi- 
fitcavfh 

pRiMUM bujus remedu periculum fed ia 
rgroto qui a febre reconvalefceos per inlcgrag 
oâo dies D^fenteria laboraveraL Huic înquani 
prarfcripfî ' Radicis Gei urban. unc. i coquendam 
cum aqus fimplicis una xvj ad remanentiam 
unc. X Colafurse cochleare tnajus omm hcnra 
fumiit cum inierpoiîlo potu mudlagânofo, tante 
quidemx cum effeâu, ut fequenti die levamen 
perciperet aeger , tenesmus & dejeâiones craca- 
te, omniaque in univerfum fymptomahi iolra 
paucos dies mitigarentur» modo Diarrhocam cx« 
cipias exfanguem, rebeliem, demumPulvcrc r»- 
dicis Gei ad drachmvL fexies in dies dţglutifaiii 
domitam. Hoc fucceflu inftigaUts pluribus 
Geum dedi, nec inficias irepoflam, hocreme* 
diurn in illis» qui a febre convalefcentes Dyien- 
teria corripiebantur ioler omoia alia adlubita» 
oplimum efFeâum, prcftilifle. Contra hsec Of • 

fenteriar , 



Digitized by 



Google 



CPIDEMI£ BILIOS. &C. I78l^ 42 ^ 

Mieriei ({uae vigenie adhuc febre aegros invt* 
fit, radfccm Gei urbani, & reliqua qucque re- 
media ot^pofuimus fiitftrt» ^ippc ^onun vix 
«au8 & alter evaSt 



D<f 4 XXXVI 

/Google 



Digitized by * 



424 

XXXVI. 
DE EXIMIA OPII VIRTUTE AN- 

TIVENEREA OBSERVATIONES VARIJ^ 
CUM REGIA SOCIETATE 

COMMUNICAT-ffi 

A 

J. Clemente Todc> 

M.O.&ProCFubLAalcKegic Medico, SocalittetittdEiMroa. 



A 



LNNUS fere prxlerlapfus cft, ex qooIlI.DEuM 
publici juris fecit literas a Ci. Schoepp, Medico 
CaftrenG Germano novo £boraco Erlangam inis- 
fas, in quibus auâor de sgroto ventreo Opii ufu, 
non ftudio & opera > fed cocciffimo cafu ad laetts- 
fimam convalefcenliam perdu£lo & felîciter ia- 
nato, pluribusque ejusmodi aegrolis eadem medi- 
cina a crudeliffimo foediffimoque malo liberatis 
narrai. Hujus libelli, leâu £me dignîffimi argu- 
menhim, qualenus mirabiles iltas curationes fpec* 
lat» tolum inferui BibUothica meac medico- chinur- 



Digitized by 



Google 



TODÎS DE EXIMIAOPII VIRTUTE &0^ 42 J 

gicc^i ejusdcmque brcvetn menîîonem injeci în 
NovelKî mcis ad falutem publicam facientibut^ Sic 
rcs ad omntum bonorum tneâicorum in patria 
noftra ţ>raxîti exercenHum notiitam pervenih Aâ 
unum iamen omnes intrifîci$ îllts curaliontbus 
partlm credidKTe vîdenfur, novumque învenhmi 
forfan apud nos foelus praemaluri inftar ante dienri 
oblivionî dalum fuifTet, nîfi illud ad Irutinant ex«^ 
pcrientîte revocaflet ingtnuus xque ac cocdahis 
Vîr, Ci. SiBBBRNi ad eam înftftuH ptochotr6^ 
phîci partem , cut cgo medicus conftihifus fum 
Chîrurgus ^ ficque mihi & comnittîto & ainîcus. * 
Hic Opltini ad modum a Cf. Schobpf pro^ 
pofihtm varits venerets m Sophrontfterio, Bdrne* 
huus difto) propinare fâufto conalu aufus cft> nec 
îprum pocnituit lanla pcrktila fecîflTc. Qmmi 
pautto poft tx ofiîcto xgrol69 ejus loci vf fîf arem j 
votupe infhl fuit noâ folum de !ra£lo în ufiiM 
opbj venun etîam de egregîa ejus in fantndî^ 
malis fyphtlitîcfs ciKcacîa ceriiorem & î hfperati i 
qutnimo înauditt & vîx credtbilfs euent^s teftem 
«utoptem fieri. Propriîs nempe ooilis perluArtvi 
duos «grotos iiac medtcîna o^tiKo^ inopHinacon« 
Dd 5 vale- 



Digitized by 



Google 



426 TODE DE EXIMIA OPII VIRTUTE 

valefcenHa jamxonftttulos. Rogavî experimenli 
tuâorcm, ui cooptam viam ftrenue pergerei ic 
qttoticujuslibet aegroti novo hoc retnedio traâaB 
liiftoriam lifcris configaaref. Frequentius redii 
& <|tiemUbct curatum examinavl Adco ui înier 
faoaiot mox adducendos nullus iit, quem ego non 
perluftraveriQ]* Eo autem Epiiome obfervifio* 
ouau Locjtiitur ipfe Sibbernius* 

^oanmt Lunăgreen^ annos XXXHI natus» 
dic XXVI Jan. h. a. înier sgrotos rccephis cft. 
Tolum corpus ulceribus venereis & fumoribus 
parvis profunde rubenlibus & cruftofis obfituni 
crai. Facies inaxt me & genîialia horrtbilem ia 
modum defoedaia. Foeior Iftterrunus » adeo uf 
reltqui aegroH, fereodo carcerum (qualori & pa- 
tari quantumcumque con&tehidiae pares fa£b', 
Qlum ferre vix poflient Siragulos icbore omni 
mane fcalebant Fauces occupabant ulcera pro» 
funda. Csterum nulla exoftofis, nulla go« 
norrhoea. Pranniflb purganle ftatim proptnavi 
Opii bina grana mane & vefperi. Sudor inde 
oopfofus & fonmusi ^o per longum iempus noa 
^ius erat> palpebras denuo vifitabaL Dofti 

OpS 



Digitized by 



Google 



ANTIVEN. OBSERVAT» VARIffi* 427 

P(>n gradatim sU auxii ut inîiio Marţii fex graof 
bis in die devoraret sger; ulterius procedere ncc 
tufus fum, nec res umquam exegit. 

Fblicitek fanatus hic «groius fanî$ nedum 
adfcriptus eft, utpote fcabie jam correptus. 

Sophia Ritgersy annos XXIV nafa, & prsgr 
mnS) ulceribus faucium & genitalium, uti & 
condylomaiibus laborabat. Propter grauiditatem 
Opium minus tutum ratus, Pulverem alterantem 
dedî , vix tamen notabili cum fuccefTu. Puerum 
pauUo poft enixa eft, ab omni infe£tionis venc^ 
rex nota plane immunem; (}ucm poft hicnieni 
convulfîones e medio fuftulerunt.' Superatis pueţ^ 
perii periculis , fub initio Febroarii Opium por» 
rigere coepf , eadem raliooe ac fupra diâuni. 
In hujus u(u perrexit per quatuor meofes: per* 
feâe (ânata difciplinse iterum tradita eft dit VQ 
Junii« Elapfis tribus (eptimanis dimiflam denot 
perluftravi , nec uUam renafcenlis mali nolam ia 
illa deprehendL 

Regina U^lHnţ^ & Catharma Âfarifi Dy* 
Jlrupy ambx quartum aetatis luflrum nuper emen- 
fie fimilibus (ed numşrofiaribua ulceribus & tofy 

cr0« 



Digitized by 



Google 



îţ2S TODE DE E^IMIA OPII VIRTUTE 

ibrefcenHis ac Sophia Sitgerf, deturpahe cranL 
Menfe Novcmbrts inter sgroias recephe, pne- 
tniiTo laxanfe Opîum fumere coeperunh înitio 
'Januarif ad grana fex bis in die auâa erat dofis. 
Die V Aprilis Regina miling, & die XVII Gf 
thoriua Morsa Dyjlrup dimiflfs funt, ambas fa» 
tiate I ab omnt recidiva liberai ha£lenus aiiibar. 

yoanna Catharina Petri fîlia XX annos natâ 
tnenfe Decembris a. p. in cubiculum segroHs ve- 
nereis dicaium admiflai iantis cniciaHbus in par- 
fibus genitalibus adfeQa erat, ut lamentalione & 
gcmîtu' lenimen efflagifaret. Innumcra montis 
Tenerfe tdccra in tinum vcluli cauum confluxc- 
ran! , vehemente pblogoO ftipatum. Reliqua ge^ 
tiîfalia excrefccnlix & olcufcula obfîdebanh Mox 
md Opium confugi , (îc(jue intra paucos dfes in- 
îkmmationem ac dolores domavi, Ulceratîonem 
tamen in monte Veneris per aliquol hebdomades 
hon adeo coercere potuît remedium quin in vfcî- 
ciam excurreret. Sed Opii doG lub inîfio Janu- 
tirii ad grana fex atiâa omnia ex fententia cede- 
^mh Die V Aprfli* dimifla eft h«c mulier ; fed 
Qbrtm Inflituti Ptofeftu 'fefe nedum fanatamleflfe 

ad- 



Digitized by 



Google 



ANTIVBN. OBSERVAT* VARîiE. 423 

tdfIniianS) hîncque accuralidimae perluftraUent 
iubjeâa , învenio nullo labis veoerea? documenlo^^ 
fraudem faleri coaâa eft. 

Botildis Margareta Berteti^ Carototta Ama^ 
Ua y & Anna Margareta Henriehs , omnes inter 
'^XX, & XXX annos naf£, ulceribus genit^Iium la« 
borabant. Harum duae pofteriores jam dieXVII 
Maji funt dimifla:, prima autem die VII Junii, 
Omnes haâenus oplime Kabent 

Sophia Carototta Henriehs, XXIII annorumi 
Anna Măria Georgii filia, XXV annorum, Sar* 
bara Zimmermann, hll annorum, omnes menfc 
Maji recepta? adhuc Opium fumunf. Priores duae 
ulceribus geniialium & verrucit adfliâae funi: 
poftrema autem praeler (imilia mala ţtiam condy- 
lomata foedifljma, ulcerea faucium & narium 
}ubet. Ulas intra meofis fpatium fanatum ir^ 
Gonfido ; at ifta hydropc jam correpta eft. 

QuAM primum hydrops fefe manifeftabat| 
fiidor , folitus Opii efFeâus , fupprimebatun HunQ 
Qt reftituerem, Camphorae aliquot grana quotidio 
propinavi, nec £ne fucceflli. Attamen lumoţ 
yix imminutus cft. Diuretica e^caciora fpre noqi 

eft . 



