(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Af Linnés brevvexling : aktstykker til naturstudiets historie i Danmark"






/ 



r ^ '- 



" 






Sfccrf 



.' . .. 



ji 



J> 



OOtf. 



VV^ 



*V S: 

J. C. SOHIØDTE _. , 

4-3 
A4- 
1671 

AF LINNÉS BEEVVEXLING: 

AKTSTYKKER TIL NÅTDRSTUDIETS HISTORIE 
I DANMARK 



Historia semper optima vitæ studiorumque magistra fuit habita, tum 
quia variartim Doctrinarum originem et progressus docet, tura vero etiam, 
qnia recordatio summorum virorum, eorumque, quæ nobis reliquerunt, operum, 
nnumquemque, studiorum amore flagrantem, ad optima quæque præstanda, 
salatari stimulo excitat. 



H C. van HALL, Epist. ined. Caroli Linnæi, Groning. 1830. 



) 



Af ^Naturhistorisk Tidsskrift" 3. R. 7. B. 



•_ 



KJØBENHAVN 



THIELES BOGTRYKKERI 



1871 



IB,3 1903 



AF LINNES BREVVEXLING: 
AKTSTYKKER TIL NATURSTUDIETS HISTORIE I DANMARK 

VED 

J. C. SCHIØDTE 



Linnés efterladte Samlinger, Bøger og Haandskrifter eies 
som bekjendt af det Linneiske Selskab i London. Da jeg i 
Sommeren 1869 opholdt mig nogle Uger i England, ønskede 
jeg at gjennemsee Brevsamlingen, hvori jeg haabede at 
finde Oplysninger om Datidens naturhistoriske Bestræbelser 
i Hjemmet. Selskabets Bibliothekar, Mr. Kippist, viste mig 
derved al mulig Forekommenhed. Brevene ere ufuldstændigt 
ordnede og ligge for største Delen i de samme Indpakninger, 
hvori de ere afleverede fra Linnés Bo, men ere iøvrigt fuld- 
kommen vel bevarede. Samlingen indeholder Breve, tildeels 
hele Rækker af Breve, fra de allerfleste af Datidens Natur- 
forskere i hele Verden, og er følgelig af et ganske over- 
ordentligt Omfang. Allerede i de første Pakker, jeg aabnede, 
stødte jeg paa berømte danske Navne. Jeg saae snart, at 
kun Lidet vilde være at vinde ved at excerpere disse Breve, 
men at derimod et Udvalg af fuldstændige Afskrifter, i Be- 
tragtning af vor Literaturs Fattigdom i denne Retning, vel 
kunde afgive en ikke værdiløs Kilde for Videnskabens Historie 
i Danmark. Jeg indgav derfor skriftligt Andragende til Sel- 
skabets Bestyrelse om Tilladelse til at tage de fornødne Af- 
skrifter og til at lade dem trykke her i Tidsskriftet, hvilket 
man ogsaa med særdeles Velvillie gik ind paa, kun paa den 
Betingelse, i sin Tid at modtage en kort Beretning om de 
VII. 22 



\M 



nordiske Breve, afpasset efter engelske Forhold og beregnet 
paa at trykkes i Selskabets Tidsskrift. 

Jeg bar kun optaget saadanne Breve, som syntes mig 
at sprede Lys over Personernes Tænkemaade, Stræben og 
Skjæbne, og har udeladt alle naturhistoriske Enkeltheder, 
naar saadanne ikke udgjorde en væsentlig Deel af Texten. 
Af nogle Breve, især af Fremmede, har jeg kun meddeelt 
enkelte Yttringer, navnlig saadanne, som angaae Personer og 
Forhold, der omhandles af andre Brevskrivere. 

I Samlingen har jeg ogsaa optaget de ikke mange Breve, 
der ere rettede til den yngre Linné; de ere mærkede med 
en Asterisk. 



Balth. Joh. de Buchwald 

f. 1697. d. 1763. 

(1) Viro Illustri 

Carolo Linnæo 
Archiatro Reg: Svec: Professori Med: Upsal: 
Sal: pi: d: 

Balthas: Joh: de Buchwald 
Colleg: & Fac: Med: Havn: Decanus 

Nihil in votis mihi unquam fuit magis quam Doctiorum 
amicitia, qualem scriptis tuis d. 13 Sept: pergratis et acceptis 
immerito candide adeo obtulisti renumerationis loco pro Musa 
(: Pisan ex horto nostro Regio Tibi efflagitanti procuranda. 
Ambabus igitur hane amplector manibus & gratulor mihi de 
candore et amicitia tam inclyti Viri, quem inter Asclepiadum 
præsentis ævi Decora habeo, et cujus acumen ae ingenii foe- 
cunditatem tot egregiis hactenus scriptis erudito comprobatam 
orbi insciens admiror ceu de scientia naturali optime meritum. 
Accipe ergo cum hisce leviusculis meis Musam tuam ex 
horto nostro Regio Tibi ex voto transmissam tanquam meæ 
erga Te observantiæ et probitatis tesseram, et quanto ocyus 
indicamen satis vegetum & vivum deprehenderis, siquidem 



66.) 



facile mihi erit aliam transmittere Tibi desideranti tempore 
verno. Certiorem me facias rogo an flores bellidis in Svecia 
non gignantur, cum in hisce oris copiosissime crescant. 
2 d0 an Muscus Islandicus Borrichio catharticus dictus in 
Svecia ubertim inveniatur, et an experientiæ respondeat 
assertum Borrichii, quod scil: vere carptus purget, sed æstate 
vim purgandi amittat, atque si non nimis molestum Tibi foret 
exoptarem mihi majorem liujus musci quantitatem, ut effectum 
ejus in praxi ulterius perscrutari possem. 3 tio impertiri velis 
milii candide rogo judicium tuum minus fucatum de specimine 
Medico-practico-botanico beati Parentis mei Consiliarii status 
& Archiatri Regii nec non Professoris Med: edito åo 1720 & 
mox deinceps a me translato in germanicam linguam, an ni- 
mirum consultum ducas & operæ pretium hoc minus perfectum 
opus pluribus indigenis augere plantis, licet hortus noster 
botanicus plures capere non queat, et an methodus abcedaria 
ob scopum practicum sit continuanda, siquidem hane praxi 
medicæ magis accommodatam judicem, cum index morborum 
alphabeticus dictæ methodo felicius superstrui possit. Silentio 
denique præterire nequeo insignem animi mei voluptatem, 
quam aliquot ante menses percepi e lectione sententiæ Tuæ 
de aquis æstivo tempore stagnantibus rubicundo quasi tinctis 
non raro colore, quem ex animalculis ejusdem coloris oriri 
accuratissime demonstrasti, siquidem phænomenon simile mihi 
heic observare licuit ante binos, & quod excurrit, annos, imo 
quod magis hane aqvam purpuream in vase vitreo probe ob- 
turato asservatam denatis et corruptis animalculis viridescen- 
tem vidi experimento instituto å Dno Gerner Præfectos inter 
navales nostros Illustri in studio Mechanices excellentissimo 
& scientiæ naturali studiosissimo, quem tamen hactenus fefellit 
spes de inveniendo hic Polypo, quod curiosum omnino respectu 
generationis animalculum an Vestris in oris inveniatur averem 
scire. Pluribus Tibi molestus esse nolo, vetat quoque tem- 
poris angustia ob negotia tam publica quam privata tum & 
curas domesticas, quas nimia mihi peperit indulgentia. Nil 
itaque addam nisi votum: Servet Te Deus nestoreos in annos 

22* 



336 



sospitem atque incolumem nec non rae dignura amore Tuo 
habeas. Dabam Havniæ d: 10 8br: 1748. 

a Monsieur Monsieur Linnæus Archiatre de sa Majesté 
Svedoise Professeur en Medicine tres Excellent å Upsal 

hermed een Cassa forseglet og mk D. L. som alt op- 
legges hos Herr secretair Jon: Malmborg til vidre be- 
fordring. 



(2) Viro Illustri et longe Celeberrimo 

D: D: Carolo Linnæo 

Archiatro Regio et medicinæ Professori 
Sal: plur: dicit 
Balthas : Joh : de Buchwald 

Responsum ad gratissimas tuas mihi script-as d: 1 Nov: 
retardavit adversa corporis valetudo , nunc per Dei gratiam 
superata. Hisce igitur celare nequeo insignem animi dolorem 
qvem percepi a Musa Tua gelu fere adusta propter hortulani 
incuriam, cujus tamen contrarium mihi sanctissime promiserat 
Vir alias visus mihi semper honestus, nihilominus si hæc, 
qvam tenes, revirescere noluerit, nullus dubites rogo, qvin 
aliam instante æstivo tempore missurus sim. Liber de qvo 
mentionem fecisti editus est a me hic Havniæ åo 1721 in 
8tavo, Titulus ipsi est seqvens Joh. de Buchwald specimen 
Medico practico-botanicum in$ £eutfd)e iiberfeføt bon Balth: 
Joh: de Buchwald Med: Doet: Sed fatalis qvi heic ante 
20 annos regnavit Vulcanus plurima consumsit exemplaria. 
Mathematicus noster Junior Christianus Horrebow desiderat 
Vargentins Tabulas satellitum Jovis,.qvas prima occasione data 
mihi pretium statim soluturo mittas obnixe rogo, apprecor 
etiam continuationem mihi maxime accepti literarum com- 
mercii, qvod grata omnino mente agnosco, cum a Te erudiri 
me sentiam, qvare vehementer gaudeo qvod scribis Te futura 
æstate ans am concessurum fore mihi Te conveniendi in hac 
nostra Metropoli Regia. 

Pro Strena mitto Tibi ceu Exoptatissimo Fautori Votum: 



337 



Vivas et Vigeas diu incolumis et floreat perpetuo Magnum 
Linnæi Nomen eximium Patriæ suæ Decus. 
Dabani Havniæ d. 4 Januar: 1749. 

A Monsieur Monsieur Carol: Linnæus Archiatre de Sa 
Majeste le Roy de Svede, et Professeur en Medicine å Upsal 
Franco Elseneur 



(3) Viro Illustri Celeberrimo 

Carolo Linnæo 
Archiatro Regio & Professori Med: 
sal: pi: d: 
Balthas: Joh: de Buchwald 

Studiosus Medicinæ 3 circiter annorum in apollinea tamen 
arte non plane hospes tua methodo in Botanicis erudiri avet, 
& cum de tua benevolentia minime dubitem, commendatitias 
hasce ad Te ipsi dåre detrectare nolui, rogans ut hortum 
vestrum botanicum pariter ae naturalia aliaque curiosa invisere 
& perlustrare ipsi concedatur. Videbis illum Vir æstumatissime 
timidum qvidem & Platonicorum more obmutescentem sed 
maxime attentum & assiduum atque hine docilem omnino. 
Fato quasi exstinctæ hic sunt omnes Musæ tibi destinatæ 
prout ulterius narrabit præsens harum lator, adeo ut ex voto 
promisst» stare neqveam, licet non omittam omnes intendere 
nervos ut voto tuo satisfaciam si Deus vitam & vires con- 
cesserit. Orationem Jubilæam hic a me ceu Rectore magnif: 
habitam tibi transmitto perlegendam si tempus vacabit. Præ- 
sentiam tuam præterita æstate frustra, qvod maxime doleo, 
exspectavi, hane, si fieri potest, præsente anno mihi apprecor, 
cæteroqvin vivas diu incolumis & amare pergas 

Tibi penitus addictum 

festinante calamo. die 1 May 1750. 

A Monsieur Monsieur Linnæus Archiatre de sa Majeste 
le Roy & Professeur en Medicine tres Celebre å Upsal 



338 



(4) Viro Illustri 

D. D. Carolo Linnæo 
Arcliiatro Regis Professori Med: Upsaliensi inclyto 
Fautori et Amico suo exoptatissimo 
sal: pi: dicit 
Balthasar Johannes de Buchwald 

Annus jam fere agitur ex quo ultimæ Tuæ ad me datæ 
d: 16 May mihi gratissimæ profecto per Discipulum Tuum 
pariter ae meum dilectissimum Tych: Holm ad manus meas 
pervenere, quas grata maxime colo ae recolo mente, ae du- 
dum Patrono universitatis Regiqve Augustissimo perlegendas 
tradidi, unde maxima felicitatis spes affulsit Holmio nostro, 
qui ante menses circiter sex in Norwegiam missus, ut lui 
crudeliter et quasi endemicæ grassanti inter colonos in cir- 
cumferentia metallifodinarum habitantes mederetur atqve simul 
Naturalia ibidem producta fideliter observaret usqve ad men- 
sem septembr: et forte ultra, unde reducem ad exteras et 
remotiores regiones dimittere spero. interim præter omnium 
spem favor Magnatuni quorundam vel sors constituit heie 
exoticum et hactenus plane ignotum hominem Doet: Oeder 
ex informatione celeberrimi Halleri Botanicum extraordinarium 
cum salario 400 imperialium, qvem Facultas Medica cum toto 
senatu Academico Hafniensi Titulo Professoris minus . dignum 
judicavit propter specimen disputatorium de irritabilitate in 
hac alma minus ornate scite ae erudite elaboratum et defen- 
sum, qvem certissime ab Holmio nostro superatum iri confido. 
Hæc vero cuncta amplius Tibi Vir celeberrime enarrabit præ- 
sens harum Lator ornatissimus et doctissimus Medicinæ stu- 
diosus Petrus Ascanius Norwegus, qui Præceptorem atque 
Doctorem Te in scientiis ad salutarem artem plurimum fa- 
cientibus vere Roscium avide petit, et obtinere sperat, qvem 
favorem si ipsi præstiteris facies mihi et studioso rem gra- 
tissimam Tibi vero honorificam, animumque meum ad omnia 
officii genera jam olim paratissimum ulterius Tibi ad cineres 
devincies. Præter leviores quasdam dissertationes quas an- 



339 



gustia temporis colligere permisit Mus ara tuam secum adpor- 
tabit, utinam fausto magis qvam antea successu! 

Dabarn Hafniæ 

d. 22 April: 1752 

Viro illustri «fe Celeberriino D: D: Carolo Linnæo Ar- 
chiatro Regio Svec : Professori Medicinæ P : O : in Acade- 
mia Upsaliensi bæ amice pateant. 

(5) Viro Magnifico, Illustri, Excellentissimo 
Fautori et Amico æsturaatissimo 
S: pi: d: 
Balthasar Joh: de Buchwald 

Maximas qvas possum gratias ago et plures habeo ae 
debeo pro humanitate tua et benevolentia exhnia, qva digna- 
tus es strenuum maxirae Apollineæ Årtis Cultorem Georgium 
Tychonem Holm privatos inter tuos excipere Discipulos, tanto 
hoc Tuo beneficio me Tibi usqve adeo devinxisti, ut qva ra- 
tione obstrictum meum et gratissimum erga te animum de- 
monstrem dubius et anceps omnino hæream, et hine faventia 
exoptem fata. Hoc momento accipio epistolam ab inclyto 
Medico Sam: Benj : Cnoll commorante in Castello apud Indos 
Orientales Tranquebar dicto, communicante descriptionem Bo- 
racis, quam accuratius perlegere tempus nondum permisit, et 
cujus copiam tibi, si desideraveris , alia vice transmittam. 
Subsisto hic cum oranigenæ felicitatis voto; suramum Numen 
servet Te diu superstitem in Tui Tuorumqve commodum, 
Patriæ Decus, Scientiæ naturalis pariter ae salutaris årtis 
incrementum. 

[Uden Datum.J 

Viro Excellentissimo Illustri D n0 Carolo Linnæo Magni- 
fico Universitatis Upsaliensis Rectori, Archiatro Regio et 
Professori Medie: Publ: 



340 

Georg Tycho Holm 

f. 1726. d. 1759. 

(6) Illustrissimo D n0 Archiatro Carolo Linnæo 

Botanicorum nostri ævi Principi longe celeberrimo 
Fautori ae Præceptori æternum colendo 

S. P. D. Georgius Tycho Holm. 

Pro immensa Tua erga me peregrinum et Tibi plane 
ignotum benevolentia ae humanitate, pro innumeris, qveis me 
indignum cumulasti beneficiis, pro solidissima, fidelissima, 
laboriosissima ae plane gratuita per integrum annum infor- 
matione bumillimas immortales et qvam maximas Tibi ago 
habeoqve gratias. 

Ad Te prius scribere nolui, qvam Te simul certiorem 
facerem de Musa, qvam Tibi promisi. 

Professor Buchwald et ego hunc in finem duos abhinc 
dies profecti fuimus Fridericsbergam ad hortum Regium, extra 
civitatem situm, in qvo coluntur Musæ, ibiqve vidimus 3 plan- 
tas juniores hocce anno å Matre separatas ae seorsim plan- 
tatas, ita ut impossibile sit unam harum ad te mittere ante 
hyemem partim ob ingruens frigus partim ob teneritatem 
plantularum, qvæ nondum sufficientes egerunt radices. Per- 
svasus autem sis, Te proximo vere unam harum Musæ plan- 
tularum certissime participem fore. 

In eodem Horto regio varios Cactos, Éuphorbiam, Stape- 
liam Mesembryanthemum aliasqve in Horto Tuo Upsaliensi 
enumeratas nec alias ofFendi plantas. Inprimis hic magna 
habetur copia Bromeliæ vulgo Ananas dictæ, cujus fructus 
maturi mensæ Regiæ apponuntur. 

An speciem Abietis, Larix dictam, nec non Arborem 
Coffeam habetis; sin minus, Te jubente, simul cum Musa 
proximo vere easdem ad Te mittam. Qvo tempore simul 
mittam Cranium Phocæ (Fn. Sv. 11), si desideras; item 
Buchwaldi Specimen Medico-practico-Botanicum et Disserta- 
tiones Historiam naturalem Islandiæ spectantes, si eadem å 
Prof: Buchwaldo præterlapsa hyeme missa adhuc non acce- 
peris. 



341 



Mox post reditum in patriam, eundem Academiæ Can- 
cellario indicavit Prof: Buchwald, missis simul Tuis literis 
coruinendatitiis ; å qvo tale responsum tuli, qvod Regi nostro 
Clenientissimo Tuas ae Buchwaldi ostendisset literas, Rex 
qvoqve retulisset, se data occasione mei fore memorem, si in 
posterum studia å me incepta cuin eodem ae hactenus con- 
tinuassem ardore; qvantum vero ex tali promisso ad me 
redundat lucrum, cuiqve facillimé patet. 

Professor Buchwald et ego cunctis allaboramus viribus, 
ut proximo anno ad Indiam orientalem vel qvandam Africæ 
oram mihi daretur accessus. 

Nullas hic inveni plantas sponte crescentes, nec insecta 
præter ista, qvæ vel in Flora Tua Svecica vel Fauna allata 
ae descripta sunt; Solå Lactuca folio et caule spinoso 
exceptå; sed longius ab urbe iter impedivere pluviæ continuæ. 

Vidi Zoophyton a Cl. Wormio in proprio Museo sub 
nomine Stellarum arborescentium descriptum, qvod in 
Mari Norvegico captum ad nostram Societatem misit Episco- 
pus Nidrosiensis. An a qvodam alio Auctore descriptum, an 
ligura apta illustratum sit, simulqve qvalis ei a Te assignata 
sit differentia specifica, lubentissime scire vellem. 

Episcopus Bergensis Norvegiæ nomine Pontoppidan variis 
Historiæ et antiqvitatum scriptis antea clarus, in conscri- 
benda plurimisqve figuris æneis illustranda Historia Na- 
turali Norvegiæ occupatus est, ad qvod opus promoven- 
dum 500 Imperiales (vulgo Rixdaler) illi donavit Rex noster 
clementissimus; quomodo vero tale in se susceptum opus 
expediet, eventus docebit. 

Seqventi anno forte duo studiosi natione Islandi ad Is- 
landiam mittantur historiæ naturalis indagandæ ae describendæ 
ergo; sed cui usui? dum nullus horum solidis ae veris Hi- 
storiæ naturalis fundamentis imbutus est. 

Uxori Tuæ dilectissimæ plurimam a me die salutem, 
humillimasque simul ae immortales meo nomine refer grates 
pro cuncta erga me benevolentia summaqve humanitate. Sa- 
luta meis verbis Filium tuum amicissimum, Filias charissimas, 



342 



meamqve qvoad nomen uxorem vulgo min $otte Sotnfruc 
Loefling. 

Lubentissime scirem, qvomodo valet auiicissimus meus 
qvondani Contubernalis D uus Loefling. 

De coetero Tuum in posterum favorem mihi continuan- 
dum liumillimus apprecor. 

Vive qvam diutissime felix in Scientiarum Augmentuin, 
Patriæ ae Discipulorum Tuorum singulare emolumentum decus 
et gaudium. Ita vovet Tuus ad cineres usqve devinctissimus 
ae humillimus servus, discipulorumqve Tuorum omnium longe 
infimus Danus. 

dab. Havniæ d. 8. Septembr. 1751. 

(7) Excellentissimo Perillustri atqve Experientissimo 
D. D. Carolo Linnæo 
S. R. M. Svec. Eqviti aurato, Arcbiatro et Professori 
longe celeberrimo 

Præceptori et Fautori æternum colendo 
S. P. D. 
Georgius Tycho Holm 

Qvanqvam pudor facile vetaret, meque å Consilio ad Te, 
Vir Excellentissime ! tot tantisqve gravissimis onustum occu- 
pationibus literas dandi merito deterreret, dum mihi scribenti 
nihil suggerit præsens tempus, qvod tuam meretur perlectio- 
nem, solita tamen ista Tua et tot in me collatis immortalibus 
beneficiis sat comprobatå benevolentiå fretus, hisce Tibi lineolis 
molestiam exhibere præsentemque rerum mearum conditionem 
notam reddere sustinui, talis meæ libertatis culpam humillimé 
deprecans. 

Jam isto servitutis Praxeos Medicæ onere, qvo in Nor- 
vegia duos circiter annos pressus degi, excusso, pristinæ 
libertati pristinoqve, qvod mihi maxime in Deliciis est, Hi- 
storiæ Naturalis studio redditus re^dscere coepi; cumula- 
tissimis enim et qvam maxime tædiosis implicito negotiis ab 
officio ne minimum mihi vacabat temporis memorato Studio 



343 



impendendum; Uti antehac in duabus 6 Norvegiaad Te raissis 
literis indicavi. 

Havniæ per paucos commoratus menses Stipendioqve 
Academico jam jam donatus profectionem ad extraneas paro 
Academias. 

Q, vorsum ver6 potius ae prius qvam ad Te Fautor Gene- 
rosissime! me conferam, non video; Uti enim limpidissima ex 
ipso seinper fonte hauritur lympba, ita sane Historiæ natu- 
ralis, cui per tres perigrinationis meæ annos totum incumbere 
certum et fixum milii est propositum , solidissima cognitio ex 
eruditissima Tua Instructione facillimé promitur; A Te enim 
hujus scientiæ nostri ævi Principe veroqve Instauratore qvo- 
tidie detecta aurea Inventa typisqve divulgata f'reqventissima 
cedro digna Scripta qvantum luminis eidem accenderunt, ne- 
minem hujus Cultorum fugit; Si Tua itaqve venia Tuoqve 
Consilio ae Svasu fiat, Mense Aprili Upsaliam adire constitui; 
majori enim cum emolumento deinde coeteras Europæ Acade- 
mias Regionesqve me lustraturum fore nullus dubito. 

Si qvid hic reperitur, qvod Tibi apportanclum cupis, de 
Tua Voluntate per literas ante abitum me certiorem facias 
velim, qvi Tuum qvam lubentissime exequar Imperium. 

An Buchwaldi Specimen Medico-Practico-Botanicum cum 
duabus circa Islandiam dissertationibus accepisti? 

An Musa adhuc viget? 

An Jacobæi Museum Regium Havn: fol. c. Fig. it: Rum- 
phii Musæum Amboinense inter illustrissimi Tui Musæi inco- 
las numeras? Sin minus, eadem mecum afferam. 

An in Musæo Academico reperitur Unicornu sic dictum 
Marinum, numqve alias in qvodam habetur pretio; Tria enim 
istiusraodi cornua 4 s. 5 ulnarum longitudine heic venalia 
exstant; De qvibus ante abitum instructus, eadem, si jusseris, 
cum proxima navi Holmiam mittenda curarem. 

De coetero Tuum in posterum Favorem qvam humillime 
mihi apprecatum velim. Uxori Tuæ charissimæ natisqve Tuis 
dilectissimis qvam plurimam meis verbis salutem nunciare 
etiam atqve etiam rogo. 

Havniæ d. 23 Februar: 1754. 



344 



P. S. Literis, si qvas ante abitum meum ad me dåre 
Tibi placuerit, præter nomen meum inscribi potest: at leve- 
res til Ambts-Chirurgus Muxoll paa Vandkonsten. 

(8) Viro Nobilissimo atqve Experientissimo 
D: D: Carolo Linnæo Eqviti aurato 
S : Reg : Maj : Svec : Archiatro, nec non Professori Med. 
et Botan. Upsal. Ord. 

Præceptori æternum colendo 
S. P. D. 

Georgius Tycho Holm. 

Facillime inducaris, Vir Nobilissime ! ad credendum, me 
esse omnium ingratissimum, qvi tot tantisqve å Te cumulatus 
beneficiis post meum ex Svecia abitum per tantum temporis 
intervallum, ne unicam ad Te misi lineolam; Cujus desidiosæ 
literarum intermissionis atqve tarditatis gratiam facias, humil- 
lime precor, cum gravidam ejusdem causam ae justam excu- 
sationem afferre neqveo, præter unicam nec eam sat ponde- 
rosam, me, videlicet, nihil in Patria hactenus offendisse, qvod 
Tibi referendum judicavi dignum. Hoc qvamvis veritati con- 
sonum est, diutius tamen differre neqveo, qvin de præsenti 
mea fortuna variisqve post reditum in Patriam fatis Te cer- 
tiorem reddam: Humillimas easdemqve immortales in ante- 
cessum grates pro immensa in me Benevolentia ae summa 
humanitate Tibi referens. 

Mihi in Patriam reduci mox oblatum fuit iter in Arabiam 
desertam sumptibus Regiis instituendum; siquidem vero in 
eodem itinere vicibus et Mathematici et Astronomi et Deli- 
neatoris et Naturalistæ fungi deberem, me tali itineri totqve 
muneribus omnino imparem mox declaravi : nullus nostratum 
hactenus tale iter in se suscipere voluit, recusante qvoqve 
pjno Wiedemanno, qvi jam Goettingæ commoratur. Postea ab 
initio præterlapsi anni stipendium accepi itinerarium Regium, 
in Hollandiam atqve Angliam proficiscendi ergo,. Cum vero 
eodem simul tempore, Auctore et Svasore Supremæ Aulæ 
Regiæ Præfecto, Excell. D no Comite de Moltke (altera, ut 



345 



vulgo dicitur, Regis Manus ae intimus Consiliarius, ut aliarum 
Scientiarum atqve artium ita qvoqve Historiæ naturalis sum- 
mus Mæcenas atqve Promotor, qvi ipse haud parcis sumptibus 
pulcherrimam studiose conqvisivit rerum naturalium Gazam, 
rarissimis ae pretiosissimis superbentem conchiliis) novum in- 
strueretur Amphitheatrum Oeconomico-naturale Re- 
gium, in qvo asservanda ae oculis curiosorum exponenda 
omnigena naturalia nec non oeconomica, uti machinæ oeco- 
nomicæ, instrumenta agricultnræ formå minori (vulgo i Mo- 
deli) confecta. Cui Amphitlieatro mox præficiebar ut Lector 
et Demonstrator, qvi desiderantibus tam naturalia qvam 
oeconomica demonstrarem ; qvalibet vero Hyeme Historiam 
naturalem et Oeconomiam publice ae privatim docerem; iis 
conditionibus, ut duobus proximis annis domi prædicti Am- 
phitbeatri adornandi initium facerem (cui omnes meas collec- 
tiones naturales dicavi), et simul per æstates Patriam perlu- 
strarem ; deinde per duos tresve annos Hollandiam et Angliam 
peragrarem. Interea vero D nus Ascanius superiori anno ex 
itineribus in patriam rediit, qvi impensis Regiis iter per 
plures annos fecerat in exteris, eum in finem, ut Historiæ 
naturalis perfectiorem acqvireret cognitionem, tantosqve in 
his studiis fecisse profectus contendit et sat audax magna- 
tibus imposuit, ut plures Professiones publicæ Historiæ natu- 
ralis et Medicinæ in Italia, Germania et Russia sibi oblatæ 
fuerint, qvarum unam susciperet, si talem hic domi in Patria 
ei non traderent. Hine decretum est, ut ad prædictum Am- 
phitheatrum constituerentur duo Professores alter in Oeco- 
nomia "alter in Historia naturali: Qvoniam autem Ascanius 
contendit, se in oeconomicis minime versatum esse nec Pro- 
fessionem Oeconomiæ in se suscipere velle, sed ex Man- 
dato Regio soli Historiæ n H incubuisse : Idcirco Professionen! 
Oeconomiæ licet involuntarius in me suscepi. Sic stantibus 
rebus Oeconomiæ me totum addere et Historiæ naturalis stu- 
dium maximam partern missum facere cogor; Licet privatim 
in qvamcunqve Historiæ naturalis partern auditoribus Collegia 
dictitare mihi concessum est, liberqve ad omnia in Amphi- 
theatro observata naturalia mihi patet aditus, sive publice 



J4G 



sive privatim eadem demonstrare voluero: Publice vero per 
Hyemem (se. post reditum ex itineribus) Oeconomiæ privatam 
præcipue ruralem docebo, per æstatem materiam oeconomicam 
ex Regno vegetabili desumtam tractaturus, simulqve excur- 
siones Botanicas habiturus. Prof. Ascanius publice Minera- 
logiam et Docimasticam per Hyemem docebit, æstate vero 
Zoologiam. Me absente excursionibus botanicis præerit, qvas 
etiam incepit, me tamen præsente. Gramina et cryptogama 
non curat; nec secundum species determinat, sed plerumqve 
vel solum nomen Genericum vel nomen vetustum aut usuale 
allegat, vel dicit se nescire nomen. Sequenti inense, volente 
Deo iter in Hollandiam adgrediar, an vero in Hollandia aut 
Anglia vel Gallia Hyemem proximam consumam, non pro 
certo determinare possum, nec qvot annos an tres vel qva- 
tuor in exteris commorabor. In præsenti hic Havniæ fruor 
400 Imperialibus Danicis (circiter 600 ^latr.) una cum ligno 
necessario pro focis et domicilio se : 6 cameris in arce Regia 
Charlottenborg dicta, qvæ in ipsa Metropoli sita, antea fuit 
Sedes Principum Hæreditariorum, sed jam scientiis et artibus 
dicata est. Qvamdiu iter in exteris facio, salarium annuum 
duplicatum mibi conceditur; adeo ut Deo sit laus! sorte mea 
sat contentus degam. Ad universitatem Havniensem non 
proprie pertinemus, sed idem Honos (vulgo Rang) nobis ut 
Professoribus Regiis a Rege attributus est. 

Prof. Ascanius publice dicit, Te multos commisisse errores 
in Tuo systemate novo; Upsaliamqve adire cuperet, eum solum 
in finem, ut Te convinceret de talibus erroribus, ego vero 
regessi, qvod idem per literas vel scripta publica efficeret, 
ex qvo labore non levem reportaret gloriam. In itinere, qvod 
præterlapsa æstate feci per Jutlandiani, nil notatu dignum 
observavi, nec mihi factu facile erat; qvoniam nimis festi- 
nanter conficiebatur idem iter. Dimidia pars Jiitlandiæ se: 
occidentalis inculta ericetis et campis apricis sterilibus con- 
stat, ubi interdum per 4 miliaria nec arbor nec domus con- 
spicitur; Plantæ in his ericetis crescentes erant fere solæ 
seqventes: Erica vulgaris, tetralix, Vaccinium uligino- 
sum, Myrtillus, Vitis idæa, Oxycoccus. Arbutus Uva 
Ursi. Lolium perenne, Festuca ovina, Nardus strictus, 



347 



Juncus bulbosus, Galium palustre, Empetrum nigrum, 
Liclien rangiferinus. Surculi Populi tremulæ, ex ve- 
tustis radicibus hine inde uberius provenientes. Spartium 
scoparium, Genista tinctoria, pilosa, germanica. 
Aira coerulea, cnjus folia lata ex erica longe prominentia 
a Bobus avide appetuntur. 

In arena mobili, præter gramina et herbas å Te in Itinere 
Scanico enumerata, observavi in uno loco ad Oceanum occi- 
dentalem Jutiain alluentem, copiosissime in arena mobili pro- 
venientem et totum littus cum arundine arenaria occupantem 
varietatem Tritici repentis maritimam vulgari multo 
crassiorem et seminibus turgidioribus refertam,' culmi inter- 
nodiis articnlatim cum seminibus maturis decidentibus; altero 
in loco inveni airam canescentem totum litus arenaceum 
obtegentem, radicibus freqventissimis ad longitudinem fere 
pedis in arenam mobilem demissis; una cum Rosa spin o - 
sissima. 

Hisce diebus perlegi D. Prof. Oederi Introductionem in 
Scientiam Botanicam in Mss: lingva Germanica conscriptam; 
Hic contendit Generum in Regno vegetabili constitutionem et 
sanctionem esse impossibilem imo noxiam, et nomina Botanica 
qvoqve esse inutilia; Dicit enim, dum nomen per se nihil 
facit ad cognitionem plantæ, sed planta cognoscitur ex attri- 
butis suis et loco in systemate assignato, hine non tantum 
supervacaneum verum etiam ob nominum numerositatem et 
freqventiorem mutationem omnino inopportunum est, memo- 
riam tot nominibus onerare, sed æqve bonum esset, nume- 
rum et paginam ex Systemate Botanico, ubi afferuntur 
attributa et Signa & unde planta qvælibet cognoscitur, alle- 
gare. Dicit præterea, qvod Genera tamdiu non possunt de- 
terminari, quamdiu nondum omnes detectæ sunt plantarum 
species, et ut certum qvoddam stabilire genus qveam, reqvi- 
ritur, ut persvasus sim, NB: nulla alia in toto Regno vege- 
tabili planta jam detecta vel posthac detegenda sit, qvæ ad 
unam alteramve sub uno genere constitutarum specierum ma- 
jorem ostendat similitudinem, qvam istæ species ad se invicem 
se: congeneres. Qvoniam nullum attulit Exemplum suæ me- 
thodi, ejus mentem ex asse percipere non facile est; Qvan- 



348 



tum vero intelligere potui ex Introductione ejus, vult con- 
struere methodum natur al em, cujus Classium Characteres 
ex toto plantarura habitu et omnium partium structura desu- 
mantur, deinde qvamlibet talem classem naturalem subdividat 
pro lubitu, si possibile, in subdivisiones naturales, sin minus, 
ope notarum artificialium, continuando tales divisiones ad 
ipsas species, nullo habito respectu ad certum talium sub- 
divisionum numerum, sive Ordines et Genera; subdivisionibus 
majoribus nomina imponat, reliqvis et inferioribus nulla. 

Præter talem propriam methodum naturalem varias qvoqve 
aliorum Botanicorum methodos artificiales sed qvam maxime 
abbreviatas afferat, v. gr: Tuam Sexualem vel secundum 
mentem ejus å Staminibus solis, aliam a petalis, aliam å 
Calyce, aliam a fructu; Ex qvalibet tali methodo artificiali 
tantum allegare vult Nomina Classium et Ordinum, simulqve 
unam alteramve harum subdivisionum , minimé vero Nomina 
Generica sed horum loco numeros, qvi respiciant locum 
Plantæ in methodo naturali. Nullas adhuc vidi Figuras Plan- 
tarum Norvegicarum, sunt qvidem nonnullæ harum excusæ, 
sed nondnm divulgatæ. Figuras solas sine nominibus et De- 
scriptionibus primo fasciculatim seorsim edere vult, se: 60 in 
qvolibet tali Fasciculo; post 6. 1. 8 annos methodicum Cata- 
logum harum Plantarum (NB. tantum in Dania et Norvegia 
sponte nascentium) divulgare promittit; Hic catalogus con- 
tineat prædictas methodos se: naturalem et plures artihciales, 
Synonyma, Loca natalia, Nomina Incolarum; non tamen debet 
esse majoris molis, qvam ut instar Libri manualis facile cru- 
mena capiatur, hujus enim ope plantæ Danicæ recentes in 
Loco natali in campis, agris, sylvis etc: examinari et cognosci 
debent. Proxima hyeme ex Norvegia Hafniam redit D. Oederus. 
Postea D. Oederus, Prof. Ascanius, D. Jensenius medicus 
Nosocomii Regii et ego conjunctis viribus in edendo magno 
opere Botanico ad Floram Danicam pertinente collaboremus, 
se: qvicunqve nostrum præsentes fuerint, qvem in finem 2plici 
vice qvalibet hebdomade conveniamus. 

Jam demum in lucem prodiit Opus conchiologicum 
Regenfusii Textu atqve Explicatione non å Kratzensteinio 
sed å D no Cramero Concionatore aulico confecto. Dum enim 



349 

anno præterlapso divulgabatur idem liber explicatione Kratzen- 
steinii illustratus, varia præcipue in Prolegomenis minus apte 
nimisqve dure dicta qvibusdam Magnatibus videbantur, v. gr: 
qvando ostreas in patina mensæ imposita jacentes prolixe 
loqventes et concentum musicum instituentes proposuit, et 
qvod prirnarium fuit, Translatio Gallica plurimis in locis erat 
maxime falsa et å genio lingvæ gallicæ discedens. Hine totus 
primus Textus å Kratzensteinio elaboratus, invito auctore, 
jussu Regis suppressus est ae omnia exemplaria revocata; 
Prædictus vero Cramerus, Concionator aulicus, Polyhistor at- 
qve bonarum artium (vulgo belles lettres) sat gnarus, sum- 
mus Orator Germanus, novum jam adornavit Textum. 
In Prolegomenis enumerantur præcipua Musea naturalia Havni- 
ensia, simulqve additur, qvod baud immerito Lectori mirum 
videatur, Te in præfatione Musei Regis Adolphi Frederici 
nullam fecisse mentionem Museorum Daniæ, ad minimum 
Musei Regii, cujus descriptionem dedit Jacobæus, reliqva vero 
enumerat D' Argemille. 

Primarius tamen labor tam in editione Kratzensteiniana 
qvam Crameriana debetur D n0 Spenglero, Tornatori Aulico, 
natione Helveto. Hic Spengler Vir qvidem illiteratus, sed 
ob magnam animi probitatem, insignem in artibus mechanicis 
dexteritatem atqve habilitatem, et summam in Historiam na- 
turalem propensionen! non sat laudandus, selectissimam con- 
chiliorum collectionem conquisivit, qvam qvotidie novis ex 
Guinea, India orientali et occidentali, Norvegia et Islandia 
apportatis auget. Hic Auctores Conchiologicos perlegit, Syn- 
onyma atqve Figuras auctorum ad Tabulas Regenfusianas 
addidit, imo descriptiones fere omnes confecit. Concbilia 
rudiora eleganter purificare et ab exterioribus integumentis 
immundioribus denudare probe callet, tam opé aqvæ fortis 
qvam tornando, ultimo tamen artificio conchiliorum multa 
justo pulchriora ae præternaturalia evadunt. 

De cætero me Tuo Favori de meliori nota commendatum 
velim, meoqve nomine Nobilissimæ Tuæ Uxori charissimisqve 
filiabus plurimam dicas salutem, bumillime precor. 

Havniæ d. 1 Julij 1759. 
VI. 23 



350 
(9) Georg Christian Oeder 

f. 1728. d. 1791. 

Vir illustris, 

Praemitto reliquis omnibus, discipulum & amicum rae esse 
Halleri, Goettingensem Doctorem, nara, etiam si notior in 
republica literaria essem, quam per annos & vires licuit, vix 
tamen ad ineundam apud Te gratiam argumentum aptius 
fuerit. 

Tuus etiam discipulus sum, Vir Illustris, siquidem eos 
ex quorum scriptis profecerimus, maximi qui sunt, ut Tu es, 
Doctores publici, quos etiam non propius, non facie notos, 
sed ob publica merita unicuique privato venerabiles colimus, 
praeceptores appellare par est. 

Munitus Illustrium Virorum Halleri & Walhofii testimoniis 
Hafniam ante 4. menses veni, satisque fui felix, Germanus 
(Anspacensis Francus), ut gratiam inirem Virorum summae 
apud Regem nostrum fidei. Rex mihi significari jussit, pla- 
cere sibi propositum meum, collocandi pro virili operam meam 
sub eius ditione atque velle se ea uti. Nondum in definita 
statione sum, neque sum Universitatis membrum: interim an- 
nuente aula, Botanicae operam navabo. 

Spes est conditum iri in liac urbe Hortum Botanicum. 
Huic interim proposito exsequendo praeparanda est via. Pla- 
cuit initium a me rei gerendae fieri: datur mihi solum in 
aliquo regiorum in hac urbe hortorum, & promittuntur quibus 
opus erit. 

Juvabit me 111. Hallerus omni qua poterit ope. Scribo 
ipsi hodie, dåre me ad Te, Vir Illustris, literas. Itaque sine 
dubio in suis me Tibi commendabit. Plane non dubito fau- 
torem etiam Te futurum conatibus nostris, quemadmodum in 
Hortum Upsaliensem aliorum merita in descriptione eius horti 
digne laudantur; atque ut ne poenitere Te possit coeptae erga 
me benevolentiae , spero me effecturum iis omnibus studiis, 
quae expectari a grato animo possunt. 



351 



Ergo etiam atque etiam rogatus opem mihi fer, Vir illustris. 
Data venia, indicabo singillatim quibus opus erit. Interim 
facile judicans, incipientibus nulla non re opus esse, & op- 
time judicans, quid solo Hafniensi convenire possit, et collato 
Goettingensis borti Catalogo judicans, quid inde possim ex- 
spectare, quid non possim, mitte mihi, quaeso, plantarum 
semina quae praesto erunt, quo primum poterit fieri modo. 

Sumtus qui ingrediuntur, mittam, quamprimum indicatum 
fuerit. Officia amoebea praestabuntur quavis data occasione, 
animo paratissimo. 

Succedente tempore & commercio nostro literario, si 
sperare hunc honorem & hoc gaudium licet, dispiciemus quo 
modo non solum semina sed & integrae plantae, quae pote- 
runt concedi, transportari Hafniam possint. 

Serius ad hoc negotium, quod accepturus sim, admissus, 
video, cum jam multum annus processerit, grave initium, ut 
est omne initium, habiturum etiam ob hane caussam tanto 
lentiores successus. Sed spero etiam sic non defore cona- 
tibus meis successus aliquos, qui non effugiant certe aequo- 
rum judicum oculos. 

Spero mature his literis responsum, & responsum utique 
favens, si Tibi me probaro årtis & in arte tui similium viro- 
rum amatorem & cultorem. 

Vir Illustris, 

Tibi ad reverentiam dignis obsequiis 

comprobandum paratissimus, 
Hafniae, a.d.8. Apr. 1752. ,-, n , . ,. ~ , 

Georgius Chnstianus Oeder 

addo epigraphen literarum ad me dandarum: 

å Oeder, Docteur en Medecine, & Correspondent 

de l'academie roiale des Sciences de Gottingen, 

å 

Copenhague 

å Monsieur Monsieur Linnaeus, Archiater, & Professeur 
en Medecine å Upsal 



23* 



352 



(10) Hafniae d. 20 Juni 1761. 

Illustri Linnaeo 
Equiti ordinis de Stella boreali, 
Archiatro R. M. S. 
Professori Upsaliensi, 
S. P. D. 
Georgius Christianus Oeder. 

Dum Tibi, Vir Illustris, transmitto Programma de opere, 
Flora Danica dicto, quod una cum his literis ad te curabit 
Aulae nostrae Legatus, jussu insuper regis promitto Tibi 
Exemplar ipsius operis cum iconibus pictis, donum munificen- 
tissimi Regis, qui uti artibus scientiisque utilibus, ita scienti- 
arum clarissimis magistris favet. Tanto certius spero, Vir 
Illustris, Te non solum operis hujus inter vestrates benevolum 
commendatorem, sed et Instituti nostri Botanici totius, horti 
potissimum fautorem fore atque adjutorem, quem a Te pe- 
tendi favorem et amicitiam adeo Tuam, cum saepius esset 
consilium, nulla mihi aptior visa est occasio quam praesens. 
Rogo itaque Te ut persuasus sis, tanquam in arte magistrum, 
qui ingenti ingenio totum naturae regnum complectitur, labore 
omnia incredibili minute exsequentem, venerabundum me Te 
suspicere, et gratum fore studiosissimumque reddendorum 
officiorum, si Tibi placuerit nascenti nostro horto ex instruc- 
tissimo Tuo impertiri partern seminum et radicum quae Tibi 
supersunt. Nascitur hortus hic noster sub optimis auspiciis 
et proxima adeo privataque tutela Regis nostri, nec parcitur 
sumtibus, et redditus ego certae sedi, post longam in Nor- 
vagia absentiam, positusque nunc in libero studio, sublatis 
impedimentis , et omnium gerendorum norma certa præfixa, 
in instruendo demum horto, replendo, adornando, studium 
operamque ponere nunc possum ponamque. Sunt nationi 
nostrae mercatura per plerasque partes orbis terrarum extensa, 
nonnullae etiam extra Europam sedes s. coloniae, et supersunt 
nobis occasiones undique conquirendi plantas, quibus ut magis 
magisque utamur nec nobis ipsi desimus, elaborabo. Spes ergo 



353 



mihi est, etsi jam nunc in ipsis suis initiis non potest non 
esse pauper noster hortus, fore tamen post breve tempus, ut 
etiam nobis sit, quod exteris amicis horti communicando 
gratum facere et amoebea officia praestare possimus. Si 
peregrinatores nostri arabici, quos nuper audivimus Massiliam 
appulisse, ex istis quas adibunt oris, semina mittunt, quae in 
meas manus perveniunt, promitto Tibi, Vir Illustris, omnium 
aequam partern, et rogo te ne credas quod persuasurus te forte 
erit bonus Forskål, quem magni ceterum facio, sed qui nimis 
sane propria consilia amabat, et inde discedere bono ut aulici 
dicunt modo (de bonne grace) sane nesciebat, ne itaque cre- 
das, Vir Illustris, invidia nos erga amicam et vicinam ves- 
tram nationem teneri, quod si esset, sane de D° For skål 
omnino non fuisset quaestio. 

Additum quem vides Pinacis Tui Botanici indicem, im- 
primis curavi, ut commercium plantarum caussa cum amicis 
instituendum tanto redderetur expeditius libello, qui literis 
inclusus cum cursoribus publicis per orbem circummitti potest. 
Subjecta nempe virgula sub numero aut litera, quae quamlibet 
speciem designant, notas facio species quae praesto mihi 
sunt, quo oculo istic liquet, quid mihi desit, quid a me peti 
possit, et facillimo labore ex eo exemplari quod in meos 
usus paratum penes me servo, quotiescunque lubet in alia 
transcribuntur a famulo lineolae. Tanto etiam maj oris usus 
indiculus hic est, quod Catalogi loco tuo Pinace utor, et no- 
mina generico-trivialia inscripta tabulis ferreis oleo dealbatis 
et ex bacillis pendentibus, ipsis plantis apposita in horto 
nostro conspiciuntur. Si, quod enixe item rogo, amicitia me 
Tua dignari, ejusque usum concedere volueris, idque intel- 
lexero, transmittam ad Te aliud Exemplar indiculi notatis 
speciebus, quae mihi praesto sunt, transigam etiam quae cu- 
ram attinent seminum et radicum, quas benevolus concedes, et 
si Tibi lubuerit Hortulano Tuo eorum conquirendorum jussum 
dåre, videbo ut operae ejus pretium sit. Vale. 

Addo salutem plurimam et venerationis testimonium a 
D° Ascanio. 



354 



(11) Illustri Linnaeo 

Equiti aurato, Archiatro, et Botanico suromo 
S. P. D. Oederus. 

Gratissimae Tuae literae jam 16. Aug. scriptae nudiustertius 
demum ad me allatae sunt, quod miror, et nioneo, ut, si re- 
sponsum cum literis ad D n Forskål dåre velis, provideatur 
ne tantam patiantur moram. Nempe si Tibi placuerit com- 
mittere curae meae duas ad D. Forskål literas ejusdem argu- 
menti, curabo alteram ad legatum nostrum apudPortam otto- 
mannicam, alteram Londinum, ut cum navibus, quae quotannis 
ex Anglia Moccam Arabiae petere solent, mittatur. Sed haec 
quidem tentamina fieri possunt, at non audeo Tibi spondere 
pro certo in Forskålii manus perventuras has literas. Inde 
ex quo Constantinopolim Massilia profecti sunt niliil de Ara- 
bicis his nostris missionariis audivimus. Propositum ipsis 
erat per duos circiter menses Byzantii morari et circumspicere 
de optima .continuandi itineris ratione. 

Prodiit anno praeterito in Anglia Pelwyni alicujus scrip- 
tum de conservandis seminibus ex dissitis regionibus adpor- 
tandis, ope cerae. Nonne Tuum consilium, Vir illustris, redit 
potissimum ad usum salium refrigerantium ? 

Mittam propediem ad Consulem vestrum D n Kruger 
Helsingnorae degentem, atque eius curae commendabo quan- 
tocius ad Te transmittendum Exemplar integrum Fasciculi 
primi Iconum ad Floram meam pertinentimn, atrum seu sine 
inductis pigmentis, una cum parte Exemplaris picti seu illu- 
rninati, ut vocant, quod dono Tibi destinari nuper nunciavi. 
Huius quidem Tui exemplaris reliquas tabulas sine mora cu- 
rabo perfid et ad Te transmittam, quam primum poterit fieri, 
interim autem ex illo altero integro Exemplari tabularum pu- 
rarum de opere judicare poteris, et in eoncinnanda nova spe- 
cierum Tuarum editione hoc quidem primo fasciculo uti, quo 
facto rogo, ut exemplar hoc D° Mangor nostrati, qui apud 
vos nunc moratur, tradere velis. Additur huic fasciculo 
praeter titulum nomenclatura et locorum natalium mentio. 



