(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Andreae Alciati i.v.c. emblemata"

m 



■t 



i 



1 



\ 



% 



ANDREiE 

A L C I A T I 

l. V. C 

EMBLEMATA. 

Elncidata doBiJfimis Claudij Minois Commemarijs: 

Qujtms additac funt ciufdcm Audoris Npt« 
Poftcriorc; ^* 



^ ^ 0^-^nf» indagine aferta omnium Emhkmatum ortgine,fenfH(^ 
mo ertito.mens AuHoris detegitHr ^ explic^^iur: atque 
nperte obfcurn omnia ye^usiq. dut itntionem ali^HMr^^l^^ 



ifitimo 
ai 



prSL fe ferebmt , illusirf. > ' " *, 

Poftrem* hac Editionc a mcndis qi , is , quibu 

fupcriores fcatcbantjomnia rcporgata, atquc in 
nltidiorcm fcnfum rcdaSa. 




k 

Apud Hasredes Gulielmi Rouillij. ..^O^ 






.0=^ 



V- 



%; 



.0 



% 




CLAVD MINOS 

IVRISC. LECTORI, S. 

V o D folet iis liberis contingere , qui 
extra nuptias nati non dc audcnter pa- 
trem cicre poflunt ,ne pudorem eius 
onercnt , fi tamen ea fint indole & iis 
moribus vt non irdigni fuorum conditione videan- 
tur i poftmodam k pairc vel agnofcuntur , vel ado- 
ptionis iure aliquo eos liberorum iri numerum ag- 
grcganr,nec naturalesmodo,fed &c lcgicimi aut ccr- 
te ciuilcs appellantunldem de meo hoc qualicunque 
libello non temere dixerim,qucm cum primis meae 
pubertatis annis inchoalTem , & ex amicorum arbi- 
tratu cdi eflem palfus , vdlirarc ira farpe per manus 
horainum ccepit,& famam nefcio quam audlori fuo 
acparenciquaErcre,vtiaro fepties vel eo plus An- 
tuerpix primum apud Chriftophorum Plaminum 
nobilem Typographum,tum Lutetiac cufus ac recu- 
fus,& aliquoties per mc illuftratus, nondum tamen 
fuis oranibus numeris abfolutus (quod non ni(i ho- 
mini orio abundanti licuit) fi non placere omnino 
faltcm non difplicere primum vifus fit,nec alio fane 
nomine quam quod eruditis viris non plane impro- 
barctur. Sic icaque tandem ex communis fainar cal- 
culis me eo pcllexit ac flexit ,vt fe agnofcercm ha- 
beremque liberorum iure ac numero, quafi qui pa- 
terno nomine fe non prorfus indignum prseftarct. 

a 2. 



In quo tamcn ne me communis decipiat <pihtw7tti, 
velim ex fide bona hoc tempctamentum & quad 
cautionem adiicijvt quandm Itudiofis literarum pro- 
derit, habeatur pro meo , meifque in facris mancat: 
iin autem vilitate fua vel ( quod ita dixerim ) inertia 
videbitur ad piper vel fcombros amandandus , aut 
conquiefcat aut lateat , vel quod de fuo Aiace olim 
Cacfar Auguftus fub fpongia hereat.ne quid hac mea 
fcriptione horis ftudiolurum mehoribus prasiudi- 
cium affsratur. Licet cnim , fi confultis crcdimus^ 
quod noceat nemini & ahisprofit,facilecondonan-.' 
dum videaturjfi quid tamen vel incuria vel humana 
parum cauit natura hac vel fupetioribus editionibus, 
quas ego quidem poUre mehus nondum contigit 
ahis atque ahis ncgotiis auocatus , fpet o me breui 
nouam & poftremam editionem adornaturum cum 
muhis fortequenon pcenicendis accellionibus quas 
ad vmbihcum pcne iam perduxiflcm , ii vacui tem- 
poris vfura paulo benignjor mihi permilfa efler* 
Cuius rei fidem fum tibi propediem fadurus ,Le- 
6bor , fi modo ea quam non femel pro tuo candore 
£um expertus tua apquanimitas mihi , ad perficicn- 
dijm quod incoepi> augeat induftriam, Valc. 



VlRI POCTISS. 

NlCOtAl GYLONII LITERARVM 

GR-<ECARVMLVTETli€ PROF£S- 

foris Regij, de his in Alciati Embk- 
mata commentariis, 

T5 -nrec^ yj^ ft*)""» ha)»us i^ eTn^^ctx fiii)\l(/^, 
A^p-^ofd^oi^ «noti K^'/](7T)' 'iinfci vofnt^, 

^ciiKMi itt ^u^9%i liph b^oy i^etVj 
£'» JV zrteif k^Iw'As iXiKa*i^<^ evdsey v^£, 
T5 Jii^ Ao^goya/^"®" fttTi^cM/ «C£<p£ S-gav. 

E'k ^vffiov 'iifj(sf>T(§^ vfAjj^cfme. Xxfc^rfx fi\. 
EtTt 7»xXMt7fpfi)v •JarouyiifigtiTti (piiyftrui xt^^^at^ 

Oh v£(^, u?iiX yc(^ y»l2j6A';(^ <^^6tti. 
£(7f 0ZK^^c/i^4 K^vipiut cei>iyfi(^^ fiuiuty 

MxtTtS «CA>}Je<«$ >0<J^'775J"^ X^Tti. 

At ai zs-xpiKZohccf KXKtxri etq ^xti^^ti.hti 'ifyx,* 
A'7^iKiafg TOP ifJ^Bv iK^Jw^e»^ ^opt. 



D. GVLONII EPIGRAMMA 

LATINIS EXPRESSVM 

numeris. 

TB R ternos louls auditor Rex Gnofm annos, 

LZUonida vt cecinit Mufa verenda^fuit: 
cxf quo conftlium^facros mentis^ recejfus 

PercipienSy lcges Crctibus ille tulit. 
%^t nolirum Mufe Minoem aluere henigna, 

Cuius Afollinea temporafronde tegunt, 
Dant^ Heliconiadum facros haurire liquores, 

Inde fatur retulit munera Uta Beum. 
Oratorum igiturjiue enthymemata tcrquety 

Aureus exfacro defluit ore lepos, 
Seu referat nohis veterum monimenta virorum, 

Mens cana illius nilpuerile fapit: 
Siue etiaahftrufas res prorfum anigmatapandaty 

Oedifodem vates veridicus fuperat, 
Explanata quidem AlciatihacErnblemataypapm 

Tesfantur me nunc omnia vera loqui, 

Vertebat P.Pinellus Vindocincnfis. 

Stcphani 



Stephani Pafquier , in fupremo Senatu 
Faridenii Pacroni. 

Q3 A 5 1 T o R Mmos vrnam fnouet. hoc tibi,€UMdit 

Emblma in primafrome notato Itbrii 
'^tque hic auguHa fedeat fnb imagim Mino$, 

Omnia qui iuflo temperet imperio» 
%Hoc autem cur te fortiri fchma velimuSy 

Sipetisi inpromptuplurima caufafubejk- 
Nam fi Leth&o reuocas Emhlemata ah Orco, 

zy^ciatum campis reddis c^ Elyfiis: 
Si veterum laudoi laudanda, errata repurgoi, % 

Pro merito trihuens pramia cuique fuoy 
%An tu non i^o es Minos Emhlemate dignusy 

Qui cum Minois nomine , nomen hahes? 

Germani Andeberti , Aurelij Indi^. Reg* 
Prasfidis» 

A N tihiy an Alciatoplw, Minos docle,pararis 
Nominis ^ famd, qui neget ambiguum. 

Sic dnigma facisy nodofa Emhlemata foluens: 
Vis folum hoc ftu te vincisy c^ Alciatum, 

Nicolai Quaterfolidi prasfedfcurae Colume^ 
rienCs Viceiegati. 

T E femelvt vidiyfacilem doBumque repente 

zy4gnouiyVerhis melitfiuumque tuis, 
Vt vidiy haud deceptw egOy neque me abHulit erYor^ 

Nam hene conueniens tu tihi nomen habes, 
Nimirum (ignofcant ChariteSyMufdquepolitd, 

Etift quidpeccemyparcat ^pollo mihi.) 
Nominis hoc anagramma tui S* cognominis i rc efi, 

O ANiMvs vvLciSyquemtuafcriptaprdbant^ 
* a 4 " 




CLAVD MINOS 

DIVIONENSIS. 
LECTORI STVDIOSO 

,£ T C A J^J D 1 D O» 

RoTOGENEM piBoYem fua dtate mbi^ 
lem^ tam improbofmjfejhdio, tJimque inde^ 
feffa pingendi cura dtligenttdque memoriA 
produH7n eft, vt y^pelliparem in omnihtis fn- 
turnm dicerem , fi manwn de tahula tolkre 
potuiffet : adeh vttle in omni vitd humanA inftttuto vulga- 
tum ilhtdi fxvj]v etydLv , vt /focratea in compofitione cnra 
diligentior k plsrtfijHe reprehendatur, Qued ideh a me di- 
Eltim volo, amtee Leclor, vt plantm tihi faciam , ^uis me£ 
commentationis in h^c Emblemata modHS a mefit adhibi- 
tHS : in qtto nimiritrn e multis cjH£ facile cogere citra nego- 
tiumpoteramyea ditmaxat in fuos locos contuli,(]UdL ad rem 
prdfemcm magts accommodata viderentur, In qtto malni:, 
hreuius omniaperfequi-i^ leuiter attingereiqudL neminiejfe 
ignotafusficabar, cjuam qtiafi pa(4^'</^»' yperqtte locoscom- 
munes idemidem exff)atiari. Sedne te pluribus morer, ?jon 
erit alienum,fi re ab oho dticlaiCjHod aiunt , huius me£ Iti^ 
cuhrationis confilium expliccmyVt eademvia compertum 
habeas , cjuid cjHantimcjHe in literis contcnderim , (jHofcjtie 
lahores haclenus incredihili fictiltatufn pene omnium ino- 
pia lahorans in ipfis pueriti^ mea rudtmemis fnm perpefftis, 
Qho tempore cum [perarem me liberatum in difficultAti- 
hus , ^pdinc dicam, ?nifertjs , qHibns exerceri r^ imerdtim 
ohrui pupillus folet, omniparemum ope desliiutttSy manen- 

dum 



dfim cjuaji aliqua in vigilia rnihi ftatueham y mque am- 
mum ita deijcieham , vt k liheralium artiumftudiopenitus 
auocarer: tametfi neque fortuna , neque alia melior occafio 
huncmihijru^tum , quem Dei heneficio videorconfecutus, 
hatid quaquam poliiceri videretur, Nam me (anno atatis 
duodecimoj per feptennium ferme ad inferiores rekgatum 
fchelas,^ nodis,quihus rne expedire non nififero admodum 
potui , detentum conHrinxit inimica ^ certe moleffafortis 
conditio , qudftudia mca ?7efcio quo veterno qnafifopita & 
ferme extinEla reddidit, Quihus tamen in arumnisfic ani- 
^fis occaluitjVt feptem annicitius elapfi fint j qukm menm 
meotium tam male collocajfefenferim. Qtu qumquam ve- 
rafint , tamen cum exantlatos a me lahores in rnemoriaTK 
reuoco, ^ certe quodfummo (^rprapoiemi Deo immortales 
haheam gratins ,qui me hocvelutipro includi primum vo- 
luerit : atque me , quanquafn ea Atate nimium rudem j nec 
dumfatis confirmatum, prouinciam fufcipere concejfit , ad 
quam partim dttatis imhecillitate ^partim etiam ingenioli 
modulo ac captu omninoeram ineptus.Poftquam enim lin- 
gUA LatinsL (^sr Grdoe, Aiathematum (^" Phihfophix peri" 
^atetic^ rudimenta delihajfem, earumque difciplinarum co- 
gnitionem diquam certe mediocrem percepijfem inpaleftra 
viri literatijfimi L.Bae'^.-, Hiffani homwts (cuius in Lo- 
aicis cb' Arithrrieticis commetationes in lucem editd a doclis 
commendamur ) opportunitatem aliquam fnm nachts ea 
cmnia recoquendt feduliuSi quit per triennium ^ eoplns in 
Philofophico ftadio primurn hAuferam.In quo quidem diu- 
turna certkparumque vtili meditatione retexendo, hdren^ 
dum rnthi dtutius fuit quam vnquam cogitajfem , vt quafi 
fcopulurn Si[jphiti?n toto ferme feptennio efraBis pene vi- 
rthus vclnerem. Qim tamen a me dttiay ?7Glim a quoqtiam 
ficaccipi, ac fi quoi inftudijs arumnaiperttili, tam molefte 
ferre deheammihil enim eftquod tanti faciam lahores nefcto 



^uoi , liut ^onuneas Hlas moUHioi , (ju&fiudiofos cornitArl 
folent : quanquam tamen (vt %d ingenue ac ItbereJ duhitts 
fim an ratione aliqua conejueri mihi liceat , quodfortunam 
non tam iniquam habuerim, quam ingenuum inam admO'^ 
dum (jr rufttcano quodam pudoreprapedttum, 7)ei enim 
optimi maximi beneficio (cuipu munere ac donofum id 
qnod fum) recreari paululum occepit ingenij mei languor: 
Cr ita huciifque perueniyVt nunquam me poenituerit tantil" 
lis laboribHs adeptum fludiorum fiuclti^ vberiores cjuam 
vncjua CQgita(fem:non quod tngenio me valere ia[iem (quod 
inme cjuamfit exiguum.plar/efenttoyfd quod mthi. nafci 
c ntigcrit tempore feltciore , qtio incidenm tn praceptorem 
cordcittjftmum , multiplici rerum cognttione locupletem , c^ 
qnodin maxtmis ducOyCui meum fludiu?» probari haud 
{Uihtc perciperem Ex eo itaque cum exceffi quatitum in me 
fuit , bonorum aHclorum Gracorum Latinorumqtte pomoe" 
ria libtro,^ quieto ammo peruolutaui , erat entm mtht otij 
fitis :bibltothecai Vircru aliquot ernditomm adij,quantum 
mthi conce{fumfuity& erud^tiones alictttm comparandd in- 
ftrumenra qnamplurima perquifui , ed:]ue autde arripui, 
quafi diuturna pfim explere cupem, vt ea mihi nota ejfent, 
qtWHmpjftea vfum ahquem,qHanquam adrnodnm medio- 
cremfumdtltgentia ^ ftudto confeBattis.Jn hi^ ttaque cum 
mht vidtreraliqtianto implicatui^dequc multis multa con- 
fiiltarem^commode incidit in manw mta^ Alciati Itber Sm^ 
bimattim, quem recens nobis Lngduno adHeUuy^j;' aliquot 
annis antCyParifiis excufum,noueram aphtlologis omnibus 
non nimiitm cornmendari» Quemciim de mantbm fere non 
deponenm , ^ mttlta in eo perobfcura deprehenderem , ift 
qmhtts hd} ebarn dtutiits^^ in multis nitendo fttdam, quod 
tunc quos vcllem imprtmis Itbios non hahercm yfctfcitabar 
€x Lfodegario Agathochthonio y Benediciino Diuionenfi, 
hominc vsre ^io , ^ in Hebrday Gnccaj Lmndque lingua 

non 



non mediocriter verfato , vnde mihi omnes nodi ^fcrup 
dijfoluipojfentjlle quidem de nonnuUi^ me hhere admomiti 
fed hoc maxime, vtfontem ipfum,fi fieri pojfet, adirem, ex 
quo mmirum Emhlema ^uodque fumptum ejfe conflaret: 
C^ Alciatum Alciato interprete , quoadeius maximefieri 
pojfetienarraremtid efiiAlciati fcrtpta aliay<^uod id vrafla- 
rem commodiuSyfedulo ^ accurate voluerem : vt^ mgenij 
vircs periclitari paterer > meque nihilo fegnius exercerem, 
cumfiudia mihi aliagrauioranon fuppeterent , ipfa omnia 
Emhlematafcholijs ^ commentarijs tliuiirarem.Cuitu vi- 
ri confilio primum non leuiter infiammatus ^prmas Itneas 
(quantumper &tatem certe tenellam & confiltj inopem lice- 
hat) ducereincepi:in quo primo impetu fatis mihi fum 
confcitu i me nonfecus atque vrfinum foetum incondttum 
plane ^ informem peperijfe, Q^d enimmiln hic auElor 
impenfijfime placerety tumfumma perlegi auiditate : cuius 
opes admirabiles vt acCuratius ^ mebus aperirem mihii 
alios plerofjue aui ad hoc argumentu tamplaufibile facere 
videhanturydeuoraui.per^uemuttas Philologid areas locu- 
pletiffimas fummacu voluptmte exsfatiatm ad extremurn 
idmthi lucrifeci y quod nuncjuam fhijfem cor^fecutm , nifi 
animum ad hancrerum expltcandam diffictiltaiem appli- 
cuijfem, Et (juidem non potuit hic libcr vel ob argumenti 
Jplendorem varietatemque vel auftoris nomen clanjfimum 
apud omnes qui non funt alient a Mufarum amxniorum 
choroy non gratiffimus ejfe:cuius lepores ^ concinnitatem eo 
plurisfacto , quo video maiorem cum voluptate vtilitatem 
in eo coniunciamyCjuamalijspene inmmerabtlibus cjui cjuo- 
tidie manthus teri corfueuerunt, Qjm igitur mtht ttirefitc- 
cenfeat , aut patdo etiam iniqutus frontem corruget , cjuod 
Alicjuas horas in eo explanando coWicartm^No enim meam 
qudemcmque induftriam (^fiudium ab hocgenere fcri^ 
ptionis pmauivnquam alienu ejfe debere , quanqunm non 

parum 



parim in eo ejfe JiJficHltatts agmfccrem, cjHdL nifi ah hom- 
ne c?* otio ^ litteris abmidame , vix folnipoffe vtderetur, 
jQnjd fi qms, vt fftnt varia dr tmqm fere hominum iud^ 
cia, animo repnret comme?itarium niiUo iabore a nobis abfo^ 
lutimh ce^/fcdt.jm idoperis (ju^b^libet aut etiam ^ramma' 
ticnlis comittt non mmus tjnam mihi poiuiffe , vehementer 
errat. Quottts emm ijuifque eft: (abfit arrogantia dtclo) 
qtii vel Ethicd difciplind attt phyfiolo^ix ignarus,ne dicam 
h:.sforix atit lingttA (jrdLC& prorfus infcinm ^ qtii vnum ant 
aJierum Embkma pro dignitate enarrarit? ^tvt tfthdc 
mrjfi faciam,qttis ?iosler tn eo expUcando & ilitiHrando li- 
hcilo coTiaius fiterif c^indufiria , vt eruditos non lattieriti 
iui imperttis nonpoteflnon effe perobfcttrtm ^r valde igno^ 
tum, qut non plus ea de re quam c£ci de colonbus iudirent, 
In quo fi non tngenij dexteritas alicjua vcl rerum peritia 
melinr eUicefcat , certe diitgemia quidarn obferuarinon oh' 
fcti/eah ijs potefi cjui funt Aqui rerum £siimitores, /d verb 
T/j.zximCy nififallor, pcrsfictium erit in ohferuando fo72te ^ 
origine cutufcunque Emblematis ^in comparandis vtriufquc 
UnguA auctorihus , qui magnum videbantur adferre adiu^ 
tnentitm adpngulas notas (^ expUcationes , vt denique in 
aimttlandis ijslocis, qui jfarfim apud ^lciatum infcriptis 
alijs proUxiffmis habeantur. Qm cum dico ,fcio equidem 
qtnd mihi cbijci hoc loco poffit : quafi qui veUm diUgentiam 
ah omntbru approbari meam,vt nthil omnino concedam ijs 
qtii in eo Ubcllo primitm enarrando elahorarunt , fuamqtic 
nohtd indtiHriam prohatierunt. Certe,vt verumfatear^mo- 
dcHiiis de mefentio, quam vt veUm incidere in minimam 
arrogamitz fusficionem : fed vt aUorum ingeniorum fum 
candidm dsiimator , ita veUm hoc mthi tribui concedtque, 
vt de me nonfalfa iacianti mihi credatur. Ne enim diffi- 
mtiUre videar , fcto ante annos oBodecim , Sehaftianum 
Stol^amerum ^ermanum in aUquot ^lctati Emblemata 

fcripfiffc 



fcripjtjje commefftaridla (fic enlrn appellat ) fmiiliaritcr 
admodum (^flndio fmlt comimuta : fed anfuerit auth' 
ris mentem , c^ Argnmenti Mendorcjn fecu.tiu^(imru7n efio 
fudicium, LoquQr de Tormfj Lugdiine^fii TjpograpM 
editione,non de alia qitadam t^nam ante aliamt a?2nos ad» 
ornauit Plantinm hac noftra Atate diligevtifimiu Typo- 
graphm : ea enim alitjuot accejfionihas longe alia efi qttkm 
prior : qusdnm mt ohfcmum ei qui ediiio7iem vtramqm 
conferre volet:atvel pofferioYiVtutfity ea efttamen^vt eru- 
ditorum oculis nonfatii digna videatur. Sed esio ,fcripfit 
Stohamertis ille in aliquot Emhlemata , non tame?i attigit 
omnia:fi quidemforte diuinare nonpotuit qnid in alijs ati^ 
Borfihi vellet : ita quddcm perchfcura funt , vt vel mult-a 
rerum cognitione,vel Delio natatorefit optu ei qui ea com* 
rnodevelit explicare, ^dhdc, etiamfi Barthokm^m J^nu* 
Im vir eruditm , hremhtu verhis , omrtium fere Emj?k?na- 
tum fementiam complexmfit , eum tamen nonpuduit aii- 
quot inta^la omnino pratertnififfe , quam ohcaujamnefcioy 
nifi quod veriffimum ejfe video quod vulgo dicitur , DoEii 
eft etiam qucidam ignorare:vel, vt cum Poeta, Npn Gw/nia, 
po(fummomnes, Nihil enim moror lefuitan^famiii^ fo' 
dalem aliquem , quem accitiio ante annos fex in hac ^iy^cd" 
demiapuhliceinterpretatum hAC eadem JEmhhvata : fed 
tamen quAdam , non omnia attigH : quamnam oh caufam 
nefcio,nec vtfciamfum admodumfolUcitttf: me tamen non 
fugitifiperfecHturm effttquod inceperat , aliorum quorun- 
dam induftria ei fmffe vtendum , aut certe vigthas maxi- 
mds eum impenfurum in expLtnadio rehpu tam variis tan- 
que inge?jiose ah ingeniofiffimo lureconfulto excogitaiis atu 
ejformatis, Quod tamen ditium ?tolim,vt lefuitd ilHquic^ 
quamdetrahi velim (quandoquidem luhensfaueam litera^ 
tii omnihtu , cuiufeunque profefiionis ^ inf\\tuti hahean- 
iHr) non hoc dicoJnqHamiVt mihi canere videar, qui nihil 

Alittd 



aliudpofflm de me ajferere , ^ukm ^uodmgemopoene nuUo 

fim:^fi quidfit , illud diligemidb cutpiam veltm nibuipO' 

tim quam acuminiaut dexteritati.At fi ad iuffam carmi' 

num tam lepidorum explicationem multa deejfe obtecerit 

aliquUy<UcOy nthtl ejfe quod ommb. numeru ahfolutum dici 

&perfeSiumpoffit. Sum equidem,vt vere dicam^quodpo- 

tuiyConfecutU4,nuliumque vnquam Uborem m bonu auiio- 

ribtis euoluendis , qui tn hoc miht poffent effe commodtorei, 

tffkgi.vt ipfam auEloris mentem tlicerem:quam fi nondum 

ajfecuttis omniparte videar, tamen quantum a mefieripo- 

tuityConattafumy vt eo nomine noftram qualemcunque di' 

ligentiam doEiu non nimiu morofis probatum iri confidam. 

.Quamfigratafi^udioftSyVt vttlemjperOi (jr alicjuadignam 

approbatione intellexero , efficiem profeEioyVt ejualtfcimque 

noftra indufiria excitetur ad eam commentationem non 

modo i!Iuf{randam,fed etiam locmpletandam, .Quidenim 

deff)erem fludmm eiufmodi gratum fore, cum res perfe iu^ 

cunda c^fiuBuofa mirabiles amores in animi^ eorttm qui 

funt ingenui (fr ltberales,excitet?Laudatur a nobis Orator, 

PoetayHtfioricn6yThilofophus:aut aliquis alitufcrtptoryfi 

yicduauf infignioribtu tanquamflellulis effulgeat (^ fplen-' 

deftat:qu£ cum alicubi legunturydigito aut trafuerfo cala- 

mo notarifolentyVt memoria commodius infigantur, ^ ci" 

tius occurrantycum iis optu erit. u4tqm hoi fententias non 

pa(ftm,necfempery nec vbtuii repertre eflfaciUiCum nullii 

fit EmblemayCJuodprAter fententiam non afficiat animum 

rei nouitate y dr egregia qu^dam antiqmtatis cognitione* 

^dhdtc yvoi/udji funt interdum obfcuriores, neque ommbus 

peruut effe poffunt\Embltma aut fttbieciapiclurA caufaytiut 

carmini< k^^bjjite/L aut hn^o^<p'^ 3 aliquam facilitatem ha- 

beti in quapofflt animtn conquiefcere, Proinde non mirum 

videri debetfi hoc fcribendi gentu ^ ^lciatOs^ virisple^ 

rifque grOHibne admodmm flacuerit , vt aliquid eiufmodi 

Uidis 



tttdis eruMti cofifequi pojfent , quod ftudia grauior dulci 
(vt ita dicam) lenimento refceret. Id emm fimtle prdfii- 
terepofi^lciatum Gultclmus Perreriui Tholofoiiqm Mo^ 
fophiam centum Latinis ^ totidem Galltcis tetrafitchiy 
confcripfit» Hincpegma Cofiali) hahuimus , hinc Banholo^ 
imi j^nuUpiEiam Poefim egregie & folerter elahoratarm 
fnittoenim 'Bocchij laudatum tngenium , qui in hocgenere 
fummumfe artificem prafiititfofiremoque omntum optime 
fofi Alciatum y fi quid mihi credendum fit , Joannes Sam" 
buctts , ^ Adrianus lunius yfua nohis Emhlemata cude- 
rum, quibus nihil ingeniofius mt accurattus adinuentum, 
tjihil diligentius elucubratum aut ahfolutum ejfe confiat, 
Sed vtfuperior dtwe Alciatusfiiitiitaim falior fe priorem 
C^ ingenij folertia , c^ doEirinA laude pr^fittit : quem citm 
hoc in genere prima^ tenere dicam , quas fuo iure mihi re- 
fetere videatur , non efi quod quts fusptcetur me nonmhil 
famd doEliffimorum huius feculi virorum /unij Samhiici^ *' 
uichillis Bocchij detraxtjfe. Id vero fiudij genus mfi fuif 
fet Itberale cenfendum c^ doElo homtne dignum. , noluiffent 
ipfi profeBo virt tanti fuam indufiriam contultjfi , aut ha- 
vas interdum horoi collocafie in ijs quA nihili facienda ejfe 
duxifient, Sed de his iam fatts^ 

Superefi vt breuiter tota nofira commentationis ratio- Confilium 
nem explicem , ijf^ reff>ondeam quos ad obtreElandu citius *uj°h^" 
^kam imitandum paratos foreprafentio.In hac totainettn- Commcn- 
da ratione nihil magis ohferuandum ejfe duxi , quam fcru- *"^°"*"^ 
pos omnes c^ maandros dtfiiciliores , vt locos etiam obfcims 
tnarrare , ^ Emhkmatum p£ne ornnium origenem ex fuo 
fome duBam repetere, pofiremo^ vfum cutuf^ loci fenten- 
ti£ facilempro viriliparte adtjcere.Qua vero perff^icue <^ 
ComTmde ida nobis tentatufitynon dico perfeCitum,alij vide- 
nnt:aliqtiidcertelaboris & dtligenti£ ohferuari noohfcure 
fotefi, doQrim mllm mihitribm darlue latidempoiiHlo: 

mquoL 



m qtio tamcn Ah ijs qHifeyio doEHfmt ^ literis pohtiorihus 
excHlti yfaciltm ali^uam gratiam impetrare miht videhor^ 
^Ham imperitis ^ (jnihHfdAm nehHlomhm , tjni omnia non 
modo temere vellicant,fed, cjHod att Comicm, mfi qHod tpfi 
faciHntynihil re^ttrnpHtant. NHllHm adhnc fcnptorem ie- 
gi, (jui CHilihet in omnihm fatiffecerit. Nam in multis CU' 
ra aut lahor defideratnr^in alijs ingenij dextcritas,aHt Grd- 
CdL lingHA peritia , vel Latind proprtetas : in alijs denicjftt 
mHltortm aHclorHm leclio,am hifioriarHm cognitio : qnafi 
vero virtHtes hts, omnes in fingtdis tam factfe deprehendi 
pojfent, Non enim me latet in Vtrgilij poemate , Semtj 
(^ramrnatici diligentis cfr accttrati operam fipenHmero de- 
(iderari: c^HemadmodHm nec defHnt.qtd itidemin Porphy- 
rionis cr ^cronis commentarijs in HorattHm ohfernern: 
fed certe hi mihi videntnr molesitffmi cenfores,cjHi ciirn ni- 
hilfaciant ,ntiHoqHe fe lahore nohiscommendent.importHni. 
tamen de alioruin fcriptis concjHerHntHr. Non tarnen ik . 
mea cjHalicHncjHe commentatione prAindicatHm alictti ve- • 
lim , cjHafi 7ma tam vniceprohem , vt nolim aliqnando vel 
€mendari,vel casiigari,^ qna fnffficione qnantHm ahhor^ 
ream , qui me propius agnoHertint , facile liherahHnt ; qni 
nihil altHd a dotlis reqmfam, qHxm vt hafce minHtiasfua 
reprehenfione in qHihtts erratnm fiiertty altqitando dtgnen- 
tur : vt in ijs recogmfcendis parem diligentiam atqne opt- 
rc^ impertiam. Non enim nofiros errores emendari fere- 
mm impatienter , neqtte nos vllo modo pigHerit audirepo^ 
tiorafuggerentem cr melioraivt nec mole^Hm erit priorem 
fententiam commHtare , fi qmd minm accnrate traBatum 
mt expenfum k nohis qniffiam conqueratnr. Quod dttm 
facios videri nolim inpnhlica literarum cauft prmaricari, 
c!r ea docere qH<& aliquando putem dedocenda.Quodtamen 
necfine exemplis nec rationihus me prdftatHtHrum intelli- 
gent,fi modo adfit aliqua in iudicando (tqHitas^dftm nemini 

duhium 



iubmmjit ifoflenores cogitatioms meliores efe:dr in mo- 
numemu veterum legamui , Hippucratem ar-jo mediu 
principem cjmdam k fe nonfatu diltgenter iradita , pri- 
mumemendajfe,ne cdteri eii m in idem tmfingerem.ldem 
facium a Af.TuUio meminimw , qui cnm Rhetoria libri, 
qmsadolefcensfcripferat.nonfAtiipUcerentiVt minvu elu- 
cubratos damnare magna parte malmt , (^uam corngere, 
firipfit^ accurattus bbros alios oratorios, quos tamtficri . 
a doElif agnofcimtu. Sed ^ FabiHS duos Itbros a fe pri^ 
mumde arte dicendifcriptos.quod mnfatis probarentury 
expunxit , ^ duodecim tUos vtiltjftmos nobi^ magnofiu- 
dioforHm omnium applaufu dcdit , in cjuibui videtur ^ 
priores emendajje , ^ perfecttus aliquid reliquijfe, .Quod 
iliis igitur tantis viris laudi datum efi in fuis retra^an- 
dis, non debet nobts ejfe damno velfraudiy vt meminerint 
quorum maxtme interefi, docliores permultafcire, non ta- 
men omnia.Itaque vt feueriorem omnem obturgandi an- 
fam pracludam ,fubinde Horatianum ifiud apud eum qui 
fitreprehefurus^opponOyVt ^fetpfum norityQr' erratamea 
me non deprecamem fufiineat» 

Si quid nouiftis redius iftis, 
Candidus imparti : fi non, his vtere mecura. 
Lmetia cix lo, l x x x. 




IVLIl Ci£SARlS SCALIGERI EX 

LIB. POETICES VI. DE ALCIATI 

Emblematis I v d i ci v m. 

A*t ci A T i , praster Emblemata, nihil mihi vide- 
recontingir,ea vero talia funt , vt cum quouis in- 
genfo cei rare poflint. Dulcia funt, pura funt,elegan- 
tia funtrfed non fine neruis, fentenrisc ver6 tale8,vt 
etiam ad vfum ciuilis vitsc cojiferant. 



LILIVS GYRALDVS L I B. 1 L 

D£ POETIS NOSTRORVM 

tcmporum. 

A L c i A T V s poteft inter Poetarum collegium 
& confortium reponi , eo qupd eius extant carmina 
plurima diuerfis in vrbibus lam impre(Ta,vt fiint epi- 
grammata & Emblemata. De hoc enim illud verifli- 
me dici poteft quod eft apud Ciccronera cie Scasuo- 
la,Iurifperitorum cioquentiffimus, eloquentium la- 
rifperitiffimus : addam ego,& polyhiftor, bonufque 
Poeta. Scd noftra commendatione non indiget AU 
ciatus,qui fuis fcriptis iam toti orbi illaftris & cla- 
]pus habetur. 

BARTHO 



BARTHOLOMifiVS ANVLVSi 
libello ciii nomen fecie de lurifprudencia a primO 
fui orcu ad Academiam Biiurigum dcduda. 

ALciatus tandem Alcidfs vchit ahfr,^ jikey 

^d Gallos vemt tamo eiiti nommt rnoios, 
ty^pperultque vtam rupas per vt Annihal alpes^ 
Qna fuafida comes iHrif^rudsmta, rerum 
l^e^ma, ad regni tranfcenderet intim& Fransiy 
Huru Biturix , mediam ^uam totam ampletiitHr vrbem 
Francta ^Metropolu gremtofelice recepitj 
Hunc Biturix magnis excrpit hononhtu, ampla 
Ei mercedcyprtus quantam non ceperat vllus, 
ty4c Saluaton (ojui munere funilm honefioi 
^dmquefenex erat emeritus) fuccedere fecitt 
^rimns ab Aufoniis Uges regionthw tUe 
Tranftulit ad Gallas dotior clartjfimus arast 
DoElrinA humana paritery Iwlfgue perttus, 
Elocjtiio poliens, Itngua ^ polyhifior vtraque^ 
^rimw ^ tlie tuba veluti clangente vccamt 
^yMUittam adiurufiudiofos vndique mundi 
^arttbiii ex vanis turba coeunte fiecfuentes, 
^Auribm appenfos dtcentu ab ore difertoj 
fj^trantefque virum tmtumftia verha fonantemi 



I O. M; T O S C A N V S S V O 

.Itahx peplo, lib. 3. 

CHara mihi ante alia^ vrhs nolhdgentis origo, 
Et cm dcbentur teneris documeniafHh annui ^ 
^rim0 rneis , c^uam nata\i prdporUmu^ ora, 
fnfuhrHmreginAtihiqHomHneregratcs 
ZJberiiu referam.cjHam ji ^juo fidera adihas 
^yficiati dternis intexam nomina chartis ? 
Qariiis hoc mnprifca ithi , non vltimafecla 
Q)nceffere decw : prtnceps poUtita negando 
Barhariafan^a hen legum myfteria mcnflro 
HercHleapurgamtope.ijrviHaciaferro 
(foUa renafcentis fuperattit ^ ignihtes Hydr£. 
Hic cjuam compedth^ mtfere conftrinxerat andax, 
fnfcelm omne dolisfucans violentiareUum, 
fuftttiamccecoprodHxitcarcereinaHraSy 
Fuliendiciue artes fnhlata amhage retexit. 
^ijyargine qua Siculo tellus ad littm iherum 
"^P orrigitur , cjudque t/^monias declinat ad ^rCtos 
^n Scythicum pelagus, ripdmqHe binominis /sirij 
"^^fe quihus lahor eftvcterHm decreta Qmritum» . 
Hoc duce facra petunt prtfci penetralta iuris: 
Hoc fine tuta via eft nuUi, veftigia fi quu 
^lterim premat, in pracaps huc deuiu^ error 
Tranfuerfum trahityC^ fterato ftuftrat honore» 

Andraeas in Alciato, Mediolanenfi pago natus, 
fcxcentos ante annos a barbaris hominibus capri- 
uam detentam lurirprudcnciam primus in Uberta- 
tem aiferuit. Ab iUis enim clegantiflima vctcrum 
lureconlulcorum rcfponfa , foedis ^ & ineptis com- 

menrarii& 



mentariis deturpatajocis etiam innumeris obinfci- 
fiam deprauaca reftituit , & priftino nitori rcddidit, 
fuis ea doi^iilimis xque ac elegatjciflimis notis iliu- 
ftrans.Teruntur quotidie do^oiuni manibus nume- 
rofa eius de lure Ciuili volumma, quibus magiftris 
apud Tranfalpinas nationcs iliuftres cmet6runc 
Iurifconfulti,Duareni,Cuiacij,Zax^'j,Hottomanni, 
vel alij quorum fama peruuIgataett.Poeticam foeli- 
cifEme eum attigiiTe argumento funt Emblcmata 
toties Typis recufa , atque in Italicam, Galiicaro,& 
Hi/panicam linguam conuerfa. 

(* 
e 5 





V. c 
ANDRE^ ALCIATI I. C. 

MEDIOLANENSIS VITA. 
PER CLAVDIVM MINOEM 

IVRISC. CONSCRIPTA. 

Ndreas ALciATTsin pago Alciato 
feu Alzato Mediolanenii natus,e nobili Alc.a- 
torum familia, lunfconlulcorimn & poiito- 
rumhominum gioriam incied;bili lludio ac 
virtute longo poft fe reliquit interuallo. Is 
adolefcens cum primum ingenij cultum ca- 
peret,non poenitendos inftitutores a quibus edoccreturjna6lus 
cft, fed maximc lanum Parrhafium, quo Romas ac Mediolani 
literas humaniorcs fummo oranium applaufu docuit. Eas pri- 
masartes Alciatus auide arripuit, fcque iis non lcuiter tinxit, 
carum tamcn vfum omnem ad peritiam iuris,cui fe totum ad- 
dicebat,optime rcfercndum efle duxit,vt ea ftudia , in quibus 
ali j, tanquam apud Syrenios fcopulos confcnefcunt , huic vni 
ancillarentur. Ille itaque quod fcrio & percupide eam \\ins 
fcientiam perfequeretur, breui admodum fpatio temporis ita 
promouit,vt dignus exiftimaretur,qui DodVoris infignibus co- 
honeftaretur. Eo primum honore donatus fic ab omnibus fu- 
fpicicbatur, tantamque de fc admirationem concirabat, vt de 
rcbus etiam grauiilimisj&quas non nifi veteranis & longo vfu 
cxercitatis viris proponi folitas elfcnt , argute politequc rc- 
fponderet. Rogatus enim a Quarfitore,quem appellant, ha^re- 
tica; prauitatis dc re admodum perplexa & dubia,qua:que iam 
antc multosfane dodos,tum Theologic^e rei pcritos^tum iu- 
risprofciroresexercucrat,ita fatisfccit.vt Quasftor ille no tam 
ab homincquam ab ipfo edodlus oraculo abierit:agebatur de 
fupplicio Lamiarum,& earum mulierum qua: veneficse aut for- 
tilegx vulgato vocabulo nominantur : fed cum Lamvarum feu 
ftrigum non efTct vna fpecies,ex iifque alia: dicereritur in Cra- 
eem imminxiffc ,Christvm Dcum abnegalTe , prasfentcs 
jpfas & vigilantcs, vencficiis atquc deuotionibus infantcs ex- 



VITA ALCIATI. 

tinxiflc : alia: nonnullx aliquando matribus intcrminatac , no- 
£lu ad earum filios , quamuis foribus obferatis , valuifquc oc- 
clufis irrcpfiiTc , eos falcino prcnifle : quos puetos conftabat 
morbo rcpentino captos & mcdicis non cognito dcccfliirc. 
Rcfpondit in has iliafquc «^xltorem dcberc luofungi munc- 
rc. Quanquam enim ( dicebac ) ex iis alix reucra, & vt vulgus 
loquitur,petfonaliter nou acceflilTcnt , tamcn id Lcmuribus 
fuis vidcri mandnlfc. Qjiardam etiam nihil vltra cgifle arguc- 
bantur » nifi quod lub arbore Tcllina chorcas duxiflcnt , quod 
camcn ha: negabant. £c ea quidem vna fufpicione,quamquam 
folo vulcri rumore va^arcturrcas tamcn volebat Quarftor tor- 
wientis fubiici , eo quod in fauoiem fidci ,confciorum & con- 
fcclcratorumtefliimonium admirterctur. Alciatus, contra, id 
vcr-im.ie iis qujc vigilrinrcs vidilfent , non qua: dormientcs & 
in fomnisrmukaquealia praeclare quibus totara hanc qujcfliio- 
nem foluit,vt nihil ad eam dubitationis relinqueret.Ergo Mc* 
diolani per triennium moratus , fefc foro parabat , munufquc 
aduocationiscum aliqualaude, cert^ magna fide ac reJigionc 
fuftincbacjcum nomen cocpit cius ad carteras nationcs, nedum 
fuos Italos propagari. Accitus cnim eft ad publicum profitcndi 
munus ab Auenionenfibus , propofito ei ftipendio fexcento- 
rum cum nanquam ad eum dicm cathcdram,quod ipfe ait.con- 
rcendiflct,qua in vrbc pcr aliquot annos ita ingenium fuum & 
induftriam probauit,vt vnus pene intcr laudatos iuris interprc- 
tcs,folufqne cgregie do(flus pracdicaretur.Ea hominis famacK- 
<:itatus Franciscvs i. ingcniorum folers & munificus 
acftimator, Alciatum ad Biturigum Acadcmiam vocauit, anno 
Chriftiano i ^i^.honorario illi duplicato, adeo vt pro fexccn- 
cis, fecundo fui aduentus anno, mille & ducenti prxftarentur, 
Qu3. in vrbe Gallia: celcbri, & qua nobilium auditorum frc- 
qucntia quantum ille laborum fumma fua laudc pertulcrit.id- 
quc quinqucnnium explerit quo fuit in Gallia.Siiperfunt ctiatn 
kodie teftes longc raulti, laudati viri,qui Alciatum doccntem 
audiuerunt:teftcs ctiam libri cditirternadigni mcmoria,quos 
illc fuccifiuis horis fummo ftudio , parique ingcnio rcliquit. 
Cum cnim ad laborcm , non ad otium fc vocatum amagno 
principc, & in Academia Galliarum florcntiflimaintclligcrct, 
ne quid dc ca Iaudc,quam multis magnifq; vigiliis confccutus 
erat,imminuipatcrctur,initium duxit ab ea Conftitutione,qu5 
cft Dc quinquepcdum pracfcriptionc , magna omnium, fancqi 
dodtorum hominiim ftdmirationc , coquc fucccflu laudis ,>cB 

is 



VITA ALCIATL 

is labor , vel potius indcfeffi animi cont-cntio , lanuam famac 
nunquam intermoricur^ aperuerit. Non eftmihianimusfin- 
gula pcrcurrere qxix magna dodlrinx laude, parique dignitatc 
toto eo quinquennio pecfecit,eiusorationcm vix pofTum iran- 
Hlirc quam ilie habuit ex tcmpore cum Franciscvs Rex 
auditotium cius ingrelTus , prarfcns intercflet.Eam vnam lau- 
dem c multis non vltimam fuifle cenfemuSjtanto principi pla- 
cuiiTc , cius auditoris animum demulfifre , vt quafi Rcgia illt 
maicftas lurifprudentiae in fuo fedenti folio fafccs fubmittcrc 
vidcretur. Ea viri adpublicam vtilitatemnati virtus ,cum in 
difis incrementum caperet ,Franciscvs SfcRTiA 
Mcdioianenfium Dux , fui popularis amore ac gloria captus, 
cum moras ned:entem,pcneque tcrgiucrlantem ad patriam rc- 
uocauit :vtquc omnem excufationis remoram intercipercc, 
fenatoria dignitate omauit,& vt Ticini docendi partesfufti- 
neret ab co impctrauit. Oratione ea quam pubiicc Ticini ha- 
buit fatctur ipfemet fede longinquis rcgionibus a principc 
Sfortia fola virturis commendacionc agnitum , fuiffe rcuoca- 
tum,& fumm^E digniratis codicillis ornatum,amplo etiam do- 
natum honorario vt profciTionis munus obiret.PauIopoftccr- 
tis dc caufis Bononiam, ftudiorum omnium altricem pctiit, in 
qua totos quatuor annos ea celcbritate ius ciuilc docuit , vt 
nuUus fatis doduse fcholis redirc putarctur,nifi qui Alciatum 
audiuiiTet. Quod quortes animo compledlor , fuccurritillud 
Homericum de Tircfia, 

Nam pra:ter eloqucntiam, qua ilie vnus fua astate prudcntiam 
iuris illuftrabat,lingu2C vtiiufqae cognicionem,qua fuos ^equa- 
lcs omncs antcibat,ingenio adeo felici & vbere hiftoriam om- 
nem vctuftatis hauferat & cxprcftcrat , vt nihil pcnitus igno- 
rarc videretur : iuris labyrinchos ita ingeniose penetrabat , et 
myfteria pure difcrteque tradabat , vt vetcrum laudcm pcuc 
ad«quarcc,recentium induftriam facilc fuperaret.Ticinum rc- 
uocatus , ita iubentc Carolo Imperat ore , per an- 
nes aliquot illic rcfedir,nihil dc incoeptis laborib' remifit,glo- 
tiam quam tot vigiliarum impcnfis meicatus crat , auxit , vt 
putaret fibi cxemplar propofitum Herculis, cui apud Tragicu, 
finis vnius laboris , ad fequentcm gradus pararetur. Fcrrariam 
deindc inuifit, Ducis H e r c v l i s honorificis addudis con- 
ditionibus , & proftratam Academiam ea folertia exrulit, oua 
«eteras eucxcrat , pcncque cxcitarat. Ea in vrbe , vt in aliis 

1 1 



VITA ALCIATI. 

quas incoluerar , noft modo viua vocc profitendo , fed & per- 
multa variaque fcribcn^io id cftccic,ne viu>s& prxfentibus mo- 
66 confu!etet,fcd & pofkns idem multo cumulatiu<; praeftarct. 
Poft mulcos tandcm percgrinatioaum laborcs, Ticinum repe- 
tiitjin caque vrbe fuarum fortunatum tabulas poftremocollo- 
cauitidocuit trcs, quatuorve ad fummum annos, vir qui nullis 
aetatis diflBci4ltatibu«,ncquc quictis alicuius, quam capere po- 
teratjblanditiis dclinitus,acirpto opere ac ftudio cellauit. De 
quatamen adco frcqucnti concurfatione, quam plerifque fuf- 
pc(f^m pr^fcnticb3r,fciplum pubbcc ita purgauit,vt non teme- 
r« rationcm probabilcm rcddidGric. Quid enim li Auenionc 
primumjquid fi Ticini,Bononia:, Biturigibus profcHus fir.ran- 
quam qui nufqwam polfct confillerc ? prompta enim cxcufatio 
hzc ilii fuitinam dum bcllicos fuiores fubterfugcret tutamque 
fuisquietem ftudiis perquircrct,diatiflimepercgrinatum,prin- 
cipumque iuffionibus huc atque illuc agitatum certam fedem 
tencre Hon potuiHe dicir:enimuer6 meminerat Plautini verbi, 
Di nos tanquam pilas,homines habent-.ita (e raptum inftar li- 
gnor'',qu5e pro fluftaum impetu feruntur, varieque agitatum: 
qaicquid tamcn erroris hoc fueric,in pub!icam femper vtilita- 
tcra cefTille. Aliisictiam rationibus inconftantiachuius culpam 
(depredabatur nc^minem eire diccbat qui Solem vitupcrarcr, 
Ouod dum radiis & calorc fuo cundla viuificcr, ambitum terraj 
omnemcij-cumquaquepercurreret,nec^emquam,qui eo ani- 
mo fixis ftellas Uudaret, vt errantes improbarct. Celebratum 
Homcri carminibus Vlyftem,quod mores hominum multorum 
&'vrbes viderir,f'cd & philofophos veteres,vt Pythagoram,ria- 
tonc.m , Apollonium , aliofque multos, dodirinjc caufa, pcrc- 
grirtarioV.cs maximas fufcepifle^Dionem Prufienfcm, quod ad 
Celras & Sarmatas fe contuliffet , tanti a Traiano Impcratorc 
foiflum vr reuerrentem aureo curru exccperit:& Ariftotelcm,ci 
qai ciuilis adminiftracionis ftudia profitcretur , admodum 
conuenire percgrinationem,eiiftimafte,idqucHippodami Mi- 
lcfij cxemplo,qui diupermultas vrbes errauir, priufquam ali- 
quid fcribcre fit aggreflusjdcm de Lycurgo, Solone, Zaleuco, 
Philolao . multifque prastcrca aliis prodirum , hinc illud So- 
phoclem, «.<j(p< /4"«» «^« tov xec>\ot5 t^d^eujmgvcc, domi mancn- 
dum cunda cui funt profpcra,fapicntes dc iis intelligere dun- 
taxat,qui priuatim viram agcrcnt,quique domi & in otio mar- 
cefcere citra publicum incommodum po/rcnr: alioqui publico 
Iktcrarum profefTorijqui verfarctur in hominum luce & fre- 

qucntia. 



VITA ALClATt. 

^acnm> haudquaquam conucnirejlinguain quxplurimisAca» 

demiis prodefTe poilic,intra vnius loci canccllosjin quo proptct 

bellorum ilrepitus & horrores gymnafium nuUum fit, conclu-^ 

dcre mulcum profeciire hac ratione pcofciTores alios:iibi pere- 

gre agenti firmiilimum femper fuiifc in dodrina pr^ridium:lc- 

galem hanc profeiTioncm fibi tanquam Palladis aegifera: ciy- 

peum, quo fuberatas Gorgones , ideitmonftra omnia fabulx 

prodidrrunt. Et hscc quidem ilie,vt pafRm mulca de fua perc- 

grinationc : qaam tamcn tam crebram locorum mucationcm 

nihil moramur, quin potius cximiam hominis iolertiamad- 

miramunlile.difciplinarum liberalmm,iiillori2eomniSjGrajcas 

& Romanae iingua: fretus fubfidiis, iuris iludia nitori priftino 

fbeliciter rclVitujt, semulatus Tctcres quofdam magni nominis 

-lurifconiultos, Kerennium,Modeftina, AntiiliumjLabeoncm, 

Attdum Capuouem,ali6i'que,qui pares fucre in vtriulque iin- 

guarcognitionc artiumquc meliorum facultatc. lam veiO''!! 

<^uid aliquando inter difputandum pionunciaritaduerfus^iect- 

ptas a.maioribusopiniones,hoc nonto animo fccn,vt le<^o- 

rem cciam relu(^antcm in iuam fententiarh percraherct, (icuti 

obic£bim iili fuit aquibufdam maleuoits,qui omniaeinscoa- 

filia iinilf re accipcrent. Muita cnim dum doccrec , varia quafi 

fcrcula, vt in apparatilltmo conuiuio iolitus erat apponere,ex 

quibusquod magis fapcret , vocati conuiuas pro fuo arbitrafu 

eligerenr.In qua tentanda iudiciorum alea,quam fc prudentcr 

& circumfpccle geifcritiid argumenco eft,quod i"e ad vtrun<]UC 

compararit:vt fitorte populari auraexciperctur , non idcota- 

mcn exfultarct:didicerat enim cx Biante, plures cfte malos ,& 

non quicquid continuo multis placeret,id fapientibus arride- 

re:contra ii paucis probarecui-,nonide6 remiccendnm animum, 

cum, defcrco ab omnibus audicoribus aifcipulo , Ancigenides, 

mihi canc & Mufis, dixerit.Slc cnim aduerlus infanam homi- 

num,quorundam petulantiam , adcoque caninam facundiam 

fcfc obfirmabat , vt nequc cauiliis moueretur, neque coniiiciis 

ab incoepto curfu reuocaretur, Qua de re ramen maturius 

paulo poft. Duodccim pofl: annos , ciim ciuilis & Pontiiici/ 

iuris profeiroriis infignibus donatuseiret,Paradoxa&difpun- 

ftioncs in publicum emifit. opus,\tipfe dicit , claboratum 

horis lucciliuis , & a candidato adhuc & tirone. Qjioties 

cnim ea qux k fuis dodoribus accepcrat , ftudio iplc fc- 

cum perpcnderct , fi qua clTent qux probabilibus argumen- 

tis digna rcfutatione vidercntor^ne quod occurrebat mcmorii 

1 J 



VITA ALCIATI. 

protinus exciclerer,quibuf<iam quati aducrfariis dcfcribcre con* 
fueucrattqux omnia tum in manus accepta,cu paulo accuratius 
expoli^Tetjin codicem vcrafqi tabuias refercnda duxitjtandem- 
que ftudiofis omnibus communicauit. QUjOd opus non tam vt 
glQriam,cuius ilia xtas folet efTc auidinima,captaret,3 fe fate* 
tur edilum,quam vt racionc aliqua Dodorum, qui tum ftudia 
iurisproficcbantur,iudicium c6ucllcret,qui bonarum litcrarum 
cognitionem non modo lureconfulto nonneceiliariam vbiq> 
allcuerabant, fcd contrariam potius . & fcriis omnibus ftudiis 
blandaquardam & illici voluptate repugnatem:quapropter non 
fecus quam a nauigantibus Homcricas illas Sircncs, euitadam, 
Vlyfriiqi fcqucndum cxemplum,qui fe malo nauis iliieairct,fo- 
ciifqiaurcs ccra illcuiircc,nc vocum modulatione capti a ccrpto 
curlu abcrrarenc.Q^a: camen quia dici ficrique hominum mo- 
re agnofccbac, qui ca facilc afpernarentur qua: aifequi jpii non 
poflcnt,a fuo propofico non difccdebat, nihiloque fecius indu- 
Itriamfuam excitabac.Inccrdum camcn eorum conuicianonfe- 
rebat,qui quod elcgantius quim cxitn difputaret, pro obfcu- 
ro incellebacur vulgo ,adc6 vt impcriti audicores ceu nofbuse 
adSolcm caligarcnt:quinetiamaliquando inclamarcnr, /Ttdo- 
£iius hquare^fed ^perttus.Quod tamcn no tam auditorum,quam 
Profcllbrum iudicium fuic,qui crefcenti gloriae Alciati apcrtc 
inuidercnt.Ex iis Do^boribus ncniincm in prctio fuilTc habitu 
conftat(vno aut altero exceptis)qui non omnium aliatum ar- 
tium rudis ellet.Satis igitur fibi fadum eo temporc arbirraba^ 
tur,(i fuum litcris humanioribus honorcm feruaiTct , iungiquc 
cas fuastatc fapicncixftudiis pofte docuilTet. Quod dum viua 
vocCj& fcriptis conacur, iurisDo6tores tanquam transfugam 
eum infc(flabantur,iidemque libris cdicis lacclfcre non dclmc- 
bant,apudhumanitacis vero pcofcllorcs, tanqua omnino alic- 
nus cftctjnec iihi locus , nec racio vUa conftabat : quorum alij 
cum tantoairi folucndo non efle,alij prajdiis prxdibufquc non 
fati$ idoneum:ali j alia cominifccbantur, quo fa6lum,vc maxi- 
mam apud omnes inuidia, glorii' loco, adcptus fibi viderctur, 
& huius incalfum ca-pci conacus txdcret,vel potius malo edo- 
6lus laboris cu pa'niccrcc,donec paulacim lil^ri quos cmiferat 
in publicum,& doccndi racio qua fcqucbatur,m mulcis gym- 
nafiis fefe iniinuarinc.Ncc vcro ipfc,quotics occafio fcrc, difli • 
mulat fe reie»5Va feculoru aliquot ancc lapforum cofuccudinc, 
quaiuueniseratamplcxacus,ad imitacioncm prxfcripcam vc- 
tcrum iuris explicadi racioncm omni conacu ftudioquc rcuo- 
(aflc.Scd quod obferuaret cflc qui barbaras & impolitas intcr- 

pretationcs 



VITA ALCIAtl. 
pretaciones eIegancioribusprxfcirenc> & cricico negledld cuffi 
acauis vcfci mailenc glandibus, cum piimum hanc difciplioaJa 
proficcri coepic.eo quod nondum fibi cancum au^oricacis com- 
paraiTcc, reruircrcenseac cempori copebacur, quantumque ficri 
poccraCj ftudia fua difcipulorum auribusaccortimodabac.^ncer- 
ca camcn de crica vulgataque docendi ratione idcncidcm cjuc- 
icbacur fuofque moncbac, ad vcilitaccm publicam valde pcrci- 
nuiffc luftiniani cdiclum obfcruari , & eam ftudiorum fco^ui 
mcthodum, quara ipfc prxmio Digeftorum praEfiiiffcc. Huma- 
na quadam curiofitacc dcccpcos longc mulcos m odum non tc* 
nuiire,& eo plane deucntum,vt Alciacus ipfcquique in codcm 
ftudio vcifarcntur , dare manus confuetudini pridcm rcccpca( 
cogcrencur.non enimxquales,nonaudicorcs, non gymnafiorii 
pr2Efe(f!los omnino pcrmifturos anciquatum & obfolctum rao- 
rcm in vfum reuocari , pluris eos faccre ccrptam ducencis ab 
hincannis docedi viam,quam lcgiftacoris ipfius iuifum. icaquC 
fe ea dcre fecutum fore pofthac , ncquc moturum co nomine 
concroucrfiam , id nihil cffe aiiud quam aducrfus corrcncem 
nacarc,eique le difcriminipcrmittcre,vt qui 

Fenur Ojuti aurig.i.r/etj te audit currw hAi/< noi: 
In quo cum diutnis hsefiirec , non dcfticic camca qiiin ie Cocum 
componcrcc ad vctcrum imitationcm:non tameR,in tanta opi- 
■ionum varictate ac dilfenfione, alicui fedtsE nomcn dcdit, aut 
in alicuius magiftri vcrba iurauic, quod opcime cenfcrcc , Yc in 
omnibus aliis arcibus,(ic in ca maxime quam profircbatur, pri- 
mas parces cencrc fanum iudicium,Yixqi fieri poffc , qui nacura 
dubia: fanitacis efTec, idcm icgalis rapicnciae ccrcus dodlor cua- 
derec, Nec vero cft quod quis cxiftimec «cuiai/itH auc cciam ^<<* 
A<a;7i«« eum ftudio capcum quxdam fuo cemporc innouaffc, 
auc fecus docuiffe quam qui fuperiore feculo floruifTcntjfi qui- 
bus locis errailc vetercs doftorcs animaducrterec ,corum no- 
minibus parcebac , fcd canquam aliud agcns oftcndebac au;icc« 
nus eis ftandum cirec , in quo fuu candorcm certe laudandu ex- 
hibuic. nouerac enim cribucu fuiiTe vicio Ariftoceli , quod quat 
copilaiTec^eis accepta no referrec a quibus acccperaticoncra vbi 
cos peccaife animaducrcifTcc^nomtnacim carperec acqjinfcda* 
recur.fibi luris interprcci agcndu cfTe modcftius , quia moralis 
quam proficebatur iapiencia , hoc ceu inhumanum & inciuilc 
non admitterct, altcrcandi ftudium ciufmodi ad nihil confcrrc 
aliudquam arcis opprobriu , ncc ccderc in laudem alccrcancis. 
Eo confilio Alciatus fua ftudia publicz vcilicaci prodcflc vo- 
luic , lc cicra omacm ambicionem bona ^dc fuos audicoics 

i 4 



VI TA ALCIATl. 

dociiu. Vidcbat hGminimi varia cfTc iudicia, &quot capita 
totienCus: clle quibreurtatem eam aftcdarcnt quam vetcres 
Dynus , Oldr.idus , Rainerius aetatc fua fecuti funt , alioS; qui 
copiairtTnaiorcm vcllent, etiam citra acumen vllum,qualis 
iii Barb^cio , FelinO , aliifquc nonnullis agnofcitur, quoldam 
llibcilid pcrquirerc , & cnm Aretino, Socino, Ruinoimaginari 
inatle ,'vel eti^t^QciTHt y^ 'z^pc^^vfi» r »)Ai«v, peraera incidc- 
re , & citra Solem <"ara<;erc , quod de Socrate Arillophanes ait. 
Sc<\ ipfc longo vfu didicerat , ncmincm vnum fequendum effc, 
.1: optima quajqnc de (inguiis decerpenda : quod prudentiac 
opus plane (ingulai c ab codcm perfecutum , ncdum tcntatum, 
quo fuuin lurifpiudentia; lumcn reddcrer. Dc elegantia vero 
& politogencrcdiccndi , quain in iui Dodores non fercbant 
rfiorof» qiiid.im vetcrani , vt qui a fuis magiftris perfuafi crro- 
rcm vfu confirmatum mordicus tenebant , illc qua^dam difpu- 
tauit , idque fuis vigiliis confccutus eft , vt vindla barbaries a 
philofophia^ iuris lacifundiis ablegarctur. Quodcum faccrct, 
tion tamen veterum , doilorum fane homir.um , au<ftoritatem 
el'iiiiauir: de iisfempercandide fen(it:eorum dod:rinam magni 
fccic, quanquam fermoniselegantiacarucrint :idenimvitium 
non hominum.fcd trporum fuiflc perfpiciebat.Conucnirc qui- 
dem lurifconfulto orarori.E artis facuItatecenfebat:faciliorem 
enim adirum ad ius Quiritium prasilare , non tamcn corpus 
cfficcre , folam ciu«; fuperticiem colorare , maximos fuiffe ju- 
riitbnfdltos Bartolum, Kaldum, Caflrcnfem, Accuifium, quos 
conlhcne fummisquidem labiis politioresartes attigifl'e,coru 
non ferendam ccnfuram qui lupercilio grauiflimo in cos in- 
ucliQrttur eo vna nomine quod bonarum litterarum rudes ex- 
ttrcrinr:id enim pcrindc eitc ac fi quis minoris Allrologum fa- 
cia:t; quod Muficam ignorct :Galcnum prajfbntifTmnim medi- 
CUm'n\illo habeatin numeroquodEuclidisgeometra?nuquarB 
cirtihG in manii'^ fumplerit.Eos itaque lummos iuris Doctores 
euolitcbat , quospropter ihfigncm pcritiarh colcbat imprimis, 
ncquc ob lingua; minus polira.' horrorem dedignabatur : intc- 
rea tamen quicquid ex corum fcrtilibus areis-nd fuum excole- 
dum {hidium colligch.i'?, pifhirLatinarque locuKionis f^uniis ir- 
rlgabat;Ouod apertitrs qualirahtca fibi faciiindiim cenfuit ac- 
ciriis in fch()lam Biturfgum ,Jcum tertius Pandedarum tomus 
pro legc Academi;i?cflcc expli-cmndits : titul-um criini de verbo- 
rflm obligacionibus ad explienndum cftaggreiftfsVint]Uonon 
[>raJcCTmirtebat,quaj a Bartolo & recctioribus copfofuis & acu- 



VITA ALCIATI. 
tius 6b materix fubciiitate explanata fuerant , qualia funt quz 
ad moras purgationc» , qua: ad poenaiis ftipulacionis commif* 
fionem , quae ad renuntiationcm fideicommiiTorum pcrtinent. 
£t proficenti frcquentes aJerant nobiliflimi ex Gallia,Germa* 
nia(]ueadolcrcentcs,cjui eius dodtrina: iiiicio capti , caque 
Suadx meduila non lcuitcr allcdi , vna cum riris doAiflimis, 
qui ei frequentes aderant, mirati tamen cum tritam in fcholis 
& nimiu patientcr approbacam doccndi rationcm confciSlan, 
ftimulos ilii admoucrunt , ne id quod fcirct mclius & politiiis 
cos ita cclarct,vt inaidere vidcrecur. Cum er^i^o incufabant ilH, 
vt qui ceu Plautinus Euclio , quos ia pe(filoris penu thefauros 
habcrec,occluderct,nec in apertum referret, dicebant nihil ab- 
furdius^quam qui optiraaqua^que habcret in manibus, ad imi- 
tandum ca non proponcre , obferuabanc eum aduerfus legum 
fcica qua; tradaret ipfe , non folum faccre , fcd & rccentiorcs 
alios iuiliirc luflinianum h^ Triau interprccaciones ficri,nihilq5 
magis fcmotu ab anciquoru vfu & confuccudine,quam toto an- 
no decem leges magno apparacu explicare,verbofeq; commen- 
tarios conficerc,capifle quidem Pyleum,Acur(ium,Azonem,& 
glofTemacum fcripcores alios,quod in fefuit, leges ad litceram 
explicare, nec idcis infelicicer cefliire negotiu.-fubfecucos Bar- 
tolum , & qui didafcalici rcde nominancur, vt func Caftrenfis, 
Alexandcr, lafon, qui cercis dodrins limitibus & canccllis ius 
conclufere, hos non parua laude dignos, fuoque leculo princi- 
pes habicos,non putabant efle fequendam nouifiimam opinio- 
forum fed:am non mulcis ance annis enatam,qua; modum om- 
nem exceirifrec,qu2Eque iam in Iludiorum perniciem rerinere- 
tur,hos elFe vt vipcrinos fcrtus parentibus exitiales,vc qui arca- 
tcpofleriores feniorum fententiis aduerfarencur , omnemquc 
horam quamdoftiinx impendiffe dcbueranc,concradicendo 
in(umcre,deBartoli verbis, aiebanr, n- n dcbcre Dodorem ica 
anxie foUicicii in multis & a prdp^dftco alienis immorari , facis 
eile quod (enriret incclligi , & breuitcr admoneri, clarioreque 
ordine quam fccilTet ipfe : non illtus rancum , icd carcerorum 
fenrentiasjfi c|U2c ad re facerenc, addutendas videri, fc minimc 
probarefacebantur Doftores eos qui fuggeftus paflim occupa- 
renr, <^uaruor aut fex ad fummumkies toto anno interpretari 
fblitos.Alciatum centum pofI^^:& quot illi conflitutiones,eum 
rotidem incegros cum fuis titulis cra'ctatus,illos, viros quidcm 
honos,fed non fntis eiiuditos, fola in rubrica tres menfcs infu- 
d2re:qua cx ieCl:ionum pompa nemincm fere doCliorem redire 



VITA ALCIATI. 
domum : multos fcd ignaros Dodtorum laborcm admirari, 
paucos qui inde aliquid prseficerent. £r ca quidcm fane vehc- 
menti & acuta auditorum oratione permotus Alciatus , vt qui 
fc omnibus vtilcm & morigerura dod:ore prxftarc cupcrct,po- 
ftca non ni(i pcrlpicua & luculcnta oratione docuit ,Don nid 
qu2c optima elTent propofuit , immo iudicio & rationc fuis ca 
conuiuis apponi voluit qux confcrrcnt ad valctudinem , non 
qu« cuicjuefaccrent ad rtomachum.lam vcro cum ipfe fuo mu- 
nerc dafuiigi polfcc vnius horas (patio,iTiakiit tamen clcpfydras 
duphcare:nempc vt viua voce,integra bora doceictialrcra vcro 
di<t>arct cjuo qui pollent aut etiam vcllcnc cxrcribcic, id ccu 
auifVorium ab eo confequercntur. Opportune id ^]uidem & in- 
gcniofe cogitatum abeiudit:o homMie, c]ui citrafucum omnc 
doccrct.jntclligcbat cnim lutifconlulto mcmoriam effc mai^ 
mc nccclfariam , quam non parum obcundeiet aut etiam im- 
minucret anxia ili.i cogitatio,qua: circa iunsfubtilesquaeltio- 
nes implicaretur. Polt auditionem ideo a/Iiduam & diligcn- 
te non pofle lcuari melius,quam icriptionc obferuabat:quam- 
quam cnimcifcnt aliqui qui valerent cxccllenti illo natnrae 
bono,mcmoria tame & temporis interuallo,& curis inteidum 
hcbetari,«]ua;da iujipfo orationis curfu minus ab auditore per- 
tipi,qu;;e ex Dommentario facile intelli^cict.Quam prxclaram 
fane & commodam docendi lationcm pierique poitea lunt 
omni conatu perfccuti, fcd ncfcio an ex nuiltis pauci llnt allc- 
cuti. Ex hoc llagranti itudio lummaque animi contentione ad 
id glorix perueiiic quam nuncjnam antc ipecaucrat , id non fe- 
mcl falfus eft, vtad idcm lludiorum iter ingicdiendum adole- 
fcentcs cxcitarct. Bellica pnmumclade afHic1ocenfu,cum nuf- 
quam in patria pedcm ligerc tuto poifer,ad profcflioncm iuris, 
quam facram ancnoram vocat , fc confugilfe ait:ab ea falutcm, 
honoLcm,()pes, fummu deniquc decus cife confecutum. vtque 
Zenonem Jixiffe ferunt, cura naufragus eiiataflet, fc nunquam 
fclicius nautgalle, quam cum rebus amilfis vacare philolophiae 
c<rpiflcc:lic Alciatu,cum in patria nimio otio marccflerct,atro- 
citate bellorum tandcm cxcitatum cocpifle pcregrinari , & ad 
difciplinam confugifle,qua£illi fucrit vc Myrtili clypeus.fuiirc 
illum ingentis animi militem, fcuto dimicarc folitum, quem, 
cum adexpeditioncm maritimam nauigaflet , iubmcrla fortc, 
Bauijcidcm clypco innixum , in tutum ic reccpilfe, Dc hoc le- 
gitur cpigramma Grxcum,quod ipic retulit in claflem Emblc- 
xiiatii.Id eiufm©di Qi\.-'-rrB$na pertcU imis effu^i Myrttltu armis» 

Cum 



VITA ALCIATI. 
Cumpremtrerquefolo, cum fremererque falo. 
Incolumtm ex acie clypeus meprdfiittt, idam 
Nauijr^gum Mpprenfu^Jitttit advfqug tulit, 
ProfeftionisTautcm ad alias nationcs occafio quanquam non 
vna cflctjcam lamcn a multis cxt«is appcobari voluit , non fe 
▼ltr6,vt omniscgcntem opis, crronem, & ignotum obtrudeic, 
hic nc quidem polfum trandlirc fanc Icpidum 6a de re caimen 
Albutij Aurelianenfis ad Alciatum, quo eum monuicjvt de tu- 
multibus Italicis fe fubduceret,in Galiiam coacederet,illicque 
profiterctur, inquomateriamfumpfita pomiPerfici tranfla- 
tionc , quod fuo in folo noxium , in extcris condcum tandcm 
haberi coepit in pretio. Sic ergo ille; 

€l*& dedit hosfrtUiwf arbor, caelo aduma mflro, 

yenit kb Eoo Perjidis axe ^rius: 
Tranfatu faBa eji melior, qua noxut quondam 

In fatriaMc nobts dulcia foma gerit, 
Fertfolium lingu&^ftrtpomafimHlima cordiy 

jilctate, hinc vitam degere difce tuam 
Tu procul a patria^ inpretio es maiore futurui: 
Multum corde fapis, nec minu^ ore vales. 
^ Sua quxdam correxit xtatc maturior qua: fibi adolefcenti 
fatctur excidiflc , ex co aquibufdain reprehcnfus , id fe fecilFc 
maxima ratione nec (ine exemplisinnuit.Cum enim famaj fuae 
confuleieCjnoluit in publica itudiorum caufapi'^uaiicari;idem 
fa<^um ab Hippocrace , Medicorum Principe , qui ne pofte- 
ri eriarent , qua:dam male a fc tradita primus correxerit. fecic 
M.Tullius, qui cum libri Rhetorici,quos adolefccns emiferat, 
parum probarcntur , alios oracorio.s adornauit,& a fe ante tra- 
dita damnauic , & earum rcrum occafione in quibus lapfus cf- 
fct,nouis libris editis fujim gloriam permulcum auxic. Eodem 
ctiam modo Pab.Quintiliano qui duobus a ic lcriptis libris dc 
Rhctorica , quod ncc fibi , nec aliis placerent , duodecim illos 
magna cura elaboratos , fingulari dodtrinx laude confedtgs 
cdidit. Quod ergo aliisglorix datu elt,fraudi non debuit elfc 
Alciato.dandam hanc fcriptoribus veniam,h6cque pra:mio ad 
fludia illuftranda, vel etiam quoquo modo elfe alliciendos, in 
quibus emendatio fir erranti conceifa , 5c noua , o^iod dicicur, 
permitrenda lima, qoa niceanc & poliantur ca quai aut incuria 
fuderit,aut humana nacura parum cauerit, vt aic Flaccu^. Ncc 
rcro inficiatus ^ red>c ab codem lijafum,vt in nowum annum 

fcripr^ 



VI T A A LCI ATl 

fcriptaprcmantut,qua2diutiusclurare velimus;rcdfcrb nlillam 
cfle cxomnibus,c]ui ficpracccptum hoc ad vnguem fcruacu- 
ruSjCjuofdam cnim,qui cx tcmpore, quam acura ptasllantiores 
habcantur , alios qui fic ingenio fuo mdulgeainrt v: compcfccrci 
nimiam liccntiam non poniint, Donnullos etiim rfeperiri qui k 
fe conlcripta femel approbenc, corriecndi t»drum noti ferant, 
^ixille Ouidium deccntiorcm clfc ficiem cui nafuiis ine&i 
aliquis. 

Hac cclebritate famaenotus Alciatus,vc a viris folid^ do<fiis 
cultus c(t (milfos lubcns facio cxceios , imprimirquc lacobo 
Minutio, loanne SeIua,Pctro3 Stclla, niultifquc aliisqui vcrc 
faneque dc ingeniis mdicare poccrant,(ic quibuldam ccrce ma- 
lcuolis & inuidis obcrc^lacot ibus male accepcus , & numquam 
cx'agicacuscft)LonG;ouallium infeftum habuit,homincm incer- 
dum finc mence ac hnc iure cumuicuanccm , Alciatrt dctrahcn- 
tem , alioseciam in eam concentionis rabiem velis remzfque 
pcrcrahentcm. Fuit ctiam '\\U xitwihis, 8c ffv^hyy.f^ mlralicis 
academiis , do6lor quidam iuris, nomine Alcxandrinus, a quo 
nonfemcl prouocatas , farptque conuicns impetitus nihil rc- 
fpondit : vt tameninterdam lokt eflfcacrior vin boni iracun- 
dia, indigne tulit eum quali fibi opponi , 5: in todem fuggcria 
fucccfforcm nominari,quod oftendit hoc carmeh. 

AhiuoUm miltim cofnitAtur dc^emr harl-^-m 
Et prAd& farttn) f^pe cAirrais habet, 

MuUum p ouquitur, cjui jjrrct.as Sargti4 ab i!Ie 
PrAtcritdfcfue auidm d:uorat ore dapcs: 

Sic mecufTt Oeporratei agit : at Jeier^afiudentnm 
Vtitur hoc Irppo curia tanquam oculo. 

Ita laelus fibi cemperabat , (c^ tamen nc foro ccdcrc prorfuf 
vidcrctur, iniuriam acceptam interdu Ylcifccbacur : quod idem 
fccic prouocacus incolcrnbili plancque indigna f rancifci Flo- 
ridi malcdicentia, qui Zazium, Buda:um, Alciatum , viros in- 
comparabiles fucrat aufus laccflere^poftquam cnim hominis 
infaniam , petulantiam , orifque duritiam pertuliflet , ipfe qui 
ftili ^cumine facile confodere Floridum poterat ; fatis habuic 
hocvibrarc fatyricon , nominepaululum immucato, verloquc 
in Rancircum Olidum. 

Audcnt fiagrtferi matuUyflupidique magiffri 
Bilem in nos oltdi pecforis euomerc, 

R^ddemtifhe vicem opprobrus ffed nonne cicadam 
Ala vm. obfireperem corripere islnd erit? 

^id 



VITA ALCIATI. 

^idprodeji mufras opcrfis peLkre jiagrisf 

NegUgcre efi fntiuf quod ^iequens rcgere. 
Reliftis Biturigibus Icaliam rcpecens, vrbcm eani in fc vc« 
ncficam, hoc tetrallicho, grati auimi tette donauir. 
Vrbs Biturix iriuiiti^ awarns, te d fero amnniemt 

€linqueptr sjTAtes term hahitaia m-hi: 
Kunc opu4 ffd vitulos efi a vcruecibm ire^ 

Ergo vfde ^ fclix Jit tibi lanicium. 
Qu,odtamen ab homine candido candide fcriptum canvien 
malcdicusquidamnugator, Alciati nomini nelcio qua caaia 
infcnfus, ita fuggilauit, vt totidem numerisei calumniose oc- 
cincrct. 

Non nos,fednofiros nummos Alnatm p.mabatf 

€lui tacituf jpretis vanuit h^spittiyi^. 
lUe ergo valeat vitulospasturu6 : at iUum 

Noslra vel horrintem frigore lana teget. 
Ex quo ilkid verum intelligimus vlurpatum iam olim, icli- 
citatcm omncm inuidiajobnoxiamtfoiam miferiara carere ^n" 
uidia.Qjja tamen nugacitate minimedeterritus Alciacus, pcr* 
inde fe gellit vt Hcrcules illc in rufticum Lyndmm , cuius ia- 
fanas voccs contumeliarum plenas non magis curabat ac muf- 
casraut vt Hecat*E,<]ua;canum latratus niliil moratur.Ea ratio- 
ne facile coniicimus fcriptum Embleraa aduerfus inanem quo- 
rundam impetum. 

Lum-irem noHti vt j^eculum canii inlpicit orhemt 

Seqtie videns, alium credidit efje camm 
Et latrat : fed ftusira. dgtiur vox irri a vemisy 

Et peragit curfu^ furiaDiana ftios. 
Sed & Do6^or quidam nouus,& Cifalpinus profc£lus in vni- 
ucrfitatera Tcdlofagum (eaefl Tholofa ) in ea percgrmatioae 
non folumltalorum vitia,qui (]uorumdjm mos,(ed & virnires 
fc addidicille crloriatus,cuiufdale^is ae^relTfcis cxplicationem 
m cum fcrmonem incidit, vt diccret aliterale Icgum nodos 
intelligiqua ab Alciato,qui nihil apud nos inquit,facit, quani 
quod florettat iura.dodi tii quidam aderant,qui his auditis,fca 
hominis arrogantiam. perofi feu rifus captandi caafa,dixeruntj 
qua^ Alciatus florettat iura , ifte oletat. Ea fuit magna; & prx- 
ftantis fane virtutis comes inuidia, quae virii omni gencrc lau« 
dis admirabilcm toto pr-ofeflionis tempore continenter exer- 
cuit.- Is quanquam fano , viuidoque habitu corporis a natura 
' conformatusiquo tenaporcde minuendis iaboribus, quos mul- 

tos 



VITA ALCIATI. 

tos gratt^fquc pcrtiilcrat,ob ^tatcm ingrauerc^cctn cogitarct, 
nequc dum exccderct annum aetatis odauum & <]uinquageii- 
mum dolore pcdum primum lcuiter corrcptus , deinde paulo 
crauius & crebrius adeo vtcotinua;febris lymptoma illi mor- 
bo adiungeretur , paulatim confedus intra decem & quatuor 
dics, integris fcnfibus, animamDco reddidit, meuntc anno 
Chriftiano,ad Romana: cuiia: calculum,M59. Ticini fepultus 
honorifice in bafilicavrbis,vir cui ( aufim diccrc ) plus fua pa- 
tria,quam ipfa; patria: debcat:vnus qui multisannis obfitam & 
occupatam quibufdam quafiopinionum fenticctis, & vinftam 
barbaria: laqueis lurifprudcntiam aflcruit, vindicauit , pcrpur- 
gauic,quem qui perftrinxerunt, aut inuidi aut etiam malcuoii: 
qui parcius laudarunt,parum candidi; qui pro dignitatc coluc- 
runt , ciufque do^lrinam fanc vtilcm funt amplcxati gracos fc 
& probos ncc lcuitcr cruditospra:fliccrunt. 

Hiffymbola hominis omni laude pollcritatis dignifTimi 
Xion ptastcrmittam , quacad raram illius dodtrinam vircut^m- 
quc praedicandam non parum pertineant , vnum fuic gcnciii- 
tiuiti,vc ipfe in Emblemacis tertatus eft, ad nomcn Alciatorum 
familiae alludens,in fcuti planitie dcpida confpicitur Alcc,fera ' 
Gcrmanica, quae vnguibus tenct epigramma ,^»iA% i»fltS«A^o'- 
lBfj(^ cuius fymboli expiicationem ipfemct cdidit Emblcma- 
tCj ad hunc modum. 

AlciatA geniis injignia fuffinet Alce, 

Vnguihu4 ^ fin^f fert eivctZx?i^oj3^(^i 

Confiat Alexnndrumjic refp07idtj[e roganti 
&Hi tot obiuiffet tentpore geffa brcui? 

Kun^uam, inqttit, differre vohm . cfuod (^ indicat Alce: 
Fortior hic duhites, ocyor anne (iet. 

Altcrum fymbolum fibi ipfi proprium & prasclarc fecit, vti 
mc pridem Paulus louius docuit , eo libcllo fanc vcnufto 
qucmdefymbolisarmorum & amoris lingua patria fcripfic: 
caduccus cft Mercurij inter duo Amalthex cornua , cum in- 
fcriptionc hac, kv^fos ^kcuh KcopTtii cvx ^inA.vT»i, kuius h^ec 
rcntcntia: 

Vnguiifus implicitis geminis caduceus alis 
Inter Amalthei, cornua reciui adeJL 

FoUentesfic mente viros,fmdique peritos 
Indicatf vt rerum copia multa het» 

In ca tamcn iconc Alciati,ad viuum cxprciTa, qua mc luipcr 
doflaait AmdHaeas Theyetxvs, Cofmographus Re- 

gius 



VITA ALCIATI. 

giusvir le(f]liilimus,rabtus cxpicfTa oftenduntur infignia fa- 
inilia: Alciatorum:c|uoiuni alterum gentilitiumeft,cuius fic fe 
planitics habet a la?ua,turricula,cui ere>:^a (lans aquila corona 
infignita fummo in apice confpicitar : a dextra, rcpagula cjua- 
tuor,rufra (icuti planiticm,galea (fignumdignitatis equcftris) 
fupcrius etiam ceruinum caput , porrcdis & eminentibus an- 
tcrioribus animalis pedibus, in apice, fententia eil dc qua dixi, 
(Aniiv et)>it^ix,».ofB^^ : Quae fingula fi quis attendat accuratc 
ifacilc pcrcipiet , ab ingeniofo & folcrti homine mhil aut co- 
gitatum aut praEterraimim quod ad illuftrandum nomenfuum 
( vt optimi cuiufque gloria dueitur ) aut augendam ici litcra- 
t\x dignitatcm conduccrct. 





STNTAG M A BE S Y M B L I S, 

STEMMATVM ET SCHEMATVM 

TMione, quA infi^nia feu arma gentilitia 

vulgo nominmtUY : Deque 

Emhlermtis. 




E Symbolis & rcrum notls nonnulla 
plerique fcnpferunt ; eorum tamen nemo eft 
adhuc, quod fciam,qui eam rationcm & argu- 
mentum {it accurata difputatione perfecutus. 
Id vt prxftare quodammodo pofliQi, quod vi- 
deam eas partes hoc loco mihi demandatas, 
de inuentionc fymbolorum, eorumque vfu &: fine quasdam, fi 
non accurate,at ccrte breuiter dicenda mihi videntur,ne fub- 
inde cogar anxie repctere quse femel dixifle fatis erit. 
6^<t fuertt inutntio frima Symbolorum. 
CoMPERTVM quidem nobis eft vel fola conie6tura 
primos illos homines,fcd potifllnuim Aegyptios&: Chald^os, 
qui in fchola Memphytica philofophati Iunt,im6 antc expref- 
fam notarum aut characlerum inuentionem & fcriptiuj: vfum, 
reperiile fymbola qua^dam rudia , vt animalium, vel fiderum, 
velrerum aliarumjqu^llijpoyAwj^otet, id eft, fculpturas facras 
appellarunt.quod primum abhis fadlum efle conftat ne ab im- 
perita multitudine myfteria & arcana fapientise^quam colc- 
bant puris animis ac manibus,facllc profanarenrur , fed ab iis 
duntaxar intenigercntvu:,qui facris iifdem initiati cffent.Qua- 
rum rerum initia prima fuiife admodum rudia & fimplicia ne- 
mo ambigit,qualia folent effe rerum pene omnium principia, 
quaearebus minimis orta tandem progreffum am.pIiorem,& 
certe maiorcm confequuntur. Quod nobis planum cffe potc- 
ritjfi eam inucntioncm,quam Aegyptiis & Chald^eis acceptam 
tribuimus , confcramus cum ornatu, & accurata expolitione, 
quam huic praiclaras inucntioni Gra^ci adiecerunt, ranta pro- 
fedo cum venuftatc & apparatu, vt pofteriores Grxcorum co- 
gitationes prioribus his, & ferme incultis Aegyptiorum fignis 
prscfcrre no dubitemus.Eo enim fai>um effe crediderim, quop 

A 



4 DESYMBOLIS. 

ctiam inuento fcripturac vfu a curiofis quibufque ingeniis, fed 
inaximc phiiologis,lmperacoribuSj ducibus,&aliis e.tiam,qui- 
bus politior quxdam liceramm cognitio,rerumque meliorum 
elegans & culta natuia placuic,audtus fit & afTcruarus non fine 
litrerarum policiorum ornatu is li^f/xO^ixut vfus.Adquam 
philologiae partem quodam modo hoc Syntagmacc deciaran- 
dam(non enim mei pudoris efl: magnum quidpiam de me pol- 
liceri,quicquid fit,vclim Itiadiod ?qui confulanf.nam aliisfor- 
ta/Te trado lampada , qui pcrficien^ quod hic a me inchoatum 
potiiis quam perfedlum:)fingamus primum nobis aliquem or- 
dinem familiarem, vt eruditos homines,& maxime rerum an^ 
tiquarum ftudiofos hac qualicunquej fcdtame familiari com- 
mentatione iuuemus. 

§lutd Symlolum f^ quotu^Ux fa httiw 
vorii acceptio. 
S Y M B o L V M ita Grxci dcfiniunt: oT/ft€»Aoy ifj» i^ 5 isir 
yif^i cvfiSu^Hv )d yyciiytcf ; elt id quo aliquid conicdamus & 
cognofcimus. Vocabuli huius multa: fignificationes occur- 
runt : ex quibus has funt in primis. Symbolum accipi vulgare 
efl: pro figno quod epiftolx.vel vafi,aut dolio.aut ceteris eiuf- 
de generis impi:imitur,ne rcfigientur a quibus minime opor- 
teat:idque nos vulgari lingua Marquam nominamus. Deinde 
probeUico figno, quam Tefieram vocant, Gallis Mot dugtut. 
Tertio idem lonac ac collatio vel pecunia,qua plures in vnum 
conferunt ad epulas & conuiuia celebranda : quo fenfupleri- 
qucviri eruditi etiam Symbolum & Symbolam vfurpant ncu- 
tro & feminino generibus , & quibuMam rationibus confir- 
inant , Symbolam dcdi, apud Terencium, non Symbolum de- 
di , effc Icgendum. Quarco, Symbolum nupciarum annujum 
fignificat. Quinto, coniefturam feu iudicium , quo prasnofci- 
mus aliquid, vel coniicimus , vel obferuatione dignum puta- 
mus,quo fenfu ad res varias cransferri teftantur audlorum mo- 
nim.enc3.Sexc6,pro Principis numifmacefumitur.^eptimo^jiro 
argumcnto,feu etymo,feu denique vaticinio aut nota quadam 
quaquidpiam cccultatiir,fed tamcndo<flisauribuxinteIIigen- 
dum proponitur } quo fenfu poftiemo nos Symbolum ad Em- 
blcmatis naturam accomraodamus,& vclutiad fincmnoftri 
liuius Syntagmatis explanare conamur. 

Be Symbolii At^ptiacii, 

OiSBRVAMvs itaque a fapientibus .^gyptiis Sym- 



DESYMBOLIS. 3 

bolaprimum fuifTe vrurpataiIla,qua:/6pevAv?»;y.^nuncupa- 
banc s quibusfuam raram illam quidem & reconditam fapiea- 
ciam folis iis agnitam cfle volebant^qui ea fe dignos prasftaret. 
Ab ea enim confulto & prudenter hifce ingeniofis & eruditis 
Symbolis, vti iam admonui , profanum vulgus arcebant : eo- 
quc modo arcana illa dodtrina^ reuera primas & aiduse , caftis 
berieque rotundis auribus & prjEparatis animis excipi volc- 
bant. Infignis eit apud Clementem Alexandvinum locus y . 
Strom. quo loco ait,,(£gyptios & Hcbr^cos Symbolis vfos fuif- 
fc reconditis , vt fapientise diuinas eos participes efficcrent ; 
qui rebus facris initiati elTent. Addit ctiam nefas exiftimatum 
Platoni, eum qui minime purus effec, ad purum quidpiam at- 
tredandug| accedere : quam ob caafam facra vaticinia a:nig- 
matis reddita olim foifle conftat , nec vera myfteria oftendi 
iis foiita , qui temere & impudenter accederenc , fed qui pri- 
mum purgati efTencfefcque diligenter prxpararent. Obferuat 
idem eos,qui ab ^tgyptiis docereatur , primiira quidem arri- 
puilTe viam & rationem , qux vocabatur £7r<^Asv^«;<p<«H , id 
cft, ad epiftolas fcribendas comparata methodus:alteram, qua 
facerdotes vrcbantur,id eft, «gpey^^^w^e^^tTMf^tertiam & poftrc- 
mam hpcyXv^tKKv nominabant, id eft,facram quandam fcul- 
pturam velcxlaturam:ex quibas maxime celebris fuit ea quac 
{Tj^^oXiKi: diccbatur. Longior efTem , (i exempla Clementis 
vfurparcm , qux eadem penc funt apud Orum Niliacum. Std 
vnum id duntaxat. Omnes quotquot vecuftis temporibus de 
rebus diuinisaliquid fcriptis mandarunt , tam Barbariquam 
Grarci , reruraprincipia occulta effc volucrunt, & ipfum ve- 
rura ( T eiXr,6\i } a,'nigmatis, fignis , fymbolis , & allegoricis 
quibufdam figuris tradiderunt. Eadem fuere cclebraca illa 
Grascorum oracula : qu^c caufa eft cur Apollo Pychius co- 
gnomcn Ao|<W habuerit, eo quod obfcure ac oblique refpon- 
dcrct. Cum Clemence illo polyhiftore vna coniungam Plutar- 
chura, qui difputatione zs-s^i f(ri^(^ i^ OV/^ jj^i^ , idem om- 
nino docet,interque aliaoftendit hoc veterum Aegyptiorum 
inftitutura fuiiTc, vt ab iis legcrentur reges , vel ex ordine fa- 
cerdotum,auc eorum qui milicisE nomen darenc : c6 quod illi 
ob forcitudinemjhi vero ob fapicntiam raagni ac cclebres ha- 
berentur. Si quis e bellicolis Rex crearctur, ftatim fe faccic^o- 
tibus erudiendum dabar, idemque^ fapienti^ particeps efticie- 
batur,eiu8 inquam fapientis qua: fabulis pleraque occultabat, 



4 D E S Y M B O L I S. 

Sc obfcuro quodam verborum inuolucro vcritatcm complc- 
«Stcbatur. Haec eius retba : <iO'6wj tyivno t5> hpiavj jt^ fiireix,t 
r^T (Pt?\.o(ro<piacs iTriKiK^viic/Sfisni ru vo^k fxviot^; x«/ ?^opig, 
ttfivt^u,'; i/x(PciTfii TiJ,- iiA>jd«oc< ^ J^C^ac-tt,- i^4(rii<;. Qu.od 

ccrtc ipfi notantjcum Sphinges ad tcmplorum limina locant: 
ianuunt cni#i eam, quam de rebus facris dodrinam profiten- 
£ur,ea fapicntia conllare,quaB obfcura fit,& inuolucris quibuf- 
dam lateat. 

De PythagoYA fymholU. 

C E R T E^ antiqua illa Pythagoras fymbola huius Philo- 
fophia: vfum noji minimum praebuere i quae cum a Tyrrhe- 
niis ( apud quos fuit educatus, teftc Plutarcho ) ^ ab itgy- 
ptiisyvt relatum eft ab lamblicho nobili Philofopho, accepif- 
fet,itaexcoluit, vtmagnam fua: dodirina; partem hifcemy-^ 
fteriis occlufam efle voluerit. Tradit cnimidem lamblichus» 
cos olim de/ignafle pcr nauis gubcrnatorem,fupremum Dcum, 
prim.um motorem , & primam illam caufam rerum omniura; 
vt oftendercnc omnia Dciprouidcntiacuraqueadminiftrari: 
vt per mundi lutum,materiara aptam ad generandum, ipfiim- 
que corpus intelligi volcbant. Atqui & intcrdum non alio 
fymbolo Deum defignabant,quam oculo depi6l:o,cui & bacu- 
lum feu fceptrum lubftituebant : quandoquidem Dcus vnus 
eft,qui omnia videat,& penes qucm fit pr^Ecellens & regia di- 
gnitas. NonuuUi tamen ftantem baculum adaliud refcrunr, 
nempe ad naturam diuinam Ik^pttc^roy >^ kKmrov, id eft, mu- 
tationi minime obnoxiam , & quae nunquam labefa<5lari aut 
imminui vllo vnquam pado poffit.Hanc AegyptiorumPhilo- 
fophiam Charrcmon complexus eft,vt & Orus Apollo Nilia- 
cus: auxit Pythagoras,illuftrarunt exccllentesquidamPhilo- 
fophi & fcripcores nobilcs Athenaeus , Clemens & Cyrillus 
Aleiandrini,Paufanias,Porphyrius, Plinius, Apulcius, Plutar- 
chus:quamquc noftra aetate penc intcrmortuam magno labo- 
rc ac induftria , imo vero admirabili peneque diuino ingenio 
cxcitauit,fuifquc perfecit numeris Picrius Valerlanus, magnis 
illis Hicroglyphicon Commentariis. Cuius primx fapicntias 
vfum,nc id diflimulare videai*, retinuerunt multo antc Pytha- 
goram Mofes,Salomon,aIiique Hebraeorum fapientes : funt & 
qui dc Chaldaeorum fymbolis cx Pfelli commcntariis, quibus 
magica oracuIa,feu Chaldaica Zoroaftres excquitur,nonnuIIa 
f ofhcris rcliqucrunt, Sic enirp cx figura planparum , florum, 

aniraa 



D E S y M B O L I S. j 

inimaliuni,ftcllarum,rerumque aliarm inuolucbant jvtmini* 
me putem commodius lapienciae veterum quafdam rcliquias 
ad nollra vfque tempora cranfmitti potuifTc. Id vero fi quis 
velit oftcnfum efle aliqua exemplorum farragine,ftatim colli- 
get , pro fertilitatis fymbolo Papauer vfurpatum , Cuprelfum 
pro morte , Cliuam iignum pacis , Laurum & Hederam in- 
gcnij feniper virentis , Malum cotoneum connubij,notam iif- 
demhabitam fuifte , vt Satyrum vcl Capram libidinis,Leonem 
ierroris,iracundi^, dominatus : Solem anni^Lunam meniis, & 
cxtera alia longe mulca,qu£E immenfo labore parique dodri- 
na idem Pierius executus eft. 

Vndeproft3m Stemmatutn vfui. 

E X Q^ o faftum efte conftat , vt fapientes quiquc pofteti 
inaentioni huic tam ingeniolaz multum ornamenti adiecerint 
fuis tum librisjtum difputationibus : fic etiam perraulti nobi- 
les & generofi, viriquc principcs,qui bellicis olim negotiis 
pra:feiTi funt, xi etiam hodic, qui eundem dignitatis gradum 
obtinenc,quo fui nominis atquc familiae fplendorem quam la- 
tiftime propagarcntjftemmaca quasdam & fymbolafibi vfurpa- 
runt. Et cerce omnibus pene gcntibus in more pofitum fuit,vt 
fpcciale aliquod (ignum militarehaberent,quo faciliuscogi 
poirent,& in vnum conuocari locum milites,qui vel fparfi vcl 
fufi cxtra caftra cffent. Occurrit mihi quod Diodorus Sicu- 
lus I. B;€A<eS. rctulit, quo Ipco initium eiufmodi fchematum 
videtur repetere a temporibus Ofiris, his plane verbis : t« J^' 
euu (STifioi a^MJi^u,r<^^ A^o >.£y8e-<v i\ii? A'»»©/» re >^ M*- 
xi^v* ) 2y,<Pifo!\eCi kvhetx j eifX.porifiii ;c^>)V«c^ toTs- ejTitni- 
fxol^rms OTr^^sig^^n rtvm Z^atJ^t Gtnc kmKeiat rri zsri^) ccvriis 
<<C/ro Aici 64. Pindarus cnim teftis eft Aniphiaraum in expeditio- 
he Thebanapidum draconem in clypeo circumculifie:Statius 
Capaneum hydr2:Polynicem Sphingis imagine,vfos in fcutis 
fuilfe. In bello Troiano Agamemnon pidum habebat in fcuto 
Lconem vna cum epigrammate , »tO- /4^ <poC^ «57 /i^orm: 
Vlyfies delphinem:Typhonem Hippomedon orefumos eiflan- 
tem:Perfeus Medafis vel Gorgonis caput.Neque enim dubiura 
poteft efTcquin & ceteri nobilesfuaEinfigniafamili£E,feufym- 
bolaquosdam propria fibi vendicarint. Homerusalter 8.^- 
neid. id minime fibi prsetermittendum putauit,cum Turni au- 
xUiares copias momorac , quorum hominum arma fignaque 

A 3 



6 D E S y M B O L I S. 

diligenter & rtudiose pcrfecutus ell. Cimbronim&Teuto- 
num bello illo horribili,quod in Mario Plutarchus defcribit, 
id mcmoria dignum notat,eos populos,quanquam immanita- 
te barbaros, fuis in peltis, fcutis, aliifquc id genusbeliicis in- 
ftrumeutis, non modo nitorem armorum fuiflejfed & depiflas 
ferarum imagincs. NonnuUi putant Marium primiuii Aquila 
pro fchemate vfum, vt prxter ceteros teftis occurrit Val. Ma- 
xim.Primis enim imperij Romani temporibus , in expeditio- 
nibus bellicisjcum educcnda elTet acies,aut etiam manus con- 
fercnda:, pro figno , fcrni manibulis vtcbantur : vndc legiones 
manipulares primo appellatas eftc conftat.Sed cum incremen- 
tum aliquod cepiftct impcrium , figna alia fibi finxerunt,qua- 
lia fuere Lupi,£qui,Capri, Minotauri,pro rario Principum ar- 
bitrio , qui militibus prjeficiebantur. Sed vt ea demum Aqui- 
la vfurpari cccpta eft pro publico & perpetuo imperij Roma- 
ni fymboloi fic vfus inualuit,vt quxcunque legio diftindlas in- 
fignium notas haberet. quod poftcris ita tranfmifiTum cft,vc 
eius rei memoria, quanquam longa tcmporum intercapedinc, 
longoquefpatio,& pene vetuftaris obliuione dcmerfa,fcripto- 
rum bencficio tamen nondum intermori potucrit. Dio tradic 
in Pompeij Magni annulo exprefta fuifTc tropaca tria,vt antc 
idem Sylla didator ficri fibi curarat. Plutarchus vcro air in 
eo fumrai preti j lapillo , qui Pompeij fuit , quique poft mor- 
tem eius , Cacfarem coegit ad lacrymas , Leonis confpicuam 
fuilTe imaginem enfem tcnentis. Quod genus do£lrinaere- 
conditioris quajiquam plerique ludicrum cffe cenfeant,au- 
fim tamen dicerc id fapientibus olim hominibus familiarc 
kabitum pro certo conftare:quod dcclarant erudita& literata 
illa fympofia : quo maxime nomine Principibus digna videti 
debet ea exercitatio,qaos fi verc Principes agant, literatis col- 
loquiis fuasepulas condirc par eft: non vt inertesquidamau- 
lici,& ( quod dicebat illc ) arictes in aureo vellere ,qui lapil- 
lis & tefleris , qui cubis & foliorum lufu non modo totos dics 
terunt,in quibus luditur quidcm , fcd interea permultum oti j 
& pecuniarum impcditur, mulcoque plus temporis infumi- 
tur , quam nccclte clfet , cum in ea fymbolorum dodrina 
exercenda,& liberis homi^iibus digna cognitione.non medio- 
cris vtilitas capiatur , ingenium intendatur , iudicium augca- 
tiu: ,exerceatur memoria , mitifica oblecSlatio capiatur. Sed 
hscmiffa faciaraus. QuAm enim fuperioribus antca<flis fcr 

culis 






JDESYMBOLIS. 7 

cuiis hic fymbolorum vfusmagnis quiburdam viiis arriferirj' 
exemplis imiumcrabilibus tcftatum habemus : Quin id anti- 
quarij & ftudiofi ionge ante , & hoc noftro feculodiligen- 
tcr obferuarunt in quibufdam prifcorum temporum numif- 
itiatisaereis & argcnteis , tum faxis Scasdificiis , longafcculo- 
rum c^ligine , & quafi fenio ferc omnino collapfis , cx quibus 
illorum veterum hominum ftudium agnofcunt in obfcruandis 
familiis , vcl gentis alicuius ftcmmatis , aut cftigendis iis quas 
ipfi fuoarbitratuconceperant qusequcvel multis,velcertepau- 
cis , & quidcm crudicis atque ingeniofis propofita cfTc cupie- 
bant.Siquidera,vr e multis paucafublegam,Alexandcr Magnus 
Serpentis imagine vius eft , quod fe a loue Ammone patre fub 
fbrmaferpentiselTenatum credi vellet. Auguftus Caffarma- 
gnam fui animi modeiationem , alienumque ab omni tcmer - 
tate iudicium , id eft maturitatcm in rebus gerendis oftenfu- 
rus , in altera numi aurei parte , quod cudendam ca maxime 
caufa iufrerat,Papilionem vna cum fluuiatiii Cancro c^lari vo- 
luit,altero quidem tardicatcm.altero vcro ceictitatem intelli- 
gebat. Eundem & Sphingis imaginc in figilio fcu fphragidio 
fumpfifle memorant : quo plcrique coniiciunt eum defignafle 
fuam in rcbus obfcuris illuftrandis , & conficicndis negotiis 
alioqui perplexis admirabilem folertiam , quod tamen fignum 
commurauit Repub. primam compofita, & imagine Alexandri 
Magni poftcafertur vfus , fortaiTc vtMonarchiam , quafe di- 
gnum putabat,intelligeret:quam vbi niagnam>plancque inau- 
dita feiicitatc confecutus eft , non aiia delcdatus eft imagine 
quamfua. Msecenas cques Augufto familiarifCmus , Ranam 
vfurpauit , fortafle Seriphiam , vt quibufdam placet, ad arcani 
fidem , quam vnice obferuabat ille , defignandam. Titus Ve- 
fpafianus Auguftum aEmuIatus,proprium fibi ac peculiare fche- 
ma vel fymbolnm habuit , quo maturandum cflc prxcipic- 
bat , Delphinum anchora;alligatum. Narratur hiftoriis Ec- 
clcfiarticis , & D. Hieionymi Commcnrariis, literam Hebrai- 
cam T A v,falutisfaiflc olimfignum etiam Paganis ipfis habi- 
tum,quod parietibiis tcrapli Serapidis paflim vifum fuit. Nul- 
lus eft ex noftris^quin audicrir aut legcrit racmorabilem illam 
Conftantlni Magni expcditionem aduerfus Maxentium , quz 
maxime fignis militaribus fignum Dominicae Crucis tum pri* 
mum coepit. Et ccrcc Crux mcrito pro falutis nota vfurpari 
coepra cft ,qu6d T litrer*T ,quod fmc olim abfolutionis fi- 

A 4 



8 DE SYMBOLIS. 

giium,videatur refponderejfi piduram & lincas fpeftes. 

Quid enim vt externa illa qua: innumerabilia funt , tranfi- 
liam.vt quce leguntur de Atheniefium Nodua,Perfarum Aqui- 
la aurea, vel Solis cffigie,aut igni facro, Thebanorum Sphin- 
gc, Oliiidis cane, Cyri Gallo aurco,& aliis ctiam pluribus > de 
cjuibusfidem fcriptorcs faciunt? Sed nefcio quo modo nos ma- 
gis dele£lant & afhciunt domcftica, vt elt Nauis illa,quam pro 
llemmate habueruntFranci veceres,(icutiSidonius Appollina- 
ris& Panegyrillcs illc Pacatus tcftantur : quod idemfignum 
Parifiorum ciTe adhuc apertc vidcmus : vt tria illa Rcpagula 
rubea fcu vedles ,quibusin publico ftcmmatc Burgundioncs 
vfi funt , vt Vrfi.quibus Hciueti; : vt Lcones , quibus Germa- 
ni quidam duces : vt Igniarium vna cum filice , quo equitcs 
illi torquati , qui a Burgundo duce primiim inftituti funt? 
longum cnim clfct in fingulis immorari , & ad ca omniacx- 
plicationcs adiicere. Quid, inquam, nunc mcmorem vcterum 
iliorum Gallorum ftemmata & infignia , quas fibi vcl ingenio- 
fi finxerunt , aut aliqua nadi funt occafionc , tcI tanquam hx- 
reditario iure pofteri vfurparunt > Quia tamen multus eftem^ 
imo vero fortafte nimius in ea rcrum veterum commemora- 
tione , quas fubinde fateri cogimur lon^a vetuftatis obliuio- 
ne nobis pcenedelctas & obliteratas ^tacilius videtur ,meo 
quidem iudicio,in iis pedem,vt itaIoquar,figcre,qu2nontam 
prifcorum hominum libris , quam ipfo noftrorum patrum , & 
quidcm huius aitatis hominura exemplo , plane attinguntur. 
Itaqueprastcrpublicum &foIcmne imperij Germanici ftem- 
ma , quod Carolus quintus fuperioribus annis pro impcrato- 
rio iure habuit, fymbolum etiam pcculiarc fibi vcndicauit, 
duasHcrculis columnas , vna cum fymboli anima Vl t £- 
R I V s : Lodoicus x 1 1. antequam ad regnum cucftus cf- 
fec , aliqua rarionc Hiftriccm , quem Porcum fpiceum vulgus 
appcllat : Francifcus i. felicis mcmorix Princcps , trialilia, 
quibus alij Reges regio nominefucrunt wCi ad ha:c noftra vf- 
quetempora , & Salamandiam aliqua caufa propriam fibi fe- 
cit : Hcnricus i i.eius filius , creicentem Lunam , tna cum hc- 
miftichio, donec totvm impleat orbem: Mar- 
garis Nauarra-a Rcgina , magni Francifci foror , hcroina 
vcre illuftris , Hcliotropium non finc caufa fibi legit : Caro- 
lus I X. duas columnas in fc complicaras vna cum, P i e t a- 
TE etIvstitia, defcripto epig-raramate^Catharina Me- 

dicg3; 



D E S Y M B O L I S. 9 

dicea , Regum mater , Iridem feu coelcftem arcum , adic<flo 
fymboli argumeto, (pSj 4>«p« *j^ ^Xn iluu: Annaa Mommoran- 
cius, militum magiftcr,nudu Enfem, vna cum verbo A n A A- 
N O S : Marefcallus Santandreus nodum Gordium : Pleiiquc 
idem tribuunt Regi Catholico,vc louius ipfc : Cardinalis Bor- 
boniuSjpaftorkiac dignitatis notam, Enfcm fcu gladium flam- 
mcum habuit , quo verbi diuini vim intelligi aiunt ; Caiolus 
Lotharenus Cardinalis Hederam alta: pyramidi haerentem, 
vna cum vcrficuli parte altera Testante virebo: 
Prancifcus Turnonius Cardinalis coelefte MannaiChriftopho- 
rus Madrucius Cardinalis Tridentinus , Phoenicem le in igne 
comburentcm , vna cum fententia ,Perit vt vivat; 
Ferrarienfis dcnique Cardinalis Hefperidum mala ab infomni 
noncurtodita dracone,quo virtutes fignificari conftat. Al- 
phonfus Arragonum rex iibro aperto, ad libertatemdefignan- 
dam,vti maluit. Francifcus Sforcia cum ducatum Mediolanen- 
fem obtineretjCanis fibi fymbolum pingi fingique curauit,vna 
cum cpigrammate ,Nemo qjietem impvne la- 
c E s s E t. Duo intcr castera Principu Italorum fymbola, eru- 
ditis hominibus placuerunc,ncmpe vnum Laurencis illius Me- 
dicei , & alterum Profperi Columnae : Ille quidem tres plumas 
habuit colore triplici diftindas , albo, viridi, rubeo , vna cum 
S E M p E R adie£lo vocabulo , quod eruditi homines ad vir- 
tutem tripIicem,Fidem,Spem,Charitatemjretulerunt.Hic yerd 
Columna,quo tcmpore Rauennati Reipub. pra^fedus , vrbem 
obfeflam defendebat,duplicem ramum complicatum pro fym^ 
bolo circumtulit , alterum e Cupreflb , e Palma vcro aiterum, 
vna cura fencentia adiedla ab eloquenti homine Antonio a 
Cafanoua ,Erit altera merces. IUum quidem ra- 
mum,mortis;vidori3e hunc efte notam volebat : vt fignificarer 
in ea expeditione fibi certiflimum eiTc mori,veI vincere. Qu.i- 
bus profedo notis & fignis iiluftribus magni illi heroes ac 
Principcs excellentem aliquam fuorum animorum cogicatio- 
nem obfcure oftcndi voluerunt. 

De qua quidem philoiogix parte , ne cogar fingula per- 
cenfere , ciim quofdam viros excellenti dodrina , & anciqui- 
racis vel maxime ftudiofos aliquando difpucare audiebam, 
memini vlcro citroque habitos ea de re fermones eruditos, 
cx quibus tamen ad extremum , vt vno dicam verbo , nihii 
fercpraaer coniedaneamihicomparaui. Nam vc prifca ilU 

A S 



io D E S Y M B O L 1 S. 

& externaprxtercani^xjiii4a«rau(5lorcs funt non omnmo ini- 
li,a qiiibus accepinius priorum Gallis Regum,qui a Pharamu- 
do profedli funt, infignia fuilic trcs Bufones aut Rubctasrnon- 
nulli tres Coronas malunt : aiij Leonem qui Acjuilam ad cau- 
dam habeat.In quo illi boni fcriptores temere ihtcrdum & fine 
iudicio caligantrquippe qai quod Rcgum quorundam peculia- 
re fymbolum fuerit,ad alios ctiam taquam commune omnium 
refcrant.Vidcri autemccrtius potcft^tribusLiliisprimumClo- 
doaeum fuilFc vfum , cum primum fuadente Clotilde vxorc 
kdliflima , rcligioni Chrillianas nomcn dedit : quod liliorum 
trium flcmmapollerictiam Regcs ad noflra vfque tempora 
rctinuerunt. 

Polydorus Virgilius in Anglica hiftoria , quo loco vitam 
Galiclmi Nothi perfequitur , audor efl Rcges Anglos ad cam 
vfquc rcgis illiusa;tatcm ccrtas infignium notas minime ha- 
buiffe : fcd prb rcgum vauia fucceffionc , etiam figna illa fuiile 
varia.Ln quibus omnibus primo excogitadis,cffingcndis,exor- 
nandis,aliqua ratione pingcndis vel fculpendis,non vidco quid 
veri ccrtic|ue flatui certo pofIic:nifi dicamus pro animorum & 
cpinibnum varietatc miram fcmpcr peneqne incredibilcm 
fymbolorum ciufmodi varictatem cxtitifTc. EfTet quidcm im- 
periti hominis parumquein rerum vetertun hifloriaexercita- 
ti^qui auderet afFirmare nullam fubcfTe fentcntiam in ca inge- 
niofa inucntione flemmatum, fcbematum , infignium & fym- 
bolorum , quc"c vetcres ipfi non ram ftudiosc afted^afTent , nifi 
fu2B dodrins folertioris , fua; laudis & gloria:, fuaruraque co- 
gitationum aliquam non minimam partem aliis notam eflc 
voluifTent. 

Symbolorttm tria gensffi. 

C E T E R v M nc hoc quidcm prxtermifliim velim fym* 
bola & Emblcmata , de quibus hoc agitur libro ,muit!pJici3 
effc & varia rquorum ramcn rationem multiplicem ad quof- 
dam quafi cancellos reuocare pofTumus. Quxdam enim hi- 
ftorica iunt , alia phyfica,alia cthica , & ccrte allcgorica, 
quibus aliquid pctitum a fabulis aut rerum natura, inge- 
nioseadmores vt plutimum traducitur. Hiftorica funr ea, 
qu2:ducunturex hiftoriis, vt Lea^nx ftatua a^rea in acropoli 
Athenienfi pofita , dc qua 15. Emblem. Triumphus M. Anto- 
nijtriumuiri de M. TuUio interfedo. i<?. Emblcm. Hunni 
Scychici dcfcriptio.37. &c.Phyfica vcro, vt de Bacchi & Palla- 
dis fimulacris cadcm ara eredis. 13. vt de Ciconiae «v7»7n- 



DESYMBOLIS. it 

Xttf^xj J«.qu« tamcn ad morcs omnia mihi reduci pofTefaci- 
lc videntur , quia ex iis omnibus , quanquam non femper ita 
pcrrpicue,moralis fententia eliciatur. 

Vifferre ir/ter fe fchemata , imdgines yfet* 
infigniat fymbola. 

Q^o D cum fortalle pluribus oftcndo, nolo mihi quifpiam 
fuccenfeat , vt qui nuUum plane difcrimen conftituam inter 
fchemata illa feu inlignia vel arma , qua; vocantur gentilitia, 
imagines,& peculiaria hominum vel publica nationum aut ci- 
uitatum fymbola.Scio equidem vt primo delchematisjidfaci- 
lc vel tacentc me intelligi ab iis qui omnino non funt obtuli: 
nullum ftemma effc puto , quod fymbolo & nota non confter.. 
fed tamen non omniafymbolaftemmata elfe poftimt.Alterum 
enim,nempc fymbolum,latius:ftridius vero & fpecialius alte- 
rum accipi compertiflimum eft. 

Alia vero imaginum ratio , quamquam ad eundem fortafse 
finem oiim Romani fumpfiffe videantur imagines , vt pofte- 
11 , & hodie Nobilcs fuaillaftemmata. Ij certe nobiles erant, 
qui fui gencris imagines poterant oftendere , tefte M. Tul- 
lio i quae caufa fuit , vt fa;pe imagines pro nobilitate vfurpari 
familiare ht audoribus. Eas Romae patricij in primis fibi tri- 
buerunt , & qui foli maiores magiftratus , nempe Aedilitatem 
maiorem , Praniuram , Cenfuram , Confulatum obtinebant. 
Qu^e imagines quales fucrint , libr. 6. Polybius me docuit, 
P linius 5 y.vt etiam M.Tullius permultis locis. Erant enim fi- 
mulacra qusedam oris fimilitudinem artificiosc {i<ftam,colori'' 
bus & pigmentis adumbratam referentia , quas in infigniore 
domus partepofitas armaria lignea includebant.Eas aute ima* 
gines diebus feftis exornabant apertis armariis:cumquc aliquii 
c propinquis aut afhnibus mortuus eiatus eifet^in funere circu- 
ferebantur,addito,vt magnitudinequam fimillimi apparerent, 
leliquo corporis trunco.Easdemum cereas fuilTe me locus ad- 
monet Plinianus,quem citaui proxime:vt inde appareat maio- 
rum imagines polleris etiam temporibus nominatas : fed non 
ita tamen vfurpatas. Nam iufignia Nobilium imagines ha- 
bent illas quidem, fed non humani vultus , vt fuere olim Ro- 
manorum. Pro quibus ccrte imaginibus pofteriora fecula 
coeperunt habere fua illa , quae vulgo Arma vocitantur, id eft 
infigniagentiiitia :quasvt ad honorem Scgloriam veteribus 
vfijrpata funt , fic cerce vti credibile eft , fuere poftea virtutis 

pra^mia, 



11 DE S Y M E O LIS. 

pra^mia, & rerarti prasclare geftarum aperra tdlimoaii. 
<o)uAJ^eHcntHr in fymOclis. 

A D extremum icaque quid ad conficienda fymbola in pri» 
mis obferuandum fic, adiiciam, vc tandcm ( eorum gratia ma- 
xime, qiii hanc liberalem & ingcniofam cognicionem colunt) 
formulamquandam apponam fymbolorum conficiendorum, 
expeditam ilLlm quidem& facilcm iuxta louij dodrinam, qui 
non modo notas heroicas Principibus multis excogitauit , fed 
•3c artem quandam apercam & compcndiariam admodum in- 
choauit potiiis quam perfecit. 

Symbolorum id proprium & peculiare ell: , vt gyris quibuf- 
dam & Mxandris , nempe obfcuris fententiarum inuolucris 
obcegantur. Si enim tam aperta & popularis cffec inuen- 
tio, nihil dodrina? aut gratias in iis cflc videretur , quod fym- 
bolis /tgyptiorum, Chaldaeorum , Pythagoreorum , Gra^-^ 
corum , & aliorum , vt iam ante quadam ex parce demonftra- 
tum eft. 

Deinde , iii eo vel maxime fica eft Symbolorum ratio , vt 
cum grauicace breuitatequequadam plurimum fententise con- 
tineant : quod obferuandum notat au<ftor grauis & acutusDe- 
inctrius Phalereus» 

Id pr^terea obferuatur vt plurimum , vt fymbolum habeaf 
aliquam cum adagio feu paroemia fimilitudinem. Et quidcm 
f^penumero fit ^ vc fymbolorum & adagiorum eadem nacura 
clleappareat, quanquam inter fc ratione quadam difFeranr. 
Quod Plucarchus diligenter obferuauit in quibufdam : & 
pr^^ter eum Apuleius , qui etiam exemplum apponit , vt cum 
olim diccretur , Ex quocunque ligno Mercurium non fieri, 
fignificabant omnia & quxuis ingenia minime ad dodrinam 
capeffcndam idonca ; neque cuiulque animum ita effe a na- 
tura informatum , vt ingenij cuicum tam commode capere 
pofTit. 

QjjvT tamen fortalfe magis attinent ad ea fymbola, quas 
oracione viiiaque voce vfurpantur^non ad ea quas TrK^avifj^g. & 
A^Mvcx. crvfJ^oXx nominantur.Certe inter vtraque magnapoteft 
intercedere fimilicudo , vt nufquam effe non poffit incer res & 
verba non minima cognacio:auc fi magis placeac,vt icnigmaca, 
fic fymbola fiinc alia in verbis,in fencenciis aliaiqu^edam cciam 
in vtroque, imo incerdum litcris atque fyllabis. Quod pluri- 
bus ilhiftrarem , fi putarcm id ftudiolos aliquo tandem modo 
remorari. 

Ars 



DE E M BLEM ATIS. i^ 

Ars quAdam inuemendorum ^ excogitandoru»^ 
fyfnhohrum. 

E I itaque , quLfymbolamaliquod vei fcheraa comrnode 
volet effingere , {pcdanda hasc primum proponuntur , vt iufta 
m animi &: corporis analogia ( per animum , fentcntiam vno^ 
altero , velcerte paucis comprehenfam verbis inrelligo : no- 
minc corporisjfymbolum iplum defignari placet. } Demde , ne 
ita tenebricofum fit & obfcurum, vt Delio natatorc opus ha- 
beat. Tertio, vt facile confpici & diiudicari poflit, fi forte ali- 
quid interie6lum habeat ; vt interdum funt (idera , ftellaf, luna, 
fol,ignis,vnda,nubes,fiIu^,rupes,fpeluncaf,& alia innumerabi- 
lia. Qu_art6, ne quahumanaforma,ni{iadraodum rarOjdepin- 
gatur. Poftrem6,adhibeatur interdum anima illa fymboli iin-' 
gua quadam nobJli minimeque vulgari , vt id Tru^avifi^v >^ 
«^A^.ingeniofaquc inuentio,qua:cogitationem r£quirar,& 
eam quidem cruditam , multo plus dignitatis habeat & graui- 
tatis. Id autcm fieri ab eruditis , vel iis qui a iiberali & polita 
literarum cognitione auerfum animum non habeant , Grasce 
aut Latine commode folet : aut denique,fi magis placeat eitc^ 
ra quadam lingua , idque fentcntia breui , arguta , graui , vcl 
adagio,4^tetiam hemiftiehio , integro verfu nonnunquam, 
qui vel recens natus , vei aliunde petitus fit , dummodo argu- 
tiarum aliquid & faiis contineat. De fymbolis, fchcmatis , Sc 
ftcmmatum ratione iam fatis:nune tandem de Emblemate 
quxdam commentemur. 

De Emble7Ka.te. 

P L E R 1 c^ E funt non fatis acuti , qui Emblema cum 
Symbolo , cum itnigmate , cum Sententia , cum Adagio te- 
mere & imperite confundunt. Fatcmur Emblematis quidem 
vim in fymbolo fytam effe : fed difJerunt , inquam , vt Homo 
&■ Animal : altcrum enim hic maxime generalius accipi , fpe- 
ciaiius vero alterum norut omnes qui aliquid iudicij habeanr. 
Embleraa ^nigma non eft,quanquam interdum cura arnigmate 
aiiquam firailitudinem habeat : Ratio enim qua:dam eft aper» 
tior in Emblemate , propter notas qux apertje & pcrfpicnns 
funt: Aenigma vero in verbis ambiguum eft & obfcurura ,vt 
ctiam viros alioqui folertes & ingeniofos interdum iongua 
mora teneat. At Symboiorum & Emblematura, de quibus ma- 



14 DE EMBLEMATIS. 

xime hic agimus, ratio debct ti^e. clarior & apertior : vt quem- 
admodum ab iis impcrici arcentur , fic do(5li homines aliquid 
habeant in quo ingcnium exerceant. Ncquc Emblema eft yv<y- 
^fi feu fententia , quanquam faepe Emblcmata fcntentias in fe 
contincantmifi fortaflcqua rationc Emblema fumitur^i-rzyft;- 
fiiKcoi pro epigrammate feu explicatione Emblcmatis. yvafin 
cnim vcrbis cxprimitur:& nifi fallor, alitcr yvufiv) clfe mmimc 
potcft,nifi pro eo vfurpetur,quod cv^vfiyjf^ dicercmus.Emble- 
ma enim fspcnumero eft u^movyncc fcmper ncceffe eft in Em- 
blcmate efte adiedum epigramma. Denique , vt vno vcrbo, 
Scntentia & Emblema videntur mihi diffcrre , vt vcrba & res, 
feu figna quardam rcrimi,& res fignatx. Dcnique non eft ada- 
giumvel parccmia;quia Emblcma eft aliquid ingeniose ab 
jngeniofis cxcogitatum , vt ita dicam : ada^ium vcro fermo 
fit m ore omnium vcrfans. In quo aducrten(Kim,aii i j acute vi- 
derint, &non potius aberrarint , qui quafcunque fcntentias, 
adagia, fimilia, apophthegmata, hiftorias ad Emblemata poffe 
reuocaii cenfuerunt , quafi cx rc quauis.Emblemacudi & con- 
fici deberct. 

Supcreft itaquc Emblcmatis nomen explicemus,fi prius Al- 
ciati verba ex Commcntario in tit.Dc rcr.& vcrborum fignific. 
appofuerimus. Verba fignificant, inquit, res fignificantur : ta- 
metfi & res quandoque fignificent , vt HieroglypRica apud 
Orum & Ch^meronem,cuius argumenti & nos carminc libcl- 
Inm compofuimus, cui titulus eft Emblcmata. Hxc illc. 
Emblewa qutd, vnde dtcatur, ^ qtmmda ad mmen 
proprie, qtiomodofgurate accipiatur. 
D I c 1 T V R Emblcma, quicquid interferitur ornatus caufa, 
non modo parictibus & pauimentis, fed & rcbus aliis pcrmul- 
tis,vt vafis,patcris,veftibus:cuiufmodi funt clauiculi, aut ima- 
gines aurcas vei argcntcx, vniones & gemmx, cetcraque gene- 
ris ciufdem. Z^a/arv vel ^eU^Xjtf^ dicitur Euftatio , nempe or- 
namentum exemptile quod innoxic demi poteft vafis aureis 
vcl argcnteis, idemqucreponi.Id cnim nominisdcdudlum cffc 
conftat TTOg^ T ifA^ci?^i^ , aut e9r^£?A?c35, quod eft infcrere, 
interponerc, vel iniiccrc. Antiquitiis enim lapillis quibufdam 
quadratis & minute fcdtis politifquc , in quibus icones qux- 
dam intcrtextx cfTent , zdcs magnatum & Principum regix vt 
plurimiim ornabantur,vt colligcre cft ex Paulania, Plutarcho, 
Apuleio , Philoftrato , & aliis plerifque . cuius etiam rei vfum 
aliquem videmus in quibufdam templis , tum xdibus publicis 

fc priua 



DE EMBLEMATIS. 17 

^&priuatis, vt noftra haEC cetas antiquiratis SEmala pridem efle 
coepit. Itaque,«s7K.v,(>e^xa)s hic Embleiraca vocantuicarmina, 
quibus imagines,agalmata, pegmata, & id genus alia lcitc ad- 
inuenta, varie & ei udite explicantur. Sed & oratio variis ver- 
borum rerumque pigmentis & lenociniis Rhetorica: artis eia- 
borata Emblcmatis rcferta dici figuratc poteft. Notum enira 
illud M. TuIIij ex Lucilioi 

G^am U^tde lexets cotnposla vt tejfertilA otnnes 
Arte-, paunnento atque Emblemate vermiculato. 

Vcrba func Lucilij Poets Comici, apud qaem Sca:uola ex- 
agitabat Albutium , qui nimis eftet in ornatu & ftrudura ver- 
borum : in quo non vitabat afFedlatum dicendi genus dod:is 
auribus odiofum. Non pofTujii fubticere a M. TuIIio Vcrrem 
reprehendi acerrime , quod Emblematum vim^quxeifet in Si- 
culorum vafis, abftuliltet: quodque Suetonius ait Tibcrium 
reprehendi acerrime,qu6d Embleroatum vim, qux eftet in Si- 
culorum vafis,abftulifret:qu6dque Suctonius air Tiberium ele- 
gantisE verborum ftudiofiorem,emblematis vocemarpernatum 
in quodam patrumdccreto:commutandum enim verbum ccn- 
fuiue, & pro peregrino Romanum conquirendum. 

C^tcrum plerique vel fufpicari vel obiiccre poterunt hic ab 
Alciato Emblemata impropriedici : cum ca carmina videan- 
tur potius expofiriones efle & cxplicationes Emblematum , id 
eft eorum fymboiorum vel fimulacrorum, qus ab antiquis pe- 
tita hic magna parte reprsefentat , & liorumrationem tradit. 
Scddicimus adiundla non temere aliquando fubicctorum ha- 
bere rationem metonymic2s , & fententiam vel epigraroma 
dici pofle, quod Emblema in le compkdlatui-. 



CLA 



CLARISS. VIRI ANDR. 

ALCIATI IN LIBRVM EM- 

blematum Prxfatio , ad Chonra- 
dum Peutingerum Auguftanum. 

D V M pueros iu^lamy iuHenes dum tefferafAllit, 

Detifjet c^fegnes chartuUpiEla viros, 
Hac nos fesiiuis Emh!e?nata cudimHs horisy 

^rtificum iliuflrifignaquefafla manu: 
Veftibiu vt toruloSypetafis vtfigereparmaSy 

Et valeat tacitis fcribere quifque notu, 
jit tibi ftipremtn prettofa nomifmata Cafary 

Et veterum eximias donet hahere manns, 
Ipfe daho vati chartacea munera vatesy 

^uAy Chonrade, meipignns amoris hahe» 

AdChonradam. ] Dc Chonrado illo Peutingcro , cui hoc 
opufculum dicatum conftat , tantum ea dicam & huc rcfcram, 
quae fcriptorum noftri temporis kdione confequi potui. 
Andrxas Cratander in Epiftola quadamjquam cditioni'om- 
Chonradm nium Ciceronis operum prasfixit , hasc habet : Chonradus 
TtHUngtr. Peutingerus , eximium illud Auguftanorum Vindelicorum dc- 
cus & fpecimen , qui cum incomparabiii au^loritate , quam 
in gnauiter furtinendis molibus Reipubl. magna nominis ce- 
lebritate ad^tus eft , egregiam humanorum ftudiorum peri- 
tiam coniunxit. Pro quibus quo animo depugnct , vel indc 
fatis apparet , quod mihialiquot Ciceronianarum orationum 
rcliquias, & veneranda: vetuftatis excmplariatranfmifit , ran- 
quamauxiliatricescopias,&c. Hxcquidemille. Sed expref^ 
fius Henricus Pantaleon Profopographix parte 3. ciufdem 
Chonradi vitam , laudefque petftrinxit. Sic autem : Chonr^- 
ius ille Auguftx Vindelicorum ex honeftafamilianatus ,& 
in omni genere virtutum ibidem educatus cft. Iscumfelici 
ingeniocfTet prasditus , a tcneris annis liceris incubuit,& in 
primis legum lcdioni diligcntem opcram impendit. Hinc 

faftumv 



DE EMBI.EMATIS. 17 

faclam , vt iuris dodor omnium acclamatione creatus fuerit. 
Accedebant multa? heioicce virtuteSj& rerum agendarum dex- 
teritas.Itaque patri^e vtilis ciuis & fingulare ornamentum ex- 
titit j atque a Maximiliano Cxfare inter fuos conliliarios co- 
opratus fuit.Qu.inetiam hunc Erafmus Roterod.plurimum ob 
eruditionem dilexit, & intcr fummos amicos habuit. Scripfic 
is anno i jo^^.Sermones conuiualeSjin quibus multa de miran- 
dis Germaniar antiquitatibus referuntur:prjeterea de gentium 
quarundam emigratione Epitomen,qua:: Procopioj& aliis hi- 
ftoricis in editioneadieda. Erat enimConradus rcrum anti- 
quarum fingularis 2:ftimator,qui eiufmodi indagare, & pollc- 
ris proponere magna deledatione erat folitus : tandem xtntQ 
confedlus obiit , & apud fuos honorifice fepultus eft. Hacle- 
nus Pantaleon, qu:E omnia psene mihi videntur Uunpta ex 18. 
Epift.Erafmi. 

'Dumpiteros.'] Diilimilitudine fuumnegotium cum aliorum 
otio conferens,tria luforumgeneraponit^ex adiundotempo- 
re quo hoc opufculum fcripferit. Pucri nucibus deledlantur: 
hincque vulgo trita prouerbia,Relinquere nucesi&, Ad nuces 
redire. Adolefcentes & iuiiiores tellcra deledlantur , quod eft 
aleatorum. Segnes autem,quique corporis motum refugiunt, 
chartulispidis oblectantur. 

luglans.'} Nux. 

Tejfera.'] Dicitur teflcra,quicquid ex omni parte quadratum 
eft. Gel. lib.i. c.zo. &C2El.Rhodig.lib.zo.c.i4.& ly.Gubus a 
Gzxcis dicitur:eftque corpus ex fex lateribus sequali latitudine 
planitierum per quadratum. Is cum eft ia<5lus,quam in partem 
incubuit,immotam habet ftabilitatem , vt funt etiam tefTerafj 
quas in alueum ludentes iaciiuit.Budscus ^.De aife. 

Emblemata cHdimf^.] A fabris aurificibus,vel aliis fculpto- 
ribus ei.».vipp^. 

Fesliuii horif.l Diebusgenialibus,quibus animu remittebam 
a feuerioribusftudiis.veljfdliuis horis.l.fubcifiuo tempore.Sic 
enim Mar. Tuliius, cum dies aliqui dabantur ad rufticandum, 
vt etiamnum dantur iuftitiorum dics noftris Senatorib.ad eo- 
rum numerum accoramodabat qux fcribebat, teftis eft ipfe i. 
de Legibus. 

Artificn7n Hlufiri. ] Hic verficulus defcriptionem continet 
TT ^CAvj^Tzyy , qua dc rc iam fatis , fed hic aduerte materia- 
lemcauiam. 
rc/fc ^•?^or;//w.]rinaUs caufa,& vfusEmblemat4»y.TorulQS 

B 



1« DE EMBLKMATIS. 

autcm .ippcUat cminetias quafdam in vcl"tibus,corollis,& ali; 
(imilibus. CiccLO in Oratoi c perfct^o, dc mcdiocri gencrc di- 
ccndi loqucnSjAddit, inquir, aliquos vc in corona toros, om- 
ncmquc oratioBem ornamcntis modicis vcrborum fcntcntia- 
rumque dirtinguit.Sunt itaquc toruli , ornamcnta cx auro vel 
argcnto,quai pctafis.i.pilcis, aut pcnulis Ycltibufque adiici fo- 
lcnt. Palam eft illud cx Amphitruone Plauti : Tum mco patri 
autcm torulus incrit aurcus fub petafo. 

Petxfis.] pilcis, galcris^&c. Petafum,Arca<licupilcum fTgni- 
ficationc primariaclfc^didici cxHcfychio. m-nta-^ -n ^ t(py,- 
fiojy (p«pr,yj(,yi\c cnim lcgcndum in Hefychio^no <Ppo vny^yyt m 
vulgatis.Suetonius ait, Augurtum non nifi petafatum, hoc ell 
velato capite fub dio fpaciari folitum. Certe & Poeta: & pcta- 
fatum Mcrcurium faciunr. Id nominis a 7rET«nt;£&-a/,pandcrc,, 
vel extcndcredcfle6licur:quod pilci gcnus plero non abfimi- 
lc volunt.Prudentius z.in Symmachum. 

Necpetafo infigms potcrat Laccicmone capta 

Mercurim feruare fuas de cUie palc(lras. 

Parmas.] Parma,fcutum breuepcditum, pclta ctiam tli,cla j 
Plinio.Nonius in didlionibus Parma,& Vcles.Martialis: 

H&c ijt{£. f&pe folet vinci, cjua 'viyjccrc rarp, 

Faria tibi fcHtum pu?ntltonis cr.-.t. 
Varro Dclingua Latina,&: Alcxandcr ab AIcx.^^.c.ii. 

Tacitis not:s,] Sic fe habcnt itgyptiorum Hicroglyphica,vL 
ctiamnum hodie fymboIaea,qux arjiiis,fcutis,fignis militari-. 
bus , &: cjeteris id genus apponi folcnt. De quibus lepidum 6: 
«•ruditum fcripfit Dialogtim Paulus louius, nos in nollro fyuT 
ragmate,qua.'dam adduximus. 

Attibifupremui. ] Optatio ex diiTimilibus. Idcm fcre diili' 
milium locuseftapudHorat.Ode S.lib.^.Carmin^ 

JDonarem pateras griKtacfue commodta^ 

CenforinCymeis Ara fodalibm: 

'Donarem tripodas, prAmiafortium 

Graiorum : ncque tu pejfima munerum 

Ferres, diuitc me fcilicet artium, 

^^as aut Parrhafiw protuUt, autScopas. 

Sed non hac mihi vif : non tibi talium 

Res ej},aut animm deliciarum egens 

Gaudes car77iinibK4 : c^.rminapojfumus 

I)onare,^c. 

Huias aucem dinimilirudinis hxc mihi yidctur gcrmana 

icnten 



DE EMBLEMATIS. 



^9 



rententia-.PofTum ego tibi,Chonradc , Emblcmatum quprun- 
dam filuam & cumulum ex vcterum au<florimi bibliothecis 
aggregare:at magnus Imperator (cui iis a confiliis) poteft tibi 
commodc & munifice fuppeditare veteruni artificum manu- 
pretia, ftatuas , imagines ingeniose piclas > folerter exprelTas, 
iculptas , efFormatasnpfiflTmias inquam imagines , non pidu- 
ram quandam nudam aut defcripcionem , qualis mea hxc cft 
chartacea. 

Supremtfys CAfar,'] Maximilianus Imperator , cuius confilia- 
rium fuifTe Peutingerum paulo ante meminimus ex Erafmo. 

Ipfe daho.lT^^TTftTTvv in libro Poetico Poetxcolecrato.Non 
cnim modo videndum quid, fed & cui des , Seneca De benefi- 
ciis:Vide ne mittasmunera fupcruacanea,vt faeminas arma,ru- 
flico libros,& ftudiofo retia.Id cnim eft ac fi cani des paleas,&: 
oila afino.Sic Martialis i4.lib.fed non codem tamen fcnfui 

Nonfnnt munera qu£ putas puelUt 

Citm donat vacuas peifta chartas. 



3 % 




A D I L L V S T R I S S. M A X I M I L. 

DVCEM MEDIOLAN. SVPER 

iniigiii Ducacus Mcdiolancnlis. 
EmblemaI. 




E X I L I E N s infamfinmfi efaucibtu anguis, 

EfigentiUm mbiU ftemma tuis, 
Talia PelUumgeffijfc nomifmata regem 

VidimH6y hf{j^ funm concelebrajfe genM: 
7)Hm fe Ammonefatum, matrem anguis imagine lufam^ 

Diuint (^- fobolem feminis ejfe docei: 
Ore exit, tradunt fic quofdam enitier angues. 

An quia fic Falias de capite orta louii ? 

PRoponit fchema gentilitiiim fiuc infignc Ducatus Medio- 
lancnfis 3 in quo lcrpcns c^TruJ^.'us in aurco xquore infan- 

tcm 



ANDREi^ ALCIATI EMBLEM. xi 

tem,vel anniculum puerum rubore tinftum euomens, confpi- 
cirur.Cuius quidem fchematis rationem adfcram, fi priUs huc 
tranftulero , quod idem noftcr audoi ea de rc kriprit cap.43. 
De fingulari certamine, vt Alciatus ipfe Alciatum enarret hac 
in parte\ Sic enim ille : Celebrc eft in Annalibus Othouis Vi- 
cccomitis cum quodam Saraceno in Afia certamcn, quem ille '^^"<«^' ^5- 
manu captumconfoilumquc galca!ornamentopriuauit,idque ^"'* 
gentilitiis infignibus fuis addidit , hoc eft , vipera vix natura» 
& adhuc manantcm fanguine infantem ore cuomens : nimi- 
rum ab Alexandro K-Iagno acceptum Emblema. Siquidem in 
cius antiquis nomifnlatis idcmfigillum repcrireeftjqiioloue 
fenatum rex illeper ambagcsoilendebat. Etcnim fcrpentis 
forma plutibus Grxcia: loeis lupiter colebatur. Suntque in 
Afia genera fcrpentum , qlios ore parere hominum opinionc 
receptum eft. Hadienus ille. celebrauur itaque ftcmma eiuf- 
modi a diuina & antiqua originc,pcrenHique nobilitate, e fa- 
no Sapicntias capite,proinanante.Sed inftitucti mihi commen- 
taria integra, quoad eius maximc ficri poteft, occurric prxter 
alia , qux de hoc ftemmate Ducum Mcdiolanenfium retulit Tranc. Vr 
Francifcus Petrarcha,Rcrum memorabilium libro 4.ad fincm: ^^^^<^'''"'*' 
cuius h^c pocne verba funt : Azo Vicecoines , qui deindc Me- 
diolani Principatum obtinuit,magni animiiuuenis,patris iuf- 
fu cum copiis tranfmiiit Apcnninum. In ca expeditione ciim 
forte defcendcns equo requiefcit,ingens vipera , nuUo aducr- 
tente comite, in galeam Principis iuxta politam irrcpfit:quam 
cum mox capiti reponerct , famofo quidcm & hornfico , fcd 
prorfusinnocuo lapfu, per genas Decis interriti iluxit. Eam a 
nemine lardi paffus adolcfcens illc animofus,ad omcn geminar 
yi6Jltonx traxit, hincque fa^flum tandem,vt ipfc pro iigno bel- 
lico vipera vteretur. Et h.^c quidcm Petrarcha,magni nomi- 
nis raraeque eruditionis auclor : quam nrtrratione/njcum ado- 
lcfcens Bononix ftudiis operam daret , ie frpc audiuiffe fcri- 
bit. Idem pxne Gabriei Simeon Italus retulit , co Compcn- ^MoyUtCi' 
dio , quod lingua patria edidit de Ducibus Mcdiolancnfibus: ^^°"^ 
cuius tamen vcrba huc conferre minime actinct. Paulus au- 
tcm iouius ,noftra patrum.que memori;^ hiftoria: feriptor in- 
fignis , cum Alciato conucnit , eo ncmpc libro , quo Medio- 
lanenf Principum Vicecomitum vicam eft complexus. Ait TauLli-^ 
enim Othonem ( ficro in bello contra Tutcas &c Saracenos, «/w. 
Buliono Godofredo ducc ) infigai pietate & magnitudinc 

B 5 



11 ANDREyt ALCIATI 

aninii virum, nihil teiritum Volucis Sarraccni Ferocitatc, qui 
medio in campo ad fingulare certamen fortiilimum quem- 
que ex acie Chriftiana prouocabat, cum co fuifle congrelTum; 
tandemque cum no minorc tortitudinc quam fciicitate dcui- 
cille, dtquc confofli hollis galea opimum plcnumque inr- 
mortaligloria fpolium rctuliflc, auritam fcilicct viperam 
incxplicatis fpiris minacitcr a cono cailidis crcdam , & pue- 
rum pafl^is manibusdcuorantcm, quod vnum ajfpicat:» virtu- 
tis argumcntum , non modo gcntilitix laudis gcllamen fuir, 
fcd & poftcfis id infignc audac^cr vfurpantibus, &: impcria, & 
opcs , & latc gloriam portendit. Fuerc qui cxillimcnt Volu- 
ccm ex llirpc Xlcxandri M.igni progenitum,tuIifle pro inflgni 
riperam,cx Olvmpiadis fabula , pucrumpaiturientem , quod 
ca i draconc fc compreflam fuiile, louis irr^agine , prardica- 
^id fnr let. Siclouius. Cctcrum id iLcmmanobilc &antiquumvi- 
ftrperum ^^^ 5J q^j^ cnim vctcrum Ttgyptiorum notas , quas Hicro- 
y^P^^X glyphicon nomine appellabant, obfcruari cx Oro maximc 
*yi^ ** Niiiaeo, facile difcet cosimaj^ine icrpentis,Imperatorcm 
regcmque dciignalTe. Q_uid cnim dominium orbis,qiiid pro- 
uincix Principem,quid rcgcm optimu & tutclarem iiue cuflo- 
dcm, quid hcroem,quidnominis& famxamplitudincmfigu- 
rafcrpentisexprimcbant,nifiqu6dfpc6lato huius animalis 
admirabiligcniojconditioncm&dignitatem Principum co 
fchematc ingeniofo eruditis hominumoculis proponivolc- 
bant ? ladatum cnim fuit olim Grxca libcrtate in potentio- 
res , qui populi difpcndio fuas opes adaugcrcnt Angucm, 
nifi angucm dcgluticrir, draconem non fieri. Sed & proditum 
memorix cil , fcrpentes olim adiundtos leonibus , qui Opis 
Dea:fmiulacri3 apponicrant foliti , quo fignificabant orbis 
c^uii f(f Principatum.Anguis enim circularis orbcm,Leo vcro fortitu- 
ferpentim dincm vircique repra*fentabat. Qjiod autcm ferpcns ita fa:pc 
'^Tr/^w ** «^'^pi'^^^** confpiccrecur , quifibi caudam mordicus ore rctine- 
uncAt ret,pauci Junt qui cxplicuerint. Ea vero mihi perplacet erudi- 
torum quorundam hominum conietflura , qui aiunt eo intcl- 
ledum , & quafi ob oculos pofitum fuiffc Rcgem cum , qui 
iinem fibi adionum omnium &: confiliorum prudcnter & ac- 
curace proponeret , cuique vltima \ imo vcro minima etiam 
curx cflcnt. Eo erfim noniine Auguftus , Antoninus Pius, 
Traianus , HaJrianus, Pertinax, Seuerus Alcxander ad cxlum 
cuedi func:contra male ccflit Heliogabalo , CaracaIIx,Com- 

modo, 



EMBLEMATA. 13 

riiojo, Domitiano&aliis pemiultis Reipiib. Koinana:pc- 
llibus , quod fimul atcjue ad fummum illum rrincipatum 
conlccndcrunt , abicda cura pubiica,libi tantiim lcruucjlual- 
que perfcqui cupiditates,quo iure,qua iniutia,Yolucrunt. Cc- 
terum Anguis imagine , Rcx cdlos Sc tutclaris indicabatur: 
nam in bonorum Principum monumentis , populum fuum in 
Regem lludium ( cuius beneticentiam grato animo agnolcc- 
bat ) non alio modo poileris commendabant , quam lcrpente 
vigili, furredo vcrtice, & elato pcdlorc, quod Hom.ericum il- 
lud declarat , Ov ^y> TnDitu^.ov iw^eiv ^iiXv.<po(^«i u*6^ iNon 
dccet virum coniliitorcm , qualis Princcps cile dcbet,tota 
node dormire. Apud Horatium co quidclti ienfu, lcrpcns Snpenx 
Epidaurius appellatur , vt apud Gra'cos o^tcos^o^fi^i ad vigi- /" ^*""" 
lantiam deiignandam. Dehique tam fuit infignc & celcbre 
id Hieroglyphicum ferpcntis , vt non tcmere Impcrator cla- 
rillimus Epaminondas vfutparit cxtremo ad Maiitineani 
confcclo bello : cuius memores pofteri columnam ercxerunr, 
appcnfoclypeo^ in quo iculptasdrico ellct. Eius monu- 
jmenti rationem afFcrt Paufanias , quia is Imperator laudatif- 
fimus ex Spartiatarum gejiere ,- quod Thebis ant-iquiilimum 
fuit , ortum duxiife putahatur , quorum id gcntilium iniignc 
eifct , vt qui ab anguineis illis dentibus a Cadmo tcllun 
mandatis ciTcnt oriundi. Nondum mihi tempero , quin alia 
qua:dam ad huius magiliiici ftemmatis arcanum illuilran- 
dum adiiciam. In o^lentis enim & prxfagiis , Angue fumma -^t-''- 
nominis diirnitas & amplitudo portendcbatur , non mbdo IJ*''^ H^'-- 
!is , qui ad regij dominatus , aut enam regni raitigium expe- ■' 
dlabantur , fed & iis, qui artc quadam vcl ingcnio celcbrita- 
tem quandam fibi compararunt. Vt enim ixtulit i . De diui- 
natione M. Tullius : Ciim Roicius in cunabulis eifet , educa- "^A^" 
rcturque in Selonio , qui eft cainpus agri Lanuuini , nodu 
liunine appoiito expcrrccVa nutrix animaducrtit pucrum 
dorrflicntem circumplicatum ierpentis amplcxu , quo afpc- 
duextcrritaclamoi-emluftulit. Patcr autcm Rofcij ad aru- 
fpices retulit : qui relponderunt , nihii illo puero clarius , ni- 
hil nobilius fore. Atquc hanc ipccicm Praxitcics cazlauit ar- 
gento , & Archi^s cxpreiHt vcrfibus. hxc Cicero. Spartianlts 
auclor eft , Seucro imperium pra:monih'atum : eienin"^ in Seueru* 
ftabulo dormienti ferpcns caput cinxit , & fme noxa exper- ^'"^* 
gefaclis atquc acclamantibus' familiaribus , abiit. Terunt &: 
Anguem portendiiTe imperiu Auuciiaiio, quamquam iilc me- 

B 4 






Tyberifu 
Cajfkr. 

Jliaximi' 
nut Innior, 



mattr. 



Fattces. 
Sinuofiu 
anguif. 



Stemma. 



Gentilitia 
fiemmata. 



TtUdut 
yAlexander, 



Trxclarui 
^lexandri 
artftt. 



14 ANDREyt ALCIATI 

diocrium fqt tunaruni &: parentum circt. Nam ciim eius pti: - 
ri pcluimrerpcnscinxifTct , nequcvnquam potuilTet interficij 
poflremo matcr cius angucni occidi noluit. Mulicr hiectem* 
pli Solis faccrdos crat , diuinationuni minime ignara , quip- 
pcquac familiarem hunc fcrpentem , tanquam gcnium agno- 
fccrct. Tybcrius Cxfar fcrpcntem draconcm in deliciisha- 
buitjciquc fua manu cibum minilluauit : qucm cum is corro- 
fum a formicis obfcrualTet , monituseft cauendam elfc fibi 
vim multitudinis : formicis enim populum fignificari. Maxi- 
mini lunioris, qui a parre rcgni particeps facTius cll, dormien- 
tiscaput fcrpens circundedit, futura: dignitaris prjcfagium. 
Idem pa:ne , quod de Alcxandro Magno , refcrtur de Pompo- 
niaAfricani Scipionis matre, & Adiamatre AuguftiO(fta- 
ui j, qua: in tcmplo Apollonis fomniauit fe cum Dracone con- 
gre/lam,indequefa(n:um,vt macula pidi Draconis in corpore 
conftanter haereret , qujC nunquam poftca eximi potuic. Sed 
hxc fatis. 

SmuoftefaHcihm 4»^«i^.]rauces funt gul^ partes interiores. 
Plinius:Summu gulasfauces vocantur, poftremiim ftomachus. 
Sinuofusautemephitetonferpenticonuenicns:fmuofumcnim 
dicimus a longo finu , & f^itu.^ce/.xm apud eundem noftrum 
audorcm poftea,fmuo{i in faucibus antri. 

5rf ww7;t.]Nobilioreserant,qui fui generis imagines & ftcra- 
mataprofcrrcpoterant.Budarus Annotat. inPandcclas. Vfur- 
patur plerunquc pro corona:dedudum enim eft id nominis a 
9i^i<B-uf, vt illud Homericum, 

9SfAfj(g:>T 'i/(i>)y cv ^^mv £»n»oAj< ATTvTlt.ekiv^. 
Alciat.refcrt z.Parerg.c.^o.Lcge ^■.Mifcellan.P.Nannij. 

Geyitilitijs.'] Pro imaginibus pofteriora tepora infignia gcn- 
tilitia habucrunt,qua: aima vcl armaria vulgo dicuntur : qua: 
ipfa quoque primum , vt fmiilc c(l veri, virtutis fuere pra-mii 
ac rerum pra:clare geftarum decora.Budxus. 

PeUmm regem.'] ^z^^p^^nKcii pro Alexandro,vt apud»Iuuc- 
nal.io.Sat. 

Vnt^ Pellio iuueni nonfujficit or^w. Aufonius Paulino: 

•09'«^ illa iugifatalisfoluere lora 

PelUum potuife deum reor. 
Sic autem didus a Pella vrbe Macedonix.Pompon.Mela lib.2 . 
quam etiamPlin.Alcxandripatriamappellat.3 5.1ib. 

Suumgenm.] luftinus lib.ii. ait Alexandrum, virum fupra 
humanam potentiam ma^nitudine animi fuiiTe prxditum. 

Qua 



ExMBLEMATA. ^5 

Qua node cum mater Olympiss conccpit , vifa per quietcm 
eft cum ingcnti lerpenre volutari , nec Dci decepta fomnio. 
Kam profeito maius humana mortalitate opus vtero rulit, 
Quam ciim itacidarum gens ab vltima fa'culorum memoria, 
& regnuin patris,fratrisjmariti,&deinceps maiorumomnium 
illullraueritjnullius tamennomine quam filij clarior fuit.PIu- 
tarchus audor efl-,qu6cl ciim Ammcnis facerdos Alexandrum 
falutaturus,lingu? vitio pr2epeditus,pro ^«< Ji'ov,filiole,dixiifct 
7r«/ Jio? , id eft , louisfili , hinc caslcftis origis gratiam capta- 
tam, cui initia dedillet error. Apud Lucianum in Mortuorum 
dialogis , Alexander fatctur vtile fibi fuiffc ad res gerendas, 
quod louis Ammonis filius crederetur. Formidandum enim 
erat,ne aliquis fibi repugnaret.Id cur fa6lu fit , lege Auguftin. 
De ciuit.lib. 3 . cap.4. Prasclara extat Alexandri laudatio apud 
Apuleium primo Floridorum. 

T>um fe Ammonefatnm.^ lupiter Ammon ab atena didus, Ittptir 
quod fub arietis forma coleretur in templo a Libero patre in ^'«w»»- 
arena condito. qua de re multa Lilius Gyrald. Syntagmate z. 
hift.Deor.PoIitian.cap.<) i.Mifcelian. Lege & Hygin. lib.i. De 
fignomm cxleft.hiftoriis. 

Tradumjtc quofdam enitier anguesJ] Plinius lib.8 .capitul.i 3 . ^4mfhif- 
& Solinus cap.30. Polyhift. Amphisbxnas ore parere tradunt: ^«^*» 
his enim caput eftgeminimi,hoc eft,& ad caput & ad caudam. 
Ncmincm quidem ftudioforum laterc velim , id commodc 
atque perfpicue relatum fcriptis a Pierio 1 5. Hieroglyph. r^ 
quis me ingrati animi arguat , qui ex tam fixcundo ac copio- 
fo rerum feledtiflimarum pomoerio totfiores &fru<fluscoI- 
legerim. 

Bnitier.'] pro eniti ^nc^^y^. Enixx dicuntur fcemina: , ni- En^. 
tendi , hoc eft conandi & dolendi labore perfunda!. Nexum 
cnim dicimus ardlum & colligatum.Nonius.Id quidem ad zo- 
nx folutionem referri non inconcinne poteft , qua panus dc- 
fcribitur a poetis,nempe quod omni nexu oportet mulier fol- 
uatur,vt commodius enitatur[& pariat. CallimachusHymno 
in louem: 

«5r« T?f6(^ /if f p£« or iXv<rBCT /K''f'7f ijv, id eft,quando pepe- y tU, 
tit.quod & admonet Grarcus fcholiaftcs Alcimede apud Apol- 
lonium Argonaut.i. filij difccfTum lugens, 

y-y.T^vii /cre^Tsy «Av^ (^ 'xx^/ls^, quo loco fchoHaftcs ab 
akero non dilTidet , quin & adiicit , cjii iC xvat^dmitp-r^fif- 

B i 



i.S ANDREyE ALCIATI 

^^ «t^oyci ocjiiydis. Qupium locorum mihi copinm pro fiU 

humanitate fccit loanncs Trater , Baioccnlium gymnalij hac 

in Pariliorum Acadcmia primarius, vir vrriufque lingux pcri- 

tiilimus, & cuni quo, licerarum nominc, mihi nuper amicitia 

intctccflit. 

Cmt TaUoi An c^uixfu Pallaii , ^c, ] Teftis cft Pindarus Olympodc 7. 

r« c7rei"o' ^"'^^* ^^^ rationcm (fed aliam atcjue aliam reddunt Fulgcntius 
Mythologic.i. Phornutus Dc natura dcorum , Gyraldus Syn- 
tagm.i i.Ouid.Fallor. 5. cpimythia €riam fua traditjfed longe 
aliis diucrfa.Ei his enmi alij fpeculatione Phyficam,alij ethi- 
ccn, alij aliacon(idcrant. Thcmillius oratione 10. (tv h ijs^- 
«■^>rti T«5 ^iiAoff^z-ifs (alloquitur Impcratorem Valentem ) 
*«t> ^jTjKvwjj, x^ bTTtni ov^o¥»t y fTXf i^ ;\<.> ftcs fo^ciff, u*ecy- 
nn; >i«j«£6^^«f T >>6^u)v. rvli ^umj^iiTi 9i 01 ^tXon^ctwTis ov 
'in <2^i^fHec, yvu)f4,ri; otf{^ >^ ^uvoi/^ia; ai^^t^^froLiiff^q. ^i^^ yuf 

TJ<T y^ tIm AB-Iu^UV C/iC '^ 16i^U><i)i ylovZ^TiD •< TTOtYiTaJf ? AtOgy 

cvOHKivtd/jot y^hZsi^ oxt 'ZS&njxei T ^un^eiiiv fnirt Xo^¥ utt^" 
x%fy.jLcyi7i ^£^|<v a.Xo'pv O4t^0<T«F, «cAAod >^ ^ \ovuJ» fygpjjy mt«» 
y^ ')^(x.Hv V» -jo" ^i^^-^eAdv. Exiftimo autem cum Pindari fcho- 
liafte ad y.Olympior.figmentum id effe refcrendum eo, vt di- 
camus omnesartes & difciplinas,e Iouisccrcbro,id cft fummi 
& pra:potentis Dei mente & fapientia prodiiftc. Perfpicuum 
cnini nobiseffc debet,vc alia omnia bona,{ic ipfasquoque in- 
gcnuas artes a Deo nobis effe communicatas. Et quanquani 
Dei bcncficio nobis harc Minerua generctur,dudore tamcn &: 
niigiftro primumopus eft. Nemo cnim eft,qui dodlrina: lau- 
darinimam 'liiv comparare fibi queat,qui non bonis prjecepto- 
ribus (z^tt tradidcrit inftituendum. Hinc enim a minuendo 
quod neruos minuat,Mineruam di(flam putant. Pallas autem 
vcl i^W 5" Trdxxc-i)! ro ^o^u,ab hafta Yibranda,vel a Pallance oc- 
ciforqua dc rc poftea fufius. 

De capitc orta fonlf.] Imitatus videtur illud Propert. c lib.5. 

Semina curarum de capite orta tuo. 
Marcianus Capella initio libri vi.dc Pallade, 

Hinc dcpalrefcruntfne matriifoedtre natatrij 

Proutda confdia qtibd nefcit curia tnatrum. 
roftrcmum hunc vcrfum ( quod obiter monca} vna voce coi - 
ruptum,Bcroaldus cmedat, annotat.in Calligulam Suetoni),a. 
pro,confilia, lcgi mauuit,confilium. Ego cum meo lureco it:' 
melius& comniodius,nifi me coniccliua fallit; 

rrciiida conhh qt;)d mn fit cana r/;,urum. 

MH 



E M B L E xM A T A. 



n 



MEDIOLANVM. 



E M B L E M A II. 




B I T V R I c I s verueXi Heduii dat fucHUfignttm: 

Hfs populu patria, dehita origo me£ efl, 
QtMm MedioUnumfa.crAm dixerepmllis, 

Terram : nam vetm hoc Gallica linguafonat. 
Culta Myneruafuit^ nmic efi vhi numine TccU 

AdutatOy Matris virginis ante domum. 
Laniger hmcfgnumfw efi, animal^ biforme^ 

^cnhiit htncfetisjanitio tnde kui, 

Nlhil mihi videtur hic affingerc , quam quod Medioia- 
ni , vrbis Infubrum notiirima! , notationem eliciat ex 
duarum Galli^ ciuitatum ichemacibus publicis.Ait enimHe- 
duos porci , Bituriges arictis habuiire lignum , memiacram 



i8 ANDREit ALCIATl 

Heduorum quidem Alciatum r-irerg. iuris ^. c. 13. alterius memini/re; 

um *7chc ^"^^^ ^^^ vcrba-.Habebant & ciuitatcs fua figna,quibus ori- 

Titnta. ginem aut cultuin teftarentur.Hinc in nomilmatis Athenicn- 

uum'plerunque vidimus noduas. Sic Claudian. 

— — adfnoenia GallU 

Condita. laniger& fuis oflendentia pellcm. 

Quo fortade pertinct quat de Mcdiolani iaftis fundamen- 

tis refert Liuius 5. ab vib. cond. Ex Heduorum itaque & Bi- 

turigum fchematibus publicis hic conftituit Mcdiolani w- 

MtdioUnH fj^^v. Mediolanum autem a fuemcdiatim laijato denominatio- 

ijnde nomi' Qcm fumpfit. Dum cnim prima vrbis huius fundamenta ia- 

natum. cerentur ( vt prxccr alios retulit D.Ambrofms) aper eft reper*- 

tus mcdia parte Lmatus : Ali j a Medo Infabrum duce nomina- 

tum Mcdiolanii malunt.Vrbs eft metropolis Galli? Cifalpinoe, 

a Gallis Lifubribus condita 3 5^. annis antc Chriftum natum: 

quanquam Olanum ducem Tufciae primum eandem excitafTe 

teftetur Cato fragmcnto 7. Origin. Hinc dodli plerique pro- 

diere , inter quos non infimum , fcd mcrita gloria certe infi- 

gnem Alciatum iure adfcripferim,qui hoc cmblemate Medio- 

lanum natale folum non illepide cclebrat. Hoc obiter aduer- 

• tendu, imperio in Orientem tranflato, veteri quafi fenefccnte 

Roma , Imperatores , Mediolano capi & deled:ari cocpcrunt, 

vnde in tantum excreuit ea vrbs , vt a Procopio 1. Gotthici 

belli, prima inter Occidentis vrbes poft Romam dicatur , & 

facile cetcris anteire , vt magnitudine , ita & hominum fre- 

quentia, reliquifque fortuna: bonis. Aufonius Catalogo illu- 

flrium vrbium: 

Et Mediclani mira omnia, copia reriitn, 
InntimerlcidtiLque domui .facunda Vtronim 
Ingenia, antiqni mores : tum duplice muro 
jimplificatA loci ipecies,poptdsque voluptai 
Circu4, ^ incUifimolcs cuneata theatri: 
Templa, palatinxque arces, optdenfque monetd, 
Et rcgio Herctdei cclebris fub honore latiacri, 
Cunciaque marmorcis ornataperistylafigni:, , 
Moeniaque in vaUisformam circtmdata limbo: ^ 
Omnia qus. magnis operum velut &mtda formis 
Excellttnt, ncc iiincia premit vicinia Ro?nA. 
Ad id illurtrandum multa fuppeditabunt Geographica Vo- 
iaterrani & Munfteri:illc quidem lib.4. hic vero z.longe plu- 
la retulir. Quajdam etiam pctenda cx hiftoria Liuiana lib. 

5iab 



EMBLEMATA. iy 

5.ab V.c.vt icimadmonui. 

Eituricis veruex. ] veruecem hic pro ariete fortafTe pofuic BitHrigti, 
^S^^Si^Jj^Sffjfed parum refert. Bituriges autem ( quorum ci- 
uitas mctropolis ell Biturix } Aquitanix populi funt, quorum 
liiies ab HeduisLigcris diuidit fiuuius,de qua lib.S.belli Gal- 
lici Cscrar.Vrbs eil Acadcmia florentiinma celcbrisjin quapcr in sAeadt^ 
quinquennium magna cum laude ius ciuile docuit Alciatus: ^}* "^itH' 
quod ex aliquot luorum operum locis colligere eft facile,tum ^Jj!!"^^^^- 
vel maxime his vcrfibus (quorum mihi copiam fecit ante ali- ]^!**- /"'. 
quot annosjvir eruditus,qui Alciatum doflorem illic audiuit) 
quibus Biturigem donauit, cum Italiam repetcret: 

Vrl;s Biturix rnuitHf, amnns te defero amantem, 
Gyuinqjie per AJiates terra habitata mihi, 

Ktinc cpw adiitulos ejl a vertiecibfys ire. 
Erga vale, ^ ft lix ft tibi lanicium, 
His autem alludit ad Biturigum fterama,quod non nihil adiu- 
uat huius loci enarratione. Quibus Alciati verfibus contume- 
i iose refpondit nefcio quisiquo iure,qua iniuria,non efl meum 
difquircre^nili quod exillimem nihil tambelle fieri dicivc poi- 
fe,quin male incerpretandopofTit deprauarier.Huius anonymi 
hoc efl maledicum tetraftichon, 

Kon nosfed nojlros nummos Alz.attt^ eimahatt ' 
Gyui tacitti/! (pretis vanuit ho^itibus, 

lUe ergo valeat vitulos pafuru^ : at illtim 
Noflra vel horrentem frigore lana teget. 
Ccterum cum ait vitulos,porr6 Italos intelligitrcuius rei cau- 
fam ex Gellio petas licct,lib.nempe i i.cap.i.quae tamen a mQ 
obiter di£tafint. 

Heduis dat fuctilafgnum.'] Hedui , qui & Auguftodunenfes, Hedui. 
GallicE popuIi,in Ducatu Burgundi^E & in Francoru regno fiti^ 
olim fratres & cofanguinei a Romanis appellati.Cstar Com- 
raent.beili Gall. lib.i. Sucula.'] pro fue,diminutiuum. 

Vett^ hoc Gallica linguafonat.] Nimiru GaIlice,Milan,dici- Vettu lin* 
mus,a mediatim lanato fue. Sidonius AppoUinaris lib.y.epi.i. ^«<» ^'^-^i^. 

Et qu& lanigcro de fue nomen h^bet, YQteri linguam Gallicam *"*' 
ait, vel propter^GallosInrubrcsaquibusMediolanum excita^ 
tum iam docuimus:veI propter vecerem iinguam,quam longe 
aliam fuiile quAm qua: nunc nobis eft vulgaris , & verifimile 
^ft, & do6li plerique autumant. 

Culta Mimrua , ^r.] Ait oiim culram iWic Mineruafuifle, 
nunc autem D. ^TecIam a populo Chriftiano coli. Hxc virgo D. TecU 
^ martyr f ub Nerone apud IconiumjPauii difcipuia. Mirtyr. 

Nun 



ANDRE^ ALCIATI 



fchemt. 



Nunqiiam procraftinandum. 

EMBLEMA III. 










A L c X A T iC ^^erttl^ mpgnUfHitintt yilce, 
Vn(Tmhw & fj.\'Jiv fert avACa^^.ifj^Q^* 

ConPtat ^lexnndrumfic reffiondtjfc roganti, 
^iii tot obiuijfct tcmpore gefta bretu? 

7s[tinqHam,incjHitJijferrc volcm.cjttodcfr indicdt Alcc: 
Fortior hxc, dHbitcs,ocyor anncfia, 

PRincipis & patriac hadcnus infignia quafi dcpinxit: 
nunc riuc faniilioe gentilkium ftemma proponit & cx- 
plicat. Alciatos enim ab Alcc fcra nuncupatos , a fortitudine 
nimirum & diligentiacamraendabilestacite indicat,fum- 
pto aro^umenro ab Alces ferae natura , quaj equi robore , cer- 
Tii ccleritatc , & , ni proceritas aurium & ceruicis diftingue- 
lec, iumento fimilis habctur,au6iorc Plinio lib.S.capitulo i y. 
Quod quidcm appoiitc illuftrat elcganti Alcxandri apo- 

phthe 



EMBLEMATA. 31 

phthegmate, qui quxrentl qua tandem via tantafibi adeo ce- 
leriter comparalVet,rerpondit ( cjuod vnguibus Alces infertum 
legitur ) ^v>hi kyot.^7t.xxof^<^ ^\\\i\\\ differendo autrecrafti- 
nando.Siquidem optima & accommoda bcUi comes eft fefti- 
natioiquo fit,vt qui impcrant,qu6 rcru difficultatesjqua: non- 
nihil remorando virro kfe oftcrunt , arcere facilius poftint,e6 
pcde citilfu-no necefie fit propcrare.Eam enim ob rem Alexan- ^AUxmiri 
der ab omnibus ferme laudatur , quod fua pra^cipiti in rebus /«^*'"»"''. 
agendis cura &; induftria, Principu omnium celeritatem mul- 
tis quaft ftadiis anteuerterit.Narrant enim eum pcdites fic in- 
ftitnifte,vt fua celeritate equorum curfum adxquarent;ipfe nc 
quidem fibi parcerec , nodtes vt plurimum infomnes traduce- 
ret,fcque crepitaculo cxcitarct,fiquando farmio corripi fe fen- 
tiret,quo maxime temporc vigilandiim ^^^ intelligeret. Ira- 
que cum ab eo Dauius impeteretur , maxime conquerebatur 
nullum fibi fatis longum relinqui fpatium , quo Alexandrum 
pro viribus , &: ea qua prxftabat animi contentione atque co- 
piis , retunderer. Hoc enim prxcipue curabat Alexander , vt 
diu nocluquc , ir.agnis itineribus confeftis, improuifum ho- 
ftem offenderct. quem animum etiam adolefcens habuifle 
memoratur. Huic ciiim cum Ariftoteles diceret expedVandam 
, elfc robuftiorem xtatem , qua longe melius & opportunius 
ad res beilicas animum applicarct ; Ac metuendum mihi eft, 
inquic , nc dum annos exfpedo firmiores*, audacem iuuen- 
tutem interea mihi pracripipcr incuriam patiar. Hunc C^far iplij Cajk^ 
imitatus , ardua quxque quafi temere & fine confilio aggre- >■« t«'<r»- 
dicbatur, imo vero dicebat de iis confultandum non effe, ^**** 
quod ad ca perficienda maximam vim celer-itas haberet. 
Non pn-Etermittam j£Iiani locum de celcritate Alexandri 
in rebusconficiendis,vari»hiftor. libr. 10. Alexander Phi- 
lippi filiuster decem ftadiis continuo itincre confcdis, ani- 
tequam quietem capcret , exercitus cum hoftibus confiixit, 
& eos vicit, AA£|«*oV@-' Tfi? 'ncistt^Hsntt, tjdhx ec|)?|>;; 

7mv(r«if r* s-^nTn^v , cM^Tncn ^ ix^^^'*- Re6le Flau. Vcr 
getius libro quyto capitul. 31. in rebusbellicis celeritatcm 
ampliusfoIereproden'equamvirtutem. Hucfacit M.TulIiui 
^. Philipp. Naniciim plenfque in rebus gerendis tardiras &: 
procraftinatio odipla cft , tum hoc bellum indiget celeri- 
tatis. Videram eti^m ciuod idcm habet oratione de Pom-: Wr?«v> 
peii laudibus* eu, vt infcribitur, pro leire Manilia : Non cnim, ^"^Ftrata- 



3^ ANDRE^ ALCIATI 

illaJ funt folas virtutes Imperatorix , giiae vulgo exlftiman- 
tm:Iabor in negotiis,fortirudo in periculis,induft:ria in agcn- 
<io , celcritas in conficieiido , conlilium in prouidendo^&c. & 
dcinceps : vnde illam tantam celeritatem , & tam incredibi- 
iem curfum initum putetis : non enim illum cximia visremi- 
gum , aut ars inaudita cjua^daragubcrnandi , aut venti aliqui 
Bouijtam celcritcr in vltimas terras pertuleruntjfed h^res,qua! 
>» ceteros remorari foIent,non recardarunt. PrcEtermitto qua: de 

celcritate Alexandri retulit QXurtius libris maxime s- & 7. 
a^c enim prolixiora fortaffe.Monemur itaq; hoc lepido car- 
minc maxima qua:queperiici diligentia,& virium firmita- 
^h!*^!^*' ^^ ^ ^^ ^"° aperte reprarlentac Aice ) & aflldua tam animi 
%t U^^' S^^"^ corporis cura cotennone feliciter abfolui. NuUus enim 
cil rcpertus ha6tenus (nififit a fortuna quadam benigniore 
iadatus ) qui abfque aliquo labore improbo , conftantiaque 
animi iit aliquam fummam laudem confecutus.Citatur ex ali- 
quo veterinn : A'A£|«:* J))@o ^i^ rj^Xf^aiv , TravSv, }^ ifyu^if^!^» 
/4^'Tf i^J*i^i^/j(^ d^jTw/^ei. i. Alexander audendo , laborando, 
agendo, non deiidendo,fummain cclebritatem confecutus elt, 
Huic conuenit illud Heiiodi: ' 

&Lucan.i.belI.ciuiL 

ToUe Tnoroiyfemper nocuit differreparatis. 
cui affine Ouidianum illud: 

Sed [>r6pera, nec te venturcti dijfcr in horof: 

§lrti nm e^ hodic, cra^ minw apttu erit. 
MaitiaL.Vo/Z hene dinulcris,videcu quod pojfe.negarild vnum cx 
prrEceptis Sccratis refertur a Xenoph, z. 'bhny,^%^3^<^^fA^TUi-, 
Q^icquid agaspromptifTime^atqi optime &diligenter agere. 

Fortzor hicjuifitesy^i^c.lld eft,aR fortior, velociorne fit Al- 
ce,dubium eft. quo fubindicat vires celeritate pares, & contra 
celeritatem viribus asqualem elle debere:alterum enim (ine al- 
tero non multum. poteft adferre commodi, immo damna ple- 
rumc^ue maxima,funeftamq-, exitium hinc confcquitur.Alcem 
defcripfit C^rfar (^.Comment.qux fi quis coferat cu Plinianis, 
facile aduertet id ta facile non pofTerconciliari.Didici ex qui- 
bufdam Germanis eruditis hominibus , qua! traduntur a Pli- 
|iio dc Alce, veriora effe quam quae a Cxfare. Is enim rctulit 
^liorum quorundam , qui eam fortaffe feram nunquam vide- 
rant opiuionem : at eam eife, qualem Plinius defcribit, expe- 
rientia coniUrc. 



EMBrEMATA. 



55 



Iii Deo Lxtandum. 



Emblema III r. 







A s p 1 c E t/r egngiw ptierum louis alitepiBor 

Fecerit Ili^cumfumma peraHra vehi. 
Quifne louem taclum puerili credat amoreP 

Dic, hu Mdommfinxerit vndefenex, 
Confiliumi mens atque Det cui gaudia prafiantf 

Creditur isfummo raptt^f^dejfe loui . 

