Skip to main content

Full text of "Acta Societatis Regiae Scientiarum Upsaliensis"

See other formats


U^'.'rV 



















1 < t( 



^=-'':/;'^i^>?' 






i-^p. A/^- 



NOVA ACTA 

REGIjE societatis 

SCIENTIARVM 

VPSALIENSIS. 




VPSALIM, 

ExcuDiB. PALMBLADiT C, Reo. Ac.Tlp. An. MDCccxxyii. 



H.¥,, t 



mn 





A' 



VM 



••~^u 



.^' 



.i! /XX )>•- 



SUB AUSPICIIS 

ET CLEMENTISSIMO PR/ESIDIO 

SACRiE REGI^ CELSITUDINIS 

SERENISSIMI „,;r, 

PRINCIPIS AC DOMINI 

JOSEPHI FRANCISCI OSCARIS 

, KEGNORUM SYECIiE ET NORVEGLE 
PRINCIPIS SUCCESSORIS 



MEMBRA 

REGIME SOCIETATIS SCIENTIARUM 
UPSALIENSIS 

HONORARIA: 

MATTHIAS ROSENBLAD, Comes, e R^gni Proceribu* 
Unus, Regi a ^onsiHis Status, Regiorum Ordinum 
Eques, Commendator et Thesaurarius Supremus, 
Eques Ordinis Regis CAROLI XIII, Juris Doctor. 

FREDERICUS von EHRENHEIM, Liber Baro, an- 
tehac Regi« CancellariEe Praeses, Commendator Rer 
gii Ordinis de Stella Polari, 



GUSTAVUS AP WET^TEHSTEDT, Coine*^, © Regni 
Proceribus Unus, Rerum Sviogothicar. Externar. Mi- 
nister Status, Eques et Commendator Regiorum Ordi- 
num, Eques Ordd. Imperial. Russicor. St. Andreas, St. 
Alexandri Newski et St. Annae iu Classe prima, E- 
ques Regii Ordinis Borussiaci Aquilse Rubrae in Cla^-v. 
se prima , Commendator cum Insigni grandioris Cru^ 
cis Ordiais Cdesarei Austriaoi Leopoldini, Auademi^e 
Svecanae Octpdecimvir. 

CAROLUS ROSEN von ROSENSTEIN, Sacrse Theolo- 
gise Doctor, Ecclesiae Syiogothicae Archiepiscopus, A- 
cademiae Upsaliensis Procancellarius , Commendator Re- 
gii Ordinis de Stella Polari, Eques Ordinis Regis 
CAROLI XIII, Academiae Svetauie Octodecimvir. 

CLAUDIUS FLEMING, Comes, e Regni Proceribus U- 
nus, Regni Sveciae Mareschallus, in Regia Rationum 
Publicarum Curia Praeses, Regiorum Ordinum Eques, 
Commendator et f^ancellarius , Eques , Ordinis Regis 
CAROLI XIII, Academiae Svecanae Ootodcclmvir. 

NICOLAUS TRESCHOW, S. Theologiae Doctor, a', h. 
Regi a Consiliis Status, Academiae Christianiens. Pro- 
cancellarius , Commendator Regii Ord. de Stella Po- 
lari, Eques Ord. Regis CAROU XIII. et Reg. Ord. 
Danebrogici. 



'^^jft^' 00 "*^st^^ 

HANS jARTA, antehac Gubernator Provinciae, Secre- 
tarius Status, Commendator Regii Ord. de Stella 
Polari, Academise Svecanae Octodecimvir. 

CAROLUS GUSTAVUS von BRINKMAN, Cubicula- 
rius Regis, a. h. Legatus S:ae R:ae Majestat. Extraor-. 
dinarius, Commendator Regii Ord. de Stella Polari, 
Academiap, Svecanae Octodecimvir. 

CONSTANTINUS D'OHSSON, Legatus S.ss R'.se Ma- 
jestat, Extraordinarius, Commendator Regii Ordini* 
de Stella Polari. 

ORDINARIA: 

THUNBERG (Carolus Petrus) Medicinse Doctor, Medi- 
cinae et Botanices Professor Upsaliensis , Commenda- 
tor Regii Ordinis Wasaei. 

NORDMARK (Zacharias) Physices Professor Upsaliensis," 
Emeritus, Eques Regii Ordinis de Stella Polari. 

6DMANN (Samuel) Theologiae Doctor, Theologiae Pro-? 
fessor Upsaliensis, Membrum Regii Ordinis de Stella 
Polari. 

AURIVILLIUS (Petrus Fabianus) Professor et Bibliothe- 
carius Upsaliensis, Eques Regii Ordinis de Stella Po- 
lari, Regiae Societatis Secretarius, 



oo 

GYLLENHAL (Leonhardus) Excubiai'um Praefectus, E- 
ques Regii Ordinis Wasaei. 

SVANBERG (Jons) Mathematum Professor UpsaliensiB, 
Membrum Regii Ordinis de Stella Polari. au JOflAO 

AFZELIUS (Petrus von) Medicinae Doctor, Sacrse Regiae 
Majestatis Archiater Primarius, Medicinae Professor 
Upsaliensis , Emeritus, Eques Regii Ordinis de Stella 
Polari. ''^a ^;. IT/^ATRKOO 

WESTRING (Johannes Petrus) Medicinae Doctor, Medi- 
CU8 Regis Primarius. 

AKERMAN (Jacobus) Medicinae Doctor, Anatomiae et 
■ CJhirurgiae Professor Upsaliensis. 

AFZELIUS (Adamus) Medicinae Doctor, Materiae Medi- 
cae et Diaeteticae Professor Upsaliensis, 

AFZELIUS (Johannes) Chemiae Professor Upsaliensis, E- 
meritus, Eques Regii Ordinis Wasaei. 

GRIBERG (Jacobus) Regnor. Svec. et Norveg. in Urbe 
Tripolitana Consul. 

B6RZELIUS (Jacobus) Medicinae Doctor, Chemiae Pro- 
fessor, R. Acad. Sclent* Stoikh. Secretarius, Cora- 
raendator Regii Ordinis Wasaei , Eques Regii Ordinis 
de Stella Polari. 



BREDMAN (Johannes) Astronomiae Professor Upsaliensis. 

KOLMODIN (Olavus) Eloquentise et Politices Professor 
Skyttianus in Acad, Upsaliensi, Equea Regii Ordinis 
de Stella Polari. 

TANNSTROM (Nic. Magn. af) Regx« Cancellarise Con- 
siliariusj Eques Regii Ordinis de Stella Polari. 

GEIJER (Ericus Gustav.) Historiarum Professor Upsali- 
ensis, Eques Reg. Ord. de Stella Polari, Academise 
Svecanae Octodecimyir. 

LAGERHJELM (Petrus) Regii CoUegii Metallioi Assessor, • 

ZETTERSTR6M (Carolus) Medicinse Theoret. et Pract. 
Professor Upsaliensis, Eques Reg. Ord. de Stella Polari. 

CRONSTRAND (Simon Andreas) Professor, Reg. Acad, 
Scient. Stockh. Astronomus, Eques Regii Ordinis de 
Stella Polari. 

AGARDH (Carol. Adolph.) Botanices Professor in Acad. 
Lundensi, Membrum Reg. Ord. de Stella Polari. 

HANSTEEN (Christophor.) Matheseos Professor in Aca- 
demia Christi aniens!, Eques Regii Ordinis de Stella 
Polari. 

WALMSTEDT (Laur. Petrus) Chemite Professor Up> 
saliensis. i a " 



ADJUNCT U Sv>0 VU.lf 

WAHLENBERG (Georgius) Medicinse Doctor , Professor, 
Botonices Demonstrator Upsaliensis. 

SOCII EXTERI: 

St\''EDi'At^ 'l(F*ranciscus) Medicinae iDo'ctor, Pansiensis. 

GAUSSEN (Johannes de) Membrum Societatis Scientiar. 
Montispessulanse. 

SMITH (Jacob. Edvard.) Medfcmfe l)dct6r, Praeses So- 
cietatis Linnaeanae Londinensis, Eques. 

CHEVALIER (Job. Bapt le) Membrum Societatis Scien- 
.j^i(,tiarum et Artium Parisiensis. 

GADOLIN (Johannes) Chemiae Professor in Caesar. Aca- 
,,, jjdemia Aboensi, Emeritus, Ordinis^ Imperial, de St. 
Wolodimiro in quarta Classe Eques. 

COLLIN (Nicolaus) Theologise Doctor, Pastor et Prse- 
positus Ecclesiae Suecanae in Pensylvania. 

GIESEKE (Carolus Ludov.) Professor Mineralogiae in 
Academia Dublinensi. 

CUVIER (Georgius) Liber Baro, Consiliarius Status, 
Professor, Classis Physicae in R. Institute Gallico Se- 
cretarius, Eques R. Legionis Honoris. 



■ -^S^^ 00 --^-^fc^ 
DAVY' (Humphry) Baronetus, Balnei Eques.ciVlS'^naTe 

LA CEPEDE (Bernh. Georg. Steph.) Comes, Membrum , 
R. lastituti Gallici , Commendator R. Legionis Honoris. 

LAT|iED;.LE (Pet. Andr.) PrEcfectus Mus^i Jler. Natural. 
Horti Regii Parisiensis. 

BOSC (Ludoricus) Memhsunj ^egii Lastituti Gallici. ,^ 

MUNTER (Fridericus) Theologice Doctor, Selandise Or- 
dinumque Regiorum Equestrium Episcopus, Theolo- 
giae in Acad. Havniensi Prof. Magnas Crucis Dane- 
brogicae Eques, ejusdemque Ordinis Cruce argentea 
ornatus. 

FABRE (M. C.) CoUegii, pontibus aggeribusque publi- 
cis in Gallia praepositi, summus Prsefectus. 

SACY (Ant. Isaac. Silvest. de) Liber Baro, Membrum R. 
Instituti Gallici. 

LOBO DE SILVEYRA (Joachim.) Comes. 

FRAHN (Christian. Martin.) S. Theolog. et Philosoph. 

Doctor, Imp. Russ. a Consiliis Status, Acad. Scient. 

Petropol. Musei Asiatici Director et Bibliothecae Pras- 

fectus Primarius, Ord. St. Wladimiri in Classe III. 

, .fit St. Annas in CI. II. Eques. 



STEFFENS (Joh. Henr.) Philosoph. Doctor, in Acadfta 
mia Wratislaviensi Philosoph. Professor, Eques Regii 
Ordin. Borussiaoi de Ferrea Cruce. 



iijji;int 



RUDOLPHI (Carol. Asmundus) Regi a Consiliis Medicinse 
intimis, Anatomiae Professor in Academia Berolinerui. 

NYERUP (Erasmus) Histor. Literar; Professor et Biblio? 
thecarius in Academia Havnienw. 



fM" / 1 i.lv 



INDEX 



INDEX 

A C T R U M 

I. Coleoptera Capensia , antennis iiliformibuS , enume- 
rata et nova descripta a Carolo Petko Thun- 
BERG- - w. ■ - _ _ - pag. 1. 

II. Tabani XVII. novae Species descriptae ab 
EoDEM - - - - -. - - 53. 

III. Tanyglossae XVII, novae Species descriptae ab 
EODEM ------- 65, 

IV. Truxalis, Insecti Genus illustratum ab EoDEM 76. 

V. Disquisitiones Analyticae in Theoriam Refractio- 
nutn Astronomicarum, Auctore J6ns Svanberg 8g. 

iVI. Obseryationes de Cupro Albo Chinensium, 
Pe-tong, vel Pack-tong, Auctore Johanne 
Gadolin - rr - - "^ - 137.' 

iVII. Casus Ischurise cum calculis, membranse Ve- 
sicas Urinariae ingeneratia, adjectis meditationibus 
expositus a Jacobo Akerman - r »58. 

yill. Atrelae iterum puerperae Casus cum Epicyisi 
enarratus ab Eodem r - "^ s ^7^' 

IX- Aves monstrosaD descriptae a CaroLo PeTRo 

THUNBER& r -^ *• « H «9^- 



X. Gells, Insecti Genus descnptum ab Eodem 199. 

XI. Specimina Orat. Dominicae lingua Sinensi etc. 
cum dialectis Hebraea, Arabica etc. coUata a 
Matthia Norbehg _ _ - - 2o5. 

XII. Disquisitiones MeteorologicsB, Auctore Frede- 
Hico An Ehrenheim - - - - 391 

XIII. Vita DaNIELIS MELAKDERHXEIiM , Regie© 
Gancellariae Consiliarii, Astronomise Professoris 
emeriti, Auctore Zach. Nordmark. - - 3a 4. 









.^qt ;jH:}3./iunl'' 







' ^^^'^ '^ .inomoiq 

wl , MIIT 

'<!- , rM'tn^rt'^T^ fn f'r "•■»ptfllib Jtuneeui olii> 



nt li 



'y\ ■•■\ '■ :■: ■• •■IT ntmoil 

^^.SOCIETATIS REGIAE 






noVl 






=!?0?= 






COLEOPTERA CAPENSIA, 

antennis filiformibus , 
■*'^''*i««:numerata et nova descripta ^ -^^ 



T-rt'T 



CAROLO PETRO THUNBERG? 

N 

± lumero plunma, inter Coleoptera Insecta, sunt il- 
ia , quorum Caput Jiliformibus instruitur Antennis. Nume- 
rosa sunt non tantum Genera, sed etiam Species, ut 
C&IOCBAIS, Cryptocbphalus, celerrime currentes An- 
THi^, scintillantes LAMPyniDES, splendidse Bupresti- 
B«s, saltantes Haltic^, globosae Pimeli^, exsiliente« 
VOL, IX. X. 



,f* 



2 ' vs s*-?' 

E^ATEREsI Plura quoque Genera huic austraU Afrlcer 
promontorio sunt fere tota propria,, ut Manticora, An- 
THiA , Lycus, Lytta, Eujuvchora,, PiMELlA, cetera, 
quibus Musaea curiosorum ,. priori ad finem vergente se- 
culoi fuerunt ditata,.et in incrementum studii Entomolo- 
gjcL conquisita , detecta, sensinique descripta. Ingentem 
boruDb numerum mihi ipsi contigit in Europam afferre , 
quae Musaea jam plura' exornant. Non- nulla dudum de- 
scripsi im Actis litterariis et Dissertationibus Academicis. 
Non pauca, hue usque incognita, nee ante descripta, heic 
publici juris Sunt,, ut. seusim. ditissima Fauna Capensis 
magis magisque corapleta evadat. 

^Aioi'ia^i^vJ i. A -^ »w k* U U 

Gfc GlOAs: niger; elytris laevibus, opacis ;■ pedibus posterlo- 

ribus ferrugineis, 
C|H-iftus Gigas. Nova Acta Upsall Vol. VIII p. 5o5. »3 
MagnituJitif fere Dy tisci sutcati, convexus, ater, opacus, laevis.. 
Otttli glaucii 'I rx^K^ii^ 
Pedes, imprimis postici', ferrugineL 
Simlif Gyrino Ameri:ano ,. sed plus duplo hiajor, el opacus; 

G. cAPENsrs: yiridis , nitens thoracis elytrorumque mar- 

;b» ,S(Mtn' 
gimbus pallidis; elylns striatis.. 

Gyrinus capensis. Thunb, Nov, Inseclor. Spec. I, p. 3^, 

..40V 



•Gyrin'us striatiis, "F^BRtcr'^^t^^ p. 'to^P 

•$ Eleutorat. I. p. 275. N. A. Ups. Vol. VIII. p. 5a 3. 

■* .?: i^im^^e. HALTICA. c%Jv .j.uiu'f^ vi 

TT. CAPENSis: laevis, coerulea. "^ •*» 

Magnitudine jmlicis, tota coerulea, laevisj oblon^a, irama- 

'tl. nuFA^ subglobosa, fulvo -iiiter/i , 'oculis nigris. *^ ' 
lialtica oleracea paulo major, ovato-subglolosa, lota, 
■exceptis oculis nigris, fulvo-ruf a, glabra, laevis, nitida. 
Elytrorum margo exterior iralde incrassatus. ' ' ! ' 
H. PICE a: fusco-Tufecens elytris laevibus. *■ < / 
PuUce duplo major, tota sordida seu fusco-rufescens, fc- 

-• «ioribus paulo crassioribus. 
H. biMneata: Tufa; imnctatacapite, thorace elytrorum- 

'que margine flavis. ^ ' «^- * •** "««'' ^-^ «^«* ^^'V^ 
EJufdeni cum priori ^magnitudine et statura. 
Caput, thorax, pedes, abdomen rufa, ut in Haltica stoU- 

da, cui valde similis. « ^ 1- 

Klytra flava, per series exstanter punctata, absque striis ; 

in medio sin^uli linea duplex rufa, et margo exte- 

Tior ruius, ' 
H. FiiAVA : flava oculis pedibusque posticis nigris. * 



' »-r>r" 4 

Quaciruplo major Haltica atncilla , cui valdc similis, loU 

flava , glabra , nitida. 
Oeuliy antennae, femora postica incrassata nigra. 
H. s-folida; supra flava elytris striatis; pedibus rufis. * 

E majoribus, Halt, oequinoctialem magnitudine jequans 
ovata. 

Caput cum antennis rufescens , oculfs nJgris, 
Thorax transversus, sublunaris, marginatus , Isevis, flayufc 
Elytra pallida flava, striata striis exstantibus punctati*, 
margine incrassato. 

Abdomm rufescens. 

Pedet rufi, femorlbus posticis incrassatis. rn^-^M 

H. FULvicor.Lls: thorace rufescentej elylris pallidls: $a- 

tura maculisque duabus nJgris. 
Gateruca fulyicoUis, J^"'abric. Entom. System, I. p. 3g. • 
Chrtjscmeltt fulvicoUis. Fabric. Eleuter. I. p. 4'*6. 



\ 



GALERUCA. 

G. testacba: «npra testacca, subtus nigra. /^ 
Galeruca testacca. Fabric. LIntomol. System. I, a, p. j5, 

Eleuter. I. p. 4 7(}. 
G. STRfATA: testacea antcnnis abdomincque nigrisj clyiri* 
•triatis. • 



CJirysomcla striata. Fabric. Entom. Syst. I. p. 021 2-. 
* iNrt'-i Elcut. I. p. 426. 

Maguifudine Clirysom. vnJgat^, ovata, tota testacea abdo- 
' mine antennisqne nigris. ■xH^/s »Trv!k--i 
Ehjtra striata, iminaculata. 
G. AiiDOMiNAt-is: flava antcnnis abdomineque fuscisj ano 

Galeruca abdorninalis. Fabric. Entom. Syst. I. 2. p. 23. 

.V -^fv *' / . • v ". ; • Eleut. I. p. 485. 

G. TRir.onA : capite tlioraccque flavescentibus nigroraa- 

culatisj elytris griseis; corpore fusco. -f- 
Gakruca triloba. Fabric. Entom. Sj^stem. I. 2. p. 211. 

-;* Eleuterat. I. p. 486. 

G. MORio: obscura, nigra pedibus ferrngineis. -[- 
Galeruca morio. Fabric. Entom. System. I. 2. p. 25. 

Eleuter. I. p. 488. -•' «i 
G. r,.T;vrs: testacea thoracis linea suturaque Elytroruna 

nigris. * 
Mlagnitudlne Galcr. tendlw cjusqnc facie, tota testacea, li- 
t. nea thoracis media, sutura niargincque elytrorum, gc- 
niculis pedum anoqtie uigris. 

♦ LAGRIA. 4 * 

li BRu^fNEA: brunnea thoracc fusco; elyti'is striatis. * 



«^i^ 



(Corpus -oblongum, subcylindricum , totum briinneunl',''ca- ' 
pile, thorace geniculisque femorum obscurioribus seu 
fuscis. 

Thorax subquadratus , convexus , 1«evis. 

Elytra striata striis punctatis. 

Femora antica, posteriorumque genicula fusca. 

Jj. FUSCA : nigra antennis .abdoinineque brunneis j ^lytris^ 
striatis. * .; 

Similis Lagr. brunnea, ejusdemque statura et magnitudine, 

supra nigra, sublus brumica, pedibus piceis seu ob- 

scurioribus. 
Os et antennae rufescentes. 

Thorax quadratus, convexus ut in Scauro, laevis. 
Elytra striata striis punctatis. 
L. fi.exuosa: brunnea elytris .testaceis: ^lineis flcjLUosis 

fuscis. * 
Latior Lagr. brunnea ejus caeterum slaturae .et magnitudi- 

nis, tota rufobrunnca, glabra. 
Elytra testacea, striata striis functatis et notata lincis fle- 

xuosis fuscis. 
L. V1LL03A: villosa, atra elytris viridibus. -]- 
Lagria Yillosa. Fabric. Ent. Syst. I. 2. p. 79. Eleut. a.p.eg* 
L. hirta: birta capite thoraccque rufisj elytris cyaneis. * 
Cistda hirta. Fabr. Eat. Syst. I. 2. p. 47- Eleut. 2. p. so. 



&■ 



.^-^^ 7 -^^^ 



,; ^ CISTELA. 

C. ATTX^iCA: atra thorace rufo; elytris cyaneis. * 
Cistela aulica. Fabr. Ent. Syst. I. 2, p. 47. Eleut, 2. p. 2o.- 
€^ festiva: ferruginea elytris cyaneis margine ferrugineo.-f- 
Cistelai festiva; Fabric. Entomolog. Syst. I. 2. p. 47, 

. ; jta .asV Eleutcrat,, 2. p. ao. "% 

,5y.j .„ CRiDCERISi 

CT. tjEvis: nigra tliorace eiytrisque flavis.*' ^' 

Gifibceride Tanaceti paulo minor, tota supra lasvis, pallide" 
flkva;. subtus corpore, pedibusy, capite, antennis nigra. 
T'AorflJC immarginatus*/ • • "^ ' ^- " • '-, ■ 

Elytra laevissima; ^ 

T'., HjEMorrhoa : atra thorace, elyti-is abdbmineque fl'avis. *' 

itZ>i;ofmmagnitudinis,atra, thorace rufo,, elytris abdo- 

mmeque sous ilavis,,- ° 

Antmnce filiformes*, subserrateey corpora paulb breviores.- 

TAornx con v«xus, laevissimus, nitens, fulvus. 

Elytrsj convexa y- laevia*, pallida;, immacnlataj 

Abdomen rufunii- 

C, bkunnea:; nigra thorace elytrisque brunneis. *' '^ ' '' 

Simillima Crioc. l(evi, sed duplo minor, et thorace elytris- 
que brunneis., .,• ,i .;■.,., m • 



C. lata: tliorace rubroj clylris flavis: margine llneaque 

nigris. * 
Corpnr niagnitudine Crioc. tanaceii dnplo fere ranjus, ob- 

longum, latum, convexum, glabrum. • ' 

Caput parvum, nigrum. r/'«i3 

jintenncs thoraoe longiores, filiformes, nigrte. 
Thorax marginatus, antice caput excipiens, lunatus, po- 

stice rotundatus, glaberrimus, totus rufescens. 
Elytra convexa, marginata, llava: linea in singulo et mar- 

, gine omni nigris. 
Ptdtt toti et abdomen antice nigra. 

C. MINUTA: nigra thorace elytrisque pallidis. ■\ .j-^ 

Crioceris minuta. Fabric. Ent. Syst. I. %. p. 5, Eleut. 
+ I. p. 462. -, . 

C. AUiiiCA: viridi - aenea elytris testaceis : maculls dua- 

bus aureis. -j- 

Crioceris aulica. FAnn. Ent. Syst. I. 2. p. 9. Elcut. I. 
p. 458. 

C. 4-sioNATA: pallida elytrorum maculis duabus abdo-; 

mineque atris. -}- 
Crioceris 4-maculata. Fabr. Ent. Syst. I. 2. p. 4, 
C. ebr^a; atra, nitida elytris albis: maculis variis atris, -|- 
Chrysoniela ebraea. FAoa. Eleut. I. p. 45a. 



lb 



C 6-punctata: nigricans thorace pallido; elyfris albidis: 

punctis sex nigris. -}- 
Crioceris 6-punctata. Fabr. Entom. Syst I. 2. p. 4. 
Galeruca 6-punctata, Fabr. Eleut. I, p. 485. 
C. TETRAPUNCTA: oblonga , viridi? thorace fiavo : punctis 

qvatuor cyaneis. * 
Corpus cylindricum vel oblongum, totum glabrum. 
Caput cyaneum ore flavo , oculisque fuscis. 
Antenna filiformes, tliorace longiores, ferriigineae. 

Thorax convexiusculiis, marginatus, flavescens: puncla 
qvatuor cyanea, transversa in medio. 

Elytra oLlonga, marginata, laevia, glabra, cyanea, 

Abdomen obscurius cyaneum. 

Pectus et pedes flavescentes. 

C. DiMiDiATA: rufa elytris coeruleis : basi rubra j tliorace 
rufo: maculis qvatuor cyaneis, * 

■Oblonga , tota glabra. 

Eufa sunt omnia subtus, os, basis elytrorum, thorax. 

Coertileo-cy&nea. elytra , excepta basi , caput et puncta qva- 
tuor transversa thoracis. 

C TRiLiNfiATA: pallida thorace maculis tribus elytrisque 
striis tribus abbreviatis nigris. -J- 

VOL, IX. a. 



N^" 10 ^^s*^ ' 

Cpioceris trilineata. Fabric. Eat. Syst. I. 2. p. lu 

Galeruca trilineata. Fabric, Eleuter. I. p. 48G. 

C. EiiYTHROCEPHAliA : nigra capita thoraceque fierrugi- ' 

neis; elytris viridibus. -j- 
Crioceris erythrocephala* Fabric. Eatom. System. L a. ' 

p. 5. ' ^ • H«Yp 

C. viRENS: flava elytris viridibus. *" "^ 

Magniiudine C. vulgata , oblonga, glabra, .;., ,i 

Caput et thorax flava, immaculata. 

Oomia sublus et basis aiitcnaaruui flava- ^ 

Antenna apice fuscae. > 

Elytra loevia, virldia. \. 

C. DiscoiiOR: supra viridis, sabtus fusca ere antcnnisque . 

rufis. * \ 

Magniiudine C. vulgata;, tota leevis, oblonga, supra/ yiridi* ,, 7 

nitens; subtus fusca. i: -Tin 

Antennce et os rufa. , ,,>.>. y 

Elytra Isevia absque striis. ; 

C, prasina: viridis ore, antennis pedibusque flavis. * j 
Statura et magnitudo C. difcolorit, t<)*a viridis, nitons pe- 

dibus, ore anteiiiiisque flavis. t J 

C. ^nea: aenea pedibus rufia; elytrorum humeri* protu- 
berantibas nitidioribus, * •*' 'V^ 






J'«A« panlo major-, toia senea, nHiens, supra vii-idis , sub- 
tus cuprea'j"' ' 

Antennw pedesque rufi. '^ 

Elytra laevia, hu/nferis protuberantibus callo poHto. 

Thorax immargina^us. l, ^y 

C. FUSOA : nigra, obscura pedibus rufis, * 
Mignitudo dupla C. vulgatse, tola nigra, obsciira. 
Pedes rubri. ,1^ 

Thorax et Elvira laevia, 

C. T>AUSONi.« : cyanea antennis, pedibus oculisquenigris.* 
Gcileruca Lawsoniae. Fabric. Eleut. i. p. 484. 
C. -grisea: pallida capite fenioribusque ferrugineisj an- 
tennis tibiisque nigris. -f 
Crioceris Grisea. Faijr. Entom. Syst. I. 2. p. 8. 

-^.n^twfjfi CRYPTOCEPPIALUS. 

C. liABiATUS: aler ore, pedibus basique antennarum la- 

teis. * 
Cryptocephalns labiatus. Fabric. Eleut. 2. p. 6i.' 

C. HrEROGrjYPHictrs: thorace flavo: punctis quinque ni- 
gris j elytris flavis: punctis nigris decern. * 

Cryptocephalus. Fabr. Eleut. 2. p. 55. 

C. 6-GUTTATUS: ater, nitens thoracis margiuibus rtifisj 
elytris pustulis sex rubris. 



■> ^-' *'- ■ 12 



Diiglo minor Cryptoc. <f-pun(taio, totus aterrimus, ubique- 

Icevis, imprimis supra nitidu.v 
Thorax margine antico et lateralibus rufus, convexus. , 
Elytra tenuissime punctato-striata , pustulis in singulo sex. 

rufo flavescentibus,. a in basi, a in medio obliquae, 

3 intra apicem oblicjuae.. 
C, crux: ater thoracis- marginibus maculisque duabus 

rufis; elytris flavis : maculis tribus fasciaque atris. * 
Paulo minoT C. 6-punctato, subcylindricns, obtusus, corpo-r 

re atro cum capite et antennis.. 
Basis antennarura. rufescens* 

Thorax ater margine antica et lateribus, pustulisque dua- 
bus luteo-rufis^ convexus^ nitidus. 

Elytra punctato-striata-, rufo-ilava : in regione humeri li- 
nea oblonga; punctum- baseos- juxta suturam ; pone me^ 
dium fascia e duobus punctis coalita^ in ipso apice 
punctum: et ipsa sutura atra.. 

Pedes flavesoentes femoribus posticis nigris, 

C; siNUATUS: ater elytris fascia, guttis duabus- et apice- 
flavist * , ; 

Duplo minor C: 6-punctato , ovato-cylindricus, Itevissimu*^ 
totus , exceptis Elytris , ater. 

TSoroJC globoso- convexus, laevissimus, nitcnsi 



13" 

Eh{tr'a fiara, striato-j)Uricta!;a; iH ipsa ba«i fascia dentata, 

-i|, in medio guttee binae, quarum exterior in margiue 

{"fl^ cum fascia cohteret; apex late flavus , inque raargine 

,ir extenio cum puncto cohaerens , sic ut margo totus luteus. 

** C TRiFURCATUs: ater thoracis marginibus lineaque tri- 

plici luteisj elytris fasciis tribus punctoque flavis. *\._ 

Faulo minor C. 6-punctatOy laevis, nitidus, .fJi^.u- ';;! 

Caput atruni , flavo-variegatum^ : , ^"V 

Antenna totae flayaei 

Tkorax convexus, laevissimus, ater margine antico et la- 
teralibus lineisqiie tribus flavis, quae lineae e margine 

"' antico prod'«unteS' posticum non attingunt. ^ 

£/j//rfl atra, laevia, nitida , striato-punctata ; in basi sin- 
guli macula lunata et punctum marginale; in medio 
fascia dentata suturam non attingens ; intra apicem lu- 
nula magna suturam non attingens. 

Pedes toti et omnes rufescentes. -^ 

C BauNNEUs: totus brunneus oculis antennisque nigrls.* 

Magnitudine C. lo-punctati, totus rufo- brunneus, glaber, 
laevis, - ' ' , i i,- . 

Antenna; et oculi soli f usci'. 
Thorax laevissimus, nitidior. 

Elytra laeyia, truncata, subabbreYi,atav. 



.Similtth ex India orientali antennis tamen rubris habui; ' 
C BiocuLAT^s: rufus elytris aiaculis quatuor ocellari- 
-: bus flavis. *. ■ .-x'rA * , 

■Corpus magnitudine Chrysom. fastuosa:, ovatum, glabrum. 
Caput rubrum oculis oreque nigris. 

Anteimce filtformes, capita thoraceqiie longiores, fusoae 
basi pallida. 

Thorax marginatus, rufus , Isevis , glabervimus. ■*■».* ' 

Elytra marginala, laevia, rubra; maculae quatuor flaT« 
' margine nigro cinctae : In singuli basi unica et altera 
iji. j»rersus apicem humeri nigri,ju..,i *j^..j. li / .-iilt 
Ptctni et abdomen rubra. 

Femora rubra, basi nigra; iibjo' plantaeque nigrae. 
C. REPAKDUs: atcr thoracis mai^ginibus eljtrisque fasciis 

tribus llavis. * 
Magnitudint C. 6-punctnii, ovato-cyliudricus, lievis, niteni. 

Caput nigrum fascia lunata flava. 

Thorax convexus, loeviBsiinus margine autico et lateralibus 
flavis. 

Elytra tenuissime striato-punctata, fasciis tribus flavis: 
prima in basi dentata ; secunda in medio undata ; ter- 
tia apicis lunata cruribus anti'orsum -yersis. 

Ptdts toti rufi. 

Varietas occurrit fascia abdominis rufa. 



i5 f-^^ 

C. GoiiTEK.1^: ater thorace elytrisque punctis' qjiatuorij 

flavescentibus. -f , ; 

Gryptocephalus Goi'teriae. Fabric. Entomolog. Systemat. 

I. 2. p. 56. Eleuter. 2. p. 42*. .. 
C. CA.PJSN3IS: rufus elytris albis : fasciis duabus atris.^ A 
Corpus raagnitu.dii\G] Gvi Mbrcei , cylindriuum-, glabruni.:fn(iA. , 
Antenna thorace longiores, filiformes, lufesceiites. 
Caput, thorax , pectus et abdomen rufescentia. 
Elytra coerulescehti nigra, laevia , fa^ciis duabus Iut«rs : al'-< *■ 

tera in medio, altera in ipso apice. '•(.'• >?"? 

i'^rfw'Mescenfes.'''^.^ -''*'"'"*»"^ •^"'^ "'^ ' -^W'' "'S'l'ia^ e^jo'^H 

Simiiu e. Scopoiinct, sed' vatlde" diversus* 

--.fill;' .'Ja fci".;^i'j ^viit "D.^K'-'} -.'ijr ^ »yi8?o :'«IJiK:a"i,0 ^ 

E. supra viridi-aeneus, subtus cupreus. * 

Statura, magnitude et similitudo Cryptocephali obscuri, gla*- 

berrimus, nitidius, subtus cupreus; supra nitidior, e' 

viridi-seneoque varians. 
Caput et thorax Elytris etogu-stiora. 3 
Elytra rotundata humejcis nodulosis, loeviaj tenuissime suli- 

:.-'"" ' .' . ..' . ..' -A .8 

■^ rug^osa.. i>^ i 

PTiNUSi 

.' ii (>,...-> 7 5i":.i 

p. scoTiAs: tliorace laevi, piceoj, elytris conttatis, fusco>r 
testaceis, nitidis. * ' ^ 



Pfihus scotlas. Fabric. Entom. Sptert. i. d. p. «4«.-^ -^ 

Eleuterat. I. p. Sa^; ' ' 

ANQ.BipM. 

A. ^ANtCElTM: ptil)esceris, ferfiiglrtetiKi «lytris striatJs. * .'■> 
Anobium paniceum. Fabric. Eleuterat. I. p. 323. 'sO 

T 
ill * t\a« ^V * w 

HELOPS. 



.,!» u: .1 -- '- ' ''' 



H. ^RUGiNosus: viridi-Beneus antennis , ^lytrls pedibusr ^^ 

- que nigris. -|- • 

Helop3 seruginosus. Fabric. Entomol, System. I. a. J|^^^^J,^ 

Eleuterat. I. p. i58- ,,, v, 

H. CAPENSis: ovatus, ater thorace laevi } elytris striatis. f 
Helops capensis. Fabric. Ele«ter. I. p. 161. 

SAGRA '"* .«*"9"** i;i>m\' jsque .^ 

S. DENTiPEs: nigra femoribus tibiisque posticis dentatw^. 
Sagra dentipes. Fabric. Eleuter. I. p. 28. ^ 

SPONDYLUS. ^ 

S. asper: totus ater elytris scabris. 

TcBcbrio asper. Mus. Acad. Upsal P. IV. p. 48. fig. 21. 

EURYCHORA. *" 

E. citiATA: NoY. Spec. Insect. P. VI. p.^^iJi ,M«fcte^J 



Pimelia ciliata.^ Fabric. Entom. Syst. I, p. io4. Mant. 
insect, p. 209. Spec. Ins. p. 5itj. .:-.:.-: i;.:ii'i-.i.jk; 

Eiirychora ciliata. Fabric. Eleut. I. p. 100. ^*i"-'i -^^ 
Habitat sub lapiclibus in campis extra urbem Cap, grega- 
. * ria, saepe tecta tela tenuissima, torta, alba. 

ANTHIA. , . , 

A. MlxJlitosJtt-atra mandibulis longitudine capitis; tho- 
-c race producto, bilobo. iuii -**j;in-}ii;i aiJin.rlj 

Carabus maxillosus. Nov. Insect. Spec. P. IV. p. 69. Fa- 
Jti BRic. Enlomol. System. I. 1. p. i24r»no3 rUv»J[, t-.V^^a 
Authia maxillosa. Fabric. Eleuter. I. p. 220. ,i,tii>q 
A. THORACIC a: atra thorace producto, bilobo: lateribus 

Elytrorumque marginibns albis. . .-.. ,..,„,r ;.• .•,., 
Carabus thoracicus. Nov. Insect Spec. P. IV. p. 69. f. 82. 
Fabric. Entom. Syst. I. 1. p. i24. ■ , . 

Anthia thoracica. Fabric. Eleuter. I. p. 221. 

' 3- 
A, AGiLis: atra thorace tx-isulco; elytris laevibus. * 

Carabus agilis. Nov. Ins. Spec. P. IV. p. 70. 

Caput bisulcum sulcis latis , antice productum ; mandibulae 

capitis longitudJne. 
Thorax sulcis tribiis latis exaratus, postice rotundatus, ^Vl 
Elytra convexa, laevissima. '.. ' .. ' . • ■ '"'• 

vol.. IX. .''-i?"'-|4rf.^\9>;^- ;;*- 



_V 



i8 '^^^ 

Corpuf e.majoribus, totura atrum , glabrum. 

Ctltrrime currit. 

A. fimbriata: atra elytrorum margine raaculisque dua- 

bus thoracis albis. * , 

Carabus fimbriatus, Nov. Ins. Spec. P. IV. p. 70. f. 83. 
Habitat in Capita bonae spei et in Algiria. 
Inter majores numeranda, ajra, glabra. 
Citput , inandibulae et, thortix ut in A. agili, sed fovese 

thoracis laterales huic magis rotundas et tomentoso- 

alba&. 
Elytra laevia, convexa, postice rotundata, absque striis et 

punctis. Margines laterales albi. 
A. 4-guttata: nigra elytris sulcatis: maculis duatiTsr, 

griseis, reraotis. -f- 
Anthia 4-guttata. Fabric. Eleut. I. p. 220. 
A. 6-guttata: nigra elytris laevibus: punctis duobu* 

griseis. 
Carabus 6-guttatus. Nov. Insect. Spec. P. IV. p. 7°- ^8*. 
Anthia 6guttata. Fabric. Eleuter. I. p. 221. 
Jfi thoracis fossis lateralibus macula alba. 
Elytrt postice rotundata, Ic-evia: maculis qualuor albi*, 

altera in singulo prope basin, altera intra apiceixnp 

rotuadatae, majusculae. y^ j,,j , 



A.*7-'G^tJTfA.'rA! atra el^is stn'atis septem guttatis. 'f*.'^. 
Anthia septeinguttata. Fabric. Eleuter, I. p. 2:22. :i 
A. io-guttata: atra elytris sulcatis, decern guttatia. 
Capricornus capensis niger sulcatus maculis sex. Petiv. 

Gazoph. tab. 24. f. 11. jpi.;XJi»»if>7^-4»'ti)iii.'p .^^i-jj 
Carabus lo-guttatus. Linn. Syst I. p. 669. Fabric. Eat. 
System. I. p. i4i. ,,j,p mu'i ; 3s>unu;^j 'ni^.lim ^itX. 
Carabus 4-guttatus. Fabric. Eut. Syst. I. 1, p. i43. > 
Anthia 10 -guttata. Fabric. Eleut. I, p 221. ;,ij^,i,!;« 
Anthia 4Tguttata. ^jFabric. Eleut. I. p. 225. 1: , ^,„f-r..,,')- 
' Corpus magaitudine .Calosomas sycophantce , totum, exceptp 

thorace et femoribus, nigrum, glabrum. 
Caput punctatum linea triplici eleyata, nigra punctis duo- 

bus elevatis, antice interjectis. 
Oculi mngni, exstahtes, 

Os mandibulis quafuor exsertis; cxteriores majores, dentat;ae. 
Palpi quatuor; interiores articulis binis, exteriores tribus, 

apice crassiores, 
.^«/ran^ filiformes , capita thoraceque paulo longlores, ar- 

ticuhs decern. ''"'"-' 
Thorax obcordatus, apice truncatus, marginatus, angu- 

latus, postice angustatus, ruber margine nigro: irran- 

gulo antico utrinque punctum album; in medio sul- 

cis exaratus et pimcta duo antice impressa. -^^-^ 



20 ' -^"^fc^ ' 

Elytra mai'ginata, nigra pilis mitiimis cinereis sulcisque 
novem profundis exarala, scilicet in singulo Elytro 
quatuor et suturse ; in singuli sulci fundo est linea 
elevata. Puncta alba e pilis cinereis in sulcis sparsa, 
tria , quatuor vel quinque in singulo elytro, 

femora fusco-rufescentia, crassa, mutica. •- ^ 

Tibicr anticee spinosae j tarsi quatuor. 

A. TRILINeata: atra thoracis marginibus albis ; elytrif 

albidis : sutura lineaque nigris. 
Carabus trilineatus, Nov. Ins. Spec. P. IV. p. 71, f. 85. 
Anthia trilineata. Fabric. Eleuter. I. p. 225. 

A. obsoleta: atra elytris planis: vittis quatuor villoso- 

cinereis. -{- 
Anthia obsoleta. Fabric. EUuter. I. p. 224. 

A.. YlLLOSA : atra elytris sulcatis ; sulcis tomcnlosis, * 

Major A. lo-guttata, tota atra. 

Thorax prolunde sulcatus, subspinosus. 

Elytra profunde sulcata, sulcis cinereo-tomentosis. 

A tabida: atra elytris rugoso- sulcatis. 

Carabus tabidu.s. Nov. Ins. Spec. P. IV. pw 70. Fabric. 

Entoiou System. I. 1. p. i42. 
4Q^ia tabkia,. Fabric. Eleuter. I. p. U23. 
A. rugosa: atra, iramaciulata clytjcis punc.tato-stria.ti% * 



-4 



,-t-«^ ^'^ , 21 A-fK. VA 



Dupio minor A. lo- guttata, tota cinereo-atra, immaculata. 
Elytra fusca, convexo-planiuscula , striata striis punctatis. 
A. DEPUESSA: atra elytris sulcato-riigosis; pedibus pi- 

ceis. * ♦' <3 

Minima omnium, oblonga , angusta , lineam longa, tota, 

exceptis pedibus, atra. 
Thorax elevato-marginatus. ■'■I*-' 4f'- ** 
Elytra sulcata sulcis rugosis , plana. 
Pedtf et antennae piceae. 

CARABUS. 
C. viRiDiiLus: supra viridis, subtus niger, ore, antennis 

pedibusque rufis. * 
Similit C. nitidulo, ejusque statura et magnitudine, sed 

distinctus, supra viridis, subtus ater, ore, antennis 

pedibusque omnibus et totis rufis. 
Caput laevius, laete viride. * 

Thorax quadratus, convexus, postice depressus, viridis ex 

cupreo resplendens. 
Elytra opaca , striata, viridia. 
C. coRUscANs: supra viridis, subtus ater antennarum 

basi pedibusque rufis. * 
Simili: C, nitidulo , ejusque magnitudine totus supra viri- 
dis, subtus ater pedibus totis et omnibus rufis una 

cum basi antennarum. 



Caput laeve. 

Thorox quadratus angiills rotundatisj convexns, vage rnul- 
tipunctatus, viridis fovea diiplici iniprcssa. 

Elytra convexa, striata, viridia, certo situ coenilesceiitia. 

Tibia rufo-fiiscescentes. 

C. BRUNNEUS: brnnncus capite fusco j corpore nigro, '•' 

Similit C. ferrttgineo , sed duplo minor, lotus glaber, ni- 
tidus, supra capite nigro, thorace fusco-rubro, eJy- 
trisque rufis j subtus corpore nigro, pedibus omnibus 
et totis rufis. ,^ rv 

AntenncB rufae, capitis thoracisque longitudine. 

Thorax subquadratus angulis rotnndatis, postice 'Rttenua- 

tus fovea duplici impressa. 
Elytra rufa, striata. 
C. liEUCOPTEUUS ; alatus , ater antennis pedibusque rufis. * 

Magnitudine medioori seu C. mnltipunctato sequalis, totus 
ater, obscurus palpis, antennis pedibusque rufis. 

Caput thorace multo angustius. 

Thorax ely tris paulo angustior , parum convexus , quadra- 
tus, antice yix angustior. 
Elytra convexiuscula, striata. 
jila albidas, 



., *i ,, HARP ALUS. 

H. GKNICULATUS: ater antennis pedlbusque rufis: genicu- 

lis femorum m'gris. * 
Magnitudine Car. vulgaris, totus ater, opacus, antennis,. 

palpis pedibusque rufis. 
Thorax qiiadratus, antice parum lunafus, postice triinra- 

tus, convexus, laevis, nitidus; postice punctis duobn» 

impress us. t 

Elytra convexa, strfata. 
Genictila femorum nigra. 

CYMIDIS. 

. ..'*rf.. V... ., 

C, PiciPES: ater antennis tibiisque piceis. * 

Longitiidine fere Car. leucophthalmi ^ sed diiplo angustior, 

totus ater, opacus antennis et tibiis piceis sen fiisco- 

rufesccntibus. 
Thorax cordato-subquadratus, postice angustior, conv^c- 

xus, margiiiibus acutis elevatis, foveolaquc utrinque 

oblonga, obsolcta. 
Efytra striata, truacata, abbreviafa. 

BRACHINUS. 

B. crepitans: rnfus elytrls abdomineque nigris. * 
Brachinus crepitans. FAnaic. Eleut. I. p. 219.. 






t\ 



Inter minores hujus speciei, corpore et elytris ater^, ce- 

terum rufus. 
B. DoiisALiS: supra niger, subtus piceus elytris rufi3. * 
Carabus dorsalis. Nov. Ins. Spec. P. IV. p. yS. 
Magnitndlnt fere Car. leueophihalmi , glaber, subtus piceus, 

supra niger elytris rufis. i 

Elytra striata. 

B. OBTUSUS: rufescens thorace fusco j elytris nigris. * 
Carabus obtusus. Nov. Insect. Spec. P. IV. p, 74. 
Longitudine Car. leucophthalmi , sed multo angustior. 
Caput et antennae rubrae. 
Thorax piceus, obcortlatus, marginatus, postice angustus 

et truncatus, medio stria longitudinali. 
Elytra nigra, opaca, striata. 
Subtut omnia rula, abdomine paulo obscuriori. 
B, bicolor; alatus supra niger, subtus piceus. 
An C. bicolor? Fabric. Spec. Ins. T. I. p. So6. Syst. 

Ent. p. 24i. Eleut. I. p. igS. 

Magnitudine Car. leucophthalmi , supra niger, subtus piceus 
seu magis rufescens. 

Caput mandibulis nigris, exsertis; clypeo palpisque rufe- 
scentibus, anlice latius sulcis duobus longitudinalibus 
et unico transverso impressum, postice angustatum. 



Tj^riyf cordatus, postlce angustatus, valde marginatusj 

tenuissime punctatus. -^f^,, ,. j ij.oTd 

Elytra 9- striata tenuissimis et confertissimis punctis im-;- 
. ,j^ joressis , per totam superficiern sparsis; oblique trun- 

cata. 4^ ,f ■, £.(^ 

PedeT et abdomen glabra, fusco-rufescentia. , •-;^*r ,i'|>^ 

B. J3ILINJSATUS ! niger thorace peUibusque ; rubris ; elytris 
fi ruiis liftea duplici fusca. * ..,. ,,,; ,,(,','! -'■■■■, 

Carabus bilineafus. Nov. Ins. Spec. P. IV. p, yS. fig, 88. 

MiigmiudineBv. crepiiantis., glaber. ■. „ 

Caput nigrum, glabrum, nitidum, ore antennisque jufis. 
Thorax rufescens lineis duabus fuscis. ' * -^ij'df. i tD 

Elytra ru£a linea in singulo juxta suturam fusca. *„>,-, -^ct 
Abdomen atrum, nitidum. .a ■ - -<%, 'f 

i'^rfer omnes et toti rufi..,,t,,j,^i / -f.jj^m Vjdf/ior ' 

^nr/af abdomine rubro. <;in tfci.t/i/ivoca/. .5^. 

B. FAsciATUS : flavescens capite fasclaque elytrorum ni- 

gris. •,.! _^^^ ,,,^,;jjy _i,,,.j^,t, y ;,cn n-diaBD 

Carabus fasciatus. Nov. Ins. Spec. P. IV. p. 70, 
Puttee pauIo major: glaber, nitidus, rufescens. ' „ 

Caput nigrum fasciaque in medio elytrorum fusca. ' ' 
B. BiGUTTATUs : thojTace aeneo 5 elytris nigris : macula a- 

picis pallida. ■^" . tr« - y < ■ ■ -• 



V^ ■'S*-V^ 2.0 *'- y^S )Fr' 



.M*— <» 



Carabus bfgultatus. Nov. Ins. Spec. P. IVli^.'76!T'X^l. 

Eleut. I. p. ao8. ^; "* 

'Habitat in Capite bonae Spei ef in Svecia. * '' V"^ 

Magnitudine dupla pediculi, glaber , subtus totus niger, su- 
pra obscure a^neus, subnitens. • 
Thorax cordatils, elytris paulo angustiofi "I'obd*! 5> vvhiH 
Elytra marginata, striata; singulum propo suturanj pun- 
ctis duobus impreseis et intra apicem gutta-quadrata , 
'•*' pallide ttava, pellucida. •*^*'-*'* 

B. TENUicoLiiiis: thorace seneo; elytris striatis nigrisj 
'•'^'antenms pedibusque rufisi''" .nw^<i^ . ^u^^ici tt.pO 
Carabus, tenuicoUis. Fabric. Eleuter. I. p. 1.8.5.' 
Habitat ia Capite bonae Spei et in BengaTifi'' **^"'' 
B. MEGACEPHAiiUs: a ter capite obtuse; elytris rufis. -{- 
Carabus megacephalus; Fabric. Eleuter. I. p. 187. ^ 
JB« ABDOMlNATiia: niger antennis , abdominis, disco pedi^^ 
'^^busque ferrugiAeis. ■^ ^* 

Carabus abdominalis. Fabric. Entom. Syst. I. p. i54a. 

Eleuter. I. p. ig6. J( 

Bu PRASiNusr niger- capite thoraceque aeneis; elytris fet~ 

rugineis: macula magna communi apici& nigra. 
Carabus prasiaus. Nor» Ins. Spec. P. IV". p. 74» fig. 87* 
Aa Caraljus. p»asiaus? Fabric. Elcut* L. p. 20U. 



xm^r ,«»f. MANTICORA. ^ : .,„^^,v .^ 

M. GiaANTEA: atra elytris scabris. .o^nof/m 

Cicirulela gigantea. Nov. Ins. Spec. P, I. p. 25, f. 58. 'f 
Manticora niaxillosa. FAnnic. Entom. Syst I. i. p. j. sS. 

/iOJi! fc.'ijjfi 5nBxl sirji' Eleuter. I. p. 167. _ 

M. PAtililDA: pallida, laevis niandibulis basi bidentatis. -j- 
Manticora pallida,.. Fabric. Eleuter. I. p. 167. -)*^, \;. -> 

: '!{» f ; CICINDELA. . , 1 ■ r" ■> 

C. HybridA : purpurascens elytris fascia lunulisque dua- 

'bus, albisj corpore aureo. ijii'^ rfl 

Cicindela hybrida. Fabric. Eleut. I. p. 234. 
Differre videtur Elytris scabridis: puncto flavo in -basi e- 

lytrij fascia curva; lunula intra apicemj ore basique 

mandibularum flavis. 
C, catena: viridl-senea elytris fascia, lunulis duabus 

suturaeque linea xliniidiata albis.^| ,-.j;3c^ ,i.,u.r .. .i. 
C. catena. Nov. Insect. Spec, P. I. p. 26. f, 4i. 42. 45. 

Fabric. Syst. Entom. p. 226. Entom. System. L 1. 

p. 176. Eleuterat. p. 24i. j^ I ,t ,,.^,^^:^, .01 J u - . 
C. CAPENSJS: aenea elytris albls: linea fusca triramosa. 
Cicindela capensis. Fabric. Entom. Syst. I. 1. p. 17^- r 

Eleuter. I. p. 207. , _ 

C. obltqua: cnerulescenti - aenea elytris fuscis: fascia 

obliqua , lunulis guttisque duabus albis. * 



Magnitudim Cic. hybrithf, operuleo - jcnca , uitens; supra. 

fusca, obscura. 'i^.-- :'.>- fit: i W 

Elytra notantur in basi gutta et in margine externo la-' 
- nula obliqua alba; in medio fascia bilunulata, valde 

obliqua; in apice lunula et supra banc gutta alba. 

Femora cuprea tibiis obscurioi-ibus. ' 

Simili! Cic. flexmsa, sed minor et diversai""'i ^^..imk^m. 

C. biguttata: coerulea elytris fuscis: gutta humerali. * 

Si'milit Cic. 4-gutiatae , sed paulo latior ejusdcmque magni- 

tudinis. 

_ » . ., 'td *bliftbi0 

Pectus et pedes vindes , nitentes, 

- L\ 

Abdomm coeruleum, nitidum. ... 

Caput et thorax viridia. 

Of flavuro^ ^^ ry 

Elytra fusca, opaca, laevia, guttula minima humerali. 

C. 4-g-uttata: viridis elytris guttis duabus; lunuHsque 
{tpicis albis. * 

Similis Cic. campestri , sed duplo angustior et paulo bre- 
vior. 

Labium et os flava. 

Caput, thorax, elytra viridia, obscura. 

Pectus et abdomen coeruleo -aenea , nitidau 



Elytra loevia, singulum notatum in humero gutta parva, 

alia in margine medio, et lunula apicis flavis. 
Pedes viridi - cuprei. ., 

"^ «^ CLIVINA. 

C. FOSSOR : picea pedibus anticis palmato - digitatis. 
Tenebrio fossor. Fabric. Entom. Syst. I. p. ii5. 
Scarites fossor. Fabric. Eleut. I. p. i25. 
Jnsectum simul Europaeum. . 

C. CAPENSis: atra, glabra pedibus cursoriisj thoraceglo- 
boso; elytris laevibus. * 

Magnitudine C. fossoris , tota atra, laevisj glabra. 

Thorax globosus, opacus. 

Elytra convexa, laevia, acutai. 

Pedes omues cursorii» 

C. apra: atra pedibus abdoniineque rufis. * 

Carabus afer. Nov. Insect, Spec. P. IV. p. 5o, 

Habitat sub lapidibus in collibus circuin Urbem Capv 

Magnitudine Carab. vulgaris, tota laevi*, glabra. 

jitra sunt caput, thorax, elytra, pectus, basis abdominisi. 

Rufa sunt pedes : abdomen , antennte^ 

Thorax convexus, medio sulcatus.. 

Elytra convexa , striata.. 



SCA RITES. 
S. LUNATUS: ater elytrls striatis; tibils palmatis; tliorace 



inermi. * 



Carabus lunalus. Nov. Ins. Spec. P. IV. p. 79. fig. 86. 
S. nuFicoRNis: ater elytris striatis; palpis antennisque 

ferrugineis. -j- 
Scaritcs ruficornis. Fabric, Eleuterat. I. p. lai. 

PIMELIA. *^ 

- -** ) ,t.^h .AMI ,0* 

P. STRIATA: atra, glabra elytris lineis quatiior sangui- 

Pimelia striata, Nov. Ins. Spec. P. VI. p. 117. Fabric. 

Eleuter. I. p. 128. 
Habitat inter lapides extra urbem Cap, in collibus valde 

irequens. 
P. pilosa: atra, laevis, elytris postice pilosis. * 
Pimelia pilosa. Nov. Insect. Spec. P. VI. p. 118. Mus. 

Acad. Ups. P. IV. p. 49. fig, 20. ^^ 

P. SCABRA: atra elytris scabris; antennis pedibusque fu- 

•CIS. 

Pimelia scabra. Nov. Ins. Spec. P. VF. p. 119. Fabric. 
Entom. System. I. p. 101. Eleuter. I. p. i5o. Mu». 
Acad. Ups. P, IV. p. 49. fig. 34. ' <'ili shU'.S. 



• w 



.P. RUFipus: atra elytris scabris , antennis pedibusque 

rufis. * '• 

Minor P. striata, tota nigra. Lnevis, elytris rugoso- scabris 

et ore, antennis pedibusque rufescentibus. 
Caput ct thorax laevia, -*,. . ■ ■ . p^ 

Pedes inermes, opaci. 
^M^ abdoniine nulla macula tomentosa. 
P. gtbbosa: atra, erytris sulcatis : sulcis laevibus subru- 

gosis. * ' » 

Pimelia gibbosa. Nov. Ins. Spec. P. VI. p. 119. Mus. 

Acad. Upsal. P. W. p. 49. fig. 2 3. 
P. gibba: atra elytris costa laterali abbreviata. 
Pimelia gibba. Fabric, Eleut I. p. 128. 
p. PTiANATA: nigra, laevis , elytris costa utrinque unica 

crenata. * 
Pimelia planata. Nov. Ins. Spec. P. VI. p. 120, ^ . 

Mas. Acad. Ups. P. IV. p 49. fig. 22. 
P. cryOBosA: atra thorace elytrisque laevissimis. •[- 
Piiuelia globosa. Fabric. Eleuter. I. p.. 129. 
P. unicolor: atra, glabra elytris tricostatis. -{- 
Pimelia unicolor. Fabric. Eleuter. I. p 128- ^. 

P. FLAvrCocL s:. atra, glabra capite postice albovilloso.-j- 
Pimelia flavicollis. Fabric. EL:3uter. I p. 128. 
P. iiusTicA,:;g'isjea elytris- costa luiica angulatis. J7 .- 



Punelia rustica. Fabric. Eleuter. I. p. 139. i, 

P. PAPiiiLosA: nigra, opaca elytris sulcatis : costis tu- 

berculato-papillosis. * A 
Sexies minor P. striata, tota, nigra, opaca. ^ 

Thorax tenuissime scabridus. *' j 

Elytra sulcata j costis novem tuberculatis: papiUis rotun- 

• ■ v 
datis. 

Ptdes inermcs femoribus anticis niajoribus. 

P. DENTiPES: thorace scabro, elytris pilosis muricatis, , 

femoribus anticis unispinosis. -f- 
Pimelia dentipes. Fabric. Eleut. I. p. i5i. 
P. porcata: thorace Isevi nitidoj elytris tricostatis: sul- 

cis papillosis. -{- * 

Pimelia porcata. Fabric. Eat. Syst I p. 102. 

Eleut. I. p. i3i. 
P. cosTATA : atra thorace scabro; elytris tricostatis: sul- 

cis laevibus. -}- 
Piraelia costata. Fabric. Eleut. I. p. iSs. ^ 

P. MACULATA : thorace nigro ; elylris cinereis, fusco- 

maculatis: costis tribus, secunda undata. -{- * 

Pimelia maculata. Fabric. Eleut. I. p. i3i. '^ . 

P. MORBiriiiOSA : atra thorace laevi; elytris tubercuhs nu- 

merosis costisque duabus ; pedibus elongatis. -f ^ 

Pimelia morbillosa. Fabric. Eleut. I. p. i5o. 'sj^a ?l 



P. tomen'tosa: atra, laavi's aocloniine macula tbmentoski* 

Duplo minor Pirn, //m/^ , cui similis , tota atra, lacvis. 

Thoracis latera lasvia, nee rugoso-scabra. 

Elytra unicolora, abbreviata, m,. ,:■..,., 

Femora inermia. ,* . ,i .. 

In medio abdojnine macula magna tomentosa, rufcscens, 

rotunda. '^ ^^ 

Var. (i, minor macula abdominis oblonga, tria segmenta 

occupante. ^ •«•. • 

P. liACXJNOSA: atra, scabra elytris, pedibus abdornineque 
rufescentibus^ porcatis, * 

Magmtudhu mediocri, Ryncl.itide Pini major, atra, ely- 
tris piceis seu obscure rufescentibus , una cum abdo- 

■ 'mine et pedibus, obscura. 

Thorax rugoso-scaber. 

Elytra porcato-punctata seu sublacunosa absque striis et 

sulcis. 
Puies inerraes. f' 

LYTTA.. 
L. marginata: alra elytrormn niarginibus cinereis. 
Lytta marginata. Fabric. Eleuter. 2. p. 79. 
L. erytiirocepiiala: atra capite testaceo; thorace cly- 
trisque cinerco-liueatis. 

voii. IX. ' 5. 



Lytta erythrocephala. Fabric. Eleut. 2. p. 80. 
Habitat et in Capite bonse spei et in Austria. 

PYROCHROA. 

P, GRANDis : rufa, laevis aiitennis pedibusque nigris. *" 
Plus duplo major Pyrochroa coccinea, tota laevis, glabra, 

rtifa, immaciilata. 
Antenna ^ oculi, palpi nigra seu picea, basi tamen femo- 

riim rufa. 
Elytra flexilia , laevia costis tribus obsoletis. « 

P. SEHliATicoRNis: coerulea thorace rufo; clytris ser- 

ratis. * 
Pyrochroa serraticornis. Nov. Ins. Spec. P. V. p. 85. 
Speciosum et rarissimum insectum, forsan proprii generis. 

LYCUS. 

L. PAl,t.iATUs: elytris irmatis, latissimis, testaceis, apice 

nigns. 
Lycus palllatus. Fabric. Entom. System. I. 3. p. 106. 

Efeuter, I. p. 11 o. 
L. ROSTRATUS: niger thoracis lateribus elytrisque flavis , 

antice posticeque nigris. 
Lycus rostratus. Fabric, Eleuter. 2. p. 110. 
L. nuFicoLliis : ater thorace rufo ; autennis aimplicibus. .-[- 



■^A^ ' 35 ^ ^-^S4^ i 

Lycos rufioollis. FABlnc. Entom. Syst. I. 2. p. 109. 
^^^'•■'^ ' Eleut. 2. p. 117. 

'■ 4^ *' 

, " . . ZONITIS. , * . 

Z. viRiDiPENNis : thorace rufo- elytris viridibus. 
Zonitis viridipennis. Fabric. Ent, Syst. Supplein, p. io5. 

Eleuter. 2. p, 24. ■ 

CANTHARIS. 

C. FiMBRiATA: fusca thoracis lateribus, pedibus, anoque 

rufis. * 
Magnltud'me C fuscce, tota fusca, opaca, thoracis lateri.-; 

bus, pedibus et apice abdominis tanlum rafis. 
C. vioLACEA: coeruleo-fusca capite, thorace abdomiae- 

que ruiis. * 4 

Cantharis violacea. Nov, Insect, Spec. P. IV. p. 84. 

C. viRiDESCENS: thoracc testaceo: macula nigra; elytris 
viridibus 3 antennis pedibusque testaceis. ■\- 

Cantharis viridescens. Fabric. Eleuter. I. p. 2g5. 

C. argentea: thorace fusco: margine flavomaculato j e- 
lytris viridibus J pedibus rufis. * 

Cantharis argentea. Nov. Insect. Spec. P. IV. p. 84. 

C. iiiLUCENS : fusca margine elytroi'um pallido j ano sub- 
tus niveo. * 



" v \ st-y * ^^ vs ' s py* 

Parva^ vJx major C. minima, tota fusca margine, elytro- 

rum tenuissime pallidiore et abdominis anice subtua 

niveo. >f 

C. THORACiCA: nigra thoracis lateribus sanguineis, * 
Magnitudine C. atra^ tota nigra thoracis latere utrinque 

coccineo. " 

C, EiiiiNEATA: nigra pedibus, gulta thoracis, ore linea- 

que duplici elytrorum flavis. * 
Cantharide minima parum major, oblonga, tota fusca ore, 

pedibus, gutta in margine anlico thoracis et lincae bi- 

nae elytrorum flavis. 
Antennce longitudine corporis. 
C. TRiiiiNEATA: testacea thoracis macula duplici, linea 

elytrorum abdomineque nigris. * 
Canlharis trilineata. Nov. Insect. Spec. P. IV. p. 82. 
C. BiviTTATA: thorace testaceo: macula oblonga, nigra; 

elytris testaceis: vittis duabus nigris. -{- 
Cantliaris bivittata. Fahric Eleuterat. I. p. .'102. 
C. BicoLon: flava elytris postice dimidiato-nigris, * 
Lampyris bicolor. Nov. Insect. Spec. P. IV. p. 81. 

LAMPYRIS. .-V 

L. NoCTiTiUCA: fusca clypei marginibus abdomineque fla- 
vw. 



5/ '"vT^v iF^ 

Larapyris n:octiluca. Fabric^ EleuU a. p.'gg. •- -t'A-'-l 
Habitat ubique aestate prope Cap, us(jue ad la^Goa, ve- 

t ifpen volilfans. ., ^_, ,.,.,,,♦ . . ..^ ^,, , ^^ 

Pimcta duo utrinque lucida in postica abdominis parte* > 

Corptts magnitiidine L. splendidulw , oblongum , europsea 

paulo minor ^ alias simillima. ) 

Caput snh clypeo thoracis reconditum , nigrum oculis 

gfandibus, glabris. "•»*»•'•! jijj.*--^;^^ ^•sse'', »;i;^6t:t 

\/1ntennce filiformes, flavoe, clypeo paulo breviores.iti - v. W', 
Thoracis clypeus antice rotundatus, postice truncatus, me- 
dio fuscus, margine omni flavescente. 
Elyirct linearia, oblonga, fusca, glabra, venis elevatis 
punctato-rugosa. , - i .1/ 

Pectus, abdomen et pedes flavescentes,r.\, JjBj/i.-,-,;rjjiiiir',r,lL 
L, cAPEN'sis: livida ihorace flaYescente, abdominis apice 

albo.uw, rtt^Utt'jti ! I'rsfc'fo:'; ',"h! :t Hh 

Lampyris capensis. Fabric. Ent. Syst. I, 2. p. 102^. 
Eleut. 2. p. io5.' uViyiitl , ».ni>^ 

MALACHIUS. 

M. ALTicus: coeruleus thorace rufo; pedibus pallidis. * 

Cantharis altica. Nov. Insect. Spec. P. IV, p. 82. 

M. cupREUS: viridis, hirtus ore cupreo. * 

Cantharis cuprasa, Noy. Insect. Spec. P. IV. p. 85. )" '' 



38 



"\'» s*-*^ 



Pulice quadrupio major, totus hirtus,vel viridis vel supra 
•-rcupreus. \\ 

M. coLLARis: rufus elytris corporeque coeruleo-cnpreis. * 
Cantharis coUaris. Nov. Insect, Spec. P, IV. p. 85. 
M. OCUI.A.TUS: coeruleo-cupreus macula thoracis nigra. * 
Cantharis oculata. Nov. Insect. Spec. P. IV. p. 83. 
yariat colore coeraleo et cupreo; etiam i^acula tliorapis. 

magna simplici et duabus minati%''i<^s'a ^m'ihnSi' 
M. NIGER: niger, immaculotusi ***/'' ' ' '" 
Magnitudine Mai. /asciati, oblongiis , tolus niger et imma- 

culatus. 
Fades omnino Cantharidis. "\ 

M. UUFIFRONS : coeruleus , hirtus fronte coccinea. * 
Magnitudint Mai. fasciati , totus coerulescens , nitens, et 

hirtus fascia seu macula frontali coccinea. j. 

M. MARGiNATUS: coeruleus thoracis lateribus rufis. * 
Magnitudine Mai. fareiati , ovatus, glaber, coeruleus, ni- 
,.^^tens, lateribus thoracis rufis. .iiaii„ij 1 

M. 4-GUTTATUs: coeruleus marginibus thoracis rufis; 

elytris quadriguttatis. * 

■■ r 

Cantharis 4 -guttata, Nov. Insect. Spec, P. V. p. 85. 
••.ic ,j . t-i . • 

^' * ^ CEBRIO. 
C. Fusccs: ludciis elytris striatis. -j- .'UR.-i>r ' 



Cebrio fuscus. FABRia Entoi;n. .Sy?teni.. ;|. ^^^^ p^ 4]i,,.' 

v.r.. pM''.^u.;. ' ELATER. q ainla ^^^'^-iJa 5^•t\'^\a. 
E. FULVUS; ater thorace f ulvo. TH . ;. TT . . i ^ t; 1 
Elatere cruciato major, totus ater, thorace solo fulvo- 

fusco. '* '^*-'' -i -' o|4 • Miis i. •': * 

* " ' .■..,■.-.. 

Thorax vage punctatissimus sulco medio obsoleto. 

Elytra striata striis punctatis, opaca. "•'" "'" ^* , 

Subtuf omnia nitida. ' -'^^ ^'"'•'^ ««a.Wik 

E. MBLANOCEPHAiiUS: sangvineus capita, thoracis linea 
elytroriimque apicibus nigris.- itfkil ^f/'a >?nfil,Ta i^'' 
Elater raelanocephalus. Nov, Insect. Spec. P. III. p. 63. 

Fabric. Eleuter. 2. p. 209, 

E liiMBATUs: thorace atro nitldo; elytris testaceis: h'm- 

bo nigro. -f ^ 

Elater limbatus. Fabric. Eleut. s. p. 242. 
E. FESTivus: thorace ferrugineo ; elytris atris: fasciis 

duabus flavis. ». ^., .,> 

Elater feslivus. Nov. Ins. Spec. P. in. p. 64. fig. 74. . . 
, . . Fabric. EJeut. 2, p. 24?. . .u...v' «» 

E. purer: pubescenti-cinereus antennis pedibusque pi- 



ceis. 



'iC f (jfiaiiEei » '.' ; iu2.3 vao*v v.n^ot,' V 
E Mediocribus, El. brnnneo paulo major et longior, totus 



• 40 *^^^^^ 

stipra infraque cittcreo vcllcre pubescens , antcnnis, dor- 

so.tlioracis pedibusque rufescentibus. 
Elytra striata striis punctatis. 
E. coNSiMiiiis; rufus thoracis nitidi linea atraj abdomi- 

ne fusco. * , . , ; ,-, 

Elatere brunneo duplo minor et angustior , minusqtie con- 

vexus , ceteriun similis. 
Thorax nitidus linea in medio atra. , ...^^ *♦ , '* 

Abdomen totum nigrum. < ■■ - .^ 

Elytra striata. ,•_,;: -^i^ 

E. RUBESCENS: totus rufus oculls nigris; elytris striatis. * 
Magnitude et statura El. brunnei, totus rufus, minime ni- 

tens, subtus tamen lastioi-. ^ 

Elytra striata. a^xAau'.i 3 

E. ANAiiis : fusco-ferrugineus thorace nitido; elytris 

striatis; abdomine fusco: ano rufo. * 
Magnitudine El. brunnei, totus fusco -rufus, excepto ab- 
domine obscuriori, anoque ultimo rufo. 
E. AliBlPES: ater elytris striatis; tibiis flavis. * 
Mediocrii magnitudine , vel inter minores , totus ater , gla- 

ber, tibiis solis flavis. 
Thorax convexus , Isevissimu^, nitens. 
Elytra striata. 



4i -^ 



•y» si-v 41 — V N ' ^tMr 



,1- 



E. PEDRsTRis: ater tliorace nitido; elytrls atris, striatis; 

pedibus fulvis. * 
Valdi similis niagnitiidine et stalura EI, albiptdis ; in hoc 

vero pedes toti fulvi. ''^ 

E. coNSPERsus: eler, opacus gultis charactenbusque al- 

bis plurimis. * . 

Elatere fasciato paulo major » totiis ater, opacus, supra 

adspersus lineolis, characteribiis irregularibus et pun- 

ctis minimis plurimis albis. 

Similis El. atomario, sed major et maculae majores nive£e. 

E. axillaris: ater pedibus pallidis; elytris striatis: hu- 
mcris rufis. * j. - 

Inter minores, totus ater pedibus piceis humerisque san- 
guineis. 

Elytra striata. Macula hunieralis riifa, interdum obsoleta. 

E. 4-NOTATUS: ater antennis, pedibus elytrorumque' 
maculis quatuor rufis. * 

Inter minores, totus ater, glaber, antennis pedibusque 
ilavis. 

Elytra striata. Macula rufa baseos et alia intra apicem, 
E. 6-GUTTATUS: laevis, ater elytris punctis tribus albis. 
Eiater 6-guttatus. Nov. Insect. Spec. P. 3. p, 65. fi^. 75. 
TABRXC. Eleuter. II. p. 245. 

vol.. IX. 6. , 



• * BUPRESTIS. 

B. FASClcuiiAUls: elytris integris, rugosis: niaculis fasci- 

culato-villosis. 
Buprestis fascicularis. i.lNN. Syst. Nat. I. p. 661. fa- 
bric. Eleuter, II. p. 201. 
Inttr majores, pollicaris, ovato-oblonga, convexa. 
Antttmce longltudine thoracis, nigrae, filiformes, a medio 

ad apicem serratae serraturis qualuor cinereis. 
Thorax valde rugosus, hirsiUus pilis fuivis iu penicillo* 

fasciculutim collectis. 
Pttttts et abdoniru pilis albidis tecta. 
Elytra valde rugosa, integerrima , pone hunieros coarcta- 

ta, abdomine pauIo brevioraj in singulos Ordines quin- 

qiie calloruni pills iidvis fasciculalis. 
Abdominis segmenta ad latera utriiique hab£]xt ikacicp^um 

pilorum fulvorum. .. • -.-.v.- " 

Variat colore inaurato et nigricante. 
B. STKLLARis: clytris integris, variolosis, aencis: pun- 

ctis ioipressis, albotomentusis, sparsisj thorace liuei» 

duabus, albotomentosis. * -, 

Valde affinis B. fasciculari ; diversa tamen videtur. , ... 
B. SPINIPJES: supra aeneo-violacea, subtus nigra j femo- 

ribus anticis dentatis ; eiytris serratis. * 
Magnitudini fere B. chrywttigmatir , subtus nigra, nitida- 

aupra violaceo-senea, nitens, .*-■.*• , 



Cfl/7«i viride. ^ ^ * "f 

Elytra serrata , apice unispinosa, inaequaliter sulcata. 
Femora antica unidentata. 
B. suTURALls: elytris intugris, viridibus: sutura aurea; 

thorace bipunctato; corpore aeneo, * 'V' .. 
Buprestis suturalis. Nov, Insect. Spec. P. 5. p. 94. fig. 

