(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Aquila franca sub qua Francones imperatores a Conrado II Salico vsquè ad Lotharium II Occidentis imperatorem XX : elogiis, hieroglyphicis, numismatibus, insignibus, symbolis, imaginibus antiquis ad viuum exhibentur exculpti, & longa historiarum serie exarati : vt nihil relictum sit, quod prisci vel hodierni habeant annales, sed diplomata, leges, indulta, genealogiae, donationes, priuilegia offeruntur congesta : inseruntur et regum principumque imagines, nummi honorarij, castrenses, triumphales, votiui, missiles, &c. qui sanguine, foedere, bello imperatoribus iuncti, occurrunt in opere : accedit cuique Caesarum tractatus sacrolegalis, & historicopoliticus ..."



^ 







F 






N C 



A- 



FRANCGNES IMPERATORES 

. A CONRADO 11. SALICOvfquead LOTHARIVM II. 

OCCIDENTIS IMPERATOREM XX 

E LO G 1 1 S , H 1 E KO G LV P H IC I S. 

Miimifmdtibus Jnsignibus .Symboliy Jmdgimbus Antiqiiiy 
viuum exhibcntur exculpti , (^ longa hifloj-idrum 

ferie exdrdti. 

Vt nihil relidum fit , quod prifci , vel hodierni habeanc annales , 
Sed Diplomata , Leges, Induka, Genealogix' ,Donationes, Priiiilegia ofFeruncurconpcIla . 

INSERVNTVR ET REGVM PRINCIPVMQVE 

Imagines , Niimmi Honorarij jCadrenies ^ Triumphales , Vociui , Miliiles , &c. 
qui fanguinejfoederejbello Imperatoribus mnCtl, occurrunc in Operc. 

Accedit cuiqne C^farum traEiatas Sacrolegalis ,^ Ri[loricot)oliticus , Hifloricis, ConcionatorihuS:) 
L Confdtis yatque oxpolit^ eruditiomsfudiofisperutiiis, (^ necejfarius . 

A V C T O R E 

lOANNE PALATI 

IVD.inVcncto Gynndsio Profejiorc PublicOy&c. 

S V P E R I O R V M P E R M I S S V. 



o 



V E N E T I I S. M. DC. LXXIX. 



Ex Typographia Andre^ Poleti . 

SVMPTIBVS A V C T O R I S. 

Proftant fub Signo Fortunas 3 & Nauisj aliorumquc. 



REVERENDISSIMO ac CELSISSIMO 

S. R. I. P R I N C I r I D. D. 

PETRO PHILIPPO 

DEZENBACHIO 

Epifcopo Bambergas ^ & Herbipolis 
Duci Franconi^. 

D. D. D. I O: P A L A T I V S. 




Ingula in crucinam redijc Bambcrga Nobilis, iuxfa vatici" 
nmm Hcnrici Claudi Imperacoris , 6: Sandli. Cauete exi- 
tmm facinorofi , tumidt fi qui inter 'vos fnnt , "jel e^epofi- 
funt y ^ht impermm ^ facerdotium amice coeunt , ^ 
'vna confpirant in Epifcopo regalt ^ tn Rege facerdotali ^ 

Rcx idem hominum, Thoebique faccrdos 
Romanis erat,fed ad firmamentum potentiA\ 'vohisadani- 
marum faiiitem , ad falutis fptendorcm , non in regnum 
fed in officium . ^quila tnter "vos enntrita Rcmana ex qHincjaaginta C^fa- 
rthus , quos Occidetttt prApofutt^^vnum habens S.inclum Henricum , fantcio' 
rcmque non hahens in ^vrhe locum , 'vht facros deponeret imperij thefauros, 
'vohis ohtulit cuflodiendos , 'vnde Bambergapofteris diceretur Ciuitas S.incb. 
Hincin delictjs San^itatis ^qutla enutrita^ncn euolaffet \ ni Regum Regis 
effet tudere in Orheterrarumi ^ regna omnia periodicadtcere pr&ter fuum^ 
quod fine fine , quia fine prtncipio , ^ fiine princtpio , quta in Prtncipio 
futt . Inutdtt Roma , inutdtt Orhis , cum Orhem 'vtdit in Francia recltna- 
ri . Sex Imperatorum Franconia mater facro ftih paflore refrgens , Ez^e* 
chielts 'ventt tn curru . j4qutla Impertum comodat 5 Bamherga Leonem , 
Francia homtnem . Deefl Angelus ? Hunc dahts Pecre Philippe Dezenbichi, 
0" quia non tnermem cupio » 'vt C&farum tuorum cuflodtat cineres , &" fa- 
fios protegas , accingere gladio ttto fuper fccm'4r ttium potentifsime . Hjrbi- 
polis namque ibla ludicac enie , Ck Itola . Qualta fitnt arma? Euangelifla. 
reponit , In orc Gladius , Srellas in manu . Gladius dothtnA , quam B.omx. 
Pctrus tuxta petram prohafli apud Aqu^s Contradiclionis . StelU fanciitatts 
qu£, 'velut in arundineto dtficurrunt . Ctadtus Sapientt^ ; quo aureum re~ 
uocaflif&cutum , nam ilta f&cuto , quod aureum perhthetur penes Sapientes 
fuiffe regnum Poffidonius iudicat . SteltA luflitt& , Rettgionis , Pietatis 
qutbus diuina cotere , humana dttigere , ^ penes Deum tmperit^m effe , ^ 
tnter homines docutflt confortium . Quanta 'vohis fattcttas Franci, tnter quoSy 
Potentior efl , qui meltor . 