355 



D n Forskål quod attinet, quem repeto magni me facere 
et negotio, cui adhibetur, plene parem, explicabo ulterius 
quae priori epistola scripsi. Cum cogitaret de jungendo sibi 
socio, debebat in tempore, et antequam ignotum hominem 
(quod non habeatur dictum animo contemnendi D u Falk) 
ignotum inquam administris nostris secum adduceret, propo- 
nere primum hoc suum consilium administris aulae no- 
strae , quod si non neglexisset et scripsisset antequam 
de nostrate aliquo juvene jungendo prioribus sociis hic loci 
cogitabatur, persuasus equidem sum, impetraturum fuisse ve- 
nias pro Falkio suo, quem strenuum praedicabat, et esse ne- 
gatas equidem improbo. At sero adveniens D us Forskål, 
postquam jam notefactum inter studiosam nostram juventutem 
et de idoneo homine disquisitum esset, eoque ipso, quod se- 
cum adductum D a Falk, nulla antea mentione ejus facta, 
præsentem sistebat, offendens administros nostros specie confi- 
dentiae nimiae, non poterat jure mirari, quod hoc quidem 
punctum non ferret. Attamen aegre cum ferret ne celabat 
quidem, culpam in D a Ascanium et Kratzensteinium trans- 
ferendo, quasi ex eorum proposito post ejus demum adven- 
tum de nostrate aliquo agi coeptum fuisset, ne scilicet voti 
sui compos Forskålius fieret, horum in se excitavit inimici- 
tiam, et querendo effecit apud aulicos nostros ut videretur 
injuste querulus. Quod de mea amicitia contentus fuerit, 
jucundum mihi est intelligere ex Tuis literis pariter ae ex 
ore D 1 Spengler, tantoque id magis, quod candoris mihi mei, 
cujus testimonium D us Forskål mihi praebet, conscius sum. 
Arno sane primo omnium loco veritatem, hane profiteor et 
tueri nitor, sed placide, neque me opinionum dissensus eo 
permovet, ut minus amem amicos, minus faciam magni magi- 
stros in arte, minime ut invideam. 

Itaque rogo Te, Vir Hlustris, ut ne velis suspicioni isti 
simultatis locum dåre, quae excitata a rumore, quem apud 
vos propagatum narras, videtur tamen apud Te non superesse 
nulla. Vel centies affirmavi D° Forskål, me tecum communi- 



356 



caturum siccatas plantas et seminum partern, quae ad me 
mittet. Nuper etiam, cum Massilia scribens peteret venias 
mittendi collectanea sua prouti occasiones forent et nationis 
alicujus naves praesto erunt peregrinatoribus nostris, aut in 
Galliam ad Lanvagesium, aut in Angliam, aut in Hollandiam, 
sine mora impetravit. Scribere ad Te ipsi licet, quando volet 
et poterit, accipiesque sana et illaesa quae in manus meas 
pervenient. 

Si Tibi, Vir Illustris, animus persistit benevolus erga me 
et mihi conditum novum hortum, grato animo a me acci- 
pientem semina, quorum spem facis, neque solum lubenter 
Tibi faciam copiam eoruin, quae forte etiam nunc in incuna- 
bilis grata Tibi alit hortus noster, sed etiam, cum par pari 
reddendo primis his annis sine dubio erimus impares, paratus 
sum ad persolvendum pretium eorum quae imparties, idque 
ut liceat rogo. 

Fervet adhuc apud nos aestas, et remotior adhuc videtur 
autumnus, quo ingruente, quando census plantarum copiae 
meae praesentis perfecero, ad Te transmittam libellum de quo 
nuper scripsi, cum adjectis figuris. 

Exspecto ante hyemem, ex voto D 1 Miller, bonas copias 
seminum et bulborum horti Chelseani, tum etiam ex Gallia 
et ex Hollandia et Germaniae locis compluribus, tum etiam 
ab 111. Hallero, qui mihi nuperrime scripsit novam se parare 
Enuinerationis meae editionem, eique scopo varias ipsum alpes 
perquisivisse, in alias, nominatim rhaeticas, propriis sumtibus 
idoneos juvenes misisse, postremis his annis. Est nunc in- 
spector Saliuarum Bernensis reipublicae et in valle qua- 
dam alpina degit. Exspecto propediem Floram Ingricam 
D 1 Gorter, quara in Norvegia penes amicum meum aliquem 
pro me deposuit, cum ibi appelleret cum nave, in qua patrias 
suas petebat cum tota familia, relicta Petropoli et cuncta 
sparta. Vale et mihi fave omni studio dum merituro benevo- 
lentias Tuas. 

Hafniae, d. 9 Sept. 1761. 



357 

(12) Illustri Viro 

Garolo Linnaeo 
Equiti aurato, Archiatro regio rel. 
S. P. D. 
Georgius Christianits Oeder. 

Inspecto Tomo primo novae editionis Libri Tui Species 
Plantarum dicti, qui his primum diebus in manus meas per- 
venit, perraoveor, ut quod in ultimis meis literis Te rogavi, 
denuo petam enixe, ne Icones Florae Danicae aliter quam 
sola commemoratione numeri tabulae cujuslibet, omissis no- 
minibus, excitare velis. 

Declaravi in Programmate edendi operis rationem et 
caussas, cur sejunctas a descriptionibus s. sermone et textu, 
ut dicunt, edamus icones plantarum, et palam est inspicienti 
plagulas iconum fasciculo primo adjectas, scopum non fuisse 
alium nisi interim dum textus paratur exhibendi saltem Syn- 
onyma potissimorum auctorum, qui aut descriptione et cha- 
racterum selectu, aut icone ad cognitionem uniuscujusque 
plantae adjuvarunt, ne incognitas plane reciperent emtores 
plantas. Synonyma inquam trado, quorum nullum palam pro 
meo nomine declaro sancitumve volo^, qui quidem non est 
meus labor hoc certe loco, siquidem unquam erit. Synonyma 
haec ordine chronologico dispono, incipiendo ab inventore, 
tiniendo in novissimo Tuo Pinace, omissis intermediis, qui 
momenti nihil ad plantae historiam attulerunt, excepto C. 
Bauhino, Synonymorum ad suum usque tempus collectore, 
neque possum mihi persuadere, quidquam rei interesse, sive 
temporis ordinem directum sive inversum sequaris, aut quid- 
quam de meo adversus hos quos excito auctores animo in 
utramvis partern concludi posse, quasi potiore mihi loco ei 
sint quos primum nomino, aut minus Te tanquam ^principem 
in arte virum suspiciam, quia ultimo in loco Systema Tuum, 
quippe novissimum librum cito. 

Haec cum ita sint optassem, et fateor exspectassem, ut 
citares fasciculum hunc primum sola commemoratione nume- 
rorum Tabulis inscriptorum, et cum Tua ubique nomina, ipsis 



358 



trivialibus insertis, a me expressa sint, adjiceres post propri- 
orum librorum mentionem Florara meam, ita ut factum video 
ad Cornum suecicam. 

Placuit autem Tibi, Vir Ulustris, generatira quasi a me 
adoptatum nomen citare primum quodque ex Synonymis ad 
quamlibet Tabulam spectantibus, quod quidem etsi a mea 
sententia longe alienum factum, ferri tamen potuisset, si modo 
auctorum libros, unde illa Synonyma petita sunt, simul no- 
minasses. At nunc, quando lectores Tui libri vident e. g. 
Saxifraga Stellari (atque eadem est ratio in plerisque aliis 
locis ubi mei mentio fit) lineam ultimam: Sedum alpinum 
CV Oed. Dan. t. 23, quid quaeso cogitabunt hi lectores de 
me, quamdiu meum librum non viderunt, neque me norunt, 
quid deinde de Te, quod pace Tua dixerim, quando libri mei 
copia ipsis erit? Primo casu insulsum me hominem crederent, 
nisi forte indulgentia aliquis, cui probabile non erit tali ho- 
mini opus regio nomini edendum demandari potuisse; aut ali- 
quis assuetus lectioni librorum Clusii errorem typographicum 
subesse suspicabitur : altero casu mirabuntur mirificam cita- 
tionem et meis verbis et sententiae meae illatam. Sane, Vir 
Ulustris, si placide velis perpendere totam rem invenies ita 
comparatam esse, ut qui inimico in me animo me opusque 
meum tecte deprimere cuperet, hoc fere modo rationes suas 
instituere posset. 

Enimvero persuasum . habeo candorem animi Tui a pro- 
fundissima Tua scientia non superari et longe a Te abesse 
tale consilium, ut potius mecum doleas locum tali suspicioni 
datum. 

Vix me, Vir Ulustris, hucdum in alterutram partern nosse 
potes, nisi quod Forskålius, uti ipse scripsisti, de me ad Te 
retulit, et quamquam non inclarui, nihil tamen memini in 
me esse quod me munusque, cui praefectus sum, in quo qui- 
dem orania de novo ordinanda sunt et intra initia subsistendum 
est, dedeceat. 

Ita ut Te amicitiamque Tuam, si mereri eam contigerit, 
maximi facio, ita nollim ullius unquam quantumvis celebris 
viri benevolentiam alio modo sectari quam qui utrumque deceat. 



359 



Persuasus itaque de candore et aequitate Tua, Vir Illu- 
stris, spero pronum Te fore ad impediendum, quo minus in- 
juria, quae mihi ex citationibus Tuis, etsi Te invito, tamen 
metuenda est, persistat, et ad emendandum illatam. 

Quamprimum commoda se occasio offeret transmittam ad 
Te integrura exemplar fasciculi primi pictum ab optimis no- 
stris operariis, turaque peto, ut illam diraidiam partern, quae 
nunc in manibus Tuis est, reddere velis ornatissimo juveni 
Fabritio, qui has Tibi literas trådet. Fasciculus alter sub 
prelo sudat, interim autem donec integer prodit, mittam Tibi, 
si cupis, Tabulas separatas quotquot impressae sunt, nempe 
puras, id est sine coloribus. 

Novissimae literae Forskålii Cairo datae erant Junio mense 
a. c. per Livornam procuratae, unde semina et msta, quorum 
mentionem facit, quotidie exspecto, siquidem mercatorum dili- 
gentia non deest. Continebatur in his literis specimen plantae, 
quara meo nomine insignare in anirao habebat, sed haec qui- 
dem planta certo est Cleomes species et quidem violacea. 
Si cupis transmittam. 

Vale et persuadere me inter eos esse qui non ultimae 
laudis reputant principibus placuisse in arte viris. 

Hafniae, d. 8 Dec. 1762. 

(13) Illustri Linnaeo 

S. P. D. 

Oederus. 

Minime iratus, at veritatem et existimationem meam 
amans, quae chara bono viro ut nihil supra esse debent, et 
veritati et mihi debeo responsum ad nuperas Tuas literas d. 
24 Dec. 1762 datas. Breve ut redderem pariterque clarum 
judicavi fore optimum, ut exscriptae parti epistolae Tuae sub- 
jungerem animadversiones meas. 

Nec verbum amplius addam, nisi commemorationem honoris, 
quo Te, Vir Illustris, ob ingentia in Botanicam merita, etsi 
mihi ut palam est alienum, prosequor. Vale. 

Hafniae d. 3 Jan. 1763. 



360 



En Excerptum epistolae Tuae. 

»Cum iratus sis, ut video, forte non admittas rationes, 
quas si admitteres non in rae offensus esses, sed potius in 
Te ipsum. Si liceat araice loqui, summa haec erit. 

Tua intercessione etc. 

Munificentissima sua manu potentissimus Rex Danorum 
Te 1) misit in suas regiones ad plantas patrias indagandas. 
Eximius pictor delineavit plantas omnium pulcherrime. Tu 
addidisti Synonyma secundum seriem aetatum cum nulla 2) Tibi 
placerent. Ego non capio, 3) forte nec ullus alius, quomodo 
possis emittere regium opus 4) absque descriptionibus in loco 
factis, et potissimum absque 5) nominibus plantis impositis, 
quod a nullo factum unquam vidi, nisi a Meriana in Surinam- 
ensibus; sed haec foemina erat. 

Ego non potui 6) Te allegare Tuamque Floram citare 
absque nomine. Nomina nulla aderant, nisi synonymica; de- 
bui itaque citare primum nomen paragraphi ubique, 7) ut 
indicarem tabulam in qua picta erat planta, 8) non vero ut 
indicarem nomen, cum nullum Tibi proprium erat. 

Quis unquam allegavit 8) ultimum Synonymon authoris? 
Si hoc fecissem, quid non de me, de philautia mea judicare 
potuisses ipse, quid non 9) omnes alii? 

Sed urges 10) quod debuissem nominare authorem, a 
quo Tu desumsisti primum Tuum nomen. Ego multoties alle- 
gavi 11) Vaillantium, Barrelierum etc: ubi assumsere Tourne- 
fortii nomen (non tamen nominato Tournefortio) , dum volui 
remittere lectorem ad pulchram observationen! vel figuram; 
non enim citavi authores seniores ob sua erronea nomina, 
12) sed ob suas illustrationes ; si allegassem antiquum au- 
thorem, crederet lector me eum remittere ad observationem et 
reperisset se seductum. 

C. Bauhinius etiam proposuit Synonyma secundum aeta- 
tes, sed semper his praefixit proprium nomen; 13) hoc si 
fecisses et Tu, nec de me nec de aliis doleres. Te ipsum 
accusas erroris, non vero alios bonos. Si placeat meo uti 
consilio, 14) edas, dum proximum emittas fasciculum, cata- 



361 



logum Tuorura nominum, ut sciant lectores, quo utantur no- 
mine Tuo, nam hoc 15) requiret a Te ipsa ars. Hoc decet 
Te editurum tam splendidum et vere regium opus; addas 
etiam si placet Tuas descriptiones , ne 16) malevoli in pe- 
jorem partern Tua interpretentur, et dicant egregie pictorem 
res suas egisse, Te vero nihil egisse.« — etc. 

En animadversiones meas. 

1) Liceat unice ad me tuendum, et absit invidia verbis, 
liceat quod ignoras credo, Tibi dicere, totum quantum est 
Hafniense institutum hoc botanicum coeptum esse et conti- 
nuari secundum mea consilia. A me selectus est hic quem 
laudas pictor, me duce pingit. Quaeso noli nimis pronus 
esse ad contemnendum hunc hominem, quem alii graves viri 
debent melius nosse, quam Tu potes. 

2) Neque piacent neque displicent, nam Synonyma su- 
muntur ubi reperiuntur, neque citantur nominis caussa (quod 
ad cognitionem rei nihil confert et tantum cognitae jam rei 
ideam in mentem revocat), sed ad clarius declarandum locum 
libri citandi. 

3) Quidni? nonne possit edi sylloge iconum sine descrip- 
tionibus, aeque ae descriptiones sine iconibus, quemadmodum 
tabulae geographicae sine geographia et geographia sine 
tabulis? 

4) Enim vero promissae sunt descriptiones et edentur 
post non adeo multos annos, quos ut vivas nec solus opto, 
caussae autem ob quas ab iconibus descriptiones separantur, 
declaratae sunt in programmate meo, quod vide dum ante- 
quam vituperes. 

5) Icones inquam, eduntur nunc primum, rerum ectypae 
seu formae, succedaneum herbarii, et Meriana, quamdiu hoc 
tantum agebat, ut rerum formas sisteret, recte, quantumvis 
foemina, agebat, nam si nomina adjecisset, quid poterant ad 
rerum cognitionem adferre magis sola et extra systematis 
nexum? Nos autem Synonyma adjicimus, ut emtores her- 



362 



barii lmjus, quod ipsis interim praebemus, possent id con- 
ferre cum botanicorum scriptis. 

6) Non potuisti? Utinam ita ubique citasses Floram 
meam, uti factum est sub Veronica 13 et Corno 4, aut quo- 
modo in Systemate Naturae citas Mulleri, Du Hamelii et 
Plumieri icones. 

7) Ergo debebas citare numerum ipsi tabulae insculp- 
tum, et uniuscujusque paragrapho praefixum. 

8) Quando citantur auctores, non citantur Synonyma ab 
iis collecta, sed eorum noniina propria, aut pro propriis de- 
clarata, ubicunque ipsis placuit talia nomina aut tradere aut 
declarare. 

9) Minime vero. Si ad calcem Tuorum nominum indi- 
casses plantam a Te definitam icone expressam esse, suo 
numero designata, in Flora Danica, quis unquam arguere Te 
philautiae potuisset? 

10) Et id quidem meo jure, nam non potuisti non anim- 
advertere, ita uti mentionem mei facis, omissis libris, unde 
petita sunt nomina, quae pro meis citas, ridicula reddi haec 
nomina, idque Tua sola culpa. 

11) Vaillantius et Barrelierus etc. e schola Tourne- 
fortiana profecti professi sunt nomenclaturam Tournefortii sibi 
familiarem: ego autem nihil tale professus sum. 

12) Neque ego bos remotiores auctores cito ob nominum 
concinnitatem, sed ob laudem, quae inventoribus et primis 
descriptionibus , potissimum omnium praeclarissimo Clusio 
debetur. Tanto minus haec mibi nomina imputare et obtru- 
dere debeas, quorum nec nostro nec ullo tempore, sine auc- 
torum commemoratione simul facta, sensus ullus est. 

13) Bauhinii scopus ex professo erat conscribendi pinacem 
seu concordantiam nominum, meus scopus alius pro praesenti 
non fuit, quam vindicandi emtoribus libros potissimos qui- 
buscum icones seu herbarium hocce conferre possent. 



363 



14) Si praeces meae quidquam apud Te impetrare pos- 
sunt, rogo Te euixe ne icones nostras aliter quam mentione 
nuraerorum tabulis inscriptorum citare velis, 

15) Quaeso quomodo hoc demonstras? Itane opus tan- 
dem est, ut quilibet novus auctor augeat cumulum nominum, 
quo jam nimis Botanica laborat? itane milii per Te non licebit 
Te aliosque in arte magistros venerari nisi unum milii assidue 
delegam et in ejus jurem verba? Anne nomini innititur 
plantae alicujus cognitio, nec potius characteribus," quibus 
quaelibet species ab omnibus reliquis civibus regni vegetabilis 
distinguenda venit? Si placuerit alicui characteres hos ab 
ipso aut aliis inventos, selectos, definitos, pro omnibus ipsi 
notis plantis, aut pro dato aliquo numero plantarum, verbi 
gratia spontanearum alicujus regionis, disponere justo ordine, 
quo lectores ejus, in contemplatione plantarum vivarum, 
manuducentur ad illum quemlibet characterem i. e. summam 
et complexum notarum cuilibet plantae competentium, qui in 
plantam quamlibet propositam quadrat; si ipsi placuerit sub 
quolibet charactere, a vicinis separato, tamquam vero funda- 
mento omnium quae de planta aliqua praedicari possunt, ci- 
tare auctores qui de tali planta scripserunt sive solum indi- 
cando paginam locumque libri, sive ascribendo nomen quod 
quilibet plantae illi assignavit; ipse autem nullum adjecerit a 
se fictum nomen, neque inter congesta synonyma ullum prae- 
adamatum pro praecipuo et suo declaraverit, tum talem 
hominem ideo infantiae årtis redargues, et hodiernae lucis 
literariae, barbarum quippe et librorum eorumque quae in 
orbe literario geruntur ignarum, commonefacies ? 

16) Hi quidem certe malevoli sunt et immemores pro- 
missi mei in programmate, aut si rationem operis cognitam 
habent, tanto magis iniqui et superbi, quod contemnunt 
quae nondum in lucem prodierunt. Alienum quidem a me 
est inter tales homines Te numerare, poteras autem commode 
ab ipsa commemoratione talis suspicionis abstinuisse, quae 
non magis me quam superiores meos laedit. 



364 

(14) Høiædle og Velbaarne 

Højtærede Herr Archiater 

For Deres Velbaarenhed haver jeg at forklare Sammen- 
hængen med hosliggende Brev fra Herr Miller. Min Ven 
Herr Justits Raad Hiibner, der i hans Nærværelse i London nu i 
nogle Aar har faciliteret min Correspondence med Herr Miller, 
skrev mig d. d. 21 Mart. sidstleden, at med en ung dansk 
Gartner som den Tiid var gaaet med Skib fra London til 
Helsingør, skulde jeg faae en Pakke med en stor Provision 
Frø fra Herr Miller til mig. Sidste Løverdag, 8 Dage efter 
Brevet indfand sig Personen med Pakken, den jeg aabnede i 
hans Nærværelse og søgte efter Brev, saasom intet var hæftet 
uden paa; skar altsaa envelopperne, en ydre og indre, over, 
da der under den ydre fandtes et Brev til mig, og under den 
indre frøcapslerne, 168 i Tal. Ved Gjennemlæsning af mit 
Brev fandt jeg disse ord: I have also sent a small parcel for 
Dr. Linnaeus, which I beg you will be so good as to forward 
as soon as you possibly can, og spurdtes da Personen, ved 
at lade ham selv læse ordene, hvor da denne anden Pakke 
var. Han svarede, at han ikke havde uden den for vore 
øyne, men at Herr Hiibner, da han tog Afskeed med ham havde 
talt om noget, som han vilde sende ham til endnu i hans 
Quarteer, men at han strax derpaa maatte om Bord, saa at 
om noget var kommet i Gartnerens Quarteer, har det været 
for silde. 

Nu kunde jeg altsaa ved at sammenholde Gartnerens 
Beretning med hvad Herr Hiibner havde skrevet og hvad 
Herr Miller selv skriver om a small parcel, ikke tænke ander- 
ledes, end at den Pakke for Deres Velbaarenhed var glemt 
i London, og gav mig saa til at indføre Capslernes Op- 
skrifter i min Catalogo pro anno praesenti og at nume- 
rere dem. 

Men Dagen efter, da envelopperne, som Capslerue vare 
tagne af, skulde tages af Veyen, befandtes paa den indre og 
følgelig skiulte Side af den indre enveloppe, nærværende Brev 
til Deres Velbaarenhed, hæftet til enveloppen. 



365 



I denne Tvivlraadighed og i Haab om at finde Oplysning 
i Brevet, proponerede jeg for min College, den jeg veed at 
Min Herre har Tillid til, om han vilde paatage sig at aabne 
Brevet, og da derudi ligeledes tales om a few seeds, ligesom 
i det til mig om a small parcel, saa er det endnu uafgjordt, 
enten Herr Miller har forstaaet den mig til Hænde komne Pakke, 
indeholdende 168 Capsler, følgelig ikke saa liden, og ikke nogle 
faa Frø, eller han mener en anden Pakke, der maa være glemt. 

For da at komme paa en billig Maade ud af Sagen, har 
jeg taget nogle Korn ud af Capslerne af de Sorter, som jeg 
mangler, og pakket dem sammen igjen, og skal i Dag ind- 
levere Pakken til den svenske Chargé d'affaires med Begiæ- 
ring, at han vil see den snart befordret. Jeg tænker, at om 
det end skulde befindes, at hele denne Pakke har fra første 
Tiid af været Deres Velbaarenhed tiltænkt, saa vil Min Herre 
dog ikke fortryde paa, at jeg har taget nogle Korn ud af 
Capslerne, ey heller paa min Omgang i Sagen. Kommer 
noget deraf op hos mig som maatte mislykkes hos. Dem, er 
det gierne til Tjeneste. 

Efter halvt Aars gamle Efterrettninger fra Livorno og 
gandske nye fra Amsterdam, kand vi med det første vente 
Ankomsten af endeel Frø, fra vores Missionairer i Arabien. 
Kommer det Paquet til Deres Velbaarenhed i mine Hænder, 
skal det strax blive befordret. Af det forrige Frø fra Herr For- 
skål ere nogle smukke Urter opkomne hos os, og Lævningerne 
deraf skal i Aar opelskes og oppasses af mig selv, da jeg i 
Sommer bliver nærværende i Kbhvn, men der kommer vist 
nogle af Herr Forskåls nye Generibus at gaa ind, f. E. Oederia 
n. er Cleome; Tliaumasta er Hypecoum, Gramen singulare er 
Crucianella. Jeg haver ordre at lade tegne det nye og sær- 
deles rare, som kommer op af Herr Forskåls Frø. Saasnart 
nogle Exemplarer af Flora Danica tre die Hæfte af beste slags 
ere færdige, skal Deres Velbaarenhed faa Deres. 

Jeg er med megen Consideration 
Deres Høyædle Velbaarenheds 

ydmyge tiener 
Kiøbenhavn, d 18 Apr. 1764. Oeder 

VII. 24 



366 
Peter Ascanius 

f. 1723. d. 1803. 

(15) Velbaarne her Archiater! 

For en rum tiid siden tog ieg mig den frihed, fra Kiøben- 
havn at opvarte D. Velb. med min Skrivelse, og tillige at 
oversende et exemplar af Prodr. Aet. Haf. Om samme ere 
D. Velb. rigtig inhændigede, har ieg naaet mit øie meed. 
Siden den tiid har ieg opholdet mig deels i Tyskland, deels 
her. Af mærkværdige ting er mig midlertid et og andet fore- 
kommet, sær her i Landet, hvor man temmelig kand fyldest- 
giøre sin Curiositét, dog det minste af den betydenhed, at 
ieg der med har kundet understaae mig at besvære D. Velb., 
hvis tiid, som mig bekant, er saa kostbar. For nærværende 
vil ieg forsøge at give en kort underrætning om et og andet, 
formodende at noget der af ei maatte være D. Velb. ube- 
hageligt. Mand har her ved Academiet i denne tiid nogen 
ledighed til Nat. Hist. øvning. Den afdøde Statholder har 
lagt grund til et publik Cabinet ved Academiet, som forvares 
udi en dertil opført Bygning ved siden af den Academiske 
have. Samlingen er ei mere end 3 aar gammel, og altsaa 
ihenseende til sin tiid temmelig anselig. Forraad af Con- 
chylier og Malm-arter er ret vakkert. Iblant de første har 
ieg fundet en Amiral ved sin teigning udentvil helt rar, thi 
dens mitterste bælte er meget bredt og med 3 sammenhæn- 
gende kiæder siret, ellers er den liden omtrænt 1* tom. lang. 
Mineralierne ere mest tyske og ungerske, nogle faae indianske. 
Den anseligste part er fugle samlingen, hvoriblant en hob 
americanske fra Curago og Surinam, præparerede af en Lieb- 
haber her i Byen , der og har opsigt over Cabinettet. Hånd 
tager den halve side, untagen foden bort, drager det meste 
af Kiødet inden fra ud, fylder rummet med aromata, over- 
stryger det invændig med vernis, og saaledes stilles fugelen 
op i en 4kantig Casse hvis ene Side er af glas, luft tæt og 
med noget volatile forseet. Ieg har hos ham seet fugle som 
sig paa denne maade have holdet i 10 aar. Med de Store 



367 

er det noget incomod, dog har mand i Academiet en ung 
Struds paa denne maade. Maaden er noget kostbar, men 
giver en magnifique anseelse. Med Fiskene har mand begynt 
det same, men det er aldeles urimeligt, og har ingen anseelse. 
Prof. Allamand læser publice her over, hånd er en Sveitzer 
's Gravesandes Discipel, og i physiqven vel øvet. Dette Aar 
tracteres af ham Ornithologien , hvor udi hånd følger herr 
Klein, fra forrige 7br til nu ere ei mere end 12 collegier 
givne. Skade! at det er et publik College. Dersom ellers 
denne Samling saa bliver ved at voxe, vil den med tiiden 
være anselig. 

Botaniqven vil formodentlig her nu tage nye kræfter da 
denne Profession skal skilles fra Medicinen paa det den des 
bædre kand oppasses. Prof. v. Roien som ved sin praxis 
anselig haver været hindret, afstaaer denne deel til sin Cousin 
den unge D. v. Roien, der i Frankrig og Engeland har an- 
vent anselig tiid paa denne Sag. Her findes som ieg har 
erfaret nogle nye Capske Genera, og af ham har man vel og 
at vente Flor. Leidensem. Med Mylii Gesandtskab gik det 
kun slet. Hånd har saa længe delibereret over hvor hånd 
vilde gaae hen, saa pængene her i Europa bleve fortærte, og 
da hans giæld i Engeland, hvor hånd alt i lang tiid med 
2 malere opholdt sig, begynte at stige, og ingen væxler mere 
vilde komme fra Gottingen, giorde hånd fornuftigst i at lægge 
sig til at døe. Vi fik og derved lykkelig anvendt 300 Rd r . 
Mand har i Engeland railleret derover, holdende fore, at de 
Svenske emissarier bædre havde lært oeconomien end de 
Tyske. Det skal være mig overmaade kiært, om D. Kaehler 
vel er ankommet til sit stæd og lykkelig fortsætter sine 
sager, hånd var gaaet fra Amsterdam 3 uger førend ieg kom 
did. Med et Skib fra Amsterdam har ieg screvet ham til 
forige 8br Maaned men intet svar haft til dato. Her Kleins 
nye Systema Conchyliorum, har ieg her forsøgt, at betiæne 
mig af, til at i orden bringe en Vens Cabinet, men tydelig 
fundet hvad multiplicatio generum fører med sig, nemlig 
multiplicatio conf'usionum. Ieg har og talt med Prof. Gaubius 

24* 



368 

der om, som maae tilstaae det samme. Den Methode, som 
ieg har været saa lykkelig, hos D. Velb. at høre, har der 
imod viist mig langt anden nytte. Prof. Gaubius er ellers 
temmelig nu avanceret med Sebæ Cabinet, fald det nu ei vil 
giøre nye hinder, at hånd i disse dage er kaldet til Peters- 
borg paa anselige vilkor, som chemiæ professor. Mand 
mener at hånd ei tager der imod. Academiet taber over- 
maade om det skeer. Det berømte Cabinet af petrificater 
tilhørende afdøde Oversten Porst, er for nyelig solgt i Am- 
sterdam. Skade at det skulde skilles ad! Petreficaterne bleve 
største deelen kiøbte for Prins Carl i Bryssel, og horribel 
betalte. Bemældte Prins samler der paa et artigt Cabinet. 
Der fantes et dentalium og en Ichthyolit, som vare extra 
ordinaire. De rareste ting bleve bæst kiøb solgte. Enken 
havde tilbudet Academiet det for 4000 gi. nu troer jeg hun 
fik 7000 gi. Paa samme Auction havde ieg den Ære at tale 
med den berømmelige her Cliffort, hånd er endnu ganske 
rørig og munter, men om hans have bør det vel hede: qvan- 
tum mutatus ab illo. En Herre i Haag Mons r Vosmaer, der 
nu skal have det bæste Cabinet her i landet kiøbte og noget. 
Vi har den samme at takke for det fameuse Værk af am- 
boiniske Fiske og Krabber af Mons r Renard, som hos R. et 
I. Ottens i Amsterdam tilkommende Aar vil se lyset. Dog 
har ieg hørt at et exemplar, endnu bædre end Mons'' Vos- 
maers, hvor efter dette værk Copieres, skal findes i Amster- 
dam hos en D. Mied, hvilket ieg og med første har haab om 
at faae at see. Ieg frygter allerede at være bleven kied- 
sommelig ved mine underrætninger, vil derfor komme til mig 
selv. Ieg forlader Holland ved juni maaneds udgang. Til 
Engeland har ieg agtet mig, hvis ieg i denne Sommer kand 
faae Sloane Cabinet at see, hvis ikke gaaer touren først til 
Paris. I mit seneste tog ieg mig den frihed, stolende paa 
D. Velb. sædvanlige bevaagenhed for mig, at udbede mig 
nogen Recomendation i disse lande hos D. Velb. Venner, 
ieg agtede samme at være mig fordelagtig i min Curiositets 
opfyldelse. Ieg repeterer det her ved ydmygst, og forsikrer 



369 



med min underdanige hilsens formæld for Velbr Frue og 
Familie, at være 

Velbaarne her Archiaters 
Lyden d. 16 April 1754. ærbødigste Tiener 

P. Ascanius 

(16) Velbaarne her Archiater 

leg haaber at mine forrige ere Deres Vbr. rigtig tilhænde 
komne, og tilskriver Deres mangfoldige forrætninger fremfor 
nogen anden aarsag, at ieg til dato ei har været saa lykkelig, 
at see noget svar der paa. Endnu, da jeg en af dagene for- 
lader holland, for at gaae til London, har den ære at berætte 
et og andet botanisk. Den nye Prof. v. Royen har for nogen 
tiid holt sin inaugural oration de historia et usu hortorum 
academicorum, og begynder formodentlig sine lectioner ved 
vacancens ende. Prof. Wachendorff har ieg og haft den ære 
at besøge, hvis compliment ieg tillige haver at formælde 
Deres Vbr. Han har en artig samling af mineralier , og der 
til nylig kiøbt Briickmauns i Brunswig. Den botaniske have i 
Utrecht er virkelig et mynster af orden og næthed, ja jeg 
troer, rigere end den Lydenske. Her findes besynderlig hos 
Bloemisterne adskilligt nyt mest fra Cap. Til exempel der- 
paa har ieg hermed den ære at meddele beskrivelse over 4 
som ieg har agtet nye genera, og hvilke ieg ingenstæds har 
fundet uden hos van Hazem Bloemist her ved Byen, en 
virkelig curieux man i sit slægt. Hånd er egentlig og den 
første der har haft Cunonia og beskylder her Buttner, at have 
hanlet mod sit løfte. Af bemældte genere findes hos ham 
5 a 6 species, som dog denne sommer, der her har været 
sær kold, ei have floreret, den holdes ellers her af alle for 
et distiuct genus, her Cuno haver en liden have der inde- 
holder faae ting. Det skal være en ganske læt sag, at faae 
tilladelse til at gaae til Cap, som her Gronovius og Cuno 
bægge foregive, hvilken siste endnu beklager at D. Kaehler 
ei her addresserede sig til ham. Hånd corresponderer ellers 
med den Hortulanus, fra hvilken man her for nærværende 



370 



haver alting. Vi ere egentlig 2 stud. Botanices her ved 
Academiet, og har leilighed nok til at faae adskilligt artigt, 
men denne hollanske sommer har ei været favorabel til at 
tørre urter. 

Min Camerat er en Rus her Schepin en Siberier. leg 
kand med Raison anmælde Deres Vlbr. hans virkelige høi- 
agtelse for Dem, og har han isinde, saa snart hånd kand 
faae tilladelse af Academiet hvis membrum han er, at besøge 
Upsala, hvor til ieg og har søgt at opmuntre ham. 

Ellers har vi og her denne sommer haft 2 Prof. bo- 
tanices her se. her Staehelin fra Basel og her Oeder fra 
Kiøbenhavn, der begge for kort ere gaaene til London. Man 
har giort sig stor Umage at faae Prof. Gaubig til Rusland, 
men 10,000 Rubel har ei kundet bevæge ham. De Gorter 
er der imod for den halve Sum hengaaen med sin ganske 
familie. Af forbemælte har da den ære at oversænde Deres 
Velbr. saa gode exampler som har kundet haves. Resten 
overlades Deres Velbr. Skiønsomhed og gunstige omdømme. 
Figuren der af har jeg haft leilighed at faae, og om jeg 
maae være saa lykkelig at see hvor vit ieg har feilet eller 
ei fra D. V., vil maaskee overgive dem Vores Acter. Med 
her Collinson faaer formodentlig bekæntskab i London om 
D. V. behager at addressere mig et brev. Naar faaer ud- 
bedet mig Deres Velbr. bevaagenhed, har ieg den ære at være 

Velbaarne Hr Archiaters 
Leyden d. 5 septbr ærbødigste Tiener 

1754. P Ascanius 



(17) Viro excellentissimo 

Præceptori optimo 
Carolo Linnæo Eqv. 
S. D. P. Ascanius 

Accepi haud ita pridem V. E. literas tuas per D n Col- 
linsonium, mihi gratissiraas , utpote diu exspectatas, video 
Te accepisse ultimas meas ex Hollaudia cum adjuncta theca 
plantas continente. 



371 



1. quam gladioli speciem dicis, non potui dum recentem 
examinavi cum isto genere conjungere. Cunonia Biittneri 
est Watsonia Milleri, ut video ex ejus Dictionario Hortu- 
lanorum. Contuli meam figuram cum illius, penes ipsum Chelseæ. 
Cunoniam florentem in Hollandia non vidi, Watsoniam igno- 
ravi, ita ut mea planta sit ea ipsa species Cunoniæ quod 
distinctum (ni fallor) est genus, qvam Watsoniam heic 
vocant å Pharmacopola Watson F. R. S. 

2. Figuram quidem habeo, sed non satis adcuratam ut 
publici juris fieri qveat; jucundissimum mihi esset si ex se- 
minibus Upsaliæ floreat, et totum Ti bi relinquo, Floristæ van 
Hazem meruit nomen, si placet. 

3. non est Cyanella Royeni, qvam satis examinavi 
semper cum V. stam. et totus habitus differt a mea. 

4. nil habeo quod moneam. 

Quod ad statum Hist. Nat. in Anglia adtinet pauca sunt 
notatu digna, pro ratione famæ hujus regionis divitiarum etc. 
Pontopidani nostri liber, Forsøg til Norges nat. hist. in 
anglicam lingvam conversus est. Singularia ille refert de 
monstro Siøe Ormen, Microcosmo etc. in parte 2da libri, 
testimonia fide historica fere digna affert, ceterum suspendo 
judicium, placebit interim liber Anglis, licet translatio erit 
satis prava. 

Vidi Oxonium jam Mense octobri ultimo famosam adeo 
Musarum sedem, et quid mirum IX virgines ibi habitare? 
cum nulla in orbe academia possideat splendidiora palatia, 
numerosiores bibliothecas, gallerias, Musea etc. 

Prodibit intra annum Hist. nat. Jamaicæ autore D r Browne 
qui, jam redux, ibi per 9 annos vixit, vir in hist. nat. peri- 
tus, meliora Sloanio multa præstabit, examinavit ibi imprimis 
plantag et credo illum fere centuni nova habere genera et 
L correcta ex loco natali, dabit hic vir egregius, qui sy- 
stema sexuale sequitur, figuras omnium per exercitatissimum 
D a Ehret qui botanicam adhuc amat et botanicus est, salu- 
tem Tibi dicit officiosissimam , fuit ante aliquot annos hor- 
tulanus oxoniensis, sed plus siccus Professore, debuit abire, 



372 



parum abest qvin fiat Pictor Horti nostri futuri. D a Millerus 
mihi fasciculum seminum tradidit jam mense februario, sed 
prius non potui mittere ob defectum occasionis. Non vidi 
Pr. Sibthorpium Oxonii, tum absentem neque Mscripta Dil- 
lenii et Sherardi, quod doleo, narratur mihi pro crepundiis 
uti, heic cum Pr. Sibthorpio locutus qvæsivi de publicatione 
istarum rerum, respondit tales res exigere longum tempus, 
nec literatum ad palatum bibliopolarum sese gerere debere. 

Prædictus Watson in diario anglico mense Xbri recen- 
sionem Sp. Plantarum faciens, multa contradicere voluit 
sed nil nisi puerilia dixit, imprimis ægre ferunt Angli exclu- 
sionem Meadiæ Catesbeyi, cujus nullam eis reddere possum 
rationem, laudatur ab omnibus Meadius et imprimis ab Ehretio 
pro singulari studio in Hist. nat. 200tas figuras rarissima- 
rum plantarum ab Ehretio confectas pro 400tis guineis 
reliquit. 

Musæum Britannicum ex vastissimis collectionibus 
Sloanei et Regiæ Societatis conficiendum incipient quam pri- 
mum erigere in Domo Montague sed vix intra Xnium per- 
ficiatur opus, erit tum operæ pretium propter hoc solum 
videre Angliam, ambæ hæ collectiones jam in pessima con- 
fusione sunt, et multa penitus perdita per incuriam et de- 
fectum loci, sed ab omni angulo orbis in dies augentur. 

Tractatum de Corallinis (sertulariis) nuper edidit D n Ellis 
F. R. S. ope microscopii singularis detexit ista omnia esse 
Polyporum opera et crustas, qvas per totam longitudinem 
inhabitant hæc animalia, multa specimina håbet ubi tentacula 
exserunt ex alis et summitatibus ramorum eodem modo qvo 
T r e m b 1 e y i , hue etiam pertinet in a n u s mortua, f i c u s 
marinus eet. De lithophytis et in specie Flab. Ven. idem 
adserit, sed calculum adhuc vix audeo adjicere. Primus autor 
horum experimentorum est D n Biittnerus, qvi nuper Parisiis 
Berolinum profectus est, curiosa sunt experimenta, qvæ in 
litoribus proximis qvam primum repetam. B. Iussiui sen- 
tentia de hisce rebus hue usqve heic non viget, sed chry- 
stallisatio Bakeri, optimus hic est vir cujus experimenta 



373 



microscopica pulcherrima licet simplicissima smit, confirmavit 
interim Vestram sententiam de generatione Xstall. 

D n Dacosta judæus jam diu in edenda Historia fossi- 
lium lingva Anglica laborat, egregiam certe mineralium collec- 
tionem possidet aut possedit, nam hodie propter æs alienum 
incarceratus est, sed est collectio in manibus amici, ita ut 
partibus possit uti, est certe in sua provincia non leviter 
versatus, et species plures qvam ullus alius nobis dabit. 

D n Hill famosissimus Angliæ hist. naturalis jam est in 
pessimo statu, nulluin credo mortalium cum majori audacia 
et ignorantia scripsisse, excusari tamen potest, nam debuit 
vivere, ergo debuit scribere. 

Habui literas ex 24 martii a D n Gronovio, incipit jam 
ex gravissimo morbo convalescere, præfatio ad Floram Rau- 
wolfii et ejus vita ad prelum parata est, eet. 

Bene valeo inter Anglos, qvoram humanitatem laudare 
debeo, sed initio mensis junii proximi ero Parisiis. Salutes 
qvæso conterraneos meos in species D n Holm. Dab. London 
7 april. 1755.*) 

(18) Viro Illustri 

Carolo Linnæo 
S. P. D. 
P. Ascanius 

Mea certe memoria nec excidisti nec excidere potuisti, 
Vir lllustris. Interim cum a proposito, ut ad Te scriberem 
per varios annos varia avocavere, gratissimus mihi t'uit tuarum 
literarum adventus, qvæ tuain erga me, cujus varia olim do- 
cumenta habui, benevolentiam ulterius confirmant. 

lucundum mihi est, qvod herbæ ex Hollandia olirn missæ 
placuere, tum temporis Botanicen colebam cum reliqvis Hist. 



*) Dette Brev er oversat paa Engelsk i: A Selection of the 
correspondence of Linnæus , and other naturalists, from the 
original manuscripts. By Sir James Edwards Smith, M. D. 
F. R. S. &c. &c. l'resident of the Liunæau Society. In two 
volumes. Vol. II. London 1821. p. 479 — 483. 



374 



Nat. partibus, hodie autem Mineralogia mihi specialiter de- 
signata est, nec in omnibus adæquati qvidqvam præstare 
hominibus datum. Impetravi a Collega D. Oedero inclusa 
semina, qvæ Tibi forte haud ingrata erunt qvorum nonnulla 
in Catalogo Specierum PI. non inveniantur, si de hisce, dum 
adoleverint, certiorem me reddere velis, et nonnulla pro In- 
stituto nostro Botanico communicare, par pari referre cona- 
bimur. Ratio, instituti (avertissement) operis Floræ Dano- 
Norvegicæ hisce diebus publicatur prelo, hoc qvam primo 
Tibi mittam. 

Qvas in Itineribus chartæ conjeci observationes, bene 
multæ autem sunt per septennium factæ, hue usqve in ordi- 
nem redigere propter alia et graviora negotia non potui, qvam 
primum autem spero partern Italicam procedituram fore. 

Mirum sane descriptiones mineralogicas adhuc vix ultra 
illa objecta extendi, qvæ septentrionalis continet Europa, 
classemqve vulcanicam plane desiderari, qvæ tamen terrarum, 
petrarum, minerarum etc Species bene multas continet, hisce 
præsertim abundat Italia tanta qvanta olim combusta, sed hæc 
tempora sphæram chronologiæ nostræ excedant necesse est. 

Montes in his regionibus constant calcareo albido utpluri- 
raum, impalpabili, puro a summo ad inimum, colles Lava, 
Islandi Royne vocant, structura et duritie saxi, micacei, 
ferruginei (si ex abundantia micæ circa vulcanos concludere 
liceat, et hæc productum vulcanicum habenda), Planities, et 
in Specie Romana 30 Mil. ital. diametri Puteolanæ speciebus 
A^ariis, hæc, qvæ secundum Plinium mirabilia facit, jam in 
loco natali prope Puteolum (pouzzoli) Giura vocati, Plures 
in Vesuvio dies degi, qvem etiam in hisce habui magistrum. 

Vides itaqve, Vir illustris, qvod Europa australis in 
regno lapideo nobis magis ignota sit qvam vegetabili, idqve 
propter facilitatem majorem in uno qvam in altero. Scribe- 
bam Charlottoburgi Hafniæ aprilis d. 24 1761.*) 



') Oversat i Linn. Corr. II, 483. 



375 

(19) Illustrissimo Celeberrimoqve Viro 

Carolo v. Linné Eqv. 
S. P. D. 
Petrus Ascanius 

Per aliqvot annos Itinera dum feci in variis Daniæ Pro- 
vinens, Regio Mandato, observationes mineralogicas et oeco- 
nomicas principem qvidem .finem habui, pictore utplurimum 
destitutus. 

Interim circa Metropolim , ubi Copia pictoris facilior, 
variorum, præcipue piscium, figuras collegi, ex hisce natus 
est Libellus Iconum primus, qvem Tibi, Vir celebr., officio- 
sissime adjectum offero. 

Nam ad Hist. nat. perfectionem facilior et certior mihi 
videtur via, si qvis propriam sumserit Partern, propriam Pro- 
vinciam, alienis sepositis, ita nata est Flora Tua et Danica 
O e deri. 

Has inter Icones duas piscium novas species Labri nempe 
et Gadi, avium totidem, invenies Tringæ ferrugineæ descrip- 
tionem, me inscio, ad Te misisse D n Konig, video, Islandica 
qvidem appellari qveat, sed ex observationibus D ni Teihnanni 
didici illam magna copia in septentrionali lutia liabitare, et 
varietatem grise am esse illius, vestitum primi anni uti in 
multis aliis avibus, ita sententia Islandorum confirmata est. 

Reditu nupero D ni Niebulir finita tandem est missio nostra 
arabica. Societas hæc Literaria minus bene qvidem ab initio 
composita fuit, hine dissensio et adversa fortuna. In Egypto 
multo dispendio varia qvidem observata et collecta fuere, sed 
eadem adversa fortuna domum missa, paucissimis servatis. 
Post adventum in I em en Arabiæ, destinationis proprium 
Locum, ubi sani adventarunt omnes, pestifera qvasi tabes 
totam invasit Societatem qvæ, si mathematicos Gallorum 
exceperis, majori sumptu et adparatu nusqvam instituta 
fuerit. In parte mathematica multa tamen a Niebuhrio spe- 
ramus. In colligendis rebus naturalibus, maxime marinis, 
præter B. Forskålium, spartam suam bene implevisse Krame- 
rum, ex Sarcinis, qvas jam lustro, invenio , qvem in finem 



376 

etiam hnnc Societati adjunxi, cum de observatore tantum 
cogitaverat clbr. Michaelis, neglecto pictore et collectore. 

Ad Scientiam naturalem autem proprie qvid in MScriptis 
et observåtis defunctorum lateat adhuc ignoro, sed breve 
incipienda disqvisitio, a Commissione (ut vocant). 

Qvæ domum missa sunt Naturalia maxime ad concholo- 
giam pertinent, ubi varia nova et curiosa, ludunt maxime 
Labio suo digitato S tro mb i, pro varia ætate animalis, inter- 
dum nnllo interdum plurimis ita ut in hisce genera stabilita 
omnino deliciant solis observationibus, in vivo pernciendis, 
sed qvam paucis hoc datum ! 

Cardii speciem olim ab Egypto missam, pulcherrimum 
testaceum, et cujus alterum exemplar in ultimis sarcinis 
inveni, Tibi jam du dum a D n Spenglero missum video et 
insertum titulo retusi, sed descriptio minus qvadrat. 

Specimina olim rariora, partim nova, cum satis magna 
copia jam possidet Musæum, qvæ omnia fere ex mari rubro 
et sinu persico, impetrata Superiorum licentia, nonnulla Tibi, 
Vir Illustr. , transmittere conabor, exspectaturus a Te mine- 
ralia rariora aut inqvilina aut peregrina. Interim ut valeas 
in Scientiæ emolumentum mihiqve tavere pergas velim! 

Dabam Charlottoburgi 4 t0 . Xbris 1767 

P. S. D n Konig olim missionarius naturalista Islandicus 
jam in Indiam missus est, titulo Medici missionis Evangelicæ 
in Tanjour. 

D ni Oederi salutem Tibi dico, petit, ut per aliqvem Lega- 
tionis Svecicæ recipere velis Fasciculum Floræ proximum et 
seqventes, Schedulamqve manu tua signatam illi mittas. *) 

(20)* Tronhiem xbr 15. 1782 

De unskylder Min gunstige Herre, at brevet om deres 
Sal. Faders, min meget ærede Læreres, død, saa sildigen 
besvares — Da leg nu siden 6 — 7 Aar er kommen saa langt 



*) Oversat i Linn. Corr. II, 485. 



377 

ud af min vei, og boer næsten ved Verdens ende mod Polen, 
saa har ieg fast afladt fra ald litterarisk Correspondence. 

Det eneste ieg beklager er, at m*an omsider kan og skal 
overleve sig selv — saaledes kiente Newton til sist ei sin 
egen Regning — De 60 ere Menniskets egentlige destination, 
der ved er ieg nu, og ønskede ei synderlig videre, om Guderne 
det saa ville lave, thi ungdommen er vaker, mandommen be- 
hagelig, men alderdommen kun til besvær for os selv og 
Andre — Det gaaer med Videnskabene , thi aldeles kan dog 
ei endnu glemme dem, som med Moden og Smagen, De for- 
andres immer. For 30 Aar siden var Nat. Hist. de Lærdes 
almindelige yndling, man drev det da noget for vidt med 
Nomenclatur, og Smagen tabte sig. En Priestleys, i begyn- 
delsen ganske enfoldige experimenter, have giort nye Epoche 
i den fysiske Kemie, og, skiønt man nu secificerer luften alt 
for meget, thi dens Syre er dog kun en meget gammel Ting 
døbt paa nye, saa har dog alt dette givet anledning til op- 
dagelser, der ere baade vigtige og mærkværdige, hvilket La- 
voisier nylig har viist. Efter Skotlænderne har og eders 
Wilcke giort vakre opdagelser om Ildens væsen. Vandets 
egenskab burde for længst have lært os noget videre, men 
kunskabernes Fremme haver sin egen Gang, og nu først kan 
vi vente store Skrit — 

leg begynte og engang at ville være Skribent i nat hist. 
som da var mit kald], men skiebnen forte mig i en anden 
vei, ieg maatte forlade havet og tage fat paa Bergene nu 
seer ieg at Blocb i Berlin optager arbeidet med Fiskene. 
Ved de 2 første hefter havde ieg selv opsigt men de toe 
siste ere i min Fravære saaledes af Maleren forhudlede at 
de tiene til slet intet. 40 Teigninger ere saaledes taliter 
qvaliter udgivne og 60 har ieg endnu tilbage for min egen 
fornøielse og Penge — Maaskee ieg dog paa Forlangende 
sænder dem til Berlin, at bruges af D. Blok thi siden ieg 
maatte forlade kiøbhv. er ald leilighed for mig, til at giøre 
noget videre i den sag, betagen. Af mine Upsala Venner og 
bekiente leve nu vel ingen uden den værdige Wallerius, hvis 
bog om Verld. Dan. ieg nylig ei uden fornøielse har læst — 



378 



han maae være lykkelig i Sin høie Alder. Naar Sindets 
kræfter vil vare saa længe, er det en hærlig Sag. 