Digitized by 



Google 



430 TOBB DE BXIMIA OPII VIRTUTB 

eft quod dubitem; fediftîs Opiivtres medicatri* 
ces forte impediri poiTenh 

MoDUM agendi hujus medicamenli quod tt« 
tiiiett fudorempotcniiâîme movet» pnecîpuctcm- 
]^oremahiHno, quî fimul ingraHffimumfptrat odo« 
rem^ quod quoque de urina, ceieroquin non raro 
vatde mucofa, valet* Somous totam noâem & 
omoe tempus antemeridianum a?grotosoccupabat; 
facili tamcn negotio înde excitabantur. De do« 
lore capitis nuUus conquerebatur , l^nActSophiam 
Sitgerr, cpxx poftremo curationîs menfe congţ* 
ftionibus fanguinis verfus caputadficiebatur , unde 
lingula venxfeâione liberata eft. Alvi beneficia 
fere numquam non gaudebant omnes« 

NoTATU autem digniflîmus efl remedii e& 
kCtns in pulfum. Hune frequenb'âTme & fedulo 
exploravi, parvum, inordinatum, conlra£lum i 
iardum iemper inveni* Numquam plus quam fex« 
agefies in minuto primo arteria roicabat Au£la 
€ofi nec tarditas nec parvitas nec reliquaydeviatio 
ţpulfus augebatur. Sep<^ui aliquoties Opium: & 
tune pulfus ad aahine normam fefe recipiebat» li« 
berior, major» frequentior evadebat» (udortau- 
Itm mox recedenie. ^oamu 



Digitized by 



Google 



ANTIVEN. OBSERVAT. VARIiE* 45 1 

^oannes Lundgreen^ ^oanna Catharma^ 
Boiildis Margarreta^ Carolotta jf malta y Auna 
JUaria Henrichs, Sqphia Carolotta y jlnna Măria 
Georgii filia & Barbara Zimmirtnann ntiUum om^ 
nîno hydrargyrum fimul in ufum traxerunt 

Alium cafum oppîdo meraorabilem , quem 
idem Chirurgus experientiiSmus meeum commu^* 
nicavîti enarrare liceal, 

JuvENis XXV annorum, poft pragreiTos vt^ 
rios adfeâus venereos a locali infeâione oriun« 
dos» varia medicina curaios, veram deinde re- 
portat Luem. NaG partes interieres palatumque 
ulceratione corripiuntur» firontis confinia corona 
deturpat venerea. Caries tandem palatum perfo« 
rat, fpongia lamells argentes affixa foedum ob- 
iurat hiatum. Ulcera vero has partes depafcert 
pergunt: caries os maxillare luperius fufFodif^ 
adeo ut fub mea cura procefllis orbitalis illius oflit 
iotus exitum fibi paraverit, t>s denique vomerit 
perinde lolum carie abfumplum fit. Peritiflimi 
iâne Medici tentauerant quidquid comprobati ars 
taftenus habuil & praefcripfit. Per novem men- 
Um continuos varia forma adminiftratus erat Meiv 

curiusi 



Digitized by 



Google 



43,2 TODE DE EXIMIA OPII VIRTUTE 

curios» (alfvatfone modo larga, modo temperata. 
Taodcm rumor de efFeftibus Opiî în Sophront- 
fterio Qomprobatis ad medentcs periade ac aegro« 
htm pervenit. In auxîHum vocatur Ci. Siebehk. 
Vidct & obftupcl mtfcrrimura juvenis ftatum« 
{;xienuatî(fîmum cernit corpus, fkuces palalumquc 
fcedidimis ulceribus fcatentia > a degluti fo^ quan* 
fumcumqţie blando liquido crudeifter dolenfîa» 
hiStis dudum pertefus erat mtier. Deco&kt Sar(a« 
pArillx laâe remtxti hauftum propinat SifiBfiRMiuSj 
fed coQvulfîones fere adducU expcrimenium. 
Modica do(i primum obtulif remedîum; omoi 
tiebdomade granum unum addens , tandem ad fex 
grana adfcendit perinde uli in pra^diâis. Poft 
nienfem ulcera faucium jam minus impura appa^ 
rebani , tranfitumque aliaţi decoâi ferebaat» 
Sic lâtta convalefcentia inciplebal, & lento qut* 
dem fed firmo fauftoq[ue grelTu ita procedebat, ut 
fîgrotus, de quo fervando ne minimam qufdein 
ipem conceperat amicus mcus^ jam optime lia* 
beat« {omno,. appetitu, ambulatione &c. înftar 
(ani gaudeat Amiffus vomer, amifla ofla ipoQ« 
£|ofa iaferiora Qon obftanli quin fine cacoptionia 

loquatur^ 



Digitized by 



Google 



ANTIVEN. OBSERVAT. VARIffi. 433 

fcwjuatur. Uvula proptcr cruris dextri confunj- 
tionem verfus (inidrum latus retra£la apparet. 

Mense Marlii curalioncm fufcepît, medio 
Jtilio fanalo valedixii Sibbbrnius. A primo die 
Majf f nde ad XVImum Juiii omni mane & ve(pera 
integra fex s^ana Opiî devora vit sger> ifa ui fub 
iota cttratione (umferit 11 40 grana Opii. 

pRiMis fepHmanis foporoflis forc jacebaf» 
liec adeo facile (ţuam reliqui expergefiebaL Ob* 
ftntâioni al vi eiiam obaoxius erat» cui viHodys* 
matibus occurrebahir. Redibai tamen veofris 
bencficium cum redeunte facultate deglutiendi & 
in (ella aliquot horas tranfîgendL Inf erdum lene 
dabatur laxans ad eliminandam {âburram purulen* 
tam & mucofam deglutitani. Uberrime fudabat > 
<{ood forfan fummae ipGus debilitaţi ad£bribea« 
dum eft. Sudor non fecus ac uriaa velicmenter 
fbetcbant : nmltara quoque mucagioem ifia iâcum 
vehebaL Sub curatione eruptio prodibat albida» 
licca, fquamularum forma decidcns» bracbia & 
manus potiflimum îofeftans» 



Ee Usc 



Digitized by 



Google 



434 TODE DE EXÎMÎA OPII VIRTUTE' 

H^c a Ci. SiBBERNio acccpi : fubjungam 
nonnuila obfervata amîcfflîini Winslovii, in No- 
focomio Friderichno Cliirurgi primarii 

ViDiT nie ulcera pînnarum nafi rcbcllîa, & 
valde fufpc^la? originis, Opio dato ad meliorem 
notam fe recepilTc) ifa Umen ut in aegroU una 
malum refpuerit plenariam {knatîooem, donec 
Opio jungarchir Mercurius dulck ^ 

ViDiT virum, cui, poft ritc dcbcttalas cxo- 
ftofes, anno praeterUplo foediffîmum phary ngis ui- 
cus facere vit , Opio largis dofibus propinato feli- 
ctter cum4ânitate reconciliatum. 

ViDiT denique mulierem carcînomate aperl# 
mammac & intume(cenHa glandularum-axillarium 
ejusdem lateris îta adfeâam > ut de ejus fanatione 
plane dcfperandum tfft vidercfur, Opio libcrAli 
mânu porreflo mirum io modum levatam , c^uin- 
imo Isetae convalefcentiae proximami carcinomafe 
jam in ulcus bone nots verfo & glandulis detu* 
melcentibus. 

£xP£RiMENTUM imitahis eft Sibbernius, iţed 
(ine fuccelFu, în carcinomate uteri, foetidam & 
coerulefcentem faniem fundctite« 

NONT- 



Digitized by 



Google 



ANTIVEN. OBSERVAT. VARI^» 435 

NoNNULtis venereis cgo quoquc Opium 
^c4< ) Ted numquam uUra grana tria adfcendi , & 
fcmper mcrcurîi dulcis grana bina vel terna fub- 
junxi) co cum ctFcâu, iit curaHo muUo citius ab* 
folverehir, nec (alivatîo accedere!, nifi (udore 
fuppreflfo vel aivo conftipafa. 

Unu$ cx his sgrotfs > qui jam femei hydrar- 
gyrofîn paflus crat, cui virus in corpore hofpi* 
tabat, quocumque dcmum modo ab hoc liberări 
dcfîderabat, ultra unciam mercurii dulcis fumii(, 
falivationem lamen felicite^r efFugiebat, quamdiu 
«Ivus erat libera, cujus conftipatione remoia re* 
tnovebatur fimul ptyalismus. 

NoNNULLi ex segroHs, turn Ci. Sibbbrnii, 
fam meis, poli morbum fuperafum cf&orcfcenHa 
quadam cutanea laborant, qua? tamen nil nifi («• 
quela perpetui fudoris efle videtur« 



T^ 



Ee a XXXVII. 



Digitized by 



Google 



436 

XXXVIL 

SPIRITUS VINI CAMPHORATUS 

t:um aqua miscibilis. 

Au&ore Andrea Joanne Retzio, 

Fhilof. Magiflr» IIill« nacui:* adjunâ. & Botanic Demon/h-acor» 

4id JBxţg* ttcat^cm* Lundenfein Rcg. Soc, Scient. HoUnienT. 

& Reg. med Haun. membre. 