FranconesjPecrus , vcbis \\xc ocia fecir. 
Oui tantum potefl y quanttim 'vutts quia fe nifi qi4od dehetynonputat pofe .. 
Omnta pGtefl , quia^vuttinfolatiumfuhditorum, in ttitelam 'vtduan^m, in 
fuffragitim pauperum , in tegts ohferuamtam . Hoc cum Deo CGmmune ha- 

bety 



hct , quodfcrcnsjrtncipatum m humcrts Colutus lcgthus , lcnhus-vmcrc tro- 
ptetur. Comcs, Frinccps, Dux , ardntiofs. Maicfiatis tttultfaai runt rnoni' 
mcnta ^trtutts , quod PatrtA prins apparcrct patcr , quam prtnccps Fcltx 
patrta, <v^i pnnctpt non eft pro hone[iatc -joluptas , fed hont^m qModhonclhi.m, 
i^ ctaus prcttum non pofc pretto capi . H.rcs Maicfiatts anuqu,. , Jc luo 
addtdtt inncccnttam , pcccare nalcns , njt populus crrare ncfctat Frofpict' 
te dc Cdo C^farcs,^ tn ^mapetra, ^elFetro nouam plauditc ImvcrL iS 
Saccrdotij conccrdiam. ^ ^ 

^tiguftfstmt -jos Henrici , Conrndi , Lorhniij date mantts , ^jellro Duci , 
-ccjtro 1 atrt , cutus fuh tmperro cttam poft fata ftiperftttcs ^jcl tn ctnere 
triumpbatts . Ego aducna , & pcrcgrtnus cpinicia canam tn tcrra altena. 
Glonoli FranconKX e.r(ares ibb Optiaio Principc Pccio Dczenbachio furrexe- 



riinr 



rtbt -ucro cclfifstmo Fr^fult '.Fcltx faufttimqtic tuum ex eo ^tator 
^nctiatur tmpertum , quod i^ regnante etiam mormi refurgunc 



MONARCHI^ 

OCCIDENTALIS 

LIBER DECIMVSSEXTVS 

C A P V T P R I M V M. 

CONRADVS II SALICVS 

OCCIDENTIS IMPERATOR XVI. 

Vdonemfmat. 14. Hunaaros a^foreditur y 
zy.Polonram Utigantibtis difinhmt.z^. li- 
tem duello decdi mddatPavanis (^ Chri- 
flianis 29. Fidei yltcr. 30. Limpurgum 
engitin Monafterium.^ i.in Italosmouet. 
3 i.^Komamferegrinatur. 3 ^.moritur^prius 
fumpto facro --uiarico . 

i8. Corona Aioddti{Spalearis diEia. 

2, 5 . ALefco Polonusfratre deturhatofugit ad 
'Soh^mum. 2.6. fe humiliat Conrado . 

cein rependcrct . Negauic Conradus viiTute 
fiiam fraudi alTbciarealien.T.ImoMiefconi 
decec^tis infidijs,ex holle fccic amicum.Hinc 
in liierogly pinico videre elh Vdalricum am- 
piexu A' olculo fimulare amorem^ dum 'xla- 
dium tlringir, vc feriac . Conradus vero lar- 
uara Vdalrico eleuansjcdocet, nemini efle fi- 
dendum , quia omnia in fabulis . 



i.zj. Coradus //.ahhoyretfiraude-vincere 6. 
educatur a S.^Burchardo j.cdfanguineis in- 
mfus.%.an Sueuusfucrit.^. Gifelld rapit. 
10. a S. F/enrico defgna.tur fucccfior , per 
iocH eligitur i i.fratrem excitat ad concor- 
did. I ^.die coronatiouis paupcns causd au- 
dn. 1 5 .icge primam fcrt depace. 1 6 .militi 
Ahhatiam donat i ^^'KomiX inter duos 2{e- 
ges coronatur.to. latrofiem luhet fuCpendi . 
z I .tz.A^uliam ^ormanms diHrihmt.i 3 . 

'v^ll= D Vdalricum Bohsmorum Du- 
\^^'. cemConradilmperatorisini- 
5^ micu confugerac Miefco Dux 
J^ Polonorum , cum imparem fe 
C^^faris viribus cernerec . Vdalricus vero 
hofpicijjfcederifqueiure vioIaco,clam Ccc- 
fari cum obcuIiiTec hoTpicem , & foederacum 
prodercjdumodo prodicori in prxmium pa- 



MAffnanimusdefaryCoradus nepe fccudu .f ; 
f/oftes, non ^elloyvincere Pace cupit. 
Dat Ai.efcislaus Ftdei documenta Polonus \ 

A DiuoVtcius iMunera Pacis hahet . 
Profugus Vlrico fefdit j at ille 'Soemus , 

Hofpitij t^ofcit clam njiolare Fid.em . 
Perfonatus Homo inuyic^ud fua Crimina celat, 

Cor in Frontepatet, cjuo magis Ore latet . 
Profdit in medium C^far-iSontemq-^ reuelat ; 

Dcuiciumq\HoJiem,ViEior,ah Hfiejouet. 
Efi igitur nulluscur Hjfpcs ah /Ifpite tutuSy 

HofiijyCum tutam contulit Hofiis opem f 
HasFortuna •-uices varie rotat i%!udiqfalia.x\ 
^am, Duce FortunajFahuia Mudus cnt. 