COnfilium noftrum fuit hac noftra qualicunq^ commen- 
tationejprimum quidem fonte Embiematis ex infignio- 
re quodam fcriptore petere,vfumque indicare fententiscjquam 
pcritus nofter artifex non modo animo committit, fed etiam 
ob oculos ponit. Ne tamen videar,quod faciunt alij i^onnulli 

C 



34 ANDREtE ALCIATI 

nimiam lcdionis diligcntia ortcnt.irc,non lempcr inirio ram 

anibrcio>.c,vci rupcrlhtiosc potiusvc ira loquar, ori«;inc indi- 

cabojlcd poftquam quxdani pra:fatus cro, de iis qua? ad (ubic- 

(ftum argumcntum ncccllariavidcbuntur.Statim enim me re- 

cipio ad huius carminis ingcnioli rcntentianijfi quardam prius 

vicc prxkulij & quafi ililputationis anticipare.Vniucrlam poc-r 

foefis pene fini iMiigmatum cllc plcnam docet Plato in Alcibiadc 2..c]uip- 

%9tA dmg. p^ ^y^ j^^j^ ^jj. j.yi^5 iqjellcwtai facilis,qu6d rcrum vcriras qui- 

^^ «/'*- bufdain verborum inuolucris obtegatur. Huiufmodi autcm 

iigmenca tribus modis cxpHcari polfunt , vc p|erunque vcte- 

ruiii monimcntis dcprdiendin^ius : quidam enim phyiicen, 

^Atuor d,\\\ cthyccn ini"piciun::nonnulii ctia rei Thcologicscvacioncm 

fUmeta to- habcnt, vci ex dQdrina PUconicoruin pleiiquc dod:i viri. Sic 

ttdem dto' (.^{^1 HomerusintTeniotum vcrtcY quatuor ili.i prima ^iyHx. 

bum Homi- . ,- • « r ,- ^ j • A- • r i 

vibtu in- ""'^^^' ^^ pugnantia, &: lclc mutuo proai:ccntia emnxit lub no- 

ttUecla. minibus Io.uis,lunonis,Neptuni & Plutonis. Ad morcs tradur 

Citr Pallii citur allciioriajVt ciimTalladcm cum Marrcdi/Tidia & putinas 

ettm Mcir;e cierc aiunt,eam ncmpc animi pai'tcm,qua: nt racionis cxpcrs, 

4fjiide*t. -j^ fuperiore fcre attolere intelligimus, verrutique vitiimi ad- 

uerfarirquo de genere cft ea,quam nunc fumus explicaturi,fa-- 

bula. Ad Thijologicam vcro rationcm nonnulfa rcferuntur>vt 

ciUTi ccrlum fiio motu tempus producat , quxquc gignat pcr- 

petuo abfumens ^ imagincm quandam inttlligimus cire Dci, 

Ca-lum,Rhcam atqueSacurnum filios dcuorancem : in quibus 

Siturntu. Cxlius (vel C^lius)cirenriam diuinam pra:feit,Rhcam vitanii 

Rhea. Saturnus autcm eiufdem mciltcm.Qu.cante vifum c<-t opcra:- 

y\i.'*crob.u pj-ctiu admoncre, vt maturius ad nolhi Embicmatis i7rjf/.v6icv 

Aturn, deucniamusjf octafquc vctcrcs, quanrum ficri poterit,ab ine-- 

pta quorundam fciplorum contumclia vindiccmus. Eos cnim 

talc quippiam in fabulofis narrationibus obfcruarc voluiile 

crediderim,quale priorcs illi lurifperitifvt M.TuUius in libri^J 

giuem ad dc Oratorc mcmorar)obferuarunt,qui vt au^^loritate aliquam 

fnempocrs obtinerenr,, camquc augerent , artem fuam vulgarera clle no- 

figmeniH Inercinifi cum Cn.Flauius primi^ eam propalauit,qui eam ob 

jjijnnt, ^^^ di£tus eft cornicum oculos c6finxifl~e.Eodem plan^ modo 

vetcres illi poctx fub aliquo quafi vclo ccrte obicuro, fabulo- 

fifquc ornaraentrs rcs tuas bcculrarunt,vc imperitam plebccu- 

jam a my/tcriis iapientia: rcconditioris arcercnr.Quod&La- 

.AUc^^U (Itatius indicacJib.i.c.i i.& i^.ciim Poctasait,qux verc geita 

voetKi. rA- fmic,in aliquas fpecics ohliquis figuratiombus cum decorcali- 

''"' quoxanuerlii trudu^^iifcjii: inendaciam no in fadis,tcd in no - 

minibir 



EMBLEMATA. jy 

nilnibiis a^iniiiiTe. Quamobiem inepti &: plane a^^nt funt, 

qui in Pocticis narrationibus , & figmentis explicandis , ipfas 
tantum voces,nud2que vocabula,aut etiam fimplices yta^oi 
confiderant, nec ea potiiis eliciunt , quae fenritm aliquem ab- 
Itrudorem contincant: Ttcjui m pidurisdiiudicandiscolores 
aliquos , aut operum lineas quaidam confpiciunt , aut vt qui 
mercibus inuolutis appofitas imaginum tellerulas admirantur, 
nec quid intus lateat,aut inclufum effe poffit, animaduertunt. 
Habet enim diuinum hoc lludium nefcio quid lates & recon- 
ditum,quod3cqueomnibusperuium&apertumnon lit,fcdcx ^/**** /**'- 
duntaxat homini, '^*^** 

Ingcnium cmfit, cui mens diuinior, 
Vt riaccus loquitur, ficuti no obfcure aliquot difputaticnibus 
eft a diuino Platonc traditum. Sed & vt hoc adiiciam, Poetas 
ipfos Philofophis fapientia neutiqua pofleriores , aut inferio- 
res fuiire,pra:tcr alios quofdam Platonicos cotendit Maximus 
Tyrius. Hi cnim CcCc videntur populari aura;,& infima;plebe- '^" /7'* 
cvlIx accommodalfc,dum fabulofa eiufinodi prodiderunt,quas L^Ji/^Xr^^ 
diuinis rationibus accomodarunt, rem quidem apcrta ratione 
abft:rufiorem,2Enigmatis autem clariorem, iequaliter a fcientia 
atquc infcitiadiflantem,fidcm fibi facientempropter idquod 
iucundum eft,&: admirationem, aliaqi non fatis vulgo perfua- 
fa:adhxc qux animum ad reru exiftcntium perueftigationem, 
&: eorum qux remota lunt , inquifitionemdiligente concitet. 
Qjao. in re pra^ftanda hi fane homincs magnum quiddam cfFc» 
ccre : quandoquidem auribus humanis inlidias quafdam funt 
commentijij quidem rc ipfa PhiIoibphi,nomine autcm Poet;^ ^**^* ^*" 
rem inuidiofam ad eam artem reuocarunt,quxpopulu admo- '^'■T'/ J* 
dum demulceat. Sefe enim pcrinde habet crga multitudinem ^ ' '^''^ ** 
populare Phiiofophus,atque diues aliquis in eos qui premutur 
inopia. Sic autem videmus natura comparatu,vt qui vitio funt 
alicui addi6li,virtutem contrariam non fuftineant,nifi eam fu- 
pcrindudus aliquis fucus adumbrarit, Habcrur autem Pocta Po^f* p 
mollis& facilisjpropterqidelcdationem diligitur,&: proptcr ^"^g^'fr<-*' 
virtutc nequaquam,aut faltc raro coQ-nofcitur. Ita cnim medi- ^**^f"°^ 
ci lalubre quodda alexipharmacu dulci aliquO Lquoxe aiper- 
gunt , ne dctcrreaturasgcr faporis autfucci acrioris amaritie. 
Eodem plane modo dc Philolophia illa vcteri fentiendu , qua:; 
fententiis fuis figmcntorumaut carminumjtanquam veltc cul- 
tuquc magnifico te6Vis,prifcorum hominuni animos priuium 
ccpi; atquc dcliniuit:nequc fecus id quidcm.quam diilimulata 

C 1 



3<f ANDREiE ALCIATI 

difcipUnx moleftia ad inilitutione & morum feritatcm cici? - 

Testiea tA- randam iUexit.Nec eft autt quod in dubium reuoccs,vtri me- 

ilfiphit^' lius de diuinis tradarint , rhilofophine an Poerx:quin potius 

ftudium vtrumque tanquam inito fadere,mutuo kiz copledi 

deprehendas, vteadem non diucrfaputes.Cum cnimPhilofo- 

phi:.n ai5,Poetam cciam iDtellig:s:£: ciim Poeta,Philofophum 

quoque innui:. Hrc & rr.ulca alia Tyrius , qux huc conferrc 

pl acui:, ne in feq ucncjbus repcrere fubinde cogar, quod femcl 

admonuifTcfaris cnL^vr quaacum Poccis debeamus,philologus 

inrelligat, noftruinq; confiiiii in narrationibus mythologicis, 

& Poecicisaliegoriis planum aliquaudo faciamus. Si enim fa- 

bulam nudam aut hiftoriar- accexere lati^ efle ad commenta- 

tiones has, quanquam tcnaes, exiftimalTemus, anfam lidendi, 

carpendique h^ec, tanquam Poecarii deliria & nugamenta prr- 

beremus:(nonnulli cnim funt5& fuere iam olim,qui poeticum 

hocftudium vt plane nugatormm afperncntur)& maxim.e hoc 

CAnyme- de Ganymede figmentum , quod reprehendit Ladant. D.Aug. 

^"rif^f* ^.^<=iiiJf-^^-c.i3.&ipfePlatoi. De iegib. fub perfona Athc- 

tepta, " ^^i^^^^ hofpitis, nirairu ob infanum pxderafti^e flagitium..Sed 

quia non rideo quam lic necelTe fingula tam anxic pcrfcqui,' 

quin potius ad propolitum finem me concinuo recipere iam 

Sluid per randem par {it j age vero , per Ganymedcm ab aquila raptum, 

'janymtde annnam humana intelligimuSjqux vt ait Plotinus , tum con- 

*"* '5*- derc caput intra ccelum dicirur, cum rclicla quafi corporis fe- 

crerion€/:xleftia mentis oculo c6templatur:quod fanc abfquc 

raptu quodam fieri minime poteft.Plato etiam in Phscdone &. 

Theajteto, cum iubec anima a corpore femngere,non lcco f_- 

gregandam efte intelligitjfed monet ne corpori animus adha:- 

refcat^neque ob corporis comerciu a m6te fuperiore fiat alie- 

nus,conetixrque,quancum fieri poterit, fubdita fibi animsefpe- 

Vnie Em- ciem ad fuperiora perducere.Conftat autem fumptu Emblema 

blema dh- ex Xcnophontis Sympofio, quo loci concinne & appofite Ga- 

aitm. nymedis 'tTvys^ explanat. Ait enim Deos & Heroas anim^ ami- 

citiam multo pluris facere,quam vfum qui ex corpore percipi- 

tur.Iupiter enim quaru forma(cum efset mortales)amauir,has 

ipfas mortales effe fmit:quoru vero animas eft amore profecu- 

tusjhos immortalitate donauiti de quorum numero Hercules, 

Caftor ac Pollux elfe dicutur,cu aliquot aliis,quos Heroas ap- 

pellabac.Sic ecia afteuerac Ganymedem n5 corporis,fed animi 

gratia a loue in Olympii fuiife raptu.Cuius quide rei & telti- 

moniuexipfo nomine colligamus licet.Habetur enimalicubi 

apuu 



inti 



EMBLEMATA. .37 

apud Homeru yitwTvct j t Lxiui, Ixcatur audiendo : & aiibi> 
cciam i^vxnu, ^^tr,yK^a eia^idd dl fapietia plena mente con- 
filiafciens. Ex ambabus igitur hisvojcibus, non corporisj r<;4 
mentis deliciauum nomen Ganymedes rcferens,inter Deos eft 
relatus.Sed dum vacat,huc afcribam verba Philolbphi* vt ali- 
quo taadem onere candidacos iingus Gr^Ecx leuare poflim: 

fftaf0,ii^^i)cn» TTZtouSTix^. Z<</'j te y^' acmy fc .9-v /TiCv 8crS> ^tlf^- 

— — ^ywTEtj cii t' «Jfjujyy,- 

■zs'VKifk (p^iTi iciid)lac liabi 

%\av azufuucpoTeg^t^» mruiv G<nt navcaf^x^ a9^p{^&-eig -a y«v>y- 

fiyidiii , «:AA' *j«/Vj/vi;«i»y cy./ ^oV; rs-nictirtti. Ha:c ferme Xrao- 

phon.Facillimum mihi elTet repetere agalmatis hiftoriam,niii 

fallor aPlinio,quific habet lib.^^.cap.S.Leocrasaquiiam fen- Locm *Pii- 

tientem quid recipiac in Ganymede , & cui ferat , parcentem n^\ 

vnguibus etiam per veftem, &:c. perindcquc faciit cx Hcmeri 

fcholiafte ad ^.liiad.Homeric^.Scd quid opus in tantillo libro 

tam multis ? Ceterum rapriUTi eiufmodi Alciatus traducir ad 

eos , qui pia cogitatione , & ardenci afFedu animi , Dei quad 

domicilium penetrant , .tamque iibi placent ia iis quse Deo 

^rata lunt , vt in hac etiam vica nonnihil xternx beatitudinis 

aeiiciarum experiantur.Abhocnon diiTentit Homeri icholia- 

ftes ad ^.Iliad.qui louis nomine primam inteiligentiam 'ttiu- lnpiuf 

nin loiw'. Ganymedis vero, eum qui confiliis diuinis gaudeat. ?'*»'^» 

t5i» yot^ Tu¥rjf/CYioin,<;., u? Mwj 'i-^H o<?tM«» rc rcvs fiyih<n yxv 

tv^ecf. Hoc pene fenfu dixir Nauip.achius vetus poeta , pui- 

crum cfle virgine puris femper cogicationibus deledari,id eit 

( nam Grxca.perbeile conueniunc huic Ganymedis etymo) 

j^Atfv. 

'7ru^Jsyi,'.liv'^jjit,Ju^o'i7iv icei fAiXi6hiig.r. y^ou^^v. Sed& Gram- Tdicti^tti, 
matici non modojquin etiam Philofophi non poftremi nomi- 
nis bcatos fcu felices , quos ^sOti^affjfSTcn j^ f^^>^ei>i? appeliant, 
non alio fcnfu iis id impoficani nomen putanr, qudd habeanc 

C 3 



jS A N D R £ Al A L C 1 A T 1 

ailqiicm cum Diis conrenium. Nam & ^5^«M/t<^r«> Ariftotcli'; 
intcrpretantur tu ^^/:nonnalli etiam ^»p{Vr,/>yci(jt5<«5 autcm 
a ^, i^ ^ x>'*ff'^- JLocus Ariilot.cfl Moral.ad Nicomach.T. 
^iftiumre- j^f^ alite.] Aquila: r^'pr'^<n,,}\^nc^\\mm rcLnnam appel' 
f*"Vf"'" lant j-crediditquc antiquiras cam loui tela minillrare &tuU 
^lfj^ men.Horatms ^.Carm. 

€^alctK jninturarfifulnimii t.iliten?, 
Cui rex DeoruPir^Qnum ht ai4es vwns 

o ■ o 

Perwift cxpcrtus fidi m 

lupiter in Ganytncde flciuo. 
Phornutui eam loui elle facram vult,quc\d volandi pcrnicitatc 
tliis anibus exccllat, U^o',cX 'jfu;-^w.\\ni-,U'VT>^ o it-r«g Xi^Tcti 

Hvtcji^^ro «^vmrvy ri%v rnn T^ *7i\c>'* Trimv»». Lci^ePlinium 
lib. 10.C.4.& ^.PieriumValenan.Jib.i^.Hieroglyphicon.Sunc 
c[ui alio conucrtunt aquilam : nauem cnim intelligunt, cuius 
infigne aquila efict ■■> aut lcgioncm militum , qua legionc ra- 
ptuscirc putauic.Ladlant.lib.i.c.ic.l-uIgentiusMythologic.i. 
HomMUd, Pucrum 'lian^m.] Ganymedem, ab II 10 Troix ciuitate, c]ui 
^* Trocm patrem habuit Troia: rege:&: a Poctis dicitur ab aqui- 

la raptus5& in coclum fublatus, vc Deorum prariiccretur aqua- 
liculis.Martialis lib.i. 

Aetherem aqu la puerumpmante per auroi 
llUfum tUfniilif vnpit^^ti^ h&Jtt onm. 
TtteTilu ^if'e fottem- tacfumpUinl-, '^r. ] Puerilcm (impliciratcm, 
fimpltcttat j(| e(l,innocentiam & mentis puritatem Dco gracilfimam cile 
Deograta* p.-^fliiTi teftantur facrar iitera?. Qu^o illud facri oraculi refcren* 
dum : Sinitc paruuli ad me vcniant. & , Nili efficiamini ficuc 
paruuli,&c. 
Homertu Mionitf^ finxeyit vnde feHex,! HomeruSjqui MaX)nius caecu- 
cttr ^(to- ticns appeliatur a Martiano Capella iib.i .de nuptiis Philolo- 
mtu diHtu, gi^e ^ ^ M^^one rege a quoeducatus fertur, ita cognominatus. 
Thcrfagorasapud Lucianum in Dcmofth.encomio,itgdeHo- 
mero verba facit : -Trari^ JV ^<«vct r >v^\, ij Tm^f^yy #^ j^n- 
j( a TT^^ '^ ja^at>.u)7ry>^ ^etnv *> ivuf)».* T otvuaht. 

. ' Cmjliunj.m^ns Aty.u£ Dci,^c.]M.\j%Xoyitic^imc^\i^3A\icv-- 

Carymd-^ tcadun. , quam grviphicc & comodc Ganymcdei nominis vim 
notnen vn- exprimat,'';^*!'!'^,»» enim,vei yocvwusuy Ixtor eftucrpondetq; his 
de, qua^ dixir, Gaudia prjeilant : & juti^siu confilia, vnde yMftv^of 

^ihn ^ A«o5,Emblcmatis & figmcnti fenfum cxplanat. 

Sapicn 



LUtLLMAT A. 



Sapicmia huinana ftulritia eft apud Dc 

I M B L JE M A V. 



uni. 



.^^feS^r' ^t 



r7:r^r'-^\ 














V '4 - 



^^. 



Q_v 1 D Mmm?^H07iam hoc CGmvdlem. nornwe mcnfirtttH 

B ^formt, cjuod non eft homo, ncc cft draro? 
Sed fine vW pedihf-is,ffimmis (ine partibHS iinguls» 

T^iY angnipcs dfci, r^ horniceps angttis poteft, 
Anguem pedit homo, h^mrnem eruHuuit (^ anguis: 

Necftyiii hominis eft, inittum nec eftfcr&: 
Sic olim Cecrops doUis regnmit Athenin: 

. Sic c^gigantei teryamitterprotuiit, 
Hdc Vr>frumjpecies,fed rtlligionfarentefn, 

Tcrrenn laHikni CjHia- Cfir4t,iHdicatx 



H 



Oc in monftrb defi^n-^flcvcibis vfus cft oblciirls & icn- 
tcntnsplanca-nigm.-iticis. W tnmcnc]uicqu!<l lit apcico 
prinmm fontc, c!einde"an<5lo',!S cbnlil io-fi rimen Dotliin f on^ - 

C 4 



40 ANDRE^ ALCIATI 

"mode,illuftrare conabor. Totum hoc fcrmc videtur imitatus 
ex grypliis monolHchis,& dilHcho quodam, qu^e in colleda- 
tons Em- i-^^i^ epigr.Gra^corum lcgimus,qua:c|ue huc adlcribemus. Sunc 
(matM. ^^fci^^ ^^ x^foiet. i^OTxsvTKy^ovlib.^.AnthologiXjhis verbis: 

ad verbum fic efFcrtur: 

Ex viro dtfce-ndit eqnm, afcenditautem de cqm vlr. 

Vtrfine pedibi{4.,line capite autem celer eqms. 

EquH^ ruiiat vtrum,vir autempedit eq^um» 

Equus non habebai principium,vir mtem carebatfine: 

tnjixit. Sed hunc natura ludins acri equo * mifcuit. 

S^id hoc Hq^ informi monllro, quod ncc omnmo formam humanam, 

monfirotn- ^^^^ omnino ferpcntinamfiguram habeat , nacuraquidem du- 

'&'* ^' piici, quodque necdum certam appellationem fortiri poflit, i j 

not;>ntur,qui anima rationis participe a Deo informati,terre' 

na taiitum fapiunt : & negleda conditione fui meliore, humi 

repunt,iii naturamque belluinam degenerant. Monlh-Li enim, 

vt hic exprimitur,in hominem non de(init,nec ell feras princi- 

'pcHrii. pium : non enim finem fpedant Epicurei homines , propter 

quem homini fit concelfa ratio,qua mifere abutuntur,eamque 

fpontenea quadam & exitiofa ignoratione inficiut.Tales fue- 

I>hilofophi. runt ri^idi illi Philofophi^e fatellites, qui cum perpetuo dog- 

matis fapienti^' vetcris,& fibi parum conftantis adha;fcrint,ni- 

hil aliud Ipirarunt quam quxterra: funt,tametfi vnum illis vi- 

deretur elfe fludium caileflia diuinaque contemplandi : quos 

ideo exagitat vir fan£liflimus Auguftin. libris De ciuit, Dei, 

Ladantius, Eulebius , & alij multi. Opinor autem hic Alcia- 

tum exempli caufa Cccropem appof uilfe , nec quidem ab re. 

Ule cnim primus idolorumcultutotam Grxciam imbuit,pri- 

mus loucm inuocauit, fimulacrorum vfum induxit, aras con- 

fl:ruxit,& facra diis fecit ( tcfte Eufebio,Herodoto,& pluribus 

aliis ) quac omnia ante ea tempora omniho fuerant inaudita. 

Quod vero , primus inter marem & feminam certa connubia 

Cecrops bi- dicatur inftituiireiquseante vagaeflent & incerta,eft(puk,id effc 

for-mu. biformis,efl: nominatusJiincq; colligere licct mundi fapien- 

tiam,quam techiiis & prxftigiis fatanicis inuexere priores illi 

Principes , meram fuiile flultitiam , cum perfpicuum fit enrrj 

longff 



EMBLEMATA. 4i 

longcderciuiireabinrtitutis iilis prifcorum patruna.j qui lc- 
gcs diuinas a Noeo j & eius meliori poileritate hauieranr. 
Hos itaque vafros, & religionis expertcs, quibus rantum cu- 
ra: terrena funCj & quorum Deum venter eftjex hominum al- 
bo reiiciraus. Ncque enim hominum appellatione digni funr, ^a «4« 
quanquam planum fit eos rationis, dodtrinsecuiuidam & hu- ximereht' 
manitatis haud expertes fuilFe : nam ea re caruerunt , qua fo!a '"". ^ "!'[*'* 
diitcrt homo a rchquis anunantibus , id elt r^ligionc , in qua (i,{f.„^ 
certe nos homines fummum bonum coftituimus. Qijanquam 
enim homo fit vcra & exprefTa Dei imago,fi tamenfic fe. abii- 
ciat atque prollcrnarjVt opificem Deum ignoretjiQbelkiarum 
numcrum mcritoelt aggrcgandus.Id porro totum poteil con- 
ucrti in profligatos,&perditos huius feculi «9e»5j& voiupta- 
rios Epicuri allcdatores , qui neglc<5la futuri boni fpe , fuas 
omnes cogitationcs abiecerunt in id modo quod adeft,qu6d- 
que pr^iens eil. Id quidem ego argumentum non inuicus ex- 
plicarem copiose:fed fatius eil vt breuius c6traham,fi ftudio- 
fum quemquc admonuero , id commodius repeti poffc alLa- 
d:antianisInftitutionibus,maximeque iib.t.cap.}.& fequenr. 
item lib.j.cap.io.lib.^.cap.i 5. & iis q\ix fequuntur , vc deni- 
que lib.^.capitib.i.7.9. 

§luid dicarfifqnonAmy^c.'] Quac noua funt,ftupenda,aur ad- chfiftya 
mirationis aliquid pr^ fe ferunt,vt qux acommuni rerum na- ohfiurU <fe- 
tura funt alicna,defcribi fere folent quibufdam verborum fub- A'^*?'^* 
obfcuris ambagibus & rerum inuolucris , vt hic fit ab Alciato 
in monftri huius pcriphrafi. Totum ccrtc ot>($t,<^^v, vti pcri- 
culofae plenum alcx dodis vifum , mihi quidcm non potuit 
non videri perobfcurum.Qu.6d fi rem acu,quod aiunt,non te- 
tigerim , tentaui tamen quid hac in paice vires alioqui irabe- 
cilles poffent , & aliis tradidi larapada , vt maiore tandcm in- 
duftria diligentiam aliquam noftram obicurent. 

Qux dum interea meditor, fortaife nonmale vno claiidam 
prouerbio , quod hic obfcure proponitur : Id igitur prouci- 
bium vfurparut duo ecclefias Chriilianae Inmina,Nazianzcnus 
Gregorius,& Chryibftomus : Ilie quidem in epiftolis fic , t^« 
m^KD '^ity.if (piXfKTt^itM/ , »^ xctTu fd/lam;) , pedeftremampk- 
xarijhumique manentem phiJofophiam.Idem monodia inBa- 
filium : aiv MV^Treali^y,'; i^ t(st>7tj vadjKai /3/(©-:quorum vi- 
taferuiliscft, qualismancipiorum & humum fpedans. Sic 
Chryfoftomus adhortatur , humi repentcs cogirationcs cri- 
gamus , iy^ Tiii,\dc(^ ffiifoid^its K^yiT^^ii 6cio^%ozu<dfj. MirtQ 

C f' 



4i ANDREyt ALCIATI 

caim quod dc paganorum ftudio multi c noftris tradiderunr, 
quos alicubi Thcodorctus ^^fjk^^y.Xa^ (c iTny^.K? appcllat: 
id eft,rcrum caducarum &:humi repcntium iUidiis addictos. 
Sed Lacftantiana quxdam lucem huic loco aftcrcntj meo qui- 
dcm iudicio,ex cap.^.lib.i.Quos homines(de philofophis lo- 
c]uitur ) philofophus ac pocta Lucretius grauiter accufat tan- 
quam humilcs & abieel:os,qui contra natura: iua: rationemad 
vencranda tcrrena fc proftcrnant,ait cnim: 
'BtfacifmtM.moshumdesformidineDtuumy 
DcprcJJofque premunt aitcrram. alio loco fie idemi 
Nec piet(tf vila efly veh^tum /i "? vide^i 
Verticr adl-pidem at'jue omnes accedere ad ara^, 
Nec procumbere humi proslra um,<^c. 
Paulo p60,non.oportct fubiimcs & cxcclfos animos aduocari, 
atcue in terram prcmi,fcd nihil aliud,quam crleftia eogitare. 
Eiformeyquodnm efl homo„^.c.]S^c\indi hi quinquc verficuli 
fcnarij funt trimerri lambici. Obiteradmoneohic confundi 
viifi & hominem,draconem cum angue fiue ferpente,&c. quos 
3cnigmatum lex eft. Adhaic obfcuris verbis de indultria vidc- 
tur vfus,vt rem abltrufam, & quafi reconditam infculpcrepo- 
tius quam delineare videatur. 

. Anguem^pedit homOy^cJ] Hic GnTCorum morc non abfumic 

vocalem,quas in cxfura hacremanct integra, idque fcre fit rei 

'Tedert ir difficultatisaut grauitatis ollcndcnda^ergo.Ccterum nouc vi- 

«rKcfare, ^q^^vi^ ^f^,^^ hi^ Ycrbis, pcdit, & erudauir,qui' vim magnam ha- 

verha.* t>ent-ad demontondam monftri huius obfGOeiiitatem. Rcm 

enim turpemtiirpiaverbadeccnti 

Necflnishominis efl , (^j^r, J Non dclinit in homirierri , quod 

finem non fpe£lct, cuius maximc caufa conditus homofit:ncc 

habct fera: principium, quod piimo anima rationis paiticipe 

donatum a Deo fit , vt omnibus aliis animantibus exccllerct, 

Ticiiti copiofa difputationc Ciccro i.De legib. 

riin.y.ra^. Sic olim CecropSy <ty>c.'] Cecrops rcgionis^Atticse rcx primus,- 

S^- qui Athenarum arcerii excruxit:hinc Cecropid.c Athcnienfcs, 

Cecrops rex pay^nj^j ^jr g^ jy^pyg hoc cll,natura: dupIicis,fupcriori parre 

fiKm. yirf,mI-criorii:erar,quod conmgia primum inltituent in Attica 

xegionc.Malim tamcn j-efcrre ad id quod fuperius attigi,dc lu- 

perltitionc niiniri;m5& idolomania,quam primus illic dicitur 

induxiire.Lcgc D. Aug.De ciuitat.cap.8.lib.i8.Iuftin.lib.i. 

Docris^^thenis.^DocYiSyUii^^o^c^^hittii.DoOi^iSipoink.^piCi- 
pter cclcbrariiiimatoto orbe fchola.Hinc cnimmagni Orato- 



EMBLEMATA. - 4} 

ces , hinc Rhecores, hinc Sophirca: , hinc clari Jenique logiim 
bcores.Plutaichus huias epichcti vim exprcllit commentario, 

ucra ha:c vrbs,in<]uit multaru ctiam aliarum matcr, artiiimc|; 
hcnigna parens, quaium alias prima reperit,inquelucem mi- 
lic,aliis honorcm, vim , incrcmenca contulit. Cnxcc vcro fic: 
■nvTiso^i iS^ Jii ^ icXXMv 4 7/zXig fiOl y.tir*>^ vc" Ti^pi^ ^«^/if 

oiyocuiv <zsts^(itn6 ^ Tntiiv ^ td^Atnt. Ciccro l. de Orato- 
re , omnium doclrinarum inuentrices Athenas appellat. Sic 
idcm proTlacco:AdruntAthenicnrcs,vn<iehumanitas,do«5Vri- ^-"* ^' 
na,rclig!0,frugGs,iura,leges ortjeatquc in omnes cerras dillri- ''^*'""'*''"» 
butar pucantur.Ha-crunc pri'claraccrtc&: antiqua vrbis Athe- 
narum cuilogia. Sed occurrot etian aliorum quorundam non 
pccniccndatctlimonia : fic enini VclleiusPatcrculus ad fincm 
i.hiii:.Rom. Vna vrbs Atticapluribus annis eloquentiacyquam 
vniajrfaGrjccia , operibulquc iloruit ,adee vtcorporagcntis 
illius feparata fint in alias ciuitates.Iugenium vero iblis Athe- 
nienfiu muiis claula exiflimcs. Apuleiusenim lo.A/iniaurei: 
Quale autem & illud iudicium apud iL-gifcros Athenienfes & 
cacohllos,& omnis fcicntix magilkos. Idem Apolog.i. Apud 
Athenienfes cattos Melceides fatuus. Er luClin.lib.c. Achena<j 
vocat pitriam Communemcloqucntiv-c. Lib.i.idem fcripferatj 
literas ccrtas ac facundiam,& ordinem ciuilem,difciplina: vc- 
luti cemplum Athenis. Mamertin. oratione panegyric. quam 
Fuliano didam voIunt:Ipfi.' illx bonarum artium magirtrx.^ 
inuentrices Athenx. QJiid enim tranfiliam cum aliis quam- 
plurimis CalIiodorum,qui lib.ii.Variarum.epifl:,! j. Athcna<; 
fedem eiie fapicntiura di'flas ab anciquis ait? 

Sic^j^gigitrtes, ^r.j Gigantes terrigen.v dicuntur a Poetis, 
id ert, tenx filij, vt vi nominis intelligitur, y^, terra, ^iou^y 
fiO) nafcor. vel, Tru^fji, ro cr. y^; avtif, quafi a^ ;/»ff y.^jritd^^i. 
fuerunt aute ftaturx admirabilis , quorum pede^ in ferpentuni 
volumina deluiebant , iiquc in Deorum perniciem nati puta- 
bantur:ru cuibus pugnare auh,fulminc conculli funt. Pugnam 
hanc attingit Pindaius in Nemeis. Huius ngmenti raticnem 
Mythologi adferunt,eimque traducuntad homincsquofdam 
impios , qui Dcos negligcrent , aut etiam neo;arcnc : quarum 
pedes in draconum volumina defiiile aiunt , quod nihil f"upe- 
rum,n'hil reclum cogitarenc , tocius eorum vita: greifu rai in- 
rerna mergente.Macrob.Sacurnal.i. Quod cpimyjihion hev.i- 

llichr. 



44 ANDRE^ ALCIATI 

ftico complexus ell Barrholom. Anulus in pi£la Poefi : hunc 
enim fcripcorem , alioqui recentem , eruditum tamen & acu- 
tum, citare nihil verebor: 

TdegigantAum kgtiur genus, vt nihil altum 

Cogitet.atjpernat, vel neget ejfc Detm: 
£? tanium, (juantum fenfu exteriore r/xouettir, 

Commodiit adprst.fcni fi, vel ad id quod adeji, 
Hoe genus angu ipednm mythicifinxere PoetA , 
^orum ajfecius humi ( fegnis ad alta ) re^at. 
Si vacatjlege Pierium Valerianum lib. 1 6.&c x 5 . Hierogly phic* 
MilFos facio, qui multi multa de gigatibus,quorum alijjfuiiTe 
negant,quidacontra& certe plures, non enim vacat fublegcre 
qux degiganribus tradunt Herod.in Clio.Plin.7. c.i6. Solin. 
cap.^.tantum admonuiife fateil.Ego quidem facile mihi per- 
fuaferim hoc gigantum nomine intelligi veteribus barbara & 
impiani gentem, quae fub hominis figuraferitatem exerceret, 
a quibus honeftarum rerum indudafuerir km^ix, quaics dc- 
fcribuntur a poetis Cyclopes, Lxftrigones , aliique qui ferinii,- 
moribus vagabantur , infontes & probos quofquc impune Ix- 
debant,nullam diuini humanique iuris rationem habebanr. 
Hac vafrumjpecies,^c.t7nfiu!h6v,{c\i figmenti fcntentia. 
Vafer, Vafrum."] Vafrum, callidum, & quafi valde Afrum. Noniu^ 

Cicero de repub.^.Non funt in difputando vafri, non veter: 
tores,non malitiofi. 
'^hgio Ij9' Rcligionem carentem.^jln qua tamen fummu hominis bonum 
mtni pro - efle liquido conftaticetera enim qua^ putatur efTe homini pro- 
/"'*'*• piia , in ceteris quoque animalibus deprehenduntur. Religio 

fola differeteshominesabeluis facit:quam qui non admitrit, 
alienus a natura hominis , vitam pecudum fub humana fpecic 
viuit.Lad:ant.Iib.t.cap.3.&:Iib.3.cap.io. & de ira Dei,capit.7. 
HKmana & 8. Notaboad extremum humanam fapientiam ( quxapud 
fapientia Dcum ftultitia dicitur D. Paulo] hic potiflimum reprehendi, 
cHT ftf*lti- quipp^ q^j^ religionc caruerit. Vult autera Ladantius vnam 
^^y cum altcra, id eft,reIigionem cum fapientia infeparabili nexu 

Lib.^.cAi. colligari , in quibus hominis officium , &c veritatem omnem 
inclufam effe coIIigat.Religio enim,qua: fuie lapientia fit,noa 
religio, fed fuperftitio putanda efl:fapientia vero finc rcligio- 
ne,meraefl: flultitia,de qua efl illud Prophetx:Ferdam fapien- 
Fpi 29. tiam fapicntum & prudcntiam prudentu reprobabo,& D.Pau- 

li, i.Cor.i.&^.cap. 

Fitt,. 



■^bi.i 



EMBLEMATA. 



4T 



Fi(fta Religio, 



EmbLZMA VI. 




R E G A L I refidens memrix ptlcherrim^ftllif, 
PHrpureo infignem geHat homre peplumy 

Omnihm (fr Uttcefplerw e cratere propinat: 
At circum cuhitaru ehria turha iacet. 

Sij Bahylona notant : cjudLgentes illiccforma, 
Etficiaflolidas relUgione capit. 



/'^ VAm varie hoc agalma nonnuUi hoc tempoiie accipiant, 
V^^uamquc obliquis interpretationibus cQntorqucaGt^&' 
ad fuos afFedus accoramodet,vt pote odio partiunrfaboratcj. 
certe recenfere pudet. Quancuam enim falua fi-rre & p»dorC; 
aliorum fentcntias in mediu afFerre pofTcmjne cui tameo flo- 

machiiiii 






ftGulnm* 



VirtnttTit 
vitiA imi- 
tantur. 



phi. 



46 ANDRE.?. ALCIATI 

machum moucam, tutius ellc ludico vctcrum hominum do- 
drinam potins, c]uam nouorum placita confcdari .IdcxD. 
Ipannis "i^hnyj^^^v-^i»/? ly.rumptamclleclai-umefhquod qui- 
dcm decmcntita rcligionis oblcruationc, & verx pictati op- 
pofita intclligitur. Ea cll collcdio rcproborum,qux mcretrix 
dicitur,qu6d Dco rcium omniu auclorc neglcclo, & vcro fpo- 
lo Icfu feruatorc,imputo,illicito & nouo quodam culu,id eft, 
fucata:rcligionisritu,impurxacformidabilibclua:diciturin- 
(iderc.Aurcum poculum manutcnct,id clt,hypocrifim pcrfc- 
quitur,qua di/Tunulatis vitiis,&: fapicntf;« fucata: auro,pietatis 
veraipr?tc\'tu,quamphuiniis imponit,qui cbrictateplus quam 
fanatica corrcpti,mifcrc pra:cipices ii) ima ruunt. D. Augufti- 
nus lib.xo. Dc ciuitace Dci,idem planc hunc locum intcrprc' 
ratur:Q^x fit ifia bdtia,inquit,quamuis fit diligcntius inqui- 
rcndum? non tamcn abhorret d fidc rcda>vt ipfaimpiaciuitai 
intelliG;atur, & populus infidclium contrarius populo fideli & 
ciuitacl Dci. Imago vero cius, finmlatio eius mihi videtur : in 
cis vidclicct hominibus,qui vclut fidc proiitentur, & infidcli- 
tcr viuunt, Vingunt enim fe eflc quod n6fuut,vocaturquc non 
vcraci cfBgic,fcd fallaci imagine Chriftiani.Hadenus ille.Ca- 
lix aurcus adagij vicc vfurpatur a t>, Kieronymo : Multa de 
perfedioncdicuntur.ait,Y: quivolumePhiloIophi nefciut,fub 
inartyris nomiuebibant dc aurco qaliccBabylonis.Origen,dc 
vana &: fucata cloquctia totum hoc intelligi voluit.tos enim, 
oui apud gentiIcs,inquit,e}oquenti« laude floruerur, pcflimo- 
rum dogmatum lcrmoncs mortiferos,id eft: venenu in calicem 
aureum infudcrunt. Liibcns cquidcm huc refcrre,qu.'e in eam 
ipfam re commcntati funt nonulli c neotericis viri certc cru- 
diti docliinx-quc vctcris amantcs.Scd ex au^florum rccentium 
fluuiis mcosagcllos ta Ixpe iirig.ire iati? no cll:animus,ne quis 
philologus mihi pio fuo iure diem dicat:qu6d longe pulcrius 
fitfvc Varro dicic apud M.TulIium)adirc fontcs,quam riuulos 
confcdari.At vt ad rcm propius:Promptum quidem id nobis, 
\crumquc cilc con(lat:dccipimur fpccie rcfli.Nam vt prudcn- 
tiam,malitia,&: tcmpcrantia immanitas in voIupEatibusafpcr- 
nandis.& mngnitudmcm animi fuperbia in animis extolledis, 
& dcfpicicntia in contcmncndis honoribus , & liberalitatcm 
cfI"u<io,& fortitudincm audacia:ficfuperfi;itioncm rcligio imi- 
tacur. Vt cnim olim apud Grxcos nonnulli Philofbphi pallio 
barba<juc promilTa raram quandam iapicntiam polliccbanturj, 
fcnv^crque hc\bcbat in ore libcrratem &c honelH ftudium, cum 

cx ik- 



£ M B L E M A T A. 47 

ex iis longc multi vitiis plufquani vulgaribusjphncquc ferui- 

libus laborarcnt : Vtque apud lucbcos Pharifa'! & EllDEi trilli Pharif*i. 

vultu, latis phylacleri]s,&: cultuquodam fucarojapud imperi- 

tum & rude viii^us venabantur land:itatis opinione;ita etiam, 

quod diccre nos aJmodum pudct, & tardet^fcd dicendu tamc, Tfeitito» 

intcr Chriftianos homines fuere ia olim,&: adhuchodie funt^ ''^rttiiani, 

rcuera nimis mulri,qui fuis pra:ftigiis fictaque dodlrina impe- 

ritos homines incicant,quibus errorumquafi poculo miferri-.- 

jnc & fallacillimc imponunt :iiquc tandtm facti ebrij erronea 

peifuafione tanquam mente capti,purillImos ver:^ & fimplicis 

doclrina: fontcs afpernantur , &: itji infanientes ad belua^ nu- 

tum fefe totos componunt, vt nuquam poftea de commutan- 

do vitx miicro flatu cogitcnt. 

Kcgali r:/7</c';?/,cy r.]Adiun£ta funt maieftatis & rcgix cuiuf- 
da magnificcntia:,turpitudo & impuritas reqio in folio locum 
habct, qui foli virtuti dcbebatur. At nulla vitia prarfentiorem ^4 vitU 
inuchut pernicic',qu;im qua: fplendoris &: honeili velle tegun- maxime 
tur. Sedere cnim in Hiercglyph.maicftate 3c auguftumhono- f""*<=^fi* 
rem exprimit , vt eft a Picrio relatum lib,45. Veftis purpurea, ?nrpura, 
puuoris & verecundia: notam,idem. Iib.40. Eiieroglyphic. 

p£/:/«Aw. jSacrum & folcmne veftimentum.Proucrbium hinc Pepltim» 
fluxit, Pcplo dignus, ab Ariftoph.deduclum, dc ftrcnuo Sc in- 
figni quodam viro.' Suidas tamen peplum ait eile iy^-nc,v yj- 

X^/^zf^/.^LateXjquod intra aliquid latcatjdidus humprqui- ■ 
uis.Hic vinusn facrum,vt apud Virgil.in 4. 
'— — Latices nirrefccre fncros, 

rdiceforma. ] Iliiciente & feducentc.Illicere eft illaqueare. 
Nonius.vel illice, ab illex, id eft, fine icgc. Plaut. Leftus illex 
cft,efca meretrix, 

C>i/>/>.]Decipit &: aliicit.Virgil.i.Geog. 

Neqtte i-fifidifs noctis capiere fertm. 

Cicero-3.0/hc.cx veterum lco;um formula:Nahi quanti verba 
illa , vti ne propter te lidemv-e tuam captus , fraudatiifvt: fim. 
Et in iurc lcpe,capere pro dcciperc:vt,Non capitur qui ius pu- 
blicum fequitur.l.ii6.dercg.iur.D.Sa:pe ctiatitulo de Minu^ 
rib. vt'1.3. 1 1. & l.ii. hinc captioncmaccipi profraudationc, 
falIacia,damno n5 raro rcperimusj. i .de in intcgrum reftirur, 
l.i.in iin.dc vacat. mun. I.3. de coll.bon. D. Et captiofu.m pro 
fallaci,atc[ue damnofojl.^i.dc vfucap.vt &: aliquot locis aliis. 

Non 



4^ 



ANDREyt ALCIATI 



Non tibi, (ed religioni. 

E M B L E M A VII. 




1 s I D I s ejfi<Ticmtardiu geHahdt (ifellus, 

Pando verenda dorfo habcmmyHeriA, 
Ohmu ergo Deamqmfquis reuercnter adorat ^ 

Pidf^ue getiihm concipit fiexii preces. 
^fi afinpi^ tantnmprAHari credit honorem 

Sibij & intumefcit, admodimfuperhiens: 
Donec ctm flagris compefcens, dtxit agafo 

Non cs Dem tUy afelle,fed Deum vehU, 

Sa^erdcnr C Acerdotcs, Epifcopi, & qui rehus facris prxfuntjin honorc 
h^yjor^ fijjl- [3 fijnt babendi,ob id maxime,qu6d facris pr^fintjquoru funt 
citrdi. ' admi 



E M B l E M A T A. 4^ 

jd:ninirt:n,Iicec intcrdu ant vitiis piufquam vulgaribusimpli- 
caci,auc ignari & Itupi Ji habcantur.Hi vero vt fuum munus & 
o^cium curare vel maxime debent, fic quantd dignicatcm fu- 
ftincant,ipros fubinde animo fecum reputare par eit.Mcminc- 
rint camen fe homines ellcnec ubi arrogent impeniius , quod 
tantum minifterium gcranc, & rerum diuinarum curam, quad 
humeris impofitam habeat,uc,vt aiinus audiuit, Non es Deus, 
fed Deum fers,illi audiant:Non vobis hxc,fed Deo foli omnis '^^'fi^iM 
eft tribuendagloria.Itidem dici poteft de praefedis Imperato- p'*'^''*- 
rum aliorumq; principum ciim populare applaufum cxcipiunt 
audacius quam par cft in prouinciis , in quibus vicem regiam 
obtinent.Sic enim adeo modefte, tamq; circurcfpccle feie gc- 
rere debcnt,vt priuati honoris nomine nihil , iplius Principi^ 
liudi vel minimumdetrahant,&: fe interea norintquales func. 
Eft cnim operxprctium Ti?f ci a|<!y^7j 7T^4/^'«; ^yfiiaxrt», 
"oTieuf^aTnn l-iAi. Succucrit mihi exemplum nobile Cornclij 
Galli ytgypti prouincia: prxfe6li:is quia M^ gcfliiTet infolcn- 
tiu5,multaq; flagitiose fcciiTet, ftatuas etiam iibi locari paiTus 
& Pyramides in altum toIli,quibus a fe gefta cotinerenturiac- 
cufatus ell a Valerio Largo:cognitioni pr^fuit Auguftrus:igno- 
minia notatus eft Gallus:vetuitque Ca;far,ne reub prouinciam 
poftea obtinerct.RctuIit Dion.Iib.5 3. Huic pene limile quod 
narrat Corn.Tacitus lib.^.de Lucilio Capitonejqui procurator 
Aiia: fub Tiberio acculatus eil in fenatu a prouintialibus,qu6d 
vim prxtoris viurpafTetjmilitumque manu ad comitatiun vfus 
eiTet^itaquc conui6lus,in exilium pullus eft.Laudatur a rlutar- 
cho Vticeiis Cato,qu6d qua^ftor fadius fcribarum,ofliciorum, 
alioramque gencris eiufdem minuerit eam prerogatiua,quam 
longo tempore vfurpauerant,iuiritenim,miniitros non magi- 
ftros fe efle meminilTerit. Sumptum eft Emblema ex Gabris ^«"^ ^'^' 
apologis. Sicenimillc: ^ ^ hUm»tH, 

tiysis ov^ 'znx.^^yii ^yu^l^i ft^irei^, 

Ty^a ef[' £7TOp5-«f, fi>i J^Mv ^^1 "<>;(^, 

Qui verficuli quoniam commode {(c6. 'zfe*<p^^KUi ) rcdditl 
iuut a Gabriele Paerno Cremonenii^coferam huc perlibemer; 

Si/nularrum afellu^s baiulans argenteuWy 

Cfim id trA?ifeu72tes flexo adorarent gemt , 

Sui hoc honorli gratia eflfieri ratu^: 

Idmque infolcnti elattM arrogantia 

Kolcbiit ambulare^ donec aspcro 



Vo ANDRE^ ALCIATI 

Probe dolatUifuHe clu»es,audijt: 
Ofiulte, non es tu D m, fedfers Beum. 

S.E NORIT HOMINEM, Q^I MAGISTRa- 
T V M C E R l T. 

Fabulai huius rationem vno diltycho complexus cft loan, 
Merccrus,Hcbra,'x lingux Do<flor regiusrquod memini ab eo- 
dan noti fcmcl in l"uo(rcitu obiter didum: 
■^tdftbi nj- It nfmuy lergo mysicriaporninsf 
Indo^os videtis ftipi irAtfje facris. 
Huii per Noh eric a rc alicnum,li adiecero,afinuma vcccribus -«£gy- 
j/»»» fy»*- ptiis fapicntijL',forcicudinis,laboris indcfelhj&frugalitacis cllc 
ur^s"inttt' ^Yf^^^^^^^^-Qs^ ^"ini lapicntix /it operam daturus>eLi oportec 
Itxtrmit, viftu Girc tcnui,omnia qux in vitain humanara cadere poirunt, 
aequo ferre anuno, ncqiic ad vllam excandefcentiam aut con- 
tume(:am lefe conucrcerc:animo d^c paruum,fimplicc & ino- 
pcm,vc afinus clt,qui nullnm inter carduos & ladtucam difcri- 
mc faciac.nullum dcnique fit onus quod dctrc£tet:& vbi opuy 
fueritjpro boue tcrram profcindat,fiiqj totius humanx como- 
ditaci.s afliduus minilter,vt etiani,quod adagio dicicur,portare 
myfteria eompeilaturXcgePierum Hieroglyph.lib.ii.Et ha:c 
quidemmihi meditanci,{uccurritiliamordax&acutaCorne- 
lij AgrippiE dcclamatio , quadc fcicntiarii vanitate itifcripfic, 
\Afimtnco- ad cuius finem adiunxit Afini encomium,de quo homine quid 
miHm per omniQo fcntiam,nihil habeo necefTe diceie ; nifi quod cum m 
^Zl'^'""" lifcrajideclamitauit,videri voiuic cgregie liceratus:quanquam 
" «^''*^^*'^* tamcn non nvinus apud fanos Videatur aucupio vanitatis dclc-. 
4n:atus,quam Otiose folcrs in vanirate artium infccftanda. 
/-;?. {/^^^^ effi^iem.^r.] Ifis, vxor Ofiridis i£gyptia dea, inuenic 

hordei fcgcCcm,vnde & Ceres appcllatur. Eadem auce qua: lo. 
dequa Ouid. I .Mctamorph.Diodor Jib. i.c.i. Cuius & mcmi- 
pit D.Aug.lib.P.cap.vlt.aliifque locis. Ladtant.i.cap.ii.& i f , 
quidque ea fignificetur,enarrat Macrob.cap.;,o.priiTii Satur.& 
poflrcmo Lilius Gyrald.Syntagmate ii. 

Pando ^orro.JReflexOjCuruo propccr impofitum onus.Ouid. 
^Mctamor.Suliinet,(^f>andQ noforttterhnrct afello.ldz i.Eafloro 
Venerat (^ fenior pando Silenus afeUd. 
Vtqne piger psndi tergo repdebat afelli. 
Itcm i.Amor. Currit iv immenfttm panda carinafolum, 
tMylftria. Habts myfieria.^lhWM^il ad parcemia,"o y(^ ei^o)» ^«««'«'e^flC.Suc 
autc mylteria,arcana quxda vulgo minime comittcnda > & lis 
tancum cognita,qui iifde facri.s iniciantur,^^ y wv«y -n 'jifi^-, 
ab orc obfit^nadojomnibus cnim myfteriis filccij fidesdeb^tur. 
• Qua 



IMBLEMATA, 



V 



Qua Dij vocanc, eundum. 

EmBLEMA VIII. 





1 


1 


1 



In triuio mom efl lapidum : fupereminet iUi 

Trmca Dei effigiGi,penv^efitcla tenus. 
Aiercurij eftigitur tumultUyfuff)ende viator 

Serta Deo , recium qui tihi monfhgt iter: 
Omnas in triuiofumfu, atcjue hoc tramite vii& 

Fallimur, oHendat ni i)su6 ipfe yiam, 

Dldicimusex Srephano &'Heryeh.Grecisau6loribus5Mer- Mircurittt 
curiumHodium&HegemoniufuilTcprircisappcllarum '^*'-^ Hodiia 
(diaii^ y^ *,y.fAsti(^ i^uy.i ) rum a, viis & femitis , in quibus ^'g^^" 
flatuebatur ad viam monlhandam peregre pioficircentibus. Mtriarii 
Pioinde Herm^ , id elt , llatua; Mercurij , Sc lapidei ligneive o^icia. 



Herptx, 



6equindtt 
natura. 



x.Cor.f. 



;tf».I43, 



Strta. 



^^ ANPRE.£ ALCIATI 

cippi liikbaiit in triuiis erigi ad indicada viarum difcrimina, 
quiacifTftJilEo» «? vZniti -Tffiltv iiyu.i>t ^iitQ-Mj^zhVhumutus. 
Viatorcs itaque fUtuis ibkbant lapidum accruos cumularc:fic 
enim Dcum putabant honorari,ea,r.re quar in promptu eflct & 
obuia:vcl cjuod ita viam rcpurgare viderentur,vel quod eo ia- 
pidum cumulo Dei effigics prxtcrcuntibus ciret notior.Vlpia- 
nus aucHior Gra:cus,annotac ad oration, Dcmofl.aducrfus Lc- 
ptinem , Herma'^. i. Mcroirios cmfmodi fuifTe quadrangulos, 
ruperiorc parte Mercuiij figuram refcrcntes > inferius infcri- 
ptiones viarum oftendentes. Qup. dc rc Gyraldus Syntagmate 
^.luuenalis huc rc^pcxitjcum ^xnytriivroq^jimiiimu^ HermA :8c 
Prouerb.Mtrcurio dcxtrd, & Mercuriale,&Bifr6sMercurius. 
Hoc autem quad inigmatico moncmur , ea tantimi fcquenda 
elle,ad qua: Deus & natura nos doneos eflc voluit, cuni fum- 
mjc fatuiratis & demcntia: fit,aliquid inuita, quod aiunt, Mi- 
ncruafufcipcrc &pcrfcqui. Rc6le dicebat Cato apud Cicero- 
ncm,naturam optimam ducem fcquendam,nihilqialiudfuiilc 
olim *igantum morc bcllate cum Diis,nin naturx repugnarc. 
Scd & D.Paulus adhortatur , eam vt fortem vitaeque rationem 
tcneamus, cui nos Deus addixit. Sed quoniammcnti humanar 
ea efl innatacarcitas & ignoratio, vt qua via fit cundum planc 
ignoretjOmni pix virx cultu , &z fummilla mente ad cum per- 
fugiendum eft, qui fc viam,qui veritatem,qui vitam circ falfus 
cftiquem qui fcquitur,in tenebris non ambulat : continuoque 
illud Dauidicum nobis ardcnti animo repetendum , yvciie/''^^:'/ 
just v.'ieA*- «^is!' ci r, 7r5^<i6'^^:Oflcnde mihi, Domine,viam in, 
quaambulem. Ccrce & Socrates apud Pjatonem in Critonc, 
pcrgcndum ca folum cife via , qua Deus nos ducit , alTeuerat, 
Qu^o pertinet illud Perfi) e ^.Satyra: 

di{ce quem te Dem ep,e 

Iu(fit,fjy* humana qita parte locattn es in re, 
Cxtcrum ne tranliliam quod ad rem pcrtinere videatur , h\c 
Mercurij nomine olim.Dcorum nuncij,vel iacras literas (qus 
iiobis diuinam voluntatem aperiunt)intelligimus:vel Prophe- 
tas & Doclores,facri &rcxlcltis oraculi nuncios,ei quibus or- 
thodoxam falutis arternx viam & ratione excipere cfl neceffc. 
Serta autem fufpenl"a,honore cultiimque aliquem obferuantia: 
cxbibcnduum cffe /ignificant.HocaddampoftremOjVidcriTioc 
Emblema non male referri poffe ad cuiufque vita: genus & in- 
ftituturn,ad quod ingrcdiundum ciim diflicile fir, opus cft ali- 
quo Mercurio,id cft,prxccptorc fcu do(5torc,qui viam doceat. 

Mercurtj 



EMBLEMATA. «^5 

Menurij efl igitur tumulm.'] In aliis quibufdl excmplaribus 
legitur Cumalusircd vtraque leclio tolcrabilis.Turimlus,cj'uafi ^**'*'''**- 
tumens tellus,pro fepulcro frecjuentius vfurpari folet.Q^i ve- 
ro loco vocabuli tumalusjauc ciuniilus,lcgi malaut,facjC5,non 
mihi probantur : quia vocabalum, facies,pro eiiigle aut ftatua 
hic veram Latinitatem non fapir. Non delinam priiis , qyam 
c|Uod improba ledlione obleruaui,itudiolis rerum antiquarum 
communicem. Olim confuetudirie receptu fuit,vt fupciftitiofi 
temere oblatos in via lapides (iipitcfque , tanquam numina 
colerent. Apuleius de afuio : Ncque iuihis religiafim moram 
viatori obieccrit, aut ara floribus rcdimita^aut fpelunca fron- 
dibus inubrata,aut quercus cornibus-oneraia ,auc faguspelli^ 
bus coronata : vcl cnim colliculus fepimine cbhfecfatus , vel 
truncas dolamine cffigiatus , vel cefpcs libamine humigatus^ 
Ycl iapis vnguine delibutus.Propertius 

Et qulcunqut fp.ccr..cjud-.i''obtc^r'elp,piSy 
Xcnophon: K«f Ttf? y^ a-r' <£^2;,ifrf /S^.jwS., ^t' k?.Xuv T ^etuv 
»/if» Tjfteiv, rHi 3 j^ A('^»j j^ |u>fii tot tv^vtk, y^ ^2/t«t oiEo-c3"«y. 

Suspcnde vraiorStrta Deo, ] Plihius hiftorix miihdi i i . c.t. £>i terohH 
InterlacratantumScbcUicos honores,coronisnomenfuu viii- ^»* /iaruu 
dicantibus.Idem ^.cEc iamtunc coroncEDeorumhonoscrat. ^'"^*' "f 
Qu.ibus e.t iocis intelliginhas j coronas llatuis rebufqai^faCris ^^""^' *'** 
olim folitas appendi. Qjiod (i quis auctoritate-etianrafrorum 
fibi dari poftuiet,adferre polfum Apuleium, qui fic 3. De afmo 
aurco. In ipfo vere mcditullio; inquit, Hippono; Dea: firhi;la- 
crum rcfidesxdicula;,quodaccurate corollis rofeis, & quideni 
reccntibus fuerat ornatum. Et 4;lib. lamque per plateas com- 
incantem, populi frequenter floribus, ftrtis , &: folufi^ adpre- 
cantur. Idemq-, libro vndecimo, fimulacram Luna? defcribens: 
Corona, ait, mulriformis variisfloribus fublimem diftinxcrat 
verticem.Et paulo poIl.Dextra proferens fmillram Dea: coro- 
nam, mihi etiam Hercules coronam confcquenter. Iterrquc: 
Nam libi vifas elT: quiete prdxiraa ,* dum magno DeO coronas 
exaptat.Ad hunc veterum rirum rcfpexit Ouid.Eaftorum irde 
Arione loquens , qui citharoedus a piratis captus , iamque' de 
vita defpcrans, 

capit ille coroKam 

^A pojfet crfnes,Ph.'be>decere tuoi. 
Apponam & Tertuliiani locum e libro De corona militis,vbi 
ait Pandoram primum a Cliaritibus coronatamjhonoris cau^ 
fa fcilicet,cum d Diis omnibus aumerareturi 

C> I 



rUferts 
htmihves. 



Tntmts. 



54 andrea: alc iati 

Viator,'] Qu.icunquc fis \\ac in vita hpfpes , vt omncs reuerl 
funt. Pb^to viram nortram modo vi.-c , modo pere^riaationi 
fimilem facit, 7xa^£^J>;^<*t ya^ « /Sj'(^. 
^^ ^JQmncs in triuioftwiuiy^r.J\xjita Ouidianum illud>Faftor. j. 

Vt flii'.,^ tnccrtui.quk (it ftbinefcit iundumy ■. ., . . 
Cum viiict ex omni pArte viator itir. -.,.• ::..-,•; 

Theognis:ci r^yio^ui 'iVi^^jf.lu triiiio confifto. vt enim viam 
{arpe pro cofiii j rationc poni lolcnne cll Gra:cis:lic re^o**» pro 
inccrtitudinc conlilij.Itaquc Plato 7.Lc'gunv(f»^y»^'"? <^ ''■e^-''^f 
^ci3fj^. &c. monct nc ad rem nouam & inulitatam ample- 
dkndam accurramus^fed conliftanuisquafi ad triuium aliquo J 
vencrimus,& Minutius Pelix in Octa.vt qui rcdam viam ne- 
fcitjvbijVt fit,in plures vna diiHnditur,hxrct anxius,nec lingu- 
las audct clioere,ncc vniucrfas probare:Sic cui no c(l veri Ita- 
bilc iudicium,&:c.Sic hac in vitatot tantaiqircfc offeruntdif- 
ficultates & filcbrx.Addc quod tam cralfajtamque fupina ho- 
minum mcjuibus infita lit i^noratio,vt quid potillimum fcqui 
dcbear,quiuis ignoret,& nili adiutus ope eaEkIli,in ccrtam ali- 
quani viam fe reciperc non poteft. Diccbat cnim ipfc falutis 
inftaurator:Sinc me nihil quicquam efficcre poteftis:Ncc vcro 
fumus idonei ad aliquid vel cogitand^ tanquam cx nobis; 
fcd fi ad aliquid idonci vidcamur , id ccrte ex Deo eft , ait D. 
PauIus,z.'Cor.3. 

. ' Tram^tii v/(^.]Curriculo yitc & decurfu.Totp difticho ean- 
dcrn continuat «.^f^cA'*^ ^ viatoribus. Tramcs,tranfpcrfa & 
obliqua fcmita. . . - .- 

._Oiiendat ni D^u4 ipfe vi/im. ] Allufio ad illud Pindari :, Aii? 
1« <2r^o<,;t/»,ab louis proocmio,quo {ignificatur conatus omnis 
poftri principiii a Dco fumcndu clTc. Ariftidcs oratione pane- 
gyrica.»!;^' oi(c^ *»P» ?n\tf»^(^. 9^« ^h\uA'^ '^■^iu/j «i^> i^ t» 
xcdXuov SedjVtait Pindarus,Dco initium oftcndcnte,nihil erit 
impcdimcnri.Idcm auCtor alic loco candcm fcntcnttamvlur- 
pauit; : Jti 3 ^'t<n yn^eu^i^., cni^cun^ '^yjuj.^ ^^^nti, ^*f »tA<^- 
3-(^ cCpHf V (c^^^f^tv : Dco mitium monftrantc,ait Pinda- 
rus,FjciI is eft fcmita ad inuenicudum quod propolitum eft. 



Fidc 



EMBLEMAtA, 



Fjdei Symtolum: 



U 



Em 



B L £ M A IX. 




S T E T depiBHs H o ^ o s tyrio veUtui amclff^ 
Etm^ tuTjgat nuc^Adextram Veritas, 

Sitj-^ A M o R tn medio utlpts, cut tewpora circum 
Rofu it, Dicnei pMj^or CHp''dwe, 

Conf^ituuTft h£cJi<Tna Ftdern, %^erentia HonorU 
Qmm foHc;t , nlit Amor ,panurv qnz VmiOS^, 



EX antiqui^imo matmore, quod criii vifitiir hodie koiVi^^, Vnii iy*- 
lumptum Emblema. E(l autcin ridij fimulacrum^ quod <:?«?" £?"- 
imagine imberbijfed a:tate matura,cui adiedum nomen H d- ^•'^•»' 
N o R. Hic V E Ri T A T i, qux viiginea eft facie,raanum por- 

D A 



^6 ANDRE.t ALCIATI 

FiJes 4d rigit : in nu-dio A m o r puer. His tiibus fimulacris F i d e s 

^T dr*'*' <^^^cribitur : c]uippc qua: veritate, fiiic & amore nitatur. Vcri- 

■J^f^^ '"' tatem marrcm habct , illam quidcm nudam &: (implicem, non 

Fiiti quid. compcam fuco aliquo, non vclo tc:>am. Et quidcm lidcsdeti- 

nitur , dictorum conucntorumquc conllantia & vericas , qua; 

VeritMnu- idco parentcm habcre Vcritatcm d:citur, &: camnudam,quod 

'''»• in padtisjconucntionibufq; nihil fucatum cllc, aut a vcro alic- 

numdcbc.u : cui adha:rct Honos porrecla dcxtra , tanquam 

Htnts, ftabilis cuiufdam , Hrmiquepadi pig-iu^. Is Honos purpurca 

indutus vcll:c,qu6d veritas facillimc pollit imminui & labcfa- 

<n:ari,nili adfit honoris & rcucrcnti.r quxdam ratio,qua cadcm 

fulciri opporcunc & cum dignitatc polllt. Hoc etiam virtutis 

pra:mium,& honcltatis omnis tanquam patrcmnutricium,pi- 

Fudtctu 4- ^QYCF. &plalbe nobis adumbrarunt. Atlocum medium occu- 

^'"'' pat hon^llus Amorjqui veiitatcm 2c honcrcm ncxu firmo col- 

ligat 6c deuincit.Nili enim tanqMjmcondimen^o aliquoiimi- 

citia:'& bcncuolcntia: mutu? conlbcicntur hxc intcr fe alioqui 

diucrfa,yinculum nullo pcne ilcgotio dilToIui poterit.Id ctiam 

SancfA totum rcfcrrepac eft ad antiquam illam vcccrum Sabinorum 

re^a^ prxfigarationem facrofandljc re/tu^i^ , apud quos , diu ante 

Sabtniiprd- C K R I s T I fccuatoris aducntum , erat fuTiulacram quoddam 

Ji^Hrata, tripli^i facie,cuius c:ia nomen triplex', nempc SancluSjFidius, 

& Semipater,haud dubie pr^cipuum rcligionis Chrlftianc my- 

(leriiim rcprxicncans. Qjiod ab Ouidio dtfcribicur 6. Faftor. 

THpitir,V%- Sane Dionyf. Halicarn. Iib.4. ait Ioucm,Pifti«m eilc diclum, 

jliHs .San- quem Romani Sandum appcllabant,qui & lagus,Pillius, San- 

cliii,Sagu4. ^^u5^g^ fiJei fponfor aliis nomirtibus crtcrcbatur.Coniicere eft 

Pirtium cundcm fuilfe cum Fidio. Nam vt ■m<^i Gra:cc fidc':, 

ita 7n^^ y^ vj^'^j Fidius nominan commode potell. Scd Sc 

Fidij fimw hodic in Romanis antiqiiitatibus Fidij fmiulacru itacrti^ftum 

Ucrum, confpicitur.Marmor efl in fcnclhdC modum formatum,in quo 

trcs imagines efiicla: ilatuuntur.Dcxtra quidem virilis habitu 

pacifico, (iniltra vcro vt mulicbris, eodem habitu, coronam in 

capite laiircam gcllans,qua: dcxtram dexcrx iungat cum prio- 

re imaginx. In harum duarum medio ingenui pueruli eiKgic- 

ccrnicur , cuius i^.ora caput hoc legifur ,Fidei simvla- 

c R V M : apud imay;inem dcxtram virilem H o n o r : in fini- 

flra imagine mul icbri , V e r i T a s. Grcgor.Gyral.Syncag. i 

X.& it).Hirtoria: Deorum. 

HnnoY ^Smt dcpi.li'- Hor.rs./orc.'} Honorcm pro deo coluerunt vcte- 

D:m, rcs, vc etiam Fidcm & Vij:-tutem.&: Ouid.Fali j.ex Honoris,& 

Reur, 



EMBLEMATi^. . S7 

Reuercntia: coningio ortam elTc Maieftatcm voluit. Plin. 3 5. 
cap.io.Au^uft.De"ciuit.4.cap.xi.& i^wAfiiicJam obitei:Amor 
honori adiundus verecundiam creat, imo vero ipfamet vcrc- 
cundia dici non inepte potelt , quo fpedat iilud M. Ciceronis 
ex La:lio : Maximuni ornamentum amicitix tollit , qui ex ca 
toliit verecundiam.itaque in iis perniciofus eil crror qui exi- 
ilimant libidinum, peccatorumque omniumpaterc in amici- 
tia liccntiam. 

Tyrio ^7«ic?«.]Purpurea vcllc.Ex Tyro vrbe Phocnici.^ con- 
chylia5& murices aduchuntur , quorum fanguine fit purpura. 
Plmius lib.^.cap.i^.Nunc omnis eius nobilitas conchylioat- 
que purpura conllat.Et lib.3 ^.c^. Quare Putcolanum potius 
laudatuC , quam Tyrium aut Ga:tulicum,vel Laconicum, vndc 
pretiofiinmae purpurx.De purpur^e autcm inucntiofte,(i vacat, 
lege CaHlodorum initio lib.i.Variarum formularum. 

iungat nuda liextravi Veritas.] Eingebatur uahS^* j vt 
kribit in Amphiarao Philoftratus , virgo niueis induta vefti- J^'"**'^' 
bus.Hippocrates in quadam ad Philopomenem Epiftola j eam ^^^^^^^ 
depin^it mulicrem pulchram, magnam, rnr.plicitcr ornatain, 
illuftrcm ac rplendidam^cuius oculorum orbes pro lumine ni- 
tebant, vt allrbtum & ikllarum fulgorem viderentur imitari. 
Nuda hic dicitur^quod qui cam colunt, aperti funt ac (Impli- KndA Ve* 
ccs, nuilo modb fraudulcnti, aut infidiofi , aut quod veritatis ritannr. 
oratio funplcx elle de^eat,aut quod in iuce & oculis omnium 
agnofci velit.Hinc Horat.i.Carm. 
-— . ^ lusfitJA foror 

Incorrupta Fides, nuJ.dque Veritks, 
Ceterum Fidei fymbolum in dcxtris iundis confpiciebatur, ^exira 
idqueNumxPompilij inilituto. Moris etiam fuit,vt fidei fa- fyfnholnro 
ciendx & comparandx gratia dextras coniungerent. Qjiod ^' ^' 
multis audorum meliorum locis facile cil oblcruare.Veritatis 
nudas rationem docuit libro 44.HierogIyphicon Pierius:fym- 
bolum vero dextrarum coniundHonis Gyrald. i. Syntagmate 
Hiftorix deorum:poft cctcros omnes vir erudius Coclius Cu- 
rio appendice Hieroglyp. Pierij quxdam non panitenda re- 
tulir. 

Vroncspulchrior CupiHinc, ] Dc duplici Cupidine, & Vencre • 
dupUci, maturius poftea. Dione Veneris mater ex loue, vnde 
Yeuus Dionst:a.Virgil.3.^-neid. 

S^cra VwuA matrt, dituf^iut^fcrchaT?}. 



^8 



ANDXEyt ALCIAtl 



Fcrdcra. 



^d MuximtliAn.McdioUncn. Dticem* 



E M B L E M A X. 




H A N c cytharamy a kmhi qu^fcrmdthnleiincafertMr, 

VendiccLt c^prnpriam Aknf-i Lannafhi, 
y^cripc Dnx ipLiceat noffrum hoc ttbi tmpore ?mmify 

Q^ nona cum fpc ijs fcod: ru inire paroi,' 
Dijfitie €j}y7iifi dofto hornifii, tot tendere chordas: 

VndcjKe ft f^fn^ von bene tentafdiSy 
RHptdve (cjnndfMile ef) verit cmnif gratia conchd: 

lUrqnz pr£cc:lem cantu^, ineptm erit. 
Sic /.'alt foennt p^^o^^e-cs infx^era : coricors 

7^' ellcjHod tv*)^e-tS;(i ttbi con^et amor. 
Atfi ,il!:j fiif d^Crfr it fvtt vlemmque videmvu ) 

Irmihdam iili omnis foiHitur harmonia, 

■ Principi 



ExMBLEMATA. ^^ 

PRincipi fuo indicac,quanta vis concordisE lit,fiimpt»com- 
paracione a lyr3etemperaro,aatconfafo conccncutea cnim 
condans ex fummis,mcdiis,& infimis chordis concinnam rcd- 
dit harmoni3m,(i tamen cam vir arcis peritus aptauerit.Eodem 
quoque pafto Rclpubiica omnis variaJac dJuerfce condicionis T^i^uiicu 
hominibus compofica, firma & concordi pace ligatur,(i modo ^.V'* "^- 
Principcm habucrit idoncunsqui & confiijo & viu rer a vaieat, P*''*^''' 
qaique beneuolcntiam, aflibnrum,& commune pacis vinculum 
incer ciues fouere norit.Ea ratione prce aliis quotquoc vfquam 
fuerc ab orani leculorum memoria terrarum Dea gentivTmq; 
Romapcrii:itit,quadiuPrincipes habuit pacis & trSquUlitatis 
ftudioros,iidcmqjauv3:oritattdignitateqiCommendabiles.Ci' 
cero dc Republica difputans^mducit Scipicnem eum,qui Car* 
thaginem dcleuit, de Republ.verbafacience,quaiido iam iam- 
que periturapr.dcnriebacur.CiimenimScipio in i.lib.finedi- ^'"^ "'/' 
xilfct^vc in fidibus ac tibiis,atque cantu ipfo ac vocibus,c6cen- f " ^, ^^ .* 
tum clfe quendam tenendumex didinftis fonis,quem imiwu- fj^^,.^] 
tatum ac difcrepantcm aures etudita: ferrc no poffunt,eiimque 
concentuex dinimiliimaium vocummoderatione cocordem 
tameneftici & c6gruencem:(ic ex fummis & mediis,& infimis 
intericitlis ordiaibus,vt fonis, moderata racione ciuitate con- 
fenfu dillimilliraorurr concincre : & qua? harraonia a mufici^ 
dicituc in can:u, eam cfTe in ciuitace concordiamjardiiTimum 
atque opcimum omni in RepuKvinculum incolumitatis,qu*c 
iinc iuilitia elle non potelt : quod a Cicerone pecicum conitat 
e 4. Dc republ. Placonis , cuius hxc verba : o^*s 00«; , ^» «f t- 

vvtn ofASKiiru^ ^ 77 &ii 6-n hx '<*<^'B^ «i cu/^ohoi. »^ « er»4"* o5r 

JC*^S rrmlTWi J^^ numv Tmtii^cfd^r. \tnull>\et4 nsi n icS^- 
>£fatfif> teuflot 1 i^ Ttf,- <<r)jyf,«)«T»j- , ^ T^ftitnvg , « ^ttjt) 

ttX>,(* QT<ftZt T 7>icvTZ^ii. (HTS e^JcTur' ce* (pxly^* rrtuTiw ri*» 
«f^voiem CTiO^cnryu/y £.-'« X^Z'^"^^ "^ ''^ «tt«vo*(^- r^ ^'jozv 
^VfC.p*)vieiP , oTrOTt^c: ci\ ci^}C^v '^ ci» TnX&i (^ cX i>s i^-^^at. 

Hxc cxCiccronislibris de Pvepublica reculit diuus Augu- 
ftinus libto i.capite z r . De ciuicat. Dei.Sed hoc loco non eric '^'^ ^*^ 
^^Uenum , fi admoncam Romanos vetcrcs per Lyrx Hie- tcrJi^imil- 
toglyphicum concordiam defignane , vt & veterev alij ia- Uxtrivt, 
dicium compohtum , co8.cordiam in^nualium , reium 

bon.;m' 



eo ANDREit ALCIATI 

bonamque inftitutioncm , rationem , amorcm , fedatum ani * 
mum, & alia plura;vt commodius ad concordiam fuadcnclam 
fymbolum ab AJciato minimc vidcatui cxcoi;icari potuiilc.In 
lyra cnim diuerla: cliordx limul componuntur , & ad cundcm 
tonum tcmperantur , quod prudcns & fcdatus homo prxflac 
vcl iu fuis affecl:ibus.rationi fubiiciendis > vcl incrconomia 
moderanda,vcl dcniquc gubcrnationcReipubl. in quibus ho- 
mines vari j ac diuerfi,ciim finguli (int,non poflunt non haberc 
fingulas dc rcbus opinioncsifed (apientis tamcn Principis mo- 
deratione iu vnum quali harmonix' concentum conucniunt. 
Ifidoius quidem Cymcus mcrito Ncronem incrcpabat , quod 
cum Muhca: arti opcram darct , Niuplij mala bcne cancret, 
fua vero bona malc dilponeret ; neque fibi vllum in vita con- 
centum proponerct. Ec Diogenes Muficos ftultitix' arguebat, 
quilyra: chordas optimc iuxta fuxartis leges compararent, 
animum vcro minimc componcrent.Ea quidcm ratio fuit,cur 
Plato ainimum hatmoni;:^ &c conccntus nomine appellarit : & 
Ariftophancs lapientcm hominem & Gratiis ornatum , opti- 
mum Maficum & citharocdum ciTe. Nam idem Plato putauit 
Mufaruni nomen a jwu^y .quod fonat idem ac honeflc inftitue- 
rc.Sed inter ceteras fymboli huius fignificationcs, mihi placct 
admodum ea^qua rarit), qua mens, qua iudicium, & redli per- 
fpicicntin intelligitur. Sic enim plerique optimi fcriptorcs 
(intcr quos principatum qucndam fibi fuo iure Ciccro vendi- 
cat ) contordiam \ corde dcflcctuntrcor enim animus videtur, 
eo qucxt in corde fic animi principatus:vnde cocordcs, vccor- 
des,& cxcordcs denominantur. AHj concordiam a ehorda de- 
riuari malunt , quod varix chordx tantum vnum faciant. lam 
veroquiaftudiorum confenfus atque fimilitudoamorcm pa- 
riat,Piatoni lyra conrecratur,& annumeratur inter ca qu^- funt 
amoris monimcnta.Ciim cnim in fc lyra iuauitatem Muficam 
contincac , ncn jgple vidctur habcre quandam curii Venerc, 
AmorCjGfaciis fiinilirudinem:quippc qux blando ad fe homi- 
nes iliicio^picrtraliat. Ccrcrum ca fedaci animi iucundagrata- 
quc imago, imo vero laborum, fludiorimi & pcrturbationum 
dulcc lenimcn, bclie fuit inftitutis Laccda:moniorum cxprel^- 
fa , apud quos crat folenne , vt ad lyrx aut tibix , vt alij vo- 
lunt , fonum acicm inih-uercnt : 5c Achilles nonalia rationc 
furibundum aniinum fcdabat , quam iyra; modillis : vt plane 
mihi Hicroalyphicum iihic mirabilc tl!'c videatur.Scddc lyra 
[^^.!^ iry^.s, & fosta/rc Ty^V g^r^ : nifi quod huc rcferrem lubens, 

qux 



EMBLEMATA. 61 

c,\ix de lyra retulit Stobacus ex Euryphamo Pythagoreo ,'cap. 
^^ ^j^a<fJ3ua4,c\\.\o loco huraana vitam cum lyra non incon- 
cinne confcrt. Non pollum ctiam, quin hoc loco mcmorem, 
cjua: Diogenes Pythagorcus diiputat apud cudem Stoba^um, c. 
•^tre^ /3«jnA««<5 Rcgis efTe munus vtRempubl. lyra: inil:ar mo- 
dcretur>nempc,vbi prius fibi ipfi imperarit exprxlcripto legis: 
quippe qui noilc dcbeat populi,quem fibi comraifTum habeat, 
harmoniam & concentum ad eam legem fibi accomipodan- ' 
dam efle. 

Hanc cithsiram,{y>c.'\ Hic lyram pro teftudine,qux vulgo efl ^y^<* cur 
Lutina, accipit,cuius inuentionem Mercurio rcferunt. Poly- *^fi**'^^* 
dor.lib.i.cap.i^. 

AkjTibi qu.cforma halieutica.^jQm^ formam habet lembi,na- Lemhus. 
uicularbrcuis & cckrrimx.Lazar.Baifius lib.De re nauali, Ha- 
lieuticaautcm pei limiiitudinemfcaphicpilcatorias.Hinc Ha- Mit^ititie, 
iieuticum opus.in quo de pifcibus ttadatur.«A<ey5 enim pifca- 
tor. vt OuidiusHalieuticonopufcuIum fcripdt : quodtamea 
plerique viri docli Lucano tribuunt. De Halieuticis quxdani 
Pliniuslib.3z.cap. 2. 

IV/"fl?/rjf ^^rr^r/\^w,0'^,] Vendicet (ibipropriaquantum- Lyra in^ 
uis,inuentionemtamenGra:cisdebet. Sed tamenltalos idfibi »«^»»« 
vendicare fufpicor, quod apud eos lyrx vfus fit frequens habi- 
tus. Non crit incommodum repetere , qux de Mulicajprima 
inuentionc collegit Polydorus Virgil.iib. i.cap. 15. 

^o nouact(mj'ociis,^fc.]Hi{iona.s Italicoram bellorum ti- 
hi coparcs ex P.Iouio, GuicciarQino,& aliis permultis,{I vacat. 

Gratia.] Concentus,decorum,fuauitas. 

Co^^T^jt. j LyrXjteftudinis. 

Nil eft quod timeas,fi tibi consiet &mor'\ ^<n<i admodum effi- O^timk 
cax,planeque iis nece{Taria,qui fuum imperium rolunt eife (La* C^^nf^ipis 
bile & permancns.Sic Ifocr.ad Nicoclem:!py Aajc^y u(r(pa,XiTsi- ^**^^'^** 

Tuy ^jvoiuv , y^ t^Sj e-ccori (p^evjjTj». ^^^ y^ r^Tz^)! y^ KTuS-ctf v^ 
^^ra^«v 7Kf rvQxivlotio^ tj^>i<i OAin, auicurv. £t ClaudiaU. 

Ko-njic excubid, non c:rcu?n ^antiapila, 

Vt ttitatiir amor. 
Praeclare Agefilaus,cii rogaretur curSparta nocingerctur ma'- 
nibus,ciues armatos,& inter le cofentientcs, fatis clfc ad vrbis- 
pr^Iidium refpondit.Dicebat etiam ciuitate non faxis,aut val- 
lis,fed incolarumi virtute muniri,quos nimirum fi iunn;at con- 
CerdiajnulP potcft firmior eife murus.Ad iu rdpcxir Ciccro 2.. 

rhilip. 



et ANDREit ALCIATI 

Phiiip.Nonne igitur niiilics perirc eft melius,quam in fua ci- 
uitite fiiie armoru pra^fidio non poflc viuere ? 5ecl uullum elt 
jlluc>mihi crede, prx(iuium:charitate &bencuolentia fcptum 
pportet cfTc, non armis. Plutorch. „v v/^Xil^.HsU yruff^fytXi^T., 
niiul comcndatius cife viro ciuili ait,quam vt fuos ciucsami- 
citiamutua.concordiaquL deuinciat,Iitiu & difcordiarum oc- 
cafioncm omncm tolLat. ^.htt.tm ^^ttJ TrrXj^ocJ ^yey c^c r 

f^ Ji^ fo(uouxs <c oVcrfjjfieiow iietf^^Hv ccTTu (TcM^ y&CC. Nec vero 
arpernanda vox eft Agaficlis,qui ro£^ams,qua rationc Princeps 
rutus habcriabfquc Itipatoribus & latellitio pofT-tiSi fubditis 
ita impcraret,vcpater liberis. Quid enim Pcriandri vel Anti- 
goni prarclara huc refponfa conferam Horii enim alter di6li- 
tabatjfumma opc nitcndum efle iis,qui tuto regnart vcllent,vt 
bencuolcnciapotius quamarmisftiparentur:alter,amicis fua- 
dentibus, vt fi Athenas caperet,firmis & validis eam prasfidiis 
muniret , rediflime dixit , nuUuiTi imperij firmius & Rabdius 
efie pr3:fidium, quam ciuium beneuolentiam. Idemquepeue 
JynellUS : <^>6<flC «^v»} >^ f^^Xi^ (^^nXtM^ W» le-^pey ^vXcck- 
Tyg^ov.Nec vero mihi temperarc po(rum,quin adiicia iftuc ex 
Arato Plutarch.Veram ac ftabilem ciuiu beneuolentiam^opti- 
inam cfTe principis cuftodiam : khv , oUv iAuSiy^ ^ /if^ou-^ 
^jioiH ipvXocKTTi^ot ccve^Ji a^^fv\(^. Graflatores enim & !a- 
troncs ftfc tutantur pro^cipitiis & rupibus , quantum poflunt; 
Rcgi aittcm nihil fide &: bcncuolentia fiiorum firmius aut mu- 
nitius efle vnquam. potcfh 

VerifcAt.'] Difcordctiaut fafliones conciter, 
Sf>/«ir«r.] DilToluitur. 
hdrmema H^ymniji.j lidium concordia & concentus,ab t*f fj^d^ivyCc- 
vi4*dicfa. aptarc.Fab. c.io.lib. i.Inllit.Orator. 5cMacrob.i.Saturn.c.<'. 
Laudaturlufliniano , Nouclla conflitutione S. i(^Ai tt <c oxja- 
(f>a)v^ tS^yj '^'^ituiv <c t "^'^SfiuTi a^/jsvitt: qua foluta fc- 
^itur i7«|/«i Svpertuibatig omniumReipubl.ordnium, 



Silentium. ■ 



4 



iMBLEMATA. 



Silentium. 



E M B L E M A XI. 




C V M tAcet, haHdquidqii.im drffrrt fApiefJtibus a?nens; 

StultitiA efl index linguacjHe voxcjuf fud. 
Ergofrcmat lahia, digitoque fikntiA fif^nety 

Etfefs Pharium vertat in Harfocratew, 



I 



D cxprei^um eft c>x V n«A«/« , i. Anthologix Griecorum 
epigramrnatum: 

Ditm tacet hidocim, f^oterit cordattif habcri: 
Is fpcrbcs animi nmnque tacendo tegit. 



^4 ANDRE^E ALCIATI 

TauJhTi ^^^ ^^""^ ^^^/" "°" «^i^tinguitur inipcritus a doao^a circumfpc- 

' ''^"'' ^o prudentiquc horainc impi-udc5i,ri linguam cohibuenc.Eam 

ob lem facilc cft coniiccre, cur cjqos Homcrus,ingenioru vcr- 

tex,rapieiitiflnnos cfhnxcntjCofcic & filc^tes fcrc,aut ccrte pau- 

cilocjuos cffe volucrit. Nouerat cnim fUcntium, & parcum fo- 

briumt^ucorationis Vium, fpccimc habcre grauitatisicontraqj 

^P^^ fipicntes maxime,Ioc}aacitatc indiccm eflc flultitia:.Ne- 

fiemtiicL ^^^^^^"^ ^^i^ nominc Therfitcm morioncm vituperationedi- 

' gn^^rguit, cjuam qund loquax cffct, quam quod obflreperus^ 

importunc^arrulus & fcditiofus.Is enim n5proprie loqi/itur, 

non vciba facit, vt alij , fcd tumultuatur : ^prirjif ^5»(^ «,«e- 

NtlTor elc ^e^pjj £>(9Auo6.Ncflori cofultifnmo feni tribuit oratione mellc 

JiUneUi ^^^^^^"^1^ ''^^ore flucntem: S^ j'^ ^JkSw yXco&xK'; jt*£A<1(^ yXvKtav 

cratio cor- P^^" ^^- Mcnclao argutam illa quidcm,&; mmqua a re difcc- 

WrfM. ' dentcm brcuiloquentiam : zrxS^ ^\ «^v^ /ti^Xa, Xt^AHy (tth ti 

Viyjiis t»A 7n)>.vuvjyi',. Viyffi grandem& vchcmentem,fed diu tamen co- 

ito vthc- gicabundum facit,antequam loqui incipiat.Reaiffime di<Stum 

cft a quodam cx: vetcribusjoquendi magiflros nos habere ho- 

Pyiha^o^ mines,taccndi vero Dcos.Proindc vt laudatur t;^fcv$iu Pytha- 

YcntiZi, ^^^\^^^^ Spartanus ille Licurgus,qui fuos a pueris filetio ini- 

tiari voluit.Notum eft adagium Gr^corum,Tutu fdcntij pra;- 

jmum:& illud Simonidis,Locutum fuiife pocnituit,tacuiife vc- 

ro nunquam.Succurrit Zcuxidis pidoris adPrincipcit Mega- 

bizu fcrmo.Is enim Princcps ciim",animi caufa,in pi(floris offi- 

cinam dcfccndiffet, & vna cum fuis dc arte pingendi difputarc 

Megahiz.^ ad oflcntationcm audcret : Cum primum huc venifli ( inquit 

feprehetfJU* 2cuxis;& lincruam c6tinuifti,pucri mci nefcio quiddete ma- 

a ZeHxide, • r] ■ u "-'• . ,^ . , ^ , 

gni libi poifKCDantur,quippc qui taum cultum tuamque pur- 

puram obicraarent : fcd vbi dc artc,quam non tcncs,loqui cct- 

piftijte continuo vt ridiculum homine effe putarunt.Q\iidapi 

capriuus ciim ducerctur ad Antiochum regcm , qui homincm 

comitabantur, iubebant eflc pracfcnti animo,cxpcrturum for- 

Jocw in- taffc rcgis clcmctiam,vbi ad cius o^^ulos pcrueniflet:Nulla er- 

tintpeflt^ go mihi/pcs,inquit:alludes ad lufcum regcm,qui iocus intem' 

j*^^. £ pcfHuc iadus homini fuit cxitiofus. Mcnto apud Pindaru ce- 

Tninonia. lebratur Thcbanus Epaminondas,qui quanquam multa fcirer, 

pauca tamcn loqucbatur. Et ccrtc frcquentcr vfuuenit, vt qui 

plus habcant pcd:oris,vt ita dicam,id cfi:,in quibus& cruditio 

DemsrA ^ pradentia maior,ij minus habcant lingua:. Dcmaratus cum 

jui m cofcffu quodam fdcrct,rogatus an id faccrct fhiltitia,an fer- 

nionis inopia'Atqui,inquit,ilultus nuquam tacere poteft.Non 

poflum 



J 



, EMBLEMATA. (f^ 

po/Tum trannilrc abfque piaciilo aiueam Zenoliis vocem , qui 
Achenis exceptus a quodam Principe vna cu rcgiis oratoribus 
(quod ille Iciret cos eruditis fermonibus obledari , curauit & 
quofdam Philofophbs arceirerc;folus nihil diceb^t.Itaque co- 
miter a legatis appelIatus:Dc te ver6,Zcno (inquiut illi^quid- ZenofineKt 
nam fumusnoftroPrincipi renunciaturi; Nihil, inquit,3liud, "'^»>' /'oc»- 
quam Athenis elTe renem,qui tacerefciat intcr pocula. Quod '^* ^*^*f**r' 
iion (impliciter dignum laude habitum eft , magnum enim cft 
fencm taciturnmTi efTe^cum ea .Ttas fit admodum garrularfor- 
tafte maij^,qu6d inter pocuIa,vbi no vno nomine ad loquen- 
dum homines prouocantur:deniquc qu6d Athenis , vrbe om- 
nium loquaciffima. Itaq-, olim didum eft innefcio quem,qui 
cuamdiu {iluit,tamdiu magnus& grauis habitus eft : Philofo- 
phus hic videri poterat , fi tacuiftet. Pindarus Ifthmiorum i . 
Herodoti Thebani enc^mio , farpenumero tacuifle , gloriam 
maiorcm afferre dicit : yt Tmv TnXXecKi t^ ro tnTUTrutd^ovy dfj}u- 
fiiou/ fcM^a (pi^ei.Ad cundem omnin6 fenfum occurrit ex Plu- 
tarcho id, in quo gloriatur vel in primis Ino Euripidea, nimi- 
rum fc fcire oj^v ts aV» ^« , t^ Acy«» iV' uc-<pa,x\?. Non defi- 
nam prius, quam huc retulero pulchrumcerte Pythagora: Sa- 
mij eIogium,quod fcriptum rcliquit Apuleius i. Floridorumi 
quandoquidem de filentij laude mihi vcrba fdcienti occurrat, 
quod aliquis ex veteribus longe ante dixerat, nullos certe fore 
fapientixfru6l:us,niii quia radicibus /ilentij proficifcantur.Sic 
igitur hic nofter ApuI.Tot ille dodVoribus eruditus (Pythago- 
ram intellige ab Aegyptiis, ChaId;3Eis, Pherecide Syro, Anaxi- 
mandro MiIefio,Epimenide Cretenfi,aliifque multis edodus) 
tot tamq; multiiugis comitibus difciplinarum toto orbe hau- 
ftis,vir prasfertim ingenio ingenti,ac profedto fupra caput ho- 
minis animi auguftior,primus philofophix nuncupator & cre- 
ditorjnihil priiis difcipulos fuos docuit quam tacere:primaque 
apud eum meditatio,fapienti futuro linguam omnem coerce- 
re:verbaque qua! volantia poeta: appellant , ea verba detradis 
. pennis , intra murum candentium dentium premerc. Prorfus 
inqua hoc erat primum fapiemix rudimcntum,meditari,con- 
difcere:ioquitari, dedifcere:&c. Idem fuit lamblici Pychago- 
rei prjEceptum , yA^^ocrn? «?d r c«> A&;y jc^r« , ^eo7g eW^i^, 
linguam cohibe prx aliis omnibus ad Deorum exempIum.Sed 
ad id argumentum copiose Ipcupletandum , confuIt6 repete 
<q-dx habet dodiftime congefta Plutarch.commetario De gar- 
ruiitare, & traclatu De Ifide $c Ofiride : quo loco docet qnid 



^6 ANDRE,^ ALCIAT! 

olim Harpocratcs apud Aegyptios myileri j habuerlt.Dc fitcn- 
tijvtilitatcGcUiuslib.ii.c.io. Plin.j. c,5.& i8.c.^.Proucrb. 
Tutum (Ilcntijpr;scmium. 
Amtn:, j4mens.'] Qu_i inentc cll: minuta, vel qui a mente defcendit, 

Varro' hic, pro ftulto , vd eo cjui non male Abderologus dict 
poteft,id cftjftulta locjucns, quique nihil niii hcniaSjnugafquc 
mcras cffijtiat. - 

StultitU ejl tHdeXy/^rc.'] Stulritirr argumentum manifeftifli- 

. mum eft lingua cftrenata, intcrprcs elt enim metis & confili/. 

Ergopremat Uhia.] Ad id IuucnaI.Satyr.io.appar||: alludfle: 

— -^ Digitn corrpcfcc labcUum. ' 

Labrn vHt I^Ar;?.]Plutarchus S.Sympofiacon , probrem.tf.Labra,qu6d 

iedtHi, iis cibus capiatur, appcUacionem fortita eire vult.i. \ct^p,v,^Hv 

T&i ^«^v. Sed id fortc nihil ad rcm, vt pluribus difputaiCj.aa 

labia,vcl labias fit tcgcndum,neque enim mc raouct Gcllius & 

Apuleius,qui labias vfurpat in voce fcminina. Gcllius quidcm 

lib.io.No6tium,c.4.bis vfurpauit labias in feminino. Et Ma- 

crob.t.Saturn.c.i.citatquofdam vcrficulos,in quibus cft^Cu- 

currit ad labias mihi.Sane Apuleius lib.j.Afaiiaurci^dixit la- 

t)ias pendulas : lib. i o.contouta in modu linf^ui: cxtren>a. labii 

grandifllmum caliccm vno baiifta perhau{I:hic cnim labia ex- 

trema , cft fevtu!;cafus. Eodcm : labias modicas ambrcfio ro • 

re purpurautcs fuauiari. At,quid opus.pluribu">?ccrtclabias ^ 

labia citra diftcrentiam vetcres diccbant iquanquam Donatus 

ad Bunuchum diftinxerit non aptc profcclo, vt labra,fuperio- 

ra,labia,inferiora fint;& virpram labra,mulicrum labia;& la - 

bias afinorum : quod an vemm vnquam fucrit , cxtcris relin- 

quo diuinandurn, ■ \ 

Digifoijt^ /ile ia fignei.^AWudit Ad illu^ Ouid.ex Mctam. ix. 

6Utique premit vocem^digitoqne filentia fHa/ieo. 

Martianus CapelLi lib.i.Verum quidam redimitus puer ad os 

comprellb digito faliitari,filcntiuin commoncbat.Et Apulcius 

lib.i.Deafin.aur. At illcdigitum a poUiccproximum oti (uo 

admouens,&: in ftuporem attonitus:Tacc,tace,inquit,&c. Re- 

..irapiii fpcxit autcm ad id quod de fimulachro Scrapidis au'£^ores re- 

prapoftt«4 f^rmit , cui prxpofitus crat filcnti j Deus Harpocratcs , digito 

H*rpocr«* labia coi-nprimes, aut Angerona ore fcra obf;gnato.D. Auguft. 

ii!l/J«rr,25r ^<^ ^^"^^•^^•c-S-Gyrald.Syntag.T. 

ftcereHar- Ph/zriu vertat iie Harpocrater^.'] Apud Catullu rcperitur for- 
ft^tAtevy mula lia?c loqucndi prouerbialis:P.uruum rcddidit Harpocra- 
^ut/, tcm:pro co quod eri,i;Tipontrc nlcntinr-n.Idcmqucdixit^Erfa- 

tlum 



EMBLEMATA. 6-j 

d^um me cfle puta Harpocratcm:id eft omnino taciturnum & 
filentem. Politian. Mircel. cap. 8 3 . Proucrb. Rcddidit Har- 
pocratem. 

Vertat in Harpocrate.] Verba Plutarchi funt ex difputatione 
de Idde & O/iride : t a^TnzQ^irlw «7* JtZt ecnX^ iC v>j'7n»v, »Vs 
^f^oTrSv Ttvk yof*t<itoii , uX^kcc y ^z^ Jicif c* etv^faTrots^ Xoytt 
>ia/pH K^ «cTtA»? ^ ci^ofB-fUTis <S!t3TDlr{uj i^ mitppoiifii)/ , cii 7^ 

/ioXof ci Ti^ ^tOTpSJ fi^i T ;^Jp«>«-5v i-jn^ifavng xiyftftf^ 
yXuarx iji'^ yXucsFx j«»^'^<yi i.Harpocrates non eft habendus 
Dcus imperfedusjaut etiam infans,vcl cene qui leguminibus 
prxficiatur, fedpraefes atque cenfor aliquis nous, imperfe^tae 
& incornpofitae hominum deDiis fententi^Jtaque & digitum 
ori admotum habet, quod fignum pr^ fe fcrt taciturnitatis & 
filentij^proindc qui menfe Mefore ofFerunt eilegumina, dicc» 
re fol?nr,Lingua fortuna,lingua genius» 



E t 




<f8 



ANDREiE AI.CIATI 



Non vulganda confilia. 



E M B L i M A XII. 




L I M I N E ^uod cHo.ohfcwa c^ caligine movH} wn^^ 
gnojiacis claudt 'Z)<xJalus in latebris, 

Deptcitm T(ornanaj>halanx inprdiagesiati 
Semiuiro^ nitem figna fuperba houe: 

Nofcjue monentjebere Ducumfecreta latere 
(onfilia,auElon cognita techna nocet. 



Mlnotauri cffieicm inter (icjna militaria Romanis idcc 



\MiMtiatrl 

*itt"m*il'- iVJl^uiffe fcribit^Feftus, quod no minus occulta cfTe dcbcat 

ttrthiu^ confilia Diicu &Principum, quam fucrit olim domiciliu Mi- 

notami labyrinthus ridquc vel maxime in beliicis cxpcditio- 

nibus obferuari debet.Vt cnim mometi plurimu ad viftoriam 

hab.! 



iEMBLEMATA. «■> 

iiabet tatiturnitas,ita fa^penumero ingentes aclfcrt calamitates 
lingux intempeiraiitia. Dion au<^toi' cft, Tiberium Ca:faren\, TiitrUm 
tiim aliquando apud cuiti quifpiam percontaretur, quid c=iufa: 
clTct cur fua confilia minime committeret iis cjuibus tuto fide- 
rc poterat,rerp5difre,Autnuiii,aut paucis cognitum efTeopDi- 
tcre Principis confiiium. Id quod nouerat exadc & Mctellus ^ettUns 
Macedonicus,c|ui fcifciiati cuidam ex tmicis,quaratione tam '*^'*«''«- 
fubito confiiio vterecur : Si ipl'am,aiti veftem fcirem confilio- * 
i^um meorum clTe confciam,eam confeftim abiicerem.Ecenim 
vvfiL^vXti U.^of Wi ^'iif^y Coniulcor res eft facra^proinde non 
cuiuis communicanda.Plutarch.tjfet 7n)Xvi^^ffj{$iriwii<; ol rk v 

fCH^OfOiv )(gc>t(3f> ^viTivn^j^sfdee^ctXlaicisTj «f y^ujtco^ £<«;Ti5$-»Qu.i 

pocentiorii mala inquirut,facpeante feiplds peiTundantjquani 
cognouerint quod qua^rebant. Etenim qui folis radios , & 
fplendorcm omnibus apertum diffusumque nolunt intueri,fed 
ad ipfum folem conucrtunt oculdrum aciem,exca:cantur. Ita- 
<jue Piiilippides Comicus,cum Lyfimachus ipfi dixifTetjfe vcl- Philipptdes 
le de fuisaliquid rcbusimpartiri:Quiduis(inquir)6 Rex, mo- Comicui 4- 
do nc quidpiam arcani.Qiiac enim fiiauifnma & vifu pulcher- f"*'^ ^yf^' 
rima Reges h^bent,ea libere oikntari volunt,vt fplendida c6- '"*^^"** 
uiuia,opcs,munificentiam:ii quid aucem fitarcani,idquidem 
non ci\ mouendum , neque vel minimum attingendum , Scc» 
Nota eft hiftoria de Puluio , cui peflime ceflzt, quod arcaiium FulmomAl 
l^rincipis Augufti Od:auij credere vxori non dubitafTet. Scri- ^^ ^^it «6 
bit Q^unius lib.4. de Alexandri rebus gcftis,Pcrfarum mo- ^'^'^^^ 
rem ellc vt arcanarcgummira fide celehtrvt iion metus nec[ue ^"""^" 
ipes vocem eliciat qua {>rodantur occultaivetus enim difcipli- ^ 

na Regum filentiurti vitx periculofo fanxcrat. Linguam gra- 
uius caftigari,quam vllum probrum:nec magnam rem fuftine- 
ri poflc pucanc ab eo,cui tacere graue fit,quod homini facilii- 
hium natura effe voIuerit:ha,'c ille.Huc reponenda verba CaC* 
fiodori ex formula Notariorum,Iibro fexto Variarum:N6 du- 
bium eft, ait^ ornare fubiedds Principis fecrctum, dum nuUis 
aeftimantur neccffaria pofTe commicci,nifi qui fuerinc fideraa- 
gna foIidaci.Publicumeft quidc omnc qubd agimus:fed inulta 
non funt ante fcienda , nifi cum fuerinc t)eo auxilianre pcrfc- 
darqux canco plus debent oculi, quanto amplius defidcrantiu , 
agnofci,Regis confilium folos decct fcirc grauifnmos.Imitari 
debenc armaria,qu2e continent monumenta chartaru,vt quan- 
do ab ipfis aiiqua inftrudio quxritur,cunc loquantur. Totum 
-autera difrimulare debent,quaft fcientes nefciat. Nam Iblicitii 

■ £ 3 



"7^ ANDREyE ALCIATI 

inquifitoribus f^pc & vultu proditur quod tacetur,&c.Leo ln\" 

perator,lib.De bellico appaiatu : In rebus (ait) occultis & ab- 

ditis fideles adhibe tibi & temperantcs viros & tacituinos , &: 

<5ui in fua & non aliorum poteitate funt, citm fccrcta: res iltar, 

vt fecretiorcs fiat, minimc ad coguorccndum multitudine in- 

digent.Onofandcr lib. De oprimo impcratorc,ca. De conliliis 

non cuulgandisjfcribit, Stulti inconiidcratique tili: temere in 

vulgus coiiiium promere, & raultitudini arcanum intcmpclti- 

uecommittcre. Improbi cnim,&qui dcRcpub.malelcntiunr, 

eiufmodi obfcruant occafioncs;qua^ np<;li,in hoftcs confcilim 

transfugiunt,cum nuncium allaruri, vn(\e fibi honores & prx- 

mia confequi pofcercntur.Nec fuit vnqnam vlkis c\'crcitus>de 

quo plcrafquc ob caufis tum libcri , tum ferui in hoftcs haud 

c6migrcnt : vbi prxfcrtim arcanu aliquod arquc lcriu rracl.iri 

fentiuntjvel conferendi manu, & procliandi tcmpus aducntare 

anirdaduertunt. Haec fcre ille. Cererum acerba ccrte lcx fuit 

olira apud Aegyptios, qua iubebatur iis abfcindi linguam qui 

Rcipub.arcana, qu^e tedla efle oportcrct, alicui detcxiircnt, vt 

retuiit Dicdor.Siculus. Laudabile fuit inftitutu maiorum quo 

obferuabatur vt ii quis de Repub. quidpia rumore aliovc mo- 

do audiifi"ct,id ad magillratu dcferrctantci, neve cu alio quo- 

quam communicaret,ne inde publicis rebus dctrimcti aliquid 

importaretur, Magiitratus quae accepiiret,vcl occultai-et, (i ita 

videretur,vel multitudini proderct. Ea ob re Athenis,cum ho- 

fpcs veniifet in oificinat6foris,narrare corpit vidos effe Athc- 

nieies in Sicilia:t6for ilarira ad magiilratu renuciauit:hofpes, 

quia non fatis conilanter aflirmaret, vel quia vrbcm totam eo 

rumore perturbairct,vin<5tus,tortul*qi cil, donec certiore nun- 

ciode vero conftitiiTet. Reuera multum refert in rebus ta ma- 

gni momenti no temcre fpar^i rumorcs falibs,vel parum vcri- 

fimiles:vndeexfummaprofuiaquela:titiam3eroracerbiirimus, 

fummaque conilcrnatio:aut contra,ex mxrore,l?titia nimia & 

immodcrata. quo nihil vel corporum valetudini , vel publicae 

fecuritati pcrniciofius. Refcrrem exemplum Val. Maximi de 

Publio Vaticno.fedobuiu eftcuique,Iib.i.cap.8. cui etiam ar- 

gumento belle conuenit,quod ide icribit initio lib.i.Valerius: 

fingula cnim exfcribere non vacat.Intcrea tamen non prarter- 

mittam quod Ammian.Marcellin.ti.apud Pcrfas nemine con- 

filiorum fuiireconfcium,pr*eter optimates raciturnos& fidos, 

apudquos filentij quoquc numen coleretur. Vide Vegetfum 

Dcre militan cap.if.lib.^.Frontin.StratagQm.lib.i.cap.T. 

Liminc 



I 



EMBLtMATA^ yi 

Limini qmdcAcOy (^c.~\ Defcriptio periphraftica labyrinthi, 
in quo reclufus fuic Minocaurus.Piin.^^.cap.i ^.Monihijhoc Minaa^- 
tx Pafiphae & tauro procreacum PoetiE rradunc , idque aite ^*** 
Da:dalea, <|uod fuperiore parce hominem , inferiore taurum 
rcferebacOuid.i.De arte: 

D&ddm occlufit conceptum femine matrts 

Semibouemque virum, femiutrumque bouem. 
Hiftoriam referunt Hygin.Fal.xphat.lib;i.Fabulof. narration. 
Virgil.in ^.OuicLg.Metamorph. 

V&dalus. ] Dsdalus ingeniofiiTimus faber , cuius inuenca D*dih*i, 
plurima narrac Plin.lib.y.cap.^^J. 

. In UteLris Gnofmcis.'] In cenebris labyrinthi CrecenfiS;Gno- ^nofim. 
fos vrbs Cret^ccUrifliniafuic Minois regia.Hinc'Gnoriacas,&: 
GnoCus adie(5b. 

Rf;w^».j f /?;»/*»«>:.] ExercitusRomanus.Phalanx vocabulum Thdanx, 
Macedonicum, pro cunco & acie militari , conncxione atque 
tcftudine quadrata militum. 

Signafuperba.'] Vexilla militaria. 

Techna. ] t«;^»ij , pro fraude j cauillationc : alias arteni TtdmAi 
{Ignificati 



K 4 




7i 



ANDRLy£ ALCIATI 



Nec qucEftioni quidcm ccdendum. 



EmbLEMA XIII. 




C E c R o P I A cffitiam ^udTn certm in arce LtdLmm, 
HAr?nodij (an nefcis hosf&s?) arriicafuit. 

Sic animum plaatit monfirare viragivis acrcm 
jMGrefer^y nomen vel quia tale tulit. 

Quodfdthu^ contorta . fuo nonfrodtdit vllnm 
Inditto, elinguem nddtdit Iphicrates, 

PAticntia & fortitudo plufquam virilis inmuliercula ex- 
tremis ctia cruciatibus aftccla , tenacem fidc & illibarani, 
& ad miraculum conllantemarguit.FuitLc^nafcortum Har- 
modij & Arirtog!i;onis,adolerccntu in Athenicnii ciuitatc no- 
bilium,qui cum inter k conlilium iniilcnt dc toUcda Pififtra- 

tida 



EMBL£MATA. 75 

CKdarum tyranftide , & Hiparchum duntaxat , c tyrannls alte- 
rum,<le medio fuftuliiTenti^Hippiam enim fueranc adorfi} fuc- 
cefTu conatus caruic : Harc capta fuit,& torca fidiculis,vt confi* 
lia iuuenum proderef.fed cruciatibus, quanquam grauiflimij, 
k5 cellit:quin in hispoil mukos cruciatus,animam exhalauit. 
Eam ob rem AtheniSjVt honor ci haberctur ) non tamcn tan- 
quam fcorto ) animal nominiseius ere£lumfuit,& veticum in 
opere linguam addi ab arcifice,vt honoris caufa intelligeretur. 
Excmplum hoc conrtantiirimje mulieris adferc Tertullian. Sc 
in Apologecico5& ad Martyrcs:qu6nolhifierentanimofiores, 
& conilantiores in tormencis quibufcumq; pcrferendis Chri- 
• ilhnx perluaiionis noraine:quandoquidem leui adeo de caufa 
repertje niulietes ciTenc , qga: cam forci animo pio amicoruni 
falute ac fama non modo cruciacus incolerabiles parui fecif- 
fentjfed & fpontane^E morti fefe dedifirent.Hsec enim ipfa,car- 
nifice iam defelfo , poilremo linguam fuam comcilam in fa- 
ciem tyranni fa:uientis cxpuic , vt cxpuerec & vocem, nc con- 
juracos proderec, fi ctiam vidta voluiiTec, aic idemTertulliari, 
Exempla permulta cadem pene funt apud Vaier. Max. lib. 3. 
cap.j.id^mquc omnino Plutarch. in vita HyperidisRhetoris: 
& hoc memorabile Lea:na: facinus ceIebrat,commentario /zsre* 
«^c>.£«-;^W .Eadem in tormecis paciencia,yel pcninacia pgcius, 
prodita memoria: fuit de quodam, qui Principem Gonzagam 
proditurus erat, & in hoilium manustraditurus, quam hift©- 
riam petas licec ex Cardani S.cap.^o.Dc rerum varietace. Hi- 
itoriam hanc de Lcama plurimi retulcrimc,vc Paufanias in Ac- 
ticis,Athen3Eus Dipnofoph. 1 3 .cap.z^.Plin.lib.y.cap.i 3 .idem-' 
que lib.34.cap.7. Geiiius ^. cap.i. & 17* cap.i i. & Ladantius 
lib.i.cap.io. 

Cecrcpia tri ar^e.'] Id eft, Athenienfi, a Cecropc fic dida, vci 
fuplmemorauimus ex Plinio. 

Vtrgims.Yitago civ%uiHpi , vel <»^e^?. Symmachus ivn^ VirAgv. 
xXn^ii^min ac^ii^sj 'nn i^ 'k cbvt^6st/.fi<pjt. 6itf"P».hoc eitjvoca- 
bitiu: haec virago, quia ex viro fumpta eli.Ouid.Mctam.z. 

hello mttuenda virago, 

de Palladc loqucDs,qua! virili Iit animo & virturc.Et Martian* 
Capel. lib.<r. de eadcm : Gonfultifquc virum prarfis, hinc di<fla 
virago.Aufon.epigr. i . TreiEequc vif aginis arma rctradat.fic 
appellaturlucurna ii.^ncid. 

Fidiiffcf.l FidiculzE dicuncur chordulx,non etiam vngulaf,vt lldlful^ 
putat liidorus ^.Etym.cap.i^.quo loco fcribir,Vngulas dicln':, v*/M' ■• 

E s 



74 ANDRLA ALCIAtl 

nuod eftodjenrhx & fidiculae, quia his rei in eculco torquen- 
tur,vc fidesinuWiiatur.At Val.Maxim.libr.^.capit. De patien- 
tia,apcrtc oftendit fidiculas effe funiculos feu chordulas : Ru- 
pit verbcra,ait,fidiculas laxauit^loluiteculeum.Sueton.in Ca- 
iigula cap.3 3.Q^in & lubinde iadabat cxquifituru femel fidi- 
■cuiis de Cxfonia fua,cur eam tantopcreamaret. Idem in Ty- 
berio refert,eum Impcratorem excogitafTc genus tormcnti,vt 
repcnte veretris dcligatis fidicularum fimul, vrinxq, tormen- 
to homines Uiflendcret.De his Sencca lib.^.De ira,cap.3. Ap- 
paratufquc ilii rcddendus eft fuus,eculeii& fidicuU & ergaftu- 
la. Ammian. Marccll.lib.i^. Intenduntur eculei, expediuntur 
ponderaplumhca cumfidiculis & verberibus,&c.l.i.C.Theo- 
dof De c|ua:fl:ionib. NuIIas omnino ob fidiculas perfercndas 
inconfultisacncfcicctibusnobisj&c. & l.i.eod. Decuriones 
fiueob alicnum,fiue ob fuum debitum exortes omnino earum 
vohimus eife pcrnarum,quasfidicula: & tormenra conftituunt. 
Extat in iure mencio eculei, Tungularum,feu fidicuiarum.l.4. 
Cod.ad leg.IuI.mai.I.i^.Cod.dequjellionib.i.g.Cod.de maief. 
& Mathem.Curtius in 6.dt AIexandrigeftis,PhiIotamait poft 
fidiculas lampadibus ardentibus tortum fuiife. Sed de fidibus 
aut fidiculis pius fatis. 

Jphicrates.jHums meminit Plinius j^.cap.S. 



Confilio 




EMBLEMATA. 



7S 



Confilio 6c virtute Chiniscram iuperan,idcft 

fortiorcs?: decepcorcs. 

E M s L t: M A X I I I Iv 




Beilerophon vtfj--ti^ fcimsfitperare [him^ram 

Et Lycij p3tuitjhr;iere monHr^zfAi: 
SiC tu Pegafei6 vetiti^ pett^ dtherapennUy 

{ynjili oojHe mnni monfirafHperha domas, 

NVlIa eft tanca aifEcultaSjautecia viSjCjact c5fiIio & mri- C-^'fij & 
gnicudine animi ropii:i,& tcili tandem no poii^t. Quan- pr-'**-'''«^ 
<iuam enim nobis intcrdum fit cocercandum cum tortioribus, ^ *** 
& fraudum omni genere infrrucloribus^pugnrc tamc minime 
•■^'^ cedendum, fi modo panoplia hrmiiiarja piud^ntia: coltan- 
'{■> muniti & inllru^^i iimus.Nocius enim cft quam vt con- 

iirmarc 



16 ANDRtit: ALCIATI 

firmare ncceflc habeam,nihil tam arduum tomqne inaccefTum 
efIc,quod dexteritate ingcnijattingere &afrequin5 pollimus: 
nullas deniq; tatas vires aut molHhina impetcre poire,qua: to- 
lerantia & mentis dcxter itate non retundantur.qupd hoc epi- 
mythio belle proponit BcUcrophon eques praiftantiflimus, & 
adolefcens forme dignitate infignis, ab Antia Procti Regis Ar- 
giuoru vxore folicitatus ad amore, idque cum coftanter enec 

StUtrofiM- aucrfatus^mulier doloris & odij impatiens, ad maritu dctulit, 
*'^"** feque ab adolefccntc fuifTc appellatam mcntita eftJtaque exul 
fa<^us,& vt quoquo modo dc medio tolIerctur,expeditionibus 
aleifquc valde periculofis expofitus,non tamen animum abie- 
cit,fcd pcrmultis laboribus cxantlatis vidor euafiti& dcnique 
ad Chima;ram dclcndam no tam vocatus,quam coadus^Pega- 
fo cquo alato vc<5lus,mon(hum virtutc incredibili cofccit.Fa- 
bula hanc cOpiosc & ejudite non modo retulit,fed & ad hiflo- 
ricam fidem rcuocauit Sabellic.^.Enn.i.Non grauabor autem 
huc attexcre mychologiam Plutarchi dcBeIIcrophonte,dequc 
ChimxrajCx lib.De virtutib.muIierum.Huius haec eil fenten- 
tia : Fabulofum efl quod in Licia dicitur euenifre,tametfi hoc 
publica fama receptum fit. Narratur itaqj ad eum modu:Ami- 
fodarus,feu Ifaras, vti nominatur a Lyciis,ex Lycioru colonia> 
qua; iuxta Zelia erat,venit vna cum nauibus piraticisjChima- 
ro duce, homine bellicofo , fed crudeli admodum & eflerato. 
Huius nauis in prora Leonis , in pupi Draconis habebat infi- 
gne.Cumque noxa.' multumLiciisintuliflet, mareq-, infeftum 
habuifrctjvt nc quide traiici tuto pofTet, neqj vrbes maritimae 
proinde habitabilcs cfTent, in eam quide expeditionem fufce- 
pit BeIIerophontcs,& ad extremum interfecit, fugicntemque 
Pegafo infecutus:atq-, Amazones cxpulit,& bellica virtute do- 
muit,&c. Dcinde fequitur : Sunt qui afhrmcnt Chimarram il- 
lam Poctarum figmetis decantatam,montem fuille Soli oppo- 
fitum,in quem Solis ladi j cum retrofle6lcrcntar,& vehemen- 
tem asftum in planiciem retorquerent,fa(5lum efle vt inde fru- 
gcs marccfceret.Qu.a! mali caufa ciim notaefTet Bellesophon-f 
ti,excidi iuflit ipfe prxcipiti j partem cam,qua: la:uiftima puta- 

» bacur,& plurimum fol.irem a:ftum refle£lebat,fed quod non ci 

elTcnt habica: gL-acicr,iracus .vl vlcifccndum Lycios fe contulit: 
tanvlcm tame amulicnbus phicatuseft.Eandcm hiftoria com- 
plexus eft inccgr.am enanator Homeri ad Iliad. (^. vt & lib.i. 
Palxphatus:«A>.>;j^g/j>ca;f autcm Fulgentius i. Mythologicon. 
Vide Prouerb.BclIcrophontis litcras. 



• EMBLEMATA. 77 

'BeUerophor.,'] A Bellero Corinthioru Principe a fe Intercm- '^tUmphtn 
pto fic dcnominatus , quafi malorum occifor.rjs ^ty^i^ enim ^"^* **' 
mala dicuntur : vel quali /3»A)j^<>^o»7K,fapientem confultorem 
dixeris,vt apud Homer. /3»A*;4'e^»i' ««>h^j vr viJc Fulgentius. 

Chifmram. ] Chimira,monftrii tr iforme,pr iore parte Leo - c^jiWj 
nem, Draconem pofteriore,media Capram refcrebat, flammas W» & 
orc euomebat Homerus : fSf^^i A£&»)»,"oot9?i' p t^v.aiv,ftia^^ 3 ^ntdpitnt, 
^fiSH^ , JV< vfly >OT^««(7zt zryp«$ f^>^. Proinde Viigil. in 6. 
flammis armataait.quo loco Seruius afTerit reuera monteefle 
in Lycia^cuius tii cacumen arderet , iuxta quod Leones cfTent: 
media vero pafcua, & ima ferpentibus plena, que habitabilem 
fccilTe portmodum Bellerophontem, A qua fententia parum 
difcedit PalxphatiiSjCum ait,ante planiriem montis ChimarriB 
Leonem fuille quendam , Draconem autem retro , ex quibus 
padores Ixderentur. Ad qux loea Beilerophon vbi accellifTer, 
montem occupauitjpofteaqueinieflo igni fere perierunt.Tri- 
formis eft autem Chimxra ( qua notatur amoris petulantia, Chirafrs 
-id eft,xwti"t^6>'^c } quia voluptas corporisinfultuleoninopri- ^^*^ tnfir* 
miiminuadat,dcindeprocacitatem&lafciuiam inducar,poft- ""** 
ea vero pccnitentiam & venenum. Fulgent.j. Pierius i . 5c 14. 
Hieroglyphic. 

PegafeU pennii.'] Pegafum nauim fuifTejqua vc(5lus eft Belle- Vegafut 
rophon, traditPalaephar. Nauigiaenimcum exalto cernun- ?«»<^» 
tur,fi forte remis agi contingat , ob celeritatem , mobilefque 
vcfinque remorumordines proculfpe6lanribus,alatorumpra:- 
bencanimalium fpcciem.Ad allegoriam vero fi referamus,per 
Pegafum (ex Medufic ccede prognacum) famam & immortali- 
tacem nominis intelligimus.Virtus enim cum terrorem ( qu.ts 
>^Gorgone figwratHr ) amputauerit, famam procreat.FuIgent.&: 
Picrius lib.4. 

Betvs Af/;^M.]Prpuerbialis formuI^,pro,laudem confcqueris 
immortalem. 

ConfUicque animi.'] PIus confilio & animi dexteritate effici, 
quam viribus corporis,exemplis infinitis perfpicuum eft. 

Monnrk fuperba.] «»v>;j5g4»3,', pro dolofis fycophantisjob- ^MtnFf:^ 
ti-evl:atoribus,& aliis creneris eiufdem. " hominum 

Vigilanti^ 



ANnrxEv^ ALCIATI 



Vigilantia &: Cuflodia, 



I. M B L E M A X V. 




Instamtis cjnodfgna can^m ddtgalliu eoi. 

Er remcet fumnJxs ad nour.penfa. manm: 
Tiirrihiis infaaj^ cjfngitHr dtreapclui^, 

^4dfupcrcs mQnttrn qiiodreuo:etvigtkrn, 
If ho,fed cnnos oculn qaia dormit apcrtis:, 

Tcm ^krinn tdcirco po.iitnr anteforcf . 



r* «-^fi^'»- JL/ cuia dv'ir.anG.t:a fitrnimirum vt iis quibus pr^fitjCOtinuo 

fiut mit />ua^v.c,vc nihil corum cii (lefir,cjaod fpcjaetad fidei vcr? pro- 

^*' fc^tum & aagmcncui-n ncve cjuis a refVa via dcfcifcat , aut fa- 

crxciaclrin/tciiiiinos tranfiliat.Ncc vcro eftfatisjvigilantcm 



eum 



EMBLEMATA. 75 

eu cuftodc fefe fortifilmu prxbear,!d eft,cum cura Sz vigilan- , 
tia,qu2E perpetua (it oportetj& etia necclle habeat coniunclam 
cu moribus dod:rinii,c]ua & luos :nilituac,&:alienos etiam ho- 
fleSjatque erroneos homines forti animo retundat,vera:que & 
fan? inllitutionis quafi hafla pcrccllat.Q_uod duplici fymbolo 
hic ofleditur,fumpto argiimeto ab iis animalibus,qux & facris 
inturribuSj&pro foribusteplorum apponi folct,gallo nimiru> 
& Icone : quorum alter vigilantiam, cufcodiam alter de(ignat. 
Sane non citra myileriu vctcrcs gallum editiori facroru tem- j 
plorum lococortirui volucrunt,quo paltoris potilTimum vigi- 
lantia repraefentaretur.Q^o Ipedat illud D.Grcgori j ex homi- 
iia quada:Qu.ifquis popuii fpeculator ponlrur, inquit.debet in Gallui cur 
alto llare per vitam, vt prodcfie pofllt pcr prouidentiam. Sunt •^^''" ****"- 
prceterea qui Doclores facros hievoglyphicc galIinomine,ve- ^^^J^ "" 
lint iiitclligi,proptcrca qucd illi interprxfcntis vitcetenebras 
ventura luce,qua!i cantando prxnunciet.Vt vero gallus inter- 
uallis aliquor no6lis,modo hos,mcd6 illos excitat, & tempus 
antelucanu diicriminc aliquo partitunita pro ratione perfona- 
rum,aliarumqnc circumri:antiarum,do£lrinam falutarem ani- 
mis infcrere dcber. Qu^antum vcro ad lconem pertinet,Acgy- ^^id ptt 
ptij vigilanre innuerc ciim vcilent,aut criam cuftodemjleoni- ^"nem., 
niuii capur appingebant:Ieo enim claufls oculis vigiIar,dormit 
apertis.quocirca ncn ab re ad licra clauftra & fana Icones eri- 
guntur,ranqua cuftodes^ait Oius,& Pierius lib. i.Hisrogiyph. 
cx quo cctera pe?as Iicet,fi quid prn:rerea defideres.No pollum 
illud riurarchi tranfilire,lib. De Pychia: oraculis:o 3 «AexTfy*- 

y^ y^j(o^ tTr.riTAf ct«x7z>Xyis ' i-qui gallum in manu pinxit Apol- 
linis,marurinum tempus, & Iblis ortum inflanrem fignitiCcire 
voluit. Apulcius lib. z. Commodura nodis indurias c""5nni:, 
perflrepcbat chriflara: cohortis.Ouidius in faftis gallum Nn- 
£lu cacdi fcribit a Romanis: 

Kcfh dc£. KoBu crtHcttm c&dUiLr ales, 
^/3 / tepidum "ji^ili pry.iQcct cre dtern. 
Et clcgantifume Plinius lib.ic. cap.ii. Proximc.air, ajori.iUi 
fentiunf & hi noftri vigilcs noclurni,quos CAcirandis in opcia 
morralibas,mm,pcnd6quc fomno narura genuit.Noruntiidc- 
ra,& tcrnas diftingiiut horas i^terdiu catu.Cum Soie eunt cu- 
bitu,quartac.uc calircnfi vigili:3,.id curas laboremque reuocar. 
Nec Solic otta incrtutis patiiirur obreoerc,diccMc veniere nu- 
tianr ciiiru^iphir.; vtro caram plauiu iafcram^&c. Aclianu'; 4. 

anim.1l. 



So ANDREi?: ALCIATI , 

animal.hiftonXjcap.i^.o uXncr^veiv ^ OTAnVn? et«iTy,i(nis (^tif- 
eiu. (^ctm, J^ (7x.i^Tai. >)A<o? 3 otyie-^v Ctnc ocv ottt ocvtov J^Aa- 
^B*. iJixtyw'^; 3 luuri yJiWet tTi Tffvni^h. i. Gallum ^alli- 
naceum cxorientt Lana , vt afflatum diuino quodam Ipiritu 
bacchari atque CYultarc fcrunt. Oriens auccm Sol nunquam 
iprumfallitjtum vehementiirimevoce contendes. Lucre.^.fic: 

^luinetiamgallnmy ■/lo-hm exflmdentibtif alis, 

AtiYGrmn claya confuetum voce vocare. 
Pocticam rationcm huius antclucani gallorum cantus tradit 
Lucian.inSomn.fme Galio-.Philofophica Heliodorus -^thio- 
pic.i.his verbis : >(^e' ay yx^ iw^ov kxtKiiiovis otS^Koty, «tt, or? 
^oy(^, «'o^JjW ^VTiKii^ T? 5" >)Xit( y^6' «^f ^^?po<P*)ei7n tjjv 

^xfvfin^lt t7n T* i^^;^» fcy«$ftyTt?. At vero pulcherrimum 
D. Ambrofij locum ex iib. 5. capit. 24. libri , quem Hexaeme- 
ron infcriprit, apponere non grauabor , quod fit huic Emble- 
mati valde accommodus : Galli cantus fuauis eftin nodlibus, 
nec folum fuauisjfed etiam vtilis,qui quafi bonus cohabitator 
& dormientem excitat,& foUicixu admonet, & iter facientemC 
folatur, preflijm no£lis canora fignificatione proteftans. Hoc 
cancnte,Iatro fuas relinquit iniidias:hoc ipfe Lucifcr excitatus 
oritur, cxlumquc illuminat. hoc canente,mceftitiamtrcpidus 
nautd deponit , ommfque crebro vefpertinis fiatibus cxcitata 
tempeftas & procella mitefcit : hoc canente , deuotus afFedus 
cxilit ad piecandum:Iegendi quoquc munus inrtaurat.hoc po- 
Ihemo canente,ipfaEccIefia: petra culpam fuam diluit, quam, 
priufquam gallus cantaret, ncgando contraxcrat. Iftius canta 
ipes omnibus jfcditjXgris leuatur incommodum,minuitur do- 
lorvulncrum , fehriumi^agrantiamitigatur, reuertitur fides 
3apfis,Iefus f itubantes refpicir,crrantes corri^ir. H.£c ille. quo 
ex loco facilc vidcmus , quid nobis ftatuendum fit in vita? & 
ftudiorum ratione , cum vir ille fandiflimus tantum claboret 
in eo cxplanando myRerio. 

htfiantis eoi.'] Lucis aduenrantis. »W?,aurora Grxcis.Aufon. 
ifi Eidylliis: • 

r— - icr clara his^antis coi 

Signa cat/itfdrm deprc?jfc Martefatellcs. 

E/ rflworf'/ /^)»«/^^.] Ouid.i .Amorum,cieg.ad Aurornm. 

JJ:;, ncfcivinci pojfmf cejfare Uccrl / , 
Tjmijicaw rcuocaf adfua penfa manum, 

Ide::: 



EMBLEMATA. ti 

Uem 6c Lucretia i.Paflorum. 

Lumen A d cxiguum famttU data penfa trahelram, 
Et in Epiftolis: 

Neue tr^hamferuagrandia penfa manu. 

JEreapelms. ] UieA^^rii noli fiue tintinnabuli , cuius in- 
uentionem repete ex 6. Polydori c.i 3.De pelui asrea ipfeAl- 
ciac.S.Parerg.cap.ii. 

CuHos ocults quiadormit, e^f,]5ic Orusiiabet lib.i. c^^ij?- 

C7i/wooA<kSj , tbTs 5cX«S'^«k T^ tifu* AEdyl^ a'S' ^uA<tx«tf 'Tiztgii- 
^;{i)«c:r; : Vigilantem & fedulum hominem & cuftodem cum 
Aegypti j volunt oftendere,leonis caput pingunt, quoniam leo 
vigilans oculos claudit ; eofdem cum dormit , apertos habet: 
quod quidem cuftodia: atque excubiarum fignum eft. Vade & 
non abfque fignificatione,teraplorum clauft^is leones^gui linc 
cuftodum loco, appinxerunt. Leonemquidem ^iwg^ ^ Xeii*, 
^*», a vidcndo,dedu6tum vohmt. Et Fulgentius gallum Mer» 
cerio attribuit,ob mercatorum vigilanriam. 



KeU ftM 

tintinnaffH' 
lnnt. 

^id per 

leone r^. 
gypt^' defi. 
gmbant. 







€i 



ANDKEiE ALCIAT! 



EmBLEMA XVI. 




i^e credoiy ne (Epuha^mtii ah) nonfohriui e^o^ 
Hi nsrui hMma^A memhra^j^ mentis erunt. 

Ecc€ oculata rnanu^ cred ru td^uod zfidet : ecce 
Pule^ium antiqu^fohrietatt^ olm: 

'^^uo turham oflenfi fedauerit Heraclitu^ 
Aihlxertt c^ tumidafedittonegyauem. 

DVoh:c prarcepta ciiiqi honcfti fl:uoiorotiaJunttir,nimi- 
rum vt fobrietarcm ametj& credulitatem lcucm & teme- 
lariam vitetrqua ad rem 4uabus (fuo more) ndcis vtitur,ncm- 
pc pulegto,& oculata manir.illo cjuidem,vt fobrietas paruo c5- 
tcpca fignificctur : hac ver6,c]ua rerum certarum fidcs intelli- 
gatur.Ciccro i.Epifto.ad Atticum,carmcn hoc.Gr*ecum citat: 
Priuatis rcbus mcis,inquit,proptcr infirmitatembonoru, ini- 
quitatem maiorum,odium in mc improborum,adhibca quan- 

dai- 



EMBLEMATA. 83 

^am caurloncm &: diligenriam , atque ita Sicalis inrufurrct .M.TuUij 
I: picharmui cantilcnam illam fuam: '^^***' ■^"<^« 

Ac nolhx quidem rat jonis ac vitx quanda formam,vt opinor, f^ epi^^, 
vides.Alrcram autcm partem idcm vlurpauit lib. Dc petitionc ^he. 
Conrulacus.Qu.amobrem,ait,Epicharmion iilud ceneo,ncraos 
arque artus t^t fapicntix no temere credere,ha?c Cicero. Re- 
iatumeft etiam ab Alciato noftro lib.Parergon.^.c.?. Sobrie- 
tas virtucum pene omnium feminarium eft : qua vnam qui ha- SthriftatU 
bcat, & cjECcras etiam facillime habuerit. Piato inCharmide '14«. 
tcmperantia,vita: hominum cultodem appellat,in Gorg;:a pr^- 
cipit, vt qui fanus acbeatus elfe Yelic,hanc viicutem exerccat. 
Et Xcnophanes nihil in homine nafci mali poflc, qui tcmpe- 
rantiam fuerit amplexatusjtaq-.quotquot fapieiites olim ha- 
biti fjnt,temperatiirimi pr^edicanturivc Socrates,qui quod te- 
nui yidu eflet,ea pelle fxuilTima tadus non eft , qua: Atticum 
inuafit. Et Plato,apud que cum nobilis imperator Timotheus 
cxnalTet moderatis cibis cxceptus,poftridie illi fa£lus obuius, 
<iixit, Qui apud te,Plato,caniant, fequenti die bene fe habcnt. 
Nominatur & Pythagoras inter fobi'ios,qui etia dicebat,Vcn- 
ter pinguis non gignit fenfum tenucm , idem cum ofFendiflct 
aliquem infigniter obefumjNon defines, inqnit,tibi moleftio- 
rcm carccrem ftruererPrastermitto Gr^corum vcterom fruga- 
litatem laudatam fapientibus,qui femel tantum interdiu cpu- 
larentur.Ergo Plato delatus in Siciliam,cum nullum ifthic pa- 
tria: frugalitatis vcftigiu obfcruarct,admiratus eft infulie cor- 
ruptiflimq deprauatum morem,quemadmodum refert ipfcmec 
in cpiftola quadam ad Dionis propinquos. Aptid veteres Ro- 
inanos,frequencior pultis vfus,quam panis fuic ; & eoru bon^ 
valecudinis quafi qua^dam mater eratfrugalitas.inimicaluxu- 
liofis epuliSjSc aliena nimiae vini abundati2:,& ab immodera- 
to Veneris vfu aaerfa.Val.Max.lib.i.c^. Haec eiia virtus non 
modo philofophos, fed & Impcratores commendauit , vt Fa- 
bricium,Curium, Coruncanium, Catoncra,C2farem lulium, 
aliofque multos. Credulitas vero aut mature admittenda,aut CreduHtat, 
ftatim repellenda,ciim nemo citius fallatur, quam qui teracre 
credit : nf moque reccius iudicec & certius qui rem explora- 
tgm habet.Theocriti proindc laudatur illud: 

M« Tn^dve r»^^ vi)ti «Tf tjcc*? jnpef/i 'o^^v 

Ne crede dtiUime,ni priusfinem z/idea^. 
Re^ulit cuam id Epicharmium Clemens 4. Stromatum, & ad 

f 1 



84 ANDRE^ ALCIATI 

infticutum Chriftianum accommodat,Decredulitate,qurecia;33 
mox adiiciam. 
Ipuhar- Epicharmu^,'} SiculuSjPhilofophus & Poett, Coracrdiz in-. 
'"'^* uentor»Suida tefte. 

Ne nonfobritn f/?o,]Duo negata vni affirmationi jequiualet, 

Nerui,memhrdque.'} Mstk^^»?**/» quibus vim vtiliflimi prac- 

cepti illuftrat. 

SchmtM Hi nerni hu?nam,(^c.'\ Vufivi '^'j^- (nu:^pe<Wn,vt refert ali- 

«niw» ro- ^^jj- Stob.qao fenfu dixit luftin. genitrice virmtu frugaiitate. 

Hicneruo3&membrafumit(C*£TKC^e/<KSf : ^apudbemoft» 

ttZ^ •mXtfAsv -nip^ii/^Tu ; vc M.Tullius, ve«ftigalia , neruos 

Reipub. dicit. (ic labius lib. i. moUem educationera neruoft 

omnes animi & corporis frangere, & Dion in Vefpafiano, pe- 

cunias neruos cfTe imperij femper dixerunt,id eft,n£<i^^ yx^ -f 

X>ekUt4 Oculata, manw.} Adagium , quo rerum certitudo fignifica- 
fna^M. tur,vfurpatum a Plauto: 

Cum a pijiore p/inem peti mufyvinum ex oenopolii, 
Si 4s habent.iiant mercem:enilem nos difciplinn vtimnr, 
Semper cculats. nojtrAfunt manu4 ^credunt c^uod ■vident. 
Vlm Prouerbij videtur exprefTiffe Terentianus ille leno > etira 
alt Adelphis ; Nunquam ego adeo aftutus fui , qiin quicquid 
poffem , mallem in pra^fentia aufe.rre potius. Et facra: literx 
adraonent omni fpiritui crcdendum non effe. 
2V'9>» ^atim Credens id qttod videt.'] Herodotus: d)7U Tvf^ffivet eUJp UTzvmp 
p s?j um. v^'^^^ kTnqiTi^ o(p5M>(i6Sv:Aures funt hominibus magis.incre~ 
dula^ quam oculi.Hcfipd.autem i.'t^;<i)f fub finem: 

n<V«5 ^ oil^ 'o/Z(Oi >^ oiTn^loii C}>i<mv eu^o^oti. 

Cuius fententix vim tcncre debent qui verfantur inRepub. & 
negotiis grauioribus implicantur,fed maximc teporibus pcri- 
culofis. Si enim propter amicitiam multoru fucatam.vix fratri 
fides interdu fit hahenda,pcipetu6 meminiffe debemus Pytha- 
goricas parCEmia;,Ne cuiuis dextram inieceris,quandoquidem 
hominumea,fit impxobitas & verfutia^vt non modafermo,fe<l 
& frons,vultus & oculi ipfi perf^Epemetiantur.ApoIIonms ro- 
gatus a rege Babylopia:, qua ratione quictus in fuo principatii 
perduraret:Si,inquit,paucis fide habueris. NuUa enim regibus 
maior pernicies impcndet , quam ciim delatoribus facilem ad 
fe aditii praebcnc.Plato de Repub.magiftraturo optat,qui fit rk 
?Tw :iilef.TiJpvXt.yif^^, id eft , qui aures obtufas habeat ad ru- 
mores &,fabulas populares. Adda & id Plautinu e Truculcntq; 
Non UudAnduf eji is, qui ^lus crcdit qUA audtt quam 



EMBLEMATA, t^ 

€^s, 'Vtdet,n0nplacet, cum illiflm laudant qu& audiunt 
§luam quA-videntfpluris eft oculatips tefiis vnui,qnam auriti 
Decem,qui audiunt,audita dicmt:qui vident,plant: fctunt. 
Qjiod tamen non probatur ApuLeio,initio Floridorum qui vt 
jnferuiat argumeto quod tfadat, plus fidei aurium cjuam ocu- 
ioru^n cfTe adhibendum vulr.Huius hsec verba:N6 itidem ma- 
ior mcns Socrates:qui cum decoruili adolefcentem , diuq; ta- 
centcmconfpicatus eflerVt te videam,inquit,aliquid eloque- 
re. Scilicct Socrates tacentemhorainem non videbat : etenim 
arbitrabatur homines non cculomm,fed mentis acie & animi 
obtutuconliderandos.Nec iil:a re cumPlautino milite cogrue- 
bat,qui ita ait:Pluris cft oculacus teitis vnus,quam aurici dece. 
Imo hunc verfum ille ad examinahdos homines conuerterat: 
Pluris elt auritus teftis vnus,quam oculati decem. Atqui fi ma- 
gis polierent oculoru quamanimi iudicia,profe6lo de fapicn- 
tia forct aquilae concedendum. Homines enim neque longe 
diffita, neque proxime adiita poiTumus cerhere, &c. Apuleius 
tamen alio fententiam tDrquet,vt dixi,neque proprie contra- 
rium quid a Plauto ftatuit,fed certe diffimik. Ad re redeo.M. 
Tullius in Laelio, Hxc in fabulis itultiflima perfona improui- 
dorum & credulorurri fenum. Non minimum commendarunc 
ifm<^lew quidani ex veteribus , non quidem vt omnino fidem 
omnibus abrogcmus,fed vt nuUo n5 loco circumfpe6ti fimus, 
videamufquequatenusdextrafithuic vel illi admouenda.De- 
moithenes hanc ccm^ieo) vnam ait omnibus qui fapiunt con- 
ceffam anaturacuitodiafalutis& fortonaru. Hom.erus Vlyf- 
femquem fapientiffimum facit, non alio "fum prsefidio dicit, 
neque alia ratione terrx marifqi periculis cuaiiire,quam quod 
nemini fe crediderit,& callide coiilia fua texerit.Hciiodus non 
ab re monet, vt neque fracri quifquam adco fidem habeat, aut 
etiam ncgotium aliquod vel ioco tranfigat nifi tefte adhibito. 
NuUus eftqui nefciat ab inimicis nobis importari grauiffima 
incommoda:fed longe perniciofius damnum ab amicocrcatur 
fa^penumerojquia fit alioqui facile inimici efFugere infidias:ab 
amico ver6,aut eo qui amici nomcn mentiatur,quis ica proui- 
de cauteq-, fibi cauerit quin incerdum opprimacur? Nifi mole- 
{tumeiret, oltenderem. mulco pltires ab amicis quam inimicis 
oppreiros elfe:plures vrbes pro Jitione capcas, qua vi cxpugna- 
tas :plures in veterum libris , ipfaque vita quocidiana reperiri 
amicorum queltus,qua inimicorum accufacion£s:Verum lon- 
gior eifet oratio ex multis exemplis,quardam iatis crunc.Dion 
penic^quamquam lufpicaretur iniiaias fbi itrui a Calippo,k;l 



%^ ANDREvE ALCIATl 

veritus eft obfcruare amicum & hofpitem.Annpater CaflanJrl 

fiiiusjvocato ad canam Dcmctrio, illoaj viciiTim fcquenti die 

vocato,vericus ci diffidcrc,a cacnaopprcllus cll.Sed ne longior 

{im,legc orarioncm Dion.Cbryfi 'sfei kTn^riec^i 

Ttdt^um, tulegium. ] Siti & vinolenci^ contrarium , cuius vires pcr- 

multas habet,Plin.lib.zo. cap.14. & Apul. Dc herbar.virtutib. 

cap.^i.mulca. 

Htr^clitm /ffr>»f//><^.]Heraclitus in feditionc quadam rogatus a ciui- 

vt ctncor- bus,vtconcordia fuadcrct,ruggc;lum afcendit,caliccm frigida 

/?riT. ' compleuit, infufam digito farjnam milcuit vna cumpulcgio, 

idquc bibit,& hinc difcellittnimirum reipfa loquens,pIcrunq-, 

feditioncs ex luxivrcrumciue fuperfluarum vfu oririnntci eos 

autem facile conilarc concordidm,qui modicis'ac tantum ne- 

cefTariis cirentcontenti.Plutarchus De garrulitate. 

Mdgna v'u Gluo turbam DfIenJo,^c.]ln eo nonullis fortalfe cryjleno; ha- 

<jf orattsr,n bendus cft Hcraclicus,fed ccrte hac ambage,&:fymboIis apho* 

fj Z" "' nisplu3forteperfuafic,quamaliusquifpiamorationcproiixif- 

ftui vxrt fima,fiquide 7n\>,m -^vv >^^»|jiv Tnc^ahiy t* p^/^ ^ Mvy^ 

honi. 7n<n^ s';t« '"'^ tU^Jp uTrig Kve/iei7rf«y yjyeirzn : Plcruiique vir^cuius 

pcrfpcfta fides eft,vno verbo vel nutu longas alioru orationes 

fuperat.Sic enim fidem fecit Amafidi Pittacus,cum lingua im- 

molatitia: vid;im£E remifit , tanquam membrum omnium vel 

optLmum,vd: pefiimum.Sic Anacharfis,cum apud Solonem re- 

pcrrus eft eo geftu dormiens, vt dextra haberet admotam ori, 

iiniftra pudcndis:vt fignificaret maiore ftudio & cura linguam 

cfic cohibcndam,vt pars omnium maxime rcbcllis.Quid cnim 

vel Sciluri facinus ad cocordiam fiios libcros adhortantis, vcl 

Tarquinij fupetbi fumma papauerum capitabaculo decutietis 

huc commcmorcm,cum ha:c iam vulgo trira fint?Olim enim 

cum nondum Platonis opeia,vcl Carneadis, aut Chryfippi fa- 

pictia ioquax efic didiciflet,omnia breuibus oraculis,aut fym- 

bolis,inceidumque u<pijyoig,u6 minuscommodetradebantur, 

qua: pcrtinerent acl vita; humana: cultum & informationcm. 

Sed audiamus Plutarchum ea de re ftudiosc commentario Ws< 

khMs-^M diflercntcm:oi ^anquic.trfweoAocSf uviv (Poiiif ci ^ei 

xAe/lc^jfiiliavTrjv uvrov T TrsXtTuv yyafAlu/ Tiya. htthv 'Z^t^ OfAS" 
yoioK,cUtt%lii VJsri To t2tit(^j^ Xdtu* "^^^^ KvXtt(0t,^ ^ eth^lTr^t 
'tTriTmretii C rw 7>ivj;^';'< ;c<>>)V«^, c^oto»» ecTrrjX^v^ ev^ft^*/'^^ 
uv^U 077 TO 'foHi Tvy^iicn^aKii^ccfyK. tcyj oilii^ctf T TTPAvTTAiJy, C9 



tMBtEMAfA. 

EmBLEMA 3CVII, 




I T A L I c >£ SamiiisfetlA cekherrimus audior 

Ipfefmm cUujit carmne dogma breui: 
JQuofrmrgreffusfqHidagU^JiUiiomittis agendfimf 

Hancrationem v^gens reddere quencjue fibi, 
\Quod didicijfe Grunm volitantum ex agmmefertur^ 

^rreptumge fiant ^ ha fedibtu lapidem: 
Ne ceffentj neu tranfrerfa^ maldfitmina raptent» 

jQjiarati^ney horninumvita regendafnit, 

HVncPythagoras verficulum in piimis obferuiri diligeh- 
ter,& addilci cuperem,ab iis maxime qui ftudia liberalia 
reclamurj & ex iis fruftum alicjuem iperanc vbertimum, Pei'» 

F 4 



88 ANDRE^ ALCIATI 

Srrores eo- multi eilim ex iis pcccant, quod no fatis attcti leptajVt-ita di^ 
tHmqttulU ca,lc(flionistranliIiunt5&aliis rcbusanimum applicantesjnoili 
tera* ad' yidet reabrccderc ab eoiaudabili & ingcrnuo inltituto,cuino- 
'/(ftnf. ^^^ dederunt.Ali j funtjqui quanquam laborioli» non funt at- 
tenti fatis , aut adiiciunt animum ad qux agunt:Alij deniquc, 
quanquam multa,& quidcm fsepc dmquc aganc, tamen inpu- 
merabilia,aut cerce muka pra;tcrmittunt in tranfcurfujquas ad 
inflituti laboris pcrfcd^ioncm valde conduccrcnt. Scd pr<Eftac 
Alciltum magilhu audire citius,qia ita fuos auditores adhor- 
Lottu yAt~ tatus eH: quadam pra:Iecl:ione,ab iikleni primum rogatusjqua 
"Ati ex prarcipue mcthodo in iliudiorum curfu eirec vrendum : Prxeac 
auii^"' "obis{inquitille)vccuItilIimusItalic<,'Philofcphia:auaorPy- 
thagoras , qui difcipulos luos carmine Gra:ct), quod maximc 
neceirarium adipiCcendx' difciplin^ eilct, admonuit, quodque 
quotidie eos in ore haberc iuliit. Id eft e!ufmodi:T|i 7nf.^i^lwp 
■n ^ ie^elofi, ti ^asi ^Vo> gt» i-nXiSfTf,. Etcnim ha:c tria non tam 
j.^ctr.tf prxcepta,quam oraculafnicuiqi nolhum femper ante oculos 
S^ejpti. eile dcbcnt.In primis lcilicet^ne qua iii re aut excidas,aut traf- 
uerfusab inlhtuto tramiteferaris.quodiiscontingit,qui aliis 
in rcbus animi intentione occupata,ad fcholas tame acccdunt; 
vc qui vel amore capti,vel armis rixifq; dediti, vel alca: lufuiqj 
mancipati,vcl artibus iliicitis addid:i,fcholalhcitame nomen 
feruant.In hoc Anna:us Sencca veteris lurifconfijilti verbis in- 
uehitur.Etiam magna,inquit, pars vitas elabitur male af^enti- 
bus,maxima nihil ai^entibus.Qui cnim auribus folis pr^lentcs, 
mentem alio intendunt, ij aliudagerc Latinis dicuntur. Alte- 
rum eil:,vt attendanius ad id quod agimus:vt cum quidboni a 
n©bis fa^flum fucritjmagna voluptateatficiamur : fi veiro quid 
malevcrtille vidcrimus,infuturumablhneamus:Etenim pra:- 
miiun virtutis maximu ipfaellanimi voluptas. lifce enim iu- 
3. ^luid uenibus,qui in fophilhcis cauillationibus, vei legum optima- 
"^«.^ rum ambagibus diutius immorantur, recle quis dixerit : Vide 

quid agas.Cuius rei excniplum in huius anni le^lionibus acci- 
pi poteit.Fucrunt florete Romano imperio vari j in eorum Re- 
publ.magillratus:vt Pra^fedh prxcorio,vt Procpnfules^vtPra:- 
fldes prouinciarum,vt clarifTimijVt fpedabilcSjVt illulhes:& fi 
qua alia funt huiufmodi nomina. Hi'c hodie mutata Reipubl, 
formaexoIcucrut,nec vllo in vfu permanferunt, fed vnufquif- 
que iudex cam habct cognominationcm^quae fibi vel legc mu- 
nicipij vel Piincipcs fui diplomate concclla eih Ideoque pa- 
ru»i refert diutius in vctcrummagiftratuu muneribus digno- 

fceudis 



£MBLEMATA. a^ 

fcendis verfari.Bartolus certe & veteres no vltra tresjaut qaa- 
tuor ledtiones hac in re videntur confumpfifTe. Q^d fi quis 
maiorem anni parcem hoc in argumento tranfigere v€lit,huic 
rede pr:eceptum Pythagoiicu infururrabitur, Vide quid agas. 
Superelt tertiura,ne c]uid agendii omittamus>in quo fane adeo ^ ^^ 
peccant vniucrli ftudiofi, vt vix vllum tuperlit remedium. Et ''"^-*" ■^'^ 
hx'c quidem Alciatus:cuiusdirputationem,& apertam diluci-'* 
damqi huius carminis explicatione buc attexere maiui, quam 
quidpiam aliud comminiIci,autaliunde minus opportune in- 
culcare. Conltetergo intcrnos omnem humanGe vitselaprum Tri^lfxho^ 
in tribus eirc potiirimiu-n^aut cCim fecus quam oportear, faci- w-»»<ot U* 
mus, quod ell plus, quam deceat:aut quod omimim oportuit: ^■>'*** 
aut omittimus quoderat faciendum.Priori refpondet illud,^^ 
•mt^iZlu),q\i6 tranrgreirusfalteri ver6,ti «4"*^'-l*« quidfeci?ter- 
tio, 7j ^< ^so7 cvK £7tAe«&-/!, quid feci non conueniens?Solcbat 
itaque luos hortari Pythagoras , vt perpetuo id carmiais ia ^urcA Pj^ 
animo verfarent.Sic autem ille in Aureis carminibus: tha^or* 

M>j (/['vTOOv f^>,uns1(nv W o^f^Ti 'SS&e-^^cc^^^ CArmtTuu 

nJ} •TrKp'?^/, 71 Jl' «^^l* > ■"' f^t oio» ffWe fiTtAtcS-Jli 

Qua: interpretatus eft auctor cpigrammatis de viro bono, his 
quidem verbis: . 

Nonpriui in dulcetn declinet iHmina fomnum, 

Om-r.in qvLam iongi reputauerit aHh d'ei: 

§lu& pr&tcrgrejjhi, quid gesrum in tempore, quid mn} 

Cur ijlifacio decuA a, fuit, aut ratio i'Ji? 
Lepidiinmum hoc Pyrhagorse carmen vidit Sencca lib.3. De Pt*dar:ti 
irajC.^fi^.cuius verba no piget huc adiicere:Oranes fenfus per- ^^""■'* '"** 
ducendi funt ad tirmitacem. Natura patientes funt:{i animus '^**^' 
illos definat corrumpere , qui quotidie ad ratione reddendam 
vocandus effc. Faciebat hoc Sextius,vt confummato die cumTe 
ad nodurnam quieccra rccepilfet^interrogaret animum fuum, 
quod hodie malum tuum fanal>i?cui vicio obflitiftiqua parte 
melior esPDefinet ira,& erit moderatior, qua^ fciet fibi quoti- 
die ad iudicem elTe veniendum.Quid ergo pulchrius hac con- 
fuetudine excutiendi tocum die?Qualis ille fomnus poftreco- 
gnitionem !ui fequitur, quam tranquiilus, alcus ac liber, cmn 
aut laudatus ell animus,aut admonicus,&: fpeculator fui, cea* 
forque fecretus cognofcct de moribus fuis: Vtor hac potcftate, 
&■ quocidieapud rae caufam dico. Cum fublatum e coafpeotu 
}.«men eft,& ccncicuit Yxor,mori3 lara mei confcia,totu diem 



90 AkDRE>t ALCIATI 

mccum fcnitor, fada ac cli6\a mea rcmetior. Nihil mihi ipfe 
dbfcondo, nihil tranfeo , quare eniiti quicquam cx erroribui 
meis timea , cum pofliim diccre:Vide tie iflud amplius facias. 
nunc tibi ignofcOj&c.Ncque t(i alienum etiam quod relatum 
^fMltitu tft apud Apuleiam i .Ilorid.dc Gymnorophlftis loquens :Vbi, 
tU Gymno' ait^menfa pofira ; priufquAm edalia.ipponatur , omncs adole- 
jo^htiitu fcentes cx diuc-lis locis & oihciis ad dapem conuciiiunt. Ma- 
giltri pe»:roganL,q«ttti fadluin a lucis ortu ad illud dici bonum 
fccerit.His a.ius ic comcmorat interduosarbitrumdeledum 
iaiiata rimuhatc,recociliata gratia,purgat3 fufpicione^amicos 
cxinfcnfi rr.ddidifTe. Itidem alius , fefe parenribus quidpiam 
iniperantibus obedilTe, & alias aliquid mcditatione fua repe- 
riircjvcl alterius demonfhatiorle didicifle:der;ique cctcri com- 
incmorant.Qu.i niHil habet ad offerrc,Cur prandeat,impranfus! 
adopus foras extruditur.Hxc Apul.Cohfer Hieroclis comen- 
tarium adcarmina Pythag. & Arrianu difTertatidnurh Epiflc- 
Cruitfym' ti lib.4.c.<5.huc enim rransferre fingula,nihil attinet.Ceterura 
h»lttm» Grucm cum iapillo dep^iftam, prudentis fymbolum fiiifre no- 
^ruMmv9' jyjj, gfj.^ Docent enim probatiflimi audores , lapillum Grues 
ideo ferrcjdum in fublime volant,vt illius lapfu explorent, fu- 
pra terramne an mare volitcrit : qu6d ex fono intelligunt , ac 
proinde confidendu,an vlteriusprogrediendum fit. Maximus 
Tyrius difputationc ^o.lapilli arrepti aliam rdtionem adfert, 
nimiriim quod proptcr imbecillitatcm corporis alafquc pa- 
rum fultasjinftar nauis jfluitcnt a ventisimpulf^,quod cum in- 
tclligunt,non antc fe volatui credunt jquam lapidc apprehen- 
derint, firmamcntum videlicct vacillaturi volatus , ialutifquc 
cuftodiam. Harum prudentiam cum non ignorarct cordatus 
^omo Deucaliori , a dilaui j flu^flibus feruatu aiunt gruum be- 
neficio : quarum quidem fupcruolitantiumclangore admoni- 
tus enatauit , telle Paufailia. Non erit huc coriferre alienumi 
<]Uod fcite & ad hunc locum accommadate Plutarc.retulit lib. 

'ji^Tt^ T (3«*» <Ppei»<^«TF^, roi, ^.^aalcc *) xet invoo^. flC cnim 
habet : k 3 y.^vu^f f^iTKcoXK v ^rrtif^d/s aOs ttvifASv , xi'/^ £»#c 
^rawr If}»' , ItTisk TVf x^n^ Tmm? ^X^i-S vottwtts , ee.ei'ZsSt 
xvfJ^ef. i^ ^otUt eov-niy.yjyTVt^ y y^ Tm^^vXuTiiicnM TWc |W« tC^ 

n<,<rtifj(ef. yjfjuittf^at y^ 2ilt(.itxx,lujOfBfjoi , 'ojif kei awti^vr.f 
''cevrog Oi/TfTrfai^ii^. c^^efjiifjn /'S' «to Ky >(o^v<f/>v yiyuXitaTci, 

Cn, >^ cwc uvifnff; ri (peAxiihi. id ell,Ilia vero gruumad vcn- 

tum 



EMBLEMATA. ,i 

tilm aclei commutatio,non vnius>fed & vniucrfl matitimi gc- 
neris eftifiquidem & «ftum fludufque contia natando niti, & 
cadem de caufa xquaticis omnibus mos eft ; cauenc quippe nc 
ventus a tergd Ihcamberis , fquamas fubrigat cicatquc , atque 
ita nudatum & exafperatum corpus vulnerct; vnde in ventum 
obhixique flu^libus curfum dirigunt : Cic enini a vercice fcifll 
fludlus & branchias cohibent,^ per fumma delati mincsinfe« 
rtant,& horrorem noh iricuciunt. Ha:c iile.Adfcriberciii alium 
locum no miniis commodum ex eo quem fcripilt ipfemet Dc 
animal.folGrtia libro-fed indicare duntaxat hie mihi fatis efto. 
Ammian.Marccllin.lib.i8;de Barbationegarruloquodam ne- 
bulone,eod(^mque proditore:Ignorabat,inquit,ndtum Arifto- 
telis fapicns diAum,qUi Callifthenera, fc(flatorera & propin- 
quum fuum, ad.regem Alexaudrum mittens , ei farpe manda- 
bat , vt quam rariflime & iuCunde apud hdminem loquereturj 
vita: poteftatem &z necis ih aciq lingujeportantem.Ne ilt hoc 
mirum homines profutura difcernere nonnunquflm & de- 
centfa , quorum mentescognatas cxleftibus arbitramus : ani- 
malia ratione carentia falutem fuam interdam alto tueri fl- 
lentio folent , vt exemplnm eftperquam notum : Linquentes 
oricntcm grues ob calorem , plag.imque petentes occiduam, 
ciim montem penctrare coeperint Taurum aquilis ab\indan- 
tcm,timentes fortiffimas volucres,roftralapillisoccludunt,ne 
eis eliciat vel neccfritasextrcma clangorem : iifd^mque colli- 
bus agiliore volatu tranfcurfis proiiciunt calculos, acqueit^ 
fecurius pergunc,&c*Nefcio an huc confcrre auflm Virgili j ii- 
fudcx io.i£neid. 

quales ftih ntibibnf atrU 

Strimonii, ddntjignfigfues, atqr4^ Athera trAnant 
Cum fonitu^fu^i^frirque notos cl^iore fecmdo. 
VidePlin.lib.io. cap.i^. Picrium Hieroglyph,'lib.i7.&Pro- 
uerb.Grucs Japidem degiutiencc>. 

ItalicA Sami'^^ Ceihz.^^c.] Pvtha^oram ItalicorumPhilofo- Pythitgthi 
phorum lcdla! audorcm fuilfc teftatur Cic.i.Tiifcul.&D.Au- '''*'• 
guftin.in lib.Dc ciuir.S.cap.i.Vcnit autem in Italiam Tarqui- 
nio Supcrbo rcgnantc , tenuitquc magnahi illam Grarciam 
cum honore& difciplina , tum etiam audoritate. Mulcaque 
poft fxciila fic viguit Pythagorcorum nomen , vt nulli do6li 
ali; viderentur. Samius autem ab infula Samo dcncminatus 
eft. HuiusvirampetecxLa^icio^Plutarch.Plin.lib.i. Gellio 
lib.i.& 4.Dc huius doclrina Ouid.Merain.i 5, 



9t ANDRE^ AL(ilATI 

^luhpnterjrrefw?'] Lege Proueib.Quo tmnfgrefrus? 
^oddidic'JJe^rttuM.]Ex volatu gruum prudemiam hanc iil 
rebus agedis nobis propofuit, nimirum ^f t4j(ryvti<^etf rkg Ao- 
;^<rjttBs- Tniei» l) ^^0»«» « [^r^ro^H7tq:vz vereri addifcant homi- 
nes rationis participes > fi deteriores fe prazftiterint auibus in 
virx' aftionibus. 
MalajUmina.l Aduerfi & impetuofi venti. 



Prudentes. 



EMBLEMA XVIII. 




I A N E bifmis^cjni iam tranfaBafitturAqHC cdl&s^ 
^Htqiie rctrofannasyftctit cr ante,vidcs: 

Tetot CHY oculis, ciirfingum vultihw ? an cjuod 
CtrcamfveUHm hornwemfonfia fuijfe doceif 



lanuir? 



EMBLEMATA. 95 

IAnum biformem feu bicipitcm veteies quida plaftrse & pi- 
^dreseffinxeruntjvelquodferinu&riluertremcultumiuo- iMui bi^ 
lu. hominu in ciuile mutarit : vel quod pater GrarcjC & Latinae '^iicHr, 
o-etis crederetur:aut quia Solem, quem eundem cum lano vo- 
febant cffe, casleRis aulse ianitorem putarent , quippe qui eam 
oriens aperire,occidens vcro claudere videretur. Sed tamen id 
tam celebre, variilque nominibus decantatum lanibicipitium 
quamplurimi ad folertiam prudentiamque regis retulerunt : fi 
quidem prudentis ell pra^terita nolfe, futuris vero multo ante Prudentji 
prouidere.quod fignificauit Perfius,inquiens: #w*w, 

Iane,a tergo quem nulU cicoma pnfit, Terent.in Adclph, 
IRuc efi fatercy non qtiod ante ^edes modo efi, 

1 '^dert fed etiam tlUi qti^ futtira funty Profpicere. 

Et certe hic regi J optimi typus eft,qui cura ceteris prsefitjde- Ty^w ppfj^ 
bet etiam prudentia^aliifque virtutibus antecedere.Neqj enim '"f ''«5». 
alia ratione puto vt^yptios oculum in fceptro regio fuis hie- 
roglyphicis defignalie,quam vt in Principibus,fummifqueRe- 
gibus maxime , prudentiam , tanquam Reipub. vigilantem ac 
profpiciente oculum effe debere fignificarent.Hoc de figmen- 
to multi Poeta! luferunt, quorum alij ad alia ingeniose traxe- 
runt. Ould.^^.Paftor, 

Videt lanu^ quA pcffua terga gemntur. 

Sed maxime in primo, vbi facieiduplicis rationesalias adfert 
Macrob.i. Saturn. Creditur inquit , geminam faciem pr^tu- Ma^.rohu 
liiTejVt qux ante,quafque pofl: tergum effent.intu^etur. Quod /«««. 
procul dubio ad prudentiam regis ,folertiamque referendum 
cfl,qui & prarterita noffet,& fatura profpiceret,ficut Anteuor- 
ta & Pofluorta,diuinitatis fcilicet sptifJim^ comites apud Ro- 
nianos coliitur.Qui^ fpeftar adagiam <ii^m >^ o-mimy A fron- 
te & a tergo:quO(l efl diligeter infpicere^Sc pr^terita cum pr^- 
fentibus & futurfs conferre. Euadem fuiife lanum cum Noeo janM idem 
(qui poft diluuium vitem vinumque adinuenit)auclor eft Be- qni^i^etu, 
jofus, (nifi tamen nos fallit Berofi nomen) quanquam dilfen- 
tiat Lilius Gregorius fub finem Syntag. 4. Sed bicipitij huius 
caufam ^liam ^ eadem pene attulit Plutarch.in qua^ftion.Ro- 
nianis:Nempe quod generc Grarcus ex Perrhccbia fuerit^aroue 
in Italiam profe£lus, fedibus apud barbarospofitis,Iingua vi- 
ta:que rationem mutauerit. fic enimfama receptum eft j vel 
quod Italos,qui ferinis effent adhuc moribus,quiqj iniufte vi- 
uerent, ad aliud vita; traduxerit & reuocarit inftituEum, ita vt 
agriculcuram & ciuilem cultum eos docuerit.Sic vero iile::^^ 

7? 



^km». 



54 ANDREit ALCIATI 

•n T \xv69 ^«fjyaTTB» •16VJU1 y^xiietf , y^ 7g^'4>8cn» i^nyj ^ 

^»<5, jUiri^xXt y^ '^hoi't\iM v^ ^iturM, Jj figi».»y cti tkj /zj^' t^ 
I7W>»<M» <JK*Vof iyg^'o/j ^ iivofJSif ^tuJi^iii t}ir.*eii'irt^ov /itis 

Imago lani bifrontis, fed corona fpicca in numis etia nunc 
confpicitur^tributa Pompeio ob curam annonSjdc <jua Erifius 
inNomifmatisrquafimiiitvidine deceptns Theodor.Canterus 
candem effigiem lano tribuit lib.vlt.Variar.leflion. 

5/»;?;7^^.]Irrifioncs ab occipitio diftorto,& labris contottis, 
Pcrf.l.Saty. OccipiticAco,foRicA occurrifefanng, 



Piudens 




EMBLEMATA. 



9^ 



Prviclens magis quam loquax. 




K o c T V A Cecropijs ivftgmapr&^at Athenu^ 

Inter aues fcivi noBua, covjtlij. 
Armftrs, rnerito ohpqmjs facratd Minerud^, 

GarrnU qno cormx cejferatami loco> 



VErborum parfimonia fapientes maxime decct,eprumquc p&udioqas 
perrpicacitas in rebus obfcuris & di^fficilibus agnofci y2ic:«»t»<. 
vcrfariq-, clebL;r.Eo enim prarcipuc differtab impcrito & ftulto 
pruden^,rerumque rciens,qu6d pauciloquus, quodquo ocuh- 
tus in iis (it , ad qua: al' j conniuenr, vel oculorum mcntis ob- 
ff ura caligine ca^cutiunt. Ei.us quidem rei fymbolum cft No- 
^ua, olim Athenieiirium inngne,ac Minerux facra, nirr.inim 



^S AKDREiE ALCIATI 

propter oculoscxfios: quodindicatparormia, vXa| /VjktcJ 

^rtr nol^us pnfcis enim Atheniefibus Noftuae volatus,vidorix fignn cen- 

jltinerMt: febatur. Iuftin.lib.13. rei huiufcc caufam Hierc/ii duci adlcri- 

fdcrd » & i^ij ^y- gdolcfcenti prima bella ineuntijAquila in clypco, No- 

^mbatum. ^"^"^ ^" ^^^ confedifTe refcrt.Quod oftentum,& in confilio 

'"' ' ' cautum,&manupromptum,Regemquefuturumfignificabat. 

AIij maluntreferread numum aurcum & argentcum , in quo 

infculpta erat Nodua. Vndc fluxir prouerb. No6:uas Athcnas: 

Picrius io.Hieroglyph.Gyrald.Syntagm.i I. 

Sed quorfii hoc Emblema,dixerit aliquis , aut quodnam ar- 
gumcntum habet? Nimirum ciuicatcm optimis moribusac le- 
gibusinftitutamfapientia,confiliomaturo,re6laprudentiafir- 
marijfprcta inanihomiuum loquacitate.Itidc de firgulis ma- 
<^iftratibus , quique Remp. adminiftrent j eft ftatuendum : qua 
ratione Demofthenes,aliique boni oratores aduerfos habebat 
demagogos, bladosque concionatores qui vulgi cupiditatibus 
inieruicbant:nec minus eos infecftabantur quam fophiftas ob- 
IbeperosoptimiquiqiPhilofophi.Certcepigraphesargumeh- 
tu,quod habetinftaroraculi, Frudenimagis qaam loquax, pof- 
• fem no incommode illuftrare Fabij Maximi exemplo, qui quo 
tepore Annibaiem iuueniliter exultantem fua patientia frcgir. 
jnultis couiciis militari lafciuia impetitus, no ponebat rumo- 
res ante falutetnifi occurreret laudatu Eteonici facinus. Is La- 
ccdcmoniis pr^feclus^cuaccepiiTet fuos milites in infula Chio 
annona laborantes tacite coiuraife in infulares Chiosvtq; fefe 
difcernercrit , arundinem manu pileove circuntuliffe : cenfuit 
ille non aperta vi (quod fieri commode no poterat)agendum: 
fcd quindecimdeleilis comitibus per vrbe incedendo,qui pri- 
inus ei obuiam veniebat arundinem habens, obtruncari iuftit. 
Cauftam fcifcitantibus nihil aliudrefp5debat,quam id a fe fa- 
6l;um,quod geftaftet arundinem. Itaque ceteri coniurati arun- 
dines ftatim depofuerunt.Imo Eteonicus Chiis conuocatis ne 
vllum quidem de coniuratione verbum fecit , ne metum aut 
fufpicionem iniiceret, fed pecunias imperauit, quas iuiTit mi- 
litibusdiftribui , ne quid noui molirentur. li ftatim paruere. 
Sicpaucorumpoenapericlitantibusmultis occurfumcft. Re- 
tuIitXenoph.i.retum Gr^pcar. 
^tUerui Ceerrfjs Athcnu. ] Athenas Cecropias a Cecropc Rege , & 
vnde »t- Atheniefes Cecropidas appellari,iam in fuperiorib.attigimus. 
mttuu. Athcnx autcm iwr» -f «9-^Sr ( ne iterum adhuc repeterc co- 
gamur } hoc cft,Minerua,-quac nomen huic ciuitati impofuir. 

D,Au 



EMBLEMATA, ^ 

D.Auguft.1 8.De ciuit.c.p.ex Varrone diuerfum ab aliis fcntit. 
Vidc Platon. in Cratylo. 

Armlferi. MineruA.'] Minerua ei ccrebro louis armata pro- ^Minmtn 
(iliit.Mihi fuccurrit illud Anacrcontis de rofa: ^**^ arma- 

ntXiuoKXttoy T kknilM ** \ ^"'^ 

Id cft,vt cum e vertice louis cxiliit armata fcuto Sc hafta Mi- 
xicrua:& Ouid.^.Faftor. 

Creditof armifera. Jig.-um alefie MineruA, 
Idem i.Amorum, elcg.^. 

Vitiit (y> armiferi, corrax inuifa Mineru£. 
Martial. initio epigramm. 

Accipe belligeri, crwium thorfica Mineru£. 
Meminit & in Olympiis Pindar. Ode y.Armata autem fingi- <ArmstA 
tur (aitPhornutus) in ipfo oitu,qu6d fapietiafuis ipfius pra:- ^^^ PaHm, 
lidiis fatis inftmdla lit ad maximas5& difticillimasres obeun- 
das.Deinde anium omniam & belli Dea,qu6d & difciplinai"U 
iibcralium vfum & bellorum adminiftrationem fine fapientia 
mancamj& inanem elTc intelligimus.Pindar.Scholiaft. 

ArmiferA meritOy^i^r.'] Noduam dicatam fuilTe Palladi,re- *2^0ua 
pudiata cornice,copiose tradit Ouid.i. Mctamorpii. Minerua ct*rPalUii 
Erichthonium Cecropis filiabus ciftella viminea mclufum, •^*^''''' *"".*" 
feruandumtradiderat;& ne aperirciit,inrerdixerar.t^od ciim ^^^ "'^'**' 
neglexifFentjCoronis fadum Mineru;^ indicauit, vnde ab 
eiufdcm comitatii repulfa eft,& in cbrniccm mutata.Sic enim 
conqucritur: . ■ . , . 
Mihi gratiafali4 • ■ 

KeddituryVt dic^r tutela pulfa Minefue, 

Etponarpojl mctu aui?mmea p(r?ia vtlucres 

Admonuiffe petefiyne voce pericuUi quAremt. 
Cuius poftrema verba mythologiam habet.GarruIi enim,qui- 
que nimio lingua; vitio laboiant, haud vnquam po/funt cum 
fapientibus & cordatis viris habere comercium:quin vbi apud 
cos aliquid etFiitierint,tandem odiofa infamiae labe afpergun- 
tur,&a conui£lu lauoato viroram honeftorum,& virtute infi- 
gnium abeffecoguntur.De nodiu^ prudentiaDion Chryfofto- 
mus docle ac lepide oratione 01ympica,qua2 eft i i.Hoc etiam 
addcre non grauabor, qu6d Alciatus fcribat Minerua: nod:ua 
merito confecratam,ncmpe ab Euftathio ingeniose ad i .liiad. 
rationem redditam : yXeuJKtc facram elTe rifa^i^tjToji^ «6^y<2, 
.^/at liiM zT^oi To «dg«» 'S-yXauayeiv 7w</'y'T«1#«:quia nimirum 
«fS^eiv, & y^myocreiy, idem fignificcnt. 

G 



9S ANDRE^ ALCIATI 

Ctrnieur» GAtruU qm cornix.'] Memini lcgere me apud Plutarch. De 

^ vlularu qJ^q g^ inuidia, inter corniccs & vlulas pcrpetuum efle difTi- 

^* """* dium,quaruiTi vcl- occifarum fanguinem permifccri quidam 

ncgant:vtetiamfiquisconfundat,vtrumque feorfum diffluo- 

re narrent.Aelian.lib.3.c.5).deanimalib,perfpicue idem tradit. 

tTref ii t) y^til^tfh etvr^ ((\ilp^[c %ofar^) vohifAi^v ^xtLf »o- 

retZro ^^u. rcuro eifi\» f^cif rleu «4'*»' "^ V/<«y^ rlufti^givr» 



Matiuan 




EMBLEMATA. 



99 



Maturandum. 

EmBL^MA XX. 




Maturare iuhent propere ,& cunclarkromrjes, 

Ne mmiHmpr£ceps,?7eti mora longa nimis. 
Hoc tihi declaret connexHm echeneide telum: 

H&C tarda efi,volitam jficnla mijfa manti. 

IN rebus arduisj& quibus negleilis aliquid periculi eiTc po - 
teft,cauenciam a nimia celericate,atque etiam mora:fed vi- yitanda »• 
<iendum maxime,vt mature no modo fufcipiamus, fed & con- mU ctUti- 
fedicmur quod nobis propofitum eft,ne hac vel illac aberran- '^^ & «»- 
do parre nos quodammodo poeniceat. Plutarch. oracione ad ""* ^**''*'** 

Apollonium: cai^ol dt^ ro ^r.div c/.yeiVyl7r!^ vtUiarxv z^lfKX^oii: 

Sapientes iftudquidem,Ne quid nimis , praeter modum cele- 
brarunt. Laudatur & illud Phocyljdis: 

n«>T6/y f/AT^ov edpi^^v, vTri^^sXTiot^ J\! etXteiveci, 

Eo enim vel maxime uomiae Ariilidem vrbe pepuleru: Athe- 

G 4 



loo ANDRE>£ ALCIATI 

nienfes, quod nimis iuftus efle viderctur. Eodem pcne modo 

Ephefij Hermodorum.Ac vt modum aliqucm exemplis ctiam 
imponamuSjhoc vnum addamus cx Liuio:Inbello Punico (e- 
cuhdo,Tci\ncio Varroni,homiai iuueniliter exultanti & te- 
hicraxio dacus eft coilcga Panlus>€milius , maturusa:rate & 
confilio, vt Taa prudcntia fcruorcm alterius temperarcr. Sic 
Fabium Max. creatum aliquando belli duceti:! mcmini , eum 
quidem cundlacorem &maturum. vt Marcelli celeritatem rc- 
prfmeret.Id (i placet ad n:miam quorundamftudioforii indu- 
ilriam rcfcne, fic ftatuo. Pia;ccptum hic eft rebus in omnibus 
agendis validillimum^quo auiea mediocritatis regula comen- 
datur. Sicuti nihil magis cxpe^it quam agrum optime colcre: 
ita fa:pe putatur jnutiliflimu nimio fe labore conficerc.PIantas 
aqua mediocrialuntur ; immodica fufFocantunfic iuuatur in- 
genium laboribus ac ftndiis moderaris } contra obruitur fi 
immoderateexerceas. Namvt plerumque lufciniis euenic ob 
nimium canendi ftudium, quo mirifice deledantur, vt in eo» 
cxfpirciic, ncmpc quas , vt ait Piinius , fpiritus deficiat citius 
quam cantusilta nonnulliiftudiis intenti plus quam par llt, in 
ipfo conacu interdu emoriuntur. Cxterum nuila opera, quan- 
I quam abilIuftriartificeprofcda,comcndatur, quseimmode- 
rata fic,vc Apclles Protogenis tabulas admirabatur quidem, vt 
immenfilaboristin hoc tamen non Iaudabat,qu6dmanum po- 
nere de tabula vix vnquam pofIet,(ignificabat ei nocere nimia 
diligentiamjquam etiam in compofitione Ifocrarea rcprehen- 
dit Fabiusiadeo modus in rebus,& certi denique fines fpedan- 
difunt in omni capiendo confilio, laborc fuftinendo> aggre- 
dicndo, perf^ciendoque ncgotio,vt quod ait flaccus, 

Itifani fapiens nomen ferat^Acjiuu^ iniquh 

Vhra quavi fatis ejl,virtufem fi petat ipfam. 
Quibufdam certe in negotiis celcritatc opus eft : mora obeft, 
hoc enim citat ex ncfcio quo Plutarch.Tj£/4"'<*'^ «yfijyoyjzr^o- 
(^ctris cifiTluj\f cuTrLui^xM (TKOTrar.Cciz^imimhxis iam propo- 
ficisjCunLlatio virtutem profundas in tenebras deiicit. Itaque 
M.Curtius Dentatus Conful , cum deledum fubitum coa(^us 
cfletcducercjncmoqueiuniorum refp6diiret,coniedis in for- 
tcm tribubus om.nibus Polliae qux proxima exicrat,primu no- 
men extradVum vrna citari iuflit,eo non refpondentc,bona ha- 
fla:fubiecit.Quod cum illi nunciatum effet^accurrit ad tribu- 
nal Confulum.collegiumquc tribunorum appellauir.At Con- 
ful Dcmatas appellationcm non rcccpit , bona eius- & ipfum 

vcndidita 



E M B L E M A T A. lot 

Vendiiiifjno tam feftinarionc pcEna;,c]iiam praruenitdi pciicult 
caufajquando i:es,tumultusq; belji moiam dilarionemcj-, non 
recipcrcc^dum interim cognofcevetur decxcufacione auc im- 
municate.ReruIir Val.Mix lib.^.Aliis in rebus probatur tai-du 
condliuvt rriulco pra:llatius:concra nimiui pra^ceps damnacur, 
vc quod adiundam pcrnitentiam habcat. Sic Lucian.epigram. 