C 



>AMPHOKA, matern flia fingularîs, tjuam & 

croncretis in varits Plantarum Earopaparum Olflfe 

Eflentialibus ejus nomîne înfignitîs probe difting- 

vendam pulo , ift hi plurîmîs cnm Rcnnîs propne 

jGc dîftis convenit, in rcliqaîs aafcm dffcrcpal> 

Ccfr, Ptoleg. nojra in PharmacoL R. f^eget. Lip^ 

fi^ '783- 8^0 "fie îîIamIRcfmîe-quaHtalemliabef, 

xjuod in Spirit» Vini, «liam dcbiUorî, proinde 

«diâbivatur, & folutionem ne minioKini '<|uidem 

<:oloratam fiftai Hsc vero^ more {blutionum 

Hefinaram» ab aqaft& aquofis fnrbatur, ac (olu- 

iam Campboram dimifHt. Impofîibilis itaque lia« 

l)ita iuit Camphorae in epithemole a^uofb applica:- 



Digitized by 



Google 



RETZIO SPIRITUS VINI CAMPH. &C. 437 

fio , nid in mucilagine quadam foluta ; qu£ mc? 
ihoduş famen contraindicaniibus premitur difH- 
cultatibus. Saepms cquidem vîdi Chtrurgos, mi- 
fcelarh e Spîritu vini camphorato & aqua Calcis 
praefcribere , vcrum cHam vidi, quod fieri debc^ 
rcl, Camphoram in cjusmodi mixtura precipi- 
tări , unde inxquabilis diftributio , ncc non inac- 
qualis cfFcQus nc^cfle fcqui debcant 

Meum non eft disquirere, an in omni cafui 
ţibî humida Camphorae externa applicatio proficua 
fit, Spiritus vini camphoratus merus adhiberi poflît 
nec ne. Id îUis quorum intercft rclinquo. Plane 
aut^ra inutile non credo Mcdicis Prafticis & Chi- 
rurgis fore, fi methodum propQnam , quani cafu 
me didiciffe faleor, parandi Spiritum Vini Gim- 
phorafum cum aqva fne pracipitation^ mtfciiilem. 
Vobis, Colkg« Honoratţflimi , dijudicandum re- 
Jinquo> quem ufuni in Praxi habea^ 

In Collcgiaprivato^ fuper Prolcgoniena fu- 
pra citata habito, Camphorae indoicnx explicare 
fhidens , portionenx ejus in acidi Yitrioli conccn- 
frali fufficicnte quantitaîQ diflolvi. Solujioncnx 
^co*nigricantem obţinui , olei pinguiş condftenn 



• Digitized by 



Google 



438 RETZIO SPIRITUS VINI 

fiam liabenfem* Huîc juftam aqusc fonlanâp frî» 
gi^se quantifâtem afTudî , unde protnte prarpifaba» 
tur Camphora. Hanc opc charlaf cmporchcar 
fînc ulla âbluHonc feparavi, & mox inSpirihi vini 
rcQifîcalo diflblvi , ut Camphorae ab acido vifrîoK 
htkud muta(am îndolem Audiforîbus oftenderem. 
Vcrum cnim vero , plane mihi inex/peftahim cf* 
feâum videbam^ (|uum hune Spirihim cum aqua 
mifcerem. Levîa enim prsecipitatioms figna ie(e 
offerebanii qus au^em mox evanefcebanf, âi 
mixtura haud turbabafur, quanta quoque aqu« 
portio addebafur. Additione auiem DonniM 
aquse Alcalî vel fixo vel volaHli înquînafae, mox 
prsecipf fabafur CampKora , unde facilis erat con- 
clufio effeâuni ab acidi Camphoram adJia^rentb 
portiuncula derîvandum effe. 

Ideo quoque aliam portionem Campborae af> 
Oleo Vîtrioli per aquam feparato cum aqua alcali 
înquinafa abluî, aliam vero cum aqua Calcts. 
Utraque haee in Vini fpiritu foluta morc folito Iz 
gerebat , quum aqua ei ofFunderelur. 

Ut denique viderem, an conftans eflel bare 
unio inter Spiritum Vini Camphoraium acidula* 

tutn 



Digitized by 



Google 



CAMPH, CUM AqUA MISCIBELIS. 439 

turn & aquam , porHonetn hujus mifcclx in vîtro 
pâpyro levitcr ie^o, per tres menfes rcliqui, & 
adhuc odorem acHaporem oampKoraium , liccl 
idebîHorem , cum pclluciditate ne minimum mu- 
iată vel turbata ofi^tme retinet, 

Si vero Aqua Calcis loco aqua? communis 
adhibealuri xnox fccedit Camphora (imul cum 
5elenite gcnerato. 

Ali£ quamquam occupationes mihi tempus 
non llippelicrunt experimenta , pro votis perfcqui, 
iamen Camphorae per acidum Nitrt folutîoncm 
^oque lentavf« 

CAMrHORAM ab acido iNitri generofo în 
Oleum fiipernatansdiffolvi, nota eft rcs, ulietiam 
quod Oleum hocce ab acido adh«rcnte cortofi- 
vum fiat 

Paravi îlaque ejtismodt Oletim Camphoraf, 
cui aquam afftjdi, unde Campbora in grumos co- 
hxrens feparaibatur. Ex Cimpbora hac feparaţa 
Spirîtum Carapboralum prgeparavi cum Vini fpi- 
rttu reâifîcfttou 

Spiritus htc C^mpKoraitts nttrtfust cum aqua 
ibnlaoa miftus codem modo fe geflît ac vitriola<> 
E c 4 lus» 



Digitized by 



Google 



440 EETÎIO SPiniTUS VINI 

tu8. Cum multa aqua dilutus & Syru^ Vto{s« 
rumremixhispurpureo-coeruleum, minime auteia 
rubrum colorcm dcdsi. Charia vcro fucco He« 
liolropii tin^a exinde rube1>at. Parca itaque ut 
ea acidi Nitri pars £t, quae Camphorx adluereit 
fequitur. 

QuANDO in Spîritu CampKorato nîiralo aqu« 
Calcfs inftillaiur) prxcîpitaHo orihiTi fed ex paa« 
xîlla Spirifus Vini haud re£lifictti portionc iterum 
omne praecipîtatum folvifur« Hocce ptriculmi 
cum Spiritu Camphoralo vitriolato quando ad 
manus mihi effet ejus copia y inftituere neglexi 
Si vero nallum fpîritum addereln, fed ianhim 
baculo mixturam agitarem» iterum evanefcebat 
omne priecipitatum , prarler particulas ooonullaf 
tenues & pulverulentas. Mixhiram luac per 
chartam emporeticam £I(raUm odore & fapore 
Camphorc egregie inftru£lam obfervaviy ifa uC 
dubius fum» an particule precipitate fuam debe- 
tant originem Camphore vel Calci. 

Varia omnino rcftant experimenta, quae 
occaGone diâorum inftttui potuiflent; v. gr. fol* 
vcndi Camphoram immediate in Spintu Vini tec- 

iificato 



Digitized by 



Google 



CAMFH* CUM AqUA MISGIBILIS. 44t 

tificaio acîdulato &c. expcriandt an Acîdum Sali9 
eo modo qtiidcţuam valorci & fie porro. Se j 
defecit mihi opporiunum lempus., quacQ bH^ 
tnihi erit hac vice anfam aUt$ fuppedittffc^ 



Ec5 XXXVIU. 



Digitized by 



Google 



444 



XXXVIII. 
DE GRAVIDITATE MIXTA 

OBSERVATIO, 

OBSEKVANTX 

Chr. Jac. Theoph, de Mbza, 

M. D, & Soc. Membre Estnord. 



D 



'i£ 14 Qâobris anni praeterlapH tnahitinis 
horis ab ampliflimo Profcffore Saxtorfh, pnr- 
ceptore atque faufore ad cineres colendo, apud 
tnulf erem ternar prolîs naturalUer enata? roairem » 
nunquam abortum pafTatn > jam per biduum parhu 
doloribus laborantem, per Icmpusque 14 dierum 
Kxmorrhagix, jam ccflanti tvanefcentîve, jam 
îierum accedenlî» parva Itcet quantUate» iubjec^ 
tani} milTus fui. 

Ex fymptomatfbus concludens placentam in 
orîfîcH uieri regtonis vrcinîa elTe, fecundam arHs 
regulas exploroj; digîttsque explorantibus corpus 
occurrii craflum denfumque nec capiti infaniis 

fimile» 



Digitized by 



Google 



MEZA DE GRAVIDITATE &C, 44^ 

{imile> nec placente aemuluin> totumcjue Lumeil 
Colii uteri replens eiqtie conlîguum. 

Tentaminibos variis ulfcriorîs digitorum 
âfcenfionis fxpe repeHHs, at incaiTuin fruftraquţ 
ftnialis , în commodiorem (itum iuper fellam par- 
lurîeotîbus deftinatam pofuî parhirieniem , hae* 
morrhagia» doloribusque partus femper au3i$ 
laborantem, nihilominus impoflibile mîht erat 
cum certitudine quid pncvium effct praediccre. 

Orificium uteri ad dimidii imperialis magni« 
hidinem jam apertum, tcnue fed hxum & pen- 
dulum ab incipientibus partus laboribus usqu« 
«d hoc tempus nuIlo~alio modo inventum, kcilc 
& absque dolore digitos admittebat» 

HiNC parva fenfimque auâa vî, sequivocum 
corpus a parieiîbus colii uteri » digîti indicis ope 
prius fcpararc tcntavi & quîdem cum fucceffu; 
dein vero boc fa£lo, alios ejusdcm manus digitos 
inter idem & collum uteri inlroduxi, pcdes pre- 
bendo infantis adhuc in tunicis aqus amnit re/ 
pletis includ i & ad axillas pedetentim baud parva 
dificultate extraxs. Ob exlraneum vero corpus 
nune iu^ extraâione foetu» magis folutum , ia 

cavi- 



Digitized by 



Google 



444 MEZA DE GRAVIDITATE 

Civifatemque pelvis pendulum , pro placenta ulfra 
Hon habifum» brachiorum folutio difHcilius quam 
iblito modo reddebafur , & caput > quamvîs haud 
judicandum cffct fochis volumine mognum cffc, 
puUo tamen modo, vique adhibi(a hruncum ie- 
quebatur. Hanc ob caufam melius mihi vtfum , 
«nceps cxperiri rţmedium (juam nulluţn fc, h«cfero- 
geneum îllcid primo e vta auferre, quam încafTum 
lenfaminibus varus> vires jam £raQ;as omnina 
ţer capitis,extra£ltonem profternere. 

ExFtORAvi lunc adha^Gonis punclum , idque 
pon magnum fpalium occupare percipîens» pleaa 
mânu prehendi, & paulaHm affrahendo hăul 
parva vi foluhmi Se {ej^araiumi per vagioam hx» 
ferocii ton illud educo/ & dein partus fkcillimc 
fuccedit Foetus vero mortuus nuUis cxdfantt- 
bus ad vitam revocandus. 

Descriptio corporis h;etero genei. 

Tumoris ^ura erai oblonga, ovalis duabus ex« 
fremitalibtts praedifus, qtiarum una cavitatcm» 
titera orificium fpeâabal uteri. 

Externa 



Digitized by 



Google 



MIXTA OBSERVATIO; 445 

Externa ejur fitperficies coloris erat fubrubri > 
ftrîis tcnuibus fublividis ferpenlinis donata , în 
cădem obfervabnlur locus adhsefîonîs circulari 
figura , lalifudine trium prae{cr propter linearum 
laGui afpcr medius inler cxlremitates , îofam mo- 
Icm quafi ambiens, tofam cîrcumfercntxam vera 
non cîrcumagcns, cujus opc ni fallor, ad inter- 
nam colii uteri fuperficiem pro parte adnexus eraf 
fumor. Suhjlantia erat duplex, fc. externa Sc 
interna i illa ad craflîiiem digitorum duorum Sc 
tiltra, mere erat pinguedinofa , pulpofa, colore 
albo. Hac magis profunda mkius fpatium occu« 
pans > folidioris coniiftentis colorisque hepatici« 

MUTATATIONES PER SpiRITUM 
VINI INDUCT^. 