1 1 M.Anton.MolcsNeapnl.S.Th.D. 

SAiromatum du /{cxCorado heliapararet, 
Vtrtci fociam inprAia pofcn opem i 
Annuit Viricus, fimui ac tum C^fari , amicu 
Surmati^fpondet tradere vcHe Dnccm j 



ALLVSIO AD HIEROGLIPHYCVM . 

III. 



/•; M:efcislaus pariter Coradus inarma 

Oiim lerdf.magniMarte ^jelArte duces, 

Conrado tamen Vlncus prius HofiiSiamicum 

Hunc ex loofie parem^reddcre proptus adefi. 

Ac Miefci.daum promittit fierntre ferro , 

'^ii refrt vincat virihuSjanne doio . 
/s tamcn ^r^^to.vrNunquid tu prodis amicum? 
Et focium fceleris me cupis effe tui ? ( nas. 
N6 ita: Perfidias meritas dabis improbepce- 

Atcjue occuitamanu dctegit armci Duci . 
C<£d!tur \'hkus,mox redd/tur hofiis amicus ; 
^updnon feat Amor,pr£fiitit alma Fides. 
P. Franc. aS. Auguilrino Maccdo . 
LeCborPatauin. 

Sea ficti C^far fraudcm aticrfatus amici 3 

/mpicxas hofii detegit rnfdias j 
Vlncus maiorne putas inimicus amicof 
Hfiine anm.aicr defar amAcus cratf 
lo: Fran. Franzinus S. Th. D. 
A CON^ 



e 



Sal. An. 
1OJ5. 



1024. 



I02& 



Liber XV. Cap. I. 

GONRADVS SALICVS 

OCCIDENTIS IMPERATOR XVI. 

In delicijs Sandtitatis 
Aquila enutrita Roniana ; 
Henrico mortuo , 
Dum quierit , queritur , vbi quiefcat . 
Ex callris , . J. 'Burchardt aufugiens in clauftra: 

Imperijqi fatigata pondere y 
In finu CONRADI Orbem depofuit . 
Domefticos fugiens inimicos , 
Maluit abiedus efle in domo Dei , 
Quam habitare in tabernaculis peccatorum . 
Saltcus vel Stteuus tuerit ? 
Dum veiligat Germania , 
Inuenit Roma Pium . . 
Fuille dicerem Hierufdem Sancix , 
Ni inceftu polluilfet pudoris cefton . - 
Gifels raptus humanum fonat ; 
Repudium Angelicum refonat ; 
Quod non cafnis, fed legis obedientia decr^iiic . 

Libertatis Vindicem , 
HENRICVS quem odic , vt Sandus diliglt , 
Vt Csf;r Auguftum deligit . 
Per iocum eligitur . 
Sic ad thronum afcenditur 
Si a Deo funt 2{eges 3 
Cuius ejl j ludere in Orhe terrarum . 
Fraterno ne maderenc fanguine muri , 
Fratrem prius ad concordiam prouocauit , 
Quam ad Imperium . 
Vicit iunior , quia fenior crederetur &: fanior . 
Vocatus ad thronum 
Tardior graditur , 
Vc per luftiti^ gradus afccnderec . 
Imperare officium credens , non regnum ; 
Orbis Dominio 
Inopum prarculit patrocinium . 
Pater Patris ocijor venit 
Ad faciendam legcm , quam ad bencdicendum Regem 
In aquila dcgenerauit columbam , 
Quum ofculo grauidata pacis iuftitia , 
Renouata eft in pace , vt Aquila: iuuentus eius i 

lifitia deofctdantur @r pax 
Prima nomq; C O N R A D I lex , De Pace eft 
Oh proditcris ofculum , 
St miles in Ecclepa 
Arma Hrepit in choro , 
'-^ A z Erit 



V. 
MoYitUt S. Hin- 
ricus. 



VI. 
ConraduieducatHr 
dS.Bunhnrdo. 



vn. 

Confanguineis erat 
inuifus. 

Vllt. 

'B.apit Gifelam af- 
jtnemfuam 

IX.- 
Tapa iubcnte Gi- 
felUmdmittic . 

X. 

Qnia vuUife fu' 
biecitdignus dici- 
tur impe^-io i S. 
HenricQ . 

XI. 
^ fratre fuo per 
iQcumnomiHatisr. 



XII. 

.Antequam dige- 
retur tfratremfttH 
excitatxd concor- 
diam. 

xin.' 

Ex duobus fratri- 
bus iunior eligitiir. 

• XIV. 
Diecoronationis , 
coTonari difert , vt 
caufam pauperis 
audiat. > 



XV. 



XVI. ' 
^bbatiam mili:i 
donat. 



Vendit beneflcia 
ccclefiajiica. 

xvn. 

XVIII. 
MedioUnenfts co- 
ron irn Mod<tti£ m 
ludibrium Palea- 
tcmv-icabint . 

XIX. 
J/«i coiontrtioni 
duoKeges ajjijitmt. 

XX. 

joo. miUiaria cur. 
rit , vt Uttonem 
cdperet. 