Mine Venner Grev Smettau og Major Horneman, som 
uu reise til Stokhl tage dette med, om de komme til Upsal 
veed ieg ei Dersom Min Herre vil sende mig nogen piece 
ad nova liter, henhørende kan de over lemtid best be- 
fordres og leveres til kiøbmd Peder Stammer i Stokh. med 
adresse til Peder Falk i Tronhj. da vi hele vinteren have 
communication did hen 

Nest beste ønske, har ieg den ære at være 

Min Herre deres 

skyldigste tiener 

Ascanius — 

Berghauptman Nordenfields 



Peter Forsskåhl. 



(21) Gottingen d. 23. Febr. 1755. — Oeder præfectus 
horti i Kopenhamn har warit hår i dessa dagar och beråttat 
huru storståteligt han will anlågga hortus botanicus i Kopen- 
hamn efter han kan få dertill så mycket penger af Kungen 
som han will, och att han nu skall till Norje att der på 3 år 
samla en flora Norrvegiea. 

(22) Kjøbenhavn d. 4. Octob. 1760. — [Kom til Kbhvn. 
d. 30. Sept., var samme Dag hos Bernstort] och blef mycket 
gracieux emottagen. [Kratzenstein, Oeder og Ascanius have 
udseet en dansk Student til Reisen, en Discipel af Kratzen- 
stein; Forsskåhl frygter for at faae en upaalidelig Kamerat.] 
Professor Oeder år en ganska fromm, hoflig och tjenstaktig 
man, så att jag wist tror att Dr. Holm af blott afund eller 
Malice sokt swårta honom hos Herr Archiatern. Han har 
aldeles nomina generica och trivialia i bruk efter H. Archia- 
terns bocker. 

(23) Kjøbenhavn d. 14. Dec. 1760. — [En Dansk, Kra- 
mer, Prof. Kratzensteins] amanuens skall bli mig foljaktig 
som Natural-historicus. Men efter all apparence lår emellen 



379 

hononi och mig ej bli mer harmonie, an att wi arbeta hwer 
for sig och cacliera for hwaran. Det ar en sak, som gor 
mig resan ledsam, men det hjelper ej. Jag har ront for den 
sakan många intriguer, som ock gådt så langt, att man sokt 
anskrifwa mig som illa sint mot danska nationen. Herr Falck 
resar nu snart tillbaka och kan bei'åtta widere. 

(24) Constantinopel d. 4. Sept. 1761. — Detta under 
address till Prof. Oeder, som i min tanka år den enda af 
de studerte naturalister i Kopenhamn hos hwilken naget 
solidité fmns. 



Christian Gottlieb Kratzenstein 

f. 1723. d. 1795. 

(25) Perillustri, Excellentissimo atque Experientissimo 
Archiatro, 

C. Linnæo, 
Naturalistarum Principi, 
M. P. F. 
Christianus Gottlieb Kratzenstein. 

in acad. Havn. Medie, et Phys. exp. Prof. 

Collega nostro amantissimo, Dn. Friis Rottboel, Medicinæ 
Professore designato, iter Vpsalam faciente ad invisenda quo- 
que Suecica naturæ regna, quae inculta atque derelicta olim 
Te, Vir excellentissime, novum conditorem atque restaura- 
toren! agnoscunt, non potui diutius mihi eam denegare volup- 
tatem, quanti Te, meritaque Tua, super æthera nota, venerer, 
Tibi indicandi. Facile quidem largior, aliquid temeritatis 
subesse, si quis tanti Virj, qui non tamquam academiæ Up- 
saliensis solum, sed potius academiæ totius Europæ Professor 
considerandus est, negotia interpellare conatur, quem tenuior 
arena sua ad ordines insectorum inter eruditos reducit, et 
cuius neque nomen, neque munus, neque fama urbis moenia 
facile transcendit. Ego tamen de eodem Tuo munere Pro- 
fessorio universali proficere studens, eius audaciæ veniam 



380 



mibi spondeo. Si quæris, quis sim, en Tibi imaginem mei. 
Ad radices Bructeri et Hercyniæ natus jam a pnero rerum et 
phænomenorum naturalium, in specie quoque botanices, stu- 
diosus fieri coepi; neque obiectorum inopia ibi pressus, neque 
fido duce, quem Poliater agebac, destitutus. Haec puerilia 
mea elementa augebantur deinde Langii, Profess. Halensis, 
institutionibus, ad norm am systematis Tui traditis, itineri- 
busque et super- et subterraneis, viscei'um præcipue Hercyniæ 
perqnisitionibus. Mature vero paullo post tres ultra vicesi- 
mum annos natus Petropolin vocor, ad munus Professoris 
Matbeseos practicæ apud academiam scientiarum ibi subeun- 
dum, ubi fere in totum totam naturæ familiam, et Plutonem 
scilicet et Faunam et Floram deserere, dædalicisque potius 
artibus (est mibi in Societ. Imperial. N. C, ex qua rnihi 
quoque sodalitii Tecum vinculi honos, Dædali HI. nomen) 
operam dåre, inque eis omne meum studium collocare coge- 
bar. Quid mirum , si in labyrintho isto dædalico per quin- 
quennium detentum et Dei et Dearum istarum me cepisset 
oblivio. Non tamen eo usque barum Gratiarum vultus ex 
pectore meo erant lapsi, quin eas, postquam demum non 
cerearum sed lintearum alarum ope ex labyrintbo isto evola- 
veram, redamaverim. lam quidem plus Faunæ entomicæ, 
quam Florae pulcbritudine me captum esse fateor, quippe 
cuius vivax et mobile temperamentum genio meo jam plus 
arridet, quam placidæ et mites sororis suæ illecebræ, quæ 
me forsan senescentem magis demum illi iniidum reddere 
valebunt. Vt debeo tamen, totam familiam, consangvineo 
vinculo junctam, colo. Ex quo mibi in Havniensi nostra 
academia Professoris pbysices experimentalis munus deman- 
datum fuit, vestigia Tua premens, bistoriam naturalem, bie 
plane antebåc incultam, nostratibus fainiliarem et' amicabilem 
reddere, quantum potui, studui, idque successu non plane 
frustraneo, subjecta partim ex museolo meo (quod sedes mea 
bucusque nimium vaga nondum in museum commutari per- 
misit) partim ex iconibus ad vivum pictis demonstrans. Post 
mineralis regni perlustrationem cbemiain , docimaciam et me- 
tallurgiam tbeor. et practice subiungo. lam de campo meo 



381 



naturalistico latius extendendo serio cogito. Procul dubio 
Tihi , Vir celeberrime , non niliil de expeditione Myliana, 
Kalmianæ æmula, historiæ naturalis quarundam americanarum 
provinciarum conquirendæ gratia dirigente Hallero suscepta, 
innotuit, quæ vero fatis præmaturis C. Mylii in ipsis jam 
liminibus finita est. Quoniam Rex noster notabilem portionem 
sumtuum ad hane expeditionem requisitorum in se susceperat, 
occasio inde inihi fuit data in Mylii quidem non locum sed simile 
niunus adipiscendi hominem, ad illud negotiura fere natum Julii 
Bernh. de Rohr, Canonici olim Merseburgensis, historia sua na- 
turali Hereyniæ, Phytotheologia aliisque similibus scriptis clari, 
filium , Medicinæ Candidatum , qui sola munificentia regia 
suffultus, sub titulo Naturalistæ regii, mea instructione omni- 
busque ad illud negotium requisitis instrumentis comitatus, 
quam proxime insulas Danicas Americanas, St. Crucis, St. 
Thomæ et Joannis petiturus est, ad Floram, Faunam, Pluto- 
nem, Proserpinam et Nereides eius regionis, quam fieri potest, 
diligentissime colligenda et describenda. Abhinc noster ad 
alias quoque exteras Danorum colonias et sedes (immo, si 
licuerit, etiam Hollandorum, Gallorum et Anglorum) abiturus 
est, ad idem negotium continuandum, donec eo studio exsa- 
tiatus ille ipse domum revertere velit. Ipse ego quidem ex 
meis experientiis, cum eiusdem partim studii gratia Sibiriæ 
borealem partern, mare album, arcticum et balthicum perva- 
gaverim, consilia eo pertinentia dedi. Si vero Tibi, vir ex- 
cellentissime, placeret his de Tuis multo magis maturis et 
aliis quoque de Kalmio Clarissimo profectis aliqua addere, 
foetus forsitan vnus vel alter Floræ indicæ occidentalis non 
ingratus pro isto studio Tuo collato gratias reddere possent. 
Marem Lampyridum Te nondum vidisse in Fauna scribis. 
Cum ego, noctilucarum admodum amans per æstatem colonias 
horum insectorum nutrire soleam, eaque conjugata habuerim, 
si jusseris, vel iconem vel naturale exemplar vnum vel alte- 
rum mittam. Mas primo intuitu Elaterem refert, exactius 
vero consideratus caput cassidis, abdomen vero et elytra 
flexilia Cantharidum ostendit. Ova pariter lucida sunt, sed 
debilius lumen spargunt. Pluviosa præcipue nocte nuptias 
VII 25 



382 



celebrant. In editione systematis Tui Lipsiensi, denominatio 
Generis 152: Coccinella translatori ad lepidum errorem occa- 
sionem dedit, accipiendi speciem primam pro Cochinella scarla- 
tinum colorem præbente. Chrysomelas me cognoscere credo, 
sed qvid per antennas moniliformes earum intelligendum sit 
scire amem. Idem translator, ni fallor, Cel. Hebenstreit, Prof. 
Lips. genus 158 Mordellarum pro Notonecta suscepit et in 
Wasserwanze (Cimex aquaticus) transtulit; Vt et Cicindelas 
Tuas in leuchtende Kåfer (Noctilucas). Miror ipsum non 
etiam Cantliarides in spanische Fliege (Cantliarides ofncinar.) 
transtulisse, de quibus ipse tamen non satis certus sum, num 
Tu eas ad genus Caiitharidum officinarum retuleris; olim Halæ 
per vnicum modo diera in syringa niaximo numero hospitantes 
vidi. Num Leptura a ImTog et ijqu? num Necydalis quasi 
mortuos lædens ? et quale iliud insectum antiquis probabiliter 
t'uerit? Vnde Aphis? num forsan ex ' Ayial Vnde Thrips, 
Panorpa, Tenthredo et Cynips? Ex Te scire amem. Ne 
detrectes agere Professoris Professorem. Ne objicias talia 
discipulis Tuis esse nota. Volo enim etiam ex ea parte 
Tuus rieri et esse discipulus. Et licet conjecturando rem 
assequi possem, potius tamen mihi erit certitudinem eius ex 
fonte haurire. Insuper ex Te erogo, vbi figuræ Ampliitrites, 
Tetbyos, Nereid., Tritonis et Salaciæ inveniantur ad Tuas 
quidem denominationes respondentes. Qualis inter cocbleas 
Helix et Fistula? inter Dentalia Penicillus? inter Nautilos 
Litbuus? inter conchas Buccardium? cum nulla citatio rem 
indigitans ad bæc nomina adsit ; Quorsum referas Nautilum 
tenuem, papyraceum vnilocularem? Plura hæc sunt, quam in 
vna lectione exspectare queam. Omnia vero otiosis Tibi 
quibusdam, vel saltem minus laboriosis, momentis relinquo. 

Ex pagellis simul ad Te missis laboris mei præsentis 
specimen conspicis, cuius conditionem, quoad icones concby- 
liorum naturalibus coloribus pictas excellentem, D. Pr. Friis 
tamquam autoptes fusius indicabit. Quod ad meam partern 
huias operis attinet, non possum quidem jure ab vllo Natura- 
Mstarum, minime a Tuæ perspicaciæ Viro favens exspectare 
judicium, cam ipse fateor me demum tironem in hoc studio 



383 



esse , meque hoc opus potius ignorainiæ evitandæ , quam 
lionoris acquirendi gratia suscepisse, ne, cum nemo præter 
ine Havniensium illud suscipere vellet, Patroni nerainem hic 
plane adesse, qui earum rerum aliquam cognitionem haberet, 
existimarent. Reliquas piagas, postquam impressæ fuerint, si 
jusseris, pariter transmittam. Vale, diutissimeque Naturæ 
vive. Dab. Havniæ. D. 29 Martii. 1757. 



(26) Generosissimo atqve Experientissimo Eqviti 
atqve Archiatro, 
Carolo Linnæo, 
M. P. F. 
Chr. Gottl. Kratzenstein. 

Quam libenter Tibi, Vir generosissime, statim post ac- 
ceptas a Te exoptatissimas litteras, icones conchyliorum operis 
Regenfussiani a me descriptorum transmisissem , singularis 
tamen cogitandi ratio nostri chalcographi impedivit, quo minus 
hoc fieri potuerit. Quam blandam etiam ideam ipsi instilla- 
verim, de honore in opus suum redundante, si eius in pro- 
missa a Te Editione lOma systematis naturæ, qvam orbis 
litteratus quasi devorabit præ lame, mentio fieret, noluit 
tamen nigras mittere tabulas, ne ex illarum contemplatione, 
tamquam non vt nigræ manerent, sed vt coloribus pingerentur, 
paratarum, sinistrum de ipsius arte et dexteritate resultaret 
judicium. Tabulæ vero pictæ non citius quam hisce diebus 
parari et absolvi poterant, quas adeo , cum jam D. Doctor 
Lamberg, aulæ Holmiensis sacerdos, patriam terram repetit, 
Tuæ perspicaciæ offero. In emolumentum et honorem Chalco- 
graphi optarem, vt hæ tabulæ adhuc satis maturæ advenirent, 
quo citationibus Tuis in parte conchyliologica Systematis Tiii 
inservire queant. Impressio explicationis ex fine Martii, propter 
impedimenta quædam ex parte chalcographi, cessavit. Im- 
pressas vero reliquas, præter jam transmissas piagas simul 
mitto. Plagæ istæ sunt tantum supernumerariæ. Ordinaria 
enim formå earum est regalis major; ego vero satius duxi 
exemplar impressum huius formæ non citius, quam opere 

25* 



384 



absoluto, Tibi transmittere, quod tum cum iconibus con- 
venienter compingi poterit. Synonyma conchyliorum Tab. VII 
ad XII proximis abhinc diebus curab'o, et descriptas sine 
mora pariter transmittam. 

Cantharides officinarum hue quidem quibusdam annis ad- 
venisse ab amicis audivi. Hoc anno vero eas nondum licuit 
mini invenire. Cum jubeas frondes ligustri concutere, ut de- 
cidant, inde fere concluderem, Te speciem aliqvam exiguam 
cantharidum hic intelligere. Cantharid. enim offic. quas ego 
novi et Mc in officinis invenio, vidi examinis fere apura instar 
et satis grandes Syringam hisp. circumvolitasse eiqve in cu- 
mulis adhæsisse, vt et ex longinquo conspici, et olfactu 
percipi potuerint. Inventas non morabor ad Te vivas mittere 
ad coloniam aliquam stabiliendam. 

Illad ipsum, quod scribis: Nautilum crassum et papyra- 
ceum toto coelo differre, erat ratio, quare Te de loco, quor- 
sum quisque referendus foret, consuluerim. Secundam sextam 
enim editionem systematis (recentiorem enim hic non habe- 
mus) Nautili animal est sepia et testa multilocularis, cocbleæ 
vero testa vnilocularis. lam nautili papyracei animal qui- 
dem est sepia, sed testa vnilocularis, ergo neque ad cochleas 
neque ad illud genus nautili ibi descripti referenda. Nautili 
crassi animal limax eum quidem ad cochleas , sed testa 
multilocularis eundem ad nautilos refert. Forsan vero hæc 
in editionibus a me non visis 7ma ad 9nam alio modo jam 
disposita sunt. 

Editionem lOmam systematis Tui admodum esurio. 

Gratissimum mihi foret munus, si piagas de regno ani- 
mali absoluto, tantum supernumerarias vel rejectilias, quam 
primum illæ impressæ fuerint, ad me transmitteres. Exem- 
plar mei novi systematis physicæ experimentalis minimum 
erit, quod in eius locum remissurus sum, quod pariter proxime 
erit absolutum. 

Num Dominus de Rohr, vt nuper retuli, ad insulas 
danas americanas historiæ naturalis gratia missus, eo felix 
pervenerit, nondum scio. Ceterum omnia, quæ inde exoptas, 



385 



ex voto Tuo adferri curabo, simulac de eius incolumitate in 
hisce terris certus ero factus. 

Abitus D. D. Lambergii hoc momento instans me has 
litteras citius, quam vellem, abrumpere cogit. Non citius 
vero hoc facere possum, nisi postquam me de novo amicitiæ 
Tuæ commendaverim et continuationem fructuosi Tui com- 
mercii epistolici ex Te erogitaverim. Vale et in orbis litte- 
rarii emolumentum diu et bene Vale. Dabam Havniæ. d. 23. 
Julii. 1757. 



(27) Generosissimo Equiti, experientissimoque 
Archiatro, 
Carolo Linnæo, 
M. P. F. 
Christianus Gottlieb Kratzenstein. 

Ad Naturalistarum Principem jam iterum par ex optimis 
Auditorum ineorum delego, Widemannum nimirum, Theologiæ, 
et Stormium, Medicinæ Candidatum (inter quos præcipue prior 
non contemnenda fundamenta in historia naturali posuit) vt 
se in hoc campo, Te Duce, vlterius perficiant, in Academia 
Ypsaliensi per aliquot annos commoraturi. Si ad eam bene- 
volentiam, qua sponte omnes advenas excipere soles, aliquid 
accedere poterit, eos Tibi et præcipue Widemannum, queni 
amo, studiose commendo. Hune forsan et Tu, Vir genero- 
sissime, si ei propiorem aditum ad Te concesseris, propter 
morum gratam simplicitatem, mentis integritatem et sinceri- 
tatem, et præcipue propter amorem suum historiæ naturalis 
et felix ingenium amabis. Eius notitia in studio natura?, 
præter physicam, quam perbene callet, potissimum regnum 
animale eiusque posteriores ordines, nonnihil etiam regnum 
minerale spectat. In regno vegetabili, cum ad gustum et 
intentionem plurimorum me accommodare debeam, auditoribus 
meis paucis istis, qui botanicam amant, levissima tantum 
fundamenta generalia tradere possum; nam si vellem, instructi 
bene horti medici defectus (horti quidem duo adsunt medici) 
non faveret. Idem Widemannus, in lingvis peregrinis, angli- 



386 



cana, gallica p. p. bene versatns, si ex hoc fonte Tibi ad 
manus vtilis esse potent, studia sua offert. 

Tabulas pictas XII. operis conchyliologici Regenfussiani, 
vt spero, jam accepisti, cum textus parte jam impressa. Misi 
hoc convolutum per D. Doet. Lamberg, in aula stochholmiensi 
sacerdotem designatum, per Havniam iter facientem et in 
patriam redeuntem seque offerentem ad fidam eius traditionem. 
Postquam illud jam traditum et inter alias sarcinas abscon- 
ditum erat, Ille demum confitebatur, se for s an per aliquot 
hebdomades Gothenburgi commoraturum fore. Qua re per- 
cepta, convolutum retrahere non valens, rogavi vt in hoc 
casu illud sine mora sub involucro et inscriptione ad Acade- 
miam scient. regiam per postam transmitteret , quod ipse 
statim fecissem , nisi hane occasionem meliorem judicas- 
sem, convolutum istud ab injuriis pluviæ melius et tutius de- 
fendere, cum picturæ humididatem non ferant. Versus finem 
huius anni hoc opus, scil. quoad tom. I. quod per aliquod 
tempus interruptum fuit , absolutum fore spero , quod vt 
assensum et laudem Tuam, summi tamquam Naturalistæ me- 
reatur, est quod opto. 

Me novam systematis Tui naturæ editionem avide esurire 
in litteris per Dom. Lambergium missis jam prodidi. Scio 
quidem perbene , plurimos celebriorum Auctorum non solere 
in novis conditis piagas jam impressas ante plenarie abso- 
lutum et editum opus cum quoquam communicare, ex ratio- 
nibus satis cognitis; ego quidem in hac re non scrupulosus 
sum, nec fui; et si hoc rationes istas apud Te removere valet, 
si polliceor, me cum nemine piagas istas ante plane abso- 
lutum et editum opus communicaturum neque me inde aliquid 
sub meo nomine decerpturum, admodum aveo piagas jam im- 
pressas accipere, quia farnes mea vix plenariam editionem 
exspectare valet. Gratum et pergratum mihi hisce piagis 
facies donum. Acquiescam tamen, si rationes Tibi hoc non 
permittant. 

Tamquam gemma primi ordinis in celeberrimorum Eru- 
ditorum Corona diu adhuc vive et vale et me Amicitia Tua 
dignari perge. Dab. H. d. 26. Augusti 1757. 



387 



p. s. Coleopteron illud sclopetizans vel explodens, a 
Rolandro in A. St. descriptum, si in natura ad me transmitti 
posset, pergratum quoque mihi foret donum. 

(28) Viro Perillustri 

Equiti Generosissimo C: Linnæo 
S. P. D. 
Mense Octobr: 1759. C. G. Kratzenstein. 

Parum aberat, quin erubuerim, cum ultimæ Tuæ mihi 
traderentur literæ, exeunte anno præcedente ad me datæ. 
Mirabar, tantnm virum eousque descendere, ut taciturnnm 
amicitiæ et favoris plus quam solito testimonio excitare velit. 
Non poterat non mea Tibi præterea debita veneratio magnum 
inde capere incrementum. Ast mens mea tune temporis 
tristi nimis indignatione obnubilata erat, quam ut non in 
eundem soporem facile iterum inciderim. Postquam famem 
meam respectu cognitionis rerum naturalium, ex aureo tuo 
opere, quo gratius donum mihi transmittere non potuisses, 
cum Euphoria expleveram, statim cogitabam de grati animi 
mei quadam tessera. Monebam sæpissime Regenfusium ut 
textus ad tabulas suas conchyliorum completum et splendidum 
Tibi exemplar traderet. Juste vero is tum monito meo se 
obsequium præstare posse recusabat, quoniam non nisi 25 
exemplaria completa ex prælo prodierant, qui numerus vix 
aulæ regiæ sufficiebat. Præter expectationem enim increscente 
opere, in ultimis piagis imprimendis charta deficiebat, nec 
hic tum comparari poterat. Expectandum adeoque erat donec 
altera impressio esset absoluta, quæ statim suscipienda erat. 
Hac occasione vero fatum aliquod expertus sum in orbe lite- 
rario fere inauditum, quod me per longum tempus in historiam 
naturalem iratum reddidit. Historia quidem naturalis proprie 
non erat in culpa. Sed inter medicos notum est, si quis 
irascatur circa pastum de re plane aliena, de qua vero vin- 
dictam capere nequit, naturam suam convertere indignationen! 
in cibum comestum, ejusque digestionem denegare, vel eundem 
tanquam adversarium suum habere (loquor hic-tanquam Stah- 



388 



lianus) ; vel si cui brachium teneatur ne adversario suo ver- 
bera intenta inferre possit, brachium tum devenire paraly- 
ticum &c : ita quoque meus casus erat comparatus ; En illum. 
Per quinque circiter annos Sol aulicus raihi fere continuo 
licet extraneo affulserat. Vix nubeculæ quædam invidentium 
eum impediverant. Omnibus studia mea erant probata, cum 
circa Epocham istam fatalem, ubi de reimprimendo Tom: I 
op : Regenfusiani agebatur, clandestino modo atra nubes totum 
coelum aulicum respectu mei obducebat. Quoniam iste Mini- 
ster aulicus, qui penes Regem esse solet, Tutorem istius 
operis agit, quisque fere aulicus suas cogitationes ipsi aperie- 
bat de isto opere. Cum illud primo prodierat, omnia erant 
optima. Successive de ■ versione gallica crises . audiebantur. 
Huic illa videbatur quasi stilo Fontenelliano conscripta. Illis 
vero barbarus stilus idem videbatur. Horuni voto prævalente 
primum decernebatur, nova ut fieri deberet versio gallica. Hac 
occasione etiam illi insurgebant, qui mihi tanquam extraneo 
invidebant, me unicum (tum saltem temporis) hic fuisse, qui 
textum huic operi convenientem conscribere potuerit. Cum 
errores nullos carpere poterant. multo minus stilum germani- 
cum, ut antea Gallicum, reflexiones meas jocoserias passim 
interspersas, ad aridas descriptiones testarum temperandas, 
aggrediebantur, easque pro vano genio gallico prædicabant, 
adeoque eliminandas. Paucis : Tutor operis, cui otium nullum 
est singula perlustrandi suis oculis, demum defatigabatur, et, 
ne ego excitarer, secretus dabatur jussus, ut in nova impres- 
sione tornator aulicus nom: Spenglerus curaret descriptionem 
concbyliorum, quia hunc, tanquam possessorem egregiæ collec- 
tionis testaceorum, ad illud negotium idoneum fore judicabant. 
Sacerdoti vero aiilico, Cramero, demandabatur cura stili puri- 
ficandi illiterati tornatoris, et novæ introductionis conscri- 
bendæ. Huic Sacerdoti , rerum naturalium plane ignaro, 
tradebantur omnia scripta conchyliologica, ut intra 6 hebdomades 
ingentem illam sibi cognitionem inde compararet, in qua Tu 
acquirenda ultra HO annos laborasti, et ego intra 16 annos 
vix ejus elementa didicisse mihi videor. Hisce 6 hebdoma- 
dibus finitis conscribebatur feliciter magnifica nova introductio, 



389 



ex diversis auctoribus, sibi frequenter contradicentibus com- 
pilata. Horum judicia sua faciens auctor, non amplius memor 
præcedentium, semet ipsum non raro in subsequentibus refutat. 
D'Argenvillium inferiorem multo håbet Lessero, germano, com- 
pilatore, cujus icones ære expressas, pro ligneis impressio- 
nibus (holtzschnitte) håbet. Sed Lesserus erat Sacerdos. 
D° de Reaumur partern honoris tribuit de invento Jussieui, 
corallia et corallina a polypis et similibus habitari, qui tamen 
potius inventum Jussieuanum in dubium publico scripto (vid: 
memoir Paris:) vocavit etc. etc. D° Ascanio injungebatnr 
cura tabularum, synonyma exhibentium, atque nomina Danica 
faceret et adderet. Hic, ne pristinam nimis faciem tenerent, 
mutant ordinem ita, ut auctores citati anteponerentur nomi- 
nibus testæ, ut in Fauna Tua, ubi non expectatus honos mihi 
contigit, ut ordine tibi fuerim antepositus. Ecce astutiam; 
quis jam cogitabit me auctorem esse hujus immensi laboris 
synonymorum collectorum, qui mihi tot noctibus insomnibus 
inter laboriosos dies constitit, cum me Tibi conspicit ante- 
positum? Attamen ne querendi occasio mihi detur, in præfa- 
tione dicitur: me suppeditasse elementa tabularum (den stof 
dazu). Ita jam labor meus, sane non pro pane lucrando 
sasceptus, implicitus est alieno labori, cui interesse fastidio 
et erubesco. Cum propter nondum editum tune temporis 
Tomum I systematis tui, ipsemet mihi nomina quædam gene- 
rica formare debuerim, inscriptum nomen genericum cujusvis 
conchylii in prioribus circiter 6 Tabulis mihi proprium relic- 
tum; in posterioribus vero 6 tabulis. Tua nova nom: generica 
inscripta sunt, unde similis cochlea et concha in prioribus 
admodum diversum håbet titulum , quam in posterioribus, 
cum tamen parum accuratus auctor vel Tuas vel meas per 
totum adhibere debuisset , saltem lectorem de mutatione 
monere. 

Jam dum enim, cum nova impressio inchoaretur, Tom: I 
Tui systematis prodierat. Quam felix ceterum idem auctor 
et quam judiciosus in nominibus danicis formandis fuerit ex 
exemplis quibusdam constabit. Buccardium aliquod aculeatum 
dicitur Danice : Cor erinacei (Pinnesvinhiertet) quasi cor eri- 



390 



nacei pariter esset aculeatum ae corium snum. Fructum 
mori albæ aculeatum transtulit in fructum Chamemori aculea- 
tum (taggede stachlichte multebær) qui tamen quantum scio 
aculeatus non existit. Ex leone adscendente (cujus circiter 
figuras cochlea exhibet) fecit leonem mugientem vel 
murmur antem (den murrende love)- quasi ejus murmur ex 
testa exaudiretur etc : etc : Hac occasione tornator aulicus, 
qui præterea magnam faciem præ se ferre amat, credebat, se 
op tim am occasionem accepisse se magniticandi: Jussu licet 
secreto habendo, is tamen neminem sinebat ignorare, se jussu 
aulico meum opus mutare et denuo elaborare debere. Per- 
pendas quæso , quam honorifica mihi talis coram publico 
poterat esse relatio et fama. Exsecratam meam facilitatem 
suscipiendi laborem, cujus ipse non esse poteram monarcba, 
et cujus approbatio ex tot differentis gustus aulicorum judicio 
et arbitrio pendebat. Conquerebar apud Tutorem operis de 
opprobrio mihi hac occasione illato, cum ipse potuissem delere 
et mutare, quæ ad nutum aulæ fuissent delenda et mutanda. 
Addebam: Tua scripta ipsa, tanquam principiis Naturalistarum 
non a censoribus invidis et cavillatoribus intacta remansisse, 
immo aliquot tomos controversiarum contra Te prodiisse. 
Inde vero famam Tuam non solum non esse imminutam, sed 
potius auctam, et multo minus aulam suecicam umquam jus- 
sisse ut opus tuum per alios immutaretur, sed hoc Tibi soli 
semper fuisse relictum. Sed periculosum est ostendere (per 
literas hoc feceram) se per voluntatem aulici esse læsum. 
Non solum nulla responsio vel ulla nmtatio in opere succe- 
debat, sed præterea brevi animadvertebam omnium, qui ex 
parte ejus stabant vel ab eo dependent, tergiversionem. Unde 
novo experimento experiebar: facilius esse ut læsus condonet 
lædenti, quam lædens læso. En fatum curiosum! duplici ra- 
tione mihi infestum, cujus simile vix unquam exstitisse credo, 
de quo, si publice ultionem capere vellem, exilio id mihi 
constare posset. Hine paralysis manus mea si de rebus 
naturalibiis scribendum est. Tempus vero , quod omnibus 
pathematibus medetur, etiam huic indignationi aliquam mede- 
lam successive attulit, et memoriam ejus rei debilitavit. Mone- 



591 



barn heri denuo per expressum nuntium Regenfusium (is enim 
per aliquot milliaria ab urbe habitat) ut exemplar utriusvis 
editionis textus mihi traderet, quo illud ad te transmittere 
possem. Respondit vero is, se ipsum exemplaris transmis- 
sionen! curaturimi. Quoniam hæc transmissio admodum in- 
certa 1 ) est, ad interim Tibi jam transmittam reliquas piagas 
pertinentes ad illas, quas olim transmisi, vnde quidem com- 
pletum ast minus (charta minori) splendidum exemplar, Titulo 
ære impresso et ornamentis initialibus (Vignetten) carens 
colligere poteris. Videtur, Regenfussium ægre tulisse, te 
citationem meo nomine addito posuisse in S. N. quoniam 
meum nomen in titulo locum non håbet, sed tantum in præ- 
fatione. Sed qui poteras Tu hoc præscire, et qui poteram 
ego hoc monere? Num pictor quoque vult videri auctor de- 
nominationum? ego jam illud opus vix præ oculis ferre pos- 
snm, et numquam mater infanticida suum partum ita perosa 
est, quam ego istum meum odi. 

Dm. de Rohr vivit adhuc in insula St. Crucis, antil- 
larum. Septies febrem passus et quinquies per Brownium, 
qui ibidem habitat, curatus est. Ipsam febrem Siamicam 
(mal de Siam) expertus est, pessimam inter omnes. Jam 
vegetius valet. Officium vero suum , est enim regius ibi 
Geornetra, et debilitatio per morbos magno ipsi fuit obstaculo 
in historia naturali colligenda. Vt vero verum fatear, maximo 
ipsi semper fuit et erit obstaculo penuria. Salario 300 im- 
perial: levioris argenti fruitur, quod ibi vix sufficit ad domi- 
cilii mercedem solvendam, et nisi is Gubernatoris mensa vel 
aliena saltem frui potest, panem siccum comedere cogitur, 
id quod semper fit, si is, excursione quadam herbatim aut 
insectatim facta, non justo tempore domum redit. Sæpius 
is domum attulit e. g. Eremitam sesquipedalis longitudinis, 
pisces insolitos vel rariores, aves p. p. ad eos conservandos. 
Sed fame coactus eosdem ollæ immittere debuit, et ventriculo 



1 ) Indtil dette Sted foreligger Brevet kun i Copi ; Grunden til 
at den første Deel af det originale Brev savnes , fremgaaer 
af Brevets Slutning. 



392 



tradere. Q,uid juvenem excitare posset ad eiusmodi miseriam 
ferendam, quam evitare potest, domi remanendo et mensam 
gubernatoris, qui ipsum magnopere amat, visitando ? Interim 
is tamen 800 collegit genera vegetabilium in ista insula ger- 
minantium, inter quæ 200 nondum descripta sunt. Priora 50 
genera primo anno descripta et ad me transmissa tradere 
debui Præfecto cameræ redituum, vnde salarium eius solvitur, 
et vnde officium eius dependet. Ab hoc, semper occupato, 
numquam in meas manus redigere potui herbarium vivum &c. 
Optarem serio, vt generosius ipsi stipendium procurare pos- 
sem, ad sumtus in eiusmodi studio melius ferendos. Si quis 
Magnatum Vestrorum eum suis sumtibus sed generosioribus 
tenere vellet, is sane libenter præsenti suo officio abdicaret, 
seque totum Illi traderet omnemque fructum studiorum suorum. 
Is paratissimus est ad quasvis peregrinationes suscipiendas, 
immo tot morbis superatis etiam aptissimus. Tamquam medi- 
cus (est medicinæ licentiatus) coloniam vicinam Hispanorum 
visitavit et admodum exoptat occasionem provincias mexi- 
canas visitandi. In describendis plantis ad gustum Tuum 
peritissimus est. -Posses tum ipsum sub Tua directione mit- 
tere quorsum placeret. Hic pro eodem, tamquam extraneo, 
vix ulla spes mihi videtur adesse eius statum meliorandi. 
Cum hic optimæ spei juvenis anno 1756 hic commoraretur, 
patrimonium suum non exiguum bello tum incipiente Lipsiæ 
peribat, adeoque is tum momento ex divite pauperrimus factus 
eam stationem tamquam divinam sortem ambabus accipere 
debebat, quam ego ipsi ægerrime comparabam, quam neque 
obtinuisset, si invidentes vel rivales eius stationis adfuissent. 
Præcedenti anno transmissa naturalia et scripta omnia propter 
deductas a prædatoribus naves in anglicanos portus ibique 
detentas perierunt. Inter reliqua stirps altissima sacchari- 
feræ arundinis florentis , arboris instar , dolio implantata, 
dolenda est. Conchylia quædam pretiosissima naufragio ad 
portum Norvagicum perierunt. Alio naufragio ad insulas 
Hetland Adansoni conchyliologia Senegalliæ , quam D° de 
Rohr transmiseram , is vero deinde remiserat, conchyliorum 
esca facta est. Jam de eo agitur, ut alium juvenem tam- 



393 



quam medicum promoveam ad oras malabaricas et insulas 
nicobaricas (hodie nove Daniæ dictas) (vid. Dampier) visi- 
tandas, cum novus gubernator, mihi araicissimus, eo mittitur. 
Sed optarem ipsi simul mille imperialium salarium, vt is 
vnice se historiæ naturali dicare possit, minus vero de pane 
per medicinam lucrando sollicitus esse debeat. Sed vanum 
votum. 

Historiæ naturalis Islandiæ olim quidem curam habebam. 
Postquam vero fatum operis Regenfussiani expertus eram, 
nolui amplius inutiliter tempus meum collocare in suscipiendis 
laboribus, pro quibus pretium nullum, et gratias et honorem 
mereri admodum incertum et fallax est, vbi adprobatio a tot 
capitibus, non semper amicis, dependet, et vbi honor non in 
laborantem sed in totam societatem redundat. Hoc tameii 
novi et in memoriam revocare possum, Floram islandicam 
minus esse absolutam quam Faun am et Plutonem. Visum 
mihi est, quasi collectores non ausi fuerint plantam quandam 
herbario inserere, cuius nomen ipsis fuit incognitum. Idem 
fere vitium reprehendere debui in D° de Rohr, jam vero ex- 
cussi istum inanem et noxium pudorem. Plantæ Islandiæ 
descriptæ, quantum memini, potissimum erant gramina. 

Proximis navibus Americam petentibus curabo, vt D. de 
Rohr novam copiam suarum naturalium descriptarum vel 
collectarum, loco illarum, quæ perierunt, transmittat, et si 
hoc in duplo fieri poterit, non morabor eamdem Tecum com- 
municare, minusque notarum præcipue plantarum nomina a 
Te expetere. 

Sex vel septem anni præterierunt , ex quo academia 
quædam artium, pictoriæ scil. chalcographicæ, sculptoriæ &c. 
in Hafnia nostra in castro Charlottenburg stabilita florere 
coepit. Huius Tutor et Patronus est Dm. Oberhofmarschallus, 
Comes de Moltke, idem ille, cuius superius mentionem feci; 
(cum Vniversitatis nostræ Patronus^ sit Comes de Holstein). 
Ula academia vt magis corrivalis fiat Vniversitatis, decretum 
est studium quoque physicum, chemicum, historiæ naturalis, 
&c. illi adjungere. Hune in finem ambo Tui olim auditores, 
D. Ascanius et D. Holmius munus Professoris acceperunt, 



394 



ille historiæ naturalis, hic Oeconomiæ. D. Holmius liunc in 
finem salario 700 — 900 imperialium suffultus, peregrinationes 
per Germaniam, Hollandiam, Angliam &c. instituet, vt sibi 
campum oeconomicum familiarem reddat. D. Ascanius vero 
hic restabit, et prælectiones publicas habere obligatus est. 
Salarium eius est, quantum scio, 3 vel 400 imperialium. 

D. Widemann jam Gottingæ studia sua prosequitur. 

D. de Robr retulit : duos jam Candidatos Americam 
pererrare, ab Imperatore Germaniæ, Francisco, eo missos et 
generoso stipendio suffultos, vt omnia curiosa in tribus regnis 
naturæ ibi obvenientia colligant, exquirant, coémant et trans- 
mittant; in quo negotio propter pecuniam paratissimam non 
infelicem successum eos babuisse, fatetur. Idem de Robr 
litterarum commercium babuit cum alio Naturalista, Gallo, 
in insula St. Domingo commorante, qui sumtibus vel Regis 
vel privatorum quorumdam Galliæ suffultus quotannis ingentes 
cistas naturalibus repletas ad Galliam transmisit. Apud Ipsum 
vero valet: deficiente pecu — deficit omne — nia. 

De tomo I. operis Tui ad me transmisso addere Tibi 
placuit: Vtinam ille non nimis displicuerit. Ah! quantum 
abest a displicere! Invideo Tibi potius indefessam Tuam con- 
stantiam, quam in tanto labore adornando adhibuisti et ad- 
bibere vales. Ego sane, quantocumque etiam amore in stu- 
dium naturæ feror, illam indefessam constantiam imitari non 
amplius valeo. Valerem id forsan, nisi umquam — » — com- 
moratus fuissem et si continua sedes in patria mihi decreta 
fnisset. Sed persecutiones, quas ibi (non raro - diligentiæ 
meæ caussa) passus sum, et frequens objectio panis peregrini, 
quo , non me , sed deo ita volente, vesci debeo, me ita frigi- 
dum reddiderunt, et studium meum honoris scriptis adqui- 
rendi, ita mitigarunt, vt vix, nisi coactus, a me impetrare 
possim, vt manus calamum ad scriptum aliquod adornandum 
adprehendat. Oh Te multum feliciorem in Patria Tua! Illa 
Te alit non solum sine objectione panis comesti, sed Te 
quoque suum decus håbet, Teque superbit: ego vero, si 
mediocria enitor et præfero, intactus excedo, talia enim ne- 
minis invidiam movent. Si vero diligentius aliquod elobora- 



395 



tura, si vtile et nov.um quoddam inventum profero, invehor, et 
tot mihi inirnicos contraho, quot dolent, se ipsos illud inven- 
tum non produxisse, vel saltem æquipollens aliquod, quo cum 
extraneo æquilibrium conservare possint. 

Hæc scripseram autnmno anni præcedentis, 1759. Irre- 
titus tum plurimis novis laboribus plane impeditus fui de 
tran smittendis bisce litteris cum textu concbyliologico curam 
habere. Habemus bie enim illud incommodi, abhinc ad Hel- 
singor non nisi tabellarium pedestrem ire et redire, vnde 
adeo in loco expeditionis eius nunquam litteræ cum majoribus 
involucris (Paquets) recipiuntur , quantnm etiam pretium 
offeratur. Hine transmissionen! ad hunc vsque diem, alia 
occasione deficiente differre debui. 

D. Holmius Tuus et noster interea, exeunte anno præ- 
cedenti, loco itineris oeconomici suscipiendi æterna petiit, 
quod fatum mente quisque dolet. Juvenem sup'ra memoratum, 
nomine Flohr, Bergensem, exeunte Novembri a. p. ad oras 
malabaricas ablegavi. Officium ipsius, quapropter stipendium 
accipit, est: Inspector monetarius in vrbe Trankenbar. Che- 
miæ enirn non parum peritus erat. Qualia is in historia na- 
turali præstiturus sit, tempus docebit. 

Fratrem conjugis rneæ, M. Hagen, qui jam Botanicæ 
gratia Upsaliæ commoratur, magnopere Tibi commendo. 

Licet historiam f'ati mei cum opere Regenfussiano non 
Te ignorare volueriin, tamen Te etiam atque etiam rogo, vt 
saltem priores duas paginas, quæ mibi possent, si quocunque 
fato in alterius manus venirent, novas turbas facere, vel 
immediate ad me remittas, vel eas sigillatas Fratri méo tra- 
das, occasione remittendas *). Yale denique, diuque vegeto. 
Vale , meque propter longam taciturnitatem amicitiæ Tuæ 
indignum non babe. Dab. Havniæ. d. 22 Maji. 1760. 



1 ) Denne Anmodning sees Linné at have efterkommet; de to 
første Sider af Brevet foreligge nemlig kun i en Afskrift, 
aabenbart med en samtidig Haand, som dog ikke er Linnés. 



396 

(29) Generosissimo Equiti 

Experientissimoque Archiatro 
Carolo Linnæo 
M. P. F. 

Kratzenstein. 

Antehac in rebus scientificis dulcissimo Tecum litterarum 
commercio uti mihi licuit. Liceat mihi jam aliqua vice, in 
oeconoraicis rebus fraterculi mei Upsaliensis, paternam Tuam 
intercessionem vel mediationem erogare. Curator bonorum 
ipsius una mecum omnino ipsi niaxime proficuum fore judi- 
cavit, si is fructuosissimis Tuis doctrinis per aliquod tempus 
imbui possit & paullo ultra vulgus pharmaceutarum sapere 
discat ; nosque ambo illam pecuniam. tamquam optime collo- 
catam consideramus, quæ ad scientiam ipsius perficiendam 
impenditur. Sed quis expectasset a j uvene, quantum ad ex- 
ternam formam non dissoluto, illum adeo prodigum fore, ut, 
licet honoraria Professoribus debita nondum exsohita fuerint, 
ille tamen superinduxerit æs alienum 300 propemodum im- 
perialium danicorum. Non ignotum Tibi erit, Vir generosissime, 
curatores bonorum ex officio eo respicere debere, ne plus 
pecuniæ profundatur a curando, quam annui reditus ex patri- 
monio hoc ferunt; eumque cavere debere, ne præter summam 
necessitatem de capitali summa aliquid detrahatur. Acce- 
dentibus vero denuo desideratis 300 imperialibus ad priorem 
acceptam summam, fraterculus meus annuo spatio proportio- 
nalem summam 444 imperialibus danicis non minorem pro- 
fudit, quæ portio sane ejus annuos reditus multum transcendit. 
Non audemus adeoque hane denuo ab ipso desideratam sum- 
mam illi ipsi transmittere, ne denuo eadem profundatur; sed 
Te, Vir generosissime, liumanissime rogamus, ut in hoc casu 
paternum ofticium fraterculo meo præstare velis ; scilicet: 
ut ex eo exquiras specificationem æris alieni .ab ipso con- 
tracti: ut jubeas ipsum, ut sine mora abitum paret: ut cau- 
tionem de ipsius ære alieno jam tum contracto (non vero 
denuo contrahendo) in Te benevole suscipias : ut denique de 
summa ad Te una cum hisce litteris transmissa ipsi tantuiu 



397 



tradas, quantura iter usque ad Carlscroniam prosequendum 
exigere Tibi videtur, neque hoc citius, nisi cum is ultimum 
vale dicturus est. Post abitum ejus debita ejus, quantura 
transmissa summa pecuniæ sufficit, benevole creditoribus ex- 
solvas, testificationes solutæ pecuniæ recipias, nobisque cum 
specificatione residui æris alieni transmittas, qua accepta hoc 
residuum Tibi sine ulla mora transmittendum curabimus, de 
qua re in meam fidem poteris esse certissimus, licet cætero- 
quin litterati inter se non soleant eam fidem, quæ inter mer- 
catores obtinet, in rebus ad pecuniam spectantibus, habere. 

En specificationem æris alieni, quam noster nobiscum 
cornmunicavit! 

Hrn. Peter Christoph. Schultze in Stockholm 900 ri. R. M. 

Hrn. de Besche 600 — 

Hrn. Mangor 600 — 

pro Cibo 200 — 

Honoraria 

Hrn. Ritter Linnæo circa 300 — 

Hrn. Prof. Wallerio circa 300 — 

Nura rero pecunia a primo nominatis creditoribus tanta 
sit mutua accepta, quanta ea traditur, vix credimus. Ro- 
gamus Te adeoque, ut e. g. ex Dm. Mangor, qui circa Te 
quotidie versatur, sine fratris mei præscientia, statum huius 
rei scisciteris, et ad ejus relationem examen Tuum accommodes. 

Agnosco quidem, nos Tibi hoc negotio, præterea gravius 
occupato, novum onus imponere. Cum vero nemo Upsaliæ 
nobis præterea sit notus, qui illud in se suscipere posset, 
Tua, qua auditores Tuos prosequi soles, paterna affectio uni- 
cum nobis relictum est refugium. 

De Troglodytibus Javanensibus curam habiturus sum ut 
noster medicus Trankenbaricus, D. Flohr, auditor olim meus, 
ad nutum Tuum examen huius speciei apud Javanenses, ed 
non raro venientes, instituat; sed dubito aliquid certi satis 
inde colligendum fore. 

Ardor noster pristinus in historia naturali excolenda 
maximam partern refrigeratus est. Hoc semestri primum de- 
stiti in illa publice prælegenda & præter pauculas prælec- 
VII. 26 



398 



tiones, quas D. Ascanius ad acadeniiam Cliarlottenburgensem 
in mineralogiam håbet, nihil superest. Uraniam jam præter 
hnmediata rnea studia colere coepi. Hine imposterum no- 
strates non nisi apud Te & prima & ultima elementa liuius 
doctrinæ capere poterunt, utque longe diuqve adhuc hujus 
doctrinæ disseminationi publicæ inservire vegetus atque inco- 
lumis valeas, ex animo opto, meque sempiterno favori Tuo & 
amicitiæ commendo. Vale. Dabam Havniæ d. 26 Octobris. 
1761. x ) 

(30) Generosissime Eques, 

Quoniam ex ultimis Tuis ad me datis litteris intellexi, 
molestum Tibi esse illud negotium amicum, quod nuper Tibi 
demandare ausus fui; suasi Curatori bonorum D' Hagen, ut 
ille aliam viam quæreret ad negotium illud absolvendum sine 
ulteriore opera Tua. Invento jam remedio, quo minus D. 
Hagen prodigalitatem suam ulterius continuare possit sine 
præsentissimo suo damno, hisce litteris Te rogo, ut Tu ac- 
ceptis 3333 th. c. retinens honorarium pro collegio priva- 
tissimo Tibi debitum nec non impensas epistolares, reliquum 
vero simpliciter tradas in manus ipsius D. Hagen, cujus pro- 
priæ curæ jam nos exsolutionein æris alieni sui demanda- 
bimus, isque scliedula solita acceptam illam a Te pecuniam 
fatebitur. 

Nisi omnia me fallunt, Vir generosissime, non parum in 
ultimis litteris Tuis stilus ille olim adeo amicus Tuus , cui 
me adsueiecisti, deficere videtur. Si rationem divinare liqet, 
duplex talis esse poterit. Vel indigne fers, me nimis audacter 
negotium aliquod Tibi demandasse , quod infra dignitatem 
Tuam esse censes. Si bæc est Tua ratio: veniam ejus au- 
daciæ rogo. Nihil tam en feci, quod non lit quotidie in aca- 
demiis germanicis & nostrate , ubi satis frequenter summi 
Prolessores, quorum nonnulli consiliarii intimi dignitatem ha- 



T ) Paa Brevets Fod er skrevet en Anviisning paa Pengene, under- 
tegnet » Willebrand« . 



399 



bent, tamen totam curam gerunt pecuniæ unius vel alterius 
acadeinici studiosi, a parentibus ipsis demandatam, præcipue 
si studiosus privatissimus fuerit Professoris auditor. Si adeo- 
que in hac re peccavi, peccavi ex ignorantia, hoc non etiara 
in vestra academia esse solitum. 