JTbr maceratîonem tumoris în fpîrifu vinî non« 
nvAlx înfurgebant mutatîones. Evanelcebal fcît 
poft biduum Orcului adhajtonis & Jriar Jerpentimr 
Livida 9 earumt^ue loco nîhil tliud în tota externa 
fttperficîe coroparebai quam membrana flocculofa^ 
LaxarcohaeGonis Aii^ân/fa & vciumen etiam iolîttl 
hunorîs fir mior & graadîus faâa fucre. 

Ra- 



Digitized by 



Google 



446 ME2A DE GRAVIDITATE 
Rationes cur pro MOLA VE&A 

HABENDUM SIT -ffiQUlVO- 
CUM CORPUS. 

Jltsi ctîam âuflorcs ut plurlmum conveniaiii 
inter fc, quod în ovir deformibus five molif verir 
invcnîanhir rudimenU Exnbryoois vel colletlio 
aquarum, in noftra vero nihil fale adâierif , Se 
ergo prp fpuria habendum i credo iamen auS^orl* 
fateccL Roedereri frchis, ftahicntisquod ifta ra- 
dlmenta (olummodo interdum, fed non (empec 
TCperianhir, veram futffe molam. Nam alii tu- 
morcs five molae fpuriae , ut plurimuni origincm 
habţnl a relifta placenta integra , vel placenta 
fruftulo vel grumis fangoinis poft parlum nalura- 
lem vel abortum. Scd pra^tcr, <juod aborhim 
nunţuam paffa fueral foemina, femperque dextra 
obftetrice in puerperiis fuis ufa fueral, conGd©- 
randa veniunt etiamjincommoda, quae in tali cafo 
fnfurgunl, ex gr. debilitas & agriludo corporis^ 
& lefte Roedfrero, vires pedum pr«cipuc difE- 
ciunt. Quae vero in noftra parturiente, toto gc- 
ftatioais fempore omnino non adfuerant 

Nscfis* 



Digitized by 



Google 



MIXTA OBSERV ATIO* 447 

Necessarium praeterca eft, fi pro fpuria ha- 
benda cflel mola noftra , quod anle concepUonera 
veri ovi producla FuifTet» nam alias haud facile 
erii explicafu» undeacceperit maferiam? Sed tune 
iterum oritur quxflio , an pod produâionem & 
formationemmolae> conceplio verapoffibilis erat? 
Nam quomodo himore collum uteri replcnte &, 
obiurantc > femen fecundans ingredi uterum 8c 
foecundare ovulum potailTct? Argumenta» quae 
contra meam opinionem ab atrelis iamen impreg« 
natis referri poHiint, nihii monftrani. Nam (i 
confjderetur , quantula pars imo halitus fpcrmatis 
lufEcit ad ovulum foecundandum, tune facile în 
iftis, a(rctis nempe, gravidiUtem a reforptis fe« 
minis particulis per membrans obturantis poros 
explicare liccbit, qualis vero rcforptio locum ha* 
bere non poteft per tumorem fîve maffam minus 
penetrabilem » utî eft mola. 

Sed ulteriores perfcrutationes honoratiflimis 
membris hujus Regise focietatîs relinquo , eorum* 
que explicaţie atque dogmata mihi debent e(fi; 
Artadneum filura in hocce Labyrintbo. 

Ra- 



Digitized by 



Google 



44S ^^^^^ ^^ GRAVIDITATE 
Rationes AGENDI MODI. 

j\EGAfus nequco quod officîum isffcf mox folvere 
& exfrahere peregrinum corpus, nam (aii modo. 

imo foehis extraâîonem (kcilitts & celerius 
fiicceffîiTeh 

ado adeo(];ue ejus vihi non adeo periclitare* 
fur» ({tteinadniodum jam faâum eft cum & tar* 
4ius cxlrahcbatur capul, & per prcflionem tumo- 
ris in funîculo umbllicali vifa diutios vaciilabat. 

Sed liceat mihi afFerre argumenta nonnuII« 
liaud parvi uti credo ^ ponderis ad excufanda mi- 
nus accuratiora in mea melhodo. 

(a) DiFFERENTiA intcr auQores in defcri- 
bendis molarumpnefentic (ympiomaHbus; nam a 
nonnullis dîcifur^ lîgna omnino convenire cum 
£gnis gravidiialis genumis, ab aliis vcro /pecifica 
feu pathognomonica afFerrunlur , adde , quod con- 
fuHo fiai major, fî cafus duplex in uno eodemque 
Tubjefto cccurrîî. Mirura ergo non cft, fi Tyro 
cn Arie non ftatim a primo inhiifu diftinguere 
imum ab alţero valsat. 

Quod circa encbeirefes auferrendi talia cor- 

j^rii eţiam inter auâores diipulatar multum, nţm 

quod 



Digitized by 



Google 



MIXTA OBSERV ATIO* 449 

^piod laudahir ab his , culpatur ab illis. Sic Cel. 
Svederes vuit, quod vel digieorum btnonim opc, 
Vţl foia mânu folvatur & cxtrahatur mola. In* 
ftrumenfa vero ad hune ufum inventa omnina uit 
damnofa Kjicît. E conira ci. Plenk & cum co 
confenliens DeUyrie commendat forcipem a Lev» 
rette inventam (pincettcs a fkux Germcs diftam). 
led in rarioribus cafibus folummodo, nam cseteris 
paribus» omnino naturac vîribus relinquendam 
pulant cxpulGonem. Libcntcr fateor, <{uod ex 
ultimorum fcnlentia, fciU Naturae commiffcndq 
ufum feciffem, ni haemorrhagia femper aufta, 
non nifî<iue per parfus abfolulioncm fiftenda, 
boc vcluiffet. 

(b) IhartHudo guafîuram, num ejfet pla-^ 
€enta; nam rebus Ce fe habcntibns, mctus înfur- 
jcbat majoris haemorrhagia: fî candem ulterxus 
folvcrc cbnarer. 

(c) Metur disntpttonir toIU uferi. Tam 
•rfte cnim crai nexus hujus hsetcrogcnci cum coUo 
uteri , <juamvis fpatium adhcfionis ctiam parvura 
fiierit, ui majori vi facila inducere potuiffem I«- 
fionem uteri coUi. 

Ff Co. 



Digitized by 



Google 



450 MEZA DE GRAVIDITATE &C. 

CuLOPHONis gratia addere licei > quod Ggnm 
graviditatis ab infimo fegmenfo, carteris paribus» 
ptiîta valde dubia & aequîvoca redduntur in mixta 
tali graviditate. £t obftetrix foemtnx familiaris 
& ordînarta , exploraltone tn initio ultimi menfis 
înftîtuta, nuUo modo iibî perfuadere potuit, foc- 
minam gravidam eflfe. 



^^'^^^^^^^f^^'^'^^^j^^t^ 



^S'^>v^j^^^^ 



XXXIX. 



Digitized by 



Google 



451 

XXXIX. 

OBSERVATIONUM 

MEDICO.PRACTICARUM SUBSECI. 

VARUM DECAS. 

Audore A. B. Ran5s, 

M. D. & Socientit Membro Ordinario, 



l 

Symboîa odkijtorhm eatarrhi vers anni MDCCtxxxxi« 
/Jc loci epidemice grajfantis. 



M. 



Len<:b Aprili ad fînetn vergcnfe, fub Euro 
vehemenţi ac diulurno fubito & eodeqfi quafi mo* 
mento tnnuroeras fere perfooas inuadebat fcbni 
catarrhalis. 

Initio Epidemia leuis ac Symptomalibu^ ca* 
larrht folitis tantum ftipata în plerisque ab horro- 
ribus oriebatur, quos preflfo pede fequebanlur 
aedos, cephalalgia» cor^rza» tuflts cum peâorc piu» 
mioua opprcffo, pulluque celcri pleno moWu 
Ff2 Di- 



Digitized by 



Google 



452 RANOE OBSERVAT. MEDICO- 

Diapnolci, pcftoralia & aluum Icniter la>raotlt 
plcrisquc lanibtcm priftinam rcddcbani , rarifllaie 
lufîîs tantum vcxabat ut ad Vencfcftioncm con- 
fugiendum clîcK QtMbusdam diarrKoca, plurî- 
btts hsemorrhagia narium opfatum a(hi]î( lettamea» 
aliîs ad dîem quartum eîrca labia adparuU efflore* 
(ccnlia puftulofa cum infcqucnti Eiiphoria. 

Intfrha indies fefe longius Iah'usque fpar* 
gcbal Epidemia, fere nemini parccns, ita ui 
cHam hune calarrhum multos diverCs morbis 
cKronice decumbcntes învafîfTe obfervaverim. 
Nec amplius (am Icvibus omnes adgredieba{ur 
Symptomafîbus , fcd graviorem, uK Epidemia 
plerumque în earum progreflTu folenf, indueba( 
iadolcm. 

In quibusdam adlatis S/mpfomafibus jom 
&fe jungebant dolores vagi extrcmUatum fatis 
graves» alios vexabat lumbago> alios luflis vehe- 
mens cum ipuio cruenfo, aliod angina & alios îtc* 
nun raucedo valde grauis. Haud paucos vomi- 
tus pertinax, quosdam vera învadcbat pkuritis» 
Convalefccbani tamen omnes , (i unum allerumva 
plilhificum excipiam, fub regimine & meihoda 

mcdendi 



Digitized by 



Google 



WACT. SUBSECIVARUM BEC AS. 453 

medendi anHpklogtftîcis. His pnetcr remedh 
peâoralîa ţ^roderant Vens&feâiones ţ>ro re naţa 
repetitei Camphorala» kcrroes minerale , laxaniii 
lenîai pedîluvîa fihapina: qufbusdam etiam eme- 
tîcum indîcatum cgregîe conducebat 

CoNVALBsCBwras vero, qui vel errorcm dia^ 
feiîcum commiţtcbant vel aeri adhuc frigida fcfe 
•jufto cittus exponebani) (atis graves imprudentix 
•luebanl poenas. Sic virum vidi quadragenarkim 
febre remif tenii correpium » cujus vires fere plane 
exhauriebant exacerbationcs noâurnx vehemen- 
iQs, fub qitibus (imul aderat ptyalismus valde 
largus & moleftus: Haec vero mala decoâiam 
corticis peruviani penitus fugnbat« Alterum 
invafît peripneumonia levis, tres alios pleuriti$ 
camphoralis, venaefeflionibus hrgîs & dein vefi- 
cantibus cedens> licei unam horum, foemînam 
qutnquagenariam ter recidivans corripuerit. Quf- 
busdam febris oboria eft tertiana, in una, puelfo 
juveni calarrbo fuccedit dolor periodicus in re- 
gione tanii fupra quam infraorbiiali lateris (iniftri 
faciei, quolidie hora undecima ante meridiem re- 
guloritcr rccunreas; in hifce caGbu^ opem folitam 



Digitized by 



Google 



454 *AN6e OKIERVATt MEDICO* ' 

& fperafam tuHf cortex peruvianuf. Quahior d<- 
nique vidi» c{uos> ctttrrho fupertlo» adgreflEi 
eft dîarrhoca cntenba curo {coesmo & vomîhi per- 
itnaci fere omniucn îngeftorum. Tribus horum 
profuerunt emeticum & dein folutio Mannae cala- 
hrinx cum oleo ricini americani» ac mucilagi* 
Itofa : uni inflaromafionis magia quam faburrc 
fymptomatf bus laboranţi (anitatein rediderc Ven«* 
feâio, Emuliio ni^rofocamphorata, epitbema re- 
(blvens epigaftrio admotum & dcin folutio Mannae 
adiata. 