XXI. 
Trincipcs mode- 
rat . 



xxn. 



xxni. 



XXIV. 
Steph^nUiK HuH' 
gjirorim ^egem 
tniHfii aggreditur; 
tlle Je oratione mu- 
nit ;& cwn eodem 
Corado licet infcio 
foedus renouat, me- 
dio Henrico Conra- 
difilio , 



XXV. 



XXVI. 

XXVU. 
Tdoniam diflri. 
buit inter litigan' 
tes . 

xxvm. 

IJtem duelLo diri^ 
munt Cbrijliam}& 
Tagani. 



XXIX. 
Fidei dicitur VI- 
lor , quin Taganos 
Imaginum deluft. 
res trucidauit. 



Conradus 11. Salicus . Imper. XVI. 

£}■/[ m terra pax ? 
Fecit Deus ex Simone Petrum > 
Tu ex Petro Simoncm . 
Gemina redimico Corona > 
Mod^cias & Mediolani : 
Non prophetauic Pontifex 
Quia folani Modxcix palearem dixic 
Ab vna difce omnes y 
^omodo tranfeat gloria Alundi . 
JR,oms incer duos Reges , 
Rex vnclus Regum 
A Pifcacore didicic , 
In lacronum capcuram recia laxare . 

Hominum rattus venacor , 
Libercacem generi refticuic humano , 
Cum Regulos reuocauic ad regulam. 
Cur in magnates fci£cicanci , latraret ; 
Aic , (jttia fures 'Video . 
Pacaco Lacio 
Grarcorum verfucias dolo deludic Normanno j 
Imperare namque Icali oblici , 
Fadti erac Barbarorum coloni . 
Poft Gr^cos , neminem vinci puduit ; 
Coniuracos in Germania , 
Odoncm in Burgundia 
Vbique Omnes fubegic vi<ilor , 
PriECer Stephanum Hungarix Rcgem : 
Quem non viclus , nec inuicius , fed inuicus 
Inuenic amicum , ad qucm venerac inimicus . 

Inuerfa cil lex 

Cum in Regem clafficum Imperacor canerec , 

Pro Apoilolo Henricus rccepcui cecinic j 

Ec Numcn placauic filius, inuico pacre , 

Duobus fracribus Polonia impar 
Germaniam cuocac , vc pares ficiac . 
Venic Ccelar , 
Et quia vnum noluic dolo vinccre 
Duos craxit in criumphum . 
Cumque bella gerercc , non rapinas , 
Exarmauic , polt coronauic . 
Fur Chriiti , 
Chriftianorum caufam amific , 
QuLuii duello. commific . 
Vicic Paganus 
Quia viuorum , & morcuorum iudex 
Perfonas non rcfpicic . 
Scd fidem refpuic (ine operibus morcuam > 
Fidei Vltor 
Hebrjjorum finguine 
Chrilti vindicauic imaginem , 



Sal, .4n. 



1027. 



1030. 



103». 



1034. 



Ec 



Sdl. M^ 
1037. 



103?. 



Catena Hiftorica . Lib. X VL Cap. II. 

Et Limptirgtim 
Lacronum Ipeluncam , erexic in domum Dei i 

S. Crucis titulo 
( Ne ferre dcdifcerec principacum in humeris ) 

loannem Sociauic Euangeliitam :, 

Vc cum eo quiefceret in pedore Dominz , 

In Italos defcendens 

Venic , vidic , vicic 

Sine viribus iras , 

Romam verfus , rriumphauit , 

Cum ad Petri pedes Orbem appendit , 

En Pietatis Speiflaculum ; 

Gladius Cajfaris protegit gladium Dei , 

Germaniam reuerfus , 

TraieBh mortis telo traijcitur : 

Sacro prius Viatico fumpto 

Ne moraretur , vel moreretur in vla; 

Et in fortitudine cibi iJlius 

Ambulauit vfque ad montem Dei . 



5 



XXX. 



Lin:pHygHm ertgit 
in monajieriumfub 
tuuto S. Criicis eir 



XXXI. 



XXXII. 
Jiornampere-^ntu- 

m 

XXXllI. 
RomaBOS minatHT 
ni Chnfti vicariim 
honorrut. 

XXXIV. 
Tra:e£li rnontnr, 
lumptoprihs fdcro 
viatico, de fe r . 
rntnreliticjuespii'' 
tatisexernpinm. 



CATENA H I S T O R I C A. 

CAPVT SECVNDVM. 