Sed de his iam fatis.Virtus ea maturicas appellatur, i!la quidc Matttritst, 
media intec celeritatem nimiam 5c tarditatem.Nigidius apud 
GelIium,Iib.io.c;ii.Mature,inquit, cfl: qubd neque citius eft, 
ncque ferius,fed hiedium quiddam & tempcratum eft*Bcne at- 
quc proprie Nigidius. Nam & in frugibus & in pomis matura 
dicuntar,qua2 neque cruda & immltia,neque caduca & nimiu 
cocla,fed tcpore fuo temperate adulta.Interpretationem hanc 
Nigidianam duobas verbis elcgker exprefiTit Auguftus Cscfar: s/(u^ffi 
riam & dicerc in fermonibus , &z fcribere in epiftolis foiitum diShtn, 
ferunt anr^^h /Sgc«J^A'?, pcr quod raonebat,vt ad rcm agedam 
(imul adhibcretur & induflrrix celericasj&cardicas diligentice: 
ex quibusduobus c5trariisuc maturitas.Sic Poeta Neptunum 
indueit difcclTum vcntis imperantcm, vt & cit6difcedant,tan- 
quam fagiant , & tamen flandi mediocritatem in regrcflii te- 
neant , tanquam mature, id efl. tcmj!»cratc abeuntcs. Veretlir 
cnim,ne in ipfo difceffu clafli noceant, dum raptu nimio tan- 
quam per fugam redcunt.Gseterum id duabus notis Hierogly- 
phicis ob oculos ponitur. Tclum enim velocicatis agilitatif- "telZ qutd, 
que indicium e(l,vc cxplicat lib. Hicroglyph.41. Pierms. Re- 
mora autcmimpedim.entum &tarditaterri defignat, idem lib. 
30. Alij rcm plane eandem (ignificantes, Delphinum Rcmorar T^eMtra 
adiunxerunt, vt Pauf.^. Pont. Max. Alij ancnoram Delphino 2«»^. 
copularunt, vt Aldus Manucius nobilis typographus. Erafmus 
Prou, Feftina Ientc,id pluribus c::planauit:in quod vberrimum 
copiofar orationis quafi iiLiuinm. congeiTit. 

Eebsncide.'] Remora,veI ccheneis,a lifteridis nauibusfic ap- 
pellata, ?5-«2^ tS i'/,{v rus vatff?, y«'o,', de qua in fcquenribus 
opportunius. 

Volttdt jhiculA miffd mAr,u ] Ouid.fcrE flc i. de Ponto^elcg.^. 
— * S/irmatirHjpirtila rmflx iranu. 
Ncfcio an huC etiam redte conculero <^iiod dc Cymodocaa 
NymphaVirgilius in decimo*. 
Fugit illa pn vnddi 

O y2T ^ iact^lOi^ vsntos Aquantefagitta, 



IQl 



ANDRE^ ALCIATI 



In deprehcnfum. 



Emblema XX r. 




Iamdvdvm qtiacuncjuefHgiSi te perfe^mr : at 7mnc 

Caffihm in noFlris denique capm ades. 
t/implim haud poteris vires ehtdere noHroi: 

Ficuino anguillamfirinximm infolio. 



Fugax tAn A Llegorica profopopcria in quemuis deprehenfumj & fu- 
dtmdeprt' ^^gacem,qui ob fcelera notatus fcmel atque iterum e ma- 
'"•'"'' nibus iudicumfublatus, & puotemporis occafione fubterfu- 
giis vfus^non tamen poflit effugere & expedire ftCcy C\ tand,cm 
coYreptus ardliori nodo illigetur. Id facile & commodc porcft 
illuftrari nobilibushiftoriis,de Perfe^Pfeudophilippo, lugur- 
tha, qui Romanorum infcflinimi hoftcs dolis, fraudibus, fub- 
lerfugiis vfi,vc vix capi poire videicntur , tandcm tamen fuc- 

cubuerunt; 



E M B L E M A T A. 2oj 

cubuenintrfed libri func in omnium manibus.E multls quae oc- 
currunt , vnum fublegere placet ex luftino : Hanno Carthagi- 
jiiefis adeo diues erat,vt ccteros ciues opibus anteiret,is de oc- 
cupando regno cogitauit, fed interfedo primum fcnatu-.quod 
machinatus fimulatis fili<e nuptiis,plebi in porticibuspublicis, 
Senatui fuas in domo epulas parari mandauit , vt poculis 
veneno infedlis fenatores tediiis enccaret , & ita Rempubl. 
inuaderet» Quo tamen confilio nefario per rainiftros detedo, 
magiftratibus placuit fcelus declinari , non vindicari jpericu-* 
lum enim erat ne plus negoti j cxhibcrct res cognita,quam co- 
gitata. Itaque dccrcto cohibuerunt,Yt modus nuptiarum fum* 
ptibus rtatuetetur. Quo coniilio pra?uentus Hanno , feruiti» 
concitat, rurfufque conftituta cxdibus die,cum iterum fe pro- 
ditura vidiiTctjmunitum caftellum cum vigiati feruorum mil- 
iibus occupauit, fed comprehenfus eft ad extfemum, dum fibi 
conatur Afros,& Mauiitanos conciliarc. Virgis cacfus, efFoflis 
oculis,5c manibus cruribiifque fradis, necatus eft, corpus ver- 
bcribus laccrum cruci «ffigiiur. Filij quoque cbgnatique.qua- 
quam innoxi j, vltimo fupplicio afFc^i. Sed ne fira longior, id 
&: opportune torqueri poteft in eos qui fallacis funtfidei,qui- 
que crebro furtim fe fubducunt ab iis,apud quos verum dice- 
re necefTc habeant-.vti plerofque ( heu nimium multo } noftra 
hactempcftate vidimus , qui aliud inore promptum habent, 
aliud inpedoreclaufum tenent,quod de Catilina Salluftius 
aitjficque imponcre aliis afraeuerc , vt non vcreantur perfrida 
fronte pertinaciiis obfiftere iis quos fibi iuftc interdum aducr- 
fari nomnt. Qnod &accommodari poteil in pertinajces quof- 
dam & refradarios , qui diuinis oraculis dcmum in noftna. % 

fcntcntiain pertrahuntur , cum eos nihil moreni lubrica^fa- 
Dudla eft fimilitudo a natura angui]]jsj:t) & afpero. Lege pro- 
cile contineri nequit,nifi fo)t.-g^ Anc^uilla in ftrigmefljp , iii ^g^*^ 
uerb.Cauda tenes |aap;5is. ^ /wric* 

Erafmici^s^^J-^/^^^^, 3 AHufio ad Prouerb. FoUo ficulflo 
^n/uiUam. Cuipotcft videri aliud finitimumquod refertur 
ab^^aliis^inter Qrci cancros adhxrereipro arde irrctin,vt nulls 
parcatefFugijratio. 

G 4 



104 



ANDREiE ALCIATI 



Cuftodiendas virgiiies. 



Emblema XXI r. 




Hic Draco^}if{jS!^^pf^^l^P^^^^'^^^ 
fur Dim cornes hoc 'ammaWf^j'\^''^'P^^'^ 

fmcdata.ftc lucos,facrd(jiie ternfia^I^ 
Innuptas opvu efi cura afferHnre puellas 

PerHtgtli, lafieos vndique tendit amor. 



f«r PdZj4- pHidias clarilTimi nominis ftatuarius ,Palladis fimulacro 
tll^nVl ;* I^raconem appofuit, quem pedibus Dea comprimcret:qao 

co«e^T«"^" " ''''^''^^^^^ ^""" P^"^^ virginitatis 

mmu numen) pcruigih cura cotincndas clle,vt ea racionc /ic optimc 

muiiebri 



E M B L £ M A T A. sos 

muHebri pudicitiae confulcum. Nunquam eft cnim commit- 
tendum, vt ocio kCc dedant, aut plus quam fatis cft, vagcncurt 
Kjuandoquidcm eo fexu nihil fragiiius fit aut imbccillius, Val. 
Maximus lib. 6, refert excmplum longc praeclarum de Publio 
quodam Maenio , qui fe pudicitia: accerrimum vindicem prac- 
ftitic. Nam in libcrtum fuum , quanquam admodum gratum 
fibi, animaduertit, quod filiae fu2 iam nubiii ofculum dediiret: 
cum prxfertim aon iibidinej fcd crrorc lapfus videri poiTct. Et 
quide poense grauitatc , teneris adhuc puellae fenfibus callitatis 
difciplinam ingencrari magni 3eftimauit:eiqi tam trifti excm- 
plo prxccpit , vt noa modo virginitatem illaefam , fed ctiam 
ofcula ad virum fincera perfcrret. Sane Draco a vifu , quem Draco vn^ 
acutilfimum habcbat, nomen apud Grjecos habuit,id cft, Tm^ ^* «•"»«» 
3? htKi-^ecj ; nam HfnsfisM eft, acutiflimc video : vt & o$<?, fcr- ^'^'^' 
pcns , ab c-xm , idcoque Palladi facer eft , quia vocabulum id 
'Tm^ a TizivTU. ctjpm i^ ^Aexeiir, t^ it^ 7»zt>T&» »6«y , fadlum 
plerique tradunt , prudcntiaraque hinc intcrprctantur , quaj 
omnia pcrfpiciat,& ante omncs intcIIigat.Porro quod hic fcri- 
bat veramcftc Mineruae virginis effigiem, nec tamcn explicct 
pcr partes , fed Draconcm tantum adiungat , vigilantige vcluti 
miniftrum, non vidctur alienum, (1 Dca: panopliam fubiceero. Cur drms* 
PucIIa igitur armata virum fapientcm aduerfus omnes animi ^*» P^^^* 
perturbationes fc armantcm , & vitiis animo forci reiiftentcm 
iignificat:vcl quod vircutcm fuis ipiiuspriEfidiis inftrudam fa- 
tis cfre intelligimus,vti iam didum cft. Galea habct criftatam galea, 
in capite,quod rcFercBdum eft ad iudiciura,& conftantiam qua 
vcl maxime fapientis ccrebrum , arx & propugnaculum animi, 
potiflimiim valcat : haftam vero longam , quod orationc per- 
cutiat eminus:Scutum cryftallinum viri fapicntis magnam fo- Scutum, 
lertiam repraefentat , qua feipfum haud aliter intus diiudicat, 
quam fi in fpeculo cryftallino ca qua: externa funt,contemple- 
tur. SedilludGorgoncocapicecerribilcapparer, quodformi- Caput 
dinis & rcrroris imaginem cfTc volunc : quam ali j pc£Vori Pal- ^^o^g'»'** 
ladis appingunc , qua fapiens in pc^aorc 'terrorem habet , quo *" ''^^^"' 
aducrfarios afficiac. Indc enim Tritogeniam didam elfc vult TalliuTrh 
Phornutus, quod malis tcrrorem & metum ingeneret. Pallium 
ttiplici colore tindum, quod fapientia fit multiplex, fcu quod 
tcaa& operta fit,neque cuilibct fcipfam confpiciendam prx* 
bcat. Candidus in eo color fimplicitatcm refpicit : aureus in- 
ternitens, vira fapicntix fulgurantem:purpurcus fulfforem pc- 
nctrantcm. y^^^^^j ideo cft, *^ 4>p€«^, k:;^^^^^,^^ |V«^ 



lotf ANDREit AtCIATI 

f 5f «y^e^xyy , quod vt illuftris cft & confpicua , vt quidam vo- 
luntjfic & foimidabilis. Non enim tam cxfios habet oculos, vt 
acute non vidcat ; o^u y- ^^ul. vnde & o^pJuXfjti-n^ yC oTrliXing 
di^a. j tcmplumque habuit d Diomedc po(itum > nomine o|w- 
/V^>c5 eiB-M>u.s> Ceterum alij, & Homeius maximejtradtmteam 
'Dr^fones glaucis eflc oculis & casfiisrqua ratione hnic cofecrentur Dra- 
& vIhU cones,& Vlula^, nimirura ob (imilitudinem oculorum : acutif- 
Pa Utco- fimo cnim vifu cftDraco, & quandam cxcubandi vicrijandi- 
^ue vim babet, nec venatione capi polle videtur. Draconi au- 
tcm (imilemcITe virtuteminda^atticemaiunr, qua^diligentif- 
fimc omnia pcrfcrutetur,rimetarque {tudio indefdfo : ideoquc 
ab acuto vifu illi nomcn fa»5tum , vt iam diximus. Sed pJacet 
huc , non praster rem tamcn , attexcre quod perfpicue docuit 
Ponticus Heraclides inallcgoriisHomericis: « «itnui (Pgi^yiv^ 

©£o? , Ctnc a)i^it Tjvi?, « atuji(nejg (TTZovtt»'^ «ri», ecjptivu rr? ^ctx, 
j^ 'xwvTtt tpTj Xiirlcni rii^ oui^r, T Xoyiis-uaiv 2^Jp^fftc. <^}> j*4 
j^ -Tra^Jivov oivr^u) iTf)^y)T£t4>. ec(pJi>^o-j yf.7 u^ r 'P^ovaji^, lthf4,iec 
xr\Xl^ fciewjyivctj ^feifdfJ6v, o^ tt r is" ^iag «s:^<«Aij5 ^s^^sS^ 
eixei. tStv fO^ yx^ et7n(p-/,vuf4,ijze, T /f?,ov tclu? Xo^oiaZv etn 

ftrtri^ : QJiae coniunfta eft cum prudentia poenitudo, iurc 
apud Poetas Athena, id efb Minerua nuncupatur. Etenim eius. 
nomen non aliunde ducitur , quam ab intclleclu , vt Athena 
tanquam UJv^vc^ vocetur,hoc ell contemplatrix,& nihil non 
inlpiciensacutiiruiiiimciitisocuiis.Itacue virginem cnmma- 
ncrc dicunt , quia prudentix vis non pcrit , neque vlla fcedari 
macula poteft. Adha:c putatur e louis orca capite : qucm lo- 
cum pra:cipuc rationum qS^z matrem oftendimus. Scd hadc- 
nus fatis. Lege Photnutum lib. De natura Deorum , Fulgeor. 
Mytholog.i.Gyral.i i.Syntag. & Pierium Valerian.14. Hiero- 
glyphic. 

T::'b.i vir- Innrfpti Pa.lladi^.']H'\nc -Trcc^Jiv^ dida.co enim nominc cul- 

""• ta eftin Acropoli Athenienll: vnde & templum Parthenon, 

cius autcm virgmitas puri & incorrupti clfe fymbolum, Phoc- 
nutusait. 

Cf4r Diru comes hoc animaUYiwms quidem rei meminit obb- 
ter PIutarchus,commcntario De Ifide & Ofiride. 

Luros farrdqne templa colit.] Nimirum vt cuftodiaj fynibo- 
Ium:cadem enim ratione hortis Hefperidum feruandis pra:fc- 

Vir^h.um Cl\xs eft Draco peruigil. 

(HsUdiM, innuptas cpui efi^QfC.] Phocylidis eadem eftCcntentia: 

n«fyH 



dicdKur, 



B M B L E M A T A, 107 

Clmfa tibi virgo thalamis feruetur honeffis, 

Necpnito hanc ad conntibium foris vfque videri. 

Torma puellarum feruatafarenttbw Agre ejl, 
Quofpedat etymon nominis Tra^Si'»^ > quod Grammatici Vndt 
<leflcftuntaww^9»«>' TJii^»-7f«, quodvirgoapudmatremraa- mc^h*9i 
nere debeat. quem morem ▼eterum Hcfiodus attigit i.t^j^v 

OoTf Ii;^<y» V»7»o&"e 4><A»i TTOg^ f^r.re^ fciutH. 

Std & Homcrus inperfona Penelopes,vult pudicammulie- 
icm vix folam in medium procedere , fed anciilis comitibus 
ftipatara. (ic cnim ille: 

OvK tin » cifi^i '*"?>*'& rfft^/TreA^ ^u 'i7Tti%. idcd, 

Haud folayaji illam dui.famul& comitabantur. 

Val.Maximas cxemplu feucritatis meraorat in Q^ntiftio, 
qui vxorem rcpudiauit,qu6d illam in piiblico cum quadam li- 
bertina vulgaii fecreto loquentem vidillet. Is cnim maluit oc- 
currcrc incunabulis & initiis culpa:, quam pctfedii fcelus vin- 
dicare. Itide fecit Sempronius SophuSjnon alia decaufa,quam 
quod vxor, ignorante fc, ludos fpe^Vare aufa eiletc 

T^queos vndique lendit amor. ]yya>fcyi. 



Vwo 




io8 



ANDREyE ALCIATI 



Vino priidentiam aiiged, 
Emblema XXII i# 




VtttTtktU 

hahiti. 



\Ij£. c Bacchmpater, ^ Pallas cofnmuniter ambo 
^ TempLt tenc?n-> foholes vtraqite vera Ioum» 
Hac capHt, tlle fc7?m.' foluit : huic vftu oliui 

Debitm, inuenit prirrim at ille rnertm, 
luniimtiir mzrito : cjitod (i qui abfieiniui odit 

ZJtna, De£ nidlmn fentiet auxilium, 

PRo diis fuifTe vcceribus habitos , qiii ^bi beneficiis huina- 
num genus deuinxiflcnt , norius clt ex M.Tullij libris Dc 
nat. Deor. LatSlantio & Eufeb. quam vc confirmare fic necefT^. 
Tantum obiter admonebojquofdam Deos iirdemolim templis 
& aris faiffe cultos,vt Cererem & Ncptunum,qu6d abfcjue falc 

cibi 



E M B L E M A T A, 109 

cibi pcnc omncs infipidi fmc, refcrc Plutarc.Sympof.^.VtHcr- D^tnuM 
culem & Mufas, quia Euandrum litcras docuit Hercules, idem 5f^»» *^ 
tcftis eft in quxftion. Rora. Sic denique Mercurium iuxta Ve- P".^"* 
acrem llatuere , vt ofleaderenc marrimonij voluptace maxime 
orationis indigere • itemque Suadam &c Gratias , vt innuerent 
iconiugcs inaicem qux fellecr, perluadendo impecrare debere. 
Certc reperio apud audlcres quofda Grcecos , nomine pcculia- 
ri Dcos nuncupatos elfe fftbuxii? , quibus dslubrum commune 
fuit.ij etiamdidi <>^&»;^Tx),vt apud Thucydidem. Vt & meta- 
phoric6sSyncfioepirt.i.<rr«/*cf « Tniiiwm rn ^iX6<rs^iac. Ro- 
rax etiam in infcriptione priuats cuiufdam domus,tefte f abri- 

cio, ^ti l?Ja ^iyx.Xco <7wg«qrj//, j^ -nts ffzw»d~i; ^oT?. De his VCro 'Z^»«» VJh 

fatis.Pliniusaute lib.rj.aitjVinoalivires^fanguinem colorem- 
que hominmn , & mentem augeri cum nobilioribus parcibus, 
Gellius lib.i f.cap.i.ex Platonis fentcntia, viniiingcnij fomi- 
tem tSt refertjvirtutifquc incitamentum, fi mes & corpus ho- 
xniniscoflagret. Qu.od quidem male a nugatorc quodam ci- 
tatum fic emendac GelliasrSed enim,inq^uit in primo & fecun- 
do De lcgibus, non vt ille nebulo opinabattq:,ebrietatem irtam ^^*** ^**** 
lurpiflimani,qua: labefacere, & minuere horninum mentes fo- ^«««^ '»"'» 
lct, laudauit ; fed hanc largiorem paulo , iucundioremque vini 
inuitationem,qua2fieret fubquibufdam quafi arbitris,& magi- 
ftrisconuiuion2mfobriis,nonimprobauit:Nam&modicisnoT 
neftifquc inter bibcndum remiflionibus refici integrariq; ani- 
mos ad inf^aurada fobrietatis officia exiflimauit:redditque eos 
fenfim l2Etiores,acque ad intenciones rurfum capiedas fieri ha- 
biliorcs.HxcGeilius. Hinc illud vulgotritum emanafle fufpi- 
cor.Vinum acuit ingenium.Commode itaque 'kyc/Xfj^ff. propo- Cuy Bacm 
nit Bacchi, & Palladis, eodem altari cre£lis,vt nimirum figni- ^'"** ^ 
ficetur prudentix incrementum eire aliquod , fi Bacchi , id eft, ,'* *** '^ 
vini generofi,fed moderati,vfus accefrerit. Etcnim vinu prom- locAuntur 
ptiffimum habctur libere loquendi tanquam calcar : itaque & 
yino facundiam & inuentionem tribuit Plutarchus. Adhsc. 
Enmu6 ipfe pater mmquam nijlpotta ad arma 
Projiluit dicend^, 
Et i£fchyIus,poeta clariffimus,non nifi inter pocula tragoedias 
fcripflfTe fertur. Quid plura ? Narratur & prifci Catonis fa:pc 
mero caluiffe virtus, Prxterire nbn poffum quod fcribit Athe- 
txus Dipnofoph.i o.cap. 1 3 .ex PoIybio,vinum mulieribus olim 
intcrdidlum : caufam vcro adiicic j a<; A«5«v t^iv k^vccpv 
wft^y/yc^;^ TnSrjM/ eTyej», ficii non poffcjVt qusmulier vinum 

bibcriC; 



iio ANDREit ALCIATI 

biberitjIatcat.Eacaufa maxime puco abcodcm Gclliofcriptum 
lib.i^.cap.i I. Conuiuarum numerum a Gratiis adMufasdefi- 
ncrc. Sic vetercs Bacchum Mufis adiunxcrunt , quia vino noii 
minimum virps ingenij excitentut : cjuam ob caufam laudata 
funt hominumvcterum fympofia:c6<quc nominc Homerum 
puto fuos Hcroas, ipfumqi Vlyflcm intcr pocula dc rcbus lon- 
ge fcriis facerc diflerentem. quod Virgil. egregic imicatus cft, 
Scio quid Plucarchus fentiat,quo loco difputat,An fit intcr po- 
cula dercbus grauibus diflcrcndum : fed locum indicare mihi 
ilitis cft ad alia properanti. Videtur porro Alciati carmcn con- 
ficlumcxagalmateillo A<oi»oV« t^ it^cuioii lib.^.Epigram.Grac* 
corum, qiiod tale eft: 

Mh <lff€^7nr£s , 01 |«»S ,Jli)v mg^ ftlu fiiric)i^et, 

K«/ >^' i/i^i TToXifAiJv (piXtan %Xi(^.c]ht aTtcf fJi$i. 

riJ(^ ot*»l$-«5 ly^; ecTr' ofKieevi. 
Kttf fti^oTrvv ai <Pvt)t iyfyi^^fAiv « /dptiXaiv, 

Aurk^ ty» iyAwjttgoK /3(>7?u<n» yiftiQ/i^^* 
Kec/ fti» iA! i7r' i^i fAiiTii^ ai^hect iJareTAn, 
AZffzc J[' 'tyo fcr.^ov ffsi^ioi , i /if , t^^^i^, 
Quem dialogifmum fic Latio donatum repcBi: 
Dictto, qinicommune tibi ejl cum Pallade fnamqut 

Spicidafunt illi, fed iibi vina facra. 
Talia ne temere D.iuos j^eciantia qu£ra<, 

Aduena, diciuri qutn cape verba priu^. 
Bella mihi cur^, tum belli gloria, ^ ifiud 

Indiateflaturroborevicfameo. 
Prodeji illa virtsfuccofrondentis oliu£. 
Poculafed noflro munere l&ta bibii. 
Ter me nec genitrix vllos eftpajfa dolores: 

Femur cgofolui, fed caput iUapatris. 

'Bacchtis pater. ] Bacchus , Liber patcr , vt Neptunus patcrji^ 

Tiacehui Apollo pater. Liberum autem patrem nominatum aiunt, quod 

cur pattr. cum in India bellaflec , multas fecum feminas abduxiflet , quac 

Baccha: dicebantur. 
34c('tm & Soboles vtracjuevera louis.'] Bacchus louis ex Semclc filius,dc 
Paliai cur quo poftea. Pallas cx louis capite nata , vt fuperius expofitum" 
lauepatre ^(^ Sufpicor hoc in loco no temere Bacchum vna cum Miner- 
aa C0Diungi,& vtrumque fobolem louis dici:vt notet duo prae- 

ftancifS 



natt. 



£ M B L E M A T A. iix 

ftantiillina munera homini a Deo concella , cjuorum alterum 
ad animumj aimirum prudentia, alterum ad corporis vires in- 
ftaurandas, nempe, vinum, pertineat. 

JUefemurfolfut.} Hoc vberJus in fequcntibus. 

Huic vfui oliui.'} Olea Minerua; tribuitur , quod femper vi- Ole* cptid 
reat,&alic|uidremper habeatglaucedinis, & quodolcum nihil •^"w'^«« 
contineat humidi admixtum, fed fcmper lincerum & k.K*\^iot^^^^^' 
pcrrcucrer.ita & virginitas^it Phornutus.Sunt qui iertum oleae 
aflignent , quod arbor hacc pacis {It (ymbolum , idcoque aima 
ferri dicuntur,bellaque fufcipijquo tandem commodius in pa- 
ce viuatur.Gyrald.Syntag.1 1 .aiiam habet rationem. 

Imtenit primut at tUe memtn. ] Praetcr alios quam plurimos, 
teftis e/l Plin.lib.7.cap. 5 6. 

lunguntur meriio. ] Antiphanes proinde 71 ^LZ idem ac t» 
jn\«>, aut ^Hf fignificare dicit, idcft, viuere eife bibere. 

Abfiimnii. ] A vino abllinens. remetum , vinura antiquis **<^/?<wjf. 
fiiit Gcilius lib.io.Ouid.Metamophorf.i ^. 

— Gimdetque meris nhsiemins fndis. Varro: 
Quanwpetc abllemias mulieres volueriac clTej&c. Nonius. 



Pniden 




Ilt 



ANDRE^ ALCIATI 



Prudentcs vino abftinent. 



EmBLEMA XX I I I I. 




Qv iJi me vexati$ rami ? fpim Palladi^ arhor^ 
^uferte hincbotros, virgofngit Bromium. 



Vldctur hic 9r»A<v<y^y.Superiori cnim dixit epigrammatc 
eum qui a vino abhorreat,haudquaquam prudentem eua-' 
«lcre:quod rationibus aliquotjfi non omnino neccfrariisjfaltem 
tamcn probabilibus confirmari potcft. Nunc autem pnidentes 
a vino abflincre debere ponit. At hzc inter fe fic conciliarc cft 
facile , {1 dicamus prudentis efTe vino moderate vti:fecus cnim 
fumptum , rationem obturbat , curas , vigoremquc animiim- 
pedit , vt merito ccfTerit inProuerbium. Sapicntiam vino ob- 
umbrari , ait Pimius. Cuius quidem rci non infcius Romuf 
lus , vino fcmper eft vfus parciflimo, Capitale fuit Romanis 

matronis 



EMBLEMATA. 113 

matroms vinum attingere,vnde in{titutuni,vt cognatis ofcu- T{ofnulta 
luix)ferrent,reprehendendi caufajquo indicium odor faceret fi^^"'*'- 
bibiircnt. Scd & M.Cato refert,non folum probro alJcclas, fed f/f ^.J^'^ 
niul<^atas quoquc a iudicemulieres non minusfi vino vfse ef- g,hant. 
fent,quam (i adulterium admififlent. Egnatius Metellus vxo- 
rem,qu6d vinum bibilfet^interemit rcuius fadi ncc accufato- 
rem,nec rcprehenforem habuit,vnoquoque exiftimante opti- 
mo exemplo illam violatae fobrictatis pocnas pependifle , ait 
Val.Max.lib.i.cap.t. Et fane, inquit , quxcunque femina vini 
vfum immoderate appetit,& virtutibus omnibus ianuamclau- 
dit,& deliftis aperit. Polybius etiam teftis eft, matronas libe- 
ras vino abftinuifle,vt etiam feruo$,item &ephebos omnes ad 
annura vita; triccfimum,quod & apud Mallilienfcs in vfu fuif- ^«^'« vi^ 
fenonnuUi tradunt. Proditumeft ab Aeliano, Iib.i.c,37. De "*"* "'^'''" 
var.hiftor.Zaleuci legem apud Locrenfes fuiflc,qua fi quis me- 
rum bibilfet, nifi valetudinis caufa medico id iubcnte , morte 
muldabatur.Ex quibus perfpicuum eft,quam olim odio habiti 
fint ebriofi.vinoque dediti.Porro hic oliua,Mincrua: arbor,vi- 
tem increpat, qua: fuos ramos implicct , & admoueat oliuis. 
^umptum eft autcm diftichon ex eo Grxco incerti: 

A'ipiri T8? QoT^vccfy zuctfiiy^^h» « fxi^ltu. blcmatih 

Quod Limbicis dimetris fic reddidit Politianus: 

§lufd me irK^licatis falmttef, 

pUnram M.tr.eruAynen Bromij ? 

Procul racemos toUitet 

Ne virgo dicar ehria, 
Rctuli paulo ante monitum Polybij certe graue , >«^«y tciv 

khjvoirtv rl^ yuAJtMya/i. vii<recff aitev , ficri non pofle', vt qU2E 

vinum biberit mulier,lateat. Belle confentit illud Varronis ex 
Agathone : Virgo de conuiuio abducatur ideo , quod maiorcs 
Roftri viiginis acerbas aures Veneris vocabulis imbui noluc- 
runt. Ouid.j.anis: 

Turpe iacens mulier multo mad'faBa Ly£o, 
Digna eft eonrubit'^ quejlihe* i!Ja pati. 
An vero etiam conciliabimus ad epigrapham huius diftichi 
Plautinum iftud? Non vinum moderari , fed vino foleut , qui 
quidem probi funt. 

Sum Palladii arhor.'] Plin.lib.ii.c.i. & lib.iy.cap.^^.teftis 
eft.Phornutus & Martianus Capella,lib.^. 

Mineruas oliua facra , Pacifcra dicla : humanis vfibus non 

H 



«14 ANDREiE ALCIATI 

pollucbaturjiiec tcmcre Deorum aris accendebatur.Gra.'ciqui- 
dam ncgabantab impudicis plancatam crcfcerejfrudumve fier- 
rc,itaquc .i virginibus & cattis duntaxat inferi volebant. 

Boms,} BoT5i^,jgemma,pro racemo accipitur ruutxhj^tKUs. 

Virg9fugitB'cm.t*tn] Abhorrct avino, 
Btomius autcm Bacchus dicitur ; vetfu rLu fi^ivrluf rcfcrtur, 
id eft,tonitru,qui dum nafcerctur^eft auditus, vtfabulantuf.vcl 
^ fi^ifiay fremo.Ouid.Metamorph.4. 

— Bacihumque voCantiBrowiumque Lyfum, 
luucnal.tf.Satyr. 

— — Bnmtum committeve noli. 
Et ad rcm appofitc Theogoniae fcriptqr non inuenuftus, Pyla^ 
dcs; 

A fitfpitti BromfM, qttbd vociferetur lacchuil 

^od eurufoiuat eorda,Ly&m erit» 
Rcperi citacum cx Ennio Athamantc; 

Hi4 erat in ore BromtM^u Bacchut fftter^ 

lUis Lyi.t*6 vitis tnumor facr£. 




EMBLEMATA. 



In ftacuam Bacchi. 



DlALOGISMVS XXV 



"5 



*; y*»/5g>* 




^^^ ' rvy^^ 


"-■'■■ »T g 


^^i3? 


p^^^ 


^R^ f^a(l^^ 


^N^b 


ra 


(^ 


^^^s 


^'m\ 


^ 


^ 

z;;^ 




^ 


^^ 




y^;^s^gj|iHwn V v._ ..j ^ 


fr^H 


^^•:s^i 






^b^ffl 






\f v^^^ • lAS^BS 


^^^^3 


ll^^i^si:^^ 


i^^Ss 




^s^^^ 






^B 






tHB^SwM^^raftJ^ «-- 


i^J^-o^^J^ 


L.-^^aiiii 




Biaatss!^^^-s^<fe 


sSS^Sfe^.^-^l 



'jBacchepater,^uis te moriali lum^ne nottitj 

Et doEla cjfinxit qnis tua membra mcimt ? 
Traxiteies.qui me rapientem Gnolfida vidit, 

^tcjue illo pinxit tempore.^italis eram. 
Cur imenu,tenerdqHe etiam hinngine vernat 

Barhai^ueas Pylmm CMnfuperare fenem ? 
M.tinerthpu c^uandoqHe meis Ji parcere difces, 

/Hnior,(^ forti peEiore femper eris. 
Tympana non mantbuSyCapitt non cornna defttnt: 

Quos nifi demmeis taliafgna decent ? 

H 1 



itS ANDREiE ALCIATI 

Hoc docto^noHro quod ahtiffu munere fwnit 

Cormaj^infanti^ moHtafiHra quatit, 
Quid vult ille color membrispene ignem f ornen 

Qyibfitidn humanis vreris ipfefocis ? 
Cum Semeles de ventre parens mefulmine traxii^ 

IgniuomOyinfeciumpuluere merfit aquts» 
Hincfapit hicjiquidis qui noshene diluit vndts: 

.Qui non, ardenti torret ab igne iecuy. 
Sed nunc me doceas,qui vis mifcerier ? & qua 

Tefantu tutum prendere lege queat ? 
Quadrantem addat aqu£,calic€mfumpfijfefalerm 

^Qm cupit ,hoc fumi pocula more itiuat, 
Stes intra hemina^mam quiprocedere tendit 

XJltra,aLtcer,fed mox ebripUiindefurit» 
Res dura h£C r miumyfunt pendula gntturaydiilct 
Tufiuis, heufacile commoda ntflla cadunt l 
vini iH^ "O Acchjcae ftatu^ profeit iTnf^vhpv «dixa» per Dialogifinutri, 
epmmtda. J)quo demon(irat incommodicates & damna quas temulcn- 
tiam confequantur :nam ex immodica vini potione cbrictas, 
ex ebrietate furor, quo nihil vcl mifcrius, vel cxitialius videri, 
ncdum cogitari poteft. Deinde fumendi vini legcm quandam 
praefcribit omnibus vtilern,& planc necefTariam.Omnia figilla- 
tim diligentius apcriam,ne quid interturbe.De fugieda ebric- 
tate Plinius fufum orationis riuulum exprompfit lib.14. totp 
ii.ca.Proucrbium, Vinum carct clauo:&, Vinum fencm,ctiam 
nolcntem,faIrare impellit.PIaro ^.De Repub.& ^.Delcgib. 
^acr.hm Baeche pater.^^Cm Baccho Liberi patris impofitum nome fit, 
ttber f*- piutarch. cxplicat ki(Pa>. ji&>/i^Uvt libro:qu6d nimirum bi- 
bentibus libertatem in^eneret. Nonnulli enim per vinolen- 
tiam libcri & feroces efficiuntur : aut quia liba exhibuerit,aut 
quod ille apud Eleuthcras vrbem Boeotix, Elcutherius , id cft, 
Libcr appellarctur. 

Mortali iHmine.'] Hamanis ocuIis,ha?c ad figmentum. Nam 

ncfas oIi*l fuit Dcos fuifle homincs putare. 

"BfMitiitUi, Traxifelesyqui mty^c^jld Plinius attigit intcr plurima Praxi^ 

celis opcra laudati/fimaiib.34.c.8.0riudus hic celebris artifcx 

cx ca Italiaj partc, qnx quondam magna Grxcia dicebatur , & 

ob 



E M B L E M A T A. 117 

ob iirtis excellchtiam ciuitace Romana donatus. 

Rx-ient^m Gnofftda.'] Armdncn incelligit.Minois Cretcnfium ^drUdn* 
rcgisfiliara,quaE Thefei amorc capta,Minotiuri nccandi occa- ^ BMch* 
lionem ei pra:buit,ea lcge vt fe vxorcm duceret.Sed eam Thc- *"*?'*• 
icus in infulai Naxo fomno fepultam reliquit , cuius mifertus 
Bacchus cam fibi connubio iimxit,quam ih cctlo raptain, Co- 
ronam Gnofliam appellant. 

C^^-mwfSMj/^f.] Oaid.^.Faftorum: cur innt* 

Sitle quod ipfe fuerfemper iutsenifque viderify nis 'Bac^ 

Et me^ia e(l i,tas inter vtrurhque libi, ^**** 

Et in Metamorph. 

' Tthi enim inconfumpta iuuentHt 

Trt puer tterrms,tuformofifimttf. 
luaenis idco eifingitur,qu6d ad iilueniles annos iholliter tran- 
fjgcndos maxime conferat,fi parcius, &, vt decet,fiimatur : vel 
quod hilares & lartos faciat.Gyrald.Syntag.7. 

LAnugine.'] Barba molli,alana: fimilitudine ,Yteftiaco- Lmu^9^ 
toncis malis. 

Ghieeu Pyltum citm fuperare fenem.'] Allufio eft ad Prouerb. 
proxime citatum,Scnem vel nolentem vinumi laltarc compci- 
iit:cui conuenit illud ex Athenseo: . . - 

Oiv(^ )^ (P^ovioitlcii ig kp^co^tw ai0L^iii^{l hoceft, ^anire fa» 

InfanirefArit fanrs quoque copiavini. df^ 

Huc fpeiftat quod Plato dc legib.i.ait : non foliim fcncm fieri 
bis pucium,vcrum ctiam temulentum.Per fenem Pylium (riw 
s«^;^ji jt5f,fenem quemuis fapientem hominem intelligit,qua- 
lem Ncftorem Honierus celebrat in Iliade. Quem tamen lo- 
cum dcBacchi iuuenta,non de vi,fedde a^tate & tempore in- 
tclligendum effe rriihi facile pcrfuadeo cum loan. Fratrc viro 
fanc doclojmirari enim poflitaliquis Bacchum iuuenem fcm- 
pcr videri,cum fic ille Neftore annofior. Nam & apud Lucia- 
num lapiter ridct Capidinem,qui fe piierumGfie ia6tct, cum 
fit '^■)(,ouaTi(i(^ -sroXu t5 !«7reT«. Quam amici hominis ex- 
plicacioncm lubens admicto,vt eruditara dignamque quas pro- 
becar bmnium calculis. 

Tympana non mstmbuA^^c.'] Tympanu luxuria: inftrunKntu TjmpAnn 
dicirur a luftinojlib.^o.Sufpicor Baccho tribui tympanu,tan- cur adiun^ 
quam hilaritatis fignum notiflimum,vel proptcr ftrcpitum in- ^"* ^^"; 
conditum,quem edere interdum folent qui vino funt onufti. '* 

riacarchus de Ptoloma:o Iuniore,qui temuletus in palacio» 
tympano coraplofo obambulabat, Graue, inquit, &:caUmiiQ- 

H 3 



ii8 ANDREiE ALCIATI 

Cxim fi Cleomenes oppcriretur otium diiTolutum Rcgis Cybc- 
leijpra:ftigiatoris,vbi primum illc tyrapanum poruerit,&; tri- 
pudiantium catus diinilcrit. Grxce iia:^eivot -^ « JkAs6/4^')«f 

^^6r^uf To Tiif^Trxyoyy yl y^^T iTcecuo-yi T S^iueov, 

CorriMtHs C«/'«Vi «(?» rflrM*;» ^e/«/j/.j Ouid.in Epift.Sapphus: 
acchw. AcreAant rApuicornUdyBacchuA em. 

Nam prius ab Orpheo in Hymnis (i^Ktfaqy r^ ^xifai efl ap- 
pcilatus. Diodorus in ^.rationem reddit,qu6d prius boues iu- 
go iunxerit,vcl quod Ammonis filius fuerit,qui capiie arieti- 
no pingebatur. Cornua pro audaciaPhornutus accipit ,qu6d 
audaces vinum rcddat. Vcteres cornibus pro poculis vfos , & 
eam ob caufam Bacchum dici cornutum & temulentura fcho- 
liall:^ cjuidam tradunt. 

X';»» vfiu. lioc done, mfiroy ^cJ] Sic Plin.cap.i. lib.13. Vino modico 
ncrui iuuantur,copio{iorela;duntur,hc & oculi.Stomachusre- 
creatur,appetentia ciborum inuitatur^triftitisecura hebetatur, 
vrina &algor expellirur,fomnus conciliatur:Contra,finimius 
adhibeacur vini vlus , belluina cornua capeirimus , & in furo* 
^ remintolerabilem nonnunquam ruimus. 

Oiv^ 2<c<r dccecnMm auo i ac/ujm.^c.j Non me fugicbat , vnde 

vnde df ^j^j ^~ ^-/^^ appellationem PJato in Cratylo deduceret,nem- 
pe zTUfx To oiKneo: T vouv £jt4;jif«7rA«v,quoa opinionemente 
opplcat : vel,vt ctymolog. "^ '^ ovKcrtasy eo quod iuuet & rc- 
crcct.Sed ad hunc locii mihi fatis fccerit Plutarchi monitu et 
y.Sympof.Probl.io cuius ha:ceftfcntentia:Qjiod verofummii 
cft, vt in conlultationc de rebus arduis imprudens atque ira- 
peritus lerum fcquatur prudentiores,hoc vinum ebriis adimit, 
Ideo cnim Plato vino nomen ait impofitum cfle «rv®- , qu6d 
cfticiat,vt qui biberint,fapere fe putent, oitaJ^ votw tx-^v. 

<§luod abufu^ mumrefumttcernut^.'] Athen.lib.15.eiv8 )(^rtov 

T(^ «5 To <reiif{gtyi7rcufeC7r>\ii f(gt>(S^ 'iTncc 5^ tu (*.ot4vofti^cc:yi- 

no in corpus dcfcendente, afcendunt verba improba & furiofa. 

Sumtt cornun.] Iii effufam prolabitur audacia. Ouid. i.Artis.* 

CernUM . jj^^^ pauper cornua. fumtt. & 4.Trift. 

^ . Jam ferro in pugrnuy^ nondum cernua fump^i; 

Nec mthi fttmenH caufafit vUa velim. 
Idem 5. Amor. eleg.io.quo loco fignificat fe refipuifie , & ab 
amoris laqueis extricaife fe,ait, 

Vencrunt capiti cernua fera meo. 
PlatoDialego de impofitione nominum , o<k>» didumvulr, 

quafi 



EMBLEMATA. tr^ 

iquafi 6tou/j nempc,;^ 7» oUjtofq vi^s «^^/'^'ni^SK.quodHora^ 
tius i.Carm.videtur circumlocucionc exprcffifle: 

-~—f&uit tenecum Berecyntio 

Comu tympanfi, qui, fubfequitur ucus amorfui, 

AttoUens vAcuumflus nimio glcriti verticem, 

Addis cormiapauperii 
Ouid.4. Faftorum. 

Mitte ^ater caput huc, placataque corniia verta^. 
Quo loco admonendi mihi funt Philologi, Bacchum vetcri- iaechfim 
bus x«g^(r^o'o^> depi£lum, id eft cornutum , aut cornigerum: cernutum 
vel quod primusrationcm boum copulandorum ad agricaltu- 9*'^ P'*^. 
ram inueniiTe credacur : vel quod eius pacer Ammon cornutus **"" * 
colebatur.Placo aliam caufam hiftoticam retulit z. Legum, Si 
polt cum AthensEus Dipnofoph.x. Olim foliti crant in capien* 
do pocu cornibus vti pro poculis. hinc verbum xt^o-uf , pro, 
vinum fundere : & K^Tii^yqu^iCi x^^tij^, quod a nomine xi^ei$ 
deflexum cft.Pompeius Feftus ad moralem fcntentiam acceditj 
quod qui temulenti funt , adeo intcrdum truces apparcnt , vt 
cornua habere vidcantur. & Scholiaftcs Horati j ad Odam i^. 
fecundi Carrn.ibi, 

Te vidit infons Cerberus aureo cornu decorum — 
ait cornua Baccho tpbui folita , quia ebrietas arrogantiam & 
audaciam gignit. 

^foUia fifira.] Ebrius ad rauficam, vt afinus ad Lyram. Siftro SHfrltt».. 
dulci & fonoro inftrumento in facris Ifiris vtebantur reteres. 
Marcial. 

HAt quatiet tenera garrulajifira manu. 
Ouid. de morte Tibulli, 

G^id nos facra iuuant, quid nunc Mgyptia profunt 

fisira? 

JDe fiftro,Pierium Hieroglyph.^S.diligerer cuolue.Inftrumen- 
tum hoc xneum fuir,curuum ad Icbetis formam , vt Plutarch. 
commentario de Ifide retulit : circum erant parua quatdam 
cymbala feu tincinnabula,& in eius parte fupcriore fculpta erac 
felis humana facie:in ima vero, figura Ifidis & Nephthys. 

§luii vult ilU cehr memhr[s,^c. ] Nuda fiebant Baechi fimu- *H^dtii 
lacra,inquic Phornutus,vt naturam vini oftenderenr, quod ar- ^^'^**** 
cana detegat.Horat.i.epift. 

<i}uid non ebrietoi defgnat ? operta recludit. 
Rubcdo autcm colorcm fatis indicat,hincque cognomen Igni- l^ntm. 
genx habuit. Strabo lib. 13. " M^cchith 

H 4 



XIO 



ANDREiE ALCIATI 

Cum Semeles de vemreparesy^cj] Notifllma cft fabula,qusm 

fusc tradat Oaid.j.Metamorph. dicitur opcramatris Bacchus 

TabuU dt vtero prodiiire , fabula nimirum calorem cios & feruorem in- 

"'" ^*^**» nuente, ait Phornutus : tali enim natura cft vinum , vim obti- 

^**' ' ncns igni parem. Sed apud Poetas eft;Fcraori louis infutum ad 

pcrfedioncmveniftcjQuodfecundo femoribus vinum matu- 

rcfcat ac pcrficiatur. cum primum cnim maturum eft , vfui 

prorfus cft imperfcdum : (cd pcdibus calcatum , fit perfedius, 

Nam prima illa gencratio fit in autumni maturitatc , c^\xx cft 

ctiam tum a:ftu vigentc. At ciim calcatur,& pedilDusextcricur, 

id femoribus confici videcur.Et hacc quidem ^ycnxS,'. Ali j mo- 

do alio enarrant. Proucrb.Perdidifti vinum infufa aqua,fabulac 

huius origo affertur. Vetercs enim merum bibebant , non flnc 

noxa , donec Stapkfilius Sirrhcni filius docuillct vini diluendi 

rationcm. Plato etiam admonebat,Bacchu tcmulentum Dcum 

fobriis Nymphis tcmperandum eire , id cft , vinum aqua mi- 

fccndum quod hoc Epigrammatc Meleagri compcrtius cft: 

Ai yv,u^af T Bock^v or' c^k zs-vfog >}A»d' o x»f<^ 

T^n}^ (Tut vvf/.^odi (ifoiAi(^ (piX(^, tiv 5 yir «^yHf 
M/o-^c^, ^V|v) -zryg £Tf icouojui^oy, 
Id ego ita olim conabar teddere: 

Frojilijt rapido cum Bacchti^ ab igne puellm, 

Efi Kymphi* letue puluerulentm adhuc. 
Cum Nymphis ideo gratmfit Bacchuf : at iUum 
Ni mifrcrefiruu, ignem ardor erit. 
Ponticus Heraclides lib. De alicgoriis Homcricis,idperfpicuc 
docuit,citans illud ex Iliad. ^. 

Cis TTvn f^ytiajjoit AiovjcntA 7i0?voef, &C. ' 

Ait enimBacchumfeu Dionyfium ^>o'/4«6» appcllatum a 
Poeta,id eftjinfanumj&furentem, quod nimio vino infani ho« 
mincs fiant.Bacchi nucricibus,viccs intelliguntur, quas Lycur- 
gus pepulit per montem Nyferon : quia confuetudo tuit affer- 
uandi vini caufa admifcere marinam aquam. Idem vidctur 
fcntirc Ach^nca:us Dipnofophift.i i.cap.5. quo loco rationem 
rcddic , cui Nympha: dicancur Bacchi nutrices , nempe quod 
aqua immifta vinum augeat, & tcmperct. Prifci autem illi lo- 
ui duas nutrices, lunoni vnam , Apollini daas , Baccho plures 
attribuerunt , quod oporceat hunc Deum^ pluribus nucricum 
Nyrapharum menfuris manfuefadlum elfc ac domicum. Huc 
adfcribcrenonpigec lcpidum Ccclij Rhodigini Epigramma, 

quod, 



E MBLE M AT A, lil 

ouo^> ni fallor, e Grseco confinxit: 

Ardentis Semeles audens Puer excidit aluo, 

Ardebdtque vm mnuri^ ille rogo, 
Etjpes nuUafuper miferA fucairrere matriy 

Atpuer inflammis mn tamen ■vHtis erat* 
Ogygis occurrit, fed nonprius attigit illttm, 
Succubuit mult£ quam (ouis ignis aqtts. 
Ignis abityfed non ab^t vis igma prorfusy 

^i^ cuti fummAparcit, in imafurit, 
l^jmpha agiturprocul : O puerum netangito, clamaty 
§luifquis eSyignis enimejlyniprius imbre laues. 
Huc facit illud Plutarch. difputatione , An feni regenda Rcfp,- 
Aquam mero mifceraus,quo Deumfurentem ( vc cura Platone 
iftuc } fobrio altcro caftigatum tcmperemus. an ^*j(nv n/«7zy» 
tm y fciyvvfO^is «?t?5 vah^ «6k^'t», f^gifvofJ^ov Giov tnpu Qia 
v>i<po»7i cKp^fi^t(^ ns>.u^ofj^tt. Idcmdephilofophis,quinori 
minus litcratis fermonibus condiunt apparatum conuiuij, 
quam vinum aqua diff ufa diruit, ix^KTlcv toTs M««reM5 T A<fl- 
vvavv *} •mii Ny^^cw? xtg^irFiM/TEstnon minusBacchumMuus, 
quam Nymphis permifcentes Huc pertinent Gnemonis verba 
adNauficlem,lib.5.iEthiop.hift.ApudHeliodor. jC ys^ ^««« 

Xj y OMfASvtii f(giXt^ ffzwtivetf yT ipfz^v TU A<o»uc-« ffvj >(^o»- 
^^oav, i^ Ae^y ii^(rf(^ rtS TTorui nw(M>cA^uv. Videris mihl 13- 
cix rei tencre optimerationem, qui coniungis Baccho I^ercu- 
rium,&orationiscondimentum poculis admifces. Eiufdem 
lege quxftionem primam Sympof. 

Hincfapit hic.licftudis,(^c.'\ Idem cft illud Antinoi,ni fallor, 
apud Homerum Odyif. ^. 

—— oi,^ <n <T%oii fii?iir,a:^,t ^ c^ tf >^ «;^4f? 

BXetTTvi , 05 et¥ fciv ^ca>hiv tAtj , fMi ^ 6C4<nf{^ mvr^. 

Vinum l&dit dulce quod ^ alios 

L&dit, quicunque ipfum abundanter capit, neque decenter bikit, 
At quac caufa incufandi viai,fi quis damnum inde confequatur? 
» 'j^ eiv(^ rcuf% tsai a Aiovvc-(^ 7ra;«. •n J\^ ufcirocfv '^ TroaiMi 

7^ Tnvvi , tXctfeorfP^ fB/> , t^ y,<yi6>v y^vvotr eu>. TheocritUS Ei- 
dyllio i^.a Baccho dari hominibus la;titiam & dolorem ait: 

Fabulam hanc fcio a variis accommodari varie. Referam , fi 
commodepoftim ,quxPhilo ludseus habet lib. Q^od omnis 
probus, liber, de TheodoiJo & Lyfimacho loquens : Cum ,air, 

H J 



Ur ANDRtA ALCIATI 

Lyfimachus practerea rogalTctj nu & e pawia fugatus e/Tet pro* 
pter fuorum inuidiam ciuiura : refpondilfe. Nequaquam , feci 
proprcrexcellcntiam ingcnij,quod patria miriimc capiebar. 
Sicut cnim Semele Baccho grauida cum non potuilTct perferrc 
YterumjTupiter cam mifcratusjabortiuu ambulfit & inter Dcos 
retulit i fic cum patria meaminor elTetjquam vc capcrct Philo- 
fophum,bonus quifpiam,fiuc Dcus,(iue Geftius,Athenas,in lo- 
cum fortunariocem commodioremque me tranftulit>&c. 
Torrctab igne tccur.'] Horat.^.Carmin. 
Coweffabere waximit 
Si torrent ientr qHnris iiioneutn. Idemcjuc; 

meum 

Teruens diffirUi bile tumet ierur, 
Vide Arhena?um lo.DipnofophiCap.j.Plin.lib.i^.cap.i j. Dc 
Alexandri vinolentia. 
Vir.o ^U9 Sed mtnc me liocea/!,^^.']^^^ fat fuit oflcndifle incommoda, 
m»do vt;n. & xgritudines, nifi remedia quzcdam adhibeantur. Pra»ccptani 
"• itaque cfi: de vino temperatc fumendo,nimirum vt quarta pars 

aqua; fcmper immifceatur.quod tamen prasccptum pro ratione 
locorum, tempomm & perfonarum ad €7n«««««' reuocandum 
cft.Prouerb Epifcythifare.Athena:um io.cap.8.& lib.1y.ca.15. 
Qu.6 etiam pertinet illud ex Grascis epigrammatis: 

B«6CTT»(7TTrM «4' y"^? 7HT5V* i^ ^«t^tfT». id Cfl, 

Kec minorefio modus Bacchi, nec largior &qu0i 

Hinc nuror mentes occupaty inde fufor. 
§^artus tresfecum NymphiU admittere gmdet: 

Sic thaUmis aptus, coniugioque venit, 
Namqtie folet teneros contemnere inuitus amores, 

Et fomnummorticonciliarepdrem. 
Tntrahemina^. ] Significat vltra mediocrcj mendiras nihil 
adiiciendum,vel fobriis menfuris vtendum. Neque enim Grae- 
corum veterum,bibacitate infignium, aut German6rum noftri 
huius temporis confuetudo probandaj qui inter conuiuandum 
potando certent. 

Mox cbriiis, indefurit.'] Gallis veteribus non ebrietas modo, 
fcd ebrictatis comes rixa & concertatio a Platone,aliifque qui- 

bufdam 



E M B L E M A t A. U| 

bufcla notatur. In cuius culpa: focietatem Germani a Cornclia 
Tacito vocantur, parique & vinolentia:& coBtencionis appcl- 
Jantur nomineific enim illeiAduerfus (icim noneadcmterapc- 
rantia, diem nodlemque continuarepotando nulli probrum. Ci 
indulferis ebrietaci fuggerendo qiuntum concupifcunt, haud 
minusfacile vitiis,quam armisvinccntur.Crcbrae, vt intervi- 
noIentosrixa:,rar6 conuiciis^raepius ca^dc & vulncribus tranfi- 
guntur. HascTacit. Obiteradiiciamquodmeminilegeie mc 
apud Firmicum Matcrnum , aadorem non poftremi nominis, 
libello quo Paganorum errorcs conuellit:Lycurgum Thracium 
ideo vites cxcidi iuflifle^quia vinum in Thracia infaniam furo- 
remque parcref.qao pcrtinere puto initium Odes lib. i . Carm, 
Horat. 

Natis in 'vfum htitUfcyphh 

Pugnare, Thracum eft. tollite harharum 

Mofim, vencundumque Bacchum 
Sangnineis prohihete rixii. 

Qui rationc ctiam Aftyages apud Xenophontcro, cum Cy- 
rum rogaflet,quam ob caufam a vino abftinuiflct intcr conui- 
uandum : quia mctucrem , inquit , nc in ctatere mixta venena 
eflcntxum enim tu ad natalitia amicos adfciuifti , facilc obfcr- 
uaui venena mero mixta. Scd quo tandem modo > inquit ille? 
Videbam enim vos , ait , neque mcntis neque corporis cfle 
compotcs. 

Res dura hic mmiumy^fc.'} Dura quidem,iis potiflimum, qui 
fibi omnia cfFuse liccrc volunt. 

Gramcn. 




SH 



ANDRE>£ ALCIATI 






Grairieii. 

£ M B L E f C A XXVI, 




GraMineam Fabioj?atres trihuere corollarh. 

Frcgerat vt PoenoSi HannibaUmque mora. 
Occidit infiexo nidtim fbi gramine alauda, 

Ftilgo aiH??t , pullos (lcfoHet Hlafuos, 
Satwno Alartlque fac7'Hm, quo GlaHcns adefi 

PolybideSffachu creditur ef[e'Dem, 
Hi^ merito argnitur notis tutefafalufqHe: 

Hcrbaque tot vires h&c dtgitalu habet. 



» f^ Ramcn heibam,qux aliis eft rangiiinariajCelcbratjVt tute- 
"" \jLc pixridij falutifcjue fymbolum. Ex ea enim coronagra- 



CrATntn 

^"^' rainca ficbar apud Romanos maximo in prctio habita. Sed & 

pro 



EM B LE M A T A. lij 

proprias quafdara in ca vires efTe cxemplo eft alauda , ?vlartis 
auis,qugnidum gramineis ramulis vallare foleat.Adh^cSatur- 
no & Marri gramcn eft confecratum, ne quis eam in minimis 
habendam putct. Ppftremo comefo gramine Giaucus , Deus 
marinus eft habitus.His omnibus tanquam notis arpanis dcfe- 
iionem , falutemque intclligimus ; quibus yti iicebit , quoties 
eftugij,2ut prxfidij fpcm yolucrimus oftendere : vt fi potentior 
aliquis nps opprimcre cgnctur, aut quifpiam in qos male afte - 
<ftus noxam infcrrc, nos in lcgum tutela , & iuris noftri inno- 
centia fiduciam collocado , proucrbiali hoc fchemate vtemur, 
dicemufque nos gramineas habere frondcs.Vt autcm varij fcfe 
cafus ofFcrunt , ita diucrfis modis iftuc vfurpari potcft. Grami- 
liis fymbolum (igni£«care mihi vidctur certilljmum a:rumna- 
rum omnium , & infortuniorum quafi prasfens alcxipharma- 
cum : quod & de diff iplinis humanioribus , integritate 2nimi| 
aliifque gencris eiufdem, quorum ponus tutiiTimus cft , intel- 
ligi facile potcft. De gramine Plin.cap.vlt.z4.lib. Athenacus 7. 
Etha:c,prima mea conie£lurafuit,inopsquidem cpn(ilij,quod 
verum fatcri cogor , vt xtas in qua minmias hafce commenta- 
bar, nunc vcro Emblcmatis huius veram fententiam repcto ex 
Fefto PompeiojCuius hscc vcrba : Herbam do, cum ait Plautus, 
viclum me fateor fignificat:quod eft antiqux & paftoralis vita; 
indicium:nam qui in prato curfuaut viribuscotendebant, cum 
fupcrati crantjcx eo folo in quo ccrtamen erat,deccrptam her- 
bamaduerfariotradcbant.Citatur cx Attio. 

GaudentjCurrunrycAcvrarjttherhiiin conf^runt. 
Pliniusdeobfidionali corona,dari folitam c gramine tcftatur, 
quod gramen dccerptum crat quo loco obfcifos feruaifet ali- 
quis, Summum enim cpud vetcres vicloriai fignum fuit , her- 
bam poirigere vi<ftos , hoc eft terra & altricc humo &; humr.- 
tione etiam ccdcre.IdcmPlin.de clcphante Iib.8, Mirus pudcr 
eft, vidiifque vocem fugit vidloris , terram ac vcrbenas porri- 
git. Itaque herbam dare fiue porrigerc gramcn , eft fcfe fatcri 
vidum , agnofccrc vidorcm , pr^fidij & falutis audorem re- 
iicreri. 

Grammesm Fahh, ^f.] Corona graminca ( quae & obfidio- Carons 
nalis } duci dabatur ab iis qnos obfidionc liberarat,ait Geliius: ^^'■'^mnetu 
caquc ficbat egramine quod eo loco natum ellet, intra quam 
claufi erant qui oblidebantur.H.ic coronam s.p.qji. Fabio Ma- 
:^imo dedit bcllo Poenorum fecundo, quod vibem Romam ob- 
iidione hoftium liberalTet.Hac nullam aliam fuifTe nobiliorem, 

qu3e 



i%6 ANDKEJE ALCIATI 

<]ua: nunquam nifi fumma defpcrationc claretiu:,Plinius zi.lib' 

cap.3.4.^.memorat. 
^dtres, Patres. J Romani Senatores , quod crga Rempubl. patcrno 
£tnat$r«s. ^/[^ animo debercnr.fic nominati.Salluft.in Catil.hi vei a:tatc, 

Tcl curx fimilitudincpatrcs appellabantur. 
Ttf»», Foenos HanmbAlemifUe.jld ell, Hanibalem Carthagincnfium 

Ducem. Poeni, quafi Phcrni, quia duxerunt originem aPhcrni- 

«ibus. quamtamen dcriuationcm ab aliis vfurpaiam refellit 

Pompon.Sabinus ad principium itncid. 
Tah, Ma- Mora. ] Cundatione. Hinc Fabius cun^flator appellatus , de 
ximu4, quoPoeta ^.iEncid.Ennium^imitatus,fic; 
Vnui qut nobu cunClandorijluuit rem. 
Occultt inflexo wiV«rw,e^f.]Qu^ibufdam auibus & beluis her- 
jlnimaliH barum quariidam cognitio cft a natura infita,vt quod arte ma- 
^rudam xima & diligenti obfcruatione homines ipfi fciunt , hx natura: 
M^^i' 'n ^^^^^^ fentiant.Qiiod autem ajauda fiuc galcrita nidum fibi 
vtA^Lmni ^* gjamine conficiat , ex vetcri Prouerbio fic ciprefTum eft 4 
d^ficat, Caniano Balfo fcholaftico^lib. De agricuItura:Galcritx,inquit, 

in gramine nidificant,vndc etiam Proucrbium, 

Rarnofum gramen nido occultatur ataudA. 
Solet enim alauda peculiari quodam amulcto fuum luftrare ni- 
dum,impofitis quibufdam ramulis graminis,ficuti aquila calli- 
tticho , cornix vcrbenacafupina, turdus myrto, palubcs lauro, 
vtcx Zoroaftrx magi i <;. y.u-mmcu^.i fetulit literatiflimus vis 
Belgi j decus Iunius,adagio, 

Mattd^ tn nido latet gratnen. 
GUttctu» §1?'' CUuctcf adtfoy^c.lld variis modis ab Athena:o libro 7 , 
cap.i^.&aliisnarratur.Hic pifcator fuit Anthcnodius,natan- 
di peritiflimus,qui vel cun^los fui temporis natatores in vndis 
cxuperabat , ait Palxphatus : nam folebate portu fpcflantibus, 
donec iam extra eorum clfct profpcdum.cnatare Cum autem 
rcdiret , perfuadcbat fefe in marinis flu^ibus vixiflc , hincque 
maiinus Dcusprimiimeft Rominatus. Tradunt alij eum ali- 
quando ob nimiam pifcium,quos ccpcrat, multitudincm fuiflc 
idefcnumjonurque in media via abiecilTe : vnu cx pifcibus mo- 
ribudum hetbagufl^tareuixi(rc,&: inituuium profiliiflc. quod 
cura Glaucus obflerualTet,cade hcrbacomcfa, immortaliratcm 
adcptus putatur.Proucrb.Glaucus comefaherba habitat in ma- 
ri.riimuslib.^.cap.iif.&lib^^.cap.iT.Aufoniws; 

Sie 



1 



E M B L E M A T A. I17 

Sic Anthenodius Boeotiaperfreta GlauctKy 

Gramina guiiatH fosiquam epcitialta Circes 

ExpertuA carptoi moribundu pfeibus herboi 

Sumpfit, Carpathium fubijt nouwf accola pontum. 

lUe hamts (y retepotens fcrutatoroftrti 

Nereosy iquoream foUtus ccnuaten Tethym 

Inter captiuof fuitauit prfdo cateruas, 
Ad id refpexit f ranc.Ficas Mirandulan.in Voto pi-ofalute con* 
iuais f mihi enim aliui agenti pridem locus illc occurrit.) 

Num mtht prmart poj^ent mea vota, maltgno 

Impete depulfo morbi ? num pallida tflbes} 

Num tetris bellipoterit mprs improba fuccis} 

Gramine vei Glaucivelprifca V&onis arte} 
Quod dixit gramen Saturno & Matti facrum , Aifchyrion Sa- ^^J^^^J^^^ 
mius in quodam lambo ait,Saturnum feminafTc gramen, quod ^/^ JJ^^^J 
vocat gramen Deorum : Maiti autcrxj , quod in campo Marcio ^y^^y,^^ " 
Roma; erefeeret, & Martiali donaretur prxmio.Horat.princi- 
pio 4. Carminum: 
Te per gramt/ia Martif 

Campty te per £qua4f dure, voluhiles. 
Horatius 3. Carm. Od.7. 

^luamuis r.on alitis fvciere equum fciens 
Aque cGiiipicitur gramine Martio. 
Seruius nititur caufam red4erc,cur gramcn Marti facrum fit:& 
Ouid.etiam inFaftis. Reucragramen & innominisratione,& 
re ipfa,cum Martf aliquam habere fimilitudiacm vidctur:nam 
Grameri & Gradiuus ( quod Martis cognomen ) a gradiendo & 
ferpendo duci videntur ; & cum fic caltrametatio , iocus coni- 
modu5 , id cft planities campi dcligitur ab Irnperatorum mi- 
niftris , quo loci foicc elle gramcn, cuius omnino tollendi vei 
puellendi nulla ratio cfTe poteftjidcoque puto ab Ouidio, epi- 
theto ad rem accommodato , inexpugnabilc gramen appella- 
tum efTe, 5 . Transformat. 

Tolybides.'] Polybi filius.In co patronymico fateor me hifil- Folyhiio. 
fccfed hunc,quanquan? leuem, fcrupulum exemerunt profopo- 
graphiex ArgonautiSjApollonij fcholiafte. Plcrique noftrx 
AcademixParifienfis viri eruditi mihi pridem figniiicarar, Po- 
lybidem Glaucum, ^ r ttoxIv /S/ov >^ l5^«y, elte forte dcno- 
minatum, qyod ipfum non videretur abhorrere a GiaUci viua* 
cisfabula;Sed huic tamen conicclaneo vt non plane fura aiien- 
.fiis,fic nequc omnino repugnaui. 

Notit 



Ii8 ANDREiE ALCIATI 

Notis.] Notis, fymbolis. 

Dtgitalts. ] ^KTvXK^ , vt Ariftolochia f{^K^ >) aiz,xTvx7vg 
di6la:a digitoru forma,cjui intcrfedi funt.q.d. herba hxc vircs 
tantas habet,etfi digitam non cxcedat.Plin.14.cap.ij>. Sunt & 
qai aculeatum gramen vocant trium gencrum , cum in cacu- 
minc aculei iint,plurimum quini,dadylon vocant,&c. 



Nec vcrbo, nec fado quenquam Ijedendum, 



EmBLE M A XXV I I, 




A S s E (\v I T V R, NemeftpjHe virum vefiigiafermt^ 
Continet & cuhittm, durdque frena mamt, 

JSfe male ^mdfacia^, neve improba verha lot^tiart^: 
Et iubet in cmclis rebtu adejfe modum, 

Idcm 



EMBLEMATA. Ii^ 

NEmcfeos nomen,vt hinc ducam imtium,i^ t» vtftte-u», 
indignari, fuccenfere, iufte accufare , nf/.ia-i? vero apud 
Latinos nomen non habet,Plinius tcftatur lib.i8.cap.i.& Au- 
fonius eidylho de Mofclla. 

Lp.tiA Ntm'fis non cagniia lingUA, 

Adraftia etiam difla vltrix fuperborum & arrogantium ver- 
borum , T<f44'fo? y^re^ oyKuv >^ icy^etXivai Xoytsy : ait Suidas. 
Paufanias^Adnaftiam i4?» t5 ft>jA» icvrlM ^^i^^o^-tkhv : \<n 
^ ii vct^ y $•«» ^y.yi rt.iJt^<jO«1o'» t; y^ i»<5t5rfl3g^fB» : quod 
nimiru ipiam nihil effugiatinam diuina vltio eft ineuitabilis, 
quxquc non poteft eftugi. Quo fenfu puto di(ftum a Catullo. 

' Precefque nosirai 

Orfimui caue dejpucj oceHoy 

Ne panfii Nemtjis repofatt a te^ 

Efl vehemcns dea, Uiere hanc cauete. 
Idcm Paufanias in Atticis,au6tor eft, Nemefim,fiuc Rhamnu- 'i^mefis 
iiam fcelerum vindicem habitam , potiflimumque c5tumelio- "^indtx, 
iis &clatx mcntis hoxninibus fuccefcre,ill6fque iuftc pcrfequi 
& punire. Macrobius i.Saturn.17. eamcontrafuperbiamcoli 
fuilTc folitam fcribit ; nec defiiere qui apud Hefiodu Nemeftm 
iuftitiam interpretentur,cum cecinit, flMJ^a»? ^ *f,e*£c-;?,Pudor& 
Nemelis homines reliquere,& ad immortalium ccrtus euola- 
runr. Ssepenumero pingebatur cubitum {iftcns, & frenum ma- 
nu tenens. Dc qua illud eft in Grxcorum colIeclaneis,lib.4, 

H' vif^io-ig -zs-^iXiyi rtS 23-ii^ei ru ri ^xXiv^j 

M>)T* ocfcir^ov ri ■sroiHv, tmr ti,y^ot>^ivu Xiyeiy. "* 

Vna mantu cubitum oHentatygertt altera frcnum: 
Illa,medum ferua : h£c admonet 0: cohile. 
£t aliud eiufdem fcrme argumenti: 

H' fifz.ic-;g siAyjujJ i(^riKA)y riv(^ avifiSt, >{^«f, 

Hoia-ii etTTccfyiTj^av fAv.d^v x^Zui? tt fiir^oy. 
Contineo Nemefis cubttumyquA caufa,requiri4? 
Pri.cipio cunciii r^hu>i ade(fe modum, 
Plato Dialogo 4.De legibus Nemcfim iudicij angelum appel- '^«w «»»- 
lat 5 cuius fententia proximc accedit ad noftram religioncm: "'^* ^'"^'^' 
Nohis cnimexdiuinis oraculis vere perfuademus fupremum 
rcrum omnium opificem nihil latercnihilqueomninoimpu- 
nc rclinquere:quippe qui, vt cecinit Orpheus, 

JJuvr i(p6^j i^ Tffuvr UKisit y^ nruvrcc /i^edO^. 
Idem Tragic. Scneca: 

Dominare tumidufyjpirittn altos gerey 

I 



15© ANDREiE ALCIATI 

Sequhtir fuperbos vltor a ter^9 Deuf. 
Prouida itaquc fuic admodu veterum in moribus compon^dis 
cura,diligenciaque,qui vt ortendercnt lupeibiam Dcoprx aliis 
vitiis inuilam clle,dixerunt cos qui hac correpti eircnt no mo- 
do cenlura diuina lcd ctiam mdignatione puniri:ideoque pro- 
prium ad hanc vitione numen adhibuere , Nemefcos nomine 
/n mtntf nuncupatum.Colligere clt enim e multis.quatuor potillimum 
(ait Ficinus) nempe legcm,iudicium,mllitiam,Nemerim. Ho- 
rum cxcmplum quilquc noltrum in Te habet , in mente legem 
quid agendum iit^quidnon, communi norma didtitantem,& 
honeltum quidcm (equedum:eius vero contrarium fugitrdum. 
Jnrautnt j^^^^t jp ratione ludiciu dillinctiori quadam argumcntatio- 
fM nmm. ^^^^^ difcurfionc diiccrncns,quod in hac vel illa aclione pofitu 
Jn vtlun- ^^^ honeftum eile vcl turpe.In voluntate cft iu{titia,quiE eliga^ 
tAtt iuHi' autprofequaturjquod ratio pcr metis legesfcqucndum velfu- 
tia. gicndum dnftauerit.Eft & in imaginatione Nemefis,qua: tur- 

jn imagt^ pibus aclionibus verbifque fucccnfeac.ac legitimc indignctur. 
^lfi"^ ' Arilt.x.dearte dicendi, )iif/,icriv proanimi comocioneaccipit, 
& pro virtute.i.Moralium ad Nicomach.mediam illa quidem 
inter ^dij^o» f^ STrr^^flMpgjC^txifif.idcft^inuidiS&peruerfal^titiai 
definicur itaque in Rhetoricis,A>jV<i' itf] rtS (paA.t^m k^tt\tM 
djTf^-jWy dolor ob eius felicitate qui ea fit indignus,quod ita 
velim apertms explicari. Opponicur mifcricordia; Nemefis, id 
, clt indignatio:funt itaque quodammodo inter fe cotrariae.fed 
non tamen propter fe,ac proptcr res fubie6tas,bonu enim bo- 
no nunquam contrarium eft. Mifericordia,eft segritudaex al- 
terius miferia,iniuria laborantis,& is quidcm aftedtus nafcitur 
cx opinione mali,non cuiufuisjfcd eius tantum quod vel dolo- 
icm,vcl intcritum afterat,dolore quidem,vt fi quis vir minime 
malus pcUatur in exilium,&: abamicis deftituatur,aut aduerfas 
fortuna? cafu aliquo concutiatur:incerituiT),vt fiquem innoce- 
tcm torqueri,vexarive videamns.At Nemefis ptofpera fortuna 
improborum excitatur.In vtraquedolorquidaeft:nammiferi- 
cordiadolemus innocetis afflidti infortunio: Ncmefi doiemus- 
fclicitate hominis improbi. Quain replcrique falluntur qui 
^andem eftc Nemefim atque inuidiam putant,propccr aliquam 
motuum (imilitudinem. Nam inuidia nullum inter bonos& 
malosdifcrimen ponit,fedbonisalienis cruciacun fcu iHa di- 
gnc, fcu indigne accidant;& incer sequalcs ac fimilcs pra;cipue 
regnac.At Ncmehs a^gre ferctacum indignos & improbos opi- 
bus&honoribus florcrc:qua rationc laudabilis animi comacio 

cft, 



EMBLEMATA. ijf 

cft,vt virtus cxiftimctur & in probis tatum viris eft.Cum cnim 
xquitas poftulet,vt malis maie,bonis eueniatbene ,certe vir 
probus & iuftus maxime gaudct ciim iuftitia feruatur^vt cunr 
lceleratos homines,ficarios,grafratores, prxdatores aliofque 
id genus de medio tolli videt:lic nequc mmus gaudet quando 
viris benc mcritis aiiquid optime fuccedit. Q32E omnia paulo 
poft exemplis iUuftrabimus De Nemefi fic Ammia.Marcel.lib. ^^^^ ^^ 
x^.ad finem:Ha;c & huiufmodi innumcrabilia vltrix facinoru^TO»jw- 
irapioru honorumqj" praemiatrix aliquoties operatur Adrartia, no. 
atque vtinam femper, quam vocabulo duplici etiam Nemefim 
appellamus.Ius quodda ublime numinisefficacis,humanarum 
mentium opinione iunari circulo fuperpo/itu,veI (vt definiunt 
alij) fubftantialis tutela generali potentia partilibus prajfidens 
fatis:quam Theologi veteres fingetes iuftiti^ filiam.ex abdita 
quadam asternitacc tradunt omnia dcfpedare terrena.Hscc vt 
regina caufarum,^ arbitra rerum^hsEc difceptatrix,vrnam for- 
tium temperat , accidentium vices alternans , voluntatumquc 
noftrarum exorfa incerdum alio quam quo contcndebat exitu 
terminans,mukipliees a£tus pcrmutando conuoluit.Eadcmqi 
ncceiritatis infolubili retinaculo mortalitatis vincicns , faftus • 
tumentes incaiTum,& incrementorum dctrimentoiumq. mo- 
menca verfans,vt nouit,nunc ereclas mentium ceruices oppri- 
mit& eneruat,nunc bonosab imo fufcicans ad beuc viuendufti 
extoilit.Pennas autem ideo illi fabulofas aptauic,vc ade/Te ve- 
locitate volucri cundlis exiftimetur:& pr^ccndere gubernacu- 
lum dedit , eique fubdidit rotam. vt vniuerfitatem regere per 
elementa difcurrens omnia non ignorctur.Sic ille : qui etiam 
iib.ii.Qjiem ab ima forte adiifque iubendum Iraperatori pene 
ciatum,ide6que intolerabilem,humanoru fpedacrix Adraftia, 
aurcm (quod dicitur) vellens,monenfque vt caftigantius viue- 
rct,reiudantem prjccipitem tanquam e rupequadam egit ex- 
celfa. Audiamus etiam Artemidorum, qui lib.z. Nemens, air, 
femper bona eft viuentibus fccundum legem & moderatis ho- 
minibus,&philologis;at veio contra leges delinquentibus, &' 
hisqui aliquibus infidias ftruunt,& magnas rcs aufpicantur. 
Nam impedimcco cfftySc obftare his qua; inconfulce & piastcr '^»'f«^'^«- 
animi noftrifententiamfiunt ,Nemefim vocamus. Quidam" '"^"'^' 
produnt,qu6d Dca ha?c bona quidem in peius verrat, mala au- 
tem in melius.De cadcm Ncmcfi Plutarch.difputatione De iis 
qui fero corripiuntur a numine,multa eruditecoUegit, vt & 
G7rald.Syntag.i5.& Erafm.in Prouerb.AdraftiaNemefis. 

1 1 



151 ANDREiE ALCI ATI 

VefiiziA(eruat.'\ Epigrama Graecoiu i.);kjj»«/»i eaob remdiila 
id eft,veftigiaria,qu2E veftigia horr\inu inrequatuiieft & qu*edi» 
adprouerbmallulio, /;>i»®' ftirsAflM», & '/^^^f») iT/axft» i.vcfti- 
giis inrifterc,& veftigiapcrfequi:quod Platoni familiare eft. 

Contmct ?«i- riibitum tiur^^jf- nem.\ H^ctcmperantixfymbola 
diligenterannotatPicriusHicroglyphicon 3(J.& 48. 

biem^le cjutU faads.] Sic tadem Nero po(t multa irapia& 
fcelerata facinorofa pcrpeflus e(t fua Nemefim. Is cnmi matrc 
interfedla iudicium non cftugit eorum qiii prehendi non po- 
tuerunt,cui enim knatus coadus fuerat airentiri, huius ftatuae 
populus noitu culeum fufpendif,palam etiam voces audiebanr 
tur, his coccptx verbisiNero matrem interfccit:quas multi ad 
Neroncm defcrebant , non tam vc afferrcnc interitum dciatis, 
quam vt Ner "ne apud Neronem accufarcnt.Tandcm poft mi- 
feram.impiam, & indignam omnino yitam,a fcnatu iudicatuS 
cft,vt nudus per publicum ducerctur , furca eius inferta capiti, 
virgis ad mortem vfque cjefuSjatquc ita prxceps de faxo dare- 
tur,vt retulit Xiphilinus,& Eutropius.Paftiis eft etia fuam,cer- 
te vt atroci/Timam,lic iuftiftima Nemcfim Seianus,magno qui- 
dcm,fccl fallaci honorc fub Tiberio ladatus, adeo vt impera- 
tori pro collega habcretur, fed & Liuia Drufi, filij Tiberij ab 
codem ftapracaj& Drufo vcncni potione per Eudemum mcdii- 
ctim extin£lo,qu(>d denique Pr^torianos militefq-, alios multis 
ac magnis largitionibusfibideuinxiftet,eoq-, in principe conr 
iuraifcc^Tiberius homincm no aperta vi, fed paulatim deprcf- 
fum irretiuit,curaq; in fcnatu accufauit.Crimine patefadlo Pa- 
tres ita ccnfucrunti vt Scianus capice mulcarctm^ , cius corpus 
in Gcmonias proiicerctur, in liberos etiam animaducrtcretur: 
quade rc multa Dio.lib.^8.Corn.Taci.in j.Val.Max.p.cap De 
improbe diftis & fcclcratc fadlis,aliique mu^i. 

Neuc itr>proi a, verha loejUArii.'] Demadi pe/rimC'ccflit qui dum 
funeribus neccflaiia vendcret , opcafl^c dicebatur vt in hac artc 
fua grandc rnaiufque folito lucrum obueniret,iraquc damna- 
tus eft,quia id votum nifi cx malamente, peflimoq-, inRcpub, 
animo proficifci iudicatum cft : adco id lucrum non pofle fine 
multorum mortc contingcre. Retulit Scncca dc bcncfic. 6. Sic 
Theodoro pr^ceptori Ptolomxi iEgyptiorum rcgisfua lingua 
fuit ciitio:na cum Pompeium interfici pcrfuafiflet , quia mor- 
tuos non mordere dixifler,im6 vero fcfe iadaflec Caefare lulio 
forciorem:in Afia tandcm a M.Bruto deprehenfuSjmeritas poe- 
nas Iuit>yt cft apud Plutarch. 

Tandeni 



I 

^ 



EMBLEMATA- 
Tandenij iuftitia obtiner. 

EMBLEMA XXVIU. 



M$ 




Ae A c T D ^ HeSlcreo perfuftim fangmne fcutwni 

.Qj^d Gr£CorHm Ithaco concio iniqua, dedit: 
luHior arripnit Neptumis in &qmra iiiElum 

JVaufiagio.vt dominum pojfet adirefuum: 
Littoreo Aiacis tumtilo narfjcjue intftltt vnda^ 

Qm hoat,c^ tali voce fepulchra ferit: 
P^icijh Telamoniade tu dignior armis. 

^jfeilasfa^ efi ccdcre iufittia. 



A 



Pparet id fumptum ciTe cx duobusEpigraramatib. Gras- 
cislib.i.ticuld «s ^'xi**/ 1 primumquc fic habct: 

I 3 



Dt armk 
etntentit. 



Itcm pr*- 
cUriu, 



VeritM,& 
i$u ^remi' 
tur,n»n op- 
frimitur. 



134 ANDREiE ALCIATi , 

K«4/>}ytf ot 3-«Ai»fla-«t >(9»Tiar«« jjjcf vccait tWo»7 

Ai^iM/T^^ vhktIw ciff4.t<rirtGmc i6ickvi. 
PdidA clyiitum mn Aquo cejjit Vly^rs 
ludicto,plenum fanguinis Htctorei. 
Sed mnre naufragio detraxit, nAmjue natanJo 

Is tttmuttim AtAcify non Itachampetttt. 
Qu,od aurem fcc|uiciir,Alciacus ipfe cxpreffit,fed Mufa paulum 
lufiore^ddidirQue pollremo i7rift'.6iO)i: 

KtcXu trte-tidccufy <JVv^.e-»» araAu ^«voi» ec6iitni» 
Keif x.^ien iXtite^t <fvy(flf^ ecrisn^t 3-«fA«eos'«. 
A ear$i ci» Mytec?io7<r$ (ioac ^ c-?^ rivtcar{j 
AyTo» er' fKi(^Xiiss-a roi ec^tov eccart^)rarloUy ^ 

E^io wc^ riXt*um(^fi^eti cecK^^ ecixKlatco. 
Csterum de Achillis armis inter Aiacem & VlyfTcm cohorta 
cft nobilfc illa , Poetifque decantata controucrfia , qua fanc 
Aiaci cedere coadus efTet aftutus & vafer Vlyfles,nifi fua elo- 
quentiatanquam fafcino aliquo iudices Graecos in fuam fen- 
tcntiam pertraxiflet. His tamen armis iniuria & dolo partis, 
nondiupotituseflmalaefidei poirefTor.Retulit cnim Paufa- 
nias non poflremi nominis fcriptor.fe audiffe ab ^Colenfibus, 
qui Ilium pofl eius euerfionem tenuerunt , de armorum eiuf- 
modi prodidifTe iudicio,illudquein primis :Pofl VlyfTis nau- 
fragia,arma de quibus ccrtamen fuerat,ad Aiacis tumulii tem- 
peflate delata. Id Deo volentefadlum colligit hic Emblema- 
tographus, vt alludat ad vulgatum miferorum & afflidorum 
conqucltum,Iuflitiaverumquclaborat,fed tandem eludatur: 
& quanquam prcmatur, non opprimitur tamen. Cicero pro 
Clucntio : Multorum improbitate depreffa vcritas emergit,& 
innocencicE dcfenfio interclufarefpirat. Et pro Coelio, excla- 
mat magnam efTc vim veritatis , quas contra hominu ingenia, 
calliditatem,{olertiamque,contriique fiftas omnium infidias 
facil^ fc per feipfam defendat. Idem in Sextiana defenfione: 
Alia quardam ciuem egregium iniqui iudicij procella peruer- 
tit,cstcri aut repentina vi perculfi,ac tempeflate populari, per 
popuium tamen ipfum rccreati funt atque reuocati , aut om- 
nino inuulneraci , inuiolatique vixerunt. At vero qui fenatus 
confilium , qui audoricatem bonorum ,qui inftituta maio- 
rum neglexcrunt , & imperirxaut concitatacmultitudini iu- 
cundieflcvolucrunt>omncs fercRcipublicxpocnas aut prx- 

fenti 



j 



EMBLIMATA. 13^ 

fenti morte , aut turpi exilio pepcnderunt. Permultis fane 
cxemplis confirmari poteft, pleroique iudicum inic]uitatc , aut 
etiam populari rumore , vel aho modo damnatos, deque ho- 
noris gradu decefliiTe, qui tandem vita fund;i, certiflimis con- 
iccVuris infontcs, & ab omni obie<^o crimine immunes deprc- 
henfi , concitatam de fe optnionem non modo abfterferunt, 
fed immortali gloria tandem donati funt. Opportune ergo 
di<flume(laLiuio : Veritacem laboraie-fepe , extingui nun- 
quam. Vt enim quse falfa funtjVel nullo ccrte laboranredelen- 
tur temporis aliquo tradluivera autem & mfta violentis homi- 
num iniutiis interdum cedunt , fed candem emergunt. Rcft^ 
Menander: 

Tempere omni quod tHflum eji "jincere par efil 

Vnus vir iuRus infinitis nen iuftii 

TrAfiAt, Deo (°r iufiitta adiuuantibuSi 
Quamuis monumenta prseclarorum hominum fitu fqualleant, 
corumtamen virtus nullis vnquam feculis obfcurari omnino 
poteft. HuG fortc non incommode illud Pindari ex Od. 8, 
Olymp. ^ ^ ^^^ ^ 

Id eft , Ncc pulueris fitum occulit congenitorum inclytam 
gratiam. 

JEacidi,] Achillis:ab Aeaco Tclamonis &PeIei patre. 

Perfufum fanguine Heiforeofirutum.'} Id dicit,propterea quod 
Achilles Hedlorem interfecit. 

Concio iniqua."] Iniuftum iudicium Gr3Ec6rum procerumrvel 
iniqua concio Vlyflis : quam repete ex Cuidij Metamorphof, 
i3.Concio,cria fignificare Gellius lib.iS.cap.?. notat ex Ver- 
tio Hacco:locum , fuggeftumque vnde verba fierent : iam cce- 
tum populi:& orationem ipfam qus dieeretur ad populum. 

Itacho.] Vlylli,ab Itacha patda. 

lufiior arripuit Neptunus. ] Aqua matina fuit squior Aiaci, 
quse fcutum & arma illi arrepta reddiderit. Tacite videtur al- 
luderead id quod poftea dicet , plus incffe pifcibus marinig 
humanitatis & fidei , quam hominibus. Seneca Declamar. i. 
Concrouerfiarum 7. maria iuftiora iudiciis, 6 mitiorespro- 
ccllx patre 1 Sic Ouid.i.Triftium eleg.^.vbi poeta fuos labores 
cum Vlyflis laboribus comparaf. 

I 4 



ii6 ANDRE/E ALCIATI 

Cumque TKinor huefit tumidii qui regnat in vndisi 
lUnm Neptuni, me louis ira fremit. 
Idem 3. ciufdcm opcris elcgia vndccima: 

Neptunique minor quam louis irafuit, 
Apud eundcm, Dido JEncx. 

luffior eji animo ventwsy ^ vnda tuo. 
In cjuibuscgo comparationibusviJeo HypcrboIen:& quidem 
mari nihil eit implacabilius. 

Bominum fuum.] Aiacem,qui dominium quidem iurc, J^oft 
Achillem mortuum, animo retinuerat : poiTeflionem vcro mi- 
nime,quam Vlyrfes eloquenti^ viribus obtinuerat. 

Boat.] Clamat, tranflate a bobus. 

Voce.] Catachrcfis, pro fono, 

Vici{^i,Qf>c.] (Sf€3<ro7TD7nn''itc, 

Telamoniade.] Aiax Telamonis fili, 

Affecttdfai eft,^c.] i%Ky^n; & tTnfiviioVt ad quod illuftran- 
dum fuccurrit Aliani exemplum nobile ex iib.i 5. var. hift. de 
Macareo quodam faccrdote Mitylenenll , fed quia libcr cfl in 
omnium manibus, non adfcribam. 



Etiam 




EMBLEMATA, 



13; 



Etiam fcrociflimos domari, 

EmbLEMA XXIX. 




R o M A N V M poH^tikm eIoejuiu?niCicerof7e perempto, 

PerdideratpatrtA peftis acerbafm: 
Infcendit ciiPnrm vi^ior, imxitcjue leonesy 

Compulit ^ durum collajubire iugum: 
Maffnanimo^ cejfilfefuis u^ntonim armis, 

Amhage hac cupiens figmficare duces. 

TEftis huius hiftoriae poteft videri Plinius , qui fic libr. 8. EmbUmA 
cap.K^. PrimusRomxleoncsadcuriumiunxicM Anto- traclumt» 
nius , & quidem ciuili bello ciim dimicatum eirec in rharlali- ^["llJ^ 
cis campis , non fine cjuodam oftcnto temporum , generofos ^„f^^^. ' 
fpiriciis iugum fubirc illo prodigio figDificantcPiutarciiusau- »4. 

I 5 



13« ANDkEit ALCIATI 

tem in Ciceronis vita copiofa oratione rcceniec interitus ciuf- 
dem coufas, cjuibus M. Antonius eum ad necem poftulauic. 
Nulla camenpotiorfuicjquamquocl Cicero,cum fibi (e re fua) 
maxime eflet opus, feruire tcmpori nonpotucrit. Adionibus 
enim Philippicis in Senatu habitis ffc cxcanduit Antonius , vt 
inde omnem,quod aiunt,lap»de mouciit,qu6 Cicero de medio 
tollerecur. Cum itacjuecx vrbe difcedens primo in Tufcula- 
num venifTet, indeque franfuerfis itinenbus in Formianam, vt 
nauim confccndcrcc , in alcum proue^us efTcc , vencifque ad- 
uerfis agitntus, & viti' & fugac eum c£pit tsdium. Itaque re- 
uerfus in PormianumabAnconij milicibus pecituscft,& Popi- 
lius Lrnas ( quem aliquando Ciccro iri Seriacu defenderac pa- 
tronus ) promincnci cx lecflica, pr^ebencique immocamcerui- 
ccm capuc ampucauic , d^ ab Anconio inter duas manus in ro- 
ftris pofitum tuit,quo iocoorationcs in Antonium Cicero ha- 
bucrat.Val. Maxim.^. cap.3. multa Scneca 7. Controucrf. i . & 
fuaforiarum 6. cap. Seuerus Cornelius fatum hoc planefune- 
ftum ita deflet. 

Abffnlit vna diei Aui decus ici^que lu^t* 

Conticuit Lati& triRis facundia lingu&t 

Vnica foUicitis quondam ttitela falufque 

"Egregium femperpatrtA caput: ille Senatus 

Vindex, illefori, legum, rituf:fue togique: 

Publica vox fnuis Aternumobmutuit armisi 

Informes 'vtdtus,lparfdmque cruore nefando 

Cxnitiem, facrafque moi^us, operumque miniHrcU 

Tantorum, pedibns cuitis proiecia fuperbis 

frocidcauit ouans : lubricafata, deofquc 

Reipexit, nulh luet hic Antonius auo,(^c^ 

Kihtl tam Meminere alij quidem facinoris huiufce Antoniani, vel potius 

<h*rM quad jnfoletia^ pIufquAm nefaria; infani huius hominis iugatos leo* 

te^if "^" "^^ ^^ currum iungentis. Et hoc quidem certc fac nobis incel- 

ligi dacur,nullam elTe cantam vim, auc firmum animi propofi- 

tum , nullius tam prxfra^ftam vocem & fentcntiam , qusc noni 

coifrceri aut edomari queac. Quoties enim vel libertas vel vir- 

tus opprcfTa , & quafi fopita efV tyrannoruni violentia ? Vltro 

f cfe mihi offcrunt exempla longe multa de iis qui indigna & 

immerita extindi nece a multis iam antcaftis annis , defide- 

rium fui nobis reliquerunt , vt eorum non pofKmus tcI finc 

lacrymis, vel iullo dolore meminifre. 

Sed vt ad Ciceronem reuertaraur : Casfarcm in fenatu con- 

fofTum 



EMBLEMATA. ijy 

fofTum accipimus a ciuitatis Romanse principibus , qui tyran- 

nidem perferre non poterant . qui tamencum alcam periculo- 

£jSimi & funcitiflimi confilij fubiilTejat , longe aliudcecidic 

quim putaiTent , tyrannum cnim de medio fullulcrunt , at ip- 

fam tyrannidem toUcre non potucrunt.Statim cnim perturba- 

tis rebus , & omnium confternatis animis eandcm potcntiam 

nefcio quo fato M. Antonius occupauit , ijuanquam moribus ^* '^'»'*- 

&vitae inrtituto didimilis aliifque partibus Caefare infcrior: "'^'J"'*'*' 

cui apcrtc omni contentione animi rellitit M. Tuliius , &: ple- 

lique alij nobiles Romani : quos ( mitio faedere cruentiHimo 

Triumairatus) profcripfit Antonius, ex iifque multos interfc- 

cit. Eam quidcm quam non modo ant^ prasfentiebat, fed plane 

experiebatur iofanam M. Antonii rabiem , non difiimulat ipfc 

Cicero i. Philipp. cum ait : EU>lctis tres exercitus populiRo- 

mani interfedos ? interfecit Antonius : au£toritas huius ordi- 

nis afHi<5la eft ? afflixit Antonius : defidcratis clarifhmos ciues? 

eos quoquc cripuit vobis Antonius:omnia denique qux poftca 

vidimus(quid aucem mali non vidimus ? ) fi re(2:e ratiocinabi- 

mur, vni accepta rcfcmus Antonio. Etdeinde fubiecit : Verfa- 

tus in bciio eft, faturauit fe fanguine didimilimoru fui ciuium. 

Itemque ^.Phiiip.ait, eum inhof itisteftis Brundufij fortiffi- 

mos viros, ciucs optimos, iugulari iufliffe, quorum ante pedes 

cius morientium fanguine os vxoris refperfum fuiffc confta- 

bat. Certc Plinius lib. 14. cap. 12. Antonium fanguine ciuium 

ebrium , & eum fitientem nominauit. Et ha:c quidem forte fa- 

tis. Quaaquam enim ad Emblematis explanationem videa- •^*'" E"*' 

mnr adduxifTe quaj ftudiofo cuique fatisfaciantttamcn adiicic- *'*'"*'**• 

mu3,quod nonpanim fortafTe conducat ad matcriam feu fon« 

tem carminis huius explanandum. Si enim locus eft conic- 

fturas noftrs dandusf in quo tamen nihil cuiquam Yclimprx- 

iudicatum) vidctur id Alciatus duxifTe potius ex Anconians z. 

M. Tullij loco, fed( vt plcrifque dodis videtur) corrupro, qui 

fie habct : Vchcbaturin ciTedo Tribunus , &c. fequebatur eum 

rhcda cura lenonibu? , comites nequiffimi. NonnuIIi hic lc- 

gunt, lconibus, quod non probatur criticis, & iis qui maiorem 

probabilitatem fecftantur , quique cenforiam virgulam in fcri- 

ptis au<florum meliorum fubinde adferunt.Qu.o ex loco fuum 

vidctur Emblcma confinxifte Alciat. & , leonibus , legifTe pro 

Icnonibus : adhsc non redte temporura rationem habuiffe. Si 

quos moueat Plinianus locus quem attuli, nihii cene moror, 

cum nihil prxfradte hac in partc aufim affirmarc. 

ROfTJM 



i4o ANDREyE ALCIATI 

M. ThUij Romanum elocfuium'} xj t^» £|c;ij5y. RomaniC priiiccps elo- 
4M. (^uentix vocatiir Ciccro, vt ctiam dilertas artifcx Reipub. ad- 

miniftrandj^a D.Augultin. Plinius lenior eum fic lib. 7. c.30. ' 
falutat : Salue, inc|uit, primus in toga triuraphom , lingujcciue 
laurcam merite,&c. 
TeJHi pa- Pairii. ptRui acerba fuA ] Allegorica ncfarj j hominis, Reiquc 
ttt*. pub.perniciofi hoflis, defcriptio, quam fxpe orationibus vfur- 

pat.vt CatillinariiSjPofl: rcditum,pro Sextio ide orator:vt curn 
Clodium aliquado tetram & immanerii belluam, fajpe furiam^ 
fa:piiis pellem appellat. Scd & Gabinium atque Pifonera , duas 
jmperi) Romani peltcs mcmi.ni nominatos cadcorationc Sex- 
tiana:Sic in Politic- PlutarchusReipubl. Hoftes Ariiliona,Na- 
bnn , Catilinam, pcftes , morburri & vomicam patria; appellat, 
id cft, vcffY]f^ff. K^ ^^y,i^ TTvXiais : fic Virgil. Acn.3. Harpyias 
peitem & iram Deorum:& i z. 

Tunii fc pe^iii ad ora 

FertefH', r-f-rrque fcanS. 
Non mihi tempero , quin & ha:c adiiciam , in corum maxim^ 
gratia^quos in politioribus literis inftituimus:quicquid letha- 
le, noxium & damnofum eft, id peftis nomine iblerc appellari. 
vcrbum cnim,peftis,ww(9^^ r^ 7rf(r«y:vndc du£ta vox,antiqua,pef- 
fum, pernicies ttiam a pernecando didla. Salluftius : Et fi certai 
peftis adeiTct^manfurum potiuSj&c.Catullus feipfum alloquens 
ita de amore fuo, 

Me mffefum n^icite:^ JlvitAm furiter egi^ 
Eripite hxnc peflem,fernictemcjHe mihi, 
Idem ad Rufum: 

Eripuifti heu hvu noffri irudele "Venenum 
Vita.,heu heu ncfirt. peffU amiciti^. 
M. Tuliius I. in Catilin. Hoc autem vno interfe£Vo'; intclligd 
hanc Rcip. peftem paulifper reprimi. & ibidcm : Atque delcbi* 
tur non modo hxctam adulta Reipubl.peftis,verum etia ftirps 
ac femen malorum. Idem 3. in Anton. vt Hekna Troianis, fic 
ifte Rcipubl.caufa belli, caufa peftis atque cxitij fuit. & Philip. 
7. Tctym & peftifcram belluam nc inclufam & conftriftam 
diii-iiriatis.cauete.Apuleius 5. Afini aurei,De fororibus Pfychar: 
Scd iam , air ,pe{l-es ilU', tcterrimc-cque furixanhelantcs vipe- 
reum virus nauigabant.Idcm li.7. Verum fortuna mcis crucia- 
tibus infatiabilis aliam dcnuo mihi pcfte inftruxit. Eodefche- 
matc dixit idem Apulcius 9. Afini. De muIierequadam:Scd 
omniaprorfus vt in quadam cccnofam latrinam in cius animu 

con 



EMBLEMATA. 14? 

eonfluxcrant flagitia.Et Arnobius lib.^. contra gentcs, de loiie 
ioquens : Vt eflet, aitj.criminum fedes, maledidorum materia, 
iocusquidam expo/itus, in quem fpurcitia' fe omnes fcenarum 
colluuionibus deriuarent, &c. 

]^gHm.]No\\m pr^termi/rum,quod notat Pierius ^S.Hiero- ^^fg^ ^«»^' 
glyph.iugo (eruitutem figniHcari,&: farigationem.vnde vu]g.i- 
tum illud. Subdere coila iugo,pro eo quod dicimus,in fcruitU' 
tcm trahere,a bobuS' fumpta metaphora, 

Ambage hac,] Signis & mutis dcmonlhationibus eiufmodi, 
I.eones enim iunxit , vc fignificaret fe fortiHimos quofque fub 
iugum mifiire.Leo in Hieroglyph.fortitudinem,rpbur,& alia ^foquU» 
multa (ignaf.qua de rc Pier. Valerianus iib- 1 . Ambagcs autem ■^f»tag^ts» 
primaria fignificatione pro verborura circuitu,& fenrenciarum 
aliorfum tortarum ductu accipi folettat hic,quantum coniicio, 
fchcma vel pompam, aut fadura infolentem arguir,quo rncite 
quid fibi 7ellet,mnueret Antonius. Scio quidem apud auctores 
frequenter fumi ^i-jK^pcQ/.y.an pro verborum circuitu,qualis ia 
criminibus cxcufandis aut velandis adhiberi nonnunqua foler. 
Liuius i.Per ambages tegens ingcHi j fui ejiigiem.&: ^.Vix pue- 
ris dignas ambages,fenes & confularcsfallendarfidei exquire- 
re, & id quidcm tranflatiric , propr^c vero ambages funt flcxus 
&macandrifluminum. Claudianus itaque /tquoris ambagcs 
dixit, fic faspe apud Cornel.Tacitum Annalib. 



Cratiam 




r4i 



ANDREiE ALCIATI 



Gratiam rcferciKiam. 



EmBLEMA XXX. 




*TaftntitM 



A E R I o infignis fietate Ciconia nidoy 

/nuefies pHUos pignoragrarafouet. 
Taliacjue expectatfbi mmera mutua reddi, 

^uxilio looc (juoties mater egehit anus. : 
u^cpia fpcmfoboles fallityfedfejfa parentum 

Corporafert humeris.prafiat & ore cthoi.' 

OMnibus iis qui humanitatis iura colunt, ab ipfa omnuim 
magiftra natura pcrfuafum debcc cfle quantum parenti- 
bus debcant,nifi tamen omncm humanitatem fibi detrahi pa- 
tiantur.Siquidem non homines modo arcano aliquo fcnfu pie- 
tatis in parentes , fed & animantium qu^edam , a quibus abefl 
ratio admoncmui.Ciconias cnimjVt eftapud Soiin.cap.45'Po- 

lyhift. 



E M B L E M A T A. 14} 

lyhift.cjuantum temporisimpenderinc foetibus educandis,tan- 
tum & ipfe a pullis fuis inuiccm aluncur. Quamobrcm itgy- CiconsM 
ptijcum fignificarenc tiominem,c]ui patris curam gcreret, Ci- p»*^^» 
coniam& Cucupham dcpingebanc^quod hx loleancgenitori- 
. bus fenio confeais eodem niodo graciam rcpendcre , quo ipfa; 
fuerint educatz. Is enim nidum parant, pennas veilicant inu- 
tiies , & pabulum fuppcditant : idque quoad refumptispennis 
iibi ipfis queant fufhcere. Icaque hx & pietatis, & grati animi 
fy mbola gcrunc,vt vidcre elt apud Picrium iib. i y.Hieroglyph. 
Pudeatnos hac in re infenores , auc etiadeterioresauibusefTe. 
Atqui par elt: eo lubsntms & alacriiis naturx nos reddere quod 
accepimus , nimirum vitam eorum conferuare tutarique , qui 
nobis aucl'^res vita:fuerunc;& qiio nobiiior cli noilra coditie, 
£0 aftccVus debec eire parac;or ad humana? vkx officia obeuda, 
& pietaterft omncm ex^ cendam. Nobis enim setate iam af^c- 
£lis,& imbecillioribus factis.itidem iibeti reftitucnr.Nec vcro 
ert quodplaribus has natura^legescommonftiemus jquando- 
quidem omncs norint poft cria illa ,qux ad diuinum cultuni 
fpedbant praeccpca , primum rcrum humanarum dccretum. eifc, 
vt parentts ipfos in honore habeamas ; cui Sc fpem ccrtamquc 
prxmium vita: lonc^ioris adiecit fupremus ille legis au^Ttor 
DeuSjad excicandam hominum tardiratem.Hefiodus huc allu- 
densji. V^;^y , fcculum impium dcfcribit ab efFcdlis hominum 
fceleratorum,qui probro conrumcliaque aScienc,e6fque fenio 
afi-'cc1os non fuilentabunc. Iupiccr,inquir, perdet hoc genuS 
hominum, Zc^j- oXicr^ 3^ rire. 

"Z^rXtdt, «<?£ ^fSii cTTiv lioir^s , >ih. ^ otyi 

T-A^VTiOrt 7'KiUr.ii >^ Jpi7rTt}£/l{i ^TsV 

Sed vbieftilla natnra: vis ( ait CaiTiodor.variar.cpift.i^.lib.z.} 
qux amplexu copuliE deftinatur ad poltcrosrferarum caruli i"e- 
quuncur parentes:2 ccfpitc fuovirgulca non difcrepanc:propa- 
go vitis propriae feruic origini , & difcrepac homo a llio fufus 
initio ! Quid dicamus illa benificia, qua: vel extrancam. pcrfo- 
nam pofrunt obligare ? Nutriuntur a paruulis : ipiis laboratun 
ipfis diuiti:Econquiruntur;d: ciim fibi vnufquifqi credat abua- 
aare quodpoffidet ciim a patribus adhuc ausricur , pro alccra 
porius SEtate peccatur. Proh dolor ! non mocrcbimus eorum af- • 
fedum, pro quibus fubire non recufamus exitium ? M31 ia ipfa 
•^uis terapeflatibus excitata genitoris cura non refagit , vc pe- 



^. 



144 ANDREiE ALCIATI 

rcgrkis mcrcibus acquirat quod propri? foboli rclinquat.Aucs 
iplx , quarum vita femper m cfcis ell , naturam fuam extranea 
forde n5 maculant.Ciconia,rcdeuntis anni iugiter nunciatrix, 
ciiciens triltitiam hyemis, la:tit^a verni tcmporis introducens, 
magnum tradit exemplum pictatis. Nam cum parentes eorum 
pennas fenio coqucnte laxaucrint, nec ad proprios cibos qux- 
rcndos idoneipotuerint inueniri,plumis fuis gcnitorum mcn- 
bra frigida refouentes, efcis corpora lafla reficiunt;& donec in 
priftinum vigorem alis grandxua redierit, pia viciflitudine iu- 
iienes reddunt quod a parentibus paruuli acceperunt. Ideoque 
non immerito vita longa feruantur,qui pietatis officia non rt- 
linquunt.Ha6len.Cafliod.Et hanc quidem naturar lcgum,qu6d 
plerumque a fceleratis quibufdam naturae monftris violarctur, 
iuraciuiliaconfirmarunr, vt l.^. Si qaisaliberis, D. dc liberis 
agaofcedis:& de alendis liberis ac parentib.Cod.vbi refponfum 
hoc legitur Antonini Pij: parentvm necessita- 

TIBVS LIBER.OS SVCCVRRERE IVSTVM EST. 

ca tamen alimenta prajftari debent pro modo facultarum : & fi 
non prxrtenrur,captis pignonbus &diftradis cogctorquis fa- 
tifdare fententi3e.Tra£lauit hoc argumentum Bafilius Magnus 
orationibus «? \\oi,-Jiu.ic^v. Nonnulla cxPlatone i.Alcibiad.pe- 
tas licet,AriftGtel.i. Deaniraal.hiftoria,Plin.io.cap.t3.& Val. 
Max.lib. s .cap.4.Prouer. «vTiTn Aifr^7«y. 

Aerio nido. ] Alto , ex fubicfto, adiunAum ftETO»VjUi>tS?. vc 
apud Virg.i.ecloga: 

Ncc gemere aerm cejfabit turtur ah vlmo. 
& 3.PaIumbcs cVaem ratione dicuntur aerix. 
fljpTjw f»- hifignvipictdte.'] 1'etronius Arbircr Ciconiam pictatis cultri- 
eoniM , tn cem appellsuit, hinc in numis Adriani fculpta cft> cum infcri- 
ftptru. ptionc, PiETAS AvGvsTA. Rcges enim antiquitus fum- 
ftio in fceptro Ciconiargeftabanteffigie.in imo Hippopotami, 
ait Suidas:vr admonercntur , pietatem plurirai eftefaciendam: 
fi3euitiam& crudelirarem cohibcndamatquc comprimendam, 
InuesfU, 7««(ri7?-^]Impuberes,& quibus propter teneram retatem nul- 

la pars corporis pilat , ait Nonius, dc hoc verbo multa do£lc 
Forncrius ncftrr Seledlion.i.cap.z^. 

VuUospigriora.'] Appofitio.Libcri inter virum & vxorcm tan- 
quam vinculi & charitatis mutuae habentur pignora. Ouid. 3. 
laftorum: 
Lihiripi' Inque fintinfitospignord chara tenent. 
gmra, Sic Nouella Valentiniani dc libertis : Itaquc libcrtus , qui ci- 

uis 



E M B L E M A T A. 145 

uis Romani priuilegium fuerit confequutus , (iue vnicum pi- 
snus, /iue plures cuiuflibet fexus liabcat filios, cum mori coc- 
peritjfoboli fue omnes propriasd maiuerit facuitates fupremo 
fecurus dimittat arbitrio. Claudia.i . De raptu Proferpina^jvbi 
Pluto quxritur fe priuari fpe fobolis: 

Aji ego deferta mcBrens ingloriu^ aula 

ImpUcidfU nuUo foUhor pignore curds ? 
Et paulo poft de Cerere: 

Commsndat Stculufurtim fuapignora terris, 
Idem 3.ciufd.operis, 

' RettocAt tandm cttftodia chari Pigncrv-. •— 



Abftinentia. 

E M B L E M A XXXI. 




Lr-M» 



Marmorea in tttrmdis vmflatparte columna, 
VrctHf.ex alia cernere ^naUHuium eft, 

K 



1^6 ANDREiE ALCIATI 

/fu hdc forma monet diciumfine fordibm ejfe, 
'DrfHnchm puras atque habutjfemanHf. 



H; 



/£c Epigraphe non plena Tatis cfre,& argumcnto carmi-- 

^nisaccommodata mihi videiur.Velim iraquc rcponi fic, 

.^riftedlo- ^uujt./itnitit d vuncriLta captundvi. Cartcium cum nuper fortc 
!rf!eor«' /m ^'^'^^""^ incidilTem in Ariftex Grarci fcriptoris librum> qui cfl 
in mambut ^^' ^^o^ diuina commode fefc locus obtulit huic Emblemati 
mblttendif. non parum accommodus,IlIe fic-.iTryipuTntra*' /« t^ vkto^ rli^ 

W; 41 , (9T< /t(^^ri»g/{6v fji ri fi.n^f e.fyi^ H9^HS* » ^rS^et y^ 
cif^V««. S^af. rci)v ;^«i>tf 1/ •y/*/]*/, jfflcAS? f^ neriu^ fjc,irupifby\i<; 
tTii riuj ^ycouoc-luiL/j iCj tUj uXiiQetiu/ zrotvTa : id efl, Intcrro- 
garunt ( ludxos intelligit ) cuius rei caufa manus abluc- 
j:cnt vota fnduri , figniftcarunt illi id.iieriin tcftimonium & 
argumentum nullius fcelcris perpetrari.Nam quod per manus 
omnes conatus foleant expediri, ita pulchre & fandle ad iufti- 
tiam omnia referebant. Nonnulla funt apud Cafliodorum prse- 
clara monita, qua: ad id maxime faciant , cx co pctat qui volet 
lib.5.epift.io.& lib.i i.cpift.g. 
'u4.<juali4& Marmorta /,. tnn.ulii.'] Hx funt iudicis arquiflimi nota:,qui- 
m»UHniu. ^3^3 p^f^ morce vel maximc celcbretur. Siquidcm vrceolus vcl 
aqualis vna tumuli parteimalluuium cum mantili in altcra dc- 
pidum,arguit fepulti hominis in adminiftranda iuftitia a:qui- 
. tatem & innocentiam.Qua: virtutes vt iudiccm qucmque ma- 
xime commendaut ; fic ab co fi abfccdant,nQn iudex, fed im- 
^*J^*"" P^"5 ^ inhumanus catnifex habendus eft.RecIamant enim ad- 
ucrfus iniquos iudices , & diuinae & humana; confticutioncs, 
quodinRepubl.bencliberaliterquc inftituta nihil dcbeat in- 
corruptius obferuari,quam iudicium.quod iingua fa'pius quam 
nummisperucrti folcc. Qiiamobrem non iniuria Cicero di- 
ccbat fe non intelligcrc, cur qui fententiam pecunia coirum- 
pit,pccna dignus fitrqui a^tem orationc, laudcm fcrat. Ac pras- 
cipue iudicis cft nec muncribus, nec aftcdibus priuatis ab a;- 
quitatc dimoueri:debet enim ipfe perpccuo meminifle Deam 
haberc fe iudicem , cuius oculum nihil eftugcre aut pr^tcrire 
poflit. Adhaec , quantum ad fymbola propoiita fpedat, mal- 
luuium & vrccus integritatem iudicis,& a munciibus capiun- 
MAnui d ^is abftmcntiam repr;sfcntant. Manuum flquidcm abluendj,- 
Ium" ^*** ^^^ geltus olim fuit innocentise quaLdam apert^ demonftra- 
tio. Cuni enim quis fc infontem & immunem a criminc ali- 

quQ 



E M B L E M A T A. 147 

quo vellet indicarejfed nec vllum in eo admittendo affenfum 
praebuifle , pr^fentibus quibufdam manus abluebat , vc ex ea 
manuum munditie puritatem animi declararec. Huc cjuidem 
/pedat illud regij Pfaltis , Lauabo intcr innocentes manus 
jneas:idemque etl intelledum a peruerfo nollri Redcmptoris 
iudice Pilaco, cum accepta aqua manus abluic , innocentiam 
profefliiSjCrimenque in ludaios reiiciens.Quod annotauic Pie- 
rius Hieroglyph.3^. 

Vrceuf,'] Vasterreum auc ^eneum ad aquam ercipicndam aut Vueut, 
hauricndam. Malluuium, (iuepoUubrum, vaseft,fiuelebes ad 
inanus abluendas, quafi manulauium. 

ItK dtcium.^ Iudex,vt vult VarroJuncSto verbo dicitur ,qui ''«* fifftrt. 
ius dicit. lus dicere ipforum eft magiftratuum. Cicero pro 
f lacco : Qu.i anno ante ius dixerat. Idem ad Acticum : Quip- 
pe ius Laodices me dicete ciim Romas Plotius dicat. & 10. 
Antoniana : Qui cum Prscor vrbanus efTec , rrbc caruit , ius 
non dixit. 

Sed id paulo dil\in£Vius cft explicandum,'ne mihi diem di- 
cant iuris ftudiofi.Didicimus itaque ex Vlpiano,LIus diccntis, 
D. de iurifdic. omn. iudic. lus diccntis,hoc eft Prxtorisioffi- 
cium efTc latiflimum. At non modo prastorem intelli^iraus iu- 
ris dicentis nomine lcd & pra.'fe<flum vrbi,vt D.de off pref.vrb. 
].l.&,De in ius voc.I.i.prxfidem prouincia:,l.cum hi.^.fed' nec 
inandare,D. de tranract.& a:dilem curulem, qui certis de cau- 
fis ius dicebat, l.i. de ^dilic.edid. fuit tamen magis vlitatum, 
Vt ius diccntis verbo , Prxtor appellaretur, velut iuri dicundo 
prae aliis conftitutuc, l.i.$. populo, D. de orig.iur.At de vrbis 
prastore id mod6inteIIigimus:alij.enim qui creati funt Repub. 
augefcente, ius non dicebant, fed tantum de capicalibus qua:- 
ftionibus cognofcebant,qua? ipfis obuenerat forte,vnde Qu2E- 
fitores appellati. Ne longior fim,ita ftatuo,aIium fuilTe aPras- 
tore iudicem,& a ius dicente:quod planum eft ex M.TuIIio,z, 
in Vcrr.&pro Rabir. Poft. Itaque diftinguimus officium Pra:- 
toris,& ius dicentis:vtftipulationem etiam pr^toriam a iudi- 
ciali:tametfi aliquando iudicis & pra^tcris nomina confundan - 
tur.Etenim cemporib.Impcratorum ( quo antiqua pene omnia 
obfoleucrunt vna cum linguse Romanse puritate ) iudicnm 
nomine quicunque magiftracus etiam maiorcs appellari ,ccr- 
perunt; 

Pura^hahuijfemani^yf.']}^ puris manibus viuerc dicuntur, P«>'« f^a-^ 
qui pure atque integre vitam tranfigunt:qui neque dolo neque "'**' 

K 1 



I4S ANDREiE ALCUTI 

aftu aliis negotium faccfruiit : qui deniquc funt ( vt hic Alcia^ 
tus intelligit ) cthipeU)cvirot, id efl: , a muneribus accipicndis 
alieni. Horatius paulo deflexit: 
• Bthe ji quu, inquit, 

Ef vtnat furis m^ntbui.^ Sic dicuntur in Nouell.S. »!y6«t- 



Bonis a diuinbus nihil timendum. 

El^BLEMA XXXII. 




lunEins contiguo MAritu mihiparieteynec non 

Subhardus ,noftri nomina noiafhri, 
^^dtfic^nt henenummatiyfatagHntque vel vltro 

Ohftruere heu noftris vndicjue luminihHi. 
Me miferum lgemin& quem tanquam Phinea raptant 

HarpyidijVJ pyoprijs feShtu eijciant, 

Integritas 



£ M B L £ M A t A. 14^ 

integritas noflrat atOjUe animni qu&fmr honefliy 
His nififim Zetesjois nififint Calais, 

QVerela eft de duobils fuis vicinis,qui aedificanclo lumini- 
bus fuis officerer, ficque ab cis importune fatigarecur, vt 
olim Phineus ab Harpyiis,vt parum abeiTct quin propriis a:di- 
bus expclleretur, nifi fuccurrilfec animi probiras & integritas. 
Sic enim viri boni farpenumero ab impoftunis dominis de- 
turbanturfine vUa legum & honcfti rationc, nifi sequanimita- 
te , vcl potius numinis aliquo prarfidio , & quafi a^riece vindi- 
centur. Demolthenes inCalliclem :to ^xMTrccTifov «iV» , tt 
ywvoT®-» srovupS y^ •srMovty^a TV)(,ei)i : id eft,NihiI moleftius 
effe poteft,quam in vicinum malum & auarum incidere. Qu.6 
eciam illud Pindari non male quadrabic ex Nemeor. 10. X«6>g- 
irk J[' t^'f ctv6^a)7roi<ri« fzlxtuv K^ieroyav : Pcriculofum eft 
concendere cum pocentioribus. 

Pariete.^ Proceleufmaticus, dadlyli vice. 

Sata<runr<jueviivltreyf^^c.'] Arguitur iniuftus & violentus 
diuitum animus, a quibus in primis eft timendum,quippe qui 
neque ius,nequebonum,fednec aequum colunt. Qua rationc 
puto didum a Platone ^. legum : valde diuites homines non 
cffc bonos.Refert Plutarch.ita quendam dixifTe Sylla? glorian- 
ti:Quomodo vir bonu^ clTe potes qui tam magnas opes poffi- 
deas,cum nihil a patrc accepcris? 

Obfimcre neflris lumintb^-.^ Obftruere luminibus vicini l^- ohftrntf» 
froi^Hleiv T^^^-vj/w : cft ftruduram aliqua iuxta cius aedificium lt*mintbm 
faccre^ qua: lumen eidem cripiat. Obftruere cnim luminibus, 'i***'^* 
verbum antiquum iuris,vndc Cicero pro domo fua : Cum ille 
negarct, inquit, primo fc luminibus eius obftrufturu minaba- 
tur.ldem in BrutorVt horum concifis fententiis (de Philifto & 
*Thucidide loquitur} intcrdum etia non fatis apertis cum bre- 
uitate, tum nimio acumine officit Theopompus elatione acq; 
alticudine orationis fu^e, quod idem Lyfise Demofthcnes : fic 
Catonis luminibus obftruxit ha:c pofteriorum quafi exaggera- 
taalciiisoratio. Quod didum aCiceroue per metaphoram 
nemo non videt,pro eo quod dixiifet fine tropoj impedimcn- 
to fuit ne orationis Catonianas lumina vidcretut.Rede Thu- 
cydidesi^^oj- t»? Ui^^^^Tovui ■srcio-i to ^^TiWAov >^ i>\.dC6ffi»r 
«(jt-S/faltt/.Ex vicinis mala bonumve proficifcitur.Harpyiarum 
vero fabulam Plutarch.lib. Dc vfura vitanda. torquct in debi- 
toresjqui grauencur sere alieao:tolerat enim ac fuftinent tan- 

K 3 



/ 



tfarfyU 
quot , ir 
vndt dicfa. 



PkmtfU, 



Zetis if 

Calait, 



Harpyi4 
qitii. 



Cur vltt' 
cres Har- 
fyia, 



150 ANDREiE ALCIATI 

quam Phincus)Haipyias illas pennatas pafccntcs, &c. «j ^/- 
livi '^'^ifitcf riyecf i^«7?69r«5 (i6rt{3i\ii. Rcferam Alciati ver- 
ba ex commencario ad cic.De verb.fignific.l.i 39.Finge,inqiiit: 
Concedic lcx volcnti lauce acdificare, vt vicinum ad proximae 
rci vcnditionem cogcre pofnt, an eum quoquc adiuuabit, qui 
lautum ajdificium perfecit,fed addere illialiquid defiderat, 
puca hortum ampliare,vel impluuium ' qua in re cum ego im- 
pccerer , ncgabam adiuuari. Ciim enim ornatus vrbis ratione 
ita conllicutum effec, & qui ciucs ad cxpolicnda a:dificia inci- 
tarentur,in eo qui iam pcrfcciflec, ha:c ratio loeum non habe- 
bat. Paulo poft ita:Vcriim cimi no cam iuri meo quam iudici- 
bus diifiderem, cranfcgi, vc veriflimum fit illud Hefiodi, ^ah ^ 
«t» /3S5 ^'Ao<t' « |t«« '^eiTiuy >(3f.H9s eiti, quod,Vt ait Columcl- 

la,non folum de bouc dicitur,fed etia de omnibus partibus rei 
familiaris,ade6 refert non habere malum vicinum.hasc Alciat, 
GeminAquem tAnquam Phinea raptant Har^yiA.^jHcfiodum 
fccutus, duas tantum Harpyias ftatuit. Virgil.crium mcrti^nit, 
quarum nomina Aello,Ocypcce,& Celseno.Finguntur volu^cs 
monftrofa:,facievirginea,vnguibus vulturcsrefcrcntes ^cri -Vtf 
ei^Tni^eiVy 3. diripiendo di<Slar. vnde Suidas ait,(«§7ra>6lix»5 ^eti" 
^ovfiCi eiTi, Sic autcm habet fabula. Phincum vxorem duxifle 
Clcopatram ,Borca2 & Orithi.-e filiam tradunt , cumqu€ alte- 
ram nominc Idxam Dardani filiam fopcrinduxifletjeiusne- 
fario fuafu filios ex Cleopatra fufceptos cxcsecauif.qua dc cau- 
fa dicitur & ipfe a Diis cxcxcatus, in eumque miflac Harpyia^, 
quxcibos& menfameius diriperent,& turpiflime fcedarcnrc 
Quod vero Zetes & Calais cum Argonautis Colchos profici- 
fcentcs a regc Phinco fuicepti fuiflent honoiifice, vt cum hac 
intolcrabili moleftia libcrarent , HarpyiaS magna dextcrita- 
tc pepulcrunt , & in Plotas vfquc infulas pcrfccuti funr. Ca:te- 
ra cx 3. JEncxd. Virgilianaj, 6. & 7. Metamorph. Ouid. pctes. 
Vidc ctiam Valcr. Flaccum 4. Argonautic. Scd quonian: 
nobis propofuimus fabulis ipfis allcgoricas cnarrationes ad- 
iicerc , non vidcbitur a rc alicnum , fi cxplanemus qnid Har- 
pyiarum nominc intclligatur. Sanevtvis noniinis.indicar, 
Harpyia rapacitatem notar : vnde Harpax , & h^rpagarc vcr- 
bum apud Plaucum , Fulgcntius ait, ideo virgines fingi , quod 
rapina omnis fterilefcat , nulliufque fit frugis : Volucres pro- 
pter cclecitatcm qua feruncur , qui rapiunt : plumis opertx^ 
quod latitct quicquid ab iis erufcatum cll. Trcs vero ,quo- 
niam primo alicna expctuntur,cui fuccedit inuafio,& poflrc- 



EMBLEMAtA. iji 

rno abfconduntur. Hinc enim nomina e re fa<^a. Aello, tan- 
quam ipit^cov a.?i^o , toilens aliehum : Ocypete , citius auferens: Q*r plumU 
Celsnum vero nigrum. Sunt qui per tres Harpyias,auaritiam, ?''*«^»'<« 
inuidiam & fuperbiam inteiligi vclint. Opinor autem hic Al- '■^**^*^"' 
ciatum de induftria duarum tantum meminifTe , vt ad rem 'y^ "Vi^ 
fuam, id eft, duos vicinos accommodaret. Illc quidem x.Vix- i^„,* 
termifTorum ait, Harpyias ira tonantis aduerfus PhiHeum i:n- 
pulfas a Poeta fingi , quod qucccunque maxima ori^ntuu maU 
irx diuinas foleant afcribi : & Theophraftus hafce tempcftatc- 
fterilitates , & alia generi*^ eiuiclem , qua; non ritio terra: , icc" 
caclitus prbueniunt, ^hti §" ^cuysv^ eM-nou/ appellat, id cft cau 
fam Dcorum numine vrgcntcm. Si plura dc Harpyis requiraS; 
confulc Syntagma.^. Hiftoris Deorum Gyraldi. 

Integritas noflra^^c.'] Accoramodat fabulam. Propriis aedi- 
bus ccderc cogar,& his espellar , nifi mentis integritate & ho- 
ncftatc vindicer , m.eque tuter , vt olim Phineus, Zete & Calax 
adolefcentibus fortifllmis. Vitae innoccntis confcientia ( vt 
hoc vel obiter adiiciam ) elt inftar muri ahenei , qua nimirirm 
quis fuilentatus,n on eget Mauri iaculis, ncc arcuad retunden- 
das infidias iniquorum & violentorum hominum. Itaque ro- 
gatus Bias qu:^ vita metu careret?innocens, inquit, & eius qui 
Ut fibi bcne confcius : nam omnes animum innocentem amanc 
& charu habent,vt eft apud Pindar. adeo vt innoccntem dam- 
Jiare pro grauiflimo crimine fit iam olim habitum : ergo malc 
ceflit Archijcquod Archilochum interfecifTct : CxcilioMetcI- 
'o deDalmatis citra caufam triumphanti : Attalo regi ACxSj 
quod infontes amicos occidifTet. Sed hxc fatis : longiiis eniir, 
oratio euagatur. 

His nidjivt Zetes, e^r, JFindarus Pythior.4, 

€>VfC6l yiXcMei ^a,0S9v u — — 

Z>!iT*M' }(^Xcch 7t? 7mir,9 fia^tesf 

A yo^cii -ss^Tt^tnr. vSjci "Jit — ^ 

^e^^3)ireK ctu^A' Jlo^0v^ioig. Id efl: 

Ridenti animo velociter ornabat rexvetorum Zercm Calaim- 
quepaterBoreas viros,qui alis in tcrgo mouebantur ambo 
purpureis. Boream autem ventum effe Septentrioaalem nemo 
ncfcit, cuius filij dicuntur Zetes & Calais, fldis ingeniose vo- Ztttt & 
cabuHs-Exnominam ctymo noneft dubium quin longe multa ^<(«"^'^*^ 
peti poiTint, quae quafi nos manu ducant ad cognitionem re- ^^^^"'* 
ium vbcriorem , & quidem magis apertara. Certe mihiplaccc 

K 4 



iSi ANDREyt ALCIATI 

fcholiaftis Pindari acumcn,qui eo loco ^jjxi*/ as ^eniriwynsm- 
pe A-^av ^-wy, quod nimium flet,interprctatur : nsi^Xeth vero, vt 
qui >ipr-Xeiis ctuvj quia lcniter flet. At ad rationem phyficam non 
vfurpat Alciatus,fedad morcs conuertit,qu6faciliiis ingcnio- 
fis hominibus fuum id carmcn oftentet. 

bitegrims nefira, atcjue animus qtiAJitor honcfli. 
Nam >($t,Xaii fortafle ^ 5" }(^Xov , quo animi defignatur intc- 
gritas:animusautemqua'fitorhoncfti,cftille^»i7i»5a<J*jTHKno- 
men habens, quod quarrere /ignificat. Idem video pofle obfer- 
uari facile in Homericis nominibus permultis , & iis pcrfonis 
quaraPlatone inducunturrqua: nomina interdum totiusdifpu- 
tationis argumentum impiicant. 



Signa fortium. 



DlALOGISMVS XXXIII, 




Q\' JE tc cattfa mouet volucris Saturmay magni 
Vt timulo tnficteoi ardna u^riHomenii? 



Hc 



E MB LE M A T A. Uj 

Hocmoneoy qHantum inter aues ego roborefr&Ho, 

Tantum femideos inter zy4riftomenes, 
Infideam timida timidorHm bufta columbd: 

Nos aqniU intrepidis figna benigna dama^s, 

HOc ex Epigrammaton Grarcoram libro 3. fumptum pul- ^j«»'*f ?* 
chre eft 2mulatus:quo fub nomine Ariftomenislrapera- ^^«Ta"- 
torem Carolu V.celebrat, alluditque aperte ad aquilam , quam ^^' 
in fcuto habuit , & imperiali ftemmate , qua: fortitu^inis no- 
tam pr2E ie ferat. Ea enim vt dignitate caeteris auibus antecel- 
lit : ita ille Princeps alios & fortitudine & fpkndore nominis 
longe antecedit. Epigramma eft Antipatri , quod huc adfai- 
bere non piget: 

(S^iiht^ K^vlam ^^Kfla^i , y ;j<*'g/<» 'f^oK 

Oiavm y(*jlf*u0y tootov 'otf\* tj^iiio/v. 
AetXeci r< JiwAsTj?» i(Pi^^r.(ns7i mXeiuf. 

Afttc-g J[' «iT^isvii ky^^^ TVOTriiCiiec. Hoc eft: 
Nunctafare louis pr»pefcfue voUtwus ales, 

Cur magni adtumulumfidis Arifiomenis? 
H&c homines monso, volucrum quar.fum optin^a viHOj 

Tantum hic heroof optimus inter erat. 
Stiparint pauids, timtdorum bufta columb&t 

Aft ego, dete^orfortibus vfs<He viris. 
Volucris Saturnta.'] Quafi dixeris Iouiana:nam & lupiter di- I»^*'^ ^*" 
citur Saturnius. Virgil.in 4. tHmittt, 

Nec Satnrnius h&c octilis pater acciptt &qms, 
Sic apud Homerum multis in locis K^yicMi. 

Alagni Ariftomenis.Ji usA^f^n? yO^nmx mentis hominem ^riiimi* 
fonat,ait Pindari Scholiaftcs,& Paufan.in MefTenic. eum Grae- "^'* 
corum omnium optimum ApoJlinis oraculo iudicatum refert: 
quod & alicubi confirmat D.Hieronymus. Vir fuit admirand^ 
planeque ftupendse dexteritatis , qui de Laceda^moniis vifto- 
rias nobiies retulerit , a quibus bis atque iterum captus, mira- 
biliter euaferit,fed tandem ab eifdem occifus, exefto eius cor- 
pore ( videndi caufa) cor hirfutum eft repertum. Plin. lib.i i. 
cap.37. Valer. Maxim.lib.i.cap.S.meminit Dion.Chryfoftom, 
oratione.^ 7. initio fere. 

§^antum tnter aucs,'} Collatio partium. 

K f 



Stmidei, 



Cctumb.t 
pre trrpi 
^^lione. 



'Hsim. 



figve Ro- 
manoritm. 



U4 ANDRE/E ALCIATI 

Semideosinter.] Semidei funt Heroiis illuftreSj&nobiie'; vi- 
ri,c]ui quoniam ad Deorum immorcalium naturam quam pro- 
xime acceircrunt , nb imperita plcbecula , & Poctis ipfis ( qui 
vulgarem opinicncm vcbs rcnvfque conlcdtati funt) in nurtie- 
ro Dcorum relati creduntur. Hefiorlus: 

A*vtf(j5p it^at/f 3-«6»' ji^c^. oi ngi^XioyTW 

UuiUoi. Cuid. Mctam.i. 

Sunt mihi feynidei fylue/iria r.umina Fauni. 
Et Statius in i.Rcj^es femideos appellac. Lucianus in mortuo^ 
rum diaiogis fub Tvophonij perfona , ii^Mij inquit, sfjv « i^jjt' 

ct^i^Dzr^ , f^ cyi-rf ©Jtff , icTiset. <c" TiuJOt^^OTt^sv i<ri MittO quaB 

Plutarch.dc oraciilorum defedu difpucat,quxque diuus Augu- 
ftinus le.dcciuit.Dei cap.ii.aliiquecertemuiciretuierunt de 
hcroibus. 

Infdeant timid&,i^c.'] Columbam prp trcpidatione ^ timi- 
ditatis fymbolo ponere vulgati/rimum fuit antiquis,nam & no- 
men illiapudCrxcos Ttng^^^v hoc idem fignificat : deducitur 
enim a Tffwy, quod eft trcpidare. Homerus enim fic: 

A/ ot ^u.tIuj T^vi^uxn TTifXeieinf iifi3f>^ cfASicct. 
Hoc eft, 

H& pauid& grejfti Jimiles etbiere columbis. 
Ouid.i.artis. 

Vtfugiunt aquilas timidijftma turba columbi. 
Fierius Hierogliph.lib.ii.id fcite perfpicu^quc declarat- 

Bujfa.'} Sepulchra.Iuuenal.Satyr.3 . 

— " • pQrtandu?7i ad bujia cadauer. 

Ouidius laftorum 5. 

Compofitiqtie mpos btiflapiahat aui, 
Et Virgilius: 

femitiflacjHe feruant Bufla. 

Cicero in Pifonem:Quorum cgo furori nifi ceinilem,in Ca- 
tilina! bufto,vobis ducibus, madaius efTem. Mortuorum cada* 
uera olim cremabant,& cineres, c\nx religiose afTeruabant, bu- 
fta dicebantur, quafi combufta. Cicero tamen 3. De le^ib.hu- 
ilum pro monumento accipit,vc & Suetonius pro fepulcliro. 

l<^os aqmh. ] Aquilam Romanorum ( rerum domino- 
rum ) infigne fuHre quamplurimi au6Vores referunt. Neque 
vero id fmc caufa fadum coniicio , nam vetufti quiqueaqui- 
lam auium principcm vocitabant : vt Horacius proinde dixexit 
ei louem permifiife regnum in aucs vagas. Obferuant enir.: 

eiut> 



E M B L E M A T A. i^j 

eius auis pr^ftantiam virium,eam politam, coAcinnam, intre- ^qttiU 
pidam, ftrenuam,liberalem:qu2e adiuncla perpetuo fortem de- prtilAnti** 
bent Principem comitari.Sed & aquilino nafo homines leeios ^qttUint^ 
appcllarunt, telHbus Platone & Piutarcho : ita vtPcrfae acfre- "«/^ ''•'"*" 
gnum nemini aditum liberum concederent,ni{i qui ca nota in- "'^* 
' fignis eflet,atque Cyrus ille, quem aquilino nafo fuifTememo- 
rabant. PyrrhusetiamEpirotarumImperator,Aquilaccogno- Tyrrhu^^^ 
men fibi datum a fuis lubens admifit. Cum cnim militcs eum •^■l»^'<^^^ 
Aquiiam appellalfent : 7t^,inquit, » (AiTisa -tsm^ vfxi-n^ii 

:^ c-w^o^j, ooxrj^ «xuzrTtg^/?, rt<^(j^(^.Quid vcro non debeo ve- 

ftris armis canquam alis pernicibus in alcum tolli ? Imo vcro -Aquilt 

• apud Thebanos Aquila: vt facrae aues colebantur , vt apud Ac- ■/^"'^'^^ ^^*" 

' gyptiosCiocodilli,Ibes,Cynocephali.Im6nonau(imequidem ^** "' ' 
cranfilire,Aquilam olim rerumfucceflum profperarumportcn- 
difTe, fic eaim lupiter omen optimum cxpit, cum fibi aduerfus 

' Titanas proficifcenti apparuit Aquila.Pr2Etermitto lubcnsquas 
prolixafunt in Xenophontis comentariis. Certe Aquilam ali/ 
refcrunt Gordij,pauperis alioqui viri,in curru per totum diem 
feflitairc : vnde regnum Phrygiae filio Midae prxmonftratum 
volunt.Cum Hiero admodum adolcfcens eflet, & mediocrium 
homo fortunarum,primo bello quod vnquam iniifiet , Aquili 
fedir eius clypco , quod prasfagium rcgni fui/Te creditur. Tar- 
quinio Romam migrauti Aquilapileume capiteabrtulit,vnde 
Tanaruil vxor vaticiniorum perita regnum illi portendi con- 
iecit.C. Marius puer Aquilae nidum cum feptem pullis in agro 
reperic : cuius ominis ratio fuit fcptem Confulatibus oftenfa. 
Cclebratur & Odauij Caefaris Principarus primum Aquilx -4^«»'« 
oftento notatus.Cum enim aliquando in via Campana prandc- *"'*"'" 
retjAquila ex improuifo panemei de manibus eripuic, & leni- 
terdeinde reddidit. Nec prxtermittendum quod legitur dc 
Alexandro Macedone,quo recens nato, Aquila: duaj ia culmi- 

; nedomusper totum diem fedifie dicuntur :quodomen tuni 
primum captum fuit duplicislmperij,nempe Afiatici & Euro- 

, p2Ei. Sed hxc dum. coIligOjferc non fentio mihi ad reliqua per- 

\ gcndum. 



A'. 



txt 



35^ 



ANDREvE ALCIAil 



EmBL EM A XXX I Z I I, 




E T tokrandit homwi trifii^fortwjaferendo efl, 

Et nimitm felixfrpe timendafnit, 
SttHine (EpicretHS dkebat) cr ahfiine.-oportet 

Miiltapati, illicitls ahfcjue tenere mant^. 
Sic ditcis imperium vincius fert poplite tauruA 

In dextro ificfe continet agrauidis, 

fMofophia TpXVobus his verbis, uviXi^ K^ cim ^^^ViiWoCoipho Epid:e£o J 

Epicleti ^ JL/fnmiliaribus, totabene viuendi ratio comprehedi potell. 

rlhTrr"' ^^"'^'^^ fiquidem ad patientia adhon:abatur,qua quifque dilce-" 

vetbH. ^^ '^'""" ^^^uerfos forcunx cafus,tum etiam laborem a;quo ani- 

mo pcrfcrendi4m;altci:o,ciie ab omiii luxu, potifTuiiumque ve- 

neieo r.. 



ElkLJML'^ M A T A. r^7 

aereo pnecipicbat abftinendum.Quse dao prsecepta duobus hi» 
ice verbis comprehenfajfic Horatius iiluftrauit: 

6^ifiudec optat^-.mcurfn coyahigere metam, 

Multa tulitffcitque puir,fttdau:t ^ alfitf 

Abfiinuit Vtnere ^^ BAcrho. 
. Intoierantiaconftans hominisanimasaguofcitm-jquandofci- PatUnth, 
licet malis non cedir^feci cotraaudcntior cxfurgit.Vnica fiqui- 
dem conftantia hominem ab hominum communi £ecQ diflere- 
tem maxime5&longenobilioremfacit:quandoquidcm, vrdo- 
€le cecinit Prudenrius, omnibus aliis vktutibus, & locietatem 
& auxilium fuum fortis patientia mifceat:vcriufque omnis vi- 
dua fic,quam non patiencia firmec.At quaiiturn conducat abfti- 
nentia quantafque habeat vircs, pleni funt auclonilibrij plena 
antiquorum monumeta:tam enim late pater,vt per omnia om- ^k^tnttk' 
nium virtutum domiciliafere locu libi fuo iure veQdicer.Hinc *'"*• 
apud LacVantium triplexftatuitur virtutis gradus:primus eft a 
malis operibus abftinere:alter,a verbis malis:tertius.a reru ma- 
larum co^itacione.Sed vt paucis, quemadmodum Patientia & 
Abftinentia dus virtutes funt pras ceteris vtiles,{ic iis oppofita 
duo vitia Intolerantia nempe & incontinentia multo omnium 
grauiftimx & exiciofxmaxime dicebantur Epi6teto(tefte Gel- 
lio lib.iy.c.ip.) nempeciim autiniurias, qux funt feredas.non 
toleramus, neqae ferimus : aut aquibus rebus voluptatibufque 
nos tenere debemus, non tenemus. Itaque, inquit , fi quis ha:c 
duo verbacordi habeat, eaque libi imperando atque obferuaii- 
do curer, iserirplerunque impeccabilis ,vitamque viuet tran- 
quiliftimam. Verba duo hxc dicebat , Wix,^ ^ cc^x^'> Hacle- 
nus Gellius. Alciatus , vti hoc ob oculos ponatur , auu^oXiiiov Taurifym^ 
adiecit, nempe taurum roborisexcel(ipatientifIimum &abfti- ^'''»»». 
nentiflimum animal. Acgyptij enim facerdotes cum fortcm & 
tcmperantem fignificare vellent,-taurum valetudinis inteers 
pingebant , ait Orus. Onerum enim & laborum cmnium^pa- 
tientifTimus eft,x'rumnas nullas detreftat,inftatque operi heri- 
li quantumlibet,fed & abftinens eft,quippe qui poft vaccse con~ 
ceptum,cum illa non coeat,vt idcm Orus iib.i.Iiterarum Hie- 
rogIyph.&Plin.Iib.8.ca.45.VidePicriumVaIerian.iib.3. Hie- 
rogIyphic6n.De aducrfis a:quo pcrferedis animo qusdam La- 
ftantius ^.cap.iS. & Plutarchus Cofolatione ad AppoIloniuiTj 
dc abftinentia vero exempla longe multa funt apud Val. Max. 
lib.^.cap.j. 

Et tolernnda fcow;»i,^f.]Huic refpondet vcrbum «s>l;^i? Ad- 

horracio 



IS»; ANDREi£ ALCIATI 

hortatio eftad patientiam:cui fimileVirgil. illud: 

Gluicqmd erityfupernnda crT,nuforiun/tf<irendo efi, 

Et mmiurTifeliXf^c.^VuhUj minus cft is: 
Vortttnn currj blanditurycaptatum venit. 
Tum enim maxime timendacft , ciim valdeprofpera putatuf; 
ergo idem Publius vere: 
Tortnna vit/ea rfi,quA cum fplmdet,frangitur, 
Horatianum hoc etiam vulgo tritu:Sit^i«4 ventii agitatur inges 
JP/»«/. quovideturrefpexifleadilla Hcrodoti,in Polymnia: 

>(^ oivt^icc i Tu, T>ictoTU. i7n<nciiuTi /3iM» , ^i><i }^' o %«^ tw 

tpi^etiu, 'Epi^etu^. ] Stoicus fuit natus HierapDli Phrygias , cuius qui- 
dem morum & vir^ tanta fuit admiratio,vt lucerna cius fidliiis 
tribus drachmarum milibus penderetur.Circunfcrtur eius no- 
mine Enchiridion multis paradoxisrefertiffimum, quodeius 
auditori Arriano tribuitur : continet libelius ille quafdam di- 
putaciones admodum vtiles & fuccindlasad pcrturbationes 
animi cohibendas. 

lUtcitis abfquetenere manus.^jld cft tenere manus abs illicitis, 
nam abfque,hic non cft vna didlio,fed du2,conflataE ex priepo- 
fitione abs, & copulatiua , que , nc quis fallatur. Suadet itaque 
continendas t([e manus ab iilicitis,notum hoc, 

Efi virtusypUcitif abfiinutffe bonis. 
Cui non male conuenit Ciceronis illud Offic.i . Bene Pericles, 
cum haberec collcgam in praztura Sophoclem poetam , hique 
de communi olHcio conueniftcnt , & cafu formofus puer pras- 
terirct.dixifretque Sophocles : O puerum pulchrum,Pcriclesac 
cnim praJtorem,SophocIcs,decet non folum manus,fed etiam 
oculos abftinentes habere. 
TMtifym- Sic ducu iw^f r;«,e^<:.]Aegyptij cum indicarent homine mo- 
bolo quid deftum , & qui facile poflet a male fadis auerti , taurum gcnu | 
finifict- dextro ligatum piirgebant. Si cnim dextro genu conftringatur, 
*"" manfuetum fe pr3Ebct,& vincula confcquentcm.Picrius eodem ■ 

ib.3. ' \ 

Po/>/«€.]Poples,gcnu eft curuatura , pars gcnu oppofita. Lu«| 
canus: — — • — nijlpoplite lapfo l 

Vltimfi curuatiprocederet vngula tauri. ^ 

In 



Jw, 



E M B L E M A T A. 



^19 



In adulari ncfcientcm. 

EmBLEMA XXXV. 




S c I R E CHpl^ dGminos totiei cur Tfoeffoills o'nz 

Afutet, (^ vt vdrios qu^rat habere duces: 
Nefcit aduUri, ctticjnamve ohtrudere ^iilpum: 

Regia cjuem rnorern Principu omms hahet. 
^ed veluti ingcnuw Conipes, dorfo exctttit omnem, 

QuX moderari ipfum ncfiat FJippoco7nony 
JSfecfiHire xamen dorninofvs : vltiofola ej}, 

1)uraferHm vt iubeatferre litpata magis. 

EX Vlpiano Demofthenis interprete , hirtoriam primi hiv ^*-« ^ 
ius diftichi petitam fnfpicor. Verba e'us non piget adlcri- ^'^^mi^h^ 



Ko ANDREiE ALCIATI 

jiT7«Ao) , (c" ^cn^SkTv; 77 0« yT9tf:9 y fifn^f^-^eufp «5 tnjfij!j(ef,^av 
T (piXiZTTnv. ii-TU eAfiiiv c^ijv;^ e|eS«A£ tk? kX<£jK^tiA (i/K '^ iv 
^dUfVlhf. ^ UZJi^ T8TK ^'g/<K «f/TE^ o/u^AoyKvTe? o< 95T?«A»< , JV- 
cl))(^ai7 ctJUTU vifii^ 7ra^o-tcf ^ ret >^i?yt^7n* rk Mi ^ Xiv^uv 
(c" T? «J52^5. «'Hfri ^T?«XoJ iyO^<t3->3(reM' , I) ^SJlg^ 7» T teintet 
^•n<eAoy 0.7K , a.7n<^v i:pivivuf rzsc* tIw ftyioaa». t) cti cv tu TnXt^ 
'TevwYienxKu TnXtfiUf cv ouuty^ ti) Tm^riW ati uilwcci^ejf <Slf9s 
XxKltoUfASnm fiiTtrei^ewqpi Uf ^))3iv o ^HKvSihi^,. id eft, Aleuas 
quidam cx Herculis familia Thcflalus , tyrannidc inThefTalia 
potitus cft:deinde huiusctiam liberi.Qu.am cumThcfTallincc 
ferre pofrent,& quo fc veutcrcnt,non haberent , Philippi opem 
pctierunt. Is cum venifTet , Aleuadas tyrannos expulit. Cuius 
beneficij nominc gratum fuum animura declaraturi, vfumfru- 
£Vum Pagafarum , portoriorum item ac mercatuum vedigah^a 
illi concefTerunt.Perfidi aute exiflimati funt,vel proptcr Thcf- 
falum lafoncm, quem Medese fregifTe fidem conflat , vel quia 
bello Peloponnefiaco, cum vtraqueacics iam flaret in procin- 
£lu,ab Athenienfibus ad Lacedsmonios dcfecerunt,vt aitThu- 
cydides.Hadtenus Vlpian.Innafcitur autem plerunque popula- 
ris rebeIlio,vel ob iniquam magiftratusadminiftrationem, vel 
intolerabilem Principum tyrannidem. Accidit enim plcrun- 
que principi rerum gerendarum impcrito , quod equifoni, qui 
dum equum alioqHi violentum moderari nefciat , nec ciim fit 
opus aut freno , vt fifliat , aut calcaribus , vt incitet ad curfum, 
aut modum teneat , excutitur facillime , fequc ex cius manu 
cquus cximit : Eodcm modo Princeps importunus , & in fno 
plus ajquo fajuiens,vel ctiam omnino regni adminiftradipror- 
fus ignarusjvulgi animos in fe commouct. Eam ob caufam di- 
Ejititaftii cebat Arif^ippus bene ceffurum Regi & Principi . fi cquitandi 
feritta qua arte primum teneret:etenim fi alias difcipltnas difcerer,id qui 
ratient tn j^j^ hominum opera & vigiliis eflici , qui tamen faEpenumerc 
^"""^ verura dicerc ne quidem^audent , vt quod fciunt odiofum til. 
' principibus , qui cum deliquerint , argui noiunt : at equitand 
peritiam Piinceps no modo ex hominibus,fed ex equo didice- 
rit,qui adulari nefciat,vt homo, ncc certe blandiri, vt parafitus 
aut fcurra. Si enim vel ipfe Princeps equum, vt decet , non re - 
xerit, crratum flatim enuus vindicabit, fuumque fefforem qui- 
cunque fit,deiiciet.Serio itaque prius ars hxc addifcenda prin- 
cipi , aut fefe indignum reputet , qui in tanto dignitatis gradu 

fcdenti. 



EMBLEMATA. i€i 

ledcat. Quod praeceptum alicubi a Plutarcho literis configna- 
tum memini ad hunc fermc fenfum : Qui cquos domant , iis 
Brimumadblandiuntur,acmolliflimetra6lant, vt afluefcant 
frcnorficpopularis multitudo lenirate retinenda & excipienda 
ci qui diu in pacc regere cupiat. Huc refpicir grauiter diclum Scipitnit 
aScipionc Africano maiore, quo , regi Antiocho pacem cum "rdau 
Romanis inire cupicnti exprobrauit>non cfl^e tempus quando- ""'^' 
quidcm rex ipfe perpeflus eflet lupatum &: hippocomonem, 
Quo etiam Stobari ea pertinent,qua' retulit ex Epi<fVcto,rcrm. 
44.Quuemadmodum,ait,bonus equorum domitor non bonos 
lantum pullos alit, fcroccs aute famelicos valere iubet,fcd am- 
bos ex a:quo nutrit, magis vero caftigat alterum,&cogit fimi- 
lcm ficri meliori : fic vir prouidus, & ciuilis facultatis peritus, 
bonos ciues beneficiis demereri , malos autem non continuo 
perdere conatur : fcdde alimento quidem minus ci profpicieti 
inftituct vcro, & vrgebiteuiri vehemcntius qui rationi & legi 
obftiterit. Plutarch, initio Dc inftitutione liberaIi:Qui equi a 
primisbenedomiti annis fuis nonobfequuntur fefloribusjQui 
autem indomiti perftat, nonnc ceruice durillimi,& animis fe- 
roces euaferunt J Idem De difcrimine adulatoris & amici, ex 
Carneade ait.Diuitum & regum filios nihil rede neque bene CarneAdii 
<lifcerc,pra:terquam cquitare:quod his aflentetur prxceptor in apafhthe^- 
cxercitatione literarum, femper ea probans qux puer admife- ^** 
rit,cedens ac fubmittcns ieic plus quam par eft. Certiflimum 
cnim cft, ficpe ab equo felforem deiici ,qui equitandi fuerit 
ignarus. Hscfere Plutarch. Grasca ftudiofis pene omnibus ad 
manum cfle fcio:itaque hic confifto. Ncc vero hic tranfilire 
poflum,equ;-im redle cum populo,non quouis,fed ferocienti,& 
qui nifl difficultcr freno pareat,feflbrem cum principe compa- 
rari. Didici enimfrcnato equo hieroglyphice hominem defi- 
gnari ferocem quidem & animo inuido, fed qui tamen obfe- 
quatur rationi. Eft enim cquus,animal ferox & fiiperbum, {qq 
quod hominis leges fubeat,& quas non cgrcdiatur,vbi paulu- 
lum afrueuerit i vt quod ait Horatius, 

Non equitem dorfe,nonfiemim depellat ah ore» 
Sic Virgilius in Georgic. 

Sedtamen ijdem olim cutru fuccedere fueti 

§luadrupedesy^ fiena iu^o concordiaferre. 
Idipfum & obferuatur in Carthaginis hiftoria : cuni ehim vr- 
bis fundamenta iacerentur, caput acris equi repertum,3c hinc 
gentcro forc bello egrcgiam prxmonftratum eft:cuius ofknti 

1« 



[■ 



Ut ANDREit ALCIATI 

ca fignificatio fuit,facilcrTi vidVa per fccula gentem. Addam 8c 

hoc, apud Oniiocritas& romniorum coniedorcsicaput cqui, 

afinijfanis, fi in ioninis appaiiiciit, fcruitutcm lignificari. De 

quibus iam iatis. Nuncad hiftonam redeo,quam me non l\z- 

tim cilc nadlum fatcor,fcd pene aliud agcns tandem repcriffe. 

Cum enim iam horum commcntariorum.non quidcm pcrpo- 

liendorum.lcd lcribcndorum me latietas aliqua tandcm cape- 

rct.quippeqm adihidiagrauiora fcUinarcm mihiquepcrmul- 

ranondum latisfaccri.'nr,quod omnino, ficut mihi propofue- 

ram in-.tio.confiiium ^udloris detexillc non vidcrer,maximcc]j 

trium vcl .]uatuor EmbIcmaton.&: huius ipfms in primis,.op- 

portunc dc iis vcibafacicnn mihi,& Itudia humaniratis rcco- 

lcnti ( tres afitcannoi.ni falloi^vnacum virododliflimo Ro- 

BtRTo VvEDio, Tornodorcnfi Glareani Loriti quoa- 

dam auditorc,qui pcr fcptennium hac in AcademiaPanfienii 

diligentcr & crudite docuit } mihi venit in mentc,quod aliud. 

Locus e agens ab homine amico acceperam, huius Emblcmatis origi- 

J)t,dor.St- j^^j^^ Yidcri hqulbm cx Diod.SicuU.lib. i^.ad annumPhilip.4. 

Sic cmm penc Diodorus:Alcxandrum Phcreum tyrannum in- 

terfecerur Thebc vxor ciufque fratres Lycophron &;Tiiiphon: 

qua ex rc fibi gratiam popularem pepererut.Hi tamcn in aper-r 

tamtyrannidem prolapfj, fa:uitia tantamexercuerunt, vt Prin- 

cipes Aleuadx iu Thcilalia nobililhmi in eos coniurarmr. 

Quod vcro id per fc non pollent, Philippum Maccdonium in 

fui auxilium aduocaruntrqui profedhis in Thcflaliam,tyrannis 

dcui£lis libertarcm huic populo.rcftituit. 

Ohtrudere ^M"/^ ^''^0 Regio Theifalica,id eil^ipfaThefTalia. 

palpum. Ohftudcrc pnLvut' ] Prouerb Plautinum , pro eoquod eft, 

^ ^rte doloquc fallere fiue adulari.Hinc Palpones dicuntur adu- 

latore.s. Tiandatio abequifonibas,qui rcfraftariis equis vel 

. . manuuraplaufu,veUingux palpobladirifolent.Lege GbiUad. 

al*T(finL- ^'^'^ qunn imritn Hrtncrpa.] Occurrit cxemplum Gonitan- 

tanbM per ^^^^ ManalTiSjde Impcratore Michaele abaflentatoribus mifere 

dni. pcrdito:In fabulis c(l(inquit ille.) vqn^corem illum Adxonem 

a rabidis canibus pro fera dilaniatum:fic certc cum Michaclem 

ftipaffcnt aflentatores quidam improbi, eftcminati. omninoqi 

male feriati.in quod exitium miferum, in quam malorum ler- 

nam eum non conieccrunt? Curtius lib.8.Non deerat talia c6- 

tupifccti pcrniciofa adulatio,perpetuum malum Regum, quo- 

runi opcs farpius aflentatio.quam hoftis eucrtit. Paterculus z. 

diftorix Rom. Dc nepote Augufti Caio:Ncc dcfuit- conuerfa- 

tio 



L M B L E M A T A. 1^3 

60 bominum vitia eius aflenrarione alcntium,etenim fcmper 
magn2e forrunx coraes adeft adulatio. 

Sonipes.] Equus velox & fuperbus,a foniru pedum fic diclus. Stnipes, 

Htpp^dTro' .] Ab ecjuis ornandis feu componendisjVt eriam ^^PP"^'' 
Hippocomius ab equis inftruendis fiicaro colore, robur inani '"'"* 
fagina menricntibus, ait Quintil. & Alciat. uoftcr Corament. 
in tres pofteriores lib.Codic. 

Nec fiurrsratnfu i9"itm.feiA^ Clcmentia principem maxi- ClemmtU 
mc decet, nihilque debet ciTc ab co tam alienum, quam nimia /"■»""/'»• 
ccnfurarfeuetitasiquod fi cog-mt iura & lcges infacinoro- 
fum alic]uando ia:uire,id elficere dcbentjnon quidem perfona:, 
fed vitij odio. . 

Ltipata. ] Freoa afpcrrima, quibus equus ferocior coercetur, ^ 
a lupinis dencibus ita nominapa , qui dcntes insequalcs funt. 
Ouid. i.Amorum: 

Afptr .qutt^ duri^ cmttmUmr «r« lupatii. 
Claudian.i. de raptuProferpinaj: 

TcrrHtt orbif e.^juos p-effs pArerc lupatU. 
Et Paocgyricade Probini & Olybrij confulatu: 

r~ Ittg.i ferreif necitt 

drijfpecleSf rigtii<q. docei farufr: lupatU, 

l 1 




164. 



ANDREit. ALCIATI 



Obdurandum aducrfus vrgentia. 



E M B L t M A XXXVI. 




Nititnr in pondm palwa,^^ confiirgit in arcum, 
Qjio maais ci^ premitnrjjoc moje tollit onm: 

Fert QT odoratas bellaria dukia. ^LmdeSy 
Q^ts menfa^ imerprimm habeiur honos» 

I puer,^ rcptans ramis has collige : mevtis 
^ui^ con^antis ertt^prs.mia dignaferet. 



OCcafione palmx arboris, quae ponderc prefla non flecti- 
cur/ed attollitur,& cuius ruaui/Timi fruclus , ncmpe da- 
ftylijcum voluptate fccundis mcnfis apponuntur : ad laborum 
& diificultatum perpeiTionem fit adhorcatio,ex<]ua ncmpc fi- 
mus vtilitatem aliquam no minimam capturi.Locus (t(e. mihi 

ofFcrt 



»4- 



E M B L E M A T A. 1^5 

ofFett Phornnti Grarci fcripcoris , qui ait : Mufas ex veterum Thimuti 
iententia coronari palma, ob nominis (imilitudinera, eo quod ^^"*' 
Phccnices primi credantur littetas inuenifle. Probabilior au- 
tem rario cll,qua: ab eo fumitur, qubd planta haic tenellafit, 
cju6dbencfica,c]u6d perpetuo virens. Aibor hasc difficulrer 
fcanditur,fru6lufque rcferc fuaues admodum.vt non ab rc Mu- 
{x coronis vtantur epalma confcdis.Grarca (i quis malit, ap- 
ponam : s-£<?(!fcf otcwTSM ^e ^o«v«x« , a§ fd^ rtva vtfil^isiri , s^Ia 
T&M ou.A/¥VjfiieM> -, ^zii rai (potviKa/y hKHt <<ufjj'^1« ftTg rk 
^KfAfj^e^cCyUs ^i i^Xoyarifov \<n y2>lg. ro ^v(f:ifer j^ «^/jgytj 
y^ ctHt^uoy^y^ hjircu/uoctro}!^}^ '/Ay»v^^9r»)' ri ^vt5. Nullus 
ell certe , qui erudicionis aut fama: laudem maximam alTequi 
poflir , nifi priraum graucs & moleftos labores pertulcrit. Id 
velim fymbolum bene natis adolefcentibus proponi , qui aii- 
quando ihidiorum liberalium difficultate non minimum dc- 
tcrreptur. Si enim fruftum maximum litcrarum, cogitationc Studitfi 
intimoque fenfu deguftarcnt>hac vna grata boni fpe,molen:ias '^'^""'fnf»^ 
quantumuisacerbas deuorarent. Sane rebus inagendis propo- ^ ^ /' 
fita fefnper debec elle conftantia,qux fit scrumna: cuiufuis fir- 
miilimum condimentum. Ad id explicandum palmam propo- p^/^^ 
nicjcui (i pondera magna imponas,ac ram grauiter vrgeas r»r4. 
& onereSjVt oneris magnitudo fuftineri nequeat , non deor- 
fum illa ccdic,nec intra fie6litur,fed aduerfus pondus refurgir, 
& furfum nicitur. Idcirco in ccrraminibus fuiife vicloria: fignii 
quamplurimi prodidere,hincvulgatumadagium,PaImam fer- 
rc.Vide Gellium lib.^.c.^.ex Plutarch.S.Sympofiac.&Plin.i^. 
cap.4Z. Conftantia^exempla Val.Max.habetlib.^.cap.S. 

OdorntasgUndcs.'] Odoriferos dadlylos. 

BelUrin dulcia'\ TiiUfjfopiot^ vel t^cf^-!^f^<t : funtque omnia '^*^**^*'* 
ca qua; fecundis menfis apponi folent. Geilius lib.i^.cap.ir . 
Locus eft elegans apud loan. Salifberienfem ( audtorem qui- 
dcm non ineptum,& quem non sgre inter optimos forcaffe 
haberemus,fi meliore lirculo floruilTec } in Polycracico lib.8. 
cap.7. Significanc bcliaria, aic ,omne genusmenfas fecundas, 
quoniam ibi folenc apponi qusepulchriora fon: &: delicaciora, 
Vcicur autem hoc nomine M.Varro: Beilaria,inqu''t.ea*maxi- 
mc mellita funt,qux mellita non funt. Qu.od forte e6 referri 
potcrt , quod vtenti grariora funt ea C[ux ncceftitas appetic, 
quam quas irritatio gulje inucnit , ha:c ille. Addam & locum 
- Arnobij aduerf gentes lib.7. nam &: his verbisbcUaria fignifi- 
cac. Pulmencorum variecacibus, aic, afficiuncur Dij cxlices, vc 



166 ANDREiE ALCIATI 

fieri mos cfl poft cocnarum ditium & locuplctum faginasrfrir- 
ftilla hasc paruula pro fuauibus raateolis fumunt , non quibus 
famcm fcdent , fcd vt palatis admoucant otium ,fe<]uc ipfos 
plenx appctitu voracitatis inftigcnt. Scd vcrcor ne quis haec 
prxtcr rcm congella dicat. 

Mtn.fis i-^rpr.] A'ta^9(pi„ pro intcr menfis. 

R-ipta^s.'] Nitcns& confcendens, /ttsToe^og^. 

Me;7tiscjui cjnjianiui fnr,^Y.] r>6J.w>!,qu2C complcftitut to- 
tius Emblcmatis fentcntiam. Eam illulUcmus licet excmplo 
nobiii , vt Emblcma pcr fc quidem lepidum, acceifionc qua- 
dam fiat illuftrius. Admirabilis Q^ Fabij Maximi*conftantia 
omni laudationc fuperior venit in mentem. Iscum pccuniam 
pro captiuis Annibali numerafTe:, fraudatus ea publice, tacuit: 
vc cnim parcncibus,lic ncquc patrias cominuni parcnti putabat 
cfle aliqua occafione fucccnfendum.Cimi libi didatori magi- 
ftrum equitum Miriurium iure impcrij fenatus aequauit,quan- 
quam queri polfet ,filuit tamcn. Multis iniuriis, concumcliis, 
probris laceiritus, in eodem anmii habitu permanfit. In bello 
o-ercndo prouidus, rumorcs qui de fe temerc a fuis fpargeban- 
tur, quod cum iVnuibale iuueniliter exultantc non confcrerct 
manus,aut contcmpfit auc clulir, adeo vt fc inuidlum aduerfus 
iram,fpcm,metumquc pr.^ftitcrit.Dignus crgo non vna palma 
Pabius , qui nifi fe imprimis fuofque forcitudinc inuidoque 
robore animi vicilfet , Annibalcra potentinimum hoitcra vix 
criam pugnando rctudiirct. 

Omnia * 




E M B L E M A T A. 



t^7 



Omnia mea itiecum porro. 

E M~B LEMA XXX Y II, 




H V N N V s inbps, ScythictqHe miferrimm accoJa Pomit 

T^mperfetm liuida mer/ihragelu: 
Qm.Cererts non nouit opes^necdona Ly£i, 

Et pretiofa tamenfiragHlafempe*- haUt. 
Nam murindi illHmperHnngunt vndlque pelles: 

Luminafola patenti CAtera opertm agit. 
Slc furem haud metuit.Jic ventos tem?nt i^ imhres, 

TutHs apudque viros, tmus apudque Deos, 

EMblcma hoc a luftino niftorico petitum cCCe , facile qni- 
uis intelliget,qui Scycharum defcriptioncm, quam retuli; 

L 4 



158 ANDREit ALCIATI 

Loeus e ille lib.t.cuoluerit:Sic enim : Scythis inter fc fincs nulli:ncquc 

lufiin» Hi- cnim agrum coluut, nec domus illis vlla,aut tcftum, aut fcdcs 

fiorUo. ^^^ armcnta & pccora fcmpcr pafcentibus, & pcr incultas foli- 

tudines crrare tblitis. Vxorcs liberofquc fecum in plauftris vc- 

hunt : quibus, coriis imbiium hycmifquc caufa teftis , pro do- 

mibus vcuntur. luftitia gentis ingeniis cultajnoh legibus. Nul- 

lum fcelus apud cos furto giauius:quippc (ine tcdo munimen- 

toquc pccora & armcnca habcntibus,quid faluum e{Ict,(i fura- 

ri liceret ? A'ai;j:ii ^ arg<;ntum pcrinde afpernantur, ac reliqui 

aioitaicsappctunr. La^c &: meile vefcuntur. Lanx iis vfus ac 

vcltium i«niotus : &: quanquam continuis frigoribus vtantur, 

pcliibus tamen fcrinis aut murinis veiliuntur.Harc contincntia 

illis morum quoque iuititiam dcdit , nihil alicnum concupi- 

fccncibus. Quippe diuitiarum cupido ibi eft,vbi & vfus. Atquc 

vtinam rcliquis morcalibus fimilis moderatio & abftinentia 

alieni forcr. Profedo non bellorum tantum per omnia faccula 

terris omnibas conEinuarctur:nequc plus hominum fcrrum & 

arma^quam naturalis facorum conditio raperct. Prorfus vt ad- 

mirabilc vidcatui hoc illis naturam dare , quod Grasci longua 

fapientum dodrina , prxccpdfquc Philofophorum confequi 

nequ^untjcultoftjue mores inculcarbarbariae collationc fupera- 

ri:caQt6 plus iii iilis proficit viciorum ignoratio , quanto in iis 

cogmtio-virmris. Ec hxc quidcm luftinus. Qjicm locum inte- 

grum,quiapulcherrimus ci},al'cribere malui,quam truncatum. 

Hinc etiatn Akiatus, vt opinor,tnateriam uaxit Emblematis, 

'BisntU d- vti iamdixi:cuius epigraphe,Ow»w w^^i^wffw^^/^or/o.cxapoph- 

fephthi- thegmatc Bianris , fententiam complcditur , & quaii animam 

gntA. ingcnioiipidurajquamlubiecitoculis. Eavero fignificatuiv 

^nimutah aiumum hominis pcnderc non deberc cx his qux caduca funt 

$xtcrr.u S:forcuica,vcpocequxroIlicitudines & cruciatusinnumera- 

mmime ^jj^.^ paiiancfed ea tanciim dcbere clfe facis,qua: bcnigna nacu- 

ftndtns, rQ fic elaro^itajvcl qux ab ingenio proficifcuntur. Vel intclligit 

TAupfrtM paupcrcacem vbicunque cerA-arum ( etiamii ab omnibus penc 

vA»5«* tu- mifcrrima ccnreacurjeOL tutam & lecuram. Quam ad rem dc- 

ta. fcribic Hunni Scythici hominis cxterorum iudicio paupcrri- 

mi conditioncm,vc cx co concludatjtutioresciTc opes & facuP 

D^nripti» tates qux nobis infun:,quam qux pctuntur aliundc.Gcnus hoc 

IfunntrH. hominum iic delcribi ab hiiloricis recencioribus animaducr- 

to,ne vel rainimum itudiofi hxrea|#c.Pannones initio eam ter- 

ram tenucrunr,Pxones olim didi : inde Hunni habuerc , geng 

ScYthica. MoxGotthicx infulis Occani Gcrmanici profcdlu 

^ poil 



E M B L E M A T A. iS^ 

poft Gotthos Longobardij nouiffime Hungari ex alia Hunga- 
ria Scythica cgrcflj,qux no longe a Tanais ortu extatj& Inibri 
hodie dicitur : mifera adhuc rcgio,vtpotc quas iii fub ccclo fri- 
gidiflimo,Duci Mofcouix tributariamon tamcn aurum,argen- 
tiimve , quibus omnino carent,fed pretiofas animalium pellcs 
fabellorum fcifmorumque pendunt homines. Non arant , non 
ferunc , ncque panes conficiunt rferarum carnibus & pifcibus 
vcfcuntur : aquam potant,fub cuguriis exvirgultis contcxtis 
intcr denfas fiiuas humilcs habitant, vnde fic, vt homincs fyl- 
ueftribus feris commorantes , vcftimentis fc non laneis neque 
liacis induant , fed pellibus nuper aut lupo , aut ceruo , vrfoTC 
detradlis. Nullius ipfis aut aiu:i,aut argcnti vfus : lac & mcl in 
cibatu frequens : contra frigora & rigores ferinis pellibus mu- 
rinifque corpora communibant^Facile huc poftem aggcrcrc 
nobilem eiufdem gcntis defcripm)nem ex 4j. Ammiani Mar- 
€ellini,ab initio fere,fed ftudiofos admonuifte fat cft. 

Accola.'] IncoIa,qui aduentitius terram colat, 

Vtlui perpetuo gelu.] Vrere etiam frigoris cft. Virg.i.Gcorg. Vrtrt», 

Bore&penetrfibilefrigtts adurit, 

Et Lucanus: 

Vrebfint montana, niues. \ 
Sic Ouidius 3. Triftium, eleg.i. 

Plurima mepehgo terra^ue pericula pajjum 
Vsifn ah afftduo frigore pontHi habet. 
Eodem Iib.cleg.4. 

asiriBo terraperuffagelu. 

Scd&Paftor.i. 

Vos date perpetuos tenerli fementihm auclw^ 
Ne noua pergelidoi terrajit vsia nines. 
Quanquam tamen verbum iftud , Vrere , pro moleftiam cxhl- 
berc,accipi mctaphoric6s,& quidem non rar6,palam eft. Cor- 
nel.Tacitus |ib.i 3. Ambufti mukorum artus vi frigoris.&Fc- 
ftus Pompeius lib.i4.ak,primum nomen inde accepiffe frigus, 
quod frudus nempe ac virgulta perurat. 

Qui Cereris nonnouit opes. ] Qui vfum pan.is atque vini non 
habct.Sic Marceljiiniiisiii fua>ita:vifu funt afperi,vt neque igni, 
neque faporacis jndigeant cibis, fed radicibus herbarum agre- 
ftium.,& femicruda cuiufuis pecoris carnevefcantur. 

Ly</.] Bacchi,id eft, vini , ^ 5" >««» fic dicVi, quod homi- Baeckm 
num membra & animos diiroIuar,vti norunt omnes. lj*m. 

itrp.gnla.'] VeftimeDta,pallia,pro lc<ftorum opertoriis, alias. Stragnl^ 



J79 • ANDRE /E ALCiATl 

Murinapefles. ] E muriuhi pellibiis. Ammiaii. Marcell. ficr 
Indamencisopcrmiu iinccis, vcl cxpcllibut. fyluetl:riiim mu* 
rium conraicuiacis. Tncc aha illis domcitica veilis cll; , alia fo- 
renfis : Icd lemcl obfoleci coioris ruaica coilo inlcrra non aucc 
dcponitur auc mutacur , quim diu.cirna carie in pannulos de- 
fluxit defraltara. Hxcillc. Seneca in epiOolis mcmimt pelli- 
cularum vulpium &c murium, quar ad arcendum frigus compa- 
rata^elllnt. Has Armclmos acque Zibcllinos quidam purant, 
fcd nondum fcio m\ reiflc, 

Sicfurtjn hattd weinit,^c.'] Sic fane nemo poteft rion bcatii- 
fimus efle , qui cll totus aptus ex fcfe , iiuique in fe vno ponic 
omnia : cui autcm fpes oranis & ratio & cogitacio pendet cx 
fbrcuna,huic mhil pocefl: cfTc ccrci , nihilque quodexploracum 
habcar, permanfurum fibi,ne vnum quidem diera, ait M. TuU 
iius.Hucpcrtinent qujeSen^difputatepift.i^.quo locicom- 
paiiatforcunaj&^odrina; bona. Circunfpiciendum nobis eft 
quomodo a vulgo cuci efle pofllmus. Primiim nihil inde con- 
cupifcamus : rixa efl incer compecitores. Deinde nihil habea- 
rhus quod cum magno cmolumento infldiantis eripi pofllt; 
quam minimum flt in tuo corpore fpoliorum. Nemo ad hu- 
pianum fanguinem propter ipfum vcnic , auc admodum pauci: 
plures compucant quam oderint. Nudum latro tranfraittit: 
etiam in obfefla viapauperipax ePr. Ad philofophiam crgo 
confugiendum : Ha; litera: non dico apud bonos, fed apud me* 
diocritcr malos,infularum loco fant,&c. 