106. non FABRIC. Eleuter. II. p. 195. 
B. EfiEG-ANs: viridis elytris serratisj lineis thoracis ely- 

trorumque diiabus rufis. * ., ..,,,,,.,,,.. 

Buprestis elegans. Nov. Insect. Spec. P. 5, p. gg. fig. 101, 

FABRIC. Ent. Syst. I. 2. ji- ^98. Eleut. II, p. 197, 
B. CUPREA : elytris integris, punctatis tota cuprea^; tho- 
racis fovea triplici impressa. * 
Habitat in America et Capite bonas spel, 
Mugnitudine B. thrysnstigmatis tota cuprea, supra nitens,. 

subtus obscurior. 
Caput scabrum. 

Thorax medio sulcatus, lateribus foveolatus, scaber. 
Elytra laevia, integra, tenuissime punctata. 
B. CAFFRA : elytris crenatis, violaceo luteoque variegatis j 

corpore aeneo. * 
Buprestis Caffra. Nov. Insect. Spec. P. 5. p. 94. fig. 107. 

I- ■■ t 

Habitat prope van Stades rivier in Sylva. ..^ .. . . ■*' 
B. B.UGOSA: elytris serratis, rugosis, fuscis, apice luteoH 
^■..., irroratis. *.^j ,i^, ., \:''ll 

Buprestis rugosa. Nov. Insect. Spec, P. 5. p. 99. 



B. CONSPERSA: nigra elytris intcgris testaceis, nigropun- 

ctatis. * 
Dupio minor B. thrysostigmate , tota obscura^ alra. 
Thorax medio sulcatus. 
Elytra integra , convexa , striata striis punctatis , testaeea 

. punctis minimis nigris adspersa, apice nigra 
B. poIjITA: cuprea elytris arneis striatis tridentatis. * 

Magnitudine B. Chrysostigmatir ^ sed duplo angustior, tota 
glabra^ cuprea» nitida. 

Caput et thorax macis fusca. 

Elytra striata striis subpunctatis, apice tridentata. 
B. sufiCATA : aenea elytris sulcis tribus obscuris. * 
Paulo minor B. chrysostigmaiey tota aenea. 
Thorax fovea lateral! utrinque iinpressus. 

Elytra integra sulcis tribus longitudiualibus obsciirioribut 

subtomentivis notata. 
B oculata: elytris bidentatis nigris j; thorace utrinque 
i macula rubra *" 

Buprestis oculata. Nov. Ins. Spec. P. 5. p. 91. fig- 10a. 
B. conNOTA: elytris integris, albo nigroque lineatisj tlio- 

race tuberculato. * 
Buprestis cornuta. Nov. Ins Sp. P. 5. p. gS. fig. io5.' 
B, gibbosa: elytris serratis, striatis, basi gibbis viridi- 

senea; thorace canaliculato. -J- •- 1 . * 



>j«— <^ /g M«-^ 



Buprestis gibbosa. Fabuic. Entom. Syst. I. 2. p, 201. 






» Eleuter. II. p. a 00. 
B. fusca: elylris integris, obscure fuscisj subtus seneaj 
abdomine punctis lateralibus fulvis. "j" ' 

Buprestis fusca. Fabric, Entom. System. I. 2. p. 2o5. 



Eleuter. II. p. 2o4. 



■V'i^'n ' 



B. ATOMARIAr senea elytris tridentalis, apice violaceis. * 
Buprestis atomaria. Nov. Ins. Spec. P. 5. p. 97; ,«;>. 
tkrAn Fabric. Eleuter, II. p. 211? ^^u .;; »; •V,«^-v!--v'. 
B. COST ATA : elylris integris, rufis, tricostatisj tliorace 
• • tomentoso."* ^Ju csnli arj^^i L!i-c.i«i):r.t*q y.Q%of*r 

Buprestide /o/fifM/an fere dupla minor, tota viridi-aenea, 
^T^'- tomentosa et setosa villo cinereo. i 

'Elytra 4- sulcata sulcis tomentosis, integra, costis vJridi- 

hus tribus ylabris. .*i ~ " .. •/i's 

PecUu et abdomen virldia, raagis glabra, incisurarum 

marginibus et pedibus cupreis. ,t^!^ Tji^iH 

"^B. hirta: elytris integris, subtricostatis, viridibus; asnea, 

villosa. * *' .R^:tit/ ,,B7if. ... 

Buprestis hirta. Fabric. Eleuter, II. p. 302, \ 

Magnitudine B. Mariancs^ vel paulo minor, tota hirta, villo 

albo, viridi-aenea. hu^iaim^ni ^ j^iipfit^-i'^ i«'>»:i\V! 

' 'Thorax cupreus;'-"--: i.:\::i:.<^^h-iimn4. jV/jj^Jtr- B-t^\:i 
Elytra integra, viridia, rugosa, subtricostatai'^ *''''P^ 
Abdomen viride pedibus rufis. '',:'■■ '-f<'»--v-i uwr^Ui "' ' ' ' 



i^. 46 -^^^^t^ 



B. SETOSA: elytris intcgris, vin'dibus, riigosis, subtrlcoT- 
statis; coq)ore cupreo, Iiirto. * 

Paulo minor B. cottata, valde ^men similis , scd vix ni^i 
elylrorum sulcis tomentosa , tantum villosa \ lota liio- 
race, capite et omnibus subtus oeueo-rlitentlbus. 

Elytra Integra , subvariolosa , obsolete trisulcata costis vl- 

ridibus. 

..... t . 

B. PALIjIDA; elytris integris, olivaceis: lineis albo-villo- 



3fagnitttdine B. sttosce, sou paiilo minor B. mariana, tota 

' hirta, villo albido, viridi-aenea. : 'v* i Hw j . .(i 

Thorax punctato-rugosus linea utrinque dUplici lateral! e 

.viUis alms. ,, uiji., i A i-iii'.iuuui^ tiijiu-ut.^JiJi 

Elytra integra, rugosa yel sulcata, olivacea seu'tx vlrl- 
-n^. di -flavescentia ; in singulo Hncae duee vel tres e villis 

albis. 
Jncisurce abdominis margine cupreo -aureae. 
Pedes aenei. 
3. PAPiiiliOSA: elytris integris, brunneis: punctis pilosis 

atra, villosa. * 
Magnitudint B. marianw , tota hirta, villo albo, - 
Caput nigrum, punctatum antennis atris. 
Thorax cupreus , punctatus. 
Elytra integra, brunnea, punctata punctis impressis, in- 

aequalibus, sp arsis , albo-pilosls. 
Corptu nigrum pedibus brunneis. 









• ^ ^ ^ s<-^ ' 4/ 

B. PICTA: elytris integris, brunneis: linea vif'idi tri'gut- 

Duplo minor B. papillosa , cui similis , tota hirta , villo ci- 
nerascente. ^->^^' ^^ "]«•>! ^^ov,.,. ,„^„,..vu- ...>♦. «,.\ 

Thorax acneus, punctatus, maculis tribus albis pilosis. 

Elytra Integra, brunnea,' punctata j in medio linea viridis 
et in hac tres vel quatuor maculos e pih's albis, prae- 
ter duas vel tres similes lineolas in margiae externo , 
et duas prope scutellum»ri>',ii'*il<:^^i,<-. . •»• •/' ' 

• i> 

Abdomen viridi-seneura. .ej- .;iKi 

Pedes ocneo-rufescentes. u)' li^n ^*'V 

B. PUSTUI/ATA: elyiris bidentatis, nigrls: linea dorsali 
- rubra; thorace margine pustulisque rubris. * m?;: Xl 
jL»M«ari-oblonga, longitudine B, chrysostigmatit, .'^ii« * 
Caput et Antennoe atrte. ' "^f-'^i L -' '■ ^J.'.r irJf 

Thorax ater, convexus, tenuissime punctatus; in margine 
~ antico pustulas quinque, in dorso duae vel tres raino- 

res, lineaque utrinque lateralis rufa. ■■" -j' u.. 
Elytra apice bidentata , striata , punctata , in medio , pro- 

pius tamen ad suluram et intra margineiu externum 

linea rufa , postice coniiexa. » ' ' 

Abdomen nitens, e violaceo et rufo resplendens, uti et 
^ pedes. ■v.,^"J-'?*i^^^'»^jtuV;;'. ^t--'-v'"-^^*^'V'-'- •■■ 
Obs. in capite saepe observantur pustulas quatuor et in- 

terdum abdomen rufo magis resplendet. 



48 ^^^^ 

A. rovEOLATA: supra fusca thorace multilocunoso ; ely- 
tris linea dupHci rufa; subtus sericeo-tomentosa : pun- 

ctia nigris. * 
Linfari-oblonga, ungvicularis; supra obscura, fusca; sub- 
tus niveo-sericea. v,*rT 
Caput retusum antennis brevibus. 1 
Thorax ci^ereo - fuscus , convexus, insequalis foveis de- 

pressis circiter septem. 
Elytra e viridi-fusca: linea duplici saturate sanguinea, po- 

stice conjuncta. 
Tides et abdomen tomentoso-argentea. Abdomen nota- ^ 
ii ;t tiir duplici serie utrinque punctorum nigrorum. «■ 

B. bifa^ciata: elytris integris, nigris: fasciis duabus al- 

bis; thorace nigro. * * 

Buprestis bifasciata. Nov. Insect. Spec. P. 5. p. gQ. 

fig. 109. -■ • • ' ^ — 

^. tuifasciata: elylris integris nigris: basi rubra fa- 

sciisque tribus albis; thoracis marginibus llavis. * 
Buprestis trifasciata. Nov. Ins. Spec. P. 5. p. 96. f. 108. 
B. io-guttata: elytris integris, nigris: maculis decern 

luteis. * 
Buprestis lo-guttata. Nov. Ins. Sp. P. 5. p. 96. fig. no. 
B. nuFicoLLjs: elytris integris, sulcatis, nigris; capita 

thoracisque lateribus aureo-fulvis. * ' , ♦ -r^C) "* 

Buprestis ruficoUii. Nov. Ins. Sp. P. 5. p. QS. fig. io5. 



^•^-^^^ 49 ■'•V^s4-v 

B. MORBILLOSA: elytris bidentaiis, striatis, iiigns : pttn- 

ctis impressis albis. 
Buprestis morbillosa. Fabric. Eleut. II. p. 191. * 
Habitat quoque in America meridionali. ' • 

B. coERUTiEA: violacea, glabra elytris integris, viola- 

ceis. * 
Buprestis coernlea. Nov. Insect. Spec. P. 5. p. gi. '■ 
fe. viRiDis: elytris integris, linearibus, punctatisj corpo- 

re elongate, viridi, * i "* 

Buprestis viridis. Fabric. Eleut. II. p. 212. 
B. viRENs: elytris integris, punctatis, viridi-nitens, * 
JHagnitudine B. viridh, tota viridis, nitens, linearis ob- 

tusa. .:.38<'}fl. 
Thorax elytraque valde punctata. 
Elytra linearia, obtusiuscula, integra, medio non angusta- 

ta, nee versus apicem attenuata, ut in viridi. 
■SnbiUf omnia magis nitentia. jii 

B. ACUTA : elytris bidentatis , acuminatis , coeruleis ; cor- 

' pore nitente, * j < i.i^ U'''*' 

Buprestis acuta, Nov. Ins. Spec. P. 5. p gg. 
B. NoTATA : elyfris integris, violaceis; thoracis lateribus 

albis; abdomine albo-maculato. * . j ; ^.^ .;:. ; ^ 

Buprestis notata. Nov. Ins. Spec. P. 5. p. 98. 
-B. TRisuiiCA: elytris integris, viridi-cuprea; thorace li- 
, I nea media duabusque lateralibus obliquis impressis. * 
VOL. IX. .7. 

5-uv 



, JlSaguiftudifie B. vit;idis, ^otf^ glabra, Tiridi-aenca, nitens. 
Thorax antice iij dorso linea imprcssiQ] in utroque latere 

fovea linearif;, obliqua, ^epx-essa. ,4yj|it{,t,rti i\uu 
Elytra laevia, iiitf^gra,, pbtusa. 
_Bt CAHiiiAprA : ely^tr^s iatcgris unicostatis aenea ; thoracis 

baseos fovea quadniplici. * *, ^j., 

MaguHuditit "fi. viridity tota glabr/i, cuprea, subtus ni- 

Caput sulcatum. x jj,;.;^ :Mr^^m>h m 

Thoracis in ai^gQ. posticus. ^utpinque. notatur fovea, duplici 

impfc§sa,ij,i,iv . \^\-r\v<\ .nj^i!... u M (1 , :c.v;a;. . 
J^lytra propet^sir^coiiiipt^^,, Integra,, in nredip-tiuiicosta- 

ta, paulo abbrevlata, tenuissime rugosa. 
Subtus videtur tenuissime pubescens. ' 

4i;.WODosA: elytris integris, cuprea; thoiace gibbo, bila- 

cuno§0'. *,.,., 
Buprestide viridi' duplo miupj-ijrjtflt^ pu^fia> , — glabra., 
.•JO ) nitje.n?. .yi . f;>f-.nir>l!r- '» ifi r n. " jrY .;-•»'• 
Thorax in medio elevato -gibbus , postice fovea duplici 

impressus. 
'.E/y/ra intcgra, laevia. . 

Subtus magis nitens.** .MafcH>«m-«iWn '^'^Itirnhfr? :m'' >! 
B. biseta: elytris iategris, viri'dis; ano bisoto. • 
Magnitudine B. viridis , sed paulo latior et brevior, linea*-' 
•«»!» nee medio coarctataj tota viridis, nitida, glabra, 
punctata. .7* 4jr r 



'•^.^ 5i c^ 



■vr-sFr* 



Elytra Integra, obtusa.' f^JiiiJiU i 

B. puAPUiiR^^; elytris integris, ylolaceis; subtus coera-f 

leo-nitida. * ., , jjijj^^ a)3fil fehol j ciLillBq aug' ' 
Dujjh major B.. i;inflfi, tota glabra, supra ex violaceo-- 

purr)iirascens , subtus coejulea, nitidior. s^ , ■ „ 

* '^ . .:[■.': !. t.:j].-'>;' -sjirniij €>3n_4ij;ri! 

Elytra linearia, intesra. , r %., 

CALOPUS. • -"t?!'- ^ ^^ 

'• . '■' jifianrj- vA ;i rjij:/>l;!, !.''oj(j :.»'.■■;.! :^i-u ,'*I 

C. cniiYspM£r,iNus: ihor^c^ c»n^|pxo,.|ru;bfo; . C;^jp|B^^fl^^^ 

■ lylxiique fuscis. » ^ ^ ' ;" . ^. .. ,^jg .j;^,^,jj; 
F«fw chrysomelffi, Cantharide/«/w ^»i?|:uiiV8l-"''i *'A"*^^ 

Caput nigrum. '^g;:;^'^;;^n^'^?;:i„:>";,2:.;\j^^ 

Antenna filifornies , Juteea, longitudiiie corporis. ,!,-«, i ',r 

: : ., ju/;..f: 'J'-Kj^a :';P ... a.'- -^ .../.df^il/.J .1 

Thorax cblongus, convexns, deflexus, ruber, -. . 

Elutra virescenti-fusca , tciiuissime hirta. ,,, . . ... 

■ ■ :: '■ " •. .^'~'- ;!}o; ,-.•.»!...•. .vt*»v.Ji iaai'|!i;^34u;iivi 
Abdomen fnscum , Iiirtum. 

Alee fuscescentes. , , ' , , 

jN. ErcotoAi coerliTe^e^hS fhdi-^cis margine, abdomine 

"pedibiisqud t^staceis. -|- " 
Necydahs bicolor, FABRrc^Enfora. Sy^t. I. i2. p. o54. 

N. liEPTURoiDEs: lutea thorace convexo; apice Elytrorura 

corporeque nigris. *-"'!'««s*j^'»=*— — 
.Cantharis lepturoides. Nov. Ins. Spec. P. 4, p. 8i. 



FORFICULA. 



.1. 



F. MARCiNALjs : fusca thoracis margine- postico, pedibus- 
que pallidls ; forfice recta ^ mutica. * 

Paulo major F. minori, tota picea seu fusco-rufescens , 
margine thoracis postico et imprimis pedlbus pallidis, 
glabra, 

For/ex recta, inermis, 

F, fasciata: picea antennis albo-annulatis. * 

Quadruplo major F. miuorif tota picea, seu fuscorufa,, 
glabra, antennia cingulo albo, ut in Ichneumonibus. 

Forfex recta , inermis. 

In Elytrorum apice lineola alba,, absoleta. 

F. CAPENsis: flava abdominis apice nigroj, forfice arcua- 
ta, mutica. * 

Duplo minor F. aurieularia , tota glabra , flava apice ab- 
dominis supra nigro, seu piceo» 

For/ex valde arcuata, inermis. 

F. FTjEXtrosAi forfice flexuosa;: elytris biguttatis. *" 

Forficula flexuosa. Fabric. Entom. Syst. I. 2. p. 3. 

F. DENTATA: forfice basi dentata, arcuataj fusca thora- 
cis marginibus pedibusque pallidis. * 

Forficula dentata. Fabric. Entom. System. I. 2. p. 3, 

.,1 Mi 



.18 .q > /•- .:-'lrt ,eiii .vt'/'i .; 



53 "^s*^ 

T A B A N I 

SEPTENDECIM NOViE SPECIES 

DESCRIPTiE 

A 

CAR. PET. THUNBERGO 



O. 



'ccurrunt plures Taeani species tam in Systema- 
te Linnseano, quam in Entomologia Systematica Fabri- 
CIANA, quae taraen non omnes verae sunt Tabani species, 
sed mixtae at confusae cum Chrysopis , Hamatopoice ., Tany- 
glossce et aliis generibus, a Tabanis recentiori aevo sepa- 
ratao imprimis a Celeberrimis Viris Meigen et Fxhh^N, 

Ad Tabani genus, quod optime Antennis suis hama- 
tis et brevi haustello dignoscitur, — pertinent sine du- 
bio tarandinus, borealis, plebejus, tropicus, bovinus, autumn 
naliff rusticuf, bromiut, atratus ^ barbatus, occidentalis ^ ca- 
Utif, fer veils et niorio. 

Quibus jam adjungi possunt novae species sequentes, 

scilicet, 

* AbdomitiB unicolore: , 

' 1 
1. celon: alis bipunctatis. . ., 

•) Initio anni 1822 cum Regia Societate communicatae fuer 
runt hae descriptiones. 



54 

-a. b'tcotor: alls fuscis; tliorace brunneo; 

3. piceus: alls basi fcrrugineis. ■ • 

4. ferrugineus: totus ferrugineus. 

5. ruber: ano ciliato. 

6. brunnmt: nbdomine ferrugineo; pectore cinereo. 

7. grotsus: ab's fernigineis : fascia " fusca. ' 't^ ^ 

8. JIavefcenr. ab's apice fuscis. 

9. Utrapunctus: alls quadripunctatis. 

** Abdomlne albofatc'iato: 

10. tingulatus: scgrnentoru'in margiiiibus albis. 

I It 

*** Abdomlne lineato-maculaio: 

11. f Ulcus: abdomine fusco: linea alba. 

12. meridionalit : abdomine rubro: b'nea alba.' 
i5. triceps: abdomine trilineatoj veratre rufo. 

i4. algirieus-. abdomine trilineato, basi ferrugineo. 
i5. barbarus: ahdomiae tfilineato, seginentorum margini-'^^' 
< bus ciliatis. iiiOUs , ,isrtttVKi ,'>.na« 

16. chinensis: abdomine trilineato; ano fusco. '"^ 

17. elegans: abdomine trilineato j alis quadripunctatis. 

DESCIUPTIONES SPECIERUM. 

T. colon: ater alis nigris: punctis duobus atris. . 

Habitat in Brasilia. Mas. Acad. Thunb. 

lHagnitudine T. bovinum omnino aequat, totus quantus a- 
ter, glaber, opacus, haustello solo testaceo nitente, 



.^^^ 55 '^^^ 

Thorax ^iceus seu minus niger in rubrum vergens^ im- 

maculatus. ^ '-'• -j- '■ "" > 

jilts prope basin et marginem exteriorein atrae, deinde 
fuscse punctis in singulo duobus ati'is intra marginena 
tenuiorein. 

Abdomen atrum, immaculatum iiti et venter, pectus et 
pedes. ';-•;;':'• - '•-"-'' ■ ' 

T. bicolor: ater tliorace brnnneoj alls fuscis immaculatis." 
MttgnitvJim fere T. bovini^ totus immaculatus. 
Thorax et scutelluni fusca seu picea. 
Abdomen, pectus, venter, pedes atra. 
Alee toisG fuscaj, mdrgine 'externb ad'"lbasin"xriagis' atro, 
immaculatae. 

T. piceus: piceo-ruber thoraceTiTscoy aifs'^basi ferrugineis. 

Habitat in Brasilia. 

Magiiitudine T. bovini, |jiceus seu obscure rubicundus, 

■'''•glaber. '>:'^''=»"'«f<'^'^ f>^i'-,;'f'?^^'i '>! 

Otiili brunnei linea interoculari cinerea cum stria atra. 

Antenna;, baustellum , abdomen, venter ettibise rubicundee.^ 

ALdoriien subdiapbanum. 

Thorax ^ scntellum, gula, pectus cinereo- fusca. 

Pedes testacei tarsis nigrls. 

Ala byabnae, versus basin ct costam ferrugineee. 

T. ferrugineus: ferri^gincus oculis baustelloque brunneis. 

Habitat in Cayenna, 



56 ^^^^ 

Magnitudine T. rurtici, totiis, exceptis oculis Jiaustelloque 
brunneis, ferruginous, immaculatus. j ...,^. 

Lima interocularis immaculata. 

T. ruber: ruber ventris segmentis margitie albidis; ano 
ciliato. 

Mediocrit magnitudinis, seu T. pUbtjo gequalis, totus ru- 
ber gula et segmentorum ventris marginibus albidis. 

Oculi brunnei linea interoculari concolore. 

Hausttlhim et tarsi nigri. 

Thorax f scutellum, abdomen, venter rubra, glabra, sub- 
diaphana. 

f^entrif incisurarura margines resplendent colore albido, 
tenuissimae. 

Fades, gula et pectus cinereo-albida. 

Aiiur ciliatus. ' 

Femora picea. Tibia albae apice nigro. Tarsi nigri. 

T. brunneus: abdomine ferrugineo ; thorace fusco : pectore 
cinereo. 

Habitat in Capita bonae Spei. Mas. Thunb. 
> , • '. C-' T''^ Inter mediocres, magnitudine T. rusiici. 

Aniennce et oculi brunnei. 

Linea interocularis albida stria atra. 

Thorax fuscus, obsolete lineatus. 

Scutellum fuscum. , 

Abdomen totum ferrugineum , immaculatum , supra carina* 
turn in medio dorso. 



0/,'guIiai, pectus et basis ventris albido-glauca. j^ ^,^i •.^,,•^1^ 
Femora fusca tibiis testaceis. J;l;.; :.? • 

j^lo! fusbescentes imprimis versus costam. 
T. grossus : ferrugineo-villosusj abdominis dorso atro,ni- 
tente ; alis basi ferrugineis: fascia media fusca. Tab.I. fig. i. 
Habitat in Italia. 
Magnitiidine circiter T. bovinif, totas villosus , subtomea- 

tosus. " "-ii ■■■-■■ '■ .:.. 'Tj^:; ,j, ,,. 

Oculi, haustellum, antennae fusco-brunneae. ,^ ■,. ., . 
Thorax, scutellum, basis abdominis et latera pectoris im- 
primis albo-subtomentosa. ;; , ,• 
i5orj-HW abdominis atrum, nitidura. <, .. ■„ 

TibiiB testaceae. ,,!-:-«• <- ' 

jitce basi ferrugineae, in medio fascia fusca, apice hyalinae. 
T» flavescens: flavescens alis apice fuscis. 
Habitat in Brasilia. trT*^ r ? ♦ • 

Inter minimos , vix magnitudine Htuscce domesticce , totus 
^ quantus flavescens, seu testaceus, glaber, subdiaphar 

Oculi brunnei. •«,, L 5 ,^: ^ si 1 

^te totae flavescentes apice solo tenuiore fuscoJ 

T. tetrapunctus : flavescens thorace testaceoj alis quadri- 

punctatis: costa ferruginea. fig. 2. 
Habitat in Americae Meridionalis insuHs et Brasilia. 
Inter minores, T. rtirtico dimidio fere minor. '■' ' '^ 

voii. IX, 8. 



«^5^» 58 =^S^r 

Ocuti brunnei linea interoculari tota alba. 
Antenna et haustellum pallide lutescentey. 
,Thoracis latera pallidiora, ftavescentia; dorsum obscuvi'iis, 

**' fuscescens. 

Scutethm et abdomen flavescentia, immaculata, glabra. 

Subtuf omnia testaceo-llava, immaculata. 

Al(S hyalinge costa llavescente; puncta quatuor vel sex> 

nigra, ex nervis formata. •*-^^''- • 

T. cingulatus: ater segmentornm abdominis marginibil* 

albis. Tab. I. fig. 3. ■ 
Mediocris magnitudine T. rurtici. : 

Antenna, oculiciue brumiei linea fnteroailari antice albi- 

da: striola atra. 
Thorax^ scutellum et p«ctns nigra, vilTosa. r u lu.. -iiX 
Abdomen pubescens, atrum tribus primis segm^Tfitis-aH la^: 

tera bruoneisj margines incisurartim supra subtus- 
' ' que albi, 
Pedtf afri. 

Alee hyalince costse nervis obscurioribii5. 
T. fuscus: brunneus abdomine fusca: linea aMdat 
Jnter minores magnitudine HiVmatopofa pluviafit, tofUsro- 

ber seu brunneus, abdomine soto m'agTs fiiscb. ' " 
Abdominis linea dorsalis albida e macuhs InangulanBuft. . 
T. meridionalis: thorace fuscoj abdomine rubrot lin^a 

albida. .^.i .Jo 



Shnilis valde T. occideniali, sed minor et abdomen totura 
rubrum linea dorsali albida". 

Mediocrit magnitudine vix T. rustici. 

Oculi cuprei linea interoculari cinerea cum linea media 
atra. 

Anienuw^ palpi, pedes, abdomen, renter rufeacentia, .". 

Thorax et scutellum fusca, immaculata. 'I •"■ 

Fades, gula, pectus cinereo-albida. 

Abdomen rufum linea triplici albida: dorsalis albidior, li- 
nearis ; laterales obsoletas , lineares. 

Venter ruber, medio fuscescens. .if 

Haustellum et tarsi nigri. '?>' ''''' 

T. triceps : cinereus thorace abdomineque lineis tribus al- 
bidis; ventre rufescente. fig. 4. 

Similit T. occideniali ^ sed triplo vel quadruple minor ; toi^ 
tus cinereus, villosus. •»''^* ' ' '■" - '^'^''i f-i >^ 

Habitat in Cayenna et Brasilia. .? i. 

Minor T. ruttico, inter minores hujus generis. 

Ocnli brunnei interoculari linea fusca: stria nigra. 

Antennas et haustellum testacea. 

Thorax fuscus lineis quinque albidis. • i '' ' 

Abdomen nigrum lineis tribus rectis, sequalibus, albis. 

Gula , pectus et venter cinereo-albida , ventre versus a- 

.,' picem rufescente. 

Pedes toti testacei. 



Disiincius valde ab aliis: lineis abdominalibus, feqnalibus^ 
nee e maculis trlangularibus formatis. 

T. ajgiricuf: fuscus abdominis secundo segniento basi fcr- 

ii rugineo: triplici serie macularuin albidarum, dorsalir-. 
bus trlangularibus, lateralibus obliquis. 

Habitat in Algiria. 

Paulo major T. rustico. 

Oculi, antennae, haustellum, tibiae et costae nervi brunnei. 

Linea inter oculos alba: stria atra. 

Thorax fuscus lineis albidis obsoletis. 

Scutellum fuscum. uUa'^4 

Abdomen nigrum triplici serie albo-maculatum ; maculae vci 
linea media triangulares ; laterales obliquae. i. 

Off gula, pectus albido-cinerea. 

Subtui venter rufescens , nigromaculatus. .^ - 

Femora fusca, uti et tarsi. 

T. barbarus: niger abdominis incisuris ferrugineis, alboci- 
liatis: triplici serie maculis albidis j dorsolibus trlan- 
gularibus; lateralibus obsoletis. 

Habitat in Algiria. ' .». 

Magnitudine T. rustic!, •^"■iVT 

Oculi brunnei linea interoculari atra. 
Thorax glaber, ater, immaculatus, uti et' scutellum. 
Abdomen atrum incisurarum marginibus tenuissime alboci- 
liatis fasciaquc intra marginem angustissima rufa; in 



^-^s^- 6i «^*^* 

medio linea e maculls triangularibus albldis; in utro- 

que latere linea obsoleta macularum albidarum. 
Pectus et venter atra, ventris incisurarum marginibus 

rufis. 1- 
Femora nigra tibiis rufis. 
^lae hyalinae. 
T. chinensis: abdomine ferrugineo, apice fusco lineaque 

dorsali alba; thorace fusco, albolineato. 
Habitat in China et in Capita bonce spei. 
Magnitudine T. plebeji, 
Oculi et antennae brunnei. 
Linea inter oculos cinerea: stria fusca. 
Thorax fuscus, obsolete sublineatus. 
Abdomen brunneura ultimo apice fusco; in medio linea al- 

bida obsoleta et in utroque latere linea adhuc obsole-r 

tiori, vix manifesta, 
Ot, gula, pectus cinereo-albida. 
Hamtellum brunneum. 
Venter brunneus , immaculatus. 
Pedet brunnei tarsis fuscis. 
yalde similis T. occidentalif sed coloribus obsoletior direr- 

sus videtur. 
T. elegant: abdomine atro : maculis albidis triplici serie; 

alis punctis quatuor atris. Tab. I, fig 5. 
Magnitudine T. ruitico minor. 
Oculi olivacei linea interoculari fusca; stria atra. 



tn^i^ 



"ts S*-V" 



62 



Anienncc piceae. 

Haustellum flavescens.' 

Thorax fuscus, obsolete llneatus. 

Scutellum nigrum. 

Abdomtn atrum , pulchre varicgatum e trlplici serie macu- 

larum triangularium , cohaerentium , albidarum e te- 

nuissima yillositate, 
Subtm omnia albida ventre medio rufescente. 
Ptdtt testacei tarsis nigris. •'■'^ 

Alee byalinse, nervosa; punctis in singula quatuor atris. 



1 




c^a^^ 63 ^^sM- ' 

'"* »>'*«« «^''T A'NYGLOSSJB 
""' '" SEPTENDECIM NOV.E SPECIES 

Hl'J*l-.if :ii .;u 1.: ,• ,■ 

.l:,^rt,*.^i:a>; : DESCRIPT^ 

C A R.' P E T. T H U N B E R G. 

iTXajora et elegantiora Insecta pleruinque sunt, quae 
Musaea Curiosorum exornare solent, — Speciosa Coleo- 
ptera et pretiosi Papiliones ubique primarium sibi locum 
vindicarunt, et ab Entoinologis plurirnis descripti et non 
raro nitidissiinis coloribus illustrati fuerunt, dum parvula 
et minus corusca insecta oblivioni fuerunt data, vel ra- 
rJos commeraorata. 

Haec fuerunt fata imprimis Dipterorum , inter quag vis 
unica invenitur species, quae poflicis longitudinem attin- 
git, et rarius lucidis coloribus sese commendat. Pauci i- 
taque sunt Auctores, qui horum historiam dederunt , nisi 
hinc iude a nonnullis in Faunis. specialioribus lacus illis 
addictus fuit. Rarissime etiani parvula haec animalcula a 
Percgrinatoribus collccta et ex calidioribus ludiis allata 
fuerunt. Videntur quoque in regionibus, ardentlori Sole 
calefactis minus esse frequentia, quam quideni in frigi- 
dioribus borealibus terria. 



'^^ 64 n^si^ 

E Dipterorum itaque Classe vix ulla exotica ante nu- 
per praeteritum seculum Europseis innotuerunt , et non ni- 
si recentiori aevo cognita fuerunt haec, alis binis instructa 
insecta, Linn^o et plurimis Entomologis Diptera appel- 
lata, Fabricio vero et quibusdam ejus Asseclis AntUata 
dicta. 

Mihi, olim peregrlnanti , felici sub auspicio, contigit, 
tam in Indiis Orientalibus, quain in Africae australis an- 
gulo, Bon£e Spei dicto, etiam hujus Insectorum clas- 
sis non paucas novas et ante incognitas species colligere, 
atque post reditum in patriam , per alios peregrinatores 
mihi acquirere non notas, neo descriptas species; credi- 
di, non omnem operam fore deperditam, si haec sub 
examine revocata describerem cumque orbe Erudito com- 
municarem. 

Tanyglossae itaque Species, quae in Collectione a me 
facta occurrunt, censurae aecuratiori subjeci. Tanyglos- 
sae nomen Generi imposuit illustris Meigen, et ex an- 
tennis atque haustello cliaracterem constituit genericum , 
quatuor tantum enuraerans species, scilicet: 

1. proboscideam: alis maculatis; haustello corpore dimidio 

breviore. 
3. hausttUatam: abdomine atro, margine fulvopallescente ; 

haustello corpore dimidio breviore. 



«^^ 65 



.^tL. 



5t ferrugineam : ferrugineo abdomine maculis dorsalibus 
-i'^ nigris; alis fuscis. #*■ ' 

4. mauritanicam : abdominis segmento secundo macula ni- 
gra 3 haustello corpus sequante. 

Ex boo ipso genere non nisi quatuor species notas 
sibi habuit Fabricius, quas tamen sub genere Tabani 
collocavit, nempe: . , , , . 

1. proboscideum : oculis fuscescentibus ; alls maculatis; 
haustello corpore dimidio breviore. Entoraol. System. 
4. p. 362. 
3. hattstellatum: oculis fuscescentibus; abdomine atro raar- 
gine fulvo pubescente; haustello corpore dimidio bre- 
viore. Ent. Syst. 4. p. 562. 

3. restratum: oculis fuscescentibus; haustello longitudi- 
ne corporis. Entom. Syst. 4. p. 362. fig. i3. 

4. exoestuantem : oculis viridibus; abdomine segmentis 
margine albis; tibiis candidis. Eat. Syst, 4. p. 565. 

. Hisce mihi jam cdntingit adjungere Septend^cim no- 
vas species, earuraque succinctas descriptiones curiosis 
Entomologise Studiosis ofTerre: 
1, picea: tota picea abdomine obscuriori. "vj -' 

52. hiriuta: abdomine testaceo, vllloso, immaculato. 
5. athiopica: abdomine ferrugineo: hnea dorsali anoque 
nigris. 

VOL. IX. .i, M;^n ^q.-yA^/A 



4. analit : abdomlne atro j nno piloso-niveo. 

5. deusta: testaceo-hirsuta inaculis nigris; alis basi testa- 
ceis: fascia atra. .' 

6.ftttea: abdomine atro, hirto , albo-macnlato. 

7. brunnea: abdomlne nigro: segmentorura marginibus ra- 

fescentibus. 
8 viitata: abdomlne atro: fascia nlvea. 
q. cingulata: abdomine atro: fascia maculisque trlbu» 

marginalibus niveis. '^ 

io. thoracica: abdomine nigro: fasciis trlbus segmentorum 

marginalibus maculisque' albls. 

11. guttata: atra abdomine albo-fasciato et guttato. 

12. pulera: atra abdominis fascia, puncto maculis(jue sex 
marginalibus niveis. 

10. o'^scura: abdomine nigro, hirto; basi maculis quatuor 
rufis; segmentorum marginibus albis. 

l4. maura: abdomine nigro; segmentorum marginibus rufis. 

i5. muttipunctata: abdomine testacco; segmentonun mar- 
ginibus pallidis. 

16. olropos: abdomine atro: maculis duabus et uUiiai* 
segmenlis margine albis. i 

17. variegata: abdomine testacco, nigro varicgato albo- 
que maculate. 

TANYGLOSSA picea. § 
Habitat in Brasilia. ' ' 






HaufleUiim nigrum setis testaccis, porrectum, longitudino 

capitis et diniidia thoracis. 
Antenna fuscae oculis brunneis. 
Thorax piceus, seu obscure rufescens, glaber uti et scu- 

tellum. 
Pectus i\iscvm\, villosurn. ' .- 

Abdomen fuscum, imniaculatuin. 
Gula albo-barbata. 
F'tnter niger , glaber, imrnaculatus. 

Pedei testacei. %. . 

A'tce totae, parum testaceae. 

TANYGLOSSA hirsuta. f%vu^ ^^*^^ fx^yCi^^ . f^. ^ . X^ 

Habitat in Brasilia. .=i_2— 2 \ £• ^.(Uvo/^i^, ^ 

Haustellum nigrum , porrectum , capitis thoracisque lon- 

gitudine. it. ni-%n\ v-l.^Vv 

Fades, gula et pectus cinereo-villosa. 5;*i, w-i- VwO 

Thorax fuscus, pubescens, imrnaculatus. - K 

Abdomen magls villosurn, testaceum, immaculatum , uti et 

venter. 
Pedes testacei tarsis nigris. 
Ales hyalinas cosla basi tantum testacea. 

TANYGLOSSA sethiopica.'*' Tab, I. fig. 6. 

Habitat in Capite bonse spei Africes australis. Iv 

Magnitudine Tabani tarandini et fere Tabani bovini. **-^''''' /yt^'''^'"^'^ '' 






FflfiW cinerea, liaustello nigro setisque testaceis, longitu- 

dine circiter corporis. 
Thorax niger lateribus albo-villoais. 
Seutellum piceum. 

Abdomen ferrugineutn linea dorsali lata apiceque nigris. 
Ptetuf cinereo-albidum. 
Venter ferrugineus, itnmaculatus. 
Ocuti nigri. 

Pedes toti testacei. =i»i , »»' 

Ala fuscae margine tenuiori magis hyaline. 

TANYGLOSSA analis. * 

Habitat in Capite bonae spei. 

Major Bombylio medio, et inter maxiinas. 

Tota aterrima, tomentosa. 

Anui albus seu nireiis ex pilis longioribus. .-^ 

Ocuti brunnei. xitirH 

Atce basi atrae, dein hyalinae immaculatae. 
Fades et forma minori Bombi. 

TANYGLOSSA deusta.^ fig. 7. 

Habitat in Brasilia. 

Magnitudine Bombylii minoris, vol paulo major, tota tecta 

villosifate densa testacea. 
Hauittlltim porrcctum, nigrum, apice bifidum , capite tho- 

raceque paulo longius. 






^j ^ ^*^^ ^ 69 



»~tH r' uy ' v> ' st-v ^ 



jintema acutas, ■ '■ -- - ;ll^'it-ll ;mutaHS) *'"•) 
Thorax in medio dorso fuscus. ' ■" 

Abdomen maculis oblongis tribus in medio et utroque la- 
tere nigris. • * 
Alee liyalinae, basi atrae cum macula testacea* 1 ,m* 

tanyglosIa 'fuscl;""?4^'^^ 'fl^W'ft^j^ ^f-^- '<r"'f{^ 

JU agnitudint Muscae vomltoriae. , DailttEfsi odL-Ur \u:\'.^\ ff(-^i 

Haustellum longitudine fei-e corporis, antennae, oculi , pe- j^^^ ^ i^, c h ^ 

desque nigri. c '^:,j,tj^c c-ti"^* 

Thorax ater, immaculatus, postice versus latera villositate ^ti O^^''- "^'"^ 

alba tectus. ^^^^ ,;uhflj^&J siiofe' rniii'ii it.u.UAvuV. 
Abdomen atrum , hirtum ; in dorso et margine postico mar 

culae obsoletae minutissimae niveae. ,^| j,<y;i,vn '<-ti-.n^» . 
Pectus albo-hirsutum. ^^^, ,,],.. -ftoii;-/ r 

Venter niger segmentorum marginibus albis. 

TANYGLOSSA brunnea. Y^}^>^'">'^^y''/^— ^'"- 
Magnitudine circiter Tabani bovini , valde cinereo vol te- 

staceo-pilosa. 
Antennce subulatae, brunneae. 
Haustellum nigrum, longitudine dimidia thoracis, por- 

rectum. 

.1': iJiJ 

Caput testaceo-villosura oculis nigris. ... 

'Thorax totus tectus villositate testae e a. 
Abdomen nigrum , in segmentorum marginibus ciliis testa- 



,^^ 



T '>.%n 



y-'v 



ceis ornatum; tria ultima segments margine exteriori 

albo-ciliata. i«|> oi< 

Pietus valde testaceovillosum. 
Venter ater, magis glaber, bascos lateribus testaceo-villo- 

ais, et in medio fascia nivea»xr.iil 
Femora nigra tibiis testaceis. 
Ala ferrugineae. 
Similir Tabano tarandino, sed multo minor. 

■u., ) . .. \\ 

TANYGLOSSA vittata.^ J>.^«,^'"-v,.; x^Wi^J 

Bombyli'i m&]QTis circiter magnitudine. ,ifjj£ •< Xt.-f^J^i 

Hanftellum atrum setis testaceis, nutans, longltiidine ca- 
pitis et thoracis. "" '' ' " "" 
j^Htennce nigrae; facies albida; dCalT brnnnei. ' 
Thorax hirtus villositate dorsi fusca , laterum albida, 
Abdnmen atrura fascia ante medium lata, nivea. 
Venter pedesque nigri. 
Al(i totae fuscae costa saturatiore. 

-»l lV9 091SnIa BhUvf .ifiivJi:; ifa!l..T' •">'i)ii.'> W VL, 

TANYGLOSSA cingulata. fig. 8. o9o«J« 



fijA^ ->/- Habitat in Capite bonae spei. 

y^^ si, , Magnitudine media seu Tabani rustici, corpore tamen 

.^\ S ^ y^ ... 

\\ t. ^ .... 



.*■ ,/^,/ latiori. 



Facief albida antennis et haustello nigris. 

Hatutellum porrectum, longitudine capitis thoracis que. 






' 'Ht-^^ / 1 ' - »Z-^ 

Oculi brunnci linea interoculari obsoleta, antice tantum 

albida cum macula fusca. .. j - i -n m 
Thorax villosus, fuscus, immaculatus. .' ^ ' 

Ptctus allfo-villosum, imprimis lateribus. 

Abdomen atrum fascia in medio nivea; dein fasciae trei in- 

temiptac vel maculas mareinales niveae. 
Veattr ate;^• cingulo niveo. .^ . ,. , „„„;,, ./,.,^\t 
Pedts toti atri. , .-> 

y^ir Yej:sua cps{9^,,tp,^taceaq|,__^,^,. 

TANYGLOSSA thoracica. § 

Mediocris magnitudinis, seu Tabaiii rustici. 
Oculi brunnei linea interoculari cinereo-fusca, lineola atra. 
Hausfellum basi testaceum , deinde nigrum , longitudine ca- 
pitis tlioracisque. * * ' , 
Thorax fuscus lin*is cineruis obsoletis, tenuissime pube- 

Gula piloso-alba. 

Abdomen nigrum, nitiduni fascifs tribus segmentorura mar- 
^j, .ginum albis, quarum media parum rufescitj ultima 

segmenta margine externo albida.. y^ ^^-^y^ ^jjj,g 
V^tnter niger cingub's albis. i . _» •• 

Pedes testacei. . , . . • , \ r^ 

^/ar testacese imprimis versua costam et baftin, '.^\iv-* \ 






72 «^^ 

»••'■ TANYGLOSSA guttata. § : ' ^u?i 

Jllagnitudine Tabani bromii seu Musca domestica quadru- 
ple fere major, tola atra, fasciis et maculis ornata. 

Antenna subulatae, nigrae. 

Haustellum porrectum, paulo nutans, nigrum, longitudine 
capitis tlioracisque. ,...;. 

Caput niveum vertice fusco ^tii^S^^ ^\^vh7 ' '' 

Thorax niger, albo-maculatus. 

Scnteilum nigrum. •' ' ^' 

Abdomen atrum incisurarum marginibus albis, guttaque in 
medio singulae alba; ultimis ciliatis. 

Gu!a et pectus valde albo-villosa. 

Venter niter $egmentorum margine omni albo. 

Pedet picei. 

Ah immaculatae, hyalinae. 

TANl^GLOSSA pulcra. fig. 9. ,s.'.M>^i 
♦ Habitat in Brasilia^' 

Haustellum nigrum, porrectum, longitudine capitis et 

thoracis. 
Thorax fuscus, obsolete cinereo-lineatus. "^ 

Abdomen atrum; ante medium fascia nivea; pone medium 
gutta albida et in margine utroque segmentorum ul- 
timorum maculae oblongae tres, etiam niveae. ■ '' ^ 
Gula et pectus nivea, hirsute. ' '^"" 

Venter niger fascia alba. - - . • -' > 



f .? . «M>&u , aV.TT . 1 f i; 



•>^- <p^Ao.u-v Copt ()i4^ '"^1*^ • 



V. 



u^liP hyalinae, basi fuscEE. ,: 

Mag'nitado est mediocris, inter congeneres. •£''5j7p. -j^J-^ 

TANYGLOSSA obscura. fig. lo. „' C ^w^ ^-o^rv^ia S^ . — 'P^u^^^o = ^ 
Magnitudlne circiter Tabani tarandini, qui similis, adeo- 

que paulo minor Tabano bovino. 
Haiistellum atrum setivS testaceis, longitudine corporis. 

Fades alba oculis nigris. '^ '^ ■ "^ ' ^'^''- i*i' ^^■'' ' e>^ 

Thorax nigcr, birtus, lineis vix manifestis cinereis. *'. V "^ 

SciitelluM, Atrum. ^^ •*'*^ .:,^Vii ^X "^ Sy^"^ 

Abdomen nigrum, hirtum primis duobus segmentis utrin- / v,«- ^^.^'^ ^^ 

que in latere macula rubra notatis, rebquis margine ^ /^ 

Pectu! album, valde hirsufum. 

Venter ater, marginibus incisurarum villoso-albis. "^^^ 

Pedes toti nigri. \jj<HiH ,. 

yfte hyalinne, Tiervosae, ' 15e, '' ■'^■' '"> '' -^^'ii ^iK* 

TANYGLOSSA m aura. ^ fig. n. ' ' 
Magnitudine Tabani rustici. 

Haustellum atrum, capitis thoracis'qn^ longi'tudinfe. ■'*''^* ''^ 
Oculi aenei seu cuprei. , <^ tUse^iiJ 

Thorax ater, immaculatus. ''^'^ «aJ<iiisc;ij[ ,{j?cuij| t«fc'fti;:\: 
Scutellum brunneum. odf* 

vol,. IX. .ni;:'>>sgQ^'^;'j,f«'i 

e. {. Q.u.i^\ , ziA Tzr. /yr p. 






Abdomtn nigrum incisurarum niarginibus rufis. 

Venttr niger incisuris marglne rufis. 

Alct atrse. In medio versus marglneiu tenuiorem macula 

magna apiceque hyalinis; juxta basin et ante medium 

puncta minutissiiua liyalino-fenestrata. 
Habitat in Capita bonae spei. 

TANYGLOSSA. multipunctata. ' 

Habitat in Insula Isle de France dicla. 

Major paulo Musca domcstica. 

Haustellum nigrum, capite brcvius. ^, 

Antmnce et oculi brunnei. 

Thorax niger , immaculatus. 

Scutellum testaceum. 

Abdomen testaceum segmentorum marginibus pallidioribus. 

PtctttJ hirtum. 

y enter et pedes testacei, tenuissime villosi. 
Alt^ margine crassiori testaceae, dein byalinse punctis in 
singulo septem atris. 

TANYGLOSSA atropos.*^ fig 12. 
Sombylio majori major, tota aterrima, viUoso albomaculata. 
Caput, haustellum et oculi atra, immaculata. 
Thorax gibbus, lateribus albus; in dorso macute minutae 

albee. 
Scutellum T^iceum. .m — ' 



I'feS'- 



Abdomen gibbiim maculis duabus et ultimis incisuris mar- 

gine albis. 
Pectm el venter pedesque toti atn. 
Venter utrinque in lateribus maculis niveis guttatus. 

TANYGLOSSA rostrata' fig. i5. { ^Ir,, 

Mairnitudine Bombylii medii. 

Hatistelhim atrum , inflexum , corpore dupio longlns. 
tacies testacea oculis brunneis. •* 

Thorax testaceus maculis plurimis albidis. 
yJbdomen testaceum, nigro-variegatum et maculis pluribus 
albis ornatum. ;-•<'- 

Pectus testaceo-hirsutum, 

Alee testaceo-fiiscescentes maculis hyalinis plurimis reti- 

culato- nervosis. * .^ 

Habitat in Capite bonae Spei. 



' ^' Gf>^<nAju>a4t^ ~ ^Svwft A^^ ( "^Ir^^^iSfv .'1^21^5^ , \,-* 






TRUXALIS'" "• -"ui - 

' INSECTI GENUS ILLUSTRATUM 
A 

CAR. PET. T H U N B E R G. 



A. 



^ntennis suis , varie constructis, facile quin et o- 
ptime dignoscuntur genera Insectorutn , quae amplissiniaia 
Grylloidea^n familiam constituunt. Et inter haec hunie- 
rosa genera facillime distingvitur Genus , quod T 4PXAr 
TjIDIS nonien adeptnm fuit. 
Ca^ut in lobum obtusum, planum productum et frons 

inflexa cliaracterem praebet non spernendura. 
Antenna vero trigoiiao , sensim attenuatae , capitis thora- 

cisque longitudine adhuc longe. meliorem. 
Thorax convexus , postice latior, saepe tricostatus. 
Abdomtn subcompressum , non raro supra costatum. 
Femora postica elongata, corpore plerunique longiora, 

basi crassiora, angulata. ^^ 
Tibia posticae elongatae , angulatae , spinosae. 
Hemtlytra opaca, apice liyalina, lanceolata- 
Alee hemelytris aequales vel parum breviores , lati*simae,, 

plicatae, reticulatae, hyalinae, interdum coloratae. 
Corpus cum hemelytris elongatum, compressiuscidum.. 



Omnes maxillis instructae sunt species et femoribus posti- 
cis majoribus, saltatoriis. .j ■ 

Ad Gryllos a Linn.eo initio relatae fuerunt pau- 
cissimae illae species, quae Illi innotuerunt. A Fabricio 
Truxalidis nonien acceperuiit, quas Apcripsit species, nii- 
nime numerosae. Ab his celeberrimis Etitomologis, uti et 
Degerio non nisi Sex species determinatae fuerunt, scilicet: 
tiRsutus J brevicornis , conicus , crenatu! , vittatus et ungaricits. 

Hisce milii licebit adjungere adhuc Sedecim novas , 
omnes calidiorum Climatum incolas, et corporis sui stru- 
ctura, imprimis capitis et antennarum, ab europaeis Gryl- 
lis et Locustis valde dissimiles. 

CHARACTERES SPECIERUM. 

* hemetytrls cinereif, 

•\- unicoloribm , immaculatis : 

1, obscuriu: cinereus totus, immaculatus ; thorace conve- 

xo, laevi. <»^ 

a^ cinereus: totns, immaculatus; thorace tricostato, 
«>. dorsalis: hemelytris cinereis: margine dorsali pallido. ^ 

4. sangnintus: hemelytris fusco- cinereis ; alis sangvineis. 
6. vittatus: testaceus linea capitis, thoracis feniorumque 
posticorura argentea. 



^ .. „Q *-«*—* 



78 



-VJ-Nf=«^ 



•f-f- hemelytrit niaculatis: 

6. f caber : liemelytris cinercis , fusco-irroratis, alis h3-a- 
linis. 

7. ttstaceas: cinorcus hemelytrorum llnea fusra, obsole- 
te; capitis linea sesquialtera, thoracis diiplici, rufa. 

8. annulatus : cineiWs hemelytrorum linea fusca, albae 
adjecta; femoribus tibiisque annulo albo. 

9. bilineatus: cinereus hemelytrorum linea fusca, all)ae 
adjecta; capitis thoracisque lineis duabus rufis. 

10. M»ifl/«x: cinereus hemelytrorum linea alba; alis ru- 
fis: fasciis undatis, atris. 

11. nebulosut: cinereus hemelytrorum linea fusca, nigro- 
punctata} thoracis lineis quatuor atris; alis rufis: fa- 
sciis undatis, atris. 

12. serratus: cinereus hemelytrorum linea dentata, nigra; 
capite thoraceque nigro-lineatis. 

** himelytrit viridibuSt 

•}- unicoloribuf , immaculaiis : 

10. brevicornii: viridis, immaculatus; thorace convexo, 
laevi. 

i4. unieohr: viridis, immaculatus; thorace tricostato. 

■J-J- hemelytris macttlaiis: 
i5. natutuf: viridis tliorace tricostato; hemelytrorum lir 
nea laterali rufa. 



16. lineatus: viridis antennis, lineis thoracis, pedibus li- 
neaque hemelytrorum rufescentibus. 

17. crenatur: viridis thorare convexo, laevi; alis basi rufis. 

18. marginellu! : viridis Iieraelyti'OrUm thoracisque linea ru- 
fescentej alis sangvineis. 

19. bicolor: viridis hemelytrorum dorso, antennis, thora- 
cisque hneis quatuor rufescentibus. 

20. conictts: viridis hemelytrorum linea duplici rufescente, 
et in medio nigra, albo-punctata. 

21. dentatus: viridis hemelytrorum linea unica thoracis 
duabus, capitis quatuor rufescentibus. 

22. ttngaricur: viridis hemelytrorum linea dimidiata, rufa 
nigraque. 

DESCRIPTIONES SPECIERUM, 

Tr, ohscurus. 

Habitat in America meridionali, Brasilia. 

Magnittidme bipollicaris, valde compressus , totus unicolor , 

cinereus, immaculatus. 
Thorax conv^exus, laevissimus absque costis. 
Hemelytra abdoraine longiora, longitudine pedum posti- 

corum. 

< X Tr. cinereus. 

Magnitudine Tr. nasiiti sen sesquipollicaris, totus cinereus, 
seu coloris lignei, laevis, obscurus, immaculatus. 



'^^•^'Ax*'^^' 



Thorax supra tricostatus. 
Alee aqueo-lij'-alinsB, u 

••»* Tr. dorsalis, "■*' 

Habitat in America meridionali, Brasilia. '' 

Inter minores, vix pollicaris, 

Totus supra fused- cinereus. - U^ 

Caput valde parvura, productum. 
Thorax convexus, lasvis , supra brunneus lateribus laele 

flavis uti et abdomen subtus €t pedes interniedii, 
HemeUjtra immaculata , apice hyalina , abdomine , longio- 

ra, margine interiori seu dorsali, pallidiori. - 

Tr. sangvmeus. 

Magnitudine Grylli striduli, totus fusco- ferriigineus. 

Thorax convexus, scabridus. 

Hemelytra linearia, basi excisa, apice erecto oblique Inm- 

cata, in medio fasciola obliqua ex punctis quatuor 

minutissimis albis. 
Al(f totse sangvineae, immaculatae. 
Antennce in specimine meo desunt, ideoque Genus du- 

bium ; habitus vero Truxalidis, caput productum, sii. 

pra laeve, subtus tricostatum. 

Tr. vitlatuf. 

Truxalis vitlatus. Linn. Syst. Natur. I, 5. p. 2o56, 
\ Faqaic. Entom, System. II. p. 26. 27. 



:^^ 8r '^^^ 

Habitat in China. ^ 

Magnitudine Tr- nasuti adeoque inter mediocres. 
yitta lateralis, argentea, nitida ducitur a basi antenna- 
rum , per thoracem ad femorum posticorum apicem. 
.Pides testacei. Femora postica intus notantur vitta coe- 
^.^ rules,cente; lioea jpui^ctorum arg.enteorum, 
; .. i. -r ,,,,., 



*rr. scaler. 



S«I 



Magnitudine Tr. brevicornis , totus cinereus, hemelytris pal- 
, lidioribus, fusco - tenuissime irroratis at alis hya- 
linis. .i.0V<nW.4 . «' jr *. . 

-Jlntennce depressee, lineares, subtrigonae, brevissimaj. 
Capitis linea et thoracis margo crenata. , j, ^ i , 

Tr. testaceiis. ' of >« if -(^ v»^ •'• 

E majoribus, digitalis, totus testaceus sive cinereo-virescens. 
Antennae trigonae , porrectae , rufescentes. 
Caput notatum linea rufa, sesquialtera. 

TAorax' supra tricostatus, lioe^ duplici et niareinibus in- 

m „ u-ra tasrvp '^-'i^ ° 

fimis runs. i - : 

Hemelytra linea obsoleta a basi ad nMdium fusca. 

Abdomen supra rufescens. • 



Tr, annulaius, ■ > i 



>• 



Habitat in Barbaria, juxta Algier. 



VOL. IX. 11. - 

r.naiihnta. ui.A v...-.« ■v.-i'K^ 



Inter mcdiocres, totiis cinereus. 

Caput tricostatuin lateribus utrinque macula alba. 

"Tnorax fuscus lineis duabus atris, tricostatus; lineis Ikte- 

ralibus albis: superiori obsoleta. 
Hemelytra marginibus cinerea; in medio liiiea fusca, latior 

et alba tenuior, nee basin nee aplcem attingens. A 

medio ad apicem puncta fusca , sparsa. 
Abdomen lateribus albo-nitens. 

Femora postica et Tibia prope genu annulo albo. 

I 

TV. biHneatur. 

^/»/fy majores, digitalis, viridi-cinereus, rufq-llneatus, " 

/{nttnncs ensatae, trigonoe, porrectae, rufae. 

Caput convexura , laeve, utrinque linea et margine infi- 
mo rufo. 

Thorax costato-septemangulatus, costa dorsali, lineis dua- 
bus latis et margine infimo rufis. 

Hemetijtra cinerea, intra margines linea rufa, inferior ad 
medium extensa , superior apicem non a,ttlngens j in 
medio linea nigra , postice abrupta et abbreviata cum 
adjacente alba multo breviori. 

Abdomen supra rufum, hemelylris brevius. 

Femora supra rufescentia. 

TV, undaiuf. 
Mugnitudine inter mediocres, sesquipollicaris. 



85 v^st-y ' 

Thorax tricostatus, cmereus, supra magis fuscus, linea 

duplici alba , a capite ducta. 
Abdomen cinereum, teres, hemelytrls et alls parum bre- 

vius. 
HemelijtfA lanceolata , cinerea , linea in medio fusca et in 

Iiac linea alba, apicem hyalinum non attlngens. 
Alee basi rufas, aplce hyalinae, fusco-reticulatae seu unr 

dulatas , undulis atris. 
Pedes cinerei. " . f'.J;; iv.i 

Tr. bilineato valde similis, sed i^ultoties minor. 

'j'' Tr, nebutosus. 

E fuaximis hujus generis, digitalis, cinereus. ,,i,, -^1^. 

Anienncs ensatae, trigonae , fuscae. 

Caput I'meis 8,fx vel pluribus nigris notatum. ^ .^j,*.;'. i. 
Thorax costato-angulatus: lineis quatuor nigris. '" - 

^j««/?//ra in medio linea nigra, denticulata, postice ter- 

minala maculis nigris, sensim minoribus. 
AJa^hasi s^angyjnese, fasciolis undatis atris nebulosaj; apice 

hyalinae. 

P'ar, a. linea hemelytrorum fusca, alb£e adjecta. :r-^r\ 

,,., /3,, linea hemelytrorum, fuscaj alba in medio divisa. 

7. linea hemelytrorum fusca, albae adjecta j viridi 

subjecta, , . >f,^'r, -• \r5\sijj, '.' 

d. linea hemelytrorum fusca, interrupta, ■-^'i'^X'^^ -'»' 



Tr. ferratus. 

Medics magnitudinis, totus cinereus. 

Caput convexuin lineis circiter septem fuscis. 

Thorax costato-angulatus, medio depressus, postice acu- 

tiis, lineis dorsalibus , duabus, fuscis. 
Henielytra abdomine longiora , linea, in medio nigra , im- 

dulata sen niargine inferiori obtuse serrata, apicem 

non attingens. 

.1' 
, * ~ Tr. brevicornif. 

Gryllus brevicornis. Linn. Syst Nat. I: 5. p. 692. ^ 
Acrydlum ensicorne. deGber. Irts. Tom. 3. p. 499. Tab, 

42. fig. 7. 
Truxalis brevicornis. Fabric. System. Entomol. p. afcf. 

Entomol. Syst. II. p. 27. 
Habitat in India occidentali , Anierica meridionali et A- 

frica. 
f^ix poUicaris, adeoque inter rainores, totus viridis , im- 

maculatus. 
Antennce depressae, snbllncares. 
Thorax tonvexus , minime, costatus , Latere utroque linea 

crenata , per caput et thoracem decurrcns. ' 
Hemelytra abdomine sesquilongiora. 
Ala hyalinae. ^> 



TV, tmicotor. 

Duplo major et longior Tr, nasutOy cui valde similisjto- 

tus Tiridis abdomine pallidiori. 
Caput llneis quatnor, rufescentibus, obsoletis. 
Thorax immaculatus, costato-angulatus, 
j^lai virescenti-hyaliiise. 

TV. nasutuf. 

Gryllus nasutus. Linn. Syst. Nat. I: 3. p. ao56. 
Truxalis nasutus. Fabric. Syst. Entom. p. 279. En- 

tomol. System. II.j). 26. 
Habitat in India Orientali, Capite bonae spei, insula Bar- 

thelemaei et in China, , » X , . 

Mediocris magnitudinis , sesquipollicaris; abdomine, an- 

tennis pedibusque rufo-testaceis; capite, thorace he- 

melytrisque viridibusj capitis thoracisque linea late- 

rali, rufa. 
Thorax supra tricostatus. 
A!cE hyalinae. 
Etuis liisca, bi'evissima, vix unguicularis. 

Tr. Ijneatuf, 
Habitat in Marocco, 

Inter inaxitiios, plus quam digitalis, totus virescens atdo- 
rame pallido. 



' ■^.^ 86 ^V^ ^ 

Antmncs ensatee, trigonas, rufescentes. 

Capitis et thoracis latera rufo-lineata, cum margine infi- 

mo rufo. 
Hemthjtra lanceolata: linea rufescente prope margincm su- 

periorem. 
Alee liyalino-virentes. 






Tr, erenaius. 

Truxalis crenulatus. Fabuic. Eiitom. System. II. p. 38. 

Habitat in TranqueLar. 

AntenncB depressse, sublineares, 

/-. ^, . , „ • .utiievS .lomo* 

Laput et Inorax iiiterdum llavo-variegata. 

Thorax convexus, leevis cosfa obsoleta; in latere utroque 
a capite ad basin thoracis niargo crassior subcrenatiis. 

Peder antici flavescentes, callis elevatis scabri. 

p^ariat magnitudine, semipoUicaris, usquepoUicaris, totus 
viridis, alls solis hyalinis basique sangvineis. 

Tr. margineUus. 

Magnitudine Tr. brevicornir , cui similis. 

Totus viridis linea per dorsum thoracis et hemelytrorum 

rufa et obsoleta. 
Capitis latera et thoracis margo, crcliata. 
Thorax convexus absque costis. 
Antenna depressae, sublineares. , ,. 



-t'-*^. *^<- 



^^ 87 

Hemetytra alls longiora. '*b :^^* / 
Tibfs saturalius virides. 

^"^ jTr. bicolor. . " 

/«/<»• mediocres, sesquipollicaris , virescens: antennis, li- 
neis thoracis, dorso heaielytrorura , abdomine pedi- 
busque testaceo-rufescenlibus. 
.J'/ioraf// margp infimus et latera rufa, cum Qclject^ dupli- 
! ci :dorsaIi linea atra tribusque coslis. r 

Hemdijtra inferne yiridia, superne rufescentla. 

Tr» eonicuT. 

Gryllus conicus. Linn. Syst. Nat. I. 3. p. 2o56. 

Truxalis conicus. Fabric. Eiitom. System. II. p. 27. , 

Habitat in Nova Hollandia et alibi. .i,u&r/«i^ - ■ 

Medine magmtudinis, totus cinereo - pallidas , capitis linea 
laterali ct hemelytris viridibus. i 

Caput diaphanum, costato-subangulatum. 

Thorax supra tricostatus viridis linea nigra prope costas 
margin ales. 

Hemelytra alis paulo longiora, apice hyalina, viridia; linea 
intra marginera superiorem rufescens, ante apicem ter- 
minata, et alia tenuior, brevissima intra mai-ginem in- 
feriorem; in medio color saturatior viridis serie pun- 
ctorum oblongor. alborum lineam abruptam formantium. 

Alee hyallnse, immaculatas. 






88 



i^' 



Tr. dentaius. •vi\.V?';t'l» 

Habitat in India Orientali. 

Mtdics magnitudinis, virescens pedibus magis cinereis. 

Caput convexum, lineis duabus lateralibus totideinque sub- 
"' tus rufescentibus. 

Thorax costato-angulatus, postice valde acutiis, medio 
concavus: lineis duabus lateralibus marginibusque rufis. 

Htmtlytra saturate viridia. A costa huinerali ad medium 
linea attenuata , rufa. In medio linea nigra , alboe ad- 
jecta , undulata, ad apicem non extensa. 

Alee hyalinae, imuiaculatae. 

TV*, ungaricut. 

Gryllus vmgaricus, Linn. Syst. Nat. I: 3. p. 2o56. 
Truxalis hungaricus. Fabric, Entom. Syst. II. p. 27. 
Habitat in Ungaria. 



livfiLi sqc.T.^ t*r:tt; 




-n 



Ai ^\K 



i^' THEORIAM REFRACTJONUM ASTRONOMICARUM 

AUCTORE 

J6NS SVANBERG.' 



*t 



,n as -...-, ^- ^: ■■-■■■■*^ 



Olt y^iJL (Tab II. Fig. 1.) superficies Telluris , cujus cen- 
trum C, atque Jinea verticalis in puncto A recta CAZ; 
AMV trajectoria, quam radius quilibet luminis in suo de- 
scribet per Atmosphaeram transitu; KK prima, juxta quam 
ipsam ingrediatur Atrgosphseram, atque TA ultima, juxta 
quam ad Observatorem perveniat in puncto A constitutum, 
directio. Continget utique recta AT curvam AMV va. A; 
atque, si ipsam etiam KE secet in G, per indefinitum au- 
tem quodlibet trajectoriae punctum M ducatur MQ^, rectis 
AT et CZ occurrens in P et D, turn vero jungatur CP 
nee non demittantur a puncto C ipsis MD et AT ad per- 
pendiculum CQ et CF, fiet angulus TGK, hoc est, ZEK 
— ZAT ipsa ilia refractio , quam uni versa ad A, usque 
inducet Atmosphasra, 

TPM autem, sive ZDM -^ ZAT, hoc est 
^, "*" VOL. IX. la. 



«^= 90 • v.- s«-r 



^ACM -f« CMD ' — ZAT inJeflnita ilia refractionis pars 
1^- quatn Atmosphaera a puncto ia- 

deilnito M bl^ A usque inducet 

Quod si igitur fundamenti loco ponamus 
Apparentem a vertice distantiam ZAT = 9, 
Angulum autem indefinitum ACM =: Vf 
Atque refractionem ihdefinitam TPM ^ f , 
"^' Definitam autem, quse ab universa "v 
oritur Atmosphaera, refractionem J 
Porro radium terrestrera CAzzia, 
Radium vectorem CM = (i + xj .a, 
atque tandem perpendiculum CCl :=:p.a; 

Fiet equidem, per demonstrata modoy 

f = « — 9 + CMD, 
ideoqu© CMD = f — « 4- fl, 

CQ_ p 

atque Sin d — u -\. Q) ^ -^ = —;^r 



S/ (i +x)* — p* i 

nee non Cos^ (q — » -f- j = ; , 

turn yero per difierentiationem 

. dp pdx 






.:> 



Sed et, ex principiis theoriae curvarum generalibus, 

»' 

du = (V) 

atque sic 

(/ -{- :xr^ du 
igitur 

(i ■+■ x) dp 



de = - {2), 



pdx 



. du (s). 



$. 5. 



Has ipsae aequatlones , niidam quamvis disquisitioiiis 
futuras solummodo ostendunt formam , tamen earn aperiunt 
viam qua denique insistendo, ejusmodi colli'genda sint phse- 
nomena, ex quibus plena demum , atqne solida sit eruenda 
trajectoriae, de qua jam quserimus, cognitio. Turn vero 
ponamus utcunque datam esse rationem i -\- s ad i, quam 
velocitas, quacum lumen in aere feratur, liabet ad ve- 



relocitatcm, quae in vacuo locum habet; Densltatem autera 
aeris in A esse ad ejusdem densitatem in puncto indefinito 
M \xt I ad cp. Constat utique ex experimentis, quae qui- 
dem sumraatira olim instituit Hawkesbee , jam vero aliquot 
abhinc annis omni instrumentorum instructi apparatu summa 
comprobaruiit sollertia BioT et Arago, esse vclocitatis iu- 
crementura, quod radius capict luminis cum e vacuo pene- 
trat in cujusque densitatis aerem , in ratione , quae compo- 
natur ex his ipsis <p et «. Ideoque erit Velocitas in A ad 
velocitatem in TIf ut i -)~ ^ &(^ < + ^ ^> 

Sed et, qualiscunque fuerit ipsius x functio, ea, quae 
vim definiat acceleratricem luminis, singulis profecto Atmo- 
sphaerae stratis ubiquaque aget ad perpendiculum; ideoque 
ad centrum ubique verget C, atque sic fiel , per deraonstrat 
in Theoria curvarum universall, 

Velocitas in A: Velocitatem in J^ a= CQj CF 

= pa: SinQ .a ; 
Igitur erit t + f : t + f ^ = p: 5j» ^ , 
■+- sj Sin 6 



A 



et inde p = 



I •+■ s(p ' 



^ s + ') Sin9.d<p 



quorum acleo substitutione obtinebitur ' "*" V=? '^fj oifgo^^ 

(i 4- e) Sin 9 . dx 

du z= - • (.\ 

0-hxJ VO -h ^>)' . ('-Hf ^J' — (f -t- f)^ . Sin 6» " ' '^^'' 

— ?/■» -f- e) Sin 9 . d(p 

»f = ■ ■■ ■ ■ (A 

(i + f (?; Vf/ -t- xj^.. (i^ Pipi* r-.C/,-ir f;» .Sin 9^"" ^^^' 

-!ij>b?v »!^' ■■•( '*• •A'-iiifmh "ia ., ^'f?^ Cfr"fi'> 

Propositam hue usque summa, qua par est universa- 

litate contemplati sumus rem , ut omnes adeo , quas circa 
Atmosphaerae constitutionem comminisci quilibet possit, hy- 
potheses nostris comprchenderemus formuh's : atque sic omni- 
no duplicem disquisitionis futurae nobis aperuimus viam ; 
tam scilicet illam , qua , ex data quadam pro constitutione 
Atmosphaerae hypothesi, convenientes huic quaerantur refra- 
ctiones, quam denique alteram, qua, ex data qualibet re- 
fractionum lege, conveniens eidem eruenda sit Atmosphaerae 
constilutio, atque inde oriundae ultimo definiendse refractiones. 

Turn vero prima quidem, quae sese considerandam no- 
bis offert hypothesis, ea est, qua r determinatam statuatur 
habere ad u rationem, quam proinde si ponamus eandera 
esse, ac ipsius » ad unitatem, fiet adeo ex hypothesi 

§ = «.«, et,inde ^^J = x, 



ideoque per aequationem (jj ,•;. „i- 

-i- x) dp dp ecdx 

' — —: e=3 06, siye — = — - — , 

pax p i -+- * 

atque per integrationem 

(I + «;5m9 — 1' + *; , 

exhibente videlicet A quantitatem determinatam ex arbitrio 
omnino sumendam. Sed et, per demenstrata in anteceden- 
tibos, 

' " ' " n_ O + OJinS 
-ml. •' - '• ■'^ — ; 1 

*igitur fiet per substitutionem ^ 
= f/ -H *) , hoc est 

et inde tandem "'""'" -''"^'' ' 

r? 4- hf - -^ xf 

. «... :. .*o-H«; 



1.". . 



$. 5. 



<'i-r t- : V- ^ " r , rr 



Hinc adeo manifestum est fore, ut evanescat penitus 
valor ipsius ^, qui sumendo x =z b, locum habebit, atque 



sic profecto fore h , a ipsam illatn , ad quam Atmosphaera 
sese extendere sit censenda, altitudinem. Sed et, cum i sit 
valor ipsius(^, qui pro ar =2 o locum obtinet, fiet per sequa- 
tionera CO 

/ -J- e = fz -h A ) ; . . . ; ... (8)..' 

I + « 

nec non t -^ s(p ziz — . ...,•.'• (p)> 

Igitur , si liunc ipsius cp valorem in seriem explicemus , quae 
juxta dignitates procedat ipsius x, fiet denique > ^fJ^;;^) 






. . (loJr 



atque sic omnkio patebit, nascente scilicet x, nascentes ipsi- 
us (p valores progressionem efficere tantum noH Arithmetic 
cam , ipsamque proinde Atmospliaerae densitatem juxta legem 
decrescere, quae, dum x minor sumatur ipso A, parum ad-, 
modum ab Arithmetica difFerat progressione , siquldem cc uni— 
tate statuatur esse minor. ajlii^: 

^ -^x t -'.^ '/,-> — 1^ 

• < «i- » $• "• ■-. ~^ .. 

' Porro, cum sit, per asquationem (0 

Log. Cz + e(pj = £» . Log. (i +- hj .— Log. (i + x)i 



96 

atque sic per diiTerentiationem 
'■i' > ed<p udx 



Jt r¥s , Si. 