Per inf egrum Maijum contînuabai htc Epi- 
demia inchoante Junio ceffans. 

ÎL 

Contsnuatft cum rădice Ges uriani experimenta. 

I^ONTRA febremtertianamregulareminfexrgro* 
its ne n)inimam opem adfulit radixcaryopfayllafa» 
licet (Irenue & diu faiîs funtta fuerit : fatendum 
vero eft ({uod infermittentes , imprimi^ vcmalet 
anni proxime eUpfi pertinaces valdc fuerinl , & 
tpb cortice pcruviano ialtem quantibde ejusdeoi 

alias 



Digitized by. 



Google 



PRACT? SUB8ECIVARUM DEGAS. 45 J 

rnlîa^ plerumque fuiEcienti> vix abigendx. Quid 
^uod in «no exemplo febri âiulurnae corlice fu* 
gatpe fuoceffit induratio hepatis (atis nolabilfs, 
quam iamen Decoâum radtcum gramînis & Tt»- 
raxaci faturatum brevî difpulit. 

Neg heâicis fperatum procurabat Geum le- 
vamen» nec febrem nec iudores fugabat, at in 
febre catarrhali cum exacerbationibus evidenţibuş 
juvabah 

QuiBusDAM hyftericis, quarum unam inter 
-alios aflfeâus fpasmodicos Ifchuria vexabai, egre- 
ţ^e conduxit hs&c radix : plures nuilam inde ex« 
perix funl uUliUiem : una immediate pod quaiiv 
4ibei dofîn oriri ardorem abdomînis moleftîfH- 
mum contendebai : fere omnes aivum pofl ejus 
ufum fegniorem querebanfur. 

Recohvalescentibus' poft febres contînuas 
biiiofas & putrîdas valdc profuit: imprimîs in vir* 
gine colica, dubis indolis, jam inflammatoria 
jamfpasmodicadecumbenfe> inflanimalione debel-* 
•U4a, ptticrum inde obfervavi eflfeâum, 

HoMOREHAGiAM uteri Biodkam fugavif, 
contra album vcro âuorcm apud tres legrolas oii 
va|uit F f 4 lîi 



Digitized by 



Google 



4$6 RANdE OBSERVAT. MEDtCO<» 

Ik forma pulveris, efienHe 6^ VecoSti hoe 
remedium propiotvi , tta tamen ut cum acjua bkzu 
htm ebulUvent, ne oimium pnncîpis ejus aroiiMi 
Itct fub coâfoue protra&a avblar^ 

IIL 

Leueorrhoia enormit^ 

y tuORCM album in foemina quftdragenam Iar* 
giffîmumy diuturnum» excoriantem, peflimum 
ipargentem foetorem , nec ulceribus » ncc caacro 
ntc caufte fyphiUsticx origîitem debeniem» nec 
opiimis roborantibus înternis nec ac^uae fr^tds 
cedcnlem , tandem penihts fudulit înfufura cox&* 
cis peruviani ex aqua calcis frigida a]i(|iK>iie$ pct 
dicm in uterum injeClunu 

Ptyalismm îocfuorum vkariur. 

iKpuerpera, cui IdcKia ftatim peft padum per« 
£îâe naturaleni deerant» ptyalismum largum per 
quatuordccim dies durantem» quem dein campbo- 

ratat 



Dtgitized by 



Google 



PRACT. SUBSECIVARUM DECASt 457 

itfa, Uxantîa, ţ>cdiluvia repetiU liftcbant» obfer* 
vavf. NolKs aphtliis» quas apud alias puerpem 
ptyalismo vexaias înueni, kborabat haec «gra^ 
cui nulla redibant locbia> at lublaio hocinţom* 
modo tantum debilitas alic^ialis rcftabai, roboran* 
tibus brevi lugaia. 

Epitipjiafloribus Zincîfidata. 

JrosT laxans puero dccenni> baud epileptico,' 
fcopo verniifugo datum , quodcţue modtcutn hui' 
ium exfcrebai cfTeâuin, oriebafur eprlepOa îrrcgu- 
lariter recurrens, qus oplimis quibusvis contra 
hune affeâum laudatis pharmacis refiftenS) flori- 
bus Zinci ad granum unum ter quoiidie porreâii 
ccdebal> nec poftea > quantum novî» revertebahir« 

VL 

Fibris rhiumatica dsarrhoţa fotuta. 

JriAito per diarrhoeam judicanhir fcbres vene 
rheumaticar> dubxumque lemper initio eft an bona 
Ff 5 an 

Digitized by VjOOQIC 



45^8 RANOE OBSERVAT* MEDICO*- ' 

«n imlă. 4îcenda Gl hcc evacuatio» ulpote qtue 
Vttt pro cattfa introveriionis matertae morbificâ? ad 
iuteftina vel pro cfFeâu ejusdcm aequt bene ac 
^o booa crifi haberi poldL Hinc ettam deri- 
i^antibus forttflimis vel praecauere ftudent meden- 
ţeS) ne inieftina vel alias partes nobiliores pefat 
materia rheumgtica , vel retrogrcflfam ad prJftioam 
fedem revocare moliuniur: Huic vero conafui 
non (emper refpondet fauftiflîmus Ucet evenlus. 
Sic in homine quinquagcnario per oSto dies febre 
xheumalica cunî doloribtts crun^m vehementibus 
decumbente, iubito cvanefcentibus hisdoloribu; 
oriebalur cephalalgta diriduna. Ifîco fecttut 
Tcna 9 propinaniur Catnphorata & furiş adrooven- 
htf vefîcatoria, at vix ardorem cutis fub veficanti^ 
Bu$ ante (entit sger , quam diarrhoea Jax^a leva- 
ioria prorumpit, fub qua per aiUquol dies eonii- 
nuanţe penitus convaluit. 

VII. 

UTenqfiaJta dsutuma. 

£ s-uxuM catameniorum fuppreflfum fspe fub ufu 
lîicci herbarum antUcorbuticarum recentium ex* 

prefli. 



Digitized by 



Google 



PRACT» SUBSECIVARUM toECAS. 459 

prtSi » reftthiluin vidi : & menftrua, qua? fier qu%« 
hior annos puelle adultx decranf, eminepagogii 
^ecanfatiflimîs fruAn fentatis, revocauU fiiccu^ 
herbs & radicis Taraxaci> aduncîas quaiqorp^ 
alîquot kebdomadţ;^ omni maoe abforpius : nec 
poftea jam per tres annos virgini abfuit hic fiuxu* 
ftatis temporibus regularitcr recurrens^ 

VIIL 

jfyhonia Jpasmodrea. 

jLlYSTERiCfi baud raro poft pardxysmos vebc- 
tneniiores aphonia afficiuntur» jam brevt lran$- 
eunle » jam longtus durante , talem apboni am alf« 
quot horarum emeticum fuftulîflfe vtdi, & in duabus 
aliîs xgrotis » quas per tria nyâhemera poft in- 
{uUum epilcpHcum gravifUmum, prefer loquendi 
împotentiam > admodum vexaverat metus peritoe 
femper loquelae» veficatorîo circa coUum adpli- 
cito abcgi. 

IX. 

Perfpnevmonta fonficutît farafa. 

Jnter plira mala, qitx ab ulcetibus anffquiscon» 
foliJatis Oi ia vidi, lis giaviilunam peripneuroo* 

niam 



Digitized by 



Google 



460 RANOE OBSERVAT* MED* &C* 

smm obfervavi, vcnsicâfonibus largiflimis rep^ 
litis csferisque remedas maxime conveoientibus 
haud domabilem, at fonticulis crurum rite iupţxi- 
ri^bus îUco cedentcm, 

SSngttttus hyjlmcut. 

IMTBR txcliofiinma '& perfinaciffima Hyfterîae 
fymptomata emînct finguUusi quem plus fîroplici 
vice per integros dies quid quod hebdomades 
durantem obfervavi. Talem omnibus remedus, 
fpecifico ipfî mofcho immongerum finguitum 
tinâura nucîs vomicae fedavit. 



^ 



Digitized by 



XL, 



Google 



46i 

XL. 

VIM ANT'ARTHRITICAM TRIPO- 
LII FIBRINI EXEMPLIS SOLEMNIBUS . 
CONFIRMATAM NARRAT 



Arn. Nic. Aasheim, 

M. D. & PiofelT. Publ. Defign. Societat. Membr. Ord. 



R 



LuRi degens vocor D. 8 Julii An. 1776 adRu* 
fiicum» 39 annos natum> per întegrutn bten- 
nium leâo afiixum^ Doloribus arthritîcis vagîs 
iQodicis a prima fere infantia obnoxius vixerat ad 
annum fus aetaiis 37 , quo morbi perfoefus exa* 
cerbatî adeo , ui ofEcî is ruralibus foHHs vix am» 
plfus fungf poflfet, ag/rfam confulii ruri vagaii« 
iem: Offert hic, uU fando acccpî, Ltquorem 
rpîrihiofum » locfs dolentibus larga mânu înungen* 
dum» morbumque miraculî ad inftar, uH tanio 
femper bialu promîttit id genus hominum, fuga* 
furum. 