Altera vero ratio, quam probabilius obtinere credo, in 
relatione quadam erit quærenda, quam procul dubio Arabiam 
niissus Prof. Forskål vel ejus contubernalis olira, Falck Tibi 
rescripserunt, de controversia et rixa scilicet quadam acer- 
rima, quæ inter me et dictum Forskål exeunte anno præce- 
dente Tui gratia intercessit. Novi malitiosam huius rixæ 
expositionem , quam Forskål in hac urbe disseminavit, quam 
adeoque nec Te latere posse, non sine ratione judico. Mhil 
tamen feci in hac controversia, nisi quod Tu in meo loco 
constitutus ipse fecisses. En factuni! D. Forskål desiderabat, 
ut ipsi Falkius tamquam socius adjungeretur. Aula regia 
desiderabat vero aliquem ex danica natione adjungendum. 
D. Ascanius proponebat Doet. Cramerum , per sex annos 
meum in Hist. natural. assiduum auditorem, me licet hoc ipsi 
dissuadente. Forskålius acerrime urgebat suum Falkium, qui 
tamen apud omnes, quos conveniebat, rusticum agebat. Et 
fere injuriosus in Regem fiebat Forskålius, postquam omnis 
spes de Falkio erat sublata & Cramerus receptus. Quoniam 
Cramerus meus non solum auditor sed & amanuensis fuerat, 
Forskålius apud omnes, quos conveniebat, aulicos Ministros 
aliosque sine ulla hæsitatione aperte profitebatur: Kratzen- 
steinium non eum esse virum, qui posset alicui auditorum 
suorum eam historiæ naturalis cognitionem instillare, ut is 
inde subjectum aliquod regni naturæ describere vel charac- 
terizare queat. Uno verbo, unicum esse Linnæum, qui hoc 
artificium auditores suos docere queat. Mirum tamen hoc 
erat judicium, cum is nunquam antea occasionem habuerit 
vel tantillum cognoscendi, num ego in illa scientia vel mag- 
nam vel exiguam cognitionem habuerim. Advenam illum 
tamquam & amicum & discipulum Tuum summa qua potui 
amicitia excepi, curam ejus dissertationis polemicæ impri- 
mendæ partern in me suscepi; apparatum, quem ad expedi- 

26* 



400 



tionem suam desiderabat & quem ille ipse partim nequidem 
noverat, a dexteris a me usitatis operariis fieri curavi, meis 
propriis negotiis interea neglectis (per 8 dies suspendebara 
eius rei gratia mea collegia). Et talis mihi inde resultabat 
gratiarum actio, tale mei judicium, idque ab liomine, qui sane 
eius censuræ compos non erat. Cum enim prima vice illum 
in musæum meum rerum naturalium introduxissem, miserri- 
mum eum esse hospitem in rebus naturalibus cognoscendis in 
limine statim deprebendebam. In Bernbardo Eremita singu- 
larem testæ configurationem et investituram adesse fingebat, 
qui tamen parasita testæ vulgo est suæ, & dubium admodum 
sit num a nativitate ipsis testula quædam adhæreat. Pyritem 
aurei coloris pro pretiosa minera aurea habebat. Unde ego 
quidem, ne illum ad erubescentiam redigerem, plane silebarm 
De eius adeoque dexteritate in describendis subjectis natura- 
libus numquam curiosus fui specimen aliquod conspiciendi. 
Ejusmodi vix Tyro Naturalista babendus me ita judicaret & 
calumniaretur? De calumniis semper aliquid hæret. Conticui 
tamen eiusque calumnias despicatui babui. Silui adbuc tum 
de eius propria ignorantia. Denique ille me ipsum denuo 
brevi tempore aDte abitum conveniebat. Quia durum mibi 
est naturalem mearn bumanitatem exuere, amicissime eum 
nihilominus excipiebam. Sed ille truculentam & ita exacer- 
batam faciem monstrabat. (Habebat me enim semper pro 
autore recepti Crameri & rejecti inde Falkii, qui tamen, quod 
per deum testor, ille plane non erarn.) Missis tum præam- 
bulis ille tanta jurgia in me evomere incipiebat, ut ego fere 
credidissem eum delirare vel mentis compotem non esse. 
Regerebam: illa jurgia & convicia non pertinere ad me sed 
ad Ascanium, autorem eius rei, eique illa esse indicanda. 
Me ceterum plane non esse adsuetum eiusmodi conversationis 
modo. Ille nec dum desistebat. Patientia tum denique et 
apud me deficiebat. Obloquor tum : Qui Tu poteris ita in 
propria mea domo me innocentem insultare, cum ego Te 
tamen potius castigare debeam propter calumnias de me 
apud aulicos et in urbe disseminatas? Numne scis, Te in 
ea re egisse contra jusjurandum Tuum, quod Te obstringit, 



401 



utpote Professorem, honorem membrorum Universitatis pro- 
movere, non calumniis maculare! Tum ille: Oli! mi Professor! 
Sane Tu non indigne ferre poteris, si Te Linnæo multo in- 
feriorem esse publice profitear, nam hoc tibi non esse poterit 
ignominiæ. En delicatam epocham ! Minime gentium! ego 
regero, hic in academia Havniensi non opus est, ut Linnæus, 
exterus , in meam humiliationem & despicatum extollatur. 
Hic, ubi non Linnæus, sed ego historiam naturalem doceo, 
opus est, ut studiosi nostri ne quidem suspicionem accipiant, 
me ineptum esse ad illam scientiam tradendam. Num ego 
animo meo præcellentiam Linnæo tribuere velim, hoc mihi 
relinquendum est, sed publice officium meum a me exigit, ut 
nemini, in doctrinis docendis mihi demandatis, dexteritate 
loco cedere videar. Et Tu maxime non eris judex huic rei 
competens, qui maxime ignoras, quid sciam & quid ignorem! 
Tum ille : Oh, ne male feras, si dicam, Te esse pigmæum 
respectu Linnæi. Surgo sella longa, qua cum ipso residebam, 
ne cogerer alapam ipsi infligere. Respondeo : Ita! sim pig- 
mæus, sed pigmæus, qui humeris Linnæi insistit. Accedebant 
tum alii itineris socii. Rixam tum ille in Cramerum dirigebat. 
Ego vero raonebam, ne cum delirante, qui demens mihi in 
propria domo mea insultare non dubitaret, amplius rem habe- 
rent. Referebam omnia Ministro aulico, directionem habenti, 
et parum aberat, quin rejectus tum ipse fuisset. Inde eius 
furor in me, adhuc jam Constantinopoli in Cramerum sæviens. 
Ponas Te jam in meum locum, & cogites, quid Tu in 
tali casu egisses & dixisses. Et si tum adhuc judicas, Te 
jure in me irasci posse, hoc Tuo judicio relinquere debeo. 
Ille quidem Forskål disseminavit, quasi ille nonnisi defendendo 
Linnæum talia despiciosa verba opposuerit; quasi ego quidem 
autor rixæ & insultans Linnæum ad defensionem eius provo- 
cassem; Cum tamen ne quidem de defensione mea contra 
ipsius iniquas comparationes & calumnias cogitassem, nisi is 
demens me maxime coram irritasset. Sentiat enim quisque 
de Tua præcellentia et mea ineptitudine in H. N. quicquid 
ipsi placuerit; hoc liberum esto. Nemo tamen hoc bene 
ferre cogitur, si quis talem humiliationem mihi in faciem 



402 

obloquitur, vel in urbe disseminat. Ne credas me aliquid 
reticere velle, circa rixam illam, quam forsan ipse Forskål 
transscripsit, en aliara eius partern, alio die peractam! Cum 
semper Forskål suam præcellentiam , tamquam Linnæi disci- 
pulus, præ me extollere & mihi tacite quasi comprobare stu- 
deret, quondam ille defendebat (sine occasione sibi data) 
neminem nisi Linnæi discipulum intelligere posse characteres 
rerum naturalium in systemate Tuo traditos (quasi illi non 
ab aliis quoque aliis verbis tradi possent!). Ego regero : quidni? 
si Linnæus autores citat, ubi eadem res aliis verbis immo 
figuris præfiguratur , & si quis ipse illa subjecta possidet, 
quare non intelligeretur eius descriptio? e. g. si Is antennas 
mordellæ appellat filif ormes & cerambycis setaceas, tum sta- 
tim ex considerata utriusque figura scio, qualis idea cum illis 
terminis sit conjungenda, & si mibi hoc placuerit, potero 
semper iisdem terminis ad Linnæi sententiam uti. Ille pro- 
ponebat exemplum: quid intelligatur per cochleam rostro vel 
canaliculo effuso? Respondeo: procul dubio illum termi- 
num metaphorice esse intelligendum pro porrecto (aus- 
geschweift) (loquebamur germanice) ; nam eam esse effusi 
significationem. Sed ille : falleris maxime ! naso adunco 
regerebat, designat enim ille character cochleam, cuius ro- 
strum vel canaliculus aquam infusam sub situ orificii hori- 
zontali effundit. Itane! ego regero, nec propter eius nasum 
aduncum monstratum poteram cohibere: In tali casu sane 
honori mihi duco , me non intellexisse sensum characteris 
illius. Nam hoc ad genuinum idioma latinum grammatice 
exprimendum fuisset: canaliculo effundente (non effuso) 
scilicet aquam. Erubescebat ille ea vice. Malo Te scire 
rixas nostras integras, quam ab Forskålio malitiose corruptas, 
Tuoque tum judicio relinquam, num hoc, ex ita lacessito me, 
male suscipere velis responsum. 

Ne adeo serio finiam, accipe anecdoton aliquod jucun- 
dissimum ad historiam natur, pertinens. Nuper D. Ascanius 
& Rolander in musæo D. Oberhofmarschalli, Moltke, mira 
curiositate perlustrabant caput ingens Testudinis (non majus 
tamen vitulino). Manu volvebant Tuum Systema N. & ad eius 



403 



indicium habebant illud pro capite balænæ. Illi ambo! Præ- 
fectus domi & rnusæi, audiens boc, mirabatur boc nomen 
novum, & ipse non satis peritus, accedebat ad alium præ- 
sentem, sed in alio angulo musæi stantem, peritiorem in 
H. N. scil. Spenglerum, tornatorem aulicum , inquiens : rogo 
dicas mibi sincere , num illud caput balænæ , quod semper 
pro capite Testudinis habui , sit tale necne. Spenglerus 
snbridens accedebat ad ambos, quærens, quid novi ibi? Ob! 
respondebant ambo, jam habemus Mc! jam habemus! (se. 
cbaracterem in Tuo Syst. N) est caput balænæ! Caput ba- 
lænæ? quærit tornator, num in Linnæo character balænæ 
capiti Testudinis poterit convenire? hoc non crederem. Ita 
sane! illi respondent; revera- illud caput est caput balænæ, 
et persistebant in sua sententia usque ad diem tertium, ubi 
ambo tornatorem convenientes conspiciebant caput simile testæ 
testudinariæ adhuc adnexum. Et ita fallebatur Professor 
historiæ naturalis ad castrum charlottenburgense ' ) simul cum 
illo qui mare americanum historiæ naturalis gratia transnavi- 
gavit, alter vero, qui Galliam, Italiam, Sueciam &c. solum- 
modo H. N. gratia pererravit & unice se huic studio tradidit. 
Licet ego illud studium non nisi tamquam secundarium colam 
et colere possim, sane tamen neque méus Cramerus eius 
erroris capax fuisset. Nos ipsi præparavimus olim & ego 
adhuc adservo partes sceleti balænæ. Homines sumus tamen 
omnes, & nihil humani a nobis alienum esse putemus. Vale. 

Tuus ex as se 
Havniæ. d. 25 Nov. 1761. C. G. Kratzenstein. 



1 ) qui semper invehit in alios verbis : Oh! quid vos vidistis? ego 
vero &c. 



404 
Christen Friis Rottbøll 

f. 1727. d. 1797. 

(31) Amplissimo et Perillustri 

Archiatro atque Equiti C. Linnæo 
S: P: D: 

Christianias Friis Rottbøll 

Patriam vidi, nec prius vidi, qvam Tui memor D num Krat- 
zensteinium adii comperturus, an jam dudum a Te desideratas 
misisset tabulas, regessit ille aliqvo abliinc tempore esse 
missas et qvidem cum Concionatore Vestrate aulico , qvi 
Holmiam tendens, cum non recta iter institueret suum, sed 
Gothoburgum prius adiret, inde, si ibi forte diutius bæreret, 
Upsaliam commissas sibi tabulas transmittere est pollicitus, 
speramus adeoqve te eas jam jam tenere. Nuper D. Justi 
Goettinga hue vocatus est, incertum eqvidem utrum spartam 
Professoris Oeconomici vel Præfecti argentifodinarum Regis 
montanarum obtineat, ultimum tamen verosimilius judicatur. 
Gratias tibi qvam maximas ago, •* majores debeo pro tot in- 
soliti favoris argumentis , qvibus me vobiscum habitantem 
cumulasti; ut duos ornatissimum Lyceum vestrum salutaturos 
studiosos benigne, quæ tua est humanitas, excipere digneris, 
rogo. Veniunt avida mente ex ore tuo mellifluo præcepta 
haurire, certissime sum persvasus, te ipsorum expleturum 
desideria. D nu]n Solandrum honestissimum hominem svavissi- 
nium amicum, cui per studiosos, qvi paucis ante diebus abiere, 
scripsi, nec non experientissimum D num Holmium Fagræuiu 
Bergmannum cæterosqve commilitones et amicos meo nomine 
salutes, precor. Ut rebus nostris bene consulas, ut me Tuis 
annumerare pergas confido. Summa votorum est Tua sålus 
et sera immortalitas indeflexaqve ætas. Vale. 

Hauniæ IV Calend: 7 bris A° MDCCLVH 

A Monsieur Mons r Charles Linnaeus Chevalier et Ar- 
chiater a Upsala Franco Elsingeur 



405 

(32) Illustrissimo de Liimee 
S: P: D: 
Christianus Friis Rottbøll. 

Mitto hic programma ad lectiones botanicas et excur- 
siones in campis nostratibus indicandas; qva occasione ine- 
ditationes meas de contortis in lucem edidi; etsi mentem 
meam es iconibus et explicatione latina Te aliqvatenus per- 
cepturani credam, optarem ut textum ipsum danicum a § 18 
ad finem vel ipse legeres, vel per alium lingvæ nostræ ex- 
pertum expositum baberes. Præcipua Capita hue redeunt 
§ 18 — 22, monstrant plantas contortas pro Monogynis habitas 
qvoad niaximam partern esse digynas, stylis vel manifeste 
distinctis, vel agglutinatis et concretis ..... J ) Dabam die 
13 Junii 1771. 



(33) Viro Generosissimo amplissimo 
Carolo de Linné 
S pi: d: 

Christianus Friis Rottbøll. 

Ex animo lætor, qvod labores meos de contortis tuo dig- 
nari velis e.xamine, non tamen opus est, ut æstatis tempus 
exspectes, cum sicci flores in hoc ordine recentibus præstant 
fere ad indagandam naturam genitalium. Asclepias syriaca 
et Curassavica optimum hujus generis characterem monstrant 
in floribus per longam annorum seriem siccatis . . . 2 ) Post 
ultimas tuas litteras multa mihi acciderunt acerba, perdidi 
uxorem amabilissimam, qvæ jam altera fuit et mihi reliqvit 
filiolam — Omnia ruinam et interitum minabantur sub tyran- 
nico Comitis de Struensee ministerio. Illo jam in catenis 
cum sociis detento, animus et vigor cunctis redit, et unusquis- 



1 ) Resten af Brevet angaaer kun Bestemmelser af Planter og 
andre botaniske Specialia. 



-) Om Sendinger af Planter og Frø. 



406 



que nostrum in sua statione certus est. Si jam in pristinum 
litteras mittis, ad respondendnm me habebis promtiorera. Vale 
et me meumque agellum amare perge. 

Hafn: d 15 Febr: 1772 

a Monsieur Mons r Charles de Linné Chevalier de l'é- 
toile de Nord. Professeur en Medicine et Secretaire de 
l'academie des sciences a Upsala. Fri Bref 



(34) Vir Illustrissime 

Post editum meum de Cyperis et affinibus opus me deti- 
nuit et adliuc detinet lecto maximam partern affixum sevissimus 
morbus, nec spes reconvalescentiæ ulla, morbus in hepate 
sedem habere videtur, Corpus est emaciatum, nervosum sy- 
stema debilitatum, mors certa et inevitabilis videtur. Hine de 
genere, qvod nomen portaret meum, minus sollicitus esse de- 
berem . . . l ) Felicissimum annum apprecor, vive felix et 
sospes cum tota familia. Dedi die decerabris 31. 1774. 

Rottbøll. 



(35)* Velbaarne Hr. Professor! 

Det er mig uendelig kiert, at fornye med Hr. Professoren 
det Venskab, som for saa mange Aar siden i Upsala blev 
begynt, og skal det være mig meget kiert i alt hvad staaer 
i min Formue at gaae Professoren til haande. Min lange 
Sygdom og Forflytning har giort, at jeg ikke haver mine 
Sager saaledes paa reede Hænder, at jeg strax kan finde 
dem og dette er aarsag i at det saa længe har varet, inden 
jeg haver kundet tilsende Dem den forlangte Fuirena — Da 
jeg har kuns eet eneste exemplar af samme, og de fleeste 
sqvamæ have været affaldne, kan jeg ikke sende fleere. Paa 
de allerfleeste blomster er stylus obtusus og integer; dog 



1 ) Det Øvrige af dette 4 Quartsider lange Brev handler alene om 
Bestemmelser af Planter. 



407 



tvivler jeg ej om, at jo er funden en stylus som kan have 
været bifidus. Stamina eller filamenta falde let af naar 
sqvamæ afløses. Tiden tillader mig ikke nu at opsøge mine 
Mss om jeg skulde have nogen nye bemerkelse angaaende 
Græs-Slegterne — jeg gratulerer til de nye forventede Urte- 
Samlinger men allermeest til Deres Antrædelse i Deres be- 
rømte Hr Faders Sted, og vilde Gud give Dem Lykke til 
Deres vigtige Post med ald Deres Hr Faders Iver at anføre. 
Botaniske Afhandlinger med Kobber antages uden Tvivl gierne 
i Vores Videnskabs Samlinger. Man maatte vide paa hvad 
Vilkaar Hr Professor vil overlade sin Hr Faders Mantissa, 
saa kunde her maaskee findes en Forlægger. Jeg har den 
Ære med megen høyagtelse at henleve 

Deres Velbaarenheds 
Kiøbenhavn d. 24 Januarj ærbødigste Tienere 

1778. F. Rottbøll. 

• A la Societe litteraire d'Upsal poiir Mons. de Linné a 
Upsala Fri Bref 



Johan Jakob Ferber. 

(36) Hamborg d. 1. Jan. 1759. — Med vetenskaperna 
står det i mitt tycke rått slått till i Danmark. Konsterne 
såsom Målerij, Bildhuggeri &c upptaga regeringens hela atten- 
tion. Grefve Moltke, som ar Kungens favorit, har tycke for 
dem; derfore få de allt; men som Moltken i vetenskaperna 
skall vara nog fråmmande så år deres ode der i landet rått 
oblidt. Doctor Holm har haft moyen at introducera sig hos 
Grefve Moltke så att han, medan jag var i Kopenhamn, 
gjorde en resa med unga Grefve Moltke. Man får nu se hvad 
Holmen kan utråtta till Botanikens upkomst. 



408 
Morten Thrane Brunnieh 

f. 1737. d. 1827. 

(37) Domino Perillustri 

Experientissimo Celeberrimo. 

Progressum meura, si quem fecerim, in historia naturali 
scriptis Tuis, per orbeni terrarum nunquam satis laudandis, 
maxime debeo, adeo ut Te, Vir Perillustris, licet absentem, 
meum grato animo agnoscam Ductorem: Permitte itaque, ut 
huncce Prodromum insectologiæ Siællandicæ, tanquam priini- 
tias laborum meorum , Tibi offeram; accipe propitius hoc 
qualecunque deuotæ mentis munus. Exempla exstant euiden- 
tissima fauoris Tui etiam in exteros, inprimis septentrionis 
filios, insignis, liinc Te potissimum. Vir Perillustris, humillime 
rogo, ut me in eorum adsciscere velis numerum, quos pateris 
ad Te tanquam optimum Mæcenatem accedere. 

Tanti Nominis 
Hafniæ Cultor observantissimus 

d. 25 Aprilis Anno 1761. Martinus Thrane Briinniclie 

a Monsieur Mons r Charles Linnæus Chevalier de Nord- 
stierne Archiatre de Sa Majesté le Roi de Suéde ete:, 
Professeur å l'Academie d'Upsal, Membre des Societes des 
Sciences d'Upsal, de Stockholm, de Petersbourg, de Berlin, 
de Vienne, de Londres, de Montpellier, de Thoulouse, de 
Florence. 

(38) Perillustri et Generoso Viro 

S:! 

Duos abhinc annos oculis Tuis subjicere sustinui ea, quæ 
imperfecte de Insectis Siællandicis tune ex meis proferre 
valui, quæ benignis et faventibus oculis Te excepisse, saltem 
accepisse mihi gratulor. Eodem Tuo fretus favore novum 
offero specimen, tractans historiam Anatis mollissimæ. Ap- 
pendix addita continet Objectiones viri cujusdara Reverendi, 
historiæ naturalis patriæ peritissiini, quas, utpote ms t6 divul- 
gatas, instinctu fautorum publice una cum meis responsionibus 



409 



edere curavi ; hac eadem occasione ea quæ in appendice 
pag. 32. subsequuntur, å viro Illustri et Historiæ Naturalis 
cultore felicissimo ex Cimbria transmissa, nec non propria 
errata addidi. Restat jam, ut tam ipse Tractatus quam bæc 
Appendix Tuo æquo benignoque subjiciantur judicio. Errores, 
quos libenter confiteor bene multos, facile condonabis, si rae 
autodidactum interpretibus destitutum consideraveris. Si vero 
quædam forsan Tibi arrideant, sufficiat hoc pro magno inci- 
tamento in ejusmodi studiis, quæ ad cognitionem naturæ et 
ejus gazas perscrutandas ducunt. 

Museum avium quod bisce ansam dedit, et cujus de- 
scriptio intra breve tempus prodibit, continet, inter alias aves 
ignotas vel dubias, veram Skuam Høyeri, Gatarractem nempe 
Willughbeji, Raji & Sibbaldi, simulac Catarractam Aldrovandi : 
ex hisce avibus novum genus sub nomine Catarractis con- 
ficere tento, et ob rostri et unguium convenientiam Larum 
parasiticum ex genere larino in genus Catarractis transferre, 
si non satis audacter , meditatus sum. Observationes ex 
Vespertilione Vampyro oculari inspectione desumtæ heic Tuis 
sistuntur oculis. Hæc cum reliquis, si piacent, plura amplius 
aggrediar , ut tali modo via ad Te Tuosque Lares semel ali- 
quando inihi facilius pateat. 

Hisce meis conatibus fave et Fautorem mihi, si votis 
respondeant fata, quondam præsenti, Te præsta, sic promo- 
ventur studia mea et me habebis semper 

Tanti Nominis 
Hafniæ cultorem observantissimum 

in Colleg. Elersiano M. Th. Briinniche 

d. 1. Junii A° 17(33. 



(39) Viro Generoso et Illustrissimo 

Equiti Aurato 

Occasionem hane nactus optimam, Generosiss: Comitis 
de Moltke iter ingredientis gratiosum officium in transpor- 
tandis, quæ Tibi mittenda haberem , offero jam Tibi Vir 
Generose! meum in cognitione insectorum specimen, Ento- 



410 



mologiam nuperrime editam, quæ si Tibi arrideat, multum 
gaudebo. Insectis siinul paucis, quæ nova puto, Tuum dona- 
tur museum, ut et avibus Feroensibus binis, Catharacta nempe 
sive Skua Høyeri et Puffino, Rev. Dno. Strom Liire vel 
Skraap dicto, quoad colores å Puffinis Brissonii diverso. Si 
hæc mea leviuscula accepta habeas, Vir Generose! magnum 
erit studiorum incitamentum 

Generosi et Illustrissimi Nominis Tui 

E domo Elersiana Cultori devotissimo 

d. 4. Maji 1764. M. T. Bninnich 

å Monsieur Mons r Charles de Linné , Chevalier de 
Fordre Nordstiernen, Médecin premier du Roi de Suéde, 
Professeur de la Médicine et Botanique, Menibre de l'Acad : 
d'Upsal, Stockholme etc. etc. å Upsale 

Avec une casse marquée C. de L. 



(40) Viro et Generoso et Perillustri 
Equiti Carolo de Linné 

M. Tb. Brimnichius 
S. P. D. 

Entomologiam, tabulas insectorum systematicas sisten- 
tem, una cum ave Catharacta Skua et Puffino, nec non 
paucis mim" in duplo insectis ex Africa allatis, et quantum 
tune temporis judicabam, nunquam descriptis per Generosis- 
simum Comitem Ad am am de Moltke iter navale ante binos 
menses ingredientem cum nave Regia, Petropolin, Rigam et 
denique Holmiam aditura, Tibi Vir Generose! obtuli. En 
aliud, Vir Generose! in historia naturali specimen, vena fri- 
gida, quippe media hyeme, in vasto avium museo elaboratum, 
quod si Tibi vel tantum ex parte arrideat, gaudebo, sin mi- 
nus, ignoscas Vir Generose! me studium hoc propriis viribus 
et nullius consultis hactenus excoluisse. Ignotæ aves, qua- 
rum icones addere ob ingentes sumtus mihi haud fuit possi- 
bile, una cum aliis rarioribus a Per-illustri Professore D n0 
Pennant Esqr. sunt oblatæ. Nuperrime e Groenlandia Trin- 



411 



garn fulicariam et anatem acutam e Cimbria accepimus. Haud 
pauca ruihi sunt hujus et aliarum regionum insecta hactenus 
nunquam descripta e. g. Cimices, Cerambyces, Lepturæ, Ne- 
cydalis et Dermestes Africani, si itaque descriptiones eorum, 
quæ plus unica vice nonduui possideo, Tibi sufficiant, maxima 
cam industria ejusmodi, de quorum novitate certissimus sum, 
transinittam, iconeinque, ubi tempus affuerit, pro viribus ela- 
boratum, addam. Papilionem Heliconium, cum Comite trans- 
missum, in Systemate Tuo postea vidi descriptum. Ceterum 
de me meisque studiis bene sentire perge, me autem semper 
invenies 

Dabam Hafniæ Tanti Nominis 

in Collegio Elersiano cultorem observantissimum 

d. 23. Julij 1764. M. Th. Briinnicbius. 



(41) Generoso et Perillustri 

Equiti 
Dno. Carolo von Linné 
S. pi. d. 

Martinus Thrane Brunnichius. 

Literas quas dedisti haud exigui favoris documentum 
habeo; gratias maximas et debitas quam humillime offero; 
majores, si possem, deberem Tibi, Vir Generose! qui tam 
multis occupatissimus et tam vasta eruditione præclarus me 
tyronem in arte, Tuo perdocto et gratioso commercio lite- 
rario dignari velles. Excepi maxima cum æstumatione dubia 
ea, quæ contra ornithologiam håbes, eaque ita explicare ten- 
tatus sum: Pelecanus 120 et 122 differunt gula et macula 
insigni ante femora albis. Putarem hos esse diversos, carbo 
enim satis frequens, é contra phalacrocorax una cum cristato 
Rev. Dno Strom nequaquam visus, f'amå autem tantum modo 
notus. Phalacrocoracem et cristatum possideo, quos Tibi 
offerrem, si occasio sese offenderet. 

Pelec. 120 et 121 forsan variatio sexus? vix ætatis, 
hujus euim notam pono in pectore cinerascente vel nigro. 



12 



Skuam 125 et 126 quod attinet, certior sum de earum difFe- 
rentia specifica, nam Feroæ satis frequens est 125 et sæpius 
vidi plura ejus specimina, variis temporibus Hafniam missa, 
nunquam vero Skua 126 visa fuit antequam per amicum Dn. 
Hansen é Cimbria, ut avis Cimbris ignota, innotuit. Viva 
capiebatur manibus itinere quasi fessa. Prædium ubi capie- 
batur ad mare germanicum jacet, hine puto eam forte ex 
Anglia advenam fuisse. Character distinctivus hujus, magni- 
tudinem si exceperis, difficillime determinabatur. 

Colymbus arcticiis et torquatus magnitudine corporis 
et dorso rostri arcuato conveniunt, ætatis vix differentiæ, 
potius varietates sexus, nisi foeminam ab omnibus mihi visis 
differentem describeret Fauna Svecica. Colymbi 129 — 132 
dorso rostri recto conveniunt, ex his Imber nunquam in 
Dania vel ad insulam Christiansoe visus fuit, sed et é Feroa 
et é Norvegia aliquoties missus; nec ubique in Norvegia 
obvius, sed maxime in parte boreali, ubi tamen haud frequens 
est. Magnitudine arcticum et torquatum superat: Hi 
omnibus vero minores sunt. Lumme avis arctica frequen- 
tissima, ad Hafniam semel tempore hiemali occisa; ad insulam 
Christiansoe nunquam visa (: nec arcticiis, torquatus et Im- 
mer). Ibi vero frequens satis occurrit Stellatus, circa in- 
sulam nostram quoque .interdum obvius. Forsan ætate hic 
differt å Lumme qui, ætate magis provecta, plagam forte 
amet septentrionalem et sic nostra deserat littora? Bore- 
alem heic unica vice occisum, ob vestigia rufl coloris in 
prona colli parte varietatem habeo Colymbi Lumme. Cer- 
tiora heic forent optanda , antequam rite determinarentur 
species. Si quem horum colymborum possidere cupias, ope- 
ram dabo eum acquirere. Appendicem ornithologiæ simul 
offero. Nuperrime é Groenlandia mittebatur colymbi grylle 
varietas, tota alba exceptis marginibus alarum nigris. 

Omnia Tibi cum Comite oblata Insecta é littoribus Afri- 
canis Hispaniam spectantibus allata fuisse perhibuit vir qui- 
dam nobilis, qui ipse circa ista littora eis fuit donatus, inter- 
im fere omnia vidi hue transmissa etiam ex America. Acarus 
solus patriam agnoscebat insulam Christiansoe. Ex meis 



413 



collectionibus pauca specimina lieic offero, plura, quæ in 
duplo ruihi non sunt, delineata et descripta mitto, quæ si 
Tibi arrideant, reliqua cum tempore dabo. Vi di hesterno die 
insecta ex America Dno. Sp engler o oblata, inter quæ non- 
nulla baud antea descripta observavi, quæ selegi a reliquis, 
ut Tibi offerret possessor una cum conchis quibusdam rari- 
oribus e: g: Donacem apertura inter nates transversa, semi- 
lunari, Bullam Lignariæ persimilem. Quæ onmia hac occa- 
sione spero fore, ut Tibi offerat. Conaminibus meis fave; 
me semper deprebendes 

Tanti Nominis 

observantissimum cultorem. 
Dabam in Collegio Elersiano 
d. 25. Octobris 1764. 

P. S. Ignoscas Vir Generose! quæ ob angustiam tem- 
poris hac vice in scribendo irrepserint vitia. Entomologiam 
meam valde castigatam invenies in actis Lipsiensibus, errores 
autem veri ibi sunt præteriti, falsi suscepti. Prodiit heic 
Fauna Friderichsdalina continens insecta ibi lecta una cum 
convenientia Systematum Tui et Dni. Geofroi. Insecta nova 
ibi descripta sunt 117, sed de plurimis dubitandum, citationes 
deprehendi falsas circa nova, nec convenientia Systematum 
accurata. 

[I Brevet er indlagt et Exemplar af »Anhang til de 
Kjøbenhavnske Nye Tidender om Lærde Sager« Nr. 41, hvori 
findes Briinnichs Svar paa den i foregaaende Nr. efter »Leip- 
ziger Neue Zeitungen von gelehrten Sachen« Nr. LXXV, 1764 
oversatte Kritik af Briinnichs Entomologie.] 

(42) Vir o Perillustri et Generoso 

Equiti Dno Carolo von Linné 
S. pi. d. 

Mart: Thrane Brunnichius. 

Literas Tuas favoris maximi insigne documentum rite 
accepi, pro quibus et omni Tanti Maecenatis favore atque 
VU. 27 



414 



honore devotissimas, quas possum, exsolvo gratias. Semper 
enitar, ut mea exigua conamina nec prorsus indigna, quæ 
Tuis subjicientur oculis , judicentur. Hactenus in historia 
naturali citra ullum præminm occupatus fui discipulus tanti 
magistri. Præmium jam, Te nempe Fautorem, retuli. Fau- 
stum atque felicem annum jam inchoatum et omnes secuturos 
reddat Tibi Deus T. O. M! Augeat ille dies Tuos! qui semper 
ejus magis magisque manifestam reddidisti et amplius reddes 
gloriam, sic perficitur ista scientia, quæ tantis, Te Autore, 
incrementis flore jam gaudet ætatis. Mihi autem, ut in po- 
sterum faveas, obnixe rogo. 

Literas Dno. Spenglero datas tradidi, ejus quoque feliciæ 
anni ineuntis vota Tibi refero , grates simulque maximas, pro 
omni, quo eum condecorasti, honore ') 

Fata Mss. et divitiarum, si ita jamjam vocari liceat, 
quas b. Forskål vita redemit, adhuc manent incerta. Adducta 
sunt ante aliquot annos collectanea hujus e mari mediterraneo 
et confinibus terris, imo nonnulla ex ipso Ægypto. Lætam 
hane vidi messem, insigneque testimonium diligentissimi viri, 
cistulas nempe insectis repletas, avium nonnullarum exuvias 
farcitas, cados pisces, amphibia, conchas etc. in spiritu conti- 
nentes, sed, proh dolor! fugitivis, ut ajunt, oculis, ita ut 
nulla sub examen å me revocari possent. Tradita jam sunt 
Dno Ascanio una cum paucis aliis de Arabia missis. Nescio, 
sed optandum foret, ut né harum rerum inprimis piscium 
magna pars putredine et injuria temporis esset corrupta, et 
sic inanes evaderent labores. Reliqua, quæ supersunt, col- 
lecta, una cum diariis adhuc restant cum Dno Nieburg in 
portu Indiæ Bombay, unde literas hujus viri ultimas de morte 
Krameri habuimus. Semel quoque a piratis spoliatæ sunt 
cistulæ de Societate transmissæ. Alia, quæ ad historiam na- 
turalem non pertinent, transgredior. Inter Arabicas conchas 
maxime notari meretur cardium , quod mihi longo abhinc 
tempore monstrabat Dnus Spengler. Nemini scriptorum, quan- 
tum scio, est notum, ideoque descriptionem, qualem suppeditat 



x ) Om flere Arter Insekter og Conchylier. 



415 

inemoria, dabo: C. testa cordata, angulata (alba) valvulis 
angulatis longitudinaliter abrupte sulcatis lævibus, plica ad 
nates conchæformi testam connectente. Nates an distantes 
an approximati non recordor. Ceterum magnitudine et sta- 
tura accedit cardio medio. Plica non est monstrosa quod 
symmetria et dentium insertio docet. Figuram ejus videbis 
in Regenf. test. 2. cujus tabb. æneæ omnes nondum incisæ. 

Formicam omnivoram solem quasi obnubilare ipse obser- 
vavi in turre astronomico, ubi ingentem vidi catervam. 

En Vir Generose! nova mea conamina circa minutissima 
quædam testacea etc. Plura hoc occasione Tibi offerre rne 
vetat iter consulis jam festinantis. Alia hue adiit læta in- 
sectorum collectio Americana in museum nobilis cujusdam 
mercatoris Hafniensis, forte eam intra paucos dies videre 
mihi contigerit. Nova quæ sint, natura vel figura et descrip- 
tione, si possibile est, Tibi communicabo. Plura de meis 
brevi dabo. Quæ ad manus sunt mitto. Ejusmodi sunt 
seqq. *) Abiit Islandiam stipendio Regio Dnus Konig, ut 
vegetabilia et alia indagaret. Nonnulla misit ad regnum la- 
pideum maxime pertinentia. Quæ in annexis observationibus 
meis descripsi testacea maris Norvegici, missa mihi sunt å 
Rev. Dno Strom, ut eorum ipsi communicarem descriptiones. 
Ignoscas Vir Generose! qui in descriptionibus sint commissi 
errores. Vale. 

Dabam in domo Elersiana d. 3 Januarii 1765. 

P. S. Abiit Consul Dnus Koustrup, qui scatulam C. v. L. 
notatam secum håbet et Tibi prima occasione transmittere 
curabit. Epistolam hane itaque Nuncio publico dåre coactus 
sum Vale. 

[Med Brevet følge Diagnoser paa Fugle, Fiske, Bløddyr, 
Koraller og Insekter; ved en Deel af de sidste hedder det: 
»In Museo Ryberg«, og mange af dem ere gjorte kjendelige 
ved Pennetegninger.] 



1 ) Diagnoser paa nogle Insekter. 

27* 



416 



(43) Viro Perillustri et Generos o 

Equiti aurato 

Dno. Carolo von Linné 
Fautori Optimo 
S. P.D. 
Mart. Thr. Briinnicliius. 

En, Vir Generose ! lætæ messis Americanæ decimas quas- 
dam Tibi quam modestissime oblatas. Plures restant vel jam 
descriptæ vel amplius determinandæ. Museum Reginæ Svec. 
nondum vidi, ideoque facile inter meas novas species invenies, 
quæ jamjam ibi descriptæ sint. Brownii Jamaicam intra 
breve tempus accipio, unde recognoscam, quæ forte ibi antea 
delineata sunt insecta. Te annuente, Vir Generose! descrip- 
tiones et icones aliquot Concharum insectorumve Societati 
Reg. Scient. Upsal. offerre aggrediar. Observavi, sed nimis 
sero, missis nempe jam proximis literis, Pat el lam fis s am 
descriptam esse in Syst. Nat.; sed, ni fallor, vertex in spe- 
cimine misso, cujus plura non possideo, haud erat perforatus, 
ut adeo eam inter vertice perforatas non quærerem. Fal- 
conem sub nomine argentati vel cani a me descriptum inveni 
inter Frisch, av. tab. 79. Anatem penelopem fronte alba 
mihi de Cimbria promisit amicorum quidam, ut adeo tune 
certius de meis in Ornithol. Bor. sub boc nomine descriptis 
anatibus judicare qveam. Sine dubio restat lieic in museo 
specimen anatis, quam Penelopem dixi, absque macula fron- 
tali, ita ut hane, si jusseris et occasio adest, transmitterem. 
Aves quarum descriptiones in proximis dedi literis in museo 
sunt Dni Fleischeri, qui eas vere appropinquante Dno Pen- 
nant, ut æri incidantur, mittit; nec in duplo sunt specimina, 
ideoque minus accurate mentem forte in pristinis literis ex- 
plicavi, siquidem ex literis Consulis Danici cognosco, Te 
harurn exuvias farctas exspectasse. Jam accepi de America 
Curculionem anchorago cum definitione tua optime con- 
gruentem, in multis quoque convenit cum meis Curculionibus 
antea descriptis sub no. 5 et 6, sed differt ab his Curculio 
anchorago femoribus dentatis atque elytris punctis excavatis 



417 



flavoque striatis nigris, apice quoque elytrorum truncato. In 
meis autem elytra sunt coloris castanei, lævia excepta stria 
unica ad suturam elytrorum, femora quoque sunt mutica; 
alteri rostrum est apice dilatatum ut in C. anchor:, elytra 
quoque liuic sunt in caudam quasi producta, oculi et regio 
thoracis circa caput rubent. Alteri rostrum est subulatum 
elytrorumque apices bidentati, oculi nigri, sed regio thoracis 
juxta caput rubet. Antennis discedunt omnes a reliquis cur- 
culionibus, utrum sint species distinctæ vel varietates sexus? 
Si sunt varietates, attentionem tamen merentur, nam vidi de 
singulis duo specimina, invicem quoad omnia perfecte con- 
venientia. Dari pleuronecten hypoglossum oculis sinistris 
refert Rev. Dnus. Strom Sondmoer I. p. 300. Piscem nu- 
perrime vidi Islandicum longitud. circiter 2 ulnar. latitud. 
circiter ^ uln. corpore admodum compresso, pinna ventrali 
nulla, quantum ex inspectione momentanea judicare licebat. 
Ni fallor est Lepturus Artedi sed cauda est pinnata. Inter 
collectanea est Societatis scientiarum una cum Onisco pedi- 
bus 6. ideoque sub nomine pediculi mihi ab Islando mon- 
strabatur, qui tamen eum in humidis terræ habitare referebat. 
Foemina hujus ovario erat instructa. 

Americanas naturæ gazas colligere jam parat Civium 
Hafniensium laudatissimus et opulentissimus Vir Dnus Ry- 
berg, mercator aulæ Regiæ (Hof-Agent) nec ei erit difficile, 
siquidem plurimas sic dictas colonias americanas ipse possidet. 
Lignorum pulchram acquisivit collectionem, quorum ramulos 
fructificantes jam arcessiri curat. 

Favore insigni Mæcenatis mei, Patroni universitatis liujus 
Dni Excell: Ottonis de Thott exteras terras visitare ad stu- 
dium historiæ naturalis et oeconomicum excolendum æstate 
bono cum Deo aggredior. Mense Augti Lugdunum Batav: 
redit ex peregrinatione sua Dnus Pennant, qui me tune tem- 
poris ibidem adesse invitavit literis, ut eum in Angliam se- 
quar. Hujus viri tantum favorem renuere haud debeo. Itaque 
Angliam deserens summo cum desiderio, volente Deo, Up- 
saliam profiefscar. Interim conatibus meis favorem ap- 



418 



precor . . .' 1 ) ad omne officii genus semper invenies devine- 
tis simum. 

Intra breve tempus delineationem simul et accuratam dabo 
descriptionem Cardii istius Arabici. Vale, Vir Generose! 
Dabam Hafniæ 

é domo Elersiana d. 16. Febr. 1765. 

Societati Regiæ Scientiarum Upsaliensi. å Upsala frco 
Elseneur. 



(44) Viro Generoso et Perillustri 
D no Carolo von Linné 
Equiti 

S. pi. d. 

M. Tb. Briinnichius. 

Jam in eo est ut Regio mandato simulque sumtibus iter 
aggrediar intra 3 proximas septimanas. Vi hujus mandati 
debeo excolere studium oeconomicum et bist: nat: easque 
ipsas scientias publice docere ex itinere reversus. Hollan- 
diam et Angliam primum visitare mini incumbit, deinde bono 
cum Deo Sueciam petere est animus. Si in bisce meis iti- 
neribus occurrat aliquod, in quo observando Tibi inserviam, 
mandato obsequar. 

Occasionem exspecto, qua data mittam Tibi aves se- 
quentes: Falconem lagopod: Ornitb. bor. 15. Tringam 
ferrugineam et Tringam maritimam Ornith. bor. 180 
et 182. 

Observationem feci circa Colymbum arcticum se. quod 
junior (non pullus) similis est parenti tam quoad abdominis 
album, quam quoad dorsi colorem, nigrum et maculis qua- 
drangulares albas; differt autem pullus in eo quod loco ma- 
culæ istius, magnæ atro-purpureæ in colli parte supina, area 
adest ejusdem magnitudinis ex albo nigroque varia, inde con- 
cludo Colvniburu torquatum esse speciem distinctam. 



1 ) Her ere et Par Ord bortskaarne ved Brevets Aabning. 



419 



En Vir Generose heic datam descriptionem Cardii Ara- 
bici, inter spolia Forskåleana, quorum pars restat cum D no 
Nieburg, antea nominati: Cardium Societatis v. For- 
skaaleanum v. Scrobs v. Strumosum. 

Testa subquadrilatera valvulis angulatis, longitudinaliter 
sulcatis postice scabris; vulva conchæformi plicata, supra anum 
concavum inter nates distantes propendente. 

De Arabia missa. 1763 . . . l ) Insecta restant nonnulla 
nova, quoniam autem nondum meum de Suecia exemplar 
Musei L. V. accepi, ea indeterminata relinquere coactus sum. 
Vale Vir Generose! et conatibus meis in posterum fave. 
Dabam Hafniæ d. 23 Junii 1765. 

Si aliquod mihi officii genus mihi injungendum håbes vel 
alia de causa me literis ante abitum meum honorare Tibi erit 
animus, eas insequenti modo ad me ut dirigas rogo: 

a Monsr. 
Monsr. M. Th. Briinnich 

å Copenhague 
at afleveres paa Nørregade næst ved Dyr-kiøb hos Lieute- 

nant Ploen. 



(45) Viro Generoso et perillustri 

celeberrimo D n0 Carolo von Linné 
S. pi. d. 

M. Th. Briinnichius. 

Per menses tres jam proxime præterlapsos in Cimbria 
degi; ubi pauca tantum legi naturalia. Betula nana ibi inter 
ericam haud est infrequens. In pratis juxta Endrupholm legi 
hypericum humifusum. Sub erica plerumque frequens est 
Lichen rangiferinus humilis. Vidi pullos cuculi nutrimentum 
accipientes å motacilla flava et alauda arborea simul, prior 
tamen videbatur novercæ officium melius præstare præ altera, 



) Hertil er føiet en udførlig Beskrivelse og to Blade Tegninger, 
som forestille Muslingen og dens to Skaller hver for sig, sete 
fra forskjellige Sider. 



420 



nani ubi nullus locus commodus, in quo pedem figeret, dorso 
cuculi sese imposuit, id quod alaudam haud vidi fecisse. In 
littore rnaris Germanici insulam Fanoe alluentis novam spe- 
ciem Charadrii occidit Dnus Teilman, tanta liarum avium 
erat copia ut littus omne iis abundaret. Eam ita descripsi: 
Charadrius supra albo nigroque varia, subtus can- 
dida, rectricibus intermediis longioribus, linea å 
rostro ad oculos fusca. Magnitudo alaudæ, celerrime 
currens minus timida. Habui vel 20 exemplaria in quibus 
omnibus ne minimum digiti postici erat vestigium. Eam nec 
in Tuo nec Brissonii systematibus invenio descriptam. Tec- 
trices inæquales cinerascentes marginibus apiceque albis. Pro- 
lixam dåre descriptionem vetat angustum spatium. Rostrum 
pedesque erant nigricantes. Habeo etiam novam speciem 
canceris, licet minutissimam tamen ob spinas frontalem et 
ani singularem. Chrysomelam legi polygoni similem sed 
thorax utrinque valido armatur dente et nonnulla alia, quæ 
alia occasione vel in natura vel descripta, ut occasio fert, 
Tibi offeram. Hac occasione nonnulla de erroribus in orni- 
thologia mea commissis addam , meliora edoctus. Strix. 
N° 17 irides oculorum håbet luteas, Strix 18 irides håbet 
atfellaneo-nigras , ideoque ultima debet esse Aluco. Anas 
72-74. non est penelope, nescio an sit nova, marem et foe- 
minam ante nieum abitum dedi amicis, ut per Consulem 
Koustrup Tibi mitterent, nescio an advenerint; illas seque- 
batur falco orn: bor: 15. Penelopen postea vidi in Cimbria. 
Catharactam Cepphum iterum occidi equidem in campis Cim- 
briæ, ubi tranquilla admodum circumambulabat licet sclopetum 
3 frustra displosit venator. Recentem habui et inveni in 
ventriculo et omnibus visceribus ingentem copiam Scarabæi 
stercorarii. Mas erat. Magnitudo erat eadem cum nostra in 
ornitholog. descripta, sed color variabat ita, ut hæc coloris 
erat fere cuculi canori, hine definitio ita erit mutanda. Cep- 
phus corpore undulato, ala notha nigra maculis albidis. 
Capiebatur initio 7bris. Colymbi arctici (orn: bor: 133.) 
pullum Hafniæ habui ex Bornholmia, differebat å descriptione 
gutture et colli parte prona albis nigro punctatis. Scolopax 



421 



falcinellus (orn: bor: 167) est varietas Tringæ alpinæ, ro- 
strum iu omnibus erat paulo decurvatum. Frequens avis ad 
littora marts germanici. Tringæ squatarolæ duplex datur 
varietas, utrum sexus? Altera similis est Charadrio apricario, 
altera Charadrio pluviali, nt easdem diceret, qui digitum po- 
sticum minutissimum non observaret. Conveniunt varietates 
Corpore fusco albo luteove maculato rostri apice 
crassiore, ala notlia sub alis nigra. Ad littora maris 
German : degunt et ob similitudinem cum Charadriis jam 
dictis Strand Hieiler dicuntur. Volitant gregatim. Cha- 
radrius Alexandrinus nidos construit in insula maris germa- 
nici Langeligbier g dicta. Jam Leydæ collectionem Avium 
etc. Universitatis proprio marte perlustrare est animus, et 
ubi collectiones desunt perlustrandæ, Hagam adeo, inde An- 
gliam peto. Si heic vel alibi Tibi ullum præstare possem 
officiuru, honorem semper liabeam. Literæ milii ita inscri- 
buntur: a Mons r Mons 1 M. Th. Briinnich å Leyde op 
te Langebroke in't Mantelbuys. Exuvias Cliaradrii 
novi si occasio fert, Tibi mittam. Faxit Deus T. O., ut diu 
lætus nobis intersis, præsens tune ipse testabor, quanta ob- 
servantia Viro Tanti nominis sum addictissimus. Vige, mihi 
vero nt favere pergas, rogo. Dabam Leydæ d. 18 Octobris 
A° 1765. 

a Monsieur Mons r Charles von Linné Chevalier de 
l'Ordre de Nordstiernen Medecin prernier de Sa Majesté le 
Eoi de Suede, Docteur et Professeur en Medicine et bota- 
nique Membre de l'Academie d'Upsal, de Stockholme, de 
PAcademie Francoise, de Russie etc. etc. å Upsal 
franco Hamburgh 



(46) Generoso & Perillustri Equiti 

Celeberrimo D° Carolo von Linné 

S. pi. d. 
M. Th. Briinnichius 

Litteras Tuas Lugduni apud Batavos acceptas, favorem 
in me indicantes insignem, perlegi cum maxima æstumatione, 



422 



earuin responsorias dåre nunc primum permisit tempus. Am- 
stelodami sæpius adibam Dnum Burmannum & filium, Lug- 
duni Gronovianas collectiones pluries perlustravi. Horum 
devotissima Tibi annuntio. Dnum Royenum Lugduni tune 
temporis non præsentem haud vidi. Dr. Pallas inveni Hagæ 
Com. talem qualem eum descripsisti, se nullas de Te vidisse 
literas affirmavit. Zoophyta edere incepit omnia, novisque 
descriptionibus omnia, quæ vidit, proposuit. Systema elegit 
novum. Figuras babet nullas sed tantum excitationes Auto- 
rum, quos non semper debita tractat modestia. Scientiam 
multis observationibus novisque detectis adauxit, optandum ut 
virtutem viri simul cum eruditione monstraret singula pagina. 
Opus de Coleoptris sero prodibit. Non videbam plures ta- 
bulas excisas quam unica ista sed ingentem numerum iconum 
elegantiorum. Tempus terunt novo effingendo Systemate, et 
siquidem nullum intelligunt, procedunt numerando, binc illis 
arridet Geoffroy. Sed cum eorum scopo baud est sufficiens, 
vel interdum defecto ipsorum, innumera genera miris nomini- 
bus dicta effingunt. Eo ordine opus aggredi tabulasque edere 
propositum babent. Vir iste senior debilis adeo, ut vix vita 
illi erit duratura in tantum tempus, quod huic sufficiet operi. 
Filius ejus bonus quidem vir, sed patre multo ignorantior. 
Spero Te jam accepisse aves per Dn. Koustrup. Bradypus 
Amstelodamensis erat mortuus. In Vivario ibi baud rara 
erant animalia , vidi Simiam caudatam fronte rugosa subnuda, 
dorso nigro, collo bumeris et pectore albidis ex Surinam, 
sonum edebat pipientem, magn. minoris cuniculi. Paucas vidi 
Simias ideoque nec potui determinare utrum descriptus erat 
nec ne. Animal forte Viverra digitis 5. dentibus incisoribus 
infra nullis ideoque de ea hæsitabam. Reliqua erant Viverra 
mungo, Hystrix, Felis apicibus auricularum flocco pendulo 
instructis, Brisson ni fallor. Quando ab Anglia per Hol- 
landiam ad Parisias pergo, melius præstabo observationes, 
quas tune temporis occasio non permisit. Degi Hollandiæ 
usque ad finem fere Decembris, ut videas circumscriptum 
mibi fuisse tempus. Atque cum in Univ. Hafn. jam consti- 
tutus sum Docens Hist. Natur. & Oeconom. non licuit mibi 



423 



jussu Præsidis ejusdem Univ tis majore uti tempore. En non- 

nulla quæ ibi descripsi maxime singularia ' ) 

Non sufficerent plura folia si reliqua observata mitterem. 
Jam Londini dego et per aliquot dies ob faciem tnmefactam 
domi hærere teneor. Quamprimum restitutus fuero civitatem 
relinquam. Interim si me literis lionorare velis, dirige eas, 
precor , tali modo : To Mr. Briinnich to be left at 
Mr. Claus Heyde in Well-Close Square. inde ad me 

di 2 ) 

Leydæ nulla sunt musea piscium, præter Gronoviana & 

Museum Lugdun: quod pauca continet. Alia sunt heic et 

ibi apud privatos sed omnia difficile describuntur ab aliis 

nisi eis qui per annum et longius collectores frequentare 

possunt. Spero Dn. Pallas descripturum fore quæ in hac 

reliqua animalium parte Belgi possident. 