■, nec non 

£et equideI^^ per substltutionem 

u Sin 9 . dx 



if = 



. ,^ r' + *; ^ (i + V * — '^'» ^' 

cujus cum jam integrale sit eruendum, ponamus 

Sin «». /* 



(■ + .>-•'- 



Sin 9» = 



quo quidem ipso fiet 



Sin 6 V/ — 



f^Ct -^ x)' * — Si: 

it + x) = 

■"-liir .iiiiif-y- ., . cf?;. t, .- •; : ' — ' 



Sin 9 

Sin 9» 



'-;> 



(i — «; . Lo^. fi H- *■/= 2 Log. 5»n 9 ■— Log. ^J — J V • 
atque per difFerentiationem 

{2 ■ — u) dx 2 sds 

aix 2flS sdt 

et inde — ; ss . , ' » 



prodibit utique per substitutionem ' * 

2Ct ds 



d^=Z 



atque sic, per Jntegrationem ita peractam, ut evanescat ia- 
tegrale posito f =z S, ' .^ '**' 

zct, ' 

ex quo denique, cum jam integrale, quod quserimus, ita sit 
defitiiendum, ut evanescat posito * = o, quo scilicet ipso 
obtinebitur 



— (Arc Cos. y/i — /* — Arc Cot.^t — 5M, 



\/z — 5' = Sin 9 , atque 

Arc Cos. V/ — 5" = - — 9, i.f^' ^' ' 
fiet adeo 

e = -i?- Arc c»,. ^'"' - (i - 0\ 



et inde 

5/« 



::: = I 6 §- 1 , 



Arc Coj-. 



•t- (i 

ideoque tandem 

Sin (9 — ^-^— ? I = — - " " - . i . . T") 



y ■ r 



,2 « - V> J 

VOL. IX. l5. 



§■ 7« 
Jam igitui', si in requatione quam attulimus ultima, 
ponamus xzzh, quo scilicet ipso ^ in definitam abibit, quani 
univcrsa ad A usque inducet Atniospha^ra refractioncm r 
prodibit adco 



f — ^ Sm [Q — ~ ~ r] = 



r-*v ,r; '*m , ^^--'W «- 



hoc est, propter 1 -f- « =: V' + e > 

y^ zee J ^z» 

vel, si brevitatis causa ponamus 



2 — » 



5,-„r8-i--:i^r^= ^'"^ 






•fc 



2 — rt 

ZOi 



V . . . . . .... ^f*^ 



5m f9 — V . r; == . ...... (,^;. 

Tandem, si ponamus ^ refractioncm exhibere hori- 
zontalem, quam universa ad A usque inducet Atmosphtera, 
cum haec quidem ex eequatione obtineatur (13)1 si in eadem 

sumamus 6=3i", fiet utique 

Coi . vJR = '- — ' — . . :.;;,: (7^ 



=^5^ 99 



turn vero r— Corit, . vR =z i -~ (i + eJ—\ hoc est, si ul- 
timam isthanc formulam in seriem explicemus, qua; juxta 
dignitates procedat ipsius s, turn vero duos tantum oriundee 
adeo rctineamus terminos, fiet 






« ^'•'^ -CJ^lil^'- -■■,.# 'ii. •- " 2 ' Z 



•i-^o 









'jA ' T> /^ $• 8. 1 

Rursus cuQi sit per aequationem C6) 



lOO *^^ 



O + hf-O-hx) '*.dx — dx 
<pdx = — J 



M} 



ideoque per integrationem ita peractain j ut evanescat inte- 
grale sumto x = o, 

I <pdx = ■ ; 

fiet adeo definitum, quod samto * r=: A, prodit integrale, 

/■+ h — / — f — h -\r ah 



r(pdxz=: 



'{i — cc) 



•Vii- 



« 



. ,...«>* ('?>• 



Jam vero per aequatlonem (g) est 



cc 



Uogii + hJ A— iA» 

osi 



s{z — e) 



h,2 — h) 

igttur fiet per substitutionem in aequatione (17} 

h 



J z — a — 6 .i</v> 



,-*-»^ ^<^ - JQJ ,-»-»»^ V^«- 



hoc est, si pondus Atmosphaerae per altitudinem definiatur 
columnae, quae densitatem ubique obtineat aeris, qui est in 
puncto A, fiet adeo ' ■y-rt • \ »'\ - < 

■ ■ • universae Atmosphasrae i h . a 



rae "I 

A ] " 



pondus ill puncto A } z — h — e 

i. S'l* r.on f'.f'! 

Sed et, si ponanius r .a subtangentem exhibere Ba- 
rometricam, cui datum nostrum coaveniat e, fiet hoc idem 
Atmosphaerae pondus =: r.aj Igitur 

= r.fl, et mde ' ^■ 

atque sic denique per substitutionern in aequatione \is) 

e(z -h t)^ f 

« = ' _^ , = - + 8 . . . . ; , (z/; 

qui qnidem valor ipsius a, si in aequatione substituatur {i6) ^ 
prodibit adeo tandem"*' '*' aV'V". 



jf=-^i 



G^^^^;^;^)--^^- 



Quod si jam ponamus s (per varfationes Atmosphaerae^ 
quae a Thermometri pendeant variationibus) abiisse in K.s.^ 



102 ■-*^Vi^' - 

fulurum omhino est, ut r'simul oibeat in — , et Irtde « in 

~ t Sib. olaiyiq ui t 
nee noQ ^ in 

Ideoque patebit liinc valorem numericum « variabilem fore, 
in ratione , quse parum admodum a duplicata recedet ipsi- 
us A} refractionem autem horizontalem auctum iri, vel mi- 
nutum,' ill r&tiouej q'uae* sdsquiplicatam "aliquantulum exce- 
det ejusdem A; existentibus videlicet r et e adeo parvis. ut 
sine errore notabili negligi possint, atque sic proinde 

— partem constituat prinoipalem ipsius* Is 

,(^^\- ^iJir.iliiiu'iJA v'li. f-x-^v.^*' '^, .»?,°'''''i' '-"^^'*v li-JuJuup lyp 
_2AVa% 

y4T-A«e 



autem similiter partem principalem ipsius It. 



-f-^') 



' J Sf. •: — 



— TV 

Sed et eadem prorsus rationed si e, per variationes 

Atmosphaerae , quae a Barometri tantum pendeant variationiT 

bus , abiisse ponatur in /w . f , cum r nullam ex hoc varia- 

tionem patiatur, futurum adeo est, ut »' abeat in ;^\ 

^\ , X tti I vaJixxuJiuiortT s aca^ 



io3 «^^ 

alque J?' similiter in 

R z=i — ■ - ( I -i ) . Uo). 

V^r — A>A (fAr4 — A>f; J ...,. 

.ft ,) ■ r- i 

. ^; ^i •. * 

Ideoque patebit omnitio refractionem horizontalem , ex jun- 
ctis, quas a Thermometro pendent atque Barometro , varia- 
tionibus, in ratione auctum iri vel niinutum, qaee rationem 
aliquantulum excedet compositam ex sesquiplicata ipsius A, 
atque simplici ipsius fx. r. . . 



^' Cseterum animadvertisse hoc loco juvabit, sequationes, 

quas in antecedentibus attuliraus, cum iis omnino congrue- 
re formulis, quas dudum pro hoc eodem argumento pro- 
posuit Thomas Simpson, easque praeterea ipsum ilium in- 
dicare fontem, e quo constantes manant, quae easdem peni- 
lus determinant; neque proinde sxiperest amplius ad plenam 
omnimodo cognitionem refractionum, quae huic conveniunt 
hypotliesi, nisi ut generalia admodum isthtec cum ipsis tan- 
dem conferamus observationibus. 

Hunc igitur in finera ponamus esse. >5{iJi'!A c!^^ ot-pja 



io4 



qualis omnino ex medio prodit determinationum , quas ex 
prisraaticis quidem cxperimentis BioT elicnerunt et Arat- 
oo, ex ingenti autem observationum Astrononiicarum, tarn 
Bituricit a se ipso, quam Panormi aPjAzzi institutaruni ropia 
coUegit Delambrk, atque ex recentissimis denique obser- 
vationibus summa ponderatis fide atque diligentia nuperri- 
me proposuerunt Bessel et Groombridge, pro tempera- 
tura scilicet =: + 10° thermometri cenlesimalis , atque Ba- 
rometro ad latitudinem Observaforii Parisiensis altitudinem 

obtinente =: . ']6; Subtangentem autem Barometricam 
T . a (pro eadem Atmosphaerae temperie, et ad eandem poli 
elevationem) ad libeilam maris reductam, ex determinatione 

ipsius Ramond, s» Z2SZ . VS') atque tandem radium cur- 

vaturee meridiani terrcstris, qui isthic locum habet, sive 

t 

i... a ^ <^S'!°3H • ^J^t equidem „£• uu<r„^ 



iUil.ii 



t 



=z . 0012^^4^4 f et mde 



.(.'tnjo 



per ajquationem C")^ « :^ . 1004672 e= , '''"itqi( i 

■ :h 
nee non, per formulam (12), v = S*<^3S'SP* 

turn vero , per aequationem (20J , h = . 002jSpi4j , 
atque sic Altitudo Atmospbaerfe A . fl = 1^493 • 7'»ill 
ipsaque tandem refractio liorizontalis R ^ 27 49 • 4^'^' 



Minor jgitur cum sic prodeat fefractio horizontalisv 
qiiam quae utcunque possit cum observationibus conciliari, 
€rit profecto hoc idem indicio, earn de qua jam agimus hy- 
pothesin, ex qua scilicet f statuatur = <«.«, nequaquam 
esse ipsi rerum naturae ad amussim consentaneam. Interim 
tamen, t;um vel minimi hypotheseos cujuscunque errores 
maximi oranino sint prope horizontera in hac disquititione 
momenti, referet sane antequam ultimum huic vale dica- 
mus, ad examen etiamnum revocasse, annon pro minoribus 
a vertice distantiis approximandi saltern causa adhiberi quo- 
dammodo possit, atque hoc quidem casu, quousque id sine 
insigni quadam ab observationibus discrepantia fieri liceat. 
Hoc autem acturi ad aequationes revertamur CijJ et C'4j} ^* 
quibus scilicet obtinebitur 

Shi fl 



■ i • U M 



Sin — Cfl v . rj = Cof vR . Sin (l=zU—2 Sinf-HJ \ 

" f v-4-/ "I 

=S <.i—~v8 (i s)\ Sin9 . . . . (27), 

atque ex hac explicitum eruamus ipsius r valorem. 
Turn vero ponamus brevitatis causa 

= P, et IS I I — sj =: )g, 



vr 

/ r ■« 



VOL. IX. l4. 



' ■^1.^ ' io6 «^^ 

quo netnpe ipso Iiabebitur 

,a;i. • ^" T-V) = (i — a) Sin fl^ 

fiet utique per difFerentiationem 



~Vi? 



■"^' rfy . Cosln (9 — vj z=z dz. Sin 9, 

d^v . Cotin (6 — r)' '-fi rfy » . Sin — v) = o ,. 

exu • </a . d^v Sin 9 -f- (i —z) dvK Sin 5, 

rfa . d'v -i- (i -^ zj. dv^ = oj- «''^' 
atque generaliter tandem 

-^ na^s . d * ' (dv'J J 

ubi nempe rf (du') = ^^t,.* _ ^2^^ 

d"" (dv>) = jiyi . a Jy ^ <fj„ , rf,ya ^ ;}^-_ p-. 

</' f'^y'J =jdv^.d*v + isdvd^vd'^tr + (frfiy', ■ 
d* (dv^)- '-- •-" -^Hdvd-vd^v 



!jdv^ . d^v 
+ iSdvd^v^ 



Ideoque, si, posito quidem /^ valorem exhibere quem obtl- 

net 0, atque — J valorem quem obtinet f -i-^^ pro 3 = 

^ dz" / \ is" J 



10/ 



. >-»K . S>> 



ponamus ii lte riiis Tatig. 6 s=^/, cum sic scilicet 'prodeat 
' V' ;*afe K'J ■■ .'\'. ■''a<%"V ^ ■■ " A >j:;s. V 

F= o,--~ =zt, -~ =z-^.t ( — ^) = — t\ 



! ^ :•• f hi 4- f : • • }. \~—]is 



(dV2y\ 



dz 



n^. ;' 



dz 






•"^1^^^. 



/d'F^ rdV^^ dCdF^) 






"hfi j-^ij 



'* dz^ - \ dz-^ V dz'^ 



dz^ ' ^~di 
i ' 

>dz*^ ~' ^ \ dz* J A 



'i- "^.?. 



t '^" 



,^4 ^ J. = ?^.^ ^^^5^ S .^, ,^^^,^ 



da 






d^ (dV^) _ ydP\^ ^d*r. 'dr>. /d^F\ /d'Fx 

dz^ -^Kdz) 'Kl^j'^'^ .-d^J'X-d^J-Kfv) 



+ ^ 



=z (ff + pot^ + /oy'j. 

d^(dFi) _ fdV\ fd^V\ (dV\ (i^V\ fd*T^\ 

dz^ ~^{dz) \^)'^^['d^/\d^j\'d^) 

>^rfa6"-^ "■ '^ ^ dT^ J- "" v. dz7 /. 

fiet adeo per Theoreraa TAYiiOarANUM: 

2 .3,..o \. dz J- . , 



2* Z*" ^ . 2* 

z 2 . J 2.4 

z > 4 .J 2.4.0 



fioc est, si utrimq^ue per v dividamus, turn vero pro — valo- 

V 

rem substltuamus-r, pro z autem valbrem vs ti — ■ « J, fiet 

, Ct. ) Tang 9'' 



:^'. '■ 'I ^' i . j 



Tflwg 9 / + — (-, -if 4- -^l' ) Tang 9* ) Us), 



4, 20 



(3 -6z-^^—\ Tang 9« 



vel. Si- pro J/ et ? valbres adhibeantur, quos in paragrapho 
pro^ime antecedfenle attulimus, fiet denique 

SS"-S'3Sp 1 _ ^ f{' .0771222s ^ 

\ Tang 9 ]Tang< 

1 . 7^S7720 y S . 8S200SSS ^ 

+ , 00017 J4f\ — . oooooozi6Si\ 

\TavgS^ \ Tang 9^^ 

a . 2jpisop ) J . joosjis ) " ^ 

atque ex liac tandem formula sequentem computavimus re- 
fractJonum tabulam, in qua scilicet coluinna ^ apparentem^ 
exliibet a vertice distantiamj S refractionem, qualis pro 






110 



4dfe=it 



'!V^a=^' 



liac ex allata prodit formula; C qualein pro eatlem, ex de- 
terminationo ipslus Delamdrb, recentissimse Gallorum earn 
exliibent tabulae; D qualem Cessel ex novissima obtineret, 
quam ipse exhibuit, constantis s determinalione: atque E 
tandem et F, qualem Delambre et Bessel ex nostro pro 
e valore obtenturi fuissent. 

•* Tabula Refraftionum ex formula (zpj. 
Thermom. Centes. = -4- 10°; Barom. =: e^.ytf 
A B C D E F 



10° 


10 ■ 


28 


so" 


21" • 


22 


So" 


55". 


65 


4o° 


48". 


89 


45° 


58". 


21 


So*" 


6q". 


58 


60° 


100" 


64 


70° 


i58" 


77 


80' 


018". 


70 


90° 


5o4". 


23 



10 

// 
21 

>~ ^// 
00 

48" 
58" 

100 

i58" 
5ig'' 

5// 
09 



28 
20 
64 
87 
22 
54 
60 
82 
82 
92 



lo"- 


27 


10 


.28 


2l"- 


19 


21 


. 22 


33". 


60 


55" 


.66 


48". 


82 


48' 


.90 


58". 


i5 


58' 


. 25 


69';. 


27 


69 


. oq 


100 . 


49 


100 


.67 


i58". 


57 


i58' 


.93 


018 . 


76 


020 


.o5 


5o7 . 


45 


5io 


. 28 



28 

22 

66 

90 

25 



10 

21" 

53" 
48" 
58" 

69 . 09 

100". 66 
i58". 84 
519". 3i 
5o8". 55 



ct 



•(•• 



$• 12. 



,.. Hlnc igitur patet, tuto admodum earn adhiberi posse, 
quam paragrapho proposuimus quarta, hypothesin, pro illis 
computandis refx'actionibus, quae distantiis coaveniunt a ver- 
tice , intra limites 0° et 70° comprehensis ; ex lioc autem in- 
cipere divergentiam aliquantulam, quae quidem cito adeo 
crescit, ut sumto jam 6 ^ 84 f evadat J>" /', atque sumto 



iir ^^^^ 

tfenique 9 = po'' fiat > d'. ''Vn&e profecto vel oitinino re\i-^ 
cienda erit haec eadem hypothesis, pro ipsis determinandis, 
quae horizontem prope locum obtinent, refractionibus, vel 
alia saltern adhibenda , quam quae ex Barometricis colligatur 
observationibus, altitudo Atmosphasr^e, ahique proinde, quam 
qui inde fluunt, pro « et v valores numerici, Superest igi- 
tur etiamnum ilispiciendum , annon ex data, quam obse^rr 
vationes suppeditant, refractione horizontal!, ejusmodi for- 
sitan prodeant pro h, r, « et v valores, qui observationi- 
bus, pro majoribus a vertice distantiis, saltern intra erro- 
rum in observando facile concedendorum limites satisfaciaf. 
Quern adeo in flnem faciamus ;v «», ;^ 

i? = « . f , 

quo nempe fiat,^ per aequationem f/j-Jy 

■ ' "f. 

»* . e* =z ■ — 

V 






turn vero « =r .*'C** V' ".; 



^^. ■ ■' * 



atque T = 

2(C6 — ej 



00' 



• • • • 



«^^,^ 112 '^^ 

His autem adeo determinatis, expHcitain, ex qua re- 
fracflones determinentur, quae in horizontis valeant viciniis, 
ita eruemus formulam. Sit q deQnitn, quce daloe cuilibet 
conveniat a vertice distantioe 6, refractio; q -\- t autem in- 
definita, quae indefiuitae conveniat distantiae p 4- '. Atqu« 
cum sit Sin (6 -^ y . q) =2 (l — z_) . Sin 6, et 

Sin (S -4- / — V? — vO = O — 's) ' ■^'« (6 -ir Vf 
fiet, per differentiationem ita institutam, ut < et x solas pro 
variabilibus habeantur 

(dt - vds) . Cos(& ^ t- vq - ysj zn - Zj dt . Cot (6 4- tj, 
hoc est, si brevitatis causa suraamus ' 

p z=z 6 + t — vq — vx, 

fiet dp .Cospz^O^ ^) '^^ • Cot C^ -h 

et inde, per diflferentiationem ulterius continuatam, 
d^p Cotp — dp"^ Sinp z=: — (t — zj df* . Sin (6-^0, 
d'pCotp- sdpd^ p Sin p - dp'' Cotpx=a- (i-z) dt » . Cot (6 4- 1). 

i^pCo,p-4ip'"p Si.p-3d'p' ^■•"''U (,.,)„. «„(« + ,;, 

- ^dp*d^p Cosinp +• rfp* Sinp ) 

d^p Cosp — Sdpd^p Sin p 

- lod^pd^p Sinp - tsdpd-p^ ^°'^l = (,- 2)rf/» Cox (9 + /). 

- lodp'^ d*pCotp-i-iodpU^p Sinp ' 

-J- flfp * Cosin p 



'•^'*^^^- ii3 

d^p Cotp — 6dpd^p Sinp \ /''V'**N ' ^ ,.,„ 

~iSd^pd*p Sinp - isdp^d*p Cotpi 

— lod' p* Sin p - 6odpd* pd ' p Cos p\ 

H- 2ti dp^ d^ p Sin p — ijd^ p ' Cosin p I 

Hh 4Sdp*d-p Sin p + isdp'^ d^p Cotp I 

— dp^ Sinp .^^ l'^:J^ .. . 'i^^t.'f ":>j ,. ,•_ i 

Ideoque, si in his sequationibus sumamuS /=ro, eique con- 
venientem ipsius p valorem designemus per P, ipsius aur 

tern ( -) per ( ), cumfitP = fl — y.q, {acili, 

• . ■ < ^dr y ^drJ 

admodnm negotio' sequentes inde obtinebimus ffiquatlones j 
quae quidem pro Ozzzpo", locum habebunt: scilicet 
q = S, JO = ^0° — vR, CotP = Sin vRi 

Sin P =z Cot vR = I ^z, ( — j =0, i ^ 



VT 1.. 



C^) = — CoUvR = soCot.vR^ TT._ 4SCot.vR^ 



i ' 



ex quibus, cum sit ( — J s^ t — • v C—jj atque pro sequen- 

tibus quibuscunque differentialibus I • I ==: — v I I, 

ijt ^ dt ' ^ dt ' ' 

fiet adeo, pro < = o 

^ = "' U; = V ^ ;rf^= 7 • ^"^^"^-^^^ (jiij = <»' 

(^■^J = - Cotang,vR (t 4- JO Co/. vi?» + 4sCot. vR*J, 

et inde per Tlieorema notlssimum de evolutione functionum, 

it t^ \ 

I ^ CoL vff — CCat, vR+jCot. vR ' ) I 
2 2.S'4 I 

,, > (JJJ- 

+ ^ ^ (Cot^vR + je Co/, i-i? » -f 4sCot. vR 'J I 



# 



Superest* jam , ut banc ipsarn in numeros tandem conji- 
ciamus formulam, quern igitur in flnem ponamus, pro nor- 
mab, quem.in paragrapho lo assumsimus, Atmospbaerae statu^ 
refractionem horizontalem R z:^ jj 4<f" .jz=: 202S"»J qaa]em 
scilicet recentissimae Gallorum tabular earn exliibentj fietutique 

» ^ J4 . 7007J , atque per aequationem (joj ' 

1/ = i . Z(2z6s, et vR = usis)" s>i = / tl' SP'PS- 






ii5 






« 



<f . J<^2^<^^ 



=: iSJi^iSi T = .ooopo22SSSf 



hz=i , ooigojSps-, et altitudo Atmosphserse A . a r= 1^4$$ • 77 *y ' 
atque ex his tandem sequentem licet ex formula novissima 
conficere tabulam, pro refractionibus , quae distantiis conr 
veniunt a vertice horizontem prope accedentibus. 



S^ 



Tabula Refractionum horizontaliutn 1 


Therm. Centes. 


= -t- 10" ', Barom. =: . 7(f 


A. 


5. 


C. 


89° 0' 


25 4.0 


21 21 2 


89° 10' 


26' 18". 4 


25' 38" 6 


89° 20' 


27' 07". 9 


27 2 2 


89° 3o' 


29 58 . 4 


28 62 


89° 4o' 


3o' 32". 8 


So' 9" 3 


89" 5o' 


52' 6". 5 


3i' 54" 3 


90° 0' 


53' 46". 3 


53' 46" 3 


/ 
90 10 


35' 5i". 2 


35' 45" 9 


' 
90 20 


37 22 . 4 


5/ 53" 6 


.90° So' 


59 i6"« 7 


4o 10 



i^> 



Ex hac autem tabula cum profecto pateat, pro datis 
a vertice variationibus distantiarum , minorem prodire ex for- 



*) A re quamvis, de qua heic agimus alienum, tamen apprime 
notatu dignum nobis visum est, quod, si ex hujus denique 
duplicala pro allitudine AfmosphseraB sumta velocitatem do^ 
terminatum eamus soni , prodeat ex regula Newtoni spatir 
um minute temporis secundo percurrendum =5 5'J'J*", 6x\ 



ii6, -^^i^^Xm 

mula (^^) varlationem refractionum , quam quae verae con- 
veniat Atmosphaerae constitution!, sequitur adeo prorsus o- 
mnino rcjiciendam esse, quam paragrapho assumsimus quarta 
hypotliesin, pro illis determinandis rcfractionibus , qnee in 
proximis valeant horizontis viciniis. 

5. 1 3.3 

Proxima post illam quam sic omnino rejiciendam esse 
judicavimus, quae quidem praecipua quadam sese commen- 
dat simplicitate ea est hypotliesis, qna, crescentibus, ad 
quas perventum sit, Atmosphaerae altitudinibus , densitates 

quod vix omnino a recenlissima differt, qnam Parisiorum 
institatam viciniis vidimus, determinatione, quce scilicet ad 
temperaturam reducta thermometri cfentesimalis =: -\- 10" , hoc 
idem spalium suppeditavrt = jjd", ^. Atque contra, ai in 
eadem hypothesi altitudinem quaeramus Atmosphaerae, quo? 
huic ex regula Newtoni conveniat vclocitati soni, prodibit 

nlique /i . a =: 11562" , ^a, h = 0. 0018150^4., 

y = o . ooogo84-Z5S , » r: 5 . ^064.16, 



«• = o . 1560935 = 



6 . ^064.16 

ipsaqne tandem refractio horizontalis R z=: 33' }8'8ts , ex 
' 'quo quidem patet, banc omnino intra limites cadere erro- 
rura, a quibus numquam in hoc argumento nos tutos fore 
quisqnam afHrmare forsitan potuerit. 



«^fe 



^^ 



117 ' ^^^^^^^^SP^ 



ponantur decrescere secundum functionem, quae progression 
nera efficiat plane Arithmeticam, adeo ut ad datam (quam 
scilicet h . a exponat) penitus evanescat altitudinem. Hoc 
quipjpe ipso casu fiet \ •♦ 



(p zzz I — Y, et z •+- f ^ = i H- e 






ideoque per sequationem (sX-^ 



— Ci ^ s) Sin Q . dx 
h 



(,+.-^)//(,+.y.(,+.-9'-(,+o'«' 



h {i -k- b) 



Sin 9 , dx 



i 



•■■t'-^)^('+'7-('-H^J-- 



hoc est, si brevitatis causa sumamus 



i 



Azz I -^ 



et 5 = I 
fiet utique tandem 



h (i -Jr s) 

4a 



, C =z 



h(i -^ e/ 



C.SinQ.dx 



(i ■■ CxJ \/Coi. d^-^z^x-^Bx* - zACx^ 4- C*jc« 



'(34) 



<, 



Il8 :fe^ 



./ 



"^ Quod si igilur ponamiis 

t 



V'COS 9» -f ZAX + fix» -^ 2^Cjc5 -f-C^JC* 

cura sic quidem prodeat 

— i Logar. fCos. 9» -f- 2yfx-4- B** — a^Cx' 4. C«*V 
t=»Log. Sec. 6 + Log. (i + Ax-i-S'x^ -*- Car* -+- D'^* -f- &c.) 
fiet per differentiationem 

^ J — Ex + sACx^ — 2C»*» 
Cosin. 9» + 2^;c -+- Bx^ — zACx'^ -f- C^:v* ^^ 

z + ^5f + B'x^ 4. C;f5 + L*** H- £';c^ + 5cc. * 
ideoque per multiplicationem utriiique Tactam 

Cosin 6* . A -h CaCosin 6* . B' -i- zA . A') x 
+ OCosin 9» . C -f- 4if . fi' 4- 5 . ^;«> 
+ r^Cosin 6* .D' + a AC ^ zB.B' — zAC , A'Jx^ 
+ CsOos. 6^ E' + sAD' ^jBC^4^CB'^C^ A)x*] 

— /f — r^^ + B) X — (AB' ^ BA — 3 AC) *» 

— (AC ■+• bb: — 3AC . ./f + 2C=»; »» 



^\ 






"^s^p 119 =^*^^ 

atque proinde sequentes emergent valorum A^ B', C, U, JEf 
ficc. determinationes 

A' z= — A. Sec. flS 5' =^ Sec. 9* - - Sec. 6\ 

2, 2 

C = — ^ Sec. d« 4.-^-^ Sec. fl^ + AC, Sec. 6*, 



i 



- % 



8 4 



e-f-H 



Sec. 5+ Sec. fl*, 



JET = - ^-_ Sec. 5^0 ^ £jl:f Sp^_ ^8 
^ 4 

k His autem determinatis, cum sit ' 

. C.TangJ.tix 

^ ~ "TZTcx — ^' + ^^ 4- ^'^^^ H- C^' 
■^ D' X* -\. e: x^ + &c.;, I 

ponamus ulterius : '> , 4 

/-h^x+^^jca -I^Ca:? -f. D^ ^4 ^ E^ x'^ -i~ &c. 

r + ^' ^ + 5" >:^ + C' x3 4- £>" ** 4- £" ;,. ^ 8cc. 
quo quidem ipso Set 

^" = ^ 4- C, 5" = 5' + CA 4. C*, 
C" = cr + C . if' -t- C« . A + C, 



v» "s^-v- 



,20 ^i^^ 



D" = D' + CC 4- C» . 5' -4- C . -4' + C+, et 
5"= £' -h CD' + C« . C -+. C^ . B' 4- C* . ^' + CS 

prodibit adeo tandem 

Afz + f; ^ ^ ^ 2 i 4 

V ^ h &c. ; » 

Ideoque, si ponatur ;e = A (quo quidem ipso f ablbit inr)» 
turn vero omnes negligamus terminos, qui, ne sumen o 
quidem Sec. fl =,zo, partem minuti secundi efficiunt cente- 
mam, fiet 

^ * 4 ' 



izz 



12S 






fe 



' -^j,^' 121 •*-^;;^i 

Superest jam, ut pro general! admodum isthac for- 
mula numericos tandem definiamus coefficientlum yalores 
ex quibus pro data quavis a vertice distantla convenientem 
ei liceat determinare refractionem. Tum vero statuendura 
, oniiiino est altitudinem Atmosphaerae h . a duplam esse sub- 
langentis Barometricasj ideoque pro normali quem in para- 
grapho 10 assumsimus Atmosphaerffi statu, 

h . a z=. i6sit". 43 . h z=: o . oozs^zsSj^ 
. et e = o . 0002SJ0PP8 = 5S" .39352 ■> 
ex quibus denique per substitutionem obtinebitur ♦• == 

Tang. 9 ^ iTang.e.SecJi.Al 

1.76^3032) i. 4153390) I 

-\r 23" . i9S24\ . r^,,, -25 -90006 X 

lTanJ.Sec.9*A* ^ I Tan.fl.Sec. fi« yi 

i- 3^54550^ t. 41^3008} 

+ i.-.^«.iW„.9.Sec.«..J»-^-^^»"}Ta..«.Sec«.Oi: 

1.5087724) i'^.3335(>3) 

1.7794540) i.s,40ii04) 

■" "'"••'f }Tan;?.&cS.««. - "^"- W-'lTan, «. Sec 9" 4>l 

2.1117022) 2,25)20142) 
■^ ^01" . 4242^ *'*•'' ■' X-r. T 

Tan.a.SecS^^A'o " * ' ' ' 

2*479^81) "■-'." 

VOL. IX. "'"=*, -*^*"- ^^ 16. 



.JMK. ^>. 



»^^' 



122 



,>-**v, VA 



atque Iiinc tandem sequcns prodibit tabula Refractlonum 
Tabula Refractionum ex formula (3^)' 
Tliermom. Centes. = -4- 10°; Barom. = &" .yd 
t A B C D K F 



10 

40° 
45' 
5o° 
6o' 



8o' 
8'i' 
85° 



10 . 528 

2l'\ i2 2 

55''. 66 
48". 90 
58". 2 5 

69"; 39 
100". 66 
i58". 83 

019". 02 

5o6". 62 
588". 39 



10" 27 


10" 27 


>f ' 


// ' 


31 20 


21 ly 


55" 64 


00 bo 


48" 87 


48" 82 


58" 22 


58" 1 5 


69" 5* 


69" 27 


100 60 


too" 49 


i58"82 


1 58" 57 


01{) 82 


5i8"76 


509" 92 


507" 45 


594" 5o 


591" 29 



10' 


28 


It 

21 


22 


55" 


66 


48" 


90 


58" 


25 


69" 


39 


100 


67 


1 58" 


9.0 


— If 


o5 


010 


28 


09^ 


72 



lo" 28 

21" 2 2 

00 bo 
48" 90 
58" 2 5 

<J9" 39 
100 bb 

i58" 84 

r-- " C 

019 .^1 

5o8" 53 
592" 32 



J- 



f i5. 



Multo Igltur minus quam antecedens, haec hypothesis 
a vera deflectit Atmosphaerae constitutione^ cum ad distanti- 
afm usque a vertice 6 =: ^4* vix etiam minimam ostendat 
discrepantiam, atque sic profecto refractionem determinet 
intra limites errorum, a quibu* in observando nequaquara 
tuti esse possumus. Interim tamen^ cnm ex hoc manifesto 
satis aliqua videatur incipere divergentia, releret omnino, 
antequam ultimam pronanliemus de eadem sententiam, ex- 
periment! loco tandem examinasse, qua;nam inde prodeat 
refractio horizontalis. Turn vero, cum huic quidem ex- 



.«^i^. 123 '^^ 

hibendae minime icionea sit allata ultimo formula (jif), 
recun-endimi adeo est ad ipsam formulam difFerentialem » 
quam aequatio suppeditat (j4), ex qua, siquidera sumamus 
Sin S := /, et Cosin 6 = 0, fiet utique \ 

■\' Cdx 



(i — CzJ s/^Ax + Bx^ — ,^^C«5 ^ C3jf4 
Ideoque, si in hac ponamus 



\'%, -.'- ' ■-■• '/"'"^i*"' *^■""' 



S/zAx 
unde nempe obtinelsitur 

* Logar, (zAx) — \ Logar, {2 Ax +• i?:^' —zAC^ +• C^jc*^ 
=:= Logar. ('j -4- ^« -f- 5';«» -^ Cx- -^ D'x'^ + &c.J, 
et inde per dilferentiationem " 

I >* "2 A 4- 25x — 6ACx^ + 4C^xK 

23e v' "" ^yf 4- Bx — 2ACX^ + C'^J 
•— S -h 4ACX — jC»«* 

* ' ^ A -f- zB'x 4. jC';c^ + 4D';c5 ^ g^c. 

/ -h y^'jc -1- B'x^ + C':v' + £>'»* -1- &c. ' 
prodibit per amultiplicationem utrinque factam 



'■^^^ 124 '^^ 

— 5 4» (4AC-B .A)x- CiC» - 4AC .A + B.B'Jx*' 

— CjC . A — 4AC .B'^B.CjxA = 

— rjC» . 5' — 4^C .C'^B. D')xA 

[4 A A +■ (aBJ' 4 sAB'Jx +. C/4^C' + 4B.B'- 4AC . Ajx^ 
4- (i6AD'+ 6BC — ^^CJS' + 2C^ . A)x'^ 
+ C^o/^^' + sBD' — /2^CC -f- 4C« . B)x^\ 

S , C 3B* 

et imle A = -, B' = - + ^—— , 

. 4A 2 jzA^ 

4A zA sA^ ' 

, „, ?C» sBC" 15B-C 3sB* 



et £' = — 



^^ i<f^* <r4^* '2^^* ' 

SzA'* "~" 12s A^ 25^ A^ sA 2s6oA^ * 
Porro, si sumatur etiamnum 



d^ = ^__ f i + A'x ^B'x^^C x^ -^D'x^ + E^x' +8cc. \ 
yjAx \ I — Cx J 

= — — (1 + ^'x + 5">r» + r'x J i D"«* + £"*' + &C.') , 
yzAx \ J 

fiet ^' = C + ^. 5" = C. yf' + 5', C"= C. B"+ C 

D = C. C" + I?', et £" = C. £»' -f- E', 

atque tandern I 



>) 



«^^ 125 :^^ 



2C\Jx { A'x B"x^ C"x^ D"x* E"x' 
VzA [ J S 7 P n 

it' V. ■■" ^ ■■■' 

ipsaque proinde reFractio horizontalis 



(■ 



zCyh ( A".h , B".h^ C'.h^ 



VzA \ 3 S 7 

D"h* E"h' 



H h &c. J CS7j 

II J 



9 

quae qnidem formula, si pro A et e valores adhibeantur, 
qiios ill antecedentibus exhibuimus, dabit adco, pro Baro- 

metro = o . yd", atquc thermometro centesimali = + io° 

Refractioneni horizontalem ^ 2/ 57" (5j?2; 
vel cum secundus jam seriei allatae terminus tantum fiat =: 
— 0" 078 5 generaliter (citra errorera vel decimae solummodo 
partis minuti secundi) *• • *f ; " , 

« p ... ,. cy^ 

Reiractio horizontalis z= 



Va 



(3S) 



V4T (i-^O^ ~ -^f (^-^0 

ubi nempe r subtangentem exinbere ponatur Barometricara. 
Sed et si fortmalara desideraremns , quae In eadem istbac 



liypothesi omnibus computaiidis idonea sit refractionibus, 
quae a. Q ^ o' ad 9 usque = po' locum habeant, obscrvan- 
dum omnino est circa aequationem Cj4) nuUius sane mo- 
menti fore terminos — zACx^^ ct + C'«*, qui jjub signo 
sunt radicali; ideoque sine ontni quidem erroris periculo, 
qui sub sensum cadat, Iios ipsos rejici posse. Turn vero, 
cum sic scilicet prodcat 

C Sin. Ux 



(i — Cx) V^** + zAx -t- Cosin 9» 



ponamus ylix* -+• zAx + Cosing* =: x ^ B 4- z, 
quo nerape fiat 

zAx + Cosin fl» = zz \/ B . x + s* 

^ . -, 2' — Cos. 6» . ,«# 

et inde x ^ -^^ — , 

z(A'-'\/B,z) 

v'B .z^ — 2y^Z+ /5. Cos. fl«' 



VBx^-^zAx-Jt-Cos.d* 



•{ 



zi^A—^y/B.z) 



^_[VB_ 



, . y ^ . z^ - zA% 4- VB . Cosin fl» , 



z(A — j/^.;^;* 
dfx dz 



\/Bx^ + 2^:« 4. Cosin fl» -4 — V^5 . z 
_____ fCz^4-2yB . S! — 2y^ — Cos. fl« . C 'j 



dx 

(i — CxJ ^/Bx^ ■+■ zAx -4-~CosirrF' 

.... • ■"'.•^♦- 
' ——————— — -^ ^ 

C (2^ 4- — — » — — Cos. 9' J , 



^f = 



c c 

— 2 Sin 9 , ^2^ 



^ 2\J H 2 A 

vel si brevitatis causa ponamu* ;, 



• 



\/B if B zA 






, — 2 SiiT ^ , dz 

{% Jr ni) . {% — n) .' '^^ 

2 Sin 9 



» ■+ JW 



/ f^s dz \ 

\z \ m z — h/ ' ^ 



fJeoque, per infegrationem ita institutam, ut evariescat iii- 
tegrale sumendo x = 0, qua scilicet ipso fiet 2= Cosin fl, 

2 Sin fl ^2; + OT w — Cos. 9\ 

f = Log. Hyperb. f , ). 

n + w ^ ^^ VCosinS4-«j n — z J 

iinde tandem , si* ponamns 



Z = |/ 5A» 4- 2 Ah -*- Cosin fl» — l/^.A 

prodibit adeo generaliter admodum , pro data qualibet a 
vertice distantia 9 , definita quae ab universa orietur Atmo - 
spliaera refractio, sive 

2Sind „ ,/' Z + wi f» — Cos. 5n 
r ^ Log.Hyperb { -— 1 . . . (u) 

atque sic denique si ponanms -»— ^ ••a 

„W __ — 






(o) ^^Ji , l/^ .'^ ,, 



" c"^ '^C' + c 

fiet equidem Refractio horizontalis 






* Ex his autem prodibit, siquidem pro * et A valores ad- 
hibeantur nuraerici, quos in antecedcntibus exhibuimus. 

'^ Z = y (o . oo4S2js^j + Cosin Q*) — <>.ooip666ss 

'«n = l^ C<f4 . foj)o/fS ■+• Cosin 5'J -f- 6 . p4S826s ■ 

n = f^(64.6opo6g + Cosin 5"^ — <f-P4S82Ss 

turn vero hinc denique 



*t^e tandem Refractio horizontalis 

"^^' = ! Lo^. Hyp. (^t^llM. . il5^\ 

= . 2Slf4djj Log. Viilg. (i , o6$zz$z) 
;' ■ ^zijif.ifpz ;=z zg' 3f,6pzt 

<quse adeo ne vel parte quidem millesima unius" minuti se- 
oundi ab ea differt determinatione, (juam ia paragrapho 
^oxitne antecedente exlubuimus. 



'Quamcunque autem pro hac determinatione ingredia- 
anur vium, certe omnino patebit, quamtumvis fere ad amus- 
-eim exhibendis, quae a 9 = 6° ad 9 usque = s4' locum ha- 
sbent refractionibus , idonea sit, quam a paragrapho i3 exa* 
aiiinandam sumsimus, hypothesis, tamen in ipsis propemo- 
dum horizontis viciniis graviter adinodum deficere etiam 
ipsam , ideoque profecto esse hoc indicio , nequaquam omni > 
iquo par est rigore, eandem veritati esse consentaneam. Sed 
-et ipsissimam <iuamvis in summa referret Atmospheerse con- 

- voii. IX. , 17. 



^^s*^ ' l3o "^st-r ' 

stilullonem hypothesis qusehbet, lamen niiniine omnino spe- 
randum est fore, ut Refractio Ilorizontalis, qualem etiam 
dato quolibet casu particiilari eandein observare licet, num- 
quatn nisi uno tantum, vel ad summuni altero nuniito se- 
cundo, ab ea difTcrat Refiactione Ilorizontali, quam huic 
quidem hypothesi conveniens sistit formula. Quippe cum 
fieri nequaquam possit, ut ad omnes omnino temporum vi- 
cissitudines, calor adeo sit eodem tenore juxta legem quam- 
libet Mathematicara , quae quidem altiludinis solummodo fun- 
£lione aliqua contineatur, per univcrsam, quam radius tra- 
jicit luminis., Atmosphaeram difTusus, ut non teniperatura 
saltern stratorum, quae Telluris proxime ambiunt superfici- 
em, lino vel altero therraometri centesimalis gradu ab ista 
differat. Atque levior omnino isthaec a regula discrepan- 
tia, quae quidem pro universa valeat Atmosphrera generatiin 
sumta, parvi admodum est momenti , quanidiu scilici-t de 
distantiis agitur a vertice, quae non in ipso versantur hori- 
i^ontis confinio. Verum aliter niuito res sese Jiabebit, si de 
distantiis qiuuramus a vertice valde magnis, quod dcnique 
ut ostendainus, ponamus ad datum quodlibet temporis mo- 
mentum, atque datam a vertice distanliam 9, dcterniinafam 
esse ex temperatura, qualem exterius obscrvatorii cujusdam 
tliermometrum ipsam indicat; interius autem ejusdem obser- 
Yatorii thermomclrum ab exteriore uno tantum dilR rre tlier- 
mometri centesimalis gradu, fict utique correctio pro islhac 

■ .^1 . - 



refractione ad therniometrum interius reducenda ,< Ifjjir! 

'^•' = o" . ziiotfio Tang 6 . * . 'l^'H-^k ^'^n.-r^ (41), 

neque, si vel penitus banc ipsam negligamus, notabilis ali- 
quis inde orietur, pro mediocribus a vertice distantiis, er- 
ror; at crescentibus distantiis crescet adeobicidera, ut, su- 
mendo jam 6 =» 78° 4SS" ^<^> evadat es t"; atque sumendo 
denique 9 =: Sp", fiat e= iz" ojj. Tandem crescentibus eti- 
amnum distantiis a vertice, nequidem adhiberi poterit ad 
correctionem , de qua agitur, determinandam formula ('4'^j 
turn autem posito c" correctionem exhibere, de qua agitur, 
minutis secundis definitam, atque 9 e=a ;)o° — »"", fiet equidem 



c = — w + f^ii"^ -f- 870^S . 8(i . ' '. ^ ".'■ . (42) 
-It '■ ''*'t 

et inde pro 6 = 89' 50% obtinebitur Correctio = 68" '^32'> 

pro 9 autem s= j?o°, ex eadem omnino causa correctio = 

as Z9s'\ 074 = 4' SS'\ 074. 

■ '' ' . ■ ./i^fi's ■]}''' * : 

Cum igitur sic liquido adraodum constet, quantas re- 
fractionum a regula qualibet aberrationes circa horizontem 
yel minima; inducant ultimorum Atmosphserse stratorum ir~ 
regularitates , sane non mirabitur: qui aequa baec omnia rite 
pensitare valeat lance, tantam obtinere apud Astronomos o- 
pinionum diversitatem de quantitate refractioois horizontalis 



media. Atque magnopere gratulandi sunt Astronomi, quoti 
nuniquatn fere ab hac pendent ipsa, quippe cu-m raro ad- 
niodum stellam aliquam flxam ultra SJ> graduum a vertice' 
clistantiam observare liceat, multo auteni plurinne observa-' 
tlones intra distantiam instituantur 84 graduum, Sed et pro- 
refractionlbus deterniinandi», quae observationibus sint ap»- 
plicandse intra memoratos institutis limites, animadverten- 
dum omnino hoc loco occurrit, quo J quamvis ut plurimuro 
negligatur, tamen cum primis notativ sit dignum , scilicet, si 
refractionem quas datae cuilibet a yertice distanfice 9 conYCr 
■iat, hujusmodi in genere conlineri ponanius formulai 

A . Tang 6 4. B . Tang 6^ •+> C . Tang 6' -f- Scc;^ 

semper instituendam esse, quam quserimus determinationem^ 
ex temperafura, qualem inferius observatorii thermometrum 
ipsam indicat, Tel potius ex temperatura, qualem indicarelf 
thermometrum, quod proxime juxta objectivi collocaretuc" 
vitrum, quamdiu equidem primus tantum allatae seriei ter- 
minus A. Tang. 9 solus sufficit ipsi, de qua agitur, exhiben- 
dse refractioni, atque profecto etiam, quamdiu variationesy 
quae ab isthac pendeant diversitate teniperaturae, tantam noir 
inducunt pro' sequentibus etiam terminis discrepantiam , uU 
digna quodammodo sit, cujus aliquam teneamus rationenn 
Hoc quidem non evenit, dum fl sumatur go gradibus minor',, 
at pro majoribus a verfice distantiis, crescit error, qui sic^ 
obtiueret locum, quem ut evitemus rcfractiones primo qM»rr 



cfem detertninandae sunt ex temperatura thermotnetrl- exte- 
rioris , turn vero his applicanda est correctio , qualem vel ex 
formula C41J earn obtinere licet, vel denique, si haec minus 
mveniatur idonea, qualis ex formula prorlit (42J. 

Quo autem niTiil non ex primis deducamus a quiBus 
derlvandum sit fontibus , juvabit omnino allatas etiam in an- 
«ecedentibus formulas C41J et C4zJ sic demonstratum ivisse. 
Sit r Humerus graduum therraometri centesimalis , quibus 
interius observatorii thermometrum exterius excedat ; « autem 
variatio ipsius e, quae Imio convenit variationi temperatu- 
ree; Q apparens a vertice distantia atque « correctio pro 
hac ipsa distantia ad eam reducenda, quae pro temperatura 
thermometri exterioris observanda fuisset: fiet utique 

Sin(d — mJ =: (i — ■ ej . Sini, hoc est 

Sin 9 . Cosin u —> Cosin 9 . Sin u !^z ("i -^ eJ , Sin 9, 

et inde Sin u = Cosin u . Tang 9 — • (i-— eJ Tang 9 , 

vel cum « jam adeo- sit parvus, ut pro illius quidem sinu 

jpsum substituere liceat angulum, atque pro cosinu unitatem', 

« = Tang 9- — (r — e) Tang 9 =z e . Tang 9,- 
hoQ est, si pro e ejusdem adhibeamus valorem numericum,^ 

« ' — := 0" ziioSior 

..4. - 



.^1^. i34 '^^ 

prodibit adeo, u = o'' , zmSio r . Tang 6, atqiie sic pate- 
bit j quam in antecedentibus attubmus, formula (41). 

Quod si autem 9 parum admodum diffcrat a 90° po- 
namus 9 = i»o' - n", ct « = c", 

J — . . -, qui quidem valor minutum 

zo6z64 . 8 

secundum exhibet partibus radii definitumj fiet adeo ex an- 
tecedentibus 

Sin Qo" — (« -^ c)"J = (' — «)• ^'» Cpo — O. 
hoc est Cotin {c -J- «)" = — «) • C"/. n", 

et inde i — Co/in (c -4- n)" = i - Cos. n" + t . Cos. n", 

hoc es;%5i»» (i±^' = .Sf«^ 0"+ r . G,. «'V.^ 
yel denique per approximationem 



2 



et inde -^ »»J' =«'-*- 7I' 



.4,- 



hoc est, si numericos adhibeamus ipsorum e et / valores, 

(e -+- »;» = n* + S7o6S.S(r 
atque sic tandem ,, 



' ■ " ' if-^^ AOJ 

§. 20. 

Astronomicas duntaxat hue usque consideravimu? re- 
fractioues; Sed et quae pro terrestribus tantum valeant ob- 
serTationibus, positis videlicet etiamnum densitatibus Atmo- 
sphaeras secundum progressionem decrescere Aritlimeticam r 
ex allatis in antecedentibus facile eruuntur; quippe cum, 
sumto quidem 9 :=z ^0% per demonstrata in §. i!y, geiicrali- 
liter ouinino sit * 

zC/x ./— u 

p = , >x autem = — zz.'' 

ubi nempe « angulam exhibet ad centrum telluris inter A 
et M interceptum, ideoque sit necesse est 

i Cm n VA 

e = ^ et inde — = — — - 

va ^ c 

vel dein"que, si hoc ipsum in numeros convertatur. 



-=. y ^ ,J = g.^4^9;s ' (4.0- 

Atque sic profecto abunde patere arbitramur omnem refra- 
clionum, quae ex hac pendent hypothesi, pro AlniosphseFJe 



^^k 



"P * ^St-Y 



i36 






■constilutlone, rationem; sad et in summa vindicatam esse 
contra olijectioncin, qua2 in eandem fieri solet vnlgo , parura 
neiniie earn esse idoneam , qua (intra limites erroruin in ob- 
servando facile concedendorum) refractiones exhibeantur, 
^uac ad mediocres etiam a yertice distantias locum habent- 



^ 



.♦•i 



■?*♦ 



WJi. 




# ■«* 



V 



^^Np?" ^ 



OBSERVATIONES v> 

;?e'i. CUPRO ALBO CHINENSIUM, rj^- n^/UM!! . ^ 

^^ PE-TONG vEf. PACK-TONG/^^' J» 

'>f>jMV :l$^^|iF-iq .".'.I .', Jilt , i 

JOHANNE GADOLIN. 

-1-Vl.emoraverunt in tinnaTibus suis missionarli religiosi 

Europaei , in China peregrinati , duo genera Cupri e terris 

raetalliferis hujiis imperii depromi: alterum nibrum, qvod 

a cupro ttostroYulgari nihil differtj alterum album, qvod 

Pt- Tvng vel Pack- Tong ibidem apjoellatur. *) Ex utro-^' 

ht. * •Uii^fes'"."'"' i»: ■■•'' ' v'''" _ .. 

•)'Aucloruafi confidentes Consiliarii CanceilanEB et Eqvilis 

St. Wlodoniir. Petr. Joh. Bladh minus aptara censemu* 

' «sse denominationem Pal:-fong:,qyain huic melallo attri- 

^'^^ Ibuft Consiliarius Collegii mefallici nobiliss. Gust. v. 

J^''''''E'NGestr6m, pluresqve post eum alii, utpole oi-tam ex 

- {^^''-'jerronea lectione lilterae T. in notatione vocabuli Pctck- 

T'ong forsan non satis dislincte pictae et pro F. ab ii« 

.accepfjp. E testimoniis Patr. du Halde et eel. BladhH, 

:■ qvl dintius inter Chinenses moiati sunt, certius persva- 

«. 4emur, qvod, nominibus Pe-Tong et Pack ^ Tong, Jingva 

^ hujus genlis significetur cuprum album. ^; 



,^1 i3a =^ 

qve formari solent metolla alba, nitida, sonora , Chinensi- 
bus usitata. Nimiruni e cupro rubro cum stainiu conflantur 
tintinnabula, Gang- Gang seu Gong- Gong dicta, qvae, se- 
cundum analysin Kt.aprothi , e yH partibus cupri et 32 
partibus stanni composita sunt. E cupro vero albo , ad-* 
dito zinco, interdumqve argento, varia fabricantur uten- 
silia argentei coloris, ekimio nitore conspicua et valde 

Cuprum hoc Chinensium album, qvod olim pro me- 
tallo sui generis , aeque simplici ac cuprum rubrum habe- 
batur, oblinetur ex aerifodinis provinciae Yun-nan, s. 
Vannam, indeqve ad urbes imperii adiertur. Ignotus au- 
tem, quod sciauius , Europoeis adhuc est ejus eliquandi mo- 
dus , quin etiam latet natura £eris in inontibus nativi, sive 
minerae erutse, cum non introniissi sint peregrinantes ad 
loca haec metallica visenda. Mentlonem quidem nuper 
fecit chemicus Edinburgcnsis And. Fyfb (in Edinb. Phi- 
los. Joura. N:o XIII. Jul. 1822.) speciminum hujus mineras 
quae Dr. Dinwiddie, Pechini sibi data, Dri. Howisou 
Calecutii ostenderit. Sed existimavit zinco qvoqve foetam 
esse mineram, cujus prseterea nullani exhibuit descrip- 
tionem, 

■*' Ad propibrVm ciiprf aTbf'cognitionem primus perye— 
nit mercalurae Svecanae apud Chinenses turn praefectus f 
postea Consiliarius Cancellariae et Eqvea P;- I. BlaoB, 



qvi, testarite nob. Consiliario Reg. Gollegii metall. -y. 
ENGESTa6M (in ActJs R. Acad. Scient. Holm. 1776) ex 
tentaminibus per tubutn fcrruminatorium factis, intellexit 
Niccolum inibi cupro associatum reperiri. Hanc constitu- 
tioneui metalli ratam habuit v. Engestii6m , cum in ex- 
enipla sibi a Bladh conimissa niagis regiilarem itistitu- 
eret analysin. Repetitis cupri albi liqvationil)us cum sul- 
phurelo potassae duo obtinuit metalla diversa, alteram in- 
dubiis cupri pi'oprietatibus dotatum, alterum cinereo- al- 
bum et fragile , qvod pro niccolo , cum panxillo cobalti 
mixto , habuit, cujus 5 aut 6 partes cujii i5 aut i4 par- 
tibus cupri consociat£e fuerint. Arsenici plane nihil ibi-_ 
dem investigare potuit. In metallo albo pro utensilibus 
parato invenit zincum -^\ totius partes eificere, 

Inclytissimus deinde Reg. Colleg. metall; Consiliarius 
SvENo RiNMAN cuprum album tam crudum , qvani fabri- 
cationibus Chinensibus accommodatum ulterius examinare 

f 

studuit, suaqve (in opere egregio, ^drntts hisioria , A:o 

1782 edito) recensuit tentamina, tam analytica , qvam syn- 

tlietioa, certius confirmantia , quod cuprum cum jiiccolo 
•3." ■ _ _ _ ■ ' 

ct ferro praecipuas efficiant metalli crudi partes, qvodqve 

praeterea adsit zincum ia ;uetallo ad utensilium fabricatio- 

nes parato. ti; . , . ', . -. 

Cum A:o 1810 laudatus Bladh benigne nobis offer- 
jfe^ (pxe:fppla cwpri ,albi Chiaensis crudi examfnanda , atqre • 



u 



'♦ 



i4o ' *^»^' 

'^^'indicaret, pr?eter metalla jam nominata, sibi frobabilml 

esse prtesentiam partis aliciijus nondum cognitae , luben- 

-'ter constituimus vires nostras in re exploranda pcriclitarty 

'iKJcire qyoqve aventes, annon quid arsenici ct cobalti, qvw 

^^in mineris Europaeis numqvam fere non niccolum comitan- 

**ttr , in metallo ChinenSi delitesceret. Observafionnm ac 

tehtamiiium nostrorum (qvae. in tribiis dissertationibas aca- 

Jrdemicis, Aboae i8io editis, exposniraus) summam addu- 

»*:feere jam conveniat. Colorem metalli niiper fracti aut li^ 

l^ma hovati vidimus esse fere alFjuni,' sed per vim ae'ri* 

"ftensim in cinereum subllavum mutari. Malleo nt et li'— 

.rase facile eessit metiiUum. Magneti nonniWlobediit. Cu- 

^jpro dilficilius in igne fluxit. Pondus specificum metalli 

intacti erat 7,006, cjusd^rrt in erudibulo fti«i et ' refrige- 

""Tflti 8,7825. Malleo compactum specifice ponderosius eva- 

sit. Priraum experfun, qvousqve, via a v. r.NGESTROJ» 

■Xi. prasscripta, a se mutno periecte disjungi possfnt metalli 

partes diversae, varia cum sulpliurctis sodse et potass* 

' fecimus pericula , risque affatim edocti sumns, quod prae- 

ter cuprum, pondere potlssimam partem, patefacta siirt 

"^et niccolum et ferrum in metaTIo nostro latentia. Neque 

;-^men ita nudata hsec fuerunt, ut relativse singulorum 

quantitates cognoscerentur. Cobaiti nulla , arsenic! et 

sinci incerta vestigia comparuerunt. Dcinde via humida 

segregationem partium planing perficer© conati,' metallum 

iOiB acido nitrico solyimus et liquorem solutionis ad liccx* 



■.L tJt;^^^ i4i «^s^ 

latem evaporatum ammoniaca saturavimus. l^J'itratpm am- 
moniaco-metallicum ita obtentum , admixta uberiore am- 
moniaca et aqua, in solulionem caeruleara mutari vidimus, 
, 'ex qua oxidum ferri sua sponte secernebatur. Expnisa 
porro , per evaporationeni , aqua et ammoniaca e liquore 
liinpido , ad pulverem residuum addidimus acidum sulphu- 
ricum , quo producti sulphates cupri et niccoli in aqua 
soluti, vi crystallisationis separati e mutuo consortio ob- 
tinebantur. Itaque praecipitatione per alcaba singulatira 
dejectis oxidis cupri et niccoli, et reducto, sine uUo ad- 
ditamento inflammabili, oxido niccolico , judicavimus eain 
esse proportionem elementorum metalli exarainati , ut con- 
tinerent centum ejus partes 

IT:---' 

69 , 6 p. cupri .,..., 

25, 3 p. niccoli 

5, i p. ferri • ^. ►. 

2, o p. substantiae nondum satis in- 
dagatse 

Preeterea ex phsenomenis solutionum intelleximus nonni- 
hil sulphuris metallo inesse. In niccolo quod initio pu- 
rum esse existimavimus, quoniam per ae in igne ex oxido, 
reduci poterat, desideravimus facultatem magneti obedi- 
endi, quam nicolo attribuere solent chemici. Cum itaque 
ipsum novis tentaminibus subjiceremus, comperlraus no- 
tabilem cupri quantitatem inibi adhuc latitare. Tentavi- 
xnu9 insuper quantitatem cupri in metallo Chinenji per 



"TN S«-^ 



142 =^^*^fl 



praecipitationem ejus in ferrum indagare. Proinde in so- 
lutionem metalli per acidum muriaticum factam imniisi- 
■oius laminam ferri nitidam, et observavimus liac obdnci 
crusta cupri metallici cum oxido ferroso mixti. Remote, 
qvantum fieri poterat, oxidulo, obtinuimus 83 libras cu- 
pri e centenario nietalli soluti dejectas. Hanc Vero quan - 
titatem justo majorem Aiisse arbitramur, turn quod cu- 
prum praecipitatum non penitus purgari posset ab adhse- 
rentibus particulis oxidi ferrosi , turn quod ipsum cu- 
prum sub lotione ac desiccatione nonnihil oxidaretur , sic- 
que pondere cresccret. 

Nuperius, svasu nostro, adgressi sumt studiosi qui- 
dam, in laboratorio chemico Abocnsi, novis experimentis 
illustrare naluram metalli Chinensis. Ad segregandum 
cuprum, gase hydrosulphurico liquorem metalli in acido 
nitrico aquoso soluti ad satietatem oneraverunt. Collecta 
deinde, elota, siccata et perusta substantia praecipitata , 
per reductionem ejus ad formam metallicam obtiuuerunt 
uno experimento 68,5, alio 72,55 partes cupri e centum 
tnctalli partibus. Ad inveniendam quantitatem sulphuris, 
^ convertebatur hoc, per coctionem cum acido nitrico, in 
naturam acidi sulphurici, quod, cum esserft basi quadam 
•aturata acida , ope nitratis barytae proecipitabatur. E pon- 
dere sulphatis barytee dejecti facili ncgotio siibducebatur 
ratio sulphuris. Inde vero concludere licuit, 0,28 libra* 
•^sulphuris in centenario metalli occuitatas £uis3e« 



His omnibus consideratis, parum a veritate distabit 
enumeratio partium constilutivarum in metallu crudo Chi- 
nensi, quae sint : 

Cuprum P» 72 ,tTlj*!'> (JV> . « 

•w* Niccolum - - a5 > j' pf t • « '!i* 

Ferrutn - - 3 
,"f . Sulphur - - 0,5 mr-'*^ 

Heterogenea - 1,7 .« j, 

100. **» 

In ephemeridlbus Edinburgensibus loco supra citato 
refert Fvfe contigisse Doctori HowiSON in China com- 
parare Pelvim cum Gutto e metallo albo nitidissimo et 
acutissime sonoro fabricatam. Hocce metallum nomine 
Tutenag insignitum, cujus exemplum sibi examinandum 
commisit HowisoN, dicit ductile esse in inferioribus ca- 
loris gradibus ; fragile vero in igne yalidiore ; liquefactum , 
per accessum aeris, facile oxidari, flammaque alba, ad 
modum zinci, ardere; et pondus specificum 8,45a, in tem- 
peratura 5o° , ostendere- Per analysin chemicam cum 
6 metalli granis institutam obtinuit 

3,02 gr. cupri, sive e 100 partibus 4o,4 p. 

1,58 - niccoli - - - 5i fi !>: 

1,37 - zinci -J !- - fl5,4 _ ; 

o,i3 - ferri '■•^,r .^^i,; ;i>l£^„ ...^jj^,, 

5,00 ,'»^ . 100,0 -'• 



«■ 



- fi; 



.-^^.JA_, 



Hi'nc patere videtur, metallum a Ftfe descriptum ; 
fukse cuprum Chinensium alhum, ad utcnsilia, per ad- 
tnixtum zincum, paratum ; quamvis niccoli quanlitas , re- 
spcctu cnpri, longe major exstaret ilia, qvae ex analysis 
bus supra memoratis deriyari poterat. 



u« 



Sensu quidem a cotisvetis alicno sumslsse videtur Fyfe 
denominationem tutenag, quoniani vocabulo iutanego^ vel 
tulenage, vulgo dudum intellcctum fuit zincum, ex India 
Orientali in Em'opani transvectum. Cui interpretationi 
congriiunt descriptiones minerae metalli tutanego , Hollan- 
dorum tpiauttr, e provincia Chinensi Yunnan oriunda;; , a 
J. A. Gru.l et G. V. ENOEsxr^M in Actis Acad. RegJ 
Sclent. Holm. 1776 insertae Ex his enim colligimus,' 
mineram potissimum consistere ex' oxido zinci albo et 
puro , cum interstratis' veriis oxidi ferri rubri'et inimixta 
argiila. Neque lamen infitias imus aliter iuterdum accipi 
Toceoi iutaiitgo. Int«rprete enim celeberrimo olim Prof es- 
8of« J. -G. WAl/iifeRio, in mineralogico suo opere, per 
earn irrtelligi solet metallura e Stanno et Bismutho com^ 
posituin. Quin, in Aclis Reg. Acad. Scient. Holm. lySG,- 
Navarcha C, G. Ekebert, eodem nomine nuncupavit Chi- 
nensium mineram Pack-yyn e provincia "VVhonara erutam, 
eaeruleo - cineream , micantem ad similitudinem minera 
ferrese, admedum ponderosam, infodinis Jnollem, paulla- 
: tim in aer« durescentem , interjcctos nonnunquaiu habea- 



i45 

tern globules metalli nativi, facile in igne liquescentem ^ ) 
et turn odorem spargentem valde foetidum ac venenosum : 
qvae adumbratio proxime quadrat in mineram quandam 
arsenicalem. 

Tandem ad explanandani scientiam de cupro albo 
Chinensi fabricato nonnihil conducet cognitio methodi , 
qua ad eximia sua utensilia idoneum faciunt metallum. 
Propterea adjungere juvat versionem latinam annotationis 
autographse, qua nos muneravit laudatus Bladh, a se 
conscriptae, cum liceret sibi in officina Chinensi adstare, 
et totam operationem perspicere. En relatio ejus : *) 



M. 



"Quantonise d. 5 Aprilis 1781. 

de Cupro Albo. 



Letallum illud Chinense , Cuprum album appellatum, 
est compositum, in qvo niccolum praecipuam efficit par- 
tem. Niccolum , eidem conflando destinatum , non est 
purum , sed cupro et ferro mixtum, quale e provincia 
Vannam in massis rotundis affertur. Hoc cuprum album 
crudum denomino. 

"*) Relationis hujus, svetice consignaJae, apographum , a Celeb; 
Prof, et Eqv. Gadolin transmissum , Ipso id 8uadente,in 
. y fidem Latinae versionis , huic subjungendum judicavit R. 
Societ. Scientiarum. jju; ■■: 



-^^^ 146 -^^^ 

Optimum ci4pri albi arte fact! genus consistit e cupri aibi 
ifttiii'.'iKH; v crudi partibus - - 16 

f '' iifti zinci s. Tutanego p. 6 

Secuudarium genus consistit e cupri albi cnidi partibus i& 

cupri rubri - - 6 

zinci - - - 16 

Plura forsan hujus metalli parantur genera, Memo- 
rata autem duo usitatissima esse dicebantur. 

Fusio facillime peragitur, ubi niinuta secamenta cu- 
pri albi jam antea conilati et lima, vel dolabra, vel tor- 
no rasi,maximam fundendas inassae partem efficiunt, qvo-. 
nlam ignis facilius partes adeo tenues, quam frusta gros-' 
siora penetrat. Sic hodie res peragebatur. Maxima 
inassae pars constabat e talibus ramentis, quibus nonnisi 
pauca fragmenta cupri albi crudi et zinci addebantur. 

In furno fusorio profundo collocabatur , apto innixus 
subtentaculo , urceus Chinensis vulgaris pro lacte asser- 
vando , sed argilla obductus. Huic carbones circumda- 
bantur, et acccndebantur, ut sponte sua accresceret ignis. 
Cum urceus, crucibuli jam fungens vicibus , ad rubedi- 
nem incaluisset, augebatur ardor vi follis manuarii ma- 
joris Chinensis, lateri fornacis ita infixi, ut sub crucibu- 
lum efilaret auram. Operculum crucibulo impositum argilla 
similiter obductum fuit. Cum vas penitus ruberet , immit- 
tebatur metallum. Frimum quidem injiciebantur ramenta 



t-"--^ 



V%' Si-V' 



147 -^fe^ 



et litnaturoe, ad altitudinem unius vel duorum pollicum ! 
deinde frusta majora, tandemque superadditis raraentis 
implcbatiir crucibulum. Superposito ilerutn operculo, et 
repleta carboiiibus iornace, folle, qvantum fieri poterat, 
intendebatur ignis. Post aliquantum temporis subigeba- 
tur massa, c]ua3, cum noiinibil subsedisset, novis ramen- 
tis augebatur, ut plenum fieret vas: et vividus ignis riir- 
sum alebatur. Haec operatic minimum quater aut quin- 
quies repetebatur, antequam omne metallum , quo lique- 
facto repleri debuerat, susciperet vas. At sub diutino 
liocce labore certe magna metalli pars per combustionem 
absumebatur, quod tamen parum curare videbatur opera- 
rius. Cum in urceo jam omne inesset metallum , et qua 
inferiorcm saltern, partem liquesceret, adjiciebatur salis 
communis, quantum manu capi poterat, et, operculo mox 
imposito , vehemens sustentabatur ignis. Post temporis 
spatium, bacillo ferreo iterum versabatur massa, et salis 
communis pugillus, ut antea addebatur. Hoc sal, quo 
purius nullum in China vidi, formam habebat crystallorum 
cubicarum rr gularium , ejusque magnitudinis , ad quam 
sub lenta evaporatione, in vase duas libras continente con- 
crescvmt. Harura tamen color nonnihil rubicundus fuit. 
Vehementer, ut expectandum omnino erat, in crucibulo 
crepitaverunt. ' , 

Adhibita ad hue aliqvamdiu tgnis vi , ' cum , massa 
bacillo ferreo penitus versata , comperiretur esse, instar 



■ ■^»^ i48 =^^ 



"!«r'<^^ 



aquae, perfecte liqvida , removebatur scoria supernatans, ope 
destinati ad hunc usum cochlearis ferrei calefacti, cujus 
formam exhibet Tab. II. fig. s., quodque pro inanubrio 
habebat ferreum bacillum verticale. Cum jam ad fun- 
dendum apta vlderetur massa, observabatur peresum esse 
crucibulura. Ad hoc damnum resarciendum, toUebatur 
e foco crucibulum , ejusque foramina obstruebantur gle- 
bis argillae aqua humectatis et granis aliquot salis com- 
munis ibi conspersis, ubi erant illae vasi agglutinandae* 
Post tantillara efTervescentiam , adhaeserunt glebaj extrin- 
secus crucibulo, rimasque ejus obturaverunt. Crucibulum 
rursus in foco collocatum vivido igne urgebatur. At quo- 
niam circiter tertia pars metalli per rimas defluxerat, 
immittebantur denuo fragmenta cupri ^Ibi factitii, bisque 
paullatim liquefactis, addebantur alia. Sed antcquam sic 
implerelur crucibulum , nova cernebatur rima y quae i^ 
ipso furno occludebatur , qvoniam ita in superiore vasis 
parte sita erat, ut gleba argilhe humlda et sale conspersa 
ad earn in ipso foco facile applicari posset. Salis nihil 
amplius in crucibulum injiciebatur : metallum vero, quam- 
primum perffcfe liquesceret, fundebatur in cavitates ad 

typum formatas (formas). 
i.) 

Fictae erant formae ex argilla pingvi cinerea , et , an- 
te ustionem ejusdem omnino coloris, quo massa pro tes- 
tis docimastlcis formandis comparet. Minores filo ferreo 
simplici circumplicatae erant; majores autem erant pluri- 



■^^ 



'*'V^sM-' i49 

bus ejusmodi fills roboratoe. Collocatae fuerant supra 
clathros furni anemii, ita ut . se, , mutuo non tangerent , 
ibiqui: flamma lignorum ardentium urebantur. Viguit haec 
flamma jam antequam in furno fusorio ignis fieret. For- 
mae itaque minimum per tres horas flammante igne can- 
defactoe erant: et quo ipsas melius penetraret flamma , 
majores in fundo perforatae erant: foramen vero , quod 
exiguum fuit, argilla cruda turn obturabatur , cum infun- 
deretur metallura. In hoc ardore candentes tenebantur 
forrBse, usque dum efFusioni parata esset massa metallica. 
Turn vero e furno anemio remotoe collocabantur super 
stratum arenae subtilis, ibique ferri frusto fulciebantur. 
Cum deinde penitus evanuisset rubor minorum formarum , 
nee nisi obscura colons ignei vestigia in nonnuliis majo- 
rum apparerent, infundebatur slngt^lis metallum. _. 

Effusio peragebatur quanta fieri poterat celeritate, et 
metallum continue filo immittebatur in formas, adeoque ■ '^ 
copiose , ut alti, supra harum orificia, illius prominerent 
cumuli. In majoribus formis circumagebatur metallum ad- 
liuc liquidum bacillo tenui ferreo, ut cavitates onmes me- 
lius implerentur, ncque ulla relinqueretur vacuitas. Post 
refrigerationem frangebantur formae, quae turn intus colore 
perfecte nigro , extus fusco comparebant : ex quibus col- 
ligi poterat, confectas fuisse eas ex argilla ferro foeta, j^'^ 

Quoniam vas fusorium seu crucibulum adeo fragile 
jam erat, ut salva integritate removeri e foco nequiret; 



.■■<■■ 



■^ 






heque propter pondus suum facile ti*3ctdi*}^p<iterat, potlo^ 
tnetalli pars, ope vascuH argillacei antea candefacti ex 
eo hausta in formas injiciebatur. Cum primum verd fu*^ 
sor ille Chinensis metallum e criicibulo exhaurire velletj" 
e Tasculo confestim ejecit prunes pulvereas, mox extre- 
initatem baculi cujusdam Hgnei in vasculum immisit; quo 
accenso , vasculum flamma oppletum illico in crucibulum 
immersit. Eodem baculo sub toto dpere effusionis uteba- 
tur ad metallum despumandum , atqne ad arcendara a for- 
njis scoriam, quae quolibet temporis momento in metallis 
tarn facile calcinandis nascebatur. Sed observavi praeterea, 
eum , sub ipsa effusione, arete applicavisse baculum ad 
siipremam partem lateris vasculi fusorii , ne massa supe- 
rior, sed inferior tantum efflueret, atque ut metallum 
per ipsam baculi flammam trajiceretur; probabiliter ne 
in transitu calcinaretur. Hoc mihi videbatur fuisse com- 
modum, et usu l)aculi et ignitione iormarura per prunas 
facta, ab illo spectatum. Postquam denique maxima me- 
talli pars, ope vasculi fusorii e crucibulo exliausta esset, 
removebatiir ipsum crucibulum e fornace , ex quo resi- 
duum, adhibito, ut antea, baculo, in formas fundebatur, 

Compdsitum metallicmn, quod cuprum album arte 
factum appellamus, ad rubedinem ignitum, quia et mir 
nore gradu calef actum , valde est fragile. Propterea igni- 
ri «olet , ut calidum pro lubitu in frustula frangatur- 



n' 



FrJgidum e contrario est quodammodo ductile.' Attamen 

quo in laminas extend atur adeo tenues , ut patinis aliis- 

que vasis formandis conveniant, necesse est id interea 

prunarutu igne subinde candefacere. 

eji-Mja- L. • tt.wb_ ••;{;•• a-jtios ill. 

Utensilia ex hoc metallo fabricata limantur, tornan- 

tur, vel raduntur, ut laevigata prosus fiant. Perficitur 
deinde politura attritu , prinmm carbonum ligneorum , 
deinde pulveris subtilissimi fictilium porcellanorum com- 
minutorum , qui superficiei infricatui' ope arundinis cu- 
jusdam, similitudinem habentis ligni valde mollis eij^ixe, 
pjprftsi,'',,;, . . . :4»to:U 

4 "Canton d. 3 Apcii .yp,i. ' v ■=< ■ >;t 



D= 



Om Hvit Kop'par. 



,,-^ :.'*t- 



'en Chinesiska sa kallade hvita Kopparen ar en Com- 
position , hvaruti Nickel utgor Basis. .c-iLfii'li bis lioo &&M 
-S AHA km'Sk» %B{ 11 a .Tillfi iiJun^ nti^'iH 

- Nickeln sora hartill nyttjas ar ej ren, utan blandad 
med koppar och jern , sSdan som den kommer ifran Pro- 
vincen Vannam uti runda tackor. Jag kallar den ra hvi^ 
koppar. 