, Vypponis hiftoria (juando reperta . zj. 
Conradus 'vbi natns. 3 . educatus a S.^Btir- 
chardoipiaindoles. 4. i^.GeneJis Conra- 
di. 5. Salicus diEtus. 6. Sueuus an Fran- 
cus. S.G/felam rapit. 9. ^xorem dimittit 
auiaajjinem. it.jilij. i }.ab HenricoSan- 
Eio fucccjfor declaratur. iG.periocum pro- 
por,itur Impcratur. ij.locusele^ionis. 19. 
cumfratre prius de concordia cfuam d<L^ 
regno pacifctttir. it. (juando 3 (^ ^jhi co- 
ronatus. z^. m die coronationis inimicis 
parcit. i^.coronationemdijfert , ijtpupil- 
lorum ^ -xjiduarum audiat (fuernno)ihis 
z^.legemfert in turhatores pacis. 16. rc- 
ligwfus. xj.iujius. zS. gratus, 19. 34..^/- 
moniacus. ^o.facrdegus , inccfluofus. 3 1. 
ab Italis 2{exfalutatur. 3 i.Arch/cp. Me- 
diol. Hcr/hertum priuilcgio donat injlitucn- 
di Ep.Laudenfcm. ^^.mouet in 7(od:iL 
phum T^gem ^urgund/d. 3 8 . in Italtam 
'vocatur ah A-ichtep. Alcd/ol. 4 1 . md/tem 
Ahhatiadonat. 41. A4ottenfes ■vinc/t. 43. 
Atediolani coronatur 3 (gf Adod^u/ce. 44. 
miltt/ampr/uilegijs exornat. 46. Ecciefi<e. 
Adutinenfi hona confirmat. 47. Papienjcs 



7. 



punit. ^S.in Venetos molitur.^9. T^auen" 

natesnjincit. ^Q.militt gratus. 67. Lu- 

cenfes J uh/tigat. CS . 7{om£ coronatur iii_^ 

die Pafchat/s inter dtios 2(e<res. ji. dat 

priuilcgium ecclefi<e Patau/na. 7 3 . furem 

perjcqu/tur. y^.^ormannos Apul/a donat. 

7S' ^^f (^i^nt V-uelphone congrejfus. 77. 

Erncjlumrelegat.y^. eius colloqu/um cum 

7{ege 'Burgundi.c. 84. edit ForeJioruiTi^ 

hannum.^ 8 6 . mouet in Hungaros, Sc^. de- 

d/gnatur hojiemproditione ^v/ncereihcjicm 

per/cul/,/n (juo '-verfahatur , certiorem fa- 

c/t. s>o.a Burgundis corGnatur.92.. Gerol- 

dumGeneu.c pr/?jcipem -vincit. 9^. innO" 

cent/am paganorum (^ ChriJiianoruni-9 

duello expcritur.96 . Vtorjide/ dicttur. 9 9 . 

ah Italisfpretus. 1 00. legem fert de pace 

mercatorum. loi. tn Italiam defcendit 

lOx.Archiep.Med/ol. lure Laudcnf pri- 

uat. 97, monafier/um ena/t. 108. P,n-- 

1 ■ ■ 

mam incend/o puntt. 1 1 o. Caffinum lihe- 

rat ab /ncurfGnihus Pandulph/. 1. 1 1 . prjie 

cop/as amitt/t. 113, "Burgundtamfil/o tra-, 

d/t. 1 1 ^.mor/tur. 116. ep/taph. 1 1 -j,mcncta. 

Gifeia Conradi Salia ^jxor. S . rapitur a 

Con~ 



(y ConradusII.Salicus. Imper. XVI. 

Conrado. ^. dimittitur: difpefilutnr. lo. ! 
tres maritos hahuit. i ^.ejjines. 1 09. Caf- 
fmumperoit j (^ fritiilegici confrntiirifa- 



tagit . 
lO. Liidolphus dfeUfilius ^ 
I o. Ernekus Seditiofus . 
1 0. Hcrmannus f.lius GifcU (^ Hcrnefi 

Ducis Sueuui . 
1 9 . PiUrinus Ep. Conrado reconcdiatur . 
zo. Henricus infurgit injratre^n Conradum 
Imperatorem: Henricus an Conradus ap- 
peUaretur f quali arte a 'J{cge Hungaro- 
rum reconciliaretur fratri . 
■31. Herihertus Achiep. Mediol. •-jirga(^ 
annulo Laudenfem Epifcopum inftituit . 
^G.mouft in Laudenfes 3 ^ Mediola- 
nenfes 3 (^ ■-vincitur. j o. alimenta trthuit 
Imperat. Conrado --vltra dms menfes. 91. 
fuppetias fert Imperatort in Odonem. 1 01. 
pnuatur mrc Laudenfi. 103. cuftodi.t da- 
tus eUhitur. 1 1 1. Caccrovium /w«e«/f . 
3 3 . Papienfes regale diruunt palatium . 
35. Miefco dux 'BoUnorum in Conradutn^ 
molitur. 89. Ottonem fratrem regno pellit. 
fuplexft Imperatori . 
34. 1{udolphus 2(ex 'Burgundi^ ah Impera- 
tore defcit. 68. 7{om£ ajfftit Imperatoris 
coronationi. 79. colloquitur cwm Impcr. 
Conrado. 88. moritur. 
3 9. Erjicjfus Dux Alemanu a Conrado i i . 
Imper. defcit: reconciliatur. ^i.A/hatia 
donatur. 77. Afatiam --uAftat: rclegatur . 
8 5 . Ducatum recuperat , fed ilico amnit. 
2j.perit . 
Henricus III. -"Nifer Conradi Sil. inter- 



39 



5 5 . eorum ge::ef::. 5 9 . V^velfo i . eius flu- 

5 ^ ' ^ffil^^^' ^ 2.. nohdjtas . 

5 6 . Irmentrudes matcr duodecim gemello- 
rum. ^'i. ejfigics: Ifcnhardo defponfatur . 