LiQUORfiM proptnahim exiremftatibusftrenue 
inunxit nofter: Subfecula aulem brackiorum> 

ma* 



Digitized by 



Google 



462 AASrtEîM VIS ANT'ARTrtRir* 

inanuum, fcmorum, crurum, & pedum iaimobi- 
litas fucccrtîva aegrum affigebat Icfto. Dccum- 
bcns dolorcs atrocifltîmos corporîs toHus hilcrat 
itiifer: Acccffcrant tumorcs ad articulos pleros- 
quc, & ultimo ante meum advenldm femeftri (pa- 
tio^ aridura brachii , manus & cruris {loiftru 

InveKio £gruni in lc£lo Tupinum, omnîna. 
immobiknif cacheâicuni) ob dolorcs afrocîflt- 
ni09 ejulaniem, digitos manuum omnes» prster 
pollicesi introflexos» brackîum, manum & cros 
iiniftruni vix ad dhnidium lateris dextri volumen 
rcfpondcns, segrum Vcftimcnlis pelleis & pulvf- 
xiaribus plumeîs fub xftate fervidi(7îma fere fepul- 
ium, fenedrasque & januas, & leviflimas fpatiolii 
quo incladebatur, rimas pannis^ occlafas, qtxo 
omni ftudfo mephiHcus conHnerchir aer. Ad 
rclîqua mala accefferaluUimobimcftrifpalio'fcor- 
buhis : Dcnks deciduse erant : Gingivs putrids, 
diient^, exulcerate» fotliăiSimx: CruraadâcI* 
iţ>e£lam livida , & fugillaliones Itvidse» late, per 
omnem corporis ambitum fparfs, cernebanlur: 
Color fâciei plumbeus : Oculi concavi: Polfus de* 
bilis, frecţuens, înregularis; Alvus fublaxa : Mers 
Oftia pulfans. Res 



Digitized by 



Google 



TftiFDtlI FIORINI EXEMPLIS &c/ 46 J. 

Rbs angufta domi fumpluofis obdab^l rcmc- 
diîs , domusque acgri ipfa a Pharmacopoliis diflî-% 
ttflfima liberalttati Feudx obAaLat Pollquam diu 
aqua miht hsr(erat dubio, in memoriam venit vilk 
^lus juxta terminum viei, in quo habitabat ^ger« 
herba Trifolii fibrini larga obiita. Mihi TuccurTife 
înfîmul visant'arthritica &roborans hujus herbx^ 
poliice utroque lăudata per Summum Bartholi^ 
^VM & Coaetaneos in j^Sfu Med. & Philofopk^ 
Hafnienf, fcculi rdapC» 

SuccuM igitur hujus herbx exprefllim ad '% 
vel 3 excipula, qualibus pro forbendo Decoâo 
CofFeae utuntur, indies hauriendum, segro comr 
mendo, jubeoque, ut foras politus aere libero fru-. 
ereiur aeger. Lapfîs aliquot diebds, & oninibus 
eventum fauftum promittentibus , augeo indiea 
dofin Succi expreflî > usque donec 6 paiellaruoi 
volumen deglutiebat de die, fuadeoque> ut laâ€' 
ebutyrato pro potu ordinario uteretur. 

His remediis non foia fugabatur fcorbulus» 
fed adveniens ego, fub initium mends Sexlilit/ 
argrum video obtmbulanttin , baculo fultunu 

DiB 



Digitized by 



Google 



464 A ASHEIM VIS ANT*ARTMRrr^ 

DîB 21 Augufti Succum Trifoi, fibrini cx- 
iprclC mUtere cogebahir aegcr ob veotriculum re» 
bellum: Laefabamur autem sgrum noftrum usqoe 
âdeo rcftitufum, ut folus Ucr unitis miliaris pedt- 
bus conficeret, ut bracbia & manus bene fattt 
obique mo vere potens elTcti ut dolores iilufflenf , 
ut color £ficiei, ui alacritas mentîs rtăitScnl, & 
muntîs confuetis fucce(five obire po/Tef. Ariâura. 
cU^aruit paulatitn, fed digiti manuum» prefer* 
tim medîus» auricularis & annularis manus fini* 
ftrac, ad^kuc rîgidî eranl, incurvatî & immobiles* 
Attamen fub exercitio corporis jugo , fed affiduo^ 
ope friâîonum & urticationum » mtliores & m<>- 
biliores faâi funh 

Vbrsus autumnum sger, fî diâos dij^Oi 
exciptas > omnioo reftitutus erat. 

Ineukte bruma leves dolores redienmt, cum 
.rigiditate aliquali manus & pcdis (iniftri. Oppo* 
fui his malis Extraâum Aooniti, fed fruftnu 

Vb&mante Anni 1777 tempeftaie autem ret- 
ferandum fuafî Succ Hb. Trifoi, fibrin. cxpre^ 
ic hujtts ope adeo increvit valetudo atgri , ut do^ 
lores fugarentur penitus» rigiditates manus & pedii^ 

filuerint» 



Digitized by VjOOQIC 



TRIPOLII FIORINI EXEMPLIS &:C. 465 

filaerint , & digitl incurvatî admiiterent exfenfîo* 
nem > qus opcrxbus rudicis perficiendis fufficereh 

Înde ab eo tempore ad hune usqup diem per- 
kStt fanus vixi( nofter. Nulium omnino în 
iota corpore cernere, lîcet veftigium morbt an{e* 
hac pf rpefl] » fî 3 digitos manus fîaiftrs > adhuo 
cUfEculter mobîles , exceperis» 

Proprio fâto edoâţis nofter rufticţs pomplun 
ribuş vicinis & conânibus, arlhritick , fuccos 
Hb. Trifoi, fibrhu expreflfos coiţimcndarit > & 
plurlmi horumi fumptis his, Icvamen malorum 
perceperunt , ^ 

It£rum media ctrciter xftale Ann. T782 ^4 
me riţri degentem> adportahir rufttcus 7 artibttidein 
vagam per aliquot annos paiTus , non gravenu 
«Htc^am circa vernalia ejusdem . anoi ţtaipora 
catarrho corripcretur epidem^o vitfpris prîtnum 
habito» & deînde meihodo plane ntftica fcxcen* 
tis quîsqoiUis Iraâatq : înde ab eo tempore feafim 
increverat arthrttis » ^emum clrc« malfepjlos «qru* 
ris dextri fedeav figens: Vicîni nifttcitf & advo<* 
cat£ yehike» conyenhinţ pţdtm luxatom eiTe^ mif 
ferumque artibui mate fedutis qutbusf|ut cructanti 
G 2 demum 



Digitized by 



Google 



466 AASHEIM VIS ANT'aRTHRIT, 

demum cafaţ>Iasinâtîbus variis Iraâanl, usque dcK» 
nec crus & pes tutnidiflima^ ruberrîma omnem 
împfediuntmolum, & doîores alrociflîmr fomnuniy 
tfppctîtuiTl & vires fuganh 

NullAM cx prolixa argrî narraHone vene 
IuxaHonisp«(cnHampr6babfIcm fuspîcarc valens, 
fcd omnibus poHus, praegrcflîs & prs^enHhusi 
ffrmpfomatîbus -pro arfliritîdc ftanfibus, fiiafi fuc- 
tnm Hb. Trifoliî fibrîni rcccntis cxprcffutn iid 4 
exciputa thealia indics hauriendum: Oâiduopoft 
iktd advehH ^gri uxor narrafura .martfum longe 
mclîorem effe, notlcs agere tr^nquillîores, fc/« 
pîone f&Uurti paululum ctreumciaudfcare domt > 
tumorcmf i& ruborcm cruris ahjtte pcdis minut 
p^ulafirai. ' ' ' 

His^wiilis augendam jubco fiiccf exprcffi 
dofin Qsqtie donec 6 patellas indies confumtneret. 
' ^ ' HASd fuccî q^atiHtalerii fere ad awjufhoaî* 
klia auhtmni tempora usque haufitquoftdîc spgcr, 
ilJfi quod bis aut Ici^ ^\wLtt\ PiluSt catarrhal. pnrg. 
fiixâreh MobSîWs articuK dedieindiem facilior, 
rtîînusquef dtitonifirfiebah Tumor hiborque par- 
Ih âfFcSîc ^iafîrir <Iî{ţ>arcbarif : uEger mîflb fu- 
- . ftcn. 



Digitized by 



Google 



TRIPOLII FIBRINI EXEMPUS &C* 467 

ftentaculo ambulibai folus , equum confcendcbat) 
cquiUbat: Tandem claudîcatio magîs mn^isque 
decrcvU, & dcmum difparuit perfecte: Vcibo: 
Quî paucîs ante feplimanîs lefto proftratus mifer 
fua fata fu(ura deploraverat rullîcus , jam , fanorum 
âd inftar, fuam meflcm colligebat per agros vaga- 
fus , opcribusque rufticis quibusque absque in* 
commodo vacabat> nec ulla (ervabat morbî per- 
pefli veftigia, prdster (enfum dolorifîcum fugacem 
levem malleolorum cruris dextri fub inftante aSre 
nubilo venlofo, 

Alter ruftîcusrobuftusalquequadrafus, poft 
ifluxum catarrhalem epidemîctim vernalem, pcs- 
(îmc traclalurn, dolorcs tulit arthrîticos, afroces, 
remediis extcrnis ad encepbalum p^£his & inte- 
(lina fugatos : meum eodem circiter Icmpore im/ 
plorat auxilium vertiginofus , fere caducus, ex 
angufto pcftore alta fufpiria trahens, nec cibos 
appctcns, nequc digercns, vomifurifionc dira 
frequenti prefTus, fenfillimis immî ventris & hy« 
pochondrii (iniftri doloribus cruciatus. 

Ivi bis malis obviam per praeparata antîmo- 
ntalia varia > extraSum ligoi Sanâi largum » & ve(i- 
Gg 2 caloriai 



Digitized by 



Google 



468 AASHEIM VIS ANT'aRTHRIT. 

catoria, ncc finceflfcftu, parvo quidcm, aHamen 
nda fpernendo : Detnutn midis his fubflîtui fuo 
aimŢrifolii fibrini cxprcflum, quî vcrKgmeni, 
fpirandi difficultatem & dolores i mmi venlris fu* 
ftulit, renovatisad arliculos» crurum pnedpue, 
doloribus , Trîfolio fibrino non domandis per&£lei 



INec novx (unt hx obfervatîones» dum a longis 
rclro lemporibus inclaniil vis anîarthritica Hbr 
Trifoliî fîbrini, ncc egenl Iong« orationîs: Con- 
firmafa virhis plante» vile, quo in Pharmacopo- 
Iiis venif» pretium, magna ejusdem in loch pa* 
ludofis ruraltbus frecjuenlia» vindicanf eandem 
exiftîmaUoni Medicorum ^ Civîum , eljam pau- 
perrimorum. Aliud eft vitse genus rurale, urba- 
oum aliud: Pcrfspe effeâus remediorum , rufti- 
cis datorum, longe alius eft îUo, quem in urLt- 
colis cemimus: Expertus hsc loqtior, tacentîbus 
licet Scriptoribus Maf eris Medica? , quanhun fctOi 
oranibus: Experianhir igiiur» quibus commodst 

•fFc- 



Digitized by 



Google 



TRIPOLII FIBRINI EXEMRLIS &C. 469 

oflfcrantur occafioncs, vim fucci Trifolii fibrînî 
expreflî in arihriticis urbicolis : A rcftituf îone ru- 
fticî ad fuhiram reconvalefcentiam certam urbî- 
colar, Cmili malo pred?» ejusdem phartnaci opej 
vtx ubic];ue concluditur iuto. 