Den basta sorlen arbetad hvit koppar bestSr af 

r. I 6 delar Zink eller Tutaiiego. 



W^ 



2:a sorten bestar af ^ 6 — rod koppar. 

16 — Zink. 



t 



Flera sorter kunna val finnas , men dessa 2 sades 
vara de allmannaste. 

■''"* 

Nar sammansmaltningen skall ske, gar den lattare'v 
om redan arbetad hvit koppar uti filspan eller hyfvelspan , 
svarfspSn , utgor storsta delen af godset , emedan elden 
lattare penetrerar ak tunna delar, an storre stycken: si 
skedde i dag. Storsta delen bestod af span och endast 
nagre stycken rk hvit koppar och zink. 

Uti en djup fyrugn staldes pa en piedestall en van- 
Hg Chinesisk mjolkkruka med lera ofverdragen; kohl kring- 
ladess och eld itandes, som af sig sjelf smauingoin tilltog. 
Sedan krukan eller, att jag sk ma kalla den, Digein bor- 
jade blifva rod, oktes hettan genom en Chinesisk hand- 
pust af storre sorten, som var vid sidan ea murad att 
blastern gick .under digein. Digein hade lock, sora af- 
ven var kladt med lera. Nar digein var belt rod inlades 
Godset- Forat nagot span eller skaf till en eller par turns 
hojd, darnast de storre stycken, och sist fyldes digein 
^ter med span. LScket pSsattes, ugnen fyldes med kohl 
och blastern drefs sk starkt , som ske kunde ; efter en 



^ 



AM, 



r53 t^^i^- ^ 

stund Qmrordes godset utl digeln, och som det redan n5- 
got sjunkit fyldes digeln med span, och elden drefs igen 
friskt. Denna manoeuvre upprepades visst 4 a 5 ganger 
■ innan allt godset gick in : emedam jusl den myckenhet 
gods var afpassad som fcunde fa rum i digeln sedan det 
allt hunnit smalta. Harigenom fSrbrandes sakert en stor ' 

del af godset, genom en sa iangsam operation; men det 
tycktes Chinescn ej bekymra sig om. Nar allt godset 
var inne och det nndra atminstone smalt, lades en naf- 
Yft koksalt uti digeln, lacket pasattes i samma ognablick 
och elden drefs friskt: Eftcr en stund omrordes godset 
med en jarnten och Uiinu en hand full koksalt inlades pa 
samma satt. Detta koksalt var det basta jag sett i China 
uti rediga cubiska crystaller, af den storlek som man far Q^^ 

uti ett halfstops karil genom Iangsam krampning. De vo- 
ro dock nagot rodaktiga till fargen. De sprakade starkt 
uti digeln, som ej var underligt. ■ ^^^ ^- ^* ''' 

-'10 'I Da elden en stund blifvit starkt drifven, och man 
med en jarnten val omrort det och funnit det vara qvikt 
llytande som vatten, borttogs den ofverflytande slaggen 
med en dertill gjord och uppvarmd jarnslef med en ver- 

itical jarnten till skaft. Just som godset var iardigt att 
utgjutas, marktes att digeln blifvit genomfratt Att hjelpa 
detta, lyftes digeln utur assian, och hSlen igenklistrades 
-•.:; . VOL, IX, -! ,.*f^».5»i i»i- irJai .ii+i>-<J t^Ui'ti^^h^''^-- 



_jmed lerklimpar dopp^de uti vatten och med nagra salt- 

korn pastrodda dar de si|tulle Ixaftas till digeln. Dessa 

.^Jerstycken fastnade efter nagon frasning utanpa digeln 

^ och stoppade lackorna. Digeln insattes derpa ater i as- 
sian och elden drefs friskt igenj men som ungefar |:del 
af godset liikt bort, inlades ater atskilliga afbrutna stum- 
par af redan arbetad liyit koppar; de smalte elter hand 
och mera inlades dereftor , men digeln hant ej fyllas innan 
ater en lack* iormarktes, som botades uti sjelfva assian, 
emedan den var sa hogt upp, att ett uti assian inkastadt 
och mot det sondriga stallet pa digehi tilltiyckt vatt och 
med salt (ifverstrodt lerstycke tilltapte Ji^et. Men salt 
lades ^j sedan uti digeln j utan sa snart godset var qvikt 

^flytande, gjots det uti formerna. , ^.i;,,- ,^ 

-Of t- . 

J.- Formerna voro gjorda af en Ijnsgra fet lera, till 
tttseende, da den yar obrand, som skarfvel- composition. 
En enkel staltrad var lindad kring de smarre, men de 
storre formerne hade flere sadane band ikring sig. For- 
merna voro stallda, utan att vidrora hyarandra, pa gal- 
ret uti en vindtugn , som eldades med ved och yar re- 
dan i full laga innan eldningen bcirjades uti smaltugnen.' 
jj^^rpierna blefvo saledes glodgade med ISgeld visst uti 
Si, tiranaars tidj och pa det lagelden sa mycket battre 
skuUe spela genom dem, hade de storre formerna afven ett 
litct hal i botten, 90m med rl lera igenklistradee just in-" 



nan godset gjots uti dem. Uti denna glodande hetta sto- ' 
do formerna anda till dess att metallen uti smalt - digeln 
var fardig att utgjutas. Formerna togos dS utur vindt-^ 
ugnen och staldes pS en fin sandbadd mot ett jarnstycke, ' 
livarest metallen gjots uti dem , sk snart den glodgande 
fargen gStf alldeles iiran de smarre ; men uti somliga 
storre former var annu en dunkel rod eldfarg qvar inue 
Uti dem viu ingjutningcn. «. 

^'•' Vid sjetfva gjutmngen haldes metallen sS slrynclsarht' ' 
som ske kunde, och uti Strang, samt sS tillrackeligen , alt 
oTver mynningen alltid var en ganska hog rage. Uti de" 
stotre formerna infordes afven en smal staltrad, soifl'" 
omrordes under det metallen ingjots, pa det alia hSlig- "j 
heter battre skuUe fyllas, och intet vacuum linlnas. Ef— 
ter afkylningen sonderslogs formerna, och voro da helf 
svarta inuti, men morkbruna utanpS , hvaraf kan slutas 
att de voro gjorda af en jarnhaltig lera. * 

'' 'S6m smaltkrukan eller digeln var for svag att lyftas , 
utur elden, afven for tung att handteras, sa ostes storre 
delen af metallen derutur med en lerdigel, som till den 
andati var glodgande rod, och hvarmed gjiitningen forrat- 
tades uti f6rmelrna. Men just innan" Clilnesen hamtade 
den^sfmSfra tii^tallert titur sih'altdrgeln',' l^afld^ ha'n forst ^ 
kohlstybbet Utur' gjutdigeln , och -se^dari^ inforde Sndan ' a'f" 



en kapp uti gjutdigeln hvaraf den fyldes med laga och 
straxt darpS sanktes uti smaltdigeln. Samma kapp nytt- 
jades afven alltid under gjutningen att bortskumma och 
fcrSn formerna hindra den ofver ytan flytande slaggen, 
som i hvart ognablick tillkommer af sh latt calcinerade 
metaller. Men e; det allenast , utan jag observerade af- 
yen, att under sjelfVa ingjutningen uti formerna, hoUs 
alltid kappen si tatt invid kanten af gjutdigeln att ej det 
ofra utan undra utur digeln kunde utdyta, och det soni 
halldes uti formerna rann genom ISgelden af den i brand 
Taraude kappen j formodeligen for att hindra den smalta 
metallen att calcineras under vagen, D«tta tyckte jag vara 
nyttan bade af kappens brukande, och formernas eldande 
med tra-kohl. Nar storre delen var uttomd utur smalt- 
digeln genom flere afhatntningar med den mindre digeln } 
togs sluteligen sjelfva smaltdigeln utur assian, och gjots 
resteu darutur i formerna, da afven kappen nyttjades som 
forut. 

Den Metal! - Composition , som vi kalla arbetad hvit 
koppar, ar ganska sprod, nar den ar uppglodgad, ja af-i 
ven blott upphettad. Derfore uppeldas den alltid for att 
varm sonderslas i stycken , sadana som man behagar. Kali 
Ster ar den tammeligen malleabel j dock for att utsmi- 
^ das , sa tunn , som den till fat och andra karil ofta bru-- 
kas, uxl$t9 deu flera ginger unellaa4t uppeldas iblandkohL 



«^^ 



i57 ^ ^^'^^hVt' 



Sedan arbetet ar fardigt, filas, svarfvas eller skra- 
pa$ det sa slatt som mojeligt ar, hvarefter poleringen 
sker forst med trakohl och sedan med finaste doft af 
pulyeriseradt porcellaine, som gnides ofver ytan med et 
$lag5 ror, »om liknar ett ganska najukt och poreust trSd. 



,^ 



'^'w:. 



r» 



**> 




l in'' j. 



~. «»*^ 



'*• 



■0' . -^ 



i5S c^^»^3j> ' 

CASUS ^ 

i 

ISGHURIyE H 

PUM CALCULIS, MEMBRANE VESICAE URINARI^?^ 
INGENERATIS , 

ADJECTIS MEDITATIONIBUS EXPOSITUS 

A 

JACOBO AKERMAN. 

^ XX-d casum, quern, enarratum imus, illustrandum, utile 

videtur, sin neceasarium , pauca de jiEgrotanlis habitu 
corporis, de animi, morunique ingenio, yitaeque consue- 
tudine, diu nobis perspecta, praemittere. Erat corpore 
sanus, firmus, robustus; animo hilaris, facilis, tempera- 
tus; ad jocos nequaquam virulentos facetiasque liberales 
compositus : secundis modice gaudens, adversis minime 
fractus, nedum succuinbens, sequabili tnorum tenore ani- 
inique candore ingenue , cui fidem fecit apertae frontis 
serenitas , rarissiniis certe nubeculis sollicitata , nee tali- 
bus umquam obnoxia , quales adferre solcnt niorosi et 
illiberales adfectus: Hinc magna conversationis amoeni- 
tas viloeque placidus color : Idem in munere obeundo et 
recreatione fruenda temperamentum, cum maturitate vif 
vidum , cum dignitate laetum. Modicus erat victus , sed 

6 



i59 

-ita, ut genium honeste curare non sperneret, mcnsaeve 
lautioris fastidiura adfectaret. Felicissima itaque na- 
turie morumque consensio valetudinem continue fere ve- 
getam prasstitit, tardamque senectutem, injurias fati in- 
eluctabiles diu lusuram. 

. -^-^ Usque ad annum sexagesimum perpetua nsus vale- 
tudine; exinde vim senectutis, per moliinina hcemorrhoi- 
dalia, sensim crescentia, vagosque dolores rheumatico3, 
aese exserentem, sentire coepit; quorum tamen hi eva- 
nuerunt, aut rariori carte ac leviore sollicitatione laces- 
sierunt, fluxu haemorrhoidum subsanguineo-mucoso quo- 
tidie continuato , quern tamen modicum fecit temperata 
ratio Vivendi, 

Anno aetalis fere sexagesimo tertio , gravi adficieba- 
tur pectoris morbo," per aliquot deinceps annos PJitisin 
minante : sequebantur frequentiores mingendi nisus , excre- 
tionibus nee parcis , nee difficilibus. 

,*■ 
Sic plures elapsi anni, quibus ad statum habitumque 

valetudinis parum attenderetur , quippe qui naturte hu;us 

jetatis et vitas, quam ille gereret, sedentariae, maximam 

partem, tribueretur. 

Circa annum septuagesimum , certa niuci copia ex- 
cretiones urinae comitari cernebatur , ^uee magis ^am mi- 



"^^ 160 ^^^ 

nusve frequenter urgebant, interdum aulem ita, ut nul- 
1am cotnmoditatis rationem haberi prsecipitans eruptio per- 
mittereti iiec tamen ista adflictio Incontinentia recte dice- 
retur: quumque, hos inter labores, nulla Lithiasis rena- 
lis symptomata, nee sabulum Loiii animadvertere licuis- 
set, hoc novum malum emergens haemorrhoidalibus ad- 
scribendum putabatur, prcnesertim quod auctiore quadam 
expectoratione pituitosa imminutum quadantenus videretur, 

t 

^ Omnia vero patienter tulit ^Egrotus, neque ad versus 
dolores, adliuc tolerabiles, annisque gravescentibus , na- 
turali necessitati adjunctos, medicam petiit opem, usque 
ad medium ^ulii 1304^ qvo annum aetatis septuagesimum 
explevit. Turn vero , sine ullo svetorum incremento do- 
lorum, cum tanta evigilavit Ischuria, ut ne guttula qui- 
d«m posset emitti. Ne accuratissima quidem, qua fieri 
posset, caussae investigatione, invenire licuit aliam , quam 
paucos ante menses contractam ex frigore noxam, unde 
tussis Catarrhalis exorta, quae tamen jam desierat. 

Clysmata emoUientia, fomentatlones calidae, frictio- 
nes oleosae cum camphora et aetheroleo Menthae crispae 
etc. frustra adhibita). InoiTensus applicabatur Catheter 
argenteus , neque heterogeneum aliquod percontatio ihye- 
nit; neque uUa eliciebatur Uriaa, paucis tantum guttis 
sanguinis, instrumentum operationis retractum, subsecu- 
tis. Adiiibitum quoque Enema Therebintinatum , Balnea 



i6i =^*^p 

tepida repetita, Hirudines m perineo, Haustus Hulraia- 
pus , Opiala, Potus demutccntes , cetera, quae adjungi 
possent profutura , effe<^tu caruere. Repelilus plnries 
usus Catlicteris, argentei , per vices, et- flexibilis elastici, 
et Jiic quidem aliquatndiu in vesica, ad irritanduin reli- 
ctus, semper autem irrito seque opere t^iilatum, Distentio 
vesicae continue aucta : diameter ani duos amplius polli- 
ces exteuta. Vesica ad umbilicalem usque regionem a- 
scendens ; Symptoniata graviora , solaque Paracentesis apta 
medendo visa. Diligens singularumi methodorum aestima- 
tio, ex suis cujusque conimodis incommodisve instituta: 
Facillima tandem, tutissima maxiineque profutura habeba- 
tur punctura per intestinum rectum , praecipue quum Ve- 
• sica disteuta infiniam pelvis partem explcret. A^fiM'\:n'^ivi0 

■ Ttaque Acu cannulata {Trohart) ct'ijus in Paracenle- 
si abdominis solitum novimus usum, loco nominato , Ve- 
sica transfixa. Extracta acu , per cannulam tarde ac dif- 
ficulter manabat humor albumiuosus adeo spissus et te- 
nax, ut primo a digitis duci se pateretur, prinium crnore 
fuscus, deinde sublividiis, tandem perlucens ; quern urina 
sequebatur. Turn vero cannula prae<?ludebatur. Cathe- 
tere per urethram immisso pleno eflluxit rivulo Urina. a) 

., (f.UJ 

a) Non de induslria quidem delecla fuit crassior ilia Acus 
cannulata. Sad Flurantii , quod ilem ad manus erat in- 
voL. IX. at 



Quantum per Paracentesin extractum fuerit, nen ob- 
servatuin , sed per Catheterismum certe novem circites 
librae emissae. 

Puncturam tubulo diutius apertam tenere , ncque 
necessarium , ncque consultum judicabatur; remota vero- 
cannula, ftexibilis Lumissor in Vesica relinquebatur, juxta. 
^uein stillicidiiun lotii in posterum diem est continuatuiii. 

»}r(a Fer vulnus, in Recto factum, nihil jam amplius. 
manavit urinae neque ulla explorando reperta cicatrix« 

Ex hoc autem tempore nulla naturae vis ad Vesi- 
eara exonerandani supererat: quod sola igitur ope Catlie- 
teris, primo quidem., ter per nyctemerum quaterve fac- 
tum, delude vero saspius. Brevi autem ipse didicit ^Eger ,. 
instrumentum aquae eliciendae accommodare, llexibile iliud 
alteri , . commodissimum sibi visum, praeoptans. Quidquid 

aCrumenti c.nnna flexilis, non erat tam exacfo laerigata , 
!)] neque tarn arote compleclens, ut nee resistendi iiisus ess«t 
meluendus, nee peiiculum, ue siugulte paries inutiliter 
Uedereiilur. Quainvis aulcm ilia, qua utcbamur, brevis 
^«set ac recla ; facile tamen poluit adiiibcri VesicaB niini- 
rura alte depressa; ac per exp.insum ani oriiicium fertt 
prominentia Feliciter omuio iipplicatum exilus probavit; 
-vix enim credibile albumen tanti leutoris per canuani exi- 
liorera pcnclrare potuisse. 



t 



ic 

-J 



■^^u:^ i63 ^^^ 



axjlem diaelae aut medicinae , ad pituitam prtecavendam 
solvendamve, conduceret, id diligenter adhibitum. Itaque 
^-grotus valetudinem, ante Isclmriae primordia usitatam, 

recuperavit, nisi quod vires morbi doloribus ac ditetae 
*enere adtritee, paulo tardius reficerenlui'. 

Elapsi sunt, inter Tisecce, qiiatuor menses, quibns 
Tifliil notatu dignum obtigerit, praeterquam quod instru- 
-mentum ssepius dictum altius altiusque ingeri necesse luit, 
tjnumque justo brevior esset, nee usui sufficiens, Cathe- 
ter adhiberi solitus ; novus idemque longior ei'at comparan- 
diis : quo quidem tempore , quum et nullus adesset Medi- 
<^us , per biduunn (d. ij & 14 Octobr.) ^Egrotus laborabat 
cetentione b), . , 

Longiori Immissoris usu, obtuslor sensus Uretlirse 
factus. Quum igitur Catheter quam opus fuit, longns, 
tam cito , quam necessitas postularet baud parabilis esset, 
non dubitatum fuit, an removendus esset tubulus argen- 
ttus instrumenti hujus extremitati intorte adfixus, idque 
altius intrudendum intra collum glandis; ^o denique fa- 

b) Forsan heranda jam faisset Paracentesis: nee vero Ve- 
"^^ sica jam situm seque ac antea commodum exhibuit, nee 
Tires laborantis adfliclae operationem admitlere visae, de- 
nique nee metus abfuit , »e stiilicidium lotii per Extalera 
incideret, oum valde moleslum turn etiam, si diu duraret, 
periculosum. 



.t-A—^ 



~\^ 



i64 ^^s^ 



* 



eto, nee spcm fcfellit operatic, quamvis cxtractio Cathe-' 
teris nee molcstia careret nee soUicitudinc. 

Facile ac sifte dolore, etsl crebrius ac breYioribus 
intcrvallfs, longioris Calheteris usus, cum successu eon- 
tiniiatus, ncque uHo, per integrum quidem annum, mor- 
lii iuipelu vexatus est iEger svetaque raanebat agilitas, 
q^ua et foris versari licebat, et doini solita pcragcre neg- 
otia. Jam vero levior quidem incidit Paroxysiuus frigo- 
ria febrilis: febrisque adesse eredita intermittens aulum- 
nalis, eo niagis quod irigus illud in madorcni resolveba- 
tur, nee taraen in surlorem vere criticum. Qui quura * 
tertio die (d, i6 Octobr. isojj viokntissimus rediisset p&t" ■, 
oxysmus, lioc, /Eg^ir, apoplectice, decessit. 

Exactiorem dissectionera vetabant res circumstantes j 
obductio tamen benigiie pertuissa, qua quas explorata 
sunt et adnotata, certe cultoribus Scicntiae profulura vi- 
debuntur. Deliivealiones, quibus in Tab. III. externa fa-«» 
cies ab anterior! } Tab. IV. Fig. I. cadem a dextro la- 
tere, Tab. V. interna Vesicae UrinarioJ superficies con— 
spicifur, ip50 quidem loco raoriendi, fideliter et cum 
snccessu, ad naturam^'perrecit laudatissimus turn Di-^ 
scipulus, Jam dilectissimus aeque ac scslninatissimus Ami- 
cus et Faulor. Vicem, quod speramus, explebunt illae 
Prseparatij cui, inter pathologico - anatomica , primus in 
suo genere Iocu» es*et concedendus. 



i65 ci^ 



■ ^ ■ 

Specialis Iconiim, per lilteras numerosve, explicatio 
siiperflua nobis videtur. Quisqnis attentius eas intueri 
Voluerit, sine dubio singulas abnormitates facillime anim- 
advertet. — Sed ad visum rcpertum. 

Abdomen tumldura, non tensum, mediocri panniculo 
adiposo subcutaneo. In regionc hypogastrica tumor cir- 
cumscriptus quatnor pollices supra pubis arcitm eminens 
notabatur. Pvaeterea nil exteriore inspectione compertum. 

■ Aperto cavo, protrndebantur Intestlna, acre aliquan- 
tulum distenta, Omento , adipe non destitute, obvelata, 
alias, ratione ad defuncti aelatcm hubita, seque ac cetera 
viscera chylopojetica omnia sana atque illoesa. Tumor 
(Vesica Urinaria) in hypogastrio patuit , sinistrorsura ob- 
lique inclinatus, ad verticem acuminalus visui oITerebat 
elevationes plures, diversae magnitudinis : in dextro la- 
tere unam (supra arcum pubis) in sinistro Ires, unam in 
vertice, duas paullo infra, qua? tactui dura;, lapides esse 
judicabantur. 

■■I Renes flaccidi, nee solrto majores, nee substantiis 
morbose mutati , pelvibus servabant granula calcarea 
nonnulla albissimi coloris, unura et alterum grani unii^ 
pondere, figura inaequali, Ureteres deorsum ampliores, 
tunicis crassioribus, lotio et calculoso sabulo vacuis* 



.^^^ 166 «^*^ 

Excntcrata deglubcndo IMvi, ita «t Prostata atqtre 
jiars ineinbranacea Uretlirae simuj cx)niprelienderentur, con- 
tenta viscera accuratiori scrulinio subjicebautur. 

Neqne ossificationes , ncqtie sacciili aneurisinatici in 
ramis arteriae iliacse internee dctcgebaiitui', 

, Praeter Longanon aliquaiitultmi sinistrorsais pressum, 
quare ncque in banc partem aequc ac in dextram Vesicae 
dilatari licuit, omne pej-vis cavuin rcplebat Vesica Uri- 
naria distenta, tactui elastica quidem, tanien contentam 
prodidit inat(Tiam pullaceam, calculis hie illic obsita. 

Prostata pariter ac collutn vesieoe , sobto crassior, 

Ablata cellulosa^ talis Vesica coanparuit , quale seg- 
mentiini anterius exhibet Tab. III. et Tab. IV. dextrum, 
eui sinistrum fere simile, licet ab adjacente Recto aliqua- 
tenus complanatiim , et ekvationes lapidosae paulo alitcr 
dispositae. 

'** Discissa a eacuniine, in antica parte, Vesica, pro- 
Ruxit urina limpida, quinque uncias vix superans, reli- 
quum cavum replebat mncus ■vel, sit venia verbo, Gela- 
tina, tenax densa, quo propior ad coUum, eo spissior, 
sanguinis crassamentum referens , qualis humor, instituta 
paracentesi, lente profluxit. 



Membranae, in vertice tenues , in medio normales ^ 
eirca fundum, vel propius aJ collum crassiores: muscu- 
lare stratum, fibris confusis: tnterna tunica non tam ru- 
gosa, quam potius villosa et inordinate cribriformis, per 
euju» foraminula internitebant lapides, ut indicat Tab. V. 
in propria tunica vel nervea nidulantes,. Horum majores 
in externa facie eminebant, numero j8. Ex minoribus 
34 notati, minimi, multo plures, non exacte computati. 
Suo quisque sacco continebantnr , grisei colore, structura 
porosi , ea tantum particula, quae versus cavum patuit ^ 
politi. Majores longius disjuncti, figura varii, olivaria, 
»]ihaerica, item multiformi: Minores, propius dispositi^ 
piura quidem latera, nee amplius tamen quinque,^ habe- 
bant. Maximus ^ figurae sphaerieae aliquantulum compres- 
sae, diam<?tro novem^ lineas superabat Serra divisus tex- 
turam praebuit lamellatam cum nucleo in centro. Involu- 
cra inter et calculos nullus omnino comparuit humor, 
potius quasi membrana quadam arachnoidea v. spongiosa 
circumdati vidt-bantur, majores prassertim , nobis non qui- . 
dem licuit ccrto definire, utrum ad calculum ilia, an ad 
cryptara mucosani* pertineretj facile tamen inducimur , 
reticulare hocce stratum, pro calcnli incremento vel aug- 
mine assumere. Unus, in: Tab. IV, Fig. IL delineatus, 
corpore trigono ceteris lievius infixus , parte sua dimidia 
cupra tunicam vesicae intimam eminebat: Cujus in cavex- 
aulus fundo ulcus pus efifuderat* 



i68 =^^ 



, In Prostata, solito quidcm ampliore, nulla tamen 
concretlonutn calcarearum vestigia apparuerunt , neque 
Urethra calluerat, quod quidcm ex Catheterismo tam 
frequenti expectandum videretur. 

Vesic£E urinariae abnormifates morbosasque immuta- 
tiones, iiec non calculorum genesin et naturam diversam 
penitus illustrare, longe a nostro instituto reniotum est. 
Sparsas tantum meditationes, qualcs ex hujus morbi, nee 
non sectionis insecutae, liistoria instltuere licet, addere 
vbluraus. c) Modicum B, L, taedium adferant ! 

Certissimum liabemus, in Vesica, omnino sana, nul- 
lum generari calculum ; proinde, si calculus adsit, sive 
originitus ibi fuerit generatus, sive a renibus dcmissus , 
et deinccps auclus, niorbosam esse vesicam. Indubium 
Kque est, justam chylopojesin , omnibus, quae ex che- 
niicis rationibus, commendantur, Lithontripticis, ad in- 
cremeuta calculi generati cohibenda, novorumque forma- 
tionem arcendam, valere. Hinc facile colligcretur, sene- 
ctultni Lithiasi magis esse obnoxiam, quum tamen-^adver-, 
8US earn , nulla sit xtas ceteris tutior. d) 

r) F. G. VoiGlELS Hanclhuch der Palhologischen yfrurlq- 
mie, Halle i8o5. B. III. pagg. aSa seqq. perfectissimam 
sine dubio, liadit colieclionem observalionum circa Vosi- 
cac urinariae abnorraitates et morbosns immutalioni^. 

d) Calculus, qui vesicam iufeslat, nullam rolatem magis 



l^jj,,Tempora, quibus crescunt calculi, nequaquara defi- 
niri posse , inter omnes harum rerum observatores , con- 
fltat: nonnulli, singulis quibusque mensibus, in notabilem 
magnitudinem incresciint, alii, per multos annos baud 
volumine augentur; hinc valde incertum et dubiuni, u- 
trum calculi, casu nostro reperti, revera ante Ischuriam 
exstiterint, an simul , an postea, stamina eorum prima 
fiierint orta. Qui in corpore trigono erat, calculum, of- 
lendere debuerat Catheter argenteus , qui primo tentamine 
immittebatur, vel acus in paracentesi adhibita, quaeforsan 
pone ilium penetravit. — Peculiaris in diverticulo inflam- 
niatio, quae ulcerationem effecit, eoque calculi prominentiam 
adjuvit , sine dubio orta , quod Catheterismi saepissime re- 
peliti calculum toties offendebant. Quod inter haec nullas 
certe querelse audiebantur, partim seasibilitatl continua 
irritatione imminutae , partim ingenio ^grotantis patien- 
tiori adscribatur. Quod autem inter niali progressum , 
neque sono ille, neque tactu innotuit, ex instrumenti 

qualitate pependlt, quum llexibilis, etiam sine filo plum- 
. " - " ■''I'i.'^i'f ;•?■''■.•;.': ■?'' ■ 

''»- exerc«t, quam puei-ornm. Inimicior eliam ex Hs illis est, 
qui ab humilis lortunte parentibus nati sunt; ex quo con- 
•*» jicere licet , calculo at primura cibum potionenique occa- 
%AV jionem adferre, ex cruda acida et viscida materia paratum. 
,^t PiATTHBRi Institutivnum Chimrgg. §. i358. 

- TOL. IX. as 



l>eo ferreave, adeoque faclHas obstaculo cedentis, nsmn 
prseoptaret aegrotu*. 

De his formandis Tlieoria nobis maximc placet Iiaec: 

Asthenica inflainmatio in Vesica urinaria, hqjusque prae- 

eipue Membrana propria exstitit , ia qua nimiruni glandu- 

iarura, vel cryptaruni, mucosarum functio perturbata, 

quantum muciparatio niinuta, tantuni, per vasa exha- 

Jantia , Seri aucta secretio, Secrctum , pro muco , factum 

est merura Albumen, per absorbentium languorem cres- 

etns , per moram denique spissius , atque ob niorbosain 

Vasorum rationem decoloratuin. Cum vitalitate actuosa 

Systematis mucosi cessaverat animalis organisatio: Glan- 

dulse nmciparsB, in caveis suis, particulas terreas deponi, 

aimpllciter passae , hcterogeneorum, scnsim auctorum, 

pressioni, distendenti, resistere impares, cedebant» Hinc 

roUigere licet, calculus, in ipsls cryptis muciparis , sepa- 

T«tim, primura innatos. Interna vesicae tunica, in con- 

sensum tracta, cflloresccndo increvit, contulitque ad ob- 

tolvendos calculos, qui Acidi Uriel, quantum placuerit, 

e Lotio,per sacculorum ostxolabioaij^y attrol^cre.potu^rint. 

-"* ■■X[fl\ ■,:.-:,- r''^ •--) * 

Quo minus dubia sit nostra senlentia exscrlbere 11- 
ceat e Treatise on the Origin and Compottent Partt of th$ 
Stone in tht urinary Bladder; being the Snbstcmte of tht 
Gtthtonian Lecturer , read at the College of the Phtjsiciant 
m iht Tear n$o. By WiiiiJAM Austin M. D. $te» 



J»L 



■ Parti. Oil the formations, appearance, and sitiiallon 
of the Stone. 'The author iufprms us, that the main 
"result of these Inquiries has been , the Stones is £or- 
"med geuerally in very small part, and often in no dc~ 

:^gret whatever, from tlie urine, as secireted by the Kid- 
''neys, but chiefly from mucus produced from the sidea 
"of the different cavities through which the Urine pas- 

■ "ses; that certain stimuli applied to tho whole, or part 
"of the Bladder, give occasion to the productions of cal- 
"culi from the whole, or part affected; that the proxi- 
'"mate cause of the disease, or Stone, is a morbid State 
"^f those membranes, and consequently of their secreted 
"juices; that the operation of various remedies for the 
"Stone depends on their immediate action on those mem- 
"branes, by correcting their secretions, or diminishing 
''their irritability" e) Sententia Floriani Caldani de struc- 
tura Vesicae urinariae cribriformi /) nostras hypotesi fa- 
veret. Proinde Lithogenesin Effectum non Causam, Cy- 
stitldis, autumamus ; hac vero ratione, suam aliorumqu« 
multorum sententiam intellectam vult Voigtel. g) 

e) The new London Medical Journal for the Year 1792. 

Part llie first pag 74. .^a^T'tiv: ' ) *. , 

/) Opuscula Anatomica c. Tabb. Paduje i8o3 recensita ia 
,1^,^ Colling, gelehrt. Anzeig. jgoG N:o i56 , hie illic ambiguji 
explicationis. 
g) Cit. Ilandb. d, path, anatptn, B. III. pag. 520 confer not, 
, *) infra. ^ v , ~,;,^'., 



Calculi, quorum jam mentio est, membranae vesicae 
^ropriae inserti erant, in singulis singuli saccis, nee plu- 
res irf uno ut memorat Ruysch h) nee fortiter adeo ve- 
sicae adheerentes ut nisi aliqua \i adliibita, avelli non 
possent, accreti, Hazon ») nee in fungosis excrescentiis 
vel pone illas haerentes ut Le Cat k) fatetur , alias in- 
fitians calculum cum membranis concresccre. Nee talis 
adfuit extraordinaria et vitiosa vesicae conformatio, qua- 
lera BoHN /) adfert; nee appendices, quales obiter, me- 
morat Hejstjeu m) prstterea binis fi^uris «) illustrat; nee 
, cavea vel fossa, qualem An Acbei* 0) descripsit et de- 
Uneari euravit: nee trabeculae carneae, ut in corde, tenui- 
«res fortioresve, quales van Wy p) eommemorat. 

Summo jure saccati appellentur: non tamen membran* 
qoadam adscititia , plus minus pcrfecte obvoluti, ut in ca- 

A) Observalionum Aiiatomico-CIjirurgicarnm prima. 

i) Recueull pcriodique d'Observalious de Medicine, Chirmgi* 
&c. par Vandermoude 1756 p. 563. 

h) Leltres a M:r DUMONT fils sur I'opinion de I'adherence 
^■^, , ties pierres a la vcssie^ 

I) Lib. de Officio Medici dupplici, pag» 5 16. 
„, m) lustitiitionum Chii-urgicarum P. 11. pag 899. 
• n) Tab. XXXII fig. 1, 2. Oolendum lameti, intemas vesicae 

suporficiei descriptionem et delincationem desiderari. '" 

,J iO> Chirurgiska Haiidelser, png. Sg-i figgi'^^-it*'''*^'' •)<-*(■% •■ 

p) Verraischlc Chiiurgiscbe Schriften Niirnberg jf&Si'V ♦■' 



J^-¥^ . ^V .- I ^3 .J-^—Aft 



>CV« ' ^7^ " ^ N«-v ^ 



su PliANCI in cadavere pueri binii q) hic, tribus quasi 
involiicrib crat vestitus, ita, ut sub extimp involucre pul- 
tlcula alba arenosa compareret (procul dubio materia cal- 
carea nondum indurata ideoque non nisi lapidi* incremen- 
tutn) tunc, duee membranae sequerentur, quibus remotis , 
\erus lapillus seminis citri similis demum prodibat in con- 
spectum, totus ille, cum suis involucris, calculus, amyg- 
dalae acerbae, suis corticibus adhuc obvolutee , magnitu- 
dincm icquabat,^ aut in eo, quern Wahmn r) historia et 
iconibus. illustravit: neque prorsus tystici, Gallis enkystits^ 
quunt quisque, exiguant suae superficiei partem, in Ve- 
sicam patentem exbibuerit : neque prominentes Gall. Cha- 
fertile s , nisi, qui corpore trigono inhaerebat: neque de- 
mum incarceraii vel eo comparati modo, quO' calculus per 
Ureterem desccndens, eo in loco, praecipue haeret, ubi 
Ureter membranas vesicae oblique transit, ibique increscit) 
quo in casu tumor, vel ad Vesicam, vel ad abdominis 
cavum, rarius per Rectum, percipiturj quorum pfii'plura 
txerapla exbibent varii auctores s)^ > ' *■. 

q) DIsserlallo varias (VII) cadaverum secliones continens, 
sectia 5:la, in Nova colleclione Opusculorum Scienlias 
illustiaiilium. Veiiet. JT, V. pag.* 7. recens. in Com- 
mentt. Lipss^ Vol. X. pag. 53il^ 

r) K:gl Wellcnsknps Acad:s Handlingar. Vol. XXII pag. 
29T. seqq. Tab. VI c. commenit R. Martin & O. AcreJ. 

») Memoires de I'Academie de CJjirurgie, Paris T. L Saba- 
IIER Lehibusch fviv praklische Wundarzle^ iiberaetat 



■ '*^>l^ ' 174 

! Coronidis loco adjungi posset historia talis calculi 
incarcerati, conspicuae magnitudinis, figurfe rarioris omni- 
no reniforinis, a nobis inter obducendura excisi: Speci- 
men in Museo Anatomico Upsaliensi servatur, chcmice 
exatninatum , delineatiouem expectansj — scd non aufer- 
Jt^rquod diffez-tur. 

Earn vero maxiine ob caussam enarrati jam casus 
publicam distulimus expositioneni , quod aliquem, huic si- 
mileni expectabamus observalum atque descriptum. Pne- 
terea, fere semper fieri solet, utprocrastinationem quam- 
libet excipiat diulurnior mora, quam agmine moleslo con- 
tinuant varii generis negotia, nee minus fracta valctudo. *. 

Ton BoRGES, 2:r TJieil , pTg. i4. Berlin 1798. 

- Parisian Chiiiugical Journal p:r M:r DiiSSAULT transla- 
ted by R. Gosling T. I. p. 53. 1". H p. 585. 

- VolGTEL. 1. I. C. 0. * . 

- Beiinsteins Practischc Handbiich fiir W'undaizle III 
Tb. p. 74. I dI^]tH-«t> 



'OkO lie .7 







-<i^ iHim A T R E T ^ '"^^ '^'^''-' ' 

sahtwjru ;i PUERPER^E f^ue /;}jj7 «ru![ 

CASUS 
^ CUM EPICRISI ENARRATUS ^' 

-axa J A C O B A K E R M A N,x 

Joupua ' We pndeie necessarlie inlerpretnlonls, .fl-wfrrJIlI 

•tW\ll%? -i-T. Natura vpneranda est, noa eriifiesceniln. jjf, 

Tert VI.1.1 ANUS, de Aniiua Cap. XXVUf ' 

artium corporis huinani vix uUae tof species' offenmt 
yariationis, abnorinitatis , vitii, immo defectus , quot ge- 
Iiitales, salvis tamen sanisque ceteris, juste et ordinatun 
ofRcia persolventibiis: has igitur propriam ab organismo 
reliquo diversam degere vitam contendit unus et alter: 
singula vero species destinatam functionem turbat, aul 
difficilem reddit atque ineptam, aut prorsua impedit at^jue 
•infringit. siis^ov "itiiTTinn " riF ^WtntsWk -vSvza-ii C'^tnf, 
uHti ^^ii:%n 3I. anfrtipxi ntro'i.^-^ jUtM!*-^? frttti;^ ?'K> 
*^'" 'Ittbet^uidem vcrecundia et tirget, sexnalia omnia, 
oive organa, sive functionem spectant, sancta castitate oc- 
culere, qnae vero modestia, baud rara, plus juste exten- 
ditur, ita, ut pudendorum labes hon modo leviores re- 



«^^ 176 .^^5^ 

rum etiam quae maximi sunt, monienti atque pericuH, in- 
credjbili tolcrantia tacite ferantur , usque dum ars frustra 
imploretur , quae tempestive advocata , facili negotio ma- 
lum cum suis sequelis sustulisset. In <;umulum miseriaj 
ad simplicem pudicitiam accedit incuria et negliaentia. 

'• i Ne vero inepte liaec praefatus videar, sequcntem R. 
Societati Scientiar. offero enarrationem. 

Aiwa MArgaretha Erici, 28 annos nata, uxor 
Incolae tugui-ii, 2 niilliaria ab urbe distantis, per aliquot 
dies dolores spurios vagos passu , tandem , d. 24 Septem- 
brit anui 1^07, ex acrioribus verisque laboribus partura 
jam instare certo persensit. Post primum puerperium, circa 
initium Decembris i8o5, menses nulli unquam apparuere, 
ideoque nulla alia gestationis /Era , quam a primia fetu» 
motibus notata, eaque haud raro fallax , sententiain dut 
biam reddidit. Labores per bina nycthemera, justo or- 
dine-, at ft-Ustra^ continuassent: maritus turn gravissimas 
8uas<;uras medico communicabat, qui obstetricem . legiti- 
mam arte ct experientia multenni instructam, qualis non 
antea cruciatae adfuisset , in auxilium vocare consuluit. 
Quae quum venisset, instituto examine de rerum statu 
••rtior facta, venaesectionem jussit clysraaque emollieiis 
cum pauiillo salis adhibuit : de cetero palam professa, ta- 
ks heic obstare abnormitates , quales ultra suae artis ditio- 
nets positas, nisi operatio cbirurgica, nihil vinc«re posa»|;. 



■^N*-*^ 



177 



In urbem redux, re enarrata, auxillum a me implorabat 
niaritus. "^^^r, '"* -<*•>'■-; 

Die 25. Septembris , ante meridiem Puerperam vl- 
sitabam, a variis per triduum doloribus conquassantibus 
miseram, ex angustae sortis ratione miseriorem. Aquas 
abiisse cum meconio, narrabat praesens vetula quaedam: 
utrum vero liquor ille amnios an lotii, feque ac, an me- 
rum esset meconium dubia haesit. Per quatuor dies nul- 
lum fetus mater persensit niotum. 

' ' Pei'contanti digito vagina uteri prorsus erat praeckisa. 
Urethra mirum in modum tumida , anteriorem commissu- 
ram superans, ciitoridem obtegebat, capacitate adeo aucta 
ut indicis phalangem admitteret, quod partim oris uteri 
vaginasque distentioni, partim conatibus vetularum, angu- 
stam illam , quam veram suspicabantur viam dilatandi , 
adscrlbendum videtur. Labia majora parum calida eo ma- 
gis vero tumentia, qualis etiam Extalis conditio. Examen 
in Recto institutum durum quoddam corpus el sequale in 
vagina invenit, extra dubium caput infantis. Per bidu- 
um nullam Mgra reddidisset urinam , quae interea sen- 
sim abiisset pro liquore amnios intellecta: per catheterem 
Jam eliciebatur amplius libra una ?ine notabili mutatione 
vel levamine dolorum. ' •' ' " " " T ' ' " ' ' - - 

tiUtb-^ji vol,. IX. ■i.'i.iiiii*!.^,^ ii^i^iiiliSiccn^j" :.ii -' 



— ,^, 178 ■^-^^::^ 

iEgrae aetas media , structura corporis robusta vlres- 
qaCj ratione ad vigilias et cruciatus habita, minimefrac- 
tae optatuin promittebant siiccessum operationi ^ quam 
mors» aliter inevitabilis, urgebaf. 

In SitUf quantum conceJebant supellectiHum conditio , 
et laboranti ipsi et operationi apto, atque in bono lumine 
collocabatur Puerpera: Inspectione partes propiore exa- 
ininabantur. (Dolebam, nee turn primum, artem deline- 
andi mihi deesse.) Aliquantulum sanguinis fundebat Ure- 
thra excoriata: nymphae levitei* inflammatae erantr aditum 
ad vaginam praeclusit membrana, ob nitorem et tmacitottm 
potitit aponeurosif dicenda , ambitu fere circularis , superne 
nrctior , diametro pollicem excedenr, antrorsum sphceroidea : cu- 
jus ex centra stillabat aquula serosa, vixnofabili quantitate, 
unde suspicabar fistulam vel foramen, per quod tamen 
specillumi exilius capitatum lenifer et sine adhibita vi pe- 
netrabat: Infantis caput niox offendit; turn vero, percon- 
tatorem circumierendo , hane clausuram non altius in 
vagina sese extender© , perspexi, Juxta prascepfum 111. 
Heisteki exiguo tantum vulnusculo membranam incidi, 
ne ab admoto scalpello, fetus post earn latens vulnerare- 
tur, dein caute ingerebatur specillum sulcatum, cujus 
ad ductum, Incisorio falcato et ad apicem capitulata (Bi- 
stourie boutonne) membrana claudens , sono stre- 
pentC; transcindebatur , quatuor incisionibus, ia formam 



quidem crucis Sti. Andrece (X) factis, ne sursum loederetur 
urethra nee deorsum perinoeum. Haemorrhagia memor 
ratu vix <ligna exstitit j Liqjuor vero amnios , meconio 
tinctus libera effluxit. Laciniae in apice \ lineae , in cir^ 
cumferentia duplara omnino habebant crassitudinem , 
nduabus distinctis laminis, interna nempe et externa con- 

Digito jam penitus inquirere licebat, cul infantis ca- 
put, naturali situ, sese priebuit, in pelvi inferiore, for- 
cipe facile appreheudendura et extrahendura, cum vero la- 
bores sub operatione suspensi , jam rediere, quamvislevi- 
ores J benevolfe naturae actum perficiendum relinquere con- 
sultius judicabam , eo consilioj ut , ope laborum , per 
vices redeuntium et sensim increscentium, tutior evaderet 
dilatatio annuli; adhuc aliquantum resistentis , quern , inter 
haec, ulterius, quousque fas erat , incidi ; attamen ab altera 
parte valde erat metuendum, ne vel isti labores, qui par- 
tus absolutionem proxime prascedunt, fortissimi , ruptu- 
ram efEcerent, vel vesica urinaria et urethra jam diu 
vexatae , protractiore cunctatione, inflammationi, in gang- 
raenam cito abiturae , obnbxiae forent , evanescentibus uteri 
contractionibus viribusque cruciatae imminutis exhau- 
stisve; ideoque, quura limeh capita fetus tetigisset, for- 
cipe Osborniana , facili negotio adhibita, sine molestia, ca- 
utelis vero curisque omnibus justo observatis, lenta etleni 



VS "Nt-V 



180 '^i^ 



tractione eliciebatur caput: cetera feliciter et sine pe- 
culiari quodam artis adinioiculo succedebant. 

Neonata perfecte evoluta nullum vitae signuui exhi-. 
buit, non tatnen ejus dcbita curei neglecta. 

' Religatse et in lectum repositoe Puerperse , ob minitans 
deliquium, propinabantur Tincturte tliebaicae et splri- 
tus aetherei vitriolati TT guttas decern. ^ 

••1* Post horulam circiter, ex sornno recreante evigilans, 
se optime , pro re peracta , valere praedicabat. 

In disquisitlonem jam venit priroa ejus uteri gestatio 
atque insequens partus: Narrabat enixa, interpellante 
rnatre , se menstrua , circiter astatis annum decimum octa- 
vuni primum erupta, diflScilia nunquam fuisse passam, 
optima de cetero gavisam valetudine, ad illarum epochas 
non attendisse , usque ad tempus foenisecii a) (mense 
Julii) i8o5, quo repente corripiebatur pleuritide cum 
cephalalgia, doloribus coHcis atque vomitionibus, quod 
facile adscrlbebatur operas, qua in humidis pratis atque 
paludibus fuisset occupata , unde mensium obstructio , 
(tempus perdidisset). Ex instituta vonaesectione levamen 
baud exiguum sentiebat, cito autem orta gravidi suspicio 
status, a comitantibus deinde et continuati$ phsenomenis 

a) Femiuae ulor temporis computatioue» 



/'- 



•^^^ igl ■'-^ ^1 

confirmata. Circa festum omnium sanctorum (initio No-*' 
vembris) doloribus vagis circa coxas, lumbos, femora, ad 
genua usque alfligebatur cum torminibus in imo ventre 
(regione pubis et inguinum) atque tenesmis : Dein , tem- 
pore I)aud exac^^ computato, baemorrhagia cum auctis 
doloribus apparuit, de ilia sistenda bisque sopiendis con- 
sultus medicus quidam guttas praescripsit , acidai potui ad-;? 
miscendas , baud dubie syrupum vitriolatum , et amaricantes 
quales jam in Tinctura thebaica easdem agnoscebat. 
Sine diligentiore quadam observatione prasteriere omnino 
tres aeptimanae, doloribus alternatim gravioribus mitioribus- 
ve, turn vero liquoris feeculenti, putride foetidi effluvium , 
per plures continuatum dies , comitabantur ossa partesque 
molles solutae ex embryonis corpore putredine correpto : 
medio fere Decembris convalescens, brevi recuperavit vi- 
res, nee postea menstruale, vel minimum cernebatur.^4j.j, .^ 

In consvetndines conjugum venereas inquirere veta- 
bat modestia, neque ullo modo convenisset, vires simpli- 
cis pudicseque uxoris lacessere: privato autem, et sine ar- 
bitris , coUoquio institute, maritus palam profitebatur, se 
nunqnam in Veneris thalamum amplexumque fuisse ad-^ 
missum : ante primum puerperium glandem , qua maxi- 
mam partem, intrudere valuisse, semper autem cum mu- 
tua conjugum molestia: Neque tempore, quo menses 
fluxerint, .coivisse, neque proxinus ab horum <?essatione 



'-^jl^ 182 



•it 



dicblis;'post abortionem vero viam pcnitus fnisse pra2clu-' 
sam,. neque dolore 'qiiiodain a concubitu neque voliiptate 
conjugem fuisse affectam; liinc valde mirati sunt .ambo,p 
quo modo conceptio his sub conditionibus fieri potuisseU) 
Nee defaerunt soUicitudinum scrupiili, qyum jam iterum 
gravida putaretur, primum fetum (an potius monstruni 
non liquebat) imperfectum , perdituni , quid , quod nulla 
alia imaginabantur, omne malum ex imperfecto amplexu 
derivantes, quid nunc, sperandum esset aut metuendnm 
ex praepedito prorsus' sancto officio, anxii haerebant : Inde 
qnoque explicari potest, cur matris de filia cxstincta con- 
ceptus moeror facile cesserit consolationi infantem £^e. 
bene formatum at perfecte evolutum. " '>'. 

Negligentiam illam consilia medici non antea quoe- 
rendi, a puddre nimirum subrustico, hebetiore intellectu 
pauperie &c. profectam excusabat, providentije Divinse 
Socrusque peritiaj sagaci (dubiura utri irapensius) con- 
fidens. — In mentem venit, hac occasiono , bono quidem 
consilio data Venetti b) adhortatio , certissime autera 
rare, si uraquam observata. .wili-i 

Turunda, ex linteo convoluto confecta, et axungi4 
curata illita vaginae inferebatur, et pulveris nitrosi quan- 

■I .• •' ■ tUtiill 

6;) Abhartdlung von Erzeogung del" Meiischen. Leipzig ifiV 
Bijvyag. 77. — - Edilionis gallica;. Hamburg. 1761 pag,. q5» ■; 



i85 ^^^^^ 

turn capU culter extremus, si calor febrilis accessisset ,' 
.commendabatur : Ordinata tandem Puerperae cura ca- 
sam reliqui, addita consolatione spei , feminam cito re- 
stltutam ihxe partumque aliura sine insolito nisu edituram, 
modo nihil jam ftierit de ejus cura neglectura. 

Ad leniendas fauces clamoribus vexatas, mucilago 
seminnm Cydoiiiorura cum syrupo althese ; ad frictionem 
regionis hypogastricae , linitnentura caniplioratura cum 
opio; denique in lacerse vaginas solatia, decoctum radicis 
altheae saturatum, mittebantur, nee non Laxans falinura 
perendino die sumendum, 

D. 27, itenira visitabam enixara, quae benevalebat: 
Lochia j'uste fluebantj de doloi'e, neque in abdomine, 
neque in genitalibus nullatenus querebatur: Verbo , Onii- 
nn omnia fausta. Loco turundoe linteae Tubus ex ligno 
Buxi tomatus et bene lajvigatus applicabatur. De nuntiis 
sive crescensis valeludinis sive decrescentis mittendis ad- 
hortatio iterabafar. '''^^ '" ^' «,'',;"' # 

1'.} Narrationibus de statu Puei-peraEr fi-ustra expecta- 
tis, spes restitutae valetudinis confirmabatur : At vero post 
aliquot hebdomades retulit fama y asgram , die Octobrfs 
tertio ^ repente gravi correptam . fijisse febri , sequente 
die ingravescente cum evacuationibus, sursum etdeorsum, 



coloris fusco virldis; Eandemque, diei qulntl tempore 
vespertiiio , tiltimum vitae spiritura edidisso: Undecimo, 
post operationem die, 

if 

Non fuit hoc primum scientioe artisve medicac simui- 

ac Lucinae scandalon ! 

Quo firmius retinerem, narrata jam mbx Utteris man- 
davi ; ut autem quae alii forsan jam observassent , antea 
cognoscere liceret, in publicam ilia lucem tradere distuli, 
*ui prudenti cunctationi varia denique subnata sunt mo- 
rarum impedimenta. Illi quorum interfuerit, scientife ar- 
tisque profectus notare, in rem praesentem nonnuUa me 
disserere facile permitlent ; qui autem" hoc, scribendi ge- 
• :nus vile judicent aut incongruum (nee d'ubito fore pleros- 
que) isti vero tequi bouique consulant, memores dicti 
ClCERONlANi; Verbit offendi, morbi aut imbecUlitatit argti' 
mentum est: 

Muliebrium vitiosae conformationes morbosaeque imniu- 
gtationes exaclissimam, in quantum licuei'it, anatomicorura 
et medentium, sibi vindicarunt attentionera, et quidquid 
ab lis observatunj fuerit publicaeque luci traditum, ad 
suum usque tempus, sollerti cura atque ingcnioso scru- 
tamine coUegit CeL F. G. VoiGTEi, c). .s. 

c) Handbuch der 'I^athologischen Anatomie. Halle ito5 III, 
<'^"B. pagg 419 seq. <^'^^'' .. 



Fromtissitnutn simulac cautissimum postulant auxiliT 
um Praclusiones vel Atresia plus minusve perfectae, quas 
generatim et systematice tractarunt Auctores Celeberrimi , 
Chirurgicos inter Heister d) DioNis e) A. G. Richter/) 
et inter Obstetricios Fa, B. Osiander. g) Observationi-/ 
bus insuper illustrarunt Smellie h) Stark i) Osian- 
der, k) pluresque. 

In tractanda vagina clausa nullam culpam Hymeni 
ad'3it DioNis neque ilium ut corporis partem constltuen- 
tem agnoscit. /) Hunc vero errorem explicat Ulstr. AB 

d) Iiistltutionum chirurgicarum P. 11. pagg. gSS seq» 

e) Cours d'Operations de Cliirurgie. pagg. 275 seq. 

/) Anfangsgriinde der Wundarzneykunst 6, Band, pagg* 
- 362 seq, 
g) Grundriss der Entbindungskunst 2. Theil. pagg, iSg seq, 
Ji) Versione gallica , titulo Observations sur les accouche- 

ments T. 11. Obs. 3. T. III. pag. 65. 
i) Aichiv fiir die Geburtshiilfe , Frauenzimmer and Neuge^ 

bohrner Kinder Krankheiten, 
jt) Neue Denkwiirdigkeiten fiir JErzie und Geburtshiilfer 

Gotting 1797. i:r B. pag.aSg. recens, in Bernsteins Hand- 

buch fiir Wundserzte 2:r Th, Zusatze pag. 92. Ejusdem 

Denkwiirdigkeiten SCc. vide infra not. s). 
i) L. cit. 276 "Pai, inquit, cherche cette membrane dans 

„plusieurs filles que j'ai ouvertes a tout age et qui assure- 

„ment avaient ete sages , je ne I'y ai jamais trouvee." 
VOL. IX. ^4 



J^ 



186 

Haller m) ubi D10N13 Hymenis adversariis adnumeratur, 
''qui ex carunculis cum membrana, virginitatis signum 
''coalescere volunt, - ^ - quos inter , unicus superstes 
"BuFFON , quem necessitas hypotheseos eo adegit ut hy- 
*'men nolit admittere, postulans, non dart in Untrit puellif i 
"ttfl/ri demam puberlatir timpore , angustiam hymtnis simi- 
Um^ Dlam vero prajcipuam rei causam fuissc, valde 
dubito , sed potius circumspectam prudentiara , in mate- 
riam, quae sensu morali aequo ac politico, tanti ponderis 
iuerit, non nimis excurrendi , sententiamque de re tarn 
spinosa et ambigua pronunciandi. Huic principio inni- 
xus videtur Regnkh de Gbaap n) eique priores, de . 
existentia hymenis minime ignari. Membranam padmdo 
oppositam , loco hymenis , assumit PijATTNJer. 0) Ex qua 
vero ratione Heistkr p) nullam hymenis mentionem 
faciat, nee hymenem, sed membranam quondam pr(etirna» 
turalem , saepius baud adeo procul ab ore yaginae, quan- 
doque circa medium , interdum profundius in vagina j 

. j») Elementa riiysiologiiB T. VII. Lib. XXVIII. pag. 91. 
"Accedit quod sub prima restitutac analoraes terapora , 
^facinorosarum feminarum , poli«simum , cadavera in 
,,Theatra fueriut illata , scelerata; vero femiuse raro suut 
„virgines.". * 

n) De mulierum organis generationi inservienlibus Tracta-.; 
ta» novus. Lugd. Bat, 1672. Cap. V, 

c) lostitutioaum Chirurg. rationalis §. {443; p) L. cit* 



187 ' "^^A^ 

mtmbranam alienamf atresias causam proxiraam exhibeat, 
quum tamen annulum ilium valvuiarem Hymenem , in Com* 
pendio suo Anatomico, q) tarn exacte descripserit, me qui- 
dem baud perspicere fateor. '^tpip! > /»"; 

Speciatim de Hymene vel Valvula Fagince optime com^ 
nientati sunt JoH. GuiL. Tollberg t) et Fn. B. Osi- 

ANDER s). 

In Puerpera, cujus prasmissa est historla nulla adfuit 
prceternaturalis membrana , insoUta, aliena, quales descriptas 
et delineatas reliquere Illustr, RuysH i) et J. G. WaI«^ 
TER «); unicum vero impedimentum prsebuit Hymen non- 
dum, rapt us, tenax et tensus, aponeuroticus potius vel 
tendineus , quam cutaneus , absque ullo vulneris vestigio ,' 
' figura fere circularise cum Joramine minutusculo , in 

g) Confer T. !♦ pag. 101 , cum not. 5o T, II. pag. 78. 

r) Dlssertat. pro Gradu Med. DoclorIs» Hallae 1791 de Vari-^ 
etate Hymenum c. Tab. ^n. Hymenum specimioa tfia , 
virginum , unicum puerperae sislens, ^ . _ 

s) Denkwiirdigkeiten fiir die Heilkunde und Geburtshiilfe 
Gotting, 1795 2:r B, I:r St. Ahhandlung iiber die Scheid^x t 
Klappe (Hymen) mil 7 Kupfer TalTeln. 

*) Observationum Chlrurgicarum XX. pag« 27. '- 

u) Betrachtung iiber die Geburtstheile dec Weiblichen 
Gesohlechts. Berlin 1776 pag, i5 seqq. figura 1,2, " i. 



•^W^ i88 

tmtro, nee urethrfe, nee perinaeo propius ; circa illud te- 
nuior, in circumferentia plus duplo crassior. Atresia non 
fuit prorsus perfectaj parum tamen abfuit: angustamque 
adeo aperturain, ab ullo observatam non licuit inyenire. 

Interea concepit, non setnel , sed bit: quod utpote 
Tarissimum exemplum teneatur. In plurimis advocata 
ars auxiliatrix, vel sub gestatione, vol primos inter Lu-» 
cina3 labores obices sustulit^ multa forsan , non nota , morte 
et humo celata, indaginem atque censuram effugierunt. 
Unica Meckelu i;) Puerpera Virgo, quae post quintum 
mensem graviditatis fetum cum ovoediderat, hymene, post 
abortum perpessum, integerrimo: pauIo post embryonis 
exclusionem occubuitj mortis causa genusque latet. No- 
stra autera, tredecim circiter post abortionem menses , 
iterum praegnans evasit. Alter rarissimut etiam a CeL 
ToiiiiBERG citatus ibidem casus, (Walteri visum rtper- 
ttttn x) similitudinem cpiandam ofFert cam casu Ruy- 
SHil: y) In ambobus erat membrana prattrnaturalit , in- 
totitai sine dubio post conceptionem formata: In illo ante, 
ia hoc pont Hymenem normalem : In hoe vera fuit et per- 
fecta gestatio, in illo incerta, saltern Epicrisis nimi* abso- 
lute decidens apparet, pro hypotheseos necessitate. 

^ulto autem rarior videtur proxime antecedeos 

jj., !, ;' r. ' - 

v) T^OLLBERG I, c. pag. i4 §%, tS et 36 fig» I, 2, 

*) U c» y) 1» c. 



• 1 



WaIjT£RI narratio de Hymene rtstituto vel regenerafa, > 
et sane mirandum , qua ex ratlone TollbjsRG ciiata in 
commentatione illam praeterierit. Hujus, ne versione, vel 
quae pejor fuerit recensione, sententia corrumpatur, ipsa 
ex originali copiara adferre praestat. 2) Quae quo minus 
pei-spicue satia intelligatur sententia, ratio l3Esioni& primae 

g) Walter 1, c. pag. 10 — 12. "Eine Junge ehrbai-e Biirger- 
„Frau hatte in ihrer Ehe zwo voUkommene Kinder zur 
„Welt gebracht. Bey der lezten Entbindung hatte eine 
„urigeschickte Wehe- Mutter die aussere Geburlhs-Theile 
„besondei-s da, wo im Zustande der Jungferschaft dasJung- 
„ferhautchen zu sitzen pflegt, verletzet, inihreni Wochen- 
„Bette muste diese Frau auf Anrathen ihrer Wehe-Mut- 
^ter die Beine drey Wochen fest zusammeu halten, 
„W^ie nun diese Frau sich nacb ihrer Meynung vol- 
„Tig besser befand ; das Kind auch bereits einige Zeit ge- 
„storben, wollte der Ehe-' Mann seiner Frau von neu- 
,,era bey wohnen , allein welcher Schraerz fur ihn ? die 
„Mutter - Scheide war zugeschlossen und seine Frau in ejne 
„iieue Jungfer verwandelt, Nach vielen und qftern abei» 
„vergeblich angeslelllen Versuchen des Ehemanues, sein 
,,glied in die Mutter-Scheide zu bringen, besuehteniich der 
„Mann , klagte mir seine Noth , und bat mich ^ da ei' so- 
„wohly als seine Frau sich Kinder wiinschteUy indera 
„beyde Kinder gestorben waren, das ich die Frau unter- 
„suchen mochte. Ein solcher wunderbarer Zufali machle 
,,wal\irlicher Weise meine ganze Neubegierde rege, yjOidl 



, AHK^^ -^- .^labsit 



190 



"\T 



(obstetricls culpa) partiura extemarum reddenda desidera- 
tur. quatenus scilicet vel levior fuerit laceratio a disten- 
tione violcntiori orta, vel aliqua in lacinias rimasve dis- 
ruptio Hymenis aut Vaginas j porro si in nova ilia mem' 
braua cicatrices fuerint deprehensae, unde certius colligere- 

„ich tliat das , warum der Man mich ersuchte, Ich fand an 
,,dem Eingang dev Muller-Scheide eine neue erzeugte Ilaiit 
„die an demselben Ort befcstiget war, wo im vollkomine- 
„iien Zustande der Jungferschaft das Jungfer-Hautclien zu 
,,sitzen pflegt, sie «lieg mit zweyen Schenkeln bis an die 
„Seiten - Theile der aussern Oefnung der Harn - Rohre , 

' ,,und hatte iiberhaupt eine halbmondforraige Gestalt, so 
"•' , wie einvollfcommenes und unverlelztes Hymen baben muss. 
„Die Oefnung , welche dieses kiinslliche Hymen gegen die 
„Mutter-Scheide zmuckliess , war so klein, dass ich nicht 
„die Spitze des Zeige- Fingers hineinbringen konte. Ich 
„muss gestehen, da ich das Jungfer-Hautclien von so vie- 
„len Madchens von allem Alter gesehen, und untersuchet 

• ,,habe, wenn beyde Eheleute mir nicht selbst und nach 
i^der Hand audi noch mehrere Leute versichert batten , 
„das zwp Kinder bereits zur Welt gebohren worden, ich 
„diese ungewohnliche Haut vor ein voUkommenes Hy- 
„men wiirde gehalten haben. Ohngefehr sieben Monalhe 
,,Qach meiner UnLcrredung mit dieser Frau, besuchte 
„mich ihr Ehemann , meldete mir mit vieler Freude , wie 
,>seine Frau schwanger sey, versicherte mich aber hier- 
„bey auf das heiligste, ohngeachtet er alle seine Krafte 
„angeweudet, scin mannliches Glied wahrend der Handr 



J ■ 



tur, utrum extensae tunicae restitutio, an divisae consoli- 
datio: an denique carunculae myrtiformes adfuerint) nee 
ne. Quidquid vero sit, inter plures, ille casus cum no- 
stro exactissime consentire videtur, quantum ex aliorum 
observationibus eruere licuit. "'' ' 

His etiam addatur casus, quern, juxta relationera, 

„lung, des Beyschlafs in die Scheide zu bringen , er es doch 
„nicht halle moglich machen konnen, am allerwenigslen 
„waie der Saame, auch nicht bey einem einzigen Bey- 
„schlaf in die Scheide gedrungen. Theils auf vieles Bitten 
„des Mannes , theils mich selbst durch den Augenscheia 

i * 

„zu iiberzeugen, besuchte ich sogleich dieFrau. Ich unter- 
„suchte die aussern Geburths-Theile , und dieselben waren 
jjuoch eben so, wie for sieben Monathen, Alle Zeichen 
,,der wahren Schwangerschaft waren vorhanden, ich rieth 
„daher die Frau mogte diese wiedernatiirliche Haut, die 
v^ >,den Eingang in die Mutter-Scheide vollig zuschloss , 
„durch einen Wund-Arzt durcbschneidcn lassen," 

"Uberzeugt durch die Griinde, die ich ihr vorlegte, 
j,entschJoss Sie sich hiei'zu , die Operation wurde in mei- 
„ner und meines wiirdigen Freundes der Herrn Probisch 
„GegenWart, durch den hiesigen Arats-Chirurgum Herrn 
„JuNGK verrichtet , die Multerscheide erhielte hierdurch 
^,ihre gewohnliche aussere Oefnung , in weniger als Tier 
,,Wochen war die durch den Schnitt gemacfate Wunde vol- 
,,lig trocken and heil, und die Frau wurde in der liinften 
„Woche nach der Operation von einem gesundea und 
„wohlge5taUeten Kinde gliicklich entbuuden,", 



Metzler Celeb. Stabk a) communicavit, cui hie suam 
addidit sententiam. 

OsiAKDER *) non dubitat, Matronam PatriarthaUnt 
Sarah omnino atretam itemque curatam prsedicare, quae 
si recte conjecta fuerint, certe haec prima fuit cui atteh- 
tio adhibita est et operatic. 

Conceptionem , sine colis in vaginam immissione per- 
fecta absolvi posse, extra omne dubium ponimus, partes- 
que item genitales mulierum, certis sub conditionibus , 
circa menstruationem partumque , praecipue, laxiores 
atque dilatationi proniores esse, hiatum insuper hymenis 
atque elasticitatem perquam variare: persvasissiraum au- 
tem habeo, si Hymen cujus mentio jam, casu allato, fac- 
ta, ante matrimonium vel primam copulam pari firmitate 
arctaque adeo apertura fuisset instructus, nuUam omnino 
mensium excretionem successuram fuisse, nisi cum sum- 
nta certe molestia , de qua tamen nullae auditae querelas. 
Mollior sine dubio fuit ille in virgine et aliquatenus dila- 
tabilis, quamvis tenax nee facile rumpendus. 

Partes molles, cutis, arteriae, vesicae, fellea et urinaria, 

a) Starks Archiv I. B. 3 st. pag. 168, cum comraentatio- 
ne Editoris. 

b) Denkwiirdigkeiten a. B. pagg. 61 seqq. 



193 ' ^^ v.^- 

supra modum distentae, vix, ac ne vix quidem, in pri-^? 
stinam capacitatem restituuntur, accidit autem haudraro, 
ubi advenerit inflammatio, ut, amplificationi contraria ra- 
tiione, restringantur callescantque haud iterum dilatabiles. 
Sub protraction abortione varias injurias passus, hymen 
induruit, in quantum fieri potuit constrictus et conju- 
galibus Mariti conatibus repetitis pertinaciter obnixus,- 
eo magis, quum nulla, post abortionera, mensium secre-j 
tio unquara apparuerit. ; ^ hn ^'^^■■'v r.!)f';ji,j,r5 ,; .-. 

Quod aperlura eral in centra id forsan lusui naturas 
sit tribuendum. , ,. s 

"^'^ Ad operatlonem quod attlnet, tutissimum maximeque 
profuturum est et fini proposito convenientissimum , ad 
praeceptum Celsi c) membranam duabus lineis inter se 
transversis incidere ad sirailitudinem literae X (Chiasmum 
-iEGlNET^) quam methodum secuti' sunt ChirUrgi fere 
omnes; eo enim amplissimus aperitur hiatus atque ure- 
thrae ac Vesicae uriiiariae, itemque perinaeo discrunen 
quodque praecavetur: Omnis vero exscissio vel exstirpa- 
tio laciniarum non raodo superflua et inutilis , sed etiam 
noxia et periculosa, tana ob protractam Operationem quam 
propter faciliorem rupturam vel insequentem coalitionem. 



SimpHcem ergo incisionem , perpendicularem, ut postulat 
OsiANDER, sufficere summo jure dubitatnr. 

Omnes membranae mucosae excoriatee vel lacerae ad 
citam coalitionem quam maxime pronae sunt, et ne metli- 
cina morbo evadat pejor, omnem exposcunt curam adhae- 
siones, saepe exsuperabiles praecavendi: Turunda ex lin- 
teo carpto vel convoluto priinae quidem deligationi suffi- 
cit, aliquando usque ad persanationeni , attenta adhibita 
cura: quod si humoris cujusdam acrioris secretio vel ef- 
fluvium exstiterit, turn irritatione continua malum protra- 
hitnr, nisuique naturae medicatricis pertinacilcr obstat, 
ideoque alia remedia, minus stimulantia ad constrictio- 
nem praecavendam adhibeantur, eumque in finem , fistu- 
1am vel tubum buxeum aptissimum utilissimumque ju- 
dicabam, turn etiam, quum ad sanationem tenderet plaga 
vel demura cicatrice ducta. 

Plumbeara fistulam medicamento cicatricem ducente 
illinere eamque intus dare syadet Celsus: Alii spongi- 
am ceratam, alii radices turgescentes e. g. Gentianae c. cett, 
ad breve modo tempus profuturis. Commodissima forsan 
9t miuime noxia foret fistula e Cautchuc, 

In mortis, Puerperae, causam^ sine uUa erroris for- 
midine inquirere mibi certe non licuitr Distantia ab 



*-^ti^ ' 195 "^i^t^r 

urbe, ejus conditiones, angusta casa et humllis, defec- 
tus necessariorum supellectiHum , victusque idonei, ab- 
sentia medici, superslitio, itemque neglecta cura, con- 
junctim, funesto exitui ansam dederunt, et proxima, ni- 
f allor , causa fuit gangraena , inflammationis Viscerum , 
{Peritonitidis) ex absorptis humoribus putridis, ortae, e-. 
xitus. 




■ '^'^^i:^ ' 196 ==^»^ 

AVES MONSTROSyE 

DESCRIPTiE 






CAROLO PETRO THUNBERG. 

Lnimalia monstrosa hinc inde non raro occurrunt. 
Et antiqviores, et recentiores Scriptores ejusmodi Ex- 
empla aeque singularia, ac nutnerosa afferunt. Plura So- 
cietatum Scientiarum Acta descriptlones et figuras nobis 
sistunt Monstrositatum non solum Hominum , sed etjani 
Animalium ex omnibus Regni Animalis Ciassibus. 

Qvomodo Natura a solita via aberrat, et leges suas 
stabilitas illudere valet, mereri videtur non minus sapi- 
entis Hominis attentionem, guam curiosi Naturee scruta- 
toris, Anatomiae et Physiologiae Studiosi, atque Medici 
prudentis maturum et utile examen, ut majorem sibi ac- 
qvirat cognitionem , de corporis humani structura , incre- 
mento, sanitate, morbis et facultatibus. 

Hae considerationes ansam mihi subministrarunt de- 
scribendi et delineandi Ayes nonnullas monstrosas, quarum 



•pecimina in Museo Academiae Upsaliensis, a memet do- 
nata, inveniuntur conservata et contemplanda. 

Figura 1. Tabulae VI. Ante multos abhinc annos a 
carlssimo meo olim Discipulo, Medicinae dein Doctore, 
Domino Wenner, Galium marera adultum et vivum ac- 
cepi, e Metropoli mihi missum, quatuor insfructum pedi- 
bus, quorum duo anteriores ordinarii erant cursores, po- 
steriores vero breviores et inuliles. Diu deinde vivens 
hie gallus in Horto Academico conservatus fuit, magni- 
tudine, habilu et vigore consuetis, atque perfecta vale- 
tudine fruens. Pes alter monstrosus paulo longior ter- 
ram fere attigit; alter mullo brevier fuit; uterque medius 
fuit inter pedes anteriores et uropygium. Sinister pes 
magis fuit extensus extra corpus cum femore manifesto, 
et tibia, atque calcari ordinario: dexter magis erat re- 
tractus intra corpus, sine manifesto femore, cum tibia 
et digitis tribus, distinctis, ungviculalis. 

In Mortuo Gallo observabatur, quod duo puUi essent 

connati , quodque ex altero eorum nihil prseter pedes su- 

peresset extra corpus conspiciendum. 

* 
Figurce 2, 3. Tab. VII. pariter exhibent ejusmodi 

inonstrorum specimina, quae quatuor pedibus instruuntur, 

et in quibus duo foetus ex duplicato ovo fuerunt connati. 

VOL. IX. 26. 



ai^,^p 198 .^t; 

♦ Figura 2. Tab. VII. ante oculos ponit pullum Ana- 
tis anseris tetrapodum , in reliquis completum , licet mox, 
post exclusionem , tnortuutn, Pedes posteriores extraof 
dinarii, prope anura vel uropyglura inserti, a basi usque 
ad medium connati fuerunt, deinda reliquis similes et 
ejusdem longitudinis quoque ad terram usque extensi fu- 
erunt, sic ut animalculum perfecte quadrupes observare- 
tur, digitis et membrana instructum. 

Figura 3 pullum exhibet Phasiani galli , pedibus qua-: 
tuor instructum, priori valde sirailem, pedibus tamen por 
sterioribus zuonstrosis brevioribus. 

Figuroe 4, 5. Tab. VI. et fig. 6. Tab. VII. talia 
inonstra puUorum exhibent, quae duplici rostro unius e- 
jusdemque capitis instructa videntur. 

Figura 4 representat pullura, cujus duo capita sunt 
connata cum duobus rostris distinctis, 

Figura 5 similem pullum ostendit, duobus distinctie 
instructum rostris. 

Fignra 6 columbaj oenatis pullura sistit, etiam ro- 
stris duobus praeditum. 

Figura 7, Tab. VII. bicipitem pullum galllnaceum 
conspiciendum praebet, cum collibus separatis, qualis ex 
OYo iuit exclusus. 



'^^^ ^99 =^*^» 



G E L I S 

*• INSECTI GENUS DESCRIPTUM 



CAROLO PETRO THUNBERG. 