57. Ifenhardus ftipcs Fh^clphonum. ^S.in- 
uifus Carolo Alagno 3 poftea charus . 

6 o. Ethicoyiis, Vxjeljonis i . flij 3 dignitas 3 

diuitu 3 i^jfgies . 
60. Hatta njxor Henrici cum aureo curru . 

6 3 . efigies . 

6 z . Henricus cum Aurco curru. 6 3 . effigies. 

6 4. flij . 
6 5 . 2{udolph'.is Dux Suer/u.eius cffigies^ (^ 

S. Conradi . 
GG. Fkjelffus I I. 'Brunoni Ep. Auguftano 

inuifis cur f cius cjfgies, dolet fe ah im- 

perio exclufim.j). Auguftam occupat . 

Ohitus . 
66. Irmentrudesconiux V^velphi 11. eius 

ejpgies. 
66. 'Bruno Epifcop. Aug. dmuUs V-velphi 
1 1 . tutor Henrici III. Imp. 5 3 . molitur m 

Imper. Conradum 8 3 . ohitus . 

69. 'J{ausnn£ Archiep. tentat ^furpare ius 
pr^fentandi Imperatorem 2\omano Pon- 
tfci , 

70. Imperatorern ius prdjentandi 7(om. Pon- 
tifcifpeciat ad Archiep.AIediol. --vel eius 
fujfraganeum . 

7 1 . 'Bercnganus Lutoldi flius "B^mtx. occi- 
ftin: , fcpelitur iuxta Othonem Impcrato- 
reyn . 

-76. ChunoDuxV^crmatix ImperAton wf- 
dus.So. reconcd.atur y Hftna donatur . 
I ii.montur. 



cedit pro Ernefto. 40. cligitur Dux "Bauc.- ',76. FuidericusDuxLolhar''ngh-(Z moritur . 
rt£ (^ fuccejfor Cojiradi patris Imper. 81. t 82.. Pandulfus Capuanus Conradum Imprr. 

fpernit : Monajrerium Caffinenfc fpoliar . 
I I o. ducatu pnuatus ad Grxcos conf::- 



coronatur. 86. Hungaros m amicitiam rc- I 

cipit 3 nefctente patre. 94. Saii^os 'vinat . 

^^.Chunelindem Anglorum 2(egis fliam 

ducit njxorem. 1 1 5 .patris cadauerjert hu- 

meris ad tumuUm . 
40. Henricus IV. Dux Bauari^ montur . 
42. Hardericus Ep. Vcrcellenfs . 
4 3 . Modxti^ corona palearis cur dtcla ? 
f 1 . 2\nhertus 2{^x Francorwm Lothann- 

giam inuadere cogitat . 
5 1. Gothelo Conrado Imp. reconciliatur. 9 i . 

Dux MofelUncrum . 
5 4. V^velfonum jamdia Cxjarihus infefta . 



£it. 



86. Stcphanus "K^x Hungarorum oratioui- 
husfe munit in Conradum Imperatoreni^ , 
113. moritur . 

88. Odo Celticus Burgimdiam occupat . 

8 9 . Vdalricus 2{ex Bohcmid tentat prod: tio- 

ne amici.gratiamCohradi Imp. redimcre . 
$^.--vinciturah Hennco III. Conradi f- 
lio . 

9 3 . Machtddes Conradi II. Imper.flia mo- 

ritur . 

^j.Adal- 



I. 



n. 



m. 



IV. 



Catena Hiftorica . Lib. XVI Cap. II. 

97. Jdalhero Dux Caroitmomm ducatti'\ 106. Midiolanenfts F.Comitatus oriao 



mouetuY 
105. Eliprandus V.C. Aiediol. 'Bauaruni^ 

duello "vincitConradi Imperatoris nepo- 

tem . 
.1 o j . Vlati •ijt ^lurimum hojies Imperij . 



I I o. Guaimaritis Ducatu donatur a Coura- 

do Imperatcre . 
III. Hermanm Ducis Augufl<£ ohitus . 
III. Chunigundis nurus" Conradi Imper. 



oh 



'ItUS 




C O '^ 7(^A D I G E ^ E S I S. 

;Onradi Salici genealogia., ! eccleflaflica etiam , conturbadone mifcen- 

in incerto nutaret , ni \ tibus. Fude contigit ( ait auclor Viix S. Bur- 

Vipponis libcJlus qui per ! ciiardi , huius artatis fcriptor ) -vt Idcm -jir 

6oo.annosJatuerat,ope- ' Dei^Burchardus hoc genus hominum ommhus 

ra loannis Piilorij SaJ.An. ^n^fu diehus exofum hahuifet , (o/ auafl 

1 6 07. editus , fuffragare- eccleji^ Dei inuafores omnes refpwffet , •-z>no 

tur. Iniplbtamen Vipponecum Jocus na- : tantumodo luuene excepto Xonrado faUcet , 

tiuitatis, cumeducationis norma defide- ^«emparentes ,ceteriq\cognati , nuiapacifi- 

rentur ; vtrumque fuppJeam.Nafcitur Gtte- ' cuserat , (^ innocentiam •-vit^ dtl/aehat , tn- 

beling£ ( fcribit Gotfridus Viterbienfis ) d/gnando rejpuerunt . Hunc ^ir Dei ■■venera- 

Dux erat ex ^illa , ^uam ifle •vocat Gtte- hilis Burchardus ad fe •vocattim , Dei\ ti?no- 

helingam . rem pariter ^ amorcm docuit , (^ cjuaf ado- 

Inclijta nohilitas regum gcneratur ah illa . ptiuum nutriuit \ ^ quiaflahilitatem animl 

Educatur aS.BurcliardoEpifcopo Vvor- in eointeiiexit ,pr.t cxteris muitum liium di- 

matienfi . Pacifica fuere eius xtatis primor- iexit . ^em Deus poflea mfoiium remicie- 

dia i c^teris fuis confanguineis cuncl:.!-. , menter exaitattit . 