Concordi;^ 




E M B L E M A T A. 



xyi 



ConcordisE fymbolumi 



EmBLEMA XXXVIII, 




C o R N I c V M mira imerfe CQncordia vit(& efl, 
AdHtHaj^atque illis intemeratafides, 

Hinc vo/iicre! hdtcfceptragerHnty cjHodfcilicet omiies 
Confenfii popidi fiantque ctdnntqHe dnces: 

Qiiejnp de medio toHas, difco^dij pr^ceps 
u^J.HoUty (^fecHm reaia fata trahit. 



PRincipibus & Rcgibus hxc vna & prima efle cura debec , vt: TUbk can- 
pcpuli concordia cucencur,oi-nncmq; motuu& fedicionum '^"'^)'» frin 
«iiiras pra:cidar,{i ruu ftacum cranquillii & rccnrum elTc velinr^ *'^* »«"/■' 



t7t ANDKE/E ALCIATl 

Quam concordiam & confcnrum legix potelU^is conrciuatri- 
cc hicpioponit <rjt^to>.iy.a!; , adhibica cornicum quaj fceptrum 
fuflincnt imagine. Ma>:ima itaque cicbct eire Regum prudcn- 
tia& moderatio in eorum quibus prxfunt, amorc touendo , & 
modis omnibus perfcqucndo, {\ mouo libi bcnc vclint clfe c6- 
fultum. Meminillc (\ quidcm dcbcnt impcrium fuum pcdcre a 
populari confenfu. cVuod ne fit molelhim cxcmplis hinc inde 
conqui(itisconfirmarc,tantummed6 rcpetam qu<^* audlor ipfe- 
met inl.i ^.Comment.De verbor.figniHc.attulitjPrincipiore- 
lum omnium,inquit,non diuina iullionc, fed cx populi cofen- 
Locui tx fu icgcs alliunpti lunt : quod & poft Romani imperij occalum 
^laate, fcruacum fuit,cum Carolus Magnus a populo Romano Augu- 
ftus eledus e(I, &: aPontiiicc Leone iacro oleo inun6lus:quod 
ius populi hodie Grcgoriana legc in feptem Germanis Pnma- 
tcs traflatum efl:. Sic & Franci Chilperico eic<^o , quod regno 
non ellct idoneus,Pipinum , 7reu/Ki>^%xJ confilio inhlYitucinnt. 
Etciim Pipini prolesamaioribus dcgcneraflct, rurlus Odone> 
mox eius fratrem Robcrtum, & deinde Roberti ncpotem Hu- 
goncm ad fummum fafligium euexcrunt.Is Hugo cft,qui vul- 
go Capetusdicebatur,vnde oriundi funt qui ctiamFrancorum 
rebus modeiantur. Et quod de ma^imus hifce Rcgibus.nimira 
Romano & Franco,diftum cft.idcm & in inferioribus obfcrua- 
tum fuiire,quihifl:oricos legerit,deprehendet, vt mcrito ccnfea 
diuina Icgc eum iuflum Principem circ, qui c% populi cofenfu 
rcgnet,quod & Ariftotcles tradit : qui vcro inuitis dominetur, 
cum tyiannii cflc. Vnde cum magna regna non ex fubdicorum 
confenfu, fcd per violentiam primo confl:ituta fint , merito D. 
Aug.dc ciuit. Dci ^.magna latrocinia eiTc dixit, addufto ctiam 
piratajcuiufdamcxemplo, qui comprehenfus,&ante Alexan- 
drum Magnum addudlus , ciim interrogaretur qua caufa marc 
haberct infcftum=Qu.id tibi,inquit, vt orbcm tcrrarum habcas 
infcftum ? fed quia id ego exiguo nauigio facio,latro vocor:tu 
quia magna claife , Imperator. Hadcnus Alciatus. Quoties 
autem vctcrummonumenta percurrimus ,facile obferuamus 
quam fluxa , & momentanca fit Principum potentia , quan- 
qua fublimis & altis nixa tndicibus putetur. Hi enim nifi pre- 
cario , & quafi populari f ufrragio imperant , nempe quorum 
nifi moderacum fit impcrium , quam citiflimecorruit. vtlia- 
nus rcfcrt Thryfum infigncm tyrannum liios adco torfiffe, 
vt legem tulcric , qua ncino ncque priuatim neque publice 
inuiceracolloqui aut mifccre fcrmoncs auderet. Quod cum 

fub 



E M B L E M A T A. I7j 

Vulxiitis moleftiflimum & odiofiflimum efTet , qui nutu oculo- 
rum, manuumcjue geflu-animi renfa cogebantur exprimere, id 
ctia volui: cfTe proh)bicum, vt moleftisedolorem adiicerec in- 
tolerabiiem : quifpiam eorum locum publicu pctiit,qui multis 
lachrymis eff"uiis,alios etiam ad fletum prouocauit. Id cum re- 
fcifTec tyrannus , in forum ftatim venit, quo etiam id fi pofler, 
populo eriperet,flendi ncmpe libercatem, ciues commoti arma 
regiis fatellicibus extorferunt, & fuum tyrannum dc medio fu- 
flulcrunc.Eandem fortuna: mucatione fenfic Amafis ^gypcio- -^^fiik 
f um Rex. Cum enim plerofque cx fuis extremo fupplicio af- J^^^^* 
feciffecalios forcunis fpoliaflet, & in omnes infolentior atque 
fuperbior veniret, imperium eius aliquanto toleratum cft-, do- 
nec Adlifanes ^chiopum Rex in eum irrupiffetitum enim odia 
occulta crupere, cumqi multi ab co defciuifTencregno tandem 
pulfus eri: , terte Diodoro lib. z. Caeteriim Cornices haberi pro Comm 
concordia^ fymbolo t^adunc Orus & Pierius lib. lO. Hiero- 1'*"'^" 
glyph.Iuuenaiis Satyra prima: 

Vt col:turpax,a!^uefiiles, i-icforia.virttt^, 

^luAqiie faltiiato crepitat concordia fiido. 
Quera Satyrici locnmfcio a plerifquenon decornice ( quod 
pro concordix nora hic ftatuimusjled dericonia intelligi.So- 
ient enim ad id Oai<iianum ifluc adducere: 

IpfafiuipUuda^ crepitante ciconia reffro. 
Scd cornicis imago videtur in Fauftinas Augufti nummis cum 
infcriptione c o n c o rd i a. Sceptru auce virga regiam Hie- 
roglophicu regni effe^ex literis facris tradit ide Pierius lib 41. 

MutuKflatqueillis.'] Priores ediciones habent, 

Iriqtte "jicetn niinquam contamvnata fides, 
Quam aurem iequimurjCorrexic Barth. Anulus, vt alios quof- 
dam locos, quos poflea indicabimus. 

G)nod fcilicet omr.es, ^c.'] Huc , ni fanbr, Vi^eftur pcrtinerc 
Horatianum ilkid, Ode 35. Jib.i. 

Iniuriofo ne pedt prorua^ 

Stantem coUimna/n : neu, popidu^ freqnens 

Adarma cejfames, ad nrma 

Concitet, impcritimquefrangat. 
Hic columnae 'nomine,fceptrum Princi^is,ipfin-nque adeo Hfa* 
tum regium, populr, omniumque Rcipub. ordinum concordia 
fandatum fignificatrqtia! niii feruerur,concorclia,omniapefIbm 
cunt.ProindeNazarias panegyriflcs:concordia, fundamentum 
ac radicem 6cij,bonorum ciuium feminarium , quiecis publicx 
rc|ctem appellar. 

Difcordia 



174 ANDRE^ ALCIATI 

T>ifcordia DifrordiaprAceps a.duoUt.'] Di (coidiam Deam colucrc pagani 
^**' homines,(]uam eandcm cum Ate ( de qua poftea) plericjue vo- 

lunt. VideGyrald.Syntag i. 

Regiafata.j Rcgis aut Piincipis mortcm. 



Concordia. 



- EmBLEMA XXXIX. 




I N yellum ctuik ducei ctim Romapararety 
Viribtis & caderet Martia terrafuts: 

Aiosfuit inpartes tttrmis coeuntihtts eafdem,. 
ComurtBoi dextras mutua dona dare. 

Foederis hacjfectes : id hahet Concordi^ fignum, 
Vt (]Uos ittngit amor, iungat c^ ipfa manus. 



Me 



E.MB L E M A T A. J75 

ME doeult Alciatus ipfemet Annotationibus, cjuas inCor Origo hu^ 
ncIiuiTJ Tacitum edidit, vndenam matcriam (umpferit »«<£'"«''«- 
Embiematis, nempe cx eodem TacitoJib.i.& iS.quibus ofte- ^**"' 
<litur dextras concordix (igna vltro citrocjue deftinari ab exer- 
citibus foiitas. Ncc vcro a(pernor,quod librisGenialiu dierum Lit.i.c.19,' 
notat Alexander Ncapc>Iiunus,nempe Marium,cum in Roma- 
nos maxima clade fa^uiret.quos feruare voluit,dcxtra porreda 
aut (alutc data incolumes fecifle : nifi quod ille, fuo more, vel 
multa confingat, ve) auctorem np appellet ex quo aliquid mu- . 
tuetur: Scd .id r.em. Tacitus m libr.i. Annaliuiii. \\>\ de morte Dtxtra 
Gcrraanici af;it:Iuraucrc amicidextrara morientis contingen- /7^»'«'*'^ 
tes, h;c gcftus eit data: ndei Gcrmanico, qua poUicebantur fa- ^ 
mi!iares,eius femortem vlturos.ldem pauIoanteiAb regcPar- 
thcrura Artabano lcgati vencre , miferat amicitiam ac focdus, 
& cupere renouarj dcxtras.Hic focdus renouatum intcr princi- 
pes Germr^nicum & Artabanurn (ignificatur. Occurrit cxera? 
plum Valerij Max. ex lib: ^.cap.^.de Caio Popilio, qui lcgatus 
ad Antiocham miftus , ifque cum prompto animo & amicifli- 
ino vulta dcxtram PopilioporrexiiTct, inuicem ci fuam porrir 
gere noluit, icd tabcllas fcnatufcnnfultum cotincntestradidit, 
cui cum poft aliquara brcuem morafatisfeciffec, Popiliusma- 
iius eius ranquam iocij apprehendit. Ca^far 1, De bello Galli- 
cojtcndcrc manus > pctcnda: pacis iignum fuiffc Gallicum mc- 
morat , vbi de Bellouncis.Item 7. Gergouioru mulieribus, qua; 
peclorenudo prominentes , e muro pailis manibus Romanos 
obteftabantur. Signum item fiiiiredcditionis eodemlib.tradi- 
tur,vbi de Heduis, qui jnanus tendcrc, deditionem lignificare, 
&: proieftis armis mortcm deprecari dicuntur. Peretranlilicra 
qux Iuftin.de Dario moribimio rctulit 1 T.lib.Is enim rcx por- 
jrcdla manuexpirauit , quam vnicura pignus fidei regia: dexte- 
ram fe fcrendam, Alcxandro dare dixic. Sic conqueritur iEneas 
Vitgilian.i.Aeueid. 

Ctir dtxtrg. iuyTfre J(Xtrjim • '■-' -. .--^. ^ 

Ncn daturiQno pcrtinet &c illud ex vndecimo Aeneld. 
Os-fvi»* [xirim,^ dextra^ tendamus inermes. 
Cicero etiam pro Deiotaro : Per dextram ipfam , quam hofpes 
hofpiti porrexifti. Fuit enim & hofpitij fymbolum apud Syros 
& Perfas.Hmc & Romani Principu bene de Rebubl.meritorum 
ftatuas pcdeftres & cqueftres ita cffinxerunt.vt dextra porrecla, 
fidcm in Rcmpubl. oftcndereur.Itaoi in ipfo belli,feu tumultus 
• ^iuilis claftico , ne amici cum inimicis abfque difcriminc pre- 

mc 



17^ ANDREiE ALCIATI 

nicrentur , Interpofitum cft eiufmodi fidei (acramcntum. Hoc 
de fymbolo Pierius lib.j y. 
CwUt, Virihuf ^ caderet,c^c. ] Significat bcllum ciuilc, idque vidc- 
BiliMm, t^r ex Horat.Epod. 1 6.0da imitatusi 
Suis ^ ipfa Roma virihui ruit. 
Itaque confultor illc apud Antiochum Annibal rcbus omnibus 
maturo iudicio perpcnfis ait , Romanos nunquam nifi armis 
fuis vinci poflemecltaliam aliter quam Italicis viribus fubigi. 
Km$ ter^ Uartia terra. ] Roraa,vcl quod fucrit ftudiis afperrima bcili, 
uH^nid. vcl propter Romulum Martis filium, vt fama tulit,fic appclla- 
ta. Ouid.3.Trift.clcg.7. 

Dumque fuis vicirix feptem de montibtu orbem 
Profpiciet domitum Martia Romat legar, 
Martial.y.lib.epigr. 

Pulchrior, ^ maiorquofub duce Martia Roma. • 
Alio quoda loco Martiam turbam , pro Romano populodicit: 

Crede mihi, nimiitm Martia turbafapit, 
Sie Symmachus lib.i. epiftolar. Ab exortu pcnc vrbis Martiac, 



Scilums 




E M B L E M A T A. 



177 



Concordi.i infupcrabilis. 

E M £ J. E M A X L. 




Tergcminos inter pterat concoraia p-atres, 

Xmta^fmtilpietas mjitita^c-r vnm arnor: 
/nnicli humanis vtvirihm,(i7ripla tenerem . 



Re(rna^vno 

o 



diVd ncrninc Cjeyyont*' 



COncoi(jia,vincujam incolumiraris &paciSjtot tantalque i^itec-ror' 
vires habet, vt vi;s: fere cjucat ,ctiain(i pra: leferat nefcio «^'•f- 
quid puiillum aut debiie, ncmpc vbi finguloru habetuf rntio, 
Vtenim lapides quidam infulrc Cy;ladicx'(teile Plinie/integri 
natant in aqua,f a6li conciGunt in fundumtita Refpublicarni- 
fcordiis peftum eunr, & qaam ocviTin-!C col!abuntur:con-cor<ii 
vero pace ligata; manent Sc pcrdarat.C>jJO(i aperte (docifit Sci- ' -7 *'^^ 
lurus ille Scytha,ciuTi moribundus ex telorum falcici^o colli^-^^aTm^ /j-' 
gatQ,i&: pollea foluto muictajii concordiaiii filiis 'comeiftlauit. ^v*^. 

M 



17« ANDREiE ALCIATI 

Eam ob rem ctiam finxcriuit vetercs, Getyoncm fai/fe tricor- 
porem,auttricipitcm,qu6cl vna cum fratribus, quos duos ha- 
bebatjtanto amoic tantaquciide a^uum traduxit, vt ij vno no- 
^er>»n <:«r mine Geryones diccrentur ;ade6que vnicamrcgi animam & 
trictps & voluntatem incllcquanquam cres cirent , communis iadabac 
tfMtfor. opinio,qucd fanc idcm omnino videtur lullino fubfincmlib, 
44. Nec cnim moror, quod ali j id referant ad tres inlulas Hi- 
fpafiix copioriflrmasjduas nempe Balearides & Ebufln , quibus 
imperauit Geryon : fcd neque quod Palaephatas, ad Trinacria, 
ideft ,tricipitiam ciuitacem in Euxmoponto malitconuerte- 
rc,cum hocnihilad noibum in(iitutum pertineat. Cxterum 
aiunt Gcryones ab Hercule vinci nunqllam potuiffc, nifi fepa- 
ratos&: a {<: difiunctos •, ex quo perfpicuum fit,quam firmus & 
inuidlus fit vnanimus illc animorum & voluntatum quaft ne- 
xtis atque confenlus. Vniueifi quippe concordes inuidU , qui 
iinguli dcbileSj&nulliusfunt roboris. Siccnim,vt Philofophi 
loquuntur.vnita virtus valentior efl feipfadifperfa. Lege Pie- 
rium lib.HicroglYph.3 i.cap De tricipitio.Tales fuiffe Molio- 
ncsjaut Molionides obferuo iliquidcm D.Gregorius Nazian- 
zenus.vt hoc obiceradiiciam ,pro commodi fratrum amore, 
verbum Molionides vfurpauit,non iine aliqua piouerbij facie: 
ei MoA*e»io'a/ tj5j o^v5g/<«J5? /eAr» ra '^cwfj^cf, , k? v^itmioc 
trvfi^cfioiiv iyn^e/.T% : Molionidx' ,Homcrici pocmatis miracu- 
lum,quos pcriculorum focietasconiunxit. Plutarch. -ffifi! ^<- 

fyu(fvfii T«c traf^c-i y^vi-.uf HnaitZreti : Non alitcr quami 
l^olionidasillos adaiirancur, quos coalito corporeconcrctos 
fuiirc cxiitimarunt. Hi vaiia corporis molc Augiae Regi Eli- 
dis auxiliarcs, oppiefTi funr ab Hcrculc atquc intcrfedi ,aic 
Pindarus. Interpres Homcri ad lliad. A quatcrnas manus to- 
tidemque oculos iilis tribui a vcteribusadaotat. Horum no- 
mina Euiytus & Crcatus. 

Tergetmr/es.'} Lucrctius hb.y.' 
^iive irh<d-ra. tergimmi ^ueque Geryor.i, t-y. 
Virgil.8. Aencid. 

MHXtn.tis vltor 

T^fgentir.i nece Geryonii Jpoliifque fuperhwi 
jiUuies aeterat. 
dr^onvn- Vno nowine Gitynii.'] Geiyon , vocabulum prifcum a gcra 
da diHui. deriuatii, quod cft aducna,vt interpretaturHieronymus.Nam 
filius Prifci HiarbarNumidoefuit-.crgo aducnicnsclafTe in Hi- 

fpaniam. 



E M B L E M A T A. 



179 



rpaniani,Geryons,id eft,aducna! nomcn habuit. Non poflum 
hoc loco fubticere quod mihi occurrit ex Politicis Plutarchi: 
quo loco monet , eum qui fit infirmo corporis habitu , indu- 
ftrium fihi pro focio dcbcre fumere , vt quondam Nicias La- 
machum. Siquidemproditumeftraemorix his artibus Gc- 
ryoncm admirabilcm fuiirejCjuimultacrura^plurefque manus 
atquc oculos habere dicebatur,vnico tamen animo atq^ue con- 
(liio regni fui fines moderarctur, haecfere Plutarchi. Permulti 
nieraincre huius pegmatis>vt Eunapius 5ardianus audor Grse- 
cus,vita Sophiftarum:Lucianus in Toxari,ipfo extremo p^nc: 
Arrianus de Alexandri geftis lib.t. quo loco fentcntiam reta» 
iit Hccatei de Herculc & Geryonc. 



M 




■•71 -wa «(» 






ANPRjE^ 'AfXCIATI 

' ■''■ '\ <<• ■ - — • — '■ 



'*'''-''^'Vinim ni'hiJ,'dao$ plurimura polTc, 

H M B l ^ M; A X L I . 



•ii 




Laert^ genkiim^genittmquocftie-Ty^eos vnky 
Hac ctr,% exprejjlt Zenalii apta mani'i6. 

Virihm hicpritJht,hkpollet aaiminementid, 
Nec tamen altcrim non egst aJter ope. 

Cum duo comwiFri veninnt .viclorta certa ej}, 
Solum mem hominemydextrave defiitttit. 



ittmitit. 



EMblematishuiustypam obferuo apud Homerum Iliad.*. 
quo loco vna cum Agamcmnonc & Menelao Neftor con- 
fultat de mittcdis cxploratoribus in Troianorum caftra.Kanc 
in fe prouinciam recipit Diomedes animi magni vir, fi tamea 
ci focius aliquis vna profe£larus adiungatur.Eius ha:c verba: 



£ M B L E M A T A; '^i%t 

Avo^av doa-jbS^iay J^ycof ?p«Tov tyfw? eovTx - 'i 

T^e)a>\/y 6cXt\ ^ Ti^ fo^ uv>i^'ku' 'iTrotro ^ »?jM^j 

AU^Ti ol'' t^^oy^A/y iCC(4Ti TS-^O TH C*<>»)0-iV, 

O.zsTTra^ Ki^O'^ 'iy,,fA^v(^ d\' etTn^ n vo»c-r„ 
jC?)t^ei Tl c'l ^^a^uiv Ti ro^-, Ae^1« oixi |K}jrV jv ' 'jkl* Cuj 
Uefior mtmduet cor,gemrofu'.i^^ (immu*y . i-t») rtiifrir.o 

Fonium heflium fubire caMrn^qim prope funt, . •'' ■iiiL 
Troianorurh :fed (i fit a(iqut4 vi¥<HHi mefequatttry "^- 

Maior erit mihifiducio;^ Audddu^ erit 
'Eunttbua vnh imbu^: namque hic ame tUum c(^ifM '. ' ' 
€^(iliter vtilefit :J9lm vero qunne^uatrt intelltgatf 
Tttmen ei tardtor animWff^ confittumimi>ecilIius. , 
Plutarchi dirputatio, qua ciuilem iiominem informati huc fa- 
cit,cum ita dicit : tiv J[' yiti; iyJi^nf , ^Trtpee^vfis ^ "JH f^i^Xn 

<biXoytUs 6 A<oftn'o)j?, 

El fSj/u ^vi 'iTcipot yt x.iX<f(yST' 'tfCouJToi sAfc^, 

nS? efK Weir' O^^o-tio; tya ^HoiO XAio-ift.lu/. 
Cum res aliqua proponitur,magna quidem illa atque iiluftris, 
fed ardua &difficilis,laborum & operis focium tibi amicum 
affumito,vt Diomedes.Quod fi mihialterum adiungi iubetis, 
inquit,qui tandera poflim obliuifci diui Vlyflis ? &c. Eundcm 
Homeri locum Apulcius de dsmonio Socratis vfuipauit, & 
breuibus verbis explicuitsNonne V]ynes,ait ille,cum Diome- 
dc deliguntur, veluti confilium & auxilium , mens & manus, 
animus & gladius ? Nihil egregium,nihilque magnificum per- ConfiHuM 
fici belle potcft,in his potilllmum qua^bellica negotia refpi- "^ '"****' 
ciunt,nifi maturo confilio coniungantur corporis vires, id cft, 
tiifi iuuenum robuftiorum viuacitas , fenum & eorum qui va- 
leant experientia,du£lu regatur.Non enim foliim viribus, auc 
velocitatibus,aut ccleritate corporum res magnx geruntur,fed 
Con(jlio,ratione,fententia. Proinde Sophocles! 

TvaficTj^ fO^ if/jiv Tcoy CV avi^aTmq ^o^o\, 
B»A«/ Tu. eX t\i7r^^ci»y « X-f^* (B^ivog, ■ -■[>->;»•-'' 

Hominumquidemrationibusoperafiunt ac erlutriutitui?: fed ^'r/»^ 
cas rcs confiliaefFecerunt,non manuum robur.Proponitur ali- fjv^fj ,^ 
tem ''kyx.x^ , in quo fint exprellae & mutuo coniun6t*e effi- ^^ ^^,4^ 
|;ies Vlyffis & Diomedis , quorum alter prudentia & confilio, 

M 3; 



I8t ANDREiE ALCIATI 

alter vero firmitate virium commcndabilis. Itaque quantuixi 
profuerit vtriufque induthia , & laudata llfenuitas m beilo 
Troiano,notum cft cxHomero & hiftoricis. Huc Proucrbium 
«$ iyi^,«^rtf «»«§,Vnus vir,nullus vir:quointclligiturquan- 
tumcoferatmutuumawtilium inrcbus arduis,&alioquidiffi- 
cilibus. Huc etiam refcrcndum illud, cLu n h' i%x*>f^"i ^* 
Merctirtui Iliad.Homericx %. Quam ob caufam apud Aegyptios Mercurij 
icminm. gcmini (imulachrum lic effedum confpiciebatur^vt altcrum fc- 
nili eiretvultuvcnerandumjaltcrum,florente iuuenta:vtfigni- 
ficarent eum , qui Reipub. munia obire rice velit , cum animi 
prudentia vires habere dcbcre coniunflas , quod alscrum alte- 
rius cgcat adminiculo. 

Arilloteles 8.Moral.ad Nicomach. «rw» n ^' ?5>j«4«'», ^ 
j^^ vo^crM^ f^ zs-^luj ^u/jxrc^Tipoiy &c. quod pcrrpicuedeclarat 
Saliuftius initio Cacilinarij belli:Diu ma^num inter mortales 
certamcn fuit,vine corporis,an virtute anmii,res militaris ma- 
gis procederet Kam & priulquam incipias,c6fult6,& vbi con- 
fulueris , macure fadlo ell opus, ita vtrumquc per fe indigens, 
alterum alcerius auxilio eget. Lege Plutarch. difputationera 
pulcherrimam, An feni gercn Ja Kcfpubl.fir. Sed occurrit mihi 
. Hcfiodi iftud. 

nAfi^yi» ^^ wXaevu'/ u.iXirviifAe<C^Mv ^"tTnitiKn. id eft, 
Plu^ ayigere pottjl muUirntn tnduitria virts. 
lamque Homericum ex lliad. fA. 

—— IWioyat dt ti if^v a.ju,eivoy. 

Qn\d veroEuripidcum hoc fciens pra^teream ex Phcrniilis ? 

E?.- e\,' ctyii^ ar zrcivi' opu : vel illud ex Heraclidis, 

Hieig ^^ X-^fog «fijvij,- f/^x^- 
h\ id quadrat elogium dc Fauno Aboriginum rege/^uod in i. 
retulit Dionyfius Halicarn. ur/iP fj.iTct t5 ^^Tv.eAn ksH <^w- 
>«T(^: vir & impigcr&: confulcus.De Mithridace ficPatercu- 
lustConfiliis dux,miles manu.Idcm Pacatus panegyrico Theo- 
dofij,dux conhlio, miles excmplo. .9ed placet admodum quod 
fuit memoria: prodicum de La:lio & Scipione, quorum aniici- 
tia non rniaus quam coniilium de rcbiis magnis cclcbrabacur. 
Icaqucqui^oriiE Scipionis inuidebant,dicebateum elle egrc- 
giorum facinorum hi(hionem,nempc Laclium illius collegam 
gcftorum:Scipioncm pra^clara qua:dam gcrcre,lcd Lxlij con/i- 
liis.Tradit luI.Capitolin. Antonium Pium,nec in hj;llicis, ntc 
in ciuilibus negotiis aliquidlhituiire, quam fumpto cum viris 
grauibus confilio , dicebat enmi xquius ciic , vt tot & talium 



EMBLEMATA. 



m 



ihotam cbnfilium fequererur ipfe > quam vt tdt praeclan ho- 
inines ab vnius confilio penderent. 

LaertAgenitum. ] Id eft , Vlyflem Laertas & Anticlcae filium; Vljjjiii 
Hic Rex fuit Ithac^e & Dulichij infularum vir , multifcius , & 
aftutus admodum , cuius llomine Odyflea tota Homeri con- 
fcripta eft. 

Genitum quoque lydeos. ] Diomedem , Tydci & Deiphiles Diomtdeti 
filium, inter Grxcorum duccs fortifiimos inligriem. Zendn, 

Zenalis. ] Quis iile fuctit , adhuc clam me cHe fatcor inge- 
nue. puto equidem nomen effe cuiufdam egregij pidoris , qui 
actatc Alciati non minus celebris fuit,quam Alexandri tempo- 
re Apclles,aut Lyfippus,alter pidorjalter ftatuarius:nifi aliquis 
malit efle nomcn quoddam nditium. 

Solummens hominem,^c.] Confilium viribus defticutum pa- 
rum conduciticontra vero eorporis robur confili j cxpers,facil- 
lime in prxceps ruit. Ifocrates Parasnefi ad Demonic. fUfAm J 

«SAflft-^/fc. ^ rci f^ ^f^Ttc T UoK^ymf iH^c-finei >mTf ^ ^ 4'*''* ' 




tS. 



ANDRE.E ALClx^TI 



I uiuiliima coniieiii noii pofle. 

LM9LB^^kj^,^'^L I I. 




O c 1- A N V s quAmiU4 fjitlpL< pater exciret omftes', 
Ddmibim^H.e omnan (;<irhare Tnrca hiba^: ; 

Non tam en- irntmpes perfracto lirmte, Cafar 
*DHm Ca^olw popilii beUtcafgri^i dahit. 

tficficrd quercti^ fi^mif vadtcihtM adicant^ 
Sicca licet venti concmantfQlia. 

INnuit ea vix confici,aut laberac^ari pofTejqux firmis ha^renr 
rac^icibus , c]ua:t]ue vel longo tcmporis decurfa , vel iiiiigni 
aliqua vircute famam llbi pepcrprunt imraorcalcm. Id autem 
fermetotum mucuatuscrt cx hpigrammate quodam Crina- 
J^pri «? T'a)iilw. 



EMBLEMATA. i8t 

Af^tu, ffrif(ptfiet¥ KcuazcQ/ JufffztMti, 

Apponam loannis Slciciani verfionem,vt tyrunculus facile d«- 
prehcndat , quorfum imitacus iic Akiacus au<5torem Grxcum, 
nec pcrinde ad verbum reddideric , vt fcilicet gratularetur Ca- 
rolo V.Imperatori, cjuiTurcas infigni vi<^oiia profligauit >vt 
mox diccmus. Sicergo Sleidan. 

Oceanu/i mouefit licet omnes vndiqucfiu^u^, 
Etpotet Rhenum I eutona, terra fnum, 

Kon cadet imperium Remi, quo tempore C&pif 
Pnerit, atqucfalus publicafacia reget, 

Sacra Joui qucrrus namfic radicibus hiret, 
Et tamen artdulai huic capit aura comfU, 
Id conucrcitur ingeniose ad celebres illas vi<florias, quas Ger- GermAn»- 
mani Principes de Turcarum exercitu retulerunt. Cum enim ^**^ ^""^ 
Solymmanus trcccntis millibusarmatorum, Vngariamaiori ^^^^ ^^ 
ci parte occupata, Auftriam iplamque Germaniam coto cona- j«r<«. 
tu inuadereftatuifl'c:t, de Vienna, clariflima Auftriae vrbe, obfi- 
denda cogitauit , quod immenfo apparacu circiter Idus Se- 
ptcmb. anno 1 5 ip, aggrcdi conatus eft , cuius minas & impe- 
tum,quanquam maximum, cum Geimani non itaputarent cf- 
fe metuendum, vrbe vndique obfeira,tanta fortitudine reftitc- 
runtjVt Turc2E mulcoties reie(fli,vix ad oppugnationcm velfu- 
ftibus adigi poflent.Sic Turca per menfem integrum continuis 
oppu^nationibus Viennam fruftratentauic , poftridie Id. Odi^ 
re infeda inglorius difceflit , & fugienti fimilis in Thraciam 
rediit,multismillibus ex fuis amiftis. 

Oceanus quamui6,0'c.'] Citatur ex Lucilio: 
' pater optimu diuUm, 
Vt Kepttmus pater. 
Patrem Neptunum,vt hic Oceanum patrem, qui aqnam fignl- 
ficec, a qua cundla oriuncur , dici palam eft , qux dodtrina fuic 
Thalecis.HomeruSjO/jcsa^os r bixri^ ^U^ng Ttun^onriTux.TB^, 
Idem 0Kiou>ivT; Jim 'Jl^jmv > >^ f^vire^ rtj^oiv. maccr Techys 
inqiiam , id eft niare dicicur : vc Placoni prima illa rerum om- 
nium materia : qua ratione Pindarus, «te/ifjv fSJj uhf^ cecinit. 
Simile Virgilianum hoc, 

Oeeantimque patr.rr: rerum. 

Cicero Acadcm.i.Princeps Thales, ynus ex feptem, cui Cc% 

M s 



lU ANDKIJE ALCIATl 

reliquos confenfillc fcrunt, cx aqua dicic conflare omnia. Quc» 
pertinenc eciam Homcnca ifthxc n mukis decantata , quibus 
Oceani patris vbertas iongc latccjucpacensollcnditur, 

Kctf TTvic-ttf x.f»)'»«y i^ ^§e«<tT« 7rw>7K icuan. 
Scd & CaruU.Argonauticis, 

OreAnufqtieDater totum q.*t dmpUcittur orbem, 
Cctarnu Qjiid /i pcr Oceanum patrcm iojt.r.^e^xas intelligamus Tur- 
fat.rijytJy ticum Impcratorem fua celcritatc, fuoqucf vt icaloquar) ho- 
** minum . vel potius mancipiorum cxamine & maudita multi- 

tudinc,toti Europar orbique Chriiliano, vtmagnum&im- 
mcnfum mare csKteris fluuiis bellum indicentem , dudijmque 
minitantem - Occanus deniquc Xjw ixo7jj1(^,'a celeritatc. Vi- 
decur hicalludcreadilludex i. Metamorph. Ouid. vbi loqui* 
tur dc diluuio in tcrras miiTo: -> illum 

CArulen/fJrater iuuat auxiliaribus vndisy 

Conuocat hic amnes. 

Incelligit itaque noftcr hic au<^or innumerabiles Turcaruni 
topias in alto mari tiauigantes, Danubiiimque Gcrmanise flu- 
uium nobiliffimum numeiofo fuo exercitu cxhaurientcs.AlIu- 
dit ad exercitum Xerxis, quem Grseci vt nuincrofiffimum facc- 
rent,flumina exhauiiife finxerunt. 

Sicfacri, (^uercw,^c,'\ Cortiparatio appofitiflima.licet vctis 
hinc& hinc pcrflantibus e quercu frondes dccidant aridse^ipfa 
tamen immota fedet arbor : fic imperium firmis haeret furida- 
nietisauguftum & ftabile, tamctfiplerique hiiicauoccntur,aut 
pereat in bellis Turcicis.Qu^o pertinet illa Virgiliana coUatiol 
velutt annofam vaitdociim robore quercum 
Alpini BofeA nunc hu'jvuncflatiht*i illuc 
'Eruere inter fe certant^(Qf>c. 
Sutrau Et aduerte inccica, qucrcus nomine fignificari in Hicroglyph, 
5""^' forcitudincm , diuturnitatem , impcrium firmum & principa- 
tum,vt docct lib. 5 1 .Pierius Valerian^ 

Firmu radicibM adflant.'] Huc forteiibn omnino maleillud 
rcferam Scnecx e lib.Dc pf 'lidcntia. Id quoque, ait, folidif- 
fimum cd: , quod cxercuit. Non cft arbor lolida, iicc fortis.nifi 
in quam frcqucns veiitus confurgat. Ipfa enim vexatiorie con- 
ftringitur,& radices certius figir. £t id cx cpiitolji i^j. Libanij 
Rhetoricis ( quem librum Grsece fi haberem , eo liberitias vttf- 
rer : } Ea inquit, mc ne mmime quidem commoucrunt.Ncquc 
cnim velluta,& iam firmis radicibus arbor ad tcrram flc^i, 
"TencQ ctiam maxirac furenti,facilc poteft. 

Spcs 



J 



EMBLEMATA. 



t87 



Spej proxima. 



Emblema xliii. 




I N N V M E R I s a^^iiur Tieffuhlica noHra proccHls ^ 

Et Ipes vemur^ fola fahitis adefi: 
Nonfecm ac nmis medio circttm acjttore, venti 

Quam rapimt, falfis iarnqus fatifcit aquis. 
Quodfi HeUn& adaeniant lucentiajiderafratres: 

u4mt(fo5 anmos fpes bona resiitntt. 

SI quid noftrac conie(5Vura5^an<iiim,rurpicamur i4 ab Alciaro rf»i/>«» 
rci-iptum fuifTcjquo tempore ad Niceu colloquium , magna ^'*'*\ ' '' 
omnium fpe & vocis cxpeflabanrur Reip. Chriftianx Princi- •*2''V* 
pcs potentillimi ,Carolusquintus Imperatorj&Prancilcus i. 
GalliarumRex : quo loci nonnulli in ccrum fpcm yenicbanc 

fordus 



188 ANDRE^ ALCIATI 

fccdus aliquocl firmum & fl:abile,paccmqne inter eos corhpofi- 

tum candcm aliquando & fancicum ii'i*vt eo tianfadlo negotio 

rixai'umomnium& contcncionum,cum dcniquefairarum opi- 

nionum religione Chiiftiana tam longe lateque grallantium 

omnis occafio tolleretur , aut ccrte magna parte lues ilta fana- 

tomfarc;.^ retur.Comparat crgo Chriilianam Rcmpublicam cu naui vcn- 

utreip. CH tis & fludibus hiiic & illinc agitata,h"c vt parurp ab'fit,qi»in in-» 

^Tiutl^^ fanis & furetibus aquis obruatur,oraniumque fpes penitus ca- 

dat>niii ta cralla: caligini & tcmpellati Deus Opt. Max.aliquid 

lucisimmifcrit, quobonorum virorum totiufque populicon- 

fteinati animi recrccntur. Sunt vcro qui hic perCaflorem & 

CV?<;f is- Pollaccmintclligi vclint fummum Pontiiic. & Imperatoremj 

?oUt4x ^ quibus ynanimi voto ad metam eandem coUimatibas bcllo- 

qutd uUi' j.^^^j ceiritiojturbationumque 6ptata fuic quies. M. TuUius E- 

**""* pid.ad Cornificium iidib. refte nauis nominc Rempub. de(i- 

gnauit. Confccnde , inquit , nobifcum , & quidera adpuppim. 

Vna nauis elt iam bonoriim oiliniu:quam quidem nos damus 

operam vcrectam teneantus , vcinam prolpero curfu. Idem in 

Pifonem non finc gratia vfus eft cadcm allcgor'' i:Non tam fui 

timidus, vc qui in maxii^iis curbinibus ac fludlibusReipub.na- 

uem gubernaircm.laluamquc in portu colloCairem,frontis tu2E 

nubeculam pertimefccrem. Alios egb vidi ventos , &c. Et pro 

Sextio candem tranflationem mire variat.Si mihi in aliqtiana- 

ue cum nicis amicis nauigaci hoc accidiiTetjVtmulti ex multis 

locis pra'doncs clafllbus cam naucm fe oppreifuros minitaren- 

tur , nili me vnum fibi dcdiirenc , &c. Cuhi vero in hanc Rei- 

publ. nauem ercptis fcnarui gubernaculis , fluitancem in alto 

tcmpertatibus feditioniun aC dilcordiarum, armarx tot claifes, 

nifi ego vnus deditus cfTem , incurlur^ vidcrentur , depugna- 

icm potiiis cumfummo , non^icam exitio , fed periculo certe 

vcilro , quim non idynus prS omnibus fufciperem. Horat. i. 

Carmin.codem fenfu & fchemate. 

O Tj.iuis Yif-'rent tn mnrt tc mui Fluctsi^y^^c. 
Prxter Stobafi locum cap. 44. &alium quendam e Plutarchi 
Bruto , quibus Rempublicam naui comparant , fuccurrunt duO 
ilij c PancgyiicisMaximiano diclis.Pnoris eft Piicckti:Scatim 
igiTur pra^cipitantclr. Rcmpr.b. rcfrcnafti , & gubernacula flui- 
cancia rcccpifti,omnibns rvcslalutis illuxit,pofucrcveti, fuge- 
rc nubcs,fiudus rcfedcrunt, & ficubi adhuc in longinquioribus 
tcrris aliqua obucrfatur obfcnritas, aut rcfiduus vndnrum pul- 
f\k iramurrauracjneceilc eft tame ante i;uos nutus diiucelcat & 

filcaE 



E MB LE M A T A, 185 

^icat. Alter vero,eft Mamertini : NequCjinquit, ciim ReipubL 
nauem fecundus e puppi Batus impleret:raiutarem manum gu- 
bernaculis addidillij&c. alia enim longiora lunt, quam vt huc 
transferri commode poilinf. De naui quzcdam Pierius doclc 
coUcgit libro ^y.quxhic commemorarc nihii atcinet. 

Ctrcum.'] Circum hic aduerbij naturam induit. 

Fatij7if.]Dc6.cii3&c pene obruitur vi tempdratis & fludluum. 
Virgil.i./^neid. 

^lcripiunt iriimicum imhrem^ rimifque fatifcunt. 

^oiifi Helin& adueniant,(^c. ] '^ipi^tr.g cCt Geminorum, 
qui Caitpr&Ppllux aPoetis dicuntur,& louisex Ledalilij.Hi Caffor <«r 
vbi adoleuiflent , mare piratis libcrarunt,eaque dc cauiia pro- ■''-"^^«•'^* 
pitij nautis olim credebantur. Ferunt, ii horumaker appareat, 
tempcilatem portendeie y Ci ambo , ferenitatem. De his fic Fli- 
nius:VidinQ(^urnis milituvigiliis iiihairerepilis provalloful- 
gorem effigie ea , & antennis nauigantium , aliifque nauium 
partibus, ceu vocali quodam fonp infiftunt, vt volucrcs fcdem 
cx fcde mutantcs : graues cum iolitariaj vencre,mergentcfque 
nauigia:& fi in carin:c ima deciderint, exuretes:aemina; autcm 
falutares, & profpcri curius pr:Enuncix,quarum aduentu fiigari 
diram illam ac m»nacem,aopeliatamquc Hclenamferunt.Lc ob 
id Polluci & Cartori id numen afligpant, eofque in mari Dcos 
inuocanr. Hominum quoque capita velpertinis horis nisgno 
prarfagio circumfulgcnt. Omnia incerta ratione, & in n^rura: 
maiertace abdita.De llellis,qua; Diofcuri appe!lantur,Plucarch. 
x.Dccretorum philofophicorum,ciip.i8. CDuidJubiinem yla.- 
ftorum.DJodor.Sicul.fub finem eri^m cap.s.lib.^.Laclant.lib.z. 
cap.i.Valer.Max.Iib.i.cap.S.&alij quam multi.Sed obitermc- 
mini legcre meapudrellum/itellam fignificarc lartuni acpro- 
fperum, idque ex Ateio Capitone,aucloritatemfecuto Seruilij 
auguris. Lucem etiam feiblumcn,id eft cpa^g pro fpe accipi [ol- 
lemne fuit, vt apud M. Tull. i . Philippica : Lux qu?jdam vidc- 
bacur oblaca,&c. Euripid. item, (pa>i ««({ tt/sh ifo.nstiy lux venit 
meis malis. Nam & Varro de lingua La;ina>. teftatur, lumcii, 
pro faufto omine vcteribus fuiiTe. Ex quo illud Virgijij; -. 
Subitoc^uefrsgore 

Intonuit Uuum, ^ de cceh Upfa per 'vmbra^ 

Stellaface??* ducern multa cum luce ciicurrit. 



190 



ANDRE^ ALCIATI 



In fimulacrum Spei. 



Emblema xliiii, 




Q^ >£ Dea tam UtofitfpeFtarjsfidera vultuf 

Cmtu pemcuUs reddita imagofitit? 
Elptdij fecere manus, Ego mmwor illa, 

Qii£ mtfiris promptam Spes bonaprdsfat opem. 
Cur viridis tthipalla r quodomnia me dtice vernent. 

Quidmanibin mortis tela refiraEla geris? 
Quod viuos jperare decet, pr^cidofipultts, 

Cur in doliolt tegminepigrafedes? 
Soia domi manfi volttamibtis vndiqne noxis, 

jifcrdtivt docmt mtifa verendafenis. 



Q& 



E M B L E M A T A. 151 

^H£ tihi adeftvolHcris ? Cornix fidijfi7n744 ofcen? 

Eft bent.curn nequeat dicere, dtctty eritt 
,Qui cowites fhonu^ EuentPis prdccepfque Cupido, 

Qmprdeunt ?ZJigilumfom?iia vana vocant. 
Qu£ tibt tuncta asiaf Ffcelentm RhAmnufia vindex, 

SciLcet vt Jperes ml> nift qaod Itceat, 

ELegans eft Spei defcriptio per Dialogifmum, cuius nempe Spei efh^ 
vires & adiunda conuenientiflimis rymbolis explicat. Ea ^**» 
cnim hominem Ixtum leddit , Sc femper meliora expedantern 
pd morccm vfque comitatur. Ea tamen ii importuna lit & im- 
iTioderara , vltricem Rhamnufiam fecum aduocat , quae vota 
plus xquo ambitiofa faciat irrita. Aiia figillatim enarrabo , fi 
prius iiuc adfcripfero doftilTu-ni viri B. Dardanij cpigramma 
in Spem, vt , fl fieri poflit, cum Alciati Emblemate conferarn, 
Eft autem eiufmodi: 

Tu ejUSL funentas tcreti vef? igia ligno, 

'Efne Dea ? an fiofiro fanguine creta ? Dca, 
Vnde fata fecicarernmcaligine.^- ecqu& 

Adinouitntttrix -jbera 1 Crcdulitas. 
Ecquiriarn a tcrgc fUudent tibi ?gaudia, dic quif 

Falltdulo fernpcr te pr&it ore ?Tir/Jor, 
Sufpicis intento cur ccclum lumine ? tandem 

Hinc dabttur 'votis metaftiprema meis, 
Fare, r.ge, qu& vultus dcturpet caufafer-cnos? 

Excrucicr qmtjes irrita "jota cadunt. 
Cur hsiculo innixa es ? dum pi^.fit opinio mcntem 

C&cameam, irrepfit cnrur, fene^amihi. 
§}Hid tittibmpedibiii ? rerum efljpis lnbrica : fdpe 
G)uodputocomplecli,lahituremanihus. 
Obiter adnctarim SpemDeam aRomanis culta ajdes habuiire Spts Dw* 
in foro olirorio. Gyraldus ait, cam fe vidifTe pi£lam in Adndiii-' 
Imperarorisaureonumifmare.Ecminafaitftansjinquit^iulliriaE- 
luciniam finiflra manu nonnihil attojlens : dext ra in cubituftf^ 
clata pateram proferebar, in qua repofitu erat veluti ciboriuiti,^ 
id ell:,vas iu floris fimilitudine, cum hac infcriprione S r £ s p.'- SptSire 
R. Qjiidam eciam Spcm Deam viridi indutam palla eSnxG»^^'*^*-^**'*^" 
runt , & ledentem fupra dolium cum cornice: quidani ctinA* 
cum Nemefi,&c. h^Ec ille. vide Syntng.i. • ■; -';''■ 

Susfeciansfdera vtdtu.'] Hic aduertcndum alic&iiJS cspc^-' 
* ripnis 



I5t ANDREit ALCIATI 

tlonis fignum , cjuod exprefse notauic regius Pra!tes,Tio. pfal- 

mOy ii^ Titi hipietXftiig fia iis TKCfn yoiiv li%{ *> /ioii6Hu f^is. SC 
111. cre?; fftii^Tiii o(^6xXfA^i ^a r y^%tK^yTu c^-nS tsfct/jj. 
Ttniculfu. Pentculis reddita ima^o.] Id ell, penicillo depi(fta & expicfTa^ 
Peniculus, vel penicillus, fiue peniculum , pidorum ell inltru- 
mentum, ex caudarum cxcrcmitatibus confedum, Plin.3 ^.lib. 
Arrepto peniculo lineam cx colore duxit fumma: tenuitatis 
per tabulam. 
ilpldiiu, ^ Elpidifereremanns.^ Nomcn cft c re fiditium nam iXTn^oi 
^n '^ iXfnhs., hoc cft,a Spe,c]uam depinxir,nomen habct. 

Spes bonapTAKat opem.] Alludit ad Proucrb. Spes feruat affliT* 
(3:os:&,Spcs alunt exulcs. Ouidius: 

Spes bona dat vires, ammum quoquejpss honafirmat: 
Viuerejpe vidi qui moriturus erat. . ' 
Sed & memini legere me apud Plutarchum, olim Romas arani 
fuiifc bonae Spei.Cui couenit & vcrficulus e Comcedia t|uapia,' 

etVH^ k-nyfi-i fu(nrw{ tu'i<; iXTnn. 
Spts viridi Curviridts tibi palla} ] Palla veftimenti genus eft ad terram 
vesit in- vfquc promifTum. Viridisautem color eorumeftpropriuSjqui 
duta. fpe la^antur aliqua:dicet enim poftea, 
Nosfperarc dofet viridis,(pes dicitur ejfe 
In viridi, cfuottes irrita retro cadir. 
TraSa teU §^(id manibus mortis teU,^c. ] Refra<^a mortis tela non te- 
mmu. mere Spei tribuuntur , quod viuos etiam in extremas miieiias 
ada6tos folctur & recreet, vc enim habet Adagium , /tgroto 
dum anima efljfpcs efl:& Theocritus: 

Qecp<rrHv ^y) (pi>^c (icl-riiy tu^' od/^ov 'iax^r' i/.ueivo:y 
I,'X7naii cv (moiytVyctiiXTn^i j STsuicvjfij _ 
Xa Z^iuq a,)k^o>(ci, i^ m>{ 04^0^0^^ *;^o<(^^^' u«. Koc efl, 
Fidere ■ Bat 'e, decet , melius crds fo^f^-^i hnbeois, 
Sperandum cjl viuis, non.rf (pes v'!a fcpuhis. 
Nuncpluit, <(y> claro nunc lupiter &^hercfulget. 
Qu.idam Rhodius ob intempcfliuam libcitatema tyranno in- 
iectus in cauca , in qiiamore ferr a!ebatur,ad ciaciatum igno-. 
miniamqueamputatisnaribus, ac fLedatavuIneribusfacic,cum, 
a quibufdam admoneretur , vt inedia fibi dolorum fincm ali-* 
qucmquxrerct, his refpondit. Ar cun6la homini.quoad viuir, 
fperanda funt, Repete pulcherrimam Spei dcfcriprionem apnd 
Ouidium i. de Pont. Bleg. 7. Q_uic dum commcntor , lubens 
adiiciam Forncri j mei, pc^eclari certc hominis difbichon quod 
illemihi vtraque lingua, eademque fcnrentia fuggeflir: 



E M B L E M A T A. 155 

Intu^ alit peifu^ nnjirumjpes vimdA-.quafi 
Ife/lituarjumm efl viuereymfdo mori. 

TrAcidofeptdtis.'] Prxcidere hic amputare vel denegare figni- Vrncidsre, 
ficat;& dicimiis, fpcm alicuius rei pnecidere,id eft, auferre fiue 
prsecludercjvt apud Ciceron.i.Verr. 

Cur in doliolty(^c.'] Ignauix ha:c nota efTe poteft. Kam ferc Locm ex 
dum fperamus, dcfidcmus : fed maiim hoc ad fabulam referri, ^'fi^^io. 
quam tradit Hefiodus de Pandora , principio ferme libri,qui 
\^yx, y^ K^ifuf infcribitur. Hxc enim pyxidem omnibus malis 
refertam cum apernilTet , innumerabilia calamitatum genera 
tum primum homines inuaferuntjvna tantum fpein dolijla- 
bris remaneQte,id eft,in ipfius ore pyxidis confiftente.Sic enim 
Heliodus: 

A'^« VtwA y^H^iayi zfI^h fX.iyo(. Sta^' tc^iX^a-g^ 

iwe Chctr kv^^aTctiG-t ^ ifAKa-alo XKOtec >.v^x. 

E'iKv 'iuifx,yi ziTiiis -ilsro )^HXic-iti i^ ^v^^t . 
£'|e9r]*}. hoc eft, 

' Ttgmen ah vrnx 

Duf» Pandora leua.^totum exiliere per orhem 
Curarum infeftif tffigier.Spes feU remfinfit 
Intt€^,^ e \ahriitma fuhpa*te refedit. 
Origenes aduerfus Celfum iib.^.hanc ridct fabulam. Ridicu- 
ium,inquit, eft quod de dolio dicirur,qu6d olim viuerent ho- 
raines abfq; malis,& graui dolore,&morbis moIeftioribus,qu? 
Parc^e mortalibus dcderant:fed foemina manibus magnura do- 
lij operculum auferens , dilFudit hominibus , & curas atroces 
^artita eftjfola autem ibi Spcs in rutiftimis domibus inrus reli- 
^a eftfub dolij labris,nec cxtra euolauit.Ha^c Origen.Mytho- PMdcra^ 
logi tamen Pandoram,ad humanum corpus referunrxfoemineo 
nomine exprcfTum , quod camis imbecillitas minimo exfolui 
potcft. 

Afcrsiivt docuiti&c.'] Hefiodus ab Afcra Boeoti^ vico.Virgo 
^.Eclogai 

■ Hos tibi dant calamos,en accipe^Mufa 

AfcrAB quos ante feni, 
§luei tibi Adeflvolfcri^rcornix.'] Qjjod vocem edat Cras,Cra.";, 
cornix Spei adiungitur, 

N 



1P4 ANDREtE ALCIATI 

Cfctn, Ofctn.'] Ofcen, auis dicebatur olim ab Auguribus,qu6d ore 
aufpicium faccrcc,aic Varro. 
Locui tx £ji ig„g ^^^ neejHea',^-^.} Videtur hoc imitatus,& quidem 
*" ""** mutuatus cx Suetonij Domitiano, vbi agitur de Cornicc, qu^ 
paucisantelmpeiatoris mortcm diebus dicitur edidiile illud: 
'i^fttf zrxiTx KAXois , quod oftentum (ic eft aliquis interpreta-^ 
tus,ait ipfe Suetonius: 

Nuper Tnrpeio qut. feciit culminc rornix^, 
^Ji hene^ non fotuit dttere^ dixit, : rit. 
§^i comites rbonuii EuLnfni,&c.'] Duo hi Spei comites vana 
quxdam phantafmata ingerunt,ue plus tsdij adfcrat expeda- 
Bmud tio , quam fcrre qucant mifcn morcalcs. Boni Euentus fuTiu- 
EtHntm. Jachrum dcxtra pateram , fniiftra fpicam ac papaucr tenens, 
fculptam Roma^fuilfefcribitPlin. lib.34. C.8.& ^(f.c.^.Boni 
Eucntus,& Bona: fortunse fimulachra in Capitolio cx Praxite- 
iis operibus.Gyrald.Syntagm.i. 
Spes vlgi' Vtgilum femnia vann vocAnt.'] Plato, dicebat rus ix-x-i^ecf 
lij fomma.i^^^^^^^^ iiM^aTruY oy^-ai «Vt , qUQ videtur ^llufifl? Maro 
inBucolic. 

An qui amant , ipfi Jlbi fomniafingunt ? 

Non cnim eft qui verbis poflit facile confequi, quam varias in 
anlmo patiantur imaginationes, qui vehcmenter aliquid fpe- 
rant.Atque his inanibus fimulachris perindeafficiuntur, ^c fe-^ 
mct oblc<ftant,vt fi iam tenerent quse fibi pollicentur, 
Vigilum fomnia vana.'] Pindarus Olymp.i i. 

TloXt^ tivtv, rk *V eu) ^r«f 

•^'(il/^ii y.irotf^vuu, rtf<,y6t' 

<r«^, kvA/vS^s^t' f Act/Aj. Icl eft, 

Spcs etenim mortalium , multa furfum , deinde verd deorfunx 
vana mendacia fecantes volutant. 

Scelerum Rhamnufia vindtXt^c.'] QuajUbet cnim fpcrare,n5 
cft cuiuftibct. Itaque in hoc pra:cipue illud animo fixum hx- 
rcatjNe quid nimis. Fortuna!,vt natura: nofccndaeft menfura 
fuacinecvero fapiunt quialtius fperant , plufque animi gc- 
Kunti quam virium habeant. 

In 



EMBLEMATA. 



«5>f 



In dies mcliora. 

E M B L E M A X I. V. 




Roflra nouo mihi fetigeri fnis obtuHt anno, 

HdLc^ clicns ventn xenUjixitJjahe. 
Progredtturfemperjiec retro re(picit vnqmm^ 

GraminacHmpandofroruttorevorax, 
Ctira viris eadem cfi/nefpesfublapfa retrorfur^ 

[edatyC^ vt melim ftt ,^nod ^ vltertHs, 

RVfticus quidam Alciati vicinus Kalendislanuariisporci- NaturM 
nu capuc pro ftrenis obtulic. Hinc fibi Emblemacis argu- f •''^''- 
mentumnaifbus Alciatus,exnacura fuisfqui dum filiquas orc 
leflexo coUigit , femper vlterius progredicns , nunqusm rerro 
afpicit) nempe vt nihil procraftinado meliora fequainur, neq; 
tcxnporis aliquam particulam finamus cffluerc, quod non pcr- 

N 1 



i^i ANDREiE ALCIATI 

tineat ad aliqucm progrcfTum, & rei melius gcrendae occafio- 
nem.Ailudit aute ad extremum ( vt ne in minutulis etia otio- 
lum deprehedas) ad fymbolum Caroli V.Imperatoris,quod e(t 
Sri/ V L T E R I V s. Qu,id fi hoc referamus ad ftudi j Philofophici 
ciuint'% afliduitatem.vt Plutarchus facit difputationc dc profedu mo- 
imctr* rum jSiccnim ille : 6» tJ <ptXo(ro^Hr ctn^ tn a»5v»c"«5 -2^- 
>^t4fif^ v^oHs-KYiiSy tf^ 5-»)e/iVf*e?:In philofophando & virtuti? 
itinere nulla eft ccfTatio, nulia perpctui progrcfTus intermiflio. 
Contra, mifcrc & nonnunquara improbc defipiant qui fuis ita 
male rebus profpiciunt, vt quo magis zetate prouchuntur, pe- 
iores cuadunt , ficuti Mencdemus pcrmultos Athenas, ftudio- 
rum caufa,proficifci dicebat,principio fapientes,deindephiIo- 
fophos.poftea rhetores, tandem idiotas. Qui itaque fc melio- 
rem in dies facit,quafi fcipfum vincif.qui in dctcrius abit,vin- 
ci fe ignaue permittit : quod Plato i . Dc Icgib.ait efle turpif- 
fimum : ^iiec^^ccf uvtov l(^' tcwri , Ts-ecyrm ^%i^y n cij^ 

Roflrjtnotie.'] Roftrum non modo de auibus, fcd & dc aliis 
animancibus dicitur. 

C//tf»^.JLitigator,<jui patronum fequitur,vt ab cadefenda- 
tur in tudi^ik. 

Iiycituw 




E M B LE M A T A. 



197 



Illicitum noh fpcrandum. 
E M B L £ M A'Jv-xx'y.u 




Sveifimul & Nmefis mfiris altarihm adfiint, 
Sciltcet vt fperes non nifi qnod liceat, 

RE6le&vercPindarusNem.8. -- 

Vana: fpei imbellis«tteacus , quo fpeckat Horatianum illudex 
4.Carmin. '-:.:, ' . 

Tc rret atrihufUu Phtuthm AHarets 

Spesy^r. 
Meminimus ia rupcnori Spe di Nemefi vna expreflam fuifTc,' Spts cum 
ex quo intcllig^it liceret, nifcul nifi quod fas, & iuftu {it,qu6dqi ^'"*ffi^ 
fieri facile pollit, expedlandum y fibique fingendum cSc. Nana 
valde cft infolens & temeraiium ambire qus ncqueas affequi, 
aut fi afTequaris , non tamen tucri aut feruare pofhs. Occuiric 
©^cmplumC^faris Borgise Valeacinorum Ducis,qui audacius 

^' 3 



i^S ANDREiE ALCIATI 

cjuam aliquis alius eiufdem c6ditionis,Impcri j raaicftatem fihl 
pollicitus , militaribus aliquot vcxillis appingi curarat illud 
C^farBar- yuigo halico , O CdJAr, o nu.lo, id eft, Aut Cxfar , aut nullus: 
♦* • gui tandem mortc mifcra inte» ceptus,vaticini j locum inuenit, 

fcd non quem fpe magnifica fiti propofuerat. Itaquc dc co fic 
lufit Sannazarius: 

Aut nihil,aut Cifnr vult dici Borgis : quidnif 
: Cumfimf4lc^CAfar pojftty^ejfemhil, 
Idcmc|uc in eundem: 

Om.ita vtnctkfu, jperahfis omnia Cdfar: 
Omnia dfiannt^inrpii fjp nthil, 
Obiter aducrtcndum diftichon Alciati videri e quopiam Grac* 
co expreirum,fed ad imitationcm effic^um: 

B*^7riabt f^ vif^ciiriv dCvUi srat^ QctfACf fr^|«, 
'• llw i^ tv tXTrlt^nitTiw /[' /><• ^jj^» *JC^9- 
Quod fic cleganter reddidit Politianus: 

$pemfimul <^ Nemtfim pofiia dicat Ettnm in nrM, 
Sctlictt vt Jperes omnia^ mhd habcfU. 
Scripfit & in candem fententiam lepidc ac do^e MaruBus:qui 
quia proxime ridetur accedere ad Aiciati Emblcma , huc ad- 
fcriberc non grauabor: 

§lu£nam htc tamftmper tam Uta efi ! optima rerum 

Spes bena. quA lateri iun^a ?potens Semefis, 
Dux rruigity an comes efi ? vindex magts. vnde duahtu 
Templa eadem ?Jpcres ne nifiquod lieeat, 

Pudicl 




E M B L E M A T A. 



^99 



Pudici^iai 

E M B L E M A X L-r 1 I. 




P o R p H Y R I o, domimfi ifjceffet in Adihm vxor^ 

Deff^ondetqtte ammum,pr<zj^ dolore perit. 
^bditain arcanis natttra. eftcattffa :pt index 

SiucerA loAcvolncris certa pudtcitU. 

7C Llanns cap.3 ^.lib.t^.ait.Porphyrionem muliebrispudi- Torplrj/rio' 
uC ci^^ia? obferuatioriem efTc matrilc^uefamilias adulterium «^ aMitna- 
rufpendio fuo indicare. Quod Athenasus etiam commemorat ^**'''» '»»'''»• 
Dipnofoph. libio p.cap.n. cxPoIemonis lib.5. eorumqusead 
Antigonum & Adarum fcripfit , retulitque Lconicus in Var. 
hilt.libro 3. cap.17. Aiunt itaqucPorphyrionem domi educa- 
tum.mulieres quae lunt fub viri impcrio, diligenter dbferuarej 
siurmodiquc haberc lenfum adult£rium admittentis, vt quan- 

N 4 



too ANDREi£ ALCIATI 

dc hoc cognouerit, domino figniticet , {ibique vitam fuffoca- 
tionc, vcl vt alij voiunc , rLifpcudio adimat , quam cfle ccrtiflfi- 
mam commifli adultciij notam aiunt. Huius rei caufa cft in 
abditis naturac arcanis : tantumquc licct hinc coUigcrc , quam 
turpcjquamque flagitiofum fit aduitcrium,cuius a€lu vcl clan- 
culauio auis eiufmodi vita priuetur. Itaque quantum ad id aB- 
gumentum pcrtinct , harc adhibcri potcs pro certac & illibata: 
pudiciciasfymbolo. Huius etiam naturx miraculi mentio cfl 
apud alios quofdam , (td ncotericos, quorum iludium & in- 
duftriara laudo : fcd vetcres in primis habeo. Sccundus Ma- 
ternus ( qucm cgo alias citaui , audlorcm certe pium & do- 
€bum ) fcribit, a leone cadillimo animali learnam fcminam iu- 
gulari , quse cum pardo coierit. Apud Ariftotclem & Pliniura 
cxcmplaquxdam alia lcguntur, quibus cadem naturse vere- 
cundia oftcnditur. Non eft alienum quod Nouclla ii. lufti- 
nian. fcribit , cos qui fe polluunt nefario coitu , ca facere quas 
bruta rationis expcrcia dcteftantur. Tr^riai xn^yiTt i^ avo- 
ffjoc , >^ TVieutTuyi i-pn^vfieiv , cttbHoc. 7ro)i\k )^ T «eAay»»» >3«- 

Inctiitu. Incefiet.'] PoUuat fe adulterio. Inceftus,vcl inceftum, eft fla- 
gitium in aftines admiftum. Non. Marcel. fed & prp quacun- 
quc libidinofa poUutione Seruius accipit. xtVi^ , pudoris cin- 
gulum,quo fponfx ornabantui-, pcr tranflationcm fumitur pro 
pudorcaclegibus connubij. Hinc iv/x«fBv , pro turpi flagitio 
Cra:ci accipiunt. lurifconfulti inccftum fumunt pro impudi- 
co , & turpitudinis flagicio , in propinquos admifto , 1. vlt. D. 
deritunupc. 

Dejpondtrt Vefpomictque animuw.'] Animum dcfponderc, apud Cicero" 
nem nufquam legi Budseus opinatur : vfum tamcn eius lo- 
qucndi formul^ apud Varroncm , Liuium , Columcilam no- 
tac i apponit Plautin. id e Mena^ch. Pater eius poftquam per- 
didit puerumjanimum dcfpondit. 

Abdita hi nrcanvi.] Cauftam occultam philofophi appcllantj 
vt cum quxritur , cur magnes ferrum ? cur fuccinum paleam 
ttahit J id in natur* arcanis eflc dicicur. 



1« 



ammHm. 



EMBLEMATA. 



ZOf 



In vidoriam dolo partam. 



£mBL EM A XL V I I I. 




A I A c I s tumitlvu lacrymis ego perluo P^irtHs^ 
Heti mifeya alhentes dilacerata comas! 

Scilicet hoc refiahat adhuCyVt iadice Graco 
IJincenr : cr caujfaftetpotiore doht^. 



EXplicatur id agalma ab EnftatKio ad Iliaiios Homericx S. f«?!; £ct- 
citaturque a Porphyiio alicubi. "Qu.od epigramma tribu- (''■tmatk, 
tum Virtuti, conditioncm fuam deploranti , mutatum fuifTc ^ 
Mnafalca Sicyonio,& in Voluptatcm conuerfum, ex altero fa- 
£tum de Aiace,mc admonuit dodiflimus Camerarius. Hoc ex- 
j.EpigrammatonGrircorum fumprum : eftenim tetraftichon 
Afclepiadis. 

A' /\J t/i-J M^srhutiwv "^tm ■jrvaol tiS ^ >^h,A(^ 

N c 



toi ANDR£y£ ALCIATI 

t)ilacerata comOAy viftti mifcraoAvi eheti 
Confdeo adcineres hic 1 elamomad&, 
Icia dolore graui mihi quodfrapci caUida qttondam 
iudicihm Gratjs ante locatafuit; 
Virtutelu Profopopccia eft Virtutis ad Aiacis tumulum infidentis , & 
gtre^Hid. magnalachrymarumcopiaciulantis, propcerea cjuod iniuftcr 
laca lic a Grjecis iudicibus fencentia de armis Achillis Vlyflj, 
non autem Aiaci , cui dcbebancur, adiudicacis. Qu.o Jncelligi 
dacur,quofdam virosbonos plcrumque iniquoram iudicum 
decrctis angi , & iniuflc de fuo iure decurbari , nullius camen 
condolencibus auc opem vel confilium prseftancibus. Eiufdem 
omnino argumenti fequitur eodem ^.lib. Epigramma nomine 
Antipatri , cx quo liquet Aiacis tumulum fuiffe in lictore Re- 
thxojvc ctiam QjGalabenfed fuilfe prope Sigxum Troix pro- 
moncorium ponic Plinius lib.^.cap.^o. &; Sozomen.hiftor.tri- 
parc.cap.iS.lib.i. 

Dilacerata comoi,'] Signum doloris grauiflimi* Sic Ouid. d^ 
TibuIIi morce: 

Venit inornatas ddacerata comtts. 
jtfchyli fcholiaftes cv Tri^a-eMg : aiujith^ }^ tbTs ^hvSo; 77».«» 
TK? tsM/T&y Tg/j^^jic?. Porro Alciat.imitatus cft Ouidian. hoc 4« 
dePonco.i^. 

Ve?iit ad albentes illahefacfa comc^. 

,y4^<jmem' Tudice GrAco.] Id eft, Agamemnone, qucm prauum Acridem 

non. vocac Aufon.in Epicaphio Aiacis,quod ctiam huc fton male re* 

ferri potuifTet. Vide num alludat ad Prouerb. Gr^eca fides. Sed 

is poftremo locus mihi videtur altioce quadam confideratione 

indigerc : nam ciim dicit, 

Hoc refiabat adhuc, vt tudice GrAcO Vinceret. 
Rem exaggerat ipfa Virtus lachrymarum plena , a iudicis per- 
fona.Efl enim indijrniflimum, virtutem a Grxcis ipfis,a quibus 
id omnium minimc fuit cxpcdlandum , eiedam, opprefTam ac 
defercam fuiffe : funt cnim Graeci fapiencia: nomine commen- 
daci,quo eciam caeccris aliis nationibus pra:Iuceant. Atqui fi id 
a Barbaris profcdum efret,ferendu quidem aut ridcndum , de- 
niquc fuerat. E multis quae occurrunt locis ad id illuftrandum, 
apponam vnum aut alterum ex M. Tullio:quibus clarorum vi- 
lorum beneque de rep. mcritorum cafus miferos & indignam 

fortunam 



£ M B L £ M A T A. iff| 

fortunam conqucritur.Sic pro Scxtio : Haec audiuimus 4c cla- 
riflimorum virorum confiliis &fadtis:h«c accepimus, h-cc lc- 
gimus, ncque cos in laude pofitos vidcmus, qui incitarunt ali- 
quando populi animos ad feditioncm,aut qui largitione carca- 
runt mentes imperitorum, aut qui fortes & claros viros, & be- 
ne de Repub. meritos in inuidiam aliquam yocaucrunt : leuca 
hoc fcmper noftri homines,& audaces3& malos,& perniciofos 
ciues putauerut:at vero qui horum impetus & conatus repref- 
ferunt,qui au£loritatc,qui fide,qui coniUhi:ia,qui magnitudi- 
ne animi confiliis audacium rcftitcrunt : i j graues, ij principes, 
ij duces, ij audores, huius dignitatis atque imperi j femper ha- 
biti funt.Ac ne quis ex noftro,aut aliquoru praetcrea cafii hanc 
vitae Yiampcrtimefcat,vnus in hac ciuitate, quemquidem ego 
pofTum diccr«,prjeclarc rir de Rcpubl.meritos, L.Opimius in- 
dignillimc concidit, cuius monimentum celcberrimum in fo- 
ro, fcpulcru dcfertiflimum in litore Dyrrhachino rclidum eft, 
&c. Idem i.de Oratore vbi agit de Ruciii j caufa, qui C. Mari j 
Proconful i publicanorum iniuriis Afiam defenderat , inuilus 
equcftri ordini,penes quem iudicia tunc erant,in exilium pul- 
fus cft damnatus repctundarum. Sic itaquc Cicero : Cum eflec 
ille vir cxemplum,rt lcitis,innoccntix, cumque ilio nemo ne- 
quc integrior eftet in ciuicatc neque fanctior , non modo fup- 
plcx iudicibus efTe noluit,fcd ne ornatius quidem aut libcrius 
caufam dici fuam,quam firaplex ratio vcritacis ferebac,Et poft: 
Nunc talis vir amiftiis eft , dum caufa ita dicitur, vt u in illa co- 
mentitia Platonis ciuitace res agerecur, nemo ingemuit nequc 
inclamauit patronorum ;nihil cuiquam doluit : nemo eft que- 
ftus:nemo Rempub. implorauit , nemo fupplicauic. Csterum 
ncfcio an conferrc huc pofllim opportune adag.quo dicicur bo- 
nos viros efte Iacrymabiles,faciles enim funt ad mifericordiam 
viri boni piique : vt de Hcraclico palam eft , (Ic Aencas Virgil. 
fatur lacrymans. Dido contra duritiem eidcm exprobrans in 4. 

NumfletH ingemnu nofiro ? num lumina flexiO. 
Et Horat.in Odis Plutonem illacryiTubilem facit: 

Non fi trecenii quotquot eunt dies 

Amice, pUces iUachrymabilem Plutona. 
Nolim prajtcrmiftiim quodnotatur a fchoUaftis quibufdara, 
Aiacem (dequo hic) nominatum ab fi^',«<,heu,hcu,nQta dolcn- 
sis/cu lamcntantis particula,& fl»i«t|«> lamcotari eft. 



A04 



ANDREit ALCIATI 



In fuaudnlcntos. 

K M B L E M A X L I X, 




ififliiQ, 



P A R V A UcertaiMrisflellatus corpgra gHttii 

Stellio, cjui Utebroi, ^ cam busia ctylity 
Imndix , prauiq tte doUfert Jymbolapitfus . 

Heu nimtwn mrihm cognitatelotjpisl 
2\(am turpi obtegiturfaciern lentigine, quifqHiS: 

Stt cjtubpu> irmne- fp6 jhlliOyVina btbati. 
Hinc vindxclafrequQm decepta peliice virio, 

Quam forniA arniffofiore rdtnquit amans . 

PLinius lib.i?. cap. 4. tradit e ftdllonibus malum medica- I 
mcntum fieri. Nam , inquir , cum itcilio immorcuus eft I 

vino, 



. E MBL E M AT A. ibf 

vino,eora qui l>iberim,facie lentigine obducit. Ob hoc in vli- 
o-uento necatit infidiantes pellicuTorm^.AIciatus Itb.i.Parer- 
gon,cap.4tf.iclcopio^eratisenarrat.Siccnimait:Crimellcllio- Cnmen 
natus nomen lumpfita llellione laceita fteliara : qaod animal A^'*«'»«J»<'» 
inale apud veteres audiit/iue cjuia jnHidum(cum cnim eodem, 
quo anguis modo pelleexuat^eam confeftimdeuorat,tanquam 
vtilc elle pro comitialis morbi rcmedio norit , idcircoque ho- 
minibuspra;ripiat,vt Plinius iib.8.c3p.3 i.attcftatur) fine qucd 
ex eo nialum mcdicamentum fiat , quo mulieres decipiuntur, 
Na Gum mortuus eft in vino,facicm eorum qui biberint,Ienti- 
gine obducit:ob hoc in vngucnto eum necant, fi qua:mulieres 
pellicum formse infidiantur , qua cx caufa verifiraile eft prima 
proditum id iudicium ; an qnia in id animal verfus iit, vt canis 
Ouid.Metamorph.5. — — Duri puer(rfii,^audiix: 

vnde & impudentiic eft fymbolum,Gra:ccq;dicitur u<r)i^>.ct(po^^ 
quia (it A(ncix\i '^ «;4>?s , contacftu aiper & durus. Hxc A.l- 
ciat.nofter.Sane idem Plinius lib. 3c.eap. I o.nnllura cftc animal 
dicicxxopinione communi , quodfrau-^ulenrius inuid-rat ho- 
rnini:indec]ue ftellionum nomen in maledidlnm rranfiatum fe- 
runt.Plerique volunt ftelliones eofdem efte ac tarantulas, quas 
Grxci im(.}^a.%6iTeci nominat.Qjiia vero ex proximo Alciati lo- 
co meminerimus criminis ftellionatus.de eo ha^c pauca obitci.: 
Stellionatus iis obiicitur qui aliquid dolo fecerint : & vbiclin- 
que nomen proprium deficit criminis , ftellionatus obiiciriir, 
ait Vlpian. Locum autem pra:cipue habet in eo qui rem forte 
alij obligatam difTimuIata obligationeper caliditatem diftra- 
xerit : fcd & in (|o qui merccs fuppofuerit, vel corruperic, qui- 
que impofhirara fecerit. Porna ftellionatusnulla efta legibus 
conftituta , quia nec legitimum crimcn eft. Cxterum & hoc '2^;''« »4^ 
adacrtendum , vt audoris mentem apertiusaperiamus, in p'c- ''•^""^^»* 
rifquc animantibus certas quafdam notas eife mali^nitatisa 
natura inditas , vt caueamus ne quid inde noxsc damnive con- 
rrabamus. Vulgo enim fercur cauendum elfe ab iis qui nocis 
quibufdam infignes funt.Diciturque non raro eumqui pedibus 
claudicat, & animi quadam ciaudicare partc : quiquegibbo llc 
deformatus aut ftruma,auc aliquo generis eiufdem virio, ca:te- 
ris infeftiorcm cfre.Srmagis verfipellem.fi quid taraen vulga- 
ri hominum opinioni dandumiVitiofum corpus vitiofa^nature 
itoaginemcfre. Quod Homerus in fuo Therfite confirmauit, 
qui vt deforraior erat,ita ctiam curpior^ loquacior, & fedirio- 
hor,defcribicur, . - <" • • 

Sic 



lo^ ANDXEiE ALCIATI 

Sic Cicero proRofcio Comocdo cauillatQrJannium Chxrcam 
cx habitu corporis:N6nne iplum capur, & fuperciiia illa peni- 
tus abrafa olere malitiam , & clamitarc calliditatcm videntur? 
nonne ab imis vnguibus vfque ad verticcm fammum( fi quam 
c6ie<n:uram affert homini tacita corporis figura)ex fraude,fal- 
laciis , mcndaciis conflare totus videtur ? qui idcirco capitc & 
fuperciiiis fcmper eft rafis.ne pilum vlluraviribonihabcrc di- 
catur-Lufit eodcm pene fcheraate Martialis in Zoilum: 
Crineruhtr,ntgeroreybreui4 pede,lumine lufcui. 
Retn mdgnam prAjias ZoiUyfibonm es. 
Stellatm corpora guttis Srci/w.jVirg.^.Georg, 

,.. 'Si.pe tgnotM adedit 
StelltolwtfugU ccngeftA cubilf4 blattii, 
Ouid. 5 .Metamorph, 

Latebrfifquepetityaptumque colori 
Nomen habet vartpsjlellatm corporagunu. 
Huc rcferam non inuitus dodidimi viri Turnebi carmina dc 
Stcllionis eadcm animaducrfione , ex Epithalamio Francifci 
Valefij-.haecenim; 

Sic qui.pellicibu4 nuptA infidiantur auarif, 
Gluasforma plu^ ejfe dolent^medicata propinant 
Pocttla guttata lentigine fttUio qu&tu 
JnficiitVt variefigneturtergore vultu^ 
t>ifcdor ^ macul't6 Ituefcant ora fubortis. 
Et caua bufta r o/i/.]Ouid. 3 Amor.^.eleg. 

Morstamen a tetnplu in rauabufia trahet. 

DoIm m»' Prai*iqui doli.'] Doli mali, que Scruius dcfinit machination^ 

iu4, quandam alterius decipiendi caulTa, cum aliud fimulatur, aliud 

agitur.Labco autem omnem fallaciam,calliditarem, machina- 

tionemad circumueniendum &decipiendu alteru adhibitam, 

cenfetque (ine dolo malo aliud agi poire,aliudfimulari. 

^* l r t>tu ■Z"f^o9'/'^.]^?^<^>3EmuIatiofcuinuidetia,Twar^,forma.Hinc 

* ' mulier zelotypa,qua2 formx alienx inuidet. Ea zclotypia; opi- 

nio permultismulieribusanimum dedit viros quoquo modo 

toUcndi de mcdio , vt hoc etiaadiiciamprartcr rem. Nam Cic. 

1. dc offic. refcrt Alexandrum Phereum ab vxore interfe£lum 

propter pcllicatus fufpicioncm. Sic Antoninu Verum Lucilla, 

LemnisE viros omnes vna exccpta interfecerunt : & Demetrius 

Antigoni filius,Nicanor,aliiquc afuis fcrainis intcrempti.Dc- 

nique cum omniaperueftigaris , coUige tecum,qu6dvindifta 

rirmo magis gaudct quam fcmina.Ouid.i.artis. 

Sed 



E M B L E M A T A. 107 

Sed neqtiefuluu4_aper media tam f&uu^ in ira ejit 
Fulmineo rapidos dum rotat orecanes, 

Weminx quamfocij drprerfa peilice lecti 
Ardet, ^ tn vultHptgnoramentii habet, 

Inferrnmfammdmque ruit,poftoque decore 
F,ertur, vt Aonij cormi u/< icfa d^i. 

Lentigine.'] Lentigo , macula fabrafa , aut nigricans in facie Lentig», 
aut manibus ad lcntisfimilicudinem. 

Pellice.'] Pellex, quafi 9xit»;*| i) ^ «.<««;?, ait GeU.lib.4,cap. '7^//««. 
j.vel apcllendo,qu6d vxorem legitimam e thalamo pellat.vel 
quod virum pelliciat.Paulus in 1. 1 44.de verb.fign. Dige(tis,cx 
Mafuri j Sabini fententia pellicem pro ea fumit qus citra ma- 
trimonium cum aliquo confuefcat^domique retineaturiadidit- 
que vulgo fic accipi, qua; cum eo fe mifceat cui fit vxor. Ca:ce- 
ruman admittcre aufim dillindlionem lurifconfulti in di^la 
lege intcr pelliccm,amicam,concubinam,nondum fatis liquer» 
Sed ptcEflat audire Demofthenem oratione aduerfus Neajram, 
cgregie nomina 7^5 TrwAAatxJii? , '^ irou^tt^ ^ v^ i? yujuouy^? di"!- 
ftingucntem : ait enim tu^ fJ^ irou^ui h^m? 'iyix,''ip</d^.Tug 

iX»*- Amicas habcmus voluptatis caufa : pellices lcu concubi- 
nas famulitij & cur^e quotidianac gratiacorporis vtimur : vxo- 
res autem ducimus vt legitimos toUamus liberoSjfidamque rei 
familiaris cuitodiam habcamus. 



Dokii 




:J:1 



lOS 



ANDREit ALCIATI 



Dolus in fuos. 



E M B L E M A L. 




A I T I L I s aUeElater anaS) c^ cdmla pennus^ 

u4Jfucta ad dominos ire redirefnosy 
Congeneres «ernens voUtare per aera ttirmof, 

Garrit, in illarum fe recipttijue gregem, 
Pr£tenfa incautas donecfub retia ducat: 

Obftrepltant capH^ confcia at ipfajtlet. 
Terfida cognato fe fanguine poHuit ales;, 

Officiofa alijs , exitiofa fuis. 



TreiiffU T T*Ac fimilitU(line(cuius facilc rubintcUigrtur apodofis^pro- 
frMits, J^ j[^ditorum aiumum fraudulcntium apertc arguit : qui ciim 



benc 



E M B L E M A T A. 20^ 

benc velle fe fingant,vt fimuhtis eiufmodi alloquils Impouat, 
c6 fane nocentiores , quo verfutiores, habendi funt. Sic enim 
plcrunq-, infontes & incautos in ignota difcrimina,vcl ad ex- 
tremum vfque vita: pcriculum adducant & compcilant,fcdpo- 
tiffimum ciim vel vita: confuetudine5& familiaritate, aut etia 
obfequij aliqua fpeciefucata eos tecnt irretitos,modifq5 tam 
tenacibus illigatos,vt fcfe hinc nequeant extricare,quo de ge- 
nere funt vefpertiliones quidam, & fceleratiflimi fycophantx 
(quorum numerusquantum histemporibus accreuerit,dici no 
poteft)qui viros inculpatse vita:,fimplices plane,&: ab omnifu- 
co alienos,in difcrimen & pr.^cipitium trahantjnullumqi non 
mouent lapidem,vt,quod eft in prouerbio,in laqueos inducat: 
quam ad rem. cuniculis quibufdam vtuntur , ciim impingunt 
nomen deteftandi fortilegij, vel etiam hxrefeos,aut fedse ali- 
cuius,vt fecurius magifque impuneouiculam.i.hominem fim- 
plicem,minimeq5 malum ab omni crimine tam fcelefto,tamqi 
abominandoalieniflimum maclent , vel cerrequocunque tan- 
dem modo exterminentific vt infons ille mifellus hac afperfus 
labeftametfi toto viia: tempore virtuti pietatiqinomen dede- 
rit)huraanx focietatis pcrnicies,& peftis habcatur ab imperita 
multitudine, qua: vt in vitium plus quam liceat credula,ita ob 
inconftantiam maximam,qux illi familiaris eftjad virtutes ip- 
fas inuertendum fic prompta & parata fir,vt,qnodaitF]accus, 
iinccrum auide cupiat vas incruiiire.Scd vt pauciscontraham, 
hoc gcnus hominum vt exitialius & magis aduerfandum,fic & 
praster aIios,in quod leges animaduertant,digniflimum.Quod 
enim vnice docuit opcima illa omniu magiftra natura, hi tol- 
lunt,& improbitate iniquiorelabefadant,nimirum vbi contra 
fuum fanguinem infidiantur,& in animasfuasfraudem moliu- 
tur,vt loquitur Salomon.ld totum tamen torqueri mclius for- 
taflc poteft in patria: proditorcSjqualcsfuere 01 ^tXc^Tri^ovTig 
apud Grscos, apud OlynthiosLailhencs.TalisfuitMctiusille 
SufFctius dux Albanorum , pugnx deferfor in bcllo Romano- 
rumaducrfus Albanos,qui fua? proditionis pcenas dedit ab 
cquis difcerprus,vt lib.i.Liuius memorat, 

Alti-'u> alleciator ana.i,'] Anacem a natandi afllduitate dictam ^nas. 
vuiC V(ilTo,5.Dc Iing.Lat.AItilis,qu6d alatur domi,vel rui-i,vt 
gallini-j&c. Alle<^ator porr6 ab aliiciendo.Legi alicubi morem 
cfleaucupibus exoculatam columbam in rcti colligare , qu.^ 
, ftrepitu caeteras columbas ad fe pelliccat,ea dicitur z3-«t>.i^'Te<*> 
a «r«Ad'J«j/ , quod eft decipexe, feducere, in laqueum aliicere, 

O 



aio ANDRE.E ALCIATI 

Sed audiamus ipfum Alciatum, qui ea de re fic lib.Parcrg.p. 
cap.i i.Plaui.in Miiice, Paleutrio nomen veteracori impontO' 
rique feruo conueniens, vnde & 7!ja.x<^7%iaj , quafi alledlatri- 
ccs aues Ariftoteli lib.de hiftor. animai.^. turtares vel colum- 
I>3e,quae aluntur- vt aucupes aiias aliiciant,e6fque ad congene- 
rcs capiendos adiuuent 5 quod & in coturnicibus fieri confue- 
uit,itemque anatibus,de quibus ( efl enim aucupi j genus valde 
iucundiun ) nos quandoqti? carmine fic lufunus: 

AltilU alleSatof andiit^ cAr:tUpfnnai,^c.'] Haec Alciatus. 

Ire tedire.'] Ire, pro abire, vt alludat ad verba luftiniani", in 
§. Ceruorum quoque,de rcr.diuifione,in Inftitut.in fyluam irc 
& redirc folent,& paul6,p6ft:In iis animalibus quie ex confue- 
tudine abire& redire folent. Martialis iz.lib.epigram. 
Aique inter mtnfoi «-f, redire fueu. 
gmtre. Garrit.'] Garrire>quafi inepte ftrcpcre, Nonius,& propriura 
cfle auium quidam putant, 

Malcdi 




E M B L E M A T A. 



III 



Maledicencia. 
Emblima li, 




ty^i'hiIocln tH?milo infcnlpttis de marmore vefpa^ 
1'ffe fermt, Imgttig. certa fgilla maU. 



VEfpse mmulo affix^ ArchilocKiJinguc malre petulantinrti MaleJicen^ 
effrenem arguunc : hx enim rauc^e fant & mordaccs , fed tis nota. 
nulbm ab iis neque obledationera,ne(]uefruclum comparare 
polTiSjVti neca maledicis aut mordacibus expetlare C|uicc]uam 
pra^ter aculeum debeas.Hoc aute Archilocho ictclngitur fcri- Scyi^toy 
ptor quiuis,infoIita quadam verbcrum petulantia &: mordaci- '"'''^^"'"'- 
tate alios infcdlanscin quo tamen ncque curam, nequc crudi- 
tionem poflis dcprchcndererfed hoc tanrum norus, anod au- 
daciam in obtrectando malucrit ortentarejtamq; praue inno- 
tefccre>quam ftare gratisj&cum flletiojVt loquiturMaitialisi 
Fuitvero hic Archilochus PoetaLaceda^moniubivel Parius,vt 
alij vo!unt,qui Lycamben fccerum tam atrocibus & virulentis 

O z 



111, ANDREiE ALCIATI 

carminibus infedatuscft, vt cum adcgerit ad laqueum, Hlnc 
Prouerb. Arch'lochia edida , pro contumeliofis & mordaci- 
bus;& Archilochi patria, pro maledicis:&, Archilochum tere- 
re, pro eo quodeft, maledicentia deledlari. Quo pertinet Ar- 
chilochiepitaphium ex ^.Epigram.Graecorum lib. 

SS,t(56 ro^' A\-^tXo^n ziyx^TTovriiSyos zrori zroK^Lu 

Mvpo/id^l^ T^ios-ecv ccf/if>(gcre* B-vy>trifa>v. 

KohVj»? r\jf.'.^a <r^yiy.ot/s ifiL^ofdi^ois, hoc cft, 

Arch'.lochu4 tAcet hec tn littore tecitUi amam 

Cuiu^ vtpereo carmina felle madent. 
SA^g'tme fcedmit Mufatum Heliconay Lycamhes 

Luget natarum turpta lcra irtum. 
Hejpes abi tacire, irrites ne forte crahrones^ 
tlltH6 tn tumui' fftsos h^ibitare vides. 
Pindar.i. Pyth. ait fe nolle conuicio aliquo Ixionem afficctei 
quod Archilocho conuicia non bene ceflerint, Sic illei 

Eih>9 ^^ ifiocs sav,rk -stoX- 

•Ifoj^fiov "i^xiXoy^^ov $cbpvXor 

^is f-^ic-i ■ss-iU4vof3lfioy, id eft, 

Me autem oportct cffugere morfum imbellem & impotetem, 
maledicentiam nempe. Vidi enim iam olim multa in egcftate 
pofitumconuiciatorem Archilochum,infenfis obtre6lationi- 
bus enutritum, & quafi pinguem fedlum. Antifthenes dicebat 
Vefpa ()b- Diogenem vefpis eirc {imilem.Vcfpis enim non magnum cflc 
tre^atorts. alarum ftrepitum,aculeum autem acutiflimum. Dion oratione 
8.& Stobseus fermon.i I. 

Cfrta (igilla.'] Qux funt fymbola certseque notas hominis 
intemperantcr lingua abutentis, vt qui maledicentifllmus 
fuerit. 

Ic 



E M B L E M A T A. 



xii 



In receptatores ficariorum. 

E M B L E M A L I I, 




Latronum, funmqfte mamis tihiyfAua^per vrbem 
Itl:omeSi & diris ctw^a cohors gladii^: 

%y4tque ita te mentis generGfitm ^rodige cenfes^ 
Quod ttia complnres allicit olla malos» 

En noHHs ^clfMn, cfuipo\^c>mm cornua fumpft , 
In prddam canibus fe dedit ipfefiis. 



In receptfl.tores.lVixc epigraphe mihi ftatim reiiocauit in me- 
icm quod de receproiibus , feu recepcatvcribus iura cdixerunt, 
in quos nempe voluerunt accrrime animaduerti,1.5.§.cogno- 
fcicjD.de ofF.prxF. vigil. quia fmc his diu maleficia laterenon 
poirmr..!. I, de recept, Sic Vipian,inl,Congruit,de pra^f, vult i 

O 3 



Fons Em- 
blematu k 



ii4 ANDREiE ALCIATI 

pijcfide animadiieiti in facrilegos , latrones, plagiarioSj fureSj 
prout eorum quifque deliquerif.receptorcfque eorum coerce- 
re,fine quibus latro diutius latere non potell. Cui fimile illuci 
Quintiliani cx declamatione zj^.vbiair, proximoseos clTt; 
transfugis a quibus transfug^ recipiuntur : quia natura fimilc 
fit, facere fcelus & probare. 

STobxo citatur illud ex Phauorino , ni fallor : aicari^ a 
ctyJodcoii ^yn Tuv i%i^OiB^ui ecx' otVTH kiwuv ctmdxviv f 
'nTcvg 01 f^sXxKii T«? ^i(pcv\cci »(9&T«Ao»{riv ; Quemadmodum 
Adiajon a canibus, quos alebarjdifcerptus elhita parafici & af- 
fentatores eos a quibus enutriuntur,miferej perdunt.NonnulIi 
k^Q putant infigiiiores & quidem nobiliores , fi quofuis fica- 
rios,nulliufquc frugis homines & ganeones inertcs , domi & 
menfx fufcipianc, haud fano mentis oculo prseuidentes fe vna 
cumpatrimonij comminuci damno , nominis & plerumque 
vitae iaduram facerc. Tuciflimos enim fefore credunt, vtpotc 
tanto tamque generofo facellitio ftipati ; & tamen non ad- 
uertunt , quanti conftat , quamque noxia fit ea familiaritas. 
Anulus in pidla poefi fic: 

Cormbtn in ceruum mmatum Act&enn fum^tis 

Membmtim proprij diripmre canes. 
N*i mifer efi dominu^, parafitos qutfquis edaces 

Pafrit, a'ii4lantum pr&da pamta canum: 

Se quibf^ irridendum fuggerit (^ comeiiendum) 

Seruw ^ ex domino comiger (jficittir. 

Venattres Qui mychologica tradaruntjhoc de Adlasone figmentum ad 

..'icixonts. venatorcs refcrunt , qui fuas opes mifere dilapidant in venan- 

di luxu inutili admodum & fumpcuofo : ecenim a canibus, 

quosaluere, candem vltione diuinaquafi mcmbratim dila- 

niantur. Nam tamecfi nihil aliud fceleris admitccrent , nifi in 

eo quod erogent in viftum canum quod commodius polfet 

egenis & pauperie prelTis conferri:ea camen culpa fatis habet 

grauitatis ad prouocandum iuftam Dei prspotentis irara, qui 

cotbonanobisnoneilelargitus,rt iistam raale vtamur. Eo- 

que grauius illi peccanc , quod rebus neccfiariis animum non 

applicentjvt agricultur2:,vt Reipubl. vt aliis honeftis a(flioni- 

bus, fed omnem temporis vfuram collocant in venacu : quod 

fit,vt in vrgencemminufque fibi notam penuriam prxcipitcs 

ruant.Itaquc dici non ab repoteft,eos non a canibus modo, 

fed auibus&cquis abfumptos ac dilaceratos. PalaEphatussic 

Poiitas hoc figraento niJail aliud docuifTe, quam homincs ca- 

ucr'; 



E xM B LE M A T A, iif 

iiei-e inaxime debere , ne quid agant quod diis muifam fit auc 
ingratum, aut quod eos in iram prouocet. AdhzcoLim omnes Vtttruh- 
labori fuifTe intentiflimos , & manibus vidura quajfiuifTc non dt*firi», 
feruis auc exteris fua negotia/cd fibi tantum commififTcrideo- 
que qui laboriofi efTent , opibus & facultatibus prse caereris 
abundafTe : concra qui Ib otio dedebant , voluptates confeda- 
bantur y venationi & ale^ dabant operam, in cxtremam rerum Otiofe ve- 
penuriam decidiffe , & opibus cxhaufios efTe , quemadmodum natores. 
& ipfi Ailxoni contigiti Scd id fpeciatim in prodigos adole- 
fcentes non ab re licet conuertere, qui promi magis quam c6- 
di,vt Phryges fcro fapiunt;& tum forte, fed fruflra rcfipifcunt, 
ciim nihil ert amplius in loculis.Sibi quidem mire placent,cum 
fccundis fortuna: ventis opes fuppetunt , quibus impudentes & 
ignauos ganeoncs ( qui nullum aliud fibi penfum rcli<5tum ha- 
bent, quam vt lautas culinasafTedtentur, alienaque quadra vi- 
Hantjpafcant & enutriant. At cxhauftis patrimoniis , quid illis 
fuperefl nifi vt aliena compilent,tandemque in malam crucem 
adigantur , ab iis rcli6ti , longumque valere iuffi , a quibus in 
conditionem tam miferam,tamque abiedVam coa^li funt? Non Loeu4Di$' 
pigethuc traducere^quaeDion.Chryfofl.orat.io. De feruis, ap- nitChrjf, 
pofite fcribitjfe non putarc damna a malis canibus plurcs accc- 
piife , quam a malis hominibus. Etenim a canibus perniciofis 
vnum Adc-eonem aiunt(inquit illc)pcrditum, & his quidem in 
rabie.m ciim adi cfrenc : a perniciofis vero hominibus dici non 
poiTe 5 quot pericrint & plebei j & reges , quoc etiam ciuitates, 
hi quidera a feruis.illi autem e militibus & fatellitibus, alij ab 
amicis quibufdam nomine tenus amicis:alij quidem afiliis & 
fratnbus , vxoribufque damnacapiunt innumcra. Retuiimus 
fupra ex Conflantino Manaife memorabile Michaelislmpcra- 
torisexemplum,quem cum Aclarone difcerpto a canibus com* 
parar.fiquidem inconfiilto illiPrincipi, quod ab afrentatoribu» 
obieirus effec mifere omnino ceffit. 

SrAua.'] Froprium quoddam nomen aut fiititium non teme* 
re fufpicecur ali^uis. plerique, feua, legunt; pro, dira, crudeli, 
terrifica , &c. fed malum fc^euam accipi , vt Symmachus, pro 
improbo , finiflr^e famae homine , rcrum imperito. Qu^a: fub 
obtentu tuo , a quibufdam fcxms defignata dicuntur , ait ille. 
Et Grarci, eum qui fit ingenio tardo oy.cM^t appeliant. k^ axtt' 
lev , »4' £7n>.>iVy^y«j dicic AriftopUan. I, ncque fcjeuam , ncquc 
conniij inopem. 

O A 



116 



ANDREiE ALCIATI 

Mmus.'] Mulcicudo, vt maxima militum manus apud Cice-' 
ionem inPhilipp.& lipe alias. 

Prodige.] Cicero^Offic.Prodigijqui epulis&vifcerationibuJ, 
& gladiatorum muneribus, ludorum venationumque apparatu 
pecunias profundunt in eas res , quarum mcmoriam aui brc- 
uem, aut nullam funt omniiio rclidiuri. 

Allicit olla mdosj] Ea cfl: ollas amicitia,vt habct Prouerbium, 
ad quod refpexit Martiaiis iib.i. 

Hnnc quem vinei tihit quem menfa pnrauit amicumt 
Effe putai jidiL pe^U4 amicittA} 

Vinum amat ^ cyatos, t^ fumina,^ oflrea, non te, 
Su&lato vino nullus amicui erit. 

En nouui Aci&ori.^c.'] Tangit Ada:onis fabulam,quam fusc 
narrat Ouidius 3. Metamorph. Hanc lubens pra'tereo , vt vcl 
pueris notiflimam. 



In 




E M B L E M A T A. 



ii7 



In adulatores. 



Embl ema L I I I. 




S E M p E R hiatyfimper temem, qua vefciiUTy auram 

Reciprocat Charmleo??: 
Et mutat faciemi varios fumitque colo^es. 

Prdter ruhrum vel candidmn, 
Sic 0" adulator populari vefcitur aura, 

Hianfc^ue cnntia deuorat: 
Etfolkm mores imitatur Principis atroi, 

uilbi ^ pudici mfcius. 

EXpreflum id e Plutarchi libello , De difcriimine adulatoris EmUem^ 
& amici, huius hxc verba : O' i{3hti% ii-nxva^ -n y ;/:<^- •P'«/'»'''^'^' 

' Q 5 



lll 



ANDrKE/I ALCiATI 



^iduUter 
Iton. 



des. 
tjpn'ati9. 



Scurra 
Thilippi 
Mactdonk» 



ChamsUtn, 



<r2«/a^d(t<5»7Wj , >^ hn^Xu^ CM/ t»7$ «|/«if au-a^^,- cfASiov tui-nt 
ueM/XTD» TTupi^c-tv iseiv ^jwAmtt^ t cMy^tav ufzif*y)Tpt. Adu- 
iatori quidem omnin6 \d nccidic vt Chamxleonti : fiqui- 
' dem Yt illecolorum omniumfimilitudinemexprimit prxter- 
quam albi:ficaiL'ntator , cum 'c funilcm pixftare non poflit in 
nis qusE digna funt ftudio , turpia c]ua;quc imitatur quantum 
poteit. Vt enim nonnulli pi<5lores impcritij quia nequeant af- 
lefjui qux pulchra lunt & diiiicili3,in nxuis quibufdam ac ver- 
rucis auc rugis depingendis toti runt,& quxlibet reprasfentantj 
prseter ea quse pulchra func, quaeque ingeniofi artificij laudem 
mereantur : Sic & afllntator , vt principi viro , cui aflidct, ali- 
quid gratum faciat j eius diligenter imitatur intemperantiamj 
iracundiam, fupercilium,accrbitatem in feruos, diffidentiam 
m domefticos, Sc cognacione iundlos. Nam prasterquam quod 
fponre naturarquc propenfione ad deteriora propenfus eft , vi- 
dccur eo modo llbi longe abeife a vitio reprehcnlionis , fi tur- 
pia iraitctur. Qucm morcm vt barbaricis moribus conuenien- 
tiliimum,rac:ito perrtrinxerunt audtores grauiflimi : hoc enim 
vicio quod laborarit Alcibiades , vt qui ingenio eflct verfatili, 
& ad quiduis compararo , naturam Chama;leontis habuifTe di- 
&US eft. Sed mirum eil fane quod narrant de Arabum quibuf- 
dam populis, apud quos inualuit confuctudo, vt iilorum Pvcge 
aliqua corporis parte afFedo , auc decurtato , populus eius re- 
gionis a.'gritudinem imitetur Principis,iI16que mcmbro fafciis 
Janaque conuoluco,iic in medium prodit.Quod idem dc fcur- 
ra quodam Philippi Maccdonis memoria; prodicum accepi- 
raus. Cum enim in oppugnatione cuiufdam ciuitatis Argiuo- 
rum, vnus Philippo fuiffet erutus oculus,pof^ridie fcurra fafci:: 
fimilem oculum circum ligatus proceiliiTe fertur. Idemque 
cum crus in quadampugnaRegi fra^^lum elTct.in eius confpe- 
d:um vcnire non erat Iblitus , nificlaudicans, eodemque crure 
colligato. Ea itaque efl: alTentatorum mcns , hoc vnum ftu- 
dium,vt imitcntur omnia , omnibus aiTcnlum prazbeant, pra:- 
tcrquam iis qux funt a natura fua JongiiTimc rem.oca ,nimi- 
rum qux a niueo fimplicicatis & innocentias decore, ac pudo- 
ris & vcrecundia* quaii rubori omnino fit aliena. Nam quod 
Autirthenes diditabat , vt merecrices omnia bona prsctcr pru- 
dentiam,fanumque iudicium fuis amatoribus imprecantur : fi, 
aflentatores iis quibuscumagdnt. Vide Picrium in Chamx 
leontCjIib.xy.Hieroglyph. 

Serr^pcr /^r^r.c^r.jDc Chamxlconte uc Plin.capit.3 3.Iibro 8. 

Ipfc 



E M B L £ M A T A. li^ 

Ipfc ceirusjinqulc, hianti femper orcjfolus anlmaliura ncc cibo 
necpocu alitur , necalio quam aeris alimento:& coloris natu- 
ra mutabilior : mutat namque eum fubinde, & oculis,& cauda, 
& toto corporc , redditque femper quemcunque proxime at- 
tingit, pr^Eter rubrum,candidumque. Caffiodorus Variar. for- 
mularum lib.5. epift.34. nacuram Cham^leontisadfruftraro- 
rem debitorum non minus ingeniosetraducit.Fugerenefcius, 
fed fuaj^onfionis ignarus : obliuiofus cum relinquitur : trepi- 
dus,cum tenetur. Mutat verba,varia confl:ituta:nec in vna didi 
fui qualitatccontentus,diucrfis imaginibus immutarur.Merito 
Chama;leonti beftia; conferendus , qu3e paruorum ferpentum 
forma; confimilis ,aureo tantum capite , & reliquis membris 
fubalbentis prafini colorediftinguitur.Ha:c quoties hominum 
afpeclus incurreritjdura eifugiendivelocItasdencgatur,nimia 
timiditatCjColores fuos varie commutat,vt moQO veneta, mo- 
do blattea,mod6 prafina, modo poflit cyaPiCa reperiri. Prouer. 
Chamsleonte m,utabilior. 

Rm/^rof;*^] Repetitjretrofled:itur,vel rccipit.procare,petere 
eft,vnde procax, & proci difti. Rcciprocum vcro a recipiendo 
dici ait Varro, quia eo redeat vnde profedum cft. Hinc maris 
& anim^e reciprocatio. Hoc loco vero reciprocare proprie eft 
auram reforbere , fubindeque retrahere : fic enim Liuius reci- 
procare pro refpirarc vfuipauit. 

Vefcituraura.^ AllaCio adVtoucih. Vento viuerc. Populari 
aura vefci,cft populi nugis afrentiri,vu!gi mores inlequi. 

Albi(^pHdici nefcius.'] Color albus mentis integritatem, vt CoUr alhut, 
rubeus pudoreAi fignat,vt dicemus poftea. <5r ruhem, 

ri 




1.1'. 



ANDREi^E ALCIATi 



Ei qui rcmcl fua prodegerit^aliena ciedi 
noii opoLtcre. 

Emblema liiii. 







CoLCHiDOS ingremio ntdum quid congeris?eheu 
Nefciii curpnUoi tarn mafe credis auls} 

Dlra parens Medea fuos fmijfma natos 
Perdpdit, ^ jperas parcat vt tlla tuisf 

HOc c>: Gra!co Archisc:^ 
aIcjp 'o7,!/ju vnVyj 7e' ^u-sr^^S/iVi crv ^Xid^Vf 
Hr,^^-/ic ^(ToiTrly, 7Tvy.Ti'h V6os«rpj0eig, 

Sic Manillus expoluit 3. Epigrammaton: 
iPiuid vaga tot terrai "jrbefqm emenfa volucris, 
*^ Colchi. 



E M B L E M A T A. 
Colchidoi infwB nidificas gremiof 

Pignoribu/^p^ tuU credii male pinafidelem^i 
Ipfa fuos partuA qtts. laniauit a-rcx t 

Nif(ttH4 exofa tw^s Fandtone nata 
PhMfiacha qu&rtt perdtre famtia. 
'Preuius reddidit Policianusjnimirum tribus hendecafy ihbif- ■ 
MedeA fiatuta efi mifella InrundOi 
Sub qua nidt^ca(,tu6fne credns 
Huic natoSyrcgOjquA fues necauit? 
Sed breuifTinie Borbonjus nofterjvno difticho, 
Mede&Jlatua ejhrmtos cui credti.hirun.io? 
Ter a^ao:viden hsx ma.:ht vt ipfa-ftrs'* 
Apoftrophe eft ad hiruQdinem.ad ftatuam Medese nidificatem: 
cx quo datur intelligi, cauedum elTe ab co qui Temel impoluit: Fuies non ^ 
vel iis nuUam ampiius habendam fidem,qui icmel vel quoquo ^^^'''erM, « 
modo isferint, aut iis nuHo paclo alTentiendum , qui ciim fua ?«;/^<»» 
dilapidarmc.Yix aliorum curam commode geret:iNemmi enim 
res aliena quam fua debec t^z charior aut comendatior. (<uo- 
modoenimfieri poceft, t^r.ag jij^^ij^'*» a.i^^. roi^ loioi?, 
Hrctf 7n<j9* ilv fliAAoTe4«<s.Id explicac SocratesapudXenophou- 
te Wh.i^.^^itiT.ft.. nempe colloquio cum Glauconc. Rcfert Plu- 
tarch.c-y ytf^i/,. 7ra^y[i?..Qv^ racione Timarchum inipudici- 
tiae & prodigalicaris acculauic i£rchines,non tam vc hominem 
probro afHceret,quamne deinceps ad populum concionareturo 
Qui enim rem familiarem adeo male adminiftralTet, indignus 
▼idebatur cui publica credcrentur. Pr^clareTiberij faclu mc- 
moracur a Corn Tacico:qui vc honeftara innocencium pauper- 
tacem leuauic:ica prodigos, & ob flagitia egences Vibidiii Var- 
i'onem,MariumNepocem, Appium Appianum , Syllam, Vicel- 
lium mouit fenacu,auc fponce cedere palTus eft. Gorgia oracore 
publice aliquando dicence vc concordiam fuaderec, ^ielachiu? 
non fuftinuic: aiebat enim de pace eum minime aiiis verba fa- 
ccre debere,qui fibi, vxori & ancillx concordia perfuaderenon 
potuifTet.Idem inLaconicis : Agis Archidami filius eiminime 
Ducifide habeda dicebat,neque crcdendum iuuenu exercitum, 
qui fuam ipfius patriam miferc prodidiflet. Id dicebac Ephori?, 
qui Imperat. quenda lubricas homine fidei in hoftes mitcebanr. 

Colchidos.JiMtdcs. Colchis nominata , quod Colchoru reo;is j.uiiA^ 
, filiafuerit,qu2 lafoni vt nuberet,aurei velleris obtinedi ccrr: - 
piendiqjviam ei c^monftrauitjfed priusDracone fopito. Tan- 
demablafone repudiaca,quos exeoliberos fufceperar,incere- 
iiiit.Repete fabulam ex y.Metamorph.Ouid. 

Tc!-: 



zit ANDRE/E ALCIATI 



Teraeriras. 



Emblema lv. 




In PRi^cEps yapiturfiiifira quo^fuc tendit hahen^ts 
Auriga, effreniquem vehit oris ecjuu^: 

Hiiu4factle hmc crcdoi^ratio cjuem nullagubernat, 
Et temere proprio dncitur arhitrio, 

fui nocYt' ^lgi^i^catur nihil ei commiitenduelfejqui in propiiosaftc- 
d^niHTn. i3*^^s nullum fibi fumit imperium , fedtcmere huc atque il- 

luc concitatus fertur,non aiiter quam equus,quem nulla frena j 
nuU^equc habenx contincnt. Similitudinem hanc mutuatus eft i 
ex Platone , qui animum noftrum cum auriga . corpus vero & \ 
eiufdcm pcrturbarioncs cum cquis comparabat. luxta quod ab \ 
Hieronymo etiam didum eft , fenfus corporu quafi equos effe .? 

fine ' 



E M B L E M A T A. 113 

Jincrationccurrentes:animam veroinaurigce modum frcna 
currentium recinere. Maximc enim eft aiiciendum,vt appeti- 
tusrationi obediant,eamqi neque praxurrant, nec propter te- 
incritatem,necpropterp!gricia,aut ignauiam deferanc, lintquc 
tranquilli,atque omni percurbatione careant, vt docct M.Tul- 
lius.Locus Platonis tii in Phoedro,de duobus equis bono <Sc ma- 
Io,& eorum aurigaeracione,qu6 M.Tuilius allufille vifus cll: i. 
De RepubLvt auriga indodlus e curru crahicur, operitar, elidi- 
tur,laniarur.Qu^em locum obferuauit Heraclides Ponticus lib. 
De allegoriis Homericis.Locus hic,vc apparet,e Maximi Tytij 
fermone ^s. tradiatuseft:. Neque vero grauabor locum inte- 
grum fublegere : tSt»» ^ '^ k)i6^&i7n )/■/,', c*^««« <z^<; r •*5"«oy 

3 , £35-«tf«/ e^noll «£t(^7WV, ii. Xot.-o-/^TM T KViCOf, Vi l/% d^«JCMy.!i}V 

Kj f^xjCrQ/iu '^v^ Xj f4.iix,vAui^ri S £7n 7» o^,[.{cf, rcuiTUJj £tto<- 
fiaazc^is ^S x^ ii»<fi;ji«y 'Zrf9fB4|«*T(^,'£^T5tf T^ i^vjSy : k, oi^X^ 
y u^f^rC^ , }C y^>.UL,\ rei; ^ iTSTnn o^fj^ss oldi «wji? <ZTf;k;;v5f 
'Z7eu)'nioi.7n\. ^^(^ «s»kae;^5 .S-c^» <^!i*>f)f,ty,td/j6ty0 fOfj cujrayy uh^- 
?itCi-(^ j^ uh,(puy^ 5^ voQ^i-Yii, •) , ^«.<a2'/,5 ^ Jtjjt:*?^? ^ «,t6- 
'ZoA)5x.r(^, '3 , yco^ks 'c QJ)cXiXv:B^<^, 3 Ufi.XdCS-c(,(^ ^ ^fii- 
x^oppuv c" ^sr«y9f, »7^; u^c(£/ii^<ntc.(rf/^oy ruQ^rii T kho^v 
xuru Koiv _tc K^r^Tt) cu/ri, h^ rlu/ y d^zu>aC-fdCov](^ i^srj* pt)jx,r,i 
u^edv ^iftrzof , jiuv ^tty" '^ uns>.ufu VTrsra» ttw» tp u^ijcf. |!;M.Cp£- 
§(j/4t/«v ccvrt^ Ityic^v iTTi o^f«; (: T^pc^iyia^ <c Afltn/v«tf« <;■ u^Uf 
s-TE eiXiK^ye^s iihiu; , vvy j nS JufciK:J k/n y^y.c^^s-et; 7ru*%' 
euTfv.q. Qua; Latine ita fonanc : Verum hic vnus inuenrus eft 
xnodus ab ipfoDeo, quo humana conditio minorem fe effe di- 
uina faceretur , propterea fcilicet quod animum terreftri cor- 
pori,ranquam anrigam impofuit currui,cuius & habenarum fu- 
frinendarura & incitandi vim eiTechabicurus. Huic enim auri - 
g.^,{imul aurigandi arcem,viicfque tradidit : (imul eriam libe- 
ium abutendsE artis arbitrium dedit, qui poftquam infcenderii; 
currum,& habenasacceperit, iiquidem felix beatufque animus 
fir,memorismquehabeat fe iuiTu Dei fubiarum eiie in currum, 
validequc aurigationem regere debere, nimiriim habenas mo- 
deratur, regitque currum, & cquorum temeritatem contundit. 
At equi diuerfum appetunt curlum, teracreque buc atque iiluc 
rapiunt currum , hic ad petulentiam , ingluuicm ac contume- 
iiam;ille ^d temeritatern atqj ferociam, alius vero tarditatem, 

moUiricm, 



114 ANDPvE^ ALCIATI 

molIitiem,fei:uitutem,fatuitatcm,atque humilitatem fecfVaturf 
cuiufmodi feditionibus diftradlus currus , aurigam conturbat: 
& fi vicerit eum prxpotentis equi vis, fertur currus pro libidi- 
ne vidtoris.Qiio fit,vt vidtricc interdum petulantia,vna currus 
&auriga ad contumclias,conuicia,impuritates,atque alias ne- 
farias,minimeqj fmceras voluptatcsjinterdum vero dominante 
iracundia , in multas variafque calamitatcs vterquc feratur ia 
Cypmr.i pra:ceps.Huc etiam referam commode illud D.Cypriani^ex lib. 
hsw. De difciplina & bono pudicitia;:Coerceat animus,ait,ftimuIo$ 
carnis,refrenet impetum corporis:Accepit hanc enim potefta- 
tcm,vt illi ad imperium eius membra feruirent.Et quafi legiti- 
mus ac perfeflus auriga vlrra conceiTas corporis metas extol- 
lentes fe carnis impetus,ca;leftium prasceptorum habenis refle- 
<^at, ne vltra terminos fuos currus ifte corporis raptus in peri- 
culum fuum fecum & ipfumrapiat aur^am,&c. 

Jnpr&ceps rapiturfmslra,^c.] Alludit ad illud Virgilianum, 

Fruflra retinacula, ienicns., 

Tertur eqtiis anriga, necfue audit currns habericn. 
Et ad prouerb. De curru delapfus. Citatus ex Platone locus eft 
in Phxdro , qui explicatur commodifTime a Plutarcho , Qux- 
ftionumPlatonic. 8. quopertinet Ciceronis hoc e ^.Ttifcul. 
Exifte e poteftate dicimus eos qui efFrenati feruntur , aut libi- 
dine,aut iracundia. Qui igitur exi/Te e potcftate dicuntur,ide6 
dicuntur,quia nonfunt in poteftate mentis, cui regnum totius 
animi a natura tributum eftjhinc compotes & impotes,qui ani- 
mum habent,vel non habent in fua poteftate. 

Ejfrcm quem vehitoris.] Manifefta allufio ad paroemiam , Os 
infrencjid eft, k^)\iv^ cij[0,rQ^ /Ti-ar^. 



In 



EMBLEMATA. 



iij 



lu temerarios. 

EmBLEMA IV I. 




^yispicis auri.Tam cwtu< P^jaethontapaieyni 

/■7'aipiomos a,u,[nm jieclcre Solis eqnos ; 
Aliixima (^/n pojicju.jm terri'. trfctndiafparfity 



Efi temere i?ifej]o lapfi/a ah axc mil 



^V, 



er. 



Sic pleriijtie rotis fortu7j£ Adfidera Reges 
Euecii^,mbitio (juos iHHCfnlis agtt \ 

Tofi magnarn hiima?7i lenerts cUdemLJ^fuamqae, 
Oinoiorurnpxnas aemque dant fcelerum. 



PHaechontis caGiS hic craducitur in Principes quoiaam-Du- ^f^i^i p^^ 
ceiOjUe iuuenilicer cxuitances , qui magno fuDiuoiiimque ctpe:. 
inalo cuntla rurfum & dcoruim veii:d;it:curr;que q-uocl volunc, 
omne iibi liccre patent,non mirum clc,ii iutoderabiiam iii^lo- 

P 



11.6 ANDRE/t ALCIATI 

rum leiium fecum aduehant. Nihil enim aliud afFerre poteli 
tam cxcaprxcoplcjue cemcr:cas, quam certiiTimum populi di- 
rcrimen,& inteidum cxuiu.Qjuocl li illi quandoque rclipircant 
(quod fcrc ncn tlz,mCi acccptodamnojeoquegrauiirmiojid la- 
ne contingit, poltquam vulgus deciditin graucm fortunarum 
omnium iadlur3m,vc fpei nihil rcliqui habcac:fere fit enim,vr 
Principes illi fatui & excoides,eo quod habeancin alios impe- 
rij ac potentia*, pro !ua iibidine milerrime abutantur , & quafi 
prodi^^anc in Rcip.dctLimcncum. Vicio datur Agamemnoni, 
quod ambitjolus magis quim cordatus fuetit , qui pro vna 
Heli;na tut tancoiquc homines ad ncccm poltularit , fuofque 
ad c^fidem bcUi alcam prouocarir.Redc Ilaccus: 

\:¥abiila .nu tariclA frofttr riArratur amo em 

'. Gr*cta BiiruArti.lir}to colltfadii.Ucy 
Stuh orum rigum ^ pcpnlorum ccntinet i.nm. 
Non efl ambiguum, quin fecurius a^uum traduxiiTent,& gloria 
crcdo meliorcm fuillcnr colecuti nobiliflimi Imperatores Cy- 
rus,Xerxes,& Aiexander,{i fuiscontenti finibus,maluifrcnt re- 
gna^ropria tutari & adminiftrare , quam armorum alca plus 
quam par dret>alienis inhiare.Icide & innumcrabiles alij,quo- 
rum elFeratior ambitio,rcgnandiqiCupiditas,& fuum & popu- 
li intciitumaccerfiuic.Q_uidenim,vt cajteros taceam,aliud fe- 
cit Alexandcr, qnanquam pr*ec]aris naturx^ dodrina: fubor- 
pacus muneribus, quam vc graflacorum ptinceps orbem circu- 
curfarec , fibi fuifque labores & moleflias innumcrabiles crea- 
rcC;nullumquequiecis & oc;.j iinem proponerec?Huius infatia- 
bilem vidoriarum ficim nullusvel profperrimus fuccelfus vn- 
quam reffcinguere pocuit : nullus honos , quamquam magnu«;, 
cius ambicionem fedauit. Itaque non contdntus ampliHimo 
imperioPerfico,impetum fecic in Scythas,in Badhianos,in In- 
dos,vlcraeciam progrefTurus fl per copias fuas licuillcc aut nifl 
mortc violenta reprciVus efTec. Quid de Pompeio?quanta vir- 
tute & experientia viro ? quam magni a fuis habit^ ? nec enim 
vna caufa fuit cur a Romanis aliilque gentibus maximo in ho- 
nore cffet. Eimi tamen mifere occxcauit , tandemque perdidit 
infana ambitio,ncc fe mod6,fed & patriam & Remp.quam de- 
fendere fe iad:abat,opprcfIit & funeite diiacerauit. Totns enim 
in aucupanda gloria, in cuius communicationem admitti nc- 
minem fuftincbat , dum Spartacum perdomuit : dum Lucullo 
cripit vidorias P5ticas & Armeniacasjdum Metcllo honorem 
de piracis fufFuratur, vnijfque omnibus cxccllere , omniumquc 

obfcura 



E M B L E M A T A. aif 

^bfcararc gloruim cogitat,alienauit a fc optimoiiim qnorum- 
cunque animos. Ergo dum potcntiara fuam putat egregic ful- 
tam C. Cifaris a/Bnitate, quem fibi adiunxerat ad fuas vires 
firmanclaSjab eodem fuit opprefTus. 

Et hos c]uide fua: ciuitatis Phaiithontas rcfte dicimus,qua- 
les nimium multos fupcrior patrum & noftravidit a:tas.Con- 
ftantinus Manalles , Annal. de Michaelo Imperatore hunc ^^"^"'^1»^ 
niodum ferc fcribit:(quia enim Crarca non fuppetuntXatinam i^P^^^*'^^' 
verfionem huc coiiferre non vercbor : ) Vbi Michaelus matu- 
lam ad jetatem peruenit iamque folus amplitndinem negotio- 
rum imperij prociirare cocpit, reapfe verum illud probauir efTe 
quod eli in fabulis.Qu^ippe mox vt alter quidam iuuenisPhae- 
thon curruconfcenfo.totum Romanorum imperium perdidit, 
& ipfe dc auito patrioque regno, veluti quodam curru, cd de- 
turbatus & cxcullus, non pronus tantum cadens,fed etia deor- 
fum hrdcns.Q^ippe luxuriofa: humidarque v\ix fe dedidit,ve- 
lu: alter Nero, immodeftus in vino,animo cfiorminato, impu- 
dicus,temi^li:ntus,omaem pecuniam in colhifoies exhauriens, 
cui erant fcurra: imruri,carruum igitatores, mimi primofta- 
tim diluculo tcmulcnri.'?' dcditi , dclicias ciborum &: fuauium 
opfoniorum auidc quarrentcs , totos die- apud inuerccundas 
mulicrcs exigercs,potores,ludioncs,libidnuim flammis turen- 
tes:qualis.f olim erit ille Sardanapalus .. rcx Niniuirar-jm , &c. 
<^od dum medicor, vultro fefe ofl^ert Caroli vltim.i Burgudiie Carolm 
Ducis fatum deploratiflimum, qui proptcr virtutembellicam, T>(*'' ^f*^" 
& dicioncm ampliifimam, inrer Principcs fortunati/limos ha-^ '**''*• 
beri potuilTet,h vim ingeni j,qua policbat,&: magnitiiuinc ani- 
mi qua fe tcrribilem & fi)rmidabilem oftenderatad fua potius 
alleruanda ,aut etiam augcnda,quam ad extera expugranda 
conuertifretuicc faneram infoclicem mortem obii;Tct,Dequ!- 
bus tamen alia'^ fortalTe commodius. Huc refcrt Adagium,Auc 
Regem .Tut fatuum nafci:& , Habcnas ignaras non tir.dct.Ea- 
bulam hanc alij alio rransferunc, nimirum ad infigncm quan- 
dam conflagracionem vt Plato in Timxo.cui Lucrecius libr.^. 
fubfcribit.Ficinus & aliquot alij tradunt fuille Comcta vaftum 
natura folarcm qui tandcm dilTolutus,intoIerabiIes xtius con- 
citaueric.Sedha:cpra:terrem.Si s^ mores refcrre maiis,appo- 
' ncre hucpotesexemplum Fiaminij ConfaIis,cuius temeritas 
infigne detrimentum iux Reip.a':ra!it.VaIcr.Max.i.c.6. Phae- 
thontis calum ad piincipes in^prouidos ambitjofos.luici; ofii- 
cij minimc memores torfir etiam Dic.Chrylbrtomus oratione 
prima De rcgno. 

P r 



liZ ANDREyE ALCIATI 

Ijui StlU, igniuomos iquos.'] Quatuor equi Solis nacuram illius igneam 
indicant : Phlcgon, a pXiyoi , quod eft inflammo:Pyrois , quafi 
ignitus, ^' t2 a-upo5 : Eous,ab >j^f, aurora ; ytthonjquafi ar- 
dens : Sunt qui his equis quatuor horas iuxta Solis exortum 
apparentcs intelligi vclint.vnde eft illud, 

HActubet,hA: jplendet^detnhAc calit.illa tepebit. 
Malim ego a ttudiofis legi diligenter quas de iis Solis equis 
habet Ouid.i.Metamorph. 

Sic pUriejjue roti^^y^c.] Similitudinis eft «Tro^o-;?. Fortunse 
rota,cui infidet , tributa eft, propter varictatem & inconftan- 
tiam. Galenus cv Tsr^oTiiTcliK^ itt) rui ri^vitf egregie for- 
tunam eiufque inconftantiam depinxic. 



ruicr 




£ M B i, E M A T A. 



219 



FuEQE & rabies. 

E ?^ B L £ M A L V i I . 




O R A ^em dypetii rabiofipiSialeqws, '■ 
Et fcriptmn infummo im^^^gine carmen hjibet, 

Hic homirJHm efi terrgf^jCiMH^ pojjejfor yitrida: 
Tdlia magn^nmHs figna.jdgamemnQ tiijit. 



QVorundam Principum & Impcratorum ferocia & imina- c,- f„ 
•litas figais pleiLUT!.c]ue notHque vexillaribus exprimitur, rocttatit. 
ica sc quid in animo reconciitum habeahc , tacitis fymbolis 
apeite oflendant. Quid enim fignificant in eiufmodi ftemma- 
tis Vulcures,Gryphes,Dracones,Aquii2e,Leones, quam rapaci- 
taccm,{-erociam,intcrnecionem,formiQinem,& cxcera generis 
eiufdcm, quoi pcrpcruo ianguinariios Duces comitancurr At vt 
carmen nofttum expianemus,habuic Agamemmon clypcum^in 



13^ ANDREiE ALCIATI 

quo elFet depidlus Leo ad terrorcm aliis incuticnduin : cjuof^ 
quidcm lcutum in Olympia; fano pcr aiiquot tempora pepcn- 
dit, infcriptione etiam ndicdla: 

hoc eft, 
Tcrror hic e(l hoTrjt^mmyCfuique hunrgcrif,e/i Agnmemnm. 
Zw,trm- Lcoquidem piofigno roboris & vigilantia: apud itgyptios 
TJ^m"*^ habebarur:fic& adtcrrificiuii homincm, qui reliquosafpcdu 
folo conflcrDaret,afl'umebatur,tcrtis eft Pierius in Leone. Plu- 
tarchus in Ariilide : Hanc iulli appellatione, inquit,regum & 
potentum nuUus efl profccutus : «^i vo^io^K^ruf yj^^ xi^v- 
90if >^ tntHTQfii ,'uioi ^ etiTU >(^ tifjtx,i9 ty^ecpo* ZS-^CFtip' 
f^ot^ot^y tLu icw T?f ^iOdj t^ tSs ^twmtiiu^. Uf teixt ,^A- 
Aov ij t/w Xstjj TiJ? ^tr^Hf ^c%ct*> ot.yx.Taivrii : fed potius di(5li 
funt vrbium vaft3rorcs,fulniina,& domitores:alij etiam aquil? 
& accipitres vocaii maluerunt,a vi &potentia,vt apparet,ma- 
' gis quam ex virtutc laudem & gloriam ampicdlcntes. 

Iq 




tMBLEMATA. 



i^t 



In cos qiii fupra viies quicquam auJent. 
Emblema lyiit. 




D V u doymiti dulci rccyeat dnm coyporafcTnm 
Sub ptceat 07" ciaua?n cdurdquc arma te?7ct^ 
u^lciden Pygmxa rnantf^ proHcrnere letho 
. Poffeptttat, Uires nQn hene ciofta ftui^. 
Excitii^ rpfe, vchit pnlices^fic proterit hnfccm, 
Etfxui irnplicitpmipelk kc/iis agit. 



PIn(-!p.rns Kem.iQ. 

Diffic!lis puana d\ forrioiibus repugnare vellc. quoci mihi tle- 
cl.aiat in Vrania Herodotus: 



231 ANDRE/E ALCIATI 

Apologus hic admonet nihil pra:ter vires aggredicndum , nec 
vllum lufcipicndum negotium ,ad quod perficicndum vircs 
non fuppetant.Rede Pindar.Pyth.y3. 

Oportct quifque fui modulumfpedet.Sic Propcrtius: 
Tur^e ejl cjuoi n(q!i.di capttifummttteretondu6t 

Etprejfum tnf.exc rr.ox dare tcrgagenu. 
Et Cicero i. Oflicior. Suum quifque nofcat ingenium, acrem- 
quc fc & viriorum > & boftoium fuorum iudiccm prasbeat, ne 
fcenici plus quam nos videautur habere prudentiai : neue hi- 
Ihio vidcat in fccna , quod non vidcat fapiens in vita. Sed , ni 
• fallor, conueitifabulaineos poteft , qui licettenuisfortunae 
fintaut ingenio non perindc valeant , audent tamcn potentio- 
rcs , vcl ctiam doifliores impetere , quo ex confli<fVu nihil re- 
portaturi fint prartcr iufamiam & detrimentum. Allufio cft ad 
prouerb. ^um lis nanus, cedc. Quod intellexifre videtur Am- 
mian. Marccllinus ii.lib.qu6 locimagnumluliani Imp. ani- 
mum celebrat , & malcdicorum in co contemptum illud cfFcrc 
proucrbiali fchematc , eoque erutoe Gratco apologo quo- 
piam:Fruftra, inquit, virum circumlatrabant , imraobilem oc- 
cultisiniuriis,vtPigma'i, Tkiodamas agrcftis homo Lyndius 
cum Hercule. Quo innuitlulianum nihilomagiscommotum 
fuiife fulurronum & blateronum aulicorum conuiciis > quam 
Hercules ille t*iQ^Xc<m/u.(^ (^ fit^Xo-^v^^^ ruftici hominis 
contumeliofa infcdtatione , aut Pygmseorum infultibus extcr- 
ritusfuerit. Meminit figmenti huiusPolitian. Epiftolaqua- 
dam , his quidcm vcrbis : Vioccre non magis te potui , quam 
Hcrculem ridiculi apud Philoftracum Pygmaei , quos ille om- 
ncs corrcptos lconis pcllc inuoIuit,&c. Mcminit & Alciat. no- 
ftcr Comnicnrar. Dc quinquc pcdum prasfcriptionc. Ha:c cum 
fcripfilfcm, commodcfcfe hiftoriaPygmasorum obtulit, quam 
rctuH Phifoftratus in fuis Imaginibus, vndeperfpicu^ vidco 
Emblcma hoc petitum eftc. 

S?<^p/T«.]Piceam,quintam ccdri fpeciera elTcdocet Plinius 
cap.io.Iib.K^. 

Alidcn. ] Hcrculcm , vel Alcaso Amphitryonis & Pcrfct 
patre , vel ^ 't «A»?? , a robore & fartitudine didtum vo- 
lunt. 

Pygm^d minu^. ] Pumilionum aut nanorum multitudo. Vo- 
cautur aPhiloftrato«/:77;';^«? T.cM^oLt q. d. cubitalcsjiucri.Eu- 
ftathius & dimis Auguftin.de ciuit. Dci i^.cap. 8. Nanos aiunc 

Pygraa:os 



E M BL EM A T A. 135 

pygtnasos appellatos a ttvjJ», vel 5rv;^j?, quod cubitum fignifi- 
cat.vel 7rvj55,breuis:itaquc Tryy^c^ quafi Tnj^eivj^. Hi ho- 
niuncioncs extremas ^gypti partes inhabitant , agricoiationi 
dediti,rubinde cum gruibus bellum gerunt. Plin.libro y.cap.i. 
aliifque locis. Gellius [ih.9. cap.4. Exiftimat tamen Cardanus 
De rer.varict.lib.8.cap.40.contra quorundam opinionem, qui 
fabulofos Pygmxos faciunt , reuera Pygmxos efTc. Sed hxc 

FroRemere letho.'] Suffocare,elidere,to)lcre de mcdio. 

Vires mn bene doBa fum. ] Phrafis Grxca , pro non bene di- 
mcnfis fuis viribus, niilla ratione habita imbecillitatis fuarum 
virium. 

Etfiui implicitum, ^c.'] Partem eotum contriuit vt puiices, 
partem recluflt in finu. Leoninaautem pelle dicitur vfus pro 
thorace Hercules poft occifum in fylua Nemea leonem trucu- 
lentiflimum, dc quo poftea. 




iH 



ANDREyE ALCIATI 



ImpolTibilc. 

Lmblema LIX. 




A B L V I s ?^^thiopefm£jmdfri*fhra?ah define. noBls 
/l!'{jh\tre mgrd!. nemopotcft tenebras. ,. 



Typfti Em. r7X'Luci.ini Epigrnfnmare tranlhilit. fic ehim habct: 

hUmaiti. I^ EU 71 y^^TtoJ viz/lnc hy.x^ iyaiy^v /%£o W^^jv»}?. 

Quoci idciii ab Erafmo (ic cll conuerium: 
Abhas JEtlm^ernfriitira. quin dcf.nh arte^? 
Hmdfnfjuam (ffi^-ies mx fit vt c.nrv dres. 
Morts vel IJ nutcm cx apologo f|uod5 Aefopico manade plnnnm eflrqn© 
quiclcm fignificatui ,077 f^paytv eut (pvo-eti w^ <ST^y,X^6v tLa/ ^- 
^j j nnturas manerc vt fuum habucre principium. Pindar. 
Olvmp.T 3. ^y^-/«y 3 Kf»ov«/ -^ rvyfs^i; »f^ : Difficile ell oc- 
cukarc morcni ingcnicum.Iucm ^riftophanes Verpi"-:^r?'«f 
^hiTTO'/ <^l(nw9 i» iy^ 77$ «M : Tegeredifficilecltcu.im quis 

naturani 



animu mu 
tare dtjji- 
cilt. 



EMBLEMATA. ijt 

naturam habeat. Succurric illud Ciceron. ad Qiiatvem : hoc 
nunc non concendo > c]uod forcaile cum in omni nacuia , rum 
iamin noftraactace difhcile ell mutarc aninium . & ii cjuid e(t 
pcnitus infitum moribus , id fubito euellere. Q_u6 lefcrendum 
Diogenisapophthegma, qui cum improbum quendam & pro- 
teruum calligaretjrogatus quid faceret;Acchiopem, inquic,ab- 
{lergo,vt difticulter caudidum reddam. C^od ingeneie de his 
omnibus intclligi poteft , qua^ nulla arce nullaqae induftna 
corrigi aut mutari v-jueunt. Sed fpcciatim hoc corqnebimus in 
ea quas fucata fimt & ljmulara,vt gloriam inanem,ii6 vitc me- 
ritis, fcd precario emptam. cuius omnia iimulacrn, vc fic dixe- 
rim , tanquam flolculi celericer decidunc : quandoquidem ii- 
mulatum quicquam non poilit eiVcdiuturnum , &c ficla cito ad 
naturam rcdire fuam.Vere f laccus: 

NnturAm exfeUaffiirca,t(irneyivfufU rccurm. 
Velhoc traducemusad mores indocilcs, & indomitam quam- 
dam naturam , qua: nulla vi aut arte mitcicere poceit , vt lunt 
efterata quorumdam ingenia,a quibus n©n polfunt auelli quas 
rudibus annis piimum percepta func.Nam 

^tjofemel efl in^btitfi rect:ns-,ferH.\hit OAcnm 

Teflji diu. '• ' ' 
Tametfi enira ad tempus dcrmere videatur in plerifque ca- 
coetes, multaque prohibeant aeras,mctus, & magiftri, eum ra- 
meUjhabitum delerc,nedum tollerc fere non eft qui noflit.Ad- 
fcribam huc Epigramma lepidum Anuli ex pida Poeii. 

mdofile tnge/^ium^f Pergoi vefie Uocere^ 

Infiltx cperam perdeswtf qu:4 aUllft*n 

In tampum doceat parentetn currtrefitno. 

^i cum efuadrttpedum in morem vtdeatur equoru?n 

ToUere p ojfe capu /■, g rcjjm glomerdre fuperics: 

Hunctamtn autfienii^autf calcarihiii frgest 

Aurict4l(t4 dimitcit iniquA mcntls afellu^ 

In terram,fjy^pedibws pofli^i^calcitrat.ergo 

Define:?iam nun^iisim ars naturarnvincetyequitfqtii 

Nunquarr) ix degemrifitt genervfn^ afUcy 

Vt ntinquam exflcHdo cordatu4 fiet tn arte. 

Abluvs Erhiopem.]Hac pertinetprouerb.Acthiopemdeal- -^^.(^'^p^ 
bare : & Aethiops non albefcit. quo refer & illud Nazianzeni: "!"' **'^*J" 

hoc cftjPardus non deponit pellis maculas, ncque nigrore Ae- 
thiops.Si quid de Aethiopibus pluribus requiras, conlule Plin. 
-'ib.j.c.S.&rcap.jo.lib.d-. 

Cuculi 



13-^ 



A N D R E it A L C I A T I 



Cuculi. 
Emblema lx. 




Cttculu-' 

^hU tttTO. 



RvRicoLAS dgre^e genns pleriqitc chcuUos 
Cur vocttent^ qiidnam prodttd cAufjafuitf 

rcre noHO caniM Coccyx, qao tempore vitei 
Om non ahfolHtt, mre vocatur iners, 

Fcrt ona in nidos alums, qiuditer ille 
Ctii thdUmum rroSt vxor adulterto. 



D nobis luculcntcr enarrauit Alciatus ipfcrDei: iib.7. Parcrg. 
uriscap.s.hisverbis: Caculumvocanr,c]ui matriraonij iai 
..._drioras (ic , cjuiquv: vxorcm luam mucchis p»jrm:tta:. Cucu- 
bitarc vcrbumconfinxcriint,quari cuculicare.Eso Coculos pe- 

culiari 



r 



E M B L E M A T A. 137 

culiari conuicio agricolas didos apud veteres lcgi, qui ncgli- 
gences,rocord€s, tardique efTent, quod non priiis pucaras vucs 
haberent, quam cuculus cancre coepillec. Horatius: 

Magna cGmpellans voce cucuUum. 

Gr^cc i{s*Kv% a voce dicitur,v t appareac veteres Grarcos ypiilon 
per ^»,60 more quo nos Latinifacimus,pronunciaire.Recentio- 
res Grammatici Cuculos dici hos homines putant a nacura 
auis.qu^ in alienum nidum,maxime Hypolaidis,quam ipfi Cu- 
rucam vocant,oua faa cransfert.Sed hac ratione non cuculi,fed 
curucas dici debuiflentjcum n5 ipfe in alienumjfed alij in fuum 
nidum congeranf.vnde & adulteriumdidum, quafiad alterius 
torum. Hadenus Alciat. Ait itaque Cuculi nomen abufuie in 
eos tS^Q tradu6lum,quorum impudic^Rmcvxoresjcum ij con- 
tra cuculipotius vocari debeant,qui alienas vxores adulterant, 
fpedato nimirum auis ingenio , qu^e fua in hidis alienis oua 
ponere foleat. Idem reperies Adagio Eraimico , Cuculi. Vide 
Plin.i^.c.i^.& Pierium lib.i^.Kieroglyph. 

Scio cciam nomcn Cuculi , alio accipi feiifu , vt pro inepto 
homine,reriimqi imperito,vt apud Lycophroneni Aiax xs^^kv^ 
appellatur,iicuti Meleager Glaaconis filius infulius cuculus, 
H^KKv^ ^Ajfl<@- apud Platonem Comicum. 

Vere nom cantat Qoccyx. ] Vnde & pro verni-temporis fym- 
bolo ponitur Cuculus. Sic-Hefiodus: 

Vt cantum aHdiem qHem reddit abilice coccyx. 

§luo ter?7pcre vites,i^c.'] Illud eil quod Plinius ait,probro fo- 
iere obiici vindemiatoribus , ii cuculuscos deprehendiiTet vi- 
tem putantes3& Horat.i.Scrmon. 

Tum Frdneflintn falfo muUtimque jluenti 

Exprejfa regerit conuicia, durm 

Vindemiatory ^ inuiciusy cuif&pe viator 

Cejfijfet, magna ccmpellans voce cucuUum. 



Vefper 



15« 



ANDREit ALCIATI 



Vcfpcrtilio. 

E M B L E M A L X I. 




A s s V :vi p s I s s E fuum vohtcn ex AiimLic nomcr., 
Socmttcum anttores Clmrephooyiraferunt. 

Fiifca vtyofacies , i^ftrideris vocula, tati 
Hunc hominem potuii cornTKacuUre nota. 



ChdreBhoH /^Hicrephon Athenienli^, Socratis difcipnlus, tam pcrnn^- 
NoBua dt' V^cftcr iibris incubuincfcrtur,vt lucubracionibus noclurnis 
^»' extenuarus , maximum pallorcm macicmcjuc contraxcrit , vr 

val<;aii loco No^tlua, vcl, vr aliis pIacet,Vcrpercilio fit vocita- 
tus! Apud Ariltophancm.iii macilcnt;um& palioic confe(ftum 
petitur diclcrnin-. prouetbiale, isdiv c'^oiV< x^pi^a!-fi(^ rv, <pu- 
<?i , nihil natura cii'rf^crs a (thxreplionte.Phiioilratus in prxfat.. 

vic. 



E M B L E M A T A. 



»39 



vit. Sophiftamm,duos fuifTc eius nominis tradit,(]norum alcer 
Buxeus eftcoguorainatus ( vt 7rv|''>»^- Cixci nominat,qui lunt 
luridacute,^^: tcxtura: rarioris ) quod ncimodum pallidus eller. 
ilieeuim lucubiatione nimia fani^uinc lr:borabat:'.lq«.ic eft, qui 
coCTnomen habuic NotStuie. Alter iniuriu" o]uidam homo fuit, 
im'pudentiflimcc]uemomordir, qui etiam Gorgic^ ftudiiuaxa- 
re aufus fit. Acquanium toniiccreefl:,id non torqueturin pal- 
lorem qui ex Iludiis contraiiitur, icd in iabes quafdam covpo- 
ris,qua: animi vitia produnt. Qu^l enim oculos habent a'gros, 
afTiduifque lucubrationibus prope iam perdiros,non idco iudi- 
biio funt habendii [cd potius qui vefpertilioRis trmiilati naru- 
ram>vidcncur aliquo modo tum voccm,tum vuitum humammi 
exuiiic in eo,qu6d in luce hominum verfari refugiunt.Ex quo- 
rundam qui non extant commcntariis Aelian.refcrt in ^.Ysnx 
hift. Phiietam quendam Coiim fuifleadcD macilcntum, vt oc- 
cafione etiam leuilllmafubuerti poifettqui ne a vcntis tollcre- 
tur,fcrreis foleis vcebatur.Id tamen ligmcnro limilius elTc quis 
non videt ad iocandum? 

Volncnex Moicuie.] Id en-,vefpcrtilionc.MineidesThcbana: Minei.Ut^ 
fororescum Liberi patris facrificia in contcmptnm rapcrcnt, 
Mineruxlanihcio additflx, ex improuifo,quadam vi numimis^ 
vocibustibiarura & tympanorum fono pcrterritx, telis inftru- 
mentifque fuis in vites ac hederam iepente commutatis,omni' 
que lcco fetis replcto, noftu fugicntes^in vcfpertiliones tranb 
formata: funt. Ouid.^.Meramorph. Hinc volucrcm Mineidcn\ 
pro vefpertilione dixit AIc'atus. 

Ftifrafrrofacies. ] Eiusquidcm rei caufTam refcrre non re- 
merc polfumus ad lucernarum fuli^inem , qua lucubrantes in 
ficiuntur. Q^uinrilian.vndecimi cap.j. Et vigilanda: nocles, & 
fulicro lucubrationum bibenda. 



Aliua 




lio ANDRE.E ALCIATI 

Aliud. 

EMBLEMA L X I I. 

V E s p E R E ^«<£ tantum volitat^qud lumine lufca efly 



Q 



W mm aUs ge^etyCdtera murU habet, 
Ad. res diuerfas trahitur : mala nomina ttrirnum 

Signat, qudi latttanty iudictumcjue ttment, 
Inde c^ Philofphos, cjui dum cosleflia ^uarunt, 

Caligant ocuIis,falfd^ue fola vident. 
Tandem cfr verfutos, cum cUm fetkntur vtrumque, 
uiccfuirunt neutra ^ut/ihtpartefidem. 

Vanquam velpertilionis nomen ad mulra traduci pofllt, 
_ fpcciatim tamen triplici hominum generi accommodac 
Mala no' Alciatus. Primo vefpertiliones ij appellancur , qui ob malam 
tntM. famam,vcl aliquam capitis diminutionem, domi Tc continent, 
ncque in medium prodirc audent : hi quidcm lucifiiga* a Sene- 
ca & Apulcio appellati : vel qui grauati xre alieno nodu tan- 
tum prodeunt,nc a creditoribus oiFendantur, & in ius quoquo 
modo vocentur. Deinde conuertitui: id nominis in quofdam, 
rigidos Philofophix fatellites, qui omnino caecutiunt , dum ea 
'PhiU/oiihi quas funt abftrufa prorfus atque abdita,fcrutantur,ac rerum ca;- 
SM, leftium naturam conquiruntjqua.' a nobis longe remota^,nequc 

oculis intuerijneque tangi manu,neq; percipi fenfibus poirunti 
& tamen fic de his difputare aufi funt, vt qua: airerueruDt, pro- 
bata certaquc vidcri velint. At profeifto longe fecus habendum 
nobis eft. Illi enim dum contradicendi ftudio infaniant , dum 
ctia qua: falfa proferunt,ar6lc & accurate defendunt, aliorum- 
que argumenta,quanquam vera,refutant audaciiis,non tantiim 
illis elapfa vcritas eft,quaiTi fe quxrere fmiulanc,fed & ipfi eam 
potiftimum fuo vitio pcrdunt.Socrates cum elfet omnium Phi- 
lofophorum vel Apollinis oraculo fapientiftimus iudicatus,ta- 
men vt ca;terorum argi.cref ignorainiam , dicebat fe duntaiat 
hoc vnum fcire,qu6d nihil fciret. Videbat enim oculatillimus 
ille veritatis indagator,Philofophiam illam humanam nihil in 
fe habere certi,nihil veri,nec ( vt plerique cenfent ) dodrinam 
ipfam diftimulauit, vt alios rcfclleret, fed quada ex parte veri- 
tatem nouitrhumanam «nim fapientiam nullam eftc faflus cft, 
adeoque quam Philofophi fcicnriam profitebantur , qua: tum 
maxime verfabatur iu ftderum infpcdione, contempfit,derifit, 

abiccit. 



E M B L E M A T A. 141 

i\)iecit. Tertio & poftremo nomen hoc traducitur in caliidos 
& vcrfipelles ancipitis fidei homines j qui ncc huius ordinis VtrflptlUs» 
funt nec illius,cura vtroque tamcn colludunt , & plerumquc 
tanta dexteritatc res agunt fuas,vt cum vtraque parce ccmmu- 
nicandi ius habcre vidcantur , & vtramque ( vbi collibuerit ) 
conuiciis profcinderc & ridere : cumque aliud temporis cxi- 
get occafiojcandem probabunt & excollent. Genus hominum 
certe vt verfatile & infidum , fic dcteftandum maxime & cxe- 
crandum. Quidenim cum illis agas , quineque fidem ncquc 
mentem habent fibi conftantcm ? Non dubium cft, quin aiios> 
cum quibus verfantur , fallant , cum fefe ipfi piius fefellerint. 
Si enim varitatis elTent aliqua tandem parte ftudiofi , darenc 
operam profed6,vt fociecatcm cum melioribus & fapientibus 
inirent lifquc adhjercrentcontrarios vero fugercnt, & ferio, 
non perfun£loric aut ofcitantcr,& quafi aliud agcntes aduer- 
larentur. Sed quid lucri, aut pricmij dcniquc ? nimirum quod 
mcndaccs atque impoftores^quibus non credatur, etiamfi vera 
dixerint : fed & iilud adiicitur, quod vtrique parti fufpefti 8C 
odiofi apud omnes rurpiifima infamiae labe afpergutur.Vtrira* 
quc enim prodicorum habencur loco , quibufque neutra paH 
cx animo fauere pofilt , quo fit,vt qui fadionis vcriufque fibi 
concraria^ conuidorcs & afiecla: voluerinc haberi,non raro ab 
vtraque conficiancur &acterantur , vt Metius Suff^ecius Alba- 
noram Dux ancipicis & dubise fidei homo,rupcor Albani, Ro- 
maniquefocderis jcuiusalio ioco mcmini:vc fuerunc inbello 
Italico Senenfes : in quo cum fe medios gerercnt in ncutram 
p4Pum inclinacos , fedato candem bello a diuifis militibus 
confofiifunt,vndefeftiue dixitquidam magni nominis Prin- 
ccps, Senenfibus idem acccidifTe, quod iis lolet , qui mediam 
domus parcem incoIunc,vc fumo ab infcrioribus, puluere au- 
tem & ftrepitu vcxentur ab iis qui fupernas parccs ceneant. 
Sapiencer icaque a Solone fancicura eft,vc qui in ciuili difcor- Sflonk Ick% 
dia& populi difcefiione duas in parces, non vni auc alceri fe 
adiunxifiec,fed folitarius^ncuterque a communimalociuica- 
tis feceiTifierjis donio, patri.i,forcunifcue omnibus priuarecur, 
& cxul extorrifque eficc , quod non inflammandae auc augen- 
dx difcordiar,fcd compeJcenda^ potius.auc eciam excinguends 
gracia deccecum eft. Idem Phauorinus Philofophus inter fra- 
tres & amicos diflidcnces faciendum efie cenfebac,vc qui eflent 
inmedio partisvtriufque beneuoli, fi in concordia amitcenda 
parum auctoritatis quafi amici ambigui habuiflent , tum aiter 



t4t ANDRE^t ALCIATI 

in alteram partem difcecleretjvt hac via concordiam vtrlufquc 
inftaurarent. Eo confilio Cicero adtionibus in Catilinam, vult 
in fronte,nedum in animo infcriptum efle quibufcunque ciui- 
busjVtomncsaperrc fatcantur quiddc bello tam nefario & 
periculofo fentiant. Sed ad alia feihnandum, (i prius monuc- 
rOjHcfychium dixiffe, vefpcrtilionem impurum horaincm, 
quique in ambiguo ponat ea qux fidci funt, reprxfentare , vt 
funt qui omnibus etiam dilTimillimis fedis adha:rent, quibus 
non iniuria ^ t» f^^otivic^uf inditum nomcn cil. Pierius 
lib.x. Sed perlegc iplius Alciati caput intcgrum i^.lib.^.Pa- 
rcrg. qui locus egregie tibi Emblema declarat. 

Vtjpere quAtdntum voltiat.^i,'^ Vefpertilio, voluere bifor- 
mc animal, a vcfpere nomcn trahens,qu6d vcfperi voiitet , de 
quo Plin.cap.<^i.lib.ic.& cap.37.1ib.i t. Legi alicubi tetrafli- 
chon hoc naturam vefpertilionis exprimens: 

Vt quadmpes ^ aupi v^Utatidifcuntty^ inter 
^luadrupedes mn efi nec nutnerandti4 aues: 

LaSiefuos ntttrit pullos^^ nonparit outtm: 
Sunt aUidentesylabra.pedefq ; duo. 
Aduertc aurem illud (Vejpere qu& tantum volitat) rcferri ad pri- 
mumgenus hominumquos attigimus, eorum nempe qui in- 
fames funt,& iudiciumformidant. 

§^A lumtne lufca ejt.'] Membrum hoc rcfertur ad caligan- 
t«s Philofophos. 

6^A eum alasj] Hscc pars ad pofteriores refpicit , nempc 
verfutos& infidos,qm de fe poffunt quod eft apud Varron. in 
Agathone, profitcri: % 

§^id multa ^facimfum vejp ertilio^neque 
In muribu4plane,neque t» volueribtti fum. 
Cttligmt oculii.'] Caliginem inducunt, obfcurant. 

Ira, 




E M B L E M A T A. 



Ira. 



E M B L £ M A L X I I I , 



»43 




uilc^am veteres caudim Mxere leonUy 
Ot(ajh?mLinte iras ccncipit tlle^raues, 

LuteA cumfnrgit h:li6,crHdefcit (^ atro 
Fclle dolorfiirtM cxcitat itidomit^ts. 



ID e fcholiafte ApoUonij Rhodij ad lib.4. kXKeuA y^.yi-nn 

c3-«/.Alcxadicitui pra;cipue iconis cauda,qua nimirum dd ro- Lee ccwia 
bur &: foutitudinem excitatur.Impotentem & indomitum fu- '^atuios vtr 
loremfignificantes Aegyptij , leonem catulos cauda ilagellan- ^f^^^qi^ii. < 
tem pingcbant: leonem quidem ob iram,catiiIos vero ca:fos, 
quoniaiu eorum olTa inter fe coUifa ignem vidcntur cmirtere. 
Plin.S.lib.lconis irati fig;iacoiiigens,ait:Lconum animi index 



144 ANDREiE ALCIATI 

cauda,ficuc& equorum aures.Imraota crgo, placiduSjClemenj, 
blandientique Iimilis,quodcarum eftxrebrior cnim iracundia 
eius. In principio terra verbcratur,ipcremcnto terga,ccu quo- 
dam incitamento,flagellantur,&c. ex quibus coUigerc eft faci- 
Ira eohi' lc, quantus fit konis concitati furor, Admonemur itaque irae 
binda. impetum cohibendum cfTe, omnefque occaGoncs dcuitandas, 
quod ea perturbatio fic hominem extra fe deiiciat,vt in bel- 
luam ferociftlmam quafi transformet.M.TuUius i.Dc officiis: 
Licet ora ipfa cernere iratorum , aut corum qui aut libidinc 
aliqua,aut metu commoti funt, aut voluptate nimia geftiunt: 
quorum omnium vultus , voces , motus , ftatufque mutantur. 
Q^id tandem ? Aelianus ^ .hiftor. animal. cap.35. idem quod 
Plmius-.deque Alcseacauda videtur idem penequod Alciatus 
cfFerre lib.15.cap.i4. eiufdem animal. hiftor. Sic ad fincm fui 
clypei Hcfiodus: 

A«>ey opeov ooronri, X^ay ag vcifi^Tl icv^o-cti^ 

^^lojtcff ori( ra^i^ •srsAj^^oot B-Vftoy eiTrviV^t 

%fcf^i»s A! ^^ r^y€ f(.i?i{ii4,ov ■^fifAvhe^Mj jrof. 
Id cilySAUum vtdens oculis,vt qutindo nacit^ leocorpWt 

€luique aUcriitr admodum vnguihui fauii pelU 

D (f. cJ/if(juam ciifpme lenem (tnimum abfiuliu 

Alacrit, r udhsc furihtndum cor extlet. 
Sed huc propius acceditLucani pulchra defcriptio ^ lib,I. quo 
loco Ca:farcm cum leone furibundo comparat; 

Aefiifer£ Lthycs vtfo leo cominu^ hojiej 

Subfedtt dubtti4ytotam dum coUtgit iram. 

Mox vbifef/iUAjfimtiUuit verbere caud£, 

'Erexiteiue lubai^vafio ^graue murmur hiatu 

iHfrtmuitjdum torta Uuti fi lancea Mauri 

HdreAt^aut latum fubeant venabula peBuSy 

Perferrum tanti fectiru^ vulnerii exit. 

Ir4 perct Exemplo cft Alexandcr Maccdo , totius pcnc Oricntis vl£lor, 

tHi^Uxa^ qui fubitaquadam ira correptus,Clytum nutricis fuifiliumfa 

der amtcM ^^^ f^erat ad Granicum amnem feruatus) intcrfecit 5 quemqj 

,« erjut . pj-Qjjjj^^j-e priefecerat.conuiuio admouerat,inultifque honori- 

busjvt amicilTimum,d6nauerat, impctu nefcio quo inflamma- 

tus ferro traiccit.At paulo poft cum ad fe rediifret,ercptum te- 

lum cx Clyti vulncrc in feipfum doloris impttientia vertcbar. 

nifi fuorum manibus fuiflet prohibitus. Itaquc fumme nobis 

claborandum cft in ira domanda,veI faltcm iic compefcenda& 

conti 



E M B L E M A T A. »4$ 

eontinenda, ne nobis poflic vllum adferre nocumencum : hanc 
cnim qui vicerit,hoftem fe Yiciife omnium maximum & per- 
niciofiflimum dicerc nbn iniuriapoteft.EuoIue totum Plutar- 
chi iibrumDeiracohibendaj&Val.Max.^.c^. 

uilcAam veteres raudam.^c^ Teftis eft Piciius Hieroglyph. ^^'*** 
lib.i.Leonis caudam ab eruditiflimis AlcsEam ,^ tS l\ uvr^i 
iii kXj^Iu/ liiTTt^oij , quod eius incitamentd ad fortitudinem 
cxercitctur,vt dixi iam. 

Lutea chm furgit hilii.l Bilis Grstce ;^soA>>, omnis humor eft: 
in nobis calidus (iccus.Duplex primum ftatuitur,naturalis vna, 
qua» fimplici nominc bilis appellatur,eftque vcilis ad alendum 
corpus:Alia vero eft quae recedit a naturae mediocritace,addi- 
t6q;nomine vitium defignante folet appellari,eftque in multi- 
plici difFeretia:alia enim rubra,alia glaftea.alia nigra,flaua aliaji 
liquida, aquofa, fufa, &c. puto hic intelligi glafteam,qu3e <Vtf- 
ruhi glaftum coldre cxlio rcfert , eam medici faciunt acerri- 
mam, calidiflimam^ mordaciflimam, quaequc extremam inter 
bilisgenera malignitatem obtineat,in ventriculo & circaip- 
fumgignitur a calore vehementiflimo.Praeter Galeni comnic- 
tarios ea de re plura perdode difputat Fernellius Dc fundtio- 
aibus & humoribusIib.z.c.5.&9. 

Crudtfcit.] Crudus ficcommouetur. 
Atrpfelle.l Fel,ir2e folliculus, qux hominem pro fui coridi' 
^ione commurare folet. 






A N L> R L . t: A L C I A T I 
In cuni qih libi ipfi damniim apparar. 

E M B L E M A L X I I I I. 




C A p R A lnpum non fponte meo minc vhere laHQ, 
Quod male pasioris proitida cnra iubet, 

Creucrtt illc fJr?2f(i?ne.i me poflvbera pafcet: 
Improbitai nitllo ficilititr obfcijuio. 



ID cx inccrri auctoris Epiguammace Crxco rranftulic, quod 
ell ciufmodi: 

A*;s? fij ^' ci/oiyif^ti 3r<»(«5/(^' kcp^6c-uijn. 

Id efl, Cafm hitum laao niummiA inuita, fed illnd 
FaiioYU fo^it njc/is malt eauta tnei. 

Nutritiii 



£ M B L E M A T A. 147 

JSlMtrittt^ per me^tan hm fera fiuiet in me. 
Vertere naturamgraita nuUa peftft. 
Vi<^etur confidlum hoc Epigramraa ex Theocrito ,apud quem 
ciufdem eft arguraenti apologus.Id torquetur in ingratos,c6f- Ingrtti. 
<jue potidimum cjui perniciem iis adferunc dc quibus bcnc 
meriti funtiquo gencre hominum nihil peius aut detcrms cdu- 
ccrc vel.gignere terra poteft : tantumque id flagitium atroci- 
tatis habct & probri,vt omnia conuitia,ingratitudinis folo no- 
mine contineri dicantur. Qu.id vero execrabilius ^e poteft, 
quam iis vitam adimere , aut ctiam quodam torqucre pado, 
qui nobis viuendi caufTas fuggeffere , dederuntque opcram , vt Ingr*titm^ 
quod fumus , cfTcmus? C. Toranius ingratifTimus filius trium ^»/'*"'^» 
virum partes fecutus profcripti patris fai prastorij 6c ornati vi- ^* "*"*' 
ri latebras , sctatem , notafque corporis quibus agnofci poflet, 
centurionibus edidit, qui eum perfecutifunt. Senextamen pa- 
ter de fi!i j vita magis, qua de fua folicitus , petiit an incolumis . 
filius efTet , & an imperatoribus fatisfaceret. At ipfe efl qui tc- 
nobis prodidir, inquic vnus e miiitibus : continuoque pcdus 
cius gladio traiecit. Indigna quidem mors , fed au£lorc czedis 
miferior. Idem pcne de Villio Annali narratur , qui cum pro- 
fcriptus ad ciietcm fuum confugifTet^fccicratus filiusmilitibus 
occidendum patrem , fe prafente obiecit , bis parricida, vt qui 
confilio priusjdeinde fpeflaculo tam crudeli & impio ei vitam 
ademerit a quo vjtam acceperat. MifTos facio alios quofdam, 
qui nobis interdum occurrunt in hifloricorum monumcntis, 
ne nimium hic h^reamitantum adiicio quod fcribuntaudlorcs 
grauifTimi , ingratitudinem fceleris atrocifTimi loco efTe pofi- 
tam, adeo vttanto crimininonfitvllapcrna lcgibus conftitu- 
ta : quod,ficuti fapienper arbitrantur, maius fit quam vt ab ho- 
minibus vindicari poflir, ideoquead vltionem diuinam rerait- 
ti. Tamen legere ell apud Xenophontem , inPcrfarum raori- 
bus & flatutis hoc efTe pofitum, vt maximae ingratitudinis no- 
tam infcdentur.Qu^em enim cognoucrint pofle gratiam refcr- 
rc, nec rcfert , in hunc feueriffime animaduenunt : quippc qui 
arbitrcntur eos qui funt ingrati , & Deos negligeie , & paren- 
tcs,& patriam,& amicos. Ingratitudinem ver6,ait, potiflimum 
impudentia fequitur , qua; ad omnem curpitudincm maxima 
cft dux. Sanc vt hoc quafi per tranfennam adiiciam;pulcherri- 
mas ingenij fui pene diuini dotes multHm obfcurauit Aiiflo- 
tclcs,4^/e»(^ didus ab Athen3EO,qu6d animo in prarceptorcro 
Platoncm fucrit ingrato , quanquam tamen alicubi diilimulct 



M» ANDREiE ALCIATI 

in fuis difputationibusrex quibus oculati homines facile con- 
iiciunt,quidanimi habuetit ille in dodtorcm, cui debebat om- 
nia lubens refcrre accepta. Confer huc,(I vacat, pulcherrimuni 
Socratis raoniturti ad filium Lamproclem , matri Xantippas 
contumcliofum , ex i. '^fxnifj^sii. Xenophontis. & quaedam 
Aeliaui De varia hiftoria exempla,ex lib.^.cap.vlt. De iis qui 
ab ingrata patria male plexi funt,& iniufte damnati.Nihil enim 
yideo aptius huic loco illuftrando. 

Jukt.] Permitcit,rmit:Gr3ecumhabet icvu^/fcsl^tt cogit. 
Improlitcvs nuUo , ^c, ] Idem fonat penePublianus illc mi- 
mus: 

Maleuolnf fetnperfua natura vefciti4r, 
Quo refert Adag.Lupus pilum,non animum mutat : &, Colu» 
brum in finu fouere : & , Aries nutricationis mcrcedem per- 
foluit. Sed mihi mulra legenti occurritopportunc illud Theo- 
Cliti Eidyll. t^k-^a/f >^ Xvxioet^, ^'v^oij KKJuu^yOii tv (^ayoiiTi. alc 
& foetus lupi, ale canes , vt te abfumant. fic aucem Scholiaftes: 
c^ Tft-^/fjt» eci 7j? >^ XuKuv c^^vfii i^ xtwui, fTnrn A»^y»j t^ 
*«/tS oif i(£f.')a r^Tf \^h»\oc iTn ci^Qit<ne6 «5» Jj T«r S^xg^V»?, 



latut 




EMBLEMATA. 



i4> 



/ 



Fatuitas. 
Embi-ema lxy. 




M I R A R 1 s noflroquod carmine diceris Otns, 

i>it vetHs aproattis CHm tibi nomen Otho, 
Anrita efl.Jimiles ^ hahet ceu noEtnaplHmas, 

Saltantsmque auceps manctpat apttts auem, 
Hincfatuos captu Crfaciles, nos dictmus oi9s: 

Hoc tihi conmnkns tu qnoijue nornen habe. 

HOc <Ji£tum eft in quempiam temei-.rium , gloviabun- Of/;a /t* 
dum, & plus quim par eil, auir^ ncl>:liracis iadtatorcm, ^^'^'- 
quem Ochonem appellac, ab Ocide auc facua &: gefticnlatri- 
ce, capcuque facili, quam Ariftotelcs noctua: limiiem , ^ circa 
aures alarum quandam fimilitudinem habere tradic. Proiicr- 
bialicer enim v-ni dicantur, ^ui in re cjualibcc faciic decipiun- ur^ qMi. 

0^5 



Ctit Mti, 



MM.ipari 



150 AKDKLJE ALCIATI 

tut , ac illi maxime , qui verbis fefe procelaii facillime iinunt, 
cuilibet fine delc(^u & prudcncia dextram , quod aiunc , inii- 
cientcsjvtcx Eulbchio Homeri fcholiallc didicimui.Ocos di- 
ci gloria: vanitatem affcdaiucs, id elt >te>eJ«|Hf , cjuidam cru- 
dici homines adnotarunt.Vide prouerb. Aues cjuceris. 

AHritaeflfimiles, ^c.j Plin.lib.io. cap.z^. Otis bubone mi- 
nor eft, noduis maior , auribus plumeis eminentibus , vndc 8c 
nomen illi,quidam Lacinc Afionem vocant:imitatrix alias auis 
& paralita , & quodam genere faltacrix. capicur haud difficul- 
ter, vc nodVua; , incenca in alicjuo circumeuntc alto. Idem ferc 
Athen.Dipnofoph.9.cap.i4. 

Mancipat.'] Manu capit, propriam efl[icit,& vfu capit.Horat. 
i.Epiftoi. 

^Adam {ficrcdis confukts ) mmcifat vfm. 

Hoc tibi com/eniens.] Qu,a(i diceref.Tu te Otum ia<fVas,vt qui 
originem trahas ab Ochone Imperatore magno,cum ingenio- 
fis ad vanicatem compoflco , ad aucupandam gloriolam pro- 
Jius : ego vero ce Otum ab Ocide aue dixerim, quod vti ea ge- 
fticulabunda & ad fuas laudes alTultansfacilccapitur, fictu 
ineptus & gloriofulus conueoiens tais nomen moribus indu- 
tum habes. 



Obliuio 




E M B L E M A T A. 



*5i 



Obliuio paupcrtatis parens. 
Emblema lxvi. 




C V M lupus eftmens mandit ceruarms efcam, 

T fAijtie-fiPne cavtum deuordt himiknw» 
RcsficiAt fforte alw, vd lumina vertaty 

Prdfentem ohlitus quem- tenet oh cibhm, 
Qu£ritat incertam (ta^ita efl ohliuio ) prjLdnm» 

jQuifua neglexitiftulte aUenapetit, 

EA eft Lupi ccruarij natiira, vc quamuis poft lonr^a ieiunia Ln^*** "'- 
fepercas 2!gre carnes mandere cocpent , vbi quid cafu re- «"'"»«'. 
fpexeritjobliuifcatur, & copia,' pra^fentis immemor,aliud quv^- 
ac,tcftib.Plin.lib.?.c.ii. & Solino PolyhilL c.i«. Idem con- 

tingit 



i^t AMDREvt ALCIATi 

tingit ambitiofis & aiiaris,qui fpe honoris amplioris,aut corh^ 
modi.in quo fit vberior quxltus neglcd^ prxfenti forte vcna- 
tur aliam. Fit tamen ra;pcnumer6,Yt vtraque fruftremur. Hinc 
Sophocles in Thyefte: 

^yrrhiti Id quidem cxexnplis quam piurimis cofirmari pofTettTed vnum 
S^irota, duntaxat ex luftino fubiiciam. Pyrrhus in amplifTimo imperij 
fartigio collocatus.iam nec eo contcntus, Grarciac, Afix'quc rc- 
gna meditabatur : ncque illi maior ex imperio quarn ex beilo 
voluptas erat : ncc quifquam Pyrrhum , qua tuliiret impetum, 
fudincre valuic. Sed vt ad regna deuinceda inuidius habcbaturj 
ita vidis acquifitifque ccleriter carebat , tanto meliiis fludebat 
acquirere im^jeria quAm retinerc : quam ob cauffam coUatu^ 
eft ab Anrigonojufori imperito, qui ciim multa& fcliciter ia- 
ciat.iis tamen vtendi.modum nogligat,Plutarch.tefte. Fruendu 
cft itaquc rcbu? pr^efcntibus , & rede agendo fpcranda melio- 
ra. Eft enim animi valde pufiUi & angufti , inopiam metuere 
plus quam par cft. ideoque iisqu^ adfunt , non frui , &alienis 
anxius inhiare,magn2E ftoliditatis argumentura- Pere enim fic, 
vt iuxta prouerb.Duos infequcns lepores neutrum capiat : cui- 
<jue illud conucniat. 

Ambo c6r,cuptfcensrftutrum affecutHS es, 
Procofij Afcribam locum eProcopij i. Debello Gothicb refertetiiril 
htius. Bellilarium initio belli feripfifle ad Theudebertum Prancornm 
Regem( qui cum eo manits conferuit : ) Satius eft fecurc fua vt 
quifque poflidcat , quam dum alicna nimium appetit ,de fuis 
rebus pcricIicetur.Huic belle couenit quod Seneca rcfert epift. 
73. Solcbat Attalus hac imagine vti : Vidifti aliquando caneral 
a domino fruftapanis aut carnis aperto ore captantcm ? quic- 
quidcxcepit , protinusintcgrum deuorat , & femper ad fpcm 
futuri hiac. Idcm nobis euenit : quicquid expedlantibas fortu- 
na proiicicjid fine vUa voluptate dimictimus, ftatim ad alterius 
rapinam ered:i & attcnci Hoc fapicnci non euenit : plenus cft 
eciam.fi quid eacnit,fecurecxcipit. Huc refert Ad.ig. Prasfente 
mulgc,quid fugicnccm infequeris?MuItae funt affines huic fen- 
tentiaj,vt apud Hefiodum: 

Salluftius in Catilinario , quo loco verbafacit de legatis AIIo- 
brogum.perrradtis ad focietacem ncfarij belli,de euentu tamcri 

anxi^ 



EMBLEMATA. lyj 

arixicdubitantibiis:in incerto habuere, quidnam confilij cape- 
rent.Ia altera parte erat xs alienum,ftudium belli magna mer»- 
ccsiafpe vid:orix;in altera maiores opes,tura conlilia,pro 
incerta fpe , certa pra^mia. Sed & Pfeudolus feruus apud Plau- 
tum fic (ecum loquitur : Certa amittimus , dum incerta peti- 
mus , atque hoc euenit iri labore , atque in dolore , vt mors 
obrcpat interim. 

^luifua. neglexit,^c.'] Non videtur incommodum , (\ appo- 
nam lepidum & facile T. Mori tetraftichon huic Emblemati 
conuenientillimnm: 

Os canis implet finct^ : tdium capiums hiabaty 
Non capity at quem iam cepcrat, orefngit. 

Sic mifer tn terra, dum rem capta^ alicmwj, 
SApiw (J3f> merito perdis, auarc, tuam. 



Supej 




154 



ANDREit ALCIATI 



Supeibia. 



EMBLEMA LXVII. 







E N fvatHf.fl^atm, r^ ducltm de marmore marmor^ 

Se cor-tferre Deis aufaprocjix Niobe. 
Efivittum mnliehre fiiperhia^ c-r ar^^utt orli 

Durttiem, acfenfus, ^ttalis ineji lapidi. 

Flgmentum boc Niobcs ob infolentem iadantiam in h 
xum riacns transformat3e,arguit potcntiorum quarundam 
mulicrum lupcrbiam,clationcmc]ue nTjmodican^,quia occaeca- 
cae ne ipfis quidcm fupcrbis fubede Je purant : c]UO fit , vt fux" 
mortalitatis immemores , in detcftandam kiouhn^Tiy incidai^. 
Hocergo verborum inuolucro mouentur , ne fefc altius efte- 
rant,& plus quam oportcat , apud alios intumefcant, aut 
etiarn plns libi tribuant , quam par eft. Pr^rtcrca dc numinc 

bene 



EMBLEMATA. i^j 

bene fenticnclum eite , tacite videtur innuere : quandoquidem 
non erratur pcriculofius, neqjfceleltius quam in numinis con- 
remptu.Pindar.OIympy. 9-' '«s!r« 4y- ^^«ihfiio-oci %«•, '^x^^ <"- 
^1«, *^ T Kcuj;^^oiJ^ TTic^ Koufov ftcu>iet4<ny vznr-^tKH nam.Diis 
conuiciari,inquir, odiofa lapicntia cf}, &incempertiuegloria- 
rijide eft atque infanire.Pra^clare monicor illc apud Vugilium. 

jyifcite iHsiitiam mmi ty ^ ncn ternnercD.ucts. 
Quo non inconcinne referam Baptiftx Gyraldi degiacam 
profopopoeiam in Niobes tumulura: 

'Ef^e procul Uti, cernmt meafunera trifies: 

Non fimilts toto mAror in orkefuit. 
Bisfeptem natos peperiibis pignorafeptem, 
Me miferam 1 DiHumfusiulit ira mihi. 
Dirtgui demum lachrymis, ^ marmora manant. 

Sic mihi mors dclorejiyfc mihi vita, doloi: 
Difcite , mortales , quidfit turgefcere faRti» 
Et quid fit magncs poft habuiffe Deos. 
Propter kXot^ot^ouv itaque j^ fJHyuM^^^eA^ magnificos luit im- 
pia flatus Tantalis,vt Statius cecinit Thcbaid.j .Huc congeram 
infignem Pindari locum ex Olym. $. quo fub Cadmi perfona 
monct vnumquemque , vt exeitiplo Pcnthei fili j , pic & reue« 
renter de Diis fcntire difcat. 

EU y <^' u6^ti<roK ^vu^v «y^eS-A/ 9^»?. 

K«;*v<^v »'/«W V* aa-n, t^ (rB<p di) Turpv 
©hjtbTciv eiTt p^yitf^yT^ifi ^nfto^oig. id eft, 

Si quis fit qui Deos contemnat,ad huius (nempe Penthei}mor- 
tem refpiciens,fecum animo reputec cfTe Dcos. At vero tempc- 
rnntem eftc , & numen diuinum colcre , cenfeo rem efte om- 
nium pulcherrimam,&: fapientiflimam hominibus,qui huic le- 
fe implicant. 