I 



Inter Hymenoptera Insecta amplissima sane est familfa 
ilia, quae sub nomine Ichneumonis venit, et quam non sine 
difflcultate in plura Genera dilacerarunt recentloris aevi 
Entomologi. Alis instruclae plurimse circumvolitant proe- 
dam suam quaerentesj occurrunt tamen plures species 
apterae , quae alis carent , et cum Formicis ac Mutillis con- 
venire videntur, licet Economia multum variare solet. 
Rariores et plerumque solilariae has vagant, omnes mino- 
ris magnitudinis. Omnes in Europa tantum ocurruntj 
paucae in Germania hue usque inventse, plurimae in Sve- 
cia indagatae fuerunt, sic ut jam decern ejus distinctas 
Species enumerare possimus. 

Cum omnes hae species non modo externo habitu ab Ich' 
ntumonibut ceteris alatis distinguantur, sed etiam Corpore gla- 
bro, Alit nullis, et Antennis extrorsum paulo crassioribus , 
credidi, non incongruum fore, nee inutile, hasce duode- 
cim species sub novo generico nomine, GELIS nempe^ 



*^*^ 200 =^%^ 

comprehendere et describcre. Genus hocce est quasi me- 
dium inter Cyniptdem, Ichneumon ct Mutillam. 

Octo liarum specierum ab Auctoribus relatae fiierunt 
vel ad Ichneumon, vel ad Cryptum, vel etiara ad Mutillam. 
Quatuor novas adjungere milii licet, rariores vel rarissi- 
mas, in regioniljus circum Upsaliam inventas, 

GELIS agilU. 

G. niger abdominis petiolo pedibusque rufis. 

If 
Ichneumon agilis. Fabric. Entom. System, 2. p. igo. * 

Cryptus agilis. Fabric. Piezat. p. gi. 

Habitat Upsaliae, rarior. 

Magniiudine Formicas minimae rubra, totus niger, anten- 

nis tantum subtus rufescentibus ; pedibus et petiolo 

abdominis rubris. 
^ntennce versus apicem incrassatae qnidezn et obtu?«," 

sed magis filiiormes, quam in ceteris. 

» G. ptdestrif. i 

G, niger abdominis fascia pedibusque rufis. 
Ichneumon pedestris. Fabric. Entom. Syst 2. p, 19s. 
Cryptus pedestris. Fabric. Piezat. p. ga. 
Habitat prope Upsaliam , rarius. « 

Niger totus, abdominis fascia pedibusque rufis. 

G. tursiiant. 
G. niger abdominis basi pedibusque ferruglneis. 
Ichneumon cursitans. Fabric. Entom. Syst. 3. p. igi, ' 



Cryptus cursitans. Fabric. Piezat p. 91. 
Habitat in Svecia, prope Upsaliam, rarius occiirrentf:: ,D 
Minor G. agili , cui vialde similis, licet distinctus. •''" 
Nigra isunt antennarum clava, thorax et major pffrs por 

stica a])cIominis. 
Rubrn sunt antennarum dimidia pars inferipr^ , pedes toti 

fet abdominis basis. "" - "'>> 

Anttnnce in hac specie fere clavatse inveniuntur, clava ob-i 

- long«, aubtriarticulata. .„q 

' G. puticariuf. -rs^~I,-!• 

G. niger thorace, abdominis petiolo tibiisque rufis. 
Ichneumon pulicarius. Fabric. Entom. Syst. 2,. J?. }^}i, 
Cryptus pulicarius. Fabric. Piezat. p. 91.: 7 ■' -, z'^;,! 
Habitat in Germania, captus juxta Halam Saxonum, mlh^ 

non visus. .''J f-c-rT r"-rv?? ,'*r ^'-i^-:'.-^ 

Caput et antennae, uti et abdomen et femora nigra. 

Thorax cum petiolo rufus, iramaculatus. 

Tibiee rufae. ..j i??-.* 

. G. festinanf, . ' ,^, * .., 

G. niger pedibus cinerascentibus. , , •, 

Ichneumon festinans. Fabric. Entomol. System. Sup-^ 

plem. p. 252. 
Cryptus festinans. Fabric. Piezat. p. 92. 
Habitat in Germania, Halae Saxonum inventus, a memet 

non visus. 
Minutur, totus niger pedibus solis cinerascentibus, adeoque 

distinctus a reliqui? omnibus, quibus pedes semper rufi. 



J 



202 

G. tlavipit; 
G. ni'ger fronte pedibusque rufis; tibiis antlcorum claratis; 
Habitat Upsaliee, omnium rarissimus. ^ \ 

Plus duplo minor G. acarorum, qua magnam partem nl-' 

ger, imprimis supra j 
Hubra tamen sunt antennarum basis, frons et pedes; 
Antenna raoniliformes seu fusiformes; vix thoracis lon- 
''•■ gitudine. -I'-iS'- jua^ja !»*>» a> i»*tta:.Wiv. 

Par primum pedum tibias habet clavatas, clava nlgrican- 

tCf unde valde singularis et distinctissimus. 

G. fatciatus, 

G. rufus capite fasciaque abdominis nigrls. 

Ichneumon fasciatus. Fabric. Entom. Syst. a. p. 191. ) 

Cryptus fasciatus. Fabric. Piezat. p. 92. 

Habitat in Svecia circum Upsaliam, rarior et solitariusj 
in Germania juxta Halam Saxonum. 

Inter majores hujus generis, magnitudine fere G. acaro- 
rum , cui etiara simillimus. 

Nigra sunt caput et fascia abdominis; 

Rubra sunt reliqua ut antennae, thorax, pedes et abdor 
minis segments 1, s, 5, 6. 

Antenna subfiliformes, obtusse, subtus rufescenteS; supra 

fuscse, longitudiae fere corporis. 

■;-i iton. 15 ** 

G. acarorum. ^^i^ ^^,. 

G. rufus capite abdomineque postice nigrls. . rmji^Tv 
Ichneumon Acarorum. . Fabric. Entora. Syst. 2. p. 191V 



Crjptus Acarorura. Fabric. Piezat. p. ga.''!- Juub' jsvU^ 
Habitat hinc inde in Svecia, circutn Upsaliam et alibi] 

solitarius, celerrime currens, et antennas motitans. t. 
Emajoribui, facie Formicce et Mutillcs , glaberrimus, 11 Ti 

neam circiter longus. . ,. i 

Nigra sunt antennarum apex, thorax, pectus," abdomi-: 

nis tria ultima segmenta et aculeus. ,i> 

^ubra sunt pedes toti, antennae subtus et basi, abdomi^ 

nisque tria priora segmenta cum petiolo. 

G. pedicutariuf. 

G. rufus capite, thoracis abdominisque postice uigris. 

Ichneumon pedicularius. Fabric. Ent. Syst. 2. p. 19a. 

Cryptus pedicularius. Fabric. Piezat. p. 92. 

Habitat juxta Upsaliam rarior. 

E minoribus, magnitudine formicae rubrae," ' ' 

Nigra sunt apex antennarum, thoracis scutellain," et ma-! 
xima pars abdominis postica. 

Rubra sunt antennae, thorax et primum segmentum ab- 
dominis cum petiolo et pedibus. 

'Antennce subfili formes, obtusae, corporis tantum dimidia 

longitudine. 
"' G, rujogatter. ■ ' 

G. rufus capite abdominisque postice nigris. 
Habitat prope Upsaliam, bis tantum a me inventus^ 
E minoribut sui generis et G. pedieulario valde similis; 
Ntgra sunt antennae supra versus apicem et abdominis 
dimidia pars postica; 



Rubra sunt antetinarum basis, thorax totus cum pedibus 

et abdominis basi, , ^^^ 

Antenna subfiliformes, longitudjne corporis- - 
Ditfeft a G. pedimlario, cui proxiraua et AimiJliraus , toto 

thorace rubro. ' cl ;>?■- 

-*»(..' T?.. ,iin G. frontalir. ^i'A 

G. rufus capjte supra, antennis apice, abdomineque po- 
- stice nigris, r;!''/r: 

Habitat in regionibus circura Upsaliam, rarissimus. 
Magnitudine G. acarorum, cui similis. 

Rubra sunt frons, antennae dimidise basi, thorax cum pen 
. ctpre et pedibus, abdominisque segmenta duo priora, 

seu baseos. 
Nigra sunt apex antennarum, capitis superior pars et. 

abdominis segmenta 5, 4, 5 et 6. 
Afittnnoi poniliformes seu fusilbrnies, flexse, capitis thor^. 

racisque tantum longitudine adeoque valde breves in 

> IiEjc specie. iikt Jo .7r.i;,t ,- 

G. ruficomit. 

G. rufus capite abdomineque postice nigris. 

Habitat Upsalias, rarissimus in Svecia. 

Magnitudo et summa simihtudo G, frontalis, satis super- 

que tamen ab eo distinctus, > 

Rubra sunt antennae totae, thorax cum pectore et pedii 

bus> anticaque abdominis parte atque aculeo. i\ 

■^iS^f.^^^Mltf P#IWt .et .abdominis dimidia pars postico. • -i^yYv 

— — — "•■iW • mi^^^wm iivv < -\ , . ^ 

I 



-aqS v^^ 



-slfoo e*t- ) ' ■ no:, as .nsDlIcRfi'^I 



3:.: 



Tlf 



J^ingfiarufB et preecipue Orientalium studils , quibus in- 

"flefessa' opera' a juventute invigilaverat Matthias Nor- 

TflEkcf, Theol. Doctor, Reg. Cane. Consiliar. Eques dje 

•Stella Pblari , et' Litter. Or. et Gr. in Acad. Lqndensi 

'Professor, reliqnam quoque vitfe partem omnem conser- 

"cravit: ita quidem, ut fxactis, summa cum laude, Prb- 

fessorio in raunere , quadraginta annis, rude tandem do- 

natus,- et iiatali solo redditus, easdem has litteras in de- 

liciis semper ' haBeret. Qnicquid eas spectabat sollicite 

conquirebat, excutiebat, suisque observationibus illustra- 

tum in publicos usus identidem edebat. Veterum sic pa- 

<riter ac recentiorum Scriptis circumdatus, senex jam, fied 

mentis alacritate, memoriae vi et discendi inexstingvibili 

ardoi'c juvenem referens, jucundo a curis hominum vui- 

-garibus otio, in peramoena Angermanniae villa Sfenham- 

mar fruebatur. Perlecto heic, non sine insigni vOlupta- 

te, Mithridate, a Celeberr. Ar>Er.UN& et Vater, quat- 

Hior voluminibus, Berolini 1806-1817 edito, videbatur 

^ibi vix exspeotatam detexisse omnium linguarum afllnita- 

4era, Repetita igitur lectione, obvia Orationis Dominicae 

iSpecimina soUicite examinavit, transscripsit et singulis 

vocibus , quas in dialecto Hebraea et Arabica ejusdem de- 

prehenderat esse soni et sensus, subjiciebat. Societati R. 

Scient. Upsal. integram denique collectionem transmisit, 

rogans ut, si operae pretium videretur, Actis nostris in- 

serta eruditi orbis ulteriori scrutinio submitteretur. Tot 

nominibus venerandi Socii votis lubentissimi accessimus. 

Quod cum resciverat, posthabitis longioris viae molestiisj 

vol/. IX. 27. 



W—JM" 



206 ^^*^ 



Upsaliam se contullt, ut ipse typis mandaret, quae colle- 
gerat. Sed nescia mens hominum fat'u Nostris ex amplexi-; 
bus inopina morte erjpiebatur d. xi Jan. 1826, tertia vix 
parte manuscripti, quod secum attulerat, impressa. Quae 
prsefari apud se statuerat eum, ut haud obscure signili- 
cabat, in finem, ut responderet quaestioni: Lingua tie or. 
bit ttrrestrit specie tanttim differant, genert autem consentinntj 
Noachicaeque esse originis ostenderet, chartoe noluit cora- 
mittere, antequam reliqua absoluta essent, atque rem,' 
ut solebat, diligentius omni ex parte ponderayerat, Tri- 
sti jactura perculsi deliberavimus aliquantum, num perse- 
quenda foret incepta tela, an incidenda, suoque et titulo 
et fine orb» plagulac suppriraendae. Vicit tamen senlen- 
tia eorum, qui non penitus esse obliteranda dicebant,' 
^quibus ultimas dicaverat lioras" diligentissimus nobisque 
desideratlssimus Norbi:rg, sed neque explicatione qua-: 
dam, vel in alterutrani partem late jtidicio, aucta lecta- 
ribus oflcrenda. Satis tamen ampla existimavimus , quae 
moriente auctore impressa erant, unde coUigant peritior 
res judices quid novae lucis his insit, aut in quantum va- 
leant ad stabiliendara conjecturam Auetoris. Si autem 
fuerint, quibus, hunc in finem, partem opens majorem 
residuam quoque percurrere volupe sit, servari banc in 
urchivo SoQietati^ no^trse indicandum e$$e dia.imu9, 



.non 

..il .U.UV 



'AOst-V ' 207 

M I T H R I D A T E S *»).' ,^ > 



PARS PRIMA. 



^^^•■',H 



* ^ S I N I p. 58. ^*''*'^ 

QTJATUOR EXEMPLA N:o 1 , 2 , 3 , 4. ■•I|«&W>* 

Ex. N:o 1. p. 58. 
Mundiu homo nugnus Pater Dominiu esse coelum snppUcaie 

1 Schi 2ghia 3ta 4Fu 5Tschu Gssay ytien Skim. 

' iego precari magnus Pater nomen esse facere 

Qngo loyuen ta Fu 1 1 mim layeu iStschim 

sanctum ego precari Pater homo omnia homo 

*'i4kliinij ngo yuen Fu ghin i5tschuen iBssieu 

regniim Tenire o! in coelo sicut cor esse magnus Pater 

'lykue iSkei igyejaoyu tien 21 ju 22sin ssay ta Fu 



*■) J. Chr. Adelung. 1 schi, *(^ pr. ierra. 2 ghin, 
-ji honiinet, 3 ta, ^(^'i\. -ifu, nN. 5 tschu, ^J. 

6 ssay, v?i. ytien, l+*u. 8 khim, pn. 9 ngo, OiN. 
JO yuen, riiN partic. obsecr. 11 mim, P. pU. 

12 yeu, n^r^. i5tschim, Diw pr. ttatuit, conitituit. 

1 4 khim, y>-A-C pr. darns ut fons, oculus , conspicuus. 

1 5 tschuen, Dn, j»v.j pr. totus. 16 ssieu i. q. ti 
(Endeve n. 5, 7), titi (Javani n. 20), et tata (Ins. 
Societ) pr. loquens unde {homo) ex nik O ^-^ edidit 
fonum, vocem, et hinc |£,q. ttrmoclnatio. 17 kue, ex 
i'lpj P* (J^ princrpf. 18 kei, Hs*. 19 ye, ^. 

YOL. IX. 28. 



•*L. 



, ego precavi magniu Pater fieri o ! eliam *go ; ego 

ngo yen ta Fii 23 too ye aiyou a5ngo; nga 

precari mtgiras Paler Jarc ego dies qin ego 

yen .. ta Fu 26 yu ngo 27 je 28 tsche ngo 

precari niagnus Pater condonare ego quod crimen, aicut condonare 

yen ta Fu spkhe ngo Sotschi oitschai, ju khe 

crimen ego ego etiaiu <{Uod crimen ego precari magniis Pater 

tschai ngo ngo 02 fu tsche tschij ngo yuen ta Fu 

fieri ego sincre caderc non unqnani in tentatiooem 

yeu ngo 33hiu 34liien 35 pu 5(3 yn 07 yu 58 00^ 

ego precari niagntu Pater servare ego adversxxs nialnin. ' Ameir. 

ngo yuen ta Fu Sg kieu ngo 4o yu 4 i nan. \ amen. 

Ex. N:o 3. p. 5q. 

o»;t; 

esse coeluni ego alius Paler qui ego aliuj precari 

1 Tsai tien ngo 2 teng Fu tsche ngo teng yuen 

eo yu i. q. y (Bcrab. n. 5, 19) ex Prtef. 3. 21 ja 
i. q. wi (I3erab. n. 19) ex j comparat. 22 Sin, P. 

sJ.Kuj ex Ar. ylii. 23 too ex P. Verbo Subst. ^yi 
(^ij fieri. 24 you, j copulat. 25 ngo ngo ex ""DiN ko- 
petito Pluraliter ut patuh patuh scipio scipio pro seipioner 
ex la^.A2 (Ins. Nov. Scl.). 26 yu , ex in> (u pro n) 
V. -=1* paravit. 27 je, ^^i, 28 tsche, vj. 29 klie, 
*IS5 constdit, c. 4. deposuit^ unde condonavit, ut T. ^5 
\J.>o, vini banc utramquc habens. 5o tschi i. q. tsclie n. 
28. 3 1 tschai, ^*« pr. malum , vitium. Safu, ^|n. 

55 hieu, ,_fyb. 34 hien, "i.. 35 pu, U. 36 yn, 
ex ij^r^ tempus, \Xt,^ aliquando. oj yu, ex 3. 

58 00, f^f. 59 kieu, ^^. 4o yu ex n adver- 
suf. 4i nan, SJjxi^ pr. cdlamitas. 



=vp==^^ 



209 



Odf-rH;.. 



"TS "st-r' 



tn 



nomen 



faceie 



sancuuii tuuiii rcgniim 



age! 



3uII 4ming tschim 5khing; nil kue 6 lin 

*" velle facere fieri in terra sicut in 

ull ytsclii Stsching ghing yu loti ju yu 

prcbari ego alius dignare m hie dies dare 

yen; ngo teng iiuang ull 12 kin je yu 

ego dies fi-ui panis tu donare ego 

ngo je iSyung i41eang; ull 1 5 mien ngo tschai 



T-emre 

kei; 

coelo 

tien 

ego 

ngo 

crimen 



cUajn condonare item ego criuren quod et 

16 ye khe fu ngo tschai tsche; yeu 

sinere cadere in id (quod) dolus sed 

hiu hieii yu yeu ijkan; iSnai 

adversus miJiuu regnnm potenlia salus esse 

kieu ngo yu ighiung; kue 20 nem 2ifo ssjy 

finis tenipus quod tempus. Amen. 



sicut ego 

yu ngo 

uou ego 

pu ngo 

/ , iervarc ego 
tu in 



-' ull yu 22 uu 2 3 kheong 24khi tschi klii. Yaraeng. 



1 tsai, v;\ 2 teng, ijv;', ^VS' [nunnatio haec non mo- 

do Sitiensibus, sed et Latinis e. g. unguis, Gallis mon, 
Turcis pluribusque aliis gentibus usitata). 3 ull , 

infra el ex MiN^(Z. pro 3, et apoc.). 6 lin. ex *Xib 

(aphaer.). 7 tschi, -^Ij^,. 8 tsching, i. q. tschim 

E.v. 1, n. i5. 9 hing, ylC 10 ti, ^(^-ii. n uang, 
pn. 12 kin, Aram. ]n. i3yung ex Ch. N3n ti- 

siii fttit. i4 leang, DnS. i5 mien, ij.^o pr. pro- 

spezit de rebus ad vitam necessariis, sustentavit. 16 ye, 
i. q. you Ex. 1, n. 2 4. lykan, (j^=w. 18 nai, Uf. 
ig hiung, *3nJ pr. discrimen, casus adversus. 20 nem, 

S.A^. 21 fo, ».Ailc. 22uu,^th. IN. 20 kheang, 
^lyS pr. subsist tntia, 24 khi, P. olST 



'-^^ .^ 210 -^^ 

Ex. N;o 3. p. 60. 
Dorainns coelnm vos oiiinet Pater illc (qui) nos omnel 

. • I Dsai tyan 2 vo 5 tinn Fu 4 tge vo tinn 

precari ' tii uomea fieri ccleliratum tu rcgmiiu age! venire 

yuan el minn 6 tsian 6 sclienn ; el 7 go lin 8 ke • 

ta Telle fieri in terra sicnt iu coelo precari luc 

el gtgy lotchinn jui ti jou jui tyanj yan iitschin 

dies dare nobis dies dies * panis tu coudouare nos 

lagy jui vo gy l5 yun lian el 1 i niyan vo 

peccatum sicut nos etiam condonare (in) nos peccare illi (ijui) et 

i5 tjay you vo if) j myan vo tjay tge; yu 

non nos ducere iu tenlalionera deiiionis Bed liberare 

lybu VO iSsoui yui igju 20 gan nai 21 tsyu 

uos a nialo. 

VO 23 yvi 23 ssunn. 

Ex. N:o 4. p. 61. 
Noster Pater tu existeus iu coclum tu sinere 

1 Lan 2 Tia 5 Iu 4 tu ti 5 tschio Iu 6 su 

1 dsai, (ji3. 2 vo, P. l^. 3 tinn, P. ^J.'i ex nn, 

-I'i pr, totuf. 4 tge, V=J^fi3. 5 tsian, rUo. 6 schcnn, 
\XS. 7 go i. q.^kue Ex. 1, n, 17. 8 ke i. q. kei 
Ex. 1, n. 18. 9 tgy, OjJ V. 0*^*. 10 tchinn ex 
P, i^o'^<M fieri. 11 tscliin T. jjji. 12 gy, ^^i. 

10 gyn, DT» j^J P. tj^C i4 myan, *+J. i5 tjay 
i. i\. tschai Ex. 1 , n. 5i. 16 j i, q. ye Ex. 2. n. 16. 
17 bu, W. 18 soui, i^''\o. 19 jii, i^^^ pr. 

suggestio. 20 gan, ^2».. 21 tsyu, p^v\ 22'yni ^j.£. 
20 ssynn, j^*ii 

' i lan ex ^ ^t^y^',.^ 2 tia, yJ "^'iji^, ^\^'^' H- "^ 



jnm nos ut celubrare tu nomen tu rpgnnm 

7 kit 8guan 9 ching losuan lu n mia; lu 12 cog 

siiicre venii'e ad nos tu sinere jam nos ita '^ 

su i5 lay kit guan; Iti su kit guan i4tschi 

(ill) haec terra obedire excipere tu scltum ut 

i5tey iGtschio 17 sun i8sui lu igbeng, aotschim 

pariter fit eliam (in) coelum dies dies cibus noster 

2 1 tschio tu ti tschio; 32 jit jit 23 sei ong 

pro quis qui sit dies tu diire jam nobis tu 

24 je 25 mi kin toa jit lu 26 su kit guan; lu 

o ! condonare nobis delictum sicut pariter nos condonare 

ya 27 sia guan tschue tschin tschio guan sia 

illis qui nos homines Diabolus non 

28 teg, tsche guan 29langj 5o niocui 5ipo 

.^. U- ,., 1 ' 
Ex. 2 , n. 3. 4 tu , ^D'y. 5 tschio , 'A/,:^c pr. nuber. 
6su, CO. 7 kit, (JaiJ. 8 guan, 13M. 9 ching, 

^^3 sicut. 10 suan, (ja!>. 11 mia, Ajc^ pr, 

indicium. 12 cog ex vip princepT. i3 lay, (jU, 

kit, lu. 14 tschi, \JiifJi. i5 toy, U*. 16 tschio, 
•^Ui. 17 sun, y-cj. 18 sui, cjii. 19 beng, 

n;ia. 20 tschim, P, (j^=>.. 21 tschio, ,^^, tu 

ex P. {^oy^, ti exT. no. 22 jit i. q. je Ex. 1, n. 27. 
23 sei, P. sf^j. 24 je, T. is^s^. 25 mi, i)Q, kin, 

T. *a57 toa, xji. 2(3 su, (_yiic. 27 sia, i)"iu/ pr. 

obtinivit. 28 teg, ^\o. 29 lang, Dn'?. 3omocui, • 
Otc^ pr. pravur indole, adversariur, 3i po, Lc. 

02 hee, \.xi perfide egii. 55sim, P.^v-aaw. 34tsahum, 
*!>. 55 bo i. q. po n. 3i, 56 pang, j«^U. 57t£cho, 



212 ■ ^=^^^^^^=r> 

dtcipcre nottittm cor dciuile tu non pcvniilterc 

32 bee guan 55siin; 5 4 tscluim In 55 bo 36 pang 

imqiiam DOS fiicere ailpaiu c\titocli nos nia'.o »b. 

kit guan 57 tsclio 381eng; Sgkuiu guan 4ocoulan. 



S I N I p. 62. 

Paivi filii jnstitutio. Succedenlium magnonun Impcratonim 

1 Siao 2 ul 5 Lun. 4 Lie 5 ta G ti 

regnm nniversalis memoria. Magna antiquitas. Aqua adreoicns Ciieiu 

vam 7 ssum ki. Tay 8 ku. 9 Hum 10 lieu, 

pacilica composiu aubsedit, divisit superioia secula 

11 ni 12 tun lotschi, i4fuen i5kliam i6klii 



n\yi5. 58 leng, j^. 39 kuiu, (Jij. 4o coulan, 
ex *J_^i^ et (j£: 

1 siao, *<;jJi exiguum quid. 2 ul, Vli? pr. infans. 4 lun, 
Ac doctrina, diicipliua. 4 lie, ex ^J. contiguus, pro- 
xinti lecutuf fiiit. 5 ta, ^lif. 6 ti, P, »\jii, vam, 
P. jjVj prcefectus, 7 ssum, DM, tolut, ki, SjISC:^, 

8 ku, ex nnD contractus , rugatus, bS (inde 'b^^^vetula, 
anus) decrepitus fuit. g hum , ex Din , D5on , r*+A «- 

qud abundans. 10 lieu, ^/^. ii ni, ex pn^o pr. 

firmavit mollia, solida reddidit, uude mi rtquievit, trau- 

quillus fuit. 12 tun, ex *-><3 contraxit in se, composuit. 

i3tschi, y-^**^- i4fuen, yj^i. i5kham,verr 

sum suptriora, ambigam annon vertendum sit sempi- 
terna y. continua ex j^Vj^Jj. 16 khi, P. nX.'T tempus. 






2l3 



XlfT^t. 



^ ■ y^ ^^^■Ji* 



17 ku 

faiuilia 
23 kill 



tciTain colore 

3o ti 

(et) inansiones. 

55 tscliu. 

concepit 

58 ssui 

(ct) coqucre 

4i cliu . 



pvoduxit renim foiinam. Coeli 

8 ssiven 1 9 tschi soy. Tien 

fraUes (fiiere) majores nilnores (que) tredecim 

25 Ilium 24 ti 535 khe san 

Ifabcns fnicuim familia, docuit 

. . £7 Yen 38 quo khi, 

oi!)ore8 habere fructus (qui) 

5i njo 32 gvei quo 

Ignem (iractans) homlnum familia 

56 Sui chin klii 



angusta 

2 1 hoain 



39 ho, 



spiritus 

49 Fura 



homines ; 

26 chin; 

hominem 

29 kiao chin 

ad aedificia 

35 y 54 kiu 

teiehrando lignum 

37 ssuon mo 

melalla fimdere 

4o pern 

generafit serpentem (quoad) coipits 

sem 43 khe 44 khun 



donilt (que) homines 

kiao chin 



1 7 ku , P. bS. 1 8 ssiven , ^^6 pr. componiit. 1 g tschi, 
*^;i,. 20 y, &aA. aihoani, P. ^^aI+A ex y^^AC. 



22 khi 



J Cy- 



25 hium 



> UJ^*-^' 2 4 ti, P. nojL> 

pr. major es. 2,5 Hoc et huic simih'a infra ignotaeque 
originis, prasterire licuit. 26 chin, p»^5. 27 yen, 

probabihter ex (*f, utafer, parens , cautf a. 28 quo, (^^cw. 

29 kiao, ^x.:^.. 5o ti , HJ^, lubegit arvum. 5i mo, 
ex i^'X'O frondiiit Jloruitque arbor. 02 gyci, ex 

ni.i. 33 y, ex 3. o-t kiu, S.J«li. pr. domits 

collapia, 35tschu, ^A^', P. !^A:m. 56 sui , \r''N V. 

8»il*c 57 ssuon, y>s:-i*« irivit. 38 ssui, '[.^^ pr. 

luxit, emicHtt. Sg ho , (^S^ pr. usiio ex (j'^J? 4o pem, 
pc»- pr. liquefecit. 4i chu, y\)3. 42 fum, DiJD, S.+Ai 
halitufpecfragrattf; sem j^y. 43 khe, ^jS:.. 44 khun, 



■ A-^^^i^ 



214 






honimem (({uoad] 

chin 

iustituit 

48 tern . . 

bos (ijuoacl) 

52 yeu 

fecit 

56 sso 



caput, docutt sonos musicoa medlctu 

45 khcu, 4G hoai 47 tschi, 

»oite». Fuit honoiaius 

49 qua. 5o ssai 5i hoei 

caput aravit «ulcos fecit (per) coUes , mcdicus 

kheu 53 ssai 54kio 55 feu, tschi 

mediconuu libnmi. 

57 y 58 khu. 



T I B E T A N I p. 71, 

Jesu Cliristi per solninmoda 

Jesu Krislho 1 ji rangh 

docuit de ea precatio. Noster vos Paler 

4 lap behi 5mon-lam. Ngenam khji 6 Jap 

coelo splendido iu commorans is vestruni 

7 namkhei-longh 8 tu 9 sgiu 10 bhehi, khje-khji 



OS quod 

2 schel 5 ne 

vos 



»^&♦5. 45klieu, (jS. 46 hoai, UA tonus. 47 tschi, 
(juj^, 48 tem, Dili?. 49 qua, <Wi5j casus ex jju 

accidit , contigit. 5()ssai, lyi, Aram. niN. 5 1 hoei, 

OTj^ib. 62 yeu, P. 5V.rr 53 ssai, cAao y.'^.Jb^ pr. 

fidit. 54kio, ?•%?►, T. oi+Jj'i tulcart. 55 feu, 

^ij. 56 sso, n'l:;^. 57 y, ex lie sanavit (y pro 

a, "1, D alternante). 58 khu, (jSi-j scriphm, libtr. 

1 ji, i. q. y (Beraber. n. 5) ex s, rangh, p"^ (nunnatio t« p, 
ut \^ in T. jfo denghiz mare). a schel, ^Xji. S ne, 

L«. 4 lap, f]hN. 5 mon-lam, 5u(T)o»)tov. 6 Jap, SN. 

7 namklieilongh ex P. i^J teutorium et J+5 sphnduit. 

8 tu, T. 80 »». 9 sgiu, Vqrw 10 bhehi, ex P. (jo^J. 



nonien omni homiui sanctum 

n tren 12 tliam i5 tschieh li sangkje 

fiat Testniin suinmum iinpeiiiim cilo 

i5 bareghiur; khje-khji i6jul - kham lydschiom 

veniens fiat veslra VohiiUas siait 

18 bhare-schio; khje-khji ig thudo 20 tschitar 

cbelo in ita plaga luunili in facta 

namkha-Ia 21 tethar 22 dschik then-tu 25tze- 

existat , quotidianae conditioiils noster qui cibum labii 

bhareghiur;' 24 gninre - schin nghenam khji s5 pah-leb 

hodie nobis donare fieri fac o ! 

26 torin nghenam-la 27 rnangh ware 28 tze hha 

turn quo modo nos noslvis debitoribns 

29 tang tschi-tar nghinam khji nghe-khji 5o pulou-i 

f 

n tren, oSi^ pr. imago, 12 tham, nn in- 

teger, totui. i3 tschieh i. q. Sin, (N. 1,16) ssieu. 
i4 sangkie, Ch. ^37 ut JiXh) pr. purus , impr. sanctut 
(3 nmnato'), bar-eghiur ex T. {\JiK)J^ procedere 

c. term. 3 p. Praes. j^J. 16 jul-kham ex ^Xcf et 

f^i^. 17 dschiom, *§^. 18 bhare-schio ex T. 

jL et P. ^-M (a (jOjii fieri). 19 thudo, ^a^-. 

20 tschitar ex Mi et j^ls v. SjIj vicis, modus. ■ 21 te- 
thar ex ."IT et S^l'j. 22 dschik- then ex S>:^1*« et 
IaJo. 2.3 tze ex Ti^)!. 24 gninre-schin ex P. 
P. (j%^ dies (c. term. Adj. )«) et (j^l^ conditio. 
25 pah-leb ex P. oU et s_^J. 26 tor- in ex ^\uj 
diluculum et P. ^j-jf hie. 27 mangh, pnXc. 28 tze, 
VOL. IX. 29. 



2l6 



«-«*-~^ 



v^-S*-*" 



Mi 



^ nglienam-la 



pcrmiitens sis 



coudoiicmus hoc etlam modo nobis 

5 1 zobbare, tsclii'jc-ee-thar iig]ienam-Ia 

cliain o ! <lein>le 

5p. .>jQ 53 bhaj -tang 

fieri hell ! ne 

55 glijungh vei , fna 

nos dcpiavatlone ah 



exislentihtts 

ken T la 

nosua deblta condona 

nglie-klijl pulon zo-l)liare 

. nobis decepliouem 

5 i khjul - va 



qum 



56 tliansh-vare; 5? ma-se nchenaui 58 inileblia -lo 

libcrans sis fnc Hoc modo hoc sic hocT 

59 trol - rare - tzo, Tethar 4o jin bha jiii! 



B O M A N I V, A V A N I p. 79. 



Coelo 

X Mo 



ampl» 



coinmornn* 



2 Kaun 



5 ghen 



4 hnaik b nedomu 



J i:Tca 









niyy. 29 tang, *':»*. 5o pulon- iken ex ^.^ (antitli) rf«o/- ] 
turn et T. y.5of mx/««/. 3i zobhare, ex (_;.• ^v. forma 
et T. (^x!<;^jj ^farf. 52 zo , T. so. 



bha 



men- 






,3St 



dose h. I, et infra N. 58 pro hha ut n. 28. 54 

Khjulva, ex S>5^2k. infortunium et o. 35 glijunglr, 

tijvC 56 thangh ex (jjf permisit. Zj nia - se ex 
U)f et of. 58 milebha,^ ^^J3' ^9 *^'°^ ''''^•• 

4o jin-bha-jin ex rtJN, nirr et P. (jaf hoc. 

mo, -^jLj pr. ut yipi expanium. 2 Kaun, ^, 

mcs-. 5 ghen, T. (iC^S^Iege gen id. 4 hnaik, 

(STUa ibi, in illo loco. 5 nedomu, mOW» 6 so- 



qui servi Patlis gubcrnatoiis posscssorls 

G SO 7 akiunoup 8 to Apa 9 schen 10 zdii'\ 

nomiuls luagni Begem (liunc) viventes omncs 

iinama 12 domiat i5 co i4 su iSkasseim 

in - - lionore reveventia mique habeaut 

16 do 17 rose a 8 lemiat. 19 kieii 20skigia-si; ' 

fiat Domine aiiguste tii^ilhtt constllue ■' 

21 pphizze-se 23 sakeni ,25 kiezu 24 tihu-i?, . 

«t regmim tmim servos ad inlro cat . t 

25 SO a6 naingan closi akieonoup-to hnuik 27rauk-mi; 

M 'V'fA'l '/ifi—l/j adjiives fave eliam /o.-dq prccor 

aS'.akiaun; ; 2g kema 5o sana do 5i muba 

ameo. cojcle ex Ut sjcut . coelo vacuo 

52 skioe 55 zeit-ta 34 hne 55 agni mo kaun 

m:, Aram. ">1. 7 akiunoup, v_^l5f v. ^jlAif servi 

familiar et. 8 to, P. jf not. Gen. et Abl. 9 schen, 

/. P. JS./olii. lozo, -ja, 11 nama, P. -.Li 12 domiat, 

.i;ex S.+A±ic. i5 co, 5)lp, i4 su, P. ^y. -i5 

,vKasseim, ex pi:^. collegit, h. 1. colkctitiiy in universum. 

16 do, T. 50. 17 rose, ^A^. 18 lemiat, S.+2k^, 

19 kieu, y^ \.S^ K/Z^'Mf. 20 skigia-si , ex (jai- pro- 

' prins fuit (inde fcr%a)) et T. ^WJ not. Opt. ji pphizze - 
' ex P. y<A;Ji\.3 fieri. 22 sakeni, i^ftC.*. 25 Kie^u , 

" .zSiC. 24 tiliu, 7;U'. 25 so, P. I'i. 26 naingan, 

" ^fZzsziJC. 27*rauk-mi ex r-f).et Ni. 28 akiaun , 

Ch. pN. 29 kema, (jVc. 5o sana, Iajuu blande 

egit. 5i muba, ni):i3 petiium. 02 skioe, nnn 

,i - So zeit , fOkJ^Mi nigredo , intimtim cordis, 34 hne, (^f, 



"^^^^ 



218 



.fafer* 



vr->=jF^ 



aniplo 

ghen 

regione 
39 pu 



in 

hnaik 



ie haben 

56 ski -sa 



37 kesoi 



lioiuiuum 

58 lu 



in 

henaik 



etiain 

4 1 aun 



cave :-*■ 

42 zaunma 



uc 

do 

babeant 

ski 

timul 

u 

quoqiie 

do 



precor 

inuba 



noQ praetcrlapso indigcutiae 



conipleatUT 

4o pizunba ; 

semper die 

43 azzin 44 no- ma - piat 45 alo 

(ufficleutem qui erit cibiun a<IUacc 

46 ap so 47 ara 48 aza 49 dbgo 

in statnm tempos pei-solrerc ; fave 

5o ta - ahjene 5i pe; sana 

servos etiaiii mordeatcs muleficos 

akiunoup to 52 ahthi 53 khaik 

transgressores qui viventes alios a ailpa servi 

54 kiulun so su 55 taha do 50 apit akinnoup 

item sicut liberent quia etiam servos 

to '.i'j kagna 58 hlut-si 5g hiie-agni akiunoup 



akiunoup 

precor 

muba 



hot. 55 agni , n>03. SGgkisa, vid. n. 20. 57 kesoi, 
fvi.S7 58 lu, Aacf, OnV (apoc ). ogpu, P. ^qi. 

4o pizumba, sxi (ult. rad. gemin ) Niph. pr. itetit, 
conttitit. 4i aun, V. *_A. 42 zaunniu, y._4_A3. 

43 azzin, V»jfo. 44 ne-ma-piat, ex ^l>c pr. //7/fn- 
dor, (scil. diurnus) Uj bob, et oVi prwterivit. 45 alo, 
dJlc. 46 ap, vjf^. 47 ara, T. ^y. 48 aza, 
^Ci-c, 49 dogo-li, ex T. (_ya.o et bXi\ una cum. 
5o ta-ahjene ex P. li* et Si^v^. ^ 5i pe , ex ^Jj. 

62 alhhi, ijcic. 55 khaik, xaccf, M\.\\. 13n. 54 

kiulun, (j^:^. 55 taba , f^*«, e, g. rs\^>^ aliut ab 

\j9f - 56 apit, Swj/jC pr. turpitado. 5j kagna hsxj. 



219 *^ ^ *^ 



culpa omul parlter libera adhacc precox 

to'" apit GotagoU kagna hlut to mubaj,^ 

•„„o rei cuiusdam "* . 

angovem nusenun sane , j t,»„o?t 

6. hnaum schek kien 6. amu-do henaxk^^ 

sevvos PC- V.™ ^ P~ nee in.oaucas. 

akiunoup to oo paoen w* gmcix 

bonis nou congnus consUii, omnibus 

^a eekayrx ma 67 sen 68 arahu 69 samia 

nos literes Fiat- ^ -. 

hneken 70 lutra-si. Pphizze-si. o/*-??* (^ 



yi* 



. ;ti!:"^ P E G U A N I p. 84. *) 



. ♦ 



'■I .^' Donunus Pater uoster Eex praeceUens coelo vacuo 

1 Do Pa sien 2 zo pura mo kaoa 

„,plo in qui commorans es nomlni aug^'sw 

ghen naik 3 sa-mdomu-so nama 4 do-mrat 



58 hlut, (>iX=w. Sghne-agni ex ^jf et Oi. 6otagoli, 
T. (JS^o. 61 hnaum, J^c, schek, ^. Gaamu, 
^^." 65 paoen, j,ibj. 64 ghien, T. ^^gein id. 
65 beliek, gr)^ c 4. 66 kaun, ^^. 67 sen, 
P. yUU. 68 arahu, *jJ (h pro n). 69 samia, 
i.Ak>M. 70 lutra, JoJ pr. pnrificavit. 



or.ru f !: 



*) Sine verslone Interllneari. 1 do , P. _jJ j^- = zo-pnra , 
ex 30 et ina. 3 sa-mdomu-so, ex ur, ^a/o , et \y"». 

4 do-mrat exP.^ i^r. possestor ets^^^. 5zo,\id. 



*'-^ 



220 ■ 



^^.tri-ii. 



ajikw 



K' 



Guhernator 

g sikenne 

«d . . 
la/so, 

(<]iue] fuerit 

i5 sci-ai 

fiat 

19 ze-8o 

modo etiam 

tsen - do 

CO modo 

p- an -sen 



Rex oiunes 

5 z6 ' ten 

tr'tlr.: ' . 



o^ sia-si 



pracs^a'0 
^ pflt 



, MlgUStC 

10 do- nmrat 



i3 Kiuua-do 

magno 

'it atain 



^ominalio 

il arat ' 



pvccor 

muba; 

.Stattito 



vestra 

kksi 



'. faoDorem 

o^ zozo ; 

noa 

kianatto 



voluntatt 

i4 sue 



vcstrae 

cito 



obsequium praestarf 

i7prit * " iS'rasi ' prit 



coelo 

mo 



vacuo 

kaon 



amplo . 



ken 



m 
naik 



obseivetiir 

21 niosiatain-si 



Item precor ; 

do ' maba; 

paneiu nobis 

a4 masia 35 kake so-li 



quo 

20 p-an 

hac sede iu 

22 in-lapri 

da fare 

s5 kame sana 



I. ,: . • 'i: 
indigenUae 



qui semper 

26 ne-dainiua 



naik 

Doiuine 

do 

cnfCcieas 

27 prap 



n. 2. 6 sia-si^ ex P. (jOjJi' feri et T. ?^ not. opt. 

7, prit, ^i^o^. 8 zozo, ciC. 9 sikenne, fif^j- 

< "ip do-murat, i. q. do-nu^at, ri. '4. 11 arat > &«<Ijj. 
.I> '. J 

la so, P. \3. i3 kiuua, ^^j^. i4 sue, *-\i. 

' i5 sci-si, i. q, sia-si n. 6. lO atain, f,~{fJh.^, 

' 17 prit, Kj^J. 18 rasi, ixiri. ,ig ze-so, i. q. 

sia-si, n. 6. 20 p-an-tzen ex o et P. (jf ac yL*. 

31 mosiatain, ^j>>jtA*w>c. 22 in-lapri, ex P. (j.jf, 
**et -»^-j, 23 kame, *\_a_A. a4 masia, P. .I-a-J. 

25 kake, (ix-X-C 26 ne-dainma, L>o et *-jfo. 

•I 37 prap, O;^ pr, a.v)p/tt/ et, tonguf. 28 kiunat, 



v^ 



:d^^ 221 :^ 



■^ •■S*-v' 



, hvc Domlne pvecqr delicta .... oiHiaec qtiae 

,.g£H)a do n^uba; 28 kiunat 29 tuko," su 

- nostra etiam convenienter nobis reriuUe 

makaoiikiam do 5o likian ghienmakiara 3i Jut-sa 

, A. iic • quo modo etiam qui nos offendenrat 

J 3a keso . 33 kie r nul - to ma kaonma 34 picko 

convenienter (eis) condonemus precor ncc nobis nnqtiam 

„ 35 likiania luat- to mubai ^ mu kaon-so 36 citu 

. .jnalam intentioneni suggerat mains Splritus 

':'^7 pien ' SS matiaoa ".33 siek 4o pie 4i ruej 

sed nos ciistodi faveas ab (eo) cpiod 

' ma kaori ,4? Imrai .... 43 samia 44 men ken 

malum. Impleatur ita! 

45rasi.. 46 pile- se- so! ' V ^"'"^ "''"t^;! 

j.,.i, , ,.. . '"T j-^'^T U N K I N I p. 88.-''" ••':■»'• '^^"" 
- <t3 4'S .^'' ei Cc. ; ill r'r -'uhii 'inti.l 

No« praedicamus coeli teiTae existentem 

Tscliungtoi , 1 lai 2 thien 5 dia 4 tschen 

t*oci ^Aa3,. 22 g tuko", T. (;_j^O. 5o likian, C-JtJj;. 

. '-J. ^jSi.lut, ^Jis-J pr. connivii. 32 keso , ftXC 53 kie- 

,\ riulto, ex P. bS", A^ et T. 50. 54 picko, 7=^5. 

., 33 likiania., vid. n. 00. 36 citu, [juxS. Sjpien, 

.i;/flB ^^;j_ 53 manaon, P.''p|\.A7; 3g siek, p'^'V, O'VS*. 

.UM?' 4o pie, iJt-j. 4i rue^ m"i. . 42 humi, L+_^: 

.^^ .y 43 samia lege sana, Lw C244 men, ]>o, 45 rasi, 

-'- n f"(_?«J). • 46 plie-se-so, ex n'?>3, (jy, et P. [^Oy'X 

I -»m) ^ .4 .0^1?. ; ,a42j^;,3iiiti ^6 .xiVoi , as^im 

.c-^^n;| ;lai,-U5.'~::, ss thien, U*-, - ,5d|a, fe^l&, 4 tschen,' 



^ ^^.y - 



2^2 



'*'^»^^ 



Dominnm mliabitantem coelum altum 

,'» tschua 60 7 tren 8 bloi 

nostrum nos invocamus 

tschungtoi tschtmgloi 10 nguyen 

ontnis splcndoris regnum Domlui 

1 2 ca i3 sang i4 cuoc Tscha 

observet desiderium Domini (eo) more 

17 bung 18 i Tscha 19 duol 

coelum altimi quo nos 

bloi S3 bai; tschungtoi 

da nobis 



et Domimmi 

9 la Tscha 

Domiui 

Tscha 

principalus accedat 

1 5 tri 1 6 den : 



nomen 

11 deant 



tren 

hodie 

24 rai 



terra 

30 dat 

precamur 

a 3 tschin 



modo 

31 bang 

Boinine 

Tscha 



cpiovis 



portionem (cibi) sufficienlem 

28 dun «9 du; 



25 tscho tschungtoi 26 hang 

condona debita 

5o etha 3i no 



modo (quo) nos 

bang tschungtoi 



etiam condonemus (eis) qui 

d% cun tha 55 ke 



dihiculo 

27 ngay 

nostra 

tschungtoi 

contrarenmt 
54 CO - 



ex P. ijo^. 5 tschua , P. ubir, 6 o , ^f. 7 tren, 
I. S^lia. 8 bloi, P. ^b. 9 la, T. &Xi\ una cum. 

•^ 10 nguyen , ** J. 1 1 deant , \,JitM, pr. signum, 1 2 ca , 

ex nr[:3. 1 3 sang, (j^. i4 cuoc, }}^p, P. ^J? 

- i5 tri, r\')>U. 16 den, iJa 17 bung, lia. i8 i, 

•ML> ^'^**' ig^duoi, (_f.- T^T. forma. so dat, Sjli. 

„^...i..' SI bang, ^Jj. 22 bai, M. 23 tschin, Sn^'. 

.•»ft a* rai, i^n. 25 tscho, mw. 26 hang, P. ^. 

.'■* 27 ngay, pm3, 28 dun, (jJ«J. 29 du, •j'i su£i~ 

titntia , satit. 3o etha, ^jiic. 3i no, P. j«f^ (me- 

ijtrari-, t«th.).'>^S« <Tan, oa. -33 ke, P. ^TT 54 co,' n.lD. 



del)Uuni; nos ptecanmr absit :; J:ns!nere 

i M^h I ' Ischungtol tschin 55 tscho 56 dea 

nos jacuriere allquando (in) cupidinem sed 

tschungtoi S7 sa 38 tschung 5g carado ; 4o ben 

conserva uos a re mala. 

4;]^ ;tschu^ ; tsphungtoi 42 tschung 43 su 44 du, 

SI AM I p. 95.^ ^,1, ufs,'*^ 

'''*^*'^ Pater noster !n ' coelo -'J*^'" <^^!) BOifteti 

''*-'i Po rau 2 yu 3 sawang; 4 scheu 

Del heu ! celetret lociis cnjiisque 

5 Pra 6 liM 7 prakot 8 tuk 9 heng 

gens onmis proferat Del ilaudeni 

10 kon 11 tanglai 12 twai Pra i3.pon; 

regniim Dei (^go) precahs fiat pertingere 

i4 mewang Pra i5 co 16 hai 17 dai : 



,. 35 tscho, bi/lrs. 36 dee, POj- 37 sa, ^Jtw. 

58 tschung, (jVajj v. P. -o. 3g camdo, m>on, 

4o ben, J.>. 4i tschua, vu/i, 42 tcohung , T. 

(JO. 43 su, ^i:-. 44 su, *j.*h, ^^ " ' ,;, 

,1 po, nN, rauy >tbt^* 2 yu, 3. 3 sawang, C5>i>ou?. 

4, scheu , n\y' (u pro t3). 5 pra , ex n"i:i. 6 ha , 

!miglT. 7 prakot, TI3. _^ 8 tuk, Jaoj. 9 heng, 

P. -A, 10 kon, j«k5. 11 tanglai, T. ^XS^. 

12 twai, ni^y, i,_P^**'. i3 pon, (jU. 1 4 mewang, 
Svavotircv. i5 co, ex P. (j(AJ*:>. 16 hai, nin, 

vol,. IX. " ' t\ig z'.. 5o. 



noxam 


erga 


bap 


ke 


iu 




55 nai 





'ji'' td nos Cat exUtcvc rongiiicntcr corili 

18 ke rair; hai 19 leou 20 ning si tschui 

Dei (iu) regno ' lita mnadi licut cneli 

Pra niewang 22 pen- din aS semo sawang; 

pancm nostmm omni die (igo) prccaiu fiat pcnenire 

24 ahak rau tuk 25 van co hai dai 

ad nos die hoc (eg") pi'ccaus libeiare noxi 

ke' rau van 26 nij co 27 prot 28 bap 

nos (<ino) modo nos ULeremiu genlem (qtiae) perfecie 

rau semo rau prot 29 pu 5o tarn 

Jio« ncc Cat not cadcre 

rau; 5i ya Jiai rau 32 tok 

exlstenliani noxac flat liherare a 

54 kiian bap; hai 35 pun 36 kiak 

malo oinuis specici. 

57 anerai 58 tang-poang. Amen. 



17 dai, ex T. ^.4-fo dejmek. 18 ge, T, «^->.,l 

19 leou, ex T. Verbo Subst. iji+^jf. 20 ning, ]«, 

a I tschai, P._jJO. 22 pen, y.i. 25 semo, P. 

(jV*«. 24 ahak, (iXjiC 25 van, dt». 26 ni, 

P. (jJil 27 prot, to'jD. 28 bap, &ijf. 29 pu, 

8^. 3o tarn, an, f,'S. 5i ya, ;Eth. in. 52 tok, 
mi3, ^lj=). 53 nai, ^\.Xjt^ (i pro d). 54kuan, 

IJ^C 35 pun, yb. 56 kiak, ^Js pr. extra, 

SoUif {Jij9 extra ordinem. 57 anerai, s_<£, 58 tang- 
poang, ex Dn et !^. „, .._^,,.^. 






225 



■^si-v' 



■^■'^' M A L A Y I p. loS.'^" ' V'V*^? • '^ . 

QUINQUE EXEMPLA, N:o lo, u, is, i5i 14; col^ 

■ Ex. N:o 10. - Xii-IUi.Ji^rJ^-^Ji/J-'iei''. ■■* 



^r,. 



Pater noster 

1 Bappa kita 



:C5 



nomca 

6 namma 



tuuin 

inu 



Uiuiu 

inu 

euge! 

10 men 



enge! 

men 



existat in 

jadi de 

cibum nostrum 

i5 roti kita 



qui cxisieus in coelo 

2 Jang 5 adda 4 de 5 surga 

fiat niagni fjiclum regniim 

7 jadi 8 ber-sakti; (j radjat 



pci'vcuiat 

11 (latang; 

terra 

i5 bumi 

pro 

1 6 derri 



voluntas 

12 kandliati 

sicul ill 

i4 seperti de 

^ (lie quovis 

17 saharc-Iiari 



Inu 

coelo 

surga; 

euge ! 

mem 



1 Bappa, T, lAi. 2 jang, Ch. in 3 adda, •d-> , 

Aram. n^N. 4 de, T. so. 



•!;,;:numma, P. j«\.j. 



6 surga, _ ^«,. 6 

7 jadi, Aram. ST>N. 8 ber-sakti, 
..-rex in et P. (j.Ai.\.*«, Ex. N. 11 sutsjiken, (jbi-XAo; 
fj,j]S". 12 per- Slit, ex P. ^^ part, intens. et (jl-VAa*/ lau. 

.„dare. N. ij ber-hormat, ex P, ^.i et r*,^. N. i4 
bugi, ex cjs^ timiiit. 9 rddjat , ex mn. lorpen, 
l+AJ. 11 datang, y.JO cogn. 'io. 12 Kandhati, 

m)in. 10 bumi, a^j. i4 seperti, Hj^ao. i5 

roti , P. (_^/ 5_;. Ex N. 11 reziki , Jffj- N. 12 rawtij 
ex Ijj. N. 10 makanan, houfo. N. i4 regioki, ex 
(r^f- 16 derri, V.jomper,prn. 17 saharclege, 

ut E. N. 11, i4 sahari, ex S-3:t*« pr. aurora. 17 



Urglre nobU die hoc in simnl 

18 brikan kita sahari ig in ila; ^o makka 

comlona eitam nobU dclicta nostra 

ai ber-ampun-Ia a a pada kita a3 doosa kita 

»icut nos conJoaeiuua eii vIcUsim {<J<>') offcndciiut 

seperti kita ber-ampua a4akan-siapa a5 ber-sala 

item nos (jiiia non tiadas. nos 

tapada kitaj 26 djang-an 27 hentar kita 

niioquam ia tentalioncm vicissinx quia libeiet 

fcapada 28 tjo-bahan; 29 tetapi 3o lepas-ken 

1"* ab illis qui nocifcii nAinrjue tu 

kita 3i dari-jang Sa d'jakatj 53 karna inu 

' • . , ■ ■ » ■ 

possessor regni et po^entiae et 

34 ampunja radjat 35 daan 56 kauwassahan daan 

magnlficentlae usepie ad pei-petuUateni tcniporis. 

.37 ber-bassaran 38 sa Sy mpeyka 4a kakal. 

hdrt, P. Jb. 18 brikan, ex P. yUAS^Lj. Rx. N, 

1 4 bri , ex n't^r^. 19 in , P, yjf , ila T. &Xif f aiw. 
20 makka, «-c. 21 ber-ampun, ex P. ^i et nns 

Hiph. j3«r>«m7. Ex; N. 1 1 gampon , ex ^Ac. 22 pada, 
* ' T. ojf. 23 dobsk^ 30u«. 24 akan, anj siapa, 

aw. 25 ber-sala, ex P. -> et ^. 26 djang, 

C3J, an hti. 27 hentar, ")D>o j kapada, \o^\. 28 

tjo-bahan, ex P. U et pa. 29 tetapi, ex yvii. 

3o lepas, Bi'?. 3i dari , T. (jo. 02 d'jakat, ex 

Aram, ^n et ^Jtis^. 33 karna, Ch. n^oij caussa. 

54 ampunja, Ex. N. 12 purja, N. i3 punya, N. i4 
r bunga, ex Sya, 55 doan, Ij^f. 56 kauwassahan, 



:'■'" SANSCRIT p. i45. 

■'Sl' ' ;, Vl. . , ; 

Coelo in exiatens. noster Pater 

^, I Pararr.andale 2 islidaha mat 3 Tataha 

luuzn nomeu saHCtiijii existcre fiat tmuii 

4 ton-nama 5 pudsidani - stidam-bavatu; twa 

regnum ,,; f ; veuiat tua voluntas coela in 

6 radschiam 7 agatam ; tawa 8 manasam parainandale 

"cut fit terra super eliam ita fiat 

9 ialha 10 karotu 11 bumi antu tatlia kuru; 

singulam perpeluitatem ia nostrum cibjun 

1 2 ahar - ahar 1 3 vidiainan - am asmatu 1 4 bodsanam 

ni}ii.ci t<.r. iMvjisJ I i.:tdii*j 

Ex. N. i2kawasa, N. i3 kaAvasann^ ex S^i*. 57 ber- 

„. bassaran, «x P. ^ etjUM.>. Ex. N. 12 kamulijaan 
JU?.. 58 sa, (^Aa.. 09 mpeyka, ex Ub. 4^ 

kakal, [>^.^ (k pro ■>). 

'i Paramandal-e, ex P, ^l> altm^ JiA/o locus siationis , et 
not. Ablat. 2 istidaha, ex P. y.XM»i»>. esse. 5 tataha, 
T. I'il. 4 ton, i^'jf. 5 pudasidam, ex P* 0^5 pr. 

purus, clarus ; bawatu, ex P. (jo^^ 6 radschiam, 

ex nil dominatut fuH. 7 aga-tam ex ^Is^f et part, 
obsecr. N2. 8 manasam , oL^. 9 iatha et N. 11 tatha, 
i. q. Gr. af, rais. 10 karotu, ex P. u\oS^ facer e. 

\i bumi, j,^j; antu ex 'jy et T. oa *//flMJ. 13 ahar- 

• *" ahar, ex reduplicate P. A quisque. i5 widiaraanam, 
^x . tXjf .(w .pro a) et ^(. i4 bodsanam, S..c^J. 



4o 



228 



v s St-V 220 «==^^5^^ 

iioliis hoc tempore praebe nostrit 

asma i5 kamini lO danini 17 prait-scha; asma 

dcbUoriljns nos *l«it condoncmus 

i8 drunada- trunain veiam iatha 19 sahischiainalia 



• "^o* rurstu iu 


nostra debita 


nobis 


bawam 20 tobi tatha 


asma drunam 


asmakam 


condona nos 


tcntattoiieiu ia 


ncc 


sahischiemtu ; asmanu 


21 schotanajam 


22 na 


iiiJucere sinas 


ted 


citiiis 


a5 pravattanam 524 kuruj 


25 ewam 


26 schetu 


malo all 


nos 


libera. 


27 ascliub 28 at 11 


asmanu 29 


raraksclia. 


Naniqiic rcgnum «t 

3o Kiniittiukkute 3i radschin 32 tscha 


potcntia 

33 balan 


' et majestas et 

tscha 34 mahima tscha 


Tob'u 

usmakani 


permancntia 

33 satatam 


aeternitatem in esse 


fiituia. 




■VFiddiamanara 36 astu 


57 bawatu. 





,j5 kammi, j-i7i. i6danim, ^tcy. i7praitscha, 

(JO J. 18 drunadalrunam, ex JUb et ^f. 19 

sahischiamaha, ^T-t-w (prima rad. repetita c. hi epent). 
20 tobi, 11 \y. 21 schotanaj-am, ex ^iJo^ et 

^jf. 2211a, L9. 20 pra-\vattanam, i-isj*. 24 Kuru, 

^yi-j. 25 ewam , L-cl*. 26 schetu, ex P. [Xii, 

festimtio. 27 aschub, P, o^«f- 28 atu, P. h\. 

agrarakscha, jjaa-j. 3o kimittiukkute, ^vavcrirov. 

5i radschin i. q. radschiam, n. 6. 52 tscha , Uajf, 

33 balan , ^. 54 mahima , X+j^sai. 55 satatam 
"> 'kXuo. 56 astu-bawatu ex P. (jJCm*A et tjo^J. 



>-»^. ^<- 



229 



.AHK. ^k\■. 



MONGOL -INDOSTANI p. 

TRIA EXEMPLA, N:o 16, 17, 18, coll. 

Ex. N:o 1 G. '1* 



187. 



Noster 


Paler 


qni ille 


coelo 


in 


Hammara 


1 Baab 


2 ke-who asmaan me 


est 


saiictum 


Cat 


tnum 


nomen 


veniat 


he 3 


paak 


hoee 


teere naom j 


4 ainvo 


nobis 


regnum 


tmim 


fiat 


volmilas 


tiia 


haiiiko 


moluk 


teera 


; hoe 


5 resja 


teera 


sicut 


coelo 


iui 


*■ terra 


in 


clbum 


6 sjon 


asmaan 


1 ton 


7 sjimien 


me; 


8 rooti 


nostnim 


iudi^c 


sntiac noLis 


nunc da 


et 


hammare 


9 ne 


thi hamkon 10 


aas-de 


11 oor 


condona 


delicta 


ita 


nostro 


sicut 


12 mafkaar 


i5 taxier 


apne 


hamko 


sjon 



H 



1 Baab, Ex. N. 17, 18 bap, T. bb. 2 ke-who, ex 
P. cS^et N'ln. Ex. N. 17 rahatu-.so, ex O.'sj et fj. 
3 paak, P. ^b pr. 'purus ; hoe, n^n, Ex. N. 17 deo 
ex P. yo^:i/. 4 amvo, ex P. y<-\Ajf. Ex. N. 17 

ano, ex P. ycwf. 5 resja, obj. Ex. N. 17 dil 

ax T. i^Jo velle. N. 18 kuschi, ex P. ^Jj6>.. 

6 sjon, P. y\.«,; ton, ^^j. 7 sjimien, P. (j.a-^'j. 

Ex. N. 17 dunJa, IaJo. 8 rooti, P. g:--^j. pnethi, 
Pij^VftJ- Ex. N. 17 jekjek-dinka, ex P. I^CaCj et 
Aram. NnJT pr. ortus lolis. 10 aas-de, Ex. N. 17 

asch-deo, ex P. lu*jf nunc, et yofo. Ex. N. i8 di- 
schiwo, ejusdem etymi. 11 oor, V. t^J. 12 mafkaar 

mvotiTcv. iS taxier, *ob'; apne ^. i4 apre- 






23o .^i 



SFT" 



condonemus ettam dcbitonbtif nostrU nee 

mafkar-to i4 apre-karres-daar onkora; i5 ne 

dacai no* tenutiouem In «ed nos 

16 daal liamko is 17 waswasje-me; 18 belk hamko 

custodias a nialo ecce tunni est jegnuiii 

19 gh'askar-is-boera; so yse teera he ui patsjayi 

potentia gloria perpetuiutem In. 

23 soorauri 23 alemgiere 24 keamet - me. Aramen. 
INDOSTANI DEWA NAGARA p. 193. 



Coelo in qui 

1 Urdwa-lo-ie 



existenS notler Pater 

2 stidaha mat 3 Fltaha 

vesmim nomen sanctum fiat titi 

pawadia 4 nomadhejam 5 pudsaniatn pawatu; 



karesdaar, ex P. ^ et {j6J c. term, contreti Jo pr. 

ientnf. i5 ne, Lc. 16 daal, A=>-o c 4. 17 

^^ waswasje, {jmju,^. Ex. N. 17 asmaueke, ex P. (j».>cjf. 

N. 18 agmais, f^cf {m pro "1). 18 belk, T. ».Cb. 

;,■ 19 gh'-askar ex IaA age! et Aram. ~)n\u'; is-boera, 

-■ ex P. .-f et j[^y 20 yse , fof. 2 1 patsjayi , P. 

^ybtwoLj. 22 soorauri, P-J^f- Ex. 17 kodaret, 

B^tAJJ. 23 alemgiere, P. ^^j^Jlc. 24 keamet, 

t Urd\va-la, ex Ch, NnilM et T. aJbf. 2 stidaha, 

ex P. (j^AjuCm^A. 3 pitaha, aN, 4 nomadhejam, 
P. f«lj. 5 pudaaniain, i. ti. puda^idam , Sanscr. N. 5. 



23l «^=*-^ 



▼estrum i-egnmuT. M'' fj'veniens fiat -"^estra vohnrtw 

pawadia 6 radschiam yaga-schetuj jusmat 8 sittara 

coelo in sicut fit ita terra in Cat 

•ardwa-loke iadha gkrijette tadha lobuma wapi karotuj 

necessarium nostnun cibum nobis nunc 

iianudinam mat ispodsanam astmakam i3 addia- 

da nostrls debltonbus nos «Icut 

dehi; , asmadadha i4inarkanam weiam iadha 

condanemus vos leliain ita nostra delicta 

i5 schaniinaha juiam 16 api tadha asma drunam 

-coudonate nos tentationem in nee inducas 

schantawiam; asmam schodhana- jam ma pravesiaj 

sed poiius pai-vis a oos dimitte 

tadha scheto 1 7 duragate - b'hia asmam iSratscha 

Namcpae regniira ct j>otentia <et gloria 

J 9 tatkimitiukte radschen scha balen scha machima 

eliam vestra aeterna futma Hoc modo 

scha pawatam 20 sarwetda 21 santtu 22 Ba - wisclie- 

in fiat. 

ti bawate! .^ „,,„fc, .,.; » 

s 6 radschiam, ex mi. 7 aga-schetu, ex *l2» et P, 

i^O^M, Ssittam, &Ai-. gkrijette, ex P. yO,5? 

loburaa-wapi, ex ^qjs et \J. 11 anudinam, -AJf. 

lapodsanam, S^}. i5 ad-dia-dehi, ex \o, ^J<i, el 
P. (jofo. l4 markanam, T. ^k^^^. i5 schaminaha, 
^14^. i6api,^|N. 17 duragate, ]A-l4^, iSratscha, 

ex mi, oj. 1 9 tatkimitiukte, ovayvriTcv. 20 sarwada, 
iA/o^w. 21 santtu, ex P. (jcAJ*;Ci. 22 ba-wische-li, 
ex T. ji , P. (jiij , et T. »a 

vol,. IX. Si. 



,0 
.1 



t^^i^ 



"JV 



202 '' \'»"^'-,^5' 



G U Z U R A T T I p. igg. 

Coelo m qtil noster Pate» . tunm nomerf 

Paramandalo i tze amara a Pita tumara nama 

' lanctum Cat tunnt regniun Yeniat tna 

3 pusa karwane; turaara ratschia 4 awe; tumara 

Tolimtas coelo in sicnt fit ita tena 

5 man paramandalo 6 kewun karotzo 7 Jewutze bumi 

in fiat quolidianom nostrum cibiuit nobis 

loa karo ; 8 dinna dinna amara g prasada anione 

Lodle donate nostris debitoiibiu aos (ient 

loasa aiapo; amara 12 dewunwalane ame kewun 

remittamus ita Tos noatra dcbita aobis 

iSrakun jewutze tamoo amara devrun amone 

remlttite nos tenCatlonem iu ncc mittatis potiiw 

rakoj amone i4 5ankusch to x5ka-romaj x6 zeto« 



I tze, Aram. n. 2 pita, SK. 5 pusa, P. S^J^ pu- 
rut, clarut, karwane, ex P. o<AAJfo,$7 4 awe, ex 

P. yO»^| venirt. 5 man , ^jA/*. 6 kewun , }3 

karatzo, ex {^oJ^faeere. 7 jewutze, P. (J^j pr. modut, 

8 dinna, Aram. Nn^n pr. ortui solis, repetitnm valet 
diurnm. g prasada, ni13:. 10 asa, l*M,jf. iiapo, 
^rf, i.^ rfa. la dewun-walane, ex (^o debitum, 
et P- jf^ habenr. i3 rakun, ex (j^^ et (j nota 1. 
p. PI. i4sanku9ch, ox P. (jL\A3n.A;i tentare. i5 ka- 
roma. ex "tn iEth. et r\)V). i6aeto, P. Uui fi/o. 



«^5^ 



233 



. -' malo quolibct nos duclte mono regnimi et 

lybigadha-ma ainone i8kado 19 je ratschia 20 ze 

|>aleQtia gloria et trestra permaiisnra erit. Hat. 

talla 21 mahoto ze tamoo sadaridar itzo. Zeoe. 



K A S I * p. 201. 

-i. Pater iibster-., habitans iUe coclo m o! 

Pita assadha idgjekera he aschamane-te sate 

fiat nomen txunu o\ venial regniun 

: . : ; howe nown tedaj ate 5 awaen patischai 



o' *a' voluntas hia slant coelo la 

*edi; ate howe 4achtijar teda 'igime aschamana-te 

iu teiTa ■ in clbum nostnira quotidianum 

^ tiwe 7terti-tei5 8 schoraki assadi gdhe-hari-dl 

da nobis todie condona etiam 

to de aschakura xi ^diuj J12 baschijk i3 papa 



dHiW. * 17 bigadha, \jysj pr. noxa. iSkado, dl'j. 
*9 J6j W- 20 ze, \j6i\, 21 mahoto, V^/O. 22 daridar, 
ex 1*^0 permamniia et P. jfo term, concreti. 

* Sine yersione interlineari. 1 djekera , P. ^Cj\.:> pr. 

.X locum tenejis, 2 ate, ^"sb. 5 awaen, ex P. tjCWf 
venire. 4 achtijar , jljOCi-f . 5gime, US? 6tiwe, 
P. Bfc^ii pr. modus. 7terti, ><_?,S'. ,8 schoraki, P. 

'''iS> f (™^*^t^i-)- 9 dhe-hari-di ex *o pertinenf ad, 

P. Jb quiique, et ^j6 lux diurna. ' " 

dare. 11 adiu, P. [.^,»,\ nunc. 

. -ijUA^is; donare, i5papa, t^u. 



10 de ex P. yofa 
1 2 baschik , ex P. 
i4 ate, Nton. i5 



«ol>Ji. dcllcta nostr* la modo. »icnt noj 

ascbadha i4ate ascha i5b'-esch kaschu une 

exciisamiu. (cja) ijul nos erga peccitorc*. exstiteriat o ! 

16 haku 17 gj© aschad-lo 18 gunagar' howenj ate 

nee daemoik unquaia nos. soUlcilet animnm ted 

tta 19 geo - ewana ascliaku 2 o. harkat - ruhu j 21 raje- 

xicissim nos inala> a rustodl Nain- 

geno aschaka 92 schahat- ana 225'kanna; 24 tehi~ 

O'^IjA^ - tuum est. legnum- potenti* et magnificentia; 

opapante teri he patischahi 2 5. balo. ate 26 ustadL 

tuque ad aetcrmim It* fiat? 

ajathe 28 dajugat. agizad-dj,e he. 

BENGAL^I*p. 205. 

Pater noster super in coe1a> existenli 

Pitat 1 amar-diguer aporoma Sxorgue 4ass(> 

b.-esch^ ex o etP. (j!i\ similts ; kaschu, fio.ST i6hafcu>, 

pp^' 17 gje^ P- ZS^C 18 gunagar, P. j\.fl\l'S7 

iggen-ewana, ex (j.2^ daemon et ^jUf /«wip«/. 2oharkat- 
ruhu, ex — ^ et n"n. 21 raje-gette„ ex P. (J!j\ et 
T. !iJS7 2 a schahat,. ulaji»«, easur,. err or, -^ an> ^^. 

23 kanna^ 1+:^. . 24 tehi- opapante,, ex \.!> et SJj hcee- 
ratio^ 25 balo,. ^. aO ustad,. &cL^ amplttudoi 

27 athe, "IV.. 28 dejugat ignoti etymL 29za-ddje-he^ 
ex fa hie, P. Ky^MJ modus,, et ii"\n. 
* Sine versions interhneari. 1 amar-diguer ex Lif ego 
(cum; r parag. ut n. 5 tomar ex vJJJf), et P. So alius ; 
more Sin. Ex. N. 2. ngo teng ego aliut pro nor. a 
promo, ex P. -3 et Gr. sv. 3 xorgue, ex ^ ,.«« luxit. 



'taunt quod est; nomei» celeBrelur * Tenii*'.') 

5 tomar 6 xidhi 7 nam ere Sxeba-houcqj gai-xu<j 

nobis tiium: regnunt tiia- voluntas 

amardiguere tomar 10 raizotj; tomar 11 zeicha 

fiat Roc modoi super terra quo modo" 

i3xei-hou(ji iS zB-mou i4por iSthibite- i6te-mon 

coelo (lu]^ nostruuk _^ y,(ff ^ l^i quotidianum' cibnm 

xorgue ; amardiguer 17 proti - diner 18 ahar 

nobrs. lioc tempore- dai nostra debita 

amardiguere iqazi- ca 20 die;, amardiguer 21 corzo 

condona- ^o< ' modoi nos; condonemus. nostrrs; 

22 qhemo- ze - mon amora qhemi amardiguer 

debitorlbus; nos; angorem. in Vlee quondam ne 

aScorziore^ amai-idigiiere- 24 cunioti-te 25 porrrite na 



Il»» **S,jitj(»} 



•?-^;?' 



Bt, B^woff ex 1TN /mx. 4 asso, '(y'f.. 5 tomar, ex 

' (i^jf. 6 xidhi ^ P. (^MAAS^id. ynaraere, P.. j«l>. 

& xeba, csn*>*; hucq^ P. —\S^ utitiam^ 9, ai , ex P. 

* ' (jcAAjt venirg;- xuq; l. q. praec. houcq. 10 raizot,, 

S.*«U 5. 11 zeicha, S^^^i. 12 xeiy ex P. yO^«5 

•'■ jl^.* 10 ze-mon, ex nt et \i)0\. i4por, P. ,3. 

' i5 thibite,. cj*l;5. i6te-mon, vid. n. la^ lyproti- 

" diner, iucertae origlnis. 18 ahar ,^ 'psn. 19 azi-ca,, 

' ex fa et P. slf? 20 di&, ex P'. yofo dare: 21 corzo^ 

' ' LN^/J- 22 qhemo,. ^♦f^pr. ofift^if. 23 corziore,^ 

ex t>5Jr et T. jf^. habens ^ tenenr. 2'k cumoti-te, ex 

is+c et P. U". a 5 porrite, 5^^?. 26 ar, P. ijf;!. 

. 27XOC0I, jjlxji. 28 mondo-hote,. ex '^J^sii^ affli^ 



iet . tea no* cogUailone dnxJ* 1 

dio; 26 ar amardiguere 27 zocol 28 mooddo - hole 

I laxatos facUa.' 

a-Q iraquia coro. Amen. 

MALABAR p. an. f 

DUO EXEMPLA, N:o 23, a4*. ' 

Ex:,N:o 23*. 
Coelo \a UironuiTi - occnpaos absler Pateii 

Asman - ule 1 iruk a kapatta engelureia o Wawa 

mum iiomen tanctiuu £at . tunra 

dewarirudeia 4isum 5kadusa 6kkappara; dewarirudei'a 

regwuu veiucnt fiat, tuum imperjum 

7 malakutta Swandu scheraj dewarirudeia 9 amara 

ttabillnun coelo iu quali modo 

lo padije asman -ule 11 na-rakkura 12 ppole 

teiTa im etlant tali modo ^oliilianuiB 

i5samma-le-jum i4iw-rakkai i5 ann-anna-ru 

4 •/-.'*!■.. „ r 



f 1 



^ tth et y7n extrcu 29 raquia, (^^j; coro, ex P. 