Gg 3 XLI 

/Google 



Digitized by * 



470 

XLI. 
ALIQUip AD PHYSIOLOGIAM 

MUSCULORUM PERTINENS. 
Auftore P. C. AbiLdgaard, 

M. D. Artis Veterinar. Pro£ Societ. Membro Ordintrio. 



M. 



LoLTiPLîCiA liccl pKoenomena , vîm mufculo- 
rum contraâilem fîbris iafitam cfle carneis dc« 
tnonftrare vîdentur» ut hsc theoria exfra dubium 
ţ)o(ita viderelur, varia famen in animalibus obfer- 
vandi pKoenomena occaHonem prsebueniot pnt- 
fentes in Zootomia labores, qus mihî, invita 
quafi, dubia de accepta doflrina dcderunf; muU 
laquc in mirando mufculari mccKanismo (ubtiliori 
anatoniico & phyfiologico illuftranda indaganda- 
que fupereffc credo. 

Huic fententis anfam dederunt fequentes 
obrervatiuneulac , quas eo proponam ordine, quo 
mihi divcrfa occaGone divcrfoque lemporc fcfe 
prsebuerunt ; Scintillulas forfan dare poflunl ma- 
jori 



Dtgitized by 



Google 



ABILDGAARD ALIQUID &tX 47 1 

jpri fu(uro lumini in obfcuroLabyrinthoubrtanii 
laborcs fanteque vigilis fummorum virorum te- 
ncbras crepufculo mutarunt. Obfervaia & indc 
nata mîhi dubia narrans fag^cioris ingenit artis 
cuUoribus judicandum rcUnquo » (juaQlom mereanţ 
atientionem. Hsc funfo. 

Observatio L 

xVnatomicis nofum eft , mufculum quemcunque 
in naturali fîtu tcla ccUulofa & vagina aponeurotic;( 
tcftum , fi manibus trahifur > nullum vel prorfus 
obfcurum motum cfficcre in articulo , cctcroquin 
in vivo animali mobiliflîmo. Vidi majorcm 
vel minorem banc immobilitatcm femper rcfpon* 
dere minori vel majori laxitati cellulofs vaginalii 
mufculum dngenfis. 

Obseravatio îl 

oi mufculus denudatur ab omni cingentc eellu- 
lo(â tela usque ad dimidium longitudinis, ita ut 
mufculus a punâo ipCus fixo usque ad diâ;am me- 
diam partcm, tun^ tri^hendo mufculum majorem 
G g 4 fed ^ 



Digitized by KjOOQIC 



472 ABILDOAARD ALiqUID AD 

ied tmţ>erfe3um famen articulî, vel partis mobi* 
lis mohim efficih 

Observatio iii. 

Ol mukulus per loîam longitudinem & fuperficknt 
t cellulofa Hberafur ţ>er£e£lîffimu$ Irahendo efficf- 
fur motus » vel âexso arHculi. Hoc cviclenf ius ob- 
fervahir in mufctilislongis folitariisnullisaliismu- 
Iculis conjunâis. Talîs mufculus tnventtur ia 
Ecţuo, multas ob caufaş his obfervationîbus aptttTT- 
mo, fc. mufctdi elevatores labii fuperioris, qut oQî 
maxallari ad marginem snferiorem oflium lacry' 
malium înfixi ad pedis longitudinem defceoduni 
folitarii per longitudinem oflbrum naC ad quonini 
apices tendînei fkât decurrunt ad medium iabîi 
fuperiorîs, in cujus fubflantiam inlcruntur. 

Observatio IV* 

Oi mufculi equorum velaIiorumaniniiaIium> evt- 
cuando per airleriam fanguine, occiforuni & hmc 
femper, inter convuKîones exfpirantitnn exami* 
nanhtr» articuti & membra omnia îoveniuntur rt« 
gidiiSma & ad maximam vim iofIexjlbîlla> & ilki- 

rum 



Digitized by 



Google 



PHYSIOL. ^USCUL. PERTINENS» 47^ 

rum tunica ceUulofa lam rigtdîv& tenfa cff , ut fcal- 
ţello transcifa vi rumpitur ; ablata vero hac tunica 
molles & laxi mox reperiuntur mufcull 

Observatio V. 

01 în nuperrimc cxftin&o cadavcre, ubi mufcula- 
rîum fibrarum irritabilitas adhuc fupcreft, ccllulofa 
xnufculum iegens tunica iransverfim fupra mufcu- 
lum fcinditur, illaefîs etiam fibris carneis> tune m 
hac incifionc tumel mufculi pars carnea, & tu- 
inentes ejus fibrae Zonam iîve cefhim infarâum net 
formam funiculi vel fiii carnet in difla incifionc 
eonftituunt. 

Observatio VL 

Jn violenlts mufculorum afttonibi|$, cjuas excr- 
cei eqvus, magnam & ponderofam trahcndo mo* 
lem, aut dum coaQus fefe defendit animal j haud 
raro accidit> ut rumpantur mufculi; in hoccafu 
obduâione invenimus aut tuntcas mufculorum 
aponeurolicas folummodo in parte disruptas, Sc 
disruptum lumcce falciculum retraâum forma fpi* 
rali , omnibus fibris carneis integerrimis ; aut ir 
extenCo fuit violentior, ut tolus tnufculus disi-ap*» 
G g 5 lus 

Digitized by VjOOQIC 



/ 



474 ABILDOAARD ALI^UID AD 

fus fuerit, tune Don invenimus parfem mufculî ctr« 
neam disruptam , fed folummodo illius tunicam cel- 
lufofain vaginae forma ruptam alque retraSara» 
& tota mufculf pars carnea integra ab omnî cellu« 
lofa perfeâe denudata. 

Observatio vil 

V^uM in animali nuperrime mortuo îrritabiles ad«» 
huc mufcufos ab omnt cellulofa lîberavi, nuWo 
îrritamento mechanico denudatas fîbras cameas. 
ad contraclionenri excitare poiui i îrritamento vero 
cKyniico prscipue humido in fubftantiam mufcuU 
penetrante fuccedit fenlibilis mufculi contraâio. 

Observatio VIII. 

iNoTissiMUM eft animalia, quibus robuAiflîma 
& expeâiti(nma eft vis mafcularis, oon quideia 
robuftidimos & maximos habere mu(cu\os car-» 
neos ; ceHoIufam vero mu(culonim & hinicam (ic 
diâatn aponeuroticam ipfis eflfe fprtiflimam mul*^ 
famque, uiinfelibusi Leporibus, Tauro, Leone» 
avibus rapacibu&r .InO\'e, Sue, Avibus domQ<> 
flicfs e contrario multum camis mollioris & pau- 
com cellulofam ipvenimus. 

Obser- 



Digitized by 



Google 



PHYSIOL. MUSGUL. PERTINENS. 475 

-j Observatio IX» 

X ULLUM ecţuiDum unîus anni per quinque dieş 

fems-UDciam opiî thebaici bis per n) Qhcmerum 

dcglulîrc cocgi, ut hujus mcdicaminis , vel (î 

jnavîs veneni effe£Uim in hoc animale cognofce- 

reni. Primo die ad vefperam, quahior fcilicet 

horas poft deglutitam alteram iemiuociam ebriuni 

quafî & vefanum invcni animal opprefTam & len- 

lam liabens Refpiralionem , quse famen fympto* 

mala fequenlc die ceffarunt — parcius quam antca 

lamen nutrimenlum appctiit — & coetcris dicbus 

fub ufu opii (lupidum fuit & pîgrum. Sexta die 

fe£la carotide cxfpiravit animal tranquille & abs- 

que convullionibus folitis in animalibus evacuaiione 

fanguinis extinâis. 

Aperto cadavere omncm inveni cellulofaai 

& lunicas mufculorum laxifljmas & moUes, ipfos^* 

que mtifculos flaccididîmos & quafi coâos. Iiţ 

abdomine fubftantia ventriculi & intedinorum 

excepta externa horum viicerum tunica , laxidima 

& quafi foluta inveniebatur, ut facillime laStu di- 

lacerarentur , totum vero peritoheum, pleura, 

pulmones , coeteraque vffccra fîrmitatcm habebant 

naturalem. Si 



Digitized by 



Google 



476 ABILDGAARD AXIQUlD &C. 

Si his addimus notam uteri vioIenHAimam 
vim conhraâilem licet paucîdimx (int hujus vifce* 
ris fibrte mufculofatn fpedem prsebcntes; VcCcae 
urinaris , ScroH aliarumque partium vim confrac* 
tilem, verifimillimum videtur, cellulofam haud 
minimam in mechanismo molus animaiîs parfem 
agere. Objeâiones quidem quas a cordis > for<» 
fiflimi mufculi , fubftantia carnofa & pauca cellu- 
lofa , facere pofTumus , Kaud tăceam ; aitentionem 
lamcn mercri vidclur quod hujus vilccrîs fibne 
carnes tenaciore vel rigi diore licet f ubtiliore cellu« 
lofa quam aliorum corporismufcţilorumunitxfint. 

Dubi A nihilomtnus, quse ex paucifCmis & 
imperfefîis hifce obfervatis nafci videntur ulteri- 
oribus obfervationibus & tentaminibus adcertitu* 
dinem & evtdentiam majorem labore & fubtiliorc 
indagatfone peritonim fagactorumque in arie Vi> 
rorum redigi pofTe^ credow 



gP^^ ^Vs^ ^ 



Digitized by 



XLII. 



Google 



477 

XLII. 
CASUS MEDICO LEGALIS. 

Auâore Abildoaard. 