En ftatuAjiatua , ^c.'] Hoc imitatus ex fenariis his cr 3« 
Epigram. 

O VlK(Oi »T®- CMqpg einc t;^ TK^O», 

id cft, Hoc infepulchro mortuu^ non conditur. 

Hoc eft cadauer-, ^fepulchrum non hahens, 

Sed eft idem cadauer ^ fpulchrum fibi^ 
Jllud firnile tit. Ms ^p<yi^«c^ lib.4. 



ij^ ANDREyE ALCIATI 

Casceiiim id varie accipi figmentum reperio, vt cum torqactur 

in prajfradliE ceruicis hommem , ftupidum, cumque qui fit vcl 

animo vel corpore immotus. Ad id facit quod citatur cx Lu- 

cilio , poeta Graeco , dc quodam Taltatore , qui fe mouerc noa 

poiTet , of^7iii vi9^Di ifA^Diov 2)f^,TV7nv. Orcheftes fpirans 

archetypum Niobes. 

■y^obt, Seconferrc Df«,^f.]Niobc ciim libcrorum numerocflet ela- 

ta, Latonam contempfit, ip/iquc fe praefcrre non crubuit,qu6d 

ca non nifi duorum,Apollinis & Dianar mater cfTct. Itaquc in- 

dignata Dea,Apollinis & Dianar fagittis liberos eius omnes cu- 

rauit interfi.ciendos , ipfamque Nioben fibi conuiciantcm tur- 

bine rapuit luxra Sipylum montem,& in faxum transform;iuir. 

Ouid.fj.Mctamorph.Rci veritatem,{I vacat,ex Palxphatiiib.i, 

&Paufan.in Axcadic.exqairc. 

Vttiummulieore fupcrhia,'] Sic Salluft.in lugurchino dicit fu- 
perbiam commune nobilifatis malum. 
Ba tji Arguit oris 0«n>/e«^, ^r/f«/«^, ^r.] Lapis in Hieroglyphic. 
itioui- hominem fenfus expertem fignificat:vt pro ftupido & alicnatat 
^n* , mencis homine vfurpari certum eft : vnde illud Comici , Qtiid 
&fenfuum ftas lapis;& primos illos homines rudes & impolicos,nuilaque 
vA-.mtM, difciplinarum cognitione cicuratos, faxeos appellarunt. Hiiic 

cnim Maronis illud ; 6^0 tempor Primiim 

Deucalion vacuum Uptdes tacfauit in orbcm 
Vnde homines nati, durum genus. 
Thcocritus in Eidylliis Milonem rufticii impolitum plancque 
rudem appellat fragmen dura^ rupis , id eft Tnifeif '^HSf^j^^ 
ic9t^uvis.Li(\!Lnt'ms lib. r.c.io.loquens de cermino,qui in Ca- 
pitolio locabatur;Qu.id de his dicam qui colant talia?nifi ipfos 
potiflfimum lapides,ac ftipitcs elTe-Oaid. j.Mctamorph. 
— Ad auditoi fiupuit ceu faxea zioces, 
Attoni &que diufmiltsfuit. ■ ■ ' ■ 
Idcm i^.Metam. — • Buroijuejimillimafaxo 

Torpet. Et in Ariad. 

in faxofrigidafedi, 

§lttamque lapis Cedes, tam lapis ipfafui. 
Qno fenfudixerat antcOuidium CatuUus dc nuptiis Pelci, 
Afiaduen faxea cffigic fuilfe , vt vim doloris exprimere non 
poflet, ncque in vllam vocem crumpcre, cum vidit fe a Thefco 
jn litore Naxus infulis rcliftam. 

Tibul 



I 



E M B L E M A T A. ij7 

Tibullus lib.i.Eleg.4. 

O egotnep-ffim talss fentire doUres, 

€luam mAUem ingelidU montibm ejfe lapk. 
Stxre vel tnfanu cautes ohnoxia ventii, 
Naufraga quam vafli tunderet ora marif» 
Ouidius de Ponto: 

Feltcem Stebe»tquamuu crudelia paffarftt 
6^* pofuit fenfum faxea facia marit» 
l.dc Ponto, Eleg.i. 
Ttne carent lachrymiyfii/t cum ftupor ohftitit iUi4, 
Etfimilit morti peHora torper habet* 
Et deindc: 

lUeego fumfiuFirh qui lapit ejfe velim. 
Sic impofnbilitate ipfa mutata in lapidem Pfyche ,quamui6 
prscfcnti corpore fenlibus tamen aberrat. Apul.tf . Dc Alin. aur. 
«^uodautem modo dicebam lapidcm pro ftupido vfurpari hic- 
roglyphice, id oftento planum cft, quod animum perculic Su- 
pcrbi Tarauinij , cum acolumna lignca repente lapfus anguis 
omnes in tugam vcrtifTctjomnino hoc vifo conftcrnatos.Nam 
portcndebat is ferpcns nouum & inexpe<fiatum principem dc 
columna lignea > hoc eft ftupore> quem diu iimulaiat > prodi- 
turum. 



R 



i 




tjS 



ANDREiE ALCIATI 



la-jpndcntia. 

E M B L E M A L X V I I I. 




Pnhe tenm muiierfucdncia latramihw infia 
Monfirorum cdtnlu ScylU hiformis erat. 

Monslra piitantuy auariiie^^audaciayrapttM: 
At Scylla efi.nullm cuifit itiorefttdor. 

SCylhim Piiorei filiam Glauci amoie captam j Circe quod 
eundcm cfcperiret,iic affecit,vt fontem,iji qoo Nympha fe 
lauare conrue!licrat,vcncficiis& magiirfs hcrbis ipfeceritj cuius 
rei nefcia Scylla fontem dc morc ingrcfla, inferiorcs corporis 
fui parres in caninos ridus vidit efle commutatos : quam tan- 
tam deformitatem horrens,in marc fe prxcipitem dedit, & in 
Lortu lu- faxummutata,Poctisargumentum fabularprxbuit. Homerus 
Pmt d* Odyfl;^ Ouid.i4.Metamorph.Iuft:inusinTrogum 4-tabul2: 
de Scylh &Charybd! mareriam Poetis fuggcftam ait ob fie- 

tum 



Scylla in 
monfirum 
Maritutm 
mutata. 



ScyUt 



E M B L E M A T A. ij^ 

tarn quod in Sicilia cicato ncuoque impecufertur, in quovn- 
daruOT incer fe concurrentium tanta pugna lit,vt aliasveluti 
tert^a dantes vorticibus in imum deiidcre , alias quali viclrices 
infublime ferri videasrnunc hic fremitum fcrueiuis ii:lt'.i«;, nuc 
illic gemitus in voragine defidetis audias. Accedit perpetuum 
yEtnx montisincendium:hinclatratusauditos:hinc mouftri 
credita (imulachra, dum nauigantes magnis voir.icibus pelagi 
defidentis excerrici,latrarc putant vndas , quas forbenr.isajftus 
vorago collidit. Scyllam fuiffe naucm triremem Paixphatus ^ ^ „^ 
tradit. Salluftius faxum putat e/Te in mari prominens,'quod ^^^J* ^ 
procul vifcntibus muliebrem formam repriefencetjin quod ii- 
li flu(flus, quoniam & liiporum eiulacum , & canum latratum 
vidcntur imitati , finxerunc illam pube tenus feris huiufmodi 
fuccinftam efTe. Alciatus id appofite trandulit ad impuden- 
riam, qua; tribus pouflimum viciis rabidiffimis comes eifc fo- 
lcac,auaritia:,fiue rapina:,audacia!,inuidise qiijE fubeleganti aut 
viri. aut mulieris forma pierumqiie latitant. Quidenim non EmhltmA' 
audeatlimpudens, qui nihil non fibi pcrmittit,tuupe putacbil? '** ^Jf*^» 
Heraclidis Ponticus ait ab Homero perScyllam fignificari 
omnis genens iinpudeatiam,qu3: non ab rc canibus cingatur, 
riiflibus, audacia , rapina & auaritia rcfcrtis. Locum Graccum 
apponam,vt ex qao Alciatumputo (uum Emblema duxifle: 

Ptibe ttnn/i z?7w//fr,c?c.] Duobus in locis Virgilium iniira- 
cus eft : fic enim, 

- P«/' hro fe^ore 'vhgo 

Pube tenu4, 

Et alio loco, 

'SlHtci toquar p.ut Scy^am Nrf/^aW efuamfafrja fcc <ta .'/?, 

Cavditia fuccirtftaw Utraiiir^yfyi in^tima marf.ru^irxj-c, 
Ex quo loco aducrtes duasfaiifc Scyilas quas plerumque Poe- Du* Scji- 
t^e confundunt vt ^.raft.Ouid.LcgeNannijm Mifcellan.lib.<5'. ^<- 
&Iacob.Bononienrem, Annotationibusquas pauculas fcripfit 
in Virgil.& eundem Virgil.in opufc.cui Ciris nomen. 

Monftrorum .'^«''/«/>f,'3'f.] Canibusmonikods.Virgil.dixif: 

Ah timi hs frn^ta^ cnnihu^ lacernjfe m^rtni^.Ez Ouid.^.Trifr. 

Cicero de harufpic. refponfis : Quatii Scyllam tam cminent^- 
bus canibu5,camqucieiujiisPoiJta: lingcndo exprimere po- 
tuerun:, &c. 

R X 



i6B> ANDRE^ ALCIATI 

4»V/0U>77'ct. 
E M B L E M A L X I X. 




^^d nmium tua forma tihi JVarci/fe place^at, 
/n florem,(fr noti eflverfafluporis olii4, 

Ingenij efl marcoriCladef^ ^tKduvO' > doHos 
Qua pejfum vlitres dargHe, dedit^ viros' 

jQ^ veteruin abiecla metMo^nona dogmata qmrmt, 
NilcjHefHaiprdter traderephamafias. 

V*ti*inwm nPIrcfias Yatcs tam diu vidurum NarciiTum praedixit, qua- 
Titefii, it J^ diu a fui cor^rpeftuabftineret.At illc propri^ fortis igna- 
^AYcip. rusjvifam in foticc fui vultus imaginc fic dcperiit,vt fui amo- 
re captus mifere contabucrit,& in florem fui nominiscommu- 
^rffc» htf- tatus /ir,qui Narce dicitur, & ftuporcm fonat ,qu6d NarcifTi 
• odor caput aggtauet.Plin.lib.i r «capitib. y . 1 1 .6c i^.Notantut 

hoG 



E M B L E M A T A, t«jt 

lioc figmento,qui a vetenun legibus & inititutis dcfcircentcs, 
noaam qiiandam do<^cinae formam confe^anturitamque fibi 
placent,vc liccc obtufiorcs reuera fiht, quicquid tamen pra:ci- 
piuntjviolentiusaliquancum inCulcant,neglcdla prorfus & 
oblitcrata maiorum via & ratione:e6quc deucntu ert,vc fidem 
illam canam,& prifcam veterum audoritacem pra; fua opinio- 
ne nihili ducant:tanta eft caecutientia, ftulcicia atque peruer- 
ficas. Tales funt »ic<ropoi quidam impudenciflimi , qui nouo- "^^** ^'' 
lum dogmatura pcrfuafionepopulum incautiuT» inefcanc,ver- -,yT/„/'' 
borumque phaleris fic prorelanc&peruercuncjvcmifcrrimi 
hominescrroreperciti,quafiguftataloto,libenter a Chriftia- 
nx Rcipubl. communione,fuo magno malo, dtfcifcant. Tam 
cnim funt pcrfridx froncis, vc fua dogmara omnium eilc cer- 
tiifima verbis fcripcifque aficrcrc non verici, nullam aliamc- 
liorcm,auc ccrtioremde religionecradicamfuiirelencenciam, 
quam qua» a fe fuifque cradatur,affirmenc. Sicque plurimorum Imperitl 
damno& pcrnicic deteilandam <ifiXecuriM> in rcbus diuinis *'^^^«'» 
cxperimur. Poceit & hoc torqueri commodc in impericos, & 
k^iirvi rerum fuarum non «equos admiratores , quibus fane 
(vc Comicusait) nihii vnquam quicquam ihiulliusrnihil 
cnim rc(3;um pucanc, nifi quod fccerin: : quo fic,vc aliena cara 
impense carpendo,fuaqueplus quam par eft,admirando, ingc- 
nioli flos abfque vllo fru6lu facillime marcefcac : vride meritd 
illud repetam quod Alciatus in quadam oratidne dixit : Nul- 
lamcireperniciofiorem fludiorum calamitate,quam fui ipfius 
confidentiam & admirationem,qucm morbum Grseci <I><A4a>- 
riM appclIanc-Ed enim ca lues adulationedetcrior,e6queho- 
minem inducic,vt fe exiftimct opcime fcirc qu3E no incelligicj 
reddicque eum negligcntem,fuperbum,otiofum, aliorum cori- 
tcmptorem.Emendacur autem hic error nialum non tam ora- 
tione quam frequcnci audicu& collacic>ne,qujE cum peritiori- 
bus.habecur. Quapropter,incuic iile, cauendum ab hacbeliua; 
nullus enim eric verre fapienciac capitalior hotlis quam qui 
meliorum prxceptorum dogmata flocci facic. Diainus Placo, ^ ''''c^'*''*^ 
quem tanquam rara: alicuius & veras fdpiericiae cerreftre oracu- ^'''**»*' 
lum merico dodi omnes fufpiciunt ac vencranrur , lib.5. ^c *'' 
lcg. auream plancfencenciam pari vcrborum pondefe fcripcis 
mandauic : ZTtcvruv h fii^t;vv t^vsi rty6*a«-o<« roT? TireJit^ols 



i.<i XNDREiE ALCIATI 

tAu c-(pa9^ iou>ri ^i?>icu> turiov ingi?-» ^yilctf it(^<piTei. Qux 

(ingula fi diligentcr cxpendamiis,luppctct nobis accommoda- 

tum certe& pixfens amuletum ad arcendum,aut minucndum 

hunc animi errorcm , hominibus c|uidem gratum , fcd tamen 

^iXcwlicc cxitialemjn primis euim <I>*A6tyT;«* non ab re appellat maxi- 

wor6«rf ;^4 mum quoddam malum innatum in meliore hominis parte, 

xtfnui. nempeanimo:& eo quidem deterius acpraefcnnus, quod licec 

co plerique morbo corrcpti fmt,non tamen vnquam de reme- 

dio quxrendo, aut parri malealfedlx applicando cogicant, rt 

tandem fani pollinc euadcrc.Atqui nulla exitialior auc damno- 

fior a'gritudo cft,quam qua; fui fenfum adimit, ita vt «ivf«c3-»)- 

9-itMi q.iandam inducac,&tenacitcr foueat:qu6fit,v: omni ani- 

mi contcntione & iaduftria in eo malo pcriculoliiHmo pro- 

pulfando efl cnitendajnj& eo maior curac6ferenda;qu6 mor- 

bus hic ( in qwo fic fons,& certe principium aliorum omniu, 

qua: in animii cadere poirunc, vitiorum ) grauiores afFert cor- 

ruptjonesjclademqucingenij pra:fentiorem Nuila enim ratio- 

ne fieri potefl:,vt qui hac perculfus peftc oberret, fanum vel iii 

aliis,vcl in feipfo iudicium rctineac,cum fe non norit:quando- 

quidem fit in oculis mentis infula caligo tam denfa, camquc 

fpinofa^vt vel apertis oculis nihil vidcac.Itaque qui fui capicur 

amore,non vere ^(t\c. amare pocefl. fed fallam quandam de fe 

opinionem,vc vmbram aliquam, quafi qui in cenebiis palpac, 

ofcitanter aucupatur. At vero ( vt Placo docec ) feipfum a fe- 

ipfo fallic wtfsvTiw»' ^gt,Xi7roi)rci\ov,\mo vero adiiciam ^enurct- 

Tov^^yj/bj tt^XiarcCiov. Cum enim impoftor ipfe pra:rt6 femper 

habeacur,ncc minimum quidem abfccdnc, quo pad^o non efret 

grauifTn-num malum,imprimitquc deplorandum. Ca:cicas ha;c 

omnium maxime incolerabiIis,cum iniciciam noftram fapiea- 

tia: loco habemus,&quanquam omnium penc rerum ignora- 

tionc laboremus,ramen nos omnia ingenioafTecutos arbitra- 

mur.Tolerabilc alioqui vitium,fi ea tantum placerenc qua: in- 

gcnij fpcciminaquceda pra: fe fcrunr,auc alia gencris eiufdem: 

in quibus fi tantum falliniur,ncc fallimus,aut fi flc fallimur,vc 

mclioribus & peritioribus aurem patiente agniro errore pra:- 

beamus,nemo eftquin veniale putet. Quotus autem quilque 

cfl,qui placido ferat animo , quod ipfi na:ui , & vitia tam im- 

pense nobis placcanr,velut ama Ofcm aniici,,\i ait llaceus; 

Tnrpia dec ptuTit c&cum vittH^aUt eiiatn ipfa h,ic 

DeleHanttVelutiBnlbimTK,, FelypH') agnA, 



£ M' B L E M A T A. ±6^ 

QjioficjVtvero vcriusdidtunnkaThcocrito ( vt id ad nq- 
ftrufnlermonemconumamus.) — V^<yn, 

Nimirum in id cauda e/l:, tjUodi vt ait Varro, Omnes vidcmur 
nobis eirebelli, felliuij faperda^i cixm fimus oti/csOi. Ex Arifto- 
nymo citatur illud : £f<yoi/3<a» ^ht^ ^Aeiw^v , rl uvo^rHiy 
ivTXi TiCff -ro^^^g oiiAJ^, (PfjJ^Si ent : Id in primis eft in vita 
humana noxium , quod perrnuki cum lc fapcre putent , tamen 
delipiant. Qu.amobrem niliil dctcrius aut pericuiofius , cjaam 
Hiinimiim fidere.Cerce ( vt de me ipfe aliquid ) fum fatis mihi 
conrciusjquamdcbili&pcnenulio ingcniofimifi ciuidtamen 
fit , nunquam vlhtenus mc profcciflc iiberc coufiteor , quam 
cum ignorare mc multaj&: quidem penc omnia primum ngno- 
lii , tumque mco non minirao fumpcu dcprehcndi , 6c apertis,' 
quod dicitur oculis expertus fum, quam non fit tutum aliorum 
iudicio & famx incumbcre. Nam fspenumero contingit , vt^^j^^^, 
nosplerique pra:fentcs laudent, vel amorc, aut aiio quouis af- t;»nu »s4- 
fc6Vu du(5li, ficquc de nobis bcne mcreri pucant,ciim fsepius vc ^**^- 
de coioribus carci, fic i j de noftro captu & in litcris , aut etiam 
honeftisa<5lionibus profe<5lu fentiant. Interea tamen eorum in 
fcntentiam pcdibus imus , quod aiunt , atque importune £alli 
nos finimus.Crafiam mehcrcle& fapinam crcduiitatem.Agno- StcratU 
uit lubens Socrates de fe Phyfiognonii iudicium talemque a '"»^e^»<» 
natura forefepalam fafius elt, nifi fe Philofophia' excolendum 
rradidiifet.A qua quidem modeilia ionge icmper abfamus,qui 
emencitos quofdam fapicntia^ colores, & imaginaria virtutum 
ornamenra nobis ineifc dcmiramur : & vt vera credimus abib* 
lutaque ,quafi quibus ad perfeclioncm addi nihil polfit, ideo- 
que moleilc fenmuSjfiqui^dum noftri mcntioncm faciunt,non 
fatis honorifice loqunntur,eaque tribuanr qua; nos minime at- 
tingunt , vcl etiam nullo modo ad nos attinenr. Qjji morbus 
vt deploratifiimus fanari nifi a'gre porcil: , nifi tamcn aliquan- 
do raeliore quodam impulfi gcnio, potius fpecftcmus quid no- 
bisdefit quamquid adtir. Si quid cnim adeil:, caucndum eft 
imprimis ne elfiuac , aut prefio ampliorj quam par fit,3sfti- 
matum, vilcicat apud alios : ■•; quid dceil, quod iciamus orna-- 
mento nobis elTe pofie & vliii, efficicndum cll, \t labore & di- 
ligenna compararianobis & conquiri poilit. Sz^ in primis ^* y?- 
meminiire debcmus , fubindequc animo rc{5ecere ,- non quan- ?«<»'"'«»■. 
tum ca:tcris excellimus , fed quantum aliis fimus infcriores & r*>«^' 
quam alioqui detcriores. Illud cnim d^ihcouTica vitiumtam ""**'^ 

R 4 



i<f4 ANDREA ALCIATI 

nobis familiarc ac domcllicum.fed tamcn in primis cxitiofumj 
prxterquam quod tumorem, inuidiam, audaciam, & defidiam 
fouet , folct ctiam vna Cccum aduehere & alere turpiflimam 
igtlorationcm , quam merito SopKodcs ^ca-fXci^t ti^ns» ap« 
pellat. Veteribus iliud in ore fuit , eum malignos habcre vici- 
nos, qui iiii laudator fuerit. Idcirco numquam probaca cil illa 
^JlydamM plus a:quo pruricns ^i^«ui-nei4 opinio in Artydamante hiftrio- 
hffrtt, nc, quod fuas ipfe laudcs infcribi vclict ftatux quam meruerat, 
Non enim populus hominis votum infolens fibi fercndum ef- 
fc putauit, quanquam de fua pacria bcne meriti. At quod pene 
mihijdum ad alia propero, cxciderat ,Suidas audtor cft, Nym- 
phas a NarcifTo fprecas veriffimc dixilfc: 
Ilo^ot n 7% fAnriaiv eti trouJ-ft ^*Anf. 
Sefhifla» Quid tam male audiic Sophiftarum nomen, nifi ob cfFrcnatam 
illam, & cajcam fui admiracionem ? Socrates vt eorumimpor- 
tunitatcm frangcrcc atquc eluderet ( illi cnim nihil fe nefcirc 
iaclabant impudentius ) eofque contrariis armis oppugnarer, 
nempe honella dilfimulatione potius,quam pari vcrborum 
ftrepitu acque contentione , dicebat hoc vnum fe fcirc , quod 
rerum omnium clfet infcius. Quod non aiebat , vt falfa dc fc 
loqucrecur, apud eos prxfertim,quorum familiari confuetudi- 
ne Ytebatur , fed vt airereret ca lubens omnia fe ncfcire , quac 
tam impudentt fronte fibi arrogabat triuiales illi fi^f.-mtoXo^^t» 
qui iic liberales dirciplinas ipfamque Philofophiam oiltentan- 
do,reuera proftituerent & profanarent : aut potius vc iignifica- 
rec ad vcram folidamque iapienciam ncminem accedere vn- 
quam poiTc, niii primumfc norit ignorarc. Sunt enim quidam 
ingcnio tam lloljdo & lubrico , qui ciim nondum primcribus 
labiis litcras dcguihrint, falfam tamen fibi fcicnciic perfuafio- 
nem induant. Ex quibus alij fe «:«TB<J^^«xTi<5-,alij •ww>(n)^85 >^ 
vret^iTn^vifAs^iti cffcrrc non verrencur : alij alios quorcumquc 
conuellunc & impetunc , in quorum vcl leuiculis & venia di- 
gniscrracis ingcnioiiores,nonperpendunc,oTi f^ufttjeu^ pa*» 
iiif J» fiifA^TTx^ : iibi ncmpe ignorcunt , vt Kxuius illc Hora- 
tianus, qui fcipfum ignorans carpcbat alios , ieque vcnia di- 
gnum cenfcbat. Quamcbrcm audiit ad cxcrcmum, llulcum Sc 
improbum hunc amorcm cile dignumquc notari.At quanto in 
.Aj^cthoclti crrcrc vcrLincur, iibi qui prunas iiullo roborc tribuut?Agacho- 
ferif4teti cics Pcripaccticu? ciim apud Demonadem iadarct fe loium 
Ktu arr9- ^ prij-num cllc Dialcdicorum, aucHuic : Si Iblus es,qui primus? 
^""^* i\ primus,qui folus potcs eifc ? Non cft quod rcpotam liccrato- 

ris 



E M B L I M A T A. itf j 

tis illius Rhemnij intolerabilem arrogantiam ,cumdic€rcfj^£wni«i 
vna fecum natas,& tandem pericuras dilciplinas. Necell quod taUmotf» 
momorem duorum in Philofophia princip«m natam facis & 
peruulgatara :piXewnet» , Ariftotelis nempc & Ciccronis, quo» ^rifiattlts 
rum hic tam fua: ipfemet induftria: & ingenio tribuit, vt nullis *^,^'"'* 
fcre in procrmiis laudcm propriamconticucrif.ille ver6,qu6d ?'^^^«^<' 
Don mod6 fuis in eodem Philofophico curriculo certatoribus 
pariim fauerit, fed quod contradicendi ftudio doflorem etiam 
Platonem vexarit,fui nominis celebritatcm non parum obfcu- 
xauit. UliipfiPhilofophi libris quos de concemnenda gloria p/j.fc/J^fj; 
fcribunt , nomen etiam fuum prarfigi volunt. Permittatur hoe 4>^'a<«^<» 
ad inflammandum ftudium , & exercendam dodorum homi- 
num induftriam : honos enim alit artes , nullufquc fui laboris 
prajmio & contencionis honeftae laude fruftrandus eft. At quis 
fanje mentis eum dixerit , qui fibi pluraquam habeat, arroget? 
Narrat Achenaeus lib.i i.cap.vlcim6 , Trafilaum quendam tan- Thrafyla»» 
ta infania fuilFc percitum , vt quotquot naues in Pyreum ap- ir.fun**, 
peilerent. fuas efte crederec.eas enim voluptate quadnm incre- 
dibiii numerabat , aliifque fuam fortunara lubens ronamuni- 
cabat , donec frater eius e Sicilia reuerfus , homincm medico 
committeret , is vbi relipuiftec , affirmauit fe nunquam vixiide 
felicius , quam cum eo mencis errore tenerecur , quippe qui in 
tanta volupcace nihil molcftix fenfiiTet. Perinde fe habenc ^/- 
Xeu/7f iy3.ut reuera deterius : quandoquidem vc aliis nocnmenco 
(inc,anxie ftudent, tum vel maximequod honorem alicnum fi- 
bi audaciiis arrogant , aut quod aliorum conatain nigro lolli- 
ginis fucco & mera a^rugine confpergant. Olim difcipulis mos 
crat , vt proprioetiam Marte repertaad prxceprorcs refcrrent. 
Quemrhorem fccucus Placo i.ad Dionyiium Epiftola fate- T/arin» 
tur quicqiiidfcripferit, npn fua-fed Socratis efic.QJii lcges pri- ncdcj^ia, 
mum tulcrunt ad curandos morcs , aut continendoshomi- ^'^:'*"*.'''; 
num animos , carum inuentionem non fibi , CQd alicui numini ^*''*^f ""*' 
tribueruntttum vc diuinitacis nominejquafiobrenroaiiquo vc- 
lo,plus haberencauffloiicatisjtum vc infcrerenc rudiorum ani- 
mis legeSjVtpulcherrimum Deorum inuecum, fic & vtiliflimu, 
a nemine non efte \ iohndas, fed roto nedore colcndas turan- 
das,amandas. Sic & priores illi cum rcferrenr omniiin» artium 
& difciplinarum inucntionem ad prjmam illam caiiir.im , id 
cft, prccpotenrem rcrum omnium cpificem Deum ,. Palladem 6 
louis cerebro natam e/Te conimenti funr.Quorfum harc^vr ni- 
miruai inteiligamu5.q'.um in omnibus oulcherrima fii modc- 

^ 5 



tss ANDREit ALCIAtl 

ftia,(]uamquctnrpisvaldequc perniciofa XLamt-na. Conclu-^ 
<lam itaque cum Piatone , dicamque cum qui magnus elt futu- 
rus, maxime dccere, nt-que fc, neque fui fic acimtrari , vt nihil 
putct exad:ius,nihilmelius; ^o7m.^ru 'ar-fvTrvvp^K (p^i^Jyn* -ro 

a4(yJiUv i-m r&f 7b<»t« Tr^^oy TnnaySfioy. Idcircocft opcra^pre- 
tium , vt quifque nimium fui amorem fugiat, meliores infe- 
quatur , nullo vcrccundis ruborepra^peditus. Scd dc his fatis: 
caitera vidcamus. 

^'Jnimi .m tunforma tili, ^r.] Huic fimilc pene elt Epi - 
gramma pida: Pocfcos Baitholom. Anuii , quod propter ele- 
gautiam afcribam: 

Nanijfns liqnidiiformar>iJ^ectiUttis in vndisy 

Co/U€m?itn$ alios.nrfa ar}7oreftn. 
Taluit, ^'^fenfm venienti in membrafiupore, 

Ipfe futyf-Jiusfios hyacimhHs, amans. 
^incftigite { o iiuunes ) fons isle PhiUutiAyfeipfum 
Stulitis 'vbt, cumfc mn bcne norit, amnt. 
Euoluepulcherrimamdifputationem ea de rc Marfil, licini, 
Orat.(?,cap. 1 7. in conuiuium Platonicum. 

Tuaforma tibt yJarctfie //;jcf t^^r. jPlutarch.Sympofiac. 5 .qua:^ 
ftione 7. refcrt idem accidific cuidam qucm Eutelidam nomi- 
nat, qui cum fe in vndis adfpedaret,amore fui captus,pene pe- 
riit dum ira dcpcriret. 

Marcor.'] Putredo , carics. Metaphota , pro e6 quod eft de- 
prauatlo. 

Cli:dcf]He.1Mots & exitium:alia metaphora. 
^tXauTJec. ] Ca'cus amor fui , attollens vacuum plus nimio 
gloria vcrticcm. Horat.i.Carmin. 

Pcdmr.phircs dAiqtie deditque.'] Pro,pertundat & pellundedit, 
tmefis. pelfum , dcorfum , quafi fubpedes proicdum. Apul.y. 
Nih cam pclfum uc tantis opibus deiccero.PIaut.pelTum abire. 
Lucret.^f. 

Mult^qtic pVAterea cccidcrunt mievia7r?agnis . 
M ^tibus in tcrns (j^ multts per marepcfium 
Suifedcre fuispAriie^ (twjciuijus^vrbes. 
Metbcdo.]nocQndi ratione. 

rhxntafias.'} Opiniones. Rerum tamen vifiones& imagines 
^ufnnncti appcllat labius lib.io. cap. 7. & lib.ii. cap. vt vifa 
Ciccren.i.Acad. 

Garrulitas. 



E M B L E M A T A. 



1^7 



Garrulicas. 

Emblema lx.-.. 




Q__v I D matminos Progne mihi garruhi fjm?jos 
Rmnpisy CT chftrepero Daiiluts ore c.inis? 

T>'ignu4 Epgps 7^/effj, qui m.ilnlt enfe putare, 
QmmL 



mgHAm mmoaiCiirn fiirpuus crnc} c. 



I 



Mitarus efl: Anacrcontis Odam «? ^.>.iscvXy qiTo: fic iiabcc: cbtr^nir 

T/ aziXiXr, •^Xi^liyy hUrr,^:^. 

Tu 'lUiazx, c-Jj^ Tu. K>i(px 

tIm 7A5(Mr«<>, iCi Tv5P<^j 



ta ANDREvE ALC1AT1 

T/jW^ ^(jtAtfv av«p«v 

Quam (ic Latiis nunaeris donauit H.StcphantB» 

S^ibu4 loquax, tptiifufnam 

Tepleciam hirmdo peenis? 

Vtrumne vis volucres 

Alas tibi recidamf 

Imamfecemve linguam, 

Tibi quod ille Terctu 

Feci^efertur olim? 

Nam tu <juid ante lucem 

Measjlrepem ad aures, 

E fomnijs beatis 

Mihi rapis BathyUumf 
Eiufdem argumcnti eft lib.i.Epigr. Graecor. >J;?y7«ex«, hcxa- 
ftichon gallo indignantis , vt apud Lucianum Micylli , quod 
eum importuno fuo cantu excitatum , fuauilfimo fomno pri- 
uarit, ideoquemalum illi imprecatur. Hic autem hirundinem 
obiurgat fomnos matutinos aucrtcntem , fuoquc importuno 
cantudormientes abrumpcntem : idque maxime in eos tor- 
quet,qui odiofa garrulitatc rationis inopiam prae fe fcrrc fatis 
arguunt , vt Progne abfcifla lin^ua in hirimdinem garritu ni- 
mio infigncm commutata,cos ngnificct , qui fapicntiac parum, 
loquentias muJtum habcnt. Et fan^ vru venire folet, vt loqua- 
ciores fere fint quibus eft rationis defe6tus,quaiu qui pruden- 
tia & ingcriij viiibus antcftant : curn apud graues & fapiente* 
qiiofque viros filencium caaimendatifllmum , verborumqu(J 
parciitionia grata iii.Exrar apud Ariftophanem dc Cleophontc 
quodam garrulo difterium: 

Ex cHtiif Iftbris i~:run'l: 'P*->rr,cia iny^yeptt, 
Qu.6 fpeAar pra:ccptum Pytha^oricum , hirundinem fub cd- 
dem tcclo ne habeas. quo {ignihcacur, abftniendumeirc a con- 
fuetudine garruli & iui'urronis:& illud Nicofirati, 

Ei 7» ncoi^g xi 'TiTiXb.oCr t^ tc:^*»^ XuXfiv 

Loquij! f.definentcr, multatjuey ^ vclociter, 
Prudcntiam indicaret, vtique hirundines 

fcrtajfe 



E M B L E M A T A. itfj 

Port^lfe quam nosfapere dicantur magis, 
Lec^ePlutarch.S.Sympofiac.problem.y. 

trogne garrula.] Adnota hoc loco hirundine garrulitatem Hirund» 
fignari. Pierius Hyerogliph. ii. V idetur autem primum hunc ^"^'^* 
yerfum ex Martiale mutuatus lib.14. 

Si mattttinosfacile efi tit^i rHmpere fomnos, , 
Lucanus in tcr.tio. 

Dum non fecnros lieeat mihi rumperefomnoSf 

Et ohsfrepero Daulia^ ore canis?'] Daulia,daiilis,vel etiam daii- 
lias pro lucinia effcrtur a Poetis , quod in vrbe Daulide ( quce LHcinU^ 
quondam fuit fub ditionc Regis Thraciazjin auem fui nominis 
transformata dicatur a Poetis.Ouidius 5.Metamorph. & prou. 
Daulia cornix.Vidctur autem hic norter Alciatus Prognen cum 
Philomela confundere,cuius iinguam Tereus abfcidit ( cum ei 
vim intuliifet ) non autem Prognas vxori. Hac de re vide cjuid 
difceptent Ccclius Rhodigin. lib. 19. cap. i5. ( non dcfuerunc 
enim qui Prognen in luciniam commutati fuiffe afTcraerint} 
lacobus Bononien. & P. Nannius 6. Mifctllan. annotation. in 
Virg.Non enim video quam fit necefle quasflionem hanc inter 
Grammaticos controuerfam,ditimcrc, vt neque vacat conterrc 
qus legimusapud Thucydidem lib.i. 4 ^>f^,^?f,Paufaniam 
in Phocaicis. Strabonemlib.i.adaliacnimprogredimur. 

Dignu^ Epops Thereus, (^c.] id eft, merito in Vpupam muta- V^upa» 
tus, qui maluerit linguam rcfcindcre , quam om.nino auellere. 
Vpupaauis militaremquandam crillam in capite retinet, & 
quafi adhuc filium queritans , has videtur ingeminare vocss, 
jtS.^tS, ideft, vbi, vbi: hinc Epops di(fla. Dc qua Plinius lo. 
cap. i^. Alij in accipitrem mutatum Tereum volunt , vt Hi- 
ginusfabula^^. 

Futare.] fcindere metaph.a vitibus. 

Inuidia, 




tio 



ANDRE^ ALCIATI 



Inaidia. 



I M B L t M A L X :< I . 




S Q^ A L L 1 15 A vipcyrai mMjdncaris femifUt cames, 
Ctiicjii'.' dolcnt ocitli, cjHd^ue fti:i?/2 cpr edit, 

Qu^m miicies cTpallor haberttiffmfacjnegeiht 
Tcla r/zamt : talus pinaitnr Imiidta. 



Pladanis i.Pyth.fic: Tui^uta 

Oui f?.cult.ire alicuius tangitur abundanti , iififlixitvicus mUe- 
inm fco aiite aninio,cjuamqiia;,rf:r.um corde moiirm-, aifequa- 



E MB LE M A T A, ^7: 

tair.NulIuni Yitiuni.inuidia pene vccurtius eil^aut homini 4am;- 
nofius 8i eftciiiLiu^v^ur.ndoqaidcm k cum cjuibuflibcc aliis ca- 
feratar,inrpiciemus quAm caecA.temeritjte lapirrrur qui melio- 
ribus inuidenr.NuUa enim aliavitM fuut.vqus non aiicupentut 
aut fentianc aliquam voiuptacem. ii^mdus pcrpetuo marecac 
triftatur.eoqigrauiiisafficitur.quo ma.icn tc^nccur uiuidia, qui 
non fecus atque ^cdes, in quibus iple lit » conflagrec. mireriiir.a 
fane conditio , !ed quse taquam-fciicitatis pediliGqua, rucce/fus 
videndo profperos incabeicat,vt Nalo cccinir.Hxc auceiTJ dc- 
fcriptio perclegans" qua inuidorum trirnfrH-na&: infelici^ii;ii^ 
vita proponicur:quipp.c qui virulecis cogicationibus pafcantur, 
qu2E flbi horribil.em pernicicmadferanc.>q!iique fine ccdiuaSt 
iationc aliorum febtis opjmis iViarccTe^n^. 6i.aculeis maiedicis , 
punganc & infe^encuraiallum tam(jii;l)fie fpjfimodum rcp^Jr 
taturi.Icaque, vc hoc quaii per tranrc:ni3linT,,quid ea turpius aut 
miferius,ciim vt aliis noxam dainniimq.ii?,ii3fera,c- fibi pnus,5r. 
quide.fitpeuumcio grauius nocct- Ergo iu ca^terii imquitfima,, 
i« boc tame a^quirjtis aiiquid habct,qii6dr€Hni,inqi;o crr,taa;', 
quam veneno proprio afficic perdit,al>iun3it,x:,u«-q«<: TiciiciHip., 
primmT),a;quo CQncepca.(5c educ^ca fuferic,quod habec illud: . 

Ssu.alltda. ] Sordida &: inculta. Squalor etiam triflitna'. «^v*- 
Vi\>cr€(iirr:fi^.duc!i-!.s:_Rvms,'^\x\d\\ fimiicaliquid habetcum inmiiA 
vipera , quam ferunt non prodire in.iiicciTi j, iTifiajrolIs matris ^•*f«''^ 
lateribus : (ic liuox eum primum aift<:iE , ^ qua/i enccat in quo 
gignicur. Quopcrciuer illud Ouidij in dercriptioncliuuciur^i.: 
mccamorph. '•*'i'^:. ?: . ;; 

Vidttiniu.'. ti^.n:et:> " : .-•: ;-./. 

V'ft'CruKr.£iT!iiom}it-XT£^frdlnmfJtj!ijf^^ 
Sedalia forraifc rariacoi-nmode reddibpPJKft-i .*ip€^;e^5 cai.ijiL,y^ . 
cdic inuidia quod alienis malis gviudeac,ii'lq<ic^aicatar>(id_y i - . . . , 

pcrnicics ofiendatur, qua: enim venenaca veqcoi^.aiuncur t\:U-, 
mal ia,exi tial i a5^v.cttCiiam h ahcrxc. =^.-. . .•, • cf ^ \ v- . 
Ciiiquc doUnt -«.'jjSlW.jHinciHud Maronis;. 
Tcjia^ u •' gemii u grmes dHo cs^ 
S!i(pirar,gef73iLin,-uii.'q:(edentey 
'. : i Siidar fiigidw ir tusns q '4cd odi'. , 

^tecjuefuum -or ed:t.'] Aliufio adproucrb.Fythagor.Cor nc n<' - 
cdicD : id cfl , ne curis animum excrucies : vel ad vocabulnni =^^'^ 

cdito 



17% ANDREiE ALCIATI 

editoiid cft ne curis animum excrucies : vcl ad vocabulum cti- 
ra,qu3e quod cor vrat vel edat,dicitur.Cicero 3.Tufcul.ex Ho- 
mcro illud de Eellerophonte citat ex veterum nefcio quo: 

ipfefuHm cr edens,hommum veiligia vitans. 
Similes Maronis verfus hi 
Vefpino6 tacite mouet furores, 
intentnns animofaees Erinnys 
Lethalts, Tityique vultur intus 
^i ''emper Ueerat, comeHque mentem, 
Quo fpedat di<^um matris Alexandrini , qux ainigmatc lufi- 
candoaiebatfebelluamalerc quaefeipfam abfumeret : ^e^'*» 
lii^PHiy oTit^ kvn ictw^ ea&T;^. quo (ignificabat quorundam 
inuidia qui improbc & ignaue dolcrent ob profperos fuorum 
laborum fucceflus.RetuIitEuilath.i.Odyfr.& Athena:us.Scnc- 
ca lib. De paupertate : Intcrdum non licet cflc palam miferos, 
fed inter *Brumnas cor ipfum exedentes. Graeci dicunt ^vsoS^, 
vcl tIu» t(0kf^M> ^Kvi^, cumgrauem & moleftam animi foli- 
citudincm fignificant. £t ^Kiivfi,!^ «Ty, noxaaaimum mor- 
denSjVt Homerus Iliad.vltimo. 

quoufqu^lamentans & mocrens cor tuum exedcs? 
J jffdf »»- G^animacies ^ pailor habent,^c, 
ffidit. Sjc Ouid. 

pallor in ore fedet,maeies in eorpore totfi, 
Numquantre^a acies, liuent rubigine dentes^ 
PeEiorafelle virent, lingua eftfuffufa veneno,^e, 
^ Virgilius. 

pa&r terrihilis genai eolorat, 
InfiHx macies renudat ojfa. 

jpinofdque geffat tela manu,'] Hoc rcfercndum cfl: ad aculea- 
Inuiii m^ ttm inuidorum malediccntiam.Siquidcm. 
l«d$€4ntiat Effundit mala lingua vtrus atrum. 

& pcrpetuo carpitquod aflequi numquaro potcft. Ad id rcfpc- 
xit Ouid.cum ait: 

Indoluitybaculumque eapit, quem^ittea tortum 
Vincula cingcbam. 



# 



Luzucio, 



E M B C E M A T A, 175 

Luxuria. 
Emb l e m a lxx 1 I. 




ErucA capripes redimitm ttmpora Fanus 
Immodicd Ve?ierfs fymhoU eerta refert, 

Efterucafalaxy index^ Ithidinu hircusr 
Et Satyri Nymphas femper amarefoknt. 



Llbidinis rymbola ponicob oculos, nempe Satyrum, qui SymhgU 
emcam capite gefter. Eruca quidem ( ab vrendo diCtai) itiidinis, 
prouocat ad Venerem,vtpote quie virtutis fit calidiflimx.Plip. 
lib.i^.cap.S. Satyrus autem,fiue hircus , luxuriam putidam & ff^*^ ''- 
olcntem deiignat.Suntenira Satyri ad Vcnerem propenfiilimi: "^*""^' 
vnde id nominis didtum putant a c-etiii, quod virilc mcmbriim 
eft. Hoc itaquc innuit libidinem in afFedu arderc maxime, in 
aftu ipfo foctere & olentem efTe^Vt quemquc ab illicirx Vene- 
ris titillationibus fubducar. 

S 



ErM4» 



174 ANDREiE Ai;,CIATI 

Redimitu^ tempora.'] Caput habens cinaum&coronatum. 
Virgil. in Copa: 

•■ (jyairi, redimita miielJa, 

Ouid.^.amoTum elcg.^. 

rUua Ceres tentws Jpicu redimita rapillos. 
In lo.Acneid. vbidc AemonidcPhcrbi faccrdote: 
Ir.fuln cHtfncta. ^cdimebat rcmpcra vitta. 
'EjitrttcafaLx.'] Frequcns cnim cius efus Venercm ftimu-!- 
lar. Ideo antidotum contra amorem prxfcripturus Ouid. ab 
crucaj vfu cauendum (uadct i.De remedio. Martialis etiam: 

■ " ■■■ — 1'tnertrr) reuocans eruca moranttm. 
Et appcndicibus Virgilianis. 

' Libidtnofis incttatuf erucii. 

Ibidemquc, 

- Salacrs nocie toUat eruco/s, 

Vt & Acmilias Macec in cleganti opufculo dc viribus hcr'? 
barum: 
Nen moJice marfaWyVinerem flimulare^vel haujiam 
Confirmam medtci pariter ^lurefque ^oetA. 
Loquitur dc eruca. Illud tritum vulgo: 

Exritat in Ver.erfm tfirdos eruca maritos, 
Et cx Ouidio etiam illud: 

— Exhorto^UA venitherhafalax. 
Inicxtjj iihidtnis hircft^.'] Tefte Pierio Val.Hieroglyph.i9. 
Et Satyri Kymphctf ] Vide Aelianum lib.^.Dc var.hiftor. & 
Leonic.Thomaeum lib.x.cap.z^. Apud Plutarch. in Galba, ho- 
mines in diem viuentes , Sc Satyrici , t^^ut^n )(^ «■u.rv^nfii 
roif fiUii ui^^uTrot ,pro libidino(is& luxu diffiuentibus acci- 
piuntur. Idcm in Pericle : e< Xurvfct ri Aiovvc-a ttfo) o^iiu 
tjC^trt rk etihilx , vo^^tXoi tS $•«» -sF^u^/fj^^ ' Satyri Bac- 
cho (acri cre6los habent mutoncs , diuinae fymbolum poter 
ftatis. 

LU3(U 




EMBLEMATA. 



»7S 



Luxuriofornm opes. 
Emb lema lxxiii. 




Rupihtis aeripi ^fummicj^ a-epidine faxi 

Immites fuciuf fictu acerhaparit: 
Qms corui comedHnt^cjms deuorat improha cornix^ 

jQui nihil himand commoditatis hahent: 
Sicfaiuorum opihi46 parafiti (^fcortafuuntur^ 

Et nuUa iuftos vtilitate itmant, 

HOccxapophthcgmateDiogenisfumptumDiccbaterxim f^^^ £^. 
cos , qui profuse & temere bona decoquercnt in rebus hUmam. 
Venercis, conuiuiis magnificis,& id genus aliis, aiboribus cfTe 
fimiies in montium cacumine nafcentibas , quarimn fruifVus 
hominibuscflentinutilesja vulturibus auc coruis dcuorandi. 
IUud cft quod vulgas noftras crebro vfurpat: E* diuite malo 
malat opes. Fit enim faepe, vt ampliiTimae poffeffiones, qua: in 
piosyfus conucrti dcbuerant , in fumptus inutilcs , aut ctiam 

S 1 



176 ANDREit ALCIATI 

periiicioros & dcteftandos prodigantiir, nulla habica iulli aut 
a^qui ratione. Sentcntiam illani argutam Diogenis rctulit in 
Paraphrafi Mcnodoti orationis e^i r^f rij^i»; Galenus , his 
plane verbis:i(^AS,- «i- >^ o Au^it&jiojj t « Auyetvn ^ a ^, 
^vc-a, z^^c$x\«e, i^^Xa» t«? zirA8(r<V$ »^ kTrai^^jCruiy o A rtue 
ixl ra> K^y^cvoii^ rvxccii icTTHHSf-^i^v ivT8?, e««»6/» ^ t ifjtp- 
wov , i(K k:4^ii7f6Vi, i».«t ns^ictci » n^XiVi t^in^ , r«T<i/» ti 
T« ^tif^lAi Mdir fOfi e(PiX.^ HTi T0T5 <ir«««{ , <'«7TO>«(3i<^ 

varo riv v^ArtJcwy, id eft:Praeclarc itaque Demofthenes & Dio- 
gcncSjfiquidem ille diuitcs impcriros,null6que litcrarum cul- 
tuperpolicos,aureaspecudesappeliabat:hic autem eofdem fi- 
cuba:. comparabat i quaj nafcuntur in locis prajruptis , & ad 
qua,'dii^cilis accefTus efti carum cnim arbdrum hrudlu non 
hominesjfcd coraos & graculos vefciihoi^m autem hominum 
bona& reditusnona.) honeftis hominibus,red a quibuidarn 
facccis & airenrantibus abfumi. 

Rupihui ae'fn,j Id cft, editiflimis,altiffimis, cadem mctony- 
mia qua fupcrius •i:rto nids dixit. 

Swfrmtcf; rrepidme faxt] Videtur hoc hcmiftichium cx 10, 
^ueid.imitatus: 

Fo^-re rati* ctlji canmyrBfi crepidine faxi. 

Crepide, Editioris au:em loci cuiufque extremitas crcpido appellaturi 
eftqi ora teirx , quam alluit aqua, «»^o>(^gT(^ arbor dicitur 
in cacumine aut extremo frudlificans. 
Ficu^ acerhn.] Caprificum intelligp. 

Cermx «m- improba cormx.] Id eft,inaufpicata,quam Virg.finiftram vor 

4H^uAta. ^^^ jj^ Eclogis.& improbam i . Georgicon , vt improbus anfer 
ob garrulitatem.Cornicem autem prifci intcr prodigiofas aue^ 
reponebant. Itaque his nominibus improbx vita: homines in- 
^elligit,ex quibus nulla poteft nequc gratia, ncque commodi- 
tas elici. 

Parn.fiti.'] Scurrac , & homincs qui omnia ventiis gratia fa- 
ciunt.Dc his in fequentibus commodius. 
Scerta.'] Merctrices. 

iHTH^ui. luflos.] Viros bonos. In facris iufti dicuntur non tantum 
qui iuftitiam,fed & qui virtutes alias omnes colunt : caque iu- 
ftitia cft,qux in fe virtutem ampledtitur omnem,& Plato Dia- 
logOjqui t^w, vel vtfi (ptAostplccf infcribitur , virtutcs 
moralcs vno iuftitijc nominc complc£ti videtur. 

Tumulus; 



EMBLEMATA. 



%T1 



Tiimulus meretricis. 
Emblema lxxiiii. 




QHutamulm fmui vrm ?Ephyrid efi Laidos,ahlnon 

Erhhuit tantum perdere Parca decus ? 
NHllafnit tHfn formaiillam iam carpferat dtds, 

lam Ipecptlum Fieneri cauta dicarat anus. 
jQitidfcalptjisfibi vult aries,qtiem parte le&na 

f^nguibus apprehenfum pofleriore tenet? 
Nonaliter captos quod c^ ipfa tentret amantes' 

f^trgregis efi ari$i,clune tenetur amans, 

LAidcm tota Grscia celebrauit ob infigncm venuftatem.ad ^^-^ yj^^^ 
cuius sedes frequens fuit concurfusjvr prxtcr alios cecinit yjyf,^^ 
Propertius.Huius monumentum ( Paufan.tetle x.Corinthiac.) 
«jrtra vrbem Corinrhi,in qua aetatem exegcrat, celebrc vifcba- 

S 3 



%-)% ANDREi£ ALCIATl 

tut; fecundum Bellciophontis feptunijiuxta Vcncris cognorm- 
nc Melanidos templuni,cui pro mfigni titulo leacna antcriori- 
bus arietem complexa pedibus impofita fuiife pcrhibetur:quo 
limulacro petulantia & libido merctricis argucbatur.Per arie- 
tem, facuum ilolidumcjuc animal, amatorem vefanum intclU- 
ge, ilium quidem a lca'na partibus pollerioribus fcalptum & 
detentum,quorapinamcretricia impcriumque in amafiosli- 
bidine prurientcs;& qnafi vinculo colligatos exprimitur. Cx- 
U*n*mt tcrumlcainarnominc merctriccm incelligi mukis vcteru fen- 
retricemfi- tcntiis conllat , & maxime facrorum Bibliorum locis aliqttot: 
intfi^at. Ezechiel cnim Hierofolymam le^Enam vocat , & Heliachim 
catulum cius qui iu Acgyptum dudus eft.Plautus Truculcnto: 
Bonii ejfi' opdrtetd^niii «•. Ur.am ftobamy 
uirrtdert ^uiftjHU ■veniat blande (iUoqui»male c$rde ^ 
Confultare ybene hq»i lingua, : meretricem effe fimilem fentii 
rondecet , ^ '. 
Huic & conuenit fenarius vcteris cuiufdam Poetae: 
1 c-ov Xiiuvni nsh *^u»c(4>{^g atfAOTns» 
Par cft leAni. ^ fimma. crtidthtdi. 
Rctulit Picriusin Lone i.Hieroglyph. quem ctiam Icgeln 
Arietc lib.io. in quibus Laidis monumenci huiufce meminit, 
& Gyrald.Syntagmatc i ^.hiftor.Dcorum.Dc Laidc plura apud 
♦ Atheneum, cap.ro. lib.ij. 

Epl^yrt, E^hyrsA ejl Lai ios] Ephyrxa ab Ephyre vrbc Achaijc , quac 

nunc cll Corinthus. Propcrtius lib.i. 
Non ita complebam Epl^^yrdA Laidos tdest 
Ad cuiu^ tacuit GrAcia t«tafores. 
De cius patria conccrtant plcriquc, vt Athen. 
Mnn ne- Ahlmn truhutt tantum periere Parra decm f ] Nimiruni 
tnim viu- iT^ors ncmiui parcit. Virgilius inAppendicibus: 
'"^' lUa rapit tuuenes ptima jiorente iuuenta, 

Son oblita rtiptt fedtamen iUa fenes. 
Et Horat.Iib.^.Odar. Mors ^ ftigacemperfequiturviruw: 
Nec parctt imbcUis tuuentA 
Poplttibwjimidcq, tergo. 
Sent^utt Tt^rca.'] Atropos, id cft,mors ipfa retum vltima linea. 
formA dt' JEtfU.'] Nempe fcnilis , qua vcniente color & venuftas flac - 
fiorffi.it. cefcit.Ouid. 3 .Trift. Ifia dectns factes longis vitiabttur annts, 
Rugdcjue in amiqua fonte fenilis erit. 
Intjcietque manu^ formi damncfa feneciict ^ 
6)u£ flrepitum pajfu nonfacientf vsnit. 

latrj 



E M B L E M A T A. 175? 

lam^ecttlum Veneri.T^c.'^ MilireSj qui pcr astatem a bellicis Vtntri ^e. 
fun<5tionibus ccflantjdicuntur vulgo arma pofuifTe : & qui ali- f**'*'»''»*. 
cui omnino arti tenunciafTentjDco iili qui arti pr2crat,inftru« ^*^*' 
menta eius artis fufpcndebant.Horat^.Garm.t^f. 
yixi puellis nuper tdoneusy 

Et militaui non fne gloriai 
Nunc arma defvcfumque bcllo 
Barbiton hicparies habebit. 
Idem i.epiltola ad M*Eccnatem. 

Veianius armis 

Herculis ad fofiemfixisy latet abditus kgro. 
VtalicubiVirgil, 

hic viclor cefiUs, artemque repono. 

Loquitur de Entello. Sic fcorta , cum ad fcniles annos pcnic- 
niunt, Veneri fpeculum dicant.Aufonius: 

Lais anus Venerijpeculum dico : dignum haheatfe 

JEterna &ternumforma minijierium. 
At mihi miUus in hoc vfus, quiacemere talem 
^alis fum, nolo : qualis eram, nequeo. 
JEgtt ferunt enim rugas contra<5tas ,amiilamque forma: glo= 
riam > quam diu in fpeculo crant intuitae. Hinc Ouidiaaum il- 
lud^.Trift. 

CumqUe aliqais dicet ,fuit h&cformofA, dolebis, 
Et Jpeculum mendax ejfe querere tuitm. 
Idem fere auftor de medicamine faciei: 
Temptt^ erit quo vos fpcculum-viJife pigebit» 
Et veniet rugis altera caujfa dolor. 
Id & attingic ad Ligurinum f laccus lib.4. 
Dices heu, quoties te fperulo vtderis alterumt 

§^A mens ef hodie, cur puero non eademfuit? 
De fpeculo multa paffim leguntur.J^Amor , vt ait Euripides, 
^iXh «(^irts-lg^ y^ ifsfAns l^tffljV/K^miamatfpccula&crinium 
rufationem. apud eundem EJedra damnat formse lcnocinium 
▼fu quxfitum fpeculi , in matre Clytemncftra , abfcntc marico 
Agamemnone: 

Quse flauos orbes criniom ad fpeculum ftudiosc componcbas: 
Sed& Ouidius, tcnerorumdoilor amorum , eleg.14, lib.i. a<J 
amicam. 

§luidmale eompoptos quereris ferijffe capiBes? 
§luid fpectiUm mtffaponis inepta mannf 



i8o 



ANDREA alciati 



kgrtgii, Virgregis efi aries,"] Vi rum grcgis appellat ariecem, vt prisio 
Transformationum Ouidius: 

Degrege nunc tibi vir,^ degrege nMtU4 hnbendu4, 
Virgilius etiam dc Capr^. 

Vtrgregii ipfe caper. > 

Et in Georgicis: 

^em legere ducemt ^ pec»ri dtxert mKritum. 
Vidc Macrob.lib.^.cap.^. 



In amatores meretricuro. 
Emblema lxxv» 




V 1 1 L o s iE indmus pifcator te^Tmne capra, 
t^ddidit vt capiti cornua hinafnoy 

Fallit amatorem fians fumTno in littore fargum, 
In la^HeosJimi qiiem^regis ardoragit. 



CaprA 



EMBLEMATA. tU 

C^ra refert fcortum : fimilu fit fargus amanth 
jQm mifer obfceno captus amore perit. 

HOc de fargo pifce , qui fi fit a laruato pifcatorc deceptus, ^arim 
manifeftc in cos torquctur, qui ca:coturplq4 amore capti i***^' 
deciduntin obfcenam perfonarum meretricum nafram,mentis 
crtorc nefcio quo rati pulchru cfTe quod pulchrum apparet,vn- 
dc conditioncm nadi miferam eos diu & multu poenitet.Quod ^»i»od9 
diicrimcn^t vitari tandcm aliquando poflic,adhibenda eft cau- ^l^^^*^J^ 
tio diligeas. Nam,vt noftraces diditant , Prius nolle opuseft, ^^^p, 
quam amarc , qui cnim primo vifam ftatim exardet , leuitatis 
non minimum pra? fc fert argumcntum. ludicio fiquidcm eft 
opus & maturo confilio. Proinde bcUe profedo Ouid. De rc* 
medio amoris primo, qui vt illicitos excludit ciufmodi ignes, C*f',^ "^ 
«c honeitos probatrait cnim, firnififor, 

Si qms Am/itt quod amare iuuat,feiiciter ardet, 
GatideAt, ^ vento nnuiget illefuo, 
Porro Capram referrc meretriccm ex eo patet,qu6d morfu pe- 
ftilenti maximc noccat : gcrmina enim pcrueftigat , quse aui- 
diflime depal*citar:fic meretrix adolcfcentiac potilfiraum cupi- 
da eft, nimirum aetas ca cft , quae ob imperitiam facilius dcci- 
piatur.VndenonillcpideNico Attica merctrix «6i|, ideft.Ca- 
pra cognominata eft, quodThallum adolefcentcm, qui in At- 
ticam mel &caricas empturus adueneratjabligurifTet.Huc fpc- 
ftatdidumArchitasTarentini,»}^»^ h^tof i(o».>cAl»,Efcamalo- VolHpt^ 
rum voluptas : qua homines capiuntur , vc hamo pifccs. Vide "»^^'^»'^ 
Plinium fub finem cap.55>.h'b.i©.Sed tibi fadum fatis iri putof '■'"'*•. 
fi confulas iElianumDe animahb.lib.i.cap.ij.cuiusverbahuc Lorm «/^- 
«onferre non piguit. (pi>si<n ymi r kXo^v aiytcf \<^vpaf. icc9 '»«"», f^ 
^uZ 'ohnnuv "^ ^<a»©- vifj^fB^uv « nclic fneis n ^^Ttftcs ^ r^ W** '-*"** 
5»A«oT»j ^ccit^ , olh ci<rf3^afi egt9<rv()t<n >^ kyxTnfe^tnyy ag y.hi' "' ' 
fSjffot t^ <t^<m-^eC(^ ^ aiyav Tniimy «|«t>^o^«<, kcwth » W- 
>U77 'onTTf «Atzki 7lM«t,')it.u%. vi^^/Jo^ci ^ r^ "can 'j>7: vu/i{^7iv,'efA6it 
T T ttfya» ocrfciig t^tifftv <xj^n<ni , (c* w^' Ji^yi)? <Z3tS(n}^^^v \v' 
ttVTKs an-iiuogatv, izirei 'nivuv fig rk /2s^eipr,fd^i!u h^ijrfuni eiaiff 
t% av To^yffiv, QM r^rtttv uXi^ncovmti. «A<d^y ^^ «jvijg «/j^? hfl^^p 
fcu/riv iZ^xfCTi^ (nw cu)v^i 7»T$ Kt^ai C^ct^Hoyig ouurrif, Xetu,- 
fi^v{ «/['eeg^ r *jA«6K »c^ v«T8 im^rsX^ay c Jk^t^i; rri ay^f 
4trtc KS^rtiTmrli '^ JzcX<x<xFvig t/^' »jv «USerj» tt <Z^eipiif3fj*i ■, uX^ 
^tru afyettt t^afctS ^l^^^^vru. \Xi[SfBfct ^' o< <mfp\ a); izj» 
7tyi§ fv}f(^^ «f iff-fc^^f ff <!St^Hfyif3^ri^f<ls^ma<rt t^ airivrrn f3^ t? 

$ 5 



iU AKDRE.£ ALCIATI 

3 ^vtS» 77r»>^if5 a%'K:<^m cri^ifJ. Quoruni vciborum haec eft 
lcntcncia : Capras fargi admodum amanc. Cum enim vmbra 
qua;dam appaiet earum caprarum qux fccundum lictus pa- 
fcuntur , Itatim prx la;titia geftiunc , &c quantum maxime pof- 
funt,adnatant:& Cj lanquam lalire non poliunt,tamen falireni- 
tuntur,rcdfrullracamcn.Caprarum odorem percipiunt etiamfi 
in fludibus vcrfcntur , qua: caulfa eft vt accedere ad capras ia 
priniis afteclcnt. At cum in fuo amore lint adeo infclici nati 
fiderc , earum canlVa capiuntur quas tam dcpcrcunt. Pifcatoc 
cnim caprina indutus pellc cuni cornibus i in(idias ftruic , fo- 
lc relidoa tcrgoratquc farinam iurecaprino, madcfadam 
in eam deiicic partem maris in quafargi funt: quo illicio odo- 
ris capti fargi accurrunt , fatinam deguftant , & maxime deti- 
nenaiLcius pellis caprinje odorc qucm fentiunt. Ex his ita- 
quc pifc.uor multos valido homo capit , &c. Ad id argumcnti 
copio/ius iliuftrandum repetenda eft pulcherrima Socratis di- 
fputatio cum Ariftipo i. Commcntariorum Xenophontis , Sc 
collaquium ciufdem Socratis cum Thecdota , lib. 3. Conftat 
aucem hicalludi ad Platonicum hoc^^i-^ /fe'A««g f(^:Kaiv : vola- 
ptas malorum efca. 

Ffllolt indi^ttic iegmina caprA. ] Hoc mutuatus eft ex Moreto 
Virgiliano: 

— ■■ ^ cincitii viUofk tegmina cnpri. 

InUqucisfirTiiqutmz^-gis.'^ Saigus caprx amore detentUs , & 
cmentita caprx forma delufus iriaqucatur.Simum gregem pr» 
capris dixit,eodem enim epitheto vfus eft Poeta 10. Egloca: 

Dum teni^ra Mtondent fim^ virgulta capelli,, 
Cicantur & hi verliculi Naruij itgiftho: 

Tu>7f 'iHitm lafiuum Nenijtm-^m pectK 

tudensad c^niumtUffium luftrat. 
Laquco amorem fignificari docuic Pierius , & Vcnerem vincu- 
lo»quofenfu Virgil. 

Ccm';>(dihu^ Vtneremyvinclis cenjirir?ge LyAUtn. 
Ouid.appofitiflime: 

Dum caint in laquets^capttn quotjue nuper arnator 
Se joium thaiamos fperet hahere tuos. 

O b fcerjo captu^ amore perit.'] Imit3iins icmutMtitus cfl Ouid. 
illudFaftor,!. 

'CAco catttt* amorefurit, 
De Scxto Tarquinio loqueutis. 

Caucn 



EMBLEMATA. 



iS^ 



Cauendum l meretricibus. 



ZMBL £ M A LXXV I. 




S o L E fam Circes tam magnapotentiafertur, 

Vmerit vt multos in noua monfira viros^ 
TeHis equum domitor "Picus, tum Scjlla hiformu, 

Jitque Ithaci pofi^uam vina hihere fites» 
Indicat iUuflri meretricem nornine Circe, 

Et rattonem animi perdere, ^tufyuis amat, 

HOmerus Odyflcas k aicjfocios aliquot Vlyflis,qui mifTi ab viyftsfic^ 
eofuerant cxploraturi Circ2Easasdcs,virga percuflbsa ^ ^"''* 'j» 
Circcjcpotoque pharmaco vcncfico ftatim in porcos efTe traaf- A^^J 
formatos.Quo figmeto effingitur racretricis & libidinis focdse 
typus;Ea cnim fuisprscftigiii nuraanas iUas cogitationcs & na- 

tura 



184 ANDR£iE ALCIAtX 

turales motiones ( qux «p,^ Grscis dicuntur ) in homirie tii-' 

mulruantes vitiatj& mutat indcterius,cum fcilicet in naturaifl 

quad belluinam abeunt.Pcr Vlyircm autem qui nullo veneficio 

a priftinafbrma dimoueri potcft,mentem anima: duccm,intei- 

li^imus.Quod ficadvetcrura mythologorum fcnfam cxprcflit 

S«cy iijf. vir induftria & ingenio nuUi pcne fccundus Erafmus:Qjiid in- 

P qui. nuit Circes fabula veneficiis homines vertcntis in fcras,nifi cos 

cjuincquaquamrationc ducuntur, id quod hominis cft pro- 

|)rium,fcd rotos fefe dediderunt tufpibus afFe£Vibus,iam praster 

hominis vocabulum nihii hominis habcre,fcd ad pecudum dc* 

gcneralTc naturam,puta libidine in vrfos,fomnolentia ignauia- 

que in fues, fcrocia in leones , atque itadcconfimilibus?Qu.id 

Vljjfei VlyiTcs , qui folus poculo epoto , virgaquc monftrifica percuf- 

qui<L fus, rion cft mutatus,nifi firmum illum & conftantera fapicntis 

habitum, qui nec frangi tcrroribys, ncc vllis afFeduum illiciis 

Circe me- ab honefto poteft ibduci ? Sunt "ero qui dicant rci veritatem 

t-etrix, ex eo effe infpiciendam , quod Circc merctrix,quos fibi aiiiorc 

turpi deuinxit, effccifre tandem pra^datores, viarum ^fefTorcs 

& homicidas , nempc quibus nihil fupcreffe ad vitam miferani 

iuftinendarh iqux vitia cum potius ferarum fint quart hdmi- 

num,rem totam Icpido & commodo fchcmateHomcrus,& alij 

nonnulli e vetcribus adumbrarvint. Cui fentcntiae fubfcribit 

Palladas lib.i.Gra^cor.epigr.his verbis: 

TIw yJfxluj ii ^nfc), tfgiicis ttfi^H^r '«f*^f^i 
AvT kiO^Zv TroiHv >f rvetf iii\ ^uxy^, 

T»f h Xiei^i»ru( 'X'm^rur}ii tTTvin. 
Tur J[' etyi^afTretAff iinjvXiiffUffZC Xbyio-fioiiy 

£'/ r X^ra T \^6*r f*fih* 'i^irccf «77, 
i'lfec^6» 'iyhv i'/,\i(nty ^y.Iw t,6iMr uXopi^r. 

^!'^^ieuv ^X ^' ohjtr^i rliM iiotfnvc <pvyo)v, 
Ov^' i^fiii, ^\)(nec4 J^ 'i^<^ cl}^vib(^ X*ytcr/j^v. 

Li^ pr.THcti (P<x^ic(^t{S9 tiVTirmXdr. id cftj 

i^m, vt Homf^rU'*, ait trifli mrdicamine hSioSt 

Hofpitio Circe rcddidit i^fa fties: 
faupcrtorfed quifyuis erat dtfcejfit ab illa: 

Nam mcret*ix qHod**mpermc'ofafuit, 
EXufofquefuaprarfta rationt maritos 

Fornice contnHit,non Ceci44 at.:uefer(U. 
£t tamen hanc flrcnue ddnfam fpreuit VhffeSi 

Infigni rerum conditione valens, 

MiTcurh 



EMBLEMA»TA, 185 

Mercurioque daiam necfof efi crsdere moly» 
Ille fed ingenio repulit vfque dolum, 
QjiinecigLm nerao non vi<3cc codem reciderc Horatij carmina 
i.Epiftolar. 

Strenum voces cjf CircA pocuU nofli: 

^aJi cumfocifsJiuUus cupidufque hihijfet> 

Sub dominamerefricefuijfet turpis c^ excors: 

Vixiffet canisimmundus,velamicalutofus. 
Xenophon i.^^^yYifA^^iifisl-rav, Socratem ait in conuiuiis, ad 
quse no nifi coadus acccdebat, parciilime cibu capere foiicumj 
iocoqj vfurpare mulcis ciufmodi appofitis cibis, Circen homi- 
nes tran^^formafle in fuestipfum autcm VlyfTem mucari non po- 
tuifTe confilij Mercuri j memorem, & abftinentia iplumm^t fua 
pcr vtentem.Ad hzc Tm^i^yui.Non parum illuftrabit hoc Em^ 
blema,Plutarchi Dialogus,qui Grillumdifputantem facit.Idcm 
(W yxfimsTii 'nzcf^y{'t>itiSic habet:ii S^ tt (pct^iii^Kuv,Jv^) tk^ 

'^Tmi etf fiiXr^ Tivk i^ '^YtTHeci ivn7i;tv«^«/ Tvis cu>OQ^in i^ PracldTM 

fidi^ot^ ffvfc^iim. k^ yZ rlifj kI^kIim uynveu « r^TU^a^f^Ki^j- * 
^vn-; f is 5 't^^i^T '^^ «i^v uvWis l<n , ^ ovois ylooiOfioi^. t 
/l hatfos-icc vSy i^v"^ ^ ffjuio/^ <pp^>ifiany t^t^>)^:T>j<7cy. ideft, 

Vt pifces qaibufdam mcdicamcntis celeriter capiuntur,ted cfui 
tamen fiunt inutiles:ita mulictes, quae.imoris poculis &: vene- 
ficiis viros captant,voiuptateque in fuam potellatem redigunt> 
ftupidos eos , amentes & deprauatos vit;« focios deinceps ha- 
bent. 1] cnim nihil Circx profuerunt, quos vcneficio mutaue- 
rat,nequc ad vllam rem iis vfa ert,cum in canes & afinos dcge- 
neraflent : VlyfTem autem prudcncem virum, prudcnccrque fe- 
$;um vcrfantem,omnin6 dilexit. 

Exemplum prius eorum qui a Circe in belluas conucrfi funt, ?iem in 
abfolui. Alterum cft Pici equura domitoris. Picum Saturni fi- '»««'" »»** 
iium facit iEneid.7. Virgil.& Ouid.14. Mecamorph. Rex fuit ^^*^*^' 
Latij,& ab vxorc Circe in aucm fui nominis conuerfus. Quod 
fin^i creditur , quoniam primus hac aue in aufpiciis vfus eft, 
quodque augur fuerit:quod a Seruio eft annotatum.Sed id me- 
lius,& ad hunc locumopportunius rcfcrcmus ad animi leuira- 
tem & inconftantiam qua; ex turpi amore cotrahicur.Tertium 
cxemplum fuit appofitu in Scylla, de qua iam fuperiiis a nobis Scylial, 
di(ftum fatis. Hic tamen fpeciatim coniiertitur ad mcretriciam 
turpitudincm , qux v t fuperne facicm virgineara oftentat , ita 

qux 



i8^ ANDREiE ALCIATI 

quse ad cxltium miferiamque ccrtiflimam prxcipites agant, 
quotcjuot amoreturpi capiuntur. Qux omnia eo Tpedant , vt 
quifque virtutis & honefti ftudiofus impudicarum mulierum 
dolos prxftigiafque omnes declinet j intelligatque, quod Ci- 
lo ait , corporis voluptatem non fatis dignam eflc hominis 
prazftantia, eamque vt belluarum propriam contemni ac rciici 
opottcre. 

Solefau Circes.'] 0\iid.inmo i^.Mctamorph. 

Ciyee fitU Solefau CirceSyVariarum plenaferarum,] Teftis Higinus.Ii- 

^»^»» liam autem Solis habitam propter herbarum fcicntiam , qua: 

radiis Solis vim & incrementum capiunt, credibilc cft. Fabula: 

huiu« mcminere Diodor.lib.^.Plin.variislocis D.Auguftin.18. 

Dcciuitate,cap.i7. 

Telfis equttm domitor Ficus,'] Sic Virgil, 
■ ancilegerebat 

Ticus equum domitor, quem capta cupidine contunx 

^ureapercujfumvirga, verfumque venenis 

Tecit auem Circe,Jparfitque coloribus alai. 

"Et rationem animi.'] Ideo mythologici Venerem a^^^Tiu/^ 
guafi U<p^evylw. id eft ftultitiam & mentis priuationcm inter- 
pretantur.Propius allufit r.de laudib.Stiliconis Claudianus; 
Luxuries pr&dulce malumy quA deditafemper 

Corporis arbitrijs hebetat caligine fenfus, 

Membraque Circ&is effeminat acrius herbis, 
M.TuUius prima Verrina (vt hocquafi per tranfennam) allulit 
ad hanc poeticam fabulam : Eft adhuc id quod vos omnes ad- 
mirari video, non Vcrres, fcd Q;Mutius,quid enim facerc po- 
tuit clegantius ad hominum exiftimationem?a:quius ad leuan« 
(dam mulieris calamitatcm ? vchcmcntius ad Quxeftoris libidi- 
nem coercendam?fummc hasc omnia mihi videntur laudanda; 
fcd repente veftigio cx hominc,tanquam aliquo Circa:o pocu- 
lo,fa£tus eft Verrcs : redit ad fe,atque ad morcs fuos,&c. 



AmuU 



EMBLEMATA. 



tS7 



Amuletura Veneds. 



Emblema Lxxvir. 




fe^^^^s^^^*^^ 



I N G ^M N A dentefero fujfi^f[im Cypris yidoni?}, 

Laciucdfolijs condidit exnmmcm. 
Hincgemtali aruo tantum laciuca rcjlflit, 

jQua?2tum erucafalax vixftirnulare potefl. 

AThen^usDipnofoph.i.cap.ji. rationem afFcrr,cur d:ca 
turVenus Adonidem ab apro interemptum laducx fo- 
liis cccultafTe (quod alij tamcn de Phaone Lesbio tradidere,vt 
retulit in hiftoriaPoetarum Lil. Gyraldus ) quod nimirum,4ui 
laftucis aflidue vcrcunrur, hebctiores fiant, j^ ^H^-^HiiSi , & ad 
?ibidinem minus idonci : laducam enrm frigidam efTc , iani iii 
iiipcrioribus docui ex Plinio.Venus itaqi fingitur emortui Ado- 

* nidis 



iclrti* 



xU ANDREit ALCIATI 

nidis genitalia la<auci$ recondcre, vt moneacur libldinemnir- 

pcmque voluptatem ciborum modcratorum vfu fopicndam & 

rcprimcnda elfe. Nihil cnim arque condacic ad motus illicitos 

Ki5i«r4- cohibendos , quam vidlus ratio tcmperata. Ouidius inter alia 

ti» ^uid qiix de remedio amoris fcrip{ic,vt a quibufdam cibis abftinen- 

eonf*Tau tiijn^ cfTc moneret,fic quofdam efle tuto adhibendos fuadct,his 

quidem vcrbis: 

Ecee abos etiam(medicin£ fung/ir vt omni 

Munere)quosfHgtaf,quofve fequare cLUpo, 
Vaumtu an Lybtcu bulbt^ tibi mifJM ab ori*, 

An veniat Megariiimxtm omnis erit. 
Nec minus erticas aptum efl vitarefaUces, 



fBt efuicquid Weneri rorpora nofiraparat: 



Vt%iu4 fumai aeuentts lumina rutoiy 
Etquicquid Vener$ fcrpora rtojlra negat, 
Scd & ex nimia ciborum copia turpem amorcm excitari Pho« 
cylides tcllatur. 

\,4ionU, Inguina. ac ntefer^ , e^' • ] Fabulam Ad onidis ab apro intcrempti 

Ouid. fub finem lo. Mctamorph. defcripfit , nec camenhuius 

mifterij meminic. Hac attigit& Auguft.De ciuit.^^.c.y.totum- 

que illud adPhyficen retulit Macrob.i. Saturn.cap.ii. 

Cypria Vt- ^yP^i^-l^ Venus, ab infiila Cypro ei facra, libidini deditiilima, 

nm, Polydor.Virgil.li.3.cap.i7.Deinuentorib.rerumjpoftIuftinum 

Martyrem,Eufcb.La£tant.& alios f cxcentos retulit. 
jLntHgt- Gentraliaruo.^Hic aruum gcnitale pro virilibus & pudcndis 
fiitale. pofuit,qucd fint gcncrationis inftrumenta, vt Virgil«3. Georg, 
HAcfactuHt ntmio ne luxu ohtufior vftu 
Sit genitali aruOt^ fulcos obLinet htertes. 
Loqucndi eandem formula noncft afpcrnatus Auguft.libr.iS. 
cap.13.De ciuitatc Dei : Scd voluntati, inquit , membra illa vt 
c^tcra cunda feruirct:ita genicalcaruum vas in hoc opus crea- 
tum feminarctjvt nunc tcrram manus , &c. flc aruum genitale, 
x?v(^ Gracis,Latine hortus dicitur. 

Laciuca rf/J/?if .]Confulc Plinium.Dionyf.Caflius lib.ri i.Dc 
agricult.cap.i }. Co£la, ait , coitum auertit. Vnde Pythagorici 
ipfam cnuchum appellant.Martial. 1 3 . palumbes torquatos rc- 
primerc Venercra tradit: 

Jnguina torquati tardantjoehetantqtu palumbi: 
^en edat hanc volucrem qui vciet effefalaxt 
♦ Inui# 



EMBLEMATA. 



18^ 



Inuiolabiles lelo Cupidinis. 
Emblema lxxviii 




Ne dirus te vincat amor,neu foernina mentem 

2)iripiat mafficis artibus vIIa tuam: 
'Bacchica auis pr^fio tdn motaciUa paretur, 

Quam quadriradiam ctrctiliin orhe loces: 
Ore crucem (jr canda^^jr geminis vt cpmplicet alii, 

Tale amulemm carminu omnis erit, - 
Dicitur hoc Venerisfigno Pagafaus lafon 

Phafiacis Udi non potuifie doUs. 

ARtificialc eft in Vcncreos niptus,& prsElligiarum laqueos Motaciila. 
amuIetum;cuiustamenreificIcspcncsau^orcscfto.Pin- /o>;i i 
darus Ode 4. Pythiorum,audor eft,Motacillara a Vcoere pri- "^'n^e 
mumc coelo adhomincs<lcpor{aiam,&Iafonitradkam, yt^''* '^* 



190 ANDRE^ ALeiATI 

Medcam alHceret. Hanc autcm auiculam aiunt vcncficis mn*^ 
lieribus ad incantationesefle perutilemrcam namque accipiu? 
trocho,& rotaquadam alligant, quam inorbem voluunt pra:- 
(ligiatores,& noxiaverbaimmurmniant. Alij,qu6dexcmpta 
vilcerum interanca orbiculo appcndunt, vnde prouerbio apud 
lynx, Grarcos vulgato,Iyn<^cm hi dicantur habere,qui veluti quibuf- 
dam pra:{ligiis homines ad amorc m pertrahunt.Nofter Alcia- 
tus ex Homero fcholi .(tis qu'bLil"dam,extulit quod hic odo- 
fticho tradif, nimirum ad arccndas amoris illccebras ( quo 
nullum exinaliusaut funolius prieftigium ) adhibendam eflc 
motaciilam humano (lomacho , qua: difponatur intcrbinos 
circulos rcfequafi inteilccantes. Sanc nunqua mihi perfuafcro 
virum dodiflimum, & rerum mulcarum cognitione infigncm, 
id aliis communicafle vt rem vcram & feriam ; & vt CEcdcrct 
«antam efle amatori j philtri vim,vt mecis huraanx libertatem 
fic cogcre , aut torquere vel flc£lere co tandcm modo poflet. 
Scdtaraen profcLto nonaufim diffiteri, pleraque cfTe rcmedia 
ex bonis aufVoribus petenda,quibus cfFra?nata & indomita pc- 
neamorishuiufcepetulantiacohiberi,aut etiam fopiri queat. 
TrsfHgium At vcro quis tam excors erit aut ftupidus , qui furorem illum 
amoru pr* Cupidineum infigni hoc prscftigio cocrceri pofle dixerit,& fa- 
tSltHr^ fcino quodam cupidines mentcm occupantcs cxturbari ? Vide- 
rint alij>quibus amatoria Ouidiana quandoque placucrint im- 
pcnfius:tamen ipfcmet extulit & vcrius,& quidcm falubrius: 
Ardet ^ nffuetfK Circc terif^ebat ad arcesy 

Nectarmn ejl illU attenufitw atnor. 
"Ergo quifquii opem roffra ttbi pofsuf ah artCi 
Deme 'ueneficiii carmtKtbufque f-em. 
Idcm loco alio vere & difcrte amorem non conciliari magi - 
cis artibusdocct: 

TallitHr Aemonia^ ji qttit dccurrit ad artesy 

Datque qtiod a teneri fronte rtueUtt equi. 
Non factent vt viuat Amor Medeides herbt, 

Mixtdque eum magnii Marfa x/enena fmU, 
Thafieu Aefonidem, Circe tcnuijfef Vlyffem^ 

Si modo feruari carmine pojfet Amor. 
Kec data profuerint pallentia philtra puelVu: 

Vhiltra nocent aiiimify vimque furoris habent. 
Sit procul omne nefoi : vt amerii amabilis eflo: 
§^odtihi non faciesyfoldveformadMbit. 
Scd mifcri homincs amorc pcrculfi graui , cum rc amata fta- 

tim 



£ M B L E M A T A. 151 

tim potiri ncquiuerunt, ad artes magicas & amatoriapocula 
pecfugium habuere, res in primis noxias & exitiales. Conftat 
cflim Lucretium Poetam , Antiochum, Caligulam in furorem 
verfos fumptis hifce philtris, quemadmodum & Lucullum, 
aliofque nonnullos. Casterum-nuUum perinde rcmedium.eft 'j^w«</»«»i 
cfficax ad turpes hofce motus fedandos,quam ftudio & labori effl-Ax in 
cuipiam honefto fefe prorfus dedere : fic enim fiet , vt clauus ^morem, 
clauo pellatur. Cum cnim perfpicuum fic , amorcm hunc non 
nifi in animos luxu Sc otio fiaftos irrepere,nullo plane modo 
auflli potcft,niiiaccedat laboraliquis& anxietaSjtjuefuaino- 
lcftia innatas amoris maculas oblinat. Ouidius: 

Vcjidiam pncr ilU fiqutfoleiyO uragenres: ■ 
Da vacu«.mem'ijC>uo ttnkiitHryC.us. 
Quid fi amuletum certius,& profedo falubrius huc appofue- 
ro,ncmpe vt iuxta D.Pauli confilium,carnem cum vitiis <ru- 
cifigamus ? Ifte erit diuinus & carleftis «vTjpiw? , qui tcrrcnum 
iilum & in hac corporjs compage delitefcentcm tp^Ta, robo- 
re validioreconficicr.Hoc vnum capciuarum animarum amu- 
letum fatis erit ad rurpia omnia libidinum mocuumque ge- 
nera frangenda. 

Bacchica aun pnfio ubi motkcilU.'] Auiculaeft plumis diA Mot4cilU 
coloribus ,prjelongo collo, linguaexerta, colcre vario, motu 2"* ^****- 
cr«bro fe circumager.,& ceruicem in orbem fle£tens: vnde & 
ceio-o-Kvyisii vocant, leu c-«<r«feM/,aut */»ki^f«y,vt apud Hefy- 
chium,Latinis MotaciiIa;Gallis bergeronnett e^2Ut halUtjueue^ a 
cauda: mot«,feu caudatremula.Varro meminitdelingua Lati- 
na:Sic Galerita & Motacilla:altera quod in capite habet piuma 
alatamrakera quod femper mouet caudam.Nou me tamen fu- 
git,qu6d pluribus verbis cotendat Baptifta Pius,Annotat.poft. 
c.3.Moracillam,& lyngem pro vna & eadem accipi non debe- 
re,idque contra Scruij & Gaza: opinionem.Ccrte /vy|,Iynx,ea 
eftqua: Gallice r«rr(?r,auispaulo maiorfringillacoloris varij: 
cui collumcircumagitur,lingua ferpentibus fimilis,prarlonga 
(qua exerta formicas attrahit, vnde formicula dida quibufda 
Italis) vngues vtrimque bini.Quse aute ha:c auis fit.repete cx 
Arift.i.de hift.animal.& Plin.ii. Lege prouerb.Iyngc trahor. 
Adhajc cur Motacilladicatur auis Bacchica, ratione audorcs 
non rcddunt. HefychiusquidemBacchum 'iv^itw cognomi- 
natum ait,quia ( ni fallor) ad Venerem inflammet immodera- 
tus vini vfus. Fortafic Bacchus iv>f<Hf appcllatur, quod vinum 
homines ad fe lyngis inftar alliciat,acfi dicam',illccebrofum, 

T X 



i<?t ANDREiE ALCIATI 

▼cl melius ctiam lynx e Pindaro dicitur fidt4»ki , non quod 

Bacchi fit auis,fed quod furorcm inducat. 

§luam quaJriraitam.] Pindari eftiftuc >nam rtt(»KvJiftAi(t 
cam,de qua hic agitur,auem nominatjd ert,quadriradiam. 

Amuletum.'] Remedium aduerfus veneficia,malaquc mcdi- 
camenta,ab amoliendo r iawi^wa?©» , ab ic»»Tji^«r imolirij 
depellere,quod verbum frcqucns eft Plinio. 
^gAfd* PAgafdm I/iftn.'] Falluntur qui lcgunt Pegapim. lafon au- 
tem di£bus cft Paoafxus a Pagafa ThclTalix vrbe , iuxca quam 
Argo nauis fabre&da:quam ctiam Ouid.y.Mctamorph. pria- 
cipio Pagafacam puppcra nominat. Idem 8. 

Audior teli F^afAus lafoM, 

Et Faftorum i. 

Pafui idem T^Jew,/^ ieUm Pagafntti lafon. 
Lucaji.2. 

Vt Pagafda ratit feteret cum Phajidts vnda^. 
fhafiacu dolu.'] Incantamentis Mede2C,qu2B a Poetis cogno- 
minatur Phafias^a Phafi Colchorum fluuio.Ouidius dc arte; 
— — Maritum 
Barhra pernatos Phafiof vlta fuos, 

Ldfciuia. 




EMBLEMATA 




T>eHcias & moUitiem mus creditur albus . 

Argnere.at ratio nonfat aperta mihi eft, 
oAn (jHod ei natura falax dr nrnlta libido eft? 

Ornat Romanas an cjHiafelle nurns ? 
Sarmaiicum murem VGcitant plerujue ZiheHptmi 

Et celehris fuaHi eft vnguine mufcus Arabs, 



PErftringit molliciem & lardaiem rrobilium quarandifti omAtm 
matronarum^quaE ad corporis ornatum oilentcnt raras «4tr«»4n; 
pciliculas aniraalcuiorum,nempe muris aranci,acluri Zibellini nimim, 
( felis libidinofillimi ) & praccerca vtantur fuffitu mufci Ara- ^^ *^^ 
bici. Sane de muris falacitatc muita funt a picrifqus Xcrift*- 
n.bas tradita. Hinc enim iilud Martialis: 

T j 



tn ANDREiE ALCIATl . 

NMtn hum me Tnuremycum me tua lumina diciu. 
Opici raurcs dicuntur luuenali falaces , libidinofi, obfcocni, a 
rpclunca quam Gra^ci o-jtlwy id eft,.foramcn , cauernara, vt D, 
Augurt. tradit quaeft.in Exod.lib.i.Sic enim obrcocnitatis par- 
tes per cauernam interdum argui docet Aufoliius in cpigram- 
matis, 

Dfg'ubityfeUatymoliturper vtrnnque c^uernam. 
Legi Mdlaiinam portcntofar libidinis mulicrem ab Epicrate 
di(ftam ctVe Myconiam,quafi dixeris murmam.Adh.Tec nonnul- 
li feminam faiaci/nmam pcr xlurifemina: fimulacrum figurari 
dixcrunt , propcer animalis ingeniuni: cogunt enim mares ad 
^lufcta coitum feminx,ipfxque puniunr, niii pareant. C^tcrum mu- 
./ifAbicm. fcunj Ar.-ibicum cireumfcrunt, non modo njatronae principcs, 
fcd& alia: gradu longe inferiores : tantaque in iis eft & cul- 
tuum,&fuffituum varietas,vtferme ignorentvolaptatcm quas 
inde capi poffit^quod in his aflidue verfeutur , quibus ncmpc 
perfpedum non eft quod Satyricus ait , voluptates ex vfu ra- 
tionc commendari. Cur autem mulieresfuffitu & fuauiflimis 
odoribus vtantur^hanGefle caufam ai"Xiti;*Qu6d totxiint vene- 
rea:. Itaque Poetae Graeci Venercm nufquam loco egrcdien- 
tem fingimt , nifi odore aliquo exquifitilfimo relido ad fuam 
prarfentiam declarandanv.adiiciunt prxterea fuffitus omnes cf- 
fc falaces. Muliebres ornatus ridet Caxatque Lucianus in Amo- 
ribusJuuenalis Satyra 6. &: vberrime Plautus in Pa:nulo:itcm 
Aclian. i . De varia hiftoria. 

MoUitiem mm crcdttur alhw arguere.'] Legc Prouerb. Erafm, 
Mus albus:in lafciuum & libidinis immodicar homincm. 
Kur$<^.] Matronas, nomen fpecialius pro communi , rv 

ZihtUtu. Snrma'irum murem .^c."] Zibellus a quibufdam mus Sar* 
maticus appcllatur ad Alciati mentcm,qu6d e Sarmatia adue- 
hatur;dicitur & Aelurus,de quo lege cap. ic.lib.i i.Aelian. I>e 
animalium hiftor. Sed non a mure mufcumdici,at potius ab 
vmbilico capreoli cenfcnt cruditi homines. 

Mttfcuyi Arckbi.'] Dicam obiter, Romanos olim in obfidionc 
Vciotom pellibus tedtos hiema.re cocpiire, vt eft apud Liuium 
lib.^. fed has pellcs rudiores erant,yt feculum vnde fuit , quas 
nulli alij vfurparent in vrbe. Conftat tamen pelliu vfum poft- 
ca in vcftitiUTi irrepfiire:quod Seneca teftatur in epiftolis,quo 
loco mcntioncm facit pcllicularum vulpiu, muriiimque, quas 
Zibellinos atque Armelinos plerique nuncupant : tamctfi Zi- 
WUini maiorcs fiat, quam quibus niurium nomen conueniar. 

Dcfidia. 



EMBLEMATA. 



*55 



Defidia. 



E M B L £ M A t X X X. 




t) £ s I D E T in medto Eff&m, fpecuUtur ^ hHtAj 
Subtm ^ dccenfam CQntegit ignefacem. 

Segnities fjjecie recii velata chcuUo. 
Nonfe, non alios vtilitate iuuat. 



o 



Vamquam id non incoinmode corqueii pofTet in cos,qui ^6t»nda^ 
coucreditam (ibi eruditionis & ingcnij dotem aliquam i^nobnnrH 



excellentem mireie negligunt , idque non rcfeiunt ad vium, '•'' ' 
cuius potillimum gratia noiunc fibi elTe dcmai>datum & com- 
miirum a fummo & pr^potenti bonoru omnium audtore Deo, 
tamen , nifi mc faliit animus , videtuc hoc ueuera torum efTe 
in delldes quofdam ccenobitas , qui %ae^<*f imao;incm ali- 
nuam ptofciri , ignauij^ fitUv-ecatem leruutditerasafpernantur, 

T 4 



i9»f ANDREit ALCIATI 

auc certe non magni faciunt, quanquam alioqui valeant ingff- 
mo oc non parua natura: tkxceritate : iners omnino genus , Si 
fVuges confumcrc natum,& cx tcrtio iilo liominu gcnerc quo<i 
a/Iignat Hcfiodusjmcriro dixerim, cum nccfibi necaliis com- 
modum aliquod referant. Quodipfum tamen velimaequis au- 
ribus dccipi:non enim is fum qui aufim aut etiam velim carpc- 
re inflituca illa vctera primiim quide a fapicncifFimis indudla 
pacribus,noftrr pictatis Chrillianx antcfignanis & vindicibus, 
quorum tanta cll apud nos au£ioritas , vt inuerccundum cflet, 
ne dicam impium, eorum vitam, pictatem , dodtrinam , fidem 
non probarc,nou colerc,non amplexari. Vt ergo apertc dicam 
quod fentio ea de re:hic ab Alciato,» me, ab aliis ciiam quibus 
limplex minimeque fucatus cllanimus>milio modo rcprehen- 
ditur monachorum inditutum & regula , fed multorum cx iis 
otiam,ignauia, imperitia notaturiquippe qui eo nominc peffi- 
mc de fe d^que aliis mcreantur.Iailent i j quantumuis fui ordi- 
nis fuarumque legum antiquam dignitatem & fandlimoniam: 
nifi enim fe fimiles iis prarllitcrint, qui laboribus, vigiliis, ftu- 
diis, ieiuniis, omni demqae patientiie laude Chriftianum no- 
men auxerunt &amplificarunt, non vidco qua ratione digni 
habeaiur eo,quodfuit honoriflcum apud prifcos,monachi no- 
mine , quod illi fua vecordia & inertia,ne quid dicam grauiusj 
contemptum reddunt. Vtinam vero vt continuo folent info- 
lefccre ob vcterum illorum patrum admirabilerti toti poft^ri- 
tati religionem , ita eorundem viras inflitutum armulartfntur: 
non cnim mifcio & infelici otio fe ita dcdcrent,vt <^s 2^ Tnt' 
9-0V abelfent ab iis quos ad pi^ vitx religiofa:que inflicutionem 
fe imitari di(^icanc.Sedne abeam longius,quidlaboriofius ex- 
cogicari, quid fancfHus , quid diuinius in cerris fingi auc audiri 
potuit , quam fuit illa vcre ac merico laudaca priorum mona- 
chorum vica:racio?quod purius autvberius olim ecclefia femi- 
narium claroru viroram habuic, quam quod accrnobiis, man- 
dris illis & ererais dudum fuit?Nunc ver6,Deus opcimelquam 
abfumus d prima illa canaque religione , cum qui leuerioribus 
inflicucis fcfc obligenc , non tam pietatcm quam otium , non 
tam folitudincm medicandique dc rcbus diuinis opportunita- 
tem,quam defidiofam vitam fibi proponant.At id quidem cer- 
cc pluribus cxaggcrare videtur ef!c non modc fuperuacaneuma 
fed &'intempclliuunv,quandoquidem notius fic , quam vt con- 
(irmare habcam,ne videar iniquius in eos debacchari , qnos ad 
mcliorem fnigem reuocare laboris eircc infiniti , & plcne khl- 



L M B L E M A T A, i^f 

ittvv : acimoncrc intempeftiuum & quidcm importunum : rc- 
prchcndcrcjprorfus odiofum, & peiinde non omnibus gratum: 
Hac cnim tempeftatc fic omnia funt cxulccrata , lic lubrica & 
peruiuacia,vt quoquo te yertas vcl etiam nolcns, experiatis tc 
pcr igncs inccderc fuppo/itos cineri doiofo , & quicquid in 
eiufmodi quorundam hpminum negotio velis attingerc, vlcus 
& vomicam citiflimc deprchcndas , adeo fub omni lapidc dor- 
mitfcorpius. Itaque fatius cireduco malum bene conditum 
non mouere,& huius mdinis viros bonos(quos tamctii paucos 
& colendos,& cxofculandos efle puto) a malorum flrce fempcr 
abftrahendos & eximcndos vnice volo , ne crroxe quodam po- 
pulari pro vitio virtus crimina fxpe ferat. 

Vefidet.'] Ciccro proinde in Verrinis dixit per Metaphoram Dtfidtrc^ 
ignauis confentanca : Quid fedes Vcrres?quid fped:as?Idcm in 
Pifonem:An potcft vlla excufatio efle, nondico roalc fentienti, 
fcd fcdcnti,cundanti,dormienti in maximo Reip.motu confu- 
ii?Eodem fenfu Hefiod.ait,fpem non bonam,virvim indigentcm 
tcncrcjfedcntem intabcrna,cuividus fufficiens non fit: 

VifBfJtl «^ ^E%fi' Tt^ ^i) /^''^ <«gK<(^ HD. 

Sed & Demofthen.i. blynth. Athenienfibus fuccenfet , eofqux 
iedcrc dicit , & Philippi potentiam non attendcre. Sic cnim: 
*e»v' cifigbi >(st6Kft,'iixy ri^t yrtittwTHijSzc. Dcfidcre in medio,pr» 
jgnaui figno fupcrius pofuit, in fimuiacrum Spci; 

Cur m dolioU tegmine pigrafedi sf 
Iteraque aftrafpeculari: 

§^ADeatamUtofufpeBar)sftderavult$t? 
Lcge PieriumHierogIyph.lib.5^. 

Eff&u4.'] EftiEi,Iuda:i fuerunt, ab aliis vita? feucritate,iciuniis £/<» o.ni, 
& inftitutis quibufdam difFerentes. Dc iis Philo lud^eus. Eufe- 
bius De pracpar.cuangel.& Philaftrius in catalogo hseref. 

Acce7ifamcfntegitignefacerr7.]V\(MStiim\)Li\h\c locusinter Factm 4c- 
alios permultosdignus ellequi maiorc cura ftudioquea nobis *«»/i'» ««- 
cxplicerur. Sed mihi ea de rc cogitanti tam multa e multis & ^"'* ^*" " 
vanisoccurrant, vt vercar ne quis mc putet mtemperanter ,• „^^ j„. 
abuti ftudio,aut etiam plerifque otiofus videri.Sed ad rem.Plu- teUigitHr. 
tarchus ^.Decretorum dc anima difputans cx Democrito,igni- 
tumquiddam cfTeait ex naturis concretis mente pcfrceptis, 
globofas idacas , qux habcant igneam facultatem , idquc cor- 
pus efte. Succurrit id LzStznuj e i.cap.j. Quod fianima ignis 
eft, in coclum dcbct cniti,(Icut igni>,nc cxtinguatur, hoc eft ad 



1^2 ANDRE/E ALCIATl 

immortalitatcm c]ua'inca:lo cfl,Virgil.in ^. 
l^niuo eji oUts vger,^ caU^is on^o 

Scmtnibuf, »- 

Hcfiodus , & eius inrerpretes ^nb eaopinionc non reccdurit^ 
cum aiunt Piomcrhcum igncm cxleflem clepfi/Ic , quem (x- 
mulacro a fe conkclo appoiuit, vt animatu ficret,ea enim mes 
eft,qux molemagitat & toto fe corpore milcet. Qu^od fi cjuis 
fortc putat cur Hefiodus & «pre Maro djcant louem ab homi- 
nibus ignem rcmouiirc, faciiis eft rclponfio. Vis enim & folcr- 
tia huma ii animi difficilis cll inucnru , quod hcbcticrc inge- 
nio fimus : adeo nihil tam excelJens & pra^clarum fine magno 
aliquo iaborc vita dcdit mortalibus Cotegunt ergo cGcnobitac 
otiofl ac languidi facem accenfam fub pallio,nullis artibus^aut 
ftudiis honeftis animum applicantes,nulla fua induftria ac di- 
ligcntia notioncs animi excrentes , vr non minus vere quam 
rcde in eos id Plautinum conuerti polfit, 

SumTnnimentA tnociul la*e-nt. - 
Ad ea quar de igni vel ardenti facula iam didla funt, adficerem 
lubens quae Piutarch.difputat, Commentario,An rcdedidum, 
A«t?£ fiia<rcc(XO etiam quJ eft: dc cupiditatc diuitiarum.ifcd ma- 
xime iuuat locus ille Problcmatum , quo.ait, vcteres obfcuris 
vfos rationibus. poti^itnum inrebusfacris, luccrnam corpori ^ 
Animam contincnti fimilem dixilfc. Lux enim eft , inquit , qui 
intus eft animus , &g Qu^od fi qui monachi,vt funt cx iis qui- 
damboni viri, fcd non latis cruditi, dicant id apaganisaudo- 
ribus male derortum , ne vidcar vcrbo molcftus , quippequi 
faufta omnia illis precari non defino , cuoluant qu.Tfo diligcn- 
tcr magni ac fandi viri Chryfoftomi Chriftianam fcntcntiam, 
ad illum faciiEuangelij locdy Luea: lux vefifa,^!^^ Hnnc cnim 
Chryfoftomum iudicem honorarium fi admiferint, nihil dico 
ampiius,caufa dicla eft. 

Srii?if4^ accsKjanjfao rn rontegit.^^Vctlttim id c Socratrs apoph- 

• thegmatc: »te ttu^ <^77ai rzs&<yei>^ctf cW«'^»,»Tt ou^foy Af^^- 
rtif^ p^o-iii : Neque igncm veftcnec turpe aliquod dcliiflum 
tempoi e occultare podibile eft. quo refero adagium Sub tuni- 
ca & iinu, dc lis c\[]x occiilte fiunt, non palam & in propatulo: 
& Manum haberc fub pallio,pro eo quod eft.languere otio. 

Non fi-.non ''^ios tw.int. ] Proindc ex tertio illo gcncrc homi- 
num , quod Hcfiodus artignat , Cicero i. Offie. Quamobrem 
contemniJtur ij qui ncclibi nec aliis profunt,vtdicitur:in qui- 
bus nullus labor , nulla cura, nulla indullria cft. Lcgcprouerb. 
Nec fibi n?c aliis v tilis. 

Dcfi 



i M B L E M A T A. 



^99 



Dehdiam abiicicndam. \ 
Emblema lxxxi. 




Qv I s Q^ I s ifjers Aheat.nam in chosnice fgen fedem 
No> prohibem SarKi} dogmatafctncUfevii, 

Snrge igitur.durocjue maniu ajfHefce Ubori, 
Det tibt dimenfos crafitna vt hora cibos. 



A 



Dhortitio eH: ad labormi , (umpto argcimento ex parcc- 



.miaPychagoiica, c]u« pr^cipicbac cliocnici non elk infi- 
clcndum : cuius explanacionem malumus ab iplo Alciaco repe- 
terc ( ciim i\i obuius locus ) qaim ab aliis quibufque umctfi Chania 
dodli/Iimis , emcndicare , vc fumns inicio pollicici. Sic icaque^^ tnfidtn' 
ille i.Pareigon cap. 17. Sciendnm cft:,inquic,apud Athenienles <**'"' ?«'^' 
fuifTc menluram cricici , quantum quifque vno die comsdcret, 
erace^ ^ maioi libraj yocabaciuquc chcrnix, vel ^.£1^0*, vc in- 

terpres 



Soo AKDtJE ALCIATI 

terpres Ariftophanis ait. pcndcbat autem earum draclimas cL: 
hoccft feptem & viginti vncias Gra;ca«: , vt lulius Po!Iux,8c 
Nicandri interpres lcribittnolba aurcm mcnfura reft] uilibram* 
cius choEnicisflimicliumdrachinarum 7 5.1ibra fcu libcUa dice- 
batur,vt Rhcmnius Palasmon oflendit eo carminc: 

jitticn non rninor efi,tcrqul->que h.<Kc dentque drtuhmis, . 

'Et ter vicenis tradunt explerier vnam. 
Igitur iubct conftitutio Juas libcllas,idcft chcrniccm vidlualis 
Jubftantia; cultoditis ptidUri : quod ctiam olim ficri folitam 
oltcndit Pythagorx fymbolum,5«/>er chcenicem mn ejje fedendit: 
id cll.non debere qucnquam pr^fcnti cibo effc contcntum, fcd 
pocius adiicrfus legcm Euangelicom de craftino folicitari. Sic 
& Corinthi) ^ivtH^uti^eii di6li , quod pluribas fcruis abunda* 
rcnt, quibus demenfum, fcu, vt tn Euangclioi Luca^^dititur , «- 
TB^iTe^or quotidic praeftandum trat. Id fingulis menfibus erac 
apud Romanos quaterni modi; , vt fcribit in Phortnionc Tc- 
rcntiana Donatus. Hactcnus Alciatus. Hoc itaque prouerbio 
docebatPythagoras , non oportcrcper incrtiam & otidm , ci- 
bum alicnum fedari, fed fua quemque induftria debcrc libi fa- 
culcatescompararc, quibus vita? mundicie confulatur. Proin- 
de merito Refpub. omnis liberalitcr inflituca (egnes & labo- 
rum ofores expellit & exectatur. Inftitutum celcbrc laudatur 
Athenienfiumf profe£lum illud quidem ab Indis &. Aegyptiis) 
t]uo inertia & Otium iudicio publico damnabantur. Nam fin- 
gulisannis ftacoquc tcmporcciucs in iudicio fiftebanr , cxpo- 
iituri,quoqua:ftu, quaquc arte viuercnt.Et Corinthi Pcriander 
hunc mote inftituiCjVt fi que fplendidius obfonari animaduer- 
tercnc, cxquircrct vndcnam^fumptus illc fuppeteret:(i cftet vn- 
dc illid vit^ genus tucri poftet,iincbant Vti:lifacultatarriodus 
non eircr, iubebdtit hominem modcratius viucre : ni di<flo cfTec 
av:dicns,m-ilda damnabaturiat (i nihil omnino haberet, nihilo 
niinus ita fpir-ndide viueret , curabant inccrfici, quia huncfurc 
cl.re,aucprxdatorcm.aut calumniatorem necelfe eiret. Eafuere 
vctcrum inftituca,hi morcs:{ic enim cenfcbant ignauum &nul- 
lius fi\Tj;i<; homincm indignum eirequi vitse commodisfxue- 
rctur. Pr.Tclara fc mihi oftert oratio Tibcrij in fenatu,qua re- 
fpcndit xM.Horralononili iuueni,cui inopi Auguftus ante fuc- 
currerat , vc funni ovdircm fcruarcc^fcd poftea ciim fc, fuofque 
libcro^ijquos mulcos habc(^at;fnftcntarc noa poilet, Tyberium 
Crhircm rogauit , vci nnua liberalicate iuuraetur. Cui ficTy- 
lrcrius:Si quancumpauperum cft ,Tenirc huc,& liberis fuispe- 

rerc 



E M B L E M A T A. • 301 

tere pccunias coepeiinc, finguli numquam cxfatiabuntur, Refp. 
deficiet. dcinde , quod fi ambitione exhauferimus , pcr fcelcra 
llipplendum crit, Dedit tibi , Honale , Diuus Auguftus pecu- 
niam , fed non compellatus , nec ea lege vc femper darctur, 
languefcec alioqui induftria , incendctur focordia , finullus cii 
fe mctus , aut fpes , aut fecuri omnes alienj fubfidia exfpecla- 
bunc, fibi ignaui , nobis graucs. Corn. Tacic.z. Annal. Rereic 
Sabellicus ,apud Florcntiam pacrio inftituto in eos aniinad- 
uerti^qui otiose & ignauicer in ca cimcatcagunt. Expoftulatu: 
enim corum quifpiam , vnde vidum fibi comparet , niii ratio- 
nem poffit explicarc qua vitae probet integritatcm , vc fceleris 
conui£his plcdirtur , auc vc ciuitati pcrniciofus eiicitur. Tale 
profedo debec t^t ignaui hominis nialcque fcriati praeitiium, 
xstfidf^(^ yS' kh*»s tt|<(|j-,a\c Plato:quo quidem innuic,cum 
numquam ad fummam virturis laudemperuenturum , qui du- 
ram & afpcram illius callcm numquamfuericingreiTus. Siqui- 
dem ^Aiyttt fAuXlw, «tA^#5» ^^yi. vnde mcrito vt fludibruni 
labores fequitur gloria , fic ignauiara contemptus & inopia 
comitantur. 

Samif JermAfafiftCia.'] Py thagoraj fymbola oraculoram in- TythagiVA 
ftar a prifcis cclcbrata funt. De his Plmarchus variis locisiqux fyfnhoU. 
fyrabola ccrcatim a viris do<5tis cxpofita font. Ex vcceribiis no- 
minantur Anaximander Milcfius iunior, & Polyhiftor , Ale - 
xandcr , qaorunnfibfi tcraporis iniuriaperierunt, Piurarchn ,, 
Athenaras &Laerttus, non perpetaa difputatione , {^6. hinc in- 
de multa cxpHcucrtmt. Ex rccentioribus Philip. Bef6.ildas, 
Erafmus , Phorcinus & Grcgorius Gyraldus in ea re fcdulam 
operam nauarunt. 

Duroque manw affuefce Uheri. ] Verbum hoc , afiue fce , fre- 

qutntatiuum vei naturas ncucrius,pro adliuo male vfurpari,iTie, 

non ionge ance , monuit Fornerius I. C . dodifilmus vel aliotl 

agensicui ego,vt in casceris aflencior facile,malim crgo dictie: 

' ' Vuroque fnanui compone labori. 

Craflim vt hora,'] Id cft,dies craftiniis-.Synecdoche 



JOl 



ANDREit ALCIATI 



Jn facilc a virtiuc <itfcifccntes. 

JZ Ni B L E M A L X X X I 1 . 




P A R V A velut Hmax jf-reto Rcmora impete vemi 

Remoriimcjue, ratemfi^hrefola potefl': 
Sic qttofdam tngenio ^ virtute adfidera veclo^, 

*Detwct in mcdio tramite cduija leuis. 
^nxia lu, veluti-efiy vcl qui tmretrtctm ardar 

Egregip tmtenes feuoc-at afiudijs. 

iHctnFiAH' f^ Vi funt :ngenio lubrico & inconftanti, mentcm fuam ab 

us. V /_ honti\o quofia inftitiito vitx dimoueri facillimefinunt. 

Sic enim cum ciamno non leui cccptis rebus abftinent , eafc|uc 

pcnitus ilefcrunc, vel controuer(ix,aut litis mouendae tricis, & 

cjusfi 



E M.B L E M A T A. y9} 

qu^n tendiculis aaocati , vel quibufdam illecebiis amafia: ali- 
cuiusdeliniti. Qua in ve , vt in Glauci & Diomedis anrorum 
pcj:mutatione,rentiunt tandem ruo magno malo quam pencu- 
lofum fit,& c^uidem alienum a rafta mente, Phiiofophiaifcptis 
auocari vt vel rei leuicuix,vcl etiam fiagitiofas ie adiiciant. Id 
enim rcfert nauis , quae remora pifcicuio minutifHmo liflatur. Rt^arti 
Mirum lane & planc incredibile,ni{i fidem auftores magni no- V"^> 
minisfacerenr. Hic Remora,impedimentum &: obiedam tar- 
(dationem fignificari apud vetecesaJTerit Pierius Hieroglyph. 
50. Commodifliraum habes exemplum ad id iliuftrandiim, in 
Critia & Alcibiade apud Xenoph. 1 .Commenrar.hi enim ado- 
Ufcentes magnis natura! & ingenij conformati dotibu^iad res 
(limmas nati , leuiculis occafionibus non tam deterriti quam 
auocati al> officio , iSbi fusque Reipub. exitium crearunr. De 
EcheneidePlutarcli.2;.Syrnpofi?.c. qu2rilione j.Sc 1. Probtcma- 
con.quaeiL^. nonenim commode poiTumus citra ta:cliiiiTi om- 
niahuc conferre. 
!* rarua velut lrr»iix,^efnora,f^c.yTe(iK eft Plin.lib.^.c.i ^-.Sic Locm Sa- 

xufSfiyiy ^icutuu x.iin(r.y'T knfAcov. id eft, Echinus vbi prarrentic 
ventorum tumukus , calculum quendam,& lapillnm magnum 
arripit, ineoqucquafi inauchora innititur,'nefaciie impetu 
€uduum dimoueatunquod ciira nauta: obferuant, prsnofcunt 
ventorum ^ flucluum agitationem. CaiFiodor. meminit epift. 
5 5.1ib.i.VarJar.formul. Cardanus De rer.variet.^.cap.jy.faris 
conftare ait harrentem Remoram naues retardare. Et Ronde- 
letius contendit expcrimcnto vidiire tiremem yin qua Cardi- 
nalis Turonenfis Romam vehebatur, a curfu inhibitam, eam= 
quc deprehenfam praebuiiTe conuiuium. Echcneis ab 'ix'^ ^ ^- " ' - 
nomine vaw??, quod naues remoretur.vt Remora Latine eadein 
ratione nomen habet. 

iw^fre.] Id eft,impetu. Statius Thebaid. 

Aurigamque impete vafto. 

VideGellium cap.y.lib.ip. 

Adfidera ve^os.^ k?i.n'^e/.x. 

In medio tramite.^ Pro , in media infticutf via , & re infeda . 



|04 



ANDRE^ ALCIATI 



Ignaui. 



Emblema LXXXIII. 




I G N A V I ardeolamjlellarem cffirtgcre ferui 

EtfiuMa ^ mores fabula prtfca fiitt: 
JQh£ famnlum ABeriam volticris fumpfi^e fgHrann 

Efl commerjtafides fit penen hifioncos. 
Degener hicvclmi quifedet in aerefalco efir, 

*Diclus ah antiquis vatibus ardelio, 

ANtcquam vcniam ad cxplicationem huius carminis,Iubec 
pauli^m exfpatiarijnon tamcn vt omnino volicera,prxter 
caram,quod aiunt^fcd vt a thefi ad hypothcfim,quodpra:cipiuc 
Rhctorcs, fgcilius mc rccipiam. Quia enim id omnino totum | 

cft 



EMBLEMATA. 30J 

cft m ardelioneSjCofqi qui mulcis,variifque ftudiis codem cem- 
porc animum applicanc , quasramus an prouidi Cmt qui fic le 
gerunc. Primum quidem videmus cfTe nacura comparacum, vc 
nemo fic repercus hadcnus ingenio adeo felicijnacurxquc bo- 
nitacc prarftans,vc pluribus arcibus addiftus,mulcu promoueac. 
Rei cnim vnius ftudium,faculcas vna,&negocium alioqui fc- 
rium,cocum hominemrequiric:quodque decibis medici folenc 
pra:fcriberc , icidem in ingeniis prudences homines diligenrcr 
efle cauendura praecipiuncjadeo nullus eft ica valenci ftomacho, 
quin fibi permulcum noceac,fi mulciplici &confufa, immode- 
racaquc ciborum copia vcncriculum faburrare malic,& corpus 
onuftum redderc.quod aic Horatius,quam mediocribus & ne- 
ccflariis epulis valecudini confulerc. Sic qui pluribus & variis 
ftudiis vno eodemquc cempore ingenium oncrac,feipfum qui- 
demad cempus videcur reficere variecace rerum.: fcd inrerea 
tamcn non modo nihil inde lucri capic,fcd memoriam obtun- 
dit , aciemque ingenij debilicac. Aliquis forte mihi Catonem 
Porcium obieceric,quem fummum hominem fuilTe memorant 
hiftori?,ncmpe is fummus Imperacor,fummus oracor,fummuf- 
quc lurifconfultus aquibufdam elogio magnificocelebracus. 
Si camcn conferacur cum quibufdam aliis vcl Grjccis, vel Ro- 
manis qui fuperiore auc inferiore ieculo fiorueruc,l<?ngc aliud 
fcnciendum erit : fir enim M. Caro Aquilio Gallo mulcoinfe- 
rior,fi illius in iure pericia cura huius doclrina veniac in cerca- 
men. In oracorio munere ac faculcace dicendinequeLucium 
CrafTumjMarcumue Anronium, neque Hortenfium, auc Cicc- 
ronem fuperauic. lam vero indifciplina belli non cft cum C. 
Cicfare comparandus,auc aliis cerre mulcis, quos Rcfp.Roma- 
na olim lauciacifilmos aluic. Idem iudicium de cxceris, nam & 
Placo reli<flis arribus leuioribus, fc cocum phiiofophia^ confe- 
crauic:& Demofthenes cum feglorie darcc,relid>a philofophia, 
ih qua non parum profecerat, eloquenciam eft amplexacus.Et 
quidem viri illi magni in id vidcntur incubuifTe^vc vnam difci- 
plinam fibi ornandam Sc excolendam proponercnc ad eamque 
vnamfuum qmnc ftudium reuocarcnc.Ica qui exccllere aliis & 
anceftare, auc aliqua in laude eire volec , procul abcffe debebir 
ab illo nraxvf^^ioi^ immoderaco ftudio,quas k/n^kecv {xipcivd- 
mero inducic. Scatuo icaq; cum SenecaCercis ingeniis iramo- 
rari & innucriri oporterc:nufquam elfe qui vbique cft.In pere- 
grinacione agencihus hoc euenire , vc mulca ho.^picia habeanc, 
nullas amicicias:idem accidac eft neceire iis qui nullius ingenio 

V 



tUJ 



p(f ANDRE^ ALCIATI 

familiariter fc applicStjfed omnia curfim & properantcr tranf- 

mirtant. Nihil arque fanitatcm impcdit , quam remediorbm 

crebra mutacio. Non conualcicit planta qua: fxpius tiansfcr- 

\ArielionH tur &c.Sed iam fatis lufimus. Vcniamus ad argumcntum Em- 

fiu .ta ta- blematis. Sufceptum d\ m |ardcIiones, vanofque oftentatores, 

xantnr. ^ ^^^ hominum gcneie nullum aliud impudentius aut inutiliusj 

quandoquidcm fc omnia tcnerc,& ad vnguem nolle profitean- 

tur,cum tamearcuera \n lis pra:tcr iacflantiam & imporcunam 

loquacitatem inuenias nihil. >cd lubct paucis in eiuimodi 

Thrafoncs inuehcrc , quod omnia fibi tam ccmcre vendicenr^ 

tam nulla froncc arrogcnt, vc (i curo aliis ( quod fit faepiurcii- 

lc ) rixanrur. 

T^t vatiter fdmSitct tintinnabula credds 

TulfAn. 

fji.-ar^; Q^Sm enim cx omnibus artem aut difciplinam adduxeris in 
^nmr » lo- mcjiunijcuius fe imperitos no ncgcnt .' Quid tam reconditum 
& obfcurum in rerum arcanis efle potefl , quod illi fua indu- 
ftria,miraque ingcnij folertia non (intcxaclccomplexi ? Tan'- 
ta eft horum hominurn tam male feriatorum impudcntia,tam- 
queinfolcns proteruia , yt cum oculos, quod aiunt, cornicum 
aufi fint Gonfigere, nemini debeat cile mirum fi de lebus, quas 
mmimc compercas habent,contra omnium fenrcntias & iudi- 
cia pronuncient audaciiis & plus quam par eft, iniquius. Tum 
cnim videas eosfiiam opinioncm elatofuperciiio tueri accu- 
latiiis, fic vt periculum fit , fi coneris eos dc caufa deiicere, ne 
ftia cffcrara licentia Jn te impotcutiiis fa:iiiant quam vellcs, 
acrias inuchant ,fuaquc Stcncorea6c vocali/Timaloqucntia tc 
tuafquc racio.ncs inuidiose traducant apud imperitum vulgus, 
tibi omncro rcfpondendi libcrratcm cximant. Si vcro fit qua:- 
ftio de litcris qux ad humanicatem pcrtincnt,quas vel primo- 
ribas tantum labrisdcguftarint,aut tibi caccndum,aut fi peni- 
tus aufcultare nolis, coUoqucndum cft rarius , ccque pafto vc 
non vlpiam tequicquam refellcre polfe videare.Siquidde lu- 
rifprudcntia fcrte dicendum fit,tum bclle fuo morc cxcurrcnr. 
Nunquam,inquient,vetcres exaftedifciplinam Icgum funt in- 
tcrpretati,aut,rarragines funt gloftematum intolerabiles, aur, 
Inter fc mirabilitcr pugnant, aut aliquid aliud ciufmodi. S\ de 
artc mcdica fermo eft , Nunquam tam concinne , tamque op- 
portuneffi modo fidem illis habeas) Galcnus aut Hippocrates. 
%X dc aftrorum fcicntia^quid?Pioc ljppis& tonforibus efte no- 

tifiimura 



£ M B L E M A T A. 307 

tilTimut» centendent , nempe vt diligenti hac & bene prouida 
caucione propriam infcitiam tegant. At fi ad Theologiaj re- 
conditioris arcanadeuenicndum fit,aperient ftatim,quid iuris 
habeanc in. iis excutiendis : folertes ie eflc fingent , fudabunt 
nitendo, ncque tamen hilum proficient, & abunde fatagent, 
nihilagenc tamen. Nec cftquod philofophiam commemo- 
rem. llli cnim nihil nefciunc,qui tam ferio per omnem difci- 
plinarum circulum peruolitarunt,vt fuo iudicio,vel ipfcPlato 
cxcutiar, Ariftotcles ineptiatjCiccro garriat, Aquinasdeliret, 
& Peripatetici omnes mifcrabiliter errent.Adeo funt in omni 
difciplinarum generecxercitatiinmicvt, contra Socratis infti- 
tutum &mentcm,hoc rancum fcianc,qu6doraniafciant:quin 
potius hoc tantum nefciant, quod omnia ignorenc. Ac fi cam 
multa fciant, mirum eft maxime , quod fe nefciant. ^i enim, 
Ycl quadam ex parte fcirent quid illud fit yvtf^< ffoMrh , iam- 
pridcm pcrfpexilTent fapientis aditum cuiuis obuium&pa- 
tentem cire non pofle, nifi cum aliquid fe ignorare norif.aut C\ 
quid fciat,non oporrere eo faftu incumefcere,vt nuUum alium 
fcire melius polFe & abfolutiiis audeat exiftimare. Sed miftbs 
faciamus eiufmodi srePivTr^^vaoKaf^, veniamufque ad carmi- 
nis explicationem. Vercorenim ne vehementius in rei litera- 
ria; ardelioncs inueham ,& fpecialius id confcrre videar in 
Sophiftas quofdam iailabundos,nih:Iqu€ non tentantes:quod 
quidem tamen in gcncre vidco incclligide iis polTe, qui fuara 
operam & ftndium collocant in variis & multiplicibus vno 
codemquc tcmporercacatis ncgociis, quxcerte aggredi pof- 
funt illi fatis audactcr & anxie , pcrficere vcto conftancer mi- 
nime poHunt. In vctcre quadam fabula indu(9:us erac feruus * 
quidamfatuus, & nihil non fatagens, qui aftcrix, vel ardeolae 
ftcllata: figuram reprxfenrarct , vt mores & conatus ardelio- 
Rum exprimeret. Hi quotquot funt , facis mouent (^{t : nihil 
tamcn promouent,nihiIque agunr, fed tantiim fatagunt,idque 
ad modum adultcrini & degeneris falconis , qui fit tantum 
ceuentis in aerc motus. Talcm defcribir Attalum Martial.i. 
&i.Iib. & Afrum 4. Talis eft apud Terentium in Eunuch. 
Thrafo , vt etiam Suftcnus apud Catullum. Huc refer ada- 
gium,Callippidcs. 

, ArdeoUmJiellar-in.'] Plin. lib.io.cap.^o. tria facit Ardeola- ^rdto, 
nim gencra; quae funt Leucon,ab albcdinc j Aftcrias, ab aftro-» 
rum fulgotc per fimilitudinem d']{^a ; & Pelos,quia non ita in 
altum volat, wtA^y enim propefonat. 

V i 



€tBtrt* 



308 ANDRE^ ALCIATI 

.Fahtdaprifca.'} Lociun hunc,feu Emblematis fontcm,malim 
rcpctcre cx loco Ariftotclis,qui eft hb.^.c.18. De hiftoria ani- 
mal. vbi mcminit huius prifcae feu veteris fabulac. Ea auis & 
Paufaniae «>tr®-, id cft,pigra & ignaua nominatur. 

Ceuet.] Alas agitct,6c volarc contcndat.Ccucrc proprie clu- 
ncs moucrc,vrbam obfccnum.Perfius Satyra i. 

An,KomuLe^ceiHs i 
luoenaiis 1. 

Anteceumtem^exteyvetthor? & 9» 

Computat (^ C€Uet,p0natur cAleului. 
Tid. sfit penes htjioricos.'] Eiufmodi eft illud Sallufti j c lugut- 
thino;Cztcrum fidcs eius rci pencs auftorcs crit. 



Auarlti^ 




EMBLEMATA, 



5<J> , 



Auaritia. 

EmBLEMA LXXXIIIl. 




M E V mifer in mediii fitiens ftat Tmtdtn vndls, 

Etpoma efitriens proxima habere nequit, 
Nomine mutato de te id dicetur anare, 

^ju^quafi non habeof.nonfrueris (juod habes, 

ESt auari hominis etKcov , fumpta cx Pctronio Arbitro & EmhUm^ 
Horatio, Verbis quibufdam tanrum mutatisJUc cnim ita tittypHseJt 
iuSatyrico: Tetronio 

Nec bibit inter aquaf,nec pemafugacia carpit sArbttrQ ^ 

Tantalwi infelix^o^mm^HaVotaprtmunt, 
'DiuttU hic meignifncies erityOmnia late 
§ltiitenefy(^fcco roncoquit orefavam» 
Hicvcro i.Sermon.Satyra i. 

Tantalm 4 Ubrifptiemfugientia captat 

V 5 



310 ANDRE^ ALCIATi 

Flumma i quid rides f mutato nomine de te 
FafuU fiarratnr congefli^ vndique faxvi 
Inhrmii inhiansy^ ttmquam farcere facris 

Cflgcris. ^'i^r. 
Ec Cornelius Gallus: 

§lt4id n.iht iiuUiSr^qHarumfi dctrjpferis vfurri, 

^ftn,His laygui opum fifnper egenw erOo 
Imo etiam ^cena cjf fartis incurnlire rebtis^ 

^ias cum pOjfiJ-aSy eji vt(4jire nifxf. 
Non Alittr fiitns virtna< Taraalw vnJa^ 
Captat,^ appcfitis ahftinet cra libis. 
^u^rictn' Sic cnim aaaii hac in vita fuos iam mancs patiuntur , quibus 
dittt, qyj^ ni^lj op^es nifi vt viuant diu?Macrob.Sacum.i. Illos, in- 
quit epulisante ora pofitis cxcruciari famc,& inedia tabefce- 
rc, (ignificat cos quos raagis ma^ifquc acquircndi dcfidcrium 
cogit; pra?lentcra copiara non vidcre , & in affluencia inopes, 
egcilatis mala in vbcrtatc patiuntiir^nefcientes parra refpiccrc, 
dumegenc habendi?j^»}/^'T<yy (^ *cps|.';, ^ /ttii opic^iTzt^ >Cj- 

^ovds oi^Atici j3-»i«(r<,aiebat Bion:idefl,Cupiditas habendarum 
opum.nifi aliqua fatietatc cohibeatur,extrana paupcrie longc 
dcrcrior eft;maiorcs enim cupiditates cgeflatem qu • que ma- 
iorem arceflunt. Proinde fi qucm diuitem eliiccrc volcs, ( di- 
ccbat Epicurus ) /*« ^itifgtix srgoWfi^, r^g ^' tTriivuteK ec^sti- 
^«, ilonefl: quodopcsaugcasjfed tollas cupiditatem. Diflen- 
tiunt inter (c Poota: de cai*<'a pcMiarum Tantali. Alij enim ad ' 
infcros relcgatum clfe vohintjciufque capiti faxum impendc' 
rccuius cafam femper extiraefcat : eaquc paMia cruciari,qu6d 
Deorum liberaliratc fit vfus intcmpcrantius, cum eorum con- 
uiuiis inccrellet:vcl quod linguam habuerit incontincntcm:vel ^ 
quod Pelopem filium membrarim dilTcctum codumqacca^tui 
Deorum comcdendum appolucrit,vnde in inferis perperua fa- 
mcfitiquc torquecur,vel eiiam in mcdiisepulis &aquis fame- 
MaxTy-jj licus & fiti enedtus cogatur langucfcere.Rcferam huc Maxirai 
iMCfts, Tyrij Platnnici vcrbaex orationc 15. Qjjid nbfecro,continua 
hominum cupidirate egcntius ? Vbi enim femel animus fupra 
quam neceffarius cxigit vfus,volurtaribus indulferit , priorcm 
continu6fafi:idit>nouarii cupiditate detinetur.Et hoc cftquod 
Tantali fignificat xnigma,continuam vidclicct volupruarij fi- 
rim,vt cum obledlationum inrerdum latices afffuanr, leccdant 
intcrdum , pioptcrea cupiditatum rcfiuxus excftetur jquibus 

taincft 



EMBLEMATA. |it 

t^mcn cupidirat«ibus infeftiiTimus dolor ,metas ac perturbatio 
pcrmixta fint. Nam quidnam homines timere peius folenr, 
quam ne prjEfens voluptas clabatur ? Giseca d quis malit haec 
funt :t7 y!j ecv eiii mvi^i^* «yJjaaj im^VfiivT^ /;i»c/g)e<J5,i2»«- 

fS^ y) TmgioK fi ishvii ^h oi7n?.6^. Clitopho apud Achiilem.Sta- ^chiliti 
timn fcriprorcro vererem,Ii.t.loqucnsdeamore puerorujquem •^^*^»'*'* 
Menelaus vehcmentiorem dixerat muIiebri:Quo pa6t^o,ait,ve- 
' hemenrior-An quiaGmul atque apparuitjcuanelcitjnccamanti 
fui perfrucdi porcflatem facit? fed Tantali poculo fimilis vide- 
tur ; S;:Epe enim etiam intcr bibendum auolat.amaniquc nihil, 
quod hauriat,aniplius inueniens,abire cogiturjatque etiam id, 
quod iam haullum cft.prius eripitur, quam qui bibit, exature* 
tur , &c. Apud cundcm Achillem eleganter detorquet fabulam 
Tantali Mellite alloqucn3Clitophontcm,cuius Venerem pro- 
uocare non poteiat;Q^amdiu,aic,eorum qui in aliquo facrario 
cubant,morcm imitabimur-Largamtuquidcm aqucmihico- 
piam ofrers : veriim nc hauriam , veras. Tantone temporc , vt 
propter fiuuium fedeam,(itimque explere non poflim? Na: ego 
Tancali menfae hauddillimilemtorum fortita fum ,&c. Legc 
adag. Tantali poenas : & Tanrali talcnta.Lucian. in Dialogis 
mortuorum,Horat. i.Epiflol.ad lulium f iorum,& Ciceron.vl- 
timum paradoxum. 

M//^r.]Tancalus,quafi ikA«»^t®- ,id eftjinfclicilTimus, Pla- Tantalm 
to in Cratylo.Apul.libr.de Deo Socratis : folus Tantali vice in vndi di- 
fuis diaitiis inops, egens,paupcr, non quidem flucntum vllum ^***» 
fugitiuum captat,& fallacis vndx fit!m,&c. 

o^i (fuafi.'] Vulgatifnmum illud, Tam deeft auaro quod ha» 
bct , quam quod non habet. Marfupiorum miniftrum.i. ^5a«j» 
T /BtfcAiWTf*»» , auarum hominem vocat Eunapius Sardianus, 
talis defcribitur in Aulularia Plauti Euclio , miferrimus fencr, 
amittendi metu fefe pcrpctuo cxcrucians. Contra laudatur a 
Thcocrito Ptolcmxus Philadelphus,qui domi fu2B non^ccul- 
taret opes inutiles,vt formicas folent,qu2c aurum penitus ege- 
ftum in antris aifcruarc memorantur,vt Solinus & alij quidam 
jradunt.Huc Horatian.M/i^»>»f inUf of§simp,i ■Cznn.16, 

Y 4 



ilz 



ANDx^E^ ALCIATI 



Iti auaros. 

EMBLEMA LXXXV. 




Septitivs populos inter ditiJfmHs omnes, 
^rmafenex nnllu^ ejuo magis ampla tenet: 

*Defraudans gemum^ue fuum, menfafque paratas, 
Nilpr&ter hetas duracjue rapa vorat, 

Cuifimikm dicam hunc inopem quem copia reddit? 
uinne afino ffic efi : inftar hic eius hahet. 

Namcjue afinm dorfo pretiofa ohfitniagefiati 

' Secjue rtibo aut dura caricepauper alit, 

PLutarchusIibello -^ dC6vfiteKi meminit negociatoris cu- 
iurdam Chij , c]ui oinniura maxime auarus , tametfi mul- 
iamvini,p;ima:ciuebonuati8Yencleict, ipfc tamen fibi aci- 

durr 



E MBL EM A T A. 315 

4um , vappamque conquirebat. Et fortafle is fult , a quo cum 
profugiflet feruus , rogatus quamobrem l'e ^b heri ciominio 
fugitiuus extuliflct : Quia, inquit, cum praefto bona fint, mala 
tamen qusrere folet , quippc qui vinum generofum vendat, 
tantumque fubacido & vitiato vtitur. Itaque resfte genus id ^uari Ap' 
hominum comparatur afmo, qui tergo geftet epulas opiparas, «" /•'"i"*'' 
obfoniaque delicatiflima , & tamen carduis viditet. Plerique *"*"* 
enim fuiit adeo excordes, tamque fui parum memorcs, vt lolo 
pane mucido , vappa, & larido fubrancido fe expleant , quam- 
quam opimis polleflionibus abundent. In quo fane vt genium 
infigniter defraudant,{ic & partis ad vfum humanum conceffis 
miferabiliter abutuntur.Verba hucapponam Plutarchi : aazri^ Lochu PIh- 

■TTVtinzt T ^xrroTyiv j^^-ruMXoiTny y Kyo^oiv ( «^»; ) •Trztpoyray, 
HSii-^v ^nr^y'^- >^ ^c' ol ttv^o) m ^nf^ >C TnJ-n^ T yiotav 
vzji^^MvorTti , iTn "m A^«f? )^ f^}:^^<^ -Tf s/sa^v Referam 
LatinCjVt potero : Vt cucurbitula: pcflTimum e carnc fanguinera 
«liciunt : fic tu qu^eque peftima in teiplum confers,nihilo me- 
lior illo mercatore Chio , qui cum magnam vini generofl co- 
piam vcnderet aHis,fibi vappam & acidu vinum feruabat. Eius 
itaquc famulus rogatusjcur ab herofugiflet : Qviia,inquit,cum 
ei bona adfint,malum tamen conquirit. Ei longe multi fimiies 
fuauia poculenta tranfmittunt,& ad molefta prauaque quafi 
cccurrunt. Idem ««sfe* ^iXoTsXn-naii : k^v sy 7m^A>vy acari^ cvQ^ 

avX7nu7s)<^eit^^ , Ast^S 3 ^vi ^iii^^Vy ^/idi Uxisc^ , jWjjJV y^,^ 
9Ke/(fi'777T(^.Nihil capiens indc commodi,velut balneatoris afi- 
nus,qui ligna & farmenta defert, feraper fumo plemisac fauil- 
lis , nunquam autem balnei particeps , neque teporis , neque, 
mundiciei.Similc ert illud ex fccundoEpigrammatdn: 

Keif f^tjhv CKzrec^fUr t^r^iuy iifA.tdvA)v. 
UoPJ^UKH etj J^vd Tif^X^iec ^o^1$v £;^«<rz«/, 

n«».oir -Jari^ vuTit ^fW e^jJcn f/svoy.. 
Hoc eft, 

Viuens vt multi, dumfuvfpftis prAcauet omnes, 
SupputAt innutnersii Artemidoru6 epes, 

V 5 






314 ANDREi^ ALCIATi 

Aurum fA-pe gerunt ingemia pcndeya dorfo 
Mtdi.fedftcaim r»i nifi gratmn ednnt. 
Ej: M.Tuilio citari hoc mcminit : fcrebat hanc quoquc ini* 
ijuitatem Scptius , & imbri frumenta in arca corrumpi patic* 
bacur. 

Talis Opimius apud Horatium i.Satyrarum 3. 
raup'r OpimiM argenti pofitt tntta ^ anri, 
g«i veic77tant4m feais potate dieitis 
Cam^An^ fclitiu trulUyiJtippdmqHi profcftis» 
^uondiim leth^rgogr.indi tft opprcfjtn.^c. 
Tycfraudans gcnitimque ftmm.] DcfraudaLC gcnlum;-eft nata- 
ra:clenegare quoci appeti»: : cui opponitur. Indulgere genio, 
.inimo obrcqni.Plauc.m Aului. 

PerditifjifVHs cgo fttm omnium in terra, 
Kam (juid fy>thi opus vii/i tft, qui tanttim auri 
Perdidi, quo.i ctiftodiui fedulo ? egomet me fraudaui, 
uinimumque ^^icum.geniHmque meum,^c. 
tc Tcrentius Phormione: 

fuii-m defraudans genium. 

Betas duraque rap^^. j Synecdoche , pro quibuflibet abiciftis 
cduliis : in quo notanda fordities auarorum. 

Inopcm quem t^o^ia redditfj Antitheta. Ouidium imitatur 3. 
jMctamorph. 

^od cupio, mccum e(l, incpcm me copiafecit. 
Sequc rubcaut.cffc.] Alludir ad illud:Alinus ftramina mauulc 
ciuam auram. Id gcnus homines a Giascis nominati y.^h(Pei' 
^9<,& cumini lcilorcs ab Ariltotele, KVf^iftzs-e^rcfi, ^.Molal.ad 
Nicoiiiach. 



In 




£ M B L E M A T A. 



3') 



Inaulicos. 

Emblema IXXXVI. 




V A N A PalmnoSi quos educat aula diemes 
Dieitur auratis neBere compedibtis* 

ALlaiioeftadDiogenisiipophthcgmardicebatenim Ari- ^uree tU 
ftippum (Phiiolophum aulicumj aureisteaeri compedi- ^edes auii^ 
bus, nc poilet exire ■■, quod rpleiididiore Principum vita captus, '^^^f*'^' 
Philofophicam vitammentiretur. In qiro fcnfu etiam Sencca 
dixitjftultum elTe compedes fuasjquamqua aureas, adamare. Id 
tamen quam ftudiose faciant aulici,ncmo eH: quin videat. Non 
cnim animaduertunt qnantum voiupratis & obledamenti fnp- 
peditet viucre >utu<; ^\ ««v' $a> tXdU^ifY) ncc aliis gnathonum 
more^aut parafitoru ncicio cuius rei grati3,manum deorculari, ^- 
isdeati arridere,& ixiXi palpado quamlibc: peifonam inducre. 

la 



Jt(f ANDRE;^ ALClATt 

la quibus fad^itandk quidfobfcciojfidci aut bonac mentisj^uaJ 
honclH racio e/Tc potc(t,cum fimulationis & perfidi^ fentinam 
incxhanlhm in aninio pixfentcm vbiqi ciicumferant?Ea dc re 
copiofius Lucianus,co Tcilicct Commcnrario quod fcripfit.De 
iis qui condudli mcrccdc in diuitum'familiis viuunt. Apud P4u- 
tarc. Thcophralhis cxprobrat Ariltotcli , quod relida Acade- 
mia mallet in Philippi aula verfari, quod & ante fnerat aDio- 
genc rcprchcnfum,Anflotclem camarc quando Phi]ippo,Dio- 
gencmcum Diogcni placercc. Quantum autem pertinet ad 
noiln dift:ichi marcriam, viderur refpiccrr ad M.Catonis lepi- 
dam fcntcntiam. Diccbat enim fures priuatocum furtorum in 
licruo Sc ccmpcdibus antSLiem agcrc, pubiicos in auto & purpu- 
ra vifendos.Rctulir Gcllius lib.ii.cap.i8. Huc Aurea: coltipc* 
dcs : &, Lco chordula vin«5tus» 



u 




EMBLEMATA. 



557 



In fordidos. 
Emblema lxxxvii. 




Qv JE rosfro, clyBtre velutifibiprohtit aluum 

ibis, Niliacis cognita lutoribpUy 
Tranfit opprobrij in nomen : tjuo Publim hosiem 

NafofuHm appellaty Battiadefque fuum, 

ID dicitur in putidos & forditic quadam infignes,vt qui tur- 
pia, & quae alioqui iilentij.fidem requirunc, emcflantes ape- 
riunt , & qu3e natura prouida voiuit ti^e. teda , detegunc euul- 
gantque-.ficque interdum loquuatur, vt quod vulgo dici iblet, 
podieem ex ore faciunt.Hos itaquc non ab re Ibides dixeiisjd 
eft,fordidos & ineptulos,indignos inqua,qui in hominum albo 
DumereQtur,perfpeftoauisingenio. Ha'c eaim roftri adun- 

• citatc 



i/nruri ^ 
ft:'didi. 



51« ANDREJl ALCIATI 

citate fe pi-r cam ptirgat partem, id cfl,aluum,qua reddi cibo- 
rum oncra niaxime cit ralabre : itaqac clyflcris vfam primum 
dicitur oflenciiirc. Pliniu? Iib.8.c.ip.i7.& Ariftot.^» De natura 
animal. Q^nmcbicm Ou'ciius &: Callimachus ruosaemulos & 
bbtrciftatoits hoc nominc inllgncs eflc volu.?iunt,vt mox fub- 
iiciam. KAw<J<y iclcm elt quodabluorvnde clyiter nomenhabet. 
CaUifnA' ^^ Vubiins hoficm N/?/(),f3^f. jCallimachus Foeta Cyrena:us, 

ihud, Batci Hlius Jhioc Bittiadcs didus) difcipuhis Hcrmocratis la- 

fci Oumir.atici,Apollonium Rhodium, qui fc ingratum difci* 
puluiu pro-buerac, diris imprecacion:bus deuouir , eumque per 
conteipptum Ibmi nominauic , quafi aucm Aegyptiam & Alc- 
xandhiiain ,{iuc quod Alcxiwdimus cfiet , quair.a!s Rhodius 
diceretur,fiae quod fpurcifliniasi & impudcntilllmus.Sic etiam 
Ouidius Callunnchum imitacus . aducrfarium quendamfuum 
^l^ j^ Ibim appelljuic,qu6d virum RoiTiauuA-n mcntirccur ; vcl quod 

loim. exuiatis Ouidij vxorem rurpj amorc tadus follicitaritrnQuka- 
quead Auguuu deferiec,quo diutius in exilio Poera detinerc- 
tur. Itaquc doctumemilit Poanation in Ibim Nafo,iDquo 
non exprcffit malodici nomen, iiuc qviod inultus malcdicat, & 
prouocatus rcgciat in eum couicia, llue quod alique nomina- 
tim carpcrc,&ita vcrbis profcindere Icge prohibitum effet. 
Ouidiuscodcm opufculoinlbim: . - 
Nufjc aiuo va'tta'.iesini.mtciim dtuoHet Ihim: 
h'oc cg'y dcuotwo tequc, ti^cfqne tnodo. 
Dc Ibidc , icgc q<u: fcribit Plutarchus, Commen. Vtrum plas 
rationis infit in tencflribus animantibus quarii aquatilibus. 

Strabo I^.lib. ■.^f4.i^iTti%y ^ it 'l%vs ynXu^^a^hf f^ »Cp. %*if4£/i 
(^ uiyi(^. ^irih 'j t^ '^olttfy v, ^ TnXa^ycoey,^, ^ 1) «/»5 |tteAoK- 
► «, ^ef« ^' cfjr£fir ciTizifftK. Tg/t50(^ c^/ AAt|«M"/g/oc Suidas mc- 
mmithuiuspocmaris,<oy5,inquit,£^ Trvlr,^ iTmyi^^^jot^iv «$■ 

Apollonius non ram doftori fuo,quam patrias !ngratus>merit6 
nomen id (ortitus ell, pra^cipue cum per ignominiam vocabu- 
lum fpurcilTimx: volucris, quarcfettitlima patria fuitquantun» 
jmcrfabatur,ferre coadus eflcr. * 



Ifi 



EMBLEMATA. 



3J9 



In diuires piiblico malo. 

E M B L E M A L X X X V 1 1 l. 




"~r/^l»-~ 




Angvillas quifcjuis captat,fi limpida verrat 

Flu7mna,fi tllimes aufit adire lactu, 
Caffm erit, ludetcjue operam : multum excitct erco 

St cretd, (fr vitrea^ pah/juLt twbet aqnas'-, 
^iues erit : Sic ijs res mblica turhid^ lucro efi^ 

jQ^pace, arclati legibHs, efunu^t, 

ID videtur fumptum ex apologo quodam AeropfcOjde piii: j 
torc aquam verhcrante , vtiugientes pifces incaute in ic:.: 
prolaberentur.Quara aquarum turbationem cum cuiparet n' : - 
t]uis,ftatim huic pifcatoriAt nifi,aitj{icmoueatur vnda,mc ir.. 
si efuiientem eft neccile. Qu^od fanc apertc dcfigoat , ott :t- H' 



jio ANDREiE ALCIATI 

tif TBinr ■mp^uyjxni : cos nempc qui Rerum publ.clauu tenciic 
tum vel maxime quasftuoi facere, ciim patria, fua opera , labo- 
ratfcduione. Proinde vulgato Adagio ij dicuntur anguillas 

\AngmUM captarequi priuati quaeftus gratiatumultusconcitant,cum vi- 
qm '^'C'»''- dcant publicoRcmpubl.ftatu nihil fe pofTc corradcre. Itaquc 

«r C4/U- ^Qj^ mirum.fi feditiones enatas efrc gaudeant , vcl etiam exci- 
tent , quo publicum ciuitatis malum in fuum .vcrtant commo- 
du.Prouerbij vfum cx Arillophanis vctbis colligcre erit facile, 

OrtiP ,w[» *i >^ifAvfi i(cf.Ttt<rvi ^y^otfAZaiHTty iiHv, 

Feri,'UyVt ii t^ui cAptat /i»guiUc>i^facit\ 
§^ieta cumfunt Jfagna,venatfir nthih 
Sedccenum vbf omnetllac ^ hai fubutrtetit^ 
Captura mAgnti e^.tu ^uoque vhi perrurhauerit 
Hanc ciuitatem^^ inde tlHrrmum capM. 
TnntifjiH Hanc artcm( heu niraium ) callent quida Principc? ^Kftn^i^t^ 
^uerudam quj cyiannico concilio in ciuitatibus diflidia ferunt,qu6 licen- 
ra^tna, tius mul^lent miferamplebeculam. Notiffimum crtquodia- 
clitant magni ilii latrones a laqueo immuncs,nihil cffe vtilius 
& opportvinius,quam in aqua turbida pifcari. Sic viuiturrea cft 
morum deprauatioatquchominum pe^ruerfitas , vt qui ipfi (x- 
pcnumco legum facra tra£lant , aut ccrte quibus vt cuftociibus 
afteruanda & tutanda concreduntur , ipftmct legum fohitis & 
perfra£bisrepugalis viditenr. Memini qux aliquando Marius 
apcrtcliberequefaftuseft. BcUo enim contra Cimbrosgefto, 
ciim mille Cameites ciuitatc donaffetjidque quibufdam repre- 
henderetur, vt a Icgibus patriis alienum, ftatim ait fe inter ar- 
fnorum ftrepitus legum prxfcriptum & quafi vocem audire mi- 
nime potuifre.Legeprouerb.AnguilIascaptare,& Pierij Hiero- 
glyph.Iib.i^. 

Caffu^ eritjaudetque operam.'} Id eft,fpeexcidet,fruftra fe la- 
borafTe fcntiet.Prouerbiales metaphorae. 
^dlmuta, Palmula ]Rcmi extrema pars, fic dida eo quod protcnfa eft 
in modum palmaj.Virg. ^ . Aeneid. 

Littui arayi!^ leum (iringat (ine palmuU cautes, 
'^ana VI- VitreM dtjuM.^Vct fimilicudinem vitre^ dicuntur aqu;B,ci'im 

f r»4. funt quietaj>nec turbata£,Statius 5 .Siluarum: Vitrea^que na>~ 

tamPlaudit a^uits.—''-—^ 

Sic 



EMBLEMATA. 311 

Stc ijs res puhlicA,^r,'] Similitudo crat,cuius hic eft ><Azh>Fts. 

Fare.] Pacis tempore. 

^r(^/«/; /«'jjr^w.] Elcgans metaphora a vinculis aut compe- 
dibus,quibus illigati fontes retinentur. Lcx , teftc Cicerone, ^'* <^**^ 
vinculum eft ciuitatis , libcrtatis fundamentum, fons arquita- /""*""♦"» 
tis,&c. Ncc fane aliunde magis florent RefpubliciE cjuam cum *'*" 
legum viget au(5toritas:qua; inftituts funt pr^ecipue, vt earum 
metu humana coerceatur audacia , tutaque fit inter improbc?s 
innoceritia,tradit Ifidorus audor non omnino malus.Huc pcr- 
tinet quod alicubi diclum eft a Demofthene:»/lf)' o4»sA(^ ar«'- 

Legis virtus eft imperare , vetare , permittere , punire , ait 
Modeftinus. Seneca ^^.epift.appcUat leges minis mixta prx- 
cepta>conftituuntur itaquelegespocna jinfirma enim lcx eft 
qus neruos non habet aduerfus facinorofos , inquit Demofth. 
ergo punit jex ea ctiam intcrdido qua: non fponteadrarttun- 
tur flagitia, fed culpa aliqua atque ignorantia : vr lcx Aquilia 
culpam in damnodato,vel leuiflimam, l.ji.Si putator, I.44. 
ad leg. Aquil. D. Sed ad tem : le«;es conftringunt improbos, 
aliofque in ofhciocontinent Republ. quieta, nulloque tentata 
tumultu. Sic M.Tull. pro SextiorlUum tot iam funeribus Rei- 
publ. exaltantem ac tripudiantem,Iegum,{i poflct^Iaqueis con- 
ftringeret. Rebus enim perturbatis fcjlerati hominesfibi pol- 
licentur impunitatem, qua nulla maior adpeccandum illece- 
bra. Proinde apud Suetonium, lulius Cxfar dictitabat iis quos 
grauior criminum vcl inopix luxuria:ve vis vrgeret, beilo ci- 
uili opus cffe. 

X 




jtt ANDREi^ ALCIATI 

ln auaros, vel quibus melior conditio ab 
cxcrancis offertur, 

Emblema lxxxix. 




'Dclphmi infdens vada caruUfulcat u^rio??, 
HoccfHe mres THulcetyfenat c^ orafono, 

jQuar/2 fit auari hominu/non tam mens diraferarum efi: 
^m^qtie viris rapimur^pifcibm eripimur, 

jpcnf im- ID cxtulit e Gracco ^tectcf^ hexafticho.cjuod cft i.Epigf, 

Sic rcddidimus: 

Tri(ipf 



E M B L E M A T A. - 515 

TfAcipitem e naui cithAraecium Aliquando Utrones 
Ityoafium pelagt forte dedere fietum, 

"Brotinw in mediis delphin appartiit vndii 
lUicio grat£ dulcifonAq, chelys: 

Sejforemque Ifimum deuexit adufque Corinthi^ 
Flu3ibu6 ^ mediu teddidtt incelumem, 

Hincpatet indsmito meliores £quore nafci 
Pifces, quam tellu^gignat alumna viros, 
Hiftoriam, tu ( fi mauis) fabulam copiosc tra^auit Hcro<!o- ^rUr.u m- 
ttts lib.i.& pofteum Gcllius cap.Tltimo,lib. 16. retulic & Oui- ^''^;'*''' ^* 
dms i.Iaitor.ea eft de Arione citharGcdo,qui arte lua pecuniis ^,^^'^^- ^j^^ 
partis cum patriam repcceret Corinthum , ia piiatas incidit, j^^^^^ 
qui nuramorum caufaconfilium ccpcrunt dc eo interficicndoj 
quod vbi animaducrtifTet^impetrata ab eis veniafidibus ceci- 
niti tum ftatim e prora fcfe in profundum deiecit:cjuem fubito 
adelphino exceptum , &dorfo Corinthum vfqucve(^u aiunt. 
AUufit ad hanc hilloriam Propertius, clegia 1. ad Cynthiam, 
de fomnio naufiagij: 

Sed tibifubpdto delphinumcurrerevidi^ 
§^i puto Arioniam vtxerat ante ratem, 
Enalura etiam adolefccntem in m.iri a Delphinis feraatum 
codem pcne quo Ariona modo,retulit in Sympofio leptem fa- 
picntum Plutarch. Itidem narratur de Tclemacho pucruloi 
<5ui cum forte in mare decidiflet, excipientibus Delphinis, ab 
imoquc rctrahentibus, euafit. Ait idcm Plutarch. ad finem di- 
fputationis, qua inquirit:An fit aliquid in biutis rationis. Id '^^^l^* 
autem dicitur, & non iniuria fiecVitur in crudelera & iufatia- ptmicits. 
bilem horainum auaritiam , qui in vitam alioril non verentur 
confpirarc, quo boniseorum & opibus potiri quoquomodo 
queant. Hincquc admonemar,mitiores efTe feras in hominem 
quam ipfc homo in hominem fit. Quid vero fceleftius aut de- 
terius ea cupiditatc habcndi,qux no moS.6 fui facit iramenio- 
iem,fed ctiam fibi & aliis exicialem?Eam icaque re6le Mcnan- 
«Jer appellat ^iy.qzv ki^^ooTni? k^^i^v i Euripides veriflime, 

Ovdiv (p^oyek ^Ksuoti ioi ^iXi-irc^y 

EcBion Sophifta optime •da) ^<A<*py/g/<<M' IttvjiteTraA/i' rrticrr.f 
ffgmlaiHTi cenfuit.Cur autcm fummum roalum aquibufdam ^^„'„-^ 
dicatur auaritia, in promptu ratio cft, quod ca vix vnqua fola fummum 
cfFc queatiqttioDc cum perpetuas Kabeat fibi comitcs rapinam, maiafm. 

X r 



314 ANDRE>£ ALCIATI 

periLU'iumjmcndaciura,prociitionem,atquc ctiam parricidium, 
quoci exemplis longc mulcis perfpicuum eire potell : fed vnimi 
ad rcm praefentem latis ent , cjuod cx Aiiftotelc protulit Ari- 
ttonymus-.Socios odo lauroncsde fpoliis inter fe concercalfe, 
cx quibus quatuor lunc intcrfe(f^i : dcinde quatuor alios rur- 
fum co nomine dimicalTc^vndc fa£tum vt duo tantum fuerint 
fuperilites,qui etiam^ cum rixandi finem non faccreat,vnus ex 
omnibus ad exticmum incolumis eualic.Sed quid reliqui tan- 
dem fucurum , fi ctiam dcxcra in finillram armetar ? Hxc ilic. 
Ciccro pro Qjj.incio;Nulium efl ofhcium tamlanclum atquc 
foIcinne,quod non auaricia comminuere atquc violare folcat. 
Et quidcm Itatim omnis iulfitia neg)igitur,& alicna per iniu- 
riam occupantur , ciim pcdus auaricia , miferoquc cupidinc 
feruet, aic Ho;acius. 

; ii€fi caud a. Marc ca:ruleum. 

5« At.\ MzTicdiof^ ab aratoribus , pro eo quod cft,fecat, 
profcindit, tranfgrcditur. 

Ftef'-t /^ r.- . io:'ii.} Ab cquis tranflatio in vcrbo, frcnar, prQ 
co quod eft,retinet, liftit,rcgit. 

P^ens rAptmuTf pifcsbtis ertpimur.'} Id paulo antc carmcn Gra:* 
cum exprclfit: 

lifec ^eiXoios-et. 

Eft & eiufdcm argumenti 4. A'y$oAov. Epigramma,cuius con- 
clufio eadcm cum Alciati vcrfu vltimo, 

Cui conuenit Ouidianum iilud ex i.Trift.eleg.4. 
Cumqiie minor louejii Mmidu qut regnat m vndUf 
tUum Neptuni, me Jouis ira premit. 

Gula. 




E M B L E M A T A. 



in 



Gula, 
Emblema xc. 




CvRCVLioNE gruis,nmlda vtrpingitur altio, 

[Qjil^ Larorj.am mamhmgeffat Onocrotalum, 
Taiis forma fuit Dionyfi^^^ talis y^pici, 

Et gula (jtm cekhres deliciofafacit, 

HAc eiconc depinguntur lurcones & gulofi feu heiluo- GHlofornm 
nes,quorum illis tribuic gruis collum,vt libi dari poftu- »"»«'I«' 
labat Philoxenus : his, vci ( etiam fi mauis ) vcrifquc vencrem 
maxime prominenrem. Expreflic auccm ventris haic ^ulic^iue 
mancipia,duarum auium maxime furacium,& gulx deditarum 
imagine. Larus enim edacifTimus eft, qui quod totam efcani Lnrttu 
ore deuoret, locum fecit prouerbio,Larus hians. Auicula eft e 
mari viiflum quajritans aut lacubus^quje Gauia Lacinis dicitur, 
Hinc MairQHjquidam paro4us, Ch^erephontem parafitu conv 

X 3 



0n$crot4- 



thim. 



Cnrenlit. 



^ficiut. 



ImfignxUV 



iiS ANDREiE ALCIATI 

parauit famelico laro , co quod voraciflimus eiTet Siclluo. 
Tletiicotri >itcfm 'o^y^it ioiKUi, Onocrotaias autem oloruj» ii- 
militudinem liabct : nec omnino difFeire vidcicntur Onocro- 
tali & olores , nifi faucibus ipfis incfTet aitcrius vteri gcnus. 
Huc enim inexpiebilc aniraal congcrit, mira vt fit rapacitas, 
raox pcrfeda rapina fenfim inde in os reddita,i;i veram aluum 
luminantis modo refert. Piiii.cap.^y^Iib.io. Ec hxc bcUifliraa 



guloforum iniignia 
Martiaiis ii.Iib. 



Et quam 



Turpt Ranenr,Atii guttur Onocrotalt 
Melanthi; Poctx tragici "h-^e^eiy)! infignis votum fuiflc tradi- 
tur,vt collum olorinu opcaret, quo diutius dapum fenfu fruc-- 
retur:vt eriam eius quem fuperius attigi, qui fibi a Diis voie- 
bat impartiri ^iZsv ip^eiv r A«pi;>f* «-jjp^E»!» , id cft,guttur 
trcslongumcubitoSjCuluscftmcntioapud Gcllium ip.cap.i. 

Curculione grtiUJ] Gruis coIIo.Videtur ex proprio fecilTe ap- 
pellatiuum:eft enim curcuIio,vcrmis edaciflimus,quafi gurgu- 
lio fic didus,& frumcnti fortitus vocabulumjquo nomine Snc 
etiam notati plcrique parafiti,vt ei i.Mifcellan.Nannij difccs. 

Tumidavir ttngui aluo.'} Ideft, ^wfl^tfii,quafidicas ventro- 
fum : quo cpitheto notatus eft Ptolemxus Eucrgctes , propter 
abdominis ftudium.Vt Alcaeas Pittacum Mitylenxum ^uctku- 
y<t y^ «y«^ft>w6, quod pingucm haberet aqualiculum, appella- 
uit,tcfte Laertio. Citarur ab Athena^o ex Euripidc, ficuti & a 
Galeno orationc Wi rkg riy^i^ts. 

rjeiidurt ^ixt^ vt^^ 3-' »iocr>!/4^'(^ : Abdominis mini- 
fter,& fcruus gulx. Huic coauenit Perfianum hoc Satyr.i. 

Pingtiu aqualitult^ propenfe fefqttipede ixtt t, 
Id hominum genus vocantur v^o^sufis Gricce, ncmpe qucis 
pingui abdominc venter prominct. 

raliifotm* fuit Dionyp^^c.'] Duos hofce inter gulofos in- 
fignes mcmorat Athena:u<^ lib. i. cap.3. Dipnofoph. Apicius 
quidcm omnium helluonum maxiraus gurges , librum ctiaaa 
cdidit de golae irritamcntis : non cnim fatis habuit Principunr 
cong^iaria & Capitolij vcdligal deuoraile.Hunc fibi manus in- 
tuliflc quidam referuntjcum fubduclis rationibus exfextertio 
milliesquod in culinam congefferat, centics tahtum fupcrcllc 
iibi cognouifTct. Legc Plin.^.cap.i^. 

EtguUquos cilebres^^c.'] Vt prster fuperiiis nominatos, 
Gnatho Siculus ,Publ. Gallonius, Afopus , Ciodius Albinus, 
Aftydamas,Abron,& quamplurimi alij,quorum luxus ex vete- 
rom monumcntis hinc indc colliges. 

Ocni^ 



EMBLEMATA. 



3*7 



Ocni effigies , de iis ejui meretricibiis donanrj 
c^uod in bonos vfus verti debeant* 

^MBLEMA XGI« 




I M p I G E R haud ceffat funem contexere jfarto, 

Humida^jue artifici iungerefila-mam. 
Sed quantum multis vix torquet ftrennum horis, 

Proiinusignauiventris afellavorat. 
Femina iners animalyfacili congeBa marito 

Lucra rapit, mHndumprodigit inque fuum^ 

ID cx Paufania: Phocaicis tradum , cnumci-atis enim aliquot Charalfif 
ftacuis Deorum & Hcroum Polygnoti manu depidis , poft EmbltmA- 
has virum qucndam federe ait' , infcriptioncmque indicarc *"' 
cum cire Ocnu , ^i tcxat e iunco reftim vel funemjfed adftaa» 

X 4 



3^8 ANDREiE ALCIATI 

tcmarellamt(^umquodille laWiose texueiit arrodcntem, 
Gnauuiu & indiiftriumhominc fuiiTe Ocnum aiunt , qui vxo- 
rem fumptuofam & prodigam habucrit, quse profundere con- 
fueuerat quicquid illeopere faciundo pcr fummum laborcm 
qua^ritaHet, idque per ambagcs voluifTe Polygnotum dcfigna- 
re. Compertum clt etiam lonum vulgo prouerbium efle , quo- 
ties hominem lignificant ad laborum quidem veheraeter pro- 
penfum, fed nihil indc capicncera coLnmodi , Ocni funiculum 
Ocni fnhi' torquct. Ita fermcPaufanias.Huius quidem effigiei Plutarchus 
cHlum tar- meminit libcllo srg^ <^'^i/7ti«^,& Plin.3 ^.cap.ii.inter opera,ni 
qutre. fallor.Socratis pidoris.Sic &propcrtius ^.Elegiatum; 
Digmcr ohltquofune^n qut torqueat OcnOy 
Altertitnque tHam pafcat afellitfernem. 
Retulit &commodc it.HierogIyphic6nPicrius.legecap.8l. 
MifccIlan.Politiani. 

/«?/?/^er,]Diligens,induftrias.Virgil.i.^neid. 
tUe tmpiger haufit 
Spttmantempaieram, 
Et Ouid.i.Metamorph. 

pairics adtt impiger ortpu. 
Videtur taraen(quodobiterdixerim) adiedtiuum hoc diiFerre 
vel maxime a nomine Ocni,quod propne ignauum , & qui fa- 
t^omen ciat aliquidgrauate, fignificat. Dicitur enimo>c*(^ >^ ax^upo?» 
Ccnt, & ipfa fetiv^iit dicitur oKyo^ iCi oKvns^x : [cd Sc o«»«>i>idcm 
ert quod pigrefcerc. Haec tamen diclio ad fenfum potius at- 
tiuet : ignauusenim cfl ,nihilque agit , tametfi laborec,qui 
fuas opes male collocat , eafque in vfus minime neccflarios 
crogat. 

Sparto.^ Genifta. fic cnim quidam interpretantur. Spartum 
vero genus cfi: herba; apud Hifpanos frequcntiflima:. 
Humtddque ariifirt.] TTrhi^Pcy^^^i teftis. 
Ff»>/w/»/«5r//j?ziw«/.]Laborattotisdiebushomuncio,fperat- 
queditefccre, fed quicquid laboretam improbo partum cna- 
fcitur , ad ornatum quendam fuum transfcrt prodiga & info- 
iens mulicr.vnde vero verius a luuenale fcriptum Satyr.tf. 
llnlier prt Prodiga nonfentit pereunctmfimina fnfumy 
tlira, Ac velut exhaufla raiiHiuw^ puUulet arca 

NumuAt0> tplemfemper tollaturactruo: 
Nf'n vnquam reputat quantt fua^audia ronjlcnt. 
MnndM Quo pcrtiner adagium,Mulieris podex,in Chiliad.Adag. 
witlttbru. Muyidum.j Liuius in oratione Catonis pro lege Oppia con- 

feruanda: 



E M BL EM A T A. 519 

fcruan<Ja:Muniiciaj,ornatus,& cultus,hajc feminarum infignia 
funt, his gaudcnt & gloxiantur, hunc mundum mulicbrem ap- 
peilarunt maiorcs noflri.Noiiius ex Lucilio: 

LegAuit quidam vxori mundum omne ptmmque, 

Vlpianus nofter aitmundo muiiebri contineri fpecula , vn- 
guenta, vafa vnguentaria, & fi qua dici (imiiia poflunt , diftin- 
guitque muiiebria ornamenta a mundo muliebri , ac fi mulier 
poflit eflc munda, nec tamen ornata : vt foiet in iis contrngere 
cjux fc mundarint iotae in baineo,nequc fe ornarint : & contra, 
cft: aiiqua ornata, nec tamen mundata. Scd hoc nimium fubti- 
iicer a lurifconfulto •-, nam apud oratores, poetas, aliofque ter- 
fos audores , mur>do mulicbri non ea modo continentur qui- 
bus mulier fit mundior , fed ctiam quibus ornatior. Val. Max, 
lib.9.cap. De iuxuria & iibidine, memorabiie refert exeraplum 
dc abrogata iegc Oppia, quae lata fuerat olim beilo Punco fe- 
cundo ad coercendam mulierum luxuriam : fed eas tamen ait 
excufari mentis imbecillitate , & grauiorum operum negata 
afledatione , quamobrem omne ftudium ad curiofiorem fui 
cultum illis permitci. 

Prodigit.'] Confumit, difliipar j verbum aptiflimum ad prodi- 
galitatem nocandam. 



¥ 5 




530 



ANDREiE ALCIATl 



In Parafitos. 



Emblema cxii. 




Qjj o s iibi donamm,flHniales accipe cancros, 

MHTtera conu^eninnt moribt^ ifta tnis» 
His ocuU vigiles, drforfice flurihtis ordo 

Chelarnm armatm, rnaximacjue alum adefi: 
Sic tibipropenftafiatfingui abdomine ventcr, 

Pernicef^ue pedeSyfpicuU^tie apta pedi, 
Cim vagus in triuijs, menfAJ^fedilihm erras^ 

Inqne alios mordaxfcommatafalfa iacis, 

APparet hoc fufceptum cfle in mordacem quendam >$ k;^'- 
A»'»» ^t^T(^ fcurram , cui fymbolice cancros fluuia- 
ics dono dat , paraflticis moribus apprimc rcrpondcntes. De- 

«oruin 



EMBLEMATA. 331 

corum itaque fcruat jn co., quod rationcm habcat pcrfona? cui 
hacc tribuat:intcreaquc graphicc depingat hominis importuni 
& obtrcdVantis efFrenatam liccntiam,qui ad quaeftu & ventrem LjctntU ^ 
omnia conferat fua ftudia, vt aiiis,& plerumque ctiam prarfcn- '"^** f*' 
libus obloquatur , in quos ciaculctur molcfta & acria quxdam '^^"' 
diftcria.Id autem gcnus hominum fi quando iocandi fines tra- 
{iliant,ita vt c faiibus hilarifronte acccptis, & datis ad fcoma- 
ca mordacia fc conferant, iam tum faftidio effe non ab rc inci- 
piunt : nec enim fapiunt qui iis omnia licerc volunt ; quando- 
quidem nihil magis lubricum fit & importunQ conuicio,quod 
quafi mcllc litum animos ingrcditur. Parafitum Luciani & lu- 
ucnal.3.& ^.Satyr.pcrlege. 

OcmU f'i^//e;.]Apcrti:quod refert parafitorum vigilantiam in 
obferuandisaliorummcnfis.EuolueProuerb. ot?i^6T^io<pxpi in* 
Chiliad. 

Eiforjiceplurimw ordo.^c.^^ii^^^^ccab exercitu.Pedes ha- Forfoc, 
bcnt cancri fluuiales ad modum forficis. Forfex rutorum eft 
inftrumentum,quo pannum aptant, & in frufta commoda dif- 
fecant. Cliela;aiUemfuntcancrorumbrachia, aGrarco ^^Xr.t 
quod etiam fignificat vngulam.Huc pertmcc Pliniana dcfcrip- 
tio cancrorum,qux cfHib.9.cap.3 1. 

StAtpirgui abdomtm vcnter.] Abdomen , pinguedo eft fpin^ .Ahiomtn, 
adha:rcns, in qua funt renes:tamcn a pubc ad piJEcordia furfam 
vcrfus abdomen pcruenire Cornclius Cclfus tradit lib.4. luuc. 

— ^Venter adeji abdomine tardm, 

Aufonius Eidyllio p.cui MofcUa nomcn: 

• Cuiprodjg/i nutat 

jiluit4,epifnatocjuejiuens abdomine venter, 
Certe parafitus dicitur tndzzhio ^^zfo-z^Yil > quodabdomini 
inferuiat. 

Cum vagtn.'] Horat.i.Epiftolar.belle fcurram ita dcfcripfit: 

ScHrra vagu^ynon qui ctrtum frt,fepe teneret^ ^'^t^* '*" 

Imbrarifu^ftnonqut ctuemdignofcerti hof^e: jtrtpttt. 

€)udtbet in (juemuU flpprohiafingere ftutu: 

Per7iicies ^ tempefias,bara'hrumque macelli. 

Menfiufue fedtltbti4 frr^.JHinc epitheta,T(2^7n(^oAo;;^«j,quod 
mcnfas illingat, Sr nidorem c cibis furgente rabido ore carpat. 
Hinc Jv^Tml , aut Jv^fTml , quod foribus alienis infidiecur, 
nepe qui fucueritalicna viuere quadra. Prou. Sartag.pcrnicies. 

Scommata falfn.I.^xthtii metaph0r2.Dc fcommatuni gencri- 
bus Macrobius Saturnal.y.cap. j , 

Paruam 



53*. 



ANDRE^ ALCIATl 



Patiiam culinam duobus ganeonibus non 
fufficcrc. 

E M B L E M A X C I I I . 




IK^^M^^- .v^^ .^- _^ 



//; wn -iicis mhil e!} qnod qtiis lucretur : cfr vnum 
ylrbuHum gemims mn alit erithacos, 

Aliud. 

/;; tenul (pes nulla luoi e(h: vnoque refidnnt 
ylrbuslo gemin<& non beneficeduU» 



DVohni ganeonihu4.'] G.mco , cui vicx modiisefl: culina, vtl 
Vnrro defcribic , qaanquam a M. Tullio ftimatur cciam 
pro icorcacorc cjui pk-ollibula 5; mcictiiiulas aireclatur. 

Noa 



\ E MB L E M A T A. 335 

Non eft miiltum lucri expcdandum ex rebus minimls, in qui- ■£ '''•^«*, 
busouanquara mukum laboris & operar coUocctur, camcn '''''■'»''"* 
fruclus mde parum capjcur. At in rerum maiornm admuultra- '^^ 
tionc vtiliras multo*conrurgit vbcrioj: , cjuamobrem vulgo va- 
riis efFeruntur modis ac{agia,vr in tenui {latu conforti non eik 
locum dicamusjcjualialunt iita , Domus vnaduos non alit ca- 
nes,vc nec vnum arbuilum duos erithacos. Vuo ramo non bc- 
ne fcdcnt dux ficedulse : &: quod noitraccs iocando efi-erunr, 
Noftraianua nonfuftinet duos mendicos. Falluntur itacjue, 
qui c rehusminutulis ampliftimum expe^ilant quxftum , prae*- 
fertim fi liteodera ftudio confors , vbi plerumque res ablque 
inuidiatran(igi,nifisgre, poflit. 

E/ vmm arbu-lur».} Prouei;b. eft Chiliad. Arwftum vnum 
non alit duos erithacos. Cedrenus 7n>Xvn^tpeoi/iM/ detcitans, 
hanc fimilitudinem vfurpauit: ^JVo, (Pusny, tg^?«»t»5 f/Ja >^ox,fin 

^'/dv. Vt vnum arbuftum duos erithacos non alit : (ic vnum 
regnum feliciccraduobus principibusadminiftrari nonpoteft. 
Euithacus auis eft quxdam folitana, vc eodem in faltu non tc- ErithacifA 
raerenid vnareperiatur,quamTheodorusGazanuncSyIuiam, 
nuncRubeculamnominat :alteram quidem 3 fyluarum dcler- 
tis,altcram a ruboris indicio , quod cx Graeco nomine intelli- 
gitur, huius meminit Plin.io.c.zo. 

/« tenuijpes, ^r.] Diftichon eiufdem argumenti cum fupc- 
riori, mutatis tantum vcrbis.AlIudit autcm adprbuerb.Tcnuis 
fpes. Vide Ctiliad. 

Vnoijue repduntarlu^o.'] Prouerbium aliud idem cum fupe- 
rioribus. Ficedulaaficubus edendisnomen habet, cum tamen li.duU, 
vuispotiusvefcatur.Martial.lib.i. 

Cum me ficus alat, cura pafcar dulcihHs vtiis» 
Curpotius nomen non dedit vua mihi? 
Lege Plin.lib.io.cap.i^. 

Captiuus 




354 



ANDRE^ ALCIATI 



Captiuus ob gulam. 



Emblema xciiii. 




RcgnAtorquepenu^s, menfaque arroCoy herilis 
Ofirea mttsfummis vidit hiulca labru, 

Qh€U teneram apponens barham, falfi ofa momordit: 
^fi ea clauferunt tacta repeme dovium. 

JDeprenfum ^ tetro tenuerunt carcere furem, 
Semet in ohfctirum qui dederat tumulum. 



Gulofi in TD videtur propric in cos cfle tortum,qMi lautioris vidus cr* 
Q^ntanttm J[go fc in domos opulcntas feruilitcr ingeriit,vndc nihil prae- 
upfi firui' jgj damnum , aut ctiam intcritom coniequantur , vel in eos 
^""'* quadra^it, qui luxu,& gulae imcmpcrantia mor^cra prspropc- 

lam 



E M B L E M A T A. 33V 

rjm fibiarccilanc , quique , vt vulgo dicitur Gallico , fuum in 
dentibustumulum conficmnt. Hi Cuntkx^THs fcuimpotcn- 
tcSj qui obiectam cupiditatem ledantAir , hi lic defcribuntur a 
Lucio, vt citat Nonius Marcellus: 

§lutfex menfes vttam duamt, Orco fpomient feptimurM. 
Porro gulam in feruitutem percrahere docet Lucianus dc 
mcrcedecondudis. Itaquc huc non incoramodc rctulero illud 
Horatij,quanquam fortc alio recidac: 

——Sluifaupcriemfugtenspotiote metallii 

Libertate catet, domtnum vehet improbusy atquc 

Seruiet &ttmum qui paruo nefciet vti. 
Emblema ex primo Epigrammaton Grzcorum Latin^ hic red- 
ditura ab Alciato, kuc non grauabor apponerc. 