^ Sine versione interlineari. i iruk, P, bS2jJ. 2 kapatta,' 
U-o.^}. 5 wawa^ T. bU 4isum, ^l Skadusa, 

^ vJip. 6 kappara, yir ((^r) id. (pp pro ^). 7 

{>.-"iaJakutta^^»:|iD'7)a. Swandu, ex T. di^J^ venire; 
schera , jjUo. <) amara, sjUf, 10 padije, ex P. 

tJ'-VjjV^ Jiniiare. 11 na-rakkura, ex T. aj et 2iJ*X^. 

' 12 ppolo, T. ^)JJ^. 1.1 samina*le-jum ex P. ^^^■ 

terra, T. »>Xjf pr. wh/j cum, et P. a* e/iaw. i4 na- 
rakka, ex T. SJ jka/iV, et P. of; via. 1.5 ann-anna- 



SoStrnim cibnm ^ toe die ^1 !^anj Bionlg'e 

engelukkulla 16 riske 17 in - nerit 18 poru - dxl 

nobis nostris debitis , talem 

• engelukkijum j engeludeia ' ' 1 g deinaligelutSa "* 26 nangel 

iadulgentiain adliibe retro qualein nos 

jnannitschu ei wuru 252 gira sSppole engeludeia 

debitorlbns noslrU indulgentiam adbibeamus no* 

a4deingalejmn engelukku manitschu wurumj engelei 

teatatioueiu ia nulla vice nee conjice 

25tasaip-ule sGaga-ppara 27 panna aSdejuraj 

(pan meliori modo in tu no* libera 

29 an - akkal 3o sarule nindu engelei 3i 



;5 pU-lJ£ihEc|j: y 



nfUh.' 



TO, ex (jf tempuT distributive, et term. Adj. ru ex T. 
(j.y. 16 riske, <Jff- 17 in-nerit, ex P. y-^f et 

Sj\.j\ pr. hix. 18 poru-dil, ex T. C^.c-j« dare et 

i-X+jjA3 porrtgere, unde compositum C^.<?-J^aj^ao prcf- 
htre, 19 deinaligelukka, {jJ>o debiiimi, c. T. term, absira^ 
tti {^. 20 nangel, T. ^^AJ-ccT-jf, mannit - schu ex 
».A/« c. T. term, abstratti {^ isch. 21 wuru, ex T. 
l^v^jj dare. 22 gira, T. (j^aC 23ppole, vid. 
n. 12. 24deing-ale, ex ^^^jo c T. term. Adj. ^J. 
25 tasaip, ci«.U*. 26 aga - ppara , ; ex T, p=VsA et 

^l> id. 27 panna, h^z, 28 dejum, Dl\y. 29 an- 
akkal, ex ^jf et j{^\ pr. zf/i^zie melior, 5osar-ule, 
ex P. (jU jBorfMj-, et T. ^s>bf f«ff;. 3i kalas, yaXa^ 
32 akki-arnl-um, ex ^th. ^isn, pU-,et (j.c; 



c^s,^ 238 -^^ 

•^^ BuJa cupidine ai Tmun regmim poteniia 

Za ikki - arul - um. Enendal malakutum 5o kutarattum 

nugniCcentia pcrmansura u» aelernuiB. 

.$i lokkabarum 55 dewarirua t keramum 36 schellura. 

Amin. 

'-'.' Ex. Wo a4**. 

xhronum iocmm tenens nostcr Pater 

^^l Agaschangelil 2 irik-kunna gnandschelude Bawa 

ttnim nomea inl. adoiatum tiium 

nintiru naman 5 schuddham -agappede-nam; ninde 

i regnttm vcuiat tua «ancta Tolunc;!* 

4 radschidatn 5 ware-nam ; ninde 6 tiru - manessa 

•-i «o«Io in sicut terra in fiat 

7 agaschatt - ile 8 pole 9 bliumi - Hum 1 o aghen - am ; 

nostrum ^olidianuni clbum jam nobis 

gnanghelude iiannanne jsappam i3inna gnanghelkka 

j.. participa nostris quali dcbitorlbu* nos 

i4tarigaj gnanglielude 1 5 kada-ppu-kkareroda gnanghel 

3 ' 



X 



a«^ — 

S3 kutarattum, c^Oj. o4 tokkabarum , --^x.*J'. 03 
dewarirun-keramum, ex *jfo etjLJ. 06 schcllum, 

•'** cum Versione iilterlineari. 1 agascliangelil , P. 

•^^"^^ yxSCACiiC 2 irik-kunna, ex P. «-^Jjt et jVS? 5 
•^ schuddham, ex P. vo^m, agappede, ex *ini?. 4 
J J t»/radschidam , ex m") domhiatus fuit. 5 ware-nam, 
. jj;- jCX T. uicj^ venire, et f,xj ettge! € tiru -manessa, 
, ex ^aILj et oUjl*. 7 agaschatt, -ft^'^- 8 pole, 

T- J%J. 9 bhumi, *§J. lo aghen-am, ex (jU 

**^^ hi^. Iiannanne, vid. praec. n. i5. i2appam, 

g^^s. i3inna, ij^l i4tariga, ^^- i5kada- 



fonJoSaiateJ SunuJ modo nostra tali ^ 

iB poruk - kunna - pole gnanghelude 17 kada - ppii- 

nobU eliam condona nos in tcntationcm 

gliclgnanghelo - dura porrukka; gnanghcle i8par-ik ** 

nnqiiam diicas ne «ea potrni ^ 

10 tschelum 20 pughikke - llaje ; 2 1 wist - schieszittsch Ja 

mala a not salvos redde« 

22 tinraeil- nina gnanghele 23 rektschittschu 24 kolga.' 
K A N A R I NI p. 2i5. 

'■■■■■■♦ X ...... t 

fcoolo Jn existenS nostcr DominuJ tunm 

1 Weikuntha- dage 2 iho namma STandi nimma 

tomen sanctum fieri o ! existat tmim 



i Jiessara 5 pxjdschisl 6 kombo 7 hage-ihodu j nimnia 



, ppu - kkareroda , ex I-aJ^, P. ^i not. Dat. , et ij^J. 

>, 16 poruk, p .i. 17 kada -ppu, vid. n. i5. praec. 

"? 18 par-ik, ex P- j? et npy anger. 19 tschelum, 

^lof. 20 pughikke, J!.Dvj c. 4.; llaje, n't. 21 wist,' 
T. O^fj schieszittschia, Solj.' «;b//o iMog^jV. 22tinmeil- 
nina, ex J^j+ls pr. ntltstuf, et (j.-o »x. 25 rektschittschu, 
(jciai^ remissus fuit. 24 kolga, ex T. di*^ facert. 

^^ I weikuntha-dage, ex cpl^^ afiuf, et T. »o »•». s iho; 

.. . Nin. 3 tandi, cX+ao. 4 hessara, -S'f pr. sigmm. 

. 5 pudschisi , P. »|;jj. 6 kombo, ^jir (^S^). 7 hage-. 

TOL. IX, 33. 






' ^*^ 240 -^A. 

j 
regniim veniat tua voluntas oocio Id 

radscliia Sbarulij niinma 9 silta Aveikunllia ~ dage 

•r * 

#• quo inodo )(#t lioc terra mansiono in 

10 hage-iiiadisi llkobe-ko 12 hage-pu- mandala dage 

nioilo , ' fikt necessariiua nostnim cibum 

maiidisi kobeku: iSandande namma 1 4 anna 

^1 ubXia,, . iu)£ die persolve nos 

nammage i5 Uiotti- geko i6dabekuj namma 17 

I offendcntiiiM sicut coDdoDantes iiamns vos ita 

salagedike-nau 18 hage ig talik - otcwo niAva hage- 

etiaiu noatraa olTcusiones nobu condouatu fiaa 

. we 20 namma sala nammage ao talik - olli j 

uos futalioncju in {abt ntt 

nammana 21 schodini- walage 22 prawesa ma 23 

I siuns potius inoJo uocifcris a 

dabeadij 2 4 adare aS kctta sGdurawala-ginde 



ihodu, ex kAit>- eV P.' (j<AajC*^A, Sharali, T. (_j5NU. 

9 sittci , 5oiji. 10 hage-itiadisi , ex. (_?f et ^JU^j pr. 

*" titus , j-/a/«/. "jiRobe-ko, ex nin et r> opt. ialiage- 
*''■* pu-maridala, ex Ch. "jft, »a13 ti \Jj\Lc. iSandande, 

P. ^<-\i-cA;0. 1 4 anna, VJa. i5 iliotti-geko, 

<' ei fv>Aet P.' ^^^ pr. dilueitlutti. i6 dabeku, «io. 

17 sala-gedike, ex SJ-- offensa et T. ^So(-\jf quifetit. 
■<*>*» '"l 8 hage, "i^N. 19 talik, vJixL. 20 olli h. 1. et 

olevo n. 19 ex T. CJi+i^f esse , fieri, 21 schodini, "ex 

- 'c itjii:/ Sa/a»M/. 22 prawesa, *-%)%• aSdabeadi, waas^j. 

'a i adare, c -^f pr. citiut. 25 ketta, lXJ>. 26 durawala~ 



Bo) _ tatvo» rc(l<le Namque regnnm 

naramiana 27 ratschisa - kolli 28 adenuariclare radschia 



et potentia ct maguificenlla et 



tiia 



ao wannu 3o dsora - warinu 5i mahi - ^anu nimniaee 

CiijDi:, . .i. •it;i.; ill: . ( JJ»t'r4 **£ ■•■c: :■*[:;.■■.. ^i: 

in aeternitatem futtira maneai. . Iia, '^ 

33 pratti - antliarawa 33 ira - beku. 34 Hudu. 

* •""f.;i5.:4«.J-.a. 'G O A N I p. 217. ' ■»i*«a^ ' 

miy*. mrO EXEMPLA, K:o 37) 28. eoH.* «->ifb€nijf»la 

*»»• Ex. N:o 27. i.i 

»ttO«| Noster Patcf m coelo In exretenJ- 

Amunscha 1 Bapa 2 tum-sorg-im 3 asosi, 

ttuim noinen cultuin Cat tmim regnum nobis 

tujem 4 nahu 5horu-sauin; tujcm_ 6 rase amucaaii 

■ U veniat tua voluntas ' sicut . coiK Hft'l m:\fttl 

7 Ileum; tuji 8 coschi 9 soschi sorg-itn 10 sata 

.Y 'ginda, ex^j<5 et ^ly possessor, habens, atqiie (j.c. 
,\. 27 ratschisa-kolli , ex (^^o-j pr. remissiis et T. Ot.».l3 
^^ fatere. 28 adenuandare, igtioli etymi. 29 wannu, 

'.P. A^iy ejusdenique originis n. 3o -warinu, et n. 5i 
; ,manu. 00 dsora, P. >«j. 01 mahi, ex va^. 32 

pratt^-antliarawa, ex P. ^ et j^A^^f- 35 fra-beku, 

ex ^N etc 'i'b. 04 hudu, \bS^. ' "1 

.* ,,11" ^H'^-' f ^^* 

. 1 Bana, T. V_>u. 2 turn -sore, ex \JfJ^\ et _ ^m tuxit, 

tv ' °' ^/ . 

^/ 3 asosi, u?"". 4 nahu, Ex., ^^,28 naum, P. -13, 

;» 5horu-saum, ex N1i et >Ijo Ex» N. 28 thoru, ^iblls, 
,j, 6 rase, ^M^\.JJ Ex. N. 28 rakhi, S^jlc;. 7 heum, 

L.c ex p. yOkAjLiiv venire. 8 coschi. P.- vjX*Uiw. 

9 soschi et n. 10 toschi, ws, "tps- *9 sM^t.^lS® "* 



iu ' (uper tena Cat e^uulem noLit 

ioschi 11 pir-tuniirtu saum; la anira amansciio 

quotidianum panom hodte nobis ila et 

.i5 disporto i4 gracu i5 ashi amucain iCdij aniin 

BOttra dcUcu coqiIoim ucut' not 

iimuaschira 17 pattacam iSbogosi sossi ami 

noMrU reis «imul coudoni'inos M 

amunscheri 19 scliukkule-le gank bogosi-ttamj anira 

uos teni.illoncm incuirere proliibe se<l 

amucatn aotallonie sipodduoi aadeu-naka; aSpoiia 

DOS mala a longe - libera. Pre/ecto 

ainucarn 24 waila - wignan 25 tulle -niwaru. 26 Kitea 

tuiun regnuni potcntia gloria aetermtatem in ost. 

tujcin rase aypodowi aSsorgou 2gsadank-al 5oasou. 



eac a8 saba ex P. (jOj^i. pir ii tumirtu, Exs N. 

28 soumsaraut ex jA+a^ (melath.). 12 anim, Lcf. 

i3 disporto ignoti etyini. i4 gracu, P. _ S". i5 

ashi, P. Uiof pr. nunc. i6 di, ex P. yofo dare. 

17 pattacam, ex jj\ et terra. PI. 18 bogosi, ex 

P. y(AAjUwJsnJ largiri, ig schukkule, T. ^I^ao; 

gank, Lstji}*^ pr. liinut. 20 tallonie, *i.ib Ex. N. 

28 haunie, 'KiWi,. perfldia. 2ipodduin, *!i^. 2a 

dcu-naka, ex P. yJ«.\_jO et Igi. 2.3 ponu, JJ. 

24 waita, (jjj^Ij. 25 tulle, j^i=>, niwaru, -^j. 

26 kitca, Ixlajj. 27 podowi , iitA>. aSsorgou, 

O".^ pr. splendor. 29 sadank, cVf^ (metatb.^. 5o 



ia 



asou; w^ 



., MARATTIp. 231. , ♦ ■ , 

* t't^T^: , ^ *?i»*' £*• N:o 29. -■■•■ii;^!. iy_ 

■ ■■ Coelo in cxisteus noster Pater tmin» 

Weikunta 1 mmalhe 2 ahe amtze Pite tumtze 

nomen praedicando sanctum fiat tuum 

5 nawe 4 pucU'awi - tthaliouna-assunede-ne; tumtze 

regnum reniat tua voluntas coclo in I 

radscliia 5jawej tumtze 6 shinta weikunta -rnmathe 

sicut <acla cxistat ita terra mansioue in fact* 

7 keisse-karune-kawedi tciisse 8 pu-mandeli-hi karune 

exUtat quoiidiaiiuni qu'i(erit) nostrum cibum nobis 

kaw^e; 9 tadi-tadi za amtze 10 anna amhaze 

hodte da tlostril debitoiibus uos 

XI ashitra 12 dene; amtze i3 karsadara-se amhi 

sjciit condoueiuus etiaiu nos ita nostra 

keiisse i4samsim-ege toki tumhihi teiissese-aratze 

•^' i nimatlie, v_L.A*^i pr. in medio, 2 ahe, N'ln. 5 nawe, 
• p. -,0. 4 pudfawi-ttahouna-assunede-ne, ex <^-«o«, 
nii'i et P, yoKJ^i/ fieri, c. ne, ex Ni part. opt. 
•"4'' 5jawe, ex P. (jA/5.>f venire. 6 shinta, ci^-ib, ykeisse, 
\Xfl karune -kawedi, ex P. (^o.^ facere (iriserta nota 
Pass, n) et tl^n. 8 pu-mandeh', exji^iV^ et i^f^- 

^»(r, g tadi-tadi, ex 5tt.3n..o pr. tempus mattttiniim distribu- 
tive repetitum in significatum singuli diei. 10 anna, 
IaA. 11 ashitra, »-aci«/ pr. mane. 12 de-ne, ex 
P. {r)^j]o dare, et N3. 1 3 karsadara-se, ex P.j\<~\j6jJ 
et jMi not. Dat. i4 samsun-egcj ex Ch. n»:!t pr. 



c^o 



d«1)U< nnbis coudonate nos tentationun 

karsasa amhase samsune-gawc; amhase iSdsodinija- 

in conjiciciidos vocare siiperscijle sathi» vili 

mathe iBprowise karu-nakaj iSsahalateri igwawith- 

' gente «b nos liberatos rcdde. Namque 

ainath-une amhase 2oratzschuiie-kene. a i Kamantleteri 

. ' regnuin et polcntia et niagnlficentia et tiia 

radschiahi 22 soraware-hi 23maluma-hi tumhase 

^^■' iti ««l«caluMiB est. Amen. 

♦4 prati-anttarabi 25 assonedene. Hoe. 

on J "J 

I D E M p. 222. 

»'*V'' Ex. N:o 5o*. 

■*'■' Nosier P.nter tu coclo in ezUtens tniim 

i ■ Aniatscha Bapa 1 turn suargh-im 2 haiss tusam 

notfteii sanctum fiat tuuni regnuin nobis TCniat 

'onao 4thor-ho"w; tusam 5 rlias amala 6 yeuj 

^•a>n»t M. operuit, jtnpr^ eondonavit, et ^_j^ part. hort. 

^fijjib dsodinija, ex ^uu; xatanai. 16 proyise, ^— oij. 

.Jco *7 ki^ru-naka, ex Nip et l^j. 18 sahalateri, ex 

t'^ jlo comparativ. et P. J" eito. 19 wawith-amath- 
f' une, ex vJaifj vilit, $.<\c phbs , et ^j.c ex. 20 

•■ ratzschune, ex P. yJC*^ hberari. 21 kamantleteri, 

-i ignoti etymi. 2 2soraware, P- 5^r'- 20 mahima, 

,imn»^jf \o^. 24 prati-anttarahi, vid. Kanar. n. 02. 

*^ ««J^5 »S3onedc,. ex P. seVJ^M fuiurus. .c'-.' 

''^^'Siji'e tersiorie-interlineari. 1, 2, 5 vid. Goani n. 

•''■'. ay 3.^-' -^ tlior, ^li=>. 5 rims, S^i^j. 6yeu, 



nr^s^ 



245 



TV- 



mum mandalum sicut coelo iii ' *% *' '' W« ^ 

lughi 7 cukhi 8 saikhy suargh - im houte 9 taikhlssa 

terra in Cat nostnun diutinum cibnm 

saumsar-ant howj amatschi 10 dardisshatschi- rhogias 

nobis da ct nostra delicta conilona 

amala dej anira amatschim 11 pathacam bagkhiss 

quo modo etianj no» 

amatsche 



5U-issam anu 

ct nos 

anim amala 

, prohibe scd 

/nocou J pun 

no*' ■ libera. 

yetetem nivar. 



in malum 

matte -budi 

mala 

chem 



reis uostris condoneitiiis 

ssucleanam bagkhitum ; 

quodam tempore ingredi 

parr -hum deum 

iiitcntionc qiialibet a 



khaim - ama - whar wigna 



Iv.- 



T A M U L I p. 227. 

QtJAXrOR EXEMPLA N:o 3i, 33, 33*, 34**, «olI., 

.., ,^ .. _.^. _ .- . ,. . 

iV. .kl ' 

Coelo in solium habens noster Patei' tiinm 

1 Wanan-galil 2 yrukra eiigal Pidawe unureja 



ex u^:?f venire. 7 cukhi, pn. 8 saikhy, et n. 

gtaikhissa, illud ex ^^n, hoc ex Ch. ma^N, prajmisso 
i-. illinc sa ex \:;, hinc ta ex m hie; seq. saumsar, ex Jf^J^. 
Jf'-^ 10 dardissatschi, P. &:wo; rhogias, Oj^ (metath.). 
,j<i})i4l etc. vid. Goani Ex. N:o 38.'^*^ .t ^ ^.i.iiq ex 

* cum versioue interlineari. ** Sine versione interli- 
'^ neari. • 1 wanan, ^JJ^ pr. nul>es, galil, ha. 2 



-w 



246 ' ^^s^ 



d6in«n iianctum Ecrf cxistat tnum rcgimcri 

namam 5ellat-kam k'hutamgaj unureja 4irakjnm- 

reoMt tiia vohiuus fiat ttiper terra ut coelo 

■waraj un 5 manadiii - parjel 6niia- war- gal ywanat- 

ij, da clbtim notlrum uuIjIs tempcsUTiun 

ilj 8 kheju-ma g pelep umyliun darum lokheja; 

conduua nobis delicU noslra delinquentibiis lit 

xiandandulla engal ;ia pilei karaa lokurraku i4ku 

yrukra, ctr. ex irik-kunna vid. not. a. Malab. 3ellnt- 
kam-k'hutanga, ex (j«a.Xi. pr. purui fuii, (jVr^ et P. 
^jcAaJuwA etst, fieri (praemisso v£P opt.). Ex. N. 52. 
sutta, ex P. (joyi!*« laudari, n. 55 art, ex T. vJ^V-J;! 
purifitare, et N. 54 pereru, ex *inn id. sequ. utrobi- 
que V. subst. 4 irakjam , ex *.jVcj (c. w» parag.), 

N. 32, 53 iratscham, ex m") c. m parag. 5 manadin, 

ex &A^ c. fi parag. Ex. N. 53 silta, ex S./Ji, N. 54 
simpari, ex P. ^^^^Jo, sequ. ubique v. subst. T. v. P. 

6 anawargal, incerli etyrni. ywanat, ex 'S^j\.c. Ex. 

N. 34 inanat, ejusdem originis. 8 khajuma, *VaA 

"Ex. N. 54 namak js^-ia^. g pelep, 'iJAc. Ex. N. 3a 
appum, X.^AAC. N. 54 makulla, "jdno. lo kheja, 

P. oir^ tempuT. Ex. N. 52 ann - ann - ulla , ex yf tern- 
^jj put distributive c. T. term. Adj. ^) repetito. N. 54 
tioan-tinatn, ex yl-Oj." etiam distributive repetito. ii 
andandulla, ex T. t^^oOf rtmittere. Ex. N. Sa 
poruk, c ^. N. 34 wuru, ex T. (^^/^J^ donnn. 
«a pilei, h^■s. Ex. N. 3a pawa, is.J^. N, 33 kaden, 
OWN, *i'f. i3 kurraku, rr. [^- N. 32 karem- 

^ karukku, ex ^j>. et V. jjSj\S' operator, i4 ku, na^ 



Bos irgit jlellcta no» condoncmnS nS( 

nangal iSpawa karangalej iGperruj engalej 

tenlatloncm m 'cadere absit «ina» nobis 

1 7 tolscha triku 1 8 eduwagii i g otta - de engaluku 

mtlnm adveulat ne cave. • * 

sopolangu siwara-rnal 52i2 wilagu. 

SEQUENg CLAtJStJLA ADDITA EX N. 32 coll. N. 33, SV. 
Efpiidcm tmira r«gnura ct potentia ?t 

a3 Aden timmareia ratschiamuin 24 wallameijum 

gloria et in acternnia fiitura. 

25 motachamum 26 eppodum 27undagada. Amen. 



i5 pawa, S-^2»: 16 perru,' ex T. '^K^i^ donare. 

^ 17 tolscha, jjaaJo. N. 02 toscha-tukku, ex (jm^kmO et 

^' T. ^iJo ufqtie ad, N. 34 kaleip, <.^i=w. iSeduwagu, 

g5^ c. 6. N. 33 wesippia, i^Sj. N. 34 puda, ex P. 

(jolxif caderi. ig otta-de, ex li-l^i. et cl>. 20 

polangu, T. ii^siiij^ pr. fl^ff//o. N. 34 pollapile, S-Ub. 

2iwara-mal, ex T. vJi^U i;?m>« et 'rri. aawiJagu, 

g j^. 23 aden, ex \o\ pro (^jof. 24 wallamejum, 
-^ (^^) c. aw parag. ut in n. prsec, et seqq. 2 5 

motschara - um , jji*.*. N. S3 magimei, *=sni. N. 54 

perumei, &^L=s:i. 26epodum, fj^^f. 27undagada,' 
dvaroriTOv. 

VOL. IX. ^3. * 



«^^^^ 24s 



TE L U G I p. 23i* 

CoeTo in conunorans Deu* tiliun 

Pavaniandala- to 1 undema 2 Tandri mijokka 

nomen sanctum fieri fiat tiium 

Snamadhejam 4pudsira-ppara 5na-ttuganu; mijokka" 

legniun veniat tua voluntas coelo 

radschiam 6 rami; mijokka siltam paramandala 

in <luo modo fit terra in etiam: 

7 mtto schaja. parunu 8 walcne gbumi-lo-nnu 

hoc modo Cat nsui' necessariitm' nostrum' 

scliajaparima ttuganu; lonanata iikalugu ma - 

cibum nobis da nunc not iniquis 

tabodsanam maku lUneru i4ijendi; ma iSappuIa- 

qui fuerint in nos coudouare quo modo- Cat vos . • 

wariki memu 16 tali lynattum iSwalene miruhnu' 

nostras. iniquitates nobis condouate parltev nos 

ma appuki, maku. tal. ig.eudij, mammuna. 



* Sine versione interlineari', 1 undema, {^Oi^. t 
Taudri, T. t_?y^^' tanri. 3 namadhe-jam, ex pU et 
syll. parag.. 4 pudsim-ppara , ex |»±ic et P-jU- w 

*" subst. Sno-ttuganu, ex. n3 et (j^O. 6rami, -^lij. 
7 mtto-schaja-paruna, ex Ja^u*, lu, et T. {jU^\. 8 
walene f. ex T. OU^f Jieri. 9 bumi , f,^- 10 nanata,, 
^♦*j- 11 kalugu, T. ^S7 isbodsanam, ^"«^>. 

« iSneru, Jb. i4:ijendi, T; ^U+&. i& appula,, 
biy. 16 tali, ex T. yS^ijJo remittere. lynattum, 
T. JJoU. iSwaleno, T. ^AJ^f. igendi, P. UVA. 



t^^ 



^^ 249 



u 



tenutiouem m 

ao schodhana-lo 



nee incurrerei ^acia! 

521 pra 22 wesimppioipa kundi,' 

potius malo a nos liberaloa 

sjaiteao a4kidulo 25nundi mamiiiuna izGratschintschu 

"* redde. Namtjue regwim et potentia et 

kondi. Ademanze radscliia munnu bala munnu 

gloria et Ina ataLilita mansura perpetual 

machima znunnu miku a7enettikenettiki 28 kaligiundunu. 

Amen. 

Aunu. • * 

;€ I N G A L I p. 236. 

Coelo in qui commorans Pater noster 

1 Swargaste-le dschchi 2weddihna Appihpeianaui 

vettrae eminentiae nomen qiiod sanctum fiat 

tamunwahan 3 sidhsche name dsche 4 sudhe - wewa ; 

vesliae eminentiae regniim veniens fiat 

lUmunwahan sihdsche 5 radsjdsdsche 6 indhe - wewa j 



■ssoscliodhana, ex p'u;. 21 pra, Si. 22 wesirapplmpa- 
kundi, ex \^i^ et P. {^oS^facere. 23 aitano, jlAXi.f. 
24 kidulo, Ja£w pr. auxilii inopia, angustics. 25 nundi, 
iAa/c. 26 ratschintschu, ex P. {j^i'^j liberare. 27 

' ' enettikenetti, »,+aJCCo. 28 kaligi - uudunu , ex T. 

«*' oi+JlJ manere et f«ftXo perpetuuf, 

' iswargaste, ex r,- r*« luxiU 2weddijhna, (ji^^- 5 
sihdsche, tsol/.«,. 4 sudhe -wewa, ex P. soIaa. pr. 

purtir, et mn. 5 radsjdsdsche, &«-Uj. 6 indhe, 



eoclo ia qiio raoJo terra etiant iii 

swargaste- lo dscliebi 7 seme bunii dsche 8 dilH 

veslrae cmiuciiliae desiJciium fieri 

tamunwahaa sihdsclie gkemmetti 10 dschedindhe- 

cziMtt ^lotidianum cibiiiu qui (crit) nostrum 

wewa; iiappiaili-pataa labodidscliene-dsche appethe 

boc die iu da nobis etum 

ada i5 dewawa-dda i4renna wahondhe; i5 appih 

nirsns eoudoua age I nobis dclicta nostra 

i6\varadda lykarredsch-indhe appi i8ksaina weuua 

sicut nos nusus coudonciuin etiain delicis 

seme appih waiadda 19 wulut appathe ksama 

noEis cdita etiam tentatiouem in 

•wenna 20 wahondhe; appawe 2 1 jupaddra - wallathe 

siuas unimara ncc nos labi quia liber* 

aaalmno 23 kkere - na pure aiiiutj appe 25 sala 



• ex P. (jtXof venirg. 7 seme, P. {^L^. 8 tlith^ 

T. ao. 9 kemmctti , m>on. jo dschedindlie, P. 

'kXJt,xi. 11 appiiiiti -pafaa, ex {^U^\ tanpur et oV>| 

perpctuum. 12 bodsdscheiie, i^^p. i5 dewawa. 

J. . J- 

ex ^^6 tux. I'irenna, ex P. (j;A;Ofp expedir$, \S 
appih, /]N, i6waradda, ¥.AJ. 17 karredsch, 

UoJ' pr. muhto dtdit; indhe, T. cj(-\>cf. 18 ksama, 
Dv;n. 19 walut, (^'Xi. 20 wahendhe, ex P. yaJ|j2>. 
venire, edert, 31 ;upaddra, vjj dis crimen, exiiium. 

a2ahuno, 'LaA. 23 kkere, cS^vicit, 24 nut, 

•)»». aSsala, T. vJIjJUj. 26 walion, *w\£i^ j!7«/rf//jo» 



no» malo ». Naraque 

waarrenne 26 wahon - dlie. 27 Maksina - de 

rcgnum potcnlJa gloria 

raedsjdsdschedschat 28 wallebcikemut 29 moksedschat 

< I acterna vcsuae eminenuae propria^ 

Sosaddre-kaletheme taniunwelian sihdsche Sokisadsche. 



Z I G E U N E R I p. 25o. 

TMA EXEMPLA, N:o 37, 38*, Sg**, ?oU,' 

Ex, N:o 39; 
Noster Deiis qui commorans tii enpra in 

Amaro iDel sawo 2hal oUie 5 opre - andro -! 

coelo fiat sanctum timm nomcn existat tnnm 

tscheros 4aYel sinton tro Snavj 6te-aYel Iri 



27 maksina-de, ex (jj,^ v. (j/j ratio et fi3. sSwalle- 
bakemut, ex !^ et ^^Cc^. pr. summum impcrhm. 29 
moksedschat, <-\s:x^, 5o saddre^ kaleth-eme, ex P. l^^JJ 
ttculum, UJli*. aternus, et hn. So kisadsche, (jols*.. 

Sine versione interlinearx. ** cum versione interlineai'i. 
iDel, ]>nK. 2hal, Ex. N. 07 g'la, N. 58 kol, ex 
{JS^. 3 opre-andro-tscheros, ex P. ,J T. ro et ^^Jj^*« 
nubes, Ex. N. 37 amengi, (jl-u: pr. nubiT, pro quo 
infra zarchode, ex _ ^a*. tuxH, 4 avel, ex T. JlVJ^f. 
5nav, P. pU, Ex. N. 57 leden, ^^^ pr. signum. 6 
te, T. 2Sa« not. opt. 7 lume, t)"i*) ccltitudo, majtstai. 



imperitun £bcU o! fiat tna voluntas sicnt 'n 

ylume; te 8kher-gy-ol tri 9 voje losar andro 

coelo ita etiam in terra noslnim cilAim 

ischeros 1 1 chide te phe phu ; aniaro 1 2 mendro 

ncccssariiim da nobis hodie condona 

iSogj'eusuno a4de amenge i5 agyes; i6ertine 

nobis nostra dcliota Gtiam nos at condonemiis 

amenge amaro 17 vitsigose te amen kido ertinaha 

nobis (facta) ncc dncas nos in anxiferam 

amarenge na 1 8 lidscha amea andro 1 9 dschungalo 

horam pToinde libera nos forisa angore. 

sotsasos; sitami saunkar amen andral-o-dscliungala.' 



Ex. N. 57 ledhem, ij\mS dictio, ediciuni. N. 58 tliim, 
yjo imperium. 8kher, ex P. {^^Jfjaeire. 9 voje, 
ex niM. Ex. N. 37 goloa, N. 38 olya, ex j5^.' losar, 
P. yl*«. Ex. N. 37 nao, p^- n chide-te-phe-phu, 
ex f-Xr', T. «jJCMj, ^, et_^c. 12 mendro ignoti 
etymi. iSogyeusuno, Ex. N. Sy agies, N. 38 agyes, 
ex c%ti. i4de, ex P. yofo. Ex. N. Z'j bese, gr"5» 
N. 38 se, ejusdem etj^mi. i5 ogyes, Ex. N. 38 

kogyes, N. 87 dia, ex ^^i. 16 ertine, ^.cj c. 8. 
Ex. N. 37 dfa, ^"^^^o- N. 58 ertiza, Loj c. 8. 
17 vitsigose, S.*Jj. Ex. N. Sy lyata, &ac^. N. 58 
bezecha, uu*i. 18 lidscha, ^:5. Ex. N. 57 kistrio," 
-Aa^ c. 4. 1 9 dschungalo , ex o-kaS (c. » epenth.). 
Ex. N. 37 banis, y^N, N. 37 bezna, -.-f. aothasos, 
icL,. aitami, ^. as unkau, Iqru. Ex. N. Sy 



w. »-n ..\>k 



2S5 



■A-yv..»A. 



is^ — 8»-t" 



Tuuift' est regnum tiia est potentia iit nimc 

Tiri hine iume tiri hin soezor 24te-akana 



• ■ »einpiternai- 

scSsekvaa Amenv- 



» « 



ZEND p. 265. 



ft Keuosch 



KKusch Taspis lucidis vigoribus' 

Vistaspehe i echeono a freueschim' 

fortis: „■ '- f^orpore agiU radians 

5'iezmede 4 tekhmehe 5 teno 6 mantrehe 7 dreschi 

splendore Oromasdis qui recttis punis prae 

d'reosch Ahoeriehe; 8 io gdrotsche lopeoru antsche 

lumine radiaute venit qui rectus punis 

iieschae isreno iSieesche; io derotsche peoru 

prae- lumine' radiante sapit qui traclila 

eintsche' eschae reuo i4 viueedej ioe 1 5 bazoschtche'' 



feris, OjS. N.. 38 tiro, -rov?: 523 ezor, P. jj.\. 

^^ 24 te-akana , ex P. U et ^j^C a 5 sekwar, jji^o. 

V echeono , ^Xo* .. a freueschim ,■ ojr* Jlcruit, viguit. 
v^3 iezmcde,, 't^c 4 tekhmehe, wlL. 5 teno, 
P. (ij..>. G mantrehe, ^jt/*kx}. 7 dreschi, P. 

[jixi^jo fttlgor. 8 io, wn. 9 drotsche, P. \j:»,jo. 
10 peoru-antsche , ex "j^i:! et avn a o^JLc. ii eschae, 
gUji. lareuo, j.|^. iSieesche, nriN. i4viueede, 
iJTtv 1 5 bazoschtche, P. ^A> 6rflc^j«»i. 16 opest- 
dhe,, T; (_AM<jf,. supra,, superiur.. 17 viset-che,. uia«.j. 



cnrsiim 



exiendit pro lcg« fi»! 

iBopestche lyvisetche i8enghao jgdeeneiao 20 jed 

Oiomadij Zoroastris qui ctlam fcrit 

Ahoroesch Zerethosclitrocscli j io 2 1 heme - starem 

rbostc* palara (bvachU) jnclan* super Uirmai 

aahetanni 251icetein 24ozuedjed sSlietche aBhenuevi 

eonim (<I'») mslruxlt >n medio giiuHa bgciiU* 

onehem 27 desle 28 raeedio 29 schadetn 5o berese 

suUimi* Iinpcrtleiis pura reccnli* 

3irasemafre; 32 dedeuedem 53 eschonem 54 thran 

cibaria ainicutis gramina cduccns 

SSfdanm 06 gueoscbtche Syvascht-rehetclie SSfretanm 

gregcs pascu'u.' 

gueoscbtche vaschti-cbetche. 

iSenghflo, IvBxa. if) doenelao, (j.iO. ' 20 jed, mi 
•n (melath.). 21 heme, P. j»sb, DJ, starem, O^- 
fl2hetanm, *fJ^^> 23heetem, pftXi* rorow, Paneg. 
Plin. coram ac palam. 34 oziied- jed, ex T. ui+jft-l^f 
txtmdert. 25 hetche, P. AszS pr. tx advirso. 

2f)henuevi, »j^S^ (n pro ->), onehem, Ch. \\IH. 27 
deste, ex T. ^^.-mo insiruere. 28 meedio, Ch. n^ys. 
29schadem, P. jOl-oolit. Soberese, <-^j^ , P. j^j^l 
5 1 rasemafre, ex {j*j\j et P. ;JJ^=wLif txtoUin. Sa 
m dedeuedem, dam, dai^m ex m^. 53escheoncm, *x*a3. 
• 34 thran, te^ijv ex n"'->u. 35 fdanm, ^j-i. 36 

gueoscbt, (jCik^va. 07 vascht-rchet, ex P. (j^f^ 

(ab iji^XK!^) pabulum et *a^ pastur. 58 fretanra 
-• J (c. terra. Partic). 



"^N "S*-*^ 



25o 



'i*. 



- .' 



'i^. s*^**" 



l!^' ' 


f(rw-»;lirf>8W 


r E R S I p. 287. 


.. " JrO»i*t •; 


t-mk" 


^^ * ■ ' TRIA 


EXlilVtPLA, N:o 4o, 4i, 4: 


I , colL 


^ f' 






.. Ex. N:o 4o. 






fc; O! 


Pater 


noster qui in 


coelo 


canclum 


wi ;J* 


1 Padcr 


ina 2 kill der 


5 asmon , 


4 pak 


basched 


nonieu tuiun ^jjv^. "''*•"*' 

5 nam lu; 6 bi-ajcd 


regnum 

padischahi 


luuia 

tu; 



fiat voluiilas lua pari Jiiodo quo - in coelo 

schewed 7 chast tu hem -dschinan- ki der asmon 

etiam in terra ^ da nobis lioc die panem 

nis der 8 seminj gbi-deh niara loin-ruz iiiion 

yonionem diei noslri «t coudoua nobis 



12 kesaf ruz 



wa i3 bi-eusar niara i4 



¥ 



I pader, irarij^, tJN. 



2 kih , 13. 3 asmon , t3'»»'u;. 



4 pak, ex ^L^ ntundavit; unde hoc ut ^aUs 



pr. 



tfi piirus, impr. sanctus. b nam, {jVaac. 6 bi-ajed, 
.•^ ex o inteniionnli (praefigitur id Future intensive, ut 
,|j Arabice e. g. ^^X/ji difoif, ita Persice) et (jLX/fxf ex 

ui -^l^ (j pro :i). 7 chast, <AAa5. 8 semin, {^*~>o. 

gj gbi-deh, ex ^J (praefigitur intensive item Imperativo) 
et mi. 10 in -ruz, ex }jcn et ly'vl vibratio luminis, 

unde etiam P. {j^^^ repercussio luminis, radius^ 1 1 

'^ non, -**J pr. commodum, bonum. 12 kesaf, o(y;?». 

1 3 gusar, jvAc. Ex. N. -ii bachesch, ^^. N. 42 reha- 
kon, ex vi-j laxatio et (^^ existere, fecit. i4konahon, 
^Usi-. * viccm hianlium prsestant Ex. N. 4i kerdda- 

.tWV u VOL. IX. 54. ^ 



ddicU aoitn mo«lo quo not elitm condonemn* nottrit 

konahon ma dschinan-ki ma nis xni-gusaritn mara 

et in tentatlonem ne conjicia* not 

: ; . . "we der i5 osmaisch ma 16 endas mara; 

led liberationcm fac noitri a malo propter id 

i7Hkin chulas - kun mara es iSscherir; berai on 

^lod rrgnitni et potentia et laus praeterea 

ki igtnelkut \va sonirumendi wa sitsemed es-ou 

tua est none et luque ad secula •eculomm. 

tu-st 22 aknan wu 23 ta ebed ilebedi. 

T U R K I p. 467 coll. cum 
T A T A R I p. 477, N. 66, 67, 68. 

jNoster Pater (nosier) qiii coelis in es tnmn 

Bisum 1 atamiis ki 2 kjoklerde sin , senung 

^5 '<>°> ®^ 0<=>r> dtbittim et P. jfo timni. N. 42 makruson, 
*k> Oo^JU) obaratuf. 1 5 osmaisch, oL«f v. n:iy ongor, 
'■f' tr'utit'ia. Ex. N. 4i weswesch, (^y^^ ittggefiio dee- 
.i* monis, 16 endas, ex yJti-fcAJf a ^u6j. Ex. N. 49 

v" jar, ,T». 17 likin-chulas, ex (jS3 et (jaXa.. 18 

scherir, _S-i^. Ex. N. 4i bedi , tXo. J 9 melkut, 

n')3'7». 20 nirumendi, o*^ (L syll. parag. ^tXJ, 

ut ^_Ji^J^^ altihido ex ^Lj alttis). 2 1 tsemed , &juof. 
aa aknan, -^j (k pro ■>). aS ta ebed-elebedi, ex 
13>, et ob^f aif. 

a ata, ex ^0 pr. dominuf. a kjok, ex riNi attut fulU 



■ 1 



Aorata (mum) sauctiilcatiim fiat tuuin regimin (mom) 

Sad - iing 4 mukaddes olsun; seniing Smelcut-ung 

Teniat toa volnnlas (lua) fiat licnt 

6 kiel - sun ; seniing 7 iradet - iing olsun nitekim 

coelo in etiam teri'a in cujusque ■ <liei nostrum 

kjok-deh dachi jer-deh; her 8 kjunki bisiim 

■ panem (nostrum) da nobis hoc die et nostra 

etmeke - miisi g wer bise bu kjun ; we bisiim 

debiu (nostra) nobis condona sicut nos 

lobiirdsch- ler-iimi bise 1 1 baggischlah nitekim bis 

etiam nostris debitorib<i3 (iiostris) coiidonamus et 

dachi bisura burdschlu-ler-iiamusi baggischlerus ; we 

nos tentationem iugiedi facias ne sei 

bisi i2tadschribe i5adchal i4et-maj i5 lekin 

malo a nostri liberatlonem fac. Quia tuum 

i6 scherir-den bisi 17 nedschat-eile. Sira seniing 

5 ad, ex nvn vocavit, appellavit. 4 mukaddes, (jmO<Xjc. 
T. N. 66 algusch, {ja-c^ii manijeitavit, exposuit. N. 67 
evlija, ».3| adoravit. N. 68 ari, N~)i timuit , coluH. 5 
melcut, m3'?)0. T. N. 66 haulu-chung, ex J^^ PO' 
ientia et {^\.^ rex. 6 kiel, nSs. 7 iradet, Sof^f. 

8 kjun, Q^i. 9 wer, ni"". lobiirdsch, ^r^? ex^^i dc' 

bitum. Men. Onomast. p. 1179. T. N. 66 jasoch, %i^. 
N. 67 jasun, du;n, j^S'f, 11 bagisch, ^y T. N. 

66 kay, \S\ depomit. N. 67 kail, ^jX^. 1 2 tadschribe, 
s^^ijszxi. T. N. 66 namacha, 'S-rsxk^. N. 67 wiswasije, 
(jw^*«j. i3edchal, Aa-o. i4 et, nu;i>. 1 5 lekin, 
(jXj. i6scherir, p5^. 17 nedschat-ejie, ex lacu 



■ ^-^i^t^ 258 



e»t rcgnnnj et poteutia el gloria in 

diir melcut ve iSsuItanet ve i9medschdt 30 ta* 

aeternum. 

ebed. Amin. 

J A K U T I p. .494, * 

Paler noster qui in coelo est sanctiim 

I Aibut bisene 2me-ga 3 tagara 4 ur 5 duger 

fiat nomen tirain veniat niagiuim rrgniim tiiuin 

kirbejer Satin jena; ykele-ga atin (iragtati) jenaj 

volunU* ita tna terra (ut) coelo in fiat 

Sbologa gkognun jena lojeme tagara- ga iiisier-gej 

panem nostrum qaolidiantin) da nuh\a 

12 aspitin bisenin i3 kuna- ta-gini i4kulu bisaga^ 

et condona nobis delicta no|li'is sicut 

i5 ani 16 kebes bisaga i7Jespitin bisenin iSkaitak 

i 

1" el bva. T. N. 66 garta, N, 67 kurta, (joJla-. iRetc, 
"t omnia Arabica, 

•■' * Magna ex parte sine versione inferiineari. 1 Aibuf, 
^N. ame-ga^ ex ■>» et T. ^.ijf. 3 tagara, S^smJ 
^r. nuber. 4 ur, T. jfj. 5 duger, -sJyVis, Satin, 
dkAA/f. 7 kelega , ex T. liCXS' venire et l^ opt. se- 

guens atin est menda ex preBc, n. (iragtati ex S^Acj }' 
8 bologa, jjj. gkognun^ P, ylA>. lojeme^ *^Jr 

. ^ .*i isier, jl..«i7. 12 aspitin, a.Jof (c. » parag.). iSkuna- 
la-giniy ex P, y^^- U - {^f^diet in diem i. e. diurnur, 
i4 kulu, (3-i^» i5 ani, P. *A. 1 6 kebes, oirr 

J pr. indulsit (b pro i), 17 jespitin, ex S^ao* (c. n 



• ^.>^ 25g -^.^ ' 

BO* condonamu* etiam nee tentalioiiem in nostri 

bisigi kebes igebitj 520jemagh 52iterbit-itt bisenin 

colloces noi» no» quln ' sau'us no* 

aakil-eri-ma bisiginij 25 aiga 24,bus^ l>i?.'g'ii^ 
25abasin-t^a sGclis-in. Jena 27 bar aSiragtati 

lobur gToria sempilerua fmiira. 7* 

39 kustak Soatin 3i buka 52kirdiku, 
.,4 . TSCHUWASCHI p./ig^. ^'^ 

DUO EXEMPLA, N:o 76*, 76** coU, 
Ex, N, 7S. 
Pater noster qiu est coelo' ia tnuiw 

1 Atei chamena 2 chosch 5 pullu - sina san 

Doinea celetratiim. fiat veniat tuum regnrim tinuH 

4jat 5 asna tobj^ 6kille» san 7scacherj san 

parag.), iSkaitak^ ytf, igebit, T. Cjijt sojemaghy 
'^^ "T. Or^J (»J pro l), 21 terbity oJjCof, 22 kil , 

•G ^*>- 35 aiga y ex T. S.Skjjf bene quidem. 34 busa^ 

P, (jjj^i magir. 2 5aba&iit-tan, ex (j^if (Cr » parag.) 
' et T, (JO- 26^.clis-in, ex yala. et NJ. 27 bar, 
'*' T. jfj. 28 iragfati, vid, rr. 7. 29 kustak, SiC, 

5o atin, f-^- 5ibuka, /jVU, Sstirdiku, Part, 
..: ex P. ^JaJo^^/^rf, ^^^_ ,^ 

^s * Ex. N. 75' cum manca, ** Ex. N, 76 sine mterlineari 

versfone, i Ater,. T, IjT. 2 choscb, ex "i-« et v;% 

•^ 3 pullu, P. ^U pr. altum. 4 /at,. Ex. N. 76 ada, 

^,j..'^ex T. (jf. 5 asna, ^a!> Ex. N, 76 asinina *^, tob 

' ex.P, U(^ (* fii'o t)- G Jtilles, .e^ T. ,(^xr^(c. ew 



26o '^\s^st-^ 
benepUcUum fiat «icut coelo ia ita terra ia 

8 irek . . . ; . gljapija pullu-sina lu i iisir-sina; 

ptnem nostrum da nobU omnibus diebua rcnutte 

issukru pern lobar mana i4 sairem-kon; ibdiwar 

nobU delicta nostra aicut nos renuttamiis vici!.sira(frg«) 

mana iGchasjat pern Ijaplja abir chwara lyteber 

noJ delicta hominum nee ducal noa 

pern chasjat iSsinsena; igan-isekai mana .... 



Satana* ab 


tuum jegnum 


potentia 


schaitan-ran . . . 


san 20 schacher 


21 batur 


•etemilatcm ■, in. z 


JR. 

if- 




33 konni - bach. 






'*« jTWURfW 


ciihi <) 





not. opt.) veniri, yscacher, lege ut n. 20 schacher, 
f . ex J 50^3 pr. apparitio, impr. dominatut. Ex. N. 76 
f*" rada, ex mi. 8 irek, 0»^>f (c, 4 ex Ou(). 9 
(iV Ijaplja, incerti etymi. Ex. N. 76 sints-che, ex P. (jL* 
' "" et &S? 10 i, ex 1 compar. 11 sir, ex ijji. 

lasukru, T. ^_^J\J±^^o. lobar, ex T. (^!!«-^ dare. 

Ex. N. 76 kasar,joc. i4sairem, ex *A^Uj kon, 

P. iJ^S. i5 chwar, j*c. 16 chasjat, S^Ja^. 

, Ex. N. 76 silich, uiSji. 17 teber, jjS pr. vicis {b 

pro >). i8sinsena, ignoti etymi. igisekai, OIm. 

ao schacher, vid. n, 7. 21 batur, ^r\'\ pr. prattath 
~' ita, fuptrioritaf, 52 konni, Ai^, bach, 9>^. - 



26l «^ 



vr 






M O N G O L I p. 507. 



NoJWr Pater q\ii cxistens in > • ' '-'ibA) 

Aslu 1 Itsichcha jjde-tende 5 baitsle 4 tingri 

mimfotatum (&at) nomen tiinm tinim' ' hnperium accedenB ' 

5 gerete 6 neret sine; sine 7 thuru Stufsim;^ 

fiat Tolunlai t»a in coelo sicnt in terra 

gbol-cho losorech sine i tingri iiga der dere; 

quotidlannm panem da die boc condona 

13 talcha niandatse i5 o i4daat-ze; iSnagoU 

nobis nostra delicta sicnt etiam condonemus tt09 

mane ka iGgatso 17 jase wida 18 salo-tse gube 

noitrit malefactoribiu iuducas dos nee in 

manei igvritucliij aobiete ge 21 galga .23 ja- 



ii 
I. 



!-■ itsichcha, pAxi antistes, princepr, sde, m; tende," 
J P. siAJji-. Sbaitsie, ».ii*A^. 4 tingri, ;^f/-t^ pr. 

aubtf, 5 gerete, ex <j^,.c exposuit, mani/estavit. 

6 neret, 8^-cf pr, signum. 7 thuru, &J«o. 8 tufsin, 
Vtoj'S. 9 bol-cho, ex T. vJt+Aki inveniri, fieri et 
l^ opt. 10 sorech, c Ju pr. prcescriptum, j'ussum. 
11 ga, nD V. *]">Nj der, ex P. jo; dere, 35O. 12 
talcha mandatse, ignoti etymi. l3 o, ^lib. i4daat, 
Bysruci pr. temput ntatutinum. i5 nagoli, ^p3. Syr- 

purgavit, Ar. omovit. i6gatso, a>/,Jnfw. 17 jase, 

P. L*f. i8 salo-tse, ex ^/a relaxavH, et T. 5a» 

part. opt. xgwrituchi, T. (j:sz\{:i^i pr. rapox 20 
biete, ^y 2igal-ga, ex Hh non et P. z\S^tmpur, 



«^*^F 262 .^ 



tentaliuMm lii>cra not 1 malo. liainqnc rcg;iiiim 

4toduj 20 siet kiri a4ta-sul. aS moclio 26 ucho 

' '' reMilr gloria tiia luqtie ad acternitatcin.' 

27 delcgi 28 turiet sini 29 koet - kusara. 5o Krik 
mangdim. 

p-w!) I K A L M U C K I p. Soy. 

Kr <it.iy\ Donunni lioster ioelo in comniorans vtsii-um 

"'e "^jj^^tscl^iga friani 2 octorgol du Sbaiktschi, tani 

*^nomen ampllficalura fiat vejlrae beatUiifll- 

"4narata 5ni-dalga-raku boltu-gai; tani 6amogolang- 

tui imperiuin veniat ■ -veatia voluntas coelo 

^ oron 8iratu-gai; tani g duran octorgoi 10 



t'^^^'f-'c; mnqaam. 22m-andu, ex '?n ad et P. ^(AJ| an- 
-'*' gor. 25 siet, P. oU liber. 24 ta-sul, ex P. yt 
•^' et JU,' infortunium. 25 mocho, 2s.2^ ralio, 26 

«"'''.'iibho, ex S>1p princept. 27delegi, &c^a3 28 turiet, 
19 »''^Wu>. 29koet,1i>. 5okusam, ^o3. 5 1 krik 
.javn-tjjangdim ^uavoijra. 

'**! atscliiga, pvJi. 2 oc-torgoi, ex ^2>, pan inter tor 
* , et ^3»50 ««6*i". Sbaiktschi, O-X./0. 4narata, o^^ct 

pr.' xig««>b. ^ 5 ni-dalga-raku-boltu-gai, ex N3 , Ch. 
■ ^ piSia elevavit, \Jfp T. terra. Part. , T. Ui+^^Ui convenire 

et tifopi. '*6 amogolang-un, ex S.ajL=ex5 ft not. 

Gen. '^oron, pi-obabililer I. q. kuron Mant. infra 
* n. 7. 8 iratu, oy. 9 duran, is.jyjo pr. semeniia. 



263 



-vT^^w^r- 



l«T» in-- , „„«tiam fiat nostnim did uulus cumsqu* 

gasai' tu iitscliigi boltugai; mani 12 6d- 6r-bur-un 

necessarluin paiiem hoc die nobis a 

l3 tarah i4 lang i5 o - do mandu 16 oguita; 

'■' noxam factam nobis remlttens fias nos 

17 buruu i8 kaksaigi mani 19 ongoro - 61 bida 

etiam earn iioxam (ijiiam) fecerint Iiornines remittentes 

jjobajad an buruu kaksan 2ikuinu-igi ongoro 226I 

fuerimus siciit vilibiis reins a nos custodiii 

duktu soadali; 24raoo - uila - sa mani aSiban- 

pemiitdte tos ' >f>i* ij mali ingressn C ^ iiU •^iMpM'- ' nos 

ssoirchuk- tun; 26 ada 27 todchor 28 a;ssa mani 

liberare inveniainini. Nam imperiuiu et 

29 sailoolcho boltu-gai. 5o Cbarin oroo 3ikiga<i 

vnif wane robur et ; praieiiiiiientia et '• 

Sachamuk Sokutschin kigad 34arka-schil kigad 

1 gasar , f jioc. 1 1 tschigi , T. (j^O. 1 2 od ur- 
bur, exj^o- T. A~ r?- 1 3 tarah, ^JJ^->^. i4 

• lang, Dn'?, *s:t.J pr. caro. i5o-do, ex N'ln et^^ 
pr. lux. 16 oguita, ^jiocf, 17 buruu, jt^J. 18 

kaksei-gt, ex il'wi> et id. ig ongoro -ol, exjl^jf 

et T. ^j^tv 20bajad, T. Ojf- ' 21 kumu, ^y. 

22olduktu, T. 8A5*-\J^f. 23adali, ^}o^c. 24 moo- 

/jr-juila, ex P. ^\.^a et ^. 25 iba«, ex f^\.i c. 4 pr. 

tfparavit. ssoircliuk, "T" r'*'- 26ada,^A«. 27 todchor, 

Vc^O^i. sSassa, P. .f. 29 sailoolcho, nW. 3o 

charin , yao. 3i kigad, ^_fcX2.f pr. una, simul. 52 

■j':l|liamuk, jA^-a*. 55kutschin, ]Gn. 54 arka-schil, 
'■^rf VOL. IX.. 35. 






st-v 



■liJtMii <pIcn^orU certe rcstra manti In «■•;, 

35 ssur - sali 56 moa tani Sy gar' J.ttf * araaL 

Amen^ 

SSmangalam. 

M A N T S C H U R I p. B^ii. 

. , DUO EXEMPLA, N(o 79, 80. 

Ex. N.o 79, 

Coelo in babiuns noster Pater tuom noma* 

,t, lAbka-de 2 thege megni 5Ama,, sini 4kebu 

unctum fiat tuiim reg:ntinv Tenitns fiat terra 

5entur-inge Gokini;. sini ykuron Stschi-kini; 9"^- 

}n cocio in sicut tna Toluntas ellajn ' it*' ^i 

de abka-de 10 adali sini iikuiiiar-de laatsckabu 

fiat qtiotTdie neccssarium clbiun '" ^*" hbc ' die^ ubbif '' 

kinij inengi l3 tarii i4 Ischeka i5en-en§i mend*- 



ex 



gTc, KOT> ^^ ^J^ pr- Status, conditio. S5 ssur — 
*'sali, ex lu? et J*;i-. 36mon, (j^l ' oygar, x"§' 
SS'mangalan, (j.+as^ dictt cmien, 

aabka, <Jfy. 3 thege, issn^.- -^ama, aN. 4k!ebu,. 
-e-lp Pr- designatio, charatttr. Sentur-inge, ex ,^/ff- 
.v<F- pwr^f, et T. ^aruJ^f. Gokini, ^^KC ykuron, 

- {^Ji. Stschi, ^\^ V. nriN. gna, o^U, lo adali ^ 
i .; J'Ac. ilkunin, P. plC laatsehabu, ex T J et jv+A 
.J?, c. 5 similittr. i3 tarii, cf;j/-^ i4 tsclicku, of^.v 
,Ii;'»5em-e»gi, ex P. (jjf et ,tj;3. 16 pureu, ex T, 



■JKct 



'^H^ 265 :^^^?. 

- ■*'-' ^ ^'i.*-' ''■ ' 

' " ' 3a et ■ ■ * nlionim -ijnpndentlam ' -eiiaift 

"" »-6 pureuj 17 keli iSkerenni ig endebuku 20 be 

-^ wist condeueiuus t'\ !<> dentil . nasti-am impudentiain 

Hiegiii 21 kuebure ua sonkoi megni endebuku 

'coudona -et nos cupidiuein in &< 

kuebureii; keli menibe so puyen de 24 ume 

ducciis sis seJ pono nos malo » 

fl5 togim-burej- 26-eIem-anga membe 27 eget- sclii 

tibisraiis sis- lllnd niodo Loc fiat! 

ijStschciila Jaureu. 39 Ere sonkoi okini. 

Ek. W:o 80. 
Codo "1 toommorans nosier Pater cpu tiram 

'" i"A*ppid-de ' 2 bishire inetii Amah bi, sini 

nomen sanctutu fiat imperuuu vemens sit 

3t jebtt 4 endur-jnge; b ilet ...... ule -bure 



J jebtt 4 endur-jnge; o net ...... ule -bure 



i^vc^ij dare. 17 keli, Di. i-Skerenni, Di^rtN. 

., 19 endebuku, MliiAi. coll. (^AIia^ pr. audacia , ntqui' 

iia. Ex. N. 80 beidun, a1=\.^ nefas. 20 be, i copul. 

ai kuebure, J^. 22 son-koi, ex P. (jV**; et ^f. 

-2 pnyen, *jiX. 24 ume, *jn non. 23 togim-bure, 

- -ex \^o c. 4, et T. jU. 26 elem-an^a, ex ^f et 

p. slCif. 27 eget, S.J*e| 28 tschaila, ^3^• ^9 

ere, P. yl. *S, ' ■^/■^ ^^^ '•■'"*■ ''; 

^'^ Sine verfiione interlinear!. 1 Appia, P. of pr. /p/e»- 

■ 5 dor. 3 bishire, ,!>• pr. tetendit tentorium. ojebu, 

i. q. kebu (una litera palat. pro altera) not. 4 supra. 
4 endur, i. g. entur not. 5 supra. 5 ilet-ule-bure, 



266 =^^* 



tst elieu! t>ia vuluntas' coelo ' in o!' fiat 

6bo-baimbi; sini 7 shese bo apia-de 8ja-bure- 

quomodo iu terra aciiiialiicr o ! fiat ■ clicu ! in 

nge inu Qjemu-adali ja-bure bo-baiinbi; 10 en- 
die ncccssariuin I'utiiriiiii cibum hoc in die nobi* 

engi 1 1 htiit - alara 1 ro dseku : i3bo +!«!- engi ininde 

' d« elieu ! 'ilibkfra delicta modo 

i4bure bo-baimbi; niinde i5 beidiin 16 aracha 

quali ill nos condonnntcs Aierlmns 6in\ili 

lyur-sse-bo 18 bu - guobure - bodachamo igbisinw- 

etiam modo delicta nostra nobis condona elieu ! 

de aracha beidiin bo inu guobore bo-baimbi*j 

no* et una vice uialutu in r^iitqueie nee 

mim-wo sojar-kara J2i eche - bade 22 lifa - bu - 

unquam Cas elieu! nos et giatiosiiis quodciun- 

rakuo bure bo-baimbij mim-wo aodalimo i24kar- 

ex &3bf - ^Jj - et P. Jj. 6 bo baimbi" , forte i. q. 

sf^sf. 7 shese, &/wi.. 8 ja-bure-ngp , ex U " P. 

jfj - et T. ^snj. gjemu, ^q^, adali J<-Xc. loen- 

engi, ex ev et nj;. 11 bait- alara, t'X P. (-Xjli oput 

eft, et T. \Jyj\'^^{ fufurus est (apoc). ladseku, i. q. 

V; tscheku not. i4 supra. i3bo, T. o. 1 4 bure, 

ex T. (iXZ^jpjj dare. i5beidun, &+a3«. 16 aracha, 
*>0^- *7 ur-sse-bo, ex P. .sb - T. &M*jf - ^. 

i8bu-guobure, ex P. to nos et J.t. 19 bisinw-de, 
ex o, P. yV«, et T. so. aojar-knra, ex T. ^ et 

.» bS. 521 eche-bade, ex /Eth. i3n el Ua^a. 23 lifa - 
'«■ bu-rakuo, ex ^UJ Xunu, U, ct pn. 20 dalioio, 



26; --^v^ ' 

que fuerit malo a liberare fias . ' -* eheu ! 

ma - fi eche 25 zi 26 dschaila-bure bo-bainibi. 

Amen. ^-^i • 

T U N G U S I p. 529. 

♦J Paler nosU-r existens alta sede in - -^ 

lAmi-nmun mungi 2 awagu 5negdau-gida clu 

pr.edicaUim fiat noiueu luuni venlens fiat prmcipaws 

4garis jegan 5 gerbisch singi; 60s je-gan 7 sitlu 

tuns sicut alta in iu terra in "b^™ 

singi Son negda du 9 do 10 endra du; iikil- 

neccssarium nostrum quolidianum da nobis hoc die J 

tere mungi lainegdu i3 bukal mungi liti-kin; 

et remitte nobis delicta nostra ita elianx 

i5aka-kal mundu 16 ogbi mungi on lybu- 

coudouemus pariter delictum committenabus in nos et 

amnenki iSteref lykotats - jaldu munduk; amin 20 

!5.^L gratia. 2 4 kar-ma-fi, ex P. ,di, U, et ^. 

. 25 zi, P. J. aOdschaila, i. q. tschaila not. 28 supra. 

lami, :2N. aawagii, Ch. non. 3 negdau, ^=n.j, 

' gida, SiAJtJJ. -igaris, Aram TlD, jf'gan , {^\S7 5 

gerbisch, ^i^2fc indicium, chatacter. tjos, NHN v. \J\. 

7 sitlu , jUjo prioritas. 8 on , T. t^^ ratio. 9 do , 

^_Jk habitus, for ma. 10 endra, Sf^Xc. iikil, "73 N , 

tare, ^j^ ^jo. 12 inegdu, P. ^IaJ. 10 bukal, 

VcEii c. 4. i4ti-kin, ex fj et P. ij^5? i5 aka- 

kal, ex oa, et Vs^. i6ogbi, O^^- 17 bu- 

amnenki, ex 1 copul. et t=t.a-c. iBteref, e^/-^- 

19 kotats- jaldu, ex &Aia£>. et T. ^^X^} facer e. 20 






268 



"^^^^^ 



tr«Us n« DOS afllictionem m Mil rectimc 

kniiw 21 ra nnindu 22 j«regdu - vi; a 23 jukal 

jios oppressione ab, Utiqiie tua eic 

iHundu 24 nialgad a5 uk. a6 On singi 97 hisia 

regttum potentia gloria actnnum in. 

a8 ogdidgu 29 mandi 5o bascJiin 5i jereg - ei\ 

Hoc fiali 

5-5 Te - sje. 

P E R M 1 p. 537. 

Noster Pater exUtens tu in coelo sanctum 

Mian lAje, akon-dose vilin Solaniin, 4raedre- 

£it tmiin nomeu tuum rcgnum Tcuiat tua 

2a$as tcad 5rtamid; can Gulni 7medvo-as} tnian 

'Volimlas fieri Tcniat sicut in coela 

S«rdait 9 zytuj-nas-medvo, lozegol vilin olaniia 



Tteliw, (_^^. 2ira, nh. 22jeregdu, bSji. a3 

jukal, '7N3. 24nia1gad, ex ynV. 25 uk, £», P .^t- 

26 on, mI 27 bisin, ex P. £_jJOy? exisfentia, 28 

ogdidgu, Tso^O^. 29 mandi, SXc. 5o bascliin, 

i^+iix:^. 3i jereg- ere, ex ri3'5N et hn. 
. f X P. yo^i* T^eri. 

1 Aje pro yVin {Sirjani) ex (j.aC dominus, 

(v)l.C 5 olaniin, Lappon. alme ex tk^-- 

nh -f pr. purur , zasas, ex P. (jOji' ^*''' 

P. fXi. 6ulni, ^j. 7 medvo-as, ex ^y»«e et 

P. (^oyi. 8 ordait, S^aoj. 9 zytui (Lappon. 



Sa tesje, 

3 kon, ex 
4 medre, 
6 namid, 



cti^Nl' , >a noslnun necessavium panenv . . , ^, d* 

U i-mu Aiilienj mon xacudolai iSnian livai 

nobis hodle rcinilto nobis dclicta slciit 

Kiianlo i5oni: ,i61ez mianlo 17 uziekj 18 tegol 
*1* ' ''' . 

DOS remitlanuis in nos delinquentiBus colloces 

mi lezam rnfan 19 uzjezuvo-tir-la j 30 Yozty .....; 

in lentalionem serva nos malo at. 

ai por - salomosf 22 dorz mianlo 25kul- ordisn ' ■' 
S I R J A N I p. 658. 

- y. Pater tostar exisuna coelo in miiianj^ 

1 Ain inijan iz wety 3 delanin-ydy, 4wolo- 

fiat sanctum (tmim) nomen veniens o ! sit reguuia tunm 

Jemd 5weshajas nirayd; 6medy-wo-a3 ykanalanydj- 

siaddies) - nas - medvo, ex P. (joyi ~ Ni - et (_^iX/c. 

1 10 zegol, VX-ji. n i-mu, ex 1 compar. et ojl^. 

lacudolai, forte i. q. candelas Vognii not. 12 infrav 

iSnIan, P. (jj\.j. i4 vai , c^^y i5oni, yf tern' 

' ~ fui, 0^t nunc. 16 I'ez, Lappon. n. 18 laite, ex 

^^'u^b, eli5. lyuzjek, T. _._j^, 1 8 tegol , vCCi, 

■'"■'• 19 uzjezuvo-tir- la, ex _._jao - P. term, toner et i jK^- 

et ^J. i20 vozty, ^^^. 21 por-salomos, ex P, 

-J et *5Lj. 22 do-rtz, ex P. (.JC«^o salvus. aokul- 
ordis, Suffi'OKToy. ,, 

a ain, (j.ac, avety, \yS. 5delanin, J^Oi) pr. nv.bts, 

,. ' 4 volo-semd, ex T. ^i utinam, et P. yOjji fieri. 

5wesha;as, Lappon. N. 5 passe, ex P. »p^ id. 6 

medy, Lappon, paate, ex ^m;^. 7 kanalon, ex P. 



' *-^>4^ ' 270 .^^^ 



procedat voluntas (tua) qtiall modo in coelo 

. 8 tnedac-as g gashid 10 kutschumko welty dolaniny- 

In terra in tenipesti\'uni nostrum panem 

de, 11 mu wyllnj i2ta-por-ja nijan i5namt 

da nobit die hoe condona etiam nobis 

i48et mijan-ty i5tal-umj i6inel - t mijanlu 

nostra delict* (icut no* condonemus cis (qui) 

mysh lyjasnymo iBkuszsimi inel igta-emym 

in uos delinquentes fuerint de> uos ncc in 

mysh 20 niajan - dy; 21 wor-jas -jan 22 py- 

tcntationem ullo tempore (erva age ! nos 

tschko 23 kuts - chkoj 24 myn-ty mijandy 

malo a. 

35 wark-oslys. 



r^l+jlsfc pr. domuf, familia, posietiio. 8 medac-as, ex p^is 
(cVis) metath. 9 gashid, P. <.J^\^6^. lokutschumko- 
wel-ty, ex P. ^j;^=sn+ib qualis , T. ^3^J modus, et T. 
»0 in. iimu, P. sj\^. i2ta-por-ja, ex \o illi, 
qui, P. ^ super, in, et ^ji dies. iSnanet, P. (jLi. 
i4set, ojA. i5tal-um, ex ^\.1=> pr. diluculum et 
jLin. 16 inel- 1, ex J.+A et T. no. lyjasnyroo, 

D'dn. 18 kuszsi, fvXST 19 ta-emym, ex nr et 

Ch. piN. 2oniajan-dy, ex h^i'o et Ch. in. 2iwor, 
ex T. t^5Cc,J5 dare. 22 py- tschko, ex ^J et rtpx 
angttttia, angor. 23 kutschko, ex T. ^.i-*A et bIS? 
si myn-ty, ex ^Jt« et ^_^o. a 5 warkoslys dvoroijrov. 



^^ 271 ' ^w!^ 

• M. > W O G U L I p. 54o, „,, . ,, 

Ngster Pater consistens in <io'elo illustre 

Mem 1 Jef i2 comb - oge Seter-darum', 4'naerdar- 

fiat tuum nomen tuura icgnura vcuicns fiat tiia 

oin amiit nema; ne - 5 rosia Csocht-osj oraut 

Toluntas fiat o ! sicut (In) coelo ita 

7 nun 8gera-e, g tegali eter-darum, loscinan 

^'^Aniicr tciTa iliurnum cibuni <la nobis hoc 

ilTnaan-ku; lacandalas *iotep 14 mi me iStieg- 

■ Auixe 1Hf et reiuitte o ! nostra delicta sicut 

algad; . jul i6kults me lygavarant, iStuigali 

\ nos ctianx ' rehilttamus (eis qui) nobis ingiessi debitum (fueriul) 

nieuik jul goli amut ig tzagar - al - din, 



- 1 jef, T. lib. 3 comb, ex Dip, oge, ex T, r^.Xi} 

' '^nttts. 3 eter-darum, ex P. L!> alius, et P. r*)^^ 

. '^r. domus elatior, iestudinea formd. 4naer-dar, ex 

").in2 lumen, et P. term, concreii jfo atque m. 5 

■' ' 4'osia, J^juuVjj. 6socht, O^fua. 7 nun, S.aa/(j votum , 

dtsideriiint. 8gera-e, ex <_?/-?>• et »f. g tegali, VX>&. 

10 scinan, P. yU.cs.. iimaan-ku, ex h^iio et NiJi, n- 

i2candalas, ex T. (jJj^<-\J^S^(l pro 3, metath.) iW^rflf/w. 

i3tep, Xsib^is. i4mi, 1§J c. 4. i5 tieg-algad, ex 

^\o et fj».ij| mane. iBkults, {joX^ seq. goli ex V:^. 

,„ 17 gavarant, S^+J-O*. iStuigali i. q. tegali n. g. ig 

tzagar-al-din, ex Aii-O " J " l^^.'-i- Sic et Turcica: 



■*^5fe» 272 nr^.^ 1 

«t nos colloces ue in tcntatiouem jcd 

sqan men 2igol-era 22 jul-wayariasj toromalt 

-I- wUiiue nos a male. Naimiue imui» 

23dorom nerku mem 24 kul. 25 Tag-olo-damu 

rcgmun ct potentia gloria ia 

26negotsku vaaa 27 hooter, 28 nemonsojgi 29 uc- 

aclerultaleia. Anien> 

koztatiu. Peitse. 

OSTIAKI p. 542. TSCHEREMI p.ViC 
WOTIARI p. 548. MORDUINI p. 549 3w.o)jt«. 

SAMOJEDI p. 554. 

EXF.MPLA TRIA, N. 91, 92, 93. ,, 

Ex. N. 91, 
Noster Pater tic qui liabitaiu ia alto 

Mani 1 Nisal 2 huicn 3 ta- muvii nu 4 milem - 

loco est sauctiim fiat tmuu nomcii limm 

barti 5 tosu 6 tadi - sse pider 7 nim; pider 

<^AC^.fS^ ts^j^i as alienum ingredi. 20 an, P. ^A. 

21 gol-em, ex J.*:> et Ia?. 22 jul-wagarJas, ex 

hn et Sjlcj. 25dorom, L;i/ (^j Ji ra. pro l). 24 
kul, SJ^. 35 tag-olo, ex ^^fo hwe et Sic ffl»//a. 
26 nc'gotsku, dvavotiTov. 27 booter, .j« pr. nerviis. 



e4 



28 nemonsojgi, SlikA/c prima et elaia conditio (g pro 
litt. gultur.). 

Inisal, JbU. 2huien, Lin- 3ta-muva, ex NT et nij. 

^ 4 milcm, Dinw; barti, P. 8^,>. 5 tosu, P. ,j:;^f. 

6tadi-sse, ex P. ool«*Wt [jo^ fieri. 7nim, P. (•U. 



=^^^= 273 '^^^^ 



rrgiium Teniat o ! lua yoliinl.-is succcdat sicut 

8 parowadie g to - su ; pider logior 1 1 aniga 12 de 

in alto loco Ua in tcira nostnim neccssarium 

nu niilcm bart i5tar em i4jae; man lojeltema 

paiirra hodic et condoiia nostra dclicta 

16 nan ... lytu-da; ali 18 ona mani igisai 

qiioniodo nos cliam condonemus noslris dcbitoribus 

520 tai mano Avan 21 gimdar mani aamimanuo- 

imiuo Iradas nos ne in tcntationcm miin 

ja 25iner um hanna 24sa S25neninde; 26baka-ja 

libcres nos a mnlo, Namyue erit 

27ptan niaiii 28 sua- dcra. Tekindapt 29 schin 

tnum legniim potentJa gloria in actemnm. 

pider parowadea 3oni-hooka 01 wadado 52il-iwan. 