Director Musei Principis Hagæ Com. est sane inter stu- 
pidos contemplatores; ignorantia ejus svadet invidiam, hine 
noluit me ullum aliquod in hoc museo ornatissimo annotare, 
causam dixit quia ipse ea evulgare conabatur. Dolendum 
quod hæc sacra stupidissimo & maxime ignaro huic sunt 
concredita. 

Museum Britannicum et alia Londinensia vidi aliquoties 
sed licet sunt magna multa tamen lieic desunt quæ inter 
manus sunt Belgorum. Devotissima Dni. Ellisii & Solander 
tibi annuntiam. Viri isti maximam merentur æstumationem. 
Gaudeo me jam invenisse unum maximorum tuorum discipu- 
lorum, cujus doctrina simul et favore in me maxime lætatus 
eum. Si veniam Præsidis Universitatis Hafn. acquisitus fuero, 
Hispaniam proximo anno et inde per mare mediterraneum 
Italiam visitabo. Tuum de isto itinere consilium simul et 
commendatorias literas ad Hispanos mihi expeto. Me in eo 
ut in reliquo itinere habebis paratissimum. Vale Vir Gene- 



x ) Her følge to Foliosider Beskrivelser af enkelte Arter af alle 

Dyreclasser, tildeels ledsagede af Pennetegninger. 
2 ) Slutningen af Ordet er afrevet. 



424 



rose mihique ut faves favere pergas. Dabam Londini apud 
Anglos. d. 4. Martii A° 1766. 

P. S. . . . 1 ) Angliam relinquere non cogito antequam 
mense Julii v. Augusti. Tum per Hollandiam Galliam adire 
mensibus Dec. Januarii & Febr. Parisiis hybernare. Inde per 
Galliam Marsiglias peto. Quamprimum sålus mihi redierit, 
cum D° Pennant, Londini degente , Provinciam Wallis 
adeo. Confusum istud chaos Historia Fossilium Di. Da Costa 
jam continuabitur novo Volumine; sed quod optimum, figuras 
addit Concharum Petrefactarum , quæ antea non sunt deli- 
neatæ. Vale & Vige Vir Generose ! Me doceas rogo, quando 
exspectabimus Systernatis editionem novam. 

Prodiit jam Tomus 4 tus Thesauri Sebæ continens insecta 
etc. Perdita sunt omnia adeo ut descriptiones ex riguris sint 
fabricatæ. 

a Monsieur Mons r Charles de Linné Chevalier de l'Ordre 
de Nordstierne Medecin premier du Roi, Professeur en Med. 
& Botanic Membi-e des Societes d'Upsal, Stokholm, Peters- 
borg, Paris, London &c. &c. å Upsala en Suede 



(47) Perillustri & Amplissimo Viro 
Dno. Carolo de Linné 
Equiti Aurato 

S. 

M. Th. Briinnichius. 

Ultimas Tuas accepi Londini, responsum dedi ex Derby- 
sbire iterumque scripsi é Transylvania , jam crederem ambas 
lias literas esse perditas, maxime cum video nova ista ani- 
malia et quæ de auri mineris Tibi communicavi, in Syste- 
rnatis editione nova non esse allata, ideoque de novo Tibi 
scribere cogitavi. Anno proxime præterlapso toto in Hun- 
gariæ Transylvaniæ et Banati fodinis fui occupatissimus, ante 



*) Her folger en halv Folioside med Beskrivelser af et Par Dyre- 
arter fra de hollandske Museer. 



425 



inensem Saxoniam primura ingressus sum , bonosque inter 
Lipsienses jam aliquot dies maxime utiles consumpsi. Museis 
iuprimis Mineralogicis scatet urbs. Fodinæ Saxoniæ & Bo- 
hemiæ restant mibi visitandæ , ideoque intra aliquot dies 
amicos hujus loci relinquere cogor. Deinde e Saxonia per 
Hercyniam Hafniam peto, unde post aliquam quietem Sve- 
ciani & Norvegiam visitare aggrediar. En papilionem inclu- 
sam Danaum Asiatico simillimum nisi noster alis gauderet 
concoloribus, quæ in asiatico (nomen non in mentem venit) 
subtus sunt flavæ. Volitat in mense Septembris & 8bris in 
montibus Banati Temesvarici Wallachiam adjacentibus. Vo- 
latus tardus, quiescit alis patulis, expansis. 

Obs : Montes sunt in territorio Turcorum, ab altera parte 
Danubii sito, Moldovam inter & Berzaskam Columbatsch 
dicti, hi videntur ad littus Danubii ubi sunt siti. Foramina 
v. cavitates habent amplissimas et, ut fertur, profundissimas. 
Nemo ascendit unquam ob præcipitium & altitudinem. Se- 
cundo fluvio iter feci usque ad Orsovam Turcorum, in quo 
itinere vidi circa has montes ingentes aquilarum & accipitrum 
cohortes, semper circumvolitantes. Ex his cavitatibus cre- 
dunt incolæ prodire muscam quæ ob sequentia maxime est 
particularis : 

Mense Aprilis & Maji cum vento australi veniunt nebulæ 
quasi harum muscarum, quæ boves aggrediuntur tanta copia 
et tanto veneno ut intra horæ vel duarum horarum spatium 
bovem occidant, nisi in vicinio sit domi, ubi accurrentibus 
bovibus focum faciunt Valachi, et ita circumstantes boves 
fumo ab hostibus liberantur, fumus nempe eas arcet. 

Misit Imperatrix medicos ut inquirerent ulterius hujus 
plagæ naturam. Sed proh dolor! viri hi nunquam ad alias 
attenti muscas quam eas, quæ naso forte eorum insederant 
aliquando, nil observarunt; cute bovis detracta narrant ap- 
paruisse maculas quasdam flavas, in naribus boum quoque 
dixerunt hæsisse aliquot muscas. In aperto cadavere cranio 
&c. nil observarunt. Muscam hane non vidi utpote tardius 
adveniens; mihi autem describebatur minima, forte e genere 



426 



culicum. Proximo anno habebitur in Spiritu Yini et sic ul- 
terius eam determinare sit possibile. 

Scopoli prodiit cum sua Mineralogia, si tacuisset . . . . ! 

Da Costa Societateni Angl. decepit ideoque absens jam 
dicitur. Ichthyologiam Massiliensem edidi ipse, utinam Tibi 
arrideat. Exemplar mittam si occasionem inveniam satis 
commodam. Vale Vir Perillustris milii studiisque meis fave. 

Scribebantur Lipsiæ. d. 5 Febr. 1769. 

Diriguntur literæ pro me ita: 
a Monsieur Brunnich. 

abzugeben bey den Herrn Albert Friederich Gregory a 
Dresde 

A Monsieur Mons 1 Charles de Linné Chevalier de 
l'Ordre de Nordstierne Premier Medecin , Professeur en 
botanique & Membre des plus celebres Societes des scien- 
ces, &c. a Upsal en Suede 

franco hamborg 

med en Fiaril uti. 



(48) Perillustri & Generoso Equiti 
Celeb m0 DD Carolo a Linné 
S. pi. d. 

Martinus Tb. Briinnichius 

Novum iterum solamen é Tuis Fribergæ acceptis habui, 
et maximuni, si Te incolumem in patria visitare aliquando 
mihi datur, inveniam desiderium impletum. Recte divinatus 
es me Professorem designatum Hafniensem, nam d. 5 Maji 
hujus anni mihi hane spartam contulit Regis gratia, utinam 
aliquo modo has partes implere possem, qui meliores annos 
Theologicis & Linguis orientalibus jamjam sacravi. Forte 
anno proximo Sueciam & Norvegiam visitare aggrediar. Jam 
domum tendo ita ut fodinas Hercyniæ hac vice intactas præ- 
teream. 

En inclusa diptera quæ boves in provincia Ban at dicta 
in confiniis nempe Vallachiæ occidant. Me judice Tabani 



427 



est species. Alia in alia occasione sv ' ) mihi sunt pro- 
missa. 

Scopoli jam factus est Professor Schemnitzii loco Dni 
Jacquin qui Viennæ constitutus est, Vir omnibus honoribus 
maxime dignus et cujus colloqnio multa didici. Ille se. Sco- 
poli miserrimis scriptis eruditos seducit, meliorem jam babebit 
occasionem errores corrigendi, de propriis nunquam persuasus, 
ideoque in vanum diligentissimus Vir. Viam certe nescit, 
qua ad mare deveniat. 

Egregia multa audivi de D no Ferber, quem in itinere non- 
dum cognovi, jam ex Tyrol literas ejus vidi apud amicum. 
Dnus Fabritius, qui Professor etiam & Collega Dni Ascanii 
est, jam Strasburgi degit ex Italia redux. 

Nesciebam Gouanum in Ichthyologicis laborare, nec du- 
bito quin meis meliora præstiterit. Intra duos menses domi 
bono cum Deo ero, inde subito opusculum missurus. Avi- 
dissime jam Gouani Opera exspecto, ut meos errores simul 
& dubia cognoscam. Maxime doleo quod integram meam 
collectionem piscium, exceptis minutissimis, perdiderim. Na- 
vis se. per 8 menses inter Massiliam & Hamburgum inter- 
feeit, ad littora anglicana læsa: hæc fuit causa quare omnia 
fere, in Spiritu Vini conservata, vel putrefacta vel in vitris 
ruptis plane lacerata advenisse. 

Forte in Americanis piscibus observationes facere ali- 
quando babeam occasionem, cum certo, si vitam mibi con- 
cesserit Deus, post aliquot annos Curassoam aggrediar. 

Flora Helvetica Hallerii prodiit in folio, eam vidi Viennæ 
apud Dn. Jaquin. Floram Hispanicam nondum vidi licet 
semper in itinere eam quæsivi, dixit amicus et ni fallorFerd. 
Bassi eam præter Tua nil continere. 

Crantzium non possideo, sed de amico Viennensi se- 
quentia habui 2 ). 

»Hæc res cum 111. Linnæo ansam dåre posset inquirendi 
ulterius in sua genera, maxime vero in genus Yuccæ et ejus 



1 ) d. e. i Spiritus vini. 

2 ) Plantebeskrivelser og Diagnoser paa Sfcorkia Draco. 



428 



species, illi ut & botanicis omnibus gratissima esse debet, 
dum interea novum constitutum genus; et cum nullius majora 
sint in rem herbariam merita quam Clariss: Prof: Hf n. O e deri 
merita sit igitur Oedera. ^« 

»Hic håbes descriptionem generum«, inquit amicus bæc 
mittens , »Libri ceteri nullius sunt momenti , ubique Anti- 
Linneana.« 

Per 2 septimanas me intra parietes tenuit pluviosa tem- 
pestas, quæ die et noctu itå perseverabat ut crederem novum 
diluvium , et certe exstitisset, si prius 40 diebus factum 
fuisset. Jam tumido collo, ex causa tempestatis frigidæ, 
aliquot diebus laboravi, nunc tandem aliquo modo restitutus, 
ita ut crastino die locum relinquere sit animus. 

Si aliquando rescribas rogo ut literas Hafniam dirigas 

å Mons r Briinnich. Professeur d'Oeconomie & Hist: 

natur: dans l'Université de Copenbague. 

a Copenhague. 
His Vale Vir Perillustris & me amare perge. 

Dabantur in Valle St: Joachimi Bohemiæ. d. 2 Julij 1769. 

missa ex Hof in Bareuth d. 9 Julij a. c. 

p. s. Nuperrime audio Van Dellium demonstrasse contra 
Crantzium prædictas plantas esse species Draconis , ideoque 
Storkia & Oedera fatum babent cum Fungis, qui cito cre- 
scunt cito pereunt. 

Ex Roma mihi communicavit Frater meus, qui pictor 
est, amicum ejus ex Svecia ibi degentem in arte sculptoria 
insignem mihi donasse effigiem quæ Te repræsentat in Gypso 
ideoque ad amicos scripsit ut Tibi dirigatur, ideoque rogo 
humillime ut illam mittas Hafniam å Mons r Mathias Ploen 
Vagter Lieutenant boende på Nørregaden næst Dyrkiøb. 



') Diagnose paa Oedera dragonalis. 



429 



(49) Perillustri & Celeberrimo Viro 
Dno. Carolo De Linné Equiti 
S. pi. d. 

Martinus Briinnichius. 

Festinans arripio occasionem, libri, Ichthyologia Massi- 
liensis inscripti, Tibi offerre, transit nempe nostram civitatem 
amicissimus mibi & ob eruditionem æstumandus maxime Dnus 
Ferber. Inde a reditu ex itinere in collectionibus fui occu- 
patisshnus. Insectorum ingentem cobortem jam his diebus 
ad ultimum usque in ordinem redegi; sed iterum ex Africa 
& America ultra 1000 species, inter quas baud paucas igno- 
tas, mibi allatæ adstant, ut testis oculatus Dnus Ferber copiam 
miratus fuerit. Ideoque de novo laborem ante festum Ptini 
furis et dermestidum aggredior. Cassida 7guttata, olim 
a me ex Africa descripta, est Blattæ species in cujus elytro 
altero tres sunt maculæ rotundatæ albæ, in altero autem 4. 
ejusmodi maculæ. In collectione olim sub vitro Cassidæ 
figuram mentiebatur. Capsulam ferream cum aliquot rariori- 
bus Insectis, quæ primum visui se offerebant, simul dedi Dno 
Ferber ut Tibi mitteret. a. Hispæ species novæ ex Americæ 
insulis St. Crux & S. Thomæ. b. Notonecta ibidem. c. Scara- 
bæus ibidem, inde quoque Mordellam paradoxam habeo uni- 
cam. d. Tenebrionis species in Scabiosis Hungariæ haud in- 
frequens. 

Domus pro museo sat ampla mihi donatione Regia venit 
in Universitatis ædificio, ubi etiam pro usu oeconomico pro- 
prio cameræ sunt paratæ. Tbecæ jam construuntur regiis 
impensis ita ut cum initio Septembris programmate & oratione 
novum munus incipiam, ad quod tempus spero fore ut Prin- 
cipes Vestri, (ut narrat fama) civitatem visitent, sic forte 
illorum præsentia rem magis reddat solennem. In hoc Museo 
vellem ut tot facerem discipulos quot Tu formasti egregios 
magistros. 

Quod museum pulchre ornaret intense flagito Tuam 
nempe effigiem, quam dignissimo affigerem loco. Swabii quo- 
que, utpote Mineralogi insignis, effigies inter primarias mihi, 
VII. 28 



430 



si obtinenti, numeraretur. Proximo anno Sveciam & Norve- 
giam v. c. Deo visitare debeo. Heri literas de Orenburgo 
mense Septembri a Pallas datas accepi. Multa animalia, 
quadrupeda aves amphibia & insecta detexit, piscium men- 
tionem baud facit. Falkia tetraspis, Anabasis cretacea, Sali- 
cornia & Cheiranthus tartaricus inter plantas maxime con- 
siderari merentur. His vale Vir perillustris, bona salute & 
longa senectute vigore stipata fruere, sic me amare quod 
pergas certus sum. Vale. Dabantur Hafniæ festinante ca- 
lamo. d. 1. Junij 1770. 

a Monsieur Mons r Charles de Linné Chevalier de l'Ordre 
de Nordstierne medecin premier du Roi, Professeur å l'Uni- 
versite & Merobre des toutes les Societes des Sciences 
d'Europe a Upsala 

hermed en Bog og en liden Eske med Insecter mær- 
kede L. 



(50) Viro perillustri & Celeberrimo 

Nobilissimo Equiti D no Carolo de Linné 
S. pi. d. 

Bninnichius. 

Suecanas musas, naturæ & årtis officinas septentrionales 
invisere aggrediuntur crastino die Comites de Reventlau 
dno eorumque amicus Doctor Wendt, triumviros hos ex- 
imios, morum suavitate & scientiis æque spectabiles excipias, 
sum persuasus, pro amicis, pro doctis & magna eruditione 
pollentibus. Tantis valent ingenii & judicii dotibus ut dubius 
hærerem si alicujus animum & animam mihi expetere liceret. 
Vellem ut in eorum societate Sueciam aggredi possem, sed 
hactenus nondum fuit concessum. Exponent illi, quæ mea 
et totius Scientiæ sunt vel esse possunt fata. Collectionem 
regiam olim in arce Charlottenburg a caro tuo & beato Hol- 
mio collectam tandem Dni Ascanii curis datam Universitati 
nostræ obtulit Rex; nondum hic allata exspectatur, Fabri- 
cius Professor Oeconomiæ in Univ: Hafn: itidem est consti- 
tutus; incertus hæreo ipse utrum in officio perseverare liceat, 



431 



vel munus tradatur D. Ascanio. Genera Animalium in 
usum prælectionum divulgare incoepi, quamprimum perfectum 
fuerit opusculum illud mittam. 

Nuperrime piscem descripsi é Nordlandia allatum 5 pedd. 
long: & |- ped: lat: Corpore compresso argenteo, pinna dor- 
sali continua, abdominali vel anali nulla. Sub pectoralibus 
loco ventralium aderat utrinque radius 2 pedd: circiter longi- 
tudine apice dilatato membranaceo. Iconem confeci qualem 
potui, quam una cum descriptione transmittam pro actis forte 
Vestris. 

En pauca Tibi oblata Insecta, quæ circumscriptum tem- 
pus & instans amicorum iter seponere permisit. D nus Drury 
Anglus insecta & icones divulgavit sed nondum mihi visa. 
Si qnædam inter mea nova smit Tibi nondum visa, gratum 
mihi id erit, qui semper Tibi Tuisque laboribus sim addictus 
& maneam. Yale Vir amicissime & hæc raptim congesta 
pro solito favore ut excuses rogo. 

Dabam Hafniæ d. 4 Maji 1771. 

a Monsieur Mons r Charles de Linné Medecin premier 
du Roi, Professeur Docteur & Membre de tous les Societes 
illustres d'Europe a Upsala. 



(51) Viro Perillustri & Celeberrimo 
DD Carolo å Linné 

Equiti de Stella Polari 

S. pi. d. 

Briinnichius. 

Tuas d. 24. Decembris datas rite accepi sed jam prima 
se offert occasio mittendi Fundamenta mea Zoologica, 
quæ opto haud indigna in Sacrario Naturæ oblata munera. 
Quæ bona invenies Tuis debeo, ceterum compendium est juxta 
quod in prælectionibus meis procedam. Erroribus haud est 
immune, defectibus laborat, ideoque suo Auctori simillimum 
opusculum; forte restaurabit tempus omnia, in tantum itaque 
ignoscas rogo. Naturæ gazas, olim in arce Charlottenburgensi, 

28* 



432 



curis Ascanii concreditas , Universitati nostræ obtulit regis 
gratia, ideoque autumno præterlapso sub mearn inspectionem 
pervenerunt. Jam in eo sum ut eruam e cistis Arabicis et 
ex uberrima Testaceorum copia ibi contenta specimina notatu 
digna rariora vel nova. Adest quoque Materia Medica studio 
b. Forskålii Constantinopoli collecta et manu ejusdem dili- 
genti titulis Arabicis & paucis aliis obss: illustrata. Quædam 
ex his omnibus videbis in Fasciculo Obss: quas jam meditor, 
invenies quoque ibi pisces binos septentrionales vere singu- 
lares & magnos. Unus hormn exstat in fasciculo novo pi- 
scium quem nuperrime divulgavit Ascanius, alter excusus est 
in Opere danico nuper evulgato sub titulo Islands Beskri- 
velse bekosted af Widenskaps Societetet. Sed figuræ 
horum piscium minus exactæ novas merentur, quas ipse juxta 
naturam repræsentavi accuratas, et descriptionibus, quæ citatis 
desunt, illustravi. Actis Vestris, si satis digna judicas, ea 
offerre haud repudiam, quæ ejusmodi occasione se offerunt. 
Inter Insecta augetur numerus novorum quotidie, spero fore, 
ut fata mihi venient benigniora, sic possim majori stimulo 
reliqua persequi. 

Adest jam apud Vos milii amicissimus Vir Consiliarius 
Status Dan: DD: Kofoed Ancher qui munere Professoris 
Juris fungitur multoque bonore no stram Universitatem deco- 
ravit. Ob manuscripta codd: præsertim bistoriæ danicæ Sve- 
ciani adiit ibique aliquo morabitur tempore. Ille est qui 
hasce literas secum portat. Venerabundi Edwardi magni 
Angliæ ornithologi effigie gypsea decoratur bibliotheca The- 
atro Naturæ addita, magnum mihi addes gaudium si Tuam 
e gypso confectam mihi per Dnum Kofoed Ancher mittas, 
erit mihi semper inter pignora amicorum gratissimum munus. 
Konigius nuperrime scripsit avesque nonnullas Theatro misit, 
ubi quoque ejus olim missas collectiones admiror. Fata illi 
sunt minus fausta sed proh dolor! commune illi est cum 
pluribus Naturæ consultis naufragium. 

Hisce diebus Ars, quæ veterinaria dicitur, suum nacta 
est Professorem, Virum vere eruditum et in arte strenuum 
Dn: Dr: Abildgaard, in historia naturali quoque haud leviter 



433 



versatum. Locus uti obss. suas instituat, erit in suborbe 
Hafniensi, reliquæ autem conditiones nondura determinatæ. 
Vidi jam ex relationibus publicis Dn: Forster navem ascen- 
dere, quam repudiarunt Dni Banks & Solander; Omnes 
istos viros peculiari conversatione in Anglia novi, ideoque 
prævideo Monoculum istum loco Argi naturæ præfectum, quan- 
taque itaque copia rerum Virum alias diligentem effugiat. 
Semina multa inveni in cistis Arabicis, quæ botanico nostro 
D: Frii's Rottboll tradidi, omnia a Forskålio collecta & 
nominibus latinis ae arabicis insignita erant, utinam ea ma- 
turius quæsivit Ascanius. Descriptiones piscium quas supra 
memoravi intra breve tempus tuo judicio tradam ut de dubiis 
adeo generibus sententiam Tanti Viri, si concedas, reportam. 
Vire & Vige diu felix, ceterum Vale & me ama. Dabantur 
Hafniæ d. 5 Julij 1772. 

Prodiit Dissertatio Viri eruditi in Svecia de Testaceis 
tractans & figuris illustrata sed eam non potui hic acquirere. 

Prodiit nuper Annus 5 tns D: Scopoli, cui nondum venit 
tædium nova genera citra necessitatem exordiri. 

Pour monsieur Charles de Linné Chevalier de l'Ordre 
de Nordstierne Medecin premier, Professeur & Membre des 
Academies illustres de l'Europe a Upsala. 



(52) Viro Perillustri & Celeberrimo 
Equiti Aurato 

D no Carolo de Linné 
S. pi. d. 
Martinus Thr. Briinnichius 

Commercium literarum, quo me diutius honorasti, multo 
jam tempore suspensum fuit, idque ob negotia apud fodinas 
Kongsbergenses mihi injuncta, ubi tædioso labore, juris magis 
quam naturæ consultis proprio, per tres annos vacabam; ideo- 
que nescio, si post ultimas Tuas, sub finem anni 1772 datas, 
meas reddiderim. E Norvegia jam reversus et celebratis 
nuptiis , etiam in ordinem digestis propriis collectionibus, 



434 



habui hac hyeme prælectiones in mineralogicis & metallurgicis, 
earum privatissimas audivit Vir in metallurgicis bene versatus 
D nus Hofgaard. Iter ingressurus iste meus amicus, ut apud 
Vos eruditionem et experientiam suam. inprimis in metallur- 
gicis adaugere queat, meam simul cum hisce literis salutem 
& reverentiam Tibi, Vir æstumatissime ! dicendam promisit, 
& quam intense pro Tua senectute, utinam per seriem anno- 
rum feliciter provebenda, Vota facio. 

Vernum tempus anni proxime præterlapsi a' negotiis 
Kongsbergensibus mihi vacabat, ideoque ibi herbatim perlu- 
stravi montes eorumque cacumina inter alpes prominentia. 
Inde copiosam plantarum messem retuli, ex qua Tibi trans- 
mitto plantæ exsiccatæ specimen Arenariam tetragyniam, 
cujus Styli IV. erecto reflexi, stigmata obtusa: Stamina X. 
linearia, destituta longiorum glandula: Capsula ovata apice 
5fariam debiscens. Cetera indicabit plantæ specimen: Habitat 
in sylvis umbrosis ad radices arborum putridas & alibi, floret 
ineunte Junio. Pezizam eodem tempore collegi superne con- 
cavam coccineam, inferne albam sessilem substantia carnosa 
lactea: Habitat super ramis alni putridis terra sepultis unde 
vix prominet superficie concava colore crocineo distincta in 
umbrosis mediæ montis. 

Felem m: & f: pilis laxis aliisque notis a domestica 
variam inveni apud rusticos alpium Norvegiæ, edit vegetabilia 
& carnes. Sine dubio eadem est cum ea quam in Scanico 
itinere Tu quondam vidisti. 

Plura hac vice non addam si modo Tuis iterum me eru- 
dire velis & credas me esse ad urnam usque Tui nominis 
sincerum cultorem. Dabantur Hafniæ d. 10. Aprilis 1776. 

Propediem videbis obss: in itinere per Hungariam & 
Transylv: collectas. Hac æstate museum Moltkianum in or- 
dinem redigere & nova describere aggredior. 

a Monsieur Monsieur Charles de Linné Chevalier de 
Fordre Nordstierne Archiater & Professeur de FUniversité 
Membre des Societés illustres a Upsal 



435 
Lorenz Spengler 

f. 1720. d. 1808. 

(53) Kjøbenhavn d. 10. Jan. 1761. — Heute vor acht 
Tagen inusste die ganze arabische Gesellschaft zu Schiffe 
gehen, und am Mitwocb darauf gingen sie endlich unter Segel. 
Gott begleite diese gute Leute, was wåre. es nicht vor ein 
Schaden, wenn der Herr Professor Forskål nich wieder zu- 
riickkommen solte? Ein Mann von seiner Art ist meines Be- 
dtinckens fast zu gut eine so gefåhrliche und weite Reise 
iiber sich zu nelimen, und den man Mer in Copenhagen mit 
eben so grosem Nuzen hate brauclien konnen. Icb bedaure 
insbesondere das er die univalves bey dem obgemelten Cata- 
logum 1 ) nicht auch beschreiben konnen. Er hat mich zwar 
bereden wollen das ich mit demselben fortfahren konnte, nach 
dem jedes Stiick schon nach dem N. S. numerirt ist. Es 
ist wahr, ich wiirde es vielleicht wohl so gut machen als 
irgend ein hiesiger Gelehrter, aber so zu machen wie der 
Herr Forskål miisste man auch einen Linnæum zum Lehr- 
meister gehabt haben, und sogleich seine Talente besitzen. 

(54) Kjøbenhavn d. 1. Dec. 1764. — [Forsskåhl havde 
under sit Ophold i Kjøbenhavn i Forening med Spengler be- 
gyndt at ordne Grev Moltkes Conchylie-Samling og skrive 
Catalog over den, og hermed var man kommen til Univalverne. 
Nu tænkes der neppe mere paa at lade et Catalog over 
Samlingen trykke. Blandt de fra den arabiske Reise bragte 
Conchylier findes en] Cardium , welches in Ansehung seiner 
iiberaus herrlichen figur aller Menschen Bewunderung ver- 
dient. 2 ) — Doctor Cramer ist nun auch den lOten Febr. 
in Bombay Todes verfahren, folglich ist von der ganzen Ge- 
sellschaft niemand mehr als der Mathematicus Herr Niebur 
noch iibrig. — Mit dem 2ten Theil des Regenfusischen Werck 
geht es erstaunlich langsam zu, der Konig ist desswegen sehr 
ungnådig auf ihn. 



x ) Over Grev Moltkes Samling. 

2 ) Uden Tvivl Cardium retusum, Naturh. Selsk. Skr. V, 1. H. 54. 



436 



(55) Kjøbenhavn d. 19. Septbr. 1775. — Man glaubt 
hier das der hiesige Professor Oeconomié Fabritius, nach der 
Universitet Kiel als Professor der Naturhistorie versetzt wer- 
den mochte. 

(56)* Kjøbenhavn d. 20. April 1780. — [Af Ascanius's 
Værk ere nu 4 fascic. udkomne; hver koster 3 Rdlr. Om 
han vil fortsætte Værket, veed Spengler ikke, dog skulde 
han troe det, da Kongen giver Ascanius 200 Rdlr. til hvert 
Hefte. Her i Byen, bag Charlottenborg, er den nye botaniske 
Have anlagt paa det Fortræffeligste, med megen Orden, Smag 
og Pragt, skjønne Bygninger, Bibliothek osv.] Herr Etatsr. 
und Prof. Fr. Rottboll ist darbey Professor, und so Vahl, 
ein Norman und Schuler vom seel. hr. von Linné, ist darbey 
Lecteur, und hat seine Wohnung bey dem Garten. Es ist 
ein iiberaus geschickter Mensch und ein grosser Verehrer 
seines grossen Lehrmeisters. 



Hans Strom 

f. 1726. d. 1797. 



(57) Høyædle 

og Velbaarne Herre! 

Det vill uden Tviil komme Deres Velbaarenhed fremmet 
for, at see Brev fra et saa langtfraliggende Stæd og endnu 
mere fra en gandske ubekiændt Person. Det kunde endog 
ansees som formasteligt af mig, i fald dette mit foretagende 
skulde dømmes efter den blotte Velanstændighed; men da 
det er noksom bekiændt, at Deres Velbaarenhed seer mere 
paa det Virkelige end paa Complimenter, har ieg understaaet 
mig, at opvarte Dem med dette Brev og med en Foræring 
af hosfølgende ringe Skrift. Det er hverken Egenkiærlighed 
eller Indbildning om mine egne Fortiænester, Som have drevet 
mig hertil, skiønt intet kunde Være mere smigrende for begge, 
end om min Dristighed blev gunstigt optagen og mit ringe 



437 



arbeyde fandt Biefald hos saa stor en Mand. Høyagtelse og 
Taknemmelighed . ere mine eeneste Drivefiædre : Disse er den 
hele lærde Verden Dem skyldig, og det er aliene i den hen- 
seende ieg har holdt mig pligtig til, skiønt ubekiændt, at 
give Deres Velbaarenhed dette ringe Beviis derpaa. leg har 
Deres vigtige Opdagelser i alle Naturens Riiger at takke, 
om ieg har samlet nogen Kundskab i denne nyttige Viiden- 
skab: Det er Dem allene at tilskrive, om ieg i det tilsendte 
Verk har givet nogle Prøver derpaa, som kunde være Kiæn- 
dere til Fornøyelse og Nytte; Dem er det alcsaa ieg til Er- 
kiændtligheds Tegn skylder en Foræring af mit ringe Arbeyde, 
som ieg ønsker maatte agtes værdigt til Deres Biefald og 
Récommendation blandt Deres Landsmæi^jd. Ieg indseer meget 
vel, at det ikke kan udholde den strængeste Critic, allerhelst 
af Deres Velbaarenhed, som den rette Overdommer, men da 
det er mit første Forsøg, haaber ieg, at Manglerne undskyldes 
og at Viljen tages for værket. I den anden Deel af Skriftet, 
som ieg liigeledes vill tage mig den Frihed, at offerere Dem, 
skulde maaskee de fleste Feyltagelser rettes. 

Ifald Deres Velbaarenhed vilde beære mig med Svar paa 
dette Brev, vilde ieg fornemmelig ansee det som et Tegn paa, 
at min Dristighed ikke er blevet ugunstigt optagen og der- 
næst ydmygst bede, at det maatte addresseres til min Broder 
I. Henric Strøm, Informator hos de Kongelige Pager ved det 
Danske Hof. 

Imidlertiid har ieg den ære med den dybeste Høyagtelse 
at henleve 

Borgund Præstegrd Høyædle og Velbaarne Herre! 

den 8 de Septembr. 1762 Deres 

underdanige Tienere 
Hans Strøm 
Capelian til Borgunds Kald 
paa Søndmør i Bergens Stift i Norge. 



438 
Otto Frederik Muller 

f. 1730. d. 1784. 

(58) Høyædle og Velbaarne 

Høylærde herr Professor! 

Deres Velbaar enhed tillader at ieg fyldestgiør min Til- 
bøyelighed skriftlig at tilkiendegive den høyagtelse og Tak- 
nemmelighed, som ieg vilde agte mig lykkelig personlig at 
kunde frembringe; Er ieg skiøndt iblant de sildige, som hylde 
i deres Velbaarenhed en af Menneskets sieldne Velgiørere, 
saa har ieg dog allerede nogen Tid erkiendt deres store for- 
tienester: Dem skylder ieg mine fornøyeligste Øyeblik, og 
meest følende forlystelser i Naturens uendelige Rige; De bave 
usynlig været min Lærere, Ledere, og Opmuntrere; leg har 
omvanket i Fridrichsdals Skove og tænket i Upsala Marker; 
hvilken fordeel for mig, om mig havde været forundt en Lei- 
lighed at nyde Nordens Læreres mundtlige Undervisning ! 
Deres Skrifter have i denne Mangel været mig det, de vil 
være en lang Efter- Verden. Min meeste Agtsombed har i 
4re Aar været henrettet paa Svampe-Riget, efterdi ieg mær- 
kede, at disse Planter vare endog af Botanicis ringe agtede; 
Deres Velbaarenheds Udladelse in Sp: pi: in his etiamnum 
valde deficit res herbaria, samt haab at finde den største 
Kienderes Biefald, og den Leilighed ieg havde at kunde heele 
Sommeren opholde mig paa Landet, som nok feiler vore Urte- 
lærere, bevægede mig end meere dertil. Hvad ieg af Svampe 
har fundet fra april til først i decemb : har ieg i Mangel paa 
anden Maade at bevare dem, beskreven efter deres meest 
bestandige Kiendetegn og ladet nøye efter Naturen aftegne. 
Af adskillige Iagttagelser, som ieg har giort saa vel i Al- 
mindelighed, som særdeles over de mindre bekiendte, vil ieg 
til forsøg have den Ære at forelægge medfølgende Afhandling 
om Liim-Svampen: hvilken fornøyelse for mig, hvis den kand 
udgiøre et nyt genus, eller i det mindste en nye Species! 
skulde Beskrivelsen finde deres Velbaarenheds Yndest, og 
dømmes at fortiene et Sted blant det Kongel : Vidensk : Aca- 



439 



deinies Afhandlinger , vil det blive mig en bevægelses Grund 
ved nye Undersøgelser til Sommer, vil Gud, at igientage 
mine Bemærkelser, og efter deres meddeelte Raad at udgive 
dem; hvis ikke, da udbeder ieg mig samme tienstlig tilbage 
sendte; det er et Offer, som ieg ubekiendt bør min Veldædere 
for hvilken min høyagtelse i hvad som skeer, bliver ufor- 
anderlig. Steen-Riget har ei heller negtet mig sin bevaagen- 
hed, i det ieg i de haarde Stene har foruden Echiniter, 
Orthoceratiter, Astroiter — fundet adskillige mig ubekiendte 
Legemer. Hvor særdeles savner ieg den store fordeel at 
kunde fremvise deres Velbaarenhed disse og af deres be- 
vaagne Velvillighed at befries fra min Uvidenhed. 

Bliv ved at være Verdens Lærere, derved vinder og den, 
der hiertelig ønsker at Naturens herre fremdeles vil opholde 
og styrke dem til sin Æres Udbredelse og sine Skabningers 
bekiendtgiørelse. Ieg har den Ære at være 
Høyædle og Velbaarne 

høylærde Herr Professors 
Kiøbenhavn ydmygst forbundne og hengivne Tienere 

d: 30 Martz Otto Fridrich Muller 

1762. Hovmester hos Grev von Schulin. 



(59) Velbaarne, Høylærde Herr Archiater, 
Høystærede Velyndere! 

Det vilde være mig en overmaade Fornøyelse, hvis ieg 
er saa lykkelig at frembringe noget til deres Velbehag. Uvis 
paa, om dette Moos var phascum acaulon, og, hvis saa var, 
i det Haab, at kunde forvisse deres Velbaarenhed om, at det 
har Calyptræ og Stamen, opsatte jeg medfølgende Efterret- 
ning. Ieg har ikke uden ved Herr Archiatern vildet insinuere 
det Kongelige Academie dette Ron, at De, som Kiendere og 
min Velyndere først gunstigst kunde forandre deri, hvad der 
syntes nødvendig. Nogle exemplarer deraf følge; ieg ønsker 
aliene, at et individuum, maatte endnu ved Ankomsten have 
Operculum, som ieg omtvivler. Ieg er saa dristig at med- 
sende nogle mig ubekiendte Planter: den forrige Convolv: og 



440 



Bromus vare formodentlig bekiendte. Hvilken glæde for mig, 
om nogen af disse er nye! ieg er uvis paa, om den ene er 
Lichen stygius; peltæ kaver den, men farver ikke Vandet. 

Et gunstigt Svar af Herr Archiatern forsikrer mig om 
det og meere, nemlig: at ieg maa have den ære fremdeles 
at nævne mig med største Høyagtelse og en fuldkommen 
Hengivenhed 

Velbaarne Høylærde Herr Archiater 
Min høystærede Velynderes 

beredvilligste og ærbødigste 
Kiøbenhavn Tienere 

d: 4 Nov: 1762. - O. F. Muller. 



(60) Høyædle og Velbaarne 

Høystærede herr Archiater! 

Den reciproque forbindtlighed , der er imellem Deres 
Velbaarenhed og Videnskaberne, og min fuldkomne Høyagtelse 
for begge forbyde mig at tænke, min Skrivelse skulde være 
for dristig, eller aldeles uangenem, uagtet et gunstig Svars 
Udeblivelse paa tvende Breve kunde undskylde den Tanke; 
Men, hvis saa var, berøvedes mig en overmaade stor For- 
nøyelse, og Natur - Historien maaskee en, skiøndt gandske 
liden, fordeel. Jeg vil let troe, at blant de medsendte Planter 
for Herr Archiater vel ikke var noget nyt , dog vare de ube- 
kiendte for tvende deres herværende Discipler. Jeg har 
endnu nogle, der sette mig i lige Omstændighed; hvortit 
ønsker ieg, at kunde nedlægge min Vankundighed og Tvivl 
for Naturens Kiendere og Yndling! forgiæves. 

Tør ieg melde Dem et forehavende? Da ieg i en Deel 
Aar har havt Leilighed at tilsee Svampenes Forandringer og 
ved at ligne dem med Autorum Beskrivelser, fundet saavel 
Vildfarelser i at giøre Species, som variationes, er jeg sindet 
at udgive efter deres Forskrift en methodisk Enumeration af 
de, ieg selv har fundet og examineret, og paa det, at engang 
nogen Tydelighed og Vished i hensigt til disse Planter kunde 
begyndes, at anføre de synonyma og figurer, som hos andre 



441 



tydelig passe til mine beskrevne; leg sparer ingen Flid og 
Tid, for, om mneligt, at kunde præsentere dem et Exemplar, 
førend den anden Deel af deres fortrefflige Species Planta- 
rum kommer fra Trykken ; Siden der i vil forefindes en Deel, 
deels nye, deels af Michelio, eller andre anførte og af mig 
bestyrkede; Vilde deres Velbaarenhed heri rekke mig en 
hielpende haand, blev Natur-historien endog i den Deel dem 
paa nye forbunden! Mig fattes i sær Sterbeecks Theatrum 
fungorum, for at kunde citere de hos ham værende Figurer, 
som passe sig til mine danske. I Danmark er den ikke; 
omsonst har ieg skrevet efter den til Amsterdam og Ham- 
borg; leg veed, Herr Archiater kand forskaffe den. Vilde de 
bevise Videnskaben den Tieneste at meddeele mig den for 
en kort Tid, jo før jo hellere, enten til Laans eller for Penge, 
betaler ieg gierne Omkostningerne med Posten eller anden 
Leilighed, hvis de troer den at kunde nytte til mit Øyemed. 
Ieg venter min sidst sendte Afhandling om et Phascum har 
fundet Biefald. Een Aftegning paa en liden Plante medfølger: 
den ene Figur er naturlig, den anden forstørret; den findes 
paa Fridrichsdall paa fugtige, steile Søe-Breder; Bladene ere 
gelatineuse og klare; mod Dagen sees enkelte Frøe-Korn i 
Bugen, som opstige i Nebbet; ieg troede, den være Blasia, 
hvis ikke alle autorer betegnede den apice truncato, da denne 
er acutissimo. Skulde det være Anthoceros? jeg har ikke 
seet den sprekke, men Kornene synes enkelte at gaae ud 
gjennem Spidsen. En Mængde af Marchantia conica voxer 
samme Sted, som nok snart vil komme til Skaane. Saaledes 
reiser, endnu i vore Tider, lidet kiendte Planter til fremmede 
Lande og søge der beqvemme Boeliger. 

Jeg har den Ære med fuldkommen Hengivenhed, og 
uforanderlig Høyagtelse at være 

Høyædle og Velbaarne 

Høylærde Herr Archiaters 
Kiøbenhafh ærbødigst forbundne Tienere 

d. 19. Jan: 1763 O. F. Muller 

Hovmester hos Herr Greve von Schulin. 



442 

(61) Velbaarne og Høylærde 

Høystærede Herr Archiater! 

For deres Velbaarenheds ærede Skrivelse af 5te Febr : og 
Efterretning om Sterbeeck er jeg meget forbunden. Dog savnede 
ieg dengang som tilforn en gunstig Oplysning om de Dem 
tilsendte, mig tvivlsomme Planter. Min Herre meener, at ieg 
ikkun havde tillagt Noget lidet til Schmiedels Beskrivning, ieg 
flatterede mig, at det vilde blive noget stort i sær hos deres 
Velbaarenbed, som System: sexualis lykkelige Fader, at det 
stamen fandtes bos Mosen, som man saa længe haver ledet 
efter. Ieg har end siden tilsendt Herr Wargentin et Tillæg 
om Capsula, som og er undgaaen Schmiedels Undersøgning: 
at være membranula quadrilocularis — 

Nu har ieg den fornøyelse at meddeele Herr Archiater 
et Exemplar af mine Erfaringer om deres Boletus: for at 
sondere mine Landsmænds Smag har ieg giort mit Fædrene- 
land den Sacrifice at skrive det paa Dansk. Skulde det 
contentére deres Velbaarenbed , som saa stor en Natur- 
Kiendere, og fortiene nogen Attention af det saa berømte 
Kongelige Videnskabers Sælskab, vilde det blive mig ikke 
en liden satisfaction. Først i Iunio, vil Gud, har ieg den 
fordeel at geleide min Herr Græve paa sine Udenlands Beiser, 
som blive først omkring i Tydskland, og Vinteren i Leipzig, 
siden til Frankerige med videre — leg vil ved hvers Guds 
Skabning erindre mig Herr Archiatern, og glæde mig at 
kunde finde og udrette noget til deres Fornøyelse; det staaer 
dem derfor frit at paabyde mig, hvis noget skulde kunne 
udtænkes til deres Tieneste, da ieg ved hver en Leylighed 
vil giøre mig en Ære af at vise med hvilken uforanderlig 
Høyagtelse ieg er 

Velbaarne og Høylærde 

Høystærede Herr Archiaters 
Kiøbenhavn ærbødigste Tienere 

d: 13 april. 1763. O. F. Muller. 



443 



å Monsieur Monsieur de Linné Chevalier, Archiater de 
sa Majesté Svedoise, Professeur de la Botanique & Membre 
de plusieurs Academies & Sociétés litteraires tres celebre 
å Upsal 



(62) Velbaarne og Høylærde 

Høyædle herr Archiater, 

Det er nu næsten H Aar, siden ieg tog mig den frihed 
i følge af den bevaagenhed og det Venskab, som deres Vel- 
baarenhed har viist mig i deres ærede Breve, at tilsende 
dem et Exemplar af mit lidet Skrift om Svampe, og i all 
den Tid har ieg ventet paa et lidet Mærke af deres bifald, 
som den største Kienderes i Natur-historien; skulde ieg slutte 
fra dets Udeblivelse paa min Herres liden fornøyelse med 
mit Arbeide , vilde det nok i noget standse mine Bemøyelser 
med de naturlige Tings Undersøgning, da ieg allene har 
fremmede at takke for nogen Opmuntring, hvoriblant at kunde 
gefalle en de Linné er med de største. En nye Bemøyelse 
til dette Øyemed finder deres Velbaarenhed i inlagde, som 
ieg formoder, at de anseer med en veldømmende Kienderes 
Øyne. 

Det var mig ikke en liden fornøyelse strax efter min 
hiemkomst at see mig beæret med en Medaille fra Viden- 
skabernes Sælskab, der fremviser den Mands billede, der 
giør Sverrig saa megen Ære, som Verden Nytte; længe 
leve han og være min Ven! Tør ieg bede min gunstige 
herre at forsikre Academierne i Stokholm, som i Upsal min 
besønderlige høyagtelse og begierlighed at være dem til nogen 
Tieneste. 

Deres Velbaarenhed har meddeelt en Efterretning om at 
plante Rubus arcticus i haugerne; deraf ønskede ieg gierne 
noget frøe til forsøg, om det skulde være mueligt at frem- 
bringes her; ligesom ieg og paa det forbindtligste udbeder 
mig Hen- Clercs Icon: ins. rar:, da den ingensteds her eller 
i Tydskland har været at bekomme. Jeg vil gierne betale 
den, hvor og naar min herre befaler. 



444 



Med den største høyagtelse og hengivenhed har ieg den 
Ære at være 

Velbaarne og høylærde 
høytærede herr Archiaters 
Kiøbenhavn ydmygst hengivne Tienere 

den 3 Julii, 1764. O. F. Muller 

Medlem i det Kaiserlige Nat: Curiosorum 
og det Bayerske Videnskabers Academier. 



(63) Velbaarne 

Høylærde Herr Archiater, 

Det er vel en Maaned siden ieg tog mig den Friehed at 
tilsende Dem min Fauna Ins. Fridr: De vil paa hver Side 
have fundet den Høyagtning, som man er deres fortreffelige 
System skyldig; Men ieg har ved at sammenligne det ved 
min tilbagekomst med mine Insecter med Græmmelse fundet, 
at ieg blant Phalænerne er bleven forledt til nogle Vild- 
farelser, som ieg her tilstaaer deres Velbaarenhed og ved 
første Ledighed skal tilkiendegive publice , uagtet de ere 
saadanne, som af sig selv falde enhver i Øyne, nemlig: min 
Ph. modesta er den samme som deres libatrix, viduaria 
som wauaria; Hortulata og Urticata ere doppelt anført; 
hos Iutica er Citationen urigtig, og ieg troer at Pap. vidua 
er en blot varietæt af Hyperanthus. Ellers har ieg i aar 
ofte fundet Pap. Ianira og lurtina i copula; ligeledes 
Chrysom. ænea og alni; altsaa ere de ikkun differens sexu. 
Saasnart ieg kand opspørge nogen Ledighed til Upsal skal 
ieg tilsende Herr Archiatern de af mig for nye anseete In- 
secter, som ieg haver in duplo, om De efter deres store 
Insigt og Bevaagenhed vilde have den Godhed at tilmelde 
mig, hvor ieg i Mangel af at have ret forstaaet deres De- 
finitioner, kunde have feylet, og med de øvrige berige Natur- 
historien; leg vilde at Scopoli og Geofroi vilde giøre det 
samme og den allerhøyeste give min bevaagne Herr Archiater 
fremdeles Fornøyelse og Sundhed til sin Æres Udbredelse. 
Ieg for min deel har saa meget rneere den Fortroelighed til 



445 

deres Velbaarenhed, som De i nogle aar har værdiget mig 
deres Correspondence, og ieg det med den ærbødigste Tak 
vil erkiende. 

leg er endnu saa frie at spørge deres Tanker om en 
Opdagelse, der gandske har henrykket mig: leg antraf for- 
leden nogle Heste-pærer, som vare overalt besatte med noget, 
som Riim; det knasede og saaledes under Fingerne. Ved 
en nøyere Betragtning saaes utallige smaa klare Cristal- 
Kugler, som huer for sig sad paa en fiin Cristal-Stilk, og 
havde paa deres Spidse en sort-brun Knop. Ved at holde 
disse smukke Legemer mod Dagen blev ieg vaer ved hielp 
af en Loupe inden i nogle Kugler en liden Maddike, som i 
en slangeformig Bevægelse swimmede frem og tilbage. Dette 
satte mig i største Forundring. Skulde disse ikke være Herr 
Archiatern forekomne, skal ieg omstændeligen beskrive og 
undersøge dem. Imidlertid har ieg den Ære med den aller- 
største Høyagtelse at være 

Deres Velbaarenheds 
Kiøbenhavn hengivne og forbundne Tiennere 

den 21 aug. 1764. O. F. Muller. 

å Monsieur Monsieur de Linné, Chevalier, Archiatre de 
sa Majesté Svedoise, Professeur en Botanique & Membre 
des plusieurs Academies & Societes des Sciences å Upsal. 

(64) Velbaarne Herr Archiater 

Det er paa femte Aar at jeg ikke har seet noget Bref 
fra deres Velbaarenhed, endskiøndt ieg med tvende af mine 
Bøger har tilskrevet dem tvende Breve, og dog har ieg intet 
efter min Hiemkomst saa presserende som at skrive dem til; 
saa let forsuinder en liden Fortrydelse, og var den end 
grundet, for den store Forbindtlighed, enhuer Natur-elsker 
bør have en von Linné. Ieg vil troe efter Herr Wargentins 
Beretning, at min Herre med næste Post haver svaret mig, 
men begribe kand jeg ikke, huorledes disse Breve fremfor de 
første, huormed de beærede mig, have feylet deres Maal; 
imidlertid er Tabet mit. 

VU 29 



446 



Aarsagen til dette Bref er at forespørge mig, om Herr 
Archiatern tillader mig at tilsende dem nogle faa planter, 
som ere forekomne mig paa mine Reiser, og ieg ikke med 
Vished kand dechifrere, og om ieg tør vente mig af deres 
Bevaagenhed en liden Underretning om dem? 