Oi^to* u6f4(rec4 x.»M(n Tnw^^tdi^oy. 

KffJiS^ <l\! Q0^v(i4(ni,oJ[' cv KXei6^nnv k^unfnt 

F.egnatorquepenns.'] Penus eft omne efculentum aut pocu- Tenni, 
icntumjfed frequeuter mctonymicos pro eo loco in quo sdTctr 
uanturefculentaqusEuis^accipitur, quo dc nominc controuer- 
fiam rcpete non pocnitendam ex Gellio cap.i.lib.4. 

Offrea hiulM.] Hiantia , vcl oftrcas hiantes. De oftrcis Pli- 
nius ii.caj.6. 

Falfa ()/7i.]ldeft,teftam oftre3E,quam ofta putabat efle. 

Domum.'] Pro cochlea,vel tcfta, qua pro domo vtitur, idque 
metonymicos & cacacrcfticos. 

Deprehenfumfurem.'] In iure eft W UvtxS <J>ap«. 

Tetro tenuerunt carcerefurem.'] kT^t.^pQM a furibus,qui deprc- 
hcnfi coniiciuntur in carcerem. 

Tumulum.] finu^poe^xats tumulum dicit, vel a confe^ucntij 
quod pcrierit forex in Oftiea; tefta. 



Ir. 



33^ 



ANDREiE ALCIATI 



In gaiTuIum & gulofum. 



EMBLBMA XCV. 




V o c E boat torHa,prdiUrgo eflgutture, roHrum 
Inf^ar hahet nafiy mnlttforifcjue tuh£. 

Deformem rahulamsaddiclum ventrique guUque 
Signatify volucer cum Truo fiEim erit. 



SVfpicor id ^radam ex Clementis Alexandrini i. Pa^dagogi 
cap. I . cuius hajc verba : r votw i^^i^^^pvz^a^ tvj v^* A/af , tJ 
i;^jdu< tJ n3f.Xii^c* ovw •!»& fj{cf,}.i^ U*x^f.Qjiianimum in aluo 
defoiit, pifci qui afellus dicitur,maxime flmilis. Hunc ex pi- 
fciii gcnere folum haberc cor in ventre, ou rvi ;/^re^, Athen^eus 
cx Ariftotcle tradit,quamobrem vocatur ab Epicharmo oiergjt- 
«TAop^^^-proptct monftLificamvcntris naturam. Caeterum 

Onocro 



EMBLEMATA. -337 

Onocrotalus,qui & Truo dicicur, guccuris cft amplillimi,& Onatrots- 
vocis clamofiirim;E,ita vc ruditum a£ni dicas,& nafum haberc ^**^ ' ^ 
inftar tubs.Sic quidam ^^pl^of^i , vt verbo Ariftotelis vrar, '*^"'''*' 
fuo incondito clamore , importunaquc garrulitate c2:Io mare 
conturbare apud quofdam videntur,cum tamen importuna 
fua loquacitatc dent fine mente fonum ; quippe qui omnia re- 
ferant ad ingluuiem:quibus denique ( vt apud noftrates.dide- 
rio vulgato notantur )-omnia funt lingua & podex. Id gcnus 
homines,qu6d in dicendo nemini cederc videantur,ab impcri- 
ta miiltitudinc plurinii fiunt, quos tamcn probi viri dodique 
faftidiunt. 

B^At.'} Tranflatio a bobus. 

Inftar hahet naji.'] Feftus ad hunc modum : Truo,auis ono- 
crotalus , Caccilius irridens magnitudinem nafi : Pro dij im» 
mortales, vnde prorepfitTruo! 

RahuUm.'] Rabula^ radendis auribus.vel a rabie,vel i ra- Rabitta, 
iii,id cft,raucitate. Hominem fignificat, qui caufam quam de- 
fendit, a ludicc contendit cxtorquere, vt funt patroni Jlli tri- 
uiales &plcbeij caufTidicinnter quos qui clamofiftimus cft,pu- 
tatur alios iudicio & dodtrina excellere. Cicero dc oratorc: 
Non enim declamatorem aliquem de Iudo,aut rabulara de fo- 
rojfed dodiftimum & perfcdliirimumqusrimus. 

AddiSlumventrique^gnUq.,'] Is vnico verbo ^/>^uas-oyi.?r,^^ 
vel yAawTtf^sw^ appellatur. luI.Pollux lib.i. 




558 



ANDREvE ALCIATI 



Dodorum agnomina. 



EJvIBLEMA xcvi, 




M o R I s vetufli ejl.alit^HaprofejjGrihw 

Stiperadija cognomina, 
Faciles apertofj^ explicans tamumlocos, 

Canon vocantur^CHrtiiis. 
ReHoluitiir qm eodem,^ iteratj^ nimis 

ALiander,vt Parijim. 
ObfcHrm c^ confufus,vt Pictts fuity 

Lahyri-fjthjn^ appeliahithr, 
Nimis breHis^mnlta ampHtans,vt Clauditis^ 

JliHcronis a^nomen feret, 
jQHt vel columnas voce rHmpitiParpalns^ 

7)iBftf Truo eflfcholafiicis. 



Contrh *• 



1 M B L E M A T A. 33^ 

Contrk e^vocdtHi.umis ejfet uilhiui 

jQuod voce,ve[pemlw, 
Qy^t vltimas mmilam colohotes fjUahai , 

HirHndo Craffus dicitur, 
jQptt/Hrdus alijsfolHS ipfe vuh loqui-i 

Vt fiurmtsinfrouerbio ejh 
Hic^iajusy ille raucus, ifiegarrienSy 

Hicfihilat ceu vipera, 
Tumdtuatur ille riBu ^ narihus, 

Huic lingua terebellam facit. 
Singultit aliusyatque tujfit hdtfitans, 

At conjfuit alms/yt pfecas. 
Quam multa rebus vitia inhumanis agunty 

Tam multafurgunt nomifia, 

SIc cfl fiatura vel potiiis confuecudinc quadam deprauata 
comparatum, vt citius vitia quam virtuces cbrerucmus, & 
maxime in iis qui literas^profitentur. Quod hic planum facic 
Alciatus in quibufdam fuperioris fxculi lurifconfultis , vel 
etiam,quantum coniicio,in aliquot aliis,quifuo tempore mi- 
nus apte ias ciuile profiterentur ( quorum tamen,vt par erar, 
nominibus parcit ) vndefinguli fingula in fcholis cognomina 
funt fortiti, quibus notaretur ingenij, vel naturarproprium & 
pcculiare vitium in legibus enucleandis i vel hocgencralius 
accipi potefl.Homines enim imperiti,vt etia argutuli quidam 
auditores,qui nafum rhinocerotis habent,faciliiis quod ftulte 
dixeris reprchendere , quam quod fapienter tacueris , probare 
poffuntjvc ait i.de Orac.M.TuUius. Magnu profecSo onus eft 
atque munus, vc ipfemet alTeucrac diiputatione i.de aatura 
Deorum,fufcipcre atque profiteri fefcjomnibus filentibus,vnu 
maximis de rebus magno in hominum conuentu audienaum. 
Adcfl enim fcrc nemo quin acutiiis atque acriiis vitia in dicen- 
te qaam reda videat.Ita quicquid eft in quo ofFcnditur,id ctia 
illa qua: laudanda funt,obruit:&quotiesdicimus,totius de no- 
bis iudicatur. Nec quicquam cfl tam infigne,nec tam ad diu- 
turnitatem memorias flabilc,quam id in quo dcliqueris. 

M&mder.'] Marander flexuofus & finuofus fluuius, quod no- MjeandeK 
minis fxpe pro obliquitate fumicur.Huc prouerb.Labyrinthus. 

Y z 



340 ANDREiE ALCIATl 

§lui vel columnfu voce rumpat,'] Huc prouerb, Chiliad. Co^ 
lumnas rumpcre. 

TrMo.] De hac aui in fuperioribus. 

Colobotes.} Mancus & decurtatus , Hs>io^oa , comminuo Sc 
trunco. 

SturnuA.'] De hac aui Plifl.Iib.io.cap.i^. & VolateManus in 
Philologia. 

Pfe-ds.] Stillicidium vel gutta , aut ftilla. Pfecas iam blim 

audiuic Antimachus Lyricus,qu6d identidem exfpu^ret, quod 

& cognomen datum fuit Olympico cuidam, cuius nomen mi- 

hi excidit. 

lUgn» ho- §ljam multa rehu4,^c.] At iftajc licentia,& deprauata con- 

mtnum tn f^gtmjQ rcprimcndaerat. Siquidem conuitia quxtorqucri fo- 

j^^^j^ ' lentobeaqu^ funt in corpore,vel in fortunis hominum vi- 

ttrunas, tiofa , prolicifcuntur ab animis parum fanis. Proiade Vlyftcs 

apud Homcrum Therfitsc non claudicationem , non gibbuoi 

aut caluitiem exprobratjfed omniao garriendi vitium. Sic 

Achilles non naturas vicia infeftatur in Agamemnone, fed ea 

quas animi maxima, quibus adhibcri modus , & quafi fraenum 

imponi redae rationis poteft. 

Natura. 




E M B L E M A T A, 



34« 



Natura* 



Embl e M A XC V I I. 




P A N A coluntgentes (naturam hoc dicere rerum efi) 

SemicaprHmc^ hominemifemiuirum^ Deum^ 
Efi virpube tennsj^uod mhis infita virtus 

Corde orienSyCelfa verticis arcefedet. 
Hinc caper efi,quia nos natura in fecla propagat 

Concubitu,vtvolucresf(juameaMutaferas, 
Quod commune alijs animantibus,efi caper index 

LuxuriAy Veneris fignaj^ apertagerif, 
Cordi alij fophian, alij tribuere cerebro: 

Inferiora modHS^ nec ratio vlla tenct: 

Y 5 



341 ANDREj^ ALCIATI 

PAn pingebatur , vt multarum diueifammquc natnraram 
paiciccps. Id cnim nominis Pan rocum vel vniuerfum fo- 
p4n,Dius. nat. Itaquc Macrobius Saturnal.i .cap. 17. Pan ipfc fub hoc ha- 
bitu quo cerniturjfolem fe cire prudcntioribus permittit intel- 
ligi, Hunc Dcum Arcades colunt appcllantes ta» t« o>>jj 
xue/^ot, non fyluarumdominum ,fed vniuerfxrubftantias ma- 
tcrialisdominarorcm, (ignificare volcntcsicuius raateriarvis, 
vniuerforum corporum, ieu lila diuina/iuc tcrrena fint,com- 
Tnnjiomo. ponit elIcntiam,&:c.Alciacus Panos naturam & habitu ad ho- 
mine«i tranfhilic. Homo cnim conflat animo diuino, caelcfti, 
immortali,Angclis & Dco {imili:corporc vcro mortali cxqua- 
ruor clcmcntii compolicoj hac quidcni partc bclluinam natu- 
ram proximc rcFcrcnci. In animo dua: partes funt:illa quas in- 
teIligic,mcminit,fnpit,rationc,iudicio,ingenio vtitur ac valct, 
qux.pars iiipcrior nominatur,&: proprio nominc Mens, qua 
vcrehomincsfumu<;, qua Dco fimiles,qua cxtcris animalibus 
cxccilcntioi-es,& longe fupcriorcs : Altcra c(l cx coniun£lionc 
corporis,rationis Gx-pcrs,bruca, fcra,atrox,&: bcftiac quam *ho- 
mini fimilior,in qua func motus illi qui Gra:cis z^a^n dicun- 
tur,pars longe infcrior & abic£tior, qua nimirum a bclliiis ni- 
hil diflFcrimus.Homoitaquc mcdiumeftquidam inter diuinas 
intclligentias,&: bruta animantia , eamque ob caulfam finxc- 
runc vecercs Pana cffc Deum,qui fupcriore parce hominem, 
inferiorcvcro caprumrcferrec:vt naturahumana hoc inuolu- 
cro,& qnafi propofico agalmatc fignificarctur:hom6 cnim pro 
fupcriore fui parccracioncm habec diuinam, & C3.'lcftcm,infe- 
riore appccicnm & libidincm , quibus conucnic cum bclluis, 
H-^minnm Cxterura lunt qui hominis naturam triplicem hic notari ve- 
naturatri' ]}nt ; diuinam,humanam,&: diabolicam rdiuinam quidem.qua 
^''** cum Angclisparticip.it5hunjanam,quacum bcUuisidiaboIicam 

autcm, qua quippiam fcclcfte & dcprauace cogicac & molicur. 
quod planum etiaii^f.icic Auguft.fubfincm cs.lib.i^.dc ciuir. 
Parx colurft gentes.] Confulc La£lant.& D.Auguft.eod.opcre 
dc ciuic.libro j S.cap. i^.Phornucum de natura Dcorum,& poft 
eum Cycaldum dc hlftona DcorumSyntagm.M. Nonnihil 8c 
tibi fuppcditaucrit Fufeb.3. prarpar. Euangelicx. Seruius ad 
Eclogas Virgilianas, Pann Deum rufticum ad naturx fimilitu- 
dinem fadlum clle fcribir.Cuius boni Grammatici fententiam 
ifitegram afcribcrcm , fi omnino noftro huic argumcnto rc- 
fpondcrct. 

Eji vfrptihe tentv.^^iWi] icgunt,Vir tcnus vrabilico eft,quam 

volcs. 



E M B LEM A.T A, .345 

voles/equitor ledionem. 

GluodnobiimpuvirtusJlCic^no i.Tiirc.Pktonemin Timseo ^nimm 
Tecucus , & Ariftotelcm in i.de animo, principatum animi aic *n m ctrt' 
clfe in capite ficut inarce furama. ira vero & cupiditaslocis l"'Oi«n »» 
difclufe : ilia enina in piclore, haec fubcer prxcordia fcdem ha- "'"''* 
bere dicitur. Galenus in iib. De placitis Hippocratis& Plato- 
nis in cerebro pofuic Ipiritus animales, id ett,imaginationem, 
memoriam,renfumjmotum,& intelligentiam/facultatem vita- 
lem in cor<de,naturalem in iccore,de auo cxiftit nutritio & gc- 
ncratio,c|Uje tria funt non partcs, fcd facultates & vires de vni- 
co animo exiftentes,qui vt feipfum moueat raciocinando, ira- 
fcendo & concupifcendo, vtitur cerebro, corde & hepatc , quac 
tria funt inftrumenta fcde &: loco ^iftind:a.Qu.od itaquc Alcia 
tus ait nos habere virtutem corde oriencem,& ceifa verticis ar- 
ce fedentem-.animum, fiue eam animi facultacem qu^ rarionis 
cft intelligit, quar vira^ principium acprde, mcntisvero &in- 
tclligentix a cerebro habeat : vel fortafle ad veterum quorun- 
dam fententiam,qui animi principatum in corde ftatuebant, vc 
Empedoclcs:ali) in cerebro,vt Piato & Democritus.Plucarchus 
Dc placitis4.cap.j. 

Celfa verticu tirce ftdet.l^z^ip^aiq & u^isxpe^ccD. fummo& 
prxftanci Principe in arce fumma,vc loco tutiori fcdente. 

Hinc caper ejl,^c.}ln fuperioribus di«5lum cft,hircum libidi- 
nis eile fymbolum,& concubitu fit gcneracio.Vide Macrob.ca. 
S.Sacurn.i.Iib. \ 

Vt volucres,fquameayl>rutafirfi[4.l Animalium cftdiuiiiorfunc jinimAliSi 
cnim auc aerea,vc volucresaucs:aucaquacilia,vr pifces:cerrena gtntn^ 
Yc horaincs & bruca omnia. Huc confer principium i. Metam, 
OuidianiE. 

Cordi alij fophian.] Id eft rationem & mentem , cuius fedem in 
capite bona Philofophorum pars , & quidem eorum qui mc- 
lioris notas putancur , elFe voluerc. Lege Opificium Dci La- 
drantij. 

Infiricj^A modm nec ratic.'] Inferiora bcUuina plane funt , vc ira 
& appecicus, qusc tamen fuperiori animi parti,id eft ipfi menti 
fubiici dcbent , nifienimin motus impcrium obcincat ratioj 
quid intcr hominem & belluara putabis intcrefTc? 

Y 4 



344 



ANDRE^ ALCIATI 



Ars naturam adiuuans. 
Emblema xcviii. 




V T jph£r£, Fortuna, cuhofic infidet Hermes: 
. . , Anibm hicvansj^ ca^ibtu ilUpreefl, 
AdnerfHi vim Fortm& efi.arsfacla :fedartii 

(fum Fortuna mala efifape reqmnt opem, 
Dtfce bonas artes igiiur findiofa luuentiiSy 

Qu£. certdfecum commoda fortts habent. 



\Us, C Olcbanc veteres Fortunam ipfam ita effingcrc,vt mulicr cf- 



Liherdes, ..,_„ ^ ^..., 

^MAm tUi |3retc]uxpilxinri!lcrec. At McrcuriumUudiolorum numcn 

hcraie) ar- ^^^^ deiignabant , bafim c]uadratam feu vndique quatuor an- 

'lil^^'** 2ul Js nitcntem teflcram cfficicbant : hoc enim modo firmum 

lr'.i<t]oruni &: aitiwim Iibcraimm {undamcntum ihicumquc et- 

fingc 



E MB L E M AT A. 345 

fingebant , vt quas nullo Fortunse impetu pofTunt concuti. Sic 
Bia$ illc Prienaeus orania fecum fe portare pracdicabat.Sic Ari- 
ftippus Cyrenxus ciuibus fuis mandauit , vt cas fibi jpararcnt 
poflcflioncs, quae naui fra^ (imul cum pofleflbre pofient cna- 
tarc. Igitur hi mihi fapientes videntur, qui peticuloris artibus 
reIid:is>tog2E ftudia fequuntur. Ha'c ipfemet Alciatus orationc 
quadam Ferraria» habita. His itaque agalmatis propofitis ad- 
monet bonas difciplinas opera diligcnti ampledendas ede, 
quibus niminim fortuitos cafus non temerc vci fuftincic , vcl 
etiam retundere poflimus. Q^o fpc<5lat illud vice Prouerbij 
ceiebratum, Xtfiii* unp^cti £5»» uy^foiTrois ri^yn :fuacnim cui- EfnbUmo' 
quears pro viatico eft. Video carminis huius matcriam fum- f"/*"*' 
ptam ex Galeni oratione parscaetica ad bonas artcs,in qua fu- 
se & oratorio morc Fortume & Mercuri j fymbola diuerfiflima 
explanat. Declaratur id vberrime e Plutarch. commentario 
dc exilio.Locum Galeni,vei Menodoti (vtaliis placet) ex ora- 
tionc hn tk? rt-^vxi , huccongeflimus in gratiam Philologo- 
rum: rlotf t? "n^^ f^x^nS/iccv \fA^M)iaztj ^HM^i^n? o< 7tk>.«<(»i, 
y^^cKTT? » iC 'Zsi^eiTlotiTTs ecvrlov h /J^v6y cl/ etOet ycufouj^^s if^- 
Kii^iic-a» yX.K47>i T^f ixoiA>0¥ yit uitiecs truu.^oMv. iiTi.lt, y^ ^ahc- 

v^cMP^Knv^ i^ji^^mv '^ >^ t^lv o<p6eiXf/sivi(^'^fiKvv(d/jot ^^) ■ns'- 
nuiv ciTmvrav oo «r ru^i «fa^v , cocan^ «v cv v>it (petf^toiBf»-^ 
o-ipaOfielx;. aig 't7TiKA.v^io)^ re Tlq x\)f/(cf.yi xttd^uo^iOeiv y^ (»'j^iC^y,vcufx 
fASy^t-Apar, uyTJs ^ei'^eiiv iTn^i-l^atA lu, ymhoiXiti, Kv^ifvitrtj rv- 
^Ao;. H^ T CCVT9V oiu^ tSottsv kcIv nS /2ia) ftei^cvuv vuvci^a)» 
t^ 7TV»iii o"/x»? ytyvofS/javy a <2jfe« 7U tnfji^Pr, xj JacXxr^.ouiy CffJC 
cptcif j<va)V}f$>T(^ £57?, iTnTiizynv 'iavriv ov TvisfVTM<i ^zg^fxcncz 
'^CS^Vl^'^* n/<pX^ 6iX4/J3vi , f<»;*V (*i^Tn ^i%oiAus ««"''', 2^ y /4«^??^ 
f^'a5^,//iC7x$ 7T ^y £51 y^ cfA^i H^ TsaS-mr, ax; TroXb.UKti^ Tii? k^tO' 
>e7«5 civ^cce^ ympifi^ 10^/1 , nrKxTji^etv riig a-.u^isi , isH r^riSf 
fi,lt>ac4os , ci».' otrov TiziXtv »7zy$ u$cutet<D^ tk h^itTu. rctOTfi ti| 
JoMtf^ni -sjy.^fi®- u.^-o\a'j vcci£e,B-a)v CtDc oXi-pviTTErDii, vt/i^Trvr' c^ 
ttS cwtiS .lapnTv. 2^ 75^ T^ fiumcj^ dC^iniKv>^i^v , vi-ni avTyj^ 
ayi iC. (p£^«, y^ kJ^ KPnf*vav cvIotc y^ JicXuTl-Ag. ty^ cnwecTriiX- 
>iU/jTU4 i^ uTi^iiXois ) 'iTrDuJ^ot Trtivne kvTri /ufsvri ff\' cc'oXx%y,g 
tKenrr, a^iiii^^rvcj jjpcTa^AtJffw T oXo(pvecfid/jcav tf iC. ;(^A«»TZi,y 
Uvt>}v^ot' is^v l^tAt^. rk fSfj d^ii riyris "iz^yoc^iavTU.T o^ tp' 
f/.vsv , «7t y.o^-^v fOfj ovTK dtcurorlui , i^yicrpv '^ rt^\rtq iiTnlcv^e 
TBUctcf 77aA<v 077»? £| xssTivoufTJis T^ Tv^; KiHacTficy, n^nv ol yga- 
^9*nf n io TsfiuriovTii. titcvioTi^ tiit af.«^'i{^ , chc tvn-rtiTt 

Y 5 



54^? ANDREit ALCIATI 

.7n3r7Zil7=7W(9» ^^yT X'J«Or. tC^' fl7e ^ ;^ CiVTBy T 9^0» T»T« TM 

f-i*'^'" X3o-f//iijiv thii oX eu> T»f BiecTUTca uvri , (^cMdym fj^ 
«^ i7r5;4'"*5 "^ ^ •2i/gP •?m*TOf ii)>^AoK>6»Toc< rt ^St^toioi etf- 

Fortftns ri. id cll, Cum vetercsckclaiarc vcllcnt foituna; improbi- 
imaj^o. tatcm , non fatis h.ibuerunt eam pingendo fingcndoque fpc- 
cic muliebri repracfcntare ( quod tamen erat magnum amen- 
tia: liguum ) fcd & fccerunr,vt maiiibus clauum prchenfum te- 
ncrct, pcdibusautcm fedcm globofam fuppoAicrunt ; ndhxc 
cam priuarunt oculis : iifque omnibus fortun^K inflabilitatem 
delignarunt. At vero qucmadmodum , cum nauis admodum 
flucluat , ita vtproccllis vndique agitataparum abeftquin pe- 
riclitetur , improbe certe ille praueque omnino fecerit , fi cx- 
co gubcrnatori clauum commifcrit : ita cum longe plura nau- 
tiagia, caquegrauiora multis infamiliisquamin mariacci- 
dant ,profecl6aniensillcfuerit, qui in eiufmodi cafibus fc 
jpluni FortunXjcarcx Dcx' commiferit , ea enim nullam ha- 
bet firmitatem & conli:antiam,ilolida nimirum & cxpers mcn- 
cis cft , qux fxpcnumero viros honore dignos ,&:quorum ma- 
gnacft habendaratio,prxtcrmittat :locupletct autem indi- 
gnos:ncq; hoc quidcm conftanti aliquo modo:uam & qux dc- 
(icrir,poH:ea interdum adimit.Hanc autem Deam imperitorura 
liominum multitudo confe6latur,numquam in eodem mancn- 
tcm loco, c6 qu6d bafis cui inlidct,iit maxime volubilis.quam 
ob caullam fertur in loca quxdam abrupta & prxcipitia,inter- 
dum etiam in mare detruditur , in quo vna omnes obruuntur 
qui f uerint cam (ccuti:ipfa vero damni cxpers elabitur,intcrea- 
yjue fecurc ridct cos qui conqucrantur , & a quibus inuocatur: 
cum tamcn ca tamquam furda nihil auxilij cis prxftct.Et qui- 
demlortiinx fa(^a ciulmodi funt. Nunc vero contemplarc, 
3f •• !{riu4 quxlo , Mercurium fcrmonis dominum , omnilque dilciplinx 
(jKunrertf- opihccm , qucm contraiio prorfus modo exornarunt pi^fVorcs 
pc. uu ^ (idorcs.Iuuenis cft &: formofus,formam habens non arcclli- 
cam,ncquc fuco illitam^kd ftatim vbi apparct,ea quidem for- 
ma,virtus animi eluccfcit :hiIaritatemoculisprx lcferr,acutc 
intuetur:cius autem {edcs , cubus eft, omnium figurarum ma- 
ximc ftabilis ,pcrmu!tamquc a cafu aliena. Hac etiam figura 

Deum 



E M B L E M A T A. 347 

Dcuin hunc intcrdum ornant,Yt pollis intueii eos acjuibus co- 
litur,hilari efTe vultUjficati & dux ipfeDcus:cui nunquam fuc- 
ccnfcantjVt funt qui fortunam accufant , cum fe relidos a ter- 
go contemptofquc fcntiunt. Qui enim cum confequuntur, per 
omne vit^tcmpus cius prouidcntia fingulari pcrfruuntur. 

Vi JphArA Fortunn. ] Fortunam rotundo lapidi infidentem Fortuns 
pinxcrunt vetercs,quo eius inftabilitatem defignarens j vt plu- ^ttri^J^f^'** 
ribusverbisdocet inCirculo Pierius. Lege 5. Diuina. inftit.*'^ * 
Laclant.& Au2urtin.m ciuitate Dei 1.4.& y.libris popiftimum. 
Hic porro fpnjeram pro quacunquc re volubiii & rotunda 
vfurpauit. 

Cuho (ic iyifidet Hermes.'] Galcnus in Oratione quam pro«i- 
me citaui,ad artcs (fi modo eius eft ) ait Mercurium vt oratio- 
nisparentem ,&artiumomniumau(5lorem inaliameffigicm, 
quim Fortunas , effidum eife a vetcribus, tum pidloribus, tum 
ftatuariis. luucnis enim eft forma confpicua, non tamen fuca- 
tus,fed natiua cjuadam fpecic ia ball quadrata>qu2E tirmitatis Sz 
ftabilitatisnoracft,&c.IdemferePicriuslib.Hieroglyph.39. 

Hermes.'] Herma a Grzcis ponitur pro firmamento i ait Fe- J.Urcurij 
ftus : Vnde Mercurij nomen inucntoris,vt putabanr,firmxora- ^^^^»' 
tionis da(^um. Hic autcm apud Feftum ( obiter admoneo ) 
firma oratio e ft padum feu ftipulatio , firmiflimum iuris vin- 
culunijvt didicilfe me memini cx Guiliclmo Fornerio , Ante- 
ce/Ibre Aurelio do<5tiftimo. 

Vifce hnM artes,&c.2 Mutuatus id yidetur ex Ouidio i . Dc 
arte: 

D/fce bonas mes^ momo, Romana iuuentut. 



In 




54? 



ANt)REy€ ALCIATI 



In iuuentam. 

t M B L fe M A X C I X.- 




Valctudine 



N A T V s vterque louisy tener atque imberhis vtirquej 

Qnem LAtona tulity quem tultt ^ Semele, 
SaJitefe, ^terndfimul ^ florete iuuentay 

Numinefit vefiro qu<£ dtuturna mthi. 
Tu vtno atrasy tu vidu dihe morhosy 

Vt lcnto accedat curuafene^apede. 

DVo funt^qua: vt corpusbenc conftitutum,ranum,& inco- 
lumc conrcruant , fic & animum ipfum curis cxpediunt, 
nimirum cert.i viclus racio, vinumque modcrate lumptum , vt 
contiacrapula& viiioU'uria,vtctiamcurceeclaccsnaturamho- 

xnims »| 



SMBLEMATA. ^49 

miais labcfadant & corrumpnnt , ipramcpie fcnedlutem acce- 
ierant. Hic icat^ue clefcriptos videas Apollinem & Bacchumril- ^^^f°^^ 
lum quidem medicinae principem , qui falubii dixcaprscipiat ,,^',.aj^ 
quid quantumque lit in vidtufequendam yei fugiendumrhunc ,^„,^ 
vcr6,qui vino Ibllicitudines adimat.Miriil.Ficinus lib. De vita 
cxlicus comparanda duos hofce Dcos fic copulat : Pratres ccitc 
funt indiuiduique comices Pharbus atque Bacchusiille quidem 
nobis duo potiflimum adfert,lumen videlicet atquelyramrhic 
item praecipue duo,vinam odoremque vini ad fpiritu recrean- 
dum , quorum vfu quotidiano fpiritus ipferandem Phoeba:us 
cuadit & liber. Philofophorum eftctiam ea fententia > fcd tria 
tamen efTc ad vitam longam , adeoque valetudinem tutandaui 
necefiaria conftituut.Primo eft frugalitas,temperacia,fobrietas, 
(quam modo ^out€m> appellabamus)eam enim eife matrc fani- 
tatis afTeuerant artis mcdica: profeifores:cam virtutu omnium 
domicilium prsedicantphilofophi omnes j vidus enim tenui» 
hoc efficit,vt in primis valeas bene,ait Flaccus z.Sacyr. Secun- 
dolabor & ciercitatio corporis moderata , otium enim vircs 
€neruar,vt rubigine ferrum cxeditur.Bene Ouidius, 
Cernis vt tgnauum corrumpAnt otia corpu^f 
Et vitium capinntyni moueantur,aquA. 
Vtendum exercitationibus modicis,inquit Cato apud M.Tull. 
tantumquc cibi & potionis adhibendu,vc reficiantur vires,non 
cppriraantur.Tercio voiuptas animi honefta& oble<5tatio:cor 
enim in quo eft calor vicalis,facile moleftiis attcritur,vt cotra 
exhilaratur lastitia vircfque fumit.Qua ratione Arift.^.de mo- 
rib.ad Nicomach.rifum & iocu aitad vitam dcgedam elfe ne- 
ceflarium.Dcmocritus vitambcatam in vitaj cranquillitate po- 
fuit , &rifui Ixtitia^que opcram dabat. Legimus & fapicntiiri- 
mum latorem legum Lycurgum rrS ^A^yTi, id eft riiui ftatuam 
etcxifTe , eoque Laced^monios ad rifum & letitiam inuitaiTc, 
Plutarch.in Lyeurgo. 

Tenet atqtte imberbis vterqueS^SicTihulhis Eleg.^.Iib.l. 
Solit Attrna eft Phceho Bacchoque iuuentu4y 
Nam decet intonfu^ crinU vtrumque deum. 
DcBaccho & Apoline plura in Syntagmatib. 7. & 8. Gyralii 
Deorum hiftoriae. 

SluemLatonaiHlit.^lh^oWo louis filius cx LatonainDelo 
infula vno partu editus vnacum Diana,medicinx vfiim primus 
mdidit.Ouid.Metamorph. 

Sduetet^cyt illud Homeri Iliad.x. 



3p ANDREit ALCIATI 

verborum hxc formula folemnis fuit in Hymnorum cpilogis. 

^luem tultt i^ Semele.] Bacchus cx Scmelc louis filiu5,vt fu- 
periiis cxplicatum cft in ftatuam Bacchi. 

Numine veftro.] Veftro bcncficio. 

Tu vino curas.] Horatius: 

Curtif edaces diffipat Euthius. 
&Tibullusi.Elcg. 

Bacchuf ^ agrtcoli, magno confecta labort 
Peciora, trifiittA dijjoW.enda dedit. 

Dx7«f.] Tollcjaufer./fewcpog^'. 

Vt Imo 4ccedat,c^c.'] a».yiye^f^ periphraftica. 



In 




E M B L E M A T A. 



3.SI 



In quatiior anni tpmpora. 

E M B L ?. M A C. 




A D V E.N I s s £ hiemem fngilU renurjciat ales: 

u^d nos vere nom aarrnla hirundo redit, 
Indicat dflatem fefe expeciare chcuUhs: 

u^fttovtno efi tAntHm cermreficeduLis, 

HOc refercndum videtur ad qualque temporum & aniic r jv?^; -"*. 
rum viciflicudines , vel ad ea qua: fuo non alio cernpoiG "-/:-t'-'"'^«- 
folcnt elfe tempeftiuajquorumque magna vis eft,(ifuo tcmpoi-: 
▼fum accommodemus.Rede Ouidius: 

Temporiotis meciicmaz/ala, dataiemporeprofunt, 
Et data mn apto tempor^ vina nocent. 
In hauc ternporis quali cyciicam ^jTK^oAi» varij vawa JAifcrutj, 



55«. ANDREiE ALCIATl 

cjOJE huc non pigucrit afcribere, eaque potiflimum, qnx maio- 
rem cum hoc Alciati tetrafticho aHinitatem habere mihi vi- 
dentur. Lubens enim prastermitto Horatianam Odam ^.lib.i» 
& feptimam quarti.Ouid.ad Pifonem: 

Cejfat hyems, madtdos (^pccat vere capillos: 
Velftigit Aflates, ARatHm terga lacejfit 
Tomifer autumnufy nebulvi cejftirM ^ vndis, 
Idem primo De remedio amoris: 

Poma dat aatumntt4,formofa eft mcffibu^ Aflfif, 
Vet prAbesflores, tgne leuatur hyems. 
EtTriftium quarto: 

Verepriusflores, tffu numer^bis arit^as, 

Poma per autumnum, frig oribtifqne niues. 
Clandian. de fene Veroncflfi , qui nunquampcdcm liminefui 
tuguriolicxtulerat: 

Frugibu6 alternis, non Conjule computat &uum: 

Autumnum pomis, ver fbi flore notat. 
Idem condit agerfoles, idemquereductt: 
Metiturque fuo ruHicus orbe diem. 
Barthol. Anulus in Poefi pida,ad hominum magniquc iimndi 
perpetuum & seternum curfum ingcmose traduxit: 
Ver,Afias, autumnus, hyems, hA quatuor annis 

Sunt tcmpeRates orbe volubilibus, 
€^atuor Atates ho^jofc habet integer Auiy 

^ipuer. hrnc iuuenis, mox vir,^ indefenex; 
JEterno vt fimilis mtindo reuolutio vitA, 

Nos ittdem Aternos argtiat ejfe homines. 
Huc prouerb.Ver hyemem fcquitur, & varios locos Hicro- 

flyp.Picrij. Idipfum ait Seneca , Epiftola quadam ad Lucilium 
ifcipuIumrNuUius rei finis efl,fed in oibem nexa funt omnia, 
fugiunt atque fequuntur.Dicm nox premit, dics in nodtcmia:- 
ftas in autumnum defmit : autumno hyems inftat , quae verc 
compefciturzomnia tranfeunt vt reucrtantur. 

Frigila,'] Auis a frigore dida , vt quibufdam placet : de qua 
Ariflot.Iib.8.cap.3.Dehift,animaI. ,_ ; 

Vere nouo garrula hirundo redit.'] Ouid.Faflor.z. ^ 

^—^an veris pr&nuncia venit hirundo? 
Dicitur & a Sappho H^^ , uyfiX^ , ifAi^i<pav^y an^hv , vcris 
Buncia blandiloqua lufcinia.Notura efl adagium,Vna hirundo 
nonfacit ver. Lege Pieriumlib.ii. Hieroglyph. Huicfimile 
idag. Audi Chclidonem , co quod hxc auis praenunciet veris 

aduen 



EM B LEM A T A, 3^3 

aduentum. 

Cucultn.^ De quo in fuperioribus. 

Indicat &jiai\m cuctiitti.] Tribuitur hoc ctiam Hirun^ini a 
Philcmone Comico: 

ri ^ '^iXidljv T» B-if(^ 0) '^twc^t A««Art. Hirundo ^fta- 
tem nunciat, 6 mulicres.Tcd Ariftophanis interpresEquitibus 
hoc citat, nat y^i>^ieiji <5?v 'ictf(^ <x^X^' J^o^ia hirundo veri^ 
cft initium. 

Ftceiuldi,'] De ficcdulis etiam alibi. 



Scyphus Neftoris. 

E M BL EM A C I. 




Nestorevm gemtnis cratera hunc accipe fnndii, 

Quodgrauis argenti maffa frofmdit opH6, 
CUmculi ex aurofirtm circum quatuor anfi: 

Z 



:*4 ANDREit ALCIATI 

l^mm quam(jue fuper fulua columhafedet, 
Solm eum potmt longAuus toUere NeHor, 

AldLonieUdocea^ cjuidfihi Mufa velit: 
Ejl coelum.fcyhus tpfe:color^ argenteus illi, 

^HYeafum cocltfideracUHiculi, 
JPkiadas ejfe pHtam,quas dixerit ilte colHmhas: 

Z^mhilicigemim m.igm minor^^fera efi. 
Hdit Ne^or longo fapiens imelligit vfu: 

Bellii gerum fortes-.callidtu aHra tenet. 

HOmcrus iii Neflore fGue eloqucntifnmo & confultifnmc}, 
typum fapientia: rcpixfentat : cuius patcra gcminis fun- 
clis,aigentea,clauiculis aureis,quatuor anfis,& fub harum qua- 
que fedens coIumba,ccclum & pulcheiriraum aftrorum orna- 
tum iignificabat.Nam craterjcui fit color argcntcus,clauiculis 
aurcisjcalura refert purifliraum,& ftellasaurei coloris:colum- 
ba: funt Ptciadcs:duo vmbilici vtraque vrfa. Hoc igitur fche- 
mate aftronoraiam tacite commendabat , quam quidcm foius 
fapiens & apprime cxercitatus, ingenio poteft affequi, vt folus 
Ncftor fuum poculum manu ferrc potcrat. De huius artis ex- 
cellentia plura rcpetere licet ex Plinio variis locis, fed potiffi- 
mum cap.$7.libr.7.Casterum Homeri interprctes memorant 
Neftorem,quaraquara fcnex admodum e{let,pocuIum fuftulif- 
fe,cum cacteri iuniores vix a menfa toUeicnt.Sic habct Home- 
ii iocus: 

riAeiov iov.Ui^f^ #1' o ^p&jv cife.cy^Tt ueiftv. hoc cft, 

Vix tilijplenum poternnt fuflollere menfn 

Potulum -, at ipfefenex Neficr facile abJiuUt illud. 
De hocNcftoreo poculo pluribus Athenasus Dipnofophift.To. 
cap. I t.fed maxmic 1 3 .iib. i z.Qusedam non pocnitenda: ie£lio- 
nisadnotauitdc illocratcrcNeftoreo Cornclius Vitcllius,An- 
notationibus in Georgium Meruiam. 

^odgraui6 argemi.] Circumiocutio,qua nimirum Neftoris 
fcyphum commendat a materia. 

Fulux colut7-.ha.'] Fuluam,aurcam interpretor: ne quisadco- 
iorem fimplicirer rcferat. Sex columb*e funt apud Athenseum, 
non quatuordumtaxat.qua: feptem dici, fex tamcn cffc folent, 
:t Nafo cecinit inFaftis.Martialis huc allafit in 8. 

Hi 



E M BL E M A T A. 355 

Hi duo longAUO renfentur Ne^ore ftmJi: 
Pollice de Fylio trita columbA nitet. 

'Ejl roelumj] Tribus diftichis fequcntibus contlnctUT epimy- 
thion,vel,vt mcliui clixepm,poculi iltiy^trts. 

FUiaias ejje.'] Coiumbas repr3E(entant,Pleiadas, numerou- 'PleiUtu 
men non obferuato. Nam Pleiades feptem funt ftella^ iuxta 
Tauri fignum,qu3E Latine dicuntur Vergilia:, quod veris tcm- 
pore oriantur.Lege Ouidium Paftor.4. 

M.agnn mimrq^fera efi.'} Vrfam maiorem (iue Eliccn, & mi- v,fa dit^ 
norem fiuc Cynofuram intelligit , qua: Grscis ardi dicuntar, />/«, 
funtque Septcntrionali polo velut axc quodam nix^& ardlico 
circulo claufa:,ficquc difpofit2,vt refupinata vtraquc caput al- 
terius contegaKcuius autem caput qua: fuperior eft,ad inferio- 
ris caudaro contendat.De his Quid.Iaftorum 4. 

Magna mingr^ /^''^•] Ouidianum hoc ^.cleg.^.Trift. 
Magna minor^ ftra ' 

Longo tfu.'] Longa cxercitatio & experietia doftrinam parat 
certifrimamjpotiffimumqac ad difciplinam aftronomicam lon- 
ga obferuatione opus habent. 

Bella gerunt fortes.'] CoUatio cft diflimilium : qui corpore 
funt firmo & valcnti committunt proelia atquc intcr fc 4imi- 
cant:fapiens vero rapitur & ducitur ad rcrum caeleftium cogcii- 
tionera. 



Z 1 




>5< 



ANDREit ALCIATI 



QU;a: fupra nos, nihil ad nos. 

E M B L E M A C I I . 




C A V c A s I A diHrniim ^endem in rnpe Pnmethens 

Dmpitnr fdcn prdpetis v^igHc iecttr. 
Et nollet fcctffe hornin.-rn ^figtiioi.j^ percfii.s 

^y^c^erijitm •'■oivto ddm?hit ah ianefzcem, 
R dmtur z'ariis prif^^emtiffi^i^orit r/irv> 



H 



^k vVi? ^ittrts « «^o^ 'Aft%<:',(ijn^<X adagi j vicep*)niciir a do- 

^rtmtthti <fki5,Notinj:iia cft p'oiiicthci fabuU;^]in cum hominem ex lu- 

itu:n. to finzilltr!:, !<i Mincnjo^ opera ignc.v. .'aicilem ruriipaiflet, vt 

Iiitcnm /briiairj animaret.^rf^rt rn!ic lapiter, eumcjiie Mcrcuri/ 

nniniirciiQ ligaci lullit ad Caucaium montcm Scythia: afperum 

& in 



E MB L E xM A T A, 557 

&: inhabitabilemraquilamque exhibuit,vel,vc aliis f lacetiVui- 
turem , qui perpetuo cor exederec, excfumquc renouatetut, 
Martial. lib.i. 

6^aliter m Scythicd religaiM rupe VrometheM 
Ajfiduam nimio peSicre pAuit auem,(^c. 
Macrob.lib.i. in Somnium Scipionis, huius fabulx myflerium ^ufdper 
cxponic.Per vulturem, fiue aquilam , iecur immortaie tunden- PrfmetheH 
te,nihil aliud intelligunt prifci illi Thcologi inqait,c]uamtor- r^«"«/»'^' 
mcnta mala; confcienci.-e obnoxia flagitio vifcera interiora ri- '^" *"'' 
mantis,& ipfa vitalia indefcfTa admifli fceleris admonitione la- 
niantis.fcmperque curas,{i forte requiefcerc tcncarinr,cxciran- 
tis,tanquam fibris renafcentibus inh3Erendo,nec vlla iibi mifc* 
ratione parcentis ,legc hac qua fc iudice nemo nocens abfol- 
uitur , nec fuavu potell vitare fententiam. Placo Dialogo de 
re^no , a Promethco ignem, a Vulcano artes daca s hominibus 
efle tradit.Idem in Prothagora,fapientiam. a Prometheo furre- 
ptam ait,hominibufque communicatam-, cuius ha:c fcic verba 
lunt:Communcm Vulcani & Mineru^ oflScinam , in qua artes 
cxcolcbantur, ciam ingrcfl"us, furatus eft Vulcani artcm ignea, 
aliamqueMineruas.qua viuendifacultasobuenit:Prometheum 
vatem fuifle cx ecymo nominis oftenditur:qu'd (it cnim ar^a- 
fAiiienc, & quid ^c-^cttndduetS-^/ , notum cft. Is louem monuifle 
fertur nc cum Themidc congrcderecur. Scholiaftes Apollonij 
Rhodi; id figmentum retulit ad hiftoriae fidem, Aic cnim ex 
Agreca ncfcio quo fcripcorc rcrum Scyrhicarum , Promcchei 
cor ideo abfumi ab aquila , iuxca poecarum commenca , quod 
fuam regionemfluuius(cui nomen Aquila) frequenti eluuionc 
corrumperec. Cum vero Herculcs quibufdam foflis fluuium 
auerciflecex eo fadum, vc diccrccur aquilam abegifle,ac Pro- 
mechcum liberafle.AIij fccus craduc, Promecheum nempe cum 
prasftarc non pofTec incolis Scychicis quibus pr^cerac , ea quse / 

neceflaria eiTent^ob inundacionem fluuij Aquil^,in vinculaco- 
ic£l:um,neque folucum inde, donec Hercules fl-uuium in mare 
deduxiiret. Qusedamfunt apud Aphrodifasum in problcmatis, 
perdodla fane & ad mythologiam pertinetia.Cicero in Tufcul. 
Proraetheum aic virum quendam perfpicace fuiflfc , & in.rebus 
arcanis apprime vcrfatum , quas hominibus communicaucrit; 
huic louem iracu, quod vericas in profundo demerla videacur. 
lecur autem ab aquila excfum fignificat follicicudines & cura- 
rum ardorcs,quibus vel prudenciores irreciantur, quarum virw 
culis cum fe conancur expedirc, in alias moleftioresreciduct, 

Z 3 



358 



ANDREiS ALCIATl 



it^trcu 



Fulgcntius in Mytholo»;ico,ncn ab aqmla Promcchei cor, fecl 
a vulnurc corroclitiaciiCjidqucpcrbeile interprecatus cil ; cui 
vidccur afTenciri Pecroniushis hcndecaryDabis: 
Cur vultur tecur vinmum pererrat. 
Etpecim trahity iniimdfque ptr.xi^ 
Non ejl ^uer?} tefidi vocnrit foeii.-. 
Sed cordtf maUy Itttor a/^ue iuxu4. 
Hic autem conuerticur fabula vel in cos cjiii diuinaPhilofd- 
phias myfteria nefcio quamcnre iiibtiliifs conantar indagare: 
vcl in eos qui naturali iudicio, ficlci Chriltian.c oraculd com- 
plcdijvel cciam iplaarcanadiuina U}\jlx lcrutari periculoljrti- 
mum elljVt quid piane «J^jtyaiTOkjdircuccrcy.lcque iis humano 
fcnfu aliquicl ilatuere fe polTe putant : ad quiC ccite humani 
oculic^ligantjVtnocluxadlumcn rolisdiurnum.Proinde Sa- 
piensPr0u.r5.Qu_i fcrutaxur maiellatcm,opprimetur agloria: 
quoetia Ipcdtat iliudEuripidis:iZ)^oi»Mv ^ S-vjsto» i ^v, ^^y^y 
^raclarui jj ^^^ . Mortale non dccct alium fapcre. Scitu digna^lunt illa 
€tu\nf^ Arnobij lib.i. concra Genc. Qjia^ ncqucunc fciri, ncfcirenos 
tHroriifcn- conficemur,ncquc ea conquirerc aut inueftigarc curamus,quas 
comprchendi liquiflimum eft non pofle , quamuis millepcr 
cordafufpicio fc porrigat atque intedac humana.Et idco Chri- 
ftus cum mortalium fcirec ca^cam efle nacuram ,nequevllam 
pollb compreheridere vcticacem, poficarum nec ante oculos fe- 
rumpro compcrco habcrej& cognico,quicquid fibi eife fuafif- 
fec:&prorfus fufpicionibus ha:ficare,licigiofas fererc arquc in- 
tendcre qujEftiones:omnia illa nos linqucre & pofthabere pr^e- 
cipicnequc in res eas qua: finc a noftra procul cognicione di- 
niotavnfrudtuolas immiccerc cognicioncs. Ec ibidem : Quid 
eft,incp.iit,vobis veftigare, conquirerc, quifnam hominem fe- 
ceric ? animarum origo qux fic ? quis malorum excogicaueric 
caufas ? orbe fic lol amplior,an pcdis vnius lacicudinc mecia- 
tur? alienocxIuminc,anpropriisluccacfulgoribusIuna?quie 
neque fcire compendium,neque ignoraredetrimentum eft? 
Remictite hjec Deo,acque ipfum fcire concedicc, quid, quare, 
aut vnde fic. Vcftris honeftracionibusliberum implicarcvos 
raiibus , & cam rcmoras inucilicer curare rcs. H^ec Arnob. Ad- 
dam & aiiud oraculum Minucij Felicis , Romani olim cauirr- 
diciy qui in Odlauio ita fcribit : Quo magis mirum cft , non- 
nullos Ccedio inucftigandac penitiis vericacis cuilibec opinioni 
temere fuccumbere , quam in explorando pcrcinaci diligtncia 
perfeuerare. Itaquc indiguandum omnibus , & indolefcendum 



J.limtij 
FeUcit h' 



E M B L E M A T A. 355 

€ft,audire quofdam, &hos ftudiorum rudes, litcrarum profa- 
nos , cxpercesarcium eciam iordidarum , certum aliquid dc 
fumma rerum ac maieftace decerne.re , de cjua toc omnibus fc- 
culis fedarum plurimarum vfque adhuc ipfa Fhilofophiade- 
libcrat,nec immcrito : cumt.ancum akfic ab cxploratianc diui- 
na,human^ mediocritas, vt nccj«e qux' fupra nos cxlo fufpenfa 
fublata func , neque qus infra terram profunda demerfa lunt, 
aut fcire fic dacu,auc fcifcicari pcrmiirum, aac fcrucari religio- 
fum : beaci fatis,fatifqueprudentes iure videamur,fi fecuudum 
illud vetus Sapientis oraculum , nofmetipfos familiarius iio- 
ucrimus. Idcm etiam Minucius paulo poft hac de re ita do£le 
& prudentcr:ProindCi ait, (iquid iapicntiaevobis aut vcrccun- 
dias eft,definite cscli plagas & mundi fata & fecreta rimari:lacis 
eft pro pedibus afpicere, maxime indodlis, impolitis, rudibusj 
agrcftibus:quibus non eftdatum intelligcreciuilia,mu!t6 ma- 
gis dtnegacum clt diiferere diuina. Q^uanquam fl philofo- 
phandi libido eil, Socracem lapientiaEprincipem , quifquis ve- 
ftrum tantus elt,fi potucrit,imitetur.Eius viri,quoties de cselc- 
ftibus rogabatur , nota refponfio eft, qjod svpra Noa, 
NiHiL AD N o s, quodoraculumidcmipiepraefenficjidcir- 
c6 vniuerfis fe praspoficum : non quod omnia compcriilet, icd 
quodnihil fe fcire didiciifet. IraconfciTio impenci^ fumma 
prudencia eft. Hoc fonce defluxic krcciWx , & rauico poft Car- 
neadis & Academicorum pkirimorum in fummis qua:ftioni- 
bus tutadubitatio : quogencrephilofophari , & caute indo(5li 
poiTunt ,&do£ti gloriose. Quid SimonidisMelici^nonne ad- Simomd-^ 
miranda omnibus & fe<flanda can<flacio? qui Sim.onides cum f^ordMum 
dceo,quid , & quales arbirraretur Deos , ab Hierone tyranno ^'/F<>'i^f^'^- 
quxrerctur, primo dcliberacione diem peciic:poftridie biduum 
prorogauic, mox alterum tantum admonicus adiunxit : poftic- 
mocum cauftas tantx moic^ cyrannus inquircrec^rcfpondit ille, 
Quod fibi qHanto inquifitio rardior pcrgcret.ranta vcritas fie- "^ 
ret obfcurior. Mea quoque opinionc , qua; funt dubia, vt funt, 
rclinquenda funt , nec tot actancis viris delibeiantibiistemcre 
&audaciter in alteram parte ferendafentencia cft , ne auc ani- 
lis inducatur fuperfticio, aut omnis religio deftruacur. Sic Mi- 
nucius. Poterit ctiam non uicomrnotkLCO-iqueri incosqui A- 
ftrologi iudiciarij vulgo nuncupancur , quorum animus qiian- 
tis vagetur erroribus ,alii vidcrint : Vel iii quofdam Phiiofc- 
phos , qui quas abltrufa prorfus , atquc abdita Deus c& voluit» 
fcrutati fun: : ac naruram rerum caileilium imieftiearan'; , qu;r 

7. ^4 



3«fo ANDRE^ ALCIATI 

a nobis longe remotae neque oculis confpici, neque tangi ma- 
nu, ncque comprehendi fcnfibus pofTunt 5 & tamcn de illarum 
omnium ratione (ic difputaruntjVt ca qua: alTcrucruntjprobata 
& cognita videri voluerint, ait Ladant.in opific.Dei. Fabulam 
hanc pertraflat Hefiod. in operibus:quam ad rei veritatem ex- 
plicat in proocmio lib. vltimi naturaiis Hift. Minius. & libro 
Problem. Alexandr. Aphrodif. Lege Lucianum in Ptometheo, 
Diodorum Sicul.in fextOjLadant.lib.i.cap.i.i i.Huc referen- 
dadifputacionobilisSocraticaex Xenoph.i.Comment. initio 
ferc,&quac Ladant.in i.cap.p.Diuin.Inltitut.colligit. 

Sacripr&pctli 'vn^uc.] Sacri prxpctis,id eft,auis diuinae:qua in 
fignificatione vfurpatur a Virgil.j.Aeneidos: 

'Etvolncrnm livgnvs, ^^ pripftis ornnia. penn&. 
Prxpes, Praepes autem, vt docet Gell.lib.^.cap.<?. auis dicitur , quae op- 
pbftunc in auguviis praruolat. Blondus prxpetesdici ait , qua: 
fc ante aufpicantem feruuc , nam pricpetere dicebant antcirc. 
Oaidius Faft.tf. • 

Tu>2c oritur magnipr&pes adunca louis. 
§lui c&li affe^mt. ] lophon Bacchus , vt refert in Eclogis 
Stoba:us: 

£7n'sTit,«{^ j^ tkJ^ , isoTC (t^yav), 

2>j.TH , rt^sT» f^Pi^oif Kcniui, 



In 




EMBLEMATA. 



5^r 



In aftroiogos. 



EMBLfiMA ClII. 




I c A R Eiperfiiper&i qHi raptiu (S'- aeraydomc 
In mare pr£cip'ttem cera liijuata i.arety 

Nunc te cera eadem.feruinfqtte refufciti^t ignU 
Exemplo vt doceas dogmata certa tuo. 

^HrologPU catisat a^uicquampr&dicete :pr&€epi 
Nam^cadet imposior dumfuper aHra volat* 



I 



D videtur confinxifle ex Grseco IkA<«*», 

A*Aa' uy^ ftrii Tfncy, TTaAAs tf^r' ije^, ^>j tp />vt<7ftf*, 
iiffi^i* Tn-ffWff Vi^^i^y TiMTy,^, 

Z 5 






3<ft ANDREi^ ALCIATI 

Cera tihi vitam prius ai^Jlulit Icareyfed nme 

Te cerafnxit denuodociamanw. 
ImmotOi liquidumferuato per aera pennof, 
Balnea nefiant mmirte elara tuo. 
Icari fabulam pcolixc fatis perfecutas cft Ouidius o£lauo Mc- 
tamorph. & fccundo dc arte.Meminit & pluribus aliis in locis, 
totamque narrationcm,fi vaAt, repctc cxDiodoro Sicuio, lib. 
^Jfrtlcgo- 4.Rcrum antiquarum, cap. 1 3 . Id autcm torquct in Aftrologos 
tm vanttoi. quofdam falfarios & impoftorcs , qui fupra humanum captum 
conantur aliquid^quxcjue longiflime abfunt ab ingenio huma- 
nojvi mcntis,& artis expetientia fe hariolari pofTc putant. Rc- 
fte fanclfocratesdixitinorat. Kp t cnj^f?. tcc (ittAAt,»^ «!?€?- 
vaKTeiv Cfoc tif^iri^eif <pu(rtej: i^. Diogcncs cLim mente agitaret 
rhilofophorum.virorum poUiticorum,medicorum,& cius ce- 
ncris aliorum , in hominum focietate fundtioncs , dicebat no- 
mincnuUumaliudfibi videti fapicntius aut abfolutius. Cum 
vero coutcmplaretur aftrorum infpcftoresjdiuinatores &con-' 
ic£lorcs , clare pronunciabar,nihil cfTequod fibi videretur ho- 
minc ftultius& ftolidius.Attamen quotus*quifque cft,qui noa 
hodie plus prope fidei harioiis iftis & coniccloribus, quam fa- 
cris oraculis habet ? quis non ex fua hora fuorum cuentorum 
fcricm trahipiiTat,& redtefada ac vitia fideribus potius & ftcl- 
larum curfibus,vt vocant, quam fibi afcribit? At li^c figmcBta, 
vcl potius deliria , vir fapiens facillime declinarit, ipfaque po- 
pularis multitudo portenta hxc refpuere occeperit , fi tandem: 
fucum agnouerit fibi fadum. Hanc coniedlorum dodtrinara 
omnemdamnatapudGcllium i^.cap.i. Phauorinus ,namaut 
aduerfa forc dicunt( ait ille) aut prolpera, fi profpera dicant, & 
fallant , mifer homo fruftra timendo fiet : Ci vera rcfpondeant, 
caque profpcra non fint , iam indc aliquis mifer ex anitno crit, 
antequam efato fiat :fi felicia promittant,caque fint cuentura, 
tum plane duo crunt incommoda : nam & cxfpcdatio fpci fu- 
fpcnfum fatigabit , & futumm gaudij fru6lum fpes iam deflo^ 
laucrit. tlegantcr Adius poeta fc nihil credere auguribus di« 
cit, qui aures verbisdiuitant alienas', iuas vt auro locuplctcnt 
domos.nulloque pado huiufmodi hominibus res futuras prx- 
fagientibuscllc vtcndum. Ciccro ad finem i.de Diuinat. Nunc 
illatcftabor , mc non fortilcgos , ncque cos qui quxftus cauta 
hariolcntur,ne pfychomantia quidcm agnofccic. 
Non haheo dtnique nauci Marcum auguremi 
^ Hon vicancs nru(i)tc€s^n(m di circa j^Jlrslcgos, 

Non 



t; M B L E M A T A. 3<r} 

2Co» ^Pacos conte5iores,mn interpretes [otnmunK 
Kon emmfunt ij autfcientia, AUt arte diuini 
Std fupertitiofivAteSy impudentefque hdrioli: 
jiut tnertes^ aut infani, Mut quilus egefias imfersu 
G^ifihifemitam non fapiunt, alteri monfiraKt vi^m: 
&uilus diuitias foUicentur, ah ijs drachmam ipfipeiunt, 
Ve his diuitijsfihi dedueant drachmamjeddant <&tera, 
Atque ha:c quidem cx Ennk).Aftroiogos & facidicos ciufmodi 
qui le Deo plenos (imulanc , vti Paulus ^.rentenciarum loqui- 
tur, kd maximc qui alienam morcem prsenunciant , non fccus 
quam parricidas execrata eft antiquiras omnis : itaque & m^- 
"lcfici di^i ob facinorum magnitudinem. Vitellius,vc eft apud 
Xiphilinum, cum diem pra^dixiiret aftrologis, quo excedcrent 
Italia, hi contra , nodu prajfcripferunt ei diem quo ei morien- 
dum ellct : & intra ilium diem mortuus eft , Dionc tefte, fonc 
non fato , (c6. proptcr vaticinium. Ergo ciira farpe alias, impe- 
rantibus Augufto , Tybcrio , Vitellio , interdiftum vatibus & 
mathcmaticis fuiliet , nc vllo modo de cuiufquam morte pra:- 
dicerent ( quod id femper habitum (it excmpli pefrimi:& mor- 
cis mctus fa:pc ipfa mortc detcrior , aut ctiam nonnunquam 
mortem accelerec ) tandcm etiam a Domitiano C^farc Afcle- 
tario Aftrblogus viuus comburi ipifus , & Largius Proclus ca- 
pite damnatus eft , quia publice prxdixilfet quo die imperator 
fupreraum vifSediem claufuruscirec. Pracclarus fefe mihi pri- 
dem obtulit Pici Mirandulani locus ex z iib.cap.p. in Aftrolo- Loctu ae 
gos:qucm videtur vfurpafTe hic noftcr : Qui Homcrum,inquit '^"^* •*^- 
Picusjallegoricc exponunt,pcr illam Icari fabulam,qui ficlitiis ^ T *" 
pennis cx\o tenyiori fe commitccns,in mare prcceps datus eft, "^ '' 
Aftrologos aiunt defignari, qui pennis tcmcraria: profcirionis 
in cselum fc fubtollentes , cum dc fuis c^lcftibus dogmatibus, 
quibus fubliraari vidcntur , quid funt prccdiduri , in pclagus 
luunt mcndaciorum.Occurritetiam diuinatoris cuiufdam An- ^n^U di. 
gli fomnium. Isex aftris pr^dixcrat Henricum feptimum An- i*in*tont 
glorumRcgem ( qui tum regno pro^erat ) eo anno cxtinclum 'J^"'* f** 
iri. Rumorftatimtidipfumdelatuseft. lubetitaquchominem '*' 
ad fe vocari : a quo fcifcitatus fcrtur , an ex aftris certum ali- 
quid polEct prseco^nofci. Innuit. Scd tiine , inquit Rcx , cius 
artis pcritus cs ? uc efTe rcfpondit. tum Rcx , An certo con- 
icdlas me hoc ipfo anno moricurum?fic cffe ait. Dic ergo nii- 
hi , Rcx infert , vbi tu fnturas es his fcftis nacalitiis ( inftabat 
«aim. nacalisDomini dies) nam & hoc force ce non fugic.Ego, 

aic» 



3«f4 ANDREit ALCIATl 

ait,cammcisfamiliaribus & domerticis lautc me vi£lurum 
ipcro.At cercc,ait Rcx,artis tusc fum pcritior quam fis ipfeinam 
lcio te futurum in carcere^fimulquc hominem in vincula con - 
iici iubet.Illic vbi iam fatis diuinandi calor refrixii?et,cum rifu 
dimiffuselLEiufmodi hominum fatuitatem acerrime perftrln- 
gunt Bafilius oratione 6. «5 t^k £|ctn'^eg^y.Eufcb. Dc prspara- 
tione Euangelica libro 6. & Picus Mirandula in opeic ex pro- 
feilb in nugones eiufmodi cdito. Ad finem pcne 4. Comment. 
Xenophon id lub pcrfona Socratis elcgantcr & copiosc difpu- 
tat :qu6 fpcflant Ladlantiana ex cap.3. lib.3. Icarium lapfum 
Dio Chryfoftom. orationc 4. de regno , ad iadantiam prin- 
cipum iuuenilem & populares quas dc fe concitant opinioncs 
tianftulit. 

Exemflo vt doceoi.'} Deberaus aliorum periculis fieri cautio- 
res & prudentiores : & maxime iftud eft fapcre , dum alieno 
damno fapimus.Publius Mimus: 

Ex vitio ali«ript6 fa^iens emendatfuujn. 



Qui 




£MBLEMATA. 



in 



Qui alta contemplantur, cadere. 

Emblema CIIII. 




D V M turdos vi[co,fedica dumfaUit alaudas, 

Et iaBa altiuolam fgit arHndo ffruemy 
^ipfada non prudens auctps pede perculit : vltrix 

lUa maliy emijjum virtu ab ort iacit. 
Sic ohit, extento qui pdera refficit arai, 

SecHrus fati quod iacet ante pedes, 

ID ex apologo quodam Aefopi de aucupe & vipera. Hic ac- 
ccptovifco&arundinibusexiit aucupatum. Vifo turdo in 
alta fedentem arbore compofitis arundinibus furfum fpcila- 
bateum comprehenrurus.Verum ignarus viperamdormientem 

inciditj 



3^tf ANDREiE ALCIATI 

incidit,a qua inorfus,iamque pr? dolorc vitam ageRs,dixit,Ah, 
alium capturus ab alio mifeie capior.HuicfimilceO Epiffram- 
ma Antipatri Sidonij de Alcimene aucupc,qui cum arcu & furt- 
da peteret aues,in altum fpecuIatus,i(fVusa dipfadc intci:iit.To 
tum autem carmen cft profopopcria: 

S7n^^l(^ u-^iTTi-jii fiKjtyiav ^^tttioy, 
r'/>5 X^^figt^yi^^^ <^'<q>u^x xaXtt -nreuietr 

K«/ fii m HfyiTHfioi TTuf^ e-(^v^ (^'i-^tii 'l^^t^ 

Ha/pKi T cit y^^joaiii thk^ov cvetm p^^ot, 
HiA/k X-^^uTfi) 'iffl' toi rk f(^B' ecih^ ^^orm^ 
T»y 77V5IV Cmc toiuo KVfJiafi KvXnh^l^av» 
'pHfiypHt Hoc fic vtcumque Latio rcddidifnus: 
Embtema- G^ijhimum iaciisfementibus anteyrapctcem 
*■• jircheam altiuolam, Biftoniamqne gruem, 

Extenfis manihus, bHbuUque idverberefundA 

Alcimenes abigens ipfeprocul vducres: 
Tnfiigit pedibus ferpens tum vt^nera dipfttSt 
Lethifero^ue nigrum virus ab ore vomitc 
Meque dat tpfe neci, attcjitus dumfiderajpech). 
Nefcius exity quodforet antepedes. 
Cui conuenit quod dc Thalete fertw" , qui dum no(flu cxlum 
contempIaretur,in fcrobcm decidit,quod ridensancilla ^Kouee. 
rm6H9 £^rj, 6>5 rot 'mt^ -^aiv ic^/voZv , rk ov i^etfiS iffKCTri. Id^ 
alij tribuunt Anaximeni. Gabrias in tetraltichis idem fcribit» 
cuius hicc verba: 

A ?p6cg ';soi'7)($7Tut ng u^^oTtozr^ 

<3dtt7n>^<;, 5Tve»7i, rouir t^»j Xiya)v, 

Taxantur AftroIogi,qui cum ca:Ieftia,id eft,corporum fuperlo- 

^Aftrohgc- rum infpcdioncm fe confectari putant,ca tamen ignorant qua: 

rum '«/''«•. propius funt admota:cumque pracfentia fere ignorent, futuLO- 

^^■'' rum fcientiam habere fe gloriantur. Atquijquod Pindar.habet 

Oiymp.ii. T^ ^ct?.AO)>r<c^v ^' rtrv^y^tvrm (^£^^«/,id cft,obfcu- 

tx funt admodam & cxcx futurorum cognitiones.In cos Mo- 

ri;sEpigramma hoc lufit lepidum & fcftiuum: 

Saiurnus procul cfi iam oltm cacus, vt aiunt, 

Kgc propi' difcernens fi puero lapidem, 
rr4na vtTSOindts fQ7rr:.offi. ..ncsdh octlHs, 

Sec 



E M B L E M A T A. $^7 . 

Kec nijt virgineum virgo videre potefl. 

luytter Europam, Martem Venus, ^ Venerem Mars, 
Vaphnen Sol,Herfen Mercurim recolit. 

Hincfaclum,^Jirologe efl,tua cum capit vxor amantes, 
Sidera fignifrent vt nihil inde tibi. 

TurdosJ] Turdus inKr priraas a faporis bonitatc infignis. TMr</«f« 
Martial.lib.13. 

Inter aues turdiis ,fl quis me iudice certet: 
Inter quadrupedes gloria prima lepus. 
De turdis Plinius Plinius libro io.cap.4i.& 53- 

Alaudas.] GalcritaSjde quibus Plin.lib.11.cap.57. 

Gruem.l Dc gruibus in fuperioribus fatis. Adnotanda fy- 
necdoche, qua pofuit fpeciales quafdara aues-pro aliis quibuf- 
cunquc. 

Dipfada.'} Dipfas, afpidisgenus, cuius morfu fitis indttcitur: Dipfas/ir' 
& Grxcc ^■^u.fizis eft.Huius meminitPlin.lib.X3.cap.8.& lib. f«"*» 
zi.cap.^. Solinus Polyhiftor.cap.30. Legc Lucian.prasfationc 
De dipfadibusj& Pierium Hieroglyph. 1 6. 

SecHrusfati.j Id eft , ignarus & infcius infortuni; , quod fibi 
mortcm attulit. SicLa£tant.lib.i.cap.jvinphilofophos:Dum 
aliorum praecipitium vident , non profpexerunt qaid ante fuos 
pedes efret.M.Tullius ini.De Diuinat.ridensharufpicinam: 

Democritus non infcite nugatur, vtph-^cus. 

Quo genere nihil arrogantius:citatque illud ex nefcio quo 
poeta. 

§iuodefl amepedesy nemoJpeBat : cdifcrutamurplagfvs, 

Potcntifli 




$st 



ANDREyE ALCIATI 



PorentifEmus aflfedus, Amor. 



Ep^blema cv. 




A s P I c E Z't inuiEln4 vires aunga leonl^,- 
Expreffm gemmapitjio vincat ^mor? 

Vtque manii hufcuttcam tC7tety hac vtficElit habenaii 
Vfqite ejir in ptteri piHnmns ore deco^? ^ . 

Dira Ittes procul efto :fera?n qui vincere takm 
Ejipotisy a nobis temperet Jinnt mAnu:? 



7tHi evt' TDextulit ex Grarco Argentarij, quodarcribanr 



6> 



E M B L E M A T A. ^69 

(^5 t2 /3^ figi^^yt >(si-r uv)(^iy(^, u ^ ^xMiMS 

A^tovj » tf^,' o^^lyav ^Hcrficif ciuis/iaif. Id eft, 
6>K/^ •i//^Vo />> gemnia haciatnor efiiaurtga leoni 

injidet^^frenis Qrafuperlaregit, 
Vna manu^ flagto rddif^moiierat^? habenas 

ALtera-.TiHlla magis jignaplacere queunt, 
Sed mctuo imtmntn pucrtifn^mortalioU'} ^gris 

§}uipifacia)^uific corda ferina domat ? 
Huc refpexit Lucian.in Deoru Dialogis. Conquerentem enim 
VeneremapudCupidincm filium facit & fibi nonnihil refor- 
midautcm, ne propter fcelcra quamplurima leonibus tandem 
obiiciatur, cui puer his fatisfacit : S-«f p« ^Jts^ ,t7r< y^ t»iV LuitArri, 
yi^Tiv kvTtu; 'vihi |m«j6j55 «/«< > »^ ffo^UKis %7mvei*cti itti rct 
lura, >^ rijf hs^^-^ Aawc^@- mioy^^oi kvTiSit •< el ccuyisri > t^ 
rlw x^^ ^xof^t)^ li ro <s9f^ ■sytQ/i>,i^fAt(r(k[Bfoi "i^hha-' 
e-t /ji^i : Confide mater j leonibus enim ipiis iam familiaris 
fum factus,&: fxpenumero confcendi corum tetga , & appre- 
hendi iubas j cquitis more infidens illos agito : illi vero intc- 
lim mihi caudis adblandiuntur , ac manum iafertam ori recc- 
ptantjlambuntque jdcindemihi reddunt innocuam.Hocqui- 
dcm fchemate fatis oftendirur , quanta fit amoris vis , qui de 
forti/Timis etiam & fcrociflimis triumpharc foleat. Lconum Le$titt 
cnim nomine fignificantur viri graues,& alioqui fandimonia it^ 
probitateque aliqua inligucs. Leones autcm amorc furcrc no- 
tatPJinius 8. hiftorise mundi,cap.i<J.& Afiftot.hiftor.anima- 
lium lib.^. Sed non poftum conniuentibus oculis tranfilire, 
quod fcribit Plutarch.in Amatorio : cf 5» vf*ciy u^rt rta fBfi 
«? riuj ui^^uitrliAi 'i>^t(^vlet( T 'sp«T«, r*?? ^' «5 rieu yutJeH' 
j^^XT/y, -wsj-t^^vW, y^ S"«ov uyxtev y CBTC t6ow/L{0il^o¥ !»•« t>jA<- 
xocurluj ^fti/nf i^i y^ rtf^luu to ^«6^, el; Iw w^6p-ij>(9» i|«- 
>^cuiveiv «VT» jrot^ru)^6tiv y t^ y^X^Hv \zn nsroi tcv^avofd^ot 
y^ Fitiiu/jof^ovt id eft:Non fum dudlus admiratione a quibuf- 
dam veftrum in conclauia virorum, ab aliis in gynaeceum tra- 
hi amorem,ingens ac diuinum bonura : quandoquidem tanta 
fit vis, & tantus honor amori cxhibitas , vt a quibus omnino 
expelli debuerat & opprimi, ab iifdem augeatur & prxdicetur. 
Sed harc vidcri non fatisapcrta poifunt,niTi exemplis illuftreii- 
tur. ytlian.ii. Var. hiftor. narrat de Dioxippo Olympiis vi- 
(2;ore ciim pugilum morc Athenas equcs introiret ma^no po- 

Aa 



370 ANDREiE ALCIATI 

pulicoiicurfaj&alij reriimaliarumqucE in eo cirent appara* 
ta, pulchricudine capcientur : ipfe mcdio triumpho coniedtis 
oculis in muliercm quandam formofifTmiam, ab cius afpedu 
non potuit abcluci:quin cciam vultum farpe mutabat , vt faciie 
appareret eumtelis Cupidincis lauciumjiamnofui fuilTccom- 
potera i quamobrem Diogenes Synopenfisad populum:En, in- 
quit, pugilcm vcftrum inn.gnum vt a puclla cnfigitur !qua(i 
dixifTct, turpc cfTe qui viros vicilTct ,a muliercula luperari. At 
iocularis iile rcprehcnfor ignorarc fe fingebat quantafit amo- 
ris vis,quaque cfficax pulchritudoformanuc dcccns corporis, 
quam non temerc Socraies cxigui temporis tyrannidem appeU 
lauit:Carncades, rcgnum quodnullis faccllicibus egeat:Plato, 
naturjc priuilegium. Plutarch. in Hyperidc rctulit exemplui-n 
perquam venulhmi & memorabilc de Phryncpulcherrimafe- 
inina,qu* impietatis accufatajdcfenfacft ab Hyperide,oratore 
ccrtc nobili,qui quod vidercc eam iam damnationi proximam, 
commiferatione vfus, vti quoquo modo iudices fiedleret, mu- 
lierem produxic in medium, & difcilTa vefte, nuda pe^^ora iu- 
dicibus oftcndit. Qui mulierisadmicaci pulchritudinem, cam 
dimittendam cenfucrunt,ex quo & oracoris aftum, & iudicum 
incxpe£lacam mifericordiam,ip(iufq-, rca: venuftacemfid eft,Ta 
^^^ A%ioy Tv^vtit^ , vt loquitur in Phccniflis Euripides ) 
fpe^landa proponuntur. Ariftotelis memoratur didum, pul- 
chritudincm omni epiftola commcndatioiem, id cft, foriT)am 
<orporis habere maiorcm perfuadcndi vim quam qu^cuis ora- 
tio vcl epiftola. Ex co itaque cum aliquis quxrcret , cur qux 
pulchra elTcnt,tam impense amarentur:dixit cam elTe ca:ci ho- 
minis interrogationem. Mirari enim pofllt aliquis fuiflc ca:' 
cum,qui nunquam anteaquicquam vidiflet, & 

^h*t nurjqu/im x'i/« jiagraret arncre pueiU. 
Dequoluuenalis ; nos hxcmifla facimus.ProcIus omnepul- 
chrum,dicit honcftum elTe,idemque amabilc,eo quod natura: 
diuinac aliquam imaginem habct i ex quo to ;(^Ao», a h3<>><h» 
quidam deducant, quod eft vocare:quia ad fc vocet & alliciat 
hominum animos:quam criam ob rem credibile eft a veteri- 
bus,rcgcs cos in primis creatos qui pulchritudine aliis ante- 
cellerent. Sic enim Homerus fuos heroas a dignitate vultus 
ipfaque pulchritudine commendat. Achillcm omnium pul- 
chetrimum facit;quamuis enim Nireum nominct cx iis qui ad 
Ilium vcniflcnr formo(iflimum,tamen ei Achillemprxfert.Ita 
Virgiliusde fuo .>EnwU: 



E M B L E M A T A. 37i 

■ .1 Jpfe ante alios f>ulcherrim$<^ omties 

Inftrt fe focium Mnecu^ atque agmina iungit. 
Dc Lauro vero, dequc Turno fic: 

Filiui huic iuxta Laufwyquo pulhrior alfer 
Nonfuit excepto Latirentif corpore Turni. 
His confcntanea maxime funt quae difputantur ab Ifocratc 
in.Helense Iaudatione:vbi /ic pulchritudinem commendat , vt 
camcfTc rem diuinam ilatJuat:ea enim fere contemnuntur in 
quibus nuUa pulchritudo :^ontra qua: pulchra funt fufpiciun- 
tur ab omnibus. Imo yirtutem non alia de caufa cjcnfet in prc- 
tio haberi fummifqiie honoribus affici,quaiTi quod pulchcrri- 
ma quasdam rcs ijt^dcnique alia omnia bona iniiidiae funt ex- 
pofita:nuUus-tamen cft qui pulchris hominibus inuideat, quos 
potius admitantur omnes,dign6fquc honore putant : cumque 
omnia fortitudo fua dignitate antecedat , a pulchritudine ta- 
mcn fuperatur. 

P«/fO,] Paruus puer , arflMjVA» »^ Treuatce/icv. Cic.l. Tufcul. ^ - 
in lib.Platonis,qui infcribitur Menon,Pufioncm quendam So- 
crates intcrrogat , &p. Idem pro Caelio : Propter DO<Slurnos 
quofdam inancs metus tecum femper pufio cummaiorc fo- 
rore cubitauit. luueiul.Satyra 6. 
Pufio dormitt 

fujio qui no^u non Utigat. 

Scuticam.'] Paruum flagellum e loris fa<Slum,a Grscco vKtf Scutita, 
T^,quod eft corium. Horat.Sermon.i.Satyr.3. 

Ne fcutica dignum horrtbili feciere fiagello. 
luuenal. Satyr.^. 

Rubet ille fiagellis^ 

Hic fcutica. . ■ 

Tlurimui gre decor.'] Sic eum effijixit Lncian. in Amore fu- 
gitiuo, 

Dira lues.'] Epipiionema. 

leram qui vincfre talem.1 A maiori ad ininus, 



A^ 2, 



37«- 



ANDRE^ ALCIATI 



Potentiaamods. 
Emblema cvi. 




N V D V s u4mor viden vt ridetiflmdHm^ fuetur! 

Nec factilofynec cjua cornnafleEtAt.hahet: 
u^lterafed mamtm jiores gerit yciltera pifcem, 

Scilicet vt terrdL iura det atquepidri» 



ID tranftulit c Gi^jeco Epigrammate: 
TvfAvoi tpiui 2^. raio yXx, y^ ^a^i^f^ t<nv, 

Id cft, ShcIk^ Amor bUniii tccirco arridst ocelJii, 
Noi Ar:u«,*»t nunc sgnetiiorda^erit. 



Ke-: 



E M B L E M A T A, ^75 

^ec temere mdnibwi jioremyitlphindque traclat-. 
IUa etenim terris, hoc valet ipfs mari, 
Legi alicubi Philoftiatum Cupidini rofam confcrrc. Nam Ci- 
cut iila rccens mollis cft, ita Cupido , cui aurei , non alitcr ac 
rofafjCapilli tribuuntur : hic quoquc fpinas pro iaculis geftat, 
pro facibus fulgorem, folia pro alis dara funtrdenique vtriquc 
tcmpus,color & morcs conueniunt. Delphinusautemhomi- 
num araa(ius,maris quietum ftatum & ttanquillitatem often- 
dit,iramque & commotionem fludluum ibi emollitam fignat, 
vt docet Pierius iri Delphino fuo Hieroglyph.t/. Id videtur 
cxpreftifre apertius in Hippolyto Euripides: 

IlcTeirtci /l' £?ri ydUMf ^n^roty 

0' «A^i;po» e?r< vetrov. HOC cft: 

Illepcnnis ornatus variis vndiquc volitans alis velociflimus, ^mortin 
volat namque fuper terrara.fuperque fonorum & falfum mare. »»* ^»»»4^ 
Quodfignificat omniafubiiciimperio Amoris,qui nudus eft, 
propterea quod hic afFedus debet effe fimplex & apertus : ri- 
det.quod obledationem pra: fe ferat:blande afpicit,vt perfua-' 
deatinullisarmis inftruftus eft,vt cu co congredi non rcformi- 
dcs.Plura lege apud Athenasu i^.cap.^.&Platon.inConuiuio. 

Ngc/»r«/^.]FaxCupidinitribuitur,qu6dcordamortaliura Fak CnfU 
adurat,& animos conficiar. <'"»«. 

Cornu/i.'] Arcum , qui cornutus apparet , cum potifiimum 
icnfus eft. 

Scilicet vt terrA."] Notiffimum cft illud ex EcIbg.io.VirgiK 

Omnia vincit amory^ nos cedamw amori, 
Idem alibi: 

Omnia vincit amor: quid enim non viiceret ipfe ? 
Idcm, Omne adeogenw in terris hominumq^ ferarum^.^c. 

Scilicet vtterri, tHra dit , atque mari.] Lucretius initio pri- 
mi libri: 

Alma VenuSt hominHmy BiHumque Aterna volup/at. 
Idem codem: 

^u mare nauig:rumi quA terras frugifertnteii 

ConceUbriti. £t deinde: 

■ Tibi fuaHis d^dala tgUus 

Submittit jlores : tibi rident dtquoraponti, 
liuidus: 

Th fuperofj ipfum^ Uuemy tu numina ponti j 



374 ANDREiE ALCIATI 

Vi^4 Jomasj ipfttmcj'. regit qui numina ttru» 
Tartara quid cejftmt .' 
Ec I^ropertius: 

Hic Dem0> terrds ^ maria alta cfomat. 
Qua ratione tradit Paufanias in Corinthiacis apud Sicyonioj 
cxdare nobilcm Veneris (laruam ex eborc ,qux capicc gcfte: 
cocli orbes j altcra manu tencat papauecum capiia •, altcra ve- 
ro maiumrquo fignificaretur Vencjfis inanimantia omnia po~ 
tcntia, inque ipfos Dcos. 



Vis amoris. 
£mblema c V I I 




A L I G E R V M fiilmenfi-egit Detu aliger^igm 
Dum demc7iftrM vti eftforttor ignis Amor^ 



JcX 



E M B L E M A T A. 37^ 

EX lib.4.Epigrammat.Gr2Ecorum fumpflt iliud: 

Tanta vis eft amoriSjVt ipfo fulmine concitatior fir, & violen- ' 
tior:quippe qui nec ipfi loui cedat, c^u^ multoties arcu petiifTc ^^^^"'A' 
PoetiC refcrunt:quo lignificatur amore ftrenuo^nihil veheracn- ^*"* 
cius effe nequc infupcrabilius.Itaque Graecis tf &»? «-^i^^Tzy^ 
dicitur.De quo illud eft diftiehon per profopopcciam: 
ferffingumypenetrnnt, 'vrunt menjpiculafulmem 
Sciltcet hinc ncmen eji mihi •Ktwi^atA^-Tz.)^, 
Quidam cxftant Euripidis verfus apud Stob2eum,quibus Amo- 
rcm Deum omnium potentiftimum facit, hi funt. 

K«/ T aTrKVTuv ^cufASvuv -C^zzi^ytifi. 

ri (7XCK05 f "nvj >) >(^ASs «?3"«^(^ a)Vj 
Ou» 6l4t T ^i^fiV tiv9^6)7T1H^ JlOV. 

Ouidius: 

Regnat^ ^ in fuperos ius hahet iUe TJeos. 
Huc facit illud Clementis e 6. cpup{gi.r. V§<y^ yj t icZotv ttsA- 
TTO/:^ ^^i«v7tc f4.it%U4g rp>^vtM)^'tfJ3ii keihi.^, o 5 ^^Sii' tfW««->5?. 
• 3 (^ /3{»T¥$ <^j«(5^^4 : Amorem cerebrodelicatum fiorentibus 
pienum coronis:quippe qui & in Deos impcriu obtineatjatque 
homines domct.Huc Augeriani odoftichonjfane lepidum: Lfftdutn 
Omne olim cdum ( vt fertur ) cdum omne ruehat, epi^ran,2n 

Inter fe fupert dumfera beUa genmt. „ -^ 

Tortis erat Bromius thyrfo, Mar< enfe, tridente 

Neptunus,fortis fulmine dextra lo:w. 
At cum vifus Amor fuit tnfulgem il us armis, 

Necnon accenja lawpf.de pulchra Vtnttr.. 
Priuatur thyrfo Bromius, Mars enfe, tridc7ite 

Neptunus,fortis fulmine dextra loui', 
Sed mirum fuit Ouidij ingenium in eo affeclu exprimer.do, 
ciufque vi amplificanda:(ic enim i.Amorumjeleg.i. 
In manibufqtie louem, ^ cum huefulmin hahcham, 

^luodbencpro c&lo mitteret ipfe fuo. 
Claufit amicafores : egocUm louefulmen o??7ift, 

Excidit ingenio luppiter ipfe me/^. 
luppiterignofcas :nilme tua tela iuuabunt: 
Clatifa tuo maius ianuafuimen hahet. 
Et in fecundo eiufdem cperis, cleg.5. vbi conqueririir d? ami:- 
fia, qux fc alteci comraunicarar, quamque ideo verbgiibus cae^ 
dercconfticuerat. 

A a 4 



37^ ANDR£i£ ALCIATI 

Vtf*cuin vidifontes occidtre Urerti: 
DcfenfA eji atrrji* rrfrapttella fui4. 
G^i modoji.uu4 srjirnjfupplcx vUroque rrgauij 

Ofcula ne nshit deieKtora dur. t. 
Rijii:^ ex mtmo didtt ofiiU^qualiapcJfent 
Excutere irato tcU trifilca lout. 
Lilius Gyrald. hift. Deorum Syntaf^mntc 1 1. rcpctit cx Plinicr, 
ruincincuria Odaiiia: Cupidincm fulmcn tenentem , cuius 
audor nefcicbatur. Idaftirmabatur Alcibiadem fuifre Princi- 
pem forma ina:tate,in cuiusclypco ita eiatpiclus. Potcnc 
Tliu Atnt- ralmcn hoc a Cupidinc conculfum traduci ad id cjuod dici fo- 
re ^M4M V» let, Amore plus quam vi cffici, quod in quadam Epilt.exprcfli: 
'Jfict, jp Hieronymusrlngenia quidem,inquit, liberalicer cducata fa- 
cilius verecundia quam mctus fuperat. 

AligeruTrt fulmeri.'] Epitheti metaphora^fulmen cum tclo A- 

moris comparat : fcd & fulmen telum vocatur Grarcis, vt apud 

Sophoclem : iyjfjtTKWjjA^dv/SiA^^ tjwtv^ Kifeu/vi :& Herodo- 

FulmetU. tum./SiAc^ eigffxvj-l^e ©gof.Fulmealigerum diciturproptcrce- 

X<>-«»» , ir leritatcm, ideoque pi<5loresfulmini tribuuntalas , quoda loue 

w^r " i«iniitticrederetur.Virg.i.Aencid. 

Atqu<: h:* aligeiU dictii affattr Arnore^yt Gr^cis t/xvs wTTg^if. 
fgnu amt r.] Merito amor ignis dicitur.Itaque Virgil.pafTim, 
Amorem ignis nomine nuncupat.Sic ^.Geog. 

Om^e aUfogenui in lerris homintirrufue frartim^tef 
Infurtoi ignemque ruunt. 
Idem Aeneid. ■ ■ g^ caco carpitur igni, 

InEclog.porro, 

At mthi feff offerr vltro mem ignis ArD-jntm, 
Ouid.epidoIaParidis Hclcnx: 

c^nu enim celauerit ignem, 

Lumine quifemper proditur ipfefuo? 
Scripftc & pcrclcgans fane tctraftichon loan. Secundus in Cu' 
pidincm,camino infGuIptum,eadem ferme cauifa: 
Flammiuomo Veneris quifquisfuit ifle cafnim 

^ifculpftpuerumycrediieydocifuerat. 
Sciltcct Atern&penes hunc euflodiajUmm*: 

Ttrquemfopitm ncnqueat effcfoetn. 

Tortierignis Amor.] TcfteXenophontc,qui airamorcm ipfo 

igni torrcntiorcm,& feruidiorem:nam ignis tangentcm folum 

vrit,& vicina depafcitur : amoris ignis ctiam in procul intuen- 

t«s & longo terrarum tra(^u diffitos ardctcj fuos radios vibrat. 

In 



E M^ B L E M A T A. 



In ftudiol um captum amorce 

E M B L E'M A C T I 1 I, 




l2«fMERSvs ftn^^s, dtcundo e^ mreperitpu, 

t,maximtu lihellio, 
Heliamran amat, ejuantHm nec Tracius vmquam 

Princeps forori^ pellicem, 
*Paliada cur aliofuperaHi iudice Cypri? 

NHmfatfub Ida eftvincere? 

EX Guicciaidino lulo , fcriptore hiftorix diligenti ac eru- orig» £m^ 
diro , didici , Epigramma hoc Alciati fpeciatim fcriprum b[tm*tu^ 
fuifle in Hieronymum Paduanum, dodum quidem hominem, 
fcd qui amatoria etiam tradlaret. Qjiod & generatim traduci 
poteft in quofdam do(ft:rina£ gloria ceiebres , qui amorc turpi 
«c«cati videre non polTuut, quantum y\ix ^ux & fc-^ma: dctra- 

Aa f 



578 ANDREit ALCIATI 

hant. Pudctfanc rcfcrre dodos horjines quamplurirnos , fui 

nominis oblitos,c]ui hac perculfi noij lcuitcr infania, difcipli- 

narum liberalium ( quibus ingeniuifi perftcitur , boniquc mo- 

res inferuntur ) cultum natiuum tmpiffima Vcneris labe infa- 

^M'«^#r marunt. Talcs fucrunt ad Grarcos Callimachus , SophocleS:* 

aoi . <- philetas , quos fecuti proxime Cacullus,qui Lesbiam : Tibul- 

dticrttnt, ^^5'9^i Deliam : Propcnius qui Cynthiam : Naio, qui Corm- 

nam terfuum mjra luxuriacelebtarunt. Cerumen eiufmodi 

inter Palladcm & Venf.-rcm etiam nunc durat , quodque cre- 

bro accidac , plerifquc ctiam v?ris bonis ( qui eo fortaife nori 

tam inuiti L-ercnr) vidctur efll* ludus.Quo loco refcrre placec 

^Augufli- qux Paulus Iouius,a:t;acis noltr^ hidoricus excellentiflimus^dc 

»««A/>^/j«< Augaftino NyphoP^iilofopbia: pfofefTore retulit. Sufecptis 

rPhUo/o' enim liberis & vXore fciiefccnte fcptuagenarius fenex . pucllac 

^" ***' citra libldinem impotcnti amore corrcptas eft vfquc ad infa- 

niam,itavtp!criquePhilofophumfenematquepodagricumad 

tibias modulos faltajiccm miferabili pudore confpcxeript : vn- 

de illi maturatum vitaj exitum conftat. Melius quidem Panac- 

tias,qui adolercenta.Io quaerenci an fapicns amaturus eifct t Dc 

fapiente, inquit, videbimus : mihi & tibi, qui a fapiente longc 

abfumus , non eft commitcendum vt aliquando incidamus in 

rem tam commoram & impotentem , alteri cmancipatam , & 

vilem fibi. Marcus etiam Tullius mortua coniuge ,ab amicis 

vocatus ad fccnndas nuptials : Vix poflem ego , inquit , eodem 

TOodo vxori & fapientiac ftudio dare opcram. Qjio referam il- 

lud Chryfippi. Cum enim dixilfct quidam fapientem amorc 

non capi , tcftimonio efTe Mcncdemum , Epicurum, & Alcxi- 

num:Hac ego,inquit,ratiocinatione vrar : Si Alexihus ille dif- 

folutus,&: Epicurus infenfatus, & Menedcmus canis ac delirus 

(fic cnimab Eretriendbus dicebatur) amorc capti non funt:ncc 

fapicns quidcm eo capictur. Porro vidctur hoc Emblema im.i- 

tatus cfle ex Gr^cco Pauli Silentiarij: 

Tvvioeio^ii; (iiXiioTtv uvitc^UTi^ « 'Trftv i^coTUf 

Av^iveKTDi kXIvu xuts^ fzio-MTn^t^. « 

Af|At«i y^y^>^oacru, <ro0iiv on TruXb.eiaa vociff 
■J<lvv 'zs^io, 11 ip7nli(^ f>t,^>.(f i(p' nwiQ^Jhv. 

Senex eft qui conqueritur fe,cum iuuenis eiret,telo amoris rn- 
uiolabilcm fuifle : a^cate autem proucitum amoris iugo cogi. 
i piirramma tcrc ita L.itine: 



E M B L E M A T A, 57I 

Auf efamvtprimu inuiBa mentefub amis 

OeHrifenJpreui dulcia iura De£. 
MijfiUbuA nec eram diris violandu4 amorum, 
§)ui tua nunc canm fub iuga vado Venu4. 
Sufcife ouans, tetrica vi^a tibi Pallade cejfit 
^amprtUi Hiiperidum munere inaior honos. 
Vide num huc refene poffis initium Odes vndccimas Epodi 
Horatiani: 

Fecli, nihil mefcui antea iuuat 

Scribere verftcuhs amcre perculfum graui,^c. 
AliorenruabOuidiodidummcmini ekgia tertij Amofum, 
qui Tibuli mortem dtflet: 

Ecce puer Venerisferi euerfdmque pharetram, 
Etfracfos arcuf, i^r>fne lucefacem. 
Araorcm etiam fuis dettitutum armis defcripfit initio ciufdem 
opcris amatorij his verbis. 

6^M tibi f&ue ^uer dedft hoc in carmine iuris? 

Pieridum vates, non tua turba fumttf, 
^id :Ji pTAripiat flauayetius arma Minenu? 

Ventilet accenfoA ftatia Minerua facesf 
TmmerfusJiudtjs.^jAbacfa^stvindzzio. 

tibeUio.] Libellio dicebatur a veteribus,quem nos Tabellio- L^tlH^ 
nem vocamuSjGrarce y^ft/i^T^os dicitur. 

^tantum nec Thracius vniiuam.]H3C parium coHationc tur- 
pem amorcm fignificat , qualis fuit in Tereo Thracia: Rege, 
qui PhiIomel*E iuuenculas , Prognes vxoris forori, ftuprum in- 
tulit. Fabulam repete ex Ouidio. 

Pallada eur alio.'] Hasc apoftrophe gratiam addit, eaquc ta- 
cite fi^nificat quam fint ad libidincm propcnfi qui ab ca in pri- 
mis cfle debercnt alieniffimi. 

Cypri.Jl Cyprisjvel Cypria, Vencris cognomen, a Cypro ia- 
rula,Iuxuideditiffima.Iuftin.lib.i8.D.Augurtin.Ciuit.lib^.cap. 
lo.aliiqueplures. 

Ida eji.'} Ida mons editiffimus^in quo tres Dese de pomo au- 
x<ie concfrtarunt. 



j4o 



ANDRETt ALCIATI 



AvTifaf, id eft amor v/rtutis. 



Emblema ClfX* 




t^^ 



D I c vhifnnt incumi arcm ?vhi tela, CHpido, 

AioUia cjueii iuuenHmjigere corda foks? 
Fax vhi mftis ? vhipenm f tres vnde coroUas 

Fen rnanm fvnde aiiain tempora cinEta gerunt? 
Haud mihi vulgari efi hoffes cttm Cypride qmcqwiin! 

VlU voluptaiis nos nequeforma tulit. 
Sedpum hominum fuccendo fnentihm ignes 

^ifcipli-n&y animos asirdqut ad alta traho, 
QHjttmr aqus ipfa texo virtute coroUas 

Quarum, qtu Sophid eft, temporaprima ts^it. 



H«Gi 



EMBLEMATA. 381 

HOe decaflichon tranflacum rcpeiio ex Gra»co Mariani 
ScholaCHci «? tfa'^ t^(pu4>a!i3/)ov,q\iod f\c eft 4.Epigranio 

n5 (TVi T^ov i>{j^vo TfaXly rnvoj^ e< t' ^jt» c-«o 

n5 TTTf^, TT» ?^6ii(.-sreCi TTvXv lo^iw ^,ig Tih rg/iorof 
"Zrtui^TU ^fsit iX^iy K^Tld^J £5r' 'u»,o ^lftii^t 

'B.'Jf4^tiriCf\^vy*tv il[' kpci^o» eiczivoi^. 
Ex /[' ^iyav <n<peifils "mTHfai 'ZsKifj^. div k^ e^f^f ij' 

Effingit Cupidinern^r|«v >^ «ff^^y, {inearcu& {inerelis,eru- Duo Ct*pU 
diro (ane figmento dialogifticOjquo quidem virtutis omnis di- <^"'" c^ '•• 
ftributionem alTlgnac. S&d primum aduertcndumcfl: ex Piato- '' '"^ ^^ 
nr,in Sympoiio, duas cfle Veneres, & tocidem Cupidincs: hsec 
antiquior & fine matr^,cxlo nata,quam catleflem Venerem vo- 
camus:altcra iunior,e loue & Dione progenita,vulgaris & c5- 
munis appellata.Eadem ratio efl Cupidinis vtriurque. Horum 
enim alter honeftas cupiditates animis ingerit:alter vero aiie- 
dusyoluptuofos & tcrreftres inculcat. Prior ille «v7?'o<v? eft:, ^m'f a^j» 
quafi dicas,priori contrarius:qui hominem attollit ad fuperio- 
ra & cxleftia contcmplanda, omnemquc virtutem & honefta- 
tem prn:ftat. Hic itaq; tres coronas manibus concrcdlat,vnara- Sudtftor 
que circurafert in capite;quibus quatuor illx virtutcs (ex qui- "'■«"f ^^ , 
bus omnis honcfti fons petitur } dcfignanrur.Prior illa corona '"^*' ' ^"^* 
caputambicns (partem quidem Platoni in Tima'o omnium ^acf*. 
corporis partiii diuiniflimam.,& certe principcm ) prudentiam 
/tpr±rentat:prouidcre enim & aliquld prudctcr meditari,con- 
tcmplacionis eft : trcs aliae , quas raanibus foncinet, luftitiam, 
forcifudinem , & Temperanriam notant , qujc pociflimum in 
aftione poficx funt, manusenim aclionis funt organa. Quod Loctu ri- 
perfpicuum cft ex primo Ofticiorum Ciceronis : Qui maxime ^*»''»»* 
perfpicit,inquit,quid in rc quaque verifliroum lit, quique acu- 
tiflime & celerrime poteft videre & explicaie rationem,is pru- 
dentiflimus & fipientifliitius ritc haberi folct. Quocirca huic 
quafi matcria quam traclet, & in qua vcrfctur, fubieda eft vc- 
ritas : rcliquisautem tribus virtutibus neceflitatcs propofitaj 
funt ad cas res parandas tuendafque , quibus adio vica; conti- 
netur : quo fane loco differenrem facic vircutcm Prudcnciam a 

■ &: con- 
tempU 



3tt ANDREit ALCIATI 

templationcjrcliquar funt a£lionis.De vtroque Amore Plato ia 
CoBuiuio. ficmus Oracionc x.c.y.Sc orat.y.ca.S. in idem Con- 
DupUx uiuium Platonis. Ca:terum tcnifu-nc. Proclus interpretatur A- 
wncrqmd j^Qj-gni diuinum animas a corporibus abflrahentem:quain fi- 
tfJI, gnificaiione h;c vfurpatur. Alij duplicem Amorem idco cffi- 
£tum cffe narrant, quod nulUus frugis aut commodi poflit cflc 
amor , nifi mutuus fitrqua de re Porphyrius Philofophus hucc 
adfert Apologam. Cum, inquit, Cupido infans parum coalcf- 
cerct , Vcnus Themin Dctmconfuluit ; quac Veneri rcfpondit, 
Anterota necefrarium effe qui rependat vices, vtfcfemutud 
juuent. cui Venus aquiefcens , Anterota , auafiContracupidi- 
nem dicas,genuic:quo vix dum naco,Cupidp coepit adolefccrc, 
& procerior cuadere, Sed harc fortalle Tra^^^^wf. Scio quidem 
apud Plutarchum in tf^uUKc^ ^Amqs Amores cfTe iuxta Aegy- 
ptiorum fententiam & Platonicorum , 'i^wnt TnlvhifAsv , s^ r 
if^vtoviid ell:,vulgarem, & ca^lcftem amorem:fcd quia deflecflit 
aliquatum ab ea quam rctuli fcntcntia Marianirfacile prxtcr- 
co. Apuleius tres amores facit libello quem De Philofophia 
fcripfit(vbi Platoncm audlorem appellac) vnura diuinum cum 
incorruptamente & virtutis ratione conuenientem : alterum 
dcgenerisanimi, &corruptifrimae voluptatis :tcrtium ex vtro- 
quepermixtum,-mediocris ingenij&cupidinis modica;. Ani- 
jmas autcm fufciorcs ait impelli corporum cupidine : vinum 
quod illis propofitumefl.vt eorum vfura potianturjatque eiuf- 
modi voIuptate& delciflatione ardorem fuam mulceant. Illas 
ver6facctas& vrbanas efTeranimas bonorum deamare, &fadu 
vellc vti qui pociantur plurimum bonis artibus , & mcliores 
pia^ftantiorefquc reddantur. Mediasex vtroquc conftare : nec 
vkle6Vacionibus corporis prorfus carerc , & lepidis animarum 
ingcniis capi polfe. Vt igitur illum amorem deterrimum , in- 
humaniirunum , atque turpem facic, non cx rerum natura, (cd 
a:gritudine corporis,morboquc natum:fic illum diuinum,deo- 
rum munere, beneficioquc concefTum , afpirantc ca:Iefti cupi- 
dine ia animos hominum venire credi.Terciam fpeciem amo^ 
ris, quam mcdiamdicit, diuiniatqucterreni proximitate col- 
lcdum, nexuque & confortio parili copulatum : vtquc rationi 
propinquns eft diuinus ille, ita & tcrrenum turpitudine iunclii 
cfle voluptatis.Hadenus Apul. 
^ax axtaru fax vbt /riyZ/;. jTriftis,a conlequeti:Pax autem Cupidini tri- 
buitur •, quod indicarunt Aegyprij facerdotcs , qui per ignem 
amorem cxpriir.i volucrunr. 

Ouid. 



,'£ M B L E M A T A. 3S3 

Ouid.i^mori' ;m,e]eg.^. 

Curtuafax- vrityjigtt tuus arcus amicos? 
Zfidorus no poftr emi ordinis audor rationcm rcdclit,quia non-' 
nunqaam amor cupiditace impatientius exurat , nonnunquam 
vcro pr£E facieti ,te abuoiet. Itaquc apud Gellium Portius Lici- 
nius dixit hom incm ob amorcm non elTe ignicum , fed iplum 
ignem.Noturei e{^ illud VirgiL 

C&co carf nur i^nt, ^- eji wellis f.amma vteduUcK. 
Icem : Vritur i nf lix Didc. Vti iam diximus paulo ante. 

Vulgari cut.nCypride.'] Vulgaris illa Venus circa turpes amo- Vtnut vhX' 
fcs verfatur : honefta vero ad vircutcm & honeftatem ample- g*^* 
xandam infia mmac , & adrerum caslellium contemplationem 
animos pern.ahit. 

Apuleiusapoiogia i.pro fe ipfo dicit item ex Placone gemi- 
nam ti^c Vci icrcm, quarum alcera vulgaris, qux fit percitapo- 
pulari amoro,non modo humanisanimis,(cd& pecuinis & fe- 
rinisad libidinen» imperitaie:Alceram verocaElit^ Venerem, 
qux prardita (it optiraati amore^folis hominibus,& eorum pau- 
cis curarc:nullis ax\ turpicudinem flimulis, vel illecebris feda- 
tores fuos pcrcei^enccra,eius enim amore non amocnum & la- 
fciuum,led conria incorruptum &: fcrium pulchricudine honc«- 
{tacis,&; virtutrs ainatoribus fuis cociliare ; & fi quandc decora 
corpora coi-p/.nendec , a contumelia eorum procul abftcrrerc. 
Nequeeniiri quicquamaliud incorporum formadiligendum, 
■quam quod admoneac diuinps animos cms pulchricudinisj 
quam pr'jus veram & finceram inccr dcos viderc. Quapropcer, 
vt fero'^er,eleganter Afranius hocfcripcum reliquit: 
Amahit fiipiens, cupent c&teri. 
?-a dc rc mulco fudus Lucian, in dialogo,cui nomcn 'i^art^, 
y^.I 'i^vi <^ of y7c'^&;5, de quo fcripfere UnguIarcscommencariQS 
/'quidam recencium, vc Cslius Calcagninus, Auguftin. Nyphus 
cap.ip.fi^o.^iS.de amore,alij phires, 

Sed purA hoiP.inum.'] I^fFecla pudici amoris, vbi norabis dili- 
genci pr^paracione opus elle, priufquim adicum habere poihs 
ad rerum diuinarum & piilchei:rimarum fpeculacionem. 

Animos anraqi^e.] Hicraptus quomodo fiat,fuperius docui- 
irms ad Emblema, cuius iafcriptio cft, In Deo Uiandum. 



3fH 



ANDRE^ ALCIAT I 



hvrifox y kmoz virturis alium C ^upi- 
dinem fuperans. 



Emblema cx. 




jiliaerHm, aligtfoque immicum pifjxit ^mori 
Arcn arcum, atcjue ignes igne domans Nemefis* 

Vt qti<£ ahjs fecit,pattatHr : at hlc puer olim 
Intrepidtis getians teUy mifer Ucrjma^, 

Terfbuit incjne pntu imos : res miray crematuy 
Jfrne ignisyfiirijcs odit Amoris Amor. 



r»oyqus' 'T^Riumphus Gfl amoris pudici , qui de Cupidinc Vencreo 
Uo ab J^ fpoliA ampla rcferat. Nemefis - - 



tnodo ab j^ fpoliA ampla rcferat. Nemefis igitur vltionis Dca fupcr- 
^imoreju^ bicnteiri Vcncns lilium voluit ab alio aduerfario Cupidinejfed 
^''''^*"- • oppofi 



E M B L E M A T A. jjj 

oppofito amore vinciri & conftringi : quo fignificatur,turpera 
amorcm , aut noxiam aliquam cupidiracem poire ab honeilo 
quodam affedlu & laborc non modo imminui , fed & fopiri. 
Manifelta eft itaque allufio ad prouerbium,CIaaum clauo pel- 
lere , quo pcrtinet illud Hieronymi ad RulHcum Monachum: 
Philofophi farculi folent amorcm veterem amore nouo, quafi 
clauii clauo pellere.Cicero ^.Tufc.Loci denique,inquit,muta- 
tioncjtanquam legroti non conualefccntes, fspe curandus eft. 
Etiam nouo quodam amore vetercm amorem tanquam clauu 
clauociiciendum purant.Id mihi in memoriam reuocat C.Va- 
lcrium Flaccum,qui primum luxu perditus adolefcens tempo- 
ribus belli Punici fecundi , cum captus flamen eflet a Licinio 
Pontifice maximo , quo facilius a vica flagitiofa reccderct, ad 
curam facrorum & ceremoniarum conuerio animo , quantum 
prius luxurix fuerat excmplum , tantum poftea modcftise & 
fandlitatis fpecimen euafit,vt Val.Max.lib.j.cap. De mutatio- 
ne morum.Tranflatum eft hoc carme ex Epigrammate Grasco 
inccrti,quod fic habct: 

TlTeufu z^tt4>0¥j'ipe,>Tct T «xt/ov WAceo*' *ipaTt j r , - 

A nuicriij TOt^ rolov Uf^tMioiO^ec. p^ £^ 

li? Ki ZS-udvi TU Jc' fp6|fF, H St^vUi ZTQ^lt ccTeiipZiiq bUjThKit. 

£5 /Sfltflto/ ifiy i{$X7nv etzs-iTrlvFiVfOi f^i^ B-cu!f{^f ~ 

4>A£|f« rU zrve4 ww^ : »/4'«t' t/»*»T(^ ifas. Id cft: 
Pennatum volutripuero atque vltriciafenrtis 

TeU Cupidineis eppofuit Nemefis: 
Vt quA corrrni^tyferret^qui fortts ^ Mudax 
Antejrrudo e?cpertiu fpicula nmAra gemit: 
Terqtte finum Ipuit in mediumyfro mtra Iquis ignem 
Igne vret ifiamma^ fenfit Amoris Amer. 
Nonert alicaum quod Ouidiuscecinit i.Amorum,clcg.l, 
§^id fi prArtptat fl^UA Venu^ arma Minerui ? 
Ventilet accenfa* ftaua Minerua faces f 
Et eleg.g.lib.j.qua TibuUi mortem deflet: 
Eecepuer Venerisftrt euerfamq^ pharetram, 
Et fraElos arcu^, ^fine luce facem, 
Paufanias in Eiiacis memorat Cupidinem depiilum fuillc,qui 
alteri Cupidini palmam e manibus cxtorquere nitcrctur : quo 
volebant intelligi honeftum amorem de amore Venereo vi-» 
doriam quaercre.Ouid.i.De rcmcd.cum ait: 
Alteriti6 vires fubtrahit altfr Amor» 

Bb 



)t^ ANDREi£ ALCIATI 

XMfuret certe, id eft, «vT<dso», oppofuertint veteres «^^r/, vt 
interpretcsnonnuUicxempIum ita apponantjln Phaedra tg<y«, 
in Hippolyto kvTifag erat:vt apud Nalonem in Apolline per- 
fcquente,& Daphne fugiente:cuius Poecae vetfus hi noti: 
Veque jagitttferA promlft du9 tela f}har(.tra,(^c. 
Vt quA altii fecit, patiatur.'] Adducitur idem a Suida: 
A\ki zstcioi T««' spslfi, JVifci) e![' ot^Hx yivtiro. Id eft: 
^i quispatiatur quxaliisfcccrit, iufta poena fueric,& apui 
Pindari fcholiallen 4.Pyth. 

Oieir' «pv«^ «^1«'' ToTov teA^ ecvrh i»(^v(i' Alicubi& apud 
Paufaniam:Iiidcm artibus capietur illejquibus vfus eft, reui J\^ 
*^?*"^ it»T4Mf rix,^cuTiv ccXaT{\»fy Maart^ \sza^^iii Ladlantius lib.i, 
tfl tnm tA cap.i ^f.Diuin.inditut. de louc loquensrAn tandem, ait>illi ve- 
Jios^faett ^^^ ^" menccm , ab alio cxpedes alteri quod feceris > & timet 
' ne quis fibi faciat quod ipfe Saturno ? Boethius (quid enim ve- 
rear adducere au£torem tam bonum ? } De confolat.i. Quid 
autcm eft, inquit, quod in.alium quifquam poffit facere, quod 
fuftinereabalio ipfenonpoflit ? Bufiridem accepimus necarc 
hofpites folitum ab hofpitc Hercule fuilTe ma^batum. Regulus 
plurcs poenorum bello capto.s in vincula conieccrat : fcd mox 
ipfe vin(3:orum catenismaiius praebuit.Vllamne igitur eius ho- 
minis potentiam pucasjqui quod ipfe in aiio poteft, ne id in fe 
alter valcat , efficeVe. non poirit ? hxc illc. Seneca longe antc 
vfurparat idem verbum , fed alio tamen fenfu,epift.39. Qu^a- 
rum voluptatum impotentia: atque infanae libidini ob hoc 
vnum poffis ignofcere,quod qu3e fccerepatiuntur.Accommo- 
datius ad hunc locum Cicero i.de Oratore , alio tamen ora- 
tionis filotVt feraentem feceris,ira& mete?. luftitia enim vi- 
decur poftulare vt qui feceritaliis iniuriam ,abaliis itidcm 
accipiat iniuriam. H^ec enim lex eft talionis vt par pcrna rcd- 
datar. Virgil. in de;cimo de Turno qui Pallantem Euandri fi- 
lium interfeccrat: , 

Ncfcia m sns hominum fatiy fonifque futur&^ 
Et feruaremodum rtbu4 fublatft fecundiii. 
Turno tempu^ erit magno cum e^tauerit emptum 
Jntaffum Pallantay^ rum Jpolia ifa^ diemt^ 
Odervi.] Etcnim cum ^Eneas Turnum proftrauifTet , illiqiie 
parccie decrcuilTet > vifo PalUntis baltco, quo fc Turnus ci«- 
^ccrat, 

' ■ - Vurijs accerjfii/. ^ ira, 

Xtrrtbiirs : Tiih" htnr j^qIijs indute mtorum 

Eripiars 



E M B L E M A T A. 587 

'Eripifire mihl ? Pallfts ie hcc ■vulnetetPallfU 

Jmmotfit,0> pcenamfrelerato ex fangmne pofcit. 
Et Orodes prxdixcrat in io.eo<i.lib;fore,vt eadem pGenabrcui 
arficeretur Mexentius,quam in ipfuRi intulerat. 
' non me qtitcunque is inuito 

Viiior,nec longum l&tabere^te qmquefatA 

Projpeciant parisi.-atque eadem mox artia ienehis. 
Glyca Annalibus faihit Adonibezecum viuum captum extrc- 
mifque pedum acmanuum partibus mutilatis:Scptuaginta,in- 
quit ille rcx,reges extrcmis pedum manuumque partirbus ttun- 
cati,mea fub menfa jnicas collcgerunt. Quemadn>odum in il- 
los ego me geffi^ita m.ihi diuinitus eft repcnfum. Aelius Lam- 
prid.in AIexandroSeu€r.VetroniumTurinum,ait,fumi vendi- 
torem accofari Alexander iufnt-.probatifq-, pcr teftcs omnibus, 
& quibus prxfentibus quid accepiflct : & quibus audientibus 
quid promifiiret,in foro tranfitorio ad ftipitem iUti ligaripra:- 
cspit:& fiimo appo(ito,quem ex ftipulis atque humidis lignis 
fieri iuftcrat,necauit, prasconc diccnte:Fumo punitur qui vedi- 
dit fumum.Tribeilius P©Uio in GaIiica:Cum qaidam gemmas 
vitrcas pro veris vendidiftet eius vxori ( Gallienum intelligit) 
atque illa re prodita vindicari vllet,, furripi quafi ad Lconem 
Ycndicorem iuflit.Dcinde caueacaponem emittit:mirantibufqj 
cundlis rcm tam ridiculam,per Curionem dici iuiTit:Impoftii- 
ram fecit,& pafliis eft. Dcinde negotiatore dimifit. Lampridius 
in vita Scucri:Clamabatque fsEpius quod a quibufdam fiuc lu- 
da:is,fiue Cliriftianis audierat & tenebat : idque per praeconem 
ciim aliquem emendaret,dici iubebat:Quod tibi fieri non vis, ^ei tihi 
alteri ne feceris. Nec vero prastcrmittcndum quod narrant fa- /«'"» nfUes^ 
crats hift. Ecclefiaft.iib.5.c.5.& So.zomen.Iib^S.c.y. Eutropius j'*"'! "• 
primus Impcratoris cubicularius,ac primus eunuchus, cum de ■'"^"'** 
nonnullisqui ad Ecciefiam confugerant, viiidi(fta fumcrc vcl- 
iet,ftudiose in hoc incubuerat, vt lex ab Imperatorib' ferretur, 
qua vetaretur ne qUifquam adEccIcfias confiigerct;quin etiam 
vt indc abrtraherentur qui ad eas iam confugificnt. Confeftim 
pocna fubfecuta eft. Propofita autcm hac lcge,haud diu poftea 
Eutropius ipfe,qu6d coniugi Imperatoris cotumeliam intulif- 
fet,primus cam Icgcm tranfgreditur, & ex palatio profugus ad 
Ecclefiam fupplex accurrit. (Vcrum Imperator Eutropium ab- 
ftrahi iufilt ) pa:!nafque capite truncatus dedit , & lex qusc lata 
fucrat,prorfus e publicis commcntariis expunda cft, haec iili. 

5b 1 



3«« ANDREiE ALGIATI 

Vidc Proucrb.Neoptolemea vltio.Rc^lc Cailiodorus lib.5f.Va- 
riar.cpift.t.Poena iita peccati eft, vt vnufquifquein fe rccipcrc 
poflit,quod in altcruro protcruus cxercuit. Et huc quidcm vi- 
deturpertincre titulus z.Pandcdtarum, Qjiod quifque iuris ii| 
alium ftatucrit,eodcm iurc vtatur. 

Ttr^uit in^finw.'] Irati & abominantis eft gcftas.Tibullu5 
Elegiar. t . dc fene amatore loqucns: 

Hftnc puefthunc iuuenis turka, cireum jietit AreBa: 
De^uit in moUes (^ ftbi quifcjue finta. 
luuenal. Satyr.7. 

Ctn^utturq^ (inm verMm deprehendere mtjfem 

Si Uhet. 

Et apud Theocritum puella rufticum qucndafn, a quo amaba- 
tur,ridens,dum ilii depjrmitatcm, graueolentiam , & alia cor- 
poris vitia exprobrat, ter in fuum iinum dcfpuit : ait enim, 

Odit Amoris amor.^^zdcm polyptofis apud Ouid.^. Amor, 
cleg.io. 
Cmfafitit multis HdBet amoris amor, 

Pulcia 




EMBLEMATA, 



58y 



Dulcia quahdoque amara fieri. 
Embl£ma cxi. 




M A T R E procttl USla, paHltimfeceJfer^t wfans 
LydiHiihHTic dirafid rapuif:is apes» 

Vencrat hic ad vosplacidas ratus ejfe volucres, 
Cum necita immiiisviperafzuaforet. 
^HA datisy ah dHlciflimulos pro munere mellii, 
Proh dolor ! heHjine te gratia nnlia datur. 



A Pparet id efTc traftum cx Antipatri, atque etiam Biano- Q^i^^ 
Jljl.^^^ Epigrammatis eiufdcm pene argumenti,Hb. i , Antho- Embi: 
lo|)2E, titulo «?9-rtv«Toy^ «5 3-«vo>^. Scd Antipatri piir 
mum ciufmodi crt: 

Bb 1 



S^o ANDREiE ALCIATI 

II«9g* Avtr^i^»») ^ fif*vvroQ4y fAYjh (^iXiosn^ 

Biauoris vcio fic: 

E'X6(i)iiyCCf /^" i^tov nra ^^?it:Tipccf. 
Avrt^ci ot ^civni i<rii^^^x.Tt (poi-.iX y.i)n(^, 

€1 ^tKPSU, yXVKi^yi^ U'TlZS-xX<il ^XQ/tT(^. 

Nos vscamque i:a fumus interpretati: 

Repentem per hHmum teutrim HeymonacleL^ugcnutn 

DuleU mella ( nfifo/S hcu ) pupugijiii apis. 
Reddidit entciUm /tc vefler aculeu/-y-\h ahy 

Serpentes nequeant vi mcuiffs m>igjs. 
tya^B,LyfidicA pniri,Amynt»ri dicito matrir. 
Impr^hA apes,mgUi ctitnfit amarities 
Alterum fic: 

Errantemin trimo,molhm Hermona^apueliufn 

IniuHe nimium corriputfiis npes. 
Vipera quamfit atrox pciore$,vcmt vbi advo; 

Ntfciuc\infelix ejje puiabat apes.^ 
Atprct melle graues ftimulum pur.gendc cifuentum 
Liquiflisxfic (ir gratia m Uis abtt. 
^moru crHoc autem fubiigmento^amorisnatararn iiitcUigere licet,qui 
mtl & fel, ^f reclifTimc Plautus ait,& melle & felle ell: fa:ciVcliirmius:nam 
guftu dat dulcc , amarum ad fatiecatem vfque aggerit. Quid 
enim voluptate bJandiusPfed cade quid tiiftius ? Cauendum efl 
itaquCjdum obicL^araenta magno labore conquiiimus, nc fub 
dulci mellc vencna lateant. Exemplu prselto eft inapibus,qux 
mel dulcillimum conficiunt : exdem aculeum habcnt prjelen- 
Amor taneum , fi qwis fcfe. propius admoucrit. Hinc a Gr<ecis yXv- 
VAvxw- KUTntc^^ Amor dicitut 5 quod ilgnificat Euripid.in Hippoly- 
%i*g(^. tohisverbis: 

Ti r54' d)) Xtpta-iv kih^aiTnis t^xry 
HJ^^cv ai xs-xf TawTCv,<iAv«»a; 9-' Xf^. Id eft: 

Quid hoc oft quod dicunt homines amare ? refpondet nutrix: 
lucundiilimum, 6 filia:fcd idem calamitofitrimum.Verba func 
Pha-dia; ad nutriccm, cui luos in Hippolycum amores credir. 

Huc 



E M B^L E M A T A, )^t 

Huc refpexic Cacull. ad Maliium: 

Multafm is luji.mn eft Dea ntfcU nfjiri, 
^A dulctm curts mifcet amarntem, 
Cxcerum Epigramma eft Meleagri iib.y. Grzcorum Epjgram- 
raacum , in quo cx apicula quarrir cur Heliodora: corpus can- 
gac:Num idco vc ei nuncicc, quod ipfa ainoris dulcem & ama- 
lura ftimulum habeac ? Pucabam pridem id dc Amore ab api- 
buspun^lo figmentum non incommode reuocari poilc adid 
^uod Plucarch. fcribic (fi camen vere dicendum id eifec Piucar- 
chi problema) ab apibus eos pungi cicius, qui ftupro iefc com- >^^ »pihiu 
macularinc : quod id animal fic mundiciei & elegancia: peiftu- "^'^ f*'^* 
diolum, quippe qu2E facile odorencur > nec immundiciam Iibi- ?'|^ "f"!' 
dinoforum fuftineanc, cicacurquc ibidem Theocriti locus, quo ^,„j^ 
concinencur Vcneris ad Anchifcn verba. 

PaulumfeceJJerat. J Huic figmcnco indulgecur. Nam Poecac 
omnes femper Cupidinem Veneriadcfle faciuc.Racionem ad- C**rCufUt 
fcrcSeruius:Q_uia,inquit,vencreayolapcas fine amorcnonpo- ^^"«'■» «<<- 
tcftexcrceri.Horac.i.Carminum, tun^aiHr, 

Liberum ^ Mufu Venerernque,f^ iUi 
Sempefhi.rentempuerumcmfbat 
Plato in Sympof. racioacm longius rcpccitam narrat. Vic!c 3. 
prsEparJEuangel.Eufebij,& Gyrald.Syncagm.i 3. 

/w/}»»^L^^i»^.]Periphrafis Cupidinis. Lydi populi funt in Ljdi mi^ 
regione minoris Afi^^omni moUicie & voluptace deprauaci,qui '*"'»'^- 
primi caupones & inftitores fuerunCjHcrod.Iibro i.LegePlin. ^'^* 
3.cap.j.& j c.i^.icemque Acheneum Dipnofoph.cap.4lib.11. 
& Prouerb.Chiliad. Lydus oftium claufit:& , Lydus in meridic: 
& pucant nonnulli verbum,Iudcre,a Lydis dudtum. 

DtrA fed rfipui(iii apes.'] Enallage perfona: , per apoftrophen, 
cxpreflit vim vcrbi «A£7T,id eft,fuftuliftis dc medio. 
£ro deloriheu Jine /*.]AIIudit ad illud y.Mccamorph. 
' — nulU eji/incera volupta^, 
Sollieiitimtiue altquidUiis interuenit. 
Plautus in Amphit.E/J in &tate hdminu^tta Diis tlacitum) vclu- 
ptativt mAror comes confequatur.&c Horat.Odar.i. 

nihtl efi ab omni parte beatum. 
Huc proucrbiajDulce & amarum : &,Ne quscre mollia,ne cibi 
dura concinganc:&,Fccem bibac qui vinubibic ; itemque iliud, 
In apes irrucre. Casccrum in eo candem velim ftudiofu admo- 
nicum : pro eo quod in Grxco eft , a TnKpaii yAvr,£^>)5 «vti/tw- 
^o* ^^^Cir^^yd^cn Alciacus,Pro dolor heu,(ine le gt.itia nuia da- 
J«r.-nimium obfcure id quidem^vt onines vna mecum fenciuiu 

Bb 4 



35i ANDREJE ALCIATI 

Ego vcrofateor his vcrbis 'jtcpcgratifi mellps ai?it)me non aile- 
cutum efle Giscca; conclufionis leporenij fenfus is eft , O apes, 
<]U2E non minus amaia; cllis qtiam mel ipfum dulce. Nam vox 
«»Tr5f»Ao<,lignificat virium xqualium concrarictatc,ant arqua- 
litatcm virium qua: lunt inter le aducrfa! : quafi aperrc diceret 
apum accrbitatem a;quarc meliis dulcedmem , fummumque 
bonum fummo compcnlari malo. 



Ferc finulc cx Tlicocnto, 



A D E M B L E M A C X I I . 




A L V E o L I s dHmmella legit , veratfilt cimortm 
Fnraccm mala apes, (^ fummi^ fpicula ii^int 
In digitis : titmido gerfiit at ptter afixim vngite, 
a; qnxiitfrrahivdiu humMn, fenerl^ue dolorem 



Indic 



af 



E M B L E M A T A. jPi 

Itidicat, ^grauiter queritur ^uodapicula paruum 
rpfa inferre animal lam noxia vulnera pojjit. 
Cni ridens Venm^ Hanc imitarvs tn quotjue, dixiti 
Nate,feram, qut ddi tot noxia vulmraparutis, 

HOc fcre idem cum ruperiori,ni{i quod concinnius & lepi- 
diiis claadat Theocritus : quem fua lingua ioqucntcm 
audirc non pigeati 

J^h\iv •niv o&Mieci t^ ftj/^^6^, «Tl» j< twt^ov 
X* « jK^TJ^ ^ArtpKffK, TT ^' nrK i(rpv toA fiiMcs-M^. 
jQuod fane ex Anacrconte tranlcripfitjcuius Ode fic habet; 



EidyUim 
Thttcriti» 



K»ifteif^lu> ftihiTlM 

1«v tfecKTv^^ov ^ att^^Hs 
Toii x**?'>^ > •'AoAvIj. 

n^O,- 77JII >(£C^i)y Kv6K^lu/y 

OA<yA«, ^{^TE^, M/TT», 

OAa«A«(, «' ^^^mOTCA». 

0<p<f jU* irv^l^i fiiKgof 
Htt^a/tk;, b» n^sAaffJ 

MsA«T?*M' 0< p-t^^J^/. 
HOVM TD T«5 fii?^iTiM, 

HoiroiiyhKeis- Tnviatv 
^§«f <;<»/$ ru ^u»^st4-y 



finter rofas Cupid9 
Apiculam iacentem 
Non vtdity ejiqtie punBHs: 
Mantimque fmciatus 
Mox einlare ccepit, 
Et curfitans voldnfque 
Ad candidam Cythere?t, 
^ y Heu oecidijOccidfy inquiti 
'^ ^ Vitamque mater effio. 
En me minutaferpcm 
Pennata vulnerauit: 
Apem vocant coloni. 
Tunc illa : Apisfi acumen 
Tantumfacit dolorem, 
§^antum puta^ dolere 
^ ^O-^ tiiferis Ctipido? 



^nacretr.- 
taOi», 



Garmen Theocriti certatim, ni fallor, a dodis quara plurimis 
conuerfum eil-. 

G)uatit humum.'] Doloris fip;num, pedibus tcrram percutere, 
«ft & indignanns,&: grauirer ieieRtis.Homeras dc Iro: 

■2i/|i ^^'jjAao-' hctvTeK 
AetK-aC»* 7ni\ y»{a*. 

Bb < 



Te*ra7npe- 
dibm qts*- 
ttre. 



394 ANDREi€ ALCIATI 

tamcn calcitrationem non e/Te indignantis, fcd motibundi,pu- 

tat amicus meus loan. Fratei Lauailcnfis.. Nam Irus ab Vlyflc 

grauilfimo idlu ad terram aiHidtus , eorum more qui animam 

e/flant , apud Homerum terram pulfat pedibus , vt lo. itneid, 

Virgilian*B; 

Sterntiur trtfdix Acron, ^ calcihus atram 
Tundit humtim cxpirans. ■ '■ ■■ - 
Ouid.i. Artis, 

Ly iius &quataw teftede pulfaf humum. 
Venummh- Ridens Venus.] Poetx Grxci Venerem appellant ^<Ao^«j^», 
e^rifui, id cfl,rifus amicam. Horat.i.Carminum: 
Sitte tu m.iHis Ericyn* rtdcns. 
Tria gcnera rifus ponuntur a Clemcnte Alexandrino : fiH^ei- 
f<^,rifum dccorum:««yA<«-(fc(5i', meretricium,<^y^<r^», proca- 
cem & notas referentem libidinis. 

§^i doi tet noxiavulnera.^Huc fpcctat iilad cj.Eidyllio 
Thcocri ti: 

Mccr^u t^tiXu^ty c^v^M Tt fct9 iT^iiPt ^'"yg. 
Nunc amorcm noui : dirus vtiquc Deus cft , & quidem lca^nap 
mammam fuxit , inque faltibus ipfum mater enutrit. Scd pro- 
pius effc quod citatur ex Nasuio: 

JSdepol Cupido, cum puJtUusJist nimis mHltum vnles. 



In 




£MBLEMATA. 



iSt 



In ftatuam Amoris. 



Emblema cxiiz. 




Qv is fit ^mor,p!tires olim cecinere Toet&y 

Eius qni vario mmine gefia fcrnnt, 
ConHenit hocy quodvefte caret, ^nodcorpore parHus: 

Tcla dlapjue ferens lumina nulla tenet. 
Hdtc ora, hic hahitufcjue Dei efi. Seddicere tunt&s 

Si licet in vates,falfa fuhejfe reor, 
Eccur rmdus agat ? "Diuo cjuafipallia defint, 

Qni cuntias domiti poffidet orhis opes. 
^Ht qui quxfo niues horeamque euadere nndas 

^lpinnm potHit^flricldcjHe pratagclu? 



39<f ANDREiE ALCIATt 

Sipuer ejt.fHerumrte vocas qtii Neftom vincitf 

An nofti Afcrdi carmina. do^ajenid^ 
Inconftans pHcr htc, ohdHrans peEiora qHA iam 

Trans adijt,nunquam lincfuere Jponte potej!; 
At fharetras ^ tela gerit quid tnutile fondns? 

An curuare infans cornua dira valet? 
Alas curue tenet quas nefcit in dtheraferre? 

Infciui in volucrHmfleBere tela iecur, 
Serfit humiyfemfirqHe virum mortalia cordd 

Licdity ^ haUd alas faxepu inde tnouet. 
Si CdLCWi vittamque gerit, quid t£nia c&co 

Vtilis eft} tdeo num minvu ille videt? 
Quifve fagitiiferHm credat qui lumine caftuif 

Hic certa, at cm (picula vana mouet, 
Ignem eft^ aiunt, verfdtque infecloreflammas, 

Cur age viuit adhuc ? omniaflamma vorat, 
^HJnetiam tumidis cur non extinguitur vndis 

Naiadumy quoties fnollia cordafuhit? 
At tu ne tantis cafidre errorihtUy audi: 

Verm quidftt amor, carmina nofira ferente 
lucundus lahor eft, lafciua per otia : fignum 

lUim eft nigro funicaglans clyfeo. 



F 



'Igmcntum de Amore vt fibi repugnans & lL^eujei.%)i parti- 
culacim reprehcndit , veramque Amoris dcfinitioncm ad 
cxtremum ic tradcre docct : fub quibus omnibus inuolucris 
graphicc exprimitur amarorum vita milerrima : quze {igillatirai 
omnia explicabimus^fi prius MaruUi clcgantem defcripcionciri 
fubiccerimus: 
*Dtfcripuo G^is pucr hic ? Veneris. plen/i qua. cAiijfei phtiretrt. eflf 
iAm$ru ex ^q-^ ygyig proniftf^ certx quod ar/namduet. 

JViArHUo. Curfne "jesJ-e Deu< ffimplex puer odit aperttiw. 
Vnde puer ? puercs quhdfacit ipfe fenes. 
€)t4is pcnnoi humcris dedit ? inc&niixntia.aiuare 

NuUa Veofrons e[i ?(ignii inimicafugit: 
^&fors eriputt lucem ? iwmoderata libido, 

iSUt' 



E M B L E M A T A. 557 

Curmacies ?vigtlis curdy doUrq^facit* 
§lnis cAcnmprAit ? ebriet(tf,fopor, otia, lttxu4, 

€)ui comites f rixA, beMay odia, opprohrium, 
§lHi coelo dignati ? homines: quA caujfa coegitf 

Mitior auSore efi credita culpa Dee. 
Heu curuumgenus, ^ veri corda infcia l quo ius 

¥afque,fcelus miferi fi fcelere ahluimusf 
Adda & Augeriani poetx cene non illepidi cade dc re carmcns *^«jm«»J 
Angelus inuiSta qui cuipide femper oberras, •piirmmmm 

Dic mihi, te nudum cur tua mater alit? "' -wn, 

iftudo homines qui mfirapetunt delubra. Ruhenti 

Curfiant in dextrajpicula ? trado necem. 
Cnr puer es ?puer6sfacio quofcumque fagittis 

Saucio,fiue volans ignibus vro meis, 
Ventofas humeris curfixit lupiteralas? 

Efi quouis leuiorfiamine quifquis amat, 
Cur tecumfacuU ? quia viuida cordafretumque^ 

Et iuga montofa, ^fcrupeafaxa cremo. 
C&cits es ? an claro, dic, lumine ? cacus amator, 

Non ego,lucepoli lux mea clara magis. 
Tafceris ambrofia.fcu neEiare ?pafcor amcenis 

Blanditifs, rifu, ftduUtate, iocis, 
Cur tibi pulchra parens ? quia denfosforma caUrez 

lngenerat,form& munere nafcor ego. 
Cur maris efluBu prognata efl matsr ? amator 

Vt mota in fdfis fluBuet vnda vadis, 
Dic, tua non vilis domus ? an cultijftma ? nuUa 

TeSia coU, hibernofub leue dego mifer, 
Vic vbiftoi, dum lajfa tuofunt membra vol^u? 

Crede mihi, numquam me leuis ala vehit, 
Scd & nonnulli c vctcribus commentitiam iftam Cupidinis 
diuinitatcm dode vereque pcrftrinxerijnt, vt Archias poeta^ 

Non aroor e(l qui afficiat iniuria humanu genus,fed inten^- 
perantesranimis cnim hominu hanc occafionem praeftat amoFj, 
quaii diceret iine vilo verborum circuicu : non amor qualis 4 
poecis celebratur,fiubitius illc pufio, laedit homincsjfed inccra-^ 
pcraatia. Refer huc Eidyllion Theocriti u. 

Vario nomme.] Proptcr diuerfa vel adiunc^a vel efFe(Sla, qua^ 
i^udiqsc in Syntagmatib.HiftQriae Deorum explanat Gvraldus, 

( onuenit 



$5» ANDREit ALCIATI 

Conuenit hoc,<juod.] abfurdunijVt fabulam refutct. ' 

'Ecctirnudus agat.] Maxima,inquit,eil impudencia eum nu- 
clum pingercjcum Dij iiullapicmaiuur egellate. Ea tamen nCl- 
dicas imporcunam & perpetuo vigilantem amantium penina- 
ciam arguic:vel manifcftam corum infaniam prodit.Sic aliquis 
cx recentibus: 
tcmdH4 JL- Cur te cum nuUo corpus veUmine fmnfirat.* 
tmtcHT? StultitiainfamTna.nifi'fiapatefcit amantis. 

6^i cunBas domitt.] Hinc di£lus eft ^ra* JW^t(5&7zy§iv; fuperius 
annotauimus. 

u4ut qui qu^fo niues.] Nil cft quod timeant amantes ><ium 
lebus amatis fe potiri polfe fpcranc ; fic Plaucus fub amatoris 
pcrfona: 
^Uu pe- Neque vlla mihi oFiahit amnis, neque mons, neque adeo tnare? 
rknlum j^^f cnlorem necfrigus metm, neque\ventitm neque grandinem, 

desreflant iffibremferpeiarJaboremfuffcram,folemyfttim: 
t^sMtorti. ^^^ concedam,neque conquiefcam vfqud,neqtienociu neque diti, 
Prius profecid quam aut amicam,, aut tnortem inuesligatieri, 
Tibul.itcmEleg.i. 

^ifquis amorc tenetur, eat tutufque facerque 

(^ua libet : inftdiof non timuiffe decet. 
Kon mihi pigra nocent hihernAfrigora notiiSf 
Non 77?iht cum multa decidit imher aqua. 
Proper.lib.^.eleg.i^. 

i\on tamen ejt quifquamfacros qui Udat amanteSy 

Scironis mediafic licet ire via, 
§l^ifquis amaior erit>, Scyticis licet ambulet^rist, 

Nerr,o adeo, vt noceaty barbar.tt^ ejfe volet. 
Zun.z mintnret iter, denionRrant asirafalebras: 

Jpfe amor accenfas percutit antefaces, 
S&ttacanum rabies morfus auertit biantef^ 
Huif^encri quouis tempore tuta via efi., 
Et Sencca in Hippoljto: 

Non mc per alt^.i irefi ittbeas niues, 
pigeat gelatis ingredt Pindi iugis: 
Nonfiper tgnesy (^ infeRa, agmina, 
Cun^erparatis eyfihus peclus dare. 
*T^er A' Puerummvocas^ Pucr eft ob amatorum varietatcm & in- 
mtTcm^ conftantiam qualis incft puero. 
Ouidms i.Amorumeleff.io. 



E M B L E M A T A. 3J>f 

Ef puer efl, 0> nudus amor,/inefirciil>us Mnnos, 
Et nulJas vefiesy vtjit apertus habet, 
Mofchus de fugitiuo amorc : t^ aX o Trou^ <z!fe<W^f. 

€lut Neiloravincit.'^Stntm quemquerapientiflimum. He- 
fiodus & Orphcus Poecx Gra:£i Tctuftiflimi, mortalium & im- 
morcaliu mences amore capi & domaii cradunc.ricin.in Plato. 
Conuiuium. Sed id non eft facis, nifi alicjuid aiiud quacramus. 
Amor puer pingicur ciim Neftorc fic antiquior, Hcfiodo tcftc, 
qui in Theogonia canic, Chaos, Tcllurem, Tartara, Amorem 
Deorum pnmos excitifle.Verba hxc Hcfiodi funt: 

Htsj ^ 'Tr^uTnftc^Ci •^jtr, kvTcig^ izrtiTU 

TecpTU^ r' *)iPoi*TZi tAv^ ^^(no<; «5t;gu«^«*5?. 

Ec Oipheus Argonaucicis: 

Ergo , qui Neilora vincit , fic intcrprctor , qui Ncftora vincit 
^cace,qui /it Neftore anno{ior,dcnique qui fenior Iapeto,vt cr 
Luciano incminimus iam fupra. 

Afcni fenis.'] Hefiodi, ab Afcrseo Boeotia; pago in Heliconc 
monte. Inconfrans puer.~j Ad id refpeiit Ouid.De Artc: Error & i 

Errat,^ in ntdU fede moratur amor. inconRa»- 

Hic o^df4ra>Js peclora.'] Idem ferme in Hippolyt,Scneca: *** *^"**" 

§l^i bUndiendo dulce nutrtt walitm, 

S^rp reciifit ferre quodfii'A)t iugum. 
Thcpphraftus : ifai 5 ^^" kXoylr^s Tryflf tTnSvuieK iyrt^ooh^^ 
7Kve<«t«' tOfj iy^^ffU. tLo <z^aT)d)iv , /i^aeietv ^ Tlco ^TnXtcitl 
Amorcft irrationaiiscuiufdam cupidinisexceffus^qui velocem 
habec accefrum,cardum autem difcellum. Id non poffum docc- 
re commodiiis, quam ex eius arce , qui fe egregium dodorem 
pr^fticit nacur9araorisexplicand^:ficenimeleg.io.li,Amor.5. 

Luciantur pecli/. fque leue in contraria ducunt: 
Hac amor,hac oditim : fedputo vincet amor, 

OderOyfpotero :ji v.on, imitttis amaho, 

Nec luga iaterpt^ amxt : quA tamen odit, habet, 

Sic ego necfi^-iete, ncc tectim viuere poffum, 
Et videcr vcii vefcitc- ejfe mei. 

G^icquid eris, mea femper eris : tu felige tanturn, 
Me qucqi4e vetle, velis, anne coaSiuA a?nem'r 

Linteadumpotiust vemifque ferentthti^. ifar 



460 ANDEiE ALCI ATI 

Vt qHamuiin&lim,ceiMr Mnare tamen. 
Idemeleg.i^primi: 

hiferunt tenuts in eorde fagittd: 

E/ pofftfjxferm peciora verfat Amor. 
Eteleg.i8. 

tener aufuros grandiafrangh amor. 
S&pe mei. dixiytaniem difcede^puelli.: 

Ingremie fedit protintis illa meo, 
Sipe pudet, dixijacrimii vix illa retentis» 
Me miferam cur te,dixit amore pudet? 
Jmplicuitque fuos circum mea coUa lacertos, 

Et qu&me perdunt cf'ula mtUe dedtt. 
Vincor:fy> ingenium fumptis reuocatur ab armis^ 
Resifue domigejias,^ meabeUa cano. 
Eun Jcm affe(flum expreflit Catullus in Lefbiamr 
Oit /^ amo:quars idfaciamfortajfe rtquiris: 
NefciOjfedfieri fentio,^ excrutior. 
Qn.06. idem apad Marullum repcrio,fcd Mufa fufiorcj 
Odi te^mihi credcyquantacunque es: 
Oii confiteor^CamiUayfed quam 
Et odi,^ magis in dtes magifque 
Velim odtffe-.fequiyatque amare cogor: 
Sic me amor retrahit tuus,trahitque: 
Sic quem fiuitiafi4gas protertiay 
Tam rara reuoeas decorefermi. 
Cur Pha- -^' pharetras, ^r.] Xcnophon idcirco Cupidincs fagittarios 
retratm fingi ait , quod formofi & formofae etia e longinquo loco vul- 
ydmor. nerent , nimirum oculis ipfis taraquam fagittis cminus in ren^ 
amatam cmiflis, (omi j y^ «< 'ifd/Ttg nloruj 2lJJ, riro f^^XitjWi 
Vn f^ 7Tvfp6j9i9 ot >(pr.A6< nT^dyc^xsci. Propcrtius: 
Et mertto hamatis manus eji armatafagittis: 
Etpharetra ex humero Gnoffta vtroque iaeet, 
Horat.Carm.i. 

Semper ardentes acuens fagittxs 
Cotecruenta. 
Mofchus in amorefugitiuo: 

Tei 'xiicp^i fjaXajnsty 7»Z$ 7ro)i^etKt k vifct rti^coirK^. 
Tert humeris auream pharetram : intus autem multae cruent^ 
iagitt2B,quibus me fauciat. TheocrituSjin eidyl. 'ipag ^^mm^y 
ait Amori pharetra tribui plena telis, quia vulneret hominum 

animos 



E M B L E M A T A. 401 

animos multiscerce modis.Origenes hoc figmcntum allcgori- 
cos cxponic : ait enim pliarecra lignificari cor, telis cogitatio- 
nes,arcUjOS &c labella.qua: habcnc aliquam cum arcu fimiiitu- 
dincm,ade6que ipla verba 8c orationem, quibus omnibusdo- 
ininatur amorjhuc facit illud Pindari ex Olimp.i. 

^6>y£C>7u otiviTziTiv : <y 
At T« Tiviv iff^yiyiMVy 

K«:7j(^«,id efl:,multx mihi funt fub cubito cclercs fagittas 
incra pharetram fonantes prudencibusiac apud vulgus indigent 
incerprecibus. Incelligic Pindar.pulchra animi fcnfa, quibus fc 
facecur ornatum & cxcultum, & orationc diferca ad vi6toriam 
laudes celebrandas.Sed de his facis. 

^lni curue ttnet.'] Cicero de Nat. Deor.pennatum Cupidine Cur nUtHs 
vocatjVt Orpheus & Plato in Phsedro TFitfotvTu--, idque propter ^Amtr, 
frcquentifrimas in eo viciflitudines rcrum,ait Pierius in Acci^ 
pitre.AIexand. Aphrodifeus problem. S^.rationem rcdditpro^ 
pter inftabilicacem nempe. 
Propercius Elegiar.i. 

<S)utcunque tUefuit.puerum qui pinxit Am9Terni 

Nonne puifu mircn hunc hahuijfe mansM ? 
Htc primum vidit^fine fenfu viuere amantes, 

Et leuibt44 rurii magna perire hona, 
Idem nonjrufira ventofas addidit alas^ 
Fecit ^ humano corde velare Deum: 
Silicet altema queniam iaBamur in vnda, 
Noflrdque non vUU permanet aura locit, 
Ouidius inicio i.de Arte: 

Magna paro quas pojfit amor remanere per art6s 

Vicere^tam vaflo perMagm ore puer, 
Et leuus efl ^ hahet geminas^quibtus euolet,alas: 
Btfficile efl tUis impofuijfe modum. 
Secundo Amor.j.Eleg.fic: 

Tu leuis es muUeque tuts ventofior alis: 
Caudiaque ambigua ddfque negafquefide» 
alloquitur Cupidinem: 

Eubulus apud Athenaeum lib. 1 3 .figmentum hoc ridct,cuias 
fenarios propter elcgantiam huc conferre non pigct: 

Cc 



401 ANDRE^ ALCIATI 

Toi^a-o 7S^''jfj{cf.^>.vt^(^ ot/, ^>j(r«g t*?. Id cftj 
6^i* ommum prtmt^ virorum pwxtt, aut 
AUtum Amorem finxit m cetd prior ? '^ 

Jiirundmes fotum feieha: fingerc; 
Mores nec iUe mrAty aut mentem Dei. 
Kec efl enim leuiiy r.tr efi u qui celer 
Morhim ferentit auclet prscordiis: 
Crauifque vaUe^ qui fit aU vt fint ei? 
Nuga mertfunt ha.c : quii e'g» perferat ? 
Tlecfere teU iecur.'] Iecur,amoris fedes.Horat. l.Epift. 
Non Ancilla tttum te^urvUeret vlla^puerve. 
S/rpit humi.'] Rcpugnantia lunt quibus fuperuacaneam 
Ajijpris itKovcc doget. 

' Sf cAcu^.2 Amoris csecitas impeditam hominis rationem 
oftendit: nec enim modo tu^a«5 , fed & rvpXoTTvtoi 'ip&ig. 
Theocritus Eidyll.io. rvcpx^os J[' cvk ^yrs? o staSt©-' ^Uyisoi. 
j^ k^^ovriT^ ipug : hoc efl, c^cus non folum Plutus, verum 
etiam delirus Amor. Properr.Eleg.t. 

Ante pedes cAcis lucehat femita nobis: » 

Scilicet infano nemo in amore videt. 

Guid.Epift. • quid deceat non videt vllm amans. 

T/inta.} Vittarum cxtremitas,& pro tota vitta fumitur ali- 
quoties:hic pro panniculo,quo velatur oculi Cupidinis,accipe, 
C^ictn Sagittiferum qui lu?nirte.] Abfuidum aliud per collationem 
^mtr cHt. diflimilium. 

Igneu4 efi.] Ab efFc6lis,vt iamdiduraeft. 
Dc amore igneQ,aur potius amoris igni,e multis quaz mihi ad 
aliaproperantioccurrant,pauca feli^am. Antipater Sidoniusi 

Mh y.Xo6<av T \pci>ree, li:K{., rtXifto^on TpH(r{yy 
M*!o' o^ifa TsouxrM udctri nrZ^ «:?rv«?. 

Kgvs-o? «|)&»T(^ <i« zrci4ci)vt(^) icr^i^B^Ti ^ 
Xv oi rori cv aro^.oi riTflofOfj^v ■ziri}[.uy{. 
CJircumferuntur ha:c inccrti cuiufdam: 

Ayro ro Tsrv^ -iz-ouJcrii ^"C^-Jii^t^ iir(^i'o vwKlrtp 
Jiv xjcAop iiCH^sjv Ay;^;voi» kyotipXo^trx^* 



E M B L E M A T A. 405 

KeM6i^(i$ T^b^lvj i^cu>U<ri (^y^oyot, 

Qu6 fpc<ftant qu£E AuI.Geli.retulit i^.cap.p.ex^dituo: 
6^idfrcu'am prAfers fhHcros,qua mhtl opH nobis i 
Ibimu^, hic lucet peciere fiamma fatis-i^c. 
At cur Amor igneus dicatur , ardere autem qui ainore corri- 
piuntur, Paiilus Silentianus ita: 
"— — — cniTiroTnt j^' 

O't9pos oXt<B-itias-eu> 'ix.i ^vo-iv. luf^ rtf 3«V» 
Ak^ov 'iXvif<pXoyoi4is hjiTW uro<i cAfls. 

Eog VsnQ^Tril^i ^vf4^v ijPiXrtojBfifri. , 

Ttimidi^ Naiadum.'} Naiades aquarum Peae pcr quas hic ca- l^iadei 
ftas Sc pudicas puellas matronafquc poflis intelligere.Qup re- ^"^* 
ferendum vidctiu: illud Meleagri: * 

A^y«f t^<y?, ^«»«$-,T« ^ ro zrAtar, «*' ^»Ao Hcrlu/, 

'K«/ 2s-tiX(v o\fcaJ^my zr»XXtcx.t c«yi$ t§«5 > ' 

H ;^^ a-«<5 rirota-i ytXZ j^ js^vkvca t(jf,Kt(^eii 

hJVtpMi »j ^' « zretXoi ^^ Kj 'Xii-Trtmjj 
Oewf^ JV' |t6o;, ttS? etg^ 2^^ yXouuKi^n ^oufetTU, 

K,u^To?, £| iip^5 jey^6(t e^, »•«§ TCT«>t«<. Id efts 
5«MM4 Amor^fiuu^y quid iumtfi tatia moerens 
{2onquerar fatque iterum taliayfiUH^ Amsr ? 
Kimirumpuer hAceonuitiartdet,^ ipjts 

Gaud^eti^ infult^t iurgia ji qua loquer, 
Aft ego dcmiroryglauco VenttA editapento 
§lui fiamm^m ex vnda progenerajfe potes ? 
Ouidianum hoc conuenit ^.Amor.Eleg.j. 
Flumina deherent emnes in amore iuuare: 

flumina fenferunt ipfa quid ejjet amor. 
At tu ne tantis.'] Hadlcnus refuratio fuit veterum de Amo» 
tecommcnrationum,tandemque veram Amorisdefcriptio- 
nem vltimo perftringit difticho. 

lucundm laifor eft , lafciua.'] Libidinis & obfcenas votuptatis 
adbum (ignificat i cuius fchema eft malum Punicum in nigra 
fcuti planitie, quse repraefentant {imilitudine quadam fexus 
vtriufque y.nrtn^ ^e/**- • Punicum quidem dulci fapore,fed 
amaro cortice,mihi referre poteft ^JVvZ* vAvKuTnjx^ov. Nigra 
^Iani?ics cxcitatem & caligine,quibus implicantur qui turft- 

Cc t 



404 ANDREiE ALCIATI 

ter amant.C2terum vir dodus quifpiam ait,hic glande figaifi- 
cari partem obfcenam genitalium,quam Cornel.Celfus, Arift, 
& Galcnus Balanon appellant,quodglandcm fignificat: cftquc 
virilis penis prior pars,quaj Latinis cft mentula. 



In obliuionem patriac. 
Emblema cxiiii. 




I A M D V D V M miffa patria, ohlitup^ tuorum, 
jQuostibifeufangHisifiueparamtamor, 

Romam hahttasynec cura domumfubit vlla reumi, 
^eterrtdL tantum te capio vrbis homs: 

Stc liachum pr£milfa maftm dulcedine loti 
Liquirat o' patriamjiquerat atque dticem 



Mminie 



t M g L E M A T A. 4©y 

Minime mihi dubium eftjAl^iatum id Emblema cum fcri- Ty^w & 
bcretjhabuifle m manibus Ammianum Maicellinum, & f^"\ ^^" 
tum ad cum rerpcxiiTc locumqui.eft lib. i^.quem integrum ap- *"*'*''*' 
ponam, & deinde fententiam expIanabo.Verba itaque Ammia- 
ni funt hasciIUud autem non dubitatur, quod cum efrct aliqua- 
do virtutum omnium domicilium Roma, ingenuos aducnas 
pleriquc nobilium,vt Homerici baccarum fuauitatc lotophagi, 
humanitatis multiformibus officiis rctentabant.Et ha:c quide 
ille. In eos qui patriam obliuione delenr, in alio quodam folo 
retcnti,& fortuna quadam benigniori reladati^torquet Alcia- 
tus.Notiflimaeft illaTeucri voxapud Ciceronem Tufc.^.Pa- <jatria efi 
tria eft vbicumque cft bcnc ,tum enim vcl maxime patriam vbituttque 
ipfumque natale folum tradere folemus obiiuioni, ciim aliena ^«"^ <A 
regio meliorem nobis &lautiorcmcdnditioncm proponit.Sed 
certe hoc potiflimum in eos torquetur , qui ciim ad amplum Sui 6rfu9m 
aliqucm dignitatis gradum peruenerint,fui fuorumque imme- rum oblitil 
morcsfadi,tumidasattolluntvercicccriftas,vtiisnihilintole- 
rabilius eCe pofTit, ncque alpcrius , quippe qui nec de parenti- 
bus , nec de araicis amplius cogitant : ex quo pcrfpicuum fic, 
quam dcfipiant , quamque vecordes fint , ciim non intelliganc 
leuiflimo cafu fe pofte decurbari : quamque tcmerari j & inrta- 
biles fortunsE fluxus & rcfluxus. At Oratorem audiamus liccr: 
Si quam vircucis praeftantiam.auc ingenij^autfortunsefplendo- 
rem fumus confecuti, cam noftris impertire eft opus , & cum 
proximis communicemus:vt (i parentibus nati fimus humili & 
obfcuro loco, fi propinquos habeamus imbccilliores, velani- 
mo vel fortuna eorum augcamus opes, eifque honori fimus 5c 
dignitati:vt in fabulis,qui aliquando propcer ignorantiam ftir- 
pis & generis in famulatu fuerint:cum cogniti funt,& aut Deo- 
rum auc Regum filij inuenci,retinent tamen charitacem inpa- 
ftorcs,quos patres per raulcos annos efte duxerunc. 

6^05 tthi.] Duo hic amicorum gcnera notac i vnum eorunl £>«o aml» 
qui languinis coniund:ione,alcerum qui vel vicinicate,vcl ftu- corHat gt^ 
diis qtiibufdam paribus, vel commercio aliquo,aut vfu vitaeqj ntra» 
confuecudine amicicia nobifcum iundli func. 

Romamhabua4.1i Poceft hoc intelligi fynetdochicos , pro '2^w4,vrfci 
quauis vrbe celebri. ?«»■ '-»^«^- 

^t ern£ vr bit. 'JV ibs Hstr' i%ox^ Roma,vtolim Athenae *fw, Lenti*mi 
& Alexandria 3f()A«f,qu6d cxteris excellerent,quod vidit Ma- 
gius Mifcellau.lib,4.c.^. Aliufic autem ad prifcorum Romano- 

«c z 



40^ 



ANDREiE ALCIATI 



Roma» 



vrku tlo 



rumopiaionemqui Roi-nan\& Romanum impcrium femper 
duracuium credcbant^Hinc illud cll louis apud Virg. Veneri 
pcrpctuum imperium polliccntis: 

Hfs ego nec meioi rerumy nec tewporapono } 

Imperium fine fine dtdi. 
Ec Aufonius. 

Ignotft AterndLnefint tibi ttmpora Romit 
Idemquc: 

VrhisAb AternA dfducii^mrege Shiirir.^. 
Sed prxter hxcplacec ctiam c]u;e fcqauncur addere.pliilologo- 
rum gratia.Ammianu.'^ Maixeiliinr. lib. t ^. Tamcn aucloritate 
qui pociorcs lEterna: vrbis Epifcopijtimiari delidcrio nitcbatur 
ardenti.Idem lib. 1 6. Et vrbis cc.i.plurum , foriuncjuc Pacis , & 
Pompeij theatrum, & Oiafum , & ftadium , aliac|ue incer harc 
decora ytbis a^ccrna:. Idem iib.ifi. Difficultatem aducntancis 
inopi^E frumencorum vrbs verebatur ^ccerna. Idcm Ammianus 
lib. K^.Romani ingreifus imperij vircutamcjue omnium larem; 
& lib. 17. Si ablacum vno tcmplo miiaculum Romoe facrarec, 
id efl: , in templo mundi tocius,&c. Nec dillimilc cO: quod aic 
Calliodorus lib. i.Variar.epilK^z.Roma maccr omnium digni- 
tacum,& epill.35>. Romaeloquentia: fecunda macer,vircucum 
omnium laciiTimum cemplum,&c.racile hie pra:cermicco qu^ 
nocac Alciacus ipfe Commencario dc vcrbor.fignificac.ad I.87, 
It hatumprAmtjfa manu4.] id elimulticudo Vlyflisiocioruni 
quos cxploratum miferac in Lochophagorum patriam,pra!ela- 
ra hxc cerce Romana; vrbis elogia:& merico quidem ; ea enim 
toc populorum difcordcs fcrafque linguas,Lacini fermonis co- 
mercio ad colloquia concraxic,aic Plin. 

D«/^«t//»^/or/.]Polybius, hiftoriajferipcor «|;o5n5-(^ ait in 
ii.Loion arbore afpera,pumilam fpinofam,ffondibus viridan- 
tem rhamno fimilibus, cmus frudlus initio candidis myrcibus 
non ficdiinmilis,raox increfcens palmeo coIoKxniagnicudine 
rocunda: oliuas ,nucleopeip^(illo , e quo delicacusexprimicur 
lacex,quo (itis leuacur>fine admi:^tu aqua,',fed vlcradiem dcci- 
mum non durabilis.Theophraft.^. Iib.de Plancis.fcribic Locon 
parem habere cum pyro magnitBdinem,eiuIquc pomum fabae 
fimilemjqurd dum macurefcic variac colorcs vuas inrt:ar:quo ex 
fru<5lu memorant incegrumquendamolim excrcicum in Afri- 
ca, commeacus inopia laborancem fuilfe ad dies aliquoc rcfe- 
ftuqa.Mitto qux Ouid.^.Mecamorph. Homcrus OdyfT.?. aic, 

Vlyflis 



E M B L E M A T A. 407 

Vjyflis focibs dulci quadam guftaca loto , reliqua neglexiiTe, Loim&^ 
ac prsefenci voluptace delinicos noluilTe ad nauim rediie , nifl Lotopha^ 
verberibus adadlos. Poncieus Heraclides aic,ab Homero volu- 3""^' 
ptacem delignari per Locophagoiiim regiooem , qua; volupcas 
pofica elTec in ea re perfruenda qu3S dulciflima pucarecur. jj^- 

oi/VoG-^5 iyjt^TOj Tntfi^TsKt^Jcrs Symmach. in epiftolis allufit: 
Vc mihi,aitjquali apud fcopulos ha^fiiTe videaris.Aul.Gell.flexic 
in eos qui nimium immorentui" indiale<^ica;gyris & ifiaran* 
dris. Lege prouerb. Lotum guftarc. De Lotophagis Strabo lib. 
17.Plin.lib.13.cap. 17. Hauc fabulam plerique conuertunt in 
voluptuofos , & Ubidine prurienccis , qui guftato lcm.el dulci 
blandoquc turpium voluptatum vcneno , ab eo non fereabfti- 
neant.Lucianus de mercedc conduC^is.Meminic & Dio Chiy- 
foft.Orat.35, 



Cc 4 




40 S 



ANDREit ALCIATI 

Siicncs. 



t M B L E M A 




A B s Q^ E alu voJuarei, cr cruYwm ah[(]iie pie\la^\ 

Rosiro abfque cr pifces, qtu tiirnen ore cannnty 
Quk pHtat effe vllos ? iiwai hac Natura negamt:. 

Sirenes fieri fed pottiilje doctnt. 
Illicium ef^rnulkr qus. tr-ipifccm def-rut atruwy 

Flurtrna cjtiodfecum monfira Itbido vehit. 
uiffectuyverbii, animi candore trAhit?nur, 

Parthenope, Ligia, Lcucofaque vin. 
jfJas M.ufz explii?nam, has atque iUudit 'VlyjTes: 

Scilicet efi doclis cum meretrice nihiL 



Elegani 



EMBLEMATA. "409 

ELegans eft Sirenum my tholo^ia : hse fucrunt Achcloi flu- «S'»'''»" 
minis & Calliopes Nymph^ fili^,tres nimirumjPartheno- ^^** 
pe , Ligia & Leuco(ia. Viiginea facie funt , & in pifcem dcd- 
nunt,alij volucrcs eas faciunt. Cum littus Siculum incokrent, 
nautas prsetereuntes , eantus & vocis amcEnitate pelliciebant, 
{jellcdos fopiebant, fopitos demergebantj& poflca deuorabac 
Vlylfes cum iliaC (ibi pra:tereundum efler, 

lleun lera foctotum callidus auresj 

Atque fua^s ■vhrclii prAl-uit ipft mnnu^, 

TrfiTiJiuf! fcopolos (^ inhoipiteilzttcra cla^-s: 
JlUprtcififes dejiluerefietc, 

Sic hUmiai vecifquenotfUy ^ carmtna, vicit, 
Sic tandem €x:tto mcnpra carrbr^ dedit, 
MartiaJis huc allulit lib.^.ad Caflianum. 

Sirertei^hdanmnaut^antnfmpoenam^i 

BUnddfque mortesygauyiumque crudele^ 

§}u(^ nempquondam di^ferei/at audita^t 

ValUx Vlyfjes dicitur rehquiffe. 
Homerus Odyff.,»4.id pertradat : Meminit & Plato in Phxdro. Bl»}^ ^ 
Virgil.itneid.s.&5.Metamorph.Ouid.PleriquedicunturS«-<^';'"*^^?- 
^Knis , led altiore leniu, ou t vy%>if c* ^f^vioi k-, f,t.ii(THfg^ dV' 
»»ef6«f,vt Suidas:& in fua Repub. Plato, cum defphsrarum cce- 
lcftium volubiiitace tradaret , {ingulas Sirenas dicit iingulis 
orbibusiiifidere , fignificat motu fyh^rarum cantum numini- 
bus exhibcri,nam Sjren deacanes Gra:co intelledu valet. Ma- 
crobi.Comment.in fomn.Scipionis. Sirenes autcm aues fabu- 
lofas effe purat Plin.lib 10.cap.49. cui fane aducrfantur Theo- 
dorus Gaza & Trapczuntius , qui Sirencs in mari fe vidifTe af- 
firmant. Rcuera meretrices fueie , vt tradunt Seruius & Pal^- 
phatus, qu^e quia tranfeuntes deducerent ad cgeftatem , his fi- 
dix. funt inferre naufraugia. Ad hanc fabulam alludens D.Hic- 
ronymus, ait in Epiftola quadam : Et nos ad patriam feftinan- 
tes , mortiferos Sirenum cantus furdadebemus aure tranfire, 
quo fpe£lat illud Socraticum. ^« 'unxsFit cti^icci Tkg tihvce^^mi' 
^tXieit ^ oanSohv^ rh >j?iT?;» \^Hv iatre^ TrwTg/i/a : Volu- 
ptates oporccr praeterire tamquam Sireneseum qui virtutem 
Ytpatriamintueripercupit. Caeterum in VlylTe typum fapicii- vlyff^.',f»- 
xix obferuamus , qni & fuos auocat a turpi voluptarum com- f* 
mercio , & ipfe fibi candem legem imponit. Cicero 5. De fini- "~ 
bus, paulo ajiter enarrat,{ic enim : Mihi quidem Homerus hu- 
feifinodi quiddam vidifTe vidstufin iis qui de Siieaum czn- 

C c s 



fttnttd. 



^io- AlSlbKLJE ALCIATI 

tibus finxerir. Neque enini vocum rHauitatc vidcntur, aut 116-- 
uitace quadam , & vartctate cantandi reuocare eos folita: , qui 
prasreruehebantunred quia multa fe fcire profitebantur,vt ho- 
mines ad carum laxa dJlccndi Cupiditate adhajrefccrcnt. Mi- 
ram fand cur hlc Cicero pcr Silenum cantus nil ab Homero 
fignificari dicat,quam difcendi ftudium,& fciendi volupcacemJ 
cum VlyfTcs rc Sirenum cantibus capcretur , ligari fe volucrit: 
quod non fcciirst , nifi infigncm quandam caiamitatem & tur- 
pitudinem ab eis libi fuirque importatum iri cognouillet. Ho- 
ratiusEpirt.i.de voluptarc turpi intellexit: 

SireriHm z/ores. ^s^ ^ irrA pocnU nojlt,<Qrc. 
Me non fugic ab aliis varie trahi hic Sirenum fabulam:vt ciim 
Paufanias m Atticis ait Sophocic dichim fuille noua Sirenem. 
Siren ctiam nominacus Bacchylides : «fii?r«ji >^ yuZ iti Tnivi- 
f(gi-rzi)v, iC y^oyni to tTncycj^v c-et^iZi eiH^^Hv Syncfius cpiftola 
quadam ad Hcrculianum : \yu> fSju » ^ aTiso tj t5? <r«pSy<«^ -vzn 

itzs-^Xt^vov CSt^ffzt-^fdfiuf rlw 7n<^<^(TWii(cf.. y.KHffit 3 y ^ aT><pai t^ 
iiXKYi-pft^tn^T ftZiov i^et^iivoK >^' uvrkg cUHr^Kx)^ rk^ ^jw- 
Xccv^^s *ihivk<;) «/' T85 «1^7«? fC, jf^tii-^nT^iij^iiiroii etorcoi/ rJ 
(O^TAr^H^ fcimuiKpov ^^^va^ -n 6x0 h^^vTiv. eirw 2«p?»t5 
«/ r <roiy iTH^Xci* ji^v«/.Ego fanc non aliam ob caufam exifti- 
mo Sirenas male a poetis acceptas, quam quod vocis dulccdi- 
neaddudos perdcrent. Audiui a quodam ex fapientibus, qui 
allegorice fabulam cxplicarct , Sirenas obfcure fignificare vo- 
luptates lcnfum oblcdiantcs,qua; cos pcrdant qui ipfarum can- 
tui & blanditiis aurem praebue; unt. Quid igitur impedit quo- 
minus tuarum cpiftolarum voluptates hnt Sirenes,&c. Horat, 
i.Serm.alio torfit, ncmpe ad dcfidiam: 

-vitamU efl tmpr ba Siren Dejidia. 

De Sirenum fabula poil Platonem quid fentiat Plutarchus, re- 
petcexSympof. 9.qu5E(bone 14. Alio torfit& Xenophon x. 
^f^vyiic. Legc Lucianum Commentario de laltationc : & pro- 
uerb. Ccram auribus obdis. 

^h^(jut alisvolucres.l Eadem defcriptio , qualis fuit in fupe- 
riori Emblcmate dc homine anguipede , idquexnigmaticos. 
Eo peitinent Ouidiana hxc ^.Metam. 

vobis Achiloides vnds. 

Fluma pedefque auium, rumvirginis eragcratis? 

MiiUir > n. lllicium efi mulier.^ Ab iUicicndo,qu»d blanditiis illiciat. 

Ua^m. ^,£ inpfccn.] AbfurdLLm^en; , quo alludit ad illud Horatij: 

"'—^.^vt iurpkcr iritrH?i% 
f ^ Dennat 



E M B L EM A T A. 411 

t>cpnat mfifcem multer formofn fuperne , 
fti pirccm moUities & voluptas plerumque iucelligitur. VidaP/TcB qtsU 
Lucianum de Syria Dca , vbi mulierem lupernc in caudam pi- ^^*"";*^» 
fcis definentem vifam fuiiTe aic. ' • 

Plurima qubdfeaim.] Quamplurimas certc calamitates ex 
libidineproficircinemo nefcit: tamencius tresfunt pra:cipux'''«o-4i»»' 
iilccebrajjfiCjuidem aut vifu,aut cantu, aut commercio capiun^^.*f'^^^ 
tiu-,& in turpis amoris pedicas iliaijucantur humani animi , vt, 
mox dicemuSi ' v 

Aipeclk.] Vifu nafcitur amor. Hinc illad Propeftij vulgat^f- 
fimum: SiriefciStOcuUfuntinamoreduces. 

Pindarus formam amoris pra^concm S.Nemeor.facit: virM,*m^ 

\lpac, TTOTtl» >ypV5 <C<Ppi)OiTai(. 

O yeneranda pulchritudo,Vencris prieco,&c, 
Thcocri.tus, Q'? V^ov, ai ifigiin*» 
Quod Maro Ecloga S.lic elt aemulatus; 

Vt vidiyVt perij, vt me rmluf abfinlit error, 
Ouidius item in Epiftolis: 

Tunc ego te vidi, tunc ccepifctre quis ejfes: 

lUafuit mejjtis primaruina meA, 
Et vidi ^ perifinec notis igntixi* arfi. 
Idem 3 . Amorum,eleg. 1 o. ( alloquitur amafiam) 
Percfuetuos oculos. magmmiifJt numinis infar, 
terque tuos oculos qui rapuere meos. 
Ap.lib. I o. Caulla omnis & origo praefentis doloris , & efl: me'* 
deia ipfa,& falus vnica,mihi tute ipfe cs.Ipfi enim tui oculi pef 
mcos oculos ad incima delapfi pra:cordia, meis meduliis acer- 
rimum comm.ouent incendium, Plato amoris vulncra radios v/<»»s»if 
^i^Q. quofdam ait ccnuifTimos , qui ex intimo cordis expirant, '«'«^«^* ^ 
vbi vitalis fanguis dulcillimus & calidiflimus fedem habet,via- *'^'*'*' 
que fibi per oculos pacefa6la,fubinde per amantis oculos illapli 
ad intimum eius cor penctrant.Lucian.diai.i/j&^Tvs ; %(a? '^TfSr»' 

icpu'^'»^ : qua ratione Philoftratus a»^iix>^g amoris oculos 
fccit : d) ng/iv^i J^^«;^< £^4»1{^, 'Tr^urvi f<f d' >3|St7v rp ^t^t^C^ karv^- 
fl-i^WTF.lcaque probatur fencentiaPUutini , ep«7as deduccntis, 
"^ T^ 9^<najs. lib. 3.Dc amorc.Ex quo illud Propertij: 
Cynthia primafuis me incautum cepit ocellis, 

Conta^umntiUis aiitecupidinibus. 
Ajfidue crefcit Jpe^ando cura puelU, 

Ipfe alimcntaflhi maximaprihet amor. 
Scneca de rcmediis fQrcuicoru;.Non jmelligis partem innocen- 



4it ANDRE^ ALCIATI 

tije cflc cxcitatem. Hinc oculi adulterium monftrantjhinc in- 
ceftum :' hinc domum quam concupifcat > hinc vrbcm & mala 
omnia.Certe oculi funt irritamenta vitiorum, ducefquc fcele- 
rum. ExPlutarcho refcrtur illud c Stobaro cv Aoya» >^ ^>i^»f: 
formofos intueri iucundiflimumrtangercautem ^ tradare (ine 
pcriculo non licet. Im6,vt Xenophon docet,c]ui igne tangunt, 
vruntur duntaxat-.formofi vero, cjuamquam procul diftent, in- 
ccndunt tamen.Eft cnim vifus^incitandi amoris occafio.Grxca 

italonant :t»5 t^stXifi o^y [B^ tTnrffTn^^pvyoi-^/u^ ^ >^ Xu- 
»«r CWe otKi*eiujov t y^Jisoi «'l,*, us (ptiaiv o |<vo(pa)i', tt fd^ ttv» 
T»« u-^XfO^HS iceUH fAS-ov , ot j i(cf.>^o\ , y^ rki fytjcg^» \<swtc(4 

v^cczsrliimy. ri j^' "«4'<?, A«c»(i i 7m6iss «9». 

Vetia in- Verbu.^^ Ec verba certe non minorem vimhabent ad pelli- 

fiMimant ciendos animos quam ocuIi:im6 vero maiorem plerumque. 

4more, Candore.'} Eloquentia comptaornataque,qua vel pertinacif" 

fimijvel etiam maxime refra6tarijmolliri,&in aliam pene for- 

mam mutari queunt.Vel candor.hic pro pulchritudinc vfurpa- 

tur,vt apud Propertium in r. 

Nec Phrygium fdsh traxit candore maritum 

AneSia, externis Hipfodfimta roiis. 

Nifi candorem refcrremauis ad illam Sirenem flexanimam, 

quam nolhi gratiam,animumque purum ac fimplicem & verc 

amabilem dicunt,qualis fuit mulieris cuiufdam ThefTalse gra- 

tia, cuius amore ita exarfiffePhilippum Macedonem aiunt , vt 

plerique fufpicarentur eum amarorio quodam philtro e6 ada- 

, d:um. Quam ob rem Olympias Philippi vxor tantum opera 

pofuit, vttandemThcffalam illam prehenderitrquam ciim di- 

ligentcr intuita effet , cius formam ccrte bonam, verba omnia 

naturam ingenuam fpirantia,pri'claram educationem^facefTant 

ergo calumnix , ait Olymplas : ta cnim in te philtrum habes: 

non alio fafcino capitur Philippiis. 

Triitm Si- 'Parthenpe.] Trium Sirenum nomina non temere impofita 

rtrum no- funt. Tnx^^iv^ virgincm fonatrLigia, non aligando,vt putant 

rTiJwa vnde nonnuIli,nequc ab illicicndo,fed aGrxco Xiyetovj qiiod cano- 

^mpofita. j.^^ ^Qj^^j. . ^^j. ;^^yi^^^ dulciter,quod ad fermonis &colloquij 

refertur illicium : Leucofia , a ?^duHSh album , ab albedine quae 

in fui admirationcm rapit,mentifque oculos quafifafcino ali- 

quo dcclpit. Ei enim fignificatur vetborum ornatus. 

. A JHttfis ■ ^''^ Muf& cxpUimam. J Per Mufas intellige literatos,qui cunj. 