GE^EALOGIA C O 'N K^A D I S A L I C I. 

Hlftoricorum omnium incuriam,Con- [ vnus Vippo redarguit oculatiffimus tcftis , 
radi II. Imper. genefim deducen- qui eiufdem Conradi SaJici Imper. SaceUa- 
tiumapatreHermanno Franconia:Duce , nus fuit . 

GENEALCGIA CONRADI SALICI EX CHRISTIANO MattJiia.p. 896. 

OcJao Magnus Impcrator 

Conradus Dnx Francon's , & Lcthar. Lude.irdis 

Ciuio Conits Franci.r 



Sigcfridus Eberhardus 



Hi.rmannus Adhdeidis ciusvxor ex \ 
I Ciodoucis orta J 

Conradus II. Impcrator 



Hcnricus Ill.Imperator 
Henrjcus IV. Impcr. & V. 

G E^NEALOG lA CCNa^AD I S ALIC I EX ALBIZ 10 foi. 1 1. 
Cunradus Comcs Franconios ao Alberto Babenbergico occiflis. 897. 



Ccnrndus i. Im pcr. VvaiiheMis Comes Francon'£ 
vxorPiacenc.-aiiiia 1 

LudouiciRcg"sB.VJar. Cur.idnsCom. Fr.-xncon:.TOcc."s.nbHung. An.957, 

vxcrLuitgardaFilia , Odionisl, Imper. 

0:ho Comes Fr.anconia: 



Ebtrhardus Conies Franconia: 



Hei mannus Com. Franconi.t 



Co:-;mdi!sD".xC.ai]ntir:r cbi)r. 1012. 



Conradus IL Salicus Imperator vxor Gileia SiL Curj:adi Ducis Burgundije . 



VE"^ 



8 Conradus II. Salicus . Imper. XVI. 

V£:EJ C0N2yDI //. salic/ genealogia ex fippo^e 

Otho Magnus Imperator 

Dtau II. Iinpcr. Vviih'^l> Aixhitp. Magunc Luitolphus ex H.tManno Cont.An .94S. 

Vxor 

Ichafilia HLrmanni DucIsSueuia: 

! 

dicit Vvippo. Francorfirri D^".x OtlioDix Sueuonim : f.v Heyman. Con'' A^. 9'?. 



Hcizcl idi.ft Htnricus vxor 
A.-^clberta , vel Adclbcra 
vcl A 'cUievda foror comi- 
tum Gerliardi , & Adclbtrti 
dc.-.ntiquo gencre Regura 
Trcianoru m,q ui iub B.Re- 
niiglo ccnfcflorc-, lugo hdei 
ccHa iupponebant, ita ex 
Fippone ' 

.Ccnrr.dusGueChuno.il. Silicuslmperator, 
vxcr Gilbia fiiia Hcrinianni Ducis Alcir.ani!B 

Henrlcusin. Imperator. 

Appellatio 9 



Bruno Rcii,. Pont: fex 
ncminc ( 
yvipone 



ncminc Gregoriiiscx 



Vvillielmus Ep. Argcntir.a: 



Chuno 

idtft 

Cunradus 

Chuno idcft 
Conradus 
Vvormatjen- 

fisDux 
Franccrum • 



c 



ONRADVS , haius nomlnls 



fi 



ecm- 



dtis, cognomcnx.o did:us di SALICVS 

e gencc Francica ., qus Saiica appellacur ; vel 

a flumine Sala , cuius accolcc aliquot e Fran- 

cis fuerc . Vel a Francls S ALIIS lex Sallca 

prodijt , qua; vt firmillimuiTi regni Gallici 

fundamentum fxminas , & ab eis defcen- 

dentes a resni fucceilione excludit . Vcl a 

nomine Pharamundi Pvegis , qucm dixero 

S ALICVM, illius legis audorem . 

VI. Ex Franconibus , vel Sveuis fucrlt ? difn- 

cileeftinter duos contempora.neos fcripco- 

res Vvipponem , & HcrmmnumContra- 

<flum:,decidere . Francum dicir illc ; S^ve- 

uum fcribit ille ^ quid dicam ego toc pofre- 

riorlecuIIs,& inccr duas nacioncs conccr- 

minas alccrcances? Sveui & Alcmanni di- 

tih. 4. cuncui' vc fcribic Krantzjas & hoc propcer 



Saxon. 
fap.s 



"0 Lemanum lacum 3 a (juo tamen fatis longe borispatiens ,jnca(^um7nimme projura , i-i 



Vxor 
Conrado vna fuic . Gifela filia Hcri- 
mani Ducis Alemanu . Mater eius ( ce- ,•„ ^^^^ 
fte Vippone ) Kerhirga fdia Conradi ^gis conradi 
de 'Burotmdiajuit 3 cuius parentes de Caroli '^pjf,f,l[ 
Alagnifiirpe proccjicrant , 'vnde ciiidam^ nc ch- 
de 'ncfiris in iihelio , quem tetraiooum nomi- *' ' 
fiau.'t j (^ pojiea 2{egi Hcnrico tertio 3 cum 
nataiem Domini in Arocntina ciuitate ccie- 
hraret , prdfentauit 3 inter aiios 3 duos •iur~ 
JiiS isdiditiooc modo . 