I Italien arbeider man lidet i Botaniquen, intet i Natur- 
historien; for at opmuntre denne, giorte ieg en kort Beskriv- 
ning af nogle mig forekommende nye Insect-arter og lod 
indføre in aet. Taur. Jeg underviiste en ung Medicus i 
elem. entomolog, og overtalede Allioni at lade giøre Insect- 
fangere som bleve forskikkede i hans Sardinske Majestæts 
Provintzer; i det øvrige Land fandt ieg ikke det Bifald, und- 
tagen hos den brave Cyrillo i Napel. Allioni vil snart udgive 
sin Flora Pedem. De fleste Plader ere stukne. Harduin i 
Padua har udgivet tvende Specim. bot. med 30 Plader og 
Marsigli en Dissertation om Lyc. bovista, saaledes som den 
allerede findes beskreven i Stockholms Handlinger. Allioni 
har giordt en nye Bassia og Lindernia, og Bassi en Ambro- 
sinia. I Florentz saae ieg Kaaberne til den anden Deel af 
Micheli nov. gen. som allerede for meere end 30 Aar vare 
færdige, og man lovede nu endeligen at publicere dem. Hal- 
lers nye Oplag af stirp. Helv. bliver færdig til Paaske 250 
Ark stor. Gouan og Hudson arbeide og paa nye edit. og 
fra Perpignan ventes endnu en Flora. Huo har opvagt en 
saadan Agtsomhed paa Guds Gierninger? Den, som Skaberen 
har lært at ansee dem med andre Øyne end Forfædrene 
giorde. 

Jeg anseer det for min Skyldighed at tilsende deres 
Velbaarenhed et exemplar af min Flora Frid., da ieg skylder 
dem Beskrivelserne og disses Tydelighed en Mængde af mine 
Fornøyelser. Jeg har den Ære med største Høyagtning 
at være 

Kiøbenhavn Velbaarne Herr Archiaters 

d. 20 Sept. ærbødige Tienere 

1767 Muller 



447 



P. S. Tør ieg bede Herr Archiat. kjøbe mig acta Up s al. 
og at tilmelde mig, huor de befale Pengene udbetalte for 
samme enten i Upsala eller andensteds, da de strax skal 
være følgagtige. 



(65) Illustrissimo, Nobilissimo Equiti a Linné 
salutem plurimam O. F. Muller 

Litteræ gratissimæ, quas mihi 12 Oct: scribere digna- 
baris, veniam tecnm communicandi stirpes æque ignotas ae 
mihi dubias obtulere ; mitto hine quasdam ! ) , quarum nomina 
ae determinationes secundum numeros adpositos e benevolentia 
Tua exspecto. Algarum quædam Adriatici, quædam maris 
Baltbici sunt.' His testacea fluviatilia et terrestria jungo 2 ), 
quorum, quæ Tibi nova videntur, loca natalia indicabo. De- 
liciarum, quantas mihi opera et operibus Tuis fecisti, tantil- 
lam partern referre, gaudio exsulto. 

Dissertatiunculæ hic junctæ Te doceant, quæ sint Bassia 
et Lindernia Allionii ae Taurinensia mea Insecta. 

Enumerationem Floræ Danicæ & Fridricsdal. noviciarum, 
quas post reditum in patriam inveni, addo ; augment. & emen- 
dationem hane, quæso, meæ Floræ jungas. 

Novam Systematis editionem videre nondum contigit, ex- 
spectatur tamen. 

Polypodium 841, f. 2 Flor. Fridericsd. an cristatum. 

iSomiDa vegetabilium ae Sententiam Tuam de testaceis 
meis magnopere exopto; respondeas quam primum etiam at- 
que etiam precor. 
Hafniæ die 21 Novembr. 1767. Vale meque Tuum crede. 

å Monsieur Monsieur de Linné, Chevalier, Professeur 
en Médicine & Botanique, Membre de plusieurs Academies 
& Societes litteraires å Upsala 

avec un paquet marqué C. de L. 



1 ) I Brevet laae et Octavblad med en Liste paa 21 Arter Planter. 

2 ) Paa selve Brevets Fod gives en Liste over 13 svenske Con- 
chylier, som M. udbeder sig af Linné. 

29* 



448 

(66) Illustrissimo, Excellentissimo, 
Equiti aurato a LiDné 

S. pi. Muller 

Litteris Tuis etsi & verbis & re satisfeci, mittendo Tibi 
stirpes, testacea ae dissertationes quasdam Italicas, adjecta 
prece, ut mihi de his sententiam Tuam quam primum diceres, 
jam tamen per trimestre & quod excurrit sollicitus & incertus 
maneo. Plura scribere animus esset, at defectus responsi 
verba intercipit. Ianuario exeunte Koenigium nostrum Ma- 
dera, postquam aerem, terram & aquas spoliatus esset, iter 
suum in Orientem perrexisse, litteris nuperis coraperi. Vale. 
Hafniæ, d. 4 Martii, 1768. 

å Monsieur Monsieur de Linné, Chevalier & Archiatre 
de Sa Majesté Suedoise, Professeur en Botanique &c. å 
Upsal. 



(67) Høyædle og Velbaarne hr. Archiater og Ridder, 
højstærede herre, 

Deres Velbaarenheds fortienester om Natur-historien ere 
lige store og vidtbekiendte — de har giordt, at vi ansee 
Skaberens Gierninger fra en ganske anden Side end vore 
forfædre; dem og nogle faa andre store Mænd vil Eftertiden 
vide Tak for deres uforsagte Mod at opløfte en Deel af det 
dække, der i saa mange Aarhundrede har hindret Naturens 
Kiendelse. leg glæder mig ved at leve i deres Periode og 
at kunne for dem, hvis fodspor i Naturens lykkelige og nøy- 
agtige betragtning ieg i nærværende nye og udyrkede deel 
følger, offentligen frembringe det Ønske og den hyldelse, 
hvori alle Naturens Kiendere og Elskere forene sig med mig. 
leg beder at hr. Archiateren fra denne Side anseer min 
tagne Friehed at tilegne dem det Skrift, hvoraf ieg herved 
har den Ære at sende et Exemplar; det fremkommer uind- 
bunden, fordi det venter de følgende Helrainthica, som for 
Messens Nærhed ikke bleve aftrykte , til at udgiøre det 
første bind. 



449 



Med største og uforanderligste høyagtelse er og for- 
bliver ieg 

Deres Velbaarenheds 
Kiøbenhavn den 13 April 1773. ærbødigste Tiener, 

Muller. 

(68) Høy-velbaarne herr Archiater og Ridder, 

Den Velbehag, med hvilken deres høyvelbaarenhed mod- 
tog det første Binds første Deel af min historia vermium 
terrest. & fluviatil., og den fornøyelse, som de derover i deres 
ærede af 29 Juli, 1773, behagede at bevidne mig, kan ikke 
andet end særdeles interessere mit hierte. Den Tanke, at 
kunne for hr. Ridder von Linn e engang nedlægge noget ube- 
kiendt, funden i mit fædreneland, og saaledes see Danmark 
nævnet i hans arbeidsfulde Skrifter, var det første Motif til 
mine Bestræbelser i Natur-historien; derfor var Taage og 
Slud mit Promenade- Vær; Moos og Svampe det Sælskab, 
ieg søgte; Orme og Infusionsdyr min Natte-lyst. leg op- 
naaede meere end ieg havde ønsket: ieg torde bede Europas 
største Natur-lærer til fadder ved mit foster, og han anseer 
det med et belønnende Øye. Medvidenhed om min anvendte 
flid og Overbeviisning om den erfarenste Kienderes Skiøn- 
nende lover mig det samme for hosfølgende tvende Søstere, 
som ieg herved har den Ære at fremstille. 

Da ieg haver ladet de fleeste af mine Vermes med all 

Nøyagtighed tegne, saa kan og skal ieg og efterkomme deres 

høyvelbaarenheds Begiæring, efterhaanden at udgive figurerne. 

Ieg henlever med største høyagtelse og hengivenhed 

Høyvelbaarne hr: Archiaters og Ridders 

Kiøbenhavn, den 8 April 1774. ærbødigste Tiener, 

Muller. 

å Monsieur, Monsieur de Linné Chevalier, Archiatre 
de sa Majesté Svedoise, Professeur en Botanique, Docteur 
en Medicine, Membre de Facademie royale des sciences de 
Paris, de celles de Stockholm, Petersbourg, Londres &c 
å Upsal 

avec un paquet des livres en feuilles. 



450 

(69) Velbaarne Hr. Archiater, 
Høistærede Herre, 

leg har herved den Ære at oversende det Kongelige 
illum. Exemplar af det ellevte Hæfte af Flora Danica, og 
haaber, at det vil forandledige den største og indsigtsfuldeste 
Plante-Kiender nogle behagelige Øyeblik; i sær de Planter, 
som jeg anseer for ubekiendte, underkastes Hr. Archiaterns 
Omdømme. Mangel paa en ret god Kobberstikker hindrer 
allene Udgaven af de til min historia vermium henhørende 
Kobber. leg tænker, vil Gud give Helbred, thi i Vinter har 
ieg været ilde plaget af Gicht og podagriske Anstød, at 
passere Sommeren i Norge i Naturens Betragtning, igientager 
mine Ønsker for Hr: Archiaterns Velgaaende og forbliver 
med største Høyagtelse 

Deres Velbaarenheds 

ærbødigste Tiener, 
Kiøbenhavn den 21 May, 1775. Muller. 

å Monsieur Monsieur de Linné, Chevalier de l'étoile 
polaire, Archiatre de Sa Majesté Svedoise, Membre de plu- 
sieurs Societés litteraires & Professeur de l'Academie å 
Upsal. 

avec un paquet, marqué C. de L. 



(70) Høyædle og Velbaarne 

Høystærede hr. Archiater, 

leg vilde berøve mig min største fornøyelse, og ikke 
følge Erkiendtligheds Drivter, hvis ieg ikke hastede at sende 
deres Velbaarenhed det første Exemplar af min Zoologiæ 
prodromus; har ieg den Lykke og Glæde at kiende og be- 
kiendtgiøre en Deel af vor store og gode Guds Gierninger, 
saa har hr. Ridderen kundgiort langt fleere og banet mig og 
andre Veien. Hvad føler mit hierte ved at tilbagekaste et 
Øye paa denne Mangfoldighed? og hvad maa en von Linnés 
føle, naar han betragter sit fremfarne Liv, og dets følger til 
Naturhistoriens Udbredeise? Glædernes fylde at have seet 



451 



under Almagtens Beskiermelse noget af de Guds herrligheder, 
som vil underholde os i Evighederne. Maatte Sundhed og 
Munterhed indtil denne sidste Scene omgive deres Velbaaren- 
hed! farer og Gigt-smerter have paa et Aar hyppigen om- 
ringet mig; begge have ofte afbrudt, ikke standset min higen 
efter Naturens frembringelser; intet vil kunne formindske den 
almindeligen fortiente høyagtelse og hengivenhed, med hvilken 
ieg har den Ære at forblive 

Velbaarne hr: Archiaters 

ærbødigste Tiener, 
Kiøbenhavn den 30 May, 1776. Muller. 

(71)* Velbaarne og Høylærde Hr. Professor 

At ieg nu først besvarer deres ærede af 25 December 
er foraarsaget af nogle gigtiske Anstød, som paa nogen Tid 
have holdt mig ved Sengen, nu ieg befinder mig bedre iler 
ieg at takke Hr. Professoren for Vedblivelsen af den Agtelse 
og det Venskab, som deres store Fader har beæret mig med; 
endskiønt ieg aldrig har været i Upsala eller nydt den Lykke 
og Fordeel af hans mundtlige Underviisninger , har ieg dog 
søgt at nytte hans for hele Verden lærerige Skrifter, og i 
mine trykte Skrifter at meddeele nogle Supplementer til 
samme, i sær i min historia vermium terrestr. & fluviatilium, 
i min Zoolog, danicæ prodromus , i Flora og Zoologia danica. 
Hvad deres SI. Hr. Fader af Floræ danicæ icon. har bekom- 
met som en Kongelig Foræring, er skeet gjennem Hr. Oeder 
og mig, nemlig de elleve første Hefter illuminerede; denne 
Gave ophørte med hans Død, og siden har jeg udgivet det 
XHte og XHIte Hæfte ; hvert illumineret Hæfte koster 8 rdr. 
danske, og for den Priis kan de altid faaes, men ieg vil 
raade Hr. Professoren at tilskrive det Kongelige Danske 
Particulær-Kammer og udbede sig Continuationen af det Værk, 
hvormed hans Majestæt har regaleret deres SI. Hr. Fader, 
og, da denne Begiæring bliver mig communiceret, skal ieg 
paa det beste understøtte den, at min Herre saaledes kan 
erlange den uden Betalning. Skulde Hr. Professoren vedblive 



452 



sit Forsæt, at nævne et nyt Genus af Urter efter mit Navn, 
Adl jeg tienstligen udbede mig Frøe eller nogen Tegning af 
samme, og vil ieg bede ved Leilighed at tilsende mig deres 
Hr. Faders tvende Mantisser, som ieg, saa snart Priisen 
vides, med Fornøyelse betaler. Ieg længes efter den nye 
Edition af Systemet over Dyrene, som vil blive meget for- 
øget, som og efter nye Flora svecica, der og vil faae megen 
Tilgang. Den Latinske Text til mine zoologiske Kobber 
trykkes nu i Leipzig, og ieg arbeider dagligen paa Texten 
til den anden Deel af det Regenfusske Concbylie-værk og paa 
det XlVde Hæfte af Flora danica. Koenig er endnu i Tran- 
quebar, og i November kan man herfra skrive til ham. Pro- 
fessor Ascanius er Berghauptmand i Trondhiem, og har op- 
givet Naturhistorien, ligesom Hr. Oeder, der er bleven Jurist 
og Landfoged i Oldenborg, og Hr. Zoega, der er ved det 
Kongelige Kammer her i Staden. 

Med megen Høyagtelse forbliver ieg 
Kiøbenhavn, den 15 Marz Velbaarne Hr. Professorens 

1779 . beredvillige Tiener 

O. F. Muller 

(72)* Velbaarne Hr. Professor 

For deres Velbaarenheds ærede af 20 Nov. samt for den 
gunstige Erindring af Mullera takker ieg paa det Forbindt- 
ligste, og haster at give Efterretning om Titulaturen og Paa- 
skriften til det Kongl. Particulair-Kammer. Intet videre be- 
høves end alleene den nævnte simple Paaskrift : Til det 
Kongelige Particulær- Kammer i Kiøbenhavn og indvendig 
strax at skride til Texten uden videre Titulatur at udbede 
sig den Kongelige Gave og Continuationen af det Værk FL 
Dan., hvormed tvende danske Konger havde beæret deres 
salig Hr. Fader og at bede det Kongelige Particulær-Kammer 
derom at giøre Hans Majestæt en allerunderdanigst Fore- 
stilling. 

Den danske botaniske Hauge er nu anlagt paa Char- 
lottenborg, hvor Oeder havde giort Forslag til at den fra 



453 



først af for næsten 30 Aar siden maatte anlægges; var det 
den Tid skeet, havde man sparet en 40000 rdr. Beklageligt 
herved er det, at den habileste botaniske Gartner Kase- 
in ae her, som nu kan vente all Understøtning, er uden Haab 
til at leve. 

Af min von Wiirmern des sussen und salzigen 
Wassers er siden 1771 intet videre udkommet; min Ver- 
mium historia 2 vol. i 4to, som Hr. Professoren formodentligen 
haver, har hindret hidtil Continuationen af den første. 

Til Paaske vil det XlVde Hæfte af Flora og det 2det 
af Zoologia Danica udkomme; mine descriptiones animalium 
rariorum lmi fasciculi er i Aar trykte i Leipzig. 

Fra Koenig har ieg paa fierde Aar intet Brev faaet; 
Leilighed herfra til Tranquebar gaaer bort aarligen i No- 
vember; til den Tid skal ieg gierne besørge Hr. Professorens 
Brev, om de vil tilskrive ham. 

Ieg længes efter deres Supplement til Systema, som og 
efter de gunstigen lovede Exemplarer af Mullera, samt om 
mueligt Krøe af samme. 

Med megen Høyagtelse har ieg den Ære at forblive 

Deres Velbaarenheds 
Kiøbenhavn, den 21 dec. beredvilligste Tiener 

1779 O. F. Muller 



J. F. Fabricius 
(Joh. Christ. Fabricius's Fader.) 

(73) Viro Perillustri 

Carolo von Linné 
Equiti aurato de stella Polari, Archiatro 
Regio p. p. 

S. pi. d. 
J. F. Fabricius 

Litteræ Tuæ humanissimæ, Vir Perillustris, summam ad- 
mirationem et gaudium ingens in me excitarunt. Miror in- 



454 



signem benevolentiam, quara absque omni merito filio meo, et 
in illo mihi præstitisti, dum eum in cognitione omnium naturæ 
Regnorum tam indefesso labore instruis. G au di o me im- 
plevit Testimonium de ejus profectibus in Scientia naturali 
quos Tibi, Vir Ulustris, soli debet. 

Certe patri, cui nibil magis cordi est, quam bona edu- 
catio et solida eruditio filiorum, nulla beneficia æquiparari 
possunt Tuis erga meum filium. 

Gratias Tibi, Vir Perillustris, habeo et refero quam 
maximas et humillimas, sperans fore ut filius meus bonis 
moribus et diligentia Tuo favore se semper digniorem reddat, 
in quo pergere gratiose velis. Hoc unicum adliuc a Te maxim- 
opere peto , ut suppedites mihi occasionem Tibi quædam 
reddendi officia, quæ Tuis in me meritis aliquatenus respon- 
deant. Deus T. O. M. servet Tibi, Vir Perillustris, per multa 
adliuc lustra vires et vitam ad Reipublicæ Litterariæ verum 
commodum omniumque bonorum gaudium. 
Dabam in Nosocomio Fridericiano 

Haffniensi d. 24. Sept. 1763. 



Johan Christian Fabricius 

f. 1745. d. 1807. 

(74) Viro generosissimo et praenobilissimo 
Domino C. a Linné 
Equiti splendidissimo, Archiatro meri- 
tissimo, Professori celeberrimo 
s. p. d. 

J. C. Fabricius 

Magna sane voluptate litteras TVAS legi iterumque per- 
legi. Multa enim in illis signa et recordationis et beneuolen- 
tiae laetus inueni. De informatione TVA etiam gratias ago 
debitas. Pauca postea inueni naturalia tam insecta, quam 
vegetabilia; inuenta vero mihi minus nota nunc TIBI historiae 



455 



naturalis principi longe meritissimo mitto et indicium TV VM 
de illis submisse expeto. Sunt quidem pauca eaque minora, 
nec pulera; attamen TVA fretus beneuolentia spero etiam 
haec TIBI esse accepta. Forte dies alter rariora pulcrioraque 
suppeditabit, quae semper TIBI communicare non dubitabo. 
Ipse enim vere appropinquante aut Germaniam aut Hollan- 
diam petam, ibique colligam naturalia vt spero haud pauca. 
Amici vero alii varias terras adiere vti Chinam, Americam, 
Guineam, qui omnes naturalia niihi mittere promisere. Dies 
docebit, quid facient. 

Insecta, quae iam sequuntur, omnia esse noua vix spe- 
rare licet, quamuis mihi ignota, tamen credo plurima. Plera- 
que sunt Hafniensia exceptis paucis in itinere per Sueciam 
captis .... l ) 

De hisce quamvis paucis iudicium TVVM auide exspecto. 
Eadem liac data occasione TIBI Oederi introductionein in 
rem herbariam mitto, vti iam diu promisi. Fecissem sane 
prius, nisi hane occasionem dudum exspectassem. 

Nouam systematis editionem omnes summa cupiditate 
exspectamus, eam cum sudore tamen speramus. 

Vt diutissime in scientiae incrementum vigeas valeasque 
nos omnes feruenti pectore optamus. 

Totam familiam nobilissimam vt meis verbis submisse 
salutes etiam atque etiam rogo. 

Me vero etiam in posterum TVAE beneuolentiae com- 
mendo et semper nominis TVI ero cultor obseruantissimus. 
Dab. Hafniae die Decemb. XXII. 
1764. 

De plantis nobis minus notis Zoéga in litteris aget, ideo- 
que nil addam. 



1 ) Fortegnelse, med Bemærkninger cg Sporgsmaal , over endeel 
Insekter og en Sertularia. 



456 

(75) Viro generosissimo atque nobilissimo 
Domino C. a Linné 
Archiatro regio, Equiti splendidissimo, 
Professori celeberrimo etc. 
s. p. d. 

J. C. Fabricius 

Naturalibus in anno iam præterlapso conquisitis quodam - 
inodo in ordinem redactis officia erga benignissiinum Praecep- 
torem, cui progressus meos omnes, qualescunque denique sint, 
in hac scientia debeo, hilari aniino praestare licet. Bis vero 
febre intermittente laborans et aestate ingrata impeditus baud 
tantam naturalium copiam colligere potui quam debuissem et 
ipse sperassem. Lipsiensis etiam regio paucos et Florae et 
Faunae subditos tantum alit, dum hic paludes, montes, col- 
lesque plane desunt. Pauca, quae ideo ignota forsan cre- 
derem, vt benigne accipias obsecro. De Botanicis nil addam, 
quum amicissimus Schreber iam omnia misisse asseuerauit. 
Insecta ideo quaedam saxonica communicare licitum sit, et 
felicem me putabo, si eorum quaedam summo scientiae prin- 
cipi non indigna forent. Descriptionibus aliquot Insectorum, 
quae noua putarem, hodie incipiam, et si his benigne annuit 
summus praeceptor, cum reliquis pergam. Benignis oculis vt 
eas perlegas velim, quum a tyrone factae sint. . . 1 ) 

Vt quam diutissime ad scientiae incrementum floreas 
vigeasque opto, et vt coniugem suauissimam dulcissimosque 
liberos meis verbis plurimum salutes oro rogoque, qui semper 
tanti nominis cultor permanebo obedientissimus. 

Dab. Lipsiae d. XI[ Februar: 
1766. 



l ) To Qvartsider Beskrivelser paa Insekter. 



457 



(76) Viro generosissimo atque praenobilissimo 
Dom. C. a Linné 
Archiat. Reg. Equiti splendidis- 
simo, Professori celeberrimo etc: 
s. p. d. 
J. C. Fabricius • 

lam diu Vir generosissime ad TE litteras exarassem, 
nisi itinera instituta me impedissent. Saxoniam omnino re- 
liqui, postquam aliquoties museum Electorale visitaui. In 
Mineralogicis amplissimum, quod vnquam vidi, hoc fuit. Mam- 
malia continet multa, attamen omnia nota, animalia reliqua 
pauca et insecta vix vlla. Adest etiam herbarium ab Heben- 
streitio in Africa lectum, at misere conseruatum et quantum 
vidi nullae aderant plantae ignotae, quamuis haud omni dili- 
gentia examinare licuit. Contentus laetusque reliqui Saxo- 
niam, vbi vix vlla Botanica, horti nulli, et deliciis historiae 
naturalis capti, paucissimi. In Hollandia viget adhuc amor 
huius scientiae, certe collectiones et musea optima, at semper 
absque ordine absque systemate. Aestate, si vires vitamque 
concedant fata, littora olim a TE calcata et floram a prin- 
cipe Botanicorum examinatam tractabo, nunc descriptiones 
insectorum mihi minus cognitorum continuare liceat, si forte 
ea systematis appendici inserere placeret. ') 

Post aliquod tempus, si museum principis vidi, spero 
me plura communicare posse. 

Nunc vero me meaque studia TVAE commendo bene- 
uolentiae. 

Leydae 1767. d. XVIII Januar. 



1 ) Beskrivelser paa 9 Glossata og 1 Cicade. 



458 



(77) Viro generosissirno atque praenobilissiino 
D. D. C. a Linné 
Archiatro regio, Equiti splendidissimo 

Professori celeberrimo etc. etc. 
s. p. d. 

J. C. Fabricius 

E litteris TVIS nouissimis in Hollandia acceptis nouam 
et sane singularem de fungis theoriam laetus accepi. Diu 
iam miratus fui fungos cliemice in prima destillatione baud 
acidum vti vegetabilia, sed Alkali vti animalia praebere, ob- 
seruante Geoffroyeo. Me quidem baud fugit principia che- 
mica saepius in bistoria naturali fallacia, attamen saltem 
aliquid ponderis nouae tbeoriae afferunt. Structura cum Zoo- 
pbytis et Lithophytis admodum conuenit, quamuis substantia 
differat. Optarem sane accuratiorem de tanta obseruatione 
ideam, quum mihi ipsi microscopia ad hoc negotium apta 
desunt. 

Ante aliquot dies a parua excursione in montosis Sco- 
tiae instituta reueni. Liceat nunc observata, quamuis pauca, 
summo praeceptori communicare. 

Constat haec regio e rupibus sterilissimis , altis, nudis, 
Erica cinerea et vulgari vndique tectis. Arboreta omnino 
nulla, fruteta pauca et vix alia nisi plantata, e Corylo, Be- 
tnla, Alno, Vlice, Rosis et Rubis. Vnde plantae nemorosae 
et vmbrosae hic rarissimae. Lacus et paludes vndique abun- 
dant. Plantas inueni quasdam alpinas, quamuis montes Sco- 
tiae vix alpes nominandae , quum raro per totum annum 
niuem conseruant. Inueni vero Veronicam alpinam, Sphag- 
num alpinum, Lycopodium alpinum, Sibbaldiam, Fragariam 
sterilem, Cerastium alpinum, Saxifragam stellarem, hypnoidem, 
Rubum cbamaemorum , Festucam viuiparam , Monotropam, 
Pilulariam , Astragalum arenarium , Plantaginem vnifloram, 
Chrysosplenium oppositifolium, Zosteram, Saniculam, Saxi- 
fragam Hirculum , Pyrolam secundam , Caricem pulicarem, 
Trollium Europaeum, Ophrydem cordatam, Alchemillam al- 



459 



pinam cum Liclienibus variis, quorum quosdam omnino nouos 
credo, quos vero amicissimus Zoega TEcum communicabit. 

Insectorum paruam admodum quantitatem cepi, quorum 
tantum duo nouas credo species. 

Lepisma cauda tripili, seta intermedia longiore, abdomine 
subtus filoso. 

Forbicina teres saltatrix Geoff: Hist: des Ins. II. p. 614. n.2. 

Habitat frequens inter lapides Maris Edimburgici . . . *) 

Cancer parasiticus manibus scabris, cauda apice callosa 
vnguiculata. 

Habitat in fissuris rupium maris Edimburgici conchas 
varias intrans . . . 2 ) 

Hydra triticea Fn. Su. copiosissime liic rupibus adhaeret 
et nuperrime mihi asseuerauit D. Scliun Minister Bamfensis 
hydram triticeam esse oua Buccini lapilli, quum ipse vidisset, 
Buccinum hoc oua ad latera vasis apposuisse. Continet certe 
eandem materiem aut humorem purpurascentem ae Buccinum 
lapillus. Dubitauit idem etiam, ne Alcyonium digitatum oua 
essent Patellae vulgaris; quod tamen in dubio reliquit. Sen- 
tentiam TVAM de hac obseruatione auide exspecto. 

E regno minerali mineras inueni liaud paucas inprimis 
cobalti, plumbi, cupri et ferri. 

Crastino die iter Londinum versus inchoabo, si itaque 
me litteris TVIS beare velis, vt eas ad Zoegam mittas etiam 
atque etiam rogo. 

Vt TV nobilissimaque familia diu incolumes floreatis 
meque beneuolentia VESTRA baud dedignetis feruenti pec- 
tore opto. 

Dabam Edimb. d. XVII Sept. 
1767. 

Hisce includo nouam Balani Speciem, margine baseos 
laciniato , quam heri in frustulo rupis Faeroensis inter alia 
corpora marina inueni. Vtinam modo integram et illaesam 
acciperes! Vale. J. Zoéga. 



*) Længere Beskrivelse (Machilis polypoda). 

2 ) Længere Beskrivelse; uden Tvivl Pagurus araneiformis Syst. 
Ent. 411. 7. 



460 



(78) Viro generosissiino atque nobilissimo 
D. D. C. a Linné 
Archiatro meritissimo, Equiti 
splendidissimo, Professori celeberrimo etc. 
s. p. d. 

J. C. Fabricius 

Litteras TVAS exoptatissimas de 15 0ctob. heri a Zoéga 
meo habui. Laetor TE valere, laetor TE mei memorem 
viuere et studiis meis fauere. Beneficiis sane multis ine 
semper cumulasti, nec vnquam desinis beneuolentia solita 
me beare. Per mensem nunc dego Londini, vbi sane am- 
plissimae sunt historiae naturalis collectiones, in primis ex 
America Boreali. Vidi stupendum illud Musaeum Britanni- 
cum , quod et plantis non descriptis et insectis haud deter- 
minatis abundat. Vt ipse haec inspicere, examinare, deter- 
minare valeres, toto sane pectore optarem, quum catalogum 
buius musaei vix ae ne vix seri videbunt nepotes. O felix 
ego, si ex hocce tbesauro TIBI communicare liceret, quum e 
plurimis est speciminum numerus; at proh dolor vix vnam 
alteramue insectorum descriptionem ibi componere licet. Varia 
alia adsunt inprimis insectorum indigenorum musaea, quae 
diligenter frequento, vt quondam praeceptori optimo speci- 
mina insectorum Britannicorum communicare valerem. Hortus 
Botanicus Kiu dictus hic reliquis omnibus specierum numero 
palmam praeripuit. Visitaui eam nuperrime, at vix vllae 
florebant plantae, reliquis hyemis rigore destructis. Promisit 
hortulanus, quod semina plantarum rariorum mecum commu- 
nicare vellet, quae omnia ad TE mittam, quum quaedam 
noua ibi credo. Hodie TVO iussu Dom. Millerum Chelseae 
adeo, qui intra tres hebdomades semina Chelonis Pentstemon, 
Ortegiae Chiloensis aliarumque plantarum ad me missarum 
asseuerauit. Affirmauit ipse, se iam ter semina plura ad 
TE misisse, TE vero illa accepissé haud credebat, quum 
nondum responsum tulit , nec secundum specierum tomum 
accepit, quem tamen a TE missum putat. Mense Januario 
noua prodibit editio Dictionarii sui , quam statim TEcum 



461 



communicabit. Simulac vero ego semina ab illo promissa 
obtinuero, prima occasione cura reliquis vndique a rae collectis, 
et curn insectorum mihi incognitorum speciminibus ad TE 
inittam. Possideo quidem insecta noua haud multa, attamen 
quaedam eorum admodum distincta et spero pauca baec a 
discipulo missa accepta fore. Kubnium nostrum in Anglia 
baud vidi, percucurrit Belgium Gallianique et ante sex beb- 
domades reueniens patrios petiit lares. Detegere plura noua 
sane valet, nisi nimia praxis medica historiae naturalis ar- 
dorem exstinguet. 

In itinere meo per Angliam paucas reperi plantas, nisi 
aliquot lichenes, quos distinctos nouosque credo. Composui 
vero paruam collectionem sane singularem a vegetabilibus, 
quae in fodinis lithantbracum altissimis inueni. Sunt , vti 
credo, a nemine descripta et vnum alterumue genus proprium 
efficiunt. Descriptionem simul cum speciminibus de omnibus 
a me repertis principi Botanicorum immortali communicabo, 
quando semina insectaque mittam. 

Oxfordiae conseruatur berbarium Sberardi et Dillenii, si 
forte vnam alteramue plantam nondum satis notam ibi credis, 
eam forte procurare valerem, quum ibi liberior patet aditus. 

D. Ellisium hodie haud reperi, attamen a plurimis au- 
diui, Theam nunquam in America Boreali plantatam fuisse. 
Nouellae Anglicae saepius mentiri solent. Duas nunc pro- 
ponis Tbeae species, an aliam quam Hillii auctoritatem håbes? 
Ne nimis illi credas velim, quum saepissime mentiri dicitur. 

Caisae nostrae saltatricis vices sane doluissem, si puer- 
perio mortua fuisset. Spero adhuc redux in Suecia, si fata 
permittunt, vnum alterumue Polonicum cum illa extricare. 
Recordor adhuc beatissimis illis diebus Vpsaliae et Hammarby 
consumtis, et forte adhuc reuertent. 

Vale meque fauere perge. Vt nobilissimam TV AM fa- 
miliam meis verbis humillime salutes oro rogoque. 
Londini d. XV Dec. 
1767. 
by Mr. Largeaus Devereux Court Temple Bar. 
VII. 30 



462 

(79) Viro nobilissimo 

D. D. Carol. a Linné 
Arch. reg. Equ. spl. Prof. celeb. 
s. p. d. 

J. C. Fabricius 

Litteras TVAS, quibus me nouissime beasti, maxima 
cum voluptate iterum iterumque perlegi. Laetor TE valere 
et me beneuolentia TVA liaud indignum aestimare, quum 
omnes in historia naturali progressus, qualescunque denique 
sint, praeceptori optimo maxime debeo. 

Semina haud pauca a Dom. Millero accepta ante men- 
sem ad Zoégam meum Hafniae misi, quae, vt spero, iam ac- 
cepisti; inter illa fuerunt, nisi fallor, et semina Ortegiae et 
Pentstemonis. Expetii ab Ellisio aliisque semina Ellisiae, at 
fuit in hortis Angliae et omnino periit. 

Exspectamus auide secundum tertiumque systematis To- 
mum, qui nondum Angliam attigerunt. Magna et antea inau- 
dita exspecto. 

Audiuisti certe de succedaneo illo Theae, quod in Ame- 
rica loco Theae adhibent incolae sub nomine Labrador Thee, 
at forte planta ignota, in speciebus enim plantarum baud 
inuenio. Est Ledi species simillima nostrae charactere, odore, 
sapore, at stamina tantuni quinque et folia paullo latiora. 
Paruam buius Theae quantitatem, si desideras, communicabo. 

Misi etiam cum seminibus pauca specimina cryptogamiæ, 
quae noua credidi, iudicium TVVM de illis humillime expeto. 
Sunt quaedam inprimis Lichenum, quae mihi satis distincta 
videutur. In autumno plura melioraque communicare valebo. 
Vidi iam in hortis plantas haud paucas nondum descriptas, 
quarum flores auide exspecto. Colligam quantum valebo et 
simulac bene siccata sunt specimina ad TE mittam. 

In autumno exspectamus opus entomologicum a D. Drury 
editum, quod continebit descriptiones et quinquaginta tabulas 
insectorum Indiarum nondum descriptorum. Descriptiones 
amplae, taediosae, at figurae bonae, accuratae et insecta noua. 



463 



Simulac prodibit specimen ad TE mittam. Florere nunc in- 
cipit historia naturalis in Anglia. 

Maximopere optarem, vt liceret TEcum de insectis con- 
fabulare TVAMque de systematibus eorum sententiam audire; 
tantam enim specierum inueni copiam, vt vix genera mihi 
sufficere videantur, et noua difficillime eruuntur. 

TVAE beneuolentiae me meaque studia commendo et vt 
nobilissimam familiam meis verbis salutes etiam etiamque rogo. 

Dab. Lond. d. XV Maj. 
1768. 



(80) Viro generosissimo, 
D n Carolo a Linné 
Arcbiatro regio, Equiti 
aurato atque Profes- 
sori celeberrimo 

s. p. d. 
J. C. Fabricius 

Data bac occasione aliquot plantarum species ad cele- 
berrimum praeceptorem mittere baud dubitaui. Sunt omnes 
exoticae et mibi ignotae, attamen non omnes nouas aut non 
descriptas credidi, quum in plantis examinandis nunc minus 
versatus sum. Suscepit olim hane partern Zoega meus, at 
ille nunc Cameralista factus. Botanicam reliquit et ipse et 
hane aggredi cogor. Herbarium adest sat amplum imprimis 
plantis Cap. Bon. Sp. in Belgio collectis refertum, at in de- 
nominatione dubia mihi oriuntur plurima, quae soluere haud 
valeo. Auxilium ideo Præceptoris benignissimi mihi exspecto, 
vt nota nominentur et noua determinentur , quum ignoto no- 
mine nulla descriptio. 

Mitto ideo hic 32 species, quarum 20 priores e Tran- 
quebar Indiae Orientalis, reliquae partim Africanae partim 
Americanae. Quasdam de his nondum descriptas credo, at 
de omnibus sententiam TV AM humillime expeto. Omnes 
numero signatae sunt, vt eo facilius assignentur. 

30* 



464 



Proximo vere, Deo volente, plura sequantur, quum hye- 
mem hane herbario consecrabo. Beneuolentia TVA erga me 
summa et desiderium ad amplificandam amoenissimam sci- 
entiam persuadent , ne libertatem hane in malam partern 
accipias. 

Dom. de Bertouch Legationis Secretarius haec specimina 
TIBI tradere promisit. Cognoscet ille merita laboresque 
principis historiae naturalis et ideo Vpsaliam petet, vt Virum 
celeberrimum frequentare possit, nec dubito, et eum, quae 
TUA est humanitas, benigne excipias. 

Vale Vir illustrissime mihique fauere perge. 
Dab. Hafniae die XXII Octobr. 
1772 

Viro celeberrimo D n Car. a Linné Arehiatro regio, 
Equiti de stella polari nobilissimo, Professori celeberrimo 
Upsaliae 



(81) Viro generosissimo atque 

celeberrimo 
D. D. Carolo a Linné 
Equiti aurato, Arehiatro 
nobilissimo, Professori ce- 
leberrimo 
s. p. d. 
J. C. Fabricius 

Pro informatione benignissima de plantis ad TE missis 
gratias ago easque maximas. Semper fuisti, semper eris vt 
Præceptor mihi summus ita et suauissimus. Deus conseruet 
vitam viresque, vt discipuli Tui diu adhuc ab instructione Tua 
profiteantur. 

Magnus sane Hafniae exstat plantarum numerus a For- 
skåhlio Koenigioque missus. lam diu impuli magnates nos- 
trates, vt describerentur, at plurimis negotiis imbuti, plantae 
obliuiscuntur. Custodiuntur nunc a D. Fries, qui, vt dicitur, 
gramina exotica haec figuris aeneis illustrabit. Praeterito 



465 



anno nionebatur a quibusdam, vt omnia ad Te mitterentur, quod 
certissime optassem. Tune rite determinarentur, quod nunc 
vix obtinebitur. 

Herbarium meum nec paruum est. In ordinem illud red- 
igere ipse nunc incepi et determinatione Tua benignissima 
me subleuasti .... ' ) 

Specimina tantum elegi minima, ne litterae meae pondere 
nimio augeantur .... 2 ) Vale, Vir optime, fauereque perge. 

An plantas aliquot aut alia naturalia a Dom. Solandro 
e mari australi reduci accepisti? Credo tamen eum praecep- 
toris benignissimi memorem. 

Paucis verbis mihi vt respondeas oro rogoque. 

Hafn. die XXVIII Jan. 1773. 



(82) Viro generosissimo 

Dom. C. a Linné 

Equiti splendidissimo, Archia- 

tro Regio atque Professori 

celeberrimo 

s. p. d. 

J. C. Fabricius 

Gratias, quas debeo, easque maximas ago pro benignis- 
sima TVA informatione de plantis. Diu iam responsum tu- 
lissem, plantarumque continuationem misissem, nisi praepara- 
tiones pro instante itinere me impediuissent. Praeterea 
occasio ad transportandas plantas mihi omnino defuit, nunc 
vero secretarium legationis Vestrae rogabo, vt paruum hunc 
fasciculum ad TE mittat. 

In praecedentibus TVIS litteris de N. 5 quaeris num 
folia alterna? at sunt opposita et flos regularis. N. 7. ex 
Insulis nostris Americanis. 

Addam nunc obseruationes quasdam de plantis in fasci- 
culo nouo contentis. Beneuolentia TVA solita, vt spero, 



) Liste over Planter med tilføiede Bemærkninger. 
! ) Flere Bemærkninger til Sendingen. 



466 

errores descriptionum et determinationum mihi benignissime 
communicabis. x ) 

In aliquot diebus Angliam petam, vbi per totam aesta- 
tem degam, si vero litteris TVIS benignissimis nosocomium 
Fridericianum Haffhiae inscribis, eas securo per parentem op- 
timum accipiam. Vale, Vir generosissime semperque fauere 
perge. 

Hafniae d. 14 April. 
1773. 



(83) Viro celeberrimo atque generosissimo 
D. D. C. a Linné 
Archiatro, Equiti et Professori 
s. p. d. 

J. C. Fabricius 

Data occasione cum amico meo suauissimo D. D. Gieseke 
iterum aliquot insectorum species TEcum, Vir celeberrime, 
communicare debui. Dudum iam eum cognoui in exteris 
regionibus et semper persuasi, vt primo aliquod tempus Vp- 
saliam tereret. TE duce certissime maiores fecisset progressus 
in historia naturali, et tune maiori cum fructu apud exteros 
degisset. Nunc tandem resoluit TVIS sub auspiciis studia 
historiae naturalis finire, et certissimus sum, vltimum hoc iter 
magis illi prodesse, quam reliqua omnia. 

Insecta, quae nunc TIBI offero, pauca sunt nec splen- 
dida, at tamen pleraque haud descripta credo. N° 1 — 13 In- 
secta sunt e Tranquebar Indiae Orientalis a D. Koenigio 
missa. Distincta et indeterminata mihi omnia videntur. Hac 
aestate nauibus, quae nunc domi veniunt, totam collectionem 
insectorum huius regionis exspecto, de quibus data occasione 
postea plura . . . . 2 ) 

Litteras TVAS nouissimas accipio, quas statim D r Gieseke 
communicaui, et hodie adhuc iter inchoatum continuabit. Ille 



1 ) Bemærkninger om 75 Plantearter. 

2 ) Liste over 25 Arter Insekter, mest europæiske. 



467 



plura TTBI de nostra situatione, de nostris operibus coram 
narrabit. 

Vale Vir generosissime fauereque perge. Vt meis verbis 
totam familiam nobilissimam salutes etiam atque etiam ro-go, 
qui sum semperque ero 

[Uden Datum.] tanti nominis 

cultor deuotissimus. 



(84) Viro generosissimo atque nobilissimo 
D. C. a Linné 
Archiatro meritissimo, Equiti 
splendidissimo, Professori celeberrimo 
s. p. d. 

J. C. Fabricius 

Litteras TVAS nuper ad me datas maxima cum volup- 
tate accepi, iterum iterumque perlegi. Laetor TE valere et 
me beneuolentia TVA haud indignum iudicare. Felicem me 
semper putabo, quod amore vere paterno me amplecti TVA- 
que manuductione specialissima me beare haud dedignatus 
sis. Nullum sane naturale video, quod mihi recordationem 
praeceptoris optimi haud inspirat, cui omnes in historia na- 
turali progressus, qualescunque denique sunt, omnino debeo. 

Lipsiam reliqui Dresdam petens, vbi apud Inspectorem 
Birkhan historiae naturalis cultorem diligentissimum per to- 
tam aestatem permanebo. Nunc vero in describendis insectis 
mihi minus cognitis pergam .... x ) 

In descriptionibus communicandis alio tempore pergam, 
quum hodie de laboribus meis nouissimis TE certiorem facere 
iudiciumque TVVM mihi expetere constitui. 

Examinavi nempe omnia insecta mihi cognita, quorum 
circiter 1400 species, secundum omnes oris partes, et ex his 
genera condidi, vt mihi videntur, constantiora. Characteres 



') Noget over en Quartside Beskrivelser paa Arter af Tenebrio, 
Attelabus, Curculio, Papilio, Chrysomela. 



468 



elaboraui tara naturales quam essentiales ad norm am generum 
plantarum, e quibus nunc characterem Scarabaei Melolonthae 
TIBI communicabo et iudicium summi praeceptoris submisse 
expeto. 

Pal pi quatuor inaequales filiformes. 

Anteriores longiores quadriarticulati, articulo primo 

tertioque breuissimis adhaerentes maxillae 

inferiori. 

P osteriores breues, triarticulati articulis subaequa- 

libus adnati medio interno labii inferioris. 

Maxilla superior breuis cornea, arcuata, inermis, apice 
bifida. 

Maxilla inferior breuis cornea, subarcuata apice mul- 
tidentata. 

Labium inferius porrectum corneum cordatum. 

Character essentialis consistit in maxilla inferiori multi- 
dentata. Ad hoc genus pertinent Melolontha, solstitialis, 
sepicola, horticola, fullo aliaque. 

Responsione TVA si me beare velles, vt aut ad parentem 
optimum Hafniae aut ad inspectorem Birkhan Dresdae mittas 
velim, tune eniru tuto accipiam. 

In Botanicis vnicam Targioniam hic inueni, spero tamen 
aestate veniente plures et muscos et plantas accipere. Se- 
quitur simul figura animalculi istius, quod nouum genus putant 
Dresdenses, vt et phalaenae rarioris; quas ambas ab inspec- 
tore Birkhan communicatas accepi. Coniugem suauissimam 
familiamque totam nobilissimam meis verbis salutes etiam 
atque etiam rogo, qui semper TV AM valetudinem feruenti 
pectore opto. 

[Uden Datuni; efter Indholdet uden Tvivl fra 1766.] 

(85)* Kiliæ d. 25. Dec. 1782. 

Gratissimae fuere litterae Tuae Utrecht datae, quas hodie 
accepi. Gratulor reditum speroque Te aliquot dies nobiscum 
terere. Matutino tempore videbis Forskåhliana, videbis alia, 
post meridiem vero frequentabis filios filiasque regionis nostrae. 



469 



Nec via per Kiliam longior nec difficilior erit. Vt valens 
celerrimoque cursu ad nos venias opto, ego vero semper ero 

Tui obseruantissimus 
Fabricius. 

An den Herrn Professor v. Linne Wohlgeb. in Ham- 
burg Abzugeben bey dem Herrn Professor Gieseke 
Franco. 



Joh. Hartv. Ernst Bernstorf. 

(86) Per-Illustri ae Celeberrimo 
Domino Carolo von Linné, 
Equiti aurato de Stella polari, 
S. R. M. Sueciae Archiatro, reliqua, 
S. P. D. 
Jobannes Bernstorfius 

Responsum ad Literas Tuas, voluntatis in me Tuae te- 
stes, die XXIV Decembris anni superioris ad me exaratas, 
mihique longe jucundissimas, non nisi eo consilio per aliquod 
tempus distuli, quod in dies plura quaedam Forskåliana, abs 
Te, Per-Ulustris Linnaee, jure sane Tuo desiderata, e dis- 
sitis Orientis regionibus ad me perventura sperarem, quae, 
si advenissent, Tecum e vestigio et perquam lubenter com- 
municåssem. 

Spes ea me, quod impense doleo, fefellit, eandemque 
atrox illud, nec unquam satis deplorandum fatum, quod via- 
toribus nostris in Arabia, irreparabili fere rei et sacrae et 
literariae damno, tantopere fuit exitiale, praescindit, et utinam 
non plane tollere videretur. 

Ut benigniorem sortem in reditu experiatur ille, qui ex 
eorum numero solus est superstes, idemque supellectilis lite- 
rariae a reliquis conquisitae custos unicus, id vero nobis 
quam maxime in votis est. 



470 



Gratias Tibi ago, Vir Celeberrime, insignes pro munere 
Tuo Tentaminis luculenti de Opobalsamo, in quo tam splen- 
dide de Rege meo Ejusque in bonas Literas amore censes. 

Ne, quaeso, dubites, me omni oblata occasione operam 
daturum, ut Tibi constet, quanti ego faciam illustre nomen 
Tuum et merita summa, quibus in Orbe erudito clares et 
immortali fama clarebis. Si quid unquam erit penes me, 
quod Tibi acceptum fore judicabo, mihi credas, velim, ejus 
Te participem reddere mihi tam erit gratum, quam quod 
gratissimum. Vale. 

Dabam Hafniæ die XXV. m. Maji, A. D. MDCCLXV. 



(87) Per-Illustri ae Generosissimo 
Domino Carolo å Linné 
Equiti aurato, S. R. M. Sueciae Archiatro 
Celeberrimo, reliqua, 
S. P. D. 
J. H. E. C. de Bernstorf. 

Redditae mihi sunt Literae Tuae die XXIX mensis Ja- 
nuarii proximi ad me perscriptae, praeclarum animi Tui in 
me affectum uberrime significantes, eoque mihi nomine quam 
acceptissimae. Gratias Tibi ago, Vir Celeberrime, maximas, 
tot tantisque abs Te benevolentiae testimoniis cumulatus, 
easque referendi si mihi unquam occasio obtinget, me sane 
felicem existimabo. Pauca quippe sunt, quae me majore 
voluptate afficere poterant. Quoties recordabor, meos qua- 
lescunque de literis et scientiis bene merendi conatus Tuo 
calculo probatos et å Te laudibus ornatos fuisse, non potero 
quin eas Tuae in me Amicitiae soli gratus tribuam. Vehe- 
menter autem laetor, Te aliquo in loco posuisse paucula illa, 
quibus Yoluntatem in Te meam studiumque desideriis Tuis 
inserviendi declarare volui potius quam potui; Id quidem est 
quod magno mihi honori duco. Tibi Tuisque usibus, Vir 
Clarissime, aliquid impertiri, quod ad amplificandam et illu- 
strandam rerum Naturae, operum Creatoris summi, cogni- 



471 



tionem faciat , id vero est ipsum sibi Orbem eruditum per 
Te devincire. 

Aequum. et justum est, ut amico Tuo hortatui ae impul- 
sui de maturanda rerum é longinquis terrae partibus his 
proximis annis fiobiscum communicatarum editione, quantum 
in me est, respondere sat agarn. Nec illi curae hue usque s 
defui; Imprimis mihi cordi est Itineris in Arabiam felicem 
Eegis mei jussu suscepti publicatio, cui sedulo opera impen- 
ditur, licet tabularum, quae ad id opus pertinent, in aes in- 
cidendarum elaboratio plus temporis quam vellem absumat, 
et has quidem absolvere oporteat antequam descriptio Itineris 
prelo queat committi. Quam primum autem ad finem per- 
ductum erit opus, meum esse judicabo, Te ejus præcipué 
participem reddere. 

Dn. Konigium Tranquebariae versantem, quantum potero, 
sublevare cupidus, operam dabo, ut is aliquando intelligat, 
quantum apud me valuerit Tua commendatio. Mihi credas 
velim, Per-Illustris Linnaee, me nec ulla alia in re passurum, 
ut lateat, quo ego studio Te, tanti nominis tantique ingenii 
Virum, prosequar, cujus monumenta praestantissima, dum 
bonis literis et scieutiis suum constabit decus, perennabunt. 
Vale, Vir Celeberrime, et gloria famae, quam Tibi innumeris 
et immortalibus in Orbem eruditum meritis peperisti, quam 
diutissime fruere incolumis. 

Dabam Hafniae die IH. m. Martii A. D. MDCCLXX. 



Johan Zo'éga 

f. 1742. d. 1788. 



(88)* Nobilissime Domine Professor 

Fautor et Amice aestumatissime. 