€irenai ex- voluptanbus corporis nihil habent commercij:pr3ecipuum au- 

nlumAti ce Ubidinis antidotum eil literaium ftudium. Huc piacct adii- 



EMBLEMATA. 415 

ccrc fabulam Gr^corum fcholafticum pocticam fatis vulgatam. 
Suafic aliquando luno Sirenibus , voce & cantus fuauitate plus 
a?quo tumefcentibus , vt Mufas ad canendum prouocarent,& 
cas vincere niterentur. Mufse conditionem,vbi aliquamucon- 
certaflentjnon rccufantes,facili negotio de iis vi^oriam rctu- 
lerunt.Nec vero miru cuiquam videri debet,fi tam facile vicc- 
rint. Quis enim fuauem & natiuum Mufarum modulum cura 
co blando quidem,fcd fallaci & captiofo Sirenum cantu copa- 
retPMufjE igitur plumas Sirenibus auulferunt,quibuslibi coro- 
nas confecerunt in vidloris fignum.Mythologi Sirenum voca- 
bulo, fophifticen : Mufarum Homine, folidam & exprcfram fa- 
pienciam volunt intelligicplumas , fcripta funt ridicula eorui» 
qui adumbrata,non vera fapicntia {c(c oItentant:dc quibus do- 
£ti fapientefque virifacillime triumphant. Hoc vcterum fig- 
mentum Theodoretus De curandis Grascis aiFedionibus, fta- 
tim inicio lib.8. atcigit , cum ait ex Pythagoras fcntentia , aot 
corum certc qui eius vitam fcriptis tradiderunt, cftc Mufas Si- 
renibus prxfcrendas. 

Ha* atcjue illtidit.'] Antidotum eft alterum, in Amorem, ni- pmrnM^ 
miruraperegtinatio.Ouid.io.Metamorph. tio corjhrt 

Ire Itbet procul hinc, patrid^ rtlinquerefineSy ^d amortm 

Dum [celiM ejfugiam : retinei malns ardor ammtem. dttlin^n-' 

Id vero fuadet apertius i . De remcdio: *' 

Tu tantitm quamuis firmis retinebere vinclis, 
I procul, (^ longas carpere perge viof» 

Tempora nec numera, nec crebre reipice Romam: 
SedfugCt tmw adhuc Farthm kb hofiefuga efi^ 
Idemlibro 1. 

Manat amor teHtiSyflnon ah amante recedtUy 
Turbaque in hoc (rnnes ingeniofa fumtif ^ 

Proximu^ a teciis ignis deferrditur Agrh 
Vtilefinitimis abftinuijfe locis. 

Nonfactle efurienspofita retinebere menfa^ 
Et multamfaliens incitat z^ndafitim, 

Scilicet efi dociis.'] Epimy thion eft : quo refcrendum videror jlmtrerftn 
lepidi/Iimum Platonis tetraftichon,vt habec Laertius: «*/>» w«/^. 

1 fMi J\^ « TmwTWi tStt t9 'xeuffd.^.cf. ideft, 

Hic Venu^ ad Mufa6 : Vcnercm cxhr^rrefcite NjP7ph£, 



414 ANDREiE ALCIATT 

In ves armatus aut Amor injiliet, 
Cui contra Mufty Verba h&c age dicito Marti: 
Aliger huc ad nos non mUt tlle ^uer. 
Wcmargumentum tra6lat Lucianus in Dialoffis Deorum,quo(i 
eo fpedatjvc (ignificecar, dodos, & laboriofa ftudiorum molc 
prcllos , ftulto amore non corripi : quod accidere folet iis qui 
©tio fefc turpi dedunt, laboremque honedum refugiunt, quod 
Cicero pro Cxlio pluribus verbis cxtulit : Scitotc iudices , in- 
quic,eas cupiditares, quac: obiiciuntur Caiiio, atque ha:c ftudia, 
dc quibus difputOjnon facilc in codem homine ciTc pofTe. Fie- 
li enim n5 potert:,vt animus libidini deditus, amore, defiderio, 
cupiditate,fa:pc nimia copia,inopia etiam nonnunquam impc- 
ditus,hoc quicquid c(l quod nos facimus in dlccndo,non mo- 
dp agendo,verum etiam cogitando,poflk fuflinere.An vos alia 
caullam efTivllam putatis,cur in tantis prsemiis eloquentia:,ta- 
ta volupcate dicendi, tanta laude , tauta gloria , tanto honore, 
tam pauci fint,fcmpcrque fueriut,qui in hoc labore vcrfentur? 
Omittcnda: funt omnes voluptates , rclinquenda fludia dele- 
^ationis,ludus, iocus^conuiuium, fcrmo etiam peneomnium 
famiiiarium deferendus •, quar res in hoc genere homincs a la-^ 
borc fludioque dicendi deterret>non quo aut ingenia deficiant, 
aut dodrina puerilis. 

Scilicet eji deciis.'] Carmen Theocriti eft exEidyllio 5. 

0\)r"i(jup i^/X7nvaci) yXvKifcaTe^Vy isre fAi>^iosc(As 

Keque ver ''ubitum lenim ejl, ncque apibm 

Tlores(ta di'J.ces)qita r?iihimi4,f& char& {funi.lquos enim aS^icienda 

f.xhilaram,eosfuo%potione mnpoterit fafcinare Circe, 

Senex 




E M B L E M A T A. 



4lf 



Senex puellam amans. 



E M B L E M A C X V X. 




D V M Sophocles (cjuamms ajfecla, £tate)pHelliim 
A (judfiu ArchtppetJ adftM vota trabity 

Allicit (^ pmw^ tulit Agre tnfam muentm 
Oh 'idiiin^ (S' ^"/^ carmine vtrimque notat: 

NQcliiavt in tumuli^ fuper vtj^ cadmera hiihoy 
Talis apttd Sophoclem noHrapHellafedet, 



V 



Vlgo apud noOraces iaclaturjvitia quxdam efie,qii2e Deo 



& Nacura; rcpugnanr , hominiburcjuc valdedifplicent^ni- 
mirum adolelcenris ignauia^inopis ruperbiaj& fenis iam capi- '2m futr» 
laris libido intcmpeituia , tum cnim vei rnaxime Jrs TawJVg oi /«««^» 
^^f7T5 , cum vitjis plufquam iuueniiibus iGtempeftiue ilclc- 

«StauciiT 



4i<J ANDRE^ ALCIATI 

iftantur. Q^anto enim quis xtat c proucdior eft , tanto a volix- 
ptatumcorporistitilationibusremocior cffedebet. Cicero in 
Stnts pyo- Cutonc maiore : At non efl: voluptacum tantaquafititilatio in 
^U tAtihv ^^"^busjcredojfcd ne defideratio quidem. Bcne Sophocles,cuni 
ctfparn, ^^ ^^ quidam iam confeda xtatc quarreret , vtereturne rcbus 
Vencreis:Dij meliora,inquic:libccer vero iftinc tanquam ado- 
mino agrelli &r furiofo profugi , cupidis enim reru taliu odio- 
fum eftjac moleftum forrairc carcrc:faciatis vcro & explctis iu- 
cundius eft carere,quam frui.Idcm retulit Plutarch. Commen- 
tario^fei^piAflTsj^^iiTri^^.&Valcr.MaXjlib. ^.Adidfacit iib.7, 
Epigrammac. Grarcorum inftitutum Philodemi poetae iam fe- 
nedute cafTi, qui fatetur fc quondam amori dedifTe opcra,ficu- 
ti & aliosjlufiiirequc cum per cempus licerec : {zd^ candem cani- 
tie admonirum , grauioribus curis & ftudiis incubuifte. Modo, 
inquit , reiiciaturamor : canus enimadcftpro nigro capillus, 
setatis iam maturas nuncius ; vbi ludendi rempus clfet, lufimus: 
ciim autem n on aniplius datur , ad meliorcs curasproperemus 
licetjhadcnus ille.E; certe, dum intempeftiuos fenu quorum- 
dam amores,& affedu libidinis huic aetati plane repugnantenx 
aduercimus facile eft coJligere, veriffimum efle quodaitPlaur, 

ttnum a- Mer cacore: Labant it4uenes,itidem rapitmturfenes. 

jt»»r vthe- ju^ y^ (irva.nt:(jt4od amantiamntum vclunt atque cognitum» 

lOt -verofi amare ea £tats occeperint , multo infaniunt acriui^ 
Tibulus Eleg.i.Ub.i. 

Vidt ego qiii itinenum miferos lufijfet amoreSf 

Poft Venerif vtnclit fubdere coUa fenem, 
E? ftbt blanditicu^tremtila componere vocct 

'£1 manihti^ Mncu jingere velle comtu. 
$tare nec anteferes puduitychariLve puelh 

Anciilam medio detinuijfe foro: 
Hunc puer.hunc iuuenvs turba ctrcumfietit arcia^- 
De^uit in moUes f^ fibi quifcjuejintis. 
Locus eft clegans apud Plutarch. lib. contra Colotcn,vbidoce^ 
fenibus Venerem exercendam non efIe:Minimc fefellerit, Epi- 
curum voluptates corporis,tamquam Etefias ventos,vbi perue- 
ncrint ad fuum incremenrum , expirace : quod in cauffa eft vt 
Inquirat, vtru fapies aetatc decrcpita, qui res Venereas nequeac 
cxcrccre , concadu formofarum, & concredacione adhuc gau- ' 
;ieat:ionge aliter feutiens quam Sophocles, qui libenter iftinc, 
yt a domino agrcfti & furiofo,fe profugifTc diccbat.Scd cii ple- 
f^qi voluptatum. iftarum fenedute exarefcere vidcant , cumq; 



E M B L E M A T A. 417 

Cythtreei canos Jit perofa milttes, 
multo potius debebant homiiies voluptuarijjanimi volaptates 
conquircre, ac velut cibaria quae non putrefcunt, & incorrupta 
duranr.Et ibidem-.ObfoletOjintempelHuo, turpi remcdio fate- 
tur fe vtijCum recordatione priflinarum voluptatum fe ipfi rc- 
crcant : & quia nonfuppetunt reccntes,<]uibus vti queant, ve- 
teribus illis.i.mortuis & pollindis , alias iam moribundas aut 
encctas in carne,vt in frigido cinere,mouent aduerfantenatu- 
ra,ventilantquc paulifper fouendo : quippe qui in anirao nulla 
habeant domefticam voluptatem,dignam libero,conditam hi- 
laritate,h^c ille.Saneluuenalis in delcriptione Scnedlutis ofte- 
dit fatis, quam fit aliena Vcnus a (enibus. Cartcrum quantum 
cx hiftoriis deprchendi poteft, Sophocles Venereis rebus mul- SophacUs, 
tum fuit addidus,& iam grandieuus Theorida merctricem de- '*"**'«»' fi*. 
periit.Idem fencx admodum,Archippen adamauit fcortum no- "*** 
bile,cuius prior amafius,Smicrines nomincja quodam rogatus 
quid ageret Archippc,refpondit:Vclut nodua tumulo infidct. '^^«4 
AthenzEus Dipnofop. Iib.13.cap.z1. tumitU, 

<SluamtiU ajfecia, Atate.'] Id eft , quamquam iam fencx eflct. 
Ouidius rede: 

Turpefenex miles, turpe feniVu amor. 

Inf^na iuuentu^,'] Aut quod iuuucnes a commcrcio Archip- 
pcs auocarentur:aut id refcras ad pasderaftiam.qua notatus eft 
Sophocles:Athen2EUS cap.i7.lib.i3.& Hieronym.Rhodius in 
hiftoricis Commentariis meminit. 

Ob Zelum.'] Zelotypiam. 

Super vtcfj eadMera bubo.'] Scncx morti proximus tumuluni 
cxpedlat, itidem mox cadauer futurus. 

Dd 




41« 



ANDREiE ALCIATI 



In colores. 
Emblema xcvii. 




Indcx mAflitU eftpHUm color : vtimnr omms 

Hoc hahitHytHmnlis cum d:zmui inferias. 
Qy4t finceri animi.^ mentis ftola cmdida purd: 

Hmc findonfacris lineagrata viris, 
Nos [perare docet viridis. Spes dicitur ejfe 

In viridifCjHoties irrita retro cadit, 
Efl cHptdis flmiis color,eflr i^ amantihm aptm^ 

Et fcortis, r^ qneis fpes fua cevtafmt, 
^t ruher armatos ecjttites exornet amitlm^ 

Indtcet (sr meros eruhHiffe pudor, 
CAYulem nautoiy^ qui cdeflia vates 

^ttoniti nimra religione petunt. 



Fiha 



E M B L E M A T A. 41P 

ZJilUfiint gilHis.mtiua^ vellere bHrrhis: 

Qualia lignipedes firaguU hahere folenU 
Quem cur<£ ingentes cruaant vel z.elHi amoris, 

Creditur hicfulua non male vesle tegi. 
jQuifquis forte fua contentHSi ianthina gefiet: 

Fortunts, dic^uammis t&dia q^i^ ferat, 
Vt varia efi natura colorihm in gignendis, 

Sic alijs aliud.-fedfua cuique placent. 

COlores & eorum difFerenti^e non minimum folcnt ani- CoUrihia 
mos noflros aiiicere, ob eamq-, rem do6li & indodi w*- exprimun- 
6n'^1« ea quiE funt in animis,paflim coloribus exprimunt.Ho- *t*r*ffeBHs 
rum tamen colorum tot fignificationcs cfTe pofTunt, quot funt *"*""• 
hominum afFeclus & opiniones. Quae qua ad rationem ali- 
quam propiiis accedunt,vel naturarerum expreflius declarant, 
c6 pulchriores habentuf.vt cum nigrore vtimui in mortuo- 
rum inferiis, albore ad puritatcm animi^gnificandam. Viror, Cohrumfi^ 
fpei noca,vt dictum eft in fupcrioribusjauaris, amantibusj& i^S^ffi^^atig" 
genus aliis.qui fpem pretio non emunt, rufus haud male con- ""' 
uenit. Ruber tum militum , tum puerorum , quos vcrecundia 
■maximedccet,fymbolum cfTe poterit:vt cacrulcus nautarum*. 
giluus & burrhus , vilium , & corum qui funt tenuis fortunae. 
Meciculofis denique & zelotypis,qu6d animo fint pcrturbato, 
nonmale fuluus color tribuitur:ianthinus iisquifua forte 
contenti viuunt. Colorum o<fto difFerentias cxplicat Alciatus 
initio z.Parergon, 

Index moe^ttu puUu^.'] Nigro vel pullo colore in paretalibus t^^ms -\ 
vtuntursquod ex hifloria Thefei proditum nobis eft.Ille tmm fymholum, 
interfedto Minotauro ciim rediret in patriam:nigroq; velo per 
imprudentiam vterctur , pater itgeus hoc figno tanquam lu- 
gubri & funeflo conflernatus,quippe qui filium extindum eflc 
crederA,fe in marc pra»cipitem dcdit. Qucm colorem moefli- 
ti^ & doloris notam fuifTc fignificat Ouidius exul,fua; calami- 
tatis meraor,librum ab omni ornatu ablegans his verbis; 

Infeiix hahifum temporii huiw habe. 
Nec tepu-pureo velent vaccinia. fucco: 

Nm efi conueniens lu^ihft6 ille color. 

Nec titulu^ minio^nec cedro chartA notetur: 

FortunA memorem te decet effe me£. 

Dd 1 



410 ANDKLJE ALCIATI 

TumulU cum damw tnferias. ] Cum mortuos fcpulchra 
mandamus. Infcrix facrificiafuerc,quas diis inferis folui dicc- 
bantur > & infenas faccre , ert mortuorum animas facrificii? 
placare,vel iu(la dcfundis pcrfoluere. Virgil.in j. 

Abfentiferat tnfcrtaA^iiecontq^ ftpuUhro» 
Idcm 4^Georg. 

Jnftrta^ Orphsi mittit,luctimque reuiftt, 
CatuUus: 

MhIhu fergentes ^ multa per Aqunra veSiUff 
Aduenio mtftrdi fiater ad tnfertcu, 
Et deindc: 

l^une tamen interea prifco qtm more parentum 

IraUtta fuut trtjl s mune*a ad inferias. 

Clndiatom Tradit Seruius morem fuiffe in fcpuichris virorum fortium 

p-ima in- captiuos necari. Qu.od poltquam crudcle nimium vifum cft, 

fiittitio, placuit gladiatores ante lepulchra dimicare, qui a buftis bu- 

ftuari; didi funt. Eorum fi forte copia no fuilletjlaniantcs fce- 

minaj gcnas fuas cfFundebant fanguinem. De hoc luferiarum 

nomine nonnihil Gclims 19.C.8. Contra tamen,quod pra:ter- 

mifTum nolim,Piutarchus libro Qu2eIlionumRomanaru,qua:- 

hH '" quam ob caufam mulicres in ludu vcftibus albis vteretur: 

TUmana ^"^^ fadtum ab iis putat exemplo Magorum,qui aduerfus te- 

nntitus nebras ipfumqi Plutonem lucida & illuftri veftc fefe cbtegut: 

i;fy» vtqidefundi cadaucr albo amidlu tegitur,fic putant sequu cfTe 

amicosac familiares vcftiri.At in lu6lu vilia maxime couenire 

putantrquae autcm colore aliquo tinda funt & fuftufa, luxum 

arguunt,& fuperfiuarum rcrum apparatum. Cum itaque fohim 

album fincerum fit, minime mixtum , purum 5 & tindlura non 

imitabili,optimc putant iis conuenire qui fepultarar commit- 

tuntur.Proinde &Socrates fcribit,Argis veftes albas in vfu elTc 

dum lugentjquas eajdep fint aqua elutae.Sed enim tamen ob- 

foleuifre morem idem Plutarchus fcribit : nimitum deprauata 

confuetudine,viros albas vcftes in lu6tu vfurpaffc ; quod fcre 

colligimns cx iis quae Paulus lulius ait, in tit. de Scpul?hris & 

lugendis:Qui luget,abftinerc debet a conuiuiis,ornamentis & 

alba vefte. Conftat enim ex Varrone,dc vita Patrum, vti cita- 

tur a Nonio, mulieres inludu nigrum colorem folcnrtcm ha- 

buifIc:AmicuIo nigello ( inquit ille ) capillo demiffo fcquere- 

turludum. alio loco:Funere ipfopullis pallisamidtaj. Idem 

fuiffc vfus traditur apud Grscos cx vltimo Iliados Homericas:, 

vbi Tethys futuram filij Achillis necem dcflens velo nigro 

ted^ 



£ M BL E M A T A. 4ii 

te€ta louem adir. Apud Euripidem , Iphigenia matrem Cly- 
temneftram monet, ne comam laniet luam ob mortem : fuil- 
que vt renunciet fororibus ne veftibus nigris corpus eam ob 
rem contegant. 

At Jinctti ammi.'] Albcdoj puritatis,fidei, caftimonia?, intc- -^*^'"'»^^- 
gritatis,& aliarum generis eiuldem virtvitum nota,idc6quc re- ^"'J'*'*"''* 
ligioni accommoda. Cic.z.dc legib.CoIor albus prsecipue de- ""' 
corus Deo eft, cum in cacterisjrum maxime in textili. Plutar- 
chus lib.de Ifide & Ohride, c]ua;rit caufam cur Sacerdotes lia- 
•tcis tantum veftibus vterentur.Id quidem faiflum ait,quod im- 
mortalibas Diis omnia pura,mundaque conueniut.Non enim 
fas cft ( ait Plato ) pura Deorum numina contaminatis & im- 
puris rebus coli. Itaque cum linum maximepurum fiat, firque 
ad eiuen<tum expeditiflimum, facrificiis, & Deum cultoribus 
prsE c^tcris conuenire cenfuerunt.Pierius 40.Hieroglyph.me- 
minit, & alijnonnuUi. Reperio & veftem candidam , fignum 
fuifle lastitiaCjapud Val.Max. lib.i. cap.i. quo loco fcribitpofi 
Cannenfem cladem.qua maior virorum Romanorum pars ab- 
forpta fuit,decretum fuifTc ne matronas vltra trigefimum diem 
Iuctusextendcrcnt,vt ab iis facra Cereris peragerentur.H? ita- 
que abfterfis lachrymis,depofitifquc doloris infignibusjcandi- 
dam vcftem inducrunt. Nec prastermittendus Romanoru mos; 
in honorura pctitionibus:qui enim magiftrarus ambibant, to- 
ga candida induti {^^z commendabant populo:hoc cultu inte» 
gritatem, probitatemquc ex colorc omnium purillimo & fim- 
pliciflimo fignificantcs,feque pccunia minim.e vfos qua popu- 
Itimcorrumperent: ideocandidati a candore veftis nominati 
vel flmplicitate, putitateque animi potius. 

Sindon.] Vcftis alba,vel amiclus e lino i€gyptiaco. 

Nos ^erare,'] Spei color eft viridis,qu6d omn"a fpe duce ver Vlrtr ^^d 
nent.Vt enim cumvirefcunt fegctes & arbores,ab eisfruclum "«'^*' 
cxpc(flamus:fit tamen interdum ea fpes irritajfallax, &nullius 
omnino frugis. Ouid. 

Fallitur mgurio fpes bona. f&pe fuo, 
Et Plautus: Egofcio qtti /peraueri??t,Jpem dccepijfe muUos, 

lEjl cupidii flaHta.'] Auaris,amantibus,& iis qui meretriceas Ilofttu c»- 
attes feftantur, non male quadrabit color flauus, qui ex albo, lorit^usrHn 
rufo & viridi concretus cft, qualis eft color mellis, auri & ari- • ' 
ftarum. Auaris quidem,qui fpem pretio non dinunr , cum finc 
coloris flaui,ob infatiabilem habendi capiditatem:Amantibus, 
ob flauedinem contraftam ex amoris afreclu , licet intciduni 

Vd ? 



411 ANDRE^ ALCIATI 

proptcr conccptam in animo rpem,vireant:Scortis(^eniquc,& 
turpium voluptatum rectatoribuSjqui prxlcntis opinione bo- 
ni ducuntur. 
Ruborit ^li ruber armatos'] Rubor militum eft:ardorcm enim belli- 
"»'4. cum^cardem & ferocitatem tacite arguit. Apud Pccnos in ca- 

ftris Annibalisrubeam vcilem Ducis tabcrnaculo procentam, 
vtaliis purpuream , indicium fuilfc cercaminis piodicum cft, 
quo vilb milcs ad pugnam le accingerct.Scribunt Val.Maxim. 
&Plutarch. LacedjemonioSjnon vt yulnciiim luorum in bello 
cruorem diiTimularenc & occultai:cnc,PiianiccJs i4i pivclio tu-« 
nicis vfos auc ne ipfis terroicm incurcrec:ted nc hoffcibus fidu- 
cijE aliquid afferrct. 
Turpnrttu Indiet ^ fneros.] Purpureus color pudoris indicium.Hinc 
t»ler,fym practcxtu Romanos pucros adm-onebat,verecundiam in didis 
holnm ve- fadifque feruandam.Notum efl Catonis illud, ciim diceret fi- 
rccundidt j^- jj^^gjg placere adolelceuces qui rubefcerenc, quam qui pal- 
lefcerenc.Ec Diogenes vercnti cuidam,Confide lili,mquit ; hic 
cnimvirtutis cft color. Claudian.i.dc raptu Profcrpina; : Vbi 
iuuenculam viro iam maturam defcribit adiundio pudorc; 

• Ntuios inficit purpura vmtuf 

Per li'mUsi6 fuccenfa ge /<w. 
C<siruleu4n^.titiis ] Seruius in S.Acneid.CxruIcus color ma- 
ris eft,a cuius Deo equum conftat cfTe inucntum.-Hunc cxru- 
leum colorcm , vt mundi colorcm laudac obicer polyhiftor 
Plutarch.i.de Philofophorum dccreciS:Cap.(J. Sed vt eft varia 
hominum mens,aliufque aliorum ienfus in colorum vfurpan- 
dis fymbolis,reperio Agrigencinos cyrannidePhalaridis libc- 
ratos, pubiice conftituiirc, nuUi cxruleo colore veftitum gc- 
ftare pcrmittcrctur , quod tyranni iatellites & corporis eius 
ftipatores eo colore in iubligaculis fuiiTcnt vti foliti. 
Byrrlm» Vilia fwit gtluvs.'] Tcnuis rortunic homines dccent viiia , vt 
liium. byrrhum fiuc rufum, giluum fiue melinum : de quibus Gellius 
cap.vIt.I1b.13. 

^em cHrf..] Meticulofis , zelotypis, & iis qui omnino funr 
perturbati , fuluus amidus ex viridi & rufo perraixtus poteft 
cfTe peculiaris. 
Li^nifedts Ligmpedes,] Hi funt reftigeri quidam Monachi,qui ex infti- 
S**'' tuto feucriorc ligneis calceis vtuntur,aut potius foleis quibuf- 

dam c fuberc velligno.Icaii vocant Capuflinos.Pro vcfte, pal- 
lia cinericia gerunt ,eo colore, quo vilia rufticorum fagaqui 
caminos cmundanr. 

S^ifquu 



E M B L E M A T A. 413 

§iui[quis forte.'] Violaceus ad eos peitinet , qui fua contcnti 
forte viuuntjvel etiam fortunic ludibria pro nihilo ducunt:eos 
enim afFedus violas & rofse (ignificare polTunt, '/«e t^ A»d». 

Vt vfiiria efi mtura.'] Verba funt ipfius Alciati ex i. Parerg. 
cap.i . Colorum omnes appellationes Latine expreflim often- 
dere vix quifquam poffit , tam enim hac in re varia natura eft, 
vt quod in aliis plerifquc accidit , rerum multitudo vocabula 
fuperet. 

Sed fua cuiqtte placent.'} Homerus aXXx *otjj ctAAe^? ^Ai. 
Suum enim cuique pulchrum , ait Cic.& fic fe les habet,te tua 
dcle6lant,me mea. Virgil. 

Trahitfua quemque voluptfn. 



Dd 




4^4 



ANDREiE ALCIATl 



Viicuri Fortiira coiTies. 

E M B L E M A C X V I I I . 





^i^ 


^^M 


m 



Symbeltim 



A N G V I B V s impllcitis.gcminis caducem dis 

Inter Amidthcdi cornua rcVcus adefv, 
Pillentesjic mcnte viros,fandtqtie peritos 

Indicat^vt remm copia multa heet, 

HOc ipfiirimum fiiifTc Alciati fymbolum refcrcPaulus lo- 
uius,lcpido eo libio , quem fcnpfit lingua fua vernacula, 
De notis armorum & amoris.Quod fchema cjuam bcllc Alcia- 
to conuenerit , facile polfunt inrelligercj qui cius prudentiam 
iuris & eloqucntiam , qua ca:tcris excelluit , vna fecum repu- 
tant.Id enim rtudiura,eaque facultas eftecit, vt magnos hono- 
res & honeftas opcs ad vitx pra:fidium fibi compararit. Idem 
louius mc docet codcm dialogo, fymbolum hocj Y i R t v t i 

I O RT V 



E M B L E M A T A, 4if 

50RTVNA coMES, fuifTe vfurpatum ante ab lafone Mai- 
no nobili lurifconfulto : ijuo , fua fe virtute ac ftudio , lautam 
fortunam elTe confecutum oftendebat. Scd id Emblema placcc 
ad quofcumquc dodios & fapientes homines transfcrrc. His 
fymbohs, virga nempc Mercuriaii caducco , duobus intcr fc 
connexis ferpentibus, & duplici copix cornufignificatur , ho- 
mines fapientia & eloqucntiaprasditos , rcrum omnium co- 
piam facil^ confequi. Quo fped:at Ariftotelicura illud , Diui- 
tem fi velit elle pofte, qui fapientia fuerit excultus , quod qui- 
<lemfymbolahiEctacirc indicant. Nam caduceus difciplinx, ^4^«««*. 
eloqaentia:, fapientix,fed & feiicitatis notam habet,tefte Pie- ^y^matthts 
rio lib.i 5.dc facris ^Egyptiorum literis.Cornuveio Amalthe?, """'' 
rerumomnium abundantia cft. Hinc apud Stobseum Hippo- 
damusThuriusciuitatem bonis legibus conftitutam , cornu 
Amaltheae appellat : quandoquidcm bona ingenia cius benefi- 
■cio profedum capiant,rum mores, ftudia, Iegefq\ie fiant opti- 
mx,icem ratioacs rcda? & 2equas,pict-as, fandimonia,reucrcn* 
ria. Enimuero 

^tfquis PaUndiao totU quin^mtriht^ artes 
I.mit, ^ Aoruj^ocuUjacra ingi, 

Htiic nil deeffe foteft^ htinc pleno copia cornH 
ImperAt Attalica conditione frui. 
Ab hac fentcntia non multum abfceftlt Socrates : T« ^ J</^\' ^»^ P- 

o^ , ."> ' '^ '*,./,. . ' A> T. Q^ _f ■* » \l' corwM e^ 

y fci) fj^g^^^Mf^^ ruTited^a > Xy 5 ?> «£^*? y /3oo5 f ^^«k*tktk 

'ctr(^T t^yirLu cvrv,aof,iili^ fiotiv? 'j c^ rz^ KiPaiii etre id m 

./ <; " ^ , ' < ■ »/ r ' ^- '' J\ > A 

€f{SiX f «71 cv T*! ytv^yicf, TrecfRt ivi^p &)v j^^etew i)*f»fj. oio <c 
V^^FTTf fiM/Ti' «ffTKj5>"rzt<, , T? uyx^oq ocUfAUi, '^ v) kyc^i^ tvyK, 

Id eftjAraalthese cornufic interpretabatur,euni quidem fignifi- 
care qui minime fit diffolutus, fed opcri intentus,genus omne 
boni confecuturum : Per cornu vero bouis,quod animal eft la- Bo-^AvimA 
borioiilIimum,virum operarium intelligi : Vuas autem & fimi- ^*^ iaboreM 
lia in cornu haben,quia ex agri^ultura confequimur qu;ecum- "'*^''"'* 
que neceffaria funt. Itaque ipfum geftantes inducuntur bonus 
gcnius & bona fortuna. In colledtaneis ex Phiiemone dc pecu- 
Ria idem intcliio-itur. 

T« T* Kfj{c/.h%H(X/: abxea etrr xt^^K, 

Oiov y^(PiiT.v 01 '/^(^Mi KEPXs /3aoj, 

Tl^Oi T¥S' «t ^6t>n, TfW-yTK cj] yyvi^c^rw, 

Dd s 



4iS ANDREy£ ALCIATI 

Putafne AmalthcA cornti hutHfmodi ejfe, 
€}ualep't:tores cornu bouinum dcpiniUm? 
Argenteum eJi,quod (i halueris^pettU 
Al> ipfo quicquid voles, omyiia tibi addentur, 
' Amici, auxMatores, teffes, domuum multitudo. 
Amalthcas iftuJ corrii,prxter cxteros, ad felicitatem & fortu- 
na^bona retulit Dio Chryfoftom.Orat.i.de fortuna. 
C*ittreu4 Cadticeus.'] Virga Mcrcuri j,qua dicitur vfusad lites & iurgia 
MercHrij. tollcnda , ad fomoQm mducendum > ad cuocandas cx inferis 
animas,vel etiam immittcndas :Homerus OdyfT. s. 

Caduccus autcm,a quo caduccatores lcgati,ert, »t}^e>t«oy Grae^ 
cis, cuius verbi meminit Martianus, L8*de rerum diuif. Dige- 
ftis. Horatius: 

Ttt piM htis animas reponis 
Sediius, virgaque lettem coerces 
Aurea turbam^fuperis Deorum 
Gratm ^ imis, 
Et Virgilius 4. 

Tum virgam capit, hcis animas ille eiiocat orco 

Tallentes,alias fttb trijiia tartara mittit, 

T>at fomnos, adimitque, ^ lumina morte refignat. 

lulianus Impcrator epil1:ola quadarrfad lamblichum, Mercurij 

virgam.adeloquentiaj vim dodlc retulit, oi3-' E'^/»*» fu^^u xt- 

feii i^ <?Vv«g«? y^^Xhvru^ , quaii virga Mcrcurij moucs, at- 

r quedormientcsexpcrgefacis. Idcm polt : crf ew^ «'t' Ep^S A«- 

ym f(^i/)Thfy Hot /3«A« Tfe^^i^v ovtu 01 »ec%09v Cmc ci tu ^^^-^ 

tjCoHv Tmieiy, et^' ov TU kiyhv y^ g^.iyei^ttv f*ci?f^ov iiiXtt» fct' 

^fcToS^. i€quumefttc, qui fis Mercurij eloquentiaj praefidis 

difcipulus , aut fimauis alumnus , virgam non fomni prouo- 

candi gtatia tra6lare, fed illum imitari ad moucndum & exci- 

tandum. Hanc Mercurialcra virgam x.r,e^ovei»v a Graecis appel- 

lari dixi, qua lcgati , fecialefque vfi , proindeque caduceatorcs 

nominatijVtnotatVlpianusinterprcs Demofthenis, ad oratio- 

nera coutraTimocratem-.quolociftatuit duplicesCcrycas,qui 

ius idemh abcrent cumfecialibus^ candemqj psne poteftatem, 

vt belli denunciandi, pacis ineunda::quos (^zJ^johncK^ pacis fc- 

Siypentis queftros Dionyf Halicarn. interpretatur. De Serpentibus au- 

' '*' •' . tcm C ■■.Jaceo implicatis , ha;c eft Mythographorum narratio-, 

Mcrcu 



E M B L E M A T A. 417 

Mercuiius in Arcadiam icer facicns , duosinter fe Dracones 
acerrime conccrtantes oftendicjquos incerpodtobaculo ftatim 
pacauitiqua de caufa ne pofteri miraculum ignoraret,Aegyptij 
virgam duobus interpofitam draconibus Mercurio conlecra- 
runt, & Caduceum nominarunt. Baculushiceloquenti^ctypus Baefiltu 
eft : dracones fapientise geruntfymbolum. Alij ad pacera rcfe- ^.^*^' 
runt,quam pleiunquc legati fiue caduccatores componunt. 
Huc relpexit IfidorusiMercurius, inquit,virgam tenec qux fer- 
pcnte$diuidit:nnmbel]antes & diftidentes interpretum ora- 
tione fcdancur. lamblichus in Epiftolaad Deuxippum :Reuc- 
ra Deus quifpiamfuit, qui hominibus Dialedicam oftendit,& Serpenta 
cccrlo demifit t vel, vt quidam dicunc,eIoquens Mercurius qui ^*^^»* 
in manibus Dialediae fymbolum geftat , ferpentes fciiicec fe ^ 
inuicem refpicientes. 

ArriAlthek. cornuti.'] Amalthea capr^ nomc fuit,cuius ladlelu- ^"»«'f^ 
piter eft enutritus , Adraftes & Idae Nympharum minifterio & '"^ "^*** 
opera. Cum vero aliquado capra cornu , quod habebat amplif- 
rimum,in obiedafregiftet arbore , Nympha id fuftulit diuerfis 
pomis.ac herbis onuftum, & ad os ipfius louis detulit:cuius be- 
neficij memor iam grandior fadus, cornu feruatum Nympha;, 
cuius erat capra, dono dedit ea vircute imbutum , vt quicquid 
appcterenr, ex eo cornu protinus exiliret. Ali j hoc cornu refc- 
runt ab Hercule ereptum fuifle Acheloo (z(t in varias figuras *^<^'<' 
commutanti.Ouid.^.Metamorph.&Faftorum f.Strabo lib.io. ***"'**'• 
Ladanr.Iib. i. cap. zi. Mythologi referunt ad regionemantca 
fterilem & infecundam, quam labore & induftria Herculesfc- 
raciflimam reddidcrit. Nos facultatum & omnium bonorum 
copiam hic interpretamur, quas virtutenv& liberalem om.nem 
eruditionem confcqui iure debcat : quod fignificat huius Em- 
blematis infcriptio,cuius Ciceromeminit in Catone Maiorc 
his vcrbis:Te Cyrc beatum ferunt, quoniam virtuti tua: fortu- 
na coniunda eft : qus petita videntur ex Oeconomio Xeno- 
phontis.Qu.6 etiam refer Adagium, Virtuce duce, comite for- 
cuna,ex Ciceronis Epiftolisfamiliaribus. 

?oZ?^»j?fjw^w/^.]ExprimitGrjccamIocutionera »5)' tp^yrctf, 

Vandique pirhos,'] Ariftot. i. artis dicendi appellat eos li^^lf 

OtWttfOflHS. 

Copta multa ^«^r.]Bcare,eft prodcfte^inquit Vlpian.l.^p.D.de 
verb. fign. naturaliter enim bona ex eo dicunjur , quod beanr, 
hoc cft,beatos faciunt, 

rouruna 



418 



ANDREit ALCIATI 



Fortuna virtutem fuperans. 



EMBLEMA CXIX. 




C v€ s A R E o pQsiqitkm fHperatw milite^ vidit 
Ciuili vnddritem fingmne Pharfiliam: 

lnm iamftnthmn monhmda inpeBorafermm, 
u4udaci hos BrutitsprotHlit orefcnos: 

infelix virtm ! ^folif preuida verhis, 
Fortunam in rthm Chrfeqmrps domin^m} 



JNterfeilo lulio Cxfare aBiuto & CafliojVt libertatem cfui- 
bus ercptam reflicucrent , res tamen non ccITk vt fperabanr. 
Siquidcm cxtindo Cafiio in bcllo ciuili,ciim Brutus vidifTet fe 
ruperatum irijquibuidam de faga iuadcntibus;Non cerce pedt- 

bus, 



E M B L E M A T A. 41^ 

bus , inquit , eft fugiendum , fed manibus : tandcmque arrepto 
gladio prorfus defperans fe ipfum confodic , iuuante Stratonc MonMccr- 
Rhetprc. Dion in Augufto refert tum verfus hos pronunciaffc, « Brutu 
qui in tragcxdia Herculi tribuuntur : a r^iyjfAsv i^irtt , Aoy®- 

w';t;»j.hoc eftjO mifera virtus,quam tu rcs eras nugatoria:equi- FcnsEpt' 
dem fcrio in tc exercebar, at tu fortuna; inferuiebas.vei fic : O ^^««»«^*« 
mifera virtHS,ergo nomcn inane cras j ego vero te vt rcm foii- 
dam exercui , quamuis interim fortuna: fcruires. Significabat 
tunc quidem temporis plus momenti, & virium fortunae quam 
virtuci fuiirejvirofque bonos improborum machinis fradlos & 
excindos.qucd QX;urtiuslib.8.confirmat,cumaitiQuis negct 
cximiam quoque gloriam fa:pius fortun^ quam virtutis efte 
bcneficiumrAkiatusParergon libro i,cap.7. retulit hancBruti 
fencentiam,vfurpauitquc in Epitaphio a fe confcripto de Pyrrhi 
Anglcberaiai Aureliauenfis Acadcmise lureconfulti morte, his 
omnino vcrbis; 

^//5 ncn maligrrcvs mortis acctifat vices, 

VirtHte rUros qu& virospr<ceps rapit, 

Viiiacicres improlos ccruis fi/iens? 

En Pyrrhu^ illc, tot animi tUuslris bcnisy 

Lato^uc clzno eji amepr&reptt^ diem: 

Vrufira utitauit ejje te iiirttu uea.m, 

Giii6.foftuitis firuiehas cafihus. 
At reucra ba:c fuit Bruti,id eft hominis pagani,nec vere Philo- 
fophi^imo vero defperantis opinio, qui quantum in eo errarit, Dejpnofiih 
colligerceftfacillimimi ex fcriptis Platonicorum & aliorum, "^*"" 5«** 
quorum fuit iudicium acrius , & audloricas maior. Certe non 
multii ei poteft obefFe fortana,qui:fibi firmius in virtute quam 
in fortuna praefidium coIIocauic.Virtus enim omnia qu? in ho- vinuVu 
minem cadere poffunt , fubtus fc habet, eaque defpiciens cafus ^»- 
contemnit i«imanos,culpaque omni carcns,pra:ter ieipfamni- 
fail cenfct ad fe pertinere : vt recle docet Cicero Tufcui. 5. & 
La£lant.lib.3.Defalfafapientiac.2S. Nequeveroccnfenduseftforfa mn 
fortis,& magno prarditus animo , qui vt aliquod damnum, auc '^^ ^^** fi 
alioqui afpera vita: calamitate cfFugiat, vita: fibi vfura adimit: ^*"**^» 
quod in Cleomene Plutarchus oftcndit.Cum enim poft mifera 
acceptam cladcm in bello contra Antigonu , Clcomenes rebus 
omnibus derperatisadmonereturaTheryclone,vt fe intcrfice- CUemenU 
ret : Generofum vcro putas elfc, inquit, magnique animi faci- '»«''^'» g^^- 
fius, fibi vitam adimere:o,uo vno nihil faciiius aut promptum "'/"""^ 



450 ANDREi£ ALCIATI 

magis effe potefl: ; Id vero ignaui hominis & inconfulti maxi" 
mum argumcntum crt:.Qu.is enim eum qui fimilc quidpiam in 
fe rccepcrit , non a fua ipfius ignauia vidum efle confitcbitur? 
Minime cft oppetenda mors,vt honeftas adlioncs detredemus: 
imo diligcntcr prouidendum,vt ipfa mors in fe gcneroli quid- 
piam & honcdi habeat:quia cum probro non minimo coniun- 
^um fit,aut viuere,aut mori fui caufTa vellcQu.od fi aliquan- 
do cogirandum cfle videatur ( quod numquam tamcn permif- 
fum fuit inftituto Chriftiano)id fortafTc pcrmittitur,cum nulla 
fpesfupcrfit amplius dcfcndendx patrix. Rc(5te ilie quidem^ 
verius tamcn Poeta: 

Bxbtis in incertisfaclle cfl contemnere vitam: 
Fortius i!lc fxcity qtd mifer effe poteft, 
Huc Martialis in primo ad Dccianum quendam: 

Nolo virtimfarili redtmit qui fanguine famam. 
Hiwc %'clo, laudari quiftne morte potcft. 
Idem Cic lcpide perflrinxit Fannium: 

Hfftes ciimfagtret, fe ^annius ipfe percmit: 
Dic mihi, mnfuror eft, ne moriare, mori? 

ReileAriftot.j.dcMorib.adNicomach . r ^9»n'«<i ^^- 

3iH. tfofXrt^ac^S T5 ^dOv«v Toi tTnTTOVcc j r^ GVK CTT }(gt,>i.(iv "czrtr- 

[^n, etXXv. ^dCyAiv y^-isi. Casfar in 7. debelio Gallico : Animi 
cft ifta molIities,inquit,non virtus inopiam paulifper ferre non 
pofTc^qui dDlorcm parienter ferant.Idem pxne Curtius lib. j.de 
Alexandri gcftis:Foitium virorum magis eft raortem contcm- 
nere , qna:-!i odilfe vitam , fxpe tcedio laboris ad vilitatcm fui 
compclluntur ignaui. At in primis audienda vox Hcrodiani 9. 

/3tATfK, (pt^«v rs Tu, 'SPf^OTriV^^vTK : Viros gencrofosatquefa- 

pientcs dccct optima quidem optare , fed fcrrc quxcunque in- 

cidant.Laudata non tcmcre fapicntibus & confultis hominibus 

Cirertnu M. Tullij fcntcutia , qui ciim viderec fradas omnino & cxtra 

Sjnm»la- fppj^ pofitas cfTc Pompeianorum copias,cum Casfarc k CrafTo 

vilelfUum ^^"^^^*^ maluit,quam iis quos vincere fc minime poffe fperabat 

TompeU>iH obfiftere,aut etiam vcrbis molcftus eflc. Nam neq; pugnandum 

Undatur, fibi arbitrabatur cfTe tutum aut facile contra tantas opes,neque 

permanendum in cadcm fenteniia, couerfis rebus,ac bonorum. 

voluntatibus iramutatis,fed temporibus aftentiendii.Nunquam 

cnim, vt ait ille, prxftantibus in gubernandaRcpub. viris lau- 

data cft in vna fententia perpetua permanfiojfed vt in nauigan- 

do 



E M B L E M A T A. 431 

do tcmpcftati obfequijartis eftjetiamfi portum tenere nequeas: 
cum vero id poftis , mutata velificationc alTequi,ftultu eft cum 
tenere cii periculo curfum que coepcris » potiiis quam co com- 
jiiutato,qu6 Yelis,tande peruenire : fic in adminiftrada Rcpub. 
prudcntibus viris propofitum debec clTe OxiyMCvMDi- 
G N r T A T E : & non idcm fcmper diccre/cd idemremper fpe- 
£tarc. Qj^SE lau> Catonis fuit qui cum eftec eo ingenio iifquc Catvrik 
moribus,vc feipfum mutare,&(vc Salluftij verbo vcar)naturam P";-*'"** 
vcrfarc minimc poftet.no modo fua: Rcipubi.nihil profuit, fed !J!p^^|, 
ctiam valde obfuit? Eum quidf^ hominem cordatum & forte & 
temperacum facile patior fuifretat non tam prouidu ncquc tam 
circumfpc6l:um vidco m iis,quibus erat in primis ea ^fatc eoq; 
tempore prouidendum. Vtquc folis curfus non redlo per ca;lu 
mcacu fcrcur , led obliquo, ieni, acquc moderaco,tamen orbis 
vniuerii machinam a:quabili tcmperie calefacit :itaPrincipes 
& magiftracus felc populi nonnunquam ftudiis, vt itadicam, 
obliquis accommodarc debent,vt melius fic lis c61uItum,quos 
rcgi par clt uon lummo iure,fed equitatis vario eoque mutabi- 
li pra^fcripto. In quo Cicero,quaquam in cseteris vitxpartibus 
oculacus, infclicircr lapfus el\ ea quam in M. Antonium infti- l»fti*x c»- 
tuit mifcra conccncionc. Nam quamquam non inuicus faccar ^"f" ^' 
illius caufx' quam pro libcrcacc fufcipicbac, opcimam coditio- ^,^J^, 
ncm fuifre,ncn poffum tamen quin vna eum Poeta dicam, 

Heu nih'l innity fcti iiWrnq^^am i-ndrre Diuv.l 
Fursbat cnim fe Antoniu tam facile, & eo iure,pofre de medio 
tollae , aut cerce in ordinem cogcre , vt quondam Cacilinam, 
Verrem, & alios facinorofos. Non videbac, inquam, fe verfari 
in Romulidam fece, & cum alia vica eflec aliam cfFc vicam dc- 
bere, vt non mirum videri debeat , fi ei fato iniquiflimo pereu- 
dum fuerit. Scd iara facis : ad alu nobis properandum. In eam 
Bruti morccm fponcaneam difpurat Scncca De beneficiis z. c. 
Z0.& vndccimo Epiftolarum ad Lucilium, Sj.epift. Ec D. Au- 
guftin.Caconis faclu cribuit ignauix potius,quamforcitudin!. 
Infelfx virfH< '\M:im\\\iS':Slt4tnct*a tnfilix virju^f,^ ncxt^ fdix^ 
quo fenfu d'citur a Scptim. Florcnce lib. aduerfus Valenrinia- 
nos, dclultrix vircus, id eft infliabiiis & motofja :tantiim qucd 
defultricera & defedricem illam viicutem non vulc . Ica Scnc- 
ca Herculc Oetco: 

Stne hojie vtnfor.qundqr^e mc tcrcfuet mngU 

( O mifers, viriui )f:immu^, AUids. dtes. 

Huc 



4J2. ANDREiE ALCIATI 

Huc pettincnt Menandri quidani fcnarij: 

Kecf ^xlujx^t^ Treie&XTf, k h ^i^-^i(^i fit 

Dejinite mentem hahere, nam nil amplms 

Humana mens eji, totafortunA manet. 

Mffrtalis AUtem fumus efl prudentia. 

Nugique, nm vospaenitehit, credite, 

^Acunque fentimus, agtmus, vel dieimuSy 

Fortuna cum det.nos qutdem infcripti fumus, 

Soltsprouidavcr^^is.] In hoc fequebatur quorundam dogma^ 
qui aflerebant , Virtutem nihil aliudefTe quara verba& voccs> 
cuius meminit etiam Plutarchus Comment. De {uperftitione, 
vbi hoc quod ante areripfi fere, citat exPoeta quopiamra» ta5- 

iLu '^iSTVTTVtov ci^fcietv >^ riJj ^vtf/^v ic7ru.Tifii «Jicjjf c£)(9A«- 
met4f. Idcm fcriptum tandem rcperio ( quid enim praetermittam 
quod fefc vltro ofFert ? ) in Epitome hiftoriac Romana:, quas L. 
Flori nomine circumfertur:Quanto eft>inquit,efficacior fortu- 
na quam virtus?& quam verum eft quod moriens cffkuit, Non 
in re,fed in verbo tantura efTc virtutem,haec iib.4.c.^.Ca:terimi 
ad eorum opinioncm qui putarcnt virtutem , nihil aliud cfte 
quam vetba,Horatius videtur aUufilTc in Epiftolisicum aif, 

Viriutem verba putfn Vfy 

t^cum ligna, 

Paupertii 




E M B L E M A T A. 



435 



Paupertatem famrais ingeniis obelie ne 
prouehantur. 

E M B L E M A C X X. 




D E X T R A tenet lapidem, mamu altera fitp-inet aloi: 
Vt me pluma kHat,ficgraH€ mergit onm. 

Ingemo poteram fuperas volitareper arces, 
Adt mfi paupertoi inuida deprimeret, 

ADolefcentis eft ingcniofi profopopocia, qua; multis aliis 
communis cft:quibus fi quid fuppcteret ad ftudioru pro- 
greftiim,non fanc in minimis ha:rerent,rc^ ablolutam allouam 
perfedlamq; difciplinarum cognitionem ferio contrciflarenr. 
At propter fummam facultatum inopiam confiftunt,perpecu6- 
que ininfimo puluerevolutari coguntur.Enimucro vulgacifli- 
miim eft illud luuenaiis: 

Ec 



^. 434 ANDREiE ALCIATI 

HaudfnciU emtrgunt quorftm vtrtutihu4 obflnt 
Res anguHa domt. 

' ' ' eantare fuh antte 

Tierio thyritirnvefotejl rontingere fana 

Taupmasjatque i,ru inops,quo nocle dteque 

CorffH^ eget : fatur cfl eum iicit Hpra:im ohe. 

Z^mrfuj Se<l ne tranfiliam tam olcitanccr cam vulgatam & folemncm 

^J^T^jJ"* ftudioforum pcne innumcrabilium querelam, cjui miferara 

tum ftli- ^uamfortunam virarquegcnus incuranf.quot quarfo iam olira 

dfimi tn & hoc noftro temporc adoicfccntum myriades efTe conftat, in 

gtnif con- quibus ca fit incjeoi j dcxceritas,vt ad liberalem omnem difci- 

4»ti^ntm. plinam non imSuri,fed ficli a natuta efTe vidcantur? At in pul- 

uerc cocnoque mifero hxrrrc coguntur , & cum meliorcs fru- 

ges non po{nnt,filiquasa(re6lantur,im6 vero cum grauibus & 

moleftis admodum collu<ftanrurdifF.cultatibus jquia quam- 

quam ingenij mentifque pene dmina* pennas expeditas & ala^ 

crcs habeanf,nullum tamen autamicum, aut locuplctem ho- 

ininem,vel certe Mxcenatem beneficum nancifci poflunt, qui 

lioduro,qui faxum illud egeftatis adeovrgentis, qui validum 

irapcdimentum tollat. Quis laboriofum & indufhium Clcan- 

tem in hiftoriislaudedignum no cenfeat,qui nodtis magnam 

partem in aqua haurienda impcndebat, quo fibi vidum com^ 

pararetjinterdiu vero Chiyfiv pi dodrina! opcradarctJNam ne 

longius abcam,nullus noftrum eft,cui compertumnon fit vbi- 

uisgentiiiptrmultos cfTe ftudio addidos adolefcentesjqui in- 

credibili amoreflagrent eas capeifendi artes, quibus humani- 

tas & eruditio compar.1tur.Q3i tamen ar(fliore,nimifque vip- 

lentapaupertatis remora fic intcrdum prohibentar, vt cum iis 

facultatibus omnino careant,quar ad hoc itcr conficiendum 

neccflaria: funt, ad artes quafdam fordidas , tanquam in pifti- 

num,fortun2E,vt itadicam,tyrannide compellunturivcl fi quid 

fpei reliquum fit.non tamen polfunc emcrgerc, nifi deuorenc 

T4isgegi infinitas in ftudio perfequendD molpftias.Nam aur pxdagogiaff 

if,i/ert£. oncra fuftincnt/qua conditionc , fi cum aliis conferatur, nulU 

alia miferiorjaut detcrius aliquod fubire munus & viliorcs 

quafdam partcs , imo vero laborcs indignos liccratis homini- 

bus pcrfcrre ac paci coguntur. Qua: ingcnia ccrcc acuta pcr fe 

& viuida,fed inopia? tamen nimiis moleftiis fopita nimium ac 

languidafiquisliberali animo iaccntiaexcitaret,nondubium 

Cftquin longc pluies habcremus in rcbu?; Thcologicis exerci- 

tatos^ 



E M B L E M A T A. 4jy 

mos>graucs profedo & eruditos laris vtriufquc confultos, fi- 
dos & perfpicaces Medicos,Dodores longe plures in omni li- 
terarum gencre, Mathematicos, Phyficos, Logicos , Oratorcs, 
Poetas,Graramaticos,ad Reip.non minimum & ornamentum, 
& adiumentum. Quod cum ita queror, nefcio profedo an di- 
cere aufim quas mihi nunc in mcntem veniuntinempe huic 
inopias diligenter,magna45 Hheraliratc fuifle iam olim occur- 
fum anoftris maioribus , fapientibus certc ac piis hominibus, 
qui tot fcholas hac in noftra Parifienfi Academiafvt de cseteris Multd in 
taceam) a fundamentis cxcitarunt , legibus & inftitutis infor- f^^rifienfl 
marunt, reditibus etktm ac cenfibus annuis locupletarant:quas ^^'■^f"*** 
opcs rebus primum iis quac ad Religionem pertment, & pau- 
peribus alendis , iifque quibus nimis clTet arda fupellcx , afli- 
enari voluerunt.Quas pia ccrte & Chriftianis hominibus digna 
Dcneficentia,inftitutioq; liberalis,miror quam hodie immwa- 
ta (it.Hunc cnim adolcfcentum ftudioforum & pauperum ccn- 
fum nefcio qui fcholarchas malis artibus interdum occupant: 
cx quo fit,vt qu3E iufte conferri dcbebant in vfus publicos,rai- 
fere ab iifdem & inique rapianturmec iam inopcs i j admittan- 
tur,quos folos participes efFe par erat huius munificcntia:, fcd 
ignaui quidam ventrcs impune fan«^os illos rcditus dcpecu- 
lcntur.Sed de his alias fortafTc commodius. Lapis paupcrtatis 
cft fymbolum , proptcr grauitatem & diificultatcm ponderis. 
Citatur a multis hic fenarius. 

Nullum paupcrie moleftius eft onus.Dcxtra: ctiam lapis adhac* 
rcns, refcrri non incommode potcft ad impcdimentum fcri- 
bcndi.Nam prx inopia nihil cloqui poteft, vel fcriptis raanda- 
re adolcfccns,fortunae bonis omnino dcftitutus. Et ccrtetalis 
futuruscrat Virgilius,taUfque HoratiuSjnifi libcralitatem Mac- 
cenatis fuifTent cxperti. Pcr alas fiuc pcnnas, vigorcm ingcnij 
& acumea inteilige. 



Ec % 



4!^ 



ANDREiE ALCIATI 



In Occafioncm. 



Emblema cxxi. 



A<«A0^flK«(* 




L Y s I p p I hoc opM efiySicyon cuipama', tu quis ? 

Cuncia do?nans capti temporis articulw. 
Cur pinnis fl^Oi .' vf^ue rotor,tataria plantis 

Cur retines ^pajfim nte leuis aura rapit. 
In dextra efi tenuis dic vnde nouacula facutum 

Omni acie hocfignum me magis ejfe docet. 
Cur infionte coma foccurrens vt prendar,yft hew tu 

*DiCy curpars calua efipofierior capitis ? 
tJPl^efemel altpedemfi ^uis permittat abire, 

N^pojfm apprenfo pofimodo crine capi. 



TaH 



E M B L £ M A T A, 457 

Tali opifex nos artejui caujfa edtditi hojfes: 
Vt^ omnes moneamypergtila aperta tenet, 

ID furapcum c Graeco Polidippi Epigramraate j quod fic 
habec: 

AuriSTTr^, e^ J^, t/?, JtcM^if ■s-eu^otcf^^a^. blcvtatM, 

TiTrlt ^* £9r' eexg^ /SE?*;»<*f; «« T^o^uMy ri h Tctfrhs 

Tl/Dcarin flc;^«5 Ji(P»eim7rlx^' •cssluiift.i^, 
XneJi h h^trifij ri ^i^etg %v^oi ',»i^^a-i 5«y^ 

H H H$ff.%^ t/ t(af.r o-4/«v ^•[iatMriic-ciAi >.it^i^uj, 

N« .ii/gl t' klewifie»- -js-^of t/ ^**'^**^^ trtA^, 
Tc» >^^ etTiztl Trlityale-/ •a-«^0|e|«M'1« ,t«s :TBw)y, 

OuT<5 id', i^«p«y» ^g^'|iT»f it«7n9tf, 
T«7e» ri^virvis f*t ^i^sJ^^iCTiv cinKif vftiA/f 

Erafmus eofdem vcrlus paraphrafticos reddidit', id eft , mufe 
paulo fufiorejin Prouerb.Nofce tempus.Aufonius in Epigram- 
matis codem fermc argumcnto defcripfit occafionem,fed huLc 
comitemfecit mctanGeam,id eft,pcEnitentiam ; qua de rePo- 
litianus,cap.49.MifcelIan.Retulit & Syntagm. i. Gyraldus.Ad- x;« eccAfio'- 
monemur hac icone occafionem, cum fefc offerat , ftatim eflc r»«, 
arripiendam : eius enim tanta eft opportunitas, vt plerumque 
ci voluptatc triftitiam,cx damno lucrum,cx honefto inhone- 
ftum parturiat j & contra:brcuiterque rerum naturam permu- 
tet. In aggrediendo itaque & conficicndo ncgocio praccipuum 
habet momentum,vt non ab re veteres eam donafte diuinitatc 
videantur. Occafionem Cicero definic libris dc Inuentione, 
partcm temporis,in fe habcntem alicuius rei idoneam facien- 
di aut non faciendi opportunitatem. Eam qui oblatam arri- 
piunt,quique cum maxime tempus poftulat aut dicunt aliquid 
aut (aciunt,re(5te illi fapcre dicuntui.Quxdam enim f^int eius 
gcneris,vt quanquam honefta per fe & vcilia videri poflunr, 
nifi tamen tempeftiue fiant, plane vilefcunt. M.Cicero 3. An- 
toniana Csfaris Oftauij virtutem verbis auget, quod oppor- 
tuno tcmpore pcriclitantem Rempub.iuueric.Sic cnim;C.Cx- 
faradolefccns,incredibiliacdiuina quadam mence,atquevir- 
tute,cum maxime furor arderct Anconij,cumque eius a Brun- 
dufio crudelis & peftifer redicus timerecur, nec poftulantibus» 
nec cogitantibus, nec opinancibus quidem nobis ( quia ficri 

Ee . 



4J8 ANDP.Ev£ ALGIATI 

pofTc non vidcbacur } firmilfimum cxercitum inui(n:o gcnctc 
vcteranorum railitura comparauic. Idem orationc proPom- 
peio:laudat cum impcratorcm , quod prcrccr omniumfpcm 
brcui tempore bcllum contra piratas lufccptum confecerit. 
Pro Dij imraoitales I cancanc vnius hominis incredibilis ac 
diuina vircus tam brcui ceporc lucem Rcip.aftcrri pocuic, &c. 
Ec Acneas Virgilianus Didoncm laudac quod fola mifcris 
Troianis opcm tulcrit,quo tcmpore maxime opis indigerent . 
O fola infAnUos Trou mtferatA UlporeSf 
^ltiA nos reliquia^ Danaumy territf^y marUej^ 
Omnihw ext.auftos inm cafibt^y otnntum egenos 

Vrbe^ demo foncn. 

Lyfif^m, Lyfippi hac opu4.'] Lyfippus llatuarius cx Sicyone vrbc Pclo- 
ponncfi,muIcis vaviilque fuae arcis monimencis nobilitatus,vt 
Alcxander vctucric,nca quocjuam pingcrctur,auc fculperetur, 
prastcrquam ab appelle & Lyfippo. Horat.Epift.i. 
'EdtHo vetuitj ne quii ft^ pnter ApeHemy 
Pingeret, mt alim Lyfippo duceret 4ra 
Tortvs Alexandri vuttum fimulantia. > ' 

Idem Plutarch.iib.de Alexandri forcuna.Lcge Plin.cap.7.& 8. 

lib.34. 

Cuncfsde^nans.'} Defcriptio cft Occafionis : pcr articulum, 
pun£lum& momencum intellige breuiffimum.Prouerb.Tcm- 
poris pundtum. 

Cccsjis V9- Cur pcnnii jla^ ? ] Hoc fignificatur, volaticam efie & flu- 

Utiea. xam occafionem, idcircoque talaria pcdibus, vt Mercurio , ci 
tribuuntur. 

UiuacuU Nouacula.'] Cultcr raforius: quo etiam acutifiiraum mo- 

€ccafiovM. nientum temporis cxprimitur. 

CalHM Oc^ (jffy f„ fionte ccma ? ] Aliudit ad illud: 

cMfio « ttr. ^ronre capilUta.fed pofl Occafio calua eft. 

^** Nam poft ncglcdam occafioncm , ea frui non amplius licct: 

KcufiU recaluaftcr occipitio a coma libero,capillis in fupcrcilia 
difliucntibus olim pingcbatur,talcmquc prius finxit Sicyonius 
illc plaftcs Lyfippus.Demofthencs Epiftolis de Concordia,can- 
dem fcntcntiam Athenicnfibus inculcat : Tov ^ sretfoyTu xcu- 
fov ofeifyiXefS^aff fS^ vfcHv rx ^ovrtCy ecf^sn h.\eM> f^ aurne^ew 
X^ t>Xfie/<«* ^wjct^oi xnuV«c8"«/ , » /kJvo» w^iv, «»« ^ 
^ T-^Tff aHisot^ flc?rw(r<)» EA^tjriv. «^•»jp-«yT6>» ol Jj wagjcx^scS"^»- 
tttt-i* fci^of Aviif T«> icvrc¥ kiecXa.Z»v , ati^M ^>i*ctf rtw 
ifcccvrz ytvfilwi vf t;^« 1«^ t«t«i «f nitrof S"«/«/. Kcfpe- 

xiz 



E M B L £ M A T A. 43^ 

lit huc l?indar.Pythior.p. 3 kcu^o?, c/j^iui 7r«**7»\- tv/ ){gpv~ 
f «f : id eft, Occafio fimiliter totius ncgotij perfedionem in fc 
habet. Athenagoras pro Chriliianis, 0; ^ ^S r iit^ r J^i^- 
Atyjfsr.», «< 3 «iwpj». Cicero ^.Philippica : Minimis momentis 
maximas inclinationes temporum fierijCum in omni cafu Rci- 
publ. tum in bello. Et in 6. ^ies affcrt & hora magnas clades, 
Horat.pximo Epift.adBuUarium: 

Tu qiMTTicunqiie Dea^ tihi fortun;iHerit horamy 

Gratafnme mxnu^ nec dulcia difer in c.rinuw:, 
Ouid.i. de Rcmedio: 

Sed ^ropcra, yjec te ventUreu 'differ in hornf: 

fc>«/ non eft hodie, crcu minm aptt*s erit. 
Idem alio loco: 

Temporibm medicinn valet : data tcmpore profunti 
Et data non apto tempore vina mcent. 
Martialis idem: 

Non bene diffuleris videoi qHodpojfe negari. 
Prouerb.Prcmenda occsrio:&, Capete crines. 

jilipedem.] Celerem & veiocem , cjuaTi alas pedibus habeil- 
tcm.Aufoniusde actatib.animalium,ccruam alipcdem dixit. 

Tali opifex."] Admonet Ipcilatorem imago , docetque cuius 
rei gratiai & propter quam caulFam locata fit in loco vndique 
patenti , fcilicet , vt^omnes & quofcumque obuios fui negotij 
admoncat & doceat. 



Ec 




440 



ANDRE;£ ALCIATI 



in tubiciiQi tevrorein. 

E M B L E M A C :t V I I . 




E F F V s o cernerjsfugkntes agmine turmau 
Qms mea, nunc injiat cornua ? Faunm ait, 

EX rolijcnl;iU(floi:ls Grarci Stratagematon Iib.primo trailu 
i(i cmblcma virieo : feiitentiam ita reddere lum conatus; 
Pan Bacchi da^ fuir. Is Pan primus aciem inucnit, quampha- 
l.Tcrcm nominauit.Dcxtrum etiam & finiilrum cornu inilituit: 
'i^cchi , & <]ua: cauifa fuit cur ei cornua tribuantur.Primus ctiam. fuir,qui 
tiM inHin- arte&calliditarehoftesintercepit. Ciim enim aliquando qui 
tum. j^jjfj fuerant cxploratum,retuliirenc hoftes in aitcra fylus c6- 

caua: parte caftra metari:Pan eo accepto nuncio fuis pra^cepit, 
vt ingentem clamorcm tollercnt , quibus ita conclamantibus, 
locis caucrnofis fonus exceptus multoquidem maior exaudi- 
t'.!S cir : quare pcrculii mctu hoilcs, iUtim fe in pedes coniece- 

rnn:. 



Otigo cer- 

ttjltma 

Embtema- 

tu. 

Tan dux 



E M B L E M A T A. 441 

tunt.Quo ftratagemate cura Pan fueiit vfus, Echo Pani amica 
cfTc fiugitur:ide6quc vani DO(flurnique terrores Panici dicun- 
turrhsc fere Poliaenus.Alij vero ad hunc modum cxplicant,fed 
non ita fcitc & vere , meo quidem iudicio. Putauit antiquitas 
Pana paftorum Deum repentinos terrores,& animi confterna- 
tiones immittere vfque adeo impotetes,vt non ratione modo, 
verum & mente careant : qucmadmodum non raro vfu venire 
folct in eiercitu , ciim nulla mouentc caufla equi atquc homi- 
nesperturbancur, Phornucus Panicos terrorcs ait dici dere- F*nuita^ 
pencinis & fme ratione fadis:ita enim ncnnumqua greges at- mHluuae 
que armenta pauerc videntur , aim fonitus aliquis vcl ftrcpi- ^'^^*^' 
tas furgit in fyluis , aut e fpcluncis , aut ex terras cauernis. De 
Panico illo tumulcuprajclarus Plutarchi locus cft in M.Anto- 
nij vica : quo loco tradat expeditionem Parthicam. Magnus 
enun mecus inceflit Anronij milices , ob aurea quardam vafa 
Mithridati liberalitcr ab Anthonio data.Hic tefror Gallos in- 
uafit,cum Brenno Ducc Dclphos priedaturi acccflerant.Terro- 
rcs quippc , inquit , nulla ccrta eauffa cxiftentcs a Pancoriri 
produntur.Silius lib.i^.Punicorum, fcribithoc terrprc Panico 
Annibalem fuifte pcrculfum, Clim advrbis moenia acceflilTct 
cam cxpugnaturus.Apud Suidam Polybius ait : Cum Luna de- 
fedum eflet paifa temporibus Perfei , Maccdonum Regis, vul- 
go rumor increbuit, hoc quafi oftento regis mortcm fignifica- 
ri.Qua.' rcs eiFccic,vt Macedones confternarentur, ipfique Ro- 
mani animos fumerent. Itaquc aAn0e5 £« tb <z^4^£f«'^er, en 
7ro)isa xivu, "S TnXi^^s. Id lignificat Ciccro pro Ca2cina:Exerci- 
tusjinquit, maximi fsepe pulfi fugatiquc funt tcrrorc ipfo, im- 
petuquc hoftium, fine cuiufquam non modo morte , fed etiam 
vulnere.Huc refcr proaerb. Panicus cafus : &jlna«is metus : &, 
Mulca belli inania. Diodor. lib.i . ea de rc nonnihil. Quid .fi 
quis referat ad eum pauorem , qui omncm fapicnti^e vim ex 
animo expeclorat ? vt ait ille : vel ad confternationem terro- 
remque , cui viri etiam fortifhmi non poffunt efTc aliquando 
pares:non videbicur abhorrcre fortaffc a mentc Alciati, Re(^c 
fiquidcm Pindarus. 

Timor virorum domitor forcitudincm animis adiroir. 
^ffufi agmine.'] Difperfo exercitu & perturbato. 
F/j«;7«^,]Pan,cuius cornua crcdebantur terrore immittcre. 



442- 



ANDRE.£ ALCIATl 



In illaudau laudantcs. 



EMBLEMA CXXIII. 




^ntioclii 
ftratagemtt 
in (JMtta4^ 



Ingentes ^alatumfemermi milite tHrmas, 

Spempr£ty'' trepidnf fuderat AntiochHs: 
Lucarum cumf^Ma boum vls, iraiprohofcis^ 

Tum primum hofiiles cornpm(fet ecjuos. 
Ergo trophxa locans Elephantis imagine ptnxit, 

Infuper crfocijSy Occideramm, att, 
Belluaferuaffct ni nosfidtjfima harrHs: 

^tfuperajfe $uuat,ficfuperajfepudet. 

Hlftoria ha:c refcrtiir aLuciano in Apologia quadam, quae 
infcribitur Zcuxis liue Antiochus. Cum non ignorarct 
AuLjochus cui cognomcn Soter crat,&: corporis viribus & au- 

dacia 



E M B L E M A T A. 445 

dacia inftrudos cflc GaIacas,illoiumqimuItitu(3incmInnulnc- 
vabilem videretjfpemvalde malignamanimoconcipicbat po- 
tiunda; vidorisE,illis tanquam inuiftis exiftcntibus.Itaque iam 
defcrdcrc incundo pacifquc conditionibus petendis cogitabar, 
cum Theodotas vir animi generoii,& inftruenda^acici peritus 
iufl'it incerea Elephacos,quos Antiochus vndecim habcbat, cla 
occultillimc tcncrc,ne ex acie apparcntes hoftibus ficrent coa* 
ipicui:vbi vcro manus cflent confercndXj&GalatSEapettapha- 
iange currus immitterent,Elephanti in Galatasfccerunt impc- 
tu,iphqi cqui ferociam Elcphantorum nou fuftinentes,feflbres 
doifo exculfcrunt.Ad extrcmum itaqi Antioclho ceflit vidoria: 
idcoq:- Macedones regem v ii^orem coronabir, I^tumq-, Paeana 
canebant.llle tamen effufislacrymis dixiflc fcrtur:o6<%vvtfA*i6«> 
6) <r^Tim7Wj ois y. Yi iThTr.^x ov ivy.Odhiix t^tvh Jtte/itti «p^6- 
•y, 0)5 « ftii TiKnbivovy JiUf^r^ iTn^sJhD^i Tiii TrvMftiitStTt etif 

tM(pei4>'^ 3 fjsvbv kvc^Aa-^^^f • hoc cfl^, Pudore afficimur,inquit 
6 militcs , quibus falus in hifce vndecim fletit beluis , adeo yc 
nifi fpedaculi nomtas hoftium animos tcrruiflet, quid tandcm 
in eos potuiifemus? Itaque trophxum nuilum aliud quam Ele- 
phantem iuffit fculpere. Hoc exemplo belli duccs potiffimum Imperst»^ 
notantur, qui fsepiflimc honcfto vtile anteponunt. Antigonus '" tpfiq*** 
rogatus,quo modo efTent hoftes aggredicdi,dixit,Aut dolo,aut ^""^.'J^if, 
vi, aut apertc,aut infidiis. Scd imprcbiiis Lyfander, qui expro- ^^/^ .y^. 
branti cuida artcs & dolos quibus in prseliis vteretur:Si,inquit, fimnr. 
iconinapellisfufticerenonpoifit,induedacertevulpinaeft.In- Ly/andri 
nuebat quidem ad artes confugiendu efre,fi quid virtute parari ^"^ 
non queat. Huic quidcm Chilonis aduerfatur fcntentia,Dam- 
num inquientis praeferendum efTe turpi lucro : flquidc illud fc- 
mel dolemus,hoc femper cum infamia durat. At vt Choroebus 
apud Virgilium, dolu^ m virtm quis in hosie requirAt? 
quod noftris temporibus(pr6 dolor) in qurbus virtuti fortuna Excur/m 
comes efTe dcbuerat,magno noitromalo plufquam fatiscft,cx- infaderHm 
perimur.Quando cnun vberior vitiorum copia^quandomaior ^ fi^ 
auaritiae patuit finusrlmperator Ethnicus & Baibarus faffiis eft r*-„f,w 
fc fuperafle hoftes non vi,fed dolo,vndc & trophaeu iuffit erigi: 
plerique vcro Chriftiani duccs(quod grauate dicojfaepenumc- 
ro dolis & infidiis hofticm circumuenlunt , idqj virtuti bellica: 
afcribunt:nec eftquod apud eos de vincedi viadifputctur,que- 
iibst Martisalea vel aperta vei infidiofa commJttitur:ficque, 
Cura qtiid ex^ididi iridr cJi,qHam qutdft honsffurr). 

Pv--; 



444 ANDREiE ALCIATI 

Rcx Sapor fcribeas ad Conftantinum, apud Ammian. Marcci^ 
lin.lib.iy.interaliajtum hoc elegantcr:Idc6quc Armeniamre- 
cupcrarc cum Mcfopotamia debeo, auo meo compofita fraude 
prscreptam.Illudapud nosnumquam acccptum fuit,quod afle» 
ritis vos cxultantes nullo difcriminc virtutisac doli,profperos 
omncs laudari debere bellorum eucntus. Ifocratcs in Panathc- 
naico iniufta bclla itaexagitat : B-oujf{^A> <f[' « 77*65 7»? figi' 

«M^»5 «TT, >^ 'SJ%6iOV^ 0;Ha£)1 fZlfzii, li TUf ^TieCf Teif Ay^ f^" 

x.lcci avfC^ativacrtK.^ tkZtu «^tt?, oti fAiynXetj OiwKfjtHsy Tnvn- 
£^61 'j , TToXb.ecKig ^'j/>ovt«/ K^H-riiis eti^^m* coraOMuv , t^ «<>- 

tw i-arcciYolz/iS^ , « t«5 -zcfe* T u?isiiTQ^av ^OT^fnWwr irBifceag 
ihXovTecs, t^ tpT? ^ivnfS^s <sfetT^f4£f.nf ofAslas ovtccs. 7ko7»4 /u^ 
«fiv i^y* TTBvr.g^o)» ecti^iiTmv. 7= 3 Ta5 ^''5"*ff C*/o7T xii^v etya- 
»<'^scS5 T oc^KHv /2}i?\.efdfiuvj%a>v uvTJi tCf^kXeteut «te ^ofTH^ir. i^ 
Miror aute fi qui funt qui prxlia & vidorias pr«Etcr ius & ajquu 
partas, non effe turpioies,& pluribus plenasgfTe probris exifti- 
ment , quam clades (inc ignauia acceptas:prasfertim ciim fciant 
magnos exercitus,quamuis fceIcratos,fajpc fuperiorcs tSo. viris 
hone/lisqui pro patria pugnare no dubitant:quos laudari mul- 
to fit asquius, quam eos qui alienaru opum cupiditate mortem 
oppetere non re.:ufant,condu(5Vitiis militibus fimiles,nam harc 
fada funt hominum improborum. Quod vero boni viri non- 
nuraquam infelicius,quam qui ftudent iniuriis infercndis,prae- 
liantur,id Deorum incuriac fortaflis efl: tribucndum. 
GalAtA Galafum.] Galata: fiue Gallogra'ci , populi minoris AiiaC 

^md. Phrygiae & Bithynia; finitimi;de quibus Liuius 8. lib. Decad.4- 
&Iu(lin.lib.i5. 

Semermi milite.'] Semiarmatis militibus. 
Fuderat.] Difiecerat. Liuius lib. i. Exercitum fudit , fufum 
perfequitur. 

£Uph4nti, Lucarum bomn.'] Elephantoru,qui primum ab Italis vifi func 
inLucaniSjVtfentitPlin.lib.i.cap.tf.&Solinuspolyhifl:. ca.iS. 
itemque Vcgctius lib.^.cap.i^. Varro 6.Az linguaLatiiia:Luca 
bos, elephas : cur ita di6ta fit duobus modis inuenio fcriptum: 
nam in Caij /tli) commentario erat , a Libycis Lucas , & in 
Virgili j commen. ab Lucanis Lucas , ab eo quod nofl:ri maxi- 
mam quadrupedcm , quam ipfi habercnt , vocarcnt bouem , & 
cum in Lucanis Pyrrhi beIlo,primum vidifset apud hofl:es clc- 
phanros , idcmtidem quadrupedcs cornutas ( naniquos dentes 

multi 



mts, 



E M B L E M A T A. 445 

multi dicuntjfunt cornua) Lucam bouem appellafTe. Si a Lybia 
di^x funt Luc*e,pantherae & leoncs non Africanx beftiaj dice- 
rentur , fcd Lucx : /1 ab Lucanis didx , vrfi cur potius Lucani, 
quam Luci didli? Quarc ego potius Lucas ab luce : quod longe 
relucebant propter inauratos regios clypeos , quibus eorum 
tum ornatas erant turres. Vide Prou. Priiis locufta Lucam bo- 
uem pariet. 

Frokfcis.]'^ V «r©€ocnc5y , quod cftantepafcere. Pats eft Trihofck 
fiue corporis porreftio naribus inhasfens , qua vtitur Elephan- ^** /"'•'»«- 
tus tanquam manu.Plin.cap.y.lib.S. 

Troph&a.] Trophasum >ctb §" if £ar«K , a conuertendo : quod TrophMta 
qui hoftes infugam conuerterat, troph^um mcrebatur , quod '^"^'- 
in loco publico confpicuum erat , vt vidorix iignum. hiac il- 
lud eft Virgili j Vndecimo iEneid. 

Mez,enti dncii exuuias tibi magne troph&um 
BeW.^etcns aptat rorantes fanguine criRas. 

'EeUuxfoedij]ima bami4.'] Barrus, Elcphas eft,qui barrire dici- Barrtu 6- 
tur : inde barritus,talis vox.Appul. riorid.3. Vt cft Taurorum ^^^^*^** 
grauis mngitus , Luporum acutus vlulatus, Elephantorum tri- 
flis barritus, &c. fed & pro clamore militari viurpatur. Veget. 
lib.j.cap.iS. Clamor,quem barritum vocant,prius non debcc 
atcolli,quam acies vtraque fe iunxerit.Corn.Tacicus:Sunt Ger-' 
manis ha;c quoqvCarmina,quorum relatu, qaem barritum vq- 
cant,accenduncanimos,futur2eque pugnas fortunam ipfo cantu 
augurantur. Obiccr admoneo, melius hic fortafle lcgifidijftma 
<l\iimfaedijfima:fcd in hoc fcrupulocancillo immorari nolim. 

Vt fuperxffe iuuat.'] Allufio ad illud, Lucrum pudori prajftat: 
Sc Plauti in Trinummo. 

Polpudere, qnam pigereprAffat, totidem litvris. 
Rede Theodericus apud Caftiodorum lib.i. Variar. ad Mar- 
cellum Aduocacum fifci : Non quocies, ait, fuperes, fed quem- 
admodum vincas,inquirimus.Non quseras de poteftate noftra, 
fed potius de iure vi6tori;E:quando laudabilius a parte fifci 
perditur,cum iuftitia non habetur,&c. Non minus rede Clau- 
dianus,Honorium admonens , vc non quodliceat,fcd id quod 
deceat in vita priuata & publica fpcdlet: 

NoH tili quid lireatyfed qiiidfecijfe decebit,occurraf. 
Et lurifconfulti aradunt non modo quod liceat,fed & quod ho- 
ncftum fit,videndum efre,l".femper, Dc ritn nup. $c lcg. 1^7. de 
yerb. figa. 

In 



44«? 



ANDREiE ALCIATI 



In momentaneam felicitatcm. 

E M B L E M A C X X I I I I. 




^ R E A M propter crfmffe aicurbiapimm 

DicitHr, c^gratidi luxurtaffs- fow^j 
Cum ramos complexa, ipfiimcjHC egrejfa cacumen, 

Sepraftare alijs cndidit arbonbHf, 

CuipirjHfy Nimtum breuls efi hdcglona : nam te 

Protinm aduemet, qudi maleperdet hyems, 
i 

- ^CribitGuicciardinusItalusrcriptorjidAlciaticaimcnafn- 

'bUjnA pil' 5^^"^ ivLii^z ianux cuiufclam hominis Angli,qui fadus info^ 

ticttm. lcntior ob profpcros reinm iuccellus , permulris inuifum lc 

pr^ebcbat.Idem e(l apologus apudPcrrum Crinitum. Dc hone- 

(la difciplina lib.i.cap. 1 4. Sata efl olim,inquit>cucurbita iux- 



E M B L E M A T A. 447 

tapinu arborcm cditiflimam : cucurbita vero ciim multis plu- 
uiis atque casli teperamento creuilTec, lafciuire ccrpit,& rarau- 
los audacius porrigerejamque in pinum rerpebat,& fuas in ra- 
mos frondes audcbat inuoluere, prvVgrandia poma & virefcen- 
tia oflentans.Tanto itaque fallu ac infolentia intumuit,vt pinu 
aufa fic aggredi : Et vides, mquit, vt te iam fupero, vtque foliis 
& virorc pra:fto?Tum pinus,qua; fenili pradentia prsihbat,ni- 
hil mirata eft cucurbita; infolentis audaciam, (ed refp6dit:Ego 
vero hic multos calores & hyemes,varialque tcmporis calami- 
tatcs pertuU.adhuc tamen integra c6iiilo:tu ad primos rigores 
minus habebis audacix.ciim & frondes concidcnt;& viror om- 
nisaberit. Hocquidem diciturincos ,qui ob momentaneam 
quandafelicitatem glorianrur,quique plushabencoltcntatio- ^» tss tjui 
nis & pompa:, quam facukatum aut virium.Itaque non mirum •^ff*^^'^ 
vidcri debet,fi dum fe aliis pra:fcrunt,magnique videri volunt, . " -■'"f. 
fe aliis& quidem nafutis hominibus ridcndos propinent ,& f^^p^ 
tamquam ficci quidam fiofculi ciri/Time exarefcant ac defidat. 
Certe apud Oniroctitas cucurbirafpes inanes pra:fagit, vt potc 
qua: cum ventncofam admodum ipeciem pr^ le ferac,multuu> 
queidentide nutrimcnti polliceri videatur, iilud tamen tenuc, CMcmhiu 
& nifi condimento aliquo iuuctur. egrcgie fatuum cft,vt referc ^**'^ **^*' 
Pierius lib.0.Eodem planemodo lefchabentThralbncs illi, •S'"'"''* 
fortuna: fue mometanea; iaclatorcs,vel qui fecundis vcntis plus 
arquo turgefcunt , nequeaduertuntieucrifljmam illam Neme- 
fim , qux de fuperbis & faftuofis vindidlam fumit. Id apertis 
verbis Paufania:,Simonides ab eodem conuiuio lautiflime cx- '7auf»mM 
ceptusfignificauit. Rogatus enim vt quidpia ex arcanis Philo- «"/"^*"""" 
fophi^ adferret in medium , vidcnlque Paufaniam rebus fuis 
nimium fidere,dixir:Memineris te in tanto rerum fuccelfu ho- 
minem eirc. At qux ciret verbi huius vis , quodquc pondus,pa- 
ru viditPaufanias. Itaquecum ipfe iamin iummo vitasdiicri- 
mincconftitutus,mortcmfibiimpedere intelligerctjexclamaf- 
fe fertur:Quam inani perfuafionc dcccptus eram, qui Coei ho- 
fpitis falubcrrimum confiliumad me pcrtinerenon putabam: 
vnde nunc mifcre parire cogor. Rede Philippus Macedo , qui Thilifu^ 
ne felicicate nimie le efFerret , ex puerisaulicis vni id muneiis M^ctdo 
demandauit, vt fummomane cubiculum ingrcfluspronuncia- '* »'1/0/^'»- 
ret,e6>6o<!y35--^ « ^^'■^•'^'"•cuiusrei faciendxoccafione forraife ^*^^" "^^" 
dederac Archidamus Agefiiai filius, qui cii a Philippo poft par- 
tara vidoriam ad Cherona:am acerbas & minarum plcnas iite- 
rasaccepifleCjhuicrcfpondit : Si meticris vmbramtuam,Phi- 

tippe, 



tm. 



44« ANDRE.£ ALCIATI 

lippe,haad qiuquam rcpcries illam fadlam maiore, quam crat 
ante viftoriam. Aliud,fed,vit3E priuata: apponam excmplum in 
Mxna libcrco Pompeij, que infedatur Horatius Epod.4. Oda. 
Huc populus indignabudus Romanos ludos e primis quatuor- 
dccim ordinibus fpe<flantem , nupcr feruum , nec modo faspe 
vin£lum, fed & vctberatum Ibericis funibus, durisque c5pcdi- 
bus perufta latera cruraque habcntcm; quod ctiam grauius eft, 
iriagni alicuius dclidi caufa feruilibus affedlum flagris : modo 
rcpenteque liberum, opulcntum, fuperbum, delicatum, prxfe- 
ftum clafll aduerfus piratas.Carmen Horatianii quia Cit in om- 
nium manibus,facile prxtermitto.Interca tamen ad hiic locum 
multa obferuari facile pofrunf,primu.m,eos longe arrogantio- 
rcs cire,qui nuper diuites euafcrunt, quam qui in amplo patri- 
moaio educati opes & fortunas acceperunt a maioribus. quod 
notat Ariftot.fecundo dc arte dicendi.Dcinde fscpcnumero fic- 
ri,vt diuiti:E mcntcm pcrftringant, vt hominem infolcnte red- 
datrquamobremnofter IhcciiSyStultittam pattuatur opes:Sc Pu- 
blij mimus : Fortunaque nimiiim fouctjftulcum facit,vt Cice- 
ro dc amicitia dicitjnihil quicquam infipicntc fortunato into- 
lerabilius,ade6 vcrum cfl quod multorum efl in ore, fortunam 
non folum ipfam cffc ca^cam , fed etiam eos quos amplexa fit, 
caecos efficere , Salluft. Res fecundae animum ctiam fapicntum 
fatigant.Virgil.io.Aeneid. 

Nefcia mens homtnum fatifirtifquefuturA, 

Btferuare modum rehu^ fuhlatafecundis. 
IdemOuid.i.artis: 

Luxunxn Mnimirebw plerumque fecundis. 
Adh^cnonpoirjnonindignarivirosbonos & cordatos alio- 
quijCiim videt abiedos,viles,improbos m altum prouehi, opi- 
bus & hononbus augeri,potcntiam confcqui, quatamen indi- 
gni funr,Iuuenalis fatyra prima: 

Patritios omnes opthws cumprouocet vnue, 

gwtf tondente grauis iuueni mihi barbafonaiat, 

Cumpars Ntliaa plebis.cum vernx Canopi 

CriJpinMyTyriof humeroretiocante lacerntts 

Ventilet £puum dtgitis fudantihu^ aurum^ 

Nec fufferre queat mctioris ponderagemmAy 

J)iflicile ejl Saryram nmfcrihere. fequitur, 

Sluidreferam quantafircum iecurardeat irayi^r. 
Scd in fumma , fere fic vt cum fortuna ita blanditur , captatum 
vcniat : quod fubinde debemus meminifTe ne opprimamur in- 



cautK 



E M B L E M A T A. 449 

cauti , nam fallacia funt & caduca quxcunque a fortuna pen-r 
dent,opcs,diuicix,honores,clienuela:,magifl:ratus,potenci2eiaf- 
fluunt iubit6,rcpente dilabuntur,nullo in loco ftabili nixa ra- 
dice con(iftunt:fed inccrtoflatu huc atquc illuc acta, quos ex- 
tulerunt in fublimc , dccurfu improuifo deftitucos miferrime 
immergunt.Seiani fatum atrociflimum mihi occurrit,fcd quia 
iamalio loco addudlu mcmini,facile tranfilio. Venit in men- 
tcm quod Dion retulic de NarciiTo quodam liberto Claudij 
Casfaris. Cumexpeditioncm Britannicam legiones detreda- 
rcnt , ncc duci militi^ Plantio , laudato viro , parere vellenti 
Narcifliis ah Imperatorc miffus fuggeftum confcendit, verba- 
quc fadurus pro concione ad milites, prohibitus eft omnium 
acclamationibusjvfurpato etiam in eum diuerbio, lo Saturna- 
lia,quia in Saturnalibus ferui herili culcu induci epulari con- 
fueuerant. Hoc autcm diderium nonnunquam in eos corque- 
bacur qui fusB conditionis immemores,infolcfcebant. Non eft 
igitur prudentis ob fortunx fuccetrum intumcfcere , kd opus 
habet vt fe propriis non externis bonis metiatur. Et quidcm 
rcdte prarcipere videntur,qui monent,vc quanto fuperiores fu- 
musjtanto nos fummifllus geramus:timenda eft enim vel ma- 
xime fortunse volubilitas,quaj caatum conftans cft in leuitatc 
fua, vt Nafo ait. 

jieriam.'] Editi(fimam,alciflimam,vt Virgil.in i.Ecloga: 
Necgemere Aeria eeffabit twtur ab vlmo, 
Et 3. Notaui 

Ipfe loeum aeri& qub congejfere palumhes. 

Aeriam propter.'] Id eft , propc aeriam pinum. Tercnt. Adel^ 
phis : Hic, proptcr hunc aflifte. M.Tull. in Pifonem : Hk vir 
clariflimus qui propter tc fedcc, L.Gellius , &c. Ouid.8. Me- 
tamorph. 

Prcpter humum velitatyponit^ in fepibtM oua, 
Pe pcrdice loquitur, 

Ff 




4S<^ 



ANDREit ALCIATI 



Ex damno alteiius ,aUenus vcilitas. 

E M B L E M A C X X V. 












P V M fdms ruerent in mutm vnlmra nlisy 
ZJngHe le£rjaferox,dente timendiis aper, 
z/^ccurrit vahur fpenatum.{^ prandia captat: 
■ gioria viEloris, pr&da ftmtrafua ef', 

Toni Em- T TOc pctitum conftat e Gcthnx apologis, fic enim efl tctra- 
kUmatU. X JLftichon Senariis lambicis: 

Aefl/i» fJiSf^yJ*^ \<^-i^vi cTfig nrbTi f(gi^i>ci)f 

Tvyns J\J Muhiv icncoTv^oov rluj tg/iy, 

Quos ficvtcamc]ue reddidimus: 

/» rt/ frtiw /fo urtare. ^f4andoqi4e aufm f/?» 
oJ«05 /(?«jc fhtrtKtiin: lite mota vtiltureSi 



E M B LE M AT A. 451 

g«/ vinceretur vt vorarenv.Mtamen 
Jps tafidem amicii tota ^tsprAdt. exridit. 
Sufccptum tamen id videcur fpeciatim in Principes Chriftia- Tnncifum 
nos,qui ciim inter fe non longe ance decertarent, Solimannus '^/'*^?^"»»«- 
Turca qua(i fpedacorem agens, fuam non parum ditionem l^^^J'^* 
auxit, & in Germaniam irrupit,magna & ingenti totius Rcip. TurctTum 
Chriftians calamitate &damno.C^od GeorgiusSabinus hoc tmperiitm, 
hcxafticho perfecutus eft: 

Mutua dtfcoriesfactebantpr&lia, turdi, 
Acrii ^ aXitibu^ pugna duobtn erat, 
Vidit vt amborumfr&do csrtamtm Nifw, 

Vnguihu^y^ roflro diUntautt aucs. 
Sic modo dum faciunt difcordejJ)g^^j^ 

_- -j-^/la^uc^ifffKiigimuSjquantu mali afFerat inteftinu difli- 
dium non modo ciuitatibus,fed & imperiis tum labefadandis, CiuUi beU» 
tum etiam euertendis.Nihil enimciuilibello pcriculofius efle "f'"^ '-^- 
potcfl: , nimiriim quod hofti cxterno non paruas addat vircs. ^*'r^* 
Hic cgo non incommode rcferam ex luftini S.hiftoriam no- 
bilcm dePhilippo Macedone,qui fe vulturcm prsftitit in difli- 
dio duorum Thracia: regum. Sic enim luftinus : f orte euenit 
vt Philippum fratrcs duo rcgcs Thracise, non contemplationc 
iuftitix, fed inuicem metuentes, nc altcrius viribus accedcrcr, 
difceptationum fuarum iudicem eligcrent.Sed Philippus morc 
ingcnij fui,ad iudicium veluti ad bcllum,inopinantibusfratri- 
bus,inftruclo cxercitu,fuperucnit,rcgno vtrumquc non iudicis 
inorcjfcd fraude latronis ac fcclere fpoliauit. Incidi aliquando 
in cam,quam de iis belli teraporibus Elcgiam Chriftiana fcti- 
pfit Franc. Franchinus,homoItalus,eamque adiiccre non pu- 
taui alienum,neque ingratum ftudiofis,Sic crgo: 
Gallia cut paret,cui paret Bdtica telltif, 

lam conferre manum Martefurente parant: 
Tdmque animi(,(^ tam eoncurruntfortibtti armity 

Turbiduf vt iamiam fangtiine Sabis eat, 
Er tamen amborum ceruicibta imminet hojlif * 

ThracitUyiA pharetrk acer.t^ acer equU, 
G}ui maitu nti mevtepetit,nil vece precatur, 

^am femel vt pugnent hi duo Marte pari. 
Sperat enim noflrii confia^is viribuCf omnem 
Europamparuo pojfe labore premi, 

Ff -- 



45V ANDREA ALCIATI 

Mey Kegestne tanti, animis difcofiibwi ird, 

Ne gerite ho^dt beUapetita prece, 
lUtus invires ^pecioravertiteferrum, 

Sternere qm lelts ardet virumque ftits» 
Roma rogatftaulti^que rogaty ddtque arma^dat aurum 

Paulti^ii^ ai tnntA prdmia laudis opem, 
Tu Deus.ex alto qui projpicis omrtia caloy 

^itiique videsywaneat quanta ruina tuos^ 
Cmfule milittbtu facru,t>^ confule templis: 

His ducibu6 prohtbe beUa cruenia geri. 
"'' ^iitate graussyduo funt hi lumina paci6: 
In/er te midiuv^X^f^^^rntna.magnepater, 

Fac rapidum tmntdisfiumeh^imJIP^'^^» . 
E' cafiris ambofque iube dtfcedere ab armis, " 
Coge domum armtpotens alttr^ ^ alter eat: 
Sequeputet neuter viBumyfed iacift vterque ' 

VtBorempopulu^ ft redif([e futs. 
Ventetimendtis aper.] Sic Martial.lib.T3. 
Vsnte ttmetur aper,defendunt cornua aruum^ 
!^t Ouid, in Epift. 

■ O&liquo dente timendtti aper. 
Jdem loco alio: 

Fulmen habent aeres in aduncis dentibus apri. 
Haitialis: 

Fulmineo fpumantis apri fum dente petita, 
Conftat apros cam ira feraet, deqcibus vrere>in iifquc aliqui4 
igneum continpri,vt tellacur Xcnophon in Gynegctico. 

Prandia captat.'] Captare prandia, eft hic, ni fallor, prxdam 
cxpc£larc:qijod explicat fequenti difticho,ni(i tamcn captarc, 
altiorem quendam fenrumhabeac^vcapud lureconfultosjapud 
quos captare proprie dicicur qui dolis & ilkdamentis qui- 
bufdam aucupatur lucrum, Sic h^reditacem captare dixic VI- 
pianus, pro eo quod dicimus, artificiose nici ftrudifque cech- 
nis , vt eam prster defundli voluntatcm corrodamus, l.i.D.fi 
quis aliquem tcft. Et votum captandie mortis,*ardens illc af- 
fe^lus eft quo flagrant iniufti quidam homincs,ex morte altc- 
iius lucrum fibi polIicentes,Yita;que infidias alij parantes, l.de 
£dcicommiiro,Cod.de tranfadt.Martialis hoc vcibum ita vfur- 
pauit vt prop^icjjtalepide: 

Capto 



EMBLEMATA. 
CApto tuamypudet heu, fed captOyMaximeyCoenam: 
Tu caftas altci6:tam fumw ergopares. 
idem alio loco: 

Dum me caPtares rnittebiu munera nobii: 
Fojlquam cepifii.,dai mtJ^ij Ruf^,nihiL 



4J5 



Bonis aufpiciis incipiendum. 
Emblema cxxvi» 




" A V s p I c 1 1 s res cospta mdisj^^ene cedcre nefcit: 
Foelici cjUitfunt ominefatla, iuuant, 
Quidquid agis, mufiela tibifi occurrat, ornine: 
Signa maU hdcfortis befl^tapranagerit, 

SOphoclis illud citatur 3 Plutarcho , libro de Poetis an- 
dieudis: 



454 ANDRE.t ALCIATl 

frtncipta ^^ ^^^ TiXd'S\k<i emag fs&-' »ta;« ty«F. 

fitnt §lf4tct4mqutrem rcctArifftc?7e tnrepertt, 

BonumtUitn cerfo jperabu exitumi 
Ou J^' o7ev Tg, air PolybiuS,T» Tt^»? Tyy;|<«'>«yj iti « T?? "^x^is 
4^ <jcX''^ <}•££*] X : Minimc cnim licri potc(l,vc finc ritc confequa- 
tur,qui de principio non redte primiun coniecerit atquc cogi- 
tarit. Tantam vim dicnnt incllc bonis faudilquc negotiorum 
fufcipiendorum principiis,vc ca vix bcnecadcic poflint c|U3: in- 
fclix initium forciuntur. Hc lanc oniina diligenccr aducrtcnda 
ciTe.graucs nec pa-nitendi auJ^tores ccnu;crut.Rcc1cc]uidem & 
prouidejmodoablicfuperiHtiofa illa& inuciiisobreruario,qu2C 
numanos animos cerrorc nefcio quo aflicit & corquccNam vc 
in re aliqua fufcipienda non parum conducit faultum felixqne 
principium,quandoquidem vel Pocta cefte, 

f'a^i dimtdium au: htne catpit habet: 
Ica non parum adfert impcdimenci aut etiam incommodi,{i vel 
nialo, vel inerti,auteciam flagiciofo principio negociu ordia- 
ris:tum enim muftelam.i.omcn hibcre inaufpicatum dicimur, 
ciim flagitij alicuiusa nobis perpetraci,necdum expiaci purga- 
tiqi animo obrepit (iniftra quazdam cogitacio,qux incima con- 
fcientiam verbccet atque iancinet : quo fic vt frigidius & igna- 
AUxqtta- uius remalioqui magnam aufpiccris.RecSle Aiax apud Home- 

)k apttd rum, quiDeos inuocac fefe ad arma componens, neque enim 

Homer. pucat fibi felicius rei bene gerenda; aufpicium capere po(fe, 
quam ab inuocationc numinis.Cur poecicum illud,vc vere Phi-> 
lofophicum celebratur, c^ AtU '^^apiiix-.SCyAb Ifutprincipiii 

SacTK car- ^/^^^.Cur Romani fuorum confiliorum & Scnatus habedi du- 
fj** cebant inicium a facro illo precacionis carmine, cuius tam fae- 
pc mentio cll apud fcriptorcs?Sed & in deledu militum iidcm, 
vt legionibus confcribendis,opcram dabant,vc qui primus vo- 
carec'ur,aufpicatum nomen affcrrec. Neque vero ad vcramquc 
confirmanda partcm ( eorum nempe qui omina & aufpicia vel 
ncglexerint vcl obferuarint) multis verbis opus cIl.Exempla fi 
quis euolucrc velit,petat a Valerio Max.lib. i .c.4 . Non folum, 
ait Cic.i.De diuinat. dcorum voces Pythagore: obferuarunt, 
etiam hominum quse vocant omina.Qua: maiores noftri quia 
valerc cenfebant,idcirc6 omnibus rcbus agedis, Qv o d b o- 

NVM,PAVSTVM, JELIX, FORTVNATVMQJ^E ES- 

s ET praefabantut:reb^fqi diuinis, qua; publicc fiercnt.vt F a- 

VERENT 



men 
catiortUi 



£ MB LE M AT A. 45J 

VE1.ENT liNGVis, imperabacuninque feiiis imperandiSj 
vt licibus & iurgiis fe abftinerent. Icemque in luftranda colo- 
nia , ab eo qai cam dcduccret : & cum Imperator exercitum, 
ccnfor populum lulbaret , bonis nominibus qui hoftias duce- 
renc , eligebantur. Quod idem in deledu confules obferuant, 
vt pfimus miles fiac bono omine. Celebrc eft quod rctulit Ce- 
drenus , Gixcus auilor , dc Pcr(is , apud quos folemne fuic de 
nulla re graui & feria quicqu^m ftacuere priiis, eamque aufpi- 
cari,quam oratio & coiloqaium religiosc haberccur. 

Muftela tihifi occurrat.'} Occurfum muftela; ominofurh fuif- Ocr.urfui 
fe craduncaudtores. Vnde nunc etiam apud quafdam narioncs mtt^ti^i 
infelix habecuromen,li cum pararur venacio,aliquis muilclam 
iiominac : cuius ctiam occurfus vulgo cft inaufpicatus habitus. 
Eadcm pida infortunium fignificabac :animal emm pucabacur 
infauftum cife, maliquc prsefagij, iifque maximc, quorum do- 
moshabicec. Dicitur enim infidiari domefticis animalibus, 
pjfasfertimque alciiibus , eafquc ad incernccionem vfquc perfe- 
qui , ait Pier. lib.13. idcmquc occurfum plerifquc religiofum 
habcri dicic.AdhaJC in negociis obeundis vcl nomen ipium,vt- 
pocecfficacix contrarium,multos remorari.Lege prouerb.Mu- 
llelam habcs. 



If 4 




4^^ 



ANDREi^. ALCIATI 



Nihil reliqni. 



EMBLEiMA CXXVII. 




S c I L I c i T hoc deerat pofi tot mda, demque noHm 
Loctifta vt r^.perent {^uicqttid mejjet aaris, 

tjidimui innumerai Euro duce tendere turmasj 
Qualid non ^tyU, cafirdue Xerxis eranti 

H&fcenum, miltum,farra omnia confumpferunt. 
Spes dr in an^ufto cfiyfiant nifi votafuper, 

PAulum immorabor in illuftraiKJa huius Emblematis epi- 
cyrapha,antei.]uam vcn'rtm a^ explicationem carminis. Ni- 
hil reliqui itaque, proueib. oJet, ci (imile quod vfarpauit Ari- 
ftides,c* Xoyat «Gte^' ? TrK^^phyjt^T^, isaBt, «Tr a>f Nihil am- 
plius : Sed hxc oratoris vcrba, vbi de Neftore : -n >'^'^ev ^ti 
ruri j wJVy iTJ i*p (is riv "WJr ynoui ; iuxta id quod dici folet, 

nihil 



E M B L E M A T A. 457 

hihil afnpiius exfiftcrct prxfenio. Ciii conuenit illud , Prjetcr 
plorare nihihquod Horat.in Satyris5&" M. Tullius vfurparunt. 
Hsec fatis^nunc ad carmen, 

Dcflec horribile quendam calaraitatem, c]ua fuit eftedaln- HiJforU de 
fubru Longobardia circa annum , vt coniicere facilc cft, 1 541 , Itcf*^»» 
Eleuata enim nube locuftas ex aere dicuncur cecidifte , quae le- 
_(Tumina,herbas,&:grana ferme omnia dcpafta:, induxerunt fa- 
mcm j &: quorundam dcfperationem , cjuod poft tot tantaq.ue 
infortunia nihil elfet reli6Vum.Habebant digiti longitudinemj 
turgida capita,vencresobefos.& fanie refertos.Itaque cxtin<5Vas 
intolerabili foccore acreiii corruperunt , vt eciam corui , corni- 
ces.accipitres.alixque aucs cadaueribus alioqui inhiantes fer- 
re ncquiuetint : quod colligimus ex Commentariiscorum qui 
noftri tempons hiftoriam congefterunt. lidemque tradunt , ia 
rcgionibus PolonicC regno finitimis incredibilemfuiireeiuf- 
modi animalculorum muititudin*em:nullas primo alas habui(^ 
fe, fed magnos dedifle faltus : paulo poft quatuor adeptas , tan- 
coque numero conuolafte , vt duo miiliariain longum & la- 
tum cubico tenus ita occuparent, vc ipftus quoque fplendorem 
Solis atoto illo terr:^ fpacio fuadenfitate excludcrent . vnde 
coliigerc eft facillimum, rebus humi nafcei\tibus damna innu- 
merabilia inde fubfecuta eirc , qux ad radiccs vfque omnia dc- 
paft:^ eftent. Cum vcro fuccrcuiftcnt ala: , erant digiti huma- 
ni magnicudine , cumque in frugeii atrocius graftabautur. Csc- 
tcrum h^E ncque vi , neque induftria alia propulfari potuere, 
Hoc autem ei fimile eft , quod habetur Exod. 10. & apud lo- 
feph.Iib. Antiquitatum 1. cap.13. Locuftarum etiam in Africa 
multitudinem prodigij fimiiem fuiftc tradit Auguft. in lib. dc 
Ciuicate Dei tertio,cap. vitimo, cum iam populi Romani pro- 
uincia eftct.Confumptis enim frudibus & foiiis lignorum,in- 
gcnti nubc in mare dicunt efte deieclam:qua mortua,fccuta cft 
aeris corruptio , qu£E tantam aduexit peftilcntiam , vt in folo 
MafinifSe regno odlingenca hominum millia periifte refsran- 
tur,&multo amplius incerrisliccoribusproximis. hsecille. D« 
Locufta icafcribit D. Ambrofius lib 5. Hcxamcr. c. 14. Vfquc 
ardlocuftam, ait,quoque gratia diuina penecrauit ,qua:cum 
■agmine conferto rcgionis cuiufque occupauerit iatitudinem, 
innoxio primum.fertur habicacuio, nec frudlus inhofpirali iu'= 
curfionedepafcitur, nifidiuinse fignum piasceptionis acccpc- 
rit. EtenimficucinExodo legimus , eaquoque cicieftis vltio- 
uem offcnfionis exequicur,pia.' miniftra vindide.Hanc cuoqu^- 

Ff 5 ' 



45« ANDRE;£ ALCJATl 

aais «ieuorat Scleucis.Si cnini Grarco haec auis nuncupatur 
nbmine , data ad rcmcdium malorum , qua: locufla confueuic 
intcrre , cui crcator inexpLbilem dcdit deuorandi naturam , vc 
infatiabili palm plagam luam poflit extingucre ;hacc Ambrof. 
Hertmanus Scncdcl in Chionic de damnis ab codem anima- 
lium generc illatis ita commeminit:Lothari j Imperatoris teiTi- 
porejaitjd Carolo Magno tertijjocuila; innumerabiies fcx alas 
habcntes & dcntes duos lapide duriorcs in Gallia , veluti nix, 
Cerram operucrunt : hetbas, fegctes & arborcs,ac vniuerfa vir:- 
ditatcm habentia dcuallarunr. Tandem proicdlae in marc, & 
ad iittora in terram ciedta:,fecuta eft magna putrefadtio:& in- 
dc mortalitatem magnam , acrem inficientes , gcncralemque 
hominum interitum fufcitarunt. Idem audor hac de re fic ali- 
bi fcriptum rel quit : Tempore Caroii Burgundiuorum Ducis, 
fili j Philippi optimi,locuita£ per Italiam vagata:, Brixiae agrum 
deuaftarunc,cum in Brixiano agro in rhaxima multitudine ad- 
uolarunt : qiias Brixianis & Mantuanis maximum damnum in- 
tulcrunt, Quibus nifi Ludouici Mantuani Principis folicitudo 
obftitilfet , iata quoque in tota Lombardia corrofifrcnr. Earum 
etiam meminere Imperaroresin I.iS.C.De loc.& cond. Excc- 
pto, aiunt, tcmpore , quo cdaci locultarum pcrnicie fterilitatis 
vitium intercellit , fequentis temporis fruftus, quos tibi iuxta 
prseteritam confuetudinem deberi conititerit , reddi tibi Pro- 
uincia: Prxfes iubcbit. Locuftam depinxit Claudianus in Epi- 
grammat. 

Horret apexcapitU^mrJ/o fita lumina fH^^gunt 

Vtrtice,cognatu^ dorfo ^urefcffamicfi^. 

Armauit naurc, cutemyittmlcfue tuhentes 

Cufpidibtc- partM muhu acttert ruhorcs. 
Arift.3. RhcT.or.ex Stcfichoro prouerb. vfurpauit, Cicadxapud 
eos humi cancnr. tiov «775 ^ej?* ods^ Xrtjirj^p^^ m AexfoTs- 
HTnviOn g 3'tH ucg^fzi, Hvccf/o7m> ui) 01 rtrl.^s ^fAghv «.ebnv* 
vc fi quis dicat id quod Stefichorus in Locris extulrt,non opor- 
tcre conaiciarijne cicad^e humi canant. Voluit poeta vaftario- 
nem rerum omniurn , ruinamque extremara intclligere , adea 
vt no xdificia mod6,fed ne arbores quidem ftantes relinquan- 
tur,omniaque lolo xquentur, vtcicad^E nihil habeantquo in- 
fideant. Hoc indc duclum quod cicada: arbuftis maxime gau- 
dcant. Excmplumeft comminationis , quo fignificatur cunda 
arbulta fuccifum iri ftirpiru ab hoftibus , ita vt fic truncatis 
ftiritibus cicad-r necellario coi^antur humi eantillare. Apud 

^ "" Thco 



E M B L E M A T A. 4S> 

Theocritunijpuella dcpaftrix alieni patrimonij y^Xx^eiia f^t- 
775 appellatur,id cftjocufta.qua; meiTem intercipiat.Multa au- 
tcm veteribus prodita remedia arccndis locuftis, fi vacac , legc 
apud Callium Diony f.de Agricultura lib.i 3.cap.i. 

Euro.] Eurus vcntus eft Oricntalis calidus. 

Tendtre turma^.] Ab cxercitu allcgoria. 

^yU.] Atyla Princcps ex Scytharum gcnerc, qui poft fuba- ^tjlt, 
iflam Pannoniam , Aquileiam dcleuit , &in Germaniam tran- 
fiens multa vaftauitrcius exercitus armatorum fuit ^ooooo.cui 
dux Romanorura ^Etius , & Theodoricus Hilpanicorum Go- 
thorum rex fortiter in campis Catalaunicis occurrerunc i vbi 
commiftbpralio 180000. vtrimquec^fafunt Hunnis vidlis. • 
Paucis vcro intetiedis annis,/£ti^,deinde Valentinianiaudita 
ca:de rediit infeftior , Aquilciaque deleta Romam propcrabac, 
fed Leonis Pontificis Romani precibus delinitus , dum nouis 
intentus eftet nuptiis,vino nimio obrutus,eftufa e naribus fan- 
guinis copia, cft fuftbcatus. 

Xerxis erant,] Xerxcs rcx Pcrfarum , Dari j filius , in Grascos XVrx^* 
dimicaturus, habuit dc regno fuo feptingenta miUia : de auxi- 
liis trecenta : roftratas naues mille & ducentas : oncrarias, ad 
tria millia:in quibus fuerunt hominum rayriades 13. terreftris 
autem exercitus fuerunt centum & feptuaginta myriades, 
cquitum odlo.Claudian.t. in Rufinum: 

HaHd aliter Xerxem totopmul orbefecntn^ 
Karratur rapuijfe vagos exercitm amnesy 
"Et telis vmhraffe diem, cum cUjftbtn iret 
Terfcopulos, tecffimque pedes contemnerct &quor. 
Herodotus lib.7. Lege luftinum lib.i. & Plutarch.initio librl, 
cui Parallela nomen fccit. 

Varra omnia.] Rei difficulcates ; fpondiacum fecit : priores 
editioncs non, farra omnia, fed,corda omnia,elegantius habc- 
bant. Corda autem non a voce,cor cordis, fed a cordum cordi, 
qiiod eft fecundum focnum poft meflioncm primam gcrmi- 
nans,vt ex Plinio liquet cap.iS.lib.i 8. 

Spes ^ in angufio efl.] Reftac defperatio. Videtur Mecapho- 
raacaptiuis. 

Stant niji vota fuper.] Id eft,nil nifi vota fuperfunc , vc habct 
Ouid. lib. I . Trift.Elegia i, Hk enim notanda Tmeiis>& Ana- 
ftrophe. 

Male 



4^o 



ANDRE/E ALCIATt 



Malc parta tnale dilabuntur. 
Emblema cxxviii. 




M I L V V s edax, nimU quam naufea torferat efcds 
Hei mihiy mater, ait, vifcera ab orefluHnt. 

21U amemj quidfles ? cur hdLc tua vifcera credoi» 
Qni ravto viuensfola aliena vomisf 

Emblema' 'TpEtraftichon hoc paiicis commutatis mutuatus cft cx Ga^ 



rti typm. 






briaj apologo, quod fic habet: 

T5y (tSv yS' kdiv, icyt.' if^ets * ««\OTe^'oy. id cft» 
Pucr diefcflo boms cum vijcern 



VordjfeU 



E M B L E M A T A. 4<^i 

Vcr/ijfeU tlei tnater, cla/nat, mea efflmnt 

Intefiina, at ridens ait, Fili, haud ttme, 

Nam non tua h&c funt.fola at aliena vomfs, 
Picitur in eos, qui quaeiapto & fraude congefeunt^sgre per- 
dunt,ac fi fua crfent. Proculdubio non abs re diftu eft a Chry - lnf.faa^s 
foftomo, Pauca malc parta, multa bene comparata perdere : vt <b-^-P»'"' 
& Plautus(vnde eft Embiematis tituIus^M^/^/^^/t^ male ddabt, 
Hoc fi veniret aliquando in mentem iis qui tam impense ani- 
mo fecum agitant, vt faciendi lucri rationem conquirant , huc 
& illuc pecunias corradant , ncc interea vnde habeant curant: 
aut certe iimere't,neamittedialeafortafrealiquandoimpoten- 
tiuscruciarentur:autnc ini>i •» ^^ numinis iram prouocarent: 
aut faltem codrare- S^am h^cfluxafmt,quamquefragiliaea 

c L-xM , quorum habcndorum caula tot tantilque curis 

diftringuntur. Celebratum eft iam olim dodorum hominum 
vocibus : Diuitem aut iniquum,aut iniqui hseredem : quod di- 
d:u eflc fufpicor in eos tantum,qui quicquid omnino auide cu- 
piunt,iure vel iniuria congerunt.Qui vero fieri poteft,vt opum 
faculratumque tam expedita facilifque , & pene momentanca, 
vt ita loquar, adeptio, conqaifitio, poflelliOjiufta efte & legiti- 
ma cenferi debeat ? luuenalis optime: 
■ diues ejuifert vult, 

Et cito vultfieri yfedqui. reuerentia legum? 

6^f metus aut puder efi vnquam properantis auari? 
His itaque violentis & iniquis harpyiis,id eft furacibus homi- 
nibuSjfi quid aduerfa fonuna detrahat , aut alius quidam cafus 
eripiat (quod nonnunquam folet accidere) iadturam hanc non 
cam molefte ferre debent , quam certe boni quique & honefti 
viri in lucro clTe deputarent , beneque cum mortalium rebus 
adum elTe non tam grauate dicerent,fi qu*e iniufte polfederunt 
iniqui illi captatores,ad veros tandcm polTeirores redirent. Eo 
de gcnerc furum funt plcrique forcfes rabulas, atque importu- 
ni fycQphanta2,& maxime serario publico nonnunquam prsefe- 
6li,qui xquilfima numinis vltione,aduerfa reflantefortuna,pIe- 
rumquc fumptus faciunt , quos nunquam putalTent : & fa^pe- 
numero citius quam vellcnt , euomunt quod concoquere non 
potuerunt.Id fetiam vulgo tritum, 

De male qu&fitis non gaudct tertitK hdres. 
Porr® Cicer. Philipp. i. vfurpauit hoc Adagium Plautinum, 
tranftulitque in Antonij rapacitatem & ingluuiem, his verbis: 
At quara infolenter Itatim helluo inuafit in cius viri ( Pom- 

peium 



4^t ANDREit ALCIATI 

peium iiitelligit)fortunas , cuius virtute terribilior crat popu- 
lus Romanus extcris gcntibus , iurtitia charior ? In eius icritur 
copias cnm fe fubito ingurgitaiTct , exultabat gaud-o , perlbna 
de mirao modo cgens, repcntc diucs : fcd vt apud Poctam ne- 
lcio qucm , Malc parta male dilabuntur , incrcdibiic ac fimile 
portcnti eft , ciuonam modo illc tam multa , quam paucis non 
dico menfibus, fcd dicbus cffudcrit. FortaiTe & huc rcferri po- 
telt ilIudDemocriti, 7^^r<^ ^ ^„?, ip^^cnW 'Z^r»oA'<^ 
$:^<pu4,i^^y rl oy«^®. kU-vjtu^. & Hcfiodus,maIa lucra dam- 
nis ellc limillima cecinit: 

Contra laudat , ;fcf «^m i^ 'r^p-yruK-m , quasque funt ^ivhiK. 
5ed prajltat audire Euripidcm: 

Xpov»v fu,iy^x6^ig tjtt^H». Tot el[' k^Kug 
OiK}t( £7?a6ovt' ceji i^ tmTne^ouf' id eft, 

Nc comparcs iniuite vllas opes , quas velis tibi eiTe diuturnas: 
quicquid cnim inique domi cumularis,faluum cfTe minimc po- 
tcft.Adhxc non praJtcrmittam (quod attinet ad carminis cnar- 
lationem) Miluum in Hicroglyphicis locupletcm dcngnarc & 
rapaccm:quod in Phsedonc fignificat Socrates , cum cos homi- 
nes qui auauiti^e ftuduiirenr , & ad imbecilliorum expilationes 
& rapinas paratiac fcmper prompti fuillent>in miluos & lupos 
conucrti ait. Sed & in facris Miluus pro prxdonc ac grailatorc 
accipitur.Picr Jib. i y.Hieroglyph. 

^etn nau^ea torferat,'] Qu.i prse ingluuie vomcbat, 
ViCcerdt Vtfcera ab ore ftuum. ] Vilccra funt diuitiiC : vndc Penclope 
iiuitU. Ouidiana: 

Vtjccra m$ir(t tna, diripiuntur opes. 
Et vulgaritcr dicirur apud noftratcs,Eum qui fuum perdit,fen- 
fum pcrdcrc:vcl, Qjii cenfumpcrdit, perindc vidcrijac fcnfura 
profunderc.Sunt cn'\m^-^/ii^'^ •/, ^v-^i^ ^aii /8^«7i>T5, vt cll in 
quodam Gra'co Epigramlnatc.Ciceiopro Quintio:non pccu- 
niam modo , verum ctiam hominis propinqui fanguincm vi- 
];amque eripcrc conatur. 

Sempcj 



EMBLEMATA. 



4(Si 



Scmper pr^fto efTe inforcunia, 



EMBLEMA CXXIX. 




LvDEBANT parili tres olim dtateppteUdi. 

Sortibu.s,ad St^jias (jUdiprior iret amoi', 
u4t eui iaclato male cefferat afea talo, 

Ridebatfo>'ttscdcapHelUfu£: 
CtmfuhitQ icla caput lahente efimortua tecto^ 

Soluit c^ audacis debitafata iod: 
^ Rehus in adtierfs malafors non fallijur : ajfin 
^' FaHslis, nec p- ecibtis^ nec locus eft manui. 



A 



Poiognm hunc in primo Epigrainraarum Gia^corum kt- 
pcii , de tribus pu-llis ^lea iaclA inquircntibiis , quxnam 

r prior 



4^4 ANDREiE ALCIATI 

prior fato conccfTura efTeciqua; vero fortem iadam videratfibi 
mortem portendere, rifu neglexit, ciim ftatim tegula in caput 
lapfa rifui fine dedic, quod iigmficat Adagium, Mala vel inuo- 
MaU vt- cata veniunt : illudque apud Gra:cos vulgatum, ai^if^tm ru- 

miit ettam y^^klf^XtiTm^^ivirzn, ric 3 y^ fA^ eJV(^.j4''«<37 -• hoc eft, MaU 

rtonyocata. ^^^ ^j.- ^ ^^^^ qua:rentibus obtingunt , bona vix accedunt ctiam 
qu;:erentibus.Idem refpondit Diogenes rogatus, quid de homi- 
num fortc fcntiret:Miferam & infortunatam hominum condi- 
tioncm elfe dixit,cum bona qusrentibus vix obtingant,cadant 
autem infortunia, non cantum non quxfita,fcd prxter omncm 
expedtationem.Plautus Moftellaria: 
■ Vnum looefcito,nimio cclerttM 

Venire quod moleHum efl,quam id quoi eupide petct<. 
Craecum £pigramma eiufmodi eft, in titulo «f hjaxr^yit», 

ChATA^tf ^\ rQ4os-uf Trvri Trujhs cv ei^iiXvmv iSieul^ov 

anblemM' KXtif&ft -n; 'SJ^Tipvi QtifffTvi «5* ui^luJ. 

' Keif rZAS f»^ X'^?^* i^tchav kvZov ttXit '^ •jmrF.aVf 

E'5 fiiU/Pyii ^tyiXoi «AJj£^v o<pH>ofOfiov. 
l^x. rsyif^ ^' e«p ctiX-n%,> it,7TZiiXi^r,n mtrvjf^. 

Aitfj^sp^y «$ «/««/ ^' ti>^vUv,a>i iXx^v. 
Ay^jOd^? «A«ip{^ '<y r» ftgtnsvy \? ^ v ^ciov 
0'ut' ^XfOji 9-fJjrT? <*t/f»pjj)<,, arTt ;^<p^. 
UltM, tude Carteriim Socrates alea: ludo humanam vitam comparabar, 

vita hemi- y^^^^fg, ^^) 'ioiKiv /S<!^, >^ ^et ifiaari^ -vj/^^ov niot n$i^ r ovfc.- 
na comp»- ^^^^^^ ^ ^ 1^^^ uvo^iy ^ctXetvy >sii ^i'-^ tjj» 4'?<:^»», Aleae ludo 
fimilis eft vita,& quicquid euenit,veluci quandam tefleram de- 
poncrc oportet. Non enimdenuo iacerc licec , nequc tc/reram 
altccr poncre. Cui & conuenic il lud Terentij in Adclphis: 
Sic in vita homijium, qtiaji cum lud(u tejferis: 
Si iliud quod e(l maxime opni, iaciu non cadit^ 
lUui qtiod cectdit fcrte, id arte vt corrigas. 
jhfoieWs Huc fotte non incoramode transferes illud Demoft. earH^iav 
decet veL jtcjK ii^^paiTrtuv , oreuf /SsAtiV»! rvi •wwfiKe-*} rv)^vi ^Z)vrm j rort 

' }\ee>r\oi^oi<; arto ^hvov an ci(p{tXxKTTtf «>«/ , •\)re oXt^^xcnVi 
ifSrS^^rihicnrvv 7ru6eiv. 

id eft, Proborum hominum officium eft, c\im fortuna vtuntur 
maxime profpera,tum fummum habere modeftias ftudium.Nc-r 
que enim quicquam tam formidabile,quin vigilantia prsca.ue- 
ri,ncque vUum malum eft,quin ofcitantibus euenire polfic. 
Ct^x, Ad Stygiai aqudsj] Id eftj^d mortem.Styx inferorum fluuius, 

pei; 



E M B r. E M A T A. 4^5 

f er quem vetercs putabant aninias tranfirc pofl mortem. La- 
^ant.lib.i.c.i I. Hancphrafim mutuatus eft cx Manialc:Nam 
inprimofic y^.epigr. 

Decreuit Stygiosfe^tii aciire lnetis. 
Idem loi. 

Nec prius adStygitufamulus defcenderat vmhas, & dein> 
Dixit ad infema^i liber iturus aquas. 
Mox 105. 

Er Stygias tquumfuerat fatrem ijfe ft*h imhras. 
Libroctiam4.73. 

E; iam per Stygias effet iturus aquas» 
Denique vndecimo lib.8 5. 

€^i nondum Stygias defcendere quarit advndas, 

Cicafartis.'] Ignara exitij futuri, 

TeBo.'] Tegula. 

"Rehus in aduerfis «>«/4.]Prudens quifquc omnia qux fibi fpc- 
randa funtjnon in meliora, fcd in peiora conftituat : vt (i quid 
prstcr fpem accidat,id tanquam lucrum rcpetet,vt monct Co- 
inicus.Ouid.^.Dc Ponto: 

Tu quoqu efac timeof \ (^ qu* tibi Uta vidtntur, 
Vum UqueriSifieri trifiiapeffeputa. 



Gg 




if^ 



ANDREiE ALCIATT 



Remedia in aicluo,mala in puono eilc. 
Emblema cxxx. 



ZmhUma- 
tu vnit 
dudus. 




^ T H E R E I s poftcjmm deiecit fedibf^ Aten 

lHpiter,heHyVexat qmm maU noxa viros ! 
EnoUt hdcpedthm celer c^ pernicibui alis, 

Intaclum^^ nihilcafibm ejfefinit. 
Ergo Litdt,proles louis.hanc comitantur cumem.y 

Sartur£ ^uid^uidfeccrit tlk mali. 
Sed cjuia [egnipedesJufc£yUff£^^ feneEia, 

Nil rtijipofi longo tempore resiituujtt. 

GEncraiis ca thcSs,prajfixa Emblcmati,ad quafcunquc hu- 
manas calarairates & incommoda potcfl accommodari: 
eaqac,niri fallor,parocmia efl; mcdicis familiaris.Eam conferrc 
placet cum aurea illa Nazarij fenrentia , cx Pancgyrico quem 
Cx-fari ConOantino dixit:Facilior,inquit, & muko procliuior 
Ixdendiquam commodandi fcmper eft via : vulnerarc intc- 



E M B L E M A T A. 4^7 

grum , quam fauciato mcderi : diifiparc rapta,<3uam diuulia 
comppnere. 

JEiheriis.] Homerus Iliad,T.Aten Deam fingit, mortales va- '^'*. ^*- 
riis implicantemanguftiis & perturbationibus, corumqimen- '"«"*'• 
tes feducentem , variifque opinionum monllris afEcientcm:ad 
quje mala farcicnda placandaque Litae louis filise opponuntur, Litg, 
quae tamen non ftatim pofTunt inftaurare atquc coraponere, 
quod ab ea motum atquc difTedtum fuitifed id longo temporis 
interuallo fieri ait,vtpote quae fmt lufcx, tardis pedibus,& fc» 
nio confeftse. Vcrfus Homcricos hucadiiciemus^. 

A't pci Tt i^ fttroTn^iv urv^s iAeyye-* Kiirtcf. 

H Jl' lcrn Srivxfiijf i^ «pTjWt^, iivi>(^ ■sruc-oci ^ 

0'g f^ r tuHc-dom KHfec^ Atcs «taro* i»<r<«f. 

To» a)i ftiy' uvncciVy i^ r %KXvtv dC^xfjoj/ioiO:, 

0\ ci K etViiTtci, ^ n ftffc«5 ^5r»f<vn?, 

Aiayciruj ^' oc^ rcayt Aicc K^oviuiot, Kt^a-uft 

T«5 «CT^ (Cf* tTnc^yhx fiXx(p9(kg >>JnT«V»j, Hoctfti 

Nam^jue Lit&ffibolesmagni louisy^ eede cUudej^ 

RugofkyoUiquoque oculoyfnedeantur vt iUiy 

Aten feBentur.celeriperuertitUT emnes 

lUagraduy^ pajfim damnum mortalibus affert, 

Hu vero aciutum fartufi. damnafeqtfumur, 

Comiliant^ fuis cultoribw optima femper. 

At p quis reicit prdfraSieyac permget iUis, 

Tunc adito loue patreyprecanturyvt tlicet Ate 

Huic adfitypoenaf^fuo det denique damno. 
Eiufdem Ate ctiam mcminit IHad. r. quo loco lupltcr in eam 
confert,qu6d eflet dcceptus a Iunonc:Iilam cnim ea caufa ca- ^*^*^t«r^ 
pillis arreptam in terras praccipitem dedit , indixitquc ne vn- ^cedert^ 
quam redirct in caelitum contubcrnium. Hoc quidem fignifi- f^y^^ ,,,1 
catur.aduerfa quaeque ftatim & cx improuifo impctcre , tarde ctdtre, 
iiutcm recedere;illud enim eft quod Gallorum vulgus ait:Ma- 
la & aegritudincs in equis accedere,fed pcdibus & lento gradu 
recedere. Atc cnim noxa eft velociftlma, quac proptcr motum 
c^lerem , infortuniorum aleam maxime fubitam & improui- Lueifere 
fam fignificar. Hanc Chriftianae pietatis audorcs (pdc-<ptfop, calodttur^ 
id eft, Luciferum c caslo deturbatu intcrpretantur,vt maxime *'»''<'• 



4<f« ANDREiE ALCIATI 

I<iftinus Philofophus ac roartyr, Eufcbius Pamphil. Suidas, $C 
Budaeus noftcr exBcflaiione Cardinale lib.3. iu calumniaco- 
rcm Platonis. Stobajus Elegia -sagi atxMoa-uMm ex Solone hoc 
diftichon rctulitjvbi cmergentcm c diis noxam facit; 
A"tj5 ^ f\ kvrtii irA^aiimtiylu/ ottvtuv ^^jg 

JlifA-^^ THpcf^enyaJisoTi it».^ 'i^{. Id eft: 

Ex fll's A(e Apparcfy i^uam vbi luppner tpfe 

Mifent vltrirtm^ func Miatn alter habet. 

Lit* elau- Litas autcm Deas claudas interpretantur Mythologi dc iis qui 

a* cr l/*fi£ prccantur , quod genua flcftant : quas rugis obfitas c(^c Poetas 

volunt, ad dcfignaudam imbccillitatcm. Has aiunt eirc ftrabis 

laminibus,qu6d conniuere videantur inquibufdamjfedpoftrc- 

mo ncccftitate ad fupplicarioncsdefled). Phornutus claudas 

efle tradit,qu6d tarde & vix accedant ad eos fupp]icandos,quos 

ante aftecerint iniuria:rugofas veio & ftrabis ocuIis,qu6d gra- 

uiter & orc parum hilari intueantur quos ofFcnderunt,& a qui- 

bus vcniam depre^entur : louis porro filias , quod venerabiJes 

fint,hxc ille.Itaque id transfertur ad Hlatam cuipiam iniuriam, 

cuius difhculter menjoria toilatur ex anraoiiniuriarum enim 

& contumcliarum memoria tardiftime fenefcit , vt fete niii 

raorte deleatur. Vel ad id tf aducetur non omnino malc, quod 

Lttm CoY' habet Cornel.Tacitus in vita lulij Agricolaj,foceri fui:Natura 

nelij Taci' jnfirmitatis humansE,inquic, tardiora funt remedia,quam ma- 

^' la:& vt corpora lente augcfcunt, cito extinguuntut:fic ingcnia 

ftudiaqifacilius oppreftcris,quam reuocaucris.Sic Scneca Epi- 

ftola 9X.Eligit aliquid noui cafus, pcr quod vclut oblitis vircs 

fuas ingcrat.Quicquidlongafcrics multislaboribusmultaDci 

indulgcntia fluxitjid vnus dies fpargit ac difllpat.Eiret aiiquod 

imbecillitatis noftra; folatium icrumq; noftraru,fi tanto tem- 

porerepararentur condla, quanto finiuntur. Nunc increment^ 

lcntc cxcunt:fcftinatur in damnum:nihil publice, nihil priua- 

t!m ftabilc eft,tumultuantibus cauflis mala,vndc minimeexpci 

TtticiHf- ftabantur,crumpunt. Huc pcrtinet Scytharum legati fentcntia 

^''*o^1 d* ^^ ^^^^° iib.y.Q^id tu?ignoras arborcs magnas diu crefccre, 

JffTV'' ^^^ ^^^^ e::tirpari ? Poncicus Hcraclidcs difputatione De alle- 

Litii. goriis Homcricis, eodem penc modo intelligit : quo loco eos 

argait impcntia; qui Homcrum vitupercnr, qui Litas louis fi- 

lias impie dcformi & raurilo corporc finxcrit. His Pocta ima- 

gincm exprcfllt eorum qui fuppliccs funt,qui enim peccarunt, 

f X confcicntix vcrbcre tardiores efle fojentjcofqj vcrentur ag- 

gredi quos la:fcruntj&: a quibus vcniam impctrarc poftulat:pu- 

doris 



£MBLEMAtA. 46:5 

dons cnim fai funt ipfi continuo memores. Nec vcro prxfenti 
auimo efTe poirunt,auc conftantcr inruentur,vt (]ui recro aucr- 
tanc oculorum aciem.Primo iraque fupplicum animusnullum 
prsE (c l^erum ruborenv admittit,vt qui pallidi finc demifTo vul- 
ru.mifericordiam elicere conantur.Ea ergo caufTa fuir, cur Li- 
tx ira fuerint ab Homcro depicflae. Contra valida ell & pernix 
Ace. cuius nimiriim acris 8c vehemeRs ftultitia holninum non 
modo ceruicibus,icd &animis impendeac.Namtoto impecu& 
fine aliqua ratione fcrcur ad omne flagicium.Is ergo Poeta 
perinde fe geiric,vt qui pidor edet humanorii affeduum, quos 
aftedtus Deorum nommihus allegoricos effinsrere folct. Lcgc 

t) o o 

Lvician.in ImaginibuS;& Tragopodagra. 

-/^/■^9.] Ate c(l noxia ts-xp^ ri Ucio/:^,\xdo. 

Heu md* mxa.'] Dc nominc noxje & noxiac harc placet ad- 
dcre c commentario Alciaci ad cic.De verb.dgnific.Noxamdi- 
xere anciqui,aic,id quod nocec:quapropcer cuipa, pccna, decri- 
mcncum,noxa eil;,vnde & lib.j 3. T.Liuius, ndxseexoluere, id 
eft,a poenacapicalisfraudislibcrare,accepir.?eruusquoqueqai 
concra Icgem Aquiliam alicui damnum dedir,noxa eft.Ac no- 
xiafolummodode malcficioipfo dicicur,nec cam generali (i- 
gnificacionc accipicur, ficuci noxa. Cicero lib.5. de Legibus, 
Noxiac poena par efto.vc in fuo vicio quifque pleilacur,vis ca- 
pite, auaritia muldta, honoris cupidicas ignominia. M.Mani- 
lius:Quinctia infclix Yirtus,& noxia feiix.Plaurus in Bacchid. 
Sat fit, lufpedus fum, cum careo noxia. Quo fenfj & in Mo- 
ftellaria & in Pfeudolo vifus eft s Terencius quoqvie in Phor- 
mione:In rc incipienda ad dcfendcndam noxiam, fed & in Eu'- 
nucho & Hecyra ad eundem modum. Nec noxam eos afcri- 
pfifTc quifquam dixerir, cum ratio carminis non confenciret» 
Qua: adduccre volui vc palam fieret quam iniquo iurc lufti- 
nianum in Elegantiis fuis infe£lerur Valla,&Seruium Eeroal- 
dus,dum adiediue tantiim dici noxiam opineatur concra ve- 
terum audtoritacem. Hxe ille. 



Gg 



470 



ANDREvt ALCIATt 



Ex ardiiis perpetULim nomen. 
Emblema cxxxi. 




Credidera t platam ramisfnapigmrdpajfer, 

Et beneinifmo vifa dracone forent . 
Glutijt hicpnllos omnes ,??2fferam^^ parentem 

Saxem.c^ tali dtgnns obire nece, 
H^Cymfi mentttur Calchaiimonimenta laboris 

Sum longiiCHimfamaperennis eat, 

Plndar.Olymp.y. A<4" «f*^* ^iroCivi «-«V^^ ^ww- 

l^ppv KoJVVa» Ki)(^Xvf^fJafi6v, Id cft: 
Circa vittutcs labor fumpcufciiie perpetuo implicatur, vt opus 
difficuJtatc obte<^um afTcquare. Scd propius apud Piutarch. 

Bacchi 



E M B L £ M A T A. 471 

BaCthilides : Tmif y^ xw^(^ 'i^ ^nrK. 

CndUerat pUtam.}C\im in AulidcBocotix poitu,Grxcorum HtftorU tk 
adTroiameuertendartinauigantium clalfis aduerlo vcncode- Homtro di 
tineretur, Calchas augur periciflimus cuin ca^ceris Gra^cis pro- '^f ^'"'*** 
tectus Agamemnonem docuit,qua raticnc Dianam iratam pla- 
caret,& ex fcrpentis vcl draconis augurio (qui in arborem lub- 
repens nouem pafTeris puUos vna cum matre deglutierat ) dc- 
cimo randem anno iilum captum iri prsEdixit. Nam pro paiTc- 
ribus annos , pro anguc tempus intellexit , vt explicar Pierius 
Hicroglyph. libriio. Narratio elt apud Homerum lliad. /3. & 
Cic. 1. de Diuinat. quam eandemrcpeii in vita Homcri qux 
Piutarchi nominee quibufdam circumfertur. De Calchantis 
illo vaticinio facile mihi elFct adiiceie Ciceronianos verfusj 
quos citat ipfe eodem dc Diuiilatione:fcd libcr eft in omniuni 
manibus. Locus Hom.cri fic habet: 

Qucm eunde fatisfcliciter Ouidius eil xmulacus Transforaz» 

verl prouUiis /ztfgur, 

ThesiorideSi Vincemus,ait,gxudete fdafgi, 

Troia cadet ifed crit nojlri mora longa laboris, 

Atque nouem volucres in belli digerit anros. 
Hoc autcm innuit,qu6d prxclarum fit idemeire arduum,& re- 
bus maxirais difficultatem qaanquam a natura eirc propofi- 
tum, ait idcmM.Tull.TufcuI.3. Etenim nuliapoteftefle diu- 
turnagIoria,quamIab*or ftrep.uiis & indefefTus primum non '^ullXiri,.. 
anteceiTerit. Quis enimmagna coronari contendat Olympia, »"''"» /»« 
dulcis finepuluere palma^^VuIgo tricum id, m huXu. nc ^vart{^- Ubirt f^-, 
>.tc. Pra2clateXenophon,>>j»iu»>;,*6. i. ui t^J. Kcipne^xi tTnfu- ^^"' 

T'r,iaitJ<;. Xh7) fd^ 'h^^^, lcxXa el[' 'iy[v$i lousi. Jicutter f4- 

Ke*f T^riyjvi Tfl 'TTfUTtVt i7n]v $■ «? CfcX^Ok tn.rjTtx^f 

P'/j<<j/j5 efl' ti^efnc ttiXh ^XiTrr;^ i^au,. 
tAa/jiTj^^H 5 J^ £7n;^^ao^e6(^ cv Ttf ot , ^ 7r6v&>f TmXi;:^ yif*\r 
•?rw»TO T kycVoc ^oi.id eIl,Cur£ ouidem laboriofa: efliciunt,vc 
ad pulchra & honefta facinora perueniacur, ficuc virorum opti- 
rnorura habcr adagium- Ait er*im Hefiodus- 

Gg 4 



ra:»r* 



4n ANDREi£ ALCIATI 

ArnpleHi vhium (Umulatim ^ fumere promptum efi' 
Namquejttridf-ictle eJi,Mic to vicirfiui vUum. 
Dij quoque fudorem virtutt pnpofuerunty 
Ad quam longavia ejl atque ariiua.Q* ajpera multum 
Offerturuamen efi vbi ad alta cacutnxna vtntumy 
Fit fif^ilis.priwofuerat qu€ tnm ar-ua virtu4. 
Tcftaturautem Epicharmus, Adiisoranianobisvendi laboii-' 
bus. Mcmoria; fuccurrit & illud Clcmentis Alcxandrini Stro- 

mat. d\,' tf» Tti Xoy(^ TKK ^ST«» »flM«y ^UOTCuZuTCt^ tTlX THT^eblS, 

TzHv iaT>zr\(^i ai fiti Juxiivf4,(^ l^pag it6c6iV (JSM , t}x>iT* i? 
uK^v uv^fiMx^ : quorum verborum hxc efl fententia : Pama cfl: 
virtutis domicilium efle in quibufdam rupibus , adquasdiffi- 
cilis admodum lit afcenfus , eamque celerem incolcre locum 
caftum.Ea vcro non confpicitur quibufcumque honainum ocu- 
lis : nequc vnquam ad eam quifquam peruenict , tanqnam ad 
fortitudinis propugnaculum,nifi primiim fudorc ac labore ani- 
mum afficicntefuam induftriam probarit. Quid enim glorias 
Alexandcr,quidEparainondas, quid Themiftoclcs (ibi compa- 
rafTent , nifl laboriofis & moleftis expeditionum anguftiis ar- 
duum virtutisiter fibiconficiendum propofuilfent, i y^^ <it>7v- 
•vtfl» TW '^iifisuut ■y ei».fit T^Dj^jTztfvj iC^ 'iivirn <sr€^g ra. oetva. v«- 
^«yrzjy , «5 t»7» «re^H^^fie 'tvwuiJiisoq , ait in CralFo Plutarch. id 
eihNon ram fortuna: profpcr euentus Romanorum potentiam 
auxit , quam cgrcgia virtus , ac fumma in laboribus afpcrifque 
in rebus tolcrantia , aduerfis cafibus fuccumbere nefcia. Illud 
ctiam mihi fuccurrit Pindari ex Olymp. fexto : kKntvjuti d\J 
J^STBfcf evre TrcCp cooo^ti* >sr' c^ icuxri xsiXeMs 77/£{^. 7rB»^oi ■^ 
fcifcvu*rvbi, >(<rXov «71 Trofu^^. ideft,Virtus periculc^fumcxpers 
neque apud homines , neque mari habetur in prctio : at multi 
memorant , fi quid honefti , laboriose peradum eft. Qu,id , vt 
hoc poftremo, laudis Carfar elFet coHfecutus , (i facile illi fuif- 
fct Britannis inferre bellum ? Aut Annibal quantum (ibi famse 
cumulaffet,fi(Jum Italiam adirer,pcruias Alpes citra puluercm 
& fudorem , ac non magna fuorum ca?de fccillet ? Rede Naf» 
Triftium^. 

Ardua per prAceps glorin vtiiit iter. 
Et Propertius 4 Elegiarum: 

Magnum ittr afcendo,fed dat mihigUria vires: 
Non iuttat exfactltle5itt corona iuge. 
Porro Alciatus id carminis vidccur imicatus e Gracco inccrti 

cuiuf 



E M B L E M A T A. 47j 

cuiufdam Po^*tz , apud quem tamen non eft eadem conclufio, 
ciira de hirundinc verba faciat , cuius nidum fcrpens dcieciflct 
& exturbafTetjin eoque tandem igni ardenti combuflus eflet. 

Crediderat.'] Commiferatjnidificauerat. 

Smpignora.'] Pullos,vt alibi monuimus^dc Ciconia: nido. 

Sdxeti^.'] Fatalis ferpcns eft, necnon perpetuaj belli Troiani 5rrfc« 
mcmoriiE per metamorphofira ferpcntis in pcrpctusc duritici J-^ 
faxum. Ibnar eciam faKcus, durum , crudelem , incxorabilem, 
quiqucnuUafiedli prccepoflit. Kuc pertinct quodaiio loco 
memini reculillc mc dc illo angui qui Tarquini j Superbi ani- 
mum ftupefecit ,attonitumque reddidit , cum a columna li- 
gnea repente lapfus omncs in fugam vertiiret , rci miraculo 
confternatos : nimirumportcndebat ille ferpens nouura & in- 
expetlacum ptincipem , cundemque xcate florentem lunium 
Brutum,dc lignca columnajhoc eft, ftuporc, qucm diu nroula- 
ucrat, uc o/pcimcrctur a tyr anno, proditurum. 



Gg 




474 



ANDREvt ALCIATI 



Ex litcraaim ftudiis immoitalitatem acquiri. 
Emblema cxxxil. 




m 



N E p T V N I tuhicen ( cmmfnrs vhma, cetwn 
ty£cjHoreH7n facies indicat ejje Deum) 

Serusmis medto Tnton comprendtiur orhey 
Otii candam incerto mordicvt^ ore tenet. 

Fotmct viros wnimo infigneSyj)r£claraqttcgeBa 
Profeqiiithr^i toto mandat CT* orbe lcgi, 

Ty^ut Zm- "tD pctitum apparct e Macrobio Saturnal.i.c.S.illiid 116 omi- 

bUnutM. J[rerimjait,Tiitonas cum bucinis falligio Saturni xdis fuper- 

pofitos,quoniam ab cius coinmemoratione ad nolham ictatem 

hidoria elata & «quali vocalis eft:ante ve4.o muta, & obrcura, & 

inco^^-nita : quod teftantui cauda: Tiitonum humi merfas & 

Trito.DeM ablcondiix. Triton mai inus Deus, Ncp^unique fiUus, & tubi- 

mxunr^. ccii fcLvmatc ferpcncis circulo continccurj c^uod refertur qui- 

dcm 



E M B L E M A T A. 47f 

<Iem ad perpcmam & oumquam inccrmoricuram dodorum vi- 
rorum memoriam. Tubaenimfamai&commendationis no- 
ta eft , vt quas ab omriibus cxaudiatur. Scrpcns in fe rcuolutus, 
i^ccrnicatc dcfignat,vt doeet Orus Niliacus in ipfo Hieroglyph, 
principio.Hoc (ignificat hiftoriam rcru geftaru ab Saturni c6- 
memoiacione ad noftra vfque tepora, qusE alias obliccrata cflcr» 
noca & quafi vocale extitifle.Nam quac ante Saturnu gefta funr, 
obfcura & incognita in tencbris delicuiireiquod oftedunt Tri- 
conum cauda: ad humum inclinatse, qu^eque oculos effugiunr. 
Id Alciacus ipfe Annotacionibus in Tacitu fic attigic : Veceres, 
inquic , in cemplorum Sacurni ianuis imagunculasTriconura 
ftatuebant,noft aliam ob cauiram,quam vt abeo ccrpifle hiftp- 
riam , a:cernitacemque illis debere Deos oftendcrenc , quorum 
przconio fuiirent celebrati.Tibullus idem fignificat his verbis; 

^em refe*i,nt Muf£yviuet,dumroborif tellu^t 
Dum cAlutn fieUaSfdum vehei nmnis aquas, 
Oiiid.3.Triftium: 

Stnguia quid ntferMmfnil nm mcftdli tenemtm 
Pecioris exceftis ingenififue honis. 

En egOyCum patria caream,vcl>ifqueydomo^ue^ 
Kaptaque/tntfadimi qu&potuere mihi: 

§lijiUlet hancf&uo vitam mihifiniat enfe^ 

Me tamen extinBo fama fuperfies erit, 
Quo fpc<5lat Eudamida: illud^qui rogatus cur Lacedaimonij ad Sftrtxm 
bcUum profe^luri Mufis (acrificarent, cum nullum cumMarce ^y^ 
haberent commercium: Vt,inquit, poft pra^clare fadta, niemo- ^J^.^- r^, 
ria apud pofteros maneat Et quide do£ti,n6 folum viui ac pr^- j-gj^ 
fentcs ftudiofos difcendi crudiunt atque docent , fcd hoc idcm 
ctiam poft mortem litterarum monimenf is afTequunturjCic.i; 
Oificiorum. Dc Tritonc plura apud Macrob.eo quem proxime 
citaui loco,& Gyraldum Syntag. j. 

0/«w.]lnferiore fui corporis partc pifcem refert,fuperiore 
Deum, Plutarc.de Ifide commcntario ait Amphitritem mino- 
refque Deos marinos,Tritonasdici. Eosdefcripfi^vberrimc 4. 
Argonautic.Appollonius.Mitto qua: in Arcadicis habet Paufa- 
nias : funt enim prolixiora , quam vt huc attexere habeam ne- 
cefTe : Virgiiius in decimo , vbi de apparatu nautico Mczenci;* 

Hunc vehit immanis Tritor),^ cAtula concha 

lExterrens frtta.cui later^^m tenut hifpida nanti 

Frons hominemprtfertyin Prifiin dejinit ahius. 

S^umeafsmiferofubfecicre m»rrfi»rat vndn. 

Ti:mu 



r7<f 



ANDRE/£ ALClATt 



Tumolus loannis Galeacij Vicecomitis,prirai 
Ducis Mediolanenfis. 

Emblema cxxxiii. 




P R o tHmulopone Italiam,pone armayDHcefqHe^ 
Et mare, cjuodgeminos mugit adnfcjue fmus, 

Adde his Barbartem conantem irrumpere fruHra» 
Et mercede emptas infera bella manns, 
^ aL & ^^^gn^g^^ * # fummofiHens tn culmine, dtcat: 
QuisvarHis magnam mefuperimpofmt? 

*Ult»c^' 17 Pitaphlum cft loannis Galeaci j qaem celebrat eo maxima 
r^nominc, quod foccifTime Turcis in Italiam inumpere co- 
lUHtibus rdticevit , U Remp, ruam lcjum autVoiicatc compo- 

kierit* 



EMBLEMATA. 477 

fuetir. Huius hiftoriam repet;« ex Sabellico Enncad.^.lib.^.fed 
niaxime Paulum louium confule de Ducibus Mcdiolanen. Vi- 
detur autcm Alciatus id confixilTe ad Grzecorum quorundam 
Epigrammatum imitationemjVteft Germanici quoddam lib.3. 
qao Themiftocles rerum a fe geftarum comemoratione indi- VnJt pe- 
cat, quo pa^fto a Grxcis fepeliri velit:alioqui nullum fatis ma- """" ^'^' 
gnum& dignum lepulchrum fuis virtucibus crigi pofTc , quo •'*'"'*• 
fpcdat & Parmcnionis in Alexandrum , cui pro magnitudmc 
rcrum non po/fe fcribi dignum epitaphiura , fed Europam & 
Afiam, quas fubiugauir, eius e/Tc fepulchrum tradit. Simile eft 
quod in He^loris tumulo fecit Poeca quifpiamrin quo He6lor 
non vult comparari fepulchro aut tumulo,quippe qui vniuerfae 
Grxcia; reflitcric , & cuius amplifTimum fepulchrum flt Ilias, 
Homerus ipfe , Grarcia , & Achiui fugiences. Eodem modo vt 
dignus Galeacio cumulus ad pcrpetuam nominis commenda- 
tionem excrahatur,ait Alciatus,defcribendam effc Iraliara vni- 
uerfam, Ducf s ipfos , regiones conterminas , & Barbaros toto 
imperu Italix ceruicibus immincntes : poftremo conftituatur 
Anguifer , qui fymbolum habeat fcriptum ,7 1' M e' M I- 
K P O f 2 T C5 N M E' T A N E' N T l' © E T E , Sed huC 
apponam German^ci in rhemiftoclemepicedium, quod im.i- 
tacus eft , & fcrme incegrum ( vocabulis aliquot duntaxat im- CharaBtv 
mutatis ) mutuatus eft Alciatus, vt viderc cft: EmbUfns^ 

A%77 fUiPisXlHlo^B^iS 'i?tei^C^, B-ic J[' £777 TKUTBC 

A»«at7W, /Si«ooocex>(3t^ (Wu^ZdXoe. yuv^c^otf. 

Kuf |£^|^-'. r^TVi B-usrrs ^fAiidKXttc. 
Xru^st ^' uoTcXccuii i7nKHcnrTM^'i2,y*- ^«VJ<c^ 
TcCf^ n (Ai cruiKo^ls T f^iyscv CMTjHrr. 
Mcminerimus interea, quod priori huius libri Emblemate ad- 
notauimus, Anguem fiue ferpetem ftemma effe Ducis Medio- 
lancnfis:quod hoc loco nimis anxic rcpetere , non vidco quam 
fit necelfe.Hoc mihi reuocat in memoria fpecies vndecim ho- 
norum qui ab Ariftotelc ftatuuntur Rhetoricorum primo,nem- 
pe facrificia,monumenta vel carmine,vel orationc foluta prac- 
n>ia certa,luci,fuperiores in fedendo loci, fepulchra,imagines> 
publics epuix,& qaibus vtuntur Barbari , habitus adorantium, 
& confpectus euicationes,munera quze apud quafquegentes in 
precio func.De quibus figilacim aliquid dicere nihii hic necef- 
fe habeo. De fepulchris & monumcncis agimus, quse incer ho- 
^orcs non paruos poni folemne iam olim fuit ; exemplorum 

vari^t^ 



473 ANDRE>E ALCIATI 

varietatc obruor i vnum huc conferam vetus quidem Bc me- 
niQrabile Menandro Badrorum regi , homini mitiflimo, > in 
cxpeditione quadam vita fun£lo ,cunda: regai ciuitatcs, cun- * 
dique populi inferias de more , communique confenfu folue- 
runt.Scd de reliquiis cum diu ceitatum e/Tet ,quibus in primis 
commodarcntur , vix tandcm inter omnes conuenit , vt aequc 
partitx fingulis diftribuerenrur rara pro parte , nempe quod 
illius viri monumentum apud omnes pariter cum veneratio- 
nc exifterct , teftis cft Plutarch. commentario quo ciuilcm 
hominem inftituir. 

Pone dfma.'] Pro defcribe, ^t difponc , non placct porncrio 
noftro , vt quod a mera lingua Romana deflc<fVat ; quanquam 
Giccro initio ^.Antonianas dixerit:Pacem vult AutoniuSjarma 
ponat : hic enim,pro deponat, vfurpari liquet. 

Et rMre,qmd gemmos triHgit.'] Italia hinc & illinc mari Sicu- 
Jo & Adriatico clauditur. 

Mugit.'] A tauris tranflatio. 

'Emptct^s manti^.'] Excrcitum merccde condudum. 

Taruts magnam.] Antitheton. Apud Caictam in fcpulchrQ 
inavmoreo xn^aque vrna , hacc infcripta rcperiuntur Scipioni 
Africano: 

Veuicfo uinnihale, capta Carthagine, ^ auHo 
Impcrio, hos cineres marmtre tectu^ hakes, 

Cui non Europay non obffttit Africa c^uondam^ 

( Reipice res homtmim ), (luam breuis vr?ia premitl 

Optinms 




EMB L EM AT A, 



47*- 



Optimus ciuis. 

E M B L E M A C X X X l I I l. 




P V M /?//?;> pottrUm Thrafjhulm vi/jdicat armis, 
Dnm^ue jimnhAtes pomre quemque iuht, 

Concors ordo omms maqni in^ar muneriSjilli 
Palladi£ fertum froniis h^^ere dedit, 

Ctnge comitm Thrajybufg^gerai hunc foita honorem: 
In magna rtemo efidmulmvrhe tihi* 

OPtimi ciuis eft Rempub. fuam non modo lcgaminem 
coerccrejfed&omncsomnium animos pacis vinculo 
continere, & omnem rixarum occafionem adimcrc. Pritfto cft 
exempium ThFafybuU. Athenienfibus enim longiirima obfi- 

dicMit 



480 ANDREiE ALCIATI 

dionc prcflis a Spaitanis,poft longuam famcm, & aflidaam pc- 

BiffvrtA ftilentiam , pacem poftularunt j quam tandem impetrarunt, ca 

TTbrsjyMt ^^j^^q^ conditione , vt ciuitas Athcnicnfis a triginta Ducibus 

2/^!%'**' gubcrnarecur. Sed temporis rucceflu horum tanta tyrannis & 

ia:uitia fuit, vt boui quiquc ciuitatis principes & opulcnti, be- 

neque numniati homines exularent : inter quos Thrafybulus 

vnus ex praeftantidimis , cum aliis in exilium abire eft coa(ftus- 

Itaque illc fuo confilio,& fociorum opc,tyrannos omnes indu- 

ftria fingulari rcpulit, patriaequc libcrtatem recepit.Sed vt in- 

ter Athen'cnfes ciucs pax ftabilior elTet,interpo(ita fide pubii- 

Lcx ifi" cajThrafybulus lcgem fanxit. Dc abolendis prartcritis inuiriis, 

wn9Mf» quam »fAV7)ficw nuncupauit-quocirca coronam ciuicam magno 

totius ciuitatis applaufu meruit. Hsec lex conformis cft oracu- 

lo Euangelico dc iniuriis remittcndis & obliuione dclendis. 

Huc Prouerb.Ne malorum memineris. DeThrafybuIo /Emi- 

lius Probus in eius vita, luftin.in Trogum lib.5 .& Valer.lib.4. 

cap.i. Marullus in eam ferme fententiam fcripfit Epigramma 

ccrtc venuftum; 

Cum fugeret ciuem emis deuiclm in hofiem 

In patriam fceleris confciui ipfe fui, 
Stnte vtriy Thrafybulu^ ait^ vi^oria veHrit efi: 

Nec mihiyfed vobis vicimu^j ^ patri&, 
Dixityper mediofque ruens enfejque virofquej 

Barcendum palfim ciuibuf, ingeminat. 
TaUsdiAfertum.'] Id cft,ciuicam coronam,quaj dabatur cici- 
ili,qui ciuem in bcHo fcruaucrar:ficbatque c? oliucB fronde,aut 
^ernajintcrdumilicc. Gell.lib.5.c.^.& Plin.lib.i^.cap.4. 



Strcauo 




EMBLEMATA. 



481 



Strenuorum immortale nomen. 



E M B L E M A C X X X V. 




Aacit> JE tumulum Rhdteo in littorc cernu, 

Quem pkntmquepedes vifttat alha Ijottis, 
Ohtegiitir Jemperviridi lapis hicamarantho, 

Quodmtnqudm herois [it moriiunu honos. 
Hic Graiu?n mtirvu,inagni ncx. Hicloris.HaHdpltii 

1)ehet Ai^md(t,qHamfihi Ai^onides, 

AChillis fepulchrLim fuiiTe in Sigaro Troix promontoiio, FAmn nun^ 
fcriptores tradunr. Id fepuichrum amarantho viridi fem- l'*'^"' »"- 
per ornatum , famam heroum perpetuo virefcentem , & aptid ^^^^'"- 
JKjftcros uun(^uam iatermorituram arguit. Rede Sophocics 

Uh 



4«r ANDREt^ ALCIATI 

in Philo£leta : 'zsfe* <^<ri^Hct^ , quod idem ^s^ itv^^^HMf m- 
telligeccpar eft. i <*(/«?«ot, inquit , z3-»i^ (nw^yJiajii /Sp«t*7^, 
xi* 45'^'>'t«^'' ^-e^KA»»-;», cr>n« ^;)^.VTB(<, &Pindar.Ifthm.5.noii 
obliterari prolixum labotem virorum ait, «to; rnv^pxuTtin 
f<S^*%'^ f^X,^o> uy^^iv. AdhiEc tcrtio Graccorum Epigram- 
matum fimile reperio in Lacrtae tumulum:quod afcribere pl^- 
cuit, quia eodem fcrme fpedlat: 

df i(^ Xxif^xuo rt <4' iig/C')», %thv ukIccs 

O leuif^ fAVM \jpej[j^ «M viov i ^S^ fioiokt 

A' fifi>.uoHv cuat ( iciuj UiXvi) ^yurui. Id crt:: 
Saxa CAUdt temp:^., ferro mc tewpora p/ircuttft 

Omrtia feii mMlit ternpora longa dies. 
Laert&fie hnHa ferit qt/oque btrorapropter 

A£there de fummo defluuf imher aquU. 
Immortalfy fedhcUy nomen delere vetufieu 
HereiSj Mu^a -vtndice^ nutla potefl. 
Appop^m & illud argumcnti eiufdem: 

Ty/ttjS^ A.y^tyi^^'^ '^f,%i<^o^(^,'ov juot A';^ict«oJ 

J^Qif4,yi<rMti T^^auv ^Hf^ y^ 'iosofBftuv. 
AlyictX^ oi vivi^yAVi ivx qi>vv.yf^ri ^AXa^Vi^; 

Kv^etfyoiTO Tffjdjig riii uMccf (^et;^;^. Id cft: 
Hie pojittfs Graif4 tumutu5 pugr.acu Abd^y 
Dardanidi. cuiuA membrafepulta iiment. 
Adiacet ad littMy pelagi quo murmure natui 
Laudetur Thtttdii contumulatw humo. 
^ptdrdn- Cactcrum Philoftratus ad tumulos exoruandos fcribit amaran- 
L*^!*^/?- ^^^"^ vfurpatum fuilTe, orto a ThcfTalis initio,qui Achillis fe- 
tm, pukhrura eiufmodi coromis redimirent. Vel ccrte refcrcmus 

Emblematis huius materiam ad id quod i .Attic.retulit Paufa- 
nias dc incolis,ni fallor, Salaminis , qui tradunt apud fe pofl 
Tyi>m Em- Aiacis cladem , florem quendam primura enatum candidumj 
bUmMn, j^Qjjic^ rubcntem , lilio ciim casceris partibus tum foliis mi- 
'Rhateum. norcm,infcriptum iifdem,quibusHyacinthum,litcris. 
> ' jKfccef^o.J RhoEtcum oppidum & promonroriumTroiadi?, 

Aiacis fepulchro a Poetis celcbratum, ficut & Sigxum fepul- 
chro Achiilis. Videtut iccirco Alciatus abufus vocabulo , eft- 

qac fA9Vif*ovn(sv itij{of.%ryifj(e/i. 

Thttu, ^^ Ihetii,^ Dea maris, quaj quia femper in aquh habitet, 

pedes 



EMBLEMATA. 4«5 

pedes albiflimos dicitur haberc a Poetis. 

Amarar? ' ho.^ Am^}:amhus zb i priuantc,& fi^fttivo^ytz* ^mMUn^ 
befio,qu6d nunquam ficcetur nequc marccrcat.Plin.Iib.t:.c.8. *''"'• 

Graium marw,'] Id eft. Grascorum muniraentum & robur: 
elegans Metaphora,vt apud Maroncm, duo fulmina balli Sci- 
piadas,& Cicer.in Paradox. Duo belli propugnacula. Eo fenfu 
Pindarus \h Olympiis Hedorcm Troi^ columnam appcllat, 
«$• E jclop* fe-^iaAe T^clcc^ a^%or , eif^x^ii xictct: id'cft, qui 
Hedlorcm fubuertit , incxpugnabilcm , immobilcm cc^um- 
nam ,de Achillc loquitur : quo rcferri poflunt allegoricos a 
luuenalc di(5la in emcmitos nobiles , qui ia^^anc magnificos 
generis titulos: 

■ Miferum ejt alieni. incumhere famit 

Ne coUafffa ruant fnodu3i6 teiia columnU. 

Nex He^orU.'] Effe(5tum pro efficientc. 

Haudplt44 debet M&cnidA.'] Tantum Homero dcbct Achil- 
les ( cuius Poec^ bcneficio virtus tam infignis uanfmifla c(l 
pofteris } quantum Homcrus ipfi Achilli. Nifi qiim tam infi- 
gne 6c prarclarum virtutis exemplar Homcrus ft)i ca^hts cf- 
i'ct, fortaCft ingcnij^dmirabilis vini non ita cxcrcuiffct. ; 

Hh 1 




484 ANDtlEit ALCIATI 



Nobiles & gencrofi. 
Emblbma cxxxvi. 




A V R E A Cecropeas mtiehat fibula vefies^ 
Cui coniHnBa tenax dente cicadafitit: 

^alceu^ ^rcadico fuherat ctii lunula ritu» 
Gefi^atur patnhui rnuUea Romulidis, 

Ind^genM quod fe adfererentyhdc ftgna tpderun^ 
tyinttqua iUuHres nohilitate viri. 

^i gtnt' T7 X cruditis horrjnihus,iirque maximc qui vctera diligentej 
tofi & qni J^^obfcruarunt, aliquando didici, inter Nobilcs & Gcnero- 
:t«htltr. fos interefTc nonnihil. Ariftoteles animalium hiftorias i. <^'j<- 

ytf ifJ To «^ uyz6^ ><'v«5 j ^vveu»v ^ re fAti i^t^/^ov roU 

«yrS <plivius' Nobile id eft, quod ex bono gcnere profedum 

Cft: 



EMBLEMATA. ^ftc 

cft.generofumjquod i fua natura rton degcnerat. Ezemj5lum- 
quc apponit in lupis,quos generoros,& leonibus, quos nobiltfs 
cflc dicit. Idem pcne i. Dc arte diccndi, quo loquo ait prse- 
clarius ciTe gencrofum quam nobilcm dici,nobilis enim maio^ 
rum tantum virtutegloriaque nititur-.geneuoius & virtutc ma- 
iorum & fua commendatur : itaquc generofos omnes efle no- 
bilcs,fed non contia,nbbiles gencrofos omnes. Quidam enim 
hobiles dcgcnerant k virtute maiorum , & humili ac demiflb 
animo fiunt, atque ad ignauiam focordes delabuntur. Cicerb 
in Bruto,Scipionu ftirpcm genero'am vocat,quod in eainulti 
cxcellentcs viri fucrint:Oftic.T. Pyrrhum Epirotam , gcnero- 
fum & potentem dicit:vt in dcfcnfione CsEliana,Clodiam im- 
pudicam mulicrcm,& nobilcm & notam appellat. Idem i. dc 
Oftic.ait Phalaridis prsetcr caeteros nobilitatam crudclitatem: 
exquibusapparetnobilc,accipictiarh in malam partem:gene- 
rofum,non ni(i inbonam.Gornel.Fronto,nobilcm appellat re- 
rum nobilitate , generofum Ycro cognatione, Eam (ignifica- 
tioncm Cicero in Paradoxis oblcruati Ipfius,inquit, libido la^ 
pfa cft in mulierc ignota,d6lor ad pauciores pertinet, quam fi 
petulans fuifTet in aliqua generofa virgine ac nobili. Ea dc tt 
difirertatio nobilis eft euoluenda Phauorini apud Gellium,cap- 
x3.lib.15. Certe duo hasc tanquam fynonyraa coniungi certo 
fcio , & interdum etiam confundi. Apud M.TuUium , Rofcij 
Amerini pater, genere & nobiiitatc fui municipij princeps di- 
cicur. Iuucnal.7. Satyra. 

Felix ^fapiens^ ^ nohilis ^ gemrofuf, 
Ec Ouidius in Heroidurti epiftolis. 

Si te nohilitafjgemrofaque nomina tmgunt. 
Scd, vt vno verbo claudamus : Hi gencrofi gencraliter appcl- 
lancur, qui vel familia^ nomiac , rel alio tandem modo inno- 
tucrunt : nobiles vcro fpeciatim , qui e nobili gcnereorcum 
duxerunt. Apud Athcnicnfes Cicada nobilitatis infignc fuit: CiW4i«<?- 
aureas enim cicadas crinibus innodabant, vt fignificarcnt fe **'*'**«*"- 
indigenas efTe & nobilesjideftfvr Grseco vtar verbo) ctvToy^c-H"'^^^^^'* 
m, y^ yMitrim jj»»» ^thj- irtt-t^tb^ zr:>MroK :quod Ciceroex- 
prefTic Oratione pro Blacco. Id vero ridebat Antifthenes , vc 
refert Laert. lib.^. aiebat cnim hoc illis cfTc cum cochleis & 
tcftudinibus comraune ; quippe qui atiundc non commigraf- 
fcnt,nec vnquam folum mutafTent. Hinc ergo ri-riip^dpoi, id 
cft , Cicadigeri di^i AcJaenienfes-.hxc enim nota indigcnas If 

Hh } 



48<f ANDREiE ALCIATI 

ingcnuos ab aduenis& feraisdiftingubac : cuius rci caufam 
nonnuUi adferunt, quod Cicadx inter alia animalia indi- 
gcna: prscipue videantur> quod in ea regionc, in qua nafcun- 
cur, viuant>emoriantur, reliqua tere omnia migrentalio, nc- 
<juc ledem vUam firmam habeant. In quaque autem ciuitatc 
& municipio nobiliorcs eos agnolcimus , quorum maiores 
pluribus antc annis in lua patiia clarucrunc ,ait Pierius lib. 
16. quadcre Piato nonnihii ifi Mencxeno , Hcrodotus in 
Terpfic. >€lianus libr.4. Variar. hillor. cap.M. Scio cgo per 
contcmpturti dici cos ifPliyuv u\'otf4.i^ii<; cicadis opertos glo- 
riofi quidam iaftatores^obfoletis iam & nimium vccuftisvtcn- 
LunuU irjtcs.Romanosautcm, qui nobilicace gencris aliis cxccllcrcnr, 
caUtit T^- aiunt lunulas in calceis habuifle , fortalle vt lignificarcnt Ro- 
maniritm, ^^^[ Imperij conditionem, quodlenfim creuit , & temporum 
lapfu decreuir,vt in lunae hcmicyclis fieri folct. Ali j pucabanc 
{ianum ciTc eius habitationis, quae in luna effe dicitur, & quod 
poft mortem , animi rurfus lunam fub pcdibus habebant. Vcl 
(uperbos homines admonebant rcrum humanarum inftabili- 
tatis , cuius rei luna fit exemplo , qua; ab obfcuro in lumen, 
inde in obfcurum rcdit.Philoftracus dcHerodc fophifta nar- 
rat eum fratti dc generisfui claritatc multa iaclanti dixilfc: 
Certe.nobilitatemhabcs in talis:quod fignificauic luuenalis, 
cum de Fabio loquitur hisverbis: 

^ nobtlit ^gmerofu^ 

Appofircim nigrA lunam fuhtexit alutA. 

Quin & Zonarasaudlor Gr3:cus, ait patricios geftafle in vrbc 

calccos corrigiarum iriflexione,& formx litera: C, adornatos: 

^rc^hi ^^q\ & Plutarch.retulit in Problcmat.Nccquidcm pr^termit- 

Ihm primi ^^.„^^1^,1^ gcnus calceorum lunatorum Arcadibus in vfu fuif- 

ei/a«4r«f. _ ^ ^ diluuioDeucalionis primi ipfi lunam infpexifle na- 

rcentcm fe credidcre,qu6dquc putaret vniucrfum genus mor- 

talium aquis obrutum perifle,& a fc rurfus origincm propaga- 

tionis cmanaiTc, ait praercr alios vctuftiores Pierius lib.44. D« 

facris vtgyptiorum literis.Apollon.Argonautic.4. 

Strabo 8. Geocraph. hnfih zrtcXetiorei^ 'ihyt «tt rct A\- 
i^hii^ riv tjistwuv, Sic primo Faftorum Ouidius: 
Ortti prior Luna ( defef creditur ip[i ) 
A magno telliu Arcade nmten hnbet. 
Sccundo Faftor. huc refpcxit Nafo: 

Antc 



EMBLEMATA. 4^7 

Ante louem genitum ierras habHijfe feruntur 
Arcadts, (^ lun& gens prior illa fuit. 
Icaquc cum fe luna vcUent antiquiores dici ( adco fi^ generis 
antiquitacem iadabant) didi fuat a Thucydide initio hiftoriac 
fl!?C?c-fPii#o«, id eft,ante iunam editi. Plcrique ad hil^oriam na- 
tur^E rcferrc malunt , quse lunae curfum- primi pbferuarint. 
Prxcer has rationes aliasrefcrt Piutach. in Probl^matis. Scd /» emenn" 
h^ec quorfum attineant , non plane video , nifi ad communem ''*'" "*^''** 
locum retulero de nobilitate, quam libi longc multi tribuunt, 
vanis quibufdara fchematis & imaginibus maicrum tumidi: 
quorum arroganciam intolerabiicm quibus maxime verbis 
iacefTere debcam , plane non dcbeo. Quis enim fuftineat ali- 
^ucm tollerc criftas , fibique arrogare quidpiam : quod tamen 
propric nonpoflideat ? Atquegcnus fuum qui laudat, quiquc 
attollit animos ob maiorum nobilitatem , & alienum laudat, 
&fal(is nominibus fibi tribuit quodad fe minime pertincat. , 

Qui proculdubio mihi non videntur abfimilcs fugiriuis iis 
«jui prac mctu ciim ad aras fe reccperint , tamdiu latcnt , inquc 
luto fe cife puiant , quamdiu eo perfugio vti poilunt. Ac cum 
inde fucrint eruti , quid iis fupereft quam cerra qusdam crux, 
aut cxtremum aliquod difpendium ? Sic vulgarcs illi nobiles, 
qui nihil prxtcr maiorum nomina crepanr , ad quse fola hx- 
xent fuis diffifi virtutibus, veraq^ gloria, quam nullam habenr, 
non fenciunt quam miferi (int , & quanto in errore verfentiir. 
Sed rctineamus afTcntionem cum iis qui nobilitatem in ani- 
nio gcnerofo fitam efTc rolunt, & qui pecudum nobilitatem in 
corpore valido ac vcgcto,hominum autem in vitar morumquc 
bonitate ponunt. Laudatut aDionc Chryfoftomo, Thebano- 
rum optimum & *equi/Iimum inftitutum , qui cos feruorum 
numcro non habcbant , qui per vim & iniuriam belli ferui fa- 
<Sti eifent : Cur ignobilcs cos cfte vulgari opinione iudicamus 
quorum fi virtutesseftimentar^fi moderatio animi, fi pruden- 
tia , fi fagacitas , alios quos vulgus admiratur , infinitis, vt ita 
dicam , fpatiis anteuertunt ? Magnum fuic & plenum ^equita- 
cis eorumquos proxime nominaui,iudiciumatque confilium, 
qui folos cos nobiles eirc cenfebant , qui ad virtutem propen- 
(i elTent , neque tam curiose , imo vero fuperftitiose quajre" 
bant , cx quibus orti parentibus eifcnt , de quibus aliquid fta- 
tucndumvidcretur. Sic autem vnafecii rationcs conficiebant: 
Antiquitus vt in animalibus quibufd.im mufis , ita & in ho- 
minibus idcmQomcn pcrdurauit.Nam in Ganibus,equis,gallis 

Hh 4 



4|S ANDREit ALClATt 

ctiam gallinaceis id facile crt adiierrerc : quia cquum fi qiiia 
animolum &: ad curiluii idoucum fadto pcricnlo norit,non ro- 
gat an cius patcr (It ex Arcadia , an Thellalia : fatis enim cflc 
putat , quod cquus animum generofam habcac. Ita cum canis 
venaticus egregie ad curfum valcrc intelligitur , nihil opus efl: 
fcire an ortum duxerit e Caria,vel Laceda-monc, fcd cxillima- 
tur elle ratis,qu6d generofa illa canis fit.Idcm dc gallis,dcque 
aliis iudiciitm : idcmque poll:rcm6 de hominibus lentiendum; 
cx quibus qui virtutum nudiofus cft , qui iuftitiam colit , qui 
humanitatis iura , qui rcligioncm oblcruat , is rcuera gcncro- 
fus eft & nobilis , tamctfi parcntcs ciuldem & auos ncmo vn- 
quam fortafle noueiit.Dcmocritus,magnus imprimis &c cautus 
Philofophus iam olim, vt ait Satyricus, 

matermm rifta inuenit, ad cmnes 

Occurfpii horrAnumy O' ^«^«^ prudentia jnonfirat 
Sumrnes pojfe 'viros, ^ magna exempla daturos 
Veruecum in patria, c.raffoque fub aiere nafci. 
Quod tortum ciTc conftat in fuperbos quofdam cmeritita: (lo* 
bilitatis homincs, qui orti ilirpc Romana ca:tcros pra: fe nihi- 
li duccbant. laftcnt itaque fuum genus, qui dc parcntum vir- 
tutc nihil habcnt pra:ter imagincs:quos nihilo tamcn puto mc- 
lioreselfcquamequusaliquis nonre,fed opinionevulgari gc* 
nerofus habitus , qu6d frenos aureos , qHod ftragula, qu6d or- 
nameuta cxtcrna omnia exquilitiflima circumferat. 