Evcniat ! 

35 Tosu. 

8 parowadie, ex P. (^o^^cJ imperare. gto-su, ex 

nriN et P. ijj^. logior, P. S? 11 anga, ^asnJ. 

12 de, (_?^ pr. habitus , Jormn. x5 tar, H^jas pr. fi- 

gura, modus, i4 jae, P. olf? i5jeltema, ^yb. 

16 nan, P. ^jU. lytu-da, ex fo et z*.^ nr. hcee lux. 

^ _^ 18 ona, IaA. igisai, ^u,. 20 tai, i. q. de n. 12. 

21 giindar, j«Xc (c. n epent.), 22niimanuo, P. J^ 

ex dtbiio (m pro 1). 23 mer, ex T. ^'0,i^ dart 

a m">. 24 sa, P.j«;. 25neninde, P.jOJf. 26 

r • baka ja, ex ^Xj et U 27 ptan, S^iG. 28 sua, 

»> P. ^f; dera, ^j^. 29 schin, ex P. ^jcAjCS. esst, 

fieri. do ni- hooka, ex ^QJ. Zi wadado, lin. 

32 il-iwan, ex ha et amv {ch^)>). 35to-su, ex nriN 

et P. {^Om, cfr not. 9. 



:^ 



Ex. If. 92. 
NoJlcr o ! Doiiilne Tersnns cocio in timm 

y^^-Mji,! ije-scme 3 neiteio 3nuonto-nc, lonon 

iMRien fiat o! . honoratum tniuQ quod <ocli impeiium 

4 nilo 5tonto-kui Ckusuirij tonon nuont 7 omeiro 

Cat acccilcus o ! uia cjuae justa voluntas 

8 tondo 9tuifan-tu; tonon 10 ni - anzep sialo 

succeilal ruodo (luo ia coclo iu ita super teiT« 

tuifano 11 tondo -ne nuonto nu 12 mam- or- utonu; 

nostrum qrii neccssorius pancm <la o! noW» '^lio^e 

mi ni i51iusiame i4kirvu i5to-zu nane i6jtlej 

eonJona nobis nosU'a dclicla mode quo in 

lykuoje nane mogorene 18 oteine tondo - ne 

nos coudonantes siraus nostris etiain reis 

oniede kuvoje - fantome naine igateao aoponteinian- 

I Je-seme, ex U et J^6^^/• 2 neiteio, ex nU3 pr. tx- 

'tendens tentorium. 5 nuonto, jZo^^oj pr. lux. 4 nilo, 

P. j»U. 5tonto-kui, ex T. tsC+jjo fieri et \.Aib 0! 

6 kusuiri, *)in. 7 omeiro, o^l^f. 8 fondo, i. q. 

torito n. 5. 9tuifan-tu, ex ^|^J* (f pro 1) et i_P/i 0! 

10 ni- anzep -sialo, ex Ia?, olAoJf et JU**-, n^Nv/. 

11 tondo-ne, ex 'SJ^ \)T. forma et fj. liman, |n> 
pr. tpeciei; or utonu, ex hyi et ri>oiM. i31iusiame, 

.tv.rf^' i4kirvu, P. fjij^c. i5 to-zu, ex Viae et 
(jr^ of 16 jele , D*i"> (1 pro d). 1 7 kuoje , ex T. 
(^ (a vJi/^V) et Ij. 18 oteine, DiaN, ^^■i\. igateao, 
niJ?. aoponteinianan, PI. ex ^^^ et ha. 21 le- 



* 






<lecas o ! no» ne in angonem qum 

anj 1 21 le-tanc-to men aakoli aSta-kontoj 24si- 

amoveas o ! nos a malo. Nanique 

lup to men s'imuczy 26 logoto. 27 Tondo 

tuuni propviimi coeli regmun et potentia et 

tonon 28 noncinu-nuont -omouro ni 2g chomeon ni 

gloria in aeteruunu Fiat hoc, 

5o tiincon le oicneeno. 02 bulda- du. - j,_,^;, P i 

Ex. N. gj. 
Noster Rex existcns io loco luminis tmim 

Modi 1 Jescje 2 teio na 5 cso - naar, todi 

iiomen fiat '^ ' bf tonoranim tHiim regnum fiat 

4 nilo 5lore-ke 6csuzuiro; todi 7 naksiaro 8tor- 

venicns o ! tua voluntas fiat succedens o ! nioilo qu» 

etu - suj iodi c^agnaaro 10 tor - etu - su n tone 

->■ tanc, ex th et riJT. aakoli, -Aii. minme. 23 ta- 
li., konto, ex P. (^w et ^+c. 24 si-kip, ex fof et IxJ. 

.it, 25 muczy, Y^nnw. 26 logoto, &ac^. 27 tondo, 

- : "iJuw pr. Ux, ratio. 28 noncinu, P. Js.J^xjU> (n pro *?). 
,,j 29 chomeon, ^3::^- (» pro "1, o pro h). Sotinieon, 
,^ .'S^Ajakhi (Sync). 01 cneeno, cbli) (f pro V, et » 

pro '?). 52 budda-du, ex P. (jo*3 /?«n et fj. 
1 Jescje, P YiU- 2 teio, Aram. niN. 3 cso,j^s» area, tractut 
,/a, naar, 112, 4 nilp, B. i«l^. Store-rke, exjUo et Lji. 
Se 6 csuzuiro, lin. 7 naks-iaro, e?; S-AaA/c p'atatium pec. re- 
.0" gis ex ^Ja/ji iwpera/or, inde notio /w;jJ«f«. 8tor-etu, 
,0- ex jIao et I'it. gagnaaro, -jjom pr. mandatum, 10 

tor- etu, vid. n. 8. xitone, iXn. i2i, i«om- 



«^5^ .276 "t^^r 

ifap loco Iiimin'is ita in terra nostnim qnoti- 

nfti^'cso - naar 12 i i5jac-sona; moJi i4piue- 

dianum pancm dispone o ! nobit dUnailo in 

resiudara iSkirva i6torat-sui niena '17 erckso -ne; 

et condona noliis nostra delicU modo (<jiio) nos eliam 

18 1 kai nena noina oteine tone imodinana 

condonemiu nosuis reis coiijice nos non 

19 kalodio • neine 20 oleoponede; 21 iro sirene 

in tcntalionem s«d libera nos modo 

23ta-ora sobasiedo; 24 i a5role sirene aSkod- 

o ! (a) rnalo. Nam tnum projirium est rcgimm et 

age 27 choro. Tone todi 28 tonea naksiaro i 

potentja et gloria in acteroum. Fiat! 

29 niclioro i 5o suvuraaro i 5i reine. Sabode-ra. 



"•'' parat i3 jac-sona, ex T. p=.ijf et x_$^i. i4puie- 

resiudara , ex ^_? et P. ji ^j c. term, eoncreli jfo in diet 

futurum quid. iSkirva, P. fjj^c- iGtorat, y-)s.M. 

.(c crjjy erekso, P. (^y^^ pr. splendor. 18 i- kai, ex n 

^^ copul. et T. (^i a Ui>o^V pr. ponere, sinere. ig 

* kalodle, (jxaXa- pr. purificavit. 20 otcop, ex cii/m 

(p pro »). 21 iro, nii ; sire-ne (lege sirene-ne), 

■"•'• ex Pron. et l/«. 22 ta-ora, ex (JXs^. et ha ^3f. 25 

•^'. basiede, olM*i. 24 i,--^ except. 2 5 role, \^y 

26kod-age, ex o3 et IftA. 27 choro, S^lj. 28 

«•' tonea, ^yS. ag niclioro , ,^tj.C-<?. 5o suvuraaro, 

"^^ J^^J'' 3i reine, ignotaa originis. 5a bode-ra, 

-I ex P. (joo ^eri, et Hi part. opt. 



• i J ^ L V^ ' 



277 ^^^"^ 



'■> 



J A P A N I p. 574 — 578. r 

'■* ■ , • , ■ , ■ . ' \' 

Frinoqi* ■ noste* ■ - ■••' tja'i^- • scJens est in 

J, 1 Voia 3 vareraga 3 von 4 maschim - asu 5 ni 

coelo sanclum Cat ' tuum nomen regnum 

6 ten 7 sassuke - iiru 8 conata 9 na; 10 kwuni 

Teniat usque ad nos quulem o ! volimlas tuai fiat 

11 ki - madetu- var- adonio-vo; lafuska i3schera-re 

sic terra lu diuruum citiun da 

i4do i5tsuts-iio ..:;■. i6aki i7mochi iSfureru 
. " ' ■'■ ■ :;t .'i.r 

1 voia, iN. Syn. tete, ato, T. I'jf. fsvarera, nosier ex 
vara ego a P. (j.^? (antith.). 5 von, P.^j.^. 4maschim- 

f asu, ex P. (j>amaJ et v^*«<f. 5ni, ev. 6 ten, Chin, 
tien, U*«. Syn. gekurako, '^M^ quod clanim et conspi' 
cuum. 7 sassuke-uru, ex pii:s et T. jU. 8 conatu, 

. _^ ex ns et MiN. gna, P. j,lj. lokwuni, ex yli. 
rex. Syn. kiruni, ex y^. 11 ki, l>j niadetu, ex 

i-\3 (m pro h) et P. Ij'; var, ex P. u^, adomo, ex 
. fof pro yo); vo, ^jj. 12 fuska, ^Jfyij (f pro -i, me- 
tath.). i3schera-re, ex j\.^:i et NJ.'*^'"44 do, ^^J^ 
pr. habitus-, forma. i5 tsuts-do, ex S^L> et T. sj. 
i6aki, ex p._j:J. • '17 moclii, ^cW Syn. schocubut 
V. sukomefs r»^>J', kusnios ■^+aaC, cuitnono A^+a- id. 



lioilie et TCinitle delicia nostra] 

igkonjits; 20 to 21 yurusclil 22 sukiigin vareia 

tquljem coiijiceie prolilbe tffllcuoncm Iii 

donio • ; . . . . 23 ire 24 naka 25 kokoro - mi; 

ctUus quidem tnei'e not ■ a nialo. 

a6 sare doino 27 uonioi tsuke 28 yori 29 farathite. 

fffjn polcnlia gloria laiis jiiajestas (tiia) 

00 Nassi 5i sikaria 02 nieiyo 35 siman 54gajo 



35 iso. 



'if-%.^ 



i*i*' 



18 fureu, n-)i pr. cibavit. 19 konjits, vAa^> (k 

pro •»). 20 to, T. c^^o. 21 yunischi, (jaS-j. 

22 sukugin, T. r^_jA5. Syn. voimono, P- pfj debiUim. 

23 ire, nn^. Syn. nru^gj, komi ^S-, irokomi J2.j. 

24 naka, V^J. Syn. i ^th. ">« non. ine pN non. 25 
kokoro -mi, exjVa.j\.=>. et hu. Syn. susu-me, ex P. 
zZXi et "JN. 26 sare, l*J,»«. Syn. arwa-tckkasa, ex 
era (ab JOI) et u^ioirVi ]}r. prcfseriim. 27 uomoi, 

\^. Syn. tzuru, Ch. nW. 28 yori, \j^. Syn. kara, 

jVa., no (j-c. sgfaradate, r\^'}')X) -pr. prwvaricatio. 

• Syn. kuso, T. ^jf malum, warri ^Jjc talamitat. 

.r ^ 3o nassi Svavonrov, 5 1 sikaria , 8^^. Syn. schei ^j^M , 

ehikara -^, kikon^^. 52meiyo, l^^. 53 siman, 

r*r- 3ii#..iF°L,J?^A- 35iso, eny fl?/«r«»/fl/. 



•^«i. ' ■ ^ - DUO EffiJIPLA, N.'gS*, N. gG. t ' 

r,j j^~nY;!t.- ■ ■'-■■ ■ ''1 ■'.'Ex- N. gS. .r.n;- ^'.'f ■ " '"^ 

Domluus Hosier qui in alio ceJeLiatiim age ! 

*irj 1 Diam eta 52 ka- tu-\Yullum S kilugni -nang-ta 

nonien tnitm pervciiicns age! fiat tmim reguiini 

• 4nanang oho; 5mabat ong-alta tao tu 6goumoho; 

, . ghlcmpcrclur quae j^fuerltj yoliintati liiac in terra ill 

^^ ymamtalto 'kl' 8'k'amo - jenhu tu 9 nay? mama 

in alto cla noLi^ -'^ diurnura paiiem die 

"tu wullum; lope came-ka' iicang-niang lawagi- 

jioc ojjerl noljis clellcla noslra 

''Taua; ^■' 10 liainie cameki i4 warauiaiig manicniang 

tlcut delictum quod jios "*■ conlra (fuerit) Ticissim 



^ J. 



hiamlata Avarau ki taoka i5 mouro iBkiruch 

opcviamus ncc nos colloces In afflieljonem 

einitang; lyine came 18 poud ig anga-dangach; 

iDiam, ]mi. 2 ka-tiT-Trnllum ,- ex P. t^T, T. so, et 

(^Xc (m pro l).' 3 lulugni-ang, ex a*J et N3. 4 

'a ranang, P. plJ. 5 mabat-ong-al-ta, ex tAic*, N3, 

T. ^^f ct fi3 Art. 6 goumoho, ^.^Ca. (metath.). 

7 mamtalto , V^lo c. 8. 8 kamo, P. j*\S? 9 nay, 
i» je I 

-'t')'*?^'*'' "^^"^^ r^- iop^> tJ^- 11 cang, ex P. 

(^^^ dies ; niang, P. yli. 12 wagi-katta, ex ,4^ 

et fvAA. i5Iiamie, ^♦c. i4 varauiang, PI. ex i>-)i. 
1 5 mouro, P. fj. iGkiruch, T. /j^5? lyine, ]in. 

' 18 poud, J^. 19 aoga-dangach, ex hn et I^CLvs. 

*^' VOL. IX. ' 37. 



'■^^h^!^' 280 

(libera not a dlabolo. uam tmim est 

SO souaiame came aiki-litto. K.aim houa-to ta 

rcgniun potentia gloria 

23guniaguma> sSkalli-puchang^ a4 kasasamayang 25 

actema. 

mikagna. Amen. **' 

Es. N. 9 61 
Dominus noitcr qui in coelo eo qiiod 

1 Rama - jan ka itou 2 tounnoun - kow ki 

altuiu sanciificatum et lionoratum fiat nonien 

VruUum opakou-tiktik 4auh -loumou -lough ta nanang 

tuiun Tcnieus Cat o 1 dominalio tua cvculons fiat 

oliojj 5pa - irou an ta 6pei-sasou anolioj ypa-amt 

ol Yoluntai tua sicut iu coelo 

8U ta 8kamoei enhou g mania tou tounnoun lo 



20 souaiame ) (jUa. 21 kx-litto, ex ex et IDi^ pr, 
maUdixit, untie 0^*^ (jUajui. 22 gumaguma, (*.C2k 
I cfr. n. 6. 25 kalli-puchang, ex J^> et ^jIXaj. 
• 1 2,4 kasasa-mayang, ex SiC et j^irii (m pro 0). a 5 

mikagna, S./<?AJi^. 

•'Irama, n-i. 2 tounnoun- kow, ex cdov; et Nin. 5 
^^ pakou tiktik, ex P. \^U et iOCiwl^. 4 auh-loumou- 
V;', lough, ex -v copuL Dl"), et T. &Cj^f. 5 pa-irou, 

ex Nia et 1'' jfj- 6 peisasou, (jjjI> pr. r//, fo/«- 
stas. 7pa-anit,_ex N>ia et P. [^0^\ pr. venirt impr. 
/m. Skaraoei, P. plC 9 mama, p?3. lokama- 



15 . 



ita hcic ID terra - - t da nobis die 

Icma - hynna tou ii nai; laphei kame lowai- 

• "ht)i' qui panis iioKs necessaiuis condona fiat 

katta ki i4 paoul lanka iSmamsing; i6atlar alata 

peccala nostra nobis siciit coiulonemtis fiat 

17 kauitting-enhou ymian-Sn mama ka attar - al 

nos - «tiam In (nos) ■qui peccantes fuerint nee not 

kame ta ymian ki kauitting iSnian; iQinei kame 

diic.is fiat in tentatioaem •sed serva 

ao dmi - lough tou airpoung; 22 anra a5 haoumi 

f ■ •■ 

»"S a diabolo. Nam lua domlnatio 

eikanie ki 24Iyttou. 25Kaain hou ta 26peisasou- 

potenlia gloria a tempore toe 

an, ta 27 peilpoug-en, ta 28keirang~an 29 ki - kidi 

'"> tempora sempitcma erit. ■ "iitJSii -l* OF " ". ' 

tou Soyhkatjuang 3i myddarynn- ough. Amen. ■.. 



liynna, ex n>03 el IaA. 11 nai, c^U. laphei, 
{3j' l3wai, i. q. wagi n. 12 supra. 1 4 paoul, j^i. 

vfi-j. i5 mamsing, ^^^ (tn pro "7). 16 attar, jjvc. 17 

MV* kauilting, D^NUn. 18 nian, Ch. pjN pr. illi. 19 
inei, ^>iN. 20 dmi, Uo. 21 rpoung, Svavorirov. 

*^- 22 anra, M. 25 haoumi, 1+:^., 24 lyttou i. q. 

~ ' litto n. 21 supra. 25 kaam, ya^. 26 peisasou, 

vid. n. 6 supra. 27peilpoug, S>j^j. 28keirang, 
IJ^ pr- cornii, impr. gloria frontis, as e^x finale y.c. 29 

"^'; ki-kidi, ex P. »ir et IvXsb. 00 yhkaquang, lijlx^f, 
'" 3i myddarynn-ough, (^^J^fU-c et Ch. ndn. 



282 ■ *^V^s*-v ' 

J A V A N I p. 594. 

Dommn* nostw «iui babiun* >n wrf» 

14.1 » Raaui kahoela 2 kang - waantaQ ing 3 surga, 

Miuen tiium fi»l «ekLratam age! doni'uutio 

4 wasla andika 5. dadi - elapi - cnnoj 6 saddschaman 

'"tfifc *'''■*' ingreiUatur leneplacitnm tuura fiat in 

aadika 7divawoei; 8 karsa andika 9 dadi ing 10 

terra sicnt in coelo cibnm nostrum 

lemma iikadsclia ing siirga; 12 reddschekki kahocla 

qnt in dfem <licm. da die 

kang sa i5 dientaa dientan i4njoekan dientan 
:i4 poniki j6 maring - kahoela j 17 ambi-poent-an 

:'. uoWs l!S ", deliiaa nostra »icut no* 

jnaring-kahoeta iSdosa kahoela kadscba kaliocia 

rcnutt«n«» ^-.O - H .n cuiUbct pcvso«e 

poent-an maring 19 sa-noenggil noenggil 20 tiU-. 

, a Rama, i'>. swaantan, ^^laj. Ssurga, ex —jm luxit. 

•• 4'wafeta^ pr. nota ex j;:^^ notd signavit. 5 dadi-elapi- 

eana, ex P. »0^^, NiJy et Ni. 6 saddscha-man, 

L> ex 9oifi^ et man p^vrag. 7 dir-awo«i, ex P. jo in 

..A'«t 0Ouur venire. 8 karsa, S^j^. 9 ^^'^h P- ooj)^. 

. lolemjna, Z^. 11 kadscba, \oS'. 1 a reddschekki , 

,^,0.^-;^ lodietan, incertse stlrpis. i4nJoekan, y^v 

^j,^naiomp«t$tM rei fecH. i5 ponLki, ax T. (^i.et 7\:o pr. 

,., hoc aurora. i€ maring, P.^ not. Dat 17 ambi, 

i^«^l?. *A, poent-ajj, ex uSa et ^♦i. 18 dosa> Ol^*- 

igsa-no^n-ggil^ ex P.- (yu " (^ "" T. j^. s^titi- 



sy 



2.83 '^^^ 

™.e .t.Ha"-It m no, et porro ne 

angkang 21 salah niaring-kahoela; ambi 22samp-on 
aSbacta kahoela ing 24 patsschoban; ^5 tapi sb 

ia„es »os euam procul ab (eo <i«oa) noL.s 

oetsdscholak-an kahoela 27 bari^-^pada - sang 

aialum. Namqxie regmim: '•-■ /'. /"**""* 

a8 awon. 29 Sebab saddschaman 00 ban - kowasa 

'" '*■ gloria •^Domino ' . . P^pr!* 

ambi 3ikanToekt-en 32 Gu&ti 53 kago engane 3* 

ttsque ad aetemitatem. .' ^ 

takaing 55 ayet. Amien. 

T A G A L I p. 609. 

DUO EXtMPLA, N. 98, 99 coll. ^ 

Ex. N. 93*. .1 r, .'>• 

Pat.» noster a- - <=-»» *" ^ .^=" ='>^^^^»^'^ 

:", lAma naniia 2 na-sa-langit ca 5ipa-samba- 



' angkang, ex vJ^i^ (ah^D^Vn) et P. ^0^ 21 salah, 
Aram. i)-)^:/. 22sainp-on, ex ^S* et =?« koh. aSbacta, 
'"^"^ JoAj. 24patsschoban, P. oUpJ m ^m/iV. 25tapi, 
'^■'^ W. 26 oetsdseholak, ex nW et W. 27 bari, 

■^'^1y4'pada-sang, ex C^i et P. yU pr. g«z«/. 28 avon, 
^■f; ("j,* 39 sebab, o><.«. raH/ra. 3o bari-ko^asa, ex 
/b et S%3- oikamoekt-en, ex S^X^. 52 gusti, 

"i'p. /^jcX^.. 33kagoengane, ex v_*2» et 2u\.><-^. i>^ 
i^' 'takcting, -T. ij^fb. -'■ 55 avet , Uif. > J£^'> c - ^ ■ ^^ 
.')%-Tersus finem maxima ex parte sine verslone ioterli- 
• neari. . 1 Ama, nN, 2 na- sa-langit , ex P. ij, T. 



c4>L. 



28 






««e! nomen liium «ge! Teo'iat ad noj 

nio 4ang-ngala mo; mo 5 ui sa amin ang 

rcgJinm tuum fiat obiequiiira aje ! volunUli liiae 

Gpagiahari mo; yipa-sonor mo ang S loob mo 

»'C in terra velut in coelo tla 

9 dito sa lolupa 11 paran sa langit; labigian- 

•ge ! nobis die hoc nostram oryzam -nt (earn) 

mo cami i3iigai-on nang-camin i4cacanin para 

V*^ In Jies <t rciuissa fiaut age no- 

nang sa i5 arao; 16 at lypac-avaliu mo ang- 

bis delicta nostra quoinodo jiiiml 

amin iScasalanan yagang 19 vinavalan 20 bahala 



»a, et &s-i5 pr. nitor. Ex. N. 99 habet pro no sungma, 
ex (j.S^L« habitant.. 5 ipa-samba-mo, ex naiy", nniC', 
et N3. 4 ang-ngala, ex P. Art. yf, et -Xj pr. cce- 
lamen. N. 99 gnalan, S-cv^Cc. 5 ui, ex P. (j<-\>l 
venire. N. 99 mapa, ex vjj. 6 pagiahari, H,sbl.X/c. 

N. 99 caharian, ex ^. 7 ipa-sonor, ex nin et 

\jeh. N. 99 sundi-n, ex P. ytAJ^i- exsistere et N3. 
81oob, ex (^ txpetivit. 9 dito, uX>^- lolupa, IjJ. 
11 paran, N. 99 para, P- jU- labiginn, ^y i3 
ngai, PU3 pr. aurora. i4cacanin, N. 99 canin igno- 
tae stirpis. 1 5 arao, *inN. 16 at, P. i^f. lypac- 
avalin, ex P. ^Ij et T. ^f. N. 99 pat-avarin, ex 
P. JLjj pr. furut et T. jf«. 18 casala nan, Ws c. 

nam parag. N. 99 otang, *S'f. 19 vinavalan, Jf^A/9. 



U0& prnelereamus clellcU quae pairata 

namiii aisaloob ang- aacasanan nang aonagcasasa 

'" "OS al>si' age! nobis al) hoo ut nos 

sa-amin; S'i houag-mo caming-auan nang di cami 

cadamus afflictionem iu giatins rice vorsa 

aTimatalo-nang 126 toe - so; 27 datapo 28 uat 

aufcras age! jios ab onini malo. 

sgyadia-ino cami 00 sa 3i dilan 52 masama. 



B I S A J I p. 612. 

Pater noster (jiii cs tu in coelo 

I Anialian natnu anga-itotat ca sa langit 5 

fiat age ! Invocatum tuum nomen age ! adTeniat 

ipa - pag - dayet an-imong 4ngalan; 5 mo - anhi 

""'"s tuum regnum peificiatuB age! 

canamun an-hnong 6 pagcahadi ; 7 tumaa - un 

aobahala, P. *sbVi. 21 sa loob , n*)'u/. 22 cassanam 
lege casalanatn ut supra, aonagaasasa, isrvi. 24 
' houag, O'l^j ang y.c. 25 matalo , A-^^j pr. per- 
venit. N. 99 intolet, ex (jjwJo c. t «>ra«7. 26 toe, 
p"ix. 27 datapo, ^IjJa'j. 28 uat, 11^. 29 yadda, 
(^Oj. 3osa, P. jif. 01 dilan, Di»n. oamasama, 

1 Ama-Iian, ex SK et forte yl£w rex, 2 nga, ex P. 

(jf et ^fitU, qui, itotat, Aram. AJ. 5 ipa-pag- 

dayet, ex rt>in , Xjj et cjCO invocaiio. 4 ngalan, ^aj^. 
5mo-anhi, ex Ni et 1^3. 6pagcahadf, ScX^sri^ a 



uu ' -'• roluntas niodo lioo iu terra modo cpio 

au-imong 8 buot 9 din- hi si 10 yula 11 main- gun 

iu coelo d» »Re'. nobis oijzsiii noslrana 

sa langit; 12 iliatag-mo damun an cunun namnn 

i„ quando illiixeril el condoiia agcl iiobU 

sa i3 mata • i4gar-lao; i5 ug- pauadin-mo cami 

ccnerU (cnjusqne) delicU nostra qno modo oondonemn* qaidcm 

iGsan - mga sala namu main -gun 17 ginu - ara 

noi genem (ciiiusqiie) offensiones in nos nee imtjnani 

namun san - mga i8na-casala da-mun; igngan 

« te peiuuttatur nosui ensus iu 

2odiri-imo 2itiigot-an cami aaniaholog sa manga- 

aCUictloncs ab noslris immlcis scd 

25 panulai - sa amun manga- adcaauaij 25 apan 26 

»fgvega age uos a mails omnibus. 

bauiun-mo cami sa manga- 27maraut nga aSlanan. 



C<QS>. poteniia. ytuman, 0>3n. 8 buot, msJX 9 
din-hi, ex (jU et ^A. loyuta, oijf. 11 main - 
gun, ex po et T. ^>;C laihatag, vJlXc. i5matn, 
(jXx}. i4gar-lao, ex -)1N et ^^. i5 ug-pavadin, 
ex xai. et J^Xi- 16 san-mga, ex ^Ia- et mga, infra 

mange not. Plur. , sed incerta; origrnisj sala, scribe ut 
apiid Javani N. 21 salah, Aram. S'rd. 17 ginu- ara, 

ex Ua et ara. 18 na mendose, opinor, irrcpsit. 

.JI9 ngan, ex P. ^J et (jf tcmput. 20 diri, T. yo. 

21 tugot-an, ex (J^^ixi et N3. 22 mahalog, tfSJ.^. 

«5 panulai, &J^."" 24caauai, ij\.2>. (u pro o). 25 

apan, Vi. 26bauiun, [^{^. 27 maraut, ex vii, 

a 8 tanan, D">?ori. 



.■.?s 



'*^»^ '' zSf 



.A I..., J 



T A H I T;i»p. 634.. 

Ab aniico Orl ad *-'°°''* .tt«\rfW S'iOt^ i^" '.^i.;. 

1 No 52 te-tay Ori 3 no Tute. 

l4rA#e ( concutit ^ ^ '" trtraYn. Cook "-^ ''' non 

4.0 Mauve 5 turor te 6 hwennua. Tute 7 aipa 

occulere amicum. Nubes in Ja4l»i« (|iit|pi»-(.jV 

8 matte te-tayo. , Te 9UAva 10 no the iimalama. 

^Nubes qulm ego amo. Probabiliter adjuvat 

Te' uvd te isfhi i3narro. i4Epaha i5tayo 

Luna haec ilium Banks qui ad ilium 

malama 16 taye 1700 Taba 18 ne 19 to no 
ao tawa 21 hwanno 32 maye. 

-t ..'".,,■ ** Iff 

iA'lvin* i'>\ii6 ofcnif t^«*«!» ^nrffrr,' f]^' -.^if\\Vrr» (fjfff ',',Z 
1 no, (J.C. . 2 te-tay, ex r\l Art. M* et P. fj/j owior. 

ex 3*112 botiuf, benevolus. 5 no, hn. 4 o-mauve, 
_,es; ."n et P. »U /«««> unde, ni fallor, hujus divinitatis 

nomini origo. 5 turor, -)^w',J^'- 6 hwennua, ^QJ 
•, (w pro ">). 7 ai-pa, ex bf 0/ et U non. 8 matte, 
f: ni>3. guwa, 3V. 10 no, Ch. ]"iN, tv. iimalama, 
(<sf S.*+X\> rutilans, prsedicatum lunae. 12 hi, in Pron. 

.c- .Subst. 1 p. , unde 1 Pron. Poss. 1 3 narro , "nJ , jU 
.7 pr. ignis, ardor, impr. amor. i4 (^ pr. opinio. 

.B iv5 (JT^O c. 5. 16 taye, Vi. 17 Ch. jn. 18 i». 

.'-•'19 ^XSfc. 20 tawa, i. q. tayo supra. 21 cy-i^ 

"-^pT. proprium quid, quod snum, zm- U. ■ « aS y^p"). 

-ntttJi" ^or.. IX. f »n "n «fe*'S St' 38. 



>"^>^ -^ 288 

U L I M A R O A p. 63-0. 

a3kere v. kirre, caelum. a4poapoa, terra. a5 te, iUel 
hie. 4 were maluf. 

NOVA CALCEDONIA p. 6a5. 

aGndave, tottum, a7guluhse, terra. aSpadak, distribuit, 
a^ uluii , donavH. 5o name , dedit. 

P E L E V p. 626. 

3i kau, tu. 32 yangley, eoelum. 33 meyi venire, 34 
kokuhk, rf/M. 55mogull, »;o/tt/. 

MARIANI p. 626. 
361anguit, eoelum. 37tano, terra. 

INSULiE SANDWICH p. 63i." 
58 abau, pallium, 5q wahaa, ignir, inde ardor amofls^ 
4oawai,|7e/, 4i a^Oj caro, 42 aoao;^ (or. - ... , 

a4 (yXc. 25 were, ex 5511 v. vii. 86 ndive, ex 
■'-y^AJ pr. humor, mador, unde fo«/aw pec. nubiferum, 
'■''"S7 J^ys\c. 28 JJ^- 29 ulrai, ex ^3^ (metath.). 

trt'So priX^. Hinc nam-hi, da tnihi. 3i kau, ex 3 
•^' Suff. 2 p. 32 ^}|^,^^3U,. 35 U. Inde amo-no (ex Ua) 
*~^'s.r«n» Attf. 54 kokuhk, ^ %J (k pro 1). 35 h)in. 
•^'■56 languit, ex »J splenduit, ut ejaros ex "jIN /«x, 
'37 tano i. q. tuna Tagal. et tana Mai. ex Iajo terra, 
= v38 V.J.C. 39 p=A^ pr. fo/or ignis, unde arior awori/, 
j-r4o S^f. 4i f^f gen, W^«x, spec, ut Dn'7, j>an3 etr 

iam (flfff, 43 &<.& pr. nucleus; quam vim utram-. 



■< 



.''^'•t'N S U L ^ S O C lETATIS p. 633. ' 

43raala, octrbm. 4 4 tea, sapiens. 45 hurry, /^rrw/, zelo' 
suf. , 46orre, vtntut. 470133, cibus. 48tayo, amicus, 
4g o, e Art. M., ta, te Art. F. 5o hettu, stetla. 5i 
porori, inopia, bawharre, domus. 53arri, stella. 54 
pattea, mattr. 55 tata, homo, 56 te rua t'erai, toitns 
cotli. 5'j tata no Eatua, homo diviniiatis i. e. sacerdos. 
68 e hoa no te Erih, amicus ex Rege. 59 Eatua raba, 
Deus magnus. 60 e hwettu werra, stella urens. 61 tata 
etc, homo parvus. 6* tata ino, homo vilis. 65 harre mai, 
hue vent. 64 harre hea, quo abis? 65 matte toa octidert 
inimicum. 

NOVA SELANDIA p. 659. 
€6 he, hi, ko Artie. 67 haro, venite. 68 mai haro mai 

que item cJt^J habet. 43 "^.itt. 44 ex stt. 45^^^. 

46 _»t V. ,/A' ^7 Ci^^'*' 4i8 P. f^ft'i pr. amor 

aii3. 49 Artie, hie uterque ex n et nt. 5o ,^<Aa.. 

^ 5i JO. 52 <j?r^j c^=* V. 3^f. 53jLa. 54 

,' pattea, i.^Ki] (p pro d). 55 tata, ex ]Lo. unde gaur 

^» dens facultate loquendi homo denominatus. 56 com- 

posita haec ex ii et "»W , Articulo utrimque praeposito. 

• 57 ex L^ (vid. n. 55) ^^^ part, et Gen* et Abl. ut^f 
apud Persas), et Aram. ]JL.\. 58 ex c?J*j U^» 
et S^. 59 ex ^=f \J^]. 60 ex n, i5j;<Aah, et yj)y 



*-««— 4 



V> HMT" 



290 



*^>*-~«* 



■T» Nf-r* 



hore, Aiw t/^»V«, Auf viniie. 69 harre juta a patuh patuh 
oge, accedtre HUus 0! scipione scipione ottidert. 

61 ex i, et uiuVJa.^. 62 ex L et m^. 63 ex 
^ Ua et U. . 

i 






.soil f 8^ 
4 




^i.^ 






.». . * J. 



i DISQUISITIONES METEOROLOGICE 
'^ FREDERICO ab EHRENHEIMr^ 

.infloilp iJtaTJakHtndtrB S'jltur 

aussam, si quis qusereret, cur Meteorologia ab omni- 
bus non eo habeatur ia loco, quern reliquas inter Scien- 
tiae Physicae partes promeruerit, adscribendam forte de- 
prehendet hinc intempestivas inventorum illiistrium exspe- 
ctatioai, illinc itnprudenti congeriei dispersarum nimis et 
minutarum observationuin , quibus nihil fere.insit virium, 
sive ad detegendas, sive muniendas veritates majoris aU- 
cujus momenti. In solvendis quaestionibus , quarum ob- 
jecta adeo varia, mutabilia et intricata sunt, ubi experi- 
menta pro lubitu, nee repetere, nee alia ratione insti- 
tuere licet, longioris opus est temporis experientia ad in- 
dagandas phaenomenorum caussas stabiliendumque, quo 
sibi invicem succedunt, ordinem. Paucorum annorum 
observationibus de climatis cujusdam indole vix tutius de- 
cernetetur , quam si quig cognita hujus vel iliius diei tem- 
perie, integrae aestatis aut Iiiemis, eandera fuisse conten- 
deret. Casuum anomaUae, Instrumenlorum diversitas, 
Observantium nunc remissiones, nunc interpolationes, 



' •*^»^ ' 292 ^'i"v:^<^^ 

totidem genuerunt aberratlones , quarum prorsus imtnunes 
miUse hue nsque exhibitae Ephemerides Meteorologicae dici 
possunt. Quae aulem inde originem duxerint errata, ut 
compensentur, atnpliori^ tetnporis intervalla in auxilium 
vocauda videntur, qualia cpntinuatse diutius annotationes 
unice subministrare queant. 

Istiusmodl Observatlonum Series rariores esse, et 
■jifiMnn perqnisitas, nemo negaverit, qui Meteorologioe stu- 
diosos in examinandis cooetaneis tentaminibus in primis 
occupatos fuisse noverit. Remotioris aevi industriam ob- 
livioni plerumque dederunt, sive quod Naturam, suis in 
operationibus , eundem semper sequi traraitem autumave-; 
Tint, sive quod in hac, ut in ceteris, quae Naturam spe- 
"ctant disquisitionibus , recentiorura conatus, pras antiquis 
«ingularem mereri attentionem sibi persuaserint, utpotfe 
qui Meteorologiae earn accenderint facem, quae, sucC€i*» 
dentibus tandem annis, amplara lucis usuram indulgebit. 
Attamen jam diu, soUertiori cura, Imic negotio operam 
-.dederunt Viri, non uno nomine de scientiis opti'me me- 
rit!, quorum baud spernendae coUectiones etiamnura su- 
persunt. Nostrae aetati suas videntur vigilias consecrasse.' 
Nostram igitur partem aliquam futurae lucis in antecessum, 
faciamas sedula peracti laboris pensitatione. Et si quis et- 
iamnunc preeproperam diceret soliertiam, quae, his suf- 
fulta adminiculis, Meteorologiae scientificam dignitatem 



^ _;^-. .*. 



tdncillare adgrederetur; non omni tamen nee usu, nee 
laude carebit, quae in illis conferendis, atque eo ipso ser*i 
vandis, collocabitur diligentia, quo sic saltim commorw«( 
sfrando, quae clariori lumine oHm patebunt, admoneantup 
Physices cultores, ne kudabiliter inchoata ultevius. pers- 
eeaui negligan^'^^"*'*'*'^ ' ^' «""^ ^^^^^ «oU6oa. 

•> . ') 

"■" Insfgniores Inter," quas in Svecia residuas habemus 

Series observationum Meteorologicarum, accuratiori in- 

speQtione perdign^ videntur Upsalienses, sive aetatem 

spectaveris, sive ordinem in illis consignandis eundem 

Bemper servatum. Intra epocham annorum io5, suisgaur 

deiit observationibus 88, quae ab' A. 1774 ad A, 1826 

non' interrupto ordine se invicem excipiunt. Harum se- 

rierum prima, quae annos 1722 -- 1731 complectilur, or- 

tum debet Astronomise Professori Emco Burman, qui 

Thermometro, Barometro et Ombrometro usus est, et 

quae notaverat, Actis Reg. Societ. Scient. Upsaliensis in- 

seruit. Indicatce vero ibi tantura occurrunt pro mense 

quoHbet altitudines Thermometri et Barometri maximae et 

minimae, ephemerides vero, unde illas transscripserat, 

jam non supersunt. Quum autem scala Thermometri 

Hauksbeeani i quo utebatur Bukman, non satis definita 

sit, ejus ad nostri reductionem tentare non ausus, istara 

columnam penitus neglexi. Barometrum a PAiiMBtniGio 

quodam confectum egregium aJlque phosphorescens dicit 



Burman; quum tameri tubi longitudinetn intra i. ped., 
10. digit, substitisse referat *), dubia non potuit non hu- 
jus quoque scales ratio videri, quam ob rem oscillationes 
tantummodo notavi, quae, in tubo aere vacuo, indubia. 
censeri debent, atque digitus duodecimales ad Deciraales 
nostros reduxi. Anno 17226 loco Paltnburgiani , ex Anglia. 
accessit, ab ipso Hauksbee confectum, Barometrum. 
Sequentium igitui; jinnomiv- observationes attuli^ rpdu- 
ctione semper facta Anglicanorum ad digitos nostros dqci- 
inales. Breviorem vero banc seriem, respectu circum-^ 
scriptae ipsiiis observandi metliodij cum reliquis collocan~ 
dam non duxi, locum tantummodo, in compendio men- 
strua concedens. Mortuo Bukmanno Ob&ervatoris par- 
tes in se susceperat Andr. Cjbi-sius. , Desiderantur. vero 
observationes annor. 1702 --a^SS. Anno 1739. a CETiSlo_ 
redintegratae , a Praefectis Observatorii Academici , ad 
ann. usque 1769. continuatse fuerunt, quinque annorum 
lacunae si excipiuntur 5 interruptae dein' per quatuor an- 
nos, ab A. 177*. integrae Iiabentur. Celeberrima Mathe- 
maticos inter Nomina: CEiiSiusj Hjo^terj Str6meiij 
Fbrnerj Mallet; Pros perin his Ephemeridibus prae-r 
fixa, et in excerptis cum Reg. Scient, Acad. Stockhol- 



i.*) Hanc lamen mensuram longitudinis tubi lapsu calami ii> 
repsisse, veratn autera fuisse 2. ped. 10. digit. Burrnanniis 
ipse dein notavit in Actis Liter. Svec. Vol. II. pag. 12. Id 

* quod inter imprimendum nuper observavimus. -^"P 



. r^»^ 29'J =^-^ 

miensi communicalls quoqiie obvia, insigni eas tnuniunt 
fide et auctoritate. ^..^ »,.,„■, 

' Ex cunctis autograplila, quorum copia bencvole mihi 
Jacta est, transscripsi ea, quae Reg. Scicnt. Societ. Up- 
saliensi jam offero, sperans fore, ut ansam et materiem 
physicis quibusdam, baud parvi momenti disquisitionibiis 
subministrent. Etenim a me non impetraA^i, ut amplam 
banc collectionem remitterem, non indicatis, quae inde 
derivanda essent, Scientise incrementis j atque sic longam 
adeo observationum seriem sine fructu ulterius delitescere 
permitterem. Si forte peritiorum PJiysicorum operam an- 
teverti, consectaria quaedam in medium profcrendo, id 
eum prsecipue in finem sciant a me factum , ut inservirem 
eis, qui Tabularura prolixitate deterriti laborem subter- 
fugerent, ad eas rite enucleandas, necessarium. Neque id 
mihi sumsi, ut banc analysin absolutam sisterem, habito 
respectu legum Naturae dudum cognitarum , quemadmo-; 
dum nunquam contendere velim, exhaustas a me esse i- 
psas ephemerides , quae plures adhuc combinationes par- 
ticularium Meteororum sue ambitu forte complectuntur. 

Propiori postquam scrutinio insigniores, quolquot 
examinavi, observationum series subjeceram, probe per- 
spexi, quam magni momenti sit non casu, vel pro lubitu 
has in epochas, annorum numero innixas dispescere, sed 

ypi., IX. '^^* ' _ ^9. ' • 



pollus in ip8i3 observationibus epochas esse quaerendas; 
elcubi series earum longiores id concesserint, quare hoc 
r^in pritnis tentandum milii videb^^tur in Upsaliensibus. Spa- 
tiuni) quod heic fundanienti instar partitionis sese obtu- 
lit, epocham constituit novemdecim annoruin ab A. 1799 
ad A, 1817, quse non solum heic in quibusdam momentis 
diversam se prsebet, tarn a praecedente, quam sequente, 
aed etiam accurate convenit cum seque distincta periodo 
Stockholmiensi , accuratiores licet terminos binos inter vel 
ternos annos neuter locus suggesserit. Tempus antece- 
dens annorum circiter quinquaginta in duas dividendum 
epochas duxi , discretas per lacunam supra commemora- 
tam A. 1770--1774. Character harum epocharum ge- 
neralis hie est, ut ab A. 1722 ad A. 1817 altitudo Baro- 
metri media in maximis et minimis cujuslibet mensis vi- 
deatur asccndere, oscillationes contra decrescere, aquae 
ex aere deciduae -'Successive diminui mediamque tempe- 
riem minimam esse intra A. 1799 et 1817 a). Ultimis 
octo annis omnia ratione invei-sa processerunt, ita ut 
temperatura media nunquam altior fuerit. 

.1!- 

a) Ex observatloribus a se institutis, circa incrementum Iu» 

minis Solaris, conclusit Herschel novam teinpestatis pe- 

jiJiiiodum locum habituram A. 1800. In Srecia factte obser- 

i}jtValiones Meteorologicae doceut, circa idem, tempus frigidsm 

, epocham iacepitse. 



- Speciales quasdam circa quodlibet observationis mo- 
mentum adferam jam annotationes. 

TEMPERATURA. 

Primi Observatores Upsalieflses duas latftum diei bo- 
ras observationibus adsignarunt, primatn scilicet oriente 
sole, alteram bora post meridiem secunda, existimantes 
temperaturam mediam optime exploratum iri, cum mini- 
mum et maximum nota essent. Auctoritati, qua eos ipsa 
Scientia distinxerat, tribuendum arbitror, quod nihil in 
hac parte mutaverint Successores, quanquam ceteris in 
locis, fere omnibus, tres observationes quotidie instituan- 
tur. Upsalienses imitabatur initio Stockholmiae Celeberr. 
.Wauoentin, sad prseterquam, quod matutinam horana 
molestam aliquantum duceret, suspicabatur quoque me- 
diam diei temperaturam justo altiorem fieri duabus so* 
lummodo observationibus elicitam. Consilium igitur mu- 
tavit, horae secundae pomeridianae nonam addens, matuti- 
nam septimam per totum annum stabilivit. Differentia u- 
triusque methodi arithmetica maxime est, oriturque ex 
divisione temperaturee, vel per binarium, vel per ternari- 
um, qua priori plus caloris meridiani in quotum ingredi-t 
tur, quam posteriori. Quem in modum h£ec portio ca- 
loris mediam temperaturam adaugeat, raanifestum fit ex 
sequent! summa comparationis inter decern annorum temr 
peraturas, Stockholmiae duabus et tribus per diera hori« 



notatas. Patult sic priori divisione superadditos esse ine5 
diae teraperaturae 



In Jan. .-}- 0,i3 


Jul. 


+ 0,78 


Febr. o,i« 


Aug. 


0,53 


Mart. 0,26 


Sept. 


0,3i 


Apr. o,5o 


Oct, 


0,18 


Maji 0,61 


Nov. 


0,i4 


Jun. 0,76 


Dec. 


0,13 



Per annum + 0,5? 

Quae quantitas (+0,07) subtrahenda est a temperatura' 
media Upsaliensi coUata cum StockholmiensI, aut alius 
loci, in quo ter per diem observata fuerit. 

Suramae capitales cujuscunque epochae Indolem clima- 
tis declarant. Extrema caloris et frigoris ad ultima eo-* 
rum puncta -4- 35 et — 02 sub tertia Epoclia pcrvene-*' 
runt, media autem temperie altius interim subsidentei> 
quam tempore vel praecedente, vel sequente. Junius ma-5 
ximam fecerat jacturam, scilicet plus quam duos gradus,' 
et huic proximi Februarius, Martlus et Aprilis, ita ut 
Veris tempora insigniter refriguerint. Aranem Upsalien- 
sem per annos 71 nunquam glacie obductum fuisse ultra 
d. 19 Apr. observavit Ol. CiLSlus, et hujus mensis me- 
dia temperatura A. 1812 erat — 1,25. September una cum 
Novembre soli aliquid lucrati sunt. Autumni vero ia 
universum Stockholmiee mitiores, quara Upsaliae faerej«i?i| 



-. Selectis ex quadraglnta annls (i774=--i798) f"gi^- 
dissimls et calldissimis mensibus, si quis ex his binos com--: 
poneret annos integros anoraalicos, sequentia surgerent 
fiimulacra. 

; Jan: 1796^ + .,88 - i8i4 ^x4,54^^^ .^/^'Ll 

Febr' 1707 5,00 ^ 1799 ^*'°® . ■ y^ ' i, 1 

• ^ 4,0 '^^3if^^ ^>^pi ^^->:u:i. ii^ih 1 

Mart. 1779 *,7o •" *""» 5J' , 1 , ij/T 

^•-Ap.x8o5 8,30 -.8.3 ..^ ^^•^^^**'^ 

•^MajixSoi 15,70 • -x8x6 + ^5 - 8.45-* 

• jun. 1774 i7.=»4 rj5w^itei4j^'.*f>7^-' ^ ;;;;;; 7.'^^- 

^.Jul. 1793 19,>7, *-^8x5 X2,.9 '- rr ^8^^ 

Aug. x8o3 X9,=4 - 18x8 »3,.5 - 5,9^^ 

Sept. X78X i4,8o , ,5rx8.2 8,8^ J9^ 5,98..^ 

Oct 177Q 9.90 =;^l8l4 +0,60 . — 9,3o 

Nov. 1822 +4,58 ^X774 -6,,» .^/V% 

Dec. X78 9 + 2,19 — 1788 —iiM " - ^^'79' • 

+ 9,95 .iU)a-«'^9 9'^^ 



.' t ■ ' 






"-'^f'Tii^'^Pparet frigidlssimoriim raensium VlH. inci- 
aisse in saeculum, quo jam vivimus, calidiorum contra IV 
tantummodo. Frigldi anni temperatura media, secundum 
mentem v. Humboldt, vulgaris est in confinio circulx 
polaris. Temperatura media ad Templum superioris Tornea 
convenienter XXIV annor. observationibus , fuit -0,59. 
Elevatio PoU ibidem 66' 28'. Calidi anni temperatura 

■•• "■■"■*/ ' ■ -TT-*^ ■ v . T >S" .-,-,7* £■ . •■.■■'- i"'^- '^".-t." J-( ■ 



.^^ Zoo : *-V^fV 

media tribuitur a von Humboldt 5i gradui l^titmilinis *). 
Situs igitur Upsaliae, quod ad frigidas oscillatioaes, tra-p 
ducendus esset sex gradus Septentrionem versus, calidia. 
vero convenienter, novem versus Austrum. Quae eadeni) 
conspicitur differentia in simplicibus annorum extremis, », 
et constans climatis Solaris superpondiuih innuere videtur." 
Lgnis prae ceteris, per omnes epochas, efat hi6mJ anni 
I i8>9> frigoris nempe summus gradus — 12. d. i4 Martii. 
Mitior forte fuerat A. 1750. Hujus vero anni observa- 
tiones integras non habemus. . Temperatura media : Jan. 
•fS'r,i»--Febr. + s,99 Mart» -*- 5,io.. Noviraus prse- 
teirea, quod anni istius terapestates in tota Boreali plaga 
pweter Sblitum aeqiie fuerint calidae, ac in Australi a- 
criores. In nulla autem Ephemeridum tres unius ejus- 
demque anni menses his similes occurrunt, rarissimc di-i 
versis anpis. , , 

*='<i BAROMETRUM. 

Medias aliquas altitudines in Tabella prima exhibui, qualei 
in Actis R. Acad, Scient. Stockh. leguntur. Sed non con- 



8J Luletiae Parisiorum 48* 52 Lat. inediam lemperaluram 
,. c^rca +12 nuraerant (1821, + 11,02), minuendara vero 
. ease,,ei id quidem non exigue, svadent horaj in Observa- 
'' iorlo receptm VII. a. m. XII. et III. p. m., quarum dax^ 

in confinio caloris maxinii, verre eruendae temperalura; mi- 
, nus idoueae sunt. A Fai-isiensi calida osciltatione non mul* 

turn forte recedit clima Upsaliense. 



Soi ti^fe 



Stat, an computatae fuerint omnibus cojjnumeratls pbser* 
.vatlonibus, an Jtantum in censum venerint singulorum men- 
sium maxima et minima. Si ratae habeantur, videtur 
(Barometri altitudo media insigniter minor fuisse in pri-, 
ma epocha, quam in sequentibus. Ab A, 1774 ad A.' 
^usque 1825 continuo crevlt, summatim 0,12 digitor. de^ 
cimal. Hoc punctum ipajori motui periodico obnoxiura 
esse annotavit etiam Prof. CARiiiNi, Mediolani, qui Ba- 
rometrum ibi postremis 5o annis o,582 Gall, digit, de- 
scendisse refert. Inter mediam Barometri altitudinem at- 
que temperaturse vices, per omnes anni menses seque pa- 
jTum deprehenditur affinitatis in nostris , quam in omni- ' 
bus aliis Meteorologicis Tabellis. Maxima fuit in mense 
Majiy major in Febr. quam in Julio, si vel corrigeretur 
secundum temperaturam. Media haec, re ipsa, puncta 
Sunt indiiTerentia, exigui admodum momenti in Meteoro- 
logia, nisi in seriebus observationum valde amplis, quae 
certum quendam tenorem indigitare valuerint. Oscillatio- 
n.f9 jf.contrario peculiarera merentur attentionem. Baro- 
metrum nempe vinctum veluti, quod ad medias altitudines, 
vita car^ns et mutum, in illis liberum et loquax reddi-' 
tur, reliquorum Meteororum processuum omnium parti-; 
ceps. Si lingua ejus interdum intellectu fuerit diiEcilior, 
inde derivandum videtur, quod non solum fides motuum 
ejus adhuc diligenter satis examinata non sit, sed etiam 
.quia eventus praesagit, qui nostrse perspicaci^ fimites ad-» 



T 



Bttc, et diu adhuc, transgredientur. Intension jgitur 611-3 
ra conatus sum lias Oscillationes in conspectum producere; 
Adjicienda quoque fuisset columna alia Barometri quie- 
scentiis notandis dicata, utpote seque memorabilibus ob' 
progressionem quandam, inversa ratione, per singulos 
menses regularera. Sed ititervalla longiora, inter horas 
observationum , liaec symptomata celant in ephemeridibus 
Upsaliensibus, Oscillationes progressionem vix interrup- 
tam mensibus aestivis indicant, in quibusdam casibus usque 
ab initio anni , plerumque quod ad minima earum in mea- 
se Julii, et saepe cum variantibus anomaliis sub tribus 
primis et ultimis mensibus. Attentione dignum est, quem 
in modum termini oscillatlonum, h. e. Barometri men-, 
strua maxima, per omnes epochas continuo ascenderint,' 
eodem tempore, quo ipsse oscillationes decreverint, us- 
que ad ultimam epocham ab A. i8i8 f) cum subito su-; 
pergressae sunt omnium prsecedentium epocharum termi- 
nos in summis annuis, h. e. quod una cum atmospherss 
adhuc continuante aucta pressione augebatur, prseter so- 

c) Media altitiido, computata secundum medium inter ultir 

mos terminos oscillationum fuit: 

I:a Epoclia 35,35 

.II — 25,39 '•>''' 

HI — 25,i5 
fttrits !o|V, — 25,58 

j aJV^ sjiSP ^^2^^ Ultimis igiiar VIII annisdecresceoi. 



3o3 

litum, ejus mobilitas, et id quidem in nexu cum nuper 
observata insigni ascensione temperaturae mediae. Con- 
venit hoc particulari experientise ultimorum annorum, le- 
niores menses hiemales plerumque esse procellosos. Men- 
ses Febr, Mart. Novemb. et December in ultima epocha 
maxima nacti sunt incrementa temperaturae mediae, qui 
iidem maxima quoque accessione in oscillationibus Baro- 
metri eminent. Qui Summarium mensium diligentius con- 
sideraverit, facile animadvertet , per omnes Epochas ele- 
vationem Barometri progressionem servasse inter aequi- 
noctia et solstitium sestivale, inter aequinoctia vero et sol- 
stltium brumale ordinem esse, nunc ascendentem, nunc 
descendentem , saepe omni regula solutum. Prior tempe- 
raturam , sen rectius cursum Solis sequitur. Quinam au- 
tem factores anomalias posterioris intervalli regunt? 

'«* Universale hoc instrumentum , tamquam omnium at-r 
mosphsericarum mutationum index, cum his omnibus per 
vices coUatum fuit, nemini tamen hue usque consectaria 
quaedam inde contigit deducere, sive Scientiae Physicae, 
sive Prognosticae inservitura. Sive comparetur ad quan- 
titatem aquae deciduam, sive ad ventos, ^ive ad tempOTa-- 
turam, totidem ubique occurrunt contradictiones, Ita ut 
ingens requiratur numerus observationum et turba testi- 
moniorum, ante quam de certo quodam tenore conclu- 



datur. Hac via ventorum in illud vis diu innotuit. Ad- 
scensurum appropinquantibus borealibus credidit Hjor- 
TER, descensurum contra flantibus australibus. Saepe au- 
tem contrarium accidit. Quo viso opinari occoepit, iiT 
superiori atmosphoera daminari ventum, cui obsequere- 
tur Barometnim. Accidit tamen interea, ut Barorae-i 
trum descendere ammadverteret imminente N. etsi nube» 
tam superiores, quam inferiores in eandem directionera 
irent, 

Consensus Barometri et Ventorum, per duas a se 
invicem longe separatas epochas, sequenli modo respe-: 
ctu concursus Iiorum cum illius tnaximis et minimis > «e 
ita exhibult. 



Max. 




KIio. 


« 


tia. 


BlUr 


J759— 1757. N. 37 


vicib. 


i5 


I796-, 


-1802. 9 


vicib. 9 


. , NO. 59 
*■ 0. 8 


- 


i5 
5 

Si 




— 4 

— 7 

— 10 


— 4 

— 3 

— 8 


''"' S. i5' 


— 


32 




— 11 


— IS 


SW. 54 


— 


81 




— 20 


— 52 


-rs- W. 24 


— 


24 




— 13 


— 10 


NW. 43 


— 


20 




— 11 


— 7 


, Quies 13 


— 


2 









SW. et NW. videntar in utraqne epocha maxime valuia- 
se, hie ad elevandum, ille ad deprimendum; reliquae re- 
lationes plus minus dubiae. Id tamen singulare reputan- 



3o5 



dura; quod NO. qui in prima epocha elevationi adeo fa- 
rentera se ostendit, in secunda neutralis appareat, et W» 
Ticissim, qui in prima neutralis est, in secunda eleva-^ 
tioni inserviat; sed haec observationibus forte determinan- 
da sunt accuratioribus his, quae ephemeridum caussa gu-; 
scipiuntur. i«| S3.' 

' Summum punctum, ad quod UpsaKse ascendent Ba^ 
rometrum, erat 526,752 mense Sept. a. 1748, huic proxi- 
ma; 26,70 Febr. 1760, 526,60 Dec. i8ig. Infiraum, in 
quod decidit 524,o5 Nov. 1761, cui proxima: 52l,ij Mart. 
1759, 24,i5 4 Febr. i825. Ultimis igitur his annis al- 
tius et ascendit et descendit, quam sexaginta annis prse- 
cedentibus. ■ ^ a „ 

PLUVIA £T NIX LIQUATA. 

In seriebus ssepius commemoratis annor. 1723 --iSaS 
observationibus ombrometricis carent novem anni 1751,' 
1764--67, 1770--75. Comparatis summis generalibus epo-* 
char, oernitur, quantitatem aquae deciduae continue imminur 
lam esse ab a. 1751--1817. Sequentibus autem octo annis 
iterura augeri occoepit. Lae Epochae annua quantitas e- 
I'at 15,687 digit, decim, major sine dubio, si annus 1722 
in calculum receptus fuisset. Eo enim anno teste BuR- 
MAN tanta fuit vis pluviae, sub gestatem et autumnum," 
ut scgetes nee maturescere, nee comportari potuejrint;! 



f^^k!^ 3o6 

foenum dlfflueret, vicise, linutn et frnges reliquse Immo 
ova ipsa avium putrescerent. Ombrometrum dimensionis 
hodiemse primum comparabatur a. 1723. Annuum plu- 
Tiae maximum A. 17S0 a Cet.sio 19 digft. Anglic, sequas- 
se dicebatur, qui 16, 254 digit, decim. Svecanis respon- 
dent. Quod epochae primae summa totalis liunc nume- 
rum non attigerit, inde derivandum, quod idem ille an- 
nus 1700 valde fuerit aridus. Quando obaervationes cum 
Baroraetro factae comparantur cum summis calculi pluvia- 
lis , ampliori argumento comprobatum videretur, quod vul- 
garis experientia sibi visa sit intellexisse, Barometri scili- 
cet ascensionem instantis siccitatis esse praesagium. Ultimis 
nihilominus annis aucta fuit pluvia, licet ascenderit con- 
tinue Barometrum , raobilitate tametsi insolite crescente. 

Epocharum summae finales indicant, qua proportione 
annua pluvia diminuta fuerit. Quum nullae observationes 
evapdrationum factae sint, nulla quoque pensatio accept! 
et expensi locum habere potest, aestiniationem loquor ve- 
rse diminutionis universi residui. Si vero in summam 
■colligitur totus defectus ab A. i^Si ad praesens usque 
tenipus, patebit, sub annis 78 quatuor ultimas epochas 
amisisse prae prima 2,85i digit, annuae defluentis aquaej 
tres ultimas sub 52 annis caruisse annuatim i,852 sicom- 
parentur cum secunda. Quaeritur, fieri num potuerit, ut 
tantum aquae desideraretur in Ombrometro , nihil vero in 



3o7 



mari et lacubus? Meteorologicte Ephemerides solutlonem 
tandem forte subministrabuirt senigmatis diu ventilati, 
et multifflodis explicati. Conspirant hoc in articulo o- 
inni ex parte Stockholmienses cum Upsaliensibus, sed 60 
annis juniores sunt, A. 1781 primum inceptse. 

Largissima post Festum Johannis pluvia delapsa est^ 
maxime autem diminutis primis anni mensibus, qua di- 
minutione, adeo conspicua mensibus Jan» Febr. et Mar- 
tii, iramo etiam in Decembri s-.ae et o:se EpochcC, indi- 
cari videtur, hiemes majori nivis copia olim abundasse. 
Memorabile obvenit, quod pluvia aucta in epocha ultima, 
Februarius taraen liquoris indigentior, quam antea eva- 
serit. Quod vulgaris experientia memorise ope colligit,. 
parum nempe definite; vi demonstrativa muniunt obser- 
vationes Meteorologicse, 

Maxima per annum deciduse aquee copia notabilis 
est A. 1755. 520,344, minima A. 1793. 7,705. Mensium 
maxime pluviosus fuit Augustus anni 1776, 4,170. In 
Januario et Febraario annor. 1788 et 1795 nihil humo- 
ris decidit, qui mense Decembr. A. 1787 ad 0,0555 tan- 
tum pertigit; unde patet banc hiemem aridissimam fuisse 
omnium epocharum, Humidus annus 1755 insignis erat 
gravissimis, quos hoverit historia, terrse motibus. Sic- 
cam hiemem, in fine A. 1787 et initio A. 1788, s«que- 
batur proximo anno vehement! frigore pr^gravis. 



3oS :^^^». 

f"' Necessltudi'nem , quae ferriperaturoe cutil aqua deci-^ 
diia intercedit, earn esse iim<)tuit, qudd maxinii imbri99 
calidissima anni parte ingruant, quod augeantur a Mai>- 
tio ad Juliutn, et dein rcgulariter satis extenueutur us- 
que ad Decembrem ; contra autem a Jan. ad' Martium 
diminuantur, ita ut Ombrometri eadeni fere se prodat a- 
nomalia ac Barometrj. Summa smnmarumi omnium cpo- 

charum bote est: "*^ ^"""'I "''' ' ' "' 

i ■ ci'jj nihr> .onoiivnim 
J^V 9,o55. ,j^-^.jj 
Aug. 8,055. 

■3*) 

Sept. 7,0 1 5. 
Oct. 6,5o4. 
Nov. 5,645?; -"i^'=»'l 
I >i_i-c--. .- Dec. -4,296.' ' '*^a 

Maximum augmentum intra spatium anni Incidlt in men-- 
ses Maji et Junii, decremeuti maximum in mensem Ve-i 
cembri Jj. 

., , :. _ .(': - 1 ' U'j 

:'. ;.' ■ 'fif 
d) V. HcMBOLDT el postca Daubuisson certam pluvice ra- 

-/ tionem ad Laliludines adoptarunf, decllnantem boream 
versus, ita quidera, ul quum sub sequalore annualim de- 
cidual 90 digili Gallic, 76 Dig. delabi deberent in Lat. 19° 
in Lat. 45* 27 digit, et in 60° denique, seu Lat. Upsol; 16 
digit., quod prope satis convenit in pluviam suJ) 2:da e- 
pocha decidiiam. Ha;c laraen theoria niultis ,et magnis 
r^patet exceptionibus. Inreniunlur nempe l6ca ined. Latit 
-gtud. in quibus plait eadem copia, ac ^ub aequalore, «w. 

£r. in Frioul. , ,, , ., ,.^,.. v..- •■ ^i >..,■ . 



"'ik.^ . 


ji . 1. ?.ci<(if 


**r 


Jan. 3,927. 




Febr. 5,190. 




Mart. 5,106, 


t3- 


Apr. 5,669;' ''^''^ 




Maji 5,821; 


:' . 


Jun. 6,669. 



'iinhh ,w! VENT I. ' ^<V(nT'''i-i^ -jI^ 

"'' Observatlonum nostrarum in primis vagoe censeri de~ 
bent, quae ventos spectant, defectu rite constructorum 
AnQQiometrorum. Longa, quae dudum dixi, intervalla 
observationum Upsf^liensium, longa relinquunt spatia va- 
cua pro cori'ectionibas. Accurajte notati ante A, 1778 
dici nequeunt, > 

-;)' Qu' nunc caussae^ nunc efFectus et vebicula cetera- 
rum Meteororum processuura sunt venti, immunes cogi- 
tari non possunt periodicarum mutationum , quas illi sub- 
ierint. Videtur quoque N. plus quam duplo vebementior 
fuisse sub tertia epocha 1799- -1817 comparatione facta 
cum praecedente, iterum vero remittens sub altera, per- 
spicuo nexil cum temperatura. ^nigmatis contra spe- 
ciem refert, quod NW. quern frigidum valde in occiden- 
tali littore Noryegjae et Sveciae novimus, heic conspicia^ 
tur, ex alpiura rupibus licet proruens, ad dimidium re- 
duclus, sub nuper dicta periodo , et valde increscens sub 
ineunte calidiori. Eundem ordinem tametsi longe rainori 
scala^isecutas est W. immo etiam SO. et NO. O.S. et 
§\V.^quemadmodum etiam oscillationes Barometri refe- 
rendae videntur ad c3'clos Ipngiores, et sequali progres- 
sione per omnes epochas procedere : 6. Upsaliae ut et- 
iam Stockholmise et in omnibus, quas mihi ad manus 
ftierunty ephemeridibus veloci accessione; S. tardiore; 
SW. contra, ubique terrarum dominans, ubique calidus, 



hie retnisslor spirat, prsocipue in praesenti epocha, domi« 
natur tamen adhuc. Procellarura in annuis mediis mini- 
mum olTert A, 1799, crescentes dein cerauntur. 

Ephemerides Upsalienses peculiari nomine se com- 
mendant. Decent enira Antistites Observatorii Academic* 
diu attention oculo lustrasse motus diversos atmosphseroe, 
in superioribus regionibus, secundum nubium cursura. 
Cujusmodi observationes collatae cum illis, quae ope In- 
strumentorum absolvuntur, fructuosas fore non dubita- 
verim. A Professoribus pictet Genevae et FERRARA Ca- 
taneae observationes institutae fuerunt, a priori in monte 
St. Bernhardi, a posteriori in ^Etna, quibus perviderunt, 
omnes tempestatum mutationes insigniores in superiori at- 
mosphaera oriri, et dehinc in superficiem telluris propa- 
gari , majori minorive mora , prout obvite superandae con- 
stitutiones tulerint. Convenit hoc veteri prognostico, di- 
versam tempestatem quarta, seu quinta die novilunii aut 
plenilunii auguranti, cui suum calculum addidit Celeberr. 
Prosperin, inter singula prognostica id esse agnoscens," 
cui exitus saepissime respondet, remoratae insimul propa- 
gationis non fallax indicium. Fieri quidem potest, ut 
repugnantiae ab imo satis insit roboris ad interpellandam , 
immo tollendam, omnem propagationem , quo in casu 
Prognosticae alii quaerendi sunt auctores, Sed in conflictu 
virium, a se invicem adeo semotarum, miruin videri non 



debet, si Meteorologia diu etiamnum palpando theuriam 

suis observationibus quaerat, easdemque Imnc. iii finera 

in dies augendi studio ducatur, 
' Ingrediturque Solo tt taput inter Nubila condit, 

Epocha novemdecim annorura, quara heic selegimus, 
Cyclura quidem lunarera oiFert, sed omnes epochae gra- 
ves complectuntur oscillationes , quam ob rem termini 
earum striate determinari nequeiint, lino alterove anno 
extendendi, ant contrahendi. Unicura momentum, quod 
fixum videtur terrainum initio supra meraoratae epochae 
subministrare, procellarum erit illud, quod notavimiis, 
minimum A. 1799 hujusque epochae in hdvam transgres-' 
sus circa A. 1818 indicatus videri posset, saltim teri"is 
Septentrionalibus , incidente hoc et sequenti anno disso- 
lutione glaciei in Mari polari. Temperaturam mensium 
hiemalium postea mitiorem fuisse testantur quoque ob- 
servationes factse in superiore Tornea, 66' 528' Lat. ubi 
temperatura media sub ultimis octo annis insigniter ascen- 
dit mensibus Febr. Mart. Apr. et Decerabri , comparatione 
instituta cum 16 proscedentium annorum, calor vero ae- 
stivus decreviti). Erat ille A. i8i4 et i8i5,^ 22 gr. mense 

e) Utriusque dimatis ad se invicem ratio hcec est: 

/ Upsaliae Tornea / Upsaliae Tomea 
Ijan. — 5,32 - — 16,11 — I — 4,34 - — i6,o5 
iFebr.— 4,86 - —14,76 — 1—2,39 ^2,16 

i8o3-i8i7cMart. — 2,i6 - — 10,91 i8i8-25 / — 0,09 - — 7,45 
lOct. -f-5,25 - 0,00 — I~f7ji9 " "t" °»^^ 

Inov. -1-0,47 - 8,12 I -f-»»45 - 8,00 

VDec. —5,82 - — 14,23 — \— 1,42 11;96 

VOL. IX. 4l. 



^^k^ 3l2 cfe^ 

Julii, ad quem Upsalioe nunquam ascendit; summum 19^47 
tnense Julii 1792. 

Prseter reliquas huic cyclo forte objiciendas anim-: 
adversiones, gravissimam quis diceret, quod nullum huic 
respondentem offerat epocha praecedens, e contrario vero 
quidam Meteororum processus per omnes series non in-, 
terrupto ordine turn augeantur, turn decrescant, et perio-; 
dicas suas inclinationes , aut in antecedente Meteorolpgica 
caliglney aut vftnJente in sRtate reconditas servent. Prio-. 
rem j&m impenetrabilera esse constat, neque solutionem 
oenigmatis dim, nisi per continuatas observationes, qui?-, 
quam §,ibi poUiceatur, 

-t 
etc 
-c. 

id.. 
- n 

80 




i 

■ ; -- 



3i3 



'^^^w^ 



THERMOMETRI 



i< 



In.. 



1739 
17'iO 

1741 

3742 

3743 
3744 
1745 
3746 

3747 

17^8 
3749 
3750 
3762 
3755 
3754 
1755 
3766 

11759 
"a76o 
11761 
176a 
Si 7 63 
1768 
0769 

Uedia 



Med. 


Annua | 


McJ. 


Annua | 


Temp. 


Maxim. 


Min. 


Altit. 
^,"3"i 


Max. 
26,21 


Mill. 
24,42 


+ 5,45 


+ 24 


-19,8 


5,08 


24 


28 


,55 


,10 


,76 


6,o5 


27 


lH 


,37 


,l5 


,91 


5,59 


21 


i4 


,27 


,08 


,45 


6,84 


25 


12 


,35 


,11 


,28 


5,75 


24 


i5 




,11 


,20 


4,80 


26 


27 




,21 


,22 


4,85 


24,5 


20 




,20 


,5i 


4,54 


29,8 


26 




,55 


,17 


5,44 


29,9 


18 




,72 


,56 


5,25 


26,2 


20 




,27 
,36 


,52 

,5i 


5,97 








25,95 


,26 


5,02 








26,24 


,4o 


5,53 








25,98 


.37 


4,72 








26,25 


,4i 


4,56 






,4o 


,09 


,53 


5,09 






,35 


,33 


,55 


4,71 


28,5^ 


i5 




,34 


,5o 


5,46 


29,5 


18 




,i4 


>ii 


5,i4 


3o 


3i 




.x6 


,52 


6,25 


28,5 


16 




,23 


,o5 


5,99 


297 


18 




,4o 


,65 


5,08 


3i,5 


28 




,53 


,5o 


^97 


26 


20 




,22 


,24 


4,89 
+ 5,50 


26,5 


23 




,25 

26,21 


,53 


+29, 


—20 




24,4o 



B A R O ME T ai 



Menstrua 



AQVJE 
(leciduae 



Max. 

^84 

,91 
,84 

,92 
,07 
,99 
,9*J 
'97 
26,06 

20,99 
,85 

,87 
,78 
,89 
,86 

,81 
,90 
,90 

20,02 
25,95 

,98 

26,01 
25,95 
__,9^ 
25,91 



Min. 

24,q5 

,94 

,99 
,86 

,84 

,96 
,89 
,84 

,90 
,96 
,94 
,81 

'77 
,84 

,74 
,87 
,90 
'92 
,96 
,84 
,85 

25,01 

24,86 
__>9£ 
24,88 



Oscil- 


Quauti- 


lat. 


tas. 


10,71 


17,025 


10,00 


14.925 


ii,o4 


i5,285 


11,84 


15,919 


12.93 


i4,o46 


12,48 


16,025 


12,43 


i5,o5o 


12,91 


19,655 


.5,46 


i3,4o5 


i5,9o 


10,718 


i4,i6 


i3,6i7 


11,01 


12,571 


12, i5 


11,996 


12,65 


1 6,258 


i3,57 


i6,3o5 


11,36 


20,344 


12,84 


14,475 


11,70 


i3,5i5 


13,81 


9,o5i 


i3,4o 


12,094 


11,70 


13,721 


12,52 


11,446 


11,74 


10.855 


12,11 


16,897 


i5,o6 


12,475 


11,68 


i4,75q 


ia,3i| 


14,228 






3r4 



THERMOMETRI 





Med. 




Temp. 


1774 


-+-4.52 


177.5 


1>^ 


1776 


6,18 


1777 


5,08 


1778 


4,80 


»779 
1780 


7.i» 


4,52 


1781 


6,02 


1783 


4,42 


1783 


b,'j'6 


1784 


3,54 


i785 


3,85 


1786 


3,9« 


1787 


.'5,o4 


1788 


3.9-^ 


1789 


^,^1 


1790 


5,83 


1791 


6,19 


1793 


5,70 


1793 


6,08 


179'i 


IM 


J 795 


4,55 


1796 


6,18 


J 797 


6,70 


1798 


6,63 


Med. 3 5 A. 