Non quidem voluptati duco Litterarum commercia, quae 
non aliud continent, quam quod in plerisque deprehendi solet; 
ea tamen, quae pristinos in memoriam reuocant amicos, quae- 



472 



que res litterarias spectant, gratissima semper mihi fuere, 
magnique aestimata. At quaeris caussam, cur TIBI, prout 
debuissem, scribere ouiiserim. Iurare possum me eam reuera 
ignorare; id vero certissimum est, me iam ante longum tem- 
pus scribere incepisse, et vel decies mibi proposuisse inceptas 
litteras continuare; sed nescio quod fatum boc noluit. Inter- 
im permultas babui occupationes et praeterea sat longum 
iter in Holsatiam feci. Haec vero non adduco, vt vitium, 
quod commisi, certe vix ignoscendum excusem. Sed peccasse 
me fateor, peccatum lubenter agnosco, et peccato pro TVA 
beneuolentia benigne ignoscas bumillimus rogo. 

De TVA beneuolentia, integerrimaeque amicitiae docu- 
mentis, quorum quotidie maiora maximaque, dum Vpsaliensem 
Auram bausi, in me contulisti, gratias ago et persoluo, quas 
maximas concipere valeam. Non blandior; sed certe per- 
suadeo, me maximi semper aestimasse Amicitiam, qua me 
dignari voluisti, et iuro me adhuc dolere, quod nimis breue 
fuerit tempus, quo tam e TVA quam e Parentis optimi quo- 
tidiana conuersatione semper bumanissima discere licuit. Et 
forte fieri potest, vt aliquando Vpsaliam iterum videam; si 
fata id vellent, beatum me crederem. Sed ad Decades doleo 
me desiderio TVO nullo modo satisfacere posse. Ex om- 
nibus, quos noui, bibliopolis neminem inueni, qui Decadum 
editionem suscipere velit. Mea certa non est culpa; sed 
feci, quicquid in potestate fuit. Ipse, qui ob multam praxin 
et multos beic nouit, Dr. Fabricius Editorem TIBI procurare 
frustra quaesivit. Hine duo TIBI proponam , nempe aut 
Icones beic sculpi cures, dum singula Decas 25 — 30 Ducatos 
constabit, aut exspectes, vsque dum amicus Fabricius natu 
maior proximo Pascbatis Festo Belgium adierit, vbi certis- 
sime Editorem inueniet. Fac iam, quicquid placuerit. Me 
paratum inuenies ad omnia praestanda, quae in mea sunt 
facultate. 

Parenti Optimo ante Festum scripsi et misi Plantas 
paucas mibi obscuras, incertas vel ignotas. Accepisse eum 
audi magnam collectionem plantarum rariorum. Optarem 
iam esse Vpsaliae, dum certus scio, multas eum accepisse 



473 

superfluas .... ') Vale iam et meis verbis salutem dicas 
Parentibus sororibusque nobilissimis, miliique fauere numquam 
desine, vt TIBI 

Hafniae obstrictissimo, deuinctissimo 

d. 27 Januar. J. Zoéga. 

1765. 



(89)* Nobilissime Domine Doctor et Professor, 
Fautor et Amice aestumatissime. 

Nescio an ad vltimas rneas responderis, necne. Iterum 
tam longum est tempus, ex quo TVAS viderim litteras,, vt 
ad TE scribere diutius differre non possim, sperans fore vt 
et post baud multas bebdomades responsionem exoptatam 
babiturus sim. Et nisi plura ad scribendum me stimularent, 
boc vnicum sufficeret, quod Doctoris gradum, iam diu pro- 
meritum, assumsisse TE audiuerim. Gratulor ideo de as- 
sumto boc bonoris gradu et opto vt mox maiores et plures 
eum sequantur. 

Mitto TIBI beic horti nostri Catalogum et eum quidem 
in finem, vt mutuani plantarum communicationem, si ita pla- 
ceat, inire possimus. Videbis iam ex hoc catalogo, quas- 
nam plantas bortus noster foueat. Si itaque mihi indicare 
velis, quaenam ex bis plantis TIBI deficerent, et quasnam 
e vestris, quas non babemus, nobis mittere velis, nos ad tale 
commercium paratissimos inuenies. Nec dubito, quin et TIBI 
gratum boc fuerit, quum unica fere et optima haec sit via 
ad augendas bortorum gazas. Mittam ego tam semina quam 
radices, si modo nobis in duplo sint. Opus vero est, vt 
Catalogum nostrum legere possis, hine eius rationem dabo. 
Numeri typis expressi indicant paginam specierum plantarum 
editionis alterae. Numeri adscripti indicant numerum speciei 
in hac pagina. Si vero plura genera in eadem pagina ex- 
stant, ideoque facile fit, vt pluribus speciebus idem sit nu- 



') Om Bytning af Planter. 



474 



merus, vt pag. 30 Ziziphora et Amethystea, tum illi, quae in 
hac pagina superior est, numerus dictus solito modo suppo- 
nitur, itaque pag. 30 1. erit Ziziphora; numero vero alterius 
speciei praeponuntur duae lineae horizontales , tertiae tres et 
sic porro; e. g. p. 30. = 1. Amethystea. 

Elmgrenium nostrum mortimm esse cum dolore percepi. 
Sed quid facit Karamyschew? an adhuc apud vos est? Meli- 
oris eum credidi animi, quam reuera reperio. Nondum mihi 
scripsit, quamuis sancte id promiserat. Quota pars Decadum 
TUARUM iam prodiit? Num spes est nouam editionem Ma- 
teriae medicae videndi? Audiui collegium Diaeteticum Parentis 
optimi in lucem prodiisse; an ita est? Respondeas quaeso 
ad has quaestiones. Ignoscas vero rogo, quod has litteras 
ad TE mitto, quippe quae impensa TIBI faciunt nimis multa. 
Litteras ad Parentem optimum ipsi tradas rogo. Valeas, 
mihi faueas, TIBIque persuadeas me numquam non futurum 
Tui 

Hafniae d. 26. Octobr. obseruantissimum 

1765. J. Zoéga. 



(90) Hafn. 27 Octob. 1765 Quod me ipsum attinet, 

quodque TIBI summo in me fauore ingratum haud fore au- 
spicor, hoc est, quod iam optatissima mihi data sit occasio 
plura in scientia Botanica, quam reliquis longe antepono, 
proficiendi, et simul horticulturam addiscendi. Amanuensis 
enim Oederi factus vices eius, dum ob Florae Danicae collec- 
tionem absens esse cogitur, agere et horti curam habere mihi 
incumbit , nec non praesenti opem necessariam praestare. 
Augeri quotidie in horto nostro plantarum numerum laetor, 
nec certe omnes vulgatissimae aestimandae. Accepimus et 
quotidie accipimus plantas et semina ex Hollandia, Anglia, 
Gallia, Hispania, Italia et Germania, et remittimus quaecun- 

que nobis superflua sunt Sed quando Systematis Na- 

turae nouam editionem videre dabitur? Ambabus manibus 
eam exspectamus. Quaerunt a me quotidie Historiae natu- 
ralis amatores et collectores, quorum numerus heic certe 



475 



magims est, quando opus hoc incomparabile , quo diu carere 

non possumus, exspectare liceat Ex Arabia nil noui 

habemus. Mathematicus adhuc ibi circumuagatur, sed dubito, 

quin Naturalia collecturus sit Meyerus iam puellam 

amplexus est, et simul collectionem naturalium pulcram et 
Bibliotbecani instructam obtinuit. Occupatus iam est natura- 
libus suis secundum Systema naturae determinandis et dis- 
ponendis. Fabricius Lipsiae omne tempus historiae naturali 
et huic superstructae Oeconomiae ductu Schreberi dicat. Kuhn 
per hyemem Edinburgi commorabitur, et aestate post assum- 
tum Doctoris gradum Parisias abit. Historiae naturali se 
plurimum temporis dåre mihi persuadet. Ego heic Botanicae 
praesertim studeo, nec reliquas diuinae scientiae partes neg- 
ligo; quod reliquum temporis medicinae dico, fatum mihi 
.destinatum exspectans. Tempestas semper pluuiosa Herbori- 
sationes meas impediuit , hine nimis paruum incrementum 
accepit Cryptogamia mea. 



(91) Vir generose, 

Fautor ad cineres colende. 

Dolens certe audio, quod tam tarde succedat Systematis 
vndecima editio; quotidie enim eius defectum experior. 

Centaureae, quam in meam memoriam cognominare vo- 
luisti, florem certe optimum et fere vnicum quem possideo, 
TIBI mittere non dubitaui. Propositum erat totam plantam, 
cui adhaesit hic flos, mittendi; at defuit hue vsque occasio. 
Si vero ita placet, reliquum plantae mittam, vt hunc florem 
in loco suo adglutinare possis. Quod eam in mei honorem 
cognominare velis, gratias TIBI ago summas et maximas, quip- 
pe qui gratiae et fauoris, quo benignissime me dignari voluisti, 
perpetuitatem inde sufficienter perspiciam. At quo magis 
quotidie de defectu meo in scientia botanica convincor, eo 
magis tali honore indigniim" me video. 

Ratione Florae Danicae, duplici modo eam citari posse 
credit Prof. Oeder; ita nempe, vt aut mox post differentiam 
specificam ponas Oed. Dan. F. ; aut post nomen, quod in 



476 

Oederi noraenclatura primum est, autorem huius nominis ap- 
ponas, antequam Oederi tabulam cites, e. g. Gentiana XI. 
Clusii. Oe. Dan. F. XVII, nec Gentiana XI. Oed. Dan. F. XVII. 

De frustulo Ligni Quassiae gratias ago. 

Regenfusii operis pars altera varia Conchylia eadem 
methodo ae prior continebit. Miror , quod Fabricius non 
scripserit. 

Quid de Kuhnio sperare licet? an Professor Botanices 
Philadelphiae erit? Ego iam vltra dimidium annum eius lit— 
teras non habui. 

Plantas nouas non vltra 5 vel 6 heic habuimus, quarum 
omnium semina TEcum lubentissime communicabimus. 

Mitto beic primas paginas Elementorum Botanicorum 
Oederi, quae eius dispositionem Florae Borealis secundum 
familias naturales continet. Quam primum iterum occasio 
per mare erit, totam partern secundam mittam. Noui litte- 
rarii heic nil habemus, nisi quod quidam Consiliarius a iu- 
stitiis , Medicinae Doctor , et professor Botanices olim in 
Academia Soroeana, nomine Holm opus certe accuratissimum 
et pulclierrimum sed et pretiosissimum editurus sit, quod 
continebit omnis generis Fungos praesertim minimos summo 
studio delineatos ab initio progerminationis, quantum fieri 
potest, vsque ad destructionem. 

Koenig, qui in Islandia Plantas ad Florarn Danicam 
colligendi caussa fuit, iam rediit, et varias plantas secum 
attulit certe pulcras, quas nouas credit. Spero vt et harum 
semina pauca TD3I mittere possim. Fucorum praeterea mag- 
num numerum nec non aliquot Mollusca et mineralia varia, 
praesertim Zeolithum et Spathum duplicantem attulit, quae 
tamen nondum vidi. 

Commendes me quaeso in gratiam Nobilissimae D:nae 
Vxoris et bonoratissimae reliquae familiae. Valeas diu fau- 
stus felix et incolumis, mihique seraper faueas. Ego, dum 
viuo, numquam non futurus sum, 

TD3I 
Hafniae d. XXV. Ianuar. obstrictissimus, deuinctissimus, 

1766. J. Zoéga. 



477 

(92)* Praenobilissime Domine Professor 
Fautor et amice aestumatissime ! 

Ad gratissimas TVAS breuibus tantum respondere tem- 
pus est, hine calamo properanti ignoscas rogo. 

Quod catalogus noster TIBI placeat laetor; iam duo 
eius exemplaria mitto, si plura cupis, TIBI ex iussu erunt. 
Q.uaeris quomodo Fabricius valeat. Bene valet et degit Lip- 
siae. Fasciculus Florae Danicae non illuminatus constat 5 
thaieros danicos seu 2 nummos aureos, species nempe sic 
dictas; illuminatus constat X thaieros. Quintus fasciculus 
accidente vere prodibit. Sarraceniam et in nostro horto ha- 
bere optarem. Kuhnio haud longam vitam praedico, quamuis 
opto. Nimis est plethoricus et a venaesectione abhorret. Si 
placet, remittas mihi vnum e missis catalogis, quo, quae in 
vestro horto sint, adscripseris, vt videamus, quae semina 
vobis mittenda, quaeque a vobis speranda. Mox enim tem- 
pus erit semina anni praeteriti perlustrandi, et communicandi. 
An a Meyero litteras håbes. Certe bene valet in superlative 
Uxor eius pulchella, vt credere fas est, iam grauida circum- 
ambulat. Valeas felicissimus , mihique faueas. Sum et 
semper ero 

Hafniae d. XXV. Ianuar. TVI 

1766 cultor obseruantissimus 

J. Zoega. 
Raptissime, quod quaeso ignoscas; agglutinandis herbis 
vltra ter mille occupor. 



(93)* Praenobilissimo, Eruditissimo Dno Doctori 
ae Professori a Linné 
S. pi. d. 

Zoega. 

Litteras gratissimas vna cum seminibus accepi. Gratias 
de vtrisque ago summas. Mitto iam seminum, quae desi- 
derasti, omnia quae nobis sunt, et praeterea aliquot, quae 
VII. 31 



478 



non ingrata fore putavi. De reliquis Plantis quas desiderasti 
habebis, si fieri potest, quod credo de plerisque, ipsas radices. 
Scias tamen, plurium, quas e Belgio accepimus, nobis non 
esse nisi vnicum indiuiduum, et de his, si modo aestate futura 
semina maturauerint , in posterum ea habebis. lam vero si- 
mul mitto catalogum aliquot plantarum, quas in horto nostro 
videre optarem quasque vobis esse scio. Speramus de vestra 
benignitate, ut hortum nostrum adhuc in incunabilis iacentem 
ad maturiorem aetatem perducere iuuaturi sitis, et paruulum 
nostrum plantarum numerum, quantum fieri possit, aucturi; 
non respicientes ea, quae a nobis accepta aut exspectanda 
sint. Nostrum vero semper erit quocunque modo gratiam 
vestram agnoscere, gratosque nos praebere. Valeas, faueas. 
Dabam Hafniae d. XIV Martii 1766 properante calamo, cui 
ignoscas. 

Polliceris mihi Parentis clavem Medicinae et disserta- 
tionen! de purgantibus indigenis, de quibus summas TIBI reddo 
gratias; liceat vero adhuc tertium rogare, nempe disserta- 
tionen! de Sirena Caroliniana. His tribus si me donare velis, 
mittas ea quaeso Holmiam ad Dominum Koustrup, Consul et 
conseiller de commerce du Roy de Dannem. quam prima 
occasione, summo enim desiderio ea legendi flagro. 



(94)* Viro Nobilissimo, Eruditissimo, 

Domino Professori a Linné 

Patrono et amico aestumatissimo 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Ad litteras TVAS humanissimas , acceptissimas , dudum 
respondissem, nisi hue vsque varia me abstinuissent. Vt de 
hoc TD3I persuadeas, scias Fabricios auibos hoc tempore 
Hafniam, Parentem et amicos reliquisse, meliores petentes 
regiones, amicos peregrinos, solidioremque doctrinam quae- 
rentes. Quod Decadum editorem , quem pro voto meo 
procurare TIBI non potui, Lipsiae acceperis, TIBI gratu- 



479 

lor.... 1 ) Amicus noster Sedinensis Meyer d. XI Iunii 
puellam, vt dicit, pulcherrimam et sine dubio ditem amplex- 
urus est. Nomen illi est Beurerin, Patria Norimberga. Ae- 
stuantem et ferventem videre optarem; nonne et ipse hoc 
optares. Felicem se iam existimat, et fortuna contentus est, 
hine felicissimum credo. Sed TV quid agis? Nonne et mox 
TIBI pulchellam amplecturo gratulandum est; fac vt de TVA 
fortuna laetari liceat, quemadmodum iam de Meyeri sorte 
laetor. Fac dum tempus est, et credas periculum esse in 
mora, ne, cuius auctor summus est parens optimus, nobile 
hoc genus Tuum pereat. Parentem optimum , quem Patris 
loco venerari numquam desinam, meis verbis salutes rogo. 
Salutes et matrem generosam, sororesque amabiles. Valeas 
ipse. Hafniae d. XI. Maii 1766. 

Kongl. Msts. Troe Tjenere Professoren Vaelborne Herre 
von Linné a Vpsala 
fri bref 



(95) Hafn. d. XIV. Iunii 1766. — Mitto praeterea lit- 
teras a Dno Fabricio mihi missas, et alias a Koenigio datas 
cum subiunctis descriptionibus rerum quarundam naturalium 

Islandicarum Hisce praeterea adiuncta est pars altera 

fun damentorum Botanicorum Cl. Oederi. Hic iam Florae 
causa in comitatu Oldenburgensi et Delmenhorstensi circum- 
fertur. Hine in eius absentia non modo horti inspectionem 
habeo, sed et publicas praelectiones et herbationes hebdomade 

praeterita incepi De Collectaneis Forskåhlianis omnes 

iam silent, nec verbum de iis audio, nec scio vbi sint aut 
quomodo. Briinnichius nondum factus est Professor, sed iam 
peregrinatur, et redux fiet Professor Oeconomiae in Acade- 
mia, non vero regius, vti olim B. Holm. 

(96) Hafn. d. XXVI Iulii 1766. — Quod Oederum ita 
allegaturus sis, vti ille optat, pergratum mihi est. At et 



1 ) Om Sendinger af Frø og Planter og om at Holm vil udgive 
et Svampeværk. 

31* 



480 



imilto magis optarem, vt aliquando meliorem de éo concep- 
tum TIBI facere velles, quippe qui certissime non modo op- 
timi est ingenii et animi candidissimi, sed et solidam scientiae, 
quam profitetur, cognitionem possidet. 

(97)* Praenobilissimo Dno Professori a Linné 
S. pi. d. 

J. Zoega. 

Omni certe iure miratus sum, quod ad ultimas meas 
cum seminibus missas nullam abs TE acceperim responsionem. 
lam vero multo magis miror, quod litteras vna cum seminibus 
missas accepisse TE neges, et fateor me nescire quid hac 
de re cogitandum. Mittebas mihi aliquot semina, vna cum 
Catalogo eorum, quae a me desiderabas, et plura semina 
postea mittere promittebas. Ego vero quaecunque e deside- 
ratis habui, et plura alia non desiderata mittebam, vna cum 
litteris et catalogo eorum, quae a TE iterum accipere op- 
tarem. Horum aduentum mihi annunciauit pater venerandus; 
at abs TE nec responsionem accepi, nec seminum desidera- 
torum vnicnm vidi, et nequidem eorum, quae mihi in priori 
epistola promiseras. Hine iudices quaeso, an fas sit mirari 
necne ? 

De re botanica nil noui habeo, nisi quod Schreberus 
tam botanicam quam oeconomicam graminum descriptionem 
cum iconibus editurus sit. 

Vale et faue. Dabam Hafniae d. XXVI. Iulii 1766. 

Nobilissimo Dno Professori a Linné Iuniori. 



(98)* Viro Clarissimo, Eruditissimo 
Domino Professori a Linné 
S. pi. d. 

J. Zoega. 

Sunt iam tres menses, ex quo TVAS gratissimas vna 
cum Parentis venerandi litteris acceperim, ad quas tam sero 



481 



respondens non possem quin aliqualem Vestram pertimerem 
indignationem, nisi de solidiori fauore et indulgentia Vestra 
certissime essem persuasus. 

Quod nec meam epistolam nec Catalogum desideratorum 
his subiunctum acceperis credere fas puto, quum illud in 
litteris suauissimis neges. Interim hoc doleo, certissime per- 
suasus, quod, si illas accepisses, tanto maior pulcriorum plan- 
tarum numerus in horto nostro per aestatem floruisset. lam 
promisso TVO eiusque explemento fretus mitto enumerationem 
plantarum, quas ex horto Vestro habere optarem, et simul 
Catalogum earum, quae aestate præterlapsa in horto nostro 
partim floruere partim viguere. Si quae vobis sint, quae non 
in hoc Catalogo continentur nec inter Desideratas enumeratae 
sunt, et hac nobis erunt pergratae .... ') 

Vale et faue. Dabam die XII. Septembris. CIOICCCLXVI. 

Clarissimo Professori a Linné, Inniori. 



(99) Hafn. d. XII. Sept. 1766. — Inter nouissima, quae 
nec TIBI ingrata erunt, haec habeo, quod clementissima nostra 
Regina, quam nuper ab Anglis accepimus, scientiam Botani- 
cam summe amet eiusque protectricem et promotricem se 
praebitura sit. 



(100) Generosissimo Duo Equiti et 
Archiatro Regio C. a Linné 
Fautori suo summe venerando 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Causam retardati responsi ad vltimas TVAS humanissi- 
mas in litteris ad filium Clarissimum his inclusis scripsi. Ad 
hane accessit, quod ante octiduum, quum his conscribendis 



) Om Cataloget og en Planteliste. 



482 



occupatns essem, Regina nostra clementissima hortum nostrum 
praesentia Sua beare dignata sit, quo fiebat, vt a scribendo 
abstinerer. Litteras Fabricii et Koenigii, quas ante aliquod 
tempus ad TE misi, accepisse TE spero. 

Noua litteraria, quae scribam, vix habeo. FL Danicae 
fase. Vitus post paschatis festum apparebit. Ascanius Icones 
et descriptiones dabit ad Zoologiam pertinentes, sed nescio, 
quando prima Decas perfecta fuerit. Fabricius nunc in Belgio 
est. Hoc vero relicto in Angliam profecturus est, vbi iam 
per dimidium annum eius frater commoratus est. Briinnichius 
iam in Gallia haeret et forte Hispaniam videbit. Oederus 
Florae caussa per aestatem in Holsatia commorabitur. De 
Koenigio ad hue nil certi conclusum est. Ferber Berolini est, 
Lipsiam mox videbit, et inde in Belgium profecturus est. 
Mox vltimum superstitem e missione nostra Arabiea reducem 
exspectamus. 

Gratulor mihi summopere, quod Vxor generosa filiaeque 
TV AE nobilissimae grata sua memoria me dignari velint, et 
persuasum habeas velim, me nec eorum, quae Mis debeo, 
beneficiorum, nec innumerabilium eorum, quae a TE quam 
humanissirae in me collata grata memoria recordor, vnquam 
immemorem fore. In Gratiam fauoremque Vxoris venerandae 
filiarumque nobilissimarum me commendare velis etiam atque 
etiam rogo. Ae, si liceat rogare, vt data occasione hospites 
nostros Haggbyenses cum omnibus hue pertinentibus, meis 
verbis amice salutes quaeso. Perplacuit mihi horum sim- 
plex sinceritas, et bene illis omnia succedant, toto pectore 
certe opto. 

Ceterum vero vt ipse optime et diutissime valeas sin- 
cerrimus opto. Dabam Hafniae d. XI. April. 1767. 

å Monsieur Monsieur de Linné Chevalier, Archiatre, 
Docteur et Professeur en Medecine et histoire naturelle å 
Vpsala 

Fri Bref 



483 



(101)* Praenobilissimo Dno Doctori ae Professori 
C. C. a Linné 
Fautori suo aestumatissimo 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Nimis forte sero ad Te veniunt hae meae Litterae, sed 
culpam eius in me non esse persuasum habeas. Exspecta- 
uimus plura semina ex Anglia, .Belgio et Hamburgo, quae 
omnia nescio quo fato hue vsque nondum aduenerint. Hine 
nritto Catalogum eorum quae habemus, rogans vt ex his 
eligas, quaecunque tibi grata esse possint, mihique quam 
primum poteris eorum enumerationem mittas, quum et ego 
aeque mox omnia ea mittam, quae ex desideratis nobis in 
tanta copia sint, vt partitionem sinant . . . - 1 ) Dabam Hafniae 
d. XI. April. Ao. 1767. 

Nobilissimo Dno Doctori et Professori a Linné, Filio. 



(102) Generosissimo ae Praenobilissimo 
Dno C. a Linné 
Equiti Aurato, Archiatro Regio, Doctori ae 

Professori celeberrimo ; 
Fautori ae Praeceptori suo ad cineres colendo 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Vt maximo TVO desiderio satisfaciam, priusquam ad 
reliqua Litterarum TV AR VM respondeam, de famosa Thea 
Roeskildensi certiorem TE faciam. Nil vero mihi gratius 
foret, quam TIBI praesentiam verae Theae ab omnibus de- 
sideratissimae in patria nostra annunciare, nec certissime, si 
vera esset Thea, tam diu tacuissem. At proh dolor! famosa 
illa et tam laudata Thea non solum non est Thea, sed ne 
quidem alia rarior frutex. Est enim Veronicae spicatae spe- 
cies, et quantum e speciminibus nimis paruis videre licuit 



1 ) Om Sendinger af Frø og Planter. 



484 



erit nostra Thea. Veronica maritima. Sed certissime quaeris, 
quomodo fieri potest, vt Veronica maritima pro Thea vendi 
posset? Quod vt videas integram Theae Roeskildensis hi- 
storiam narrabo. Vir ille, qui in Horto suo hunc Thesaurum 
habere putavit, ex iis est, qui vinum adustum diuendunt, et 
vilioris generis homines hospitantur, quos inter praesertim 
sunt, qui e Bohemia aduenientes vasa vitrea vendunt. Horum 
quidam credulo huic viro plantam pro vera Thea dederunt, 
et vti in nouellis legitur, persuaserunt, eam e China esse 
allatam . . . ' ) Vnicus ille infelicis nostrae legationis super- 
stes Dn. Niebuhr nondum aduenit. Goettingae iam esse dici- 
tur. Fabricius cum fratre suo relicto Edinburgo iam Londinum 
petit. Briinnichius Italas perlustratur terras, meque oportet 
quiescere Hafniae. 

Viuas sospes ae felicissimus , fautor optime, honoratis- 
sime, amatissime. Salutes rogo illustrem Dominam, nobilissi- 
masque filiolas. Haggbyenses omnes, bonos illos bonasque, 
salutare, si ita licet, oro. Valeas iterumque valeas! 

Hafniae d. XXVI. Septembr. 1767. 



(103)* Praenobilissimo, Eruditissimo 

Dno Doctori ae Professori C. a Linné 
Fautori amicissimo 

S. pi. d. 

J. Zoega. 

Accepi dissertationes illas parentis TVI venerandi, quas 
nuper mihi mittere benigne voluisti, et maximas de iis gratias 
ago. Flagro et flagramus omnes desiderio videndi Regnum 
vegetabile systematis noui, nec spes nobis est, futurum hoc 
ante quam hyeme praeterlapsa; hine ad TE me conuertere 
audeo, nullus dubitans, quin pro TUA, quam veneror, amicitia 
precibus meis nunc subiungendis aures praebiturus sis. 



) l'lantediaguoser og om Sendinger af Plauter. 



485 



Oro nempe vt Regni vegetabilis 1. 2. v^l 3 Exemplaria 
prima data occasione haud nimis sumtibus coniuncta, Mal- 
inogani ad D. Doctorem Acrell mittas; rogesque vt mihi illa 
quam primum poterit directe per mare mittat. Quod Libro- 
rum vel Exemplarium horum pretium reliquosque impensus 
attinet, omnes et singulos quam primum de quanto me cer- 
tiorem feceris TIBI cum maxima gratiarum actione remittam. 
Si vero nulla TIBI est spes, vt has meas preces implere 
possis, rogo quam maxime, vt mihi hoc rescribas; tune enim 
alia via tentanda. Valeas, optime valeas, mihique faueas. 
Hafniae d. XXVI. Septembr. 1767. 

(104) Generosissimo Dno Archiatro a Linné 

Fautori suo ae Praeceptori aeternum amando 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Labores mei quotidiani innumera, quae in me contulisti 
beneficia, in memoriam mihi semper reuocant, hine fieri num- 
quam poterit, vt TIBI immemor vel ingratissimus viuam. 
Multo magis grato quotidie recordor pectore, quod TE duce, 
TVAque humanissima instructione aptus euaserira iis satis- 
facere laboribus, quibus interesse contigit . . . ' ) 

•Naturalia Forskåhliana descripta fore credo, sed quando 
et quomodo vix dicam; ego eorum nulla adhuc vidi. De 
absoluto tertio systematis Tomo TIBI laetus gratulor, sin- 
ceroque pectore opto, vt tamdiu sospes ae incolumis viuas, 
vt saltem tredecimam systematis editionem orbi curioso com- 
municare possis. Litteras TVAS Mullero iam tradi curaui. 
Vale, meque TVO fauore semper dignare. 
Hafniae d. 1. April. 1768. 



1 ) Om Sendinger af Fro. 



486 



(105) Virer Illustrissimo, Generosissimo 
Dno Archiatro a Linné 
Fautori suo, Patrono ae Praeceptori maxime 
venerando 

S. pi. d. 

J. Zoéga. 

l ) Koenig iam in Madera fuit; plura vero de eo non 

noui. Opus Consiliarii Holm de fungis mox prodibit. Asca- 
nio Rex clementissimus quotannis centum thaieros Biblio- 
thecae ad Regn. Anim. et Mineral, spectantis instruendae 
concessit, et bis centum thaieros pro pictore, vt inceptum 
opus, quod vidisse TE spero, perficere possit. Fieri etiam 
potest, ut in Noruegiam Historiae naturalis caussa profiei- 
scatur. Naturalia Forskåhliana ipsi tradita sunt omnia; quid 
porro de iis fiet ignoro. Niebuhr proprias obseruationes ad 
Mathesin et Geographiam spectantes separatim editurus est, 

et iam in eo laborat. Plura noua litteraria me fugiunt 

Hafniae d. VIto Martii 1768. 



(106) Generosissimo ae Praenobilissimo 
Equiti a Linné 
Fautori suo venerando 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

1 ) Mitto simul, iussu Fabricii, muscos quosdam, 

quos in Anglia legit et nouos credit. Fabricius hic noster 
iam ex gratia Regis nostri clementissimi Professor Oeconomiae 
et Historiae naturalis denominatus est, simulque veniam ac- 
cepit itinera sua continuandi. Erit itaque Ascanii collega, 
et beati Holmii locum replebit. Dabam Hafniae d. 7mo 
Maii 1768. 



') Om Sendinger af Planter. 



487 



(107) Viro Generosissimo, Equiti splendidissimo 
Carolo a Linné 
Praeceptori ae Fautori suo ad cineres colendo 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

. . . - 1 ) Fabricius iam Parisiis degit, fratremque eius re- 
uenturum post paucas hebdomades heic exspectamus. Koe- 
nigius iam sine dubio in loco destinato est . . . Hafn. II. 
Decbr. 1768. 



(108)* Prænobilissimo Dno Doctori et Professori a Linné 
Fautori suo aestimatissimo 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Per jntegrum fere annum ne unica quidem littera me 
beasti, cuius silentii caussam explorare non valeo, nisi ea 
sit, quod praeterito anno plura semina mihi mittere promi- 
seras, nec promissum impleveris: Mitto iam iterum catalogum 
seminum nostrorum pro hoc anno, et vt inde eligere et me 
quam primum fieri possit, certiorem facere velis quae Tibi 
grata sint, rogo, sed simul non possum non summopere a Te 
expetere, vt plantarum nostrarum numerum raris vestris et 
pulchris, quae nobis defecerunt, plantulis augeas. Praesertim 
opto Forskåhlianas , alpinas et Sibiricas, et scio Tibi harum 
magnum esse numerum, sed ignoro, cur eas semper retines, 
nec nobiscum communicare velis, quum e contrario nos quae- 
cunque nobis sunt rarissima lubentissime mittamus. Has 
preces saepe repetitas nunc reitero, sed surdus ad eas mihi 
semper visus es. Tentabo e raris vestris, quae vobis esse 
scio, quaedam enumerare . . . ' ) 

Ecce multas et pulcras plantas, quas in horto nostro 
videre optarem, et quarum comraunicationem duplo numero 
remuneraturum me promitto. Exspecto adhuc semina a Dno 



J ) Plantefortegnelser. 



488 



Gouan, Dn. Barnades, et e horto Parisiensi, nec dubito, quin 
et inter haec quaedam sint, quae Tibi desunt. Rariora sal- 
tem communicabo, si modo non nimis auarum mihi Te præ- 
bueris. 

Parentem optimum , Matrem venerandam , Sororesque 
amabilissimas meis saluta verbis , ipseque optime et ter op- 
time vale, mihique faue. Hafniae d. X. Februarii 1769. 



(109) Equiti Illustrissimo, 

Dno Archiatro a Linné 
Patrono ae Praeceptori suo ad cineres colendo 
S. pi. d. ae de incepto nouo anno 
sincerrimis gratulatur votis 
J. Zoega. 

Quod ad litteras binas humanissimas iusto serius re- 
spondeam, excuses millies rogo. Quod praecipuum posterioris 
erat Epistolae, in caussa fuit retardatae responsionis. Et 
Koenigius, et cui litteras cum plantis ad TE dederat Dux 
nauis ex Indiis redeuntis, crediderunt Koenigio non licere, vt 
plantas 1: naturalia quaecunque aliis quam iis a quibus mis- 
sus est, dåret, hine post diuturnam inquisitionera demum 
tantum expertus sum, litteras Koenigii vna cum plantis tra- 
ditas esse Commissario, vti dicitur, vestro in vrbe Helsingoer, 
qui Bahnsen dicitur, huncque litteras per tabellarium publi- 
cum, plantarum fasciculum vero per mare ad TE misisse, 
hine nullus dubito , quin posteriorem mox accepturus sis. 
Ceterum Plantas Koenigii aliis negotiis occupatus nondum 
examinare potui , quasque vidi , his nulla adscripta erant 
nomina. 

Diligentissimus certe est Koenigius, at sorte sua non 
erat contentus, dum primum in Indiam venerat. lam vero 
cura Cl. Oederi factum est, vt Historicus naturalis regius 
declaratus sit, et præter salarium, quo tanquam medicus mis- 
sionis fruitur, quotannis 180 rdlr. a rege ipsi concessa sint. 
Nec satis TIBI laudare possum sinceritatem integritatemque 



489 



Oederi nostri, hine et laetor quod amicitia eum amplecti velis 
et polliceor TE si alium hunc certe ea dignum reperturum 
esse. Salutare TE iussit, et gratias summas mittit, quod 
Botanicorum Honorés et ipsi tribuere velis. Quam vero plan- 
tam eius nomine appellare TIBI placuerit, perinde sibi esse 
dicit, eeterum certus eam fore distincti generis . . . 1 ) Plantas 
Forskåhlii Descriptionesque pulcliras et accuratas paulisper 
perlustraui, quando vero manuscripta eius in lucem prodibunt, 
haud dicere valeo. Salutat Fabricius, qui una cum Briinnichio 
rediit. Vale et fauere perge. Dabam Hafniae d. VIII. 
Ian. 1770. 



(110)* Professori Nobilissimo a Linné 

Fautori ae amico aestumatissimo 
S. pi. d. 

J. Zoega. 

Mitto iterum catalogum seminum nostrorum, rogoque, vt 
ex his eligere velis quaecunque TIBI placuerint, mihi quam 
primum fieri poterit litteris haec indicare. Oro rogoque simul, 
vt quae rariora in Catalogo nostro desiderantur, quibus hortus 
vester prae ceteris superbit, mecum communicare velis. Quod 
si feceris, remittam TIBI ex desideratis quaecunque potero, 
et pleraque semina, quae ex Indiis a Koenigio nobis missa sunt. 

Caldarium nostrum fouet Bulbosam Capensem rariorem, 
quae Fabricio in Enumeratione Hort. Helmst. p. 23. Scilla ra- 
dice solida corymbo contorto conico audit, quaeque certe noui 
generis est. Planta haec pulcra nobis praeterito anno floruit 
et nunc iterum floret. Delineari eam curavit Oederus et 
iconem una cum seminibus parenti optimo transmissurus est 
Oederus, et si quam plantam eius nomine insignire velit, hane 
prae ceteris eligi optat. Vale et faue. d. 16. Febr. 1770. 

a Monsieur Monsieur a Linné Docteur et Professeur 
en Medecine et histoire naturelle å Upsala 
fr Elseneur 

l ) Om Sendinger af Frø og Planter. 



490 



(111) Equiti Ulustrissimo C. a Linné, 

Patrono ae Praeceptori suo ad cineres colendo, 
S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Mitto demum semina desiderata, Koenigianaque omnia 
quae possideo, toto pectore optans, vt TIBI grata voluptatique 
sint, et bene germinent. Quod ad hortum nostrum, hic iam 
in lethargo jacet, et mox destructum eum visuros nos me- 
tuimus. Locus, quem occupat, aptior videtur mercatorio vsui, 
hine primum de translocatione horti in alium locum agita- 
batur. At quum haec nimis comitata erat impensis , nunc 
fere conclusum est, vt hortus plane destruatur, nobisque pro- 
hibitum vlterius in operationibus nostris progredi. Sic quo- 
tidie fatum rei botanicae nostrae exspectamus. Interim Flo- 
ram Danicam colligere et publici iuris facere continuabit 
Oederus; quid vero de me fiet, nescio. Vereor autem, ne 
Florae Faunaeque valedicere cogar. 

Florae fasciculum nonum cum tractatu politico, quem 
præterito anno conscripsit, mox mittet Oederus, hisque addi- 
turus est delineationem Bulbosae, quam Aletris speciem esse 
putas... 1 ). Muscos certe adhuc amo, et vbicunque possum 
colligo; sed cui iam vsui? Fabricius missurus est collectionem 
paruam insectorum, quae noua putat, quam primum nempe 
poterit. Relatio de Gallorum peregrinatione in Noruegia 
falsissima est, et auctorem håbet Dnum Bomare, qui se uni- 
cum historicum naturalem putare videtur. Vale et fauere perge. 

Hafn. d. 12. Maij 1770. 



(112) Equiti Ulustrissimo a Linné 

S. pi. d. 

J. Zoéga. 

Tandem ad humanissimas Tuas respondere tempus vide- 
tur, qnum horti fatum meumque simul decisum sit. Factum 



') Om Sendinger af Planter. 



491 



nempe est, quod antea dixi; placuit regi augustissimo liortum 
maiorem dono dåre Collegio quod Commerciorum caussas agit, 
minorem vero cum contentis omnibus, librorum collectione 
pulcra, et quae reliqua ad hortum pertinebant, academiae, quae 
bortulum qui in regione aedificiorum academicorum situs est, 
de novo instruit, aedificia necessaria paruuloque horto accom- 
modata exstruit, quaecunque in horto nostro sunt illuc trans- 
portabit, et hortum ipsuin, muro circumdatum publice vendet. 
Itaque paucis destruitur diebus, quod multorum annorum la- 
bore et sudore exstructum est, et horum omnium autor dici 
potest Frisius, qui Professor Botanices hucusque nomine tan- 
tum fuit, nunc revera erit. Mihi nil aliud superest, quam 
historiae naturali aeternum valedicere, inscio quid de me 
tandem fiet. 

Ferberus, qui ante aliquod tempus apud nos fuit, accepit 
a Fabricio thecam insectis rarioribus nouisque refertam Tibi 
e Carolicrona transmittendam ; et ab Oedero Florae Danicae 
partes quasdam aliaque, quae inter erat Delineatio plantae, 
quam Aletrin putas, et cuius capsulam seminalem hisce includo. 

Fabricius in itinere oeconomico per Holsatiam et ducatum 
Slesvicensem occupatur. 

Vale meque omnibus qui mihi fauent commenda. Dabam 
Hafn. d. 18. Augusti 1770. 

å Monsieur Monsieur de Linné Chevalier, Arehiatre, 
Docteur et Professeur en Botanique et Medecine å Upsala 
fr. Elseneur 



(113) Equiti Illustrissimo a Linné, 

Patrono ae Praeceptori suo numquam non 
venerando 

S. pi. d. ae de nouo gratulatur 
anno 

J. Zoega. 

Nescio, quas TIBI persoluam gratias, quod de me meis- 
que fatis tam sollicitus sis; summas certe, quas capere possit 
mens gratissima, hisce habeo, dico, persoluo. Hortus certe 



492 



destructus est, eiusque reliquiae appropinquante vere in mi- 
norem illum academiae proprium transportabuntur. Occupa- 
mur, Oederus et ego, amici inseparabiles, iam rebus politicis, 
hisque tam mihi quam illi vita consumenda videtur. Ille 
nuperrime locum obtinuit in commissione sic dicta, quae etiam 
nuperrime a Rege clementissimo instructa est, vt rem rusti- 
cam rusticorumque miseram sortem meliorare et emendare 
curet; dicitur nobis haec General Landvæsens Commission. 
Characterem praeterea Consiliarii a Financiis (Finance Raad) 
ipsi concessit Rex, et salarium 1000 Thalerorum imperialium 
dedit. Me quod attinet, ducenti Thaleri, quos antea habui, 
mihi conseruati sunt, et iisdem rebus, quibus Oederus, occu- 
por, ei ad manus semper futurus, usque dum munus aliud 
maiori cum salario mihi ex promissis Regiis, hisce primum 
diebus datis, traditum fuerit. 

Oederus aestatis elapsi partern inter rusticos inoculationi 
luis pestiferae, quae pecorum integros greges deuastat, plantis- 
que in floram colligendis dicavit; prius quidem minori cum 
successu factum est. Litterae ad Koenigium mittendae nimis 
sero ad me veniebant, naues enim Indiam petentes iam erant 
in itinere; prima vero occasione eas transmittam. Boracis 
ortum a Koenigio detectum esse, mihi non notum est, pro 
certo vero heic affirmatur, esse eum årtis, non naturae pro- 
ductum. Museum Noruegicum seminibus ex alis foliorum, 
quem depinxit in Flora Oederus, nec viuum nec siccum vidi; 
singulare certe est. Fabricius noster hodie , dum frigus in- 
tentissimum est, Holsatiam petiit, nuptias ibi celebraturus. 
Principis vestri heredetarii Medicus et Archiater Dahlberg 
apud nos fuit, eiusque conuersatione eo praesertim delectabar, 
quod de TE TVISque cum eo loqui posseru. Ultimum de- 
nique mitto semina pauca, at omnia quae colligere potui, 
sperans optansque, vt nec grata tantum TIBI sint, sed et 
gratissimi mei animi, numquam eorum, quae TIBI debeo, 
immemoris, praebeant documentum. Seruet TE Deus incolu- 
mem, in scientiae, patriae, Tuorumque emolumentum; hisce 
TVIS, vxori, filio filiolisque me commendes quaeso. d. 12. 
Ianuarii 1771. 



493 



Joh. P. Falck. 
(114) St. Petersborg d. 3 Noveinb. 1766. — Hur går 
det med salig Prof. Forskåhls osterlandska skatter? Ar någon 
anstalt ånnu gjoi'd till dess publicerande ? Jag skulle vål ej 
fornioda och an mindre bnska, att den narraktige Kratzen- 
stein fått dette arbetet på sin lått. Jag hordt så mycket 
dårskaper efter honom hår i Kyssland, då han var hår vid 
academien, at man af langt mindre omståndigheter kunde 
forklara honom for en complet gåck 1 ). 



P. F. Suhm 
(115) Høyædle og Velbaarne 
Hrr. von Linné! 
Endskiønt jeg vel veed at Deres Velbaarenheds mang- 
foldige og nyttige forretninger neppe give Dem Tid til at 
see noget i dette mit ufuldkomne værk, saa haver jeg dog 
ey villet mangle at tilsende ham det for at vise den høy- 
agtelse og ærbødighed, som jeg bærer for hans person, hvilken 
billigen al Europa ærer, og som jeg stedse skal giøre mig 
en ære og fornøyelse af at kalde mig 

Høyædle og Velbaarne 
Kiøbenhavn hr. von Linné 

d. 30 May 1769. hans 

ydmyge tienere 

P. F. Suhm 

A Monsieur Monsieur Charles von Linné, Chevalier et 
Professeur å Upsal 

Hermed følger en Bog. 

*) Det bor erindres, at Falck, f. 1725, Prof. Bot. i St. Petersb., 
især bekjendt af sin store Reise i Rusland , med betydelige 
Evner og alvorlig Villie forbandt et tidlig udviklet mørkt og 
bistert Sind. »Gigt, Hovedpine og Hypockondri fortære mit 
Legeme og nedbøie min Aand, Søvnen flyer mig, under mit 
Arbeide gribes jeg af Krampe og Afmagt; men især fortvivler 
jeg ved den Tanke, at skulle skuffe Akademiets Tillid«: saa- 
ledes skrev han selv i Marts 1769 til sin Beskytter. Grev 
Orlow. Dødssyg og halv afsindig dræbte han sig selv i Kasan 
d. 31. Marts 1774. 

VII. 32 



494 



(116) Høyædle og Velbaarne 

Hr. Ridder von Linné! 

Ey værkets indhold, og meget mindre lyst til at spilde 
Deres Velbaarenheds kostbare Tid med lidet betydende Ting- 
bringer mig til at fremsende et af mig paa nye udgivet skrift ; 
men alene begiærlighed efter at vedligeholde det engang be- 
gyndte venskab imellem os. At jeg udi mine skrifter haver 
talet om Dem med tilbørlig ros, er noget som jeg ingen tak 
fortiener for, men beklager kun at jeg ey har kunnet giøre 
det saa vel, som jeg burde og vilde. Ved alle Leyligheder 
læser jeg med største fornøyelse Deres Velbaarenheds Skrifter, 
og lærer stedse noget nyt af dem. Beklager kun at det ey 
har været mig muligt at overkomme Deres Flora Lapponica; 
hvilket giør mig saa dristig herom at bebyrde Dem selv; da 
jeg med største Fornøyelse skal betale hvad den koster, naar 
jeg kun kan nyde den lykke at den kan pryde min liden 
bogsamling. 

Jeg forbliver altid med en sand og med den allerstørste 
høyagtelse 

Høyædle og Velbaarne 
Hr. Ridder von Linné 
Kjøbenhavn Deres 

d. 11 Junii 1770. ydmyge tienere 

P. F. Suhm 

A Monsieur Monsieur Linné Chevalier, Professeur et 
Archiatre å Upsal 

Hermed følger en forseielet bog. 



(117) Høy Velbaarne 

hr. von Linné! 

Jeg tager mig herved den frihed at oversende den tredie 
del af mit værk handlende om vore forfædres hedenske Re- 
ligion; Tilligemed det første stykke af en nylig af mig be- 
gyndt samling, som er en fortsættelse af en ældre der har 
hørt op i nogle aar, og som jeg ei veed om Deres Vel- 



495 



baarenhed har seet eller læst. Skulde han ei have den, da 
skal jeg giøre mig umag at bringe den til veye, endskjønt 
den er vanskelig at faae, da alle de første stykker ere af- 
solgte, og ey mere i bogladen, saa de alene forekomme paa 
auctioner. Der skal ellers intet mere fornøye mig end om 
Deres Velbaarenhed besidder en fuldkommen sundhed, og vil 
jeg ønske at den endnu i mange aar maae vedvare til den 
lærde verdens gavn. Skulde jeg engang faae i sinde at reise 
til Sverige, da skulde det fornemmelig være for at omgaaes 
med, og lære at kiende saa stor en mand. Jeg er altid med 

den største høy agtelse 

Deres Velbaarenheds 

Khavn ydmyge tiener 

d. 13 May 1771. P. F. Suhm 

P. S. jeg sender og hermed en nylig af mig udgivet af- 
handling om oeconomien. 

A Monsieur Monsieur Charles Linné Chevalier, Archiatre 
et Professeur å Upsal 

hermed følger en pakke. 

(118) Høyædle og Velbaarne 
Hr. von Linné! 

For længe siden burde jeg have skrevet, og aflagt min 
skyldigste taksigelse for den mig meget kjærkomne gave af 
Flora Lapponica, baade i henseende til gaven selv, og giveren.* 
Hermed sender jeg den 4 tome af mit store værk, og 2 og 3 
stykke af samlingerne, som og en liden afhandling om han- 
delen uden mit navn. I samlingerne findes et forsøg til en 
historie af den Danske agerdyrkning. Den er ei saa fuld- 
stændig, som jeg ønskede, men efterretningerne ere desværre 
saa faae, og saa adspredede. Gud spare Deres Velbaarenhed 
længe til verdens, og især Sveriges, prydelse og nytte; med 
dette ønske slutter jeg stedse forblivende 

Deres Velbaarenheds 
ydmyge tiener 
Kjøbenhavn P. F. Suhm 

d. 12 Junii 1772. 

32* 



496 



(119) Høyædle og Velbaarne 

Hr. Ridder Lirmé! 

Det skal meget fornøye mig om disse faae Linier maae 
forefinde D. V. ved al selv attraaende Helbred og fornøyelse. 
Herved fremsendes den 5 Hel af mit værk, saa og nogle 
smaa Skrifter jeg uden navn haver udgivet, som jeg vil bede 
at maatte faae sted udi D. V. bibliotheque. Det nylig ud- 
givne botaniske Værk af br. Rottbøll Friis er uden tvivl be- 
kiendt. Paa 2 tome af Gunneri Flora Norvegica, og 5 af 
det norske sælskab trøkkes, men langsomt, formedelst bog- 
trøkkerens seendrægtigbed. Nu tager vel Oeder igien fat 
paa sin Flora, da han har tid dertil. Næst at udbede mig 
bestandig vedligeholdelse af D. V. uskaterlige venskab, er 
jeg altid med største høyagtelse 

Deres Velbaarenheds 
Kjøbenhavn ydmyge tiener 

d. 5 Julii 1773, P. F. Suhm 

Høy og velbaarne Her Ridder Linné til upsala 
her med en Pakke med samme Udskrift. 



(120) Høyædle og Velbaarne 

hr. Ridder von Linné 

Det giør mig ont at den pakke og det brev, som jeg 
ifior havde tiltænkt D. V. ligger her endnu formedelst min 
Commissionairs skiødesløshed; nu sender jeg dem med en 
sikrere leylighed, tilligemed en anden pakke, hvorudi er min 
6 tome, en latinsk oversættelse af mit brev til Kongen, og 
Gyrithe. Sigrid sender jeg ikke, saasom den staaer i de 
smukke Videnskabers selskabs 10 stykke, og jeg ikke veed 
om D. V. har de første 9 stykker. Men hvad skal jeg 
skrive om vor store Gunneri døed, hvormeget tabte ikke 
videnskaberne og i sær Natur historien i ham? hvor meget 
tabte ikke hans venner? hvor mange høylærde og høyærvær- 
dige vilde der ei til for at veye imod ham. Nu kommer 



497 



snart den 5 tome af selskabets skrifter ud, og derudi er lov- 
tale over ham, ham værdig ved Professor Schøning. Jeg vil 
onske at himlen vil legge til D. V. aar de dage, som den 
har draget fra hans og at de endnu længe maa pryde deres 
fædreland, og verden. Jeg er altid med den største høy- 
agtelse Deres Velbaarenheds 
Kjøbenhavn ydmyge tiener 
d. 17 May 1774. P. F. Suhm 



(121) Høyædle og Velbaarne 

hr. Archiater og Ridder! 