R 



LusTicus Andreas Laurentii quin(}u^ginta ctr« 
citcr annos natus in villa Herlow territorii mclro- 
politaol ad dicm decimam nonam Menfîs Augudi 
praetcntf b. a. mori(ur , podquam eadem Die ad 
adftantes & amtcos de vehemenţi peâoris dolore 
quedus, quem dolorem conculcaiionibus & verbe- 
ribus» quibus ab alîo ruftico noâe prsgreflfa' cse- 
fus erat & in terram con)eâus, iribuebat , ipfequc 
ante mortem confitebahir fe flatim ab accepits 
plagis le£lum recepifTe fummaque gravitate capitis 
labprafle. Teftes illum hac noâe fuiiTe ebriuoi 
declararunt fub fide juramenti; nuUus vero vide- 
ral illum percufTum fuiffe > nulii teftes conCUâionia 
prxdiâs. Referebant eliam teftes, illum ipfo 
mortis die multum Spiritus frumenti & cerevifîai 
td vires excitandas bibilTe. 

Ratione mcribundi hujus eâ&ti poftulat Ju* 
dex loci cadaveris obduâionem, €{use fequentia 
iDonftrabat. 

Corpus omnino ab omni Isfione & iignis 
violenţii illatc externe libenim, cuiimfolummodo 

ad 



Digitized by 



Google 



l 



478 ABILDGAARD CASUS 

âd Capitis latus dcxtrum, a parte fupcriore fempo- 
rum ad partcm iafcriorcm aurîcul» rubcrrimara , 
qao colorc ctiam obducia crai tota fere fupcrficies 
dorfi , ubî quoquc lumor fub culc "aderat laevis , 
nullus vcro iânguîs aut craor.ablata cute videba- 
tur î« ccllulofa , fuffuJus vel extravafatus. Color 
fânguîneus tantucn obridebat tn(er cutem & epi • 
dermi dem himorquc in dorfo cmphyfematodes crah 

Cranu înfegumenîîs ablaKs nullus compare- 
bat fanguîs extravafatus & cranium fpriim illaeruni 
crat. Hoc aulcm apcrto , Vafa meningum & ce- 
rcbrî fanguine invenîebanfur valde turgida & di- 
ftenta , ita ut pia mater tota effet ruberrima. In 
ventrxculîs cerebri rcpericbatur circa fcsquiuncia 
feri Hmpidi. Scd extravafatum fanguinis nuUum 
fub cran to aut în Encephalo. 

Amotis Integumentis communibus & mu- 
fculis ihoracîs partem anterîorem tcgentîbus, in- 
vcniebalur, ad latus dextrum fiib mufculo pcftor- 
rali majore fuper coftam quartam parum fanguinis 
cxtravafati in contcxti cellulofa. Hccc eadcm 
cofta frafta erat ad latitudinem Irium digitorum i 
Connexiond cum fterno, Elevalo autem fterno , 
ida, 3tîa, 4ta, 5taque coftarum vcrarum lateris 
dextri duobus in locisfraftserepcriebantur; prima 
nempe fraftura antrorfuni ^n dfftanfia duorum vel 
trîum poUfcum ab initb parlis cârfilagincae , fc- 

cundo 



Digitized by 



Google 



MEDICO LEGALIS. 479 

tundă refrorfum ad medi am longîfudinîs coflarum 
partem. Scxta cofta unam îanhim habcbal frac- 
hti-am refrodum ad polHcis diftanliam ab ejusdem 
trHculiHone cum fpina. Circumcirca has frac- 
iuras parum fanguînis exlravafaHlatebatfub picura 
iilsefa. U^riusqucpuimonis fubftantia, prscipue* 
<jue dcxfri valde ficca crat ac cdore fubfufco ma- 
culisque c ftifco magis albicantibus fufFufa. Pulmo 
dexter accrefus era( phurx ad fpatium novem qua- 
dratos pollices circif er ; fed in loco hujus accre- 
tionîs intra anteriorem & poftcrioiem fraâuram 
coftarum Qts: nullus fub picura extravafahis lale^ 
bat cruor. Nec in cavo peâoris evacuatus 'ad^ 
erai fanguis. 

Omnia în abdomine contenta iUaefa & in 
ftatu naturali reperiebantur. 

E compcrto cercbri ftatu nec nonarubrit 
corporis maculis judicavi : 

imo. Hominem noftntm jiecatum fttifle 
fnfultu apoplectico , illam vero apoplexiam non 
neccflfarie conTe£lariam Aiiflc Ixfionum in coftis & 
ikorace repertarum. Frafturas tamen coltartim 
vi Taftâs cffe & iâibus , percukionibus vel lapfli 
ad corpus durum, vivente adhuc homine, nec 
poft mortem £^as eflfe transfereado cadavcre e 
USto fuper aflferem in quo jam pofitum crat. Quia 
circa unamquanique» fraâuramplusnunusvefang* 
uinss extravafati reperiebatuţ. âdo 



Digitized by VjOOQIC 



480 ABILDGAARD CASU9 &C. 

z6o. Commemoratas fraâuras nullo tnoâo, 
pto infanabilcs habcri 9 atfamcn valde periculoras» 

31! o. Demortui ebrictatem eodem die , quo 
Lis Isfionibâs pafTus erat, nec non cervifiam Şc 
ipiritum frumenlt ipfo mortîs die epoturo» malam* 
cjue puimoniim conditutconem fîne dubîo anam- 
iicHa & cff^Etum morbi peâoris antea fuperaii» 
iot caufas fecund^rias eflfe moni apopleâicc^ quos 
iamen oportuna vens feâione aliaque jufb tmâa- 
Hone medica praercaveri potuiâet 

4(0. An vero quaniumque memorals coda-- 
jHim larfiones ad mortem contribuerinl nulla cer* 
Hore modo determinări pofle. 

glo, Violcntos quidem ifttts'ad ihoracem & 
pecjoris prclfioneş oiîginem prab^rc majori vel 
minori fanguinis fubitaneae congeftiont ad Eoce* 
pbalum , pra? fertim in fubjeâo malis refpirattonîs 
organis donato, praelcreacjue non folum ebriofo 
ied tune .Uţnpqrîş tbrio & b^nc congedioncm 
iipoplexiam fnoile producere pofle, eactra dubiumi 
cSq, an vero in boc caiu Cic res fe babuerit, an 
ţllat^ laefîonesper accidens fuerinbcAuTa morHsa 
şibColute & c^rte 4ijudicari n()ti pdTe. 



Digitized by 



Google 



11 A "^^ 



6. Pfo 

6. 

8* 

3» 

9- 

4. 

6. 

11. 

8- 

s. 

4. 

17. 

15< 

4* 

4- 

— - — 17. 

— I«i. — |. 

— i««. — 7. 

— ia). — 17 

— i«9. — II. 

— 171. — 17. 

— 17a. — 8. 

— 17$. — 7ât8 



*■ «g. I, Lia. 

— «6. — 

— «7- — 

— «9. — 

-^ 5a — 

— 57- — 

— 39. — 
-78- - 



79. 

107. 
iio* 



176. 

I77* 
181. 
18S. 
194* 
195. 
«09. 

311. 
346. 



19 
31. 
21. 
11. 
18» 
IO. 

6. 
I. 
I. 
4- 



ERRATA. 
17B1 t^i 1780 

Archîtter l^e: ArchSttnmi 

coimncncitiis lege: coinoientîs 

minncndam lege: minaendam 

irritabilitati lege: irricauoni 

phctii kge: phchiA 

cathordcam lege: catharticnin 

viribus leg»; vicibus 

muciltginofo lege: mncilaginoiîi 

qQercrc lege: querere 

ip(îs lege: ipfi 

m lege: nt 

comiDiTartit lege: commUIanii 

prima lege: primo . 

qutdam lege: qusdam 

nthil non Itge : nihil 

txSdngnih kgt: txftîmdilii 

reperirer kgt: reperirem 

redundando lege; rcdnndatlifo 

reperirer lege: reperirem 

peragntnr lege: peragrat 

domu legt; domo 

laflom (bppofits ibidem loct fell» lege; 

laflom fells 

bidits lege: bidoane 

hcmopcofif ficct lege : hsmoptofit 

pardiat lege: parvas» 

limta lege: limid 

lyftole lega: fyftolt 

hoc Itgt: bac 

Pachologb lege: Pathologomo» 

1771 Itgt: 1781 

1771 legt: 1781 

foffidtnt kg»; fadîcltiit 



Digitized by 



Google 



fag. «47- ^^n* 7- ^^' peridolcof lege: pcrfuŞcM 

— 457, — ai. - ifcbifldis lege: ifcîiii ' 
*-* 198. "^ IO* * fernicnli lege: foenicDli 
•— 303. "9. • contiuno lege: continuo 
—. 30$' — 16. - plvifnc lege; ploruni 

— $04« — 11. - emptos lege: enipcot 

— - -r- 1). • tndugebflt lege: indnlg^Mt 

- — 50$. — ao. - meliffiB Z^i} lege: meliffie fviij 
•— 306. — 15. - antehoc lege; tntehac 

341. — ji« * fnbinergentes lege: fundum pecences 

.^ ţ4^. — ia - levis lege: levia 

^ ^4I, — . 19. • Tnbmergebanc Irge: fandam penUn» 

— 344- — l- - l«vr lege: Icvi 

.^ . — 4* - ps^ta lege: partam 

_, ^ţi^ — 17. . eleminattinis lege: eliaunatam 

— ^)52 — 18. - quoddm lege: qaoddie 

^ ^^4 ^ 4. . ^lUacîa lege : eflîcacta 

.. ^«^g — 12. . quara lege: qaam qaod 

^ 4 — 13. • poterat lege: poflec 

^ . ^ 14. . dilacerabantar lege: ditaoecarcntnr 

— . — 1*7. - caftii lege: cafam 

^ 4Q^ — 4. * fentifcerat lege: fenferit 
V- 406 -^ 17. - parturientem noftram: leget partorienti 
noftwi 
•^ 4i^. -^ ig. - ftragnlos lege: ftragola 

— 4a8. — 40. - Pncfeân lege: prcfeao 

fag 4î7âdPag*44i.Lin. i.Pr.KetmoSpirinifVimCainph, Ac 
Lege : Retzii Spirînit vini Ctoiph. &e. 

— 46a. — i«, - pelleU lege; p^Ucei» 

— 469. — 10. - retapfi lege: elapfi 

— 464* — î* - «bellnm lege: rebellem 

^ i . — g. . moniit confveds lege : moniâ conArtca 

— 471. — aO. - partem, tone legcn partemabomhicci- 

lolofaHber fit, tanc 

— 47«. — a. - «fficic legeî .e«cimat. 

«. 474, — ,. . tanc hon lege: tanc foepiflunt om 

— 4t9. — 15. • oftfavere lege: cadaver 

.. 4go. ^ s. <» pro infimabiles kge: infioiabiltt 



Digitized by 



Google 



mmmm 



Digitized by VjOOQIC 

I 



1^ 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



X 



r 



1 



Digitized by 



Google 



1 


Lm 




■ 1 


■ 


r 



{ t:1 




'•v#