^uado pofi d.ecimd numeratwr i/nea auarta 3 
De Caroio Magno procejfit Gtjcia pr:idens . 

Cu7n tantiC mhditatis rjfet , (^^/forma de- 
centijjimte , minim^x. extoiienti^Juit i In Dei 
fcrujtiotimorata :/n crat/o;i/hus (^ eltemo(i^ 
nis afidua , (^ hoc -vt fccretiiis potuit : at- 
tendens /iiud Euangeiixum : ne lujlitiam^ 
fuam Jaceret coram hom/n/hus . Erac cnim 
i/heraiis ingenij , illujiris foicrtite 3 auida olj- 
■IX , mn iaudis pudor/s amans , feminei i.z-r 



dijiant . Vnde adiungic; Ernef^usDux S^v 
uorum , quos d/cunt Aiemannos , Ex loco 
tamen naciuicacis , qui fuic Gueheiii}/ga-.s , 
pacriam habes . 



rehus honejiis (^ "Vtiiihus ahw^de ia'rga,diucs 
inprxdijs , fummos honores haie traticrre pe- 
rita . Nec percurrcndum , quod Gifcla S. 
Hcnricl confobrina fucrlc, vc ex gcnealogia 
paccc . 



Conradus Rcx Bursiundla; 



Glsla 



I 

S. Henrlcus 



kcrbirsra HtrimannusDux Alem, 



Gilela 
Bruno Ep. A^g. 



Coiuadusn. Imper, 



Hanc 



VIII. 



Catena Hiftorica 

Hac rapuic Coradus(t:cile GotfridoViterh.) 
vncie exilio mulcratus fuit a'o Herico Saclo. 
Henrici co^natajuit, qmm lam memoraui 
Jpfa(j-,Pulcfora Duce clddejiino lam adamuuit. 
Cuius (^/ a oremto aermina clara trahit 
Hanc rapuit,fpGsd tenuit Dux,vluribus annis, 
defareis tunc (uhiacuitpro tempore bannis 
Profcriptus latuit , damna(j; lon^a luit . 

Qucreia? cauiam aduerius Rcginam:, hi- 

ftoria: tcraeraca Jibertate , percurric Vippo , 

ne Henricuin III. Impiratorcm Conradi 

jfiliunij cui fuam dedicauit iiiiloriam , forlan 

ofFenderec . Raraenim(vc habet Tacitus) 

temporum fclicicate.in quibus liceat fentire^ 

c[\ix veiis :, &■ dicerc:, qu^ fentis . SiienteiTu 

porro hiitoriam fuplct Glaher eiufdem fe- 

»» f.ro>-(/,culi icriptor . Cum diu ,multumc(ue de confii- 

iib.^. tuendo regni Pr/ncipe , ac prctcipue inter Pr^e- 

fulestratiatumjuijfet , ■vifumefi ets tpfum 

Conradum dehere eligere , nifi^juod njnum in- 

tererat , propter quod Henricus etiam illuvi-» 

j:^"''^'?* ^alde exofum hahuerat , hahebat enim coniu- 

^uia af- gem , (ju£ illi eratajjinis , cjuam ettamprtmi- 

pnem. tus cjutdamcognatus ipfius duxerat . Propte- 

rea innotuerunt ei Potittfices , quid potijfimum 



xn. 



Glaber 



Lib. XVI, Cap. II. p 

<veUetjaut talc coniugium , cjuod manifcfie fa~ 
crizauEtoritatt nimium repugnahat , tenere , 
feu €0 dim/ijfo , coronam impertj fumcre . ^i 
protinus dtmittendufn promtfit talis incefit co- 
niug^um : feq-^parere diltgentifime illorum di- 
Eiis , (6/ ohedtre conflijs . Deinde ^jero mit- 
tunt ad Papam 7{omanum , <vt eis in hoc auod 
decreucrant , confentirct . jQuifiatim Ithen- 
tip?ne annuit : mandans infuper , <vt cjuan- 
tocijus fufcepto Germanix fceptro , 'J^mam 
pergeret ,fufcepturus totius /taltie coronam . 

Cuius vidua GifeJa eflet ? dicunt multi , 

tribus iuperuixilTe maritis. ^runont Saxo- y 

nia- comiti nupta primum , cui Ludolphum 

genuic . Deinde Emefio Duci Sueuia::, cui o-e- 

mellos Ernefiu fedttiofum,(^ Hermannu pe- 

ile in Icalia excinclum . CONRADO tan- 

dem.cui fiiium Henricum A^Y.Imper.peperic. 

Erncilo nupcam apud ContraEium Jegi- 

mus Sal. Anno. i o i j . Enifi Dux