+5,46 



Ann 


u a 


Max. 


Min. 


^28 


—25 


5 1,5 


26 


3 1,5 


21 


263 


27 


28 


i«5 


28 


i4 


28 


26,5 


53 


26,5 


25 


26 


00 


21 


28 


25,5 


25,53 


26,5 


39 


22,5 


26 


i5 


3o,25 


22 


2q,5 
26,5 


28 


13,5 


27,35 


12,5 


3i,25 


29 


39 


19,5 


38,5 


23 


27,5 


26 


29 


18 


29 


»9.5 


29 


20,5 



-1-28 



-22 



Med. 
AlUt. 

25,42 

% 

M 

,39 

. ,45 

.43 

,-57 
,*9 

,52 
,52 

,5i 
,5 1 

,54 

.59 

,52 

,54 

,53 

,5o 
,56 
,58 
,56 

,49 
,56 
.55 

25,5o 



BAROMETRI 



A n n u a 



Max. 

26,25 
,35 

,09 
,o3 
,i5 
,i5 
,4i 
.29 
,>7 

,3 1 

,5 1 
,39 

,23 
,21 

,3o 

,57 
,24 

,27 

,16 

,33 

,37 

,37 

,48 

,28 

•59 

26,27 



Stin. 
24,5o 

,46 

,49 
,5i 

,25 

,29 
,59 
,53 
,59 
,64 
,65 
,60 

,57 
,65 

,53 
,62 
,5i 
,52 
,59 
,55 
,65 
,58 
,68 
,61 
,82 

24,55 



Menstrua ] 


Oscll- 


Max. 


Min. 


lat. 


^,93 


25,01 


ii,09 


'8^ 


24,77 


12,79 


,§3 


,86 


11.58 


,81 


,88 11,191 


,86 


,83 


ii,5o 


'93 


,92 


13,1 5 


26,01 


,9-^ 


12,71 


,o5 


2 5,0 4 


11,98 


25,98 


24,96 


ii,3i 


26,06 


25,00 


11,59 


35,96 


24,94 


13,18 


,96 


,95 


12,01 


,9-^ 


'9^ 


11,54 


.'97 


.'9^ 


12,00 


26,01 


25,01 


12,02 


25,96 


,07 


10,61 


,95 


,01 


11,19 


,99 


34,89 


i5,35 


,96 


,96 


11.78 


26,02 


,94 


12.94 


,o5 


,95 


l5,20 


,06 


,97 


i5,i3 


25,94 


,96 


12,81 


26,o5 


35, o3 


12,06 


,06 


__,o6 


11,96 


25,97 


34,94 


12,02 



AQUiE 

decidtiae 
Quanti- 



l3,243 

i4,588 
ii,56i 

99»6 

12,741 

14,296 
1 3,022 
10.565 
15,459 
10,049 
14,488 
14,699 
15,609 
i3,528 
8703 
15,819 
12,006 
13,395 
12,283 
7,705 
9»i4i 

J 0,979 
12,596 
i5,6ii 

9',i7'^ 

13,365 



3i5 «^fc 



''^▼" 



JJUiiA. 



V E N T I. 



fl :i.H 





N. 


NO. 


1774 






1775 






1776 


, 




1777 






1778 


44 


21 


1779 


20 


i3 


1780 


34 


1 5 


1781 


58 


74 


1782 


38 


ii5 


1781 


47 


96 


1784 


39 


98 


1785 


46 


112 


1786 


69 


58 


1787 


27 


28 


1788 


53 


49 


1789 


45 


36 


1790 


66 


24 


179' 


49 


21 


1792 


108 


36 


1795 


117 


53 


i79t 


108 


25 


i-'go 


ii4 


36 


1796 


85 


23 


1797 


56 


76 


i-y8 


110 


3. 


Med. 2 5 A. 


63 


48 















Pro- 


0. 


so. 


s. 


sw. 


W. 


NW. 


cella. 










4. 3. 


16 


66 


77 


117 


79 


106 


5o 


9 


80 


5 1 


171 


85 


i47 


66 


3 


70 


65 


.49 


79 


i63 


49 


i8;io5 


87 


i4o 


58ji8o 


46 


4;i2i 


11 


291 


29 


109 


80 


10 


83 


3o 


3i6 


56 


lOQ 


56 


8 


7^ 


3i 


279 


55 


162 


60 


10 


64 


28 


155 


24 


i6q 


75 


6 


126 


46 


255 


32 i53 


26 


8 


i6i 


48 


207 


4i 198 


33 


12 


123 


5 1 


197 


53 1 83 


44 


i4 


198 


96 


169 


^^9 


112 


58 


8 


89 


78 


2l3 


45 


201 


20 


16 


i4i 


107 


,73 


36 


159 


24 


24 


70 


l32 


195 


4i 


ii3 


22 


i6 


120 


83 


194 


20 


ii3 


11 


12 


120 


125 


192 


54 


106 


i5 


17 


67 


95 


187 


37 


l42 


11 


i5 


70 


i64 


210 


52 


u5 


18 


36 


5o 


67 


129 


195 


i'9 


.8 


58 


46 
97 


i58 i4o 

77 1 197 


1 10 
56 


7^ 


'9 


i4 


i4o 


37 



VOL. IX. 



42. 



' ■^».^. ' 5i6 



.-«-«'-. v^<- 



T HERMOME TRI 



BAROMETRI 





Mea, 


An 


n u a 




Temp. 


Max. 


Mill. 


J 799 


^4,5 1 


^28,5 


— 5i 


18110 


4.1)6 


27,5 


25 


l«Ol 


4,96 


32 


21,5 


1802 


5,55 


28 


25,53 


i8o3 


5,56 


29,25 


20 


i8o4 


4,45 


29 


24 


iSof. 


S.qq 


28 


3i 


1806 


4.9^^ 


28 


22 


1807 


5,o4 


53 


21 


1808 


5,06 


3i 


5o.5 


1809 


4,08 


29 


02 


1810 


4,06 


27 


22 


1811 


5,8q 


53,5 


J 9.5 


j8l2 


4,18 


28 


20,25 


18 1 3 


6,01 


27 


^9 


i8i4 


5,81 


3o 


5i 


i8i5 


5,54 


26 


i5 


- 1816 


426 


26.25 


29,5 


1817 


5,o5 


3o,5 


20 

—24 


Med. I (j A. 


i 4,87 


+29 



1818 


! 6,02 


1819 


6,i4 


' 1820 


4,5o 


1821 


5,08 


1822 


7,08 


1823 


5,46 


1824 


6,47 


1825 


6,19 


Med. 8 A. 


+5,86 . 



f52 


— 20 


5o 


12 


27,5 


3i 


24,25 


So 


27 


i4 


28 


5o 


26,33 


i5 


29 


i5 


f28 


— 21 



Med. 


A n 


n u a 


Men. 


>tiua 


OscU- 


Allit. 


Max. 


Min. 


Max. 


Mm. 


hc. 


25,58 


26,25 


24,85 


25,97 


25,08 


10,69 


^7 


P7 


,66 


>97 


,0.-) 


11.22 


,5o 


,18 


.58 


,98 


,55 


12,16 


,55 


»'9 


,59 


26,00 


24,99 


12,27 


,69 


,42 


.63 


,i5 


25,o;i 


12.81 


,64 


,35 


.85 


,i4 


,01 


12.43 


,5j 


M 


,72 


,o3 


,12 


10,77 


,58 


,5i 


'1 
.7^ 


25,99 


,01 11,96! 


,5o 


.29 


26,0-) 


,07 ii.i). 


,fio 


,62 


,5. 


.i4 


,08112,76 


,68 


,2a 


.79 


,ia 


,09 12,22 


,68 


,3* 


,42 


,i5 


,09 12,65 


,65 


.29 


,82 


,09 


,i4 


11,3.11 


,69 


l27 


,56 


.'^ 


,i4 


11,62 


.71 


,56 


,74 


,•4 


,17 


.1,74 


,76 


,44 


,68 


»>9 


>^7 


11,59 


>7' 


.4:1 


."8 


,20 


,xo 


12,80 


.59 


,5. 


/'9 


,07 


24,97 


i5,oj 


,66 


.25 


,60 


,ib 


25. o5 


12 ,')2 


25,59 


26,33 


24,6b 


26,08 


25,10 


ii-9y 



AQVM 

decidiuc 
Qiiaiill- 



11,029 
15,293 
1 0,565 

ii,64o 

9,182 

ii,558 
9.585 

10,520 
12.756 
12,552 

1 3.802 
11,102 
i3,48i 
1 0,093 
ii,74i 
11,287 
11.885 
15,471 
11.812 



2,o42 



25,74 


26,41 


.64 


,60 


r^7 


,44 


,56 


»2 7 


,65 


,5i 


,59 


,49 


,55 


,23 


.67 


.49 


25,62 


26,40 



24.44 

,49 

/*9 
,68 

,42 

,48 

,57 

24,44 



26,22 


25,i4 


12,80 


10,426 


.09 


.07 


12,25 


11,714 


,o5 


24,99 


i'i,78 


12,575 


,o5 


2v5,00 


12,65 


1 5,846 


,09 


,02 


12,81 


1 5,22 2 


.08 


,o5 


12,28 


1 3,842 


,01 


25,00 


12,56 


13,097 


,i5 


,01 


i3,5i 


i4,io5 


26,09 


25,o3 


12,67 


12,82s 



»►, 



.21 .aoT 



ft— Iff 



3i7 



*^^ 



V E'N T'l. 



' "f: 



<;*. 



u.i ^ 

? 

t-o, . 

^^ ^ 
18,0 



*^'^ x8oo 
,■ ' j8oi 
s, 3802 
;A- j8o5 
"K i8o4 
!';j8o5 



^e. 



80. 
lis 



,1806 
1807 
1808 
'3809 
1810 
18a 
1812 

i8i5 
j8i4 
,i8i5 
i8i6 
1817 



Med. J 9 A. 













1 






Piocella. 


N. 


NO. 


0. 


SO. 


s. 'sw. 


w. 


NW. 


N.4. W.3. 


i36 


64 


5i 


70 


i54'i4i 


68 


64 





4 


120 


45 


57 


63 


170 170 


52 


54 





7 


172 


42 


57 


65 


65 


258 


36 


56 


4 


53 


109 


22 


42 


46 


100 


296 


62 


52 


3 


106 


12J 


20 


44 


53 


i38 


227 


56 


71 


2 1 


io5 


i55 


32 


45 


117 


65 


256 


54 


45 


i5 


.76 


i45 


3;') 


27 


84 


64 


269 


52 


79 


19 


109 


i4o 


48 


26 


67 


128 


189 


42 


89 


17 


76 


1-25 


52 


27 


61 


io4 


2iO 


44 


121 


10 


116 


149 


35 


29 


90 


78 


207 


39 


ao4 


18 


i4o 


162 


45 


48 


82 


86 


204 


44 


69 


21 


i65 


i53 


5q 


4o 


88 


58 


199 


58 


74 


4o 


J 97 


146 


58 


4i 


98 


84 


205 


48 


59 


9 


179 


142 


35 


56 


92^ 


125 


i58 


54 


92 


9 


196 


i85 


4o 


48 


106 


116 


116 


55 


85 


i4 


226 


i46 


46 


60 


71 


162 


118 


5i 


75 


9 


1 55 


158 


5q 


76 


64 


161 


i34 


26 


52 


11 


186 


l5q 


3q 


42 


82 


i64 


l52 


57 


87 


9 


174 


i54 
i44 


5o 
4i 


7i 
45 


80 

~77 


l42 

112 


97 
186 


56 
4; 


80 


29 


178 
126 


74 


i3 



1818 

1819 

1820 

1821 

1822 

1825 
1824 
1825 

Med. 8 A. 



U9 

i45 

160 

75 

35 

52 

90 
114 



56 


■.■■ 
100 


64 

74 


92 
5i 


5o 
48 


75 
58 


57 
55 


5o 
4i 


45 


•^9 


5o 


58 



'54 
111 

66 

80 

67 

no 

97 
80 

"83, 



i49 

102 

65 

179 

9' 
112 

120 

171 

125 



125 

195 

i35 

227 

197 
169 
122 

i56 






\ 


78 


67 


29 


64 


60 


62 


101 


59 


72 


l52 


56 


ii4 


46 


i44 


79 


90 


65 


9^* 



17 


i54 


i4 


i4i 


19 


120 


4 


160 


1 


107 


2 


ibi 


7 


i58 


8 


157 


9 


i39 



.-■all. 



■o'aM:jtV 







^^ 



3i8 



"^ ■ 



MeJi* Temperatura 

— 1739-1769 

— i77i-i79B 

— i799-'8i7 

— i8ia-iSa5 
Barometri 

M«d.AltUu(lo 1818-182,5 

?/i Extrema 1726-1731J 
17^-17^9^ 

1774-1798J 

1799-1817J 

i8i8-i8a5j 



Oscillaliones 



1722-17JI 

1759-1769 

1774-1798 

■ 1799-1817 

1818-1825 

Aquae decid. 1723-1 7^1 
' ' 1759-1769 

1774-1798 

' - 1799-1817 

1818-1825 



SURIMARIUM MENSIUM 



Apr.I 

4- 3,74 
4,16 
2,82 
5,83 

,64 
>75 

25, o5 
,89 
,90 

26,01 

25,01 

,'4 

.09 
,i5 

25. i5 

086 

0.99 
1,00 

i,o5 

1.00 

0796 

1,107 

0,538 
0.59 ! 
0,647 



Jan. 


Fcbri 


Mars 


- 4.74 


- 3,93 


— 1.95 


5,26 


3.33 


1,76 


5,i5 


4,87 


2,28 


4,24 


2,59 


0,39 


2.':,5i 


.64 


,55 


25,94 


.96 


,85 


24,94 


>77 


,68 


26,02 


25,96 




24,70 


,66 


,83 


26.o5 


,02 


25.98 


24,83 


.76 


/J' 


26,i3 


,o4 


,31 


24,95 


85 


35,01 


26,19 


.!» 


,1^ 


24,88 


,79 


,7' 


1,33 


1,25 


»,09 


1,32 


i,5o 


1,10 


1,22 


1,26 


1,07 


1,18 


1J9 


1,20 


i,5i 


1,39 


1.44 


1,116 


i,o37 


1,017 


0,889 


o,7»7 


0.751 


0,670 


0,5 1 3 


0,570 


0,609 


0,487 


29M 


0;643 


0,457 


o,48o 



Mail 


Juu. 


8,98 


15,27 


q,45 


i4,83 


8.74 


15,09 


9.01 


i.\48 


,73 


,69 


,80 


»74 


,07 


,o3 


,94 


,76 


25,08 


.15 


25.95 


,90 


,06 


,10 


,08 


,01 


,25 


.26 


,0't 


,o4 


.51 


.26 


0,77 


0.81 


0,86 


0,61 


0.89 


0,75 


0,8,^. 


0,75 


o,7.-> 


0.78 


i,4«9 


1,65 1 


i>i49 


1,56. 


0.972 


i,o54 


1,170 


i,64o 


i,o4i 


i,o55 



Srg 



^ t-at.--^* 



T S '- SMT 



-frbi. 



us 

t 



s 



tta 'i,,:^- 



4- 



i6,5'i 
16,34 

,62 
,60 
,o5 

.7« 
,10 

,80 

,16 

35,94 

.'^7 

25,9'2 

,5 1 

0,66 
0,68 
0,64 
0,67 
0,61 

2,251 
1.894 
1,701 

j,54i 
1,648 



SXTMHARIUM 



M E N S I 



Ang. 

-U 10,62 

i5,85 

i5,86 

i5,28 

' ,63 

,65 
,02 
,81 
,01 
,90 
,i4 
.97 
,•^7 
,96 
t,25 
0,78 
0,80 
0,76 
0,70 
0,71 
1,632 
1,635 
1,848 
1,407 
1,565 



Sept. 
-f 10.93 

11,63 
11,17 

12,20 

,64 
,85 

25,00 

24,98 
,93 
,02 

26,10 
,16 

26,08 

,1' 

0,95 
0,88 
0.91 

0,9'i 

0-96 
1,802 

i,5i5 
1,352 
i,oi5 
1,555 



Oct. ■ 
4- 4.99 

6,40 
5,52 

7,19 



Nor. 

-h 0,54 
0,19 
0,86 
1,43 



,62 

24,62 
,9^ 

.7^ 
26,o4 

24,90 

,«7 

,o5 

,i4 

24,96 

1,24 
1,20 

i,i4 

i,o4 

i.iS 
1.109 
1,298 
1,222 
i,i58 
J, 7 ■■27 



Dec. 
— 2,69 
5,73 
5,70 
1,42 



,52 

,95 

.7^ 

.91 
,65 

,01 

,82 

,17 

34,96 

,10 

,81 

1,24 

1,26 

1:19 
1,21 

1,29 

0,753 

1,269 

i,u5 
1,220 
1,288 



,64 
26,00 

26,00 
,80 
,o5 
,85 

,09 
,88 
,18 

i,o;) 

1,23 

1,20 
1,21 

1,27 
i,o54 
0,862 
0,692 
o 906 

o , 

o,7oj 



" " i^ "" F 



'.r 

U M 

Aiini 

+ 5,3o 
5.48 
4,86 
5,86 

25,62 

25,83! 

24,88 

25,91 

24,88 

25,97 

24,93 

26,08 

25,08 

26,09 

25,o3 

12,25 
12,20 
12,01] 

ii>97 

12,67 

15,687 , 

l4,225 
12.255 

i2,o45 



fit* 



■'.**S 



m. 



■^- ^' 



■■> t?r 



VOTi IX. 



43. 



Emendanda et .Addenda: 

Pag. 3o6. lin. 3. annuum pluviae maximum lege annuum 

pluviae medium prcecedentium octo 
annorum. 

■*— 5og. lin, 3. intcrvalla adde 'diurna 

— •3ii. lin. ult. Eratille adde scilicet calor raedius men- 
sis Julii in Tornea: 

^ 3 12. Hn. pr. 19,47 lege 19,97. 

Assurasi novam temperaturae Epocbam occepisse An- 
no 1799 aut 1800, Memorabilis erat horum prior innu- 
meris aiireis ignibus, qui die IX. Novembris integrum he- 
misphaerium boreale opplevisse videbantur. Fulgebant e- 
nim inde ab interiori America boreall, Atlanticura super 
mare et Europara, usque in Poloniam. Subsecutoe sunt 
utroque anno hiemes insolito frigore notabiles, quarura 
descriptionem dedi in Sermone, de Mobilitate Climatutn, 
habito coram Regia Scientiarum Academia Stockholmiensi 
A. 1822. 

Initium alius novae Epochae constituendum esse circa 
annos 1817 et 1818 docuerunt Diaria Meteorologica, 
quorum aucloritati addi potest, iisdem annis primum ob- 
servatum esse acus magneticae a W ad 6 retrogradura il- 
ium motum, qui etiamnum obseryatur. Neque defue- 
runt recentiorea inter pbysicos, qui affinitatem tempera- 



turam inter et magnetisimim terree, argumentis non fa- 
cile infringendis, comprobatam existlmarunt. 

His accedit aliud insigne Experimentum. Genevse 
per XXX. annos (1796 — iSaS) observata fuit interior 
Terras lemperatura , in puteo XXXIV. pedum Gallic, al- 
titudinis. Primis XXII media ibi erat temperatura + 8,9 
Thermometri Reaumur, nee unquam altior quam +• g,5 
anno 1817. A. 1818 ad + io,5 ascendebat et dein 
nunquara intra -f- 10 substitit, sed e contrario ad 
+ 10,7 et -f- 10,8 immo ultimis quatuor mensibus anni 
1825 usque ad -H 1 1 et ultra ascendit. Optandum fuis- 
set, ut hoec progressio Observatoris attentioni se non 
subduxisset, qui ultra annum 1826 suas observationes non 
continuavit, utpote fini, quem spectaverat, dudum «uffi- 
cientes. 

Qui proxime praeterierunt anni 1824,25, 26. peculia- 
ri admodum nota insignes fuei-e, nivium scilicet copia 
praeter solitum increscente in Alpibus et Montibus Pyre- 
naeis, quam exceperunt terribiles inundationes, mensibus 
hiemalibus, variasque per regiones, sub ^statem et Au- 
tumnum, continua siccitas, Barometro interim pluribus in 
locis sine exemplo desceneiente. Quod ad Sveciam atti- 
net anno tantum 1826 graves secura defectus pluviae se- 
quoias duxit. In Temperatura propinqua nobis fuere ex- 
treme , quum Alpes Norvegiae mense Junii copiose irriga- 
tas, loca veto infra sita penitus exsiccata audivimus. 



>-«»-. »^ 



»—»«-« ■ 



322 






i8a6. 



y 



Subjungam jam Snmmarium Observationum Upsalien- 
sium hujns anni; quo addatur Seriei in Tabulis supra 
fxhibitis obviae 



THERMOMETIII 



Med. 
Xeaip. 

+ 6,88 



Anima 



Max. 

+ 3 1,5 



MJn. 
— 33 



Med. 

All. 

25,73 



BAROMETRI 
Atm. Extrem. Mens. Exlr. 



26,49 [24,77 



26,17 



25,22 [11,34 



OsHl, 

lat. 



aqv;b 

decid. 
Qiiaut. 

10,598 



V E N T I. 



N. 
I95. 



NO. 

i5 



(). 



SO.! S. 



21. 49 



SW. 



iiO-jiSg. 



W. 



60. 



NW, 



100, 



Procell* 

4. 3. 

6. 



45 



-♦r» 



Media Teraperafura hujus annI, sub omnibus obser- 
ratis annis, ab A. usque 17.T9 semel tantum snperata fuit, 
A. nempe 1822, quippe quae turn erat 7,08 ut et media 
temperatura mensis Julii (19,25) per idem tempus quin- 
que tantum vicibus A. 177b, 7^^ «9» a^ ^t 1818. Ex- 
trema ssepe altiora fuerunt, summns yero caloris gradus '=T 
unica tantum vice, ultima sub epocha, scilicet A. i8i8j 'a^ 
quo anno attigit -f- 52. Hie annus et quem nuper ab- ' 
solvimus (i82f)) non parum similitndinis inter se habite- 
runt, maxime si respiciantur media Barometri altitudoy 
extrema altiora, pariter ac decidentis aquae tenuitas. " 
Malaciam AtmospbjersR tantam nulius prappedentium XXIY ' 
annor. indicat , et exemplo forte caret TJpsaliae per qua- >-5 
tuor integros dies, immobilem fuissc, scilicet a die \^\ "' ' 



-t-W^ VA 



323 



ad diem XXVI Augusti cum induciis XII minorlbus se- 
paratim sparsis mense Julio. A tempestatibus annum se- 
que yacuum, inde ab A. 1801 nullum deprenhendimus. 
Delabentis aquoe exilitas pluribus annis major quidem fue- 
rat, incommoda vero, quae agricolfs adferre solct, hoc 
anno praecipue exasperabantur ariditate per mensem 
Maji adeo gravi, ut aquae defluentis quantitas esset tan- 
turn 0,176. Attamen per dies XXVII, a d, VIII Aug. ad 
d. IV Septembr, ne guttula quidem liquoris terra hume- 
ctabatur, quemadmodum etiam per dies XXXVII ad. XIX 
Jan. ad d. XXVII. Febr. nivis aut pluviae nulla cerneban- 
tur vestigia. , ,._ « / 

'■**< Ventus Auster hoc anno frequentior erat, qnam un- 
quam antea, et praepondium prae S.W. assecutus est, ad 
quod per Epochas singulas anteriores tendere videbatur. 
FJante Austro dimidia pars annui defluvii delapsa est, sci-^ 
licet 4,798 pollices. -■ii 

Tabulae , quas in fidem Diariorum concinnatas in su- 
perioribus attulimus, oeconomico usu et pretio se com- 
mendabunt unicuique eas diligentius conferenti cum ob- 
servationibus agrariis XXX. annorum, a Professore et 
Equite J, G. WAiii»ERio institutis, et in Actis Reg. 5cienr 
tiar. Acad. Stockholm. A. 1779. obvii?. .' •. ., ~ . 



3;24 



^8 »iidaor" VITA 

DA?<fTELIS MELANDERHJELM, 

.i , ' I ■ . , ,ii ■ ' 

IN CANCELLARXA RJEGIA CONSIJ.IARII , 

-911 ' 

ASTRON. PROFESSORIS AD ACAD. UPS. EMERITI, 
^^j,,E9UlTI8QUE RE&. OHD, DE STELLA POLARl. 

-ria*J^a«- aUCTORE 

Tv^.nrrAn 2;acH. NORDMARK. 

rimani lucem Melanderhjelmius Stockholmiae vide- 
fkt anno superioris sseculi XXVI:o die XXIX Octob. (Still*" 
Vet), Patre turn Scholse ibidem Cathedralis Rectore, dein 
Ecclesise Enecopensis, ultimo autera Gevaliensis Pastore 
SiMONE M^lander; atque Matre Justina Marg Are- 
tha Djurberg, filia Danielis Djurberg, Theologiae 
Professoris Primavii Archipraepositique Upsaliensis. Leni 
ipsius Patris ductu, litterarum et prima elementa, et pri- 
mum amorem hausit; donee completo tandem nono seta- 
tis anno, privati in paterna adliuc domo Institutoris curae 
committebatur. Sub ejusmodi postea studiorum Moderatore 
Upsaliam missus, variis quidem in genera litteris dih'gen- 
tem operam dedit, quseomni Acaderaicae Juventuti neces- 
•ariae judicanturj sed iis tamen praecipue, quae future 
Sacri Ordinis membro maxirae inservirent; in eligendo 
quippe vitse genere Patris exemplura secutarus. 



,A->«s..v>L - ftAvr 

**' Sed vix incepld hoc studioriiiSi' ciirrlculo, forte eve^^ 
nit, ut, exeunte decimo quinto setatis anno, Euclidis 
elemenia nactus, sex Ejus hbros, una cum undecimo dub- 
decimoque, intra tres circiter menses sue Ipse Marte, avi- 
dissime perlegendo emetiretur. Rogatu turn Illius, suj) 
cujus moderamine erat, NobTilissimus Klingenstjbhna, 
rapidos hos Ejus , examine instituto exploravit progres- 
sus: quos cum aetata Ipsius superiores comperisset, prp^ 
mislt se litteris datis Patri esse suasurum , ut liceret Fi", 
lio totum se Mathematicis dicare Scientiis. Litteras has 
Noster domum redux ipse tradidit Patri j qui lanti Viri 
auctoritate motus, tamque sapienti consilio perlibenter 
obediens, perofficioso response gratlssimum animum te- 
stificabatur. 

Sub priyati Institutoris moderamine ad annum deci- 
mum septimum mansit , quo completo suae Ipsius curae 
permittebatur. Ex quo tempore, quidquid Disciplinarum 
Philosophiae ambitu continetur, coepit Ille sup, jam ductu 
consectari ardentlus, cum ipsarum genujpa dulcedine, turn 
necessario, quo inter se coiijunguntur, vinculo impulsus. 
Sed Matheseos tamen , pras ceteris, amore semper duce- 
batur; methodi accuratione, adsertorum certitudine-, at- 
que veritatum evidentia, baud minus ac oculus luce me- 
ridiana, gavisus. 

'■'■'■■' "Viam Illi optimam recte e?t ordine progredieridi mon- 
strabat Klingenstjehna, cujus non publico modo pri- 
yatimque assiduus erat auditor, sed a quo privatissima» 



^^^^ 326 :^^ 



iBtiam lectiones impetraverat j in quibus idoneorum quoque 
solutione Problematum ad magis ardua exercerctur : sub 
cujus auspicils primum etiam studiorum ex Cathedra spe- 
cimen edidit Dt spatio vacuo in return natura a). Calcu- 
lum Infinitesimalem ex Newtoni maxime Quadratura 
Curvarum atque Johannis BEnNoULLii Operibus haurie- 
bat, interserta idemtidem lectione Principiornm (joome- 
trae Angli, pluriuraque in his Propositionum investigata 
Analysi. Ejus in lii5 omnibus et laborem et ingenium arguit 
Comraentarius in Newtoni Qtiadraturani Ctirvantm ; quum 
anno jam setatis vigesimo tertio elaboratum, KmngeN- 
STJERNvE, cum honorifico hujus adsensu, monstraverat: 
qvamvis anno demum MCCLXII, typis in lucem emissus, 
elaboratior prodierit bj, 

Praeter memoratos jam Auctores, plurimum quoque 
6perae tribuerat Maclaurini SiMPSONrque de doctrina 
Fluxionum Tractatibus; quorum, prioris pr^esertini, fun- 
damentis innititur elucubrata a Nostro Dissertatio Acade- 
mica De natura et veritate methodi Fluxionum y quam pro 
Laurea sub ejusdem, quo prlmam , prtesidio edidit 0« 
Cumque multiplicem jam antea eruditionem , examine proe- 
stito, toti Collegio Philosophico comprobasset; aliquot ante 

a) Ann. 1747, d. 27 Juiiii. 

b) Iiiscribilur: Isaaci Newtoni Equ. Aur. TracUitus de 
Quadratura Curvarum, ia-usum Sliulios;); Jiiveululis Ma- 
tliematica3 explicationibus illustralus a Daniele MelanUer , 
Astron. Prof. Ups. 

- .€\ D. 25 Apr. Aqn, 1750. - '* 

«ftfiKt»iJB/'(>j orp a b9« ,ioJit;jK l«i9 tuobiio^ 9i'pmc»»T 



faauguratlonis Pliilosophicse Festum hebdomadis, quae atir 
no superioris saeculi LII:do celebrabatur, decernebatur Ef 
iiiantecessum, commendante KEjINGENSTJERna, inT^lty^ 
sicS Mathematica docendi yenia: cujus ut eo citius com- 
pos fieret, ita suum properavlt Praesidii specimen, jlno' 
tysin Aliquot ProposHlonum Newioni de motu corpomm ex-: 
nibens, ut hoc ipsiim eodem, quo serto ApoUinari redi- 
niiebat'ur, die (t), publicoe censurae ex tabula ofierretur."-' 



Post duos ampliua annos in prima hac docendi star 
tione expletos, a Directione Supi-ema aggerum ad Cata- 
ractas Trollhcsttenset exstruendorum, per Regis Regnique 
Senatorem atque Academiae Cancellarium , Illustrissimum 
Couiitem Ehrenpheus, id perlionorifici rauneris man- 
dato accepit, ut haec Catadupa inviseret, atque Matheraa-: 
ticam totius operis ac Meclianicam conficeret descriptionem 
delineationemque. line itaque anno MDCCLV e), pro- 
fectus biennio ibz sagaciter et laboriose exacto, graphi- 
cam banc Scientificamquo descriptionem raemoratse Di-J 
rectionis antistitibus, Comitibus Illustri^simis Tessin atr 
que Ekeblad, jam absolutam in manus tradidit, ex itir 
nere redux, Perplacuit sollerter elaboratum opusculuraj 
sedobliviose acciditj.ut-pro labore, proitinere, provictu, 
nihil prcemii Nostro, verecunde quippe de se tacenti, of- 

d) D. i4 Jan. 1752. ti;^: — — r^"* ~ 

•) Mens. April. .T^i Jul' iii;vl',. A 

Vol. IX. 44, 



328 



ferretur. Sed felicior, nee sine jiisto.viatico,' post duos 
iterum annos alterum suum ad has Cataractas suscepit 
HejCf lis ex mandalo interfuturus, qui auctoritale pubUca,i 
4e toto hoc operum raolimiue, decidendo taudem statuerent. 

pescriptioni jam memoratre adjunxerat solutio^es ya- 
rlorum^ hue spectantium, Problematum Hydraulicorura : 
quas cum post plurcs annos denuo viderp cupiens, Au- 
tographi sui copiara sibiexpeteretj nusquam reperiebatur* 
Ita per plures maaus eundo distr^ctum evanuerat. 

■ If ' *• 

Concessa KLiNGENsfjURNiB vacatlone setatis, ineunte,, 
anno MDCCLVII inter Candidates Professionis Physic8&, 
apud Sacram Regiam Majestatcm secundo loco commen- 
datus est Noster; munus ipsum reportante Matheseos Phi->^ 

losophiaeque Naturalis ad Academiam Upsah'ensem Ad- 

.1. -I 

juncto; Samuele Dur^o, qui priraura inter competi-v 
tores locum tenebatj cujus vacuum hoc. pacto Adjunct! , 
munus Nostro demum adsignabatur. Atque hand itamul- 
to post f) y jassus a Cancellario est Cathedram . tqeri 
Astronomicam, quatndiu in Rei Navalis Palaestra Car»ti- ' 
coronce instruenda occuparetur Celebern'mUs Str5mer: 
quo demum obtinente vacationem aetatis , anno MDCCL^J^l 
Ordinarfa in Scientia Siderali Professio diploraate Regia 
IIR demandabatur. 



/) Mens. Mart. 1768. 4.* 4-. .?'; 



329 '^^a^ 

-oil '•♦ExopiatiSsimura sic lUi obtigerat T^f*''^Mltft/•Jn''''6lr- 
-jus "bmnibus sibi demandatis partibus ita industriam, ia- 
cgemum,;fidem pirobavity tit omnes perfecti Doctoris Aoa- 
idetnici numeros explevisse merito censeatur. In Lectio- 
•nibus commendabant Eum ingenii perspicacitas, vocis sva- 
rvitas, atque maxime singularis ilia perspicuitas , quam 

Methodi Mathematicoe nativee evjdeutiae sua ipsius ingenii 
-l^c&.^ddebat. Indcfessam praeterea , in Discipulis for- 
pHiandis operam, arguunt triginta quinque sub Eo editee 
^fiolidioris .eruditionis dissertationes ; quefnadnioduni etiam 
_partimoexstaatia, in variis plurium Acadeniiarum Actis, 

ingenii Ejus Speciminaj partim, quos edidit, Libri, stu- 
jidium Ipsius Scieulias Mathematicas amplificandi testantur. 

o'iwi J>os'tquaih autem partim Adjunct!, partim Professoris 

"fniintre iiingcris, irt eirudienda Jiiventute triginta omnino 

'at/ftd^'Vrdiise^erat;' ahno'aetatis LVLto, vacationiem mune'-; 

ris se<"vato sialario, supplici apud Regiam Majestatem li-r 

•lidib) rpetHt9'::petitionem commendante Regis Regnique 

ISenafore, 'Excellentissimo Coraite CAROiiO FuEDERico 

-ScH£FFEn. Sed tarn celebri Academiam carere viro non pa- 

.tiebatur Regis, (Gust A Vi IUdi) iiiipsam amor. Tulit- ergo 

jNoster repulsam quidcm , sed honorifieanij quippe Cui de- 

crevit Augustissimus Rex, ut, ultra Stipendium solitum, 

CCLlmperiales ex aerario Academic© quotannis penderentur. 

S'iciii Cum Academiam XJpsaliensem idem iile gloriosissimse 
memorige Rex, tempore auctumnali ann. MDCCLXXXVI, 



.una cum Serenissimo Principe Flllo, praesentisB stte'ho^ 
nore per plures liebdomadas dignaretur, (cujusmodi favo.- 
ris Regii documentum plus siipplici vice Lyceo nostro 
contigerat) soepius ad se arcessi MEriANDERiWELMiuM 
jussit, collocuturus cum Eo, deque yariis rebus ad Scien- 

fjtias speclantibus siscitaturus Illius judicium, Harum una 

iprat Academise Militaris, quam animo turn Serenissimus 
Rex medilabatur, institutio j cujnsque necessitatem se evi- 
dentius introspexisse Rex ajebat, perlecta oratione Ejus 
de Scienihrum Mathtmaticanm in arte militari^ omnibtl/qut 

KijuT partibur, uiilitate; quam, in deponendo Preesidis ho-: 
nore, coram Academia Scientiarum Holmensi g) habue- 
rat Noster. Varia turn modestissime de optima ejusmodi 

■ Institutl forma monuit Noster j atque in primis, praesto 
ante omnia esse debere Librorum Elementariura in Ma- 
thesi, hujusque ad rem bellicam applicatione, cyclum» 
institutioni publicee fundamenti loco substernendum. 

Elapse hinc biennio, onus hoc Elementorum Ency- 
clopEEdiae Militaris elaborandorum anno MDCCLXXXVIII 
Rex Ipsi imposuity concessa interim a munere Professo- 
ris vacatione, priorique augment© salarii additis insuper 
trecentis imperialibus^ quamdiu duraturus esset hie Illi 
demandatus labor. 

Eodem anno Holmiam, ut locum suscepto negotio 
Gonvenlentiorem; commigravit; tantoque mentis ardore 

g) Ann. 1782. 



35i «^^ 

^)us adgressus estj ul intra- quinqufennimn inor6ft» Volu- 
mina manuscripta absolyeretj quoruhi ambitu continenttfr 
lAHthmetica , Giojjietria, Trigonometrik Plana ei Spheerica-, 
'Algebra^ Sectioned ■ Conicce^ Matheseos ad Tacticen applicatio 
in duobus voluminibus, Adronotnia^ in quantum arti na-^ 
^gandi ri'^cessaria- i^st, ipsa' denique Doctrtna de Art): Na- 
vij^andL' quae p artels omnes, n'ondum' exeunle anno sEer 



blili proXime praeteritl' nonagesimo 't^io,' ^tfelo subjici 
p^otui8sent.""Curri autem- ii'oc^fafetu'm non fuerit, impensaa 
pro impressione faciendae skie-Suhio nimis magnee lis visas 
fiiere, qui consilium Academiae 'Militaris condendae, mor-^- 
tuo jam Gloriosissimo Gustavo Iir:ti6, sub nlutata ali- 
quaAtiiin forma jam exsequerenlur. Hinc, cessante quo- 
que quatuor idnribrum emblumehto salarii, pro hoc labore 
ipsi deb-itd-'^ a reHquis, qufee reslabant, partibus, Archi- 
tectura nerape Miltian eV Ballistica , elaborandis destitit. 
Quae autem absplverat novem Voluraina, jam apud Re- 
giam .Scientiarum Militarium Academiam, cui eadem tan- 
dem muneri miserat, conseryantur. Appropin quanta au-» 
tem tempore, quo Upsaliae resumenda esset Professorii 
muneris functio, annum jam agens septuagesiraum suppli- 
citer apud Regem petiit vacationem astatis., Petitioni an- 
nuit Serenissimus Princeps^), pupilli turn Regis tutor j 
continuato simul tam Salario ordinario, quam augments 
illo primo ducentorum et quinquagint^ Imperialium. 

h) D. 20 Maji 1796. ./.„,^t ..i^^n./J ..hijijaoli , ;o,.S 



552 

•i.Io'^inBi> quo tofficio praefu<ral, temporei, uorf docen«* i 
€is tantutn Disciplinis MaUieniat)ci$, sed: ex:coIendis etieun 
^uerat intentus. Inter varia ectientU \ingenii ,Mg,umepta,, 
(quae' Ipsi proposueyat, dum adhuc in^vivis erat, KiiiNc 
c-BNSTJERNA, erat celfbre illu^i Probiema trium corpcofunf^ 
j^m turn a sumpila ,Geometris perlimari, cooptum. Ilujuf 
foafect^m a se solutionepi, ad aipicissin]qm.,sibi litter^^ 
rumgue cpnjmercift jupc^^im Geometratn , Me^olaneneepji 
|*4*,LJ^i7M If'fiisiuii. ^np »MJDCCjpXyi| tfansraisit^„fiu^ 
Wndem in opusculo. ^ipajtJltOfc^.quod pAN^,^ELANl|yil ,ff 
BA^IiiLl , I^j^^f , af^^fftad ftlUruni commenimi demoiibu^ 
l^fpce .ii;i$pvihitur J \\Xf& cum sua ipsii^ Prpbl.^niati.s ejusp 
d«ra enodati^ne, •pno.fJVIDC?C;U^P^ P,arm0e edendani cu- 
j;aj(iti; CUJU3 Quidepi, Jibg^ (1091:9, [t^tum e^templana , terre- 
Stri hue transmissa itinera ,^ Vpsaliampei:v^enere^qu^q]^^^^^ 
g>qta,,iQUse mari raitlebantur,, iia^fragio obsorpjtis, .^v 

-»J' Scieritisri, (piam'^k)fitebatt*',' cortiniodis ^oxime in* 
servithrns, Cohtpeetum suum Pro^tectionttm Afirvnomicarum 
eontinml'tm fandamenta Astronomice anno MDCCLXXIXi in 
piiblicam lucem emisit; cujns libri vix sexaginta Exemplis 
intra Patriam remanentibus , rellqua haus^t Matbematico- 
rrtSi exterorum curiositas; quorum suffragiis tara landa-. 
bniter innotuit, ut etiam praelectionibus Astronomicis in 
Cotlegio dtlla Breva Mediolani habendis, fundamenti loco 
publice Bubsterneretur i)» 



;iL' cmi' 



Zach. Monalhl. Corresp. Jan. j8o4. JliiTtJjr-.Q-t*™ 



kiii- 



'■^^ 



'^^ Membrum sibi matutfe ^j- Eaih^ -idsclverali't'' Ri» 
Acadetoia Scientiarum Holm'ens!s,'' aeque ac hasc iiostifi'^ 
cum instauranda esset, Societas Rfegia Scientiarum^^ ^ua4 
ruih hsdc quidem quUtuor, ilia tredecim numeral cotii^ 
meirtaridS; quibua utriusque Acta olttiavit. ' '"I 

' ^.j^cw-um quidam argumpnti pwe Geometarici sant^ 
quippein quibus artificia quaedam certas iEqqationes dif- 
fer^ntiales secundi a^ti^rmpqp^o ordlnn^i iotejgrandi docen<;> 
tmr; quorum exempla in ActJs Academige Sjcientiarum Hol- 
mensJs ann. MDCCLl^V, MDCCLXXII et ajDCCLXXXiy^f 
proposuit: reliquorujn autem haudpauci Astronomiam ); ■ 
eamque maxime Physica^n, sppctant. Sic in Anmadvef'^^ 
sionibuT in Theorkm Lwice d'AUmlfertianam, qujie iisdem 
Actis ann. MDCCLX insertae iegtmtur, partira commis- 
sos.quosdara ab iillUstri. AuctoJre calculi erroresy partim 
alia qucedam baud satis 'caute enuntiata , permbdeste femenl- ' 
da*, -in iisdem; Actis ann. MDec3L,XVI Noi}arii propd-'^ 
suit mithoium invenjendi Orbitam, qtiam circa commune StK' 
stthiatir Planetarii centrum gravk'atis Sol defcribit ,'< quod ' 
Probleraa a.Geleberrimb D'Alembert non sine ope ^- 
quationum diiTerentialium secundi Oi'dinis fuerat solutiim.^'^ 
Ad simplicfssimura autem, '.^fei*fi'eripot^iti"calcuiurn^ hoc' 
ipsum reducturus Noster, centrum primo gravitatis Pla-' 
netarum,ejusque, circa centrum coimjiune totius fiyste- 

luiiLilloa cii..':i.u> -fniiiioa <:lb.if;iii>i(i J ihlaxiflnv K 
Joj \Mc& ann. X7O0. * 



.1 



-^^^p 354 

ven^ centrj^ prioris circa -po^cri us ,^cmj{a,, adjisimilgm 
tand«i:^iPQ^,9lu^it ex^contrar^a,pftrte,;9r}iil^^i S^Iis. Quo 
artificio) sola^ Algebif^B vi^ligarist ope, (jjuscsi^pm . ot^ineri 
posse ostendit. Qi^^Uoneux df tHojori miaorive JnV'Pld\^Vff^ 
sibilis duratione per vires eidem ab initio coneeftaty tarn in 
Actis ' Acaa. ' Sfclfeht. Sf i/cklib^iliV ' anil. IVIDCrCL^eXl^'sequ. ,- 
quam 'in Actorum' Acid. Senensis Vof.'^ Vrto ' eximirianij 
ostensura ivitj bmhhuti gravilationis Legum ilfari, p^ 
quam gravJtas universe est in duplicata ratione distantifft-? 
rrum inversa, non aptissimam modo, sad etiam unicam 
iljam esse, per qUam inturbat'a-feub^stere possit universih; 
tas corporum. His addi merentur liini illi, Tlieoriam 
Lunqe spectantes, commentarii, quos Nov. ^ctor Soc. 
Scient, Ups. ydumen I.V:tuni complectitur ; in qtiibfls, 
praet^jf-,cetfr»> integvum cti4m • calculum. eraendse, pro 
vaip|^qnj^iii|9l^aU<^n^&>inYenienda,. fohnukc subduxiA; id 
qupd,^^^ ^I^J^eoria ^na Lunas neglexerat CLAinAul', iet 
Propositionet nomuUce, spectantes Integrationes functionum imr 
Ugralinm tx sinibus tt cosinibus, arcuum tircularium oriundo' 
ri(.«i, tarumqut reductiones ad Quadraiuras, in Volumine 
yi;to e^dttae, ut^ raultos alios, ^in ^pUs , Aca^emiaruiii pas- 

•'?? .^^ r)P^a ^!s^^f?^sf j^i y.^i^.&^nii ?P9^B?3^^F'm ^^^^^ 

-^^S(^d nee So Litterls Humaniorlbus ollosus fuit No-_ 
•ten Academide Upsaliefisis nomine, oratione ^oUemnl 



335 

«ermoneque Latiali, celebrata est ab Eo Academiae turn 
Rectore (d. iii Oct. anni MDCCLXIX) Felicitas patrice, 
ex lacro Hymencei feeder e Augustissimi Regis ADOliPrir 
F/iJDERici, cum Regina Clementitsima Ludovica Udal- 
RicA, post absoltttam inde ab auspicatissimis nupiiis annorum 
XXy perioduniy cut ex argento nomen fecit antiquilas. Lin- 
gua autein, ut instituta jubent, vernacula, quatuor ha- 
buit in Academia Scientiarum Holmensi Orationes; binas 
nempe praesidio abiens, quarum prima De scientiarum Ma- 
ihematicarum in arte Militari singalisque ejus partibus «/», 
altera De necessitate continuandarum Observationum AstrO' 
nomicarum; reliquas duas parentales, in memoriam Viri 
Atnplissimi , Secretarii Academiae Scientiarum Equitisque 
R. O. de Stella Polari, Petri Wargentinj atque Ma- 
thematum Professoris Celeberrimi Friderici MAliLEX; ' 
utriusque et amicitia sibi et scientia conjunctissimi. In 
monumentis pariter Academiae Litterarum Humaniorum, 
Historiae et Antiquitatum , in qua locum Ei ^ddidit Re- 
gina Ludovica Udalrica gloriosissimae memoriae, qua- 
tuor quoque commentarii Ejus leguntur; quorum primus 
est sermo aditialis De Matheseos in litteras humaniores in- 
Jluxu ; secundus De origine nominibusque Constellationum cce- 
kstium; tertius De Astronomice in Historia usu; quartus 
dcnique: De usu Linguce peculiaris in Scriptir Eruditorum 
adhibendce: ut orationem ibi parentalem omittamus, quam 
in memoriam Perillustris in Cancellaria Regia Consiliarii 

VOL. IX. '45. 



Equitisque R. O. de Stella Polari Benedicti FERRNEai 
habuerat Noster. 

Dilatando Astronomi'as in Patria studio inserviturus 
Conspectum suum Prcelectionum Astronomicarum in patrium 
sermonem sibi sumsit transferendum , recentioribusque 
Scientiae augmentis amplificandum ; cujus sic transformati 
operis Aiitographum Academise Scientiarum dono dedit: 
qua impensaa typi euppeditante, anno MDCCXCV noYum 
hoc in duobus Tonjis prodiit opus, simplici Astronomice 
titulo signatum 5 multoque, quam Latinum illnd, perfectius. 
Diyenditis intra paucos annos uniyersis fere quingentis 
exemplaribus , Academise snperfuere nongenti Imperiales 
in lucro; quorum centum et quinquaglnla in emtionem 
Collectionis Epistolarum Bernoui-xian^ expensis; reli- 
qui ad explendum , quod adhuc in impensis desiderabatur 
pro nova ad circulura Polarem dimensione gradus meri- 
diani absolvenda, insumebantur. 

Ita jam diu ingenio scientiaque inclaruerat Noster, 
lit plures Eum Academiae Socielatesque Scientiarum raera- 
brum cooptaverint, Petropolitana nempe, Berolinensis, 
Hafniensis, Gottingensis, Philadelphica, Taurinensis, Se- 
nensis, Parisiensis alque Institutum Bononiensc. Atque 
ad veterem quidem Academiam Scientiarum Parisiensem 
nominatim electus erat D'Alembert primum , eoque vita 
defuncto, Condorcet, qui Correspondentis , ut ajunt, 
loco litterarum cum Nostro vices servaretj quale prseterea 



7» 



357 



cum aliis commercium dilatarunt familiaritatcB , a simili 
Scientiarum cultu contractae. Sic Epistolas cum Eo com- 
mutabant et Leonhard. Eulerus et filius J. Albertus, 
D'Alembert, Paullus Frisiuf, Joannes Bernoulli, Kcestmr^ 
Fust, Zach, De la Landcj Delambre, Ronmoffskyf Schubert, 
Nartow, Bour goings ^acobi j Bode, Heyne, Schroeter, aliij 
quorum omnium litteras , uno coUectas volumine , donario ,' 
quo AGademi£e Ups. ditavit Dibliothecam I) j adjunxit. 

Impetrata, ut diximus, vacatione eetatis, reliquum 
temporis constituerat in otio litterario transigere ; sed cum 
vacuum Secretarii munus Ei obtulisset Reg. Academia 
Scientiarum, tarn honorifico vocatu vinci se passus est. 
Annuit autem ea honesta conditione, ut salavium an- 
nuum, hoc Illi nomine debitum, inter binos Secretarios 
turn vicarios sequaliter divideretur, quorum alter Obser- 
yatorii Astronomicarumque Observationum , Lectionum 
alter Thamicarum et Bibliothecse , ageret curam. In me- 
moriam gesti hujus per septem annos honoris, Numisma 
signandum curavit eadem ilia Academia j in quo adversa 
pars, ut mos est, faciem Nostri ostentat; aversa autem 
Uraniam globum dextra tenentem, suprascriptis circum- 
cluso capite verbis: Vetat mori. 

In meritis MEr-ANDERHjEiiMii, quibus rempublicam 
litterariam sibi devinxit, permagni erat momenti, quod 



/) Aun. i8o5, 



^'..i u'o KJjitii iijoiiisiaqo vih tK^ul%\j<it.'A (lu 



>t»^;,^- 338 

noyae ad circulum Polarem gradus meridiani dimcnsionis, 

su4 lile auctoritate, et supplicibus apud Regem precibus, 

primus fuerit motor atque impulsor. Petitioni nenipe 11- 

lius annuit Clementissimus Rex, communicato primiim 

cum Academia Scientiarum negotio; sicque publicis iin- 

pensis suscipiebatur nova haec ad Boream expeditio Aslro- 

nomico-Geographica: cui ut prosper successus adderetur, 

dici vix potest, qiianto animi ardore optaverit Noster. 

Earn tandem pari felicitate ac soUertia Svanbergius 

noster ad finem perduxit^ eaque ingenii sagacitate in 

Tractatu notissimo mj totam exposuit, utetlpsi^ et Genti 

nostrse, honorificum fuerit peractum hoc, tanta accura? 

tione, DImensionis negotium. Melanderhjelmio au- 

tem, de faustp consilii exitu, indeque redundante in 

Astronomiam lucro , Celebcrriwi per Europam Mathema- 

* * / iiiui 

tici jp^r litteras coiigratul^antur. 

...,,; ^Jectissimam »ibi ip Mathematicis, Astronomici* , 
Physicisque. Bibliotliecam comparaverat, septingentia cir- 
citer Valuminibiis constantem. Hanc Academiae Upsa» 
lienw non tantutn totoin donavit , annuatimque novos con- 
tinue superaddendo Hbros, quoad vixit, auxitj sed ei- 
dem etiam post mortem aiigendae consultum voluit, lega- 
tis eum in finem Bibliotbecae in antecessum quingentis Im- 
perialibys Solidis, quorum usura quotannis donanumhocce 
librarium augeretur. 



m) £xpu8ilioa de» operalioas failea eu Lapouie elc. 



SimiK munificentia octingentorum praeterea atque tri- 
ginta trium Imperialium Solidorum sura mam largitus est, 
cujus sortis foenus Stipendium constitueret, selecto cuidam 
Matheseos alumno quotannis numerandum. Huic liberali- 
tati jam pluribus antea annis praeluserat; cum ab Ipso et 
aipicis Ejus se&tumatissimis Collegisque Celeberrimis Fm- 
DERico Mallet atque Erico Piiosperin, sociata mu- 
niticentia trecenti et triginta tres Imperiales Solidi , una 
cum unius triente , Academiae dono darentur ; quorum fcx3- 
noi-e sublevaretur aliquis ex Juventute Academica, qui 
Ob^ervatori Aslionomiae in excubiis Sideralibus Amauen- 
sis.lgco ad&sset, 



1 1] :ji f * 1 1 . 



~il Meritis Melandebhjelmii non eui defuere Iionores, 
Nobilitatis insignia, nomine avito in MelandebhjelM 
Hiutatb , • anno MDCCLXXVIII Ei attribuit Rex gloi io- 
sissimae memoriae Gustavus Ilhtiusj addito, post septem 
annos, honore Equitis Regii Ordinis do Stella Polari. 
Juhente t9^n.dem SereBisfsimo antdiac Rege Gustavo 
ADoLi>Jao!„ asutp cnrrenlis jbmssiculi prime, dignitate 
aUctiis. firit in Ctocellaria Regia Consijiarii. Quae grati^c 
Regiae trJpliciter iterata docuraenta, quanti Bum 9ere- 
nissimi Beges nostri semper jfecerint, satis ostendunt. j* 

■""*"'SvaTis«imum conniibiale foedus anno MDCCLVlH 
injerat cttm consobriira sua: nobJlissimA Margaretha 
Catharina Frondin , vidua tum Judicis territorialis 
i*AURENTii BraLnerschold, filia cetprum Eli^e Fron- 



«^s^ 340 

BIN, in Collegio Cameras Regiae Consiliarii; quod jucun- 
dum sludiorum graviorum levamen, post unum et tri* 
ginta annos, amabilissimae conjugis tnorte cessavit. Duo- 
rum, quas ex Ea susceperat, liberorum, filius ERICUS, 
juris dicatus studio atque Dicasterio adscriptus Aulico, 
juvenis e yita decessit; sororcula in tenell^ jam pridem 
aetata coelestium chore illata. 

Facie erat Noster decora et liberal!, tranquillo se-; 
renoque vultu, hospitantis intus animi exprimente ima^ 
ginem. Claritate se vox, perspicuitate sermo comment 
dabat; cujus ingenua facilitas audicntiam sive et coUo- 
quentium Ei conciliabant et amorem et observantiam, 
Oculorum ea erat acies, ut, quaravis vitra ocularia in fu- 
turam necessitatem sibi comparavisset , lis tamen nunquam 
ne octogenario quidem major uteretur. Statur^ erat me- 
diocri, et prospera naaximam vitae partem valetudlne ushs 
fuerat, usque dura ultimis annis calculi eum invasere do- 
lores, et niraius corporis languor de appropinquante vitee 
termino admonebat. Repetitis tandem per plures dies 
Lethargicis ictibus, anno MDCCCX d. 8 Januarii placide 
obdormivitj postquara tres et octoginta amplius annos in 
terris expleverat Quod autem Ejus mortale fuit, hue 
translatum in sepulcro servatur, quod in templo Gather; 
drali Melanderhjjblmiak^ genti est propriuin. 

Sic de vita decessit Vir multis nominibus meritissimus. 
Non sagaci^simae tantum mentis; eruditionisque mnltiplicis, 



34i 

sed recte etiam prseclareque factorum et institutorum Iau= 
dibus floruit) adeo ut, guamdiu pretium suum ingenii vis, 
quamdiu decus suum integritas vitas et bonitas, quamdiu 
honorem denique suum Scientiarum amplificatio et increr 
menta tuentur; tamdiu quoque mansura sit Melander-: 
HfELMii nostn memojria. 




: .Ai ( 






34^ =^N^ 

lAVRf »b' Amk?iy €it Tautoribus Regix Socie- 
tati Scientiarum Upsaliensi, inde 6b ediio 
Actorum Volurnine septirno, dono dati; . 

■'r. Pwlifc;.: i.'.'i' ' . :.'''il<» -'".MrT'if) invr >f;o(I 

Flora Batavft 'rfoor en ondet opdcht VdH' J. C.^feW^ 
en Son, en beschreeven door Jan Kopp. UitgaVe'g — 14. 
39—72. Qv. 

(Munut Augustiisimi Rtgis Bttgii.) 

Cataloger ofver Grefve Tessins, Bkomells och 
flares Mineral-Samlingar. MScr. 

(Munus Regni Svecics Mareschalli, Regg. Ordd. Equi- 
tit, Commendatoris y Canctllarii&'c. ExcelUntissimi 
ComitiT CiiAUDii 1^'r.EMiNG.) 

Doct. Hartmans Berattelse cm sin Resa i flera af 
Sveriges Provincier 1752. MScr. 
(Munut' Ejutdem.) 
Monograpliia Apura Angliae, by William Kirby. 
Vol. 1. 2. Ipswich 1802. O. 
(Munut Ejutdem. J 

Transactions of the Literary and Philosophical So- 
ciety of New York, instituted in the Year i8i4. Vol. I. 
N.York i8i5. O. 

(Munut Primi in Canctllaria Reg. ab txptdiendit St. 
cretarii, Olavi Erici Bergii.) 



^Al ' 347 "^ ^ 

Imper. des Sciences de St. Petersb. tenue a I'Occasion 
de sa Fete Seculaire le 29 Dec. 1826. Imprime 1827. Qv. 

{Munut Ejusd. Academ.) ■ ' 

T5 Kaia. nsQi Eni^tjuwv AxaStifiia tt] sv JI$t^ TtoXu tij» 

zxaroyTliTi'V eavrtjg IlavriyvQiv to nQoorov ayeay. <P^. rfjUKpiog. F, 

{Muttut Ejusd. Academice, cui placuit insuptr addere 

argenteum eximpkr elegantis Numismatis in memo- 

riam Smeularis Solemnitatit ab Academia cusi) 

AUgemeine Nordische Annalen der Chemie , heraus- 
gegfeben von A. N. Scherer. B. 1— .6. 7. Heft. s. 3. 8. 
Heft. 5. St. Petersb. 1819—1825. O. 
{Munus Auctorii.) 

HaJUsd. Versuch emer Systemat. Uebersicht derHeilr 
qvellen der Russischen Reichs. St. Peterb. 1820. O. 

{Munm Ejusd.) 
' ■ I/ezione elementan di Cosmografia, di Geografia e 
di Statistica di JacoBo GrAberg di Hemso. Genova 
1819. O. 

{Mums Auctoris.y^- ■''^'^''^'''^ '^l ^'- 
-naiftt e^itjjJ n-? fifiq fjbanj^cjlji ladx'Kirieobnil/l qM'ioVL 

ExusD, Precis de la Litterature historique du Mogh'- 
rib-El-Aksa. a Lyon 1820. O. . 

(Munus Eitisdem.) . , ^ .„ 

Ejusd. Sur la Peste de Tanger en 1818.1819; trad, 
de I'ltalien avec additions par I'Auteur. Tanger 1820. Qv. 
{Munus Ejusdm.) , „ 



' •^*i^ 348 =^ 



>,,,j Journal of Travels into tlie Arkansa territory during 
thft Year 1819, illustrated by a Map and other engra- 
vings, by Th. NtJTTAL. Philadelphia 1821. O. 

{Munut Doct. Nic. Collin.) 
The American Gardeners Calender adapted to the cUr 
mates and seasons of the United States, by Bernu. M'Ma- 
HON. Fourth Edition. Philad. 1802. O. 

{.Munus Ejutd.) 

A Selection of the Correspondence of Linnaeus and 
other Naturalists from the original manuscripts, by Jo^. 
Ed V. Smith. Vol. 1. 2. Lond^ 1821. O. 
{Munus Editor it.) 

Ejusd. The English Flora. Vol., i— 5.. Lond,,i8a4, 

{Munur Ejusd.) 

Det Kongel. Norske Videnskabers Selskabs Skriiter 
i det i9:de Aarhundrede. I Bind. 1. 2. Heft. Kiobenh. 
i8i5. Qr. 

{Munut Reg. Socittat, Nidros.) 
Norske Mindesmaerker aftegnede paa en Reise igjen- 
nem en Deel af det Nordenljeldske, og beskrevne af Lor. 
DiDBR. KlUver, med 35 Steentryk. Christiania 1825. Qr. 

(Mima/ Ejutd. Societ.) ^ 
■'^ Index Fossilium Analysibus Chemicis examinatorum, 
Auctore Jon. Gadolin. Aboae 182a. Qv. 
{Munut Auctorit.) 



vr 



349 



-.", En;sD. Systema Fossilium Analysibus chetnicis exa- 
minator. secundum partium constitutivar. rationes ordina- 
torum. Berolini iSaS. Qy. liiWistt^) 

Ejusd. Novus Fossil. Index rationes ponderis, ca- 
pacitatis et Oxygenii partium constitutivarum ostendens. 
Aboae 1827. Qv. >. 
(Munut Mttta.) 
ErusD. Commentatio de Gemmis arte procreanuis. 
Aboae 1827. O. 

{Muaus Ejusd,\ jsddA - 

A Botanical NomencTator, by Wilt.. Forsyth Ja-. 
nior. Lond. 1794. O. " "' , 

[Munut Profess, et Equitit C. ZETTERSTRdM.) 
* ' Prodromus Stirpium in Horto ad Chapel Allertonvi- 
gentiufn. Auctore Rich. Ant. SAiiisBURY". Lond. 1796. O. 

[Munut Ejusd.) 
"" Tractatus de Vulneribus pectoris penetrantibus, Au- 
ciOTe €arolo Mayer. Pars L Petropoli 1825. Qv. 

{Munus Auttorit)-' '"^ "" •^'*t"*' ^"-' ^ ^'^ 

. BeytrJige zur chorographischen Kentniss des Flussge- 
biets der Innerste in den Fiirstenthumern Grubenhagen 
und Hildesheim. Eine Anlage zur Flora des Konigreichs 
Hannover, von G. P. W. Meyer. Th. 1. 2. Gotting. 
1822. O. ,^ .„ t., * 

[Munut Auetons.) 



-r.i Analecta Entomologica, Auctore Joh. WiLtt. Dal- 
MAN. c. Tabb. IV. Holmise iSaT), Qvt>n!T>;t icJnnKt 
{Munuf Auctoris.) . loj 

Forsok till en Blekingsk Flora af G. C. AspegikJn. 
Carlskrona 182 3. ' ' O. 

[Munuf Auctorit.) 

Annals of the Lyceum of Natural History of N.York. 
Vol. 1. N:o 1—6. 8. 10. .11. 12. N.York 1825,1826. O. 

{Munuf Lycei Hist. Nat. Neto-Tork.) , 

Abhandlungen der Konigl. Akademie der Wissen- 
•chaften zu Berlin. Aus den Jaliren 1822. aS. 24. Ber-. 
lin 1825. Voll. duo. Qv. 

[Munuf Reg. Acad. Scient. Berolin.) 
Tableaux Systematiques des Animaux MoUusques^ 
par AinJEBRAND df. Ferussac. a iParis s. a. Qr. 
{Mnnui Auctoris.) 
Ejusd. Monographie des Especes vivantes et fossi- 
les du Genre Melanopside, (Melanopsis) et Obss, Geolo^ 
giques a leur Sujet. a Paris iSaS. Qv. 
{Muttus Ejusd.) 
Ejcsd. Notice sur les Etheries trouvees dans le Nil 
par N. Cailliaud et sur quelques autres Cocquilles re- 
cueillies par ce Voyageur en Egypte, en Nubie et enE- 
thiopie. Paris 1823. Qv. 

(Munus Ejusd.) . . • 



•^^^ 343 :^ 



WSt-V" 



r..; An inaugural dissertation on Mercury, embracing ita 
Medical History, curativ action and abuse in certain di- 
seases by J. W. Francis. N.York i8ii. O. 

.^ (Munm Ejiitdem.) 
jj.jj.Hortus Elginensis, or a Catalogue of Plants cultivar 
ted in the Elgin Botanic Garden, in the vicinity of the 
City of N.York established in 1811. by Dav« Hosaci. 
3 Edit. N.York 1811...^ 0;*;. . 

CMtmuf EJmdetn.):^e'A',.- _AH'ild. .i/.JU.U' it oiisloo 

EjtrsDEM a Statement of Facts rerative to 'the Esta- 
blishement and Progress of the Elgin Botanic Garden. New- 
York 1811. O. ,^ . / <»iU. 5^I.,-j,tl. ../ HUP 

(Munuf Ejutdem,) ^ -.•-?>. ;r. <„.;.>' 

Ejusd. Observations on the Establishement of the 
College of Physicians and Surgeons in the City of New- 
York Sec N.York i8n. O. .» , .. joi i . ' 



(Mutmr Ejutdem.) \^v 



tXXT 



,lA..»t. ...„,.f^ 



Ejusd. Syllabus of the Course of Lectures on Bo- 
tany delivered in Columbia College. N.York. i8i4, .0., 
(Munus Ejmdem.J 

Ejusd. Observations on the Laws governing the 
Communication of contagious Diseases and the^^Meaus oi 
arresting their Progress. N.York i8i6. Qv. ? uJ^rl^diJci* 
.V . ., (Munus Ejusdem.J , -^ i'r'. tn 

TOL IX. 46, 



^^?^= 344 



■M*-* 



■TV 



'' li Delia nuoya Dottrina Medica Italiana Prolusione del 
Professore Giac. Tommasini. Bologna 1817. O, 
{Munuf Ejind.) 

Nuovo Trattato sulla vera Rettificazione del Circolo 
misnrato esattamente con il Diametro, da Gaet. March. 
ToMASst. P. I. in Roma i8i4. Qv. 
"■' ^ {Munut Auctoris.) 

Fu il Fucco , o I'Acqua che sotterro Pompei ed Er- 
colano di Carm. Lippi. Neapoli 1816. O/ ' ; 
-;;-, {Munut Auctorit.) 

- w- Cjusd. Corso di Scienze relative ftlld Mineralogio,, 
alia Geologia , alia Chimica mineralogiea e tuetaMufgica £ca 
Neapoli 1817. O. 
;, {MuttUf Ejtud.) 

Eldgium JoH. M EERMANNi , Auctore Henr. Cok&tP, 
Cras. Amst. 1817. O. • I - -^ '^ .'- -»io-L 

{Munut Archiepiscopi JAddBt titSuBliO^) 

*^'^(5l'M. FRJfeHNii de Academias ItfipeTialis Scientiar. 
Petropolit. Museo Numario Muslemico. Particula I. Pe- 
trop. 1818. Qv. 

a'lJ a '{Manar Auctoris) 

o -^^ji^rsD. DaS Muhammedarrische Miinzkabinet des A- 
siatischen Museums ddr Kajserl. Akadem. der Wissenschaft. 
zu St. Petersburg vorlSufiger Bericht. St. Peterb. 1821.O. 
{^Munus Ejusd.) 



-^^^-^^ 345 ^^ 



-c-JmEjubd. d« Musei Sprewitziani Mosquae Numis Kufi- 
cis nonnullis antehac ineditis, qui Chersonesi hiiniio eruti 
esse dicuntur Commentationes duaej plura eaedexn ut Nu- 
mismaticge ita Gepgraphiae et Historiae Asiaticee capita ob- 
scuriora illustrantes. Petropoli i^a^, QY':..u,u' 
, ... (Munuj JEjusd.) , , ; . _ , . 

Ejusd. Abulghasi Bahadiir Chani Historia Mpngolo- 
rum et Tatarorum , nunc primum tatarice edita auctorita- 
te et mnnificentia illustriss. Com. NicoLAi de Roman-; 
20FF. Casani i825. F. 

(Munut Ejusd.) .^rJ.-^.tiV- . lajiiGifcqo 

Transactions of the American Philosophical Society 
held at Philadelphia for promoting useful! Knowledge. 
New Series. Vol. i. 2. 3. P. I. N:o 1. a. Philadelphia 
1818—18520. Qv. 

{Munut Socieiat. Philadelphia^.) 

Catalogue of the Library of the American Philosoph. 
Society held at Philadelph. 1824. O. 
{Munut Ejusd. Societat.) 

Fragmenta Versionis antiquae Latinae antehieronymia- 
nae Prophetar. Jeremjae, Ezechielis, Danielis et Hoseae e 
codice rescripto Bibliothecae Universitati? Wirceburgensij, 
edidit Freder. Munter, Hafn. 1819. Qv. 

{Munut Editorit.) 



«^S^r 346 

-Hi: Ejusd. Syrabola veteris Ecclesiae Artis operilms expres- 
•a. Hafn. i8ig. Qv. 
(Muntts Ejusd.) 
• .. Ejusd, Die Odinische Religion. 1821. O. 
{Munut Ejusd) 
Ejusd. Epistola ad Sergium ab Ouvaroffde Monumen- 
tis aliquot veteribus scriptis et figuratis penes se exstan- 
4ibus.. Hafn. 1823. 
-■KhU.:.. {Munut Ejusd.) 

Ejusd. Om en nylig blandl Ruinerne af Karthago 
opdraget Punisk Grafskrift. Kiobenh. 1822. Qv. 
{Munuf Ejusd.) 
Ejusd. Narratio de Lucio, prune Eniscopo Romano. 

Hafn. 1823. Qv. „^ f u * r „ , \,'r . ^t ,p vv^VI 
{Munus Ejusd) , ; ^ 

Ejusd. de Rebus Ituraeorum ad Lucae III 5. Hafn, 
1824. Qv. 
'■'^i'''^'^'^- {Munus Ejusd)-^ y^y^' 

Ejusd. Der Stern der Weisen. Untersuchungen ii- 
ber das Geburts-Jahr Christi. Kopenh. 1827. O. 
-iiita-r.nu {Rtg, Societati dicavit Auctor) 

Memoires de I'Academie Imperiale des Sciences de 
*Slf^fersbourg l^omei— 10. St.Petersb. 1809 — 1826. Qv. 
{Mtinus Acad. Imperialis Scient. Petropol) 

Recueil des Actes de la Seance sollennelle del'Acad. 



«^«^ 35i 



A->K. SA 



ir — »r-> 



Rapport sur le Conconrs de iSaS relatif aux prix des 
Montagnes de TEurope, fait au nom d'une Commission com- 
posee de MM. Coquebert de Montbret, Girard et 
DE Fercssac rapporteur. O. 
• •'' (Munus Ejusd.) 

Extrait des Recherches Statistiques sur la Ville de 
Paris et le Departement de la Seine j Recueil de Tableaux 
dresses et reunis d'apres les Ordres de M. le Comte sjs 
CHABRoii. a Paris 1822. O. 

An Oration, delivered before the Medico - Botanical 
Society of London, by J. FnosT. Lond. 1825. Qv. 
{Muntis Prof, ei Commend. Qi ;P. Thunberg.) 

Nordischer Blumenfreund, oder Repertorium des 
Wissenwiirdigsten der Erziehung, Pflege &c. der belieb- 
testen Blumen, von J. H. Zigba. Riga iSsS. 
[Munus ^uctorii.) 

Nordiske Kaempe Historier eller Oversaettelser af de 
Islandske mythiske og romantiske Sagaer ved C. C. Rafn. 
1—5 Band. Kiobenh, i8a3 — a5. O. 

[Mtinus Profefsorit C, C. Raf>I.) 
FornmannaSogur, eptir islengkum handritum utgifnar 
at tillilutun bins norrsena fornfraeda Felhgs. i--5 Bindi, 
Kaupmannah. 1825 — •27. O.' 
{Munut Ejusd.) '-'^^•" 

Vol. IX. -«^^ ^7- 



Ky^^^ 352 *-%:^^^ ' 

Nordiske Oldskrift-Selskabets Vedtegter, og Selska- 
bets Tidende, Hermod. N.o i —8. Kobenh. 1826, 1 82G. O. 
{Munuf Ejusd.) 
Krakaas Maal, eller Kvad om Kong Ragnar Lod- 
broks Krigsbedrifter og Heltedod , efter en gammel Skind- 
bog og flere hidtil ubenyttede Haandskrifter, med dansk, 
latinsk og fransk Oversaettelse samt kritiske og philologi- 
skeAnm^erkningerudgivet afC.C.RAJN. Kobenh. 1826. 0. 
{Munus Ejusd.) 
Forsok,. att bestamma valsadt och smidt StSngjerns 
Tathet, Jemnhet, Spanstighet, Smidbarliet och Styrka, af 
Pehr Lagerhjelm. Del. i. a- O. med dartiU horande 
XI. Tabeller Qv. obi. Stockh. 1827. 
{Mumt Auctoris.) 

Catalogus Numor. Cuficorum in Numophylacio Aca- 
demicoUpsaliensi. Edidit et adoyaayit Joh. HemR, ScHftfl- 

DER. Upsal. 1827. Qy. 
{Mums Auctoris.) 



Errata: 

Pag. 177. lin. 7. merum lege verum 
^_ 1-8^ __; 6. concedebant — concedebat 
^, 185. — 16. tomattw = tomatus 




Ta,lj. I. 






4 Tab. tricep^f J, Tab cin^ulafu.^ ^ Tai /,•. 




trapunrhij- . j. Tab. wros^ei. 




7 . T*un . d^lLrta 




t')'<^ 



lO. Tan. ohsctt ra- 




ti. Tii/f . ,ft/i 



'iioptcit . 





JMS 



>^- Tab. ^featinj'. 





9. Ta ft . pu/cra 



S. Tafi . eifunthitii . 




Ai. Tan. ros train. 



J2.. Tt//t . atropo 




JI. T£tn . maura . 




rl*» 



./ 



TakH. 



Tifl>.I 





y 





Tab III 



/^, 



£ . Kdh*fOrt </^/- 



.r.^.. 



•^ 




TnL.IV.. 




E.Sd/wlm Jtl. 



Jl^. .>c 



w^'k-k 



\^i■, S-- 



T:.h V 




E.Edhalm del. 



iS^.sc. 




v-^ 



Tab VI. 










•v/'/ ^'*"4' ^-"^ n' , > 




Tal. A II 



-/ ? t> <>.' 






mimmi 



mm 






;!f!ffii