Aurea Cecropiat.l Vcftcs Athcnienfes ne£lcbantur fibula au» 
rea,cui cicada circumligabatur. 

uircadtco rittr.'] Ad morcm Arcadum. 
Lunula.] Parua luna inftar hemicycli. 
Indigentif.'] lndigena,indc genitus,ncc aliunde natus. GraJceJ 
ocurx^"^^ & ty;^e^(^,c\ii opponitur aduena. 

Oblitusetiam apponerehuc quod DemoQhenes aduerfus 
^fchincm <e<%4 •mc(7^';TfiG^Heii , quo loco de Athenienfibus Sc 
Arcadibus verba facit, /j^syoi j^^ uTmvmv If^tig « v^op^toyes «51* 

Euripidis hxc refcrt Piutarch.commentario dcExilio: 
ri 'Trfciru, fB/J A£A)$ uiiK t-TTUKTi^ u)i^c6iv, 
Atir;t9oyi$ J[' i(pvfd^,af </[' cL?}t\af ttvAhs 
Tltos-av 'ofA^ius 2^^opvi6eiazc fitXeuif 
A»v«/ 7r«p k^uv iiciv 't%ei.yuyifASi' 
Primicm nec inquilinm nos populte^ fufntfs, 
Sed indigentit cmes at aliarum 'Vrhittm* ^ 

Sunr 



E M B L E M A T A, ^t^ 

Sunt comparandi tejferarum iaciihm, 

6^A alijs ali£ ciues mittunt tdentidem. 
Hoc poftrcmo quod mihi alia conquircnti occurrit ex Tzezc 
ioi . Hiftoria lo. Chiliad, vbi cicadas Achcnienfium tcfcrt ad 
corum nimiam loquacitatem: 

AuKMvis /3£56;^A(jj5* /k' t»7»i5 jt;nycM'7<»4»5. 
Ideft,^ 

^odcicad&pnt loquaces ctmpertHm eft emnihufi 

Sunt eodem mode jithenienfes quimultifum ^garruli in 
ferorando: 

Cdnira, Lacoms paucis viuntur verhiso 



Hh 5 




i9<^ 



ANDiEiE ALClAtl 



Duodecim certamina Hcrculis. 

Emblema CXXXVII. 




R o B o R I s imlEH fuperatfitcunMa laudes: 
'Dicia fophiflartiTTjJacjHeofi^He refolmt inanes: 
7^r? fttror atn rabies virtHtepotentior vlla eft. 
QintinuHm ob cHyfnm fapienti opttlcntia cedit: 
Spernit auaritiam,necrapto am fcenort gaudet: 
ijincit femineos fpoliatque infgnihm aHus: 
ExpHrfrat fordes, & cultum mentihi^J addtt: 
Illtcitos ^dit coitPtf, abigttque noccntes: 
'Barbaries fcritaf^tie dat impia dcnique pmam: 
Vniiii virttu colieclos diJJipAt hosie^: 
/mtehtt tnputrtam e:<terms honaph 



iurima av ons: 



DoRa 



HtrMik. 



E M B L E M A T A. 491 

"T^o^aper ora virum volat.f^ non interit vnqHatn, 

MVkos fuifTc Hcttules tradunt quam plui-irai , fcd quem MmUHUT" 
cx Alcmena rufcepic lupiter , potiflimiun cclebrant ob**^*'» 
varia certaraina>virtutemquc beliicam : cuiusduodecim labo- 
rcs pra:cipuos(ionge enim plures pcrfcquitur Diodorus rerura 
Antiquarum lib.4.) compleduntur alij , quos hic fequitur Al- 
ciatus , quantum ad laborum fiumerum pcrtinct , quid per 
vnumquemquc laborem (it intelli|gendum , allegoricos enar- 
rans. In Coliedaaeis Graecorum Epigrammatum hochexafti- 
chon reperi: 

SeixfK^' iXKVc^ec^, TTBXt» J^itf^yi^^ ttXovf 
X^voTC fztiXec KXeia-ei^.yifi^vtvluf e-A«»«». 
. AvyetM/ e^alu/^ Kif^s u^u^.iKTewcpi^tK., 

JExtinxi Nemees monslmm, lem/mque pertmit 
Et taumm, cecidit diUcermus aj^r. 

Balteon eirripui, Diemedis equofque cecidi, 
Geryonemjlraui, ponuiqHe fulua iuli. 

Augiam mui, capta efi cerua, atque volucres, 
Cerberus Abducius, Utus in aiiraferor, 
Sic in appendicibus Virg. 

Prima cleoni.i teUrata &rumna leonis. 

Troxima lern&am ferro ^face contudit hjdram. 

Mox Erytnantheum vis tertiaperculit aprum, 

Mripedis quano tulit aurea cornua/cerui. 

Stymphalidas pepulit volucres difcrimine quinto, 

Threiciam fexto Jpoltauit Amaz,ona balteo. 

Septima in Augi&fiabulis impenfa laborts, 

Ociaua expulfs numeratur adorea tauro, 

In Diomedeis vi^oria nona quadrigis. 

Geryone extinSfo decimapt dat IberiapalmAm: 

Vndecimum mala Heiferidum diltraiia triuwphum. 

Cerberus extremi fu^rema efl meta lahoris. 
Hcraclidis Pontici difputatio ad Homcri allc^orias mire ad Lcctu Bt- 
hac noftramf*aciccxplicationem.Verbaeiu5 auSoris hascfunt: radtiit, 

iH(^KXix 16^1^69 thc >07t fflOf^fTlKii^ &tu>cifiia<; u,^<^/C^i*:^ '"- 



45>t ANDRE^ ALCIATI 

fOfi isv T it?i^(>iv ekdAavy oTnami t? -jra^ Ofi^^et fi)i)ifAiii i^tp^Ti, 
rn fl« -Tm^Koupov QMfifiKUJUfiv (ptXoTcx^yiy^i^ , %^ jcjt^arf?» ^ 
«A« ri^/ 17X1710 Xu^am* itn^feo-ntis ut*sX»t<Acuf. Aec»^ ^ rlu/ «Kg/t- 
•TOf offAointv i^* U fcit tfrt ^t^t. Ht^r ecurp j B-vfiit^ kXoyfaSi 
7nht<reti , T v^Q/Ctn* nuJ^t c^ofil&n iiJiKiyetf. ^eiXiow ye ftiip 
i^vy»6<^nv cie y ^/» ttI^w fce^<«/»i»'«cv lAat^o». t^ ris cCTrfnni^ 
iiOf(^ifB/j(^ ^>.^ cW^e^^tiSnTWf, :^)(gkii^.fet^r(^ Mtrv rloe 
tmr^i^tiffw) etv)a^uv. o^iCis j rki (ntjU)niiyifisiiX7n^xi,etf fi»aK}iiTt 
T ^lov ijfcciv. ai.7n0x.i6a,>n 5 y^ riiM TToXu^itv n^sr&Vy >^ TToXvKi- 
^ecXov u J^paw, n-ns OTdV ^){^ziYty yniXiv let^^raA fiXxfUvtty. ocan^ 
«<fl^««a' TXVflt 2^1^^ TTV^of '^ TTUf^oHviirse^g l^-.i<s-^iVietvri^ ^ fA.>iv 
TS/tKiipetXoi ^fiuvitg >tXitf Ki^i^i a)){3ru<; etit rlw rg^f/i.i^ (pi- 
^on^pietA) \jz3C(4ilriirx^. ro fOfi }^ etu-nii Ao^i(sv , t» 3 <^v7i>($v, 
TD j H^<>(5» ovof^^irtti. ruvTU ^ eicarip inp' ivo^ c^m(pvnS7t£.p 
"^e/X^ H^ "T^^ Ki<Petxlw ftSQ^^irrii. t^ &ii T *»>»K oicwi^ citto* 
Ht^Xuv ov tnwrifca htyiXejrtt\. quorum fentcntia verboru hxc 
cft:Minimepucandum eft Herculcm corporis viribus olim tan- 
cum prajftare potuiiTeiat ciim prudens eflet, & aelcfti fapientia 
plenus , ccu profunda caligine demerfam Philofophiam illu- 
ftrauif.quse fententia etiam principum Stoicorum eft. Dc aliis 
itaque ccrtaminibus Herculis,qu:E ab Homerb non memoran« 
tur , quid attinet ad ingenij oftentationem multa praeter rcm 
verba faccrerAprum enim cepit,hoc eft verfantem inter homi- 
nes intemperantiam:& leonem domuic,nempe impetum temc- 
te ruenccm quo minjme decet. Eadem ratione cum brutam 
jracundiam compefcuiiret atquefrenafTetjtaurum cornupetam 
didus eft aftrinxifle. Expulit etiam & propulfauit c vita me- 
tum , quod per Cerauniam ceruam oftenditur, Et quoddanl 
ctiam certamen,quod nominare non conuenit,idem lubiit,rc- 
purgatac]ua prius tenebatur,animi foedicate.Cohibuit & volu- 
cres, ncmpe fpem inanem & ventofam, qua hominum vita vs 
plurimum laftacur. Adhxc plurimum fimi expulit , & multis 
capitibus hydram fuperauit,qu2E abfcifta renafci non definebato 
Hanc ficuti eti^peiM> , id eft impericiam aliquam , igni excidit, 
hoc eft admoni cione. lam vero Cerberus criceps in lucem per- 
tradus.non male criplicem philofophandi rationc innuit.Sunt 
enim Philofophia: partes,ea quse rationis cft,Log!ca:quae natu- 
rx, Phyfiologia:qucE morum , Ethica nominatur:& cx quidem 
tanquam ex vna ceruice prognata; , triplici cciam nodo iuxta 

caput 



E M B L E M A T A. 49^ 

caput <difl:ringuntur. Et hacc quidem de aliis laboribus di£iz 
{"uificiant. Hadlenus Heraclides , cum quo infigni loco velim 
vna coufcrri quae difputat Ladantius diuin. Inftit. i. cap. 9. 
C^Etera enim p^rcenfere nihil attinct , nifi maxime ad rem fa- 
cianr. Quo in argumento dum animus elaborac , mihi arrific Dimu, 
nobilis dilputano Dionis Chryfoftomi , qui Herculis u^x^^ O^ryPfi»^ 
fcu labores vel xrumnas ita celebrat , vt eum ex aduerfo athle- ^^ ^****' 
tis opponat , &: principcmfortiiTimum atque iuftiflimu faciat, 
Peruigil & tenuis erat,inquit ille,vt leones, neque enin:i carni- , 
bus onuftus, vt athleta: , potuiflet Afiam Europamque peragra- 
re. Acute vidcbat ; acute audicbat : neque hycmis aut zcftus vim 
curabat , vt a pra^claris adionibus rcuocaretur. Sordidapellc 
indutusjnterdum fame correptus,bonis opcm ferebat, impro- 
bos vcio aut dc medio toUcbatjaut iu ordine cogebat. DJome- 
dem enimThracium deliciisaffluente ,&hofpitesaffici€ntem 
iniuria.ruorc.uc fubditos raifere feruire cogetem, cl^ua percuf- 
fum de medio fuftulit. Gcryonem boues permultos &multa 
pecuaria poHldenrem , vt opuletia Principcs omnes qui in Oc- 
cidente eifenc, facile fuperaret.fcdtamen eundem nimiafuper* 
bia elatum , vna cum fratribus interfecit , eorumque armenta 
corricuir. Ide cum Bufirim oftendcrct certaminibustotos dics 
occupatum, totos dics conuiuia agitantemjfibi vniceplacente, 
quo egrcgius ludator eftet, proftrauit. Amazonum reginse 20-? 
nam foluit . qua: illum fuerat afpernata : quo congrefTu often" 
dit, fc illius forma minime fuifle fupcratum, vel mulieris gra- 
tia potuifte vnquam a rebus excellentibus , quas primum ani- 
mo conceperat,auocari. Nc autcm videretur arduistantum rc- 
bus & gloria dignis operam impendilTc , fimum iacentemin 
Augiae (tabulis , a mulcis annis colledum fterquilinium repur- 
g^auir. Pucabatenim non minuseife fibi aduerfus gloriam dc- 
cercadum , quam belluas & homines fcelcratps. Ka?c peneDio 
Oratione S.devirtute. Idcm laboresHercuiisretulit adpurga- 
tionem animi & vitiorii expulfionem , Oratione %. Sed obitcr 
admoneo, plcrolque exiftimare , vt Lucianus ( quemadmodum 
pofteadicemus) Hercule virum fuilTe Gallum , qui tum folerti ^treults 
quadam prudcntia, tum admirabili eloquctia, qua maxime va- """^ ^^^"'^ 
' lcbat,praeciara facinora infigni fortitudine fit exantlatus, & in- 
genij dextcritate fummas quafque difficultates ftiperarit : qus; 
tamen omnis Grajcia quamplurimum mendax , ad armoru^; 
gloriam conucrtere maluit. Prartermiferam Apuleij \7nu.lin>vy 
^uodiraprimisadrcm facit; cx 4. Tloiidorum : Quod Hcrcu- 

leiTi 



494 ANDREiE ALCIATI 

lem Poet:;e olim memorant monftra illaimmania hominum 

ac fcraram virtutc rubegiiTe , orbemquc tcrrac purgafTe : fimili- 

t€j: aduerrum iracundia.m & inuidiara, atquc auariciam ac Ubi- 

dinem , cxteraque animi monftra ac flagitia Philofophus ifte 

Herculesfuit.Eas peftes omnesinentibus cxegit, familias pur- 

gauit,malitiam perdomaitjfeminudus & ipfe, & claua infignis, 

etiam Thebis oriundus , vndc Herculem fuiffe mcmoria cxtat, 

Videram cgo pridcm locum Plutarchi in Problem. quo ratio- 

nem reddir, cur olim Hcrculi atquc Mufis communis arafafta 

(Jt:quia nimirum Hercules Euandrum literas docuit , vt k luba 

memoria; traditfi eft:honeftum enim & liberale daccbat,(i ami- 

ci ac pxopinqui litteraru & fapicntix cognirioneperpolirctur. 

tnmit Nt' Kohom tntucli.} Huic rcfpondct primum Herculis certamen, 

tat£i «*(^<iquod fuit leonis Nemea;i iuxta Cleonas intcrnecioiquo intcl- 

2*^ ligi datur,facundiam corporis viribus cfle prxftantiorcm.Non 

cnim viribus,aut velocitatibus,aut celeritate corporum res ma- 

gnae geriintur,red conlilio^ratione, prudcniia, eloqucntia. Ncc 

vcro aliquid magni momcti^iresobirc pofTunt , aut furciperc, 

nifi coniilium & ingeni) dexteritas antecefTerit. 5unt qui alitcr 

Nemexi Iconis cacdem interpretentur , fuerunt cnimqui c Lu- 

nae globo dccidiiTe vana perfuafione crederent : nam &;vetcrcs 

monlhaimmaniain Lunse globo putabant nafci. Hunccrgo 

leone incrmis Hcrculcs intcrfecit, vc ait Pisaderrhoc eft,ira co- 

hibuit ac rcprciTit q\ix in fortiii viroru animis maximc regnat.. 

ByhtkLtr" Dicia fcphtJi^iyfim.^SccunAo labore,hydram, feptcm capitunt 

•«*• bcHuam , in Leraa patude omnia vaftantem>f ugoa perdifRcili 

vicit,& ferro facibufqiic oppreflit i quo arguitur,virum fapien- 

tem & facundum,multiplices fophiftarumargi3tias,& clenchos 

veritatis fpecic adumbrafos , ingeni j viribus rctundcrc. Hydrx 

vno capite refc^to fepccm alia rcpullulabant : quod notat anis 

fophiftica; captioatem.Si enim agas cum fophifta, vno argumc- 

to rcprehcnfo.multa alia tibi opponet,tequc(ni diligentcr ca- 

ucris)ad abfurdum^vel «i^tu^v adigct. Certamen hoc adalios 

vfus conucitunt alijjVt ad diluuium, ad vitia, ad inuidiam, qua 

<JereprouerbiameftiLcrna malorum^&jHydram fccas. Socra- 

tcsapud Platonem in Euthydemofatecur fe mulco imbecillio- 

rem Hercule , qui pugnarefimul non potuit aducifus hydram 

fophifticam, cui proptcr vnam fapietiam pro vno fermonis ca- 

pite ampurato multa rcpuliulab^nt.Adh^cPieriuii.i^.euolttC» 

.^iMT Erry L^queos.'] PaLalogifmcs &c captiones. 

«S;r<.*# Sonfnrer ««;.] Terrio, aprumterribilc in Erymantho mote 

Aiea 



E M B L E M A T A, 45f 

Arcadiac omnia vaftantem cepitj& ad Euryfthcum, viuum per- 
duxit , quod innuit, virtutem fuiori & rabiei non ccdere, imd 
longe antecellcre. Impctus enim & furor per aprum indicatur, 
vt docet Pierius Hierogiyph.9. 

Continuum ob curfum. Quarto , ccruam xripcdcm & celcr^ Ctrua dri' 
rimam, aurea cornua oeftanccm intcrfecit, quod ad fapientem ?"• 
refercndum eftjcui & ditiilimi cedunt & opulentiirimi. Notum 
illud Ariftocelis in l-oliticis , facilc elfe ditari Philofophis , Ci 
veliat:qu6 fpecTtat adagium, Sapiens non eget. 

Spernit /t«;?rirf^w.^Qu!nta pugna fuir,auium Stymphalidura ^utsStym 
cxpulfio, fonituahenei.cuiuldam milrumcntirquod eft:lucrum ^halidtt. 
inanc, &c auaritiam refpuerc, raptumque omnem putare nefas. 
Sed qu3c poteft efle volucrum cum auarina coUatio ? Volucres 
pcr aercm volitantes>in quo tamen vidum compararc uopof- 
funt , cupidi & auari hominis cogitationem ( aliis atquc aliis 
opibus fcmper inhiantem ,qui tamen nec partis bonis vtatur, 
fed tenuiftimo vidlugeniumdefraudet,& in quo confifl^t non 
habet ) fatis oftendunr, qui quoniam vel natura deprauata>vel 
vfu longo induratus eft ,ad refipifcentiam aliquando pertrahi 
potcft quibufdam acerrima^ orationis acpitaculis , quibus aut 
arccatur, aut a propofico , malaquc confuetudinc dimoueatur. 
Alij malunchoc inccUigi de fcortillis quibufdam & impuris 
mulierculis , quarum illecebras& infidiasdctegimusxnco fa- 
pientias crepitaculo , quod canquam ruba in aures penetret , vt 
Bafllius loquitur: vixenimalia fugantur ratione communes 
ill^E pcftes adolefccntium. 

Vincitfemrneos.]Stxzo certaminc malicres Amazonas dcbel- 
kuit, earumque reginam Hippolytam cepit,cui cingulum mi- 
litare abftulir, quod eft aftutiam muliebrem & dolos,fallaciaf- 
que coerccre & vafricici materiam penitus eripere. Amazon 
hic mulier bellicofa , merctricem refert , quae vel fortiihmura 
poflit deuinccre. 

Expurgat fordes.'] Laborc fcptimo Augiamrepurgauit,quod ^Auptf^r 
arguit vitiorum erroiumque innacorum, vel eciam qui fuccrc- l^^"' 
ucrunt afliietudine quadam longa, ab animo cxpulfioncm. Ni- 
hil eft enim tam horridum camque fordens , quod eioqucntia 
nonpoflic excoli. 

lUicitos odit,] 0«f^auo , taurum lu(!Vamine domuit : quod cft C«m f4»r* 
fontes abigere , & omnc iliicitum facinus fcelufquc exfecrari: '«^^^* 
vel furorcm aut truculentiam animicohibcre. 






Ceryw tti 
ftmtu» 

Poma Hf 
/fferidftrt. 



Ctrhtrm 
ttUtp, 



4P(J ANDREiE ALCIATI 

Ahigitqu» nocenies.'] Hinc nomen habet kxi%ix^Kli , nam & 
plerlfque didtus eft natus ad homines iuuandos. 

Barbaries,'] Nono , Diomedem Rcgem Thracix crudeliffi- 
mumjqui fanguine & carnibus humanis c^juos alere confaeue- 
rat , perdomuit , & eius exemplo ipfum fuis equis dedit pabu- 
lum,quod fignificat,Herculem eloqtientia: & fapientiac viribus 
barbariem & fcrocitatem ab oranibus, quas incoluerit, rcgio- 
nibus fubmouiflc. 

Vniui Tv/V/f^. J Dccimo labore Geryonem rricorporem &;cri- 
cipitcm bello expugnauit : id eft, colledam, & vnanimem ho-» 
ftium multitudinem fua virtute comprefllt , indequc & viflor 
euafit.Dc Gerionc in fuperioribus fatis. 

Inuehit inpatriam.'] Vndecimo aurca mala Hefpcridum, oc- 
cifo prius dracone pcruigiii,fufl;ulit,quod cft rcferendumad il- 
Jam,qua do£li & .^apientcs homines abundant,infigncm rcrum 
copiam,qua eos fua fortuna vitarquc conditio beat. 

Docfapcr orn.'] Duodccimo & poftremo,Cerbcru tricipitem 
ab inferis tra(5tum ad auras deduxit , quod fortitudincm pcr 
orniiia omnium ora volitantem, & immortalem nominis glo- 
riam apud pofteros femper vidturam perfpicue fignificat.Nam, 
vt cft apud Diodorum,magnos mult6fque,dum vixit,labores & 
pericula fponte adiit Hcrcules , vt pro fuis crga omnes gentes 
bencficiis immortalitatc donarcrur,Cic.i.Tufc. AbiitadDeos 
Herculcsmunquam abiilTetjnifi cum inter homines elTct , eam 
flbi viam muniuiflet.Facilc tranfilio Pindari Iocum,vtpote lon-t 
giorem,de Hercalc.i.Nsmeorum. Nonnulli hoc traduci raa- 
lunt ad auaritiam thefauros in tenebris occlufos aflTcruantem, 
nec in K:ctni crui permittcntcm. Ea tamcn fi a viro gloria: cu- 
pido coerceatur , & ex animi reccffu, in quo locum occuparat, 
orpellaturjopcrq-, illx; conferantur ad vfus hominum,magnum 
ccrte momcntum afFerunt ab obtinendum nomcn : licet enim 
veragloria fica non fit in opibus & facultatibus,ad gloriam ta-» 
Oeu obtinendani magaura adiumentum adfcrt. 



^ 



EMBi£MATA. 



497 



In nothos. 
Emblema cxxxviii. 




Hercvleos JpHrij femper celebretis honores: 
Nam vefiri princeps ordinis ilie fnit. 

Nec prim ejfe Dem potmtyCjHkm fugeret infans 
LdLc.fibi quod fandis nefcia luno dabat. . 



EOium qui naci funt ex iniuflo concubitu mifcravideri <?^*W r.9^ 
conditiopoteft ;quanquam enim ex nobilibus orti pa- hiles» 
reinibus,nobiles tamen dici non pofl'unt,nequc in ius haeredi- 
tatis ac familiae facccdant, ni(i foluantur legibus, & a princi- 
pibus agnofcantur,qualique adoptentur (quod vulgodicimu? 
aduouerc ) tunc enim fuccedcre in familiam polfunt . fed na- 
turalcm illam maculam delere minime vnquam pofTunt. Qua 
dc caufa Solon ftatuit fpuriosnihil debereparentibusjaquibus 

li 



45^ ANDREit ALCIATI 

jafamix Ubem accepifrent.Scd & Athenicnfcs locumquencJam 

habebant,in quo Ipurij feorfum ab ingcnuis exerccri cfTcnt 

roliti:eum Cynofargcm appcllabanD:nam contaminari nobili- 

tatcnl putabant fpuLiorumconfuetudinc. Themilloclestamcn 

alluto ingenio viradolefcentes ingenuos &: nohiles fenfim pri- 

mus ad Cynofarges blanditiis allcxit, vt toUerctur ca fpurio- 

rum & legitimorum ditFerentia. Sed ad rcm.Rcde quidcm &; 

prouide conftitucum a fapicntibus fuit,vt parentcs vaga vC\ 

Vencrc, quafi in filiispuni-rcnturi &effrenes homincsfandi 

connubij quafi cancellisvi legum contincrcntur:vtquedifcri- 

men feruaretur ihccrlcgicimos & illcgirimos partus.Hi & ho- 

norum & bonvrum paternorum hsercdes iure fiunt, eoque ad- 

moneri debcnt patcrna: vircutis ; at illegitimis nihil fxpcnu- 

lnei-O pr3eccr viacretrille reliqquitur,ade6vt conqueri polfinc 

quodadeo infcliciter nati maleque accepti fint. Sunt tamcn 

permultiex iis qui omnialiaopc dcftituti,omniafua infeipfis 

ponunc, fuamquc indullriam excitanc. Nemini dubium eft qui 

vel paulum afiucuerit in monumentis vctcrum,pcrmultos fuif- 

fefpurios, qui fortitudine& animi dexteritace legitimisqui- 

bufque libens anccccUuerunt, quique fufceperunt audcnti ma- 

gnoquc animo , & certc pcrfccerunt , qua; legitimi ipfi libcri 

^thi no^ nunquam exequi , nedum accingere potucre. Talis Hcrcules 

ii/«f. fuit,ipfiquc emnes louis fili j,Poetarum fabulis decantati.Eo de 

nunncro fuere Themiftoclcs, Acneas, Thefeus,Romulus,fcd £( 

ipfe Alcxander Magnus,totius ferme Orientis domitor:quibus 

adiiciam Conftantinum Magnum , Theodoricum Gochum, 

Gullielmum Norraannum,& alios quamplurcs j qui nifi hxrc- 

dicate aliqua paterna frcti effent, vix aut nunquam pertingere 

potuiflcnt tantos rcrum fucceil'us:vt ipfe Hercules,qui ne ficr i 

cjuidem Dcus potuillet. i.immortalem famam non fibi eain 

compataftecqua omnium vocc pra:dicatur,nih mammas luno- 

nis infcia: raxifTct^vt putarunt Thcbani,teftis eft Ca^lius Rho- 

digin. lib. ii.cap.n . Non pigct huc congerere vcrba eadcni 

.^icia tx .Alciati cx ^.Parergon iuris, cap.5. Apud Grjccos fcriptum legi 

, Aici4ti Iouem,nato Hcrcule,qu6d fpurius eftetjnec in Dcorurn nume- 

FAr$rg*. j^j^^ pofTet admitti , dormienti coniugi fua: lunoni eum clam 

iuppofuiire , & exu^o de mamm's ab ca laftc , infantcm ceu 

naralib.us reftitutumi diuinitatis iura acquifiuirfe. Cuius rei ic 

^i Cym- Higinus meminit,& Arati interprcs,&: qui Collcclanea rei ru- 

fargti , j^jj-gj CGnllannno Cscfari infcriplit. Hincquc fadum cft , \t 

-'*' ' acrhi ad C >':ioiiii-t>es. vbi rcmpium cft HercuiiSj crwcrcerencu- , 

aaoniarr. 



EMBLEMATA. 49, 

quoniam is Dcus illis prscft, cuius rei & in EmWcmatis mcn- 
tioncm fecimus. Idem lib.Dc fingulari certaminc, cap.i^. Lc- 
gimus in hifloriis Arnulfum , qui primus & ante Othoncm cx 
Gallia in Germaniam Imperi j titulum tranftulit,ex Caroli Ma- 
gni pronepotibus fpurium fuiflc. Fuerunt & in Cypro Rcgcf, 
fuerunt vbiquc etiam approbatiflimi duces, non abfimilibus 
orti natalibus :vt veriflimum fit illud Platonis oraculum, Ser- 
uos a Regibus, Reges a fcruis oriri. 

S/>«rJ/ .] Nothi dicuntur iilegitimi ,quiinccrto patrenati 
funtjYcl qui nati funt illegitimo concttbitUil.vulgo quasfitijD. 
de (btu homin,& 1. Diui, D. de captiu. Spunj <iiftinguuntur 2 
Tujgo conceptis : funt enim ij quorum pater eft incertus, d. 1. 
vulg6,vt qui nafcuntur ex vulgari mcrctrice.Scd& qui patrcm 
quidcm ccrtum deraonftrarq p ofliint^fed non cum qucm ha- 
bcre liceat, veluti qui nati funt cx concubina, vuleo concepti, 
at improprie tamen & tranflatc dicuntur,d.l.vulgoquajfiti,&I, 
Adoptiuus D.dc ritu nupt. Olim fpurij duabus literis S. P. dc- 
pingebantur, quafi qui fine patre eflent, rationcs exquirit Plu- 
tarch.in Problem. 

Nec^iU4 ej[e.'] De Hcrculis apotheofi Ciccjo Oific,,$.Plin» 
iib.5V.cap.n^^ Ouid.ii.Metam* 

li X 




fOO 



ANDRE.€ ALCIATI 



Imparilitas. 

E M B L E M A C X X X I X. 




V T fuhlime volam tenHcmfecat aerafiilcoy 
P^t pdfcHtitur httmi aracHhu^anferianiis: 

Sic fHmmHm fcandis fuper &thera Ptndams ingem ; 
Sicfcit hnmi tantumferpere Bacchylides. 



I 



P apparet ePindaro cra^n^um.Sic enimde fc ipfe in Eac- 
chyljdem, Olymp.i. 

Xk lieh? (pvM. 



jiios Cg€9; «2»«;t^ '^f^' 



Idcft; 



Sapiei^s. 



E M B L F. M A T A. joj: 

Sapicns multarum Lerum gnarus eft natura : ac difceiites |>ro*- 
caccs inepta loquacitate corui imperfede admodum ^aniut, 
aduerfus diuinum louis alitem i ad quem SchoiiartesJocum, 

^n^ii;. Alius c/l ctiam locus ad flnem Nemeofum ry, 
■" ■■■■ ' — £'57 <?V ouitI^ liiiiii ^V .■sri-ncioli-, 

£iet0Otviv a ^kt Z3"<?c-Jf. 

Kp^yiTU) ai n^Xioi TwxftKo! vf^i9>vzi7. Id efl: 

Aquila in auibus velox elt, c\ux iHzim corripir procyl veili- 
gans pedibus cruentam pra;dam ; clamofi verograculi res hu- 
milcs pafcunt. Quibus verbis intclIigimusPindarum fe cuin 
aquila conferre,aliosver6,vt Bacchy!idem,&aliGS BafCchylidi 
limiles nunc cum coruo, nunc cum gtaculis. Sic Scholi^ftcs: 
gbKei at roujTse. reiv{v «5 lj«iKy^\)>.ltIw , Iw "^ uvroli y^ ^^- 

y^^6t^ oi BxK^vXioIw, . . 

Similitudine docet AlciatuSj^liquam femper obfcris^ri iacili l^^niof^ 
iningeniis ina-qualitatcm.Sunt cnim qui vt falco vel aquila '"•'^*'''*'' 
volatu prasftcntjid eft,qui ingenij viribuscaeteris anrccellant: ^***' 
funt &quidamtaxat humi gradiuncuu , vt aues iilx domcfti- 
CiE , quibus vna eft cura vulgaciora tancum confedlari :qaod 
certe rcferendum eft ad dcbiliora quxquc ingenia & minus 
Viuida,qus tenucs cogunt filiquas : quicuc plura&: magisar-t 
dua vclint,quam poftint; ciim,vc imperiti pidores,nihil fciailc 
prajtcrquam limulare cupreftimi, vc loquirurFlaccus. Primas ^on einr.es 
tenet intcr Lyricos Poetas Pindarus , ^acchylides iufer(ora^*-J'^*'"' /*" 
tantum confe<llari dicitur.Poteft non inconcinnc huc referri, '"''^* ^^' 
quod in oratore Ciccro aic ; Si qucra auc natura fua , aut iUa "^^'' 
prseftautis ingeni j vis forte deficiet , aut minus'inftru(?tus erii:- 
magnarum artium difciplinis,tcneat tauien eum curfumxjuem 
potcrit.Primaenimfequentem honertum cft in fecundis tcr- 
tiifque confiftere. Nam in Poetis non Homcrofoli locus eft 
( vtdeGrxcis loquar; aut ArchiIoco,aut ^ophocli,auc Pin- 
daro,fed horum vel fecuiidis, vel etiam infra fecundos. Nec 
Vero Ariftotclem in philofophia dcterruif a fcuibendo ampij ■; 
titudo Piatonis:nee ipfc AriftoteJcs admnal>ili quadanl fqien* 
lia & copia cx'teroram /ftudia reftriaxit. Reuera tamen ful-pi- 
Cor.id Alciatum traducere voluiire in quofdam Icgum dodlo- 
rcs fibinullo modoconfercndos^aquibus ramen vei impete- 
retur,vel fugiUarctunvt ccljigcreeit ex cinsaiiquot fcripcis: 

li * 



td» ANDRE^ ALCIAtl 

Haic conuenit illud ex Olymp.io. 

Mi# ^' zx ti-sieuf^ uftfti Tit-^i 

MtP^iwe — -^ 

Viac funt aliac aliis exccUentiorcs : cadem autem non omncs 
nos alit exercitatio. Aufonius ad Paulinum: 
Si vitulum taurOyVel equum ci,mmi'tti onagro, 
Si covfers fuUcai cycnit-,^ Miaona parrd, 
CanMtieit corylos iqucsy vtbnrrm cupnjfts. 
^quila in CactcrUm mihi videtur allufifTc Alciatus ad yetus Adagium, 
riitkibm. Aquila in nubibus :cuiu5 explicationcm ftudioius vbi enoluc- 
rit,nonnihil fibi ad huius loci diluciditatcm comparabir. 

SMblime,'] Adie(ftiuum ncutrum pro aduerbio, morc Grarco- 
rura. 
Ttndarm P«W4r»<.]Pindarus Lyricorom Poecaram princeps imita- 
imitatitni cioni inaccefTuSjVt referunt Horatius lib.4.Carm.& Macrob. j* 
in0ee$Jfm. Saturnal.de quo Plinius lib.^.cap.i^. 
^ . - Humi tantumferptre.'] Sic Horatius in Artc: 
Serpit humituttu nimium,timidus^proceD*. 
Et x.EpiftoI. 

' • — NecfsrmBnes ego mnUem 
Refentes per humum, » 

Hi funt Pindaro Aojo» ^^f^eUTnreii. 

BMcchyJides.] Lyricus Poeta,Cous generc,fiHus Medonis no- 
thi Bacchylidae athleta:,vt ait Suidas.Tres fuiffe itlianus tradi- 
dit:hunc primum,alium Athcnienfem,tcrtium Arcadcm.Porro 
mirum videri poteil cur hic Bacchylidem adeo elcuet, qui di- 
ftus cft Siren ob carminis fuauitatcm:ficeniminEpigram- 
matc l.civhXoyitCfy 

-■■ - K«i/ XxM (ret^L» 

Q^od imitatus eft Politian. Nutricia, 

Nec vulgare cauit dulcu ab Julide Stnn 

'Bacchilydes. 
Proptcrca Ladiantius in Phcenicc ( fi tamcn eft cius pocms- 
tion ) lulcas voccs pro fuauilfimis & delicatiffimis accepit^vo- 
cabulo ab lulide,Bacchilydis melici patria,du<ao. 

In 



ftrt. 



tMBLEMATA. 



^ct 



In defcifcentes. 
Embiema cxl. 




Q3 o D fine egregios tnrpi mMHlaUens orftls, 

In noxamqvie tmm verteris ojf.cittmi 
Fecifiiy qtiod capra fiti mtilclralta laclis 

Cumferit) C^prdprias cakeprofundit opes. 

GVm quifpiam fermetoto arratls curr'ciilo prudcnter pro- Cnpri Scy^ 
bequc (^k geflerit,& in extrcma fcneilute vcl etiam poft »"'"*' 
pra:clare fada , criminis aliquid aut vitij admittit , nec glorisE 
debitum fibi praEmium,expedat,cfficit vt capra, qux mUiCtram 
moto pede difpcrgit , totumque lac emiirurn , iamquc in 
muldrali paratum cffundit, vnde natum prcuerb. Capra Scy- 
iia. Eiufrhcdi funt qui e felici principio, id cft , pucricia benr 

i i e. 



504. ANDRE^ ALCIATI 

& libcialiter inll!tuta,defle<flunt ad morescoriuptiffimos, vi- 
Exempla tamque deploratiflimam, vt Nero , Tyberius , & limiles Rom, 
or«w ^ut Reipubi^ pcftcs , qui e pra:claris initiis fempcr in pciora pro- 
*i virtute, cellerunt,& vitam omnium mtelicillunc clauieiunt.His annu- 
merari potcfl: Metcllus Pius , qui corcero vitx tcmpore conti- 
iientiflimus, ad extrcmum iam fcncx in Hifpania Conful ,fa-- 
dis indulfit volupcatibus. Idcm euenic Horccnfio , & Lucullo, 
& apud Grxcos 'fapicntillrmo icgiflatori Soloni , Antiocho 
magno> Xcrxi,& aliis multis;&, vt ctiam ex hiltoria facra col- 
ligereeft , Sauli , Salomoni & Samfoni , qui in peius piogrclli 
fuat.Huc adagia refcrre polTum, Auris Bataua;&> Primum JE- 
gina Optimos pucros alit :6c , Mandrabuli more rcs rucccdir. 
Exempla vcroex Valcran. Maxim. cap. dc Mutarione morum 
&fortunar. 

^odfine egre^ios orfm.] Optimum principium.Liuius lib.l , 
Vt orfis tanti opctis (uccenUsprofperosdarent. 

Jnmxamqne tuuw.'] Prouerbialis locutio , vc cumoifficium 
dicitur inmaleiiciumconuerti. .. 

Mttlifyate, Mulciralta.'] Vas in quo mulgerur , quod U mv\SU»xn , & 
mulflraledicitur.Virgil.inCeorgicis: ". ;^'^? 

implcbtmtmulBraltavaccA, 

Calce.] Extiema pcdis parrc. 

i£mula 




EMBLEMATA. 



50J 



^mulatio i 



impar, 



Emblima cxl I, 




AltivolA:^ miimt^ comitatur degemr harp^»^ 

Et pr^da partemftpe cadenti^ hahety 
A^HUumprofeqmtury tjui jpretiufargui ab illo 

PrdLteritafque anidHS denorat ore dapes, 
Sicmecnm Onocrates agit : at defertaftndendHm 

Vtitnr hoc lippo cuna tamqnam oculo. 



TT^ Gre fcrebat Alciatus sehiulum quempiam eflc fibifyn- EryiUff»* 
Ji ^dromumxuquidemlegum interprecem auditorcs quol- •^"^^,**^*' 
dam male afFedos allicientem , qui quanrum poterat, operam ^"^/^^ 
dabat, vt eius gloriam obfcuraret, vel etiam erudicior habere- 



tur< quem tamen vc iraitacorem ignarum criauius pungat,per- 



f^' 



50^ ANDRE^ ALCIATI 

bclla vcitur runilitudine, ac tum non fibi tcmpcrat a connitn^ 

ncmpceum coBfidlonomine oJyofc^TTjs , quafi dicas , vinipo* 

OtftettMtt). tens aut mcripotor : & tandem lippum oculis appellar,ciuod ad 
iudicijimpcriciam refertur. Q^emadmodujinquitjmiluusde- 
gener comitatur harpam alte volaiuem, vt is vcfcatur cibo- 
rum reliquiis.qua; ex cius roftrofruftulatim concidant : vtquc 
fargus marinuspifciculuK muUum pifccm confcquitur , vtqua: 
{)ra:tcricrit,arripcre qucatieodcmmodo mecum a2;it Ocnocra- 
tes illcludi magiflerbibax,qui rclidlos a mc quoiUam audito- 
rcsexcipit :quo iidcm vtuntur , tamqnam lippo oculo, id ell, 
nuUiufc iudicij dodorc , & impciito lcgum icceipretc , cui iit 
luris Ciuilis abfli u(a fcicntia penitus mcognica. Eum itaque 
hominem malcdicenti^ notac,vinolcntie,ftuitx cuuifdam imi- 
tationis & imperitia^.HuDcfuifTe Alexandrinum nomine,Iuris 
interpretem Alciato infeftum non Icui conicdura fa/fus mihi 
cfl Gcrmanus AndebcrtUs, Regiis tributisAurcliaiprxfeftus, 
cuius viri certe dodi & amici noa potcft non cfTc mihi gratif- 
fimaiucundi/limaque rccordatio, quem fcio a permuliis cru- 
ditis hominibus officiose & honorifice cultura,& cum quo ias- 
pe de literis fermones vltro citroquc hilbui fupcrioribus antca- 
^h annis cum luri Ciuili opcram darcm Aurelix. 

MtUifUi, Miluu^.li Auis rapaciflima &: gulofilfimaide qua Plin.libr. lO. 

cap. 10. Miluum verodcgencrem dixit y vt fuo (Jcriocrati ac- 
coramodet, quaii c^xtra ordinc doclori, feu potius iuerti & im- 
peritolcguleio. 

HarpAm.] Harpa auis veracilfima;^ S^a^-jnt^HK.adiripicn- 
<3o di<n:a,dc qua Plin.lib.11.cap.74. 

MuUum.] Gcnus marini pilcis & fluuiatilis, qui quod ^ctfii* 
nabarba infignitur,barba:ulus-baibo,reI barbatus dicitur.Hu- 
iusmcntioeit apudPlin.lib.^.cap. 17 Sr ^i.cap.i i. quomodo 
difPerant inccr fe fiuuiatilis& marinus,norent curiofi. 

?driiii. 5rtr^M5.]Satgus pifcis,de quo ia ante,in mari nafccns i^gyp- 

tiaco, vteft apadFeltum : quitefte Plin. eum quemLucarium 
* norainant , comitatur : & illo coenum fodicnte, hic excitatum 
pabulum deuorat, Vndchominem cx aliis laboribus fibifru- 
(flum &:g]oriam vfurpantcm.& alicnam,vc dicitur, meflcm dc- 
merenicm , qui vciint fignificari , fargum & mullum pinguF>t. 
Seqaitur cnim faigi rcliquias mullus, atque vbi illc cxcitato 
luco abierit(fodcrc enim pc>tcft mullus] dcfccndit & pafcitur, 
vt fctulit Pierius lib.io. 

VcferU 



£ M B L £ M A t A. 507 

T>eferfa cufla,'] Ironicos didum , pro decuria , Ycl auditori» 
dcferto. 

Zi^/o (jr«/o.] Ipfcmct Alciatus proucrbialc hoc diccndigc- OeuUliff*» 
fius intcrpretatur Parcrgon lib. 6. cap.ii. Vti tamquam lippo 
oculojinquit, prouerbialitcr dicitur de re qua carerc non pof- 
fumus, cum tamcn damnofa nobis {it. Elegantcr Piaut. ad fcr- 
aos improbos traxit , quos quamuis Dominum decipiant , ta- 
men retinet Dominus, & vt potcft,eorum opcra vtitur, cum vc 
velit non poffit. Eius carmen cft in Perfa: 

Ego neqt46 liBenter ferhiojneqtu fum h<ro ex fcntentia, 

Sedqttaflippo cctdo me metu herut vtitttr, manum 

Haud abtiinere quit tamen, qui imperet miUu 
Sed & apod cundem in Bacchidibus fic fcncx lo<juitur. 

Lippo ille octdo feruus ejl fiiniUimUit^c, 
Legc Prouerb. Lippo oculo fimilis. 

C«fM.] Dccuriae nominc,fi Yacat,cuoluccaput itf.lib.i.Gc- ^*"** 
nial. dicruin Alexandri Ncapolitanimon cnim mihi vacat om- 
nes minutiaspcrfitqui. 



Albutij 




508 ANDRE^ ALCIATI 

Albutij ad D. Alciarum.fuadentis,vt de tumultibus 
Italicis fe fubduGat,& in Galliaprofiteatur. 



EmBLEMA CXLII. 




C^y J^ dedu hosfruBi&s arhor, coelo admnd no^roy 

Venk ah Eoo Perfidis axe prius. 
TranflatHfaEla cfl melior, (jm noxia cjmndam 

Inpatriay htc nohii dtilciapomagerit. 
Fertfolium Jingu&,fertpomapmillma cordi^ 

Alciate hinc vitam degere difce tuam. 
Ttiprocul ci patria inpretio es maiore futurtu^ 

Multtmt cordeftpisy ncc minm ore vales. 

A.huuru € Lbutij,cumshocEnlgrainmaeU> Aurelij lure confulti 
'•'' /vmemiBit Alciatus ipfc libio Pr^crerraiirorum i.Lcf!;iapo- 



^.apo- 
logiam 



E M B L E M A T A. ^09 

Jogiam quandara cius nomineaduerfas Pctrum Stellam,& L6- 
gouallium legum clod.orcs. Hic monet» vt Alciatus a turauiti- * 
bu$& fadionibus Italicis {eCc rubmoueat,& fiorcntifTimani 
Galliam petat , in qua fucurus fit commendatior. Sumit argu- 
menti matcria a pomi Periici triilatione,quod in Per/idc viru- 
Jctttum fuir,in Italia vcro confitum, loci mutatione toxicu ha- 
bcre defiit.Eodem modo fi patria relinquac , in cxtera regionc 
admirabilem futarum Alciatum fperat :ficque cacitc alludit ad 
illud Euangelicum, Non ellProphetafmeiionerenifi inpatria 
fua. Sirailc eft quod Erafmus in quadam ad Alciatum epiftola Loc$is ex 
fcribitrPietatiserarjinquirjquodpacriartuarpotiflimumbonum Erafmi 
ciuem nrxftare volueris : tcd Deus voknc eruditionem cua vc- *P^fi^^*- 
luc in edito lucere phu-ibus. Nam virtutis fplendor nefcio quo 
pacVo in lua cuique pacria fere obfcucior obcingic.Quod aper- Loctuex 
cius( v: carminis noftri cnarrationem habeamus magis perfpi- ^^<^iAti 
cuani) Alciacus ipfemetexplicuit orationequadaFerraria^ha- ?""'*'"" 
bira , his omnino vcrbis:Scio, inquic, plerifque fufpeftam cffe "^^ ""^* 
potle ram frequentem miitacionem meam,qui nunc Auenioni, 
nuncBicurigibus,nuncTieini,nuncBononia^profefrusfi,m:nec 
deerunc qui inconftancix hoc cribuanc, canquam nufquam po{^ 
fim conlill:ere,S: quod in carmine Horatiano eft, 

Romi. Tiim am miVV.^otoitt/i Tihure Rem^^m. 
Ecenim nonbenc compoiica,' mencis argumecum cft, cum quis 
huc acque illuc vagus difcurrir,ncc quiefcerc potcft. Csterum 
milii excufatio ef^ in pcomptu , aoLiihmuque omnibus eft,rae, 
ciu bellicos tumuicus fiibterfugio^turamquc ftudiis meis fedeni 
perquiro , diutiftime cffe pcregrinatum, Principumque iuffio- 
nibus huc atqne iHuc a<^itatura , cerrara ledera tenerc non po- 
tuifre.Idcra Orationel icini habitafic:Qu^araplurimi vcftrum '-4lterlocKa 
optime lciuntjVcbcUi calamiraribuseieitus, rciidiapatria tras ^■'^^0^'^: 
Alpes proFe<ftus (ura : ibi profcftbrio muneri addictus, aliquoc 
annos fumma eum graria morara rraxi : quod an illorum hu- 
maniraci cribuam,an qualibufcunque nolhis fiudiis, non facis 
fcio.Triacerce magniftca hac in dilciplina cribus in celeberri- 
mis gymnafiis mihi corigerunt^quas nefcio(quod citra arroga- 
tiam dictd fic)aa cuiqaam alij:primum vc Auenioni,cum nun- 
quam ad eam dicm cachtdram afcendidcm, ftipendium fexce- 
corum mererer, & a^tate ionge impar , fenioribus tamcn arqua- 
rer : altsrum in Bitunj^ibus , quorum liberaliiate magiftracus 
Chriftianilfimt, ipfoP^cgeadiuuanre, fecundo quam eo venera 
anno duplicatum mihi clt hQnorariiJ,& mille duccciq; prcftiti: 

tertium 



riu 



ji© ANDRE.E ALCIATI 

tcrtium cftjquod tam a longinquis partib.in patriam ab cxccl- 
• lcntifTuTio Duce noftro aoeerfituSjScnatoria tlignitatc otnatus, 
hanc accefllone nc quide cogitans,tantu abcft vt pctierirajfum 
Lixm i c6recutus,hadenus ille.Ncc vcro pr*ctcrmitta hoc Pcrfici fym- 
Pault j» bolii a Paulo louio explicati iu eo Dialogo qui eft Dc notis ar- 
•*'• mofu & amorisjcu infcriptione.rr4^y?/?r*f'r<»/»f*ri«r^M,ip{Iqi Al- 

ciato afcribi.Sed & pomum Perficu oota fuifle cius qui in alio 
^jelo mcliorfitjtraditPicriuslib. Dc facris itgypt.htcris ^4. 
Tttjie4 Pj- §^A dedit hos.] Cum Perfae aUquando in Romanos bcUum 
vait. gererent , multis in locis Italiae Perfica implantarunt , quae in 
Perfide vcnenum praefcntaneumferunt.Hac tadcm arborc ho- 
ftcs extindlum iri fpcrabantrfed in Italia mutato folo nituram 
ctiam mutauit,qua in opinionc eft Columcl.vbi rcfert, 

pomis cum barbara Perps 

Miferat, vt fama efl, fatrijs armata, •vcnenis: 
At ntmc expojitt paruo dtfcrtmine le^iy 
Ambrofos pr&btm fuccQs ohlittt noceruli. 
Id non videtur Plinio vcrifimilc lib.i 5. cui tamen aduerfantur 
Galcnus,Paulus ^gincta, Plutarchuj, & alij. 
Martial. 1 3 . rerfica nux. 

Vilia maternis fueramtn prAcoqua ramist 
Nunc in adoptiuis perfica carajunms» 
Tranflatu fafia efl melior.'] Quafdam arbores mutarc natu» 
ram pro regionum varictate,teftis eft Plutarch. eo iibro quciri 
infcripfit, De facie quae apparet in orbe Liirilc, 

F^r//o/;M;;j//w^«^.]Plutarch.commcotari£>.DcIfidc & Oflri- 
Bt ptrjiea de,Pcrficam arboremlfidi confecratamfuifTe fctibit,quod iin- 
mrisff. g^x f©lium habeat,fru£lu cordi fimilem. Eius hacc vctba funt: 

Ajjxe fa' <n%< 5f «'''> »^ ^«^8»« paTTJji» t;^ «j^V ^»oi4f^3^ii¥f ^o r^ 

'iv%y,fj^9f> Aey«r:Deftirpibus vtgyptiismaximeconfecrataDc» 
aivmt Perfeamiquod cius fru£lus cordij,folium lingu^fpcciem 
rctcrat.Nam eorii qor in homine cadert pofTuntjnihil diuinius 
cft oratione , prxcipue verp de Diis : neque vlla tes alia maius 
?.d felicitacem atfcrt momentum.Itaqi hicprxcipitiir ci qui fic 
•r;ra»-.uium aditurus,Yt fanote pieq; fentia:,& modeftc loquatur^ 

Tnfroctil a patrU.'] Virgiliana imitatio c lo.Ecloga. 

Tu pisciti fipMria ( nccjit mihi creden) tftntum 
.- ';•'-.•• ■ "r, tiiirji nims. " " ^ —"•* 



•^CCpi 



EMBL EMATA. 



jn 



Pdnceps fubditorum incolumicatem procurans, 
Emblema cxtiii. 




T I T A N 1 1 (jtioties comurham &quarafratres, 
Tum rniferos vAutas anchora iacla iuuat: 

HancpiHs erga hoinines Delphin comnleclittiry imii 
Tmiiis vt pojftfigier illa vadif, 

J^uam decet h(U rnemores gesiare infgnia Reffes^ 
Anchora cjmdnautisffepopulQ efjefHo! 

El- igiaphc (imilis mihi yiclctur rectencisi' Marcellini Am- 
miani,c]ui x^.lib.grauiccr pronunciauic, Imperium curam 
Circ ialutis alien^.Principes er.ira dcbent habcre perfpedunvfc 
iibi minime natos el!e,red fui populi commodo & vciiitati.Pli- 
nius iibr.i8.ait, Dclf hinura fluarvm tempefl-atem pio^incriiT, 



51^ 



ANDREiE ALCIATI 



Dtlfhinm 

aliigatus 

anchors. 



tbi Galiici. 



Trsetarus 
locut Xs- 

9»phontu, 



'Dflphin Qniocirca vc (piXccTt^fazr^ (x nauem ventis agitatam offen<Je- 
<p*Afljy- rit, tutius vt figatur, anchorS quafi humano quodam inftindu 
^(ojTios. dirigit:fic Princepsqtiilc]-, fuorum maxime (ludiofus eife debct, 
potiifimum vero fxuicnte tempcilatc& impetu bclli,vel etiara 
infortunio quodam alio impcndente , ne Rcipub. ftatus poflic 
aliquo modo pcrturbari , aut etiam comminui. Csetcrum Dcl- 
phinum anchorx illigatum pro infigni & fhemate publico gef- 
ferunt olim nonnulli Principcs & Imperatorcs laudatiifimi, vc 
Auguftus Catlar, T.Vefpafian. Sclcucus & Nicanor: noflroquc 
fxculo Ald.Manutius, nobiHs apud Venctostypograjphus: qua 
de re eft clegantifTima « «^tK*<*cT»5 in Prouer.Icllina rcntc,apucl 
Erafmum. Nolbis ctiam teportbus Gallici Impcrij Thalaffiar- 
chus,id cft,Admiralius,infigne hoc circumfcrt,vt nuper lauda- 
tus ille nofhorum patrum astatc Philippus Chabotius.In fcuto 
VlyllisDclphinumdepijflumfuifTe fcribit Plutarch. ad finem 
difparationis,qua qusric, Vtra animaliu plus rationis habcant, 
an terrcftri3,an aquatilia.Apponam & id-Xenophont.c 3. ^'- 
fcvtifj(Bv, vbi facit Socratcm difpucautcm cum Dionyflodoro: 
Quam ob cauilam, inquit, Homerusappellat Agamcmuonem 
Tmt^» Xecai-j : nifi quod vt paltor fuarum ouium curam habere 
debec , quo habcant qux furtt ad vidtum necefTaria , fic etian\ 
Principem curare ci\ neccire,qurc populo cxpcdiant?Non enim 
tantiim laudacur Agamemnon vt K^refog oux^ATri? , fcd ma- 
xime vt ^ot'nX<^; kyec^os , qui non fe modo benc rcgeret , fcd 
etiam fuis feiicitatis cauffa clTet. y^ j/S' IS»7:^<^; a^f&iTut.kx 'y* 
fecur^ t(gcXaig iTnuiXHTtn , «X\' \ycc iC^ «< iXof^di 2iJJ, t^tik, 
^Trfarlysn Rcx non cligitur vt fui curam habcat , fed vt per 
ipluni qui eum elcgcrunt,m felicitatc viuant. 

Titmt! fr^tres.'] Vcnci qui Titancs dicuntur, a patre Titanc> 
Saturni fratrc,Gigantes robufliiruni,qui pro vcntis vfurpantur 

a Poetis, mifcros Epicheton conucniens, vt iliud eft Lucani. 

lib.8. miferos failentiA n^^imof 

Sidera. 72onftquimur. — = 

Anchorfi tal^i iutiat.'] Proucrb.Anchovafacram folucrc. Fuit 
autcm anchora praefidii & falutis typus,Picrius lib.^^.Hicrogl. 
Ad gloriara & fcrlicicntcm rcculit Pindarus 6. Illhmiorum : Si 
quis, inquit, hominum fumptu & laborc diuinas vircutes exc- 
quitur, Dgus illi araabilem gloriam prsertac, & jjJ^jj cjr^? oAooi» 
fiuXt^iT ocyK-jp^ca/ JioTiu^ ikv : id cd, Felicitacis iacit anchora 
diuino hcnore autlus. Quid fi huc reuoccmus aureu Plutarchi 
R^.onitum c vira Solonis : quo Iocq dicitj, Scnatu vclut anchora 

fii-mari 



Tft/inm. 






E M B L E M A T A. yij 

fii-mari ciuitatem ? Mcmini & Euripidcm in Hecuba,Polydoru 
genris familiaEque fuac anchoram nominare, «; ysv(^ •Um 
etfy,vo0s,T o^tav : qui iam folus generis fupercft anchora noftri. 
Ariftides oratione Panathcnaicaprima , dicit Grascos omncs 
fibi vifos fuiffe in portu quodam duabus riixos anchorisjcjuafi 
gemino fultos przeifidio. 



In Senatum boni Principis. 
Emblema gxliiii. 

DUlegifmui. 





s 


4 ia^^m^l 


i^ 




^w 


'^^^^aM^Mj^^^H 


^& 




^^m 


^^^^^E^^^ 


^ 


^^£ 


^^'^ai^p^M^sir '^ 


^H 


i^X^J 


^^ 


qk^^*^a\ "^ 


M 



Eff igies manihus trunu ame altaria diuitm 
Hinc refident .quarHm luniint captaprior» 

Signapotefiatis fummAyfan^ic^ue Senatpu 
Thehanis fuerant iiia reperta viris, 

Cur reftdent [ quia mente graues decet ejfe quieta 
luridicosy animo nec variare km, 

Curjine funt Tn^nibus f capiant ne xenia, necfi 

Kk 



|I4 • ANDRE^ ALCIATJ 

Pollicim fieEii mHtjerthufve finant, 
C^CM at efi: Prtnceps.quod folis mrihHi ahfquc 
<»y4ffeilff, cgnfians iujfa Senatm agtt. 



I! 



D agalma ludicum Thebanoru c vaiiis aucloribus peti pof- 
fe fcio. Certe Plutarchus attigit libro De Ifide & Ofiride: 
quod idem Sermone 44. Stobxus retnlit ex eodcm Plutarchoj 
his verbistcV S-jj/Sckj ^ks^h etri* eivecxet/d/juj J^>ytfw» a.x,"fig. yi 

^Koc4»rt)C4jlio >^ uvivTdl>^cv «3-iMr: ideftjThebis imagines cof- 
piciuntur ludicum manibus carcntes:at lummi ludicis imago 
conniuet oculis:eo auod iuditia nec muneribus capi , nec ho:' 
toem ex minum vultu Se£li debeac. Alciatus ipfc Cratione quadam in • 
•^^"^** laudem luris ciuilis hxc ait:Chryfippus luftitix imaginem ita 
qrattene, ^^^^^{Ci^^^f^ puellari virginis forma,afpeclu vehcmcntijlumini- 
busoculorum accrrimis confpiceretur,qu6d videlicet iudiccm 
incorrupto elle iudicio , fanclum , feucium , contra improbos 
inexorabilem,vi ac maieftate a:ciuitatis,veriracifque terrificum 
cfTeoporteat. Qu.aproptermemori2 dt traditum, magiftra- 
tuu ftatuas a Thebanis ita folere formari vt (ine man^Tbus ef- 
fent : Principum vcro claulis oculis,nimirum eara iuftitix na- 
turam clTe Gftendentes,vt incorrupta fit^necpretio precibufve, 
aut alicnx vlli voluptati cedat. Non verebor in vfwm rapcre 
xneum q\ix retulit au£tor induftrius, multxque leilionis, Ale- 
xand. ab Alexand.lib.3. Thebani, inq"uit,vt incorrupram iufti- 
tiamfignaret>nec variari gratia,Iudicumimagines finc mani- 
bus >Principis vero finc oculis in foro propofuere, vt fignis 
oftenderentjludices aftecStibus capi non oportere,caufaque dc- 
finita damnatos vndecimuiris poenis afticiendos tradebant. 
Certe legibus diuinis & humanis iudices a muncribus capiun- 
dis abftinerc debent : iccirco hic truncis manibus pinguntur, 
quod non prxtermifitPierms lib. Hicroglypb.3 5. Prxfcs ipfe 
f aptus eft oculis,ne affcctu quodam moueatur^fiquidemjVt ait 
Ciccro of?icior.3. neque contra Rempub. neque c( ntta iufiu- 
randum ac fidemamici caufa vir bonus faciet,ne fi iu^ex qui- 
dem critdeipfo amico. Ponit enim perfonam amici ciim in- 
(duit iudicis.Nam fi omnia facienda fint,quaram!ci velint,non 
amicitiae talcs,fed coniurationes putandx funt , quocirca non 
pculis vtatur fed auribus,necit6 moueatur : &: ciuTi ipfi dicen- 
da Aft rententia,memmerit fe Deura habere tefteni,id eft,men-: 

rcm 



( E M B LE M A T A. 515 

tem fuanijqiia hihil ipfe dedit homini diuinius. Adha^c omnes 
fedent,qu6d auimus coium debeac efle opcime compolicus,nec ^"^ fedent 
hinc atque hinc fie6li, quod eft leuicatis: fcdendo etenim & "* *"^* 
quiefccndo hc anima prudens, ait r'hiloiophus. Euftathius ad 
Uiad. L notac Oatuas Mincrua: olim oinnes iedentis fpccic 
fieri foiicas. Incerdum enim iedert idem e(l quod confilium 
capere,vt apud Plauium is qui nimio phis fapere ie redentem 
afleric.Vulgarumqueert iUud,Romanus ledcndo vinci:,idcft 
conlultando.P1er1tisIib.43. Lubens huc rcfcrrcm qua^ de iu- 
ftitiseimagineolim a CarncadcexprefraGeliiusadnocauic lib. 
I4.cap.4.fedquia liber eil: in omnium manibus,facilc tranleo. 
Velim potius id obferuari diligencer,quae concise lib. 14. Hi- 
ftor.var. fcripiit>Elian.01im apud /Egyptioseofdem fuiile iu- 
dices.qui facerdoces erant:quorum Princeps nacuproximus ia 
omncs ftatuendi ius habebat : quem omnium optimum arque 
sequiflimum eireoportebat. Is circa collum imaginem e iap- 
phiro gemma confc(flam geitabat,qux Veritatis nomine nun- 
cupabatur. Atqui, aic ille, ludex veritatcm non tam in lapide 
fculpcam auc cxprcfTam circumferre, quam in animo ment^- 
que infitam & infixain habere debec. 

Curnfident.] Cicero ad finem procemij pialogi Dc claris Sedertqnid 
orar. Sedquo,inquic,faciliiis lermo explicccur.iedentes, fi vi- habeatmy- 
decur,agamus. Ciim ide placuiifec illis,cum in propatulo con- ■^*^''?* 
fcdimus,ha;c ille.Perfons Dialogorum federevel dicunEur,vel 
intelliguntur : Dicuncur quidem in iibris Oratoris, ia quaeil, 
Acad.in lib.dc nat.Dcorum, in Phxdro Platonico:Intelligun- 
tur libris de finibus quatuor , in LxVwy in Catone , & multis 
Platonis Dialogis.Certe M.T ullius videtur femper ambularc, 
cum Peripatccicum agicjvc ^.De finib.i.Dediuinat.i.De lcg. ^«^'-"«^«i"' 
alias,vt Acadcmicum,vulc fedcrc,quo fignificct aliquid ftabi- •'' 
liusdifferi. Conitat ex vcteribus iudiccsfederefolitos, ciim 
quid ftatuendum effec. Ica enim luflinianus inNouella 8. Dc 
iudicibus:Scdebunt autem, ait, hi pedanci iudices concinue 8c 
nunc in regia bafilica,inquibus & cunc domunculis iudicabic, 
&c. Idem ia Nouel.Vc ab illuftrib.& qui fuper eam dignic. Se- 
cundum quod>aic,datum eft eis (uper hoc priuilegium, ne co- 
gantur auc federe cum iudicibus cum iudicanc, auc ftare rur- 
fus tanquam licigantes.Marcianus l.y.D.Quod raet.cauf Con- 
feftimaucemprotribunali ce fedsuccm adiic. Sic in l.i.D. Ad 
^enacTcrtyl.fcdere di^icur Pi-xcor.Cofeftim auce fic erit acci= 



51^ ANDtlEi?: ALCIATI 

picndum,vbi primum potuit, id cft , Pixtoris copiam habuit 
huic rei iedentis. Et in I.7.D. De in mtegr.reftit. Confcftim 
autem pro tribunali tc fcdente adiit.Bonifacius in cap.fin. Dc 
fentcnt.& re iudicin (f.Scntcntia, ait,c]uam fcriptam cdi, a iu- 
dice litigatoribusnon recitari, vel quam ab ipfo ftando , non 
fedcndo proferri contingit,nullius pcnitus eft momenti. Gei- 
liu8 lib.y.De ScipioneiEt quodam dic, ait,ius in caftris fedens 
diccbat. Plinius lib.^.Epift. Sedcbant iudices, centumuiri vc- 
ncrant, obferuabant aduocati filentium longum , &c. Cicero 
pro Rabir. Accufaui dc pecuniis repetundis , iudex fedi. Ad 
hanc vero rcm Plautus in Moftcllaria: 
Simioflt*f [apto fedens. 
'^jfe^tuft ^tf^ mfntegrnues] Huc illa Calliftrati verba aptanda,qu3B 
^ttn tn- j^^be^jfy,- i.i^.D.Dc offic. prasfid. Sed & in cognofccndo , ait, 
neque cxcandcfcere aduerlus eos quos malos putat , neque in 
precibus calamitoforum lacrymari oportet. Id enim non eft 
conftantis & redi iudicis, cuius animi motum vultus dctegit. 
Haec illc. 
MuntYA no Capiant ne xema.'] Prohibetur enim i .& 6. Deuteronomi j, 
dtbetaiu- Ecclcfiaft.41. & Prouerb.14. multifquc aliis in locis. Rcferc 
dieibu4 ca- piiniqs g.Epift.IuIiumBaftum accufatum repetundarum,qu6d 
-** in Bithynia quaedam munera ab amicis prouincialibus accc- 

pilTet. Lexcnim dona&muneraamagiftratibusaccipi, imo 
vcro & quid cmi vetat,nifi vidus quotidiani caufa. Hoc tamc 
addamus licet : Non in totum xcniis abftinere debct procon- 
ful, ( ait Vlpian.in l.^^.de offic.proconf.) fcd modum adiicere: 
vt ncquc morose in totum abftineat , neque auare modum 
xeniorum cxcedat,qua de re verba hxc funt Seueri & Antoni- 
ni:Quantum ad xenia pertinct,audi quid fcntimus.Vetus pro- 
uerbium cft : »7» zyJivru y itTT w«vT«le , «t* ts-x^ -sruvTuv, 
Nam valde inhumanum eft a ncminc accipere,fcd pafTim vi- 
lifTimum eft,& per omnia auariflimumj&c. Qua ratione Plin, 
Epift. j. ad Scnerianum,ait, in caufis agcndis & exercendis iu- 
diciis non modo pa£lionc,dono,munerc, verum etiam xeniis 
fc femper abftinuiffe^vbi rede fubiicit oportere quas fimt in- 
honefta, parumque decora non quafj illicita, fcd quafi puden- 
da vitare. Sic Spartian. tradit Pcfccnnium Nigrum falaria iu- 
dicibus e publico dari voluiffcjne cui cfTcnt oncri^adieciffequc, 
iudicem nec dare debcrc,nec accipere. 

Cacm atefi Princeps.} Oculus in Hieroglyph.pro gratia,feu, 
vt ita dicam,fauore vfurpatur,vt tradit lib.33.Picrius.N0n cft 

quod 



EMBLEMATA. 517 

<ju6d fufpicionibus aut conie(5turis aliquid Tfpiam tribuat ipfc 
iudcx.ncclitigancium verbis hsreat,red probacionibusmani- 
fcftis veritacem inueftiget. Quod elcganci complexus dt mo- 
nofticho Poeta nefcio cjuis: 

Ne de lite pronuncics,nifi vtramque partem prius audieris, 
Decrecum id dicitur proprie quod caufla cognita pronuncia- 
tur a iudice:ncc cnim decretum dici potcft nifi vtraquc audita 
parte. Tertullianus Apologetico : Reipondendi, altcrcandique 
poteftas patet, quando nec liceat inauditos & indefenfos om- 
nino damnari.Huic conuenit 1. 1 . Cod.de condcmn. reis:& ve- 
tcrum confuetudo qui reos niii auditos non condemnabant, 
<^uoniam qui auditi non elFent, pro indamnatis habebantur,ex 
Lycurgi legibus ■, vt tradit Val. Max.cap.de Sapicnter didis & 
fadis.Tricum id e SolonisElegiis: 

MagijirMum germs attdi ^y iujl^ j^ tniuffa. 
§lucd folis aurtbua ah^que afeciu.'] Mcmini lcgere mc, Athe- 
nicnfes iudicia dccsedibusliabituros , ad Areopagum, Martis 
vicum, ire noclu folicos : iifque qui caufasdicerent,afteftibus 
abftinendum fuilfe teftatur Ifdcrates Areopagitico.Nolebanc 
cnimiudices miferabilium perfonarum intuitu , vocifquele- 
nociuio, quod magnas ad fiedendum, pcrturbandiimquc vires 
habet, commoucri. Longd alia Romanorum confuetudo fuit, 
qui quocunque modo iudices ad iracundiam vel mifericor- 
diam fle<^ebant : quod Cicero facere folet in perorationibus. 
Cclebreeft exemplum 5ergij GaIbaE,qui reusaLibone trib. 
plcb. accufatus, quod prsetor contra fidem Lufitanos quofdam 
interfecifletjcum nihil haberet quo fe purgarct,paruos fuos li- 
beros flens commendare cocpit : quo fafto ita iudices pcrmo- 
uit, vt nihil in eumgrauius ftatuerint.Hanc rationem produ- 
cendi reorum liberos Fabius Iibr.(?.capit,i.memorat,vt & Val. 
Max.S.cap.i.eamque ter vfurpatam memini a M. TuIIo,nem- 
pe pro Flacco, pro Sylla, pro Seftio.Idcm in Planciana fic:Non 
opibus contendo,non audoritate,non gratia, fed precibus, (td 
lachrymis , fcd mifericorda , mecumque vos (imul miferrimus 
& optimus obtcftatur parens:& pro vno tilio duo patres dcpre- 
camur,pro Fronteio : Tendit ad nos virgo veftalis manus fup- 
plices eafdcm, quas pro vobis Diis immortalibus tenderc con- 
fueuit:cauece ne periculofum fuperbumque fit, eius vos obfe- 

' Kk j 



fiS ANDR£;£ ALCIATI 

ciacionchi repudiaic, cuius preccs f\ Dij arpernarenrutjhjccrdl- 
ua cire non poflent. Quibusex locis inreMigimus tjuam gra- 
ues illc moruum facesadmoueac, vc iudicum aaimos ad leni- 
tacem &mir(iiicordiam impcllat. 



Con(iliarij PLiiicipum. 

E M B L £ M A C X L V. 




} } F R o V M rrsmtos^Cy' 7na.(rnum fenur yfchillem 

In l^ahnlis Chiron erndijffe fuis. 
ScrrnferH7n dodo-^^cm-^c^' fcminirum CentmriiWy 

Alfide.^i :jiiipjiiis Rcathits, effe decet. 
Kjrfera dnm violat foaos , dum proierit hosiest 

Eil.jy homo, dtm fimulat fe populo ejfepinm» 



Chiran 



E M B L E M A T A. p$ 

CHiron Ccntaurus Saturni & Phillyrx filius (indc Philly- 
ridcsa Poccisdidus) fuperiore fui parce homo.equus in- 
feiiore , dacus creditur Achilli pxdagogus, fub quo difciplinas 
ijberales exceplifc traduac. Vcenimaic Homerus , fecic eum 
oracorem verbt)rum,fa6lorem vcro rerum: id eft, 

^C'UffJCifOfJ(Of TcLOt -TTCVTA 

Ferina in Chirone nacuravariis raodis exponitur e Mycholo- FerinaChi-*. 
gis : fed hic notantur maxime Principum Rcgumque confilia- ""« ""*«- 
rij : qui ferinam quidcm & plufquam bclluinam nacuram rcfe- ''*5*" • 
runc , cum fuo principi praua coniilia iuggerunc , vcpopulares 
fuos pecuniis cmunganc , vel iao commodo , Reipubi. procu- 
rcnc incommodum. Speclem humanitaris habenc, cum iuflicias 
& pietatis iitiaginepopulum fibi deuinciunc.<>^od itidem cx- 
plicatum efl: ab iplo Alciato Iib.9.Parerg6n,cap.i 3.his omnino 
Tcrbis : In Gr.xcis auitoribusannotaui , a Chirone Ceiitauro 
Achiilem,ali6fque Regum lilios erudirofi fuiile fingi, quod fo- 
leanc do(f\ores & coniulcores Principum nacura quidem feri 
eile, & promptum ad afperiora ingenium habere:humanitatera 
vcro in fpeciem tantiim prx le fcrre. Idem dilputac Maccia- MaehU" 
uellius.audlor Italus ( de quo quid ego cuna aliis multis in to- f^tUiMltd^ 
tum icntiam ,nihil habeo dicere, nifi quod cxiftimcm eum ***' 
in ciuilibas negociis alioqui pevfpicace, & magni certe ingenij 
virum , (zd in quo camen parum aut nihil plane fidei eilec & 
ver^E religionis , vc eius fcripta quxdam teilancur. } iile icaque 
fercficdiifcric capic.i8.eius libri, quem de Principe linguafua 
edidic. Primumquiaeni Principi fidcm hoi1:i 3c aliiscum qui- 
bus rem habec, ieruandam elk dicic , ied ea tamen Iege,ne ob- 
eirepoilit. Si quid enim noxa: importatum iri obfidcm datam 
Princeps metuat , ei fuadet ad fraudem & allus efle recurren- 
dum. Docet perfpicue concertacionem omnem legibus vel 
fraude infticui atque perfici:has quidem hoininum efle , hanc 
vero belluaru. Sed quia intcrdum leges non lacis eife firma; ac 
(labiles videantur,inclinandum animumad dolos illcprjrcipit: 
Principem enim deceie, vt humana &^elluinam naturam prae 
feferac,quodavcteribu'sfigmento quodam cxprcirum notac 
in Achiliis educatione , quem a Chirone Centauro inftitu- 
tum tradunc , vc fignificarenc Principem quemcunque hac na- 
tura duplici p'ra:dicum elTe debere. Ebelluis uuem duas in pri- 
mis proponcndas , Lconem nempe & Vulpcm : illum quidcm 
yiribus,hanc afta& vafricic permultum valere:illum, vt incrtu- 

Kk 4 



510 ANDRE^ ALCIATI 

lus ert:,non raro fc in rccia temere eoniicere;hanc,quia,non fa- 
tis virium habeac,fallaciis vti.Quibus aigumentis,parum qui- 
dem Philofophicis, nc dicam iuipiis , Prmcipcrt-i cum qui res 
magnas &: pcriculofas aggrccliatar,cafquc tuco ad exitum per- 
<lucercvclit,fraude inllruclilTimii.m clfc dcbcre, docct non 
tam TTsXiTm^i «y*};^, quam aU'^. 

Huc fercpertinet Ciccronis ilhid ex primo libr.Offic.Duo- 
bus modis fit iniuria, aut vi,auT fraudc : fraus cjuafi vulpccula*, 
vis leonis videtur : ic6. fraus odio digna majorc. 
Genitos.'] Libcros. 
M^igni fo- Magnum AchiUein.'] Dixi mus in fupcr ioribus,magni cogno- 
^neme(jui- mcn paucis qiiibufdam,& iis illulbibus, n-ibutum elfe, \t Ale- 
buitribu' xandro,Porapeio,&aIiis.Piutarch.in Pompcio. 
^*^*^ . SemiferumCentaurHm.^DeCcntamisGa mihiminime rc- 
4W. pctenda funt,qu3E ftudiose tradit Palasphatus eo, quem lcripfitj 

librOjDc non credcndo fabulis.Id dumtaxat e Pliniojib.y.cap. 
5(?. Pugnare, inc^iiit, ex ccjuo^ThefTalorum inuentum cft j^ui 
Centauriappcllatifunt. hincnatafabula, quod biformes di- 
cantur , Si^vetg ab Ifocratc , mferiori parte refcrcntcs equum, 
fuperiore hominem. Dicuntur aucem Centauri, Kiireui(^ii IH- 
muhtores,a Ki^Tra, rtimulo. fic enim & IsjttokivtocVoqi, equo- 
rum ftimubtores Luciano nominantur,id efl, ecjuites,necmo- 
do qui vehuntur cquis, fed qui funt aifueti pra^dis : quaics funt 
& auiici permulti,&: aiij quidam. reguli,v: & vicani illi pra:fe- 
€li qni apud nos honorifico nominc Gentiics homines ap- 
pellantur. Aliunde ducit ecymon ccntauri Tzezes 7. Chiliad. 
Hiftoria 5)^. nimiruma khtjS» t^ «</'^ , fed nihil ad hoc no- 
ftrum argumencuni. 

Opulca 




EMBLEMATA. 



5-J 



Opulencia cyranni, pauperras rubiediorum. 



EmBLEM A CXL V I. 




H V M A N I quodfplen eficorporls, inpopnU rt 

Hoc CdsfarfifcHm dixerat ejfefHmn, 
Splene auBo relicjni tabefcnm corporis artui: 

Ftfco auch argHitur ciuica pahperies. 

Slmilicudins oftcndit opulentia tyranni, cauiTam eife fubdi- Lten ^S. 
toru inopise.Vt cnim in corpore humano fi fplen fit audlioi' ^ ***** ^ 
& tumidior,tabem &maciem cxtcris partibus inducit. Ratio- ^"*'^' 
nem adfert Ariftot.in problem. Qu.6d fplcn multam ad fe tra- 
hit materiara,qusE tranfire in alimentu debebat.Conftat enim, 
ait illc, homines pauci fplenis pjngucs effici. Spien autem vi- 
fcMS crt in finiftra animalis partCjfuccos ad fe atcrahens craflos 
& mclancolicos iji heoate ^enitos. Lieuem Latini vocant , de 

Kk 5 



TratAm 
dicfHm. 



Loem pr£- 
clarttt e 
CaJPiod»ro. 



Lw.: 



ftfc ANDREVE ALClATI 

quo GaIenuslib.4.De vfu parciumcap.i ^.Id vcro Traiani C^. 
faris apophthegma fuit : fi quidem fifcum lienem appellabar, 
cjuod eo crefccntc rcliqua membra rabeiccrenr. Magno certc 
regni & Reipubl. malo Princeps iuarus nafcicur :cui nimirum 
cenkis publici,& vcdigalia plusxquo placcantquo fit, vt mi- 
ferrima plcbecula cogatur ad egertatcm & extremam paupc- 
riem.cum tyrannus in fuorumpoilefnone violenter irruitjco- 
rumquepcculiumdcpeculatui-. Ccrcatimd dodis illud Tybe- 
ri; celcbratum ell : Boni paftoris effe tonderepecas , non de- 
glabcrc. Qu.o damnabat tyrannos illos hfAS^o^^q , qui fuis ab- 
radunt quicquid polfant, & hc imporcunius in fifcumfuum co- 
uercunr,vc a miicra plebccula non pellem modo : fed & carnes 
ipfas decractas velinc. Eandem fcnccnciam , fcd aliis vcrbis ex- 
preiTamab Alexandco Mjccdonc , literis proditam habemus, 
Huic cnim cum difpliccrent cxa(ftiones,corumqac potiilimura 
qui a fubdicis ampliores vedligalium redicus , quam pcr for- 
tunas hominum licercc ,excorquebant , apud fuos dic^itabar, 
XYiTmfov f^icrco T c^ p^S» QMTtuvovTU TK Xk^ccvx j Olitorcm 
odiqui radicibus hcrbas conuellic, atquc ab ima ftirpe arbo- 
res excidit. ArtaxerxcsLongimanus diclitabac, Addere quam 
auferre magis eire regium:Pcolcmjeus Lagi filius , Ditarc quani 
ditem eire,conucnicncius clfc regi.Notum illud.Lucri bonus clt 
ddor cx re qualibct. Sed ad illutlrationem ha:c qu*c fequuntur, 
placuic adiicere. Theodoricus (^ribcns ad Marcellun Aduoca- 
cum fifci,apud Cafliodor. Variar. lib.i. Epift.iz. Non quocies 
fuperes , aic, fed quemadmodum vincas inquirimus:non quas- 
ras dc poccftate noftra, fcd de iurc vi(-loria: : quando laudabi- 
liiis aparte iifci perdicur,cum iuilitia non habctur.Nam fi do- 
minus vincac, oppreilionis inuidia cll:a:qaicas vero creditur, fi 
fuppliccm fuperare contingat. Ec Iib.4. Epiil. 37. Crcmentafi- 
fcalium tribucorum iuftiilimo func pcnfanda iudicio : quia fcr- 
uicnciun. imminutio cithuius illacionis accefTio ,quanciim- 
que pars illa proficic , tancum fe hx'c a firmitace fubducit. Scd 
a nobis , qui fifci vcilicacem ftabili volumus diucurnitate con- 
iiilcre , excludendaeil: difpendiofa icmper cnormitas, neau- 
gmento fuo tumens lumma dcficiat , incipiacque magis dcef- 
le , quia immaniccr vifa eft accrcuilTe, Refte icaquc idem Ctf- 
iiodorus libro i. Fic inccrdum cauiTa mala fifci,vt bonus Prin- 
cepscirevideacur. Raro enim ( vcciufdcm Caifiodori vcrbis 
vtar}vtrumque fub ackniracionc perfedum eil:> vt & fifcus crc- 
lceier, & priuata vtiliras milladamnapcrfcrrec. Ec Alciaci lib, 

Parcr 



fe iVl B L E M A T A- 515 

pArcrson 8.c.<?.nocandaha:cPlinianjcxPaneG;YncOcidTraia- Ltctt4 tx 
num : Qux pijecipua tuagloria eft , J-xpe vincitur hlcus : cuius •^'"*^» 
mala caulla nunciuam cfl:,nifi fub bono Principe.Ialius Capito- ^*'*^^'^ 
lunis in M.Antonini vita^fiico in caulfis compcndij numquam 
iudicans faufcvEmropius &Sextus Aurelius in Conftantij, fcu 
iuiiarji vira: PompeiaPlotma, incredibiledidlu eft ,quantuni 
auxciic gloriamTraiani ,cuius procuratores cum calumniis 
pioaincias agirarent, adeo vt vnus ex ii'. diceretur locupletum 
^u.mcjue ita conucnirejQua? habes?vnde habes?pone quodha- 
bcs:illa coniugcni corripuir,,irquc increpans , quod glorias fua: 
circr nicur;ohis,ta!cm poftea reddidit , vt cxadliofles improbas 
dcrcflansjfircum liencm vocaret, quod eo crefcente reliqui ar- 
tiistabcrcunt Et h.^c quidsm bonorum Principum excmpla 
fun!:. Hnclenns Alciatus. 

'ifruri.] Fifcus , recepcaculum numrhorum eft , proprieqiic ^'J»ti 
principis, 1. 1 . §. hoc inrcrdiclamj D.nc quid in loco publ. Res ^*^*^* 
fircaies , ait Vlpian. quafi propris S: priuatje principis funt : a 
fifcis, id eft fpoitulis, vt apud Afconium 2. Vcrrina, qua: num- 
morumrcceptacula funtad maioiis fummx pecuniascapiedas. 
Hine ccufifcare deflexum vcrbum; pio dcfcrre adfifcum prin- 
cipis-ttapudSuetOD.in Augafto,confifcatabona,qu2efifcofunc 
adiudicaca. Acrarium vcio pablicum cft , populique Romam", 
qaod Plirtius lunior tcftatur in pancgyrico. 

ArgnuiircimapAuperies,'] Conftans Imperator Romanusdi* 
ccbac opcs publicas mclius a priuaris pluribus haberi,quam in- 
tra vnum Principis clauftrum refcruari. Nec alienum eft ab eo 
quod ad Nicoclem fcripfitIfocrarcs:(7>?/M,«oy t5w,inquit, <ni r* 

<ppn<TSpiSi ^ic/d^ifti jdk^! tIm (tIJj iTntAiXeieai : Argumcntum 
hoc tibi fit impcri i rcclc honefteque adminiftrati , vbi videris 
eos , quibus prrEcs , tua diligentia curaquc locupletiorcs 8c 
ditioiesfados. 

Qnod 




5*4 



ANDKEJE ALCIATI 



Qupd non capit Chriflus^rapit fifcus. 



Emblema cxlvix. 




E X p R I M I T humemes, quas iam madefecerat antc 
Spongiolas, cHpidi Principus arcia mantu, 

Pronehit adftimmHmfiires, cjtios deinde coercet^ 
Fertat vt mfifcnm qm malepartafmm, 

PRincipes aaaii eos publicis Sc maximis fundionibus prai- 
ficiunt» qaos ingeniofos & ftrenuos effe norunt : qui fi ali- 
quando ad rcm plas seqao attenti publica in priuatu transfun- 
dant ( qaalcs potiffimum folent cfle qui fifci rationes tradant) 
ita vt populam & regiones fibi commiflasexpilentjfa^penHme- 
ro damnantur capitis,malcqi partabona fifco addicuntur,funt- 
quc tanquam fpongia:,qua: pro aibkrio aunc humeclantur,aut 

arefiunr. 



EMBLEMATA. 515 

areiiunt. Exempla quamplurima f unt in monumentis antiqui- 
cacum , fed & in nolhis Gallias annalibus , quse non placct huc 
adduccre,<5u6d pcruia (int. Satis aute nunc cric fubiicerc quod 
Sneconius de Plauio Vefpafiano fcripficzSolus cft in quo mcri- VeSfafiani 
to culp^ecur pecunix cupiditas, inquic: non enim contentus *>^"* & 
omifTa fijb Galba vedligalia reuocafle,noua & grauia addidifle: "^*"^*- 
negotiationes quoque vel priuato pudendas propalam cxcr- 
cuic. Credicur eciam procuratorum rapaciflimum qucmque ad 
ampliora oflicia ex induftria folitus promouere , qao locuplc- 
tiores mox condemnaret : quibus quidem vulgo pro fpongiis 
dicebatur vti, quod quafi & ficcos madcfaceret , & cxprimeret 
humentes. Cxterum neminem latere velim epigraphen huius 
tetraftichi tradam efle ex caufla xv 1 1 . q.7. can. Maiores , fic 
cnim fcriptum rcperio : Maiores noftri ideo copiis omnibus Letiu i 
abundabant,quiadecimas Deodabant, & Cjefari cenfus redde- ''•">»/«« 
banc : modo aucem quia difceflit dcuotio Dci, acceflit indidlio ***■*' 
fifci. Nolumus partiri cum Deo dccimas,mod6 autem tollitur 
totum. Hoc tollit fifcus, quod non capit Chriftus. 

Princiris arSfa manus.'] Alludit ad illud Ouidianum: 

An nefcis longas Regibu^ ejfe manm? 

Prouerbium , Longa: Rcgum manus , forte non malc , arda 
manus fumerur pro auara & rapaci. 

Prouehit fttres,] i.dcpeculatores. Furum cnim nomen gene- 
ris cft. 



Principis 




51^ 



ANDRE^ ALCIATI 



Piincipis clementia. 



H M B L E M A C X L V I I r. 




V E s p A K V M cjiiod^mlta vnquam J^ex (picniafii/e^^ 
OjiodqHe aliji duplo corpore r/^aiorerit, 

aArguet i^npcrnwi^femem, moderatacjite rcgna^ 
SanBaque ludictbttt credita inra bonis, 

Veip* pto X TEfpai-um vocabuium pro apu nominc hic fumi h^tu^vi-, 
apibu4Abti' V '^^^s doft^i quidain homines coniiciunt. Alii non minus 



fnc. 



cjuiuaiu uuuiiucs coniiciunt. Aiij non mmus 

eruditi citra figuvam id fcribi arguunt. Harum itaque hxc na- 

tura efl, vt quem fequantur, Principem habeant aliis procerio- 

rcm : & quafi honorc potiorem , qui quainquam imperium ia 

^pttm tsa- alias habeat,aculeo tamen caret : quod his tef^atur vcrbis Bafi- 

*t*ra. lius homilia S.in Hoxaemcron:j?7 yAtT^v -n^ ^XTiXti fCiXnx^avy 



E M B L E M A T A, ^17 

p;&x k 5-£?Taf riroi tss^s a^zwcm/ vc^i rjvis Htriv ism ^ ^w- 

ysftf (^Sv t7n«jMi'<.vT<«. 1 . Regi apum aculps eft , ied eo ad vlci- 
fcendum non vtitur.Sunt hx natura: leges non fcriptse^vt quil- 
que maximaefl: potcntia prceditus , ita rardum ad puniendum 
efTc oportere,ha:c BafU.Eade fere retulit D.Ambrof.Hexacmcr. 
lib.^. cap.io. ^lian. hiftoria!animai.i.& ^.Dio Chryfoftom. 
Orar. de regno , 4. Sed audiamys Principem Stoicorum Sene- 
cam,Sicenim xib. De cIementia:Maiorem poteftatem no opor- CUmtnUA 
tet efTe noxiam , fi ad natura: legem componitur.Natura enim '^"''* ^"'»" 
commenta crt regem , quod ex aliis animantibus licct cognp- "f ** ^"'* 
fcere,& ex apibus,quarum regi amplifiimjjm cubile e{l,medi6- 
que ac tutiilimo loco.Et ibid.Prsetcrea infignis Regi forma eft, 
dillim.ilifciue CA^teris>tum magnitudine,tum nitore.Hoc tamcn 
maxime di(nnguiturilracundifllmar,ac pio corporis captu pu- 
gnaciflim^ funt apcs,& aculeos in rulnerc reIinquunt:Rex ipfe 
Ime aculeo elKNoIuit illu natura ncc fscuum eirc,nec vhiorem 
magno conilaturam pctere,teliimque dccraxit,& iram eius in- 
ermem rdicjuir. Exemplum hoc magnis Regibus ingens cfl, 
Eft cnim illi mos exercere (e in paruis>& ingentium rerum do- 
cumenta minima agcre:Pudeat abexiguisanimalibus non tra- 
here mores, cum tanto hominum moderatior animus eife de- 
beat,quanto vehementius nocet.Vtinam quidemeadem homi- 
ni lex efret , & iia cum telo fuo frangeretur, nec fa^pius liceret 
nocere quarn icivxly nec alienis virilius exercere odia, ha^c illc. 
Et hoc pptirao Principi fymbolum propofitu eft, vt inter alias 
virtutes,quibnsopus habet ad fua; Reip^bl. adminilirationem, 
nihil animi modcratione habcat antiquius.Etenim eius audo- 
titas & agcndi facultas,etiamfi maior iit quam in aliis,minime 
tamen la;uire debet,iifque quibus prceertjterrificum fe pra^berc, 
Naminter virtutes alias,qu;2 Principem maxime deccant,clc- 
mcntia efl. M.Antonius , qui Philofophi cognomen nonab rc 
eft confecutus,nihiI quicquam elTe dicebat,qu6d Imperatorem 
Romanum miagis deccret,quam clementiam : eamque ob cauf- 
fam neqi in rebelles luos fazuitum voluit. Re^e apud Claudia- 
numTheodolius Honorio tilio laluhre hoc confiiium ingetit: 

Sis pii^ m frimis : r^am cum vincnrnnr in omni 

Munere, fola Decs ^cjua! clcm-enti.' rtobis. 
Oi-iid. I .de Po nto eleg. 3 . 

Sed piger ad fioe^au trinceps, ad pr.mji.^ vdox:. 
§^ijii^ dolit, quoiies cogitnr dfe fero:<. 

Compet 



yi» ANDREiE ALCIATI 

Inlij (T/. CompcrtumcftCa?faremIalium Dcorum numcro afcriptum, 
tmntLl' ^^°^ cleraens ac placabilis in eos fuerir , a quibus iniutia bcl- 
lis ciuilibus acceperat.Eadem virtus Auguftum confecrauif.Pij 
Smi p^. cognomen dedit , aliofquc pgrmultos immortalitate donauit, 
f^ Im^e- Pyi-rhi EpirotX'laudatur animi moderatio, qui iuuenes,a qui- 
bus inter pocula irrifus crat,& conuiciis impetitus , illxfos 
abire finit , ciim vnus ex iis refpondifTet id vini caufla conti- 
gifTe.Celebracur eo plus Auguftas Cxfar, cuius gratia cum Sc- 
natus iis ademprurus cfTet ius teftandi, qui eum contumcliis & 
probris affeciirent,non cll pailus id decerni, vt efl: apud Sueto- 
nium. Eam ipfam pacienciam initio impcrij finxiffe Tiberium, 
teftis efl: Corneiius Tacitus. Nara libellos famofos & di£la in 
fe mordacia diflimulauit, eorumque au6Vores ad cognitionem 
vocari noluit. Vfuipabac enim illud faspenamcro , In libera 
tiuitatc liberas eciaiii linguas efTe debere:&fi quadohscc aper- 
ta fenefl:ra efTct, nuilas alias in Senatu fore lites , & accufandi^ 
occafiones.Magas Poeta quidam in ludis publicis Philemonem 
perrt:rinxcrat. Is cum venilFct in Philcmonis potefl:atem,ftatim 
miniftro cuidam Philemon pra:cepit apcrta voce, vt malcdico 
caput gladio ampucaretrfcd clam , vt nudo enfe ceruices attin- 
gcret, moxque vt eum illa^rum abire (incret, cique daret nuces, 
taIos,piIam,& alia quxdam ludicra.Quibus ille Princeps aper- 
te indicabar , fe aculeum quidem habcre , fed eo vti rainime 
vcllerdequc pocentiore maledicerc,magis efTe puerorumquam 
virorum. Eam regiam virtutcm vt afftionibus aliis permultis 
ccrte heroicis, fic refcripco cgregie probarunt Thcodo{ius,Ar- 
cadius, & Honorius , cuius refcripti adRufinum hxc formula: 
5i opprobrium cx leuitate procefTerit^negligendumifi cx furo- 
re & infania,condolendum : fi ab iniuria,remittendum. 

Salus 




EMBLEMATA. 



Ti5 



Salus publica. 

E M B LE MA CXLIX. 




Pho£Bigena ere^lis Epidaurtts infidet arii 

Mitis^(fr inmam conditnr angue Dew, 
^AccHrrmt Agri,veniat<^falm'tfer orant, 

^nnHityatqHe ratas ejfcit illepreces, 

7C Sculapius infignis Mcdicus , Diana? prccibus Hippoly- ^fcmi^ 
jClj/tum ab equis difccrptum in vitam rcuocauit : quam ob P*^ "»'" 
rem lupiter iratus cum fulmine percuflit. Poft mortemDeus f!"** ^*" 
cft habitus , & fab ferpcntis imaginc diuinis honoribus affc- 
ftus. Adha^c tali cultus effigie Romam graui pcftilentia labo- 
rantem dicitur libcrafre,ad quam tandcm deduftus eft a fano 
iibi facro , quod erat quinque millibus a Epidauro pafluura. 
Hiftoriam hanc fufius pertradant Valer.Max.cap. De mirac. 
lib.i.Plin.x4.cap.4. Diuus Aug.De ciuit.^.cap.iy. meminit & 
Ladantius Yariis locis,ex quo notum illud Screni: 

Ll 



no ANDREiE ALCIATI 

6)ui colit Aegepii.qui ^'ergnwfi^qwque Epidaurum, 
6>'4i qutndatn flHCtdn tecitis fub pelle draani^ 
Tarpetai arcesydtque i*>t{ttu te/nila petifiiy 
VcpeUens tetros pfAfni rufntp^ morbcs, 
Serpent ^ioc fcrpcntis inuolucro nihil aliud verius & cxpreflius intcl^ 
^***^' ligi clacur,c]uam Seruator nortcr Chriftus , verus animaru no- 
ftrarum Aercu1apius,& falutis humana» vindex,qui fub lerpen' 
tis fio-ura in dcterto a Mofc lcgiflatore appenfus, omncs om- 
Serpens , niummorbos& vulncra fanitati rcftituit,^ in cruec tandcru 
fdmttt fyrrt pmncs noxas & crimina expiauit. Caeterum non immerito fa- 
ktlttTTt, \\xi\s noxam ferpcns fibi vidctur viHdicaiTe , a quo nimiruni 
rhulta in humanum gcnus rcmedia proficifcuntur, qua de rc 
pluribus lib. 1 6. De facris Aegyptiorum litcris Picrius. Acfcu- 
lapium cciam , pra:t:er alios, Mcdicorum praefidem Plutarch. 
Sympof^.quasft. lo. tradic. Sed occurrit interea rnihi locus c 
i.Arcemidori lib.Dc fomniis:qui aic, per Aefculapium in tem- 
plo eredum, & in bafi ftantcm,fignificari qu^ddam bonorum 
pra^fac^ium. Qui (i moucatur, aut cYccedat , n^orbum & peftem 
portcnditttum enim maxime hominibus eo Dco eft opus.His 
autem qui argrotant, falutem pra^dicit. At njbn videtur omit- 
tcndum , quod veterum monumentis proditum eft. In numo 
Antiochi Soteris , S a l v s Dea Romani;^ habita pingebatur 
forma mulier«is,habitu regio fedcntis pat^ram tcncntis , iuxta 
Jin uk quam crat ara , & ad aram inuolutu? anguis caput attollens. 
^mb^oRa- Plcriquc noftra aecate yiri erudici coniiciunt ab Alciato hic 
fyutHtiio- tacitam ciTc faiSlam allufionem ad Ambrofianum- Hlum an- 
Uni, o-acra , qui Mediolani vifitur in raarmorca colunina ercdlus 
ipfa aede D.Ambcofij. 

E?iiMriioi,'\ Ab vrbe notilTima Pcloponnefi in finu Saro- 
nico,ex qua ia ferpentis imaginc Romam addaftus creditur. 
Propertius: 

"Efl Det44 extincium Creffts Epidauriti^ herbii» 
Reliituit patrijs AndrogeonafaeU. 
Lege Ouid, lib.i^.MetamQrpb-; , , 

Annuittntque ratm.'] Ouidium imitatur I,Faftorunr. 
^fficidfque ratas vtraque DiuaprecO^ 

^cfpq 



EMBLEMATA, 



n» 



Refpublica liberara. 



EmB L EMA c I. 




C -« s A R 1 s exitiOyCeu libertate receptai 

H£c ductbtu Brutis caufa momtafuit, 
Enficuli in primis^queis fikm infuper aHat, 

.Qualem mijfa manuferuitia accipiunt. 

OCcifo in Senatu lulio Cxfare a Bruto, Caflio,& cajtcris ^mijh^ 
coniuratis, i j ccu libertate populo reftituta,fabricari nu- M.Bmu 
mifma voluerunt , in.quQ fculpti erant duo pugiones adie^lo 
pilco. Pugio cacdem patratam omnino iignificabatrpilcus vero 
iibertatem,vt refert Dion.lib.^y.Vulgare olim prouerbiii fuit, 
Vocare ad pileum •, cuiusmeminir Nodium Atticarum 7X.^- 
Ccliius «c Macrobius i.Saturnal.Aurciius Vidor fcribit,moi:» 

U 1 



jjt ANDREiE ALCIATI 

tuo Ncronc fic cundas prouincias , omnemque Romam cxul- 
taflc , vc plcbs induta pileis manumiflionum , tanquam faeuo 
TiltM ,fi- excmpta dominio triupharct, Compcrtum habcmus libertatis 
gnum /i- indicium pilcum fuiflervndc & qui ferui libcrtate donabantur, 
ktrutts. piicuni gcftabant rafo capite. Longum eflct auftorcs huc ad- 
Stmitia uocarc,qui longe multi idem tradiderunt. 

Mtffa manujeruitia.} Serui manumifli, liberi fa£li,aut libcr- 
tatc donati. Scruitiorum nomcn pro fcruis, prxter ca^tcros in 
Catilinario vfurpat Salluftius,^ Cicero faepe. 



Invipam humanara, 
Embl EMA CL I. 




P L V s filito htmdinA nunc defle incommoda viu, 
fier^lke :fcmtplHrihH4 illa malis. 



n 



E M BLEM A T A. 5j} 

Th rurfHSyfi quando alias,extolie iachinnum, 

Democrite,illa magis ludicrafdtlafiiit, 
Imerea h£C cernens meditor.qHa deniqne tecum 

Finefleamiatit tecum quo modo fplene iocer. 

HEraclicus quoties domo cgrcdcrctur , incptias huminas fjer^cHti 
fletu folebac excipcre , quod omnia illi mifera & dcplo- ptm & 
randa vidercntur : contra Democritus eadcm dc cauITa ridebat »■»/«« />«•» 
eftufius , quod humanas adiones ludicras&ilulrasconfpicc- ""cntf, 
ret : qui fi hodie reuiuifcant j ampliorem quidem & vberiorcm 
vel iudlus vel rifus materiam ofFeiident, quam vnquam antea, 
cum omnia in dics dcteriora fiant , quando enim vbcrior vi- 
tiorum copia l quando maior auaritiae pacuit finus i Ycii 
Horatius: 

Damnoft quid nm imminuit dies? 

AeteU pnrentum peior auu tulit 

Nos nequiores^mox d^iuros 
Progeniem vitiofiorem. 
Dubium itaque relinquitur,vtrum fequi fit fatius.cum fit vtru- 
que nec plane tutum,nec omnino probatum. Scncca in lib.Dc 
tranquillitate vica:,i.c.i ^.opinionem Dcmocriti meliore fuif- 
fe,& ad imitandum accommodatiouem , quam Heracliti fietu, 
ait : In qua fententia fuit etiam Satyra lo.Iuuenalis. Sed prae- 
ftat audire Philofophum eundem iib.x.De ira, (ic difputantcm: THlthi^ 
Heraclitus, quotics prodierat, & tantumcirca femaieviuen- Senet€ 
tium, imo male pereuntium videret, flebat : miferabatur om- ^*^***» 
nium qui fibi iseti felicefque occurrcbant : miti animo^fcd ni- 
mis imbecillo & ipfe inter deplorados erat. Democritum con- 
tra aiunt nunquam fme rifu in publicp fuifle : adeo nihil illi fe~ 
tium videbatur eorum quae ferio gcrebantur. Vbi ifti hic irae 
locus cft ? Aut ridenda omnia,aut flenda funt. Non irafcetur 
fapicns peccantibus,quare?quia fcit neminem nafci fapientem, 
fcd fieri : fcit pauciflimos omni aeuo fapientcs cuadere , quia 
conditionem humanae wixx pcrfpc(^am habet. Nemo autem 
fanus natura: irafcitur.Quidenim fi mirari vclit non in fyluc- 
ftribus dumis poma pcndere?quid fi mirctur fpincca fentcfquc 
non vtili aliqua frugc compleri ? Ncmo itafcitur , vbi vitium 
hatura defendit. Placidus itaque fapiens& a:quus crroribus, 
non hoftis, fedcorrepcor peccancium ,hoG quotidie proccdic 
animo :Mulci mihi occurrun: vino dedici , mulci iibidinofi, 

Ll 5 



TjfiuEm- 



HtrMlim. 



Tmceti' 



J$4 ANDREiE ALCIATI 

multi ingrati , multi auari , multi furiis ambitionls agitati^ 
Omnia ilta tam propitius afpicietj quam a^gros fuos medicus. 
Cxterum Emblcma fumptum cft cx incerti Poiita' Gr^ci Epi- 
grammate, quod eiufraodi eft: 

Toy fiiof cc^Tt ^Xu, ^nusKQ^Tt ri tsA^o» >j 'Trfilt 
Tltti Ufj(3i* ffvi iLhetutm^ zras ccf^ m y.Xa<ru. 

Heradite.'] Heraclitus Philolbphus EphcfiuSjCuius vitam 
repctc ex Lacrcij liki>. 

ExtoUe caehinnum.^^Titn^t^m^o fufpende adunco. Cachin- 
nus, fidum vocabuium eft a fono rifus. Eft enim rilus elatus, 
& folutus, Perfius i.Satyra: 

Ingemin/it tremulos nafo crijpante ra hinnos» 
Democrtte.'] Democritus Abderita fuit jde quo Plinius va- 
riis locis, & lib,^. Laertius. Gclafinum fuifte cognominatum 
ob rifus pctulantiam notant veteres plcriquc. luucnalis: 
ferpetuo rifu pulmomm agitare foUbm 
Democritu/f, 
Splene iocer.'} Abundc ridcam. Licn fiuc fplen,fedes eft rifus. 
Pcrftus Satyra, 

fum petularai (jiUne eachinno. 



J£ic 




EMBLEMATA. 



i£re quandoqueLfalutcm redimendara. 



EmBLEMA tLII. 




E T pedihpufegms^itHmida^propendulHs atuoi 

f/ac tarhen infdias effugit arte fiher, 
<LPl^ordicm ipfefihi 7nedicata vii'iiia vellit^ 

uitque ahijcitfefegnarm oh illapeti. 
Huim ah exemplo dtfces nonparcere rehus, 

EtyVitam vt redifnas,hofiihus dra dare. 

APologus eft itfopicus de Caftore , quem prpdltum eft iii CaHo*ufi» 
venatione deprchenfum fuos fibi teltes ablcindere, atque fi^^* 7*^«'- - 
eos proiicere , gnarum fe eorum prxcipue caulFa peti : Idque "** 

ll_^nat , (»71 T a.)>i^a7Thiv t\ (pfiovty^t i}u\^ T^ lowreov crwzr^ec? 
ihm Ao^v, T ^^yifisiruv mti^Tzci, hoc Cit,Viros prudentes ruje 

• Li 4 



I 



J3# ANDREiE ALCIATI 

falutis gratia non dcbcrq vilani pccuniarurationem habcrc, id 
cft, non ^gre fcrendam cfTe pecunic iaduram.PotiiTimum vcro 
vrgcntc ncccfTitatc non magni cft duccndum , nummorum di- 
^rijfifpi fpcndium facercfi modo vira: hoc padlo polfit confuli.Id Ari- 
cautio, ftippus ftto exemplo dcmonftrauit , qui cum in cadem naui fc* 
fc cum piratis verfari cognouilfct , fuas omnes pccunias dc in- 
durtria in marc proiecit, imprudcter fc id feciirc fimulans:prai- 
uiderat enim fe ab iis quibulcum nauigabat , fpoliatum , & in 
aquas propter pecuniam prxcipitcm dacum iri.Vt itaque abef' 
fet eftedus,cauiram fullulit. Idcm CratesThcbanus cum the- 
faurum fpontc perderct , Hinc abite, ait , mals diuitix : fatius 
cnim eft a me vos dcmcrgi,quam cgo a vobis ipfe.Simiie quid 
apud Plutarch.traditur de Philoxeno, qui ciim opulentiflimam 
hsereditatem na^lus cftct, & pcftiferas aducnarum delicias ob- 
fcruaffet , Pcr Dcos , inquit , mc illa non perdent , fed ego illa 
potilis. /K^ T»5 Qd'Ji ifii •mvyu r ityaiu, Or%> ^^Ah, i^Xb^* 'f^to 
WW7K. Non feciis quam Catullus illc , de quo Satyra ii.Iuue- 
nalis , qui maximo in difcrimine tempeftatis , partem fuarum 
rcrum quibus nauis oncrabatur,proiecit in pclagus , qup nauis 
fa^la leuior,commodius portum appelleret. 

A^cfiit tr nellrofimtltifarfuna CatuUoy 

Cum plenHi piciumcdtM4 foret aluet4s,(^ iam 

Alternum pupp'J latu4 eue*tenttbu4 vndii 

Arbdtii inctrtAtnuUam prndentiA rani 

Reci^irii confcrret opetnyieciderc iaciu 

Caepitcum ve'atii,imitatU6 CaJlorA^qui fe 

Eftrtuchfim ip fe facit ycupiens euadtre damno 

Tejiiculorttm^adto me Hcfitum ir;teU.git inj^uen. 
Cui potcft cflc affine Ouidianum illud primo dc Remcdio; 

Vt ccrpus redtmaiftrrum patieri* ^ ignesy 
Arida mcjiiiens rr^ UuaLU aqua. 

Vt valeas aniTro^qukquam iolerare negahi^l 
At pretitim pars h&c cerpere maitM habet, 
Huc confer Adagium,Pax rcdimenda. 

PropeduliM.'] P^roptcr pedum tarditate,& vcntrempendulum. 

MordiciM.'] 0'Ji»| , morlicatim, mordendo. Id tamenPlinius 

negat lib.5x.cap.}. non enim teftes corum , quae vocantur C«- 

ftorea, ab ipiislamputari cenfet, ex Scitij cuiufdam rci medicae 

fiesexfcin' diligentiflimi fcriptoris fententia , fcd paruos clfc fubftri(Sl:of- 

• que &adh2Erentes fpina: , ncc adimi fine vita animalis poffe, 

Sic Aclianus hiftoria; animaUi.6.cap.}5.ait a Caftore cauflam 

ab 



L»cm 



Ex C*n* 



EMBLEMATA. 557 

ab infequcntibus venatoribus , cur tam cupidc pctatur,non 
ignoraritidcirco mordicus iplcpremens vfquc incumbitad eli- 
(dcndos ceftes , quoufque abfcideiit , & fic eos abiecerit , tam- 
quam homo fumma prudentia in latroncs incurrens,quxcum- 
quc portac , ad fc redimendum exponit. Quod (i poftcaquam 
execlus & cx periculo feruatus fuerit , ab inledantibus iterum 
vrgcatur, hic fcfe alleuans, atque quamobrem infequi vlterius 
pcigerc Ron dcbcant , cauffam oftcndens , ad rcucrtendum, 
quod iam ca parte, quam expetunt > careat , vcnatorcs inducit. 
Ssepe etiam nunc teliiculis pra.'ditus,ciim a vcnatorum confpe- 
dufclongillimocurfu remoueric , eam partem defideratam 
ita aftuce comprimit & occultat , vt non habcre vifus infcda- 
torcs fallat.harc ille fere.Scd & Apul. icpidiflime in lib.i . Afin. 
aur. apud qucm Socrttes quidam loquens de Moroe anu faga. '^^" *^ 
Amatorcm, ait, fuum , quod in aliam temeraiTet , vnico verbo 
mutauic in feram Callorem : quod ca bcftia captiuitatis mc- 
tuens , fe ab infcquentibus reprarcifione genitalium liberat , vt 
illi quoque fimilc quod Venerem habuit in aliam , prouenirct. 
Sed refcram huc hifloriam nobilcm Conftantini Manaflis ex ^"^/"^ 
Annah quod ad hunc locum faciac : Michaelus quidem Impc- /,,/7^^;^ '^^ 
racor audica cyranni ferocia,impetu,dcfe6lionc, fuamet fponte MichacU 
throno Impcriali ceflit, hoc ipfo faclo diuinis Chrifti iuflis fa- /w/<r. 
tisfaciens , & crga pcrfccucorcm non alicer (^^^ gercns , atquc 
caftor fiue fiber facereconfueuit. Legimusenim in prifcis illis 
monumentis eorum, qui de animalibus fcripsere, fibrum ani- 
mal efle, quod in vtroque viuat elemento , & teftes habcat ar- 
cendis quibufdam morbis fanc grauibus conducibilcs. Quod 
cum plerique venatorcs norinr, animal canibus longe velocif- 
fimis infedantur. Hui.us pugnx cauflam ciim ipfe nber ctiam 
cognitam habeat,perhibent eum morfu rcfedos teftes abiicc- 
rc, acque ita currentcm faluti fua: confulere:quo fa£lo venato- 
rcs feram perfcqui dcfinanr. Sic nimirum Michaelus quoquc 
volens Imperium refignauit Leoni belluinis moribus & indo- 
le fcrina prxdito, qui oriundus crat ex Armenia,&c. Commo- 
dc obtulit fcfe mihi aliis implicato , & ad alia cogitanci, locus £v ^ff^ 
cx Ammiano Marcellino,ex i y.lib.quo loco faftuofus Rex Sa- »"'»«^<^" 
por Conftantio Imperatori fuadebat,vt regni partem rltroce- " ' 
deret : Poftrem6,inquir,fi morem gercrc fuadenti volueris rc- 
<5tc,contcmne parcem exiguam fcmper luclificani& cruenraiTi. 
vt cxtera regas fecurus : ac prudenter rcputans m.edel«iun. 
quoquc artifices vtcrc nonnunquam & fccare , & partcs coi.- 



J^S ANDREit ALCIATI 

porum amputare,vt rdiquis vti liccat integris : hocque beftias 
fa<ftitarc,quae cum aduertant cur maximoperc capiantur , illud 
propria fponteamittuht, vt viuerc deinde pollint impauidc. 
Hjec Ammian.quo maniferte allufum conftat ad Caftorem. 

Medicata.'] Mcdicinis apfa,vt apud Martialcm,medicata po- 
cula:mcdicata vina,apud Columellam lib.i.cap.^. 

'-—^aaeo medicatum intelHgit ingtient 
Vtpauloante luucnalis. Has partcs Caftoris gcnitales, vocant 
nedici Callorea , quac medenrur multis morbis, vt vcrtigini, 
tremulisncmorum vinis^paralyticis^iis qui affe<ftorunt llo- 
inacho,irchiadicis,ali'rque. Quidam refcrunt,pofl: genitalium 
amputationem,li Caftor iterum petatur a vcnjltoribus , erigerc 
fc, & oftendere nihil expedandum ampliiis. 

Sefegnartt^ ob i'Iapeti.] Verba Plinij funt lib.8. cap.30. quod 
cafdem parces fibi ipfi Pontici amputant fibri , pcriculo vrgcn- 
tc, ob hoc fe pcti gnari. 

^ra.] Pecunias : matcria pro matcriato. 

Vitam vt tedimiK.] Vt qui , apud Saluianum, contemptis di- 
uitiis vitiis non fuccubuerunt , auri & argenti cupiditate nori 
vi(kii fparfis, quod dicitur, redemerunt criminanummis. 



Gum 




EMBL EMATA. 



53? 



Cnm laruis non ludtandum. 



Emblema CLliX, 




vSacidA moriem percfijffu cttsfidis HeBory 

Qui toties hofieis vicerat amefuos', 
Comprimere handpotmt vocem-tinfultantihHS illis, 

'Dum curru ^ pedihns neclere vincUparant- 
7)ifh-Ahite vt lihittm efl:(ic cajfi luce leonis 

ConHeUunt harham vd timidi lepores. 

ID fumptum effe liquec ex Homericx IIia(los x- Gr:rci He- Lo:m iiV 
(^oremab Achilleiam inteifectura circumllantes inip^cc- '"«"". 
bant , & mortuo infulrabant , ncc erat cjuiiquam qui extiuiflo 
'•^ulnus non infligcret, Sic cnim Homerus: 



H» ANDRE^ ALCIATI 

Oi i^ B-ntiffiurTD ^vlw i^ nt^ iiy^v' 
iE.K7tf(^. isJl' A^ e< 715 iktitTTniyt nrei^Wn. hoc cfl, 
uit reliqui Graij accurrunt cinguntque cadauer, 
Heciorii eximiamjpeciemformatnque Jiupfntes: 
Nec tamen afiitit exanimipne vulnere quifquatJti 
Caeterum vidctur diftichon Emblcmatis tcrtium c quodanl 
inccrto audorc pctitum,cuius qualc ti\ Epigramma: 

Qnod fonati 

fo/? mortem, Vani, nos7ru:n confgite corptti: 
Et lepores audent cico infultare leoni, 
Vcrba funt Hc(floris aGriccis bigis rapti , quibus timiditatem 
& ^tK^^v^ct^ ab ingenuis bcllatoribus omnino alicnam pcr- 
ftringit.Allufum eft autcm ad proucrbia, lugulare mortuos:&, 
^n maU- Mortuo leoni lcpores inrulcanr:&, Cum laruis lu(5fcari. Quibus 
dicendum monCmur , nc quid malcficiencia; in vita f undos cfFundamus, 
tnortHu. ^m ji5 obloquamur. Quemadmodum enim in bcUis maxime 
ridiculumeft &inaudita: cuiufdam fcritatis argumentum , fi 
quis proftratos atque iam intcremptos fcriat,aut quoquo mo- 
do afficiat : (ic inccmperantia: cft, & certe dementia; maxima?, 
mortuos iniuriis probrifque Iaccrarc:vt funcqui vcl libris edi- 
tis , vel priuacis aut publicis colloquiis prifcorum , aut etiam 
clarorum virorum dogmaca reucllunc,& nigro dencc lace- 
ranc. Lacrcius Chilonera aic vctuilTe de morcuis male loqui: 
quod ignauum viderecur eos inccirere lingua , qui refponderc 
non poircfir,ac curpe efT^c cum vmbris & laruis lu^ari, nam id 
cft fepultum quodamraodo refoderc. Philoftratus itlianum 
fcicc cocicuit qui accufacioiiem cuiufdam tyranni , fed iara 
morcui fc»-j^i'crac. Inrricucum iftud cuum laudarem equidem, 
aic illc , (i viuiim accufaifes , viuencem namque cyrannum in- 
cefterejviri elTeduco^ac morcuo infulcare,cuiufuis. -n fj^ ^uvtu 
'P 7vtieMv»v «7n>C93rl«:', ecy^^ls iire vo^i^afjii 'j t7mfAf)CUiH)i x«- 
fB^'je^ -aouvTe;. Sic Munafus Plancus cum audiiTec in fe oracio- 
nes qaardamfas^cas ab Alinio Pollione ,quas camen nollcc an- 
te morcem cdere, cum mortuis nonaifi laruas ludari rcfpon- 
dit. Contra Lcpcinem Demofthcncs air , Nemini mortuo ma- 
ledicendam t&. Refert Zonaras Annal.3. cum Endoxia! He- 
racli} Imperacoris fanus cfTerrecur , Epiphaniam filiam quod 
IpuUil-c in cadaacr ^viuam rogo impof;ram & exuftam fuifTc. 

Ludatur 



E M B L E M A T A» 541 

I.u<3atur Lycurgus , qui cadauera hoftium nudari vetucrit , re- 
^c profcd6,quippe qui humanicatis memor eflct.Vituperatur 
contra, vir alioqui magnus, Alexander Maccdonius, qui cada- 
ueribus pontis loco vfus dicitur.Ec Vcrris crudelitas a M.Tul- 
lio inceflitur y.Verrin^^quod nauarchos innocentcs non modo 
vita priuaflet , fed & eorum cadauera fepelienda non priiis pa- 
rcntibus reddidiflet, quam ab eis certam mcrcedcm accepiflct. 
Rc6te Homer. 

NonfanSum eft viris interfectis infultare^ 
Virgilius vndecimo, 

NuUum cum viciis certamen ^ Athere cajfis. 

§^i toties honeis.'] Ouidiana eft imitatio,ex primo D^ artc; 

<g«/ toties focios, toties perterruit hoBes. 

Vum curris.'] Hedor ab Achille iptercmptus, bigis alligatus 
cfl cirqa Troiae mcenia. VirgiJ.i.^neid. 

Ter circum Iliacos raftauerat He^oramuros. 

Cajfiluceleonis.'] Lumine priuati. Lux pco luminc, &lumen 'Barham 
provitavfurpatur. -viUm. 

Conuelluut harbam.'] Alludit ad illud > barbam vcUcrc , quod 
irrifionis cft. PerHus Satyra i. 

Si Cynico barbam petulans Nonaria vtUat. 
& Horatius primo Sermonuqi: 
Barbam tib^ veUunt 

lafcsui^ueri» 

Dc 




S4^ 



ANDREiS ALCIATI 



Pe Morte & Amore. 



Emblema cliiii. 




Errahat focio Mors iuncia Cupidine-.fecHm 

ajllors pharetraf,parmis telagerebat ^mor. 
Dinertere JimHlyfimtd vna & no^e otharmt'. 

Cacus ^mory A<fors hoc tempore Cdca fnit^ 
t^lterenirn alteritis mt^le protiidafpiculafHmpJir^ 

^J^ors anrata^ tenet offe.j telapuer. 
Debuie indefenexcjUi nunc ^cheronticttsejfe^ 

Ecce amar^rir capiti florea frta parat. 
%..^fj} ego mutato qui.i Amor rne perculit arcn, 

DeficicAnijciunt cjr mihifata manHm^ 



J*arH 



E M B L E M A T A, J4J 

Parce puerjMors Ji^na tenem viEhrtciaparce: 
Facego amenhfHbeatfac ^cheromafenex, 

GViciardinus libcllo quodam Italico,quo res quafdam £* <»<«- 
mcraoratu dignas,eafquc veteres & nouas.tum cciam ali- ?*'' «"* 
cubi feftiuas & ioculares , exrcripfit, hoc carraen ab Aktato ^l^yi,^^^ 
fuifTe fcriptum teftatur,quo temporc in Italia vchemens pcfti- ,^ vertfi^ 
lcntia ita grairata cfl:,vt permulti iuuencs extrcmum vitre diern ma mg9, 
clauferint , & fenes fere illa:fi atque incoiumes permanfeiint. ^o*«. 
Quod faciie mihi probari poteft.Sed tamen Emblematis huius *Manm 
materiam video funjptgm eire ex antiqua Graccorum fabula, ^^** 
quam Gallicis fcriptis mandauit loannes Marius , Illuftratio- 
numGallu-efcriptor fuaartatenobilis. Figmcnto cnim lepido 
fane ac feitiuo tradit,cur plerique fencs amori piacido fuccum- 
bant, quibus potius de fato imminente cogitandum crat : con- 
jraiuUwncs immatura mortcdecedant , quorumpotiusfuerat 
hilarem vitam ducere,& amorem confeflari, habita prwercisiuj 
^tatisratione. 

Hoc exprelTit non inconcinnc aliquis,fcd kiuvvff,(^\ 
Forie lccmn horrorii plenum,varitque tim&ris, 

Ei r»ors.'{^ penna pr&peie t,enit Amor, 
Dum trepidant dnimU ignita Capidtms armtif 

Mor^ capit,^ Mortufiigid* tela pmr. 
Hinc tnfita lues nojiros irrepjit in annos: 

Htnc amat ipfe fenexMnc perit omnis amans. 
Nec vero pigebit afcribereloachimiBellacij Epigramma in ^"ffc*.ww 
hanc fententiam, quod in cius tumulis & poemacis tatini^ aji' "^*^**^ 
iquando legi(re mememini: 

Mutarunt arma interfe Mors atque Cupido: 

Htcfalcemgeflat,geftat at illa facem. 
jijficit hdc animumycorpw fed conficit ille. 

Sic moritur itmeniiific moribundu^ amat, 
Vtfeeat hu: it^gulos^ocuks excAcat ©» illa: 
lUa ut amare docetyfic iubet ifle mori, 
Vffce hmc,htiman& qu&fint ludtlria vitAi 

Mors thalamumflernit^Jlernit Amor tumttlum* 
Tu qmque difcetuas,Natura)inuertere leges: 

Si percunt iunenes^deperetimque fem s. 
Mors aurata.]Ah cfFedis & confequentibus.Morti ofTeatcla OJJha ttlei 
tpbuuntur : Cupidini verp aurata , quod delci^ent, videantur- ^•r'"* 

^ chtrhicm» 



544 



ANDREiE ALCIATI 



quc mentc captis in aliquo cfle pretio. fenex Acherontietis. 
Hunc loquendi modum vidctur cx Plautq mutuatus , apud 
quem fcncx Acheronticus capularcm & morti proximum 
ugnificat. 

jifl €£0 tnutato. ] Adolefccntis eft profopopocia de Amore 
conqucrentis,qu6d ab eo mortifcro telo fit afFcdus.Et fanc fc- 
rc fit>vt iramodicus amor in iuuenibus mortcm arccfTat : quod 
potiiis imprudcntia: & infania: iuuenili,quam Cupidini* fagit- 
tis afcribcndum cft. 

Hac Acheronta.] Qmd Achcron (ignificet, cxplicat Plutarch. 
Confolatione ad Apoilonium, & iib. Dc primo frigido. 



In formofara fato pr^reptam. 



EMBtlMA CLV. 




C V R puerum Mon aufa dolis es earpere Aworemy 
Tda tm vt iaceret, dumprapria ejfepntat? 

Eiufdem 



E M B L E M A T A. y4y 

Elurdem eft argumenti cum fuperiori,quo dcflet cuiufdam 
forraorx virginis immaturum obitum.Incrcpat itaqj mor- 
tem tanquam huius funeftilTimi mali caufTam , nimirum quse 
Am.ori dormitanti tela detraxerit:quo efFedum e{l,vt poftmo- 
dum Icthiferis pro blandis lastifq; vterctur. Quod quidcm fae- r* n 
penumero contingitjvcl cum pucUa: amore capta: defperantcs mors pr^ 
cxpirant, mortcmque fpontaneam aliquando malint, quam ab froftra. 
aliqua fpe incerta ac dubia ladtari diutius :aut cum corporis 
aliquaaegritudine,vel caufla alia minime cognita,quo tempo- 
re de coniugij ncgotiis agendum erat,ante mori difcant,quam 
viuerc incoeperint.Sic enim amor illc csecus reuera & impaties, 
imo vero exfpes,corriperc tcla mortis dicitur, ciim iuuenculae 
ill^e tcner^e & delicatae aut fefalli fentiunt ,aut nihil fpei forc 
intelligunt in eo qucm ardenti animo concupiucrunt.Memini 
me aliquando cpigramma lufifTe in gratiam nobilis cuiufdam 
adolcfcentis,qui magno fuo dolore amicam , leftiflimam pri- 
msequc nobilitatis iuuenculam,pr«matura mortc iibi crcptam, 
Iugcbat:cuius carminis hxe fuit pars quidcm: 
^h virgo ififtlix^qmdte Libttina trueidat 

TAm citOyfdrmofo digna puella viro? 
InUidit thaUme tumulutyquo tempore frimoi 

Ccniugij ttdas ipfeparahat Amor, 
Sicpenetrahiliu^ teium^f(*it iflud Amcru: 

Mors aber^tymortem cujpidefecit Amor. 
Sie maUfuadu4 AmoryMortisquijpicula dirHS 

Arrfpuit,quando lethtfer cmnis erat. 
Sed nil nos quefiuftjue iuuant,moUef^fufurr$ j 

VirgoiaceSithaUmii aptior vnatuis, 
§luam mifsre ante diem ?arcarum^amin$ rapH 
Conderisyin tumtilo digna pucUa thoro f 



Mm 



S4^ 



ANDREiE ALCIATI 



In mortcm praeproperam. 

E MB.L E M A C L V I. 




03 1 temrasforma allexit.torjit^y pueUas, 

Pttlchripr cjy tota nobilis vrbe pyer, 
Occidit ante diemimtlli magejiendHSy ^refii, 

Quam tibi.cm cafio iunEiHi amorefnit. 
Brgo illi tumulHm tanti monumema doloris 

^i^ruiiy^ cjuerulis vocibtu afiraferis, 
t^e pne abis , dile&e ? ne^ue ampUtis ibimui vna f 

Nec 7necum injrudijs otiagrata teres? 
Sed te terra teget :fedfati,Gorgoms ora, 

pelphinefque tuifigna dolenda dabunt, 

DEflet amici cuiufdam prjcmatumm obitumjCumquc com- 
mendat a vultus dignitate , nobilitatc generis, & amoris 
cum Arcilio adolcfccRte «qualitatcihunc^uc Arcftium pr? cae- 

tcris 



E M B L-EM AT A. 547 

feristantl infortunij ludtus debcre perfcqui aittquippe qui cum 
eo & ftudiis , 8c vita: ncceirirudinc fuerit maxime coniunftus, 
iccirco tanci ludus , vt bencuolentiac memoriam fupcrftitcm 
profcrc iioc ca2notaphio,cpitaphio,{ub quo Delphinum & Gor- 
gonaj imagines emineant.Dclphin quide ^<A«v0^«9r^, & ho- 
minum ama(ius,hic notam amicitiae pr^fert.Gorgoneum Me- 
dufac caput pro mortis (igno apudquofdam vfurpatur, proque 
ftupore& admiratione uieuS-Jnni inducente, vt apud Picrium 
lib.KJ. Hicro^lyph.diliecntcr explicatur.Philoftratus dc Pcr- 
lcorro «HjC<^ T)»? J55V*^5 > 'X*"* *^'6'"o>,^« «iurv^otliff tcvni 
Aao}, Aiflo« yiyjifVTui : Sepofito Gorgonis tcrriculamcncQ , nc 
hcmines lapidefcercnt ipfi occurrcntcs. Heliodorus hiftoriap 
iEthiopicae 4. n J[' ««'"s? 'rlw j^^v»? S^ietrti/d^n xipetylmt* n rt 
tuy krtimri^av •\\) rt ^ fci^ itrtK ^yet : iWz autem nOQ 
fecus quam facic confpefta Gorgonis,aut alio terri£co mon- 
ftro,altum vociferata eft. 

NuUi magejiendui.'] Horatianum iftuc imitatur c i, Carmi" 
num: 

Multii ille quiJemflehflis occidiiy 

Nulltflebilior quam tibi Virgili, 

Mm X 




54» AJNDREjE AXCIATI 

■■ ' ■>■■ ' 

TcriTiinus. 

E M B L E M A C L V I I. 




Qjr 'A D R A T V M infiiditiir firmijfima te[ferafaxumy 
Stat cirrhata fnper peEiore imago tenm: 

Etfefe mlii profitetur cedere,talU 

TermintH efijoomines cimfcoftM vntu agtf. 

(flimmota diesypr&fixa^ temporafatisy 
Dej^feruntprimis vltima iHdicium. 

jHors int. T TIc Termini piflura nihil vlli concedentis,mortcm figni- 
ftiubHk, X jLficat,quas ineuitabilcm habet in res quafcunquc ncccffi- 
tatem : ad quam eiim perucnimas , tum folent hominum qut 
iuperftites funr, liberscde nobis eiTe opii^ioncs atque iudicia, 
Quod enim vltima qusque & poftrcmo fa<fta,imo vero inter- 
dum cogitata tam lynccis oculis iofpici foleant , tamque fer 

<;ure 



E M B L E M A T A. 54^ 

cure ac feueie acc;ipiancur,noft:r? partes funcnc ndftraptc cul- 
pa in conficiendo vitac huius noltra' crurfu aJitjuid agamus, aut <^»^ ^^' 
etiammoliamui; , ex quo (iniftri quidpiam de nobis homines '""''V" 
iudicarc poflinc; Quod facilc confequemut. fi Terminum, id ^* * "'^' 
cftjCXtruem vitx diem perpecuo , auc quidem facpe ob oculos 
ponamus,qui Terminus cum minime cedat principibus eciara Termimtt 
viris, de tjuibus morcuis tam intrepide fama pronuncilt,quid mors, 
de nobis infima condicione hominibus exiftimandum ? Qui- 
'dam fufpicancur his verbis , Erafmi '^ vc Ipquuncur } immodc- 
ftiam modefte carpi ( quod coniedaneum an probare debcam, 
nondum fcio ) quod in annulari digico Terminum depidum 
habueric cum infcripcione , N v lx i c t d o:quafi (ignificarct ^''f'^^'^**' 
hoc fymbolo in liccrarum cognicione (e nemini ccdcrC. Eam ^ar^id'u4 
ob rem cum plerique fugilIarucc,intcrqucca;teros Caruaialus ,•„ Eraf.j 
Francifcanus quadam Apologia ih Erafmum : cuius hic vcrba mMm<, . 
malo adfcriberc quam aliquid de meo fingerCi hfla.\c habet 
Erafmum , inquic ille, quod Ecclefia: dodtorcs &Euangclift2e 
ad numerum quaternarmm finc reda6li , quod videat fe non 
poiTc inter illos computari , neque credit fe iliis elfe inferio- 
rem,qui^ili ccdit :hoc enim elogio fua fcripta claudit Eraf- 
mus , C^BiuIIi. Et , vt nemini fas fic ignorare hanc Erafmi 
praecipuOTnnfaniam , apponic Dei Termini effigicm cera fi- 
gnacam , qui Deus nec ipfi quidem loui cedebac. Nonne haec 
Erafmi infolencia Omnes eius infolencias fuperac ? Non cedis 
Erafmc Buda;o?non cedis Capnioni, Clitoueo,Pico,aut Angc- 
lo ? Cedo, inquit , nulli.Non cedis Auguftino, Ambrofio aut 
Hieronymo?Cedo nuUi.Non Hilario^Cypriano^Ladantio^aut 
Origeni?nulli.O felirf?culum,cui talis homo datuseftiHade- 
nus Caruaialus:cui vt affcdibus plus quam par erat indulgen- 
ti,nimiaquc animi impotentia debacchanti,animose facisfecit 
Erafmus,his plane vcrbis:Vc doceac me difcruciari, quod non Erafmitr* 
anntunerarer quacuor Ecclefiae dodoribus , ptofert fymbolum iponfie ad 
annuli mei,in quo cft fi^ura Termini:adieci,Ctf7?rei/o nuUi Tft- <^'*''*'»»«'*' 
minu^.Et eft lambicus diraetcr:fi inuercas,Throchaicus eft to- 
tidcm pcdibus, Terminn^ concedo nuUi At in fufili Termino ha- • 
bct, o^ T£A(^ A(5^«g5 /8/K:itcmLacine,Mors vlcima lineare- 
rum,indicans mortem nulli cedere,meque ipfum admoneo in- 
ftarefuprcmum vic3Ediem,quemadmodum Prudent. 
Infiat Tirmini4^.^f3r> diem 

Vicinum fenio iam Dew aptliceit. 
Idquc fcripco quoque vulgato declaraui.Hic icaque Tecminus 

Mm j 



Uo ANDR£i£ ALCIATI 

dicit omnibus, Concedo nulli , non Erafmu^. At mc ferocitcr 
appellat PantalabusrQuid ais iralme-non concedis Ciitoueo, 
nonHilario^non Cjrpiiano , nonBuda:o, non Ncbi:i<rcn(i,nou 
Thoma:,non Auguftinoi-Si vis rc meo nomine reip6denm,ne- 
mini non concedo.Si portulas vt Tcumini.i.mortis nomine,re- 
fpondeam, dicamiNoa concedo leonibus, non cIephantis;non 
cedo Monarchis & fummis Pontificibui:non celli Prophctis & 
Apoilolis : dcniquc nec ip(i trancilco cclli. tat nunc, & iaLicc 
Termini mei fuperbiamjiactenus Eralmus.Ccrte apud audo- 
rcs colligere c(l, Tcrminum fublimitatis &: gloiia; lymboium 
eircatque ccia difciplinarum cognitioncm inrcrdum pro fym- 
bolo rcferrc.Dc Termino pUua Ouiu-Fart.i.D.Aug. Dc ciuir. 
Dci 4.c.i3.Gyrald.Syntag.i. Qu.i cnim llrcnuedccurforpatio 
in literis profeceric, & ad tranf,uiUum iam vita; portum appli- 
CQcrit , vndecumque prudcntillinuis clfectus , neque Iccundis 
intumefcit infolentcr , neque aducrfis peiturbatur,arc]ae in 
vtramquc fortunam ita fc eomparac, vt arquum & indomitum 
ad omnes cafus animum prae fe fcrat.Picrius lib. 3.8.& 49. 

Stat cirra^a.'] Cirrati,funt qui capillos habent cirratos, cin- 
cinno calamirtratos. Cirrus,ad contorqucndos canilios com- 
patatum inftrumentumjquafi in circum cortus. jjH| 
Martialis y.Iib.^o. ^i^ 

Nec tnntutim cmaftt catsrttn magiRri, 
Perfius Satyra prima: 

Tm' cirrAterum ctntum dtciatA fuijfe 
Pro nihilo pendtu ? 

Tcrm'ntii ejitnlis.'] Huc a'nigmadc Termino, apud Gellium 
iib.ii.c.^.quodfoluit Politianus in Mifcell.c.3«f. 

Ey? i/wnora t/i<?<.] Scncca tpifh Vnus dies de omnibus fert 
fententiam.&Plin.hiIl.nat.7.c.40.Ita eltprofcdl6,alius de alio 
iudicat dies, & tamen fupremus de omnibus. Quid enim hue 
aggcram illud Pind.Olymp. 

M.a^Tvpis (rc(pd7ulot. 
Pics polleriorcs,teftes fapicntiiTHni, 

Opulcnti 



EMBLEMATA. 



$5^ 



Opulenci hsredicas. 



EmBLEMA CLVIII. 




Patroclv ufalfis rapimt hincTroes in ^rmisg 

Hincfocijy atqueomnis turhaPclafga vetat, 
Obtintt exfiHias HeBor^ Grxclcjfte caciauer, 

Hdcfahella agitftr, ciim vir opimfn ohit, 
Maxima rixa oritur, tandern fed tranftgii hires, 

Et coruis aliquid, VHlttmif^ueJinit, 

PAtrocli fub falfis armis ab Hedore imerfedi, mytholcgi- T^irecliu 
ce hiftoriam cnarrat. Vt enim hoc mortuo Hedor ipfe 7*"' f*'- 
eius exuuias fibi rctinuit, Grxci vero corpus mtcremptura, vt 1°'^*'^'''' 
fepulturse beneficio donaretur , magna pecunia redemcrunr: 
fic diaes poftquam fuprcmum vitx dicm claufit , conccrtatio- 

M m 4 



nx ANDREiS ALCIATI 

ncm , iixamquc inter h;:eredes de poflediooe rclinquit. vnde 
vuhurij illi, togatazcjue cnnx hofpites, imo vcro & ipfi rabulse 
forenfcs partcm prxd^E aucupantur.Cadaucr ipfum humo a fa- 
terdotibus proprietatis ratione niandatum , impcnfarum ali- 
quid funeris giatia facit. Itaque Patrochis diuicum crc typus, 
qui falfis armis non propriis bt;lligcrant:id cfi, opibus &i diui- 
tiis, qu2c cxtcrna non propria bona funt. fuccumbit tandcm & 
profternitur, quod eiufmoJi prxfidiis homo fuani metiri fcii- 
citatcm minimc dcbeac. 

Falj7s inarmis.] Alludit ad illud Ouidianum: 
Siue Meneetidemfaljis cectdiffe fuh arv/vs. 
Vultwes JExuuiat,} Hic exuuias pro pra:da qua: hofti dctrahitur, 
qmd, vfurpar. 

Et comis aliquid.'] Teftamcntorum captatores vulgata tranf- 
latione vulturcs appeilari obfcruamus, quod fcnibus orbis aut 
aliis fibi confanguineis , ccu cadaucribus inhient. Hinc iliud 
Martialis: 

Cuitt^ vuburis hoc erit cadauer? 
Et Scneca in Epiftolis : At fi harreditatis caufla id facit, v^Ituu 
cftjcadaucrexpcdac. Et Dinarchus apud Plautum inTru- 
culcnto: 

— -vide vt iam quafi vtihuri iriduo 
Trius rHdiuim?7t,a[uo die efurifient. 

lUuminhiantomngs. 

Ciccro pro Scxtio : Exicruiit malis ominibus atque exccratio- 
nibus duo vulturij paludati. Intelligic autcmPifoncm & Ga- 
binium,quos inimicos iibi maxime nifcnfos dicic.Apuleio to- 
gati rulturi;,cauflidici & patroni forenfes func : in qua fignifi- 
cationc hic accipi palam eil, 

Amicitia 




EMBLEMATA. 



155 



Amiciciactiam poft moitem durans. 

E HB LEMA CLIX. 




A R E N T E M feme, nudam qptorjHefrotiMm vlmum, 

Compkxa efi vmdt vitit cpaca comar 
(sy^gmfcitque victs natHr<&, ^gratapareUti 

Officij reddit mutna inrafiio, 
Eximploqiie monet^ tales nos quarere amicos, 

Qhqs neque dtftHngat fcedere fnmma dies. 

ID e Graeco Antipatri Epi^rammatc tranftuiit, cuius caripen Jn-* ^^ 
eiteiulmodi: 

a TTe/ty if^h yztAtisaiv (^<i^ui'^c.a-' «o^actutat^ 

M m 5 



JH ANDREA ALCIATI 

Ti^lw i^JiTVi tzFftm nhiHSrtj wj iWiufluft 

M 77? kfAei-^ioy^ t^ ttKtUf Clh fJISVYI. 

Significatur aute hac vite vlmum vigorc iam deftitutam com- 
prehendente ac fuftinente ( a qua nimirum ipfa prius cum te- 
ncra efTct , & quafi pubefcens incrcmenti occafionem mate- 
^mici qui riauique fnmpferat^amicos nobiscfle deligendos,qui nec tcm- 
dtligendu porum diuturnitatc,nec locorum diftantia, fcd ne quidem poft 
mortem amare derirtanc.Illudquc ell quod Phocion dixit,vt re- 

fett StobxUS , tviTHV l» iCj Unt^ K; -rtKVX i^ (piXtff TX? Jl^ 

riiM ccTm^ct.-^ila) jj' ./3<« Tni^f^^ncti, Comparandos cfTe libcr- 
tos & maritu & amicos, qui ad mortem vfquc conftantcs iint. 
Virgilius in obitum Ma'cenatis: 

E/ dtctt^yty certe viuam tibi fewper dmicM, 

Necttii^tii monturide/init ejje tUM^. 
Ipfe ego qutcquid crCycineres imetqutfautlltu 
Tunc e^uoque non potero non mernar tjfe tui, 
Huius amoifis eft quidem apud Propcrtium charader. Iib.i.his 
vcrbis. 

Terra priftifalfo pariu deludet arantes, 

Et citim magms fel agitabit equosy 
G^.ampojftm nojlros ahio transferre caUreSy 
VtmU 4i- Huiu^ ero xitUKi ,mortutci huitis er9. 

iurtaa vt' Arenterr.fnio. ] Vlmis adiungi vites fuifte in mcrc pofitUQj, 
"'• vt etiam hodie in Italia,notius eft quara vt confirmare.neccfl€ 

habeam.Porr6 aduerte an huc traduci poflmt Catulli verfus hi 
quodam Epithalamio: 

Vt vidua in nudo vitU quA nafcitur aruct 
Numqttam fe extoUit ,numquam mitem educ/it vMamy 
Hane nutlt agricoUynttlli acccltierc iutiemi: 
Atfiforte eadem ejl vlmo coniuniia marito, 
HidtiiUam agriccU,multi accoluere itiuenci» 
Ce«j^.]Foliis,pampinis. 

Vices naturti.'] Quac nimirum mutautur in horas,vt c iuueni 
fencx citifTime fiat. 

Parenti, ] Vlmo , a qua fuftenta eft , & incrcmcntum cepit. 
Horarius: 

Et -vitam viduoi ducit adarbores. 
Idcm: 

adulta viiiumprepagini 
Atfctsmaritatpopulos. 
OuiJ.^.He Ponto,Elc2;.S. 

Ncn 



E M B L £ M A t A. 

Nin hiL p^tr.pimii Hmicitur vitibpn 'vlmm: 
KulUpremtmt ramos pcndere poma fim, 
Idcm z.Amor. tleg.i^. 

ylmta amai vues : vitis nm deferit vhnt<rrH 
Scparor a domir.n ctir egofdpe mea? 
CatuUus in nuptiis luli^ & Manlij: 

Lema. quin velut ajfitai 

Vitis impUcat arhorts, 

implicciLitny i>7 tHum ComplcXHmt^t:, 

Claudian.z. de Raptu: 

hic p^nnpinur: imiutt vh/ics. 



5n 



Muuium auxilium. 



MBLEMA clx. 




LoRiPEDEM fublatnm Immerisfen Uminscaptiu: 
Et focij hdc ochHs munsra rctnbftit, 

Puc 



n<f ANDREiE ALCIAtl 

^uo caret altenuer, concors flcprasiat vterqnc: 
Mutuat hic oculos, mntHat tUepedes. 

^ytcmlT A ^P^"^" rumptum id cfTe c Gr«co:fic cnim lib. i .Epigrani- 
* XXmaton rcperi. 

Afcp^ 4' »5A6/Tf A«f crd; c*6$ (pti(n¥ iiffAS^A^mWj 

C&cui claudn^n humerisgef/at : pro mimere tnnt^ 

lUe oculos claudi mutua dona reftrt. 
imperfeSli ambo cocunt : fedcorpu^ in vnum, 
(S^odque deejl, focio pr&fiat vterquejuo. 
Et illud ciufdem omniuo argumenti, audorc Atitiphilo* 

Aft^u fOfi -xr]0C)] }^ eiXiifASviii eiXt.' « ^, o-vj/ftj, 

TvtpXas }^ ;^Xolo ^(^'TUf^gi^ov /Beipi^ kpscf, 
AVg^TTisy oh^oig ofCf(0:,(nv kK^^ivi. 

T«i»k<^.f, «»)/Ao<f «f oA»»' iipecpiedt» Hoc cfti 
jrf«?^o mendici cacpm, clatidufque fuere, 

uilter at alteriu^ fuFiulit arte malum. 
AttoUens humeris claudum, qui luce carebat^ 
Claudi oculos dubiam tentat inire viam, 
Coniunxere fimtil quodfors vtrique negarat: 
Katura ambobn/s fic fatis vna fuif, 
Sunt & alia duo ad idem fpe£tantia,qu3c a do£lis certatim con- 
uerfa huc non adiicio : fed illud tantiim breuius ex Politiano 
adfcribam, quod nonnihil leporis habcat: 

Tv^>i.os Avr>i<; t* IjTriw «AAn^Aalio» ^^^TTf^rtsy 

Tv(PAc? o^ywTP, ru%(popei7' *!' «tsra?. 

Ex quo intclligi datur , ad fuftentandam fubleuandamquC hu- 

hianx vitaj inopiam , homine hominem indigere:vt enim non 

omnis fert omnia tclius , fic quiuis non abundat quibiifliber^ 

vndc peruulgatas habemus parcrmias, Vnus homo, nullus ho« 

mo:Manu" mand fricar.Malrse manus reddimt onusleuius: 

J^omines alia multa generis ciuIde.Exiftimo quidem hic allufionem 

•wtuj^ei' quaudam ad mwhf&n-fjsv^ quiahomincs quibufdam vcteribus 

^n$i appcllati func «TjtyJi/ajfj;^^» , quippe quos natura ita effinxcrit 

curap^eU ac form3rit,vt grtgalcs c{rent,&. bini agcrent.Ex quo & Plato- 

*'*^*' niciicuniur {«* 7reA<7j^,idclt,animaliaciuiiia,&:adlocictat« 

nata: 



E M B L E M A T A. 557 

iiataiquandoquidem eo genio {int,vtfola viuerc nequeaut.Ita- Uomines 
cjue prxclare ille , qui humanum ingcnium apicula: compara- fili mini' 
uitivt enim illa perire dicitur fi fola viuat , ita natura hominis f»e vitten 
ea eft , vt fine opera mutua & focietatc vitam traducere nullo pJf^^*' 
modo poffit : vtque manus manura lauat, ita homo hominem 
rautua quadam neceflitudine atquc ope iuuat.Quis enim arti- 
fex tam per fe fapiat , tantafque habere facultates putatur , vc 
lion indigeat aliorum artificum auxilio mutuo? Idautem cum 
a natura prouida omnium matrc profedum fit , vt finguli qui- 
bufdain rebms ad vit^prxfidium&ornamentum indigeat,quo 
eas ab aliis rautuo capiant , vt ipfi mcmincrint aliquod fuum 
ofhciura cfTc mutuo & Yiciilim reaendendumicerte nullus no- 
ftrum elt.quin vel cqci vei loripedis agat partes, vt qua fiteun- 
dum.minime vidsat,autqua progrediendum vlterius,planc no 
habear. Quid C3?cc> con^lij capies > quo te in viam huius vit«B 
anxia: ac raole{ta;coniicics?quid,inquajhomo quam.tumuis di-» 
ues ac opulentus,confilij capies,vf te pofTis tandem expedire er 
inopias angai'liis>quae non finunt te vlq;^progrcdi,nifi ducatum 
tibi prxrtec aliquis oculatus? At elaude,& pedibus cafle, quo te 
proripies?im6 vero crudite licct «ic Mufarum alumne,an te lo- 
co mouebis , nifi primum firmis cuiufdara opulenti beneque 
numraati humeris fudenteris ? Scd quotus quifque efl, cui non 
perfpicuum fit quam longe latcque pateat officij huius mutui 
yfus-^Nullum Qmniuo rerum genus eft,quod aut auulfum a cx- 
teris per fcipfum canftare , aut yijp fuam atque a:cernitatem 
conferUarepoflit. Stcici qux.in tcrris gignnntur,aiunt ad vfum 
horainum creaca efrerhomincs autera horainum cauffa genitos, 
vt ipfi aliis alij prodeffc poifenc : qua in re neceffe cft naturam 
iluccm optimara fcqui,& vtilitatcs omnes in raediuraconferre 
officiorum coramutationc , dando, accipiendo, commutando, 
conduccndo. & cjeteris eiufdem gencris,cum artibus, tum ope- 
ra , tum faculcatibus horainum incer horaines focietatem dcr 
uinciendo. lamvero illa fapientia, vt fapienter ab Oratorc di- 
^ura, diuinarura acque humanarum rerum fciencia eft , in qua 
concinccur Deorum & horainum fociecas qua^dam & commu- 
nitas inter ipfos.Quod cum ita fit,meminerimus ad extremumi 
quod ante dictum clT,vnum horainera pro ncraine habcndum: 
vnum iuqiiara nihil facere, duos fimul iundos permulta facere 
& confequi polle, 

Anxi 



JS« 



ANDREiE ALCIATI 



Auxilium nunquam deficiens. 
Emblema clxi. 




B I N A pcrtda vms effngi fedHtus armisy 

CumprenieriirqHe falo^ atm premererqne falo, 

Imolumem ex acie dypetts mepr&^itit : idem 
Nauifragtim apprenfns liuora adufque tHHt. 



B 



Oc e Grrco luli j Leonidx Epigrammate cxprefrit Alcia- 
.tus,in qao Myrtili militis prolopopceia eft^fcutum fuum 
cclcbrantis.CrsEcnm fic babct: 

.K^^t^iif OT 'ifVfftfta; ^oyni eisoriaa ^'*^*v 



EMB LE M AT A. JS5> 

Effugigeminnm clypeo difcrimen in vno 
Myrtilm, ^ pugnnns foniter atcjue natans, 

Arripui clypeum dtprejfa fiamine puppi 
Tluciibu^s opprefjum, belligerifque viris. 
Huc refer & alia ciufdcm argumenti Epigrammata lib.i. tic- 
fii ►««^«^•r.Scutum hoc nufquam in quouis periculo dcficiens, 
fcd etiam in iis attxilium prxftans , quic videntur alioqui ab- 
horrere nb vfu proprio & natuiali , typus eft amici vcri nun- Ven amlei 
quamiion luppetias fercntis,vel etiam in iis quae videntur a fua '^^**** 
fncultate pa^ne omnino aliena eire. Hoc etiam poteft commo- 
diflime transfcrri ad litcrarum ftudia nufquam non opportuna, 
nuiquam non iucunda , quibas nimirum non modo ab aduer- Stndia 
fariorumtelis&hominum iniuriis tuti fumus,& tanquam""-^*''*'* 
Oi.»po(ito clypeo munimur , fed & corum minifterio vfvique e "*^^* " 
meaiis vita: huius fludibus ad tranquilhim otij portum recipi- 
mur.Sic enim Myrtili clypeum Alciatus ipfemctoratione qua- 
damXicini habita intellcxit. TraduRt,inquit, Zenonem Phi- Zenona^ 
iofophiim,cum naufragium feciftetjdixiiTc^fenunquam felicius''**'J'''*^*'*' 
nauigaftc , quam cum rebus amiftis vacare Philofophias deindc 
ccrpilfet. Idem & vfurparc ego poiTum , qui cum in patria ctio 
quondam , nimiaque tranquillitatc ferc marcefccrcm , atrbci- 
tate beHorum demum exciratus pcregrinari cxpi , & ad hanc 
difciplinam confugi,qux mihi planc mit,qu6d Prouerbio Gr^- 
co dicitur, Myrtili clypeus. Fuit is ingcntis animi miles, fcuto 'MyrtUi 
pugnare folitus,qui cum ad maritimam expeditionemnauigaf-'-^^*'* 
icz, fubmerfa foTte naui cidem clypeo innixus in tutu portum 
dclatus eft. De quo hunc in fcnfum Leonides Poeta fcripfit: 

Binaperida vnis effugi Myrtilu^ armis^ 

Cum premerercfue folo, cltm premererque falo. 

Incotumem ex acie clypcus me prAftitity idem 
Nauifragtim apprenfu* littM adufque tulit. 
Sic mihi hxc egregia profefiio omni in tcmporc, omni in for- 
tuna auxilio fuit,qaod ceu fencduti veftr.T viaticum, vt & vos 
^omparctis, hortor fuadcoque. Hxc ille. 

Gr^tiar, 



5^o 



ANDREiE ALCIATI 



GracicB. 

Embi,ema CIXIZ. 




Tres Charite^ T^^eneri ajpclttfjt, dominam^Hefe^tmmur: 

HincajHC voluptatesyatque alirnenta parant. 
Lititiam Euph''ofyne,jfeciofnm ^glaia nitorem, 

Siudela eji Pithus^hUndpis ^ 9re lepas. 
Cw nttdiz ??nentis cjttoniam candore venuftof 

ConHaty c^ eximia firn^licitate placet, 
An cfuia nil referunt ingrati^ atque arcttla inAnk 

E^Cha-yitiim f qui dat mtmera nudm eget^ 
^ddita cur nupcr pcd>bt44 talaria / bis dat 

Qui cito dat, minirBi gratia tarda preti ej}. 



ImpH 



E M B L E M A T A. 5,ji 

Implicith vlnis cur vertiiur altera ?gratM4 

Fenerat : hmc remanent vna ahennte dudt, 
Inpfiter ijs genitori C£li defemine diuas 

Omnibpti acceptas edidit EHrymme, 

COnftituitur hic Charitum profopographiajqualem ferme £>,/» • • 
& pi<5lorcs & ftatuarij veteres cxpreirerat.Tres funt a;que Chtritum 
nuds,virgines,iuuenesjhilarcsj& qux inuicem fibi adh;creant. «J<? AiiMn^ 
Nudsc quidem,quia beneficia non oportet elTe fucata i in qui- ^"' 
bus fimplicitas & puritas animi maximc requiritur : Virt^ines 3^'''* 
autcm & iuuenes,qu6d nufquam fenefcere dcbeat & intermori *^^"^'' 
acceptibenefici) recordatio : Sibi connexas & adhxrcntes,quia lunSt, 
(vt ait Sophocles)^;j;a'^?;)<tgxi- <peg«,qu6dque debeat efiTe per- 
pctuum,& quafi continuum beneuolentias foedus. Adhxc pcdi- 
bus habent alata talaria, quod tardam gratiam efle non liceat. TaUrU 
Poftremo vnam auerfam du$ alix confpiciunt j quod pro ac- P"^»*»*. 
ccpto beneficio duplicem,& quafi cum fcnore gratiam repen- ^"f'^ ''»« 
dere debcamus, Has ex Eurynomc louem fufccpiflc ferunt, vt l'-* '"^ 
aftcclum ciufmodi non tam humanum quam diuinum effe in- '^"^' 
telligas. Huius pidur^ Paufanias in ^tliacis diucrfis locis me- cur /iii^ 
ininit:& Seneca pluribus agit libro Dc beneficiisjcap.j. Porro louu & 
huc non grauabor adfcribcrc in Charitum eiconem Epigram- ^^^yna' 
ma non illcpidum,quod etiamnum cxtare Roma:,teftis eft Li- ^''' 
lius Gyraldus Syntag.8. afcripfitque Alciatus ipfemet cap. rn- 
decimo libri primi Parcrgen: 

Smt nudji Charitesyviueo de mnrmoreitit tUtu 

Diua columnafuis i.dibu4 intus habet. 
far trihw eji faeies^quaUm decet effe fororumi 
Par tribHi eji £tai,par quoqueforma tribuiy 
Gr^ta Thalia tamen gemint. cesuerfa forori, 

Implicat alterne brachia nexa modts. 
lufpiter ejlgeniterypeperit defcmine Cctli 

Eunomtay^ l^eneris turba mtniRrafuit. 
Inde alitur nudm placida fub matre Cuptdoy 

Inde voluptatesyinde alimenta Dei. 
Charites."] aV« t?5 ;e*pS?, a la;titia,vt Phornutus ait : fed Chsritet 
& notiilimo Graecotum adagio, t»«$ xxe/io-i <Brs»^«», Gratiis '"'^* *^*" 
facrificarc, i) iubcntur,qui triftes & folliciti funr. ^*' . , 

Venert afftunt.'] Teftis cft in Aeliacis pofterioribus Paufa- t^^vtm 
liias,& Caelius lib,i8, cap.18. vt figni^catctur , qux voluntas f«r. 

Nn 



ytft ANDRE^ ALCIATI 

ferret (Ine pagna, cicracjiie contcntionem v2Iam,& qui dat, & 

S uphr.r^ ^^' ^"'P'^' tranfigercnr. 

„^/ "^ LAtt.iamEuphroly-^e.] Notatio cfl nominum. Euphrofync 
lajtitiam fonatjvel qux' hilaritaccm facir, wAf^ t2 ^(p^xi^y^ 
. . Ixtum reddcre. 

^^'/rtf^ J Splendorcm,dignitatem & honcftatem fonatjhinc 

_. .. , «yAiti5»/«W KSH «Y^»»'^'^) honoro, orno. 

SuMdl SunUUfl r///;'£^.] Thaliam intclllgit,qux'Suadafiue Sua- 

dela, pcrfuafionis Dca & a Gia;cis 3r«ei nominatur. Ciccro 
in Bruto. Vt hominis dccus cft ingcniumific ingenij ipfius lu- 
men ell eloqueutia, qua yirum exccllentem pra:clare tum illi 

J^ti^oi, homiqes florem populi cire dixciuc.Suadxque mcdulla, ^«^ii, 
quam vocant Gr3;ci,cuius cftcdlor eft orator,hanc Suadara ap- 
pcllauit Ennius. Eius autcm Cethegum medullam fuilfe vult, 
vt quam Deam in Pcriclis labris fcripdt Eupolis fclfitalfc, hu- 
ius hic medullam noftrum Oratorem fuillc dixent, ha:c ille. 
vH^a vero/ ait Suidas ) cO: )j Ts^no-tAsrA, cui facrum nihil aliud 
quam or^tio , quam etiam Gua!ci -^v-yf^w/tt^^v appellabanci 
quod animum ducat quo velit. Eo fenfu eloquentia flexani- 
ma dicitur Ennio. 
,4riula Atque ar.uU inanu efl Chatitum,'] Huc rcferendum videtur 

OrdttarHm ^^q^ jg SimonidcretalitStobasus : 'Ztfiavi^n; z!-ec^,'iocXivr^' 
TTvaj- i*/KUf<c>i»v vttiicrccf y )^ X-^C/iJ '^)C^^ Aij^yr^^-, ^;*'^»^ 5 
fiil J^^'kt®-, diJO fl^iv «T^ 't^6> Ktca;rii;, tLm f^ X'"'^'^^^* 
'rluj J[' ^iyuQ^iS ,>^ '?rfoi rkf ^6iecs,rlu/ td^ luv ^aeATuv m- 
ilw (^Ci^Jmca 'orou) ccvoi^Uyrlu/ ok '^ri<rif4,liju m5>^w : Simonidcs, 
rogante quodam vt fibi confcribcret encomium,& gptiam fe 
rclaturum dicente,argcntum autem non dance : Duas, mquit, 
arcas habeo,vnam Gratiarum, alteram argeuti:^ cum nccefli- 
tas cxigit , Gratiarum quidem arcam apcriens , inanem iplam 
repcrio,alteram vero folam mihi commodam. Sed hoc vidcri 
polTet iliiberalc : nam libera & vltronea dcbet cifc gratia, non 
coa£la,autilliberalis. Adde,qu6d pulchrius & magnificenrius 
cftbeneficium conferre, quam affici beneficio. Hinc enim il- 

lud Plutarchi : £t/«6«^(^, t5 <iO zirei<^eiv , ro dO i^oteiv k f/Svcy 
t(^7i>ic V aXXk iij t/JVoy «tT ^»cri. ^ac^oii }^ «i^v ^TAfg ^Jt/uSv 
eWv^ atf X<>t£/l^. icXAet (Tv:pog «v o rdii X^C*^* "^^ ovof^^cf, $•£- 
ywjjc;!^, kyXoHLjJy r^ tiG0^o(riwlcVy t^ ^ecXtttw^ ro '^ ii.^XXo^e.* 
j^ To x^po^ ci» xuf //^iiTj T^ X^&*^y '^^^" ^'^ '^ t(^6ccpa7f 
fotyOio r» vuj^f^f <^J su<^tu>ovrviA sroAA«Jt<5, *« ;<>' tf^A,"\ov- 

'TViyrrS ^ fJ{3{Hy . hoc cft , Epicurus piit , non modo pulchrius 

cif<^ 



tnanu. 



EMBLEMATA. 5^j 

cffebcneficio afficcre, quam afficijfcd & iucundius.Nam nulla 
rcs perindc parit gaadiuiTi,vc beneficentia. Sapiebat autem qui 
indidit Gratiis nomina^ Aglaiac,Euphroryna^j& Thalias, fiqui- 
dem exiritario & l^titia in dantc maior eft & purior. Itaque 
multi pudorc fofpe fuffunduntur , cum beneficium accipiunt: 
fempcr autem^audent, cum beneficium pra^ftant. Non mihi 
temperarepoflum,quinaddam Ciceronis illud e i.Gffic. Aut 
opera fit bcnigne indigentibus,aut pecunia,&c. quamquam in 
vtroqueineftgratificandiliberalis voluntas, tamen altcra ex 
arca,altera ex virtute depromitur:largiti6que quse fit ex rc fa- 
miliari, fontem ipfum benignitatis exhaurit. 

Bis dat qui riib dat.'] Prouerbiale eft ex Publi j Mimis: Bit da fui 

Bus eft grai um.quod cpus ejl vltrofi oferas. Itcmquc: "*^ '''»'• 
Bencficfum ir.opi bif dar^^ui dat celeriter. 
Vulgatum eft ctiam in hanc fentcntiam Luciani diftichon: 

CiKeiaf x.^QATti yAuxsf «7Tp«f, *iv ii ^^*V<»j, 

Id cft,vt Aufonius reddidit 

Qratia qui, tarda efi, ingraia efiigratia namqup 
Citmfieri properat gratia grata ma^ii, 
l-cgt Prouerb. Bis dat qui cito dat. 

Vlnis.'] Bracchiis.Vlna frcquentius pro longitudinc duorum 
brachiorum extenforum accipitur. 

Kemanent vna aheunte duA.~\ Siquidem referenda gratia nul- Griktis ti> 
lum officium magis neceflarium. Quod fi quacdam acceperis refirtnios 
vtenda,maiorc menfura,fi modo poffis,reddere iubet Hcfiodus, 
& imitari agros fcrtiles,qui multo plusreddunt quam acccpe- 
rint:Cic.i.Offic. Grauiffimc didum a Valcrio Max. dandi & 
accipicndi bcneficij commcrcium ( finc quo vix hominum vi- 
ta conftac) perdit & toIIit,quifquis bcne merito parem faltem 
referre gratiam ncgligit. 

Eurynome.l Eurynomen di<Slam ait Sencca,qui^ late paten- Euryntmi, 
tis patrimonij fit bcneficia diuidere. Ali j Eurynomcn , quafi 
latis pafcuam, a fpaciofis pafcuis intcrpretantur. Alio porro 
nomine dicitur Eurydomene, 'i^ t5 <5C//)u t^ ^hi^i ,abun- 
dantcr do:aliis Eurymedufa, a fcilu^ quod rego fignificat. He- 
fiodus inTheogonia: 

T^Hs- A' 6' ^ptu/ofivi %tie^'^e(4 T(Ki t(3t^C7ntftiiii. 
Huius meminit Homerus Iliad.18. 



Nn 



%64 



ANDREiE ALCIATI 



In dctradores. 
Emblema clxixi 




A V D E N T pigriferi matuUyftupidi£ magi^i 
Bilem in me impH-ri peFioris euomere^^ 

J^dfaaam ?reddamne vices ?fed nonne cicadam 
Ala vna obftreperam corripmffe ferar ? 

Qjii^dprodeft mufcas operofts peUere fiahris f 
Negltgere eftfatiusyperdere qmd nequeoi. 



^ptgrint^ T TEram fcribcndi huius Epigrammatis occafioncm mutua- 
id prim» \ tus fom c libro,cui lurifpcritorumnomenclaturanomcn, 
rut»tn*ttm 2,\x(koK inccito.Is crgo cum fcripta Zafij cnumcrauit,haecquaj 
frln^ctfr ^^^^^^^^^ fubiicit : Sane multum profuit Zafij prudentia luris 
fUridum, ^tquc eximia dodrin4,a Francifco Plorido fugillata : in quem 

nominc 



E M B L E M A T A. 5<55 

nomine ipfius Zafij,Bud2Ei,Alciati,8c ca?terorumtitulo,In Fra- 
cifcum Olidum accepimus apoIogcticum,quod fic habct: 

AHdent f.iigr;feri matMldyJlu^idi^ magifirt 
Bilem in nos olidi pe^eri* euotnete: 

Keddrmiffne virem epprobrtts ? fed nonne cicad^m 
ALi vna okjireperam eorripere iffttd erit ? 

§h4idprodefi mufcat operojls pelkrejlagrts f 
Negligere efi fatiti^, qmd nequtA4 r^g^re. 
Homii<-s certe libcraliter inftituti contumeliam impotentius 
feruDt qux (it illata a contempto quodam & inerti conuicia- 
torercum quo congrcdi vel turpe fttjvcl icdignum putetur, vc 
apud A^lian.in i4.Var.hifto.Ariftides Locrcnfis motfus a mu- 
ftellaTartefiadixit fedolerc vt qui maxime,quDd moreretur 
a beftiola tam contcmpta idlus ; multoque honcftiorcm mor- 
tem fuiire,fi id fibi obngiftct ex morfu lconis vel pardalis.Ita- 
quc acerbius caufam mortis,quam mortem ipfam ferebat. Ee 
quidem,vt facile polfum coniicere,vnacum Florido illo,aIio- 
quidodlohominejfed cerie parumvcrecundo,vt cius fcripta 
teftantur,male feriati pscd^nriba: & inepti magiftelii Alciato 
ftonnihil ^etraxerant,ade6 folct intabefcere inuidia, fucceffus 
hominum videndo,vt cumNafone loquar. Vix enim vtfine 
fumo ignis emicat:fic cxcellens qusedam gloria comitemin- 
uidiam vt plurimiim habet, Q^i vir certe magnus , cum *egre 
fcrretfcab huiufmodi literatoribus &magiftellis importunc 
traduci, fcripfithocEmblema, didtantc indignationis aftcdu, 
quo reddit rationem cur pluribus uon refpondcat:quippc cum 
cxiftimet eum iis concettare fibi plane indecorum cire, quan- 
doquidem minorem a maiori prouocari nec iuftum nec in- 
genuumfit.Quo in loco notanda cft verborum enargia vehtf- 
mens, & Satyricx comparationes, fuccindla; quidem, fed acres 
admodum,& quac plurimum neruorum habeant. 

Flagriferi matuU.'} Per contumelia flagriferos appellat eiuf- Fi^gfffrfi 
modi fciolos & impudentes obtredlatores.Eodem modoPIau- 
tus in Pfeudolo dixit : Eo ingenio hi funt flagritribse, qui haec 
habent confilia.Matula porro vas eft, in quod vrinaexcipitur, MtttUtk 
& nonnunquam metaphoricos vfurpatur pro homine foetido 
& impurOjVt apud Plautum in Perfa: 

Nunquam ego te tam mattilam effccredidi. 

Btlem eH:)mere.'] Allegoria ab his qui concoquere nequcunt ^''«^ ««*^ 
cenos quofddam cibos pra; ftomachi debiIitate,qaod prouerb- '"*'"'• 
eitatur ex Ariftoxeno Mufico apud Plucarch.Sympof 7,c.2- 

Nn 3 



iS6 ANDREi£ ALCIATI 

G^id faciAm? reJddmnevicei?'] Addubito,an par parirc- 
feram; Sic addubitare Ciceroncm mcmini 13. ad Atticum, 
num fibicontemncndacontumelia fit a loroiisAttici filio il- 
lata,& diflimulantcr concoquenda : vcl an (it euomcn'^ rcmcl 
&apertibiIisomnis acerbitas. Vcfbaeius ha:c funt.Nunc me 
iuua, mi Atttce, coniiiio, s-oTtpor ^iy.eti r(^x>'^ v-^iov , id ci\, 
vtrum aperte hominem afpcrner & relpuam, >j axcXtui; «-^- 
TflMf : vt enini Pindaro , lic Ji^-A /u^stto^- jicriiKHyecv «^«v: 
omnino moribus meis illud aptius : fcd hoc forcalle tenipori- 
bus. Tuautem <juod ipfe tibi fuafcris , idcm mihi perfuafura 
putato. 

Cicadam ala corripuijfe.] Refpexit adProuerbi Cicadam ala 
corripuirti. Animalculi hoc genus natura garrulum ala fi cor- 
ripueris,clarius obftiepet : ita fi malcdico prxbpas occafionera 
odij,non modo non tacebit,fed & imporCunius cftiitiet,& om- 
ncm bilcm euomet. 

Mufcoi oferofispMere flAbris.'] Doftum yirum dedccctcura 
imperitis & inertibus Grammaticulis concertarc. Alludit au- 
tcm ad Prouerb. Mufcas dcpellerc,cui & illud conuenit:Aqui- 
la non captat mufcas. Mefi:a autcm in Hicroglyph. impuden- 
tiam & improbitarem (ignat i quod etfi crebriiis abigatur, ui- 
hilominus redcat. Lege Pierium Iib.6.& Orum lib.i. 

Negligtre eji fatitci,^c.] rtafAn. Non ell quod te tam cx- 
crucies in eo vel perfequendo, vel fugiendo,quod vitare nullo 
modo poflis. 

iuanis 




E M B L E M A T A. 



5<f' 



Inanis impetus. 



E K E L E M A C L X I 1 I I 




L V N A R E M noBu,vt fpecHhim Myii^ infvicit orbem', 
Secjue videns^aliam crcd't inejfe canem, 

Et latrat .-fedfrHffra agitur vox irrita ventis, 
Et peragit curfm fnrdn DiajM fuoSi 



CArpit :EiTitil5s qaofdam imitato esXeUjVt dixerim verius, Carftfi 
obtrcdatorcs & maledicos , qui cum dodrma: vberem 7^«//«^ 
qunndamaloriam in masino aliquo & cxcelfo viro confpi- ?«""' ""^ 
ciant , conaiciis eum prolcindunc citius quam imitantur. tit 
enim illud vulgo notii, TrvXha. uu^iv,art^.^ g^iov i<^r n uifiKfftc^^ 
in multis Momum agerc & reprehendcrc longe facilias cjuam 
imitari:vt vero verius mihi Xenopho dixilTe videarnr i.Com- 
ftienf.3r, » ttovv ^ '^u^oy »si <s'J§«v HP^i '^'y ^^- ^'^•"•'^ ai-ntx^ 



$(f8 ANDRE.£ ALCIATI 

tend^'^^'' ^^*-^^^ cft,ait,vt reperiii aliquod opas poflit,in quo uihil a quo- 
fo/it, quam reprchendatur. Eft eiiim arduum ira quicquam perfiee- 
re,yt no alicubi pccccs.Qu^od li etiara iinc aliquo errore quic- 
<]uam peragat aliquis,ditiicile eft non paci,aut inucaire alique 
iniquum iudicem : Sumpta cft o/jsiajt^ a canc in Luna latran- 
tc, fuamquc ipfius vmbram temei c con!picante,fcd qui eo plus 
stgre fcrat,qu6d fuo latratu Lunam non deterrcri , nequc incc- 
ptum curfura (iftere videat. Eodcm prorfus raodo exercendi 
funt importuni illi fycophanta: , vt & alicnx famaj captatorcs, 
quos noii modo animum defpondcrc, fed in rabiem agi depre- 
hendcs^cum ab iis qiii la?fi funt,habcntur cotcmptui, & cos rc- 
fponfo aliquo minime digncntur.Cum enim hoc vnum in pri - 
mis cxpetant.vteiufmodiacukis afficiaris, dandatibi eft ope- 
ra,ne rubitus kx impetus animum a fua fede & ftatu dimoucat: 
feddiHimulandum^fingcndaque vultus hilaritas, qua pra: te fe- 
ras, quim minimi aut nulUus plane momenci ea fintqu:^ falfo 
& temerc in te feruntur.Sic cnim fiet,vttua hac tolerantia,ca- 
lumuiarum artificcs definanr,malcdida & nofcant fua-.vcl im- 
potcnti quodam dolore perculfirumpancur , quod obelTe tibi 
non potucrint. Quade repluribusapudPlutar. in Commen- 
tario.Qjiomodo quis vtilitatem ex inimicis caperequeat.Huc 
facit prxclarum Senecx monitucx i.De iia : Nbn vt in benefi- 
ciis honeftum eft merita mcritis repenfarcita iniurias iniuriis: 
illic vinci , turpc eft : hic vincerc. Inhumanum vcrbum eft , & 
quidem pro iufto receptum, vItio:& a contumelia non diifert, 
nifi ordinc.Qui dolorcm tegerit.tantum excufatlus peccat. M. 
Catoncm in balnco quidam pcrculltt imprudens. quis enim il- 
li fcicns faccret iniuriam? Poftea fatisfacienti Cato :Nonme* 
mini , inquit , perculfum mc. Melius putauit non agnofcere, 
c]uam vindicare.Nihil,inquit;illi poft tantam petulantiam ma- 
li fadumcft ? Imo multum boni:ca'pit Catonem nofte.Magni 
animi eft iniurias defpicere. Vltionis contumcliofiffimugenus 
cft,non cffe vifum dignum , ex quo peteretur vltio.Mulcileues 
iniurias altius fibi demifere,dum vindicant.lUcmagnus & no- 
bilis eft, qui more magnsc ferx lattarus minucorum canum fc- 
curus obaudit. Audiamus tandem confultorcm optimumin 
^rimis iuxtaquc lepidifiimum Comicum Philemonem: 



E M B L E M A T A. %6^ 

Quod ita Latinc fonat, 

lucandiu4 mhtl ejlyne^ue etiam concinnms 

"Eri-^quam poffe ccnuiciantemferre: 

Nam qui conuiciatur, eo inquim conutcium tAcitur^ 

Bijfimulantetacenteque.effir/t vtfibi ipfe conuicietur: 
Cenfecnullam auribus iucundiorem mu(icam,quamtacercai- 
lerum, altcro coiiuiciante. cu enim patienti animo,red& iai- 
ti pedorc quis maledida perfcrre ac pati potelt,efficit ille qni- 
dem diilimulando , vt malcdicus fibi makdicat , id cft funm 
jmotbumprodat, vtfibipotiusquam altcri noceat. Cactcnim 
hic perbclle Cancm inuidum & obtrcdatore propofuif.cailem c^tm *»• 
enim pro inuidiietypo ex veteribus quida pofuerunc, vl cnam '"^»*^ 
pro adulacore & fcurra.Pierius lib. ^.Aanotat. 

Lunar.m orbem. ] Lunam. Puto allufum efle ad id quod ia 
Pharmaceutria Theocrit. vbi ait cancm terrcri Hccate fubter- 
raneatcompertum eft autcmcanes vel ferociores terreri fpc- 
^ris nodurnis. 

Canis.'] Canem