Med denne leilighed fremsender jeg de nyeste af mine 
arbeider, navnlig den critiske histories 2 Del, De 3 venner, 
Tvistigheden, Skilderie af verden 2 dele, mine samlingers 
1 stykke i 2 bind, og Landnama, hvilken sidste jeg haver 
ladet trøkke paa min egen bekostning, og vil jeg ansee det 
for min største belønning om noget heraf kan finde saa stor 
en mands bifald; en mand, som jeg vil ønske maae endnu 
længe til den lærde verdens hæder og Zir oplyse Sverrige og 
jorden. Jeg er altid med den største høyagtelse 

Deres Velbaarenheds 
Kjøbenhavn ydmyge tiener 

d. 29 Augusti 1775. P. F. Suhm 



(122) Høyædle og velbaarne 

hr. Ridder Linné 

Jeg sender herved den 4 tome af Langebeks Scriptores, 
uinbundet, som maatte undskyldes med den hast denne lei- 
lighed blev mig bekiendt. Jeg er ellers uvis paa om D. V. 
har de foregaaende, men jeg sender denne fordi jeg har giort 
fortalen. Beder at meddele C. R. Ihre den til giennemlæs- 
ning, da det maaskee kan vare noget inden han faaer sit 
subscriptions exemplar. Jeg sender ogsaa Norge, et lidet 
Poema, jeg nylig har ladet udgaae. Intet skal fornøye mig 



498 



mere end om D. V. befinder sig vel, thi det vilde glæde mig 
som deres Ven, over det haab Sverrige og Verden kan have 
endnu længe at beholde sit smykke. 
Jeg er altid 
Khavn Deres Velbaarenheds 

d. 31 Martii 1776. ydmyge tiener 

P. F. Suhm 
P. S. Jeg sender hermed min famille historie, skrevet 
af Professor Muller i Flensborg 

Til Hr. Ridder og Archiater Linné i Upsal 
hermed følger en packe. 



Johan Ernst Gunnerus 

f. 1718. d. 1773. 

Fra Gunnerus foreligger, foruden de her meddeelte fire 
Breve, et stort Antal Skrivelser fra Tkrondbjem om natur- 
historiske Sager, den første af dem dat. d. 24. April 1761. 
De indeholde en Mængde særdeles udførlige og grundige 
Beskrivelser af Planter og Dyr, især Tangarter og Sødyr, 
Bemærkninger om lysende Havdyr, om Fiskerier osv., og ere 
hyppigt ledsagede af meget gode Tegninger. Ikke faa af 
disse Breve fylde et heelt Folio- Ark; Skriften er yderst tæt, 
men god og læselig, Antiqua. Brevene ere paa Dansk; kun 
eet er paa Latin, nemlig en Taksigelse for G. 's Optagelse 
til Medlem af Vidensk. Akad. i Stockholm. I et Brev, d. 
Throndhj. Sept. 1769, anmodes Linné om at skaffe »en hof- 
mester til Kherre og Oberst von Kroghs smaa Junkere; re- 
quisita studiosi ere , foruden god og dydig Opførsel og for- 
nødne philologiske studeringer som sedvanlig 1) Indsigt i 
mathematiquen og practisk, 2) at skrive og tale fransk færdig 
3) Indsigt i geogr. og historierne. Ad bene esse , dog ikke 
necessario, udfordres indsigt i Mineralogien. Hr. Kammer- 



499 



herren vil nok gjerne slippe med 100 Rdlr. Dansk courant, 
aarlig Lou, om det gaaer an.« 

Bispens Dod tilmeldes Linné i et Brev d. Kblivn d. 11. 
August 1774 fra G.'s Brodersøn og Discipel, Niels Dorpli 
Gunnerus. Heri hedder det om G.: »Da han ventede med 
Rolighed at ende sine Dage, maae jeg dog bekjende, at han 
aldrig siden sin Hjemkomst fra Kjøbenhavn nogensinde var 
mere den muntre og morosamme Gunnerus. Det gik ham 
saa haard til Hjerte, at hans spildte Umage med at opvekke 
vore Studerendes nøyere Iver og Arbeitsomhed her ved Aca- 
demiet, ikke blev nyttet og sadt i Verk, men maaskee af 
Efterslægten paaskjønnet. « — Det Eneste, som trøstede ham, 
var at han ved sin Reise til Kbhvn fik Prinds Frederik til 
Præses for det norske Vidensk. Selskab og Tilsigelse om en 
aarlig Sum af 300 Rdlr. til Selskabets Virksomhed. G.'s 
»gamle gode Ven, Justitsr. og Prof. Schiønning fra Sorø Aca- 
demi, var hos G., da han døde, og lukte hans Øjne«. Nogle 
Dage før G.'s Dod indløb Efterretning til Throndhjem om 
hans Optagelse som Medlem af Vidensk. Akad. i Paris, 
»hvilket han vist vilde have andseet for de Lærdes blaa 
Ridderbaand«. — Den unge Niels Dorph G. har i Kbhvn 
»med Fliid stedse hørt den ejegode og fortreffelige Prof. Fa- 
bricius over Cammeralia og Usus rerum naturalium, Brunniche 
over Zoologien og Mineralogien, Mangor (Apothequer) over 
Chymien, Friis Rottbøll over Botaniken. Alle mine Ønsker 
og Sorg for at kunne dog naae den Lykke at nævne mig 
som den Udødelige Linnæi Discipel har været frugtesløs. Jeg 
blev en Gang af Printzen recommenderet til Stipendiarius 
regius Mineralogiæ for 2: aar siden; men en anden ved Nafn 
Vandeler, som skal efter alles Sigende have beklageligen 
giftet sig i Sverrig, er vidtløftig og ingen Ting har lært eller 
vil lære, han forekom mig og alt mit Haab.. Bispen hafde 
sin heele Familie at sørge for, kunde derfor ey have Raad, 
ja hans Ejendeele, naar hver tager sit, blir ikke 1000 Rdlr.« 
— Den unge G. er nu bleven Kongens Foged over Inderoen i 
Throndhjems Stift, og reiser derop om tre Uger. 



500 

(123) Velbaarne Hr. Archiater og Ridder 

Dette skeer med den brave Hr. Prof. Murray, som har 
beæret mig med sit besøg; ikke fordi jeg har noget vigtigt 
at skrive om, som kunde interessere Hr. Archiatern på na- 
turhistoriens vegne, men blot for selv at lade Dem vide, at 
jeg nu er i Kjøbenhavn, da jeg hafde tænkt at dø i Norge, 
om ikke i Tronhjem, saa i Christiania. Jeg har allereede 
været her 4 uger og været til Hofe, talt med Kongen og 
Dronningen, spiist til Hofe. Jeg fik den Kongel. ordre at 
komme ned, da jeg var paa visitatzen i Dalene, uden at 
vide, huad jeg her skulde forrette. Nu har jeg for det første 
med universitetets bedre indretning at bestille, men alting 
maa holdes dølgt. De vil nok beholde mig her. En vigtig, 
men vanskelig og tvetydig post, man undgaaer ikke odium, 
naar man vil, saasom man bør, handle som en retskaffen 
mand. Jeg gåer nu på ny mit msc. til tom. H flor. Norv. 
igjennem og forbedrer alting saaledes, at det kunde finde 
Hr. Archiaterns Bifald, thi når jeg har denne, legger jeg 
mig ikke syg for de andres. Jeg har seet en Deel Cabinetter; 
men i en hast. Her ere ret mange. Kort: Jeg hafde kundet 
komme noget lettere til at faae Indsigt i N. Hist. hafde jeg, 
da jeg i Trdh. begyndte derpå, været i Kh. Jeg tør ei melde 
om Upsala. Jeg skal nu ret skynde på, at Hr. Prof. For- 
skåls Rejsebeskrivelse observationer og opdagelser kan komme 
i gode hænder og bringes i den stand, at de kan få see 
lyset. Jeg har endnu ikke seet den, men ikkun talt med 
Hr. Prof. Fabricius derom. Kjøbenhavn d. 5. Oct. 1771. 

Gunnerus. 



(124) Velbaarne Hr. Archiater og Ridder 

Jeg har rigtig bekommet begge Hr. Archiaterns Skri- 
velser. Aarsagen, huorfor jeg ikke førend nu besvarer samme, 
er ingen anden end denne, at jeg oppebiede resolutionen fra 
vedkommende angaaende Hr. Konig, som nu er falden derhen, 
at han beholder 180 Rdlr. af Kongens privat casse og 300 



501 



Rdlr. D. Cour. af missions cassen og meer skal ikke være 
lovet ham. Af den nye Mantissa H. Edinger og Tieslev har 
medbragt seer jeg mange nye prøver paa hans flittige Op- 
dagelser. Jeg reiser nu med det første til Norge igjen, méh 
skal efterlade mig et brev til Hr. Konig angaaende at blive 
medlem af vort trondh. Selskab. Naar Hr. Archiatern skriver 
ham til, kunde det ikke skade, om De formanede ham til at 
holde Venskab med Missionairerne i Tranquebar, saa vidt 
muligt var, thi der kommer fra dem idelige Klager over ham 
til det Kongel. Missionscollegium, da han er Missionsphysicus. 
Jeg kjender ham ikke af person, men Hr. Prof. Fabricius, 
som jeg nok kan lide paa, beretter mig, at hans gemyts- 
character ikke skal være den beste. De Herrer Missionærer 
bruge maaskee og for stor myndighed og ere for skarpe Cen- 
sores. Der skal være fejl paa begge sider. Norskt univer- 
sitet faaer vi neppe, ihvormeget jeg end har arbeidet derpaa. 
Hvorvidt de vil følge min plan, jeg var nedkaldet for at 
gjøre, til en bedre indretning for Khs universitet, veed jeg 
ikke. De fleeste professorer see nok helst, at det bliver ved 
det Gamle. Førend ministerii Forandring d. 17de Jan. gik 
for sig, vilde man havet mig til vice-cancellarius, præses 
consistorii, der skulde giøre alle forestillinger angaaende uni- 
versitetet umiddelbar til Kongen og Cabinettet, samt prof. 
theol. primarius. Men jeg nølede med flid, da jeg nok ind- 
saae, at den ulykkel. Struensees Regjeringstid umuelig længe 
kunde vare, da han var i den højeste grad forvoven, despo- 
tisk, vellystig og tradde alle gode sæder under fødderne og 
der vist var bleven rebellion af, dersom ikke Gud hafde paa 
en bedre maade skilt os fra ham og Gr. Brandt og sat 
Kongen i Sikkerhed for dem og deres complot. Jeg har nu 
slet ingen lyst til at blive i Kh. og, ihuorvel jeg har her 
mange venner, saa seer dog mange det ret gierne, at jeg 
reyser til Norge igjen. I mine indkomster vandt jeg ikke, 
men tabede snarere, ved at blive her. Jeg nyder dog den 
satisfaction, at publicum indseer, jeg har ført mig op i de 
critiske Tider som en retskaffen mand, saa at end og Pro- 
fessorerne ere (næsten alle) fornøyede med min Opførsel. 



502 



Der overhang præsteskabet en storm, at blive sat paa vis 
løn og NB. at deterioreres. Dertil vilde Ministerium bruge 
mig som biskop, men det fandt jeg ganske uanstændigt og 
uraadeligt og befattede mig ikke dermed, huorved stormen 
for det første blev afværget: og herefter ere de nok sikkre. 
Jeg beklager Zoega, som jeg vilde haft til Prof. botanices. 
Han er Secreterer i Rentekammeret og ennuerer sig derved 
overmaade, saasom han dertil ingen lyst haver. Jeg nødes 
inden fjorten dage eller 3 uger at rejse og beklager hjertelig, 
at jeg maa skynde mig til Trhiem, saa at jeg heller ikke nu 
faaer den ære og glæde at hilse paa Hr. Archiatern i Upsal. 
Jeg er med største høiagtelse 

velbaarne Hr. Archiaters 
Kjøbenhavn og Ridders 

d. 29 Febr. ygmyge tiener 

1772. J. E. Gunnerus 

Til Det Kongelige svenske Videnskabers Selskab i Upsala 
Afleveres til Hr. Arcbiater von Linné 
Franco Helsingøer. 



(125) Velbaarne Hr. Archiater og Ridder 

For Deres Velbaarenheds seneste meget ærede Skrivelse 
takker jeg saa meget meer, som jeg deraf seer, huor stor 
Deel De tager i mit Velgaaende. Med den forrige Gr. Str. 
har jeg aldrig talet meer end 2 gange, da jeg ankom og da 
jeg overleverede min efter Kongel. ordre udarbejdede plan til 
en nye fundatz og bedre indretning for Kjøbenh. universitet, 
tilligemed en plan for et universitets oprettelse i Norge. Mit 
arbejde har fundet stort bifald hos mange til Hofe og hos 
hele publicum, undtagen at adskillige danske ere imod et 
universitets oprettelse i norge og de gamle professorer ønske, 
at det ihenseende til Kh. maa forblive ved det gamle. Brevet 
til Hr. Kønig har jeg indsluttet i et brev fra mig til ham, 
som Etatsraad Ryberg sikkert befordrer med første lejlighed. 
Jeg har hort af en ven, at Konig, siden han sidst skrev Hr. 



503 



Archiatern til, har tilmeldet een af sine venner i Kh., at 
han ikke fik see, det han haabede ihenseende til borax, saa- 
som den der ikke fantes. Dog har han leilighed nok til at 
giøre opdagelser, huorpaa han og allerede har aflagt mange 
og vigtige prøver. Det vil være mig en synderlig fornøjelse 
og Selskabet en stor fordeel at komme i brevvexling med 
denne store og flittige observator. Justitzr. og Prof. Friis 
Rotbøll (som ikke syntes om, at jeg vilde haft Zoega til 
Prof. bot. og præfectus horti) har leveret mig et exemplar 
af Cacalia alpina tørret ex horto leydensi, som han tillige 
med hans ellers vittige gartner, holdte for Gunnera. Men, 
ej at melde om bladene, vise blomsterne noget andet. Ellers 
har Gartneren Kasemaker lovet at forskaffe mig den rette 
fra Haag. Den tranquebarske Samling er, quod ad botanica, 
hos Rottbøll og i hans botaniske universitets have og driiv- 
huus og der kommer vel endelig engang noget ud deraf for 
lyset. Men han vil først give sine gramina exotica ud, huoraf 
jeg har seet hans tegninger og kobbere, lige som jeg og har 
seet nogle kobbere henhørende til Rolanders surinamensia, 
som Rottbøll har tilkjøbt sig tilligemed Rolanders manuscript. 
Hvad der henhører til Dyr og steenriget, det har nu Brunnike 
in museo universitatis, tilligemed den arabiske samling det 
botaniske undtagen, som det Kjøb. Societet disponerer over. 
Jeg har raadet og giort derved, hvad jeg kunde og de slaae 
dog vel ikke alle mine raad i vejret. Der kommer nu ud en 
beskrivelse over Island, under Societetets opsyn. Men den 
er slet nok og højst uefterretlig og manglende saavel i natur- 
hist. som det oeconomiske og chorographiske. Zoega har 
gjort et appendix dertil efter Hjelmstjernes forlangende, for 
at supplere, i noget, defecterne, huilket indeholder florulam 
islandicam. Dette har jeg endnu ikke seet, maaskee det 
endnu ej er trykt. Nials Saga er kommen ud i disse dage 
paa islandsk, uden version, som torde interessere Hr. Rid- 
dern og CancellieR. v. Ihre. Etatzraad Holm (som har skrevet 
de Anagallide) har et prægtigt arbejde under hænder de fungis, 
illumineret. 



504 



Af fl. norv. tom. II ere ikke meer end 9 ark trykkede, 
til min store ærgelse, og af actis, tom. V. ikkun 12 ark. 
Imellem Paaske og Pintse tid forlader jeg,, om Gud vil, Kjø- 
benhavn. Jeg er med største højagtelse og hengivenhed 

Deres Velbaarenheds 
Kjøbenhavn ydmygste og højst forbundne 

d. 1 1 April tjener 

1772. J. E. Gunnerus 



(126) Velbaarne Hr. Archiater og Ridder 

Jeg har herved ikke vildet ermangele at lade Hr. Ar- 
chiatern vide, at jeg d. 30. Maji forlod Kjøbenhavn og nu 
allerede er i Halmstad paa reisen. For min afrejse fra Kjø- 
benhavn hafde jeg audientz hos Kongen, Dronning Juliana, 
Arveprints Frideric og Printsesse Charlotte, ej at melde om 
Kronprintsen , som jeg og var hos. Ved min particuliere 
audientz hos Dronning Juliana og Prints Frideric, Kongens 
halvbroder, udvirkede jeg, at sistmeldte Hans Kongel. Højhed 
paatog sig præsidium for det Kongel. norske vidensk. Selskab 
og derefter lod mig, for min afreise, tilstille et meget naadigt 
egenhændigt Brev til vort Selskab, huori Hans Kongel. Højhed 
saadant erklærer i de forbindtligste Udtryk og lover al hjelp 
til Selskabets, Videnskabers og Kunsters, Opkomst i Norge. 
Erstatning for mine Omkostninger og Reisepenge ned og op 
har jeg og erholdet, tilligemed Løfte af det ganske Kongel. 
Huus &c. at forflyttes til Christianiæ Bispestol, naar den 
gamle Nannestad dør, som er alt det jeg affecterer og ønsker, 
formedelst visitatzernes vidtløftighed og Besværlighed i Tron- 
hjems Stift. Min Plan til Kjøbenhavns universitets bedre 
indrettning vinder alt meer og meer bifald til Hove. Enke- 
dronningen Juliana, en vittig og dydig Dame, erklærede og 
udtrykkelig for mig, at min Plan til et universitets Oprettelse 
i Norge behagede Hende, og at Hun undede de Norske av 
Hjertet et universitet. Men der ere for mange andre der- 
imod af Raadet, som bestaaer af danske Patrioter, Admiral 



505 



Rommeling undtagen, som er en Nordmand, men huis patrio- 
tismus her ej noksom kan blive understøttet og huis ellers 
gode indsigter ej ere af det Slags, som her behøves. Jeg 
rejser altsaa nu hjem med Sindsrolighed, fornøjelse og tillige 
med honeur. De andre, som giorde planer end og efter ordre 
slap ikke saa vel; men de glemte og den redelige og ret- 
skaffene Mands egenskaber og lode sig forblinde af ære eller 
penge. 

Om Doctor Tonning 1 ) meldte jeg intet i seneste Brev, 
fordi jeg først vilde tale angaaende ham med en god Ven, 
som da var fraværende. Han er endnu i Kh. med sin frue, 
men har, ved min recommendation til den gamle brave Doctor 
Fabricius paa Friderics hospital, faaet Leilighed til at øve 
sig i praxis og Bevilling af Collegio med. Hafn. at være 
physicus practicus i Arendal i Christiansands Stift. Han 
kunde vist have bragt det videre i Naturhist. hafde han ikke 
været saa commod, eller paa got dansk, lad. Nok har jeg 
haft med ham at bestille, for at faae ham til at øve sig i 
praxi. Nu vilde han være postmester, nu secretær i Rente- 
kammeret osv. osv. alt for at slippe for at legge hovedet 
i blødt. 

Næst beste velstands ønske , er jeg med den aller- 
oprigtigste og største Højagtelse 

velbaarne Hr. Archiaterns og Ridderns 
Halmstad d. 2. Junii 1772. ygmygste tjener 

J. E. Gunnerus 



E. v. Bertouch. 



(127) Amicus tuus meusque Dominus Fabritius senior 
Doctor medecinæ Hafniæ a me, cum mense Novembre pro- 



) Nordmanden Henrik Tonning havde studeret hos Linné i Up- 
sala: han disputerede for Doctorgraden d. 27 Febr. 1768 (Ra- 
riora Norvegiæ). 



506 



fectus sum Holmiam, petivit literas hic adjunctas, sacculo una 
cum parvo, tibi remittere. 

Erubesco, Domine illustrissime , hactenus hoc negligisse, 
sed vera cum sinceritate assecuro tibi, maximam et solam 
causam negligentiæ meæ attribuendam esse desiderio meo 
flagranti occasione tam favorabili uti potuisse comparandi 
commodum, spectare te, Vir præclare, cujus ingenium opera- 
que dudum jam excitaverunt admirationem meam maximam. 
Videndo impossibilitatem pro tempore satisfaciendi huic 
desiderio, non credo plus posse tardare et inserviendo medio 
ordinario, per postas, literas amici tui remitto, his adjunctis. 
Quod sacculum attinet, quem, cum occasione simili mittere 
non volui, interea semper bene conservo, illi, cui me mandas, 
remittam. 

Interea, rogo a te, et iterum rogo, quod mihi permittas 
primam occasionem eripiendi frui voluptate et gaudio, Upsaliæ 
te videndi. Vale, 

Ernestus å Bertoucli 
Cubicularius S. M. Regis Daniæ 
et Secretarius suæ legationis ad aulam 
Suecicam. 
Holmiæ 
die 27 mens. Decembris 1772. 



(128) "Walborne Herr Archiater! 

Den namnkunnige Professor Forskåhl, livars altfortidiga 
Forlust, mit Fådernesland stadse beklagar, bar haft at til— 
skriva Herr Archiaterns osporda Moda och Godhet de be- 
romliga Egenskaper, som giordt honom så almant sacknad; 
Ingen Ting kan derfore wara råttmåssigere an att ofwerlåmna 
Herr Archiatern dess posthuma Arbeten. Capitain Niebuhr, 
afl: Professor Forskåhls Wan och Rese Camerat, som nu 
låtit komma på Trycket, de efter dess Dod fundne fragmenter, 
har warit af samme Tancke med mig, om Herr Archiaterns 
rattmassige Dehl uti dess Skrifter, och har derfore updragit 



507 

mig, at ofwerlemna till Herr Archiatern desse begge arbeten, 
det ene Flora ægyptiaca arabica, og det andra Descriptio 
animalium etc:, ocli emedan jag intet trodt mig kunna nog 
snart efterkomrna min Wåns Begaren, har jag den Åran hår- 
med ofwersenda de exemplar, hvilke jag amnat til min egen 
Boksammling, glad at hafwa funnit ett så godt tilfålle, at 
hos Herr. Archiatern uplifwa Minnet af en Fråmling, hwilken 
stadse skall anse for en heder att hafwa warit personligen 
kiand af Herr Archiatern, och aldrig undlåter at lefwa med 
upricktigeste hogacktning 

Wålborne Herr Archiaterns 
odmiuka Tienare 
Stockholm E. v. Bertouch 

d. G. October 1775. Kammarjunckere wid Kongl. Danske 

Hofwet och Chargé d'Affaires hos 
Kongl. Mayst: af Sverrige. 



Martin Vakl 

f. 1749. d. 1804. 



(129) Domino Generosissimo sapientissimoque 
Carolo å Linné 
S. Plurimam dat 

Martinus Vahl. 

Benevole accipias, rogo, vir illustris, meam hane, quam 
justo tardius offero. Maturius id facere meum fuisset, ni 
exspectassem semperque sperassem aliquod, quod tibi per- 
scribatur, sese oblaturum, iniquum enim duxi, virum tot ne- 
gotiis obrutum, litteris exigui momenti interpellare. Sed forte 
in æternum exspectare potuissem, dum historia naturalis hic 
in desuetudinem plane abiit. Pietas, gratus ^eternum futurus 
erga Te animus, silentium tandem rumpere, quicquid scriberem 
etiam, me coegerunt. Veniam a te vir summe! impetraturum 
confido, dum asserere ausim nil aliud me ab officio tam grato 



508 



abstinuisse, quam occasionem tamdiu exoptatam nancisci, quo 
simul æterni grati animi testimonium offerre potuissem. Forte 
quæ nunc mitto minus tua attentione digna sunt, attamen non 
dubito, quin pro humanitate tua serena fronte excepturus et 
in grati ae memoris animi signum interpretaturus sis, quicquid 
pro tenuitate mea offerre valeo .... 1 ) 

Q,ui bas litteras offert, est filius Consiliarii a statu von 
Bergen, Upsaliam ad te abiens, ut ex saluberrimis et erudi- 
tissimis præceptis tuis, et ex favore ae benevolentia tua eos 
reportaret fructus, quos immensos esse, diligentes tui olim 
discipuli non sine gratissima recordatione percipiunt. 

Quod superest, benevolentia tua, vir immortalis, qua 
me præsentem persequi non dedignatus eras, absentem tibique 
obstrictissimum complecti pergas. Vale. 

Hafniæ d. 28. Aprilis 
1776. 



Christian Horrebow 

f. 1718. d. 1776. 

Havniæ d. 1. Maji a. 1776. 
(130) Vir Excellentissime 

atque longe celeberrime! 

Studia Medica & Physica jam per aliquot annos apud 
nos coluit filius meus dilectissimus Petrus Horrebow, quem 
jam ad exteros, ut ulterius, imprimis in historia naturali, 
proficiat, mittere constitui : adit primo loco Musas Upsalienses, 
ut sub Tuo, Viri in isto scientiarum genere maximi, ductu 
penetralia naturæ invisat, atque id præterea ambitioni juvenis 
dandum fuit, ut olim, si longiorem vitam ipsi concesserint 
Parcæ, gloriari queat, se ex limpidis Linnæanis fontibus hau- 
sisse, ae tantum rirum coram vidisse. 



') Om Bestemmelse af endeel Planter. 



509 



Doctoribus Academicis in liac nostra Universitate placnit 
filins meus acumine ingenii, docilitate atque observantiå, spero 
quoque, fore ut Tuum, Vir Excellentissime, sibi, ubi primo 
satis innotuerit, conciliaturus sit favorem, non tamen super- 
vacaneam esse volo bane meam commendationem, qua filium 
mibi amantissiraum Tibi trado; si unquam data fuerit occasio, 
beic qua in re Tibi utilis esse, invenies me semper promptum 
& paratissimum. Vale, Vir Excellentissime ae longe cele- 
berrime, Tibique commendatum babe 

Tui Nominis 
cultorem observantissimum 
Christianum Horrebow 

å Monsieur Monsieur Charles Linné Chevalier de l'étoile 
polaire, Archiatre, Professeur en botanique & membre des 
plusieurs Academies & societés literaires å Upsal. 



VII. 33 



TILLÆG 



Mellem Brimnichs rige Efterladenskab af Haandskrifter 
i Universitets-Bibliotheket i Kjøbenhavn findes fra Linnés 
Haand ni Breve, der ere Besvarelser af Brimnichs foran 
under Nr. 39, 41, 45, 46, 47, 48 og 49 aftrykte Skrivelser. 
Med Bibliothekaren , Hr. Prof. Thorsens velvillige Samtykke 
meddeles disse Breve her som Tillæg til foranståaende Sam- 
ling. Af Nr. 1, 2, 7 og 8 ere nogle korte Uddrag trykte 
(S. 19 — 21) i Nyerups lille Skrift: Morten Thrane Bninnich, 
Naturvidenskabens Senior i Danmark. Et biographisk Om- 
rids som Program til Jubilæet d. 29de September 1819. 



(1) Doctissimo Acutissimoque 
Dno ]\| # Th. Brunnichio 
s. pi. d. 



Car. von Linne 



Accepi et literas Tuas et librum et Avem et Insecta, 
dona singula gratissima, pro quibus omnibus et singulis gra- 
tissimam persolvo mentem. 

Ornithologia Tua perplacuit; egregium certe argumentum. 
Hane non dum rite perlegi, perlegam attente intra breve 
tempus. 

Quomodo differtTua 122 ab 120? anne eadem? an certus 
sis quod 121 non sit femina istius 120? 

Anne Skua 125 & 126 sexu solo non differant? certior 
sum quod 127 & 128 sint solo sexu diversæ. • 



511 



Colymbi Tui numerosi rae plane confundunt, uti 129, 130, 
131, 132, 133, 134; nurnquam tot sint species, sed vel sexus 
vel ætatis differentiæ multæ. Quis hæc expediat. 

Papilio iste heliconius no. 6 erat pulclierrimum speci- 
men; unde hunc habuisti? ego ex Indiis reportavi et in mss 
habeo; Sloane delineavit hunc in America. 

Chrysomelam istam no. 1 an ipse legisti, vel aliunde 
habuisti? ego non possum eam enumerare. 3 & 4 erant pul- 
chri; hos antea non observavi. 

4 & 5 difficile determinantur. 

6 Acaro Ricino nimis affinis. 

7 unde accepisti? si ex Algirio, vix videtur differre. 

Generosissinius juvenis de Moltke mihi perplacuit; gere- 
bat facieni purissimani, animam candidissimam, ingenium acre, 
nioresque gratissimos; potui ex ejus facie divinare imaginem 
summi ejus parentis, cui debet naturæ scientia quara alii ulli 
magnatum plura. Felices, imo ter felices vos qui sub tanto 
Mæcenate naturæ colitis scientiam. 

Vale et fave addictissimo Tuo. 
Upsaliæ 1764 d. 20 Augusti. 

Fere oblitus fuissem gratiarum actiones reddere pro Tua 
Entomologia, quæ etiam rite mihi tradita est. 

a Monsieur Mons 1 M. Th. Briinniche 

frij br. Kopenhagen 



(2) Viro Clarissimo 

B no Mart. Thrane Brunnichio 
s. pi. d. 

Car. von Linne 
Equ. 

Tuas d. 25 Octobris datas rite accepi, nec pulchriores 
gratioresque excepi; ditatæ enim erant illæ tam pulchris na- 
turæ speculis, ut nescio num pulchriores viderim. Insecta 
enim erant omnium rarissima et egregie conservata; reliqua 
delineata tamque affabre proposita ut defectum subjecti vivi- 

33* 



512 



dissime ponebant ante oculos. Singula videbis proximo anno 
v. D. in Systemate Naturæ proposita cum Tuo nomine ad- 
posito ae si ea ipse edidisses in publicum. 

Carabuni ab. Ttua 13 ante accepi e Cap. b. spei. 

Curculiones Tui f. 5 & 6; ut dubius hæream num vere 
differant a meo Curculione anchorago 48. 

Tuæ amicitiæ debeo unica Insecta pulcherrima Speng- 
leriana et Conchas istas rarissimas. 

Vtinam scirem qua ratione possem Tibi gratissimum red- 
dere officium, qui me cumulasti tot tamque splendidis be- 
neficiis. 

Accepi nuper stupendam collectionem plantarum, non 
tantum ex Capite bonæ spei sed et e lava ae Japonia, quæ 
me mancipabunt per aliquot menses, antequam potero omnes 
extricare. 

Prævideo quod in Te obtinebit Dania brevi lumen fulgen- 
tissimum. Fausta anni ingruentis auspicia Tibi exopto. Vale. 

Dabam Upsaliæ 1764 d. 20 Decembris. 

Me doceas oro quid sperandum sit de Forskåhleanis mss 
et collectionibus, num accessere in Daniam? num brevi publi- 
centur? utinam non diu laterent et exponerentur ulterius in- 
vidis fatis. 

Cantharidem lucidam antea habeo; ut et Gryllum 
istum ex Africa, licet majorem. 

Formica omnivora etiam hic nuper observata et co- 
piosissima; sub initium Augusti examina instituit nebulæ in- 
star per aera volitantia, solemque sæpe occultantia, e quibus 
depluunt binæ binæque junctæ, miro spectaculo. Vale. 

a Monsieur Mons 1 Mart. Trane Brunniche 
frij br. Kopenhafn 



513 

(3) Nobilissimo Juveni 

D. D. M. T. Brunnichio 
Amico suo perdilecto 
s. pi. d. 
Car. Linne 
Equ. 

Lætabar rnagnopere Tuas accipere literas , quum non 
noverani ubi nunc temporis degeres, antequam Tuæ die 18 
datæ reddebantur Leydæ. Jam degis ubique plurima collec- 
tanea asservantur. Optarem Tecum esse eaque perlustrare. 
Ne obliviscaris Insecta, Papiliones &c, quorum stupenda exo- 
ticorum copia prostat Amstelodami et alibi. Si adeas D. 
Burmannum Professorem Amstelod., D. Royenum Professoren! 
Leydensem, D. Gronovium Consulem Leydensem, devotissima 
mea ipsis dicas; sunt enim hi inter Belgas primarii triumviri 
årtis nostræ. 

Si adeas Hagam, inquiras D. Pallas Berolinensem, juvenem 
acutissimum in Entomologicis, Ornithologicis et tota natura 
versatissimum ; eum meis salutes verbis et dicas, quod ut ut 
ejus acceperam in appendice novas species Avium, ad eum 
Hagam dedi literas, sed quod responsorias non obtinuerim. 

Quomodo procedit eum opere illo, quod delineat Cole- 
optra, cujus tantum accepi primam tabulam e Belgio. 

Quod Motacilla alat Cuculum, quotidie per æstates vidi, 
sed cur Alauda simul eum nutriret, ego non capio. 

Multum Tibi obstrictus pro pulclierrimis Tuis observa- 
tionibus de Avibus, quas adeo candide communicasti. Sudat 
jam Systema Naturæ, in quo videbis Tuum nomen ad omnia 
et singula quæ me edocuisti. 

Aves per Consulem Koustrup missas non dum accepi. 

Bradypum, si adhuc vivat, videbis Amstelodami apud 
Blaue Jaen; dicas mihi quænam ibi hodie animalia occurrant. 

Museum rerum naturalium quod instruxit pie defunctus 
Princeps Arausiacus erit stupendum; nec potest aliter esse, 
eum India orientalis facile tota, Caput b. spei et Surinamum, 
quæ proferunt maxime stupenda naturalia, Belgis subjecta, 



514 



unde possunt mandare oinnia. Certe si volent curiosi Bol- 
lani, neque museum Britannicum, neque aliud quodque cum 
ipsorum comparari queat. 

Anne Leydæ occurrat collectio Piscium? in nulla parte 
Historiæ naturalis major defectus. Si evolvas Valentyni In- 
diam veterem Belgice, videbis quot ignotos Pisces alat mare 
Indicum. Dolendum quod nullus eos studiose colligat et 
describat. 

Ne delasseris oro frequenter ad me scribere de iis quæ 
vides; hæc me reficiunt, excitant et refocillant sub ingrave- 
scentibus annis; si umquam queain reciprocis officiis inservire, 
non intermittam. 

Dab. Upsaliæ 1765 d. 2. Novembris. 

a Monsieur Mons 1 M. Th. Brunniche op te Langebroke 
in't Mantelhuijs 

frij br. Leyden 



(4) Viro Clarissimo Upsal. 1766. Mart. 31. 

D n0 M. T. Brunnichio 

Professori Haffniensi 

s. pi. d. 
Car. a Linné 

Datas a Te literas V. C. d. 4 Martii accepi ejusdem 
mensis d. 27. Ditissimæ erant hæ novis et curiosis observa- 
tionibus; quantum itaque oblectamentum ex iis hausi, effari 
vix possum; nec similes me legisse umquam memini. 

Quod D. Pallas a me alienus sit, dudum intellexi; virum 
tamen amabo, si multis illustret scientiam, præsertim in 
Molluscis, ubi obscura sunt fere omnia. 

Exspectavi frustra Tuum ad nos adventum in proximam 
æstatem, certe a nullo majus oblectamentum bausissem. 

D. Vosmaer musei Hagensis præfectum novi ex unica 
epistola, in qua milii describeret Lacertam anguinam, quod 
præstitit adeo rude, ut ne rusticus pejus hoc faceret. Si 



515 



redeas in Belgium, quæso videas istam Lacertam adeo obscu- 
ram, ut nulla magis paradoxa occurrat. 

Tot mecum conmmnicasti Insecta rariora, ut Systema de 
Insectis nesciam mim magis ineum, quam Tuum dicatur. 

5. Cliætodon ar gus; novus erat et plane eximius. 

6. Cimex biguttatus; similem habeo, sed tamen a 
Tuo distinctum. 

7. Scarabæum æruginosum in mea collectione pos- 
sideo. 

8. Scarabæum 6punctatum etiam possideo, mihi 
Scarabæus floridanus dictus; ex America obtinui. 

9. Scarabæus sternicornis est meus Scarabæus 
nitidus 35; possideo. 

10. Cassida 6linearis est Cassida variegata 10, 
quam etiam possideo. 

11. Cassida 7maculata J 

12. Cassida 4maculata > mihi novæ erant. 

13. Cassida angustata J 

14. Chrysomela bispinosa mihi Cassida bicornis 
Amoen. acad. 6. p. 393. n. 9, quam loco citato descripsi et 
possideo. 

15. Chrysomela 14punctata mihi nova; an salta- 
toria, cum femora postica crassissima. 

16. Cancer minutus singulare profecto animalculum. 

17. Anne tubus Phryganeæ? 

18. 19. G-ryllus mantis est Gryllus necy daloides, 
descriptus in Amoen. acad. 6. p. 397. n. 32. 

20. Curculio regalis novus. 

21. Carabus Tunetanus novus. 

22. Elater speciosus; certe egregius et novus. 

23. Gryllus pectinicornis quem habeo, descripsi 
Amoen. acad. 6. p. 396. n. 32. 

24. Gryllus siccifolius videtur a meo diversus. 

25. Cicada diadema profecto stupenda est. 

26. Elater flabellicornis, non minus singularis. 

27. Patella papyracea, egregia omnino ; non reperio 
apud Argenville. 



516 



Clirysomela b ih am at a; non audeo hane assmnere ob 
antennas, quæ videntur proprium genus indigitare, uti tota 
facies a Chrysomelis aliena est; mihi novum genus est Hispa 
dictum, quod comprehendit Criocerin spinis horridam Geoffr. 
243. n. 7. nec non Dermesten clavicornem Syst. Nat. Ad 
hoc genus, si antennas Chrysom. bihamatæ rite ut soles de- 
lineasti, ea referri debet. 

Systematis Naturæ impressio pervenit ad pag. 337, 
quæ de Amphibiis incipit; inde videbis quam multum aucta sit. 

Optarem obtinere tomum 4 tum Sebæ, ut in Insectis pos- 
sem allegare figuras, sed vix obtinebo antequam Insectorum 
classis typum subibit. . 

Brissonii Phasianus cristatus a me ad Columbas 
relatus est. 

Da Costæ characterem dedisti profecto uti ipse eum 
dudum concepi. 

Sus æthiopica anne species Hippopotami vel affmis? 

Capra hædus valde etiam singularis. 

Tibi gratulor ex animo Professionem Haffniensem; certe 
digniorem numquam obtinerent. 

Salutando D. Ellisium dicas ipsi velim, quod descrip- 
tionem istius Muddigvan J ) propediem habebit in dissertatione 
de Sirene lacertina verbotenus exaratam, quam mittam quam- 
primum prelum reliquit. 

To M r Brunnich to beleft at M r Claus Heyde in Well 
Close square 

frij br. London 



1 ) Cfr. Linn. Anioen. Acad. VII, p. 323 (Siren Lacertina): »Cuni 
e Carolina animal hoc ad Nob. D. Præsidem per D. Ellis Lod- 
dino hue mitteretur, acutissimus & oculatissiiuus hic naturæ 
scrutator scripsit , probabile sibi videri Larvam hane esse La- 
certæ Igvanæ, quod nomen quoque Arnericanum Mud-Igvana 
forte indicat. Sed res utique nondum satis liquet, cum digitos 
habeat unguibus instructos , quibus nulla gaudet larva lacertæ 
uobis nota.« 



517 

(5) Viro Clarissimo 

D. D. M. Th. Brunnichio 
s. pi. d. 

Car. v. Linne 

Surumo gaudio Tuæ, d. 5. Februarii, me afFecere, quas 
accepi heri, postquam Tuas anxie desideravi, quasque non 
vidi ab eo, quo Londini commoratus es tempore; maxime 
doleo Tuas posteriores amissas, cum e Tuis semper doctior 
evasi, cumque hæ ' pluribus semper refertæ sunt solidis ob- 
servationibus, quam ullius alii. Nihil mihi gratius contingeret 
quam Te in liac vita coram videre ; utinam posses , quum 
petas meam patriam, quanto ocius, dum vixero, accedere, 
quum anni mei percurrunt velociter ad metam; possem tum 
Tuis oculis videre multa, quæ observasti in felicissimis Tuis 
per florentissimas Europæ regiones, quæ mihi denegarunt fata. 
Gratulor ex animo tam splendidum Tibi iter; faxit Deus ut 
feliciter hoc absolvas. Mihi dictum fuit, nescio a quo, quod 
sis designatus Professor Hafnielisis, quod si faetum, in nul- 
lum potuisset S. Regis Tui gratia conferri aptiorem, vigilan- 
tiorem, acutiorem. 

Admiratione summa raptus fui ad Mus g as istas in nion- 
tibus Danubianis quæ occidant boves; dum resciveris, quæso 
me participem facias hujus mirandi phænomeni. 

Quis umquam credidisset P.apil. Leucothoen, vere 
Indicum, migrasse ad Europæos et ibi sedem fixisse, nisi 
Tu hoc observasses, docuisses. Est omnino una eademque 
species. 

Scopoli Mineralogia, quam diu anxie quæsivi, obti- 
nui, sed minuebat præsentia famam. 

Ichthyologiam Massiliensem Tuam avidissime om- 
nium optarem videre. Si umquam occasio ulla sese offerat, 
quæso millies me ea bearis. Audio et Gouani Ichthyologiam 
sudare; sic brevi classis Piscium Europæorum plena luce 
radiabit et demum exoticorum , dum naturæ consueti his sti- 
mulentur ad attentionem. 



518 



Si aliquando rescribas, mittas copiam cliaracteris gene- 
rici Sanguinis Draconis a Crantzio compositi, nec non ejus 
characterem Palmæ cujusdara. 

An altera Flora Helvetica Halleri prodierit, et qua formå? 
Queri Flora Hispanica numquam sese mihi obtulit; an eam 
vidisti ? 

His vale et me Tuis sinceris annuraera. 

Upsaliæ 1769 d. 4 Martii. 

a Monsieur Mons 1 M. Th. Brunnich 
abzugeben bey den Heri- Albert Fridr. Gregorij 
frij br. Dresen 



(6) Celeberrimo Professori 

D. D. M. T. Brunnichio 
Amico sincero 

s. pi. d. 

Car. Linné 

Tuas e valle Joachimi gratissimas hodie accepi, et lætor 
quod jam liceat Tuis sæpius frui. 

Gratulor non tantum f au stum in patriam reditum, sed 
maxime gratulor Tibi dignum munus professorium, quod in 
Te optime contulit Ser. Rex Daniæ; nec potuit hoc umquam 
in digniorem , diligentiorem et doctiorem conferre. Faxit 
Deus ut diutissime hoc officio fungaris, cum inde multum 
augmenti reportabit orbis eruditus. 

Inclusum Dipterum, quod avidissime excepi, proxima spe- 
cies est Culici Equino, distincta tamen; molestet procul dubio 
boves, sed quomodo enecet non capio. 

D. Scopoli novi et ejus scripta, tam botanica quam 
mineralogica ; et ex iis vidi quo usque pervenit; novi et Jaqui- 
nunij virum vere nobilem et eruditum. 

Avidissime Tuam Ichthyologiam videre exopto ; certus 
sum quod D. Gouan nihil de Tuis detrahat, qui Te omnibus 
numeris longe inferior semper existat. 

Non dum videre contigit Halleri Floram Helveticam no- 
vam, quam avidissime videre gestio. 



519 



Miror quod neque viderim Queri Floram Hispanicam 
neque eam ab ullo allegatam. 

D. Vandelli non modo ad me misit monographiam suam 
de Draconis arbore, sed et flores plurimos optime exsiccatos. 
Habeo et arborein vivam. Dum Crantzius distinguit hæc duo 
genera, debet primum demonstrare has duas plantas esse di- 
versæ speciei, quod non credo; neque umquam erit. 

Ille qui faciem meam e Gypso confecit jussu S. Reginæ 
nostræ, ut in ejus museo parieti affigeretur, nunc Romæ degit, 
et ille sine dubio is est, qui Tibi copiam promisit, quam utut 
accepero mittam Haffniain. 

Ferber, olim meus discipulus, fuit certe acutissimus ju- 
venis et certe unicus meorum, qui rite potuit capere prolepsin 
plantarum, de qua sub meo moderamine dissertationem habuit. 

a Monsieur Mons r M. T. Brunniche Professeur d'Oe- 
conomie et Hist. natur, dans l'universite de Copenhage 
frij br. Copenhage 

[Uden Datum. Paa Brevets Bagside har Bninnich skre- 
vet: »bekommet d. 10 Aug ts «, hvilket maa være Aug. 1769, 
da Brevet er en Besvarelse af Briinnichs Brev af 2. Juli 
1769; see foran Nr. 48, S. 426—28.] 



(7) Viro Celeberrimo 

D. D. Martin Brunnichio 
in Acad. Haffniens. Profess. publ. 
Amico suo sincero 

s. pi. d. 
Car. v. Linné 

Non possum effari quanta cum voluptate legi Tuas d. 1. 
Junii datas, quas nunc nimis sero accepi. 

Gratulor Tibi non tantum felicissimum ad Tuas reditum, 
sed et munus honorificentissimum et omnia ista commoda quæ 
pro scientia obtinuisti. Opto avide videre i'stum diem quo 
hic Te coram intuear, et a Te addiscere, quæ remotus a 
doctis viris non potui attingere. 



520 



Obstupescebam dum legi de Insectis Tuis rarissimis; 
certe nisi senium me occupasset, lubenter Tui caussa, et ut 
hos viderem thesauros, Haffniam ipse adirem; sedvetant fata. 

Non dum misit D. Ferber Ichthyologiam aut dona Tua 
aurea Insectorum, quæ quotidie avidissime exspecto. 

Scripsisti quondam Te concessurum locum in splendidis- 
simo Tuo museo iconi e gypso, de quo quæsivi Holmiæ, sed 
non obtinui; si accedas, poteris et hane et Swabii obtinere, 
quas idem elaboravit juvenis. 

Miror maxime quænam sit ista Falkia tetraspis? 
Salicorniam foliacescentem habeo inter meas siccas, 
sed non ausus fui dubius eam proponere. Cheiranthus 
tatar icus anne .Cheiranthus salinus? 

Quid fiet de splendido horto vestro Hafniénsi? an in 
cassum ruat? hoc dolerem maxime. Quo se vertat D. Zoega? 
Quid agitD. Fabricius? Oro describas et me certiorem facias, 
quum soles tam vivide et facile omnia narrare. 

Ego dum vixero Tuus permanebo cultor sincerus. 

Upsaliæ 1770 d. 4 Septembris. 

Princeps noster non tam cito accedat. 

Viro amplissimo D. Martin. Brunnicliio Professori Haff- 
niens. p. 

frij br. Copenhagen 



(8) Viro Celeberrimo 
D. D no Brunnicliio 

Profess. publ. Haffniensi 
s. pi. d. 

C ar. a Linné 

Nuper incepi reconvalescere a diro morbo, sub quo per 
D. Ferber accepi librum Tuum de Piscibus Massiliensibus, 
certe pulcherrimum, acutissimum. 

Primum meum fuit et quidem antequam e lecto exsurgere 
valerem, systemati meo inserere Tuos pisces, quo majus so- 
latium mihi fuit nullum. Utinam plures haberemus Brunni- 
chios, et brevi Historia animalium absolveretur. 



521 



Gratias etiam ago pro 4 Insecta ista rarissima; utinam 
mittere posses Muscam (Culicem), quæ occidit boves , de qua 
scripsisti quondam. 

Opto vivere in proximam æstatem, quo Te coram videam ; 
interea vive feiix et multos procrea auditores, qui naturæ 
delicias in pretio habeant. 

Hispa ista nigra thqrace rubro pulcherrimum fuit sane 
Insectum. 

Vive felix et me, ut soles, amare perge. 
Upsaliæ 1770 d. 9. Novembris. 

Viro celeberrimo D. D. Brunnichio Professori Haffniensi 

Haffniæ 

(9) Viro Celeberrimo 
D. D. Brunnichio 
Professori Reg. Haffniensi 
s. pi. d. 

Car. å Linné 

Accepi rite cum D. Gisekio Tua Animalium Genera a 
pag. 1 ad 16 pulcherrime sane delineata et amplissimis vo- 
cabulis enunciata , e quibus pleraque rite dignosco ; opto 
magnopere videre sequentia, quæ ut mittas oro quæsoque, 
cum opus vix perveniat ad nostros bibliopolas; libri enim 
Danorum apud nos rarissime occurrunt. 

Ex his abunde video quam solide Tu V. C. apud Tuos 
excitabis studium naturæ, quod tam paucos habuit veros Doc- 
tores, cum interim nullum studium majus, nullum jucundius. 

Optavi diu Te coram videre, Tecum confabulari de sci- 
entia quam ambo in deliciis habemus; sed frustra hæc vota. 
Te Tua fata, quæ opto semper Tibi propitia, detinent. 

Vive felix diutissime et esto divini numinis præco. 

Dabam Upsaliæ 1771 d. 24 Decembris. 

Viro celeberrimo D. D. M. T. Brunnichio in acad. Haffn. 
Professori Clarissimo Haffniæ. 



B. Joh. de Buchwald 
Georg Tycho Holm . 
Georg Christian Oeder 
Peter Ascanius. . . . 
Peter Forsskåhl . . . 
Chr. G. Kratzenstein 
Christ. Friis Rottboll 
Joh. Jakob Ferber . . 
Mart. Thr. Brunnich 
Lorenz Sneugler . 
Hans Strom . . . 
Otto Frederik Miillei 
J. F. Fabricius . . 
Joh. Chr. Fabricius 
Joh. H. E. Bernstorf 
Johan Zoega . . 
Joh. P. Falck. . 
P. F. Suhm. . . 
Joh. Ernst Gunnerus 
E. v. Ber touch . . 
Martin Vahl .... 
Christian Horrebow 



INDHO 


LI 

Nr 


) 

. 1- 


- 5 


S. 334- 




1748- 


-52 


-339 


1751- 


-59 


- 


6- 


- 8 


- 340- 


-349 


1752- 


-64 


- 


9- 


- 14 


- 350- 


-365 


1754- 


-82 


- 


15- 


- 20 


- 366- 


-378 


1755- 


-61 


- 


21- 


- 24 


- 378- 


-379 


1757- 


-61 


- 


25- 


- 30 


- 379- 


-403 


1757- 


-78 


- 


31- 


- 35 


- 404- 


-407 


1759 




- 


36 




- 407 




1761- 


-76 


- 


37- 


- 52 


- 408- 


-434 


1761- 


-80 


- 


53- 


- 56 


- 435- 


-436 


1762 




- 


57 




- 436- 


-437 


1762- 


-79 


- 


58- 


- 72 


- 438- 


-453 


1763 




- 


73 




- 453- 


-454 


1764- 


-82 


- 


74- 


- 85 


- 454- 


-469 


1765- 


-70 


- 


86- 


- 87 


- 469- 


-471 


1765- 


-71 


- 


88- 


-113 


- 471- 


-492 


1766 




- 


114 




- 493 




1769- 


-76 


- 


115- 


-122 


- 493- 


-498 


1771- 


-72 


- 


123- 


-126 


- 498- 


-505 


1772- 


-75 


- 


127- 


-128 


- 505- 


-507 


1776 




- 


129 




- 507- 


-508 


1776 




- 


130 




- 508- 

- 510- 


-509 


ié til 


Brunnich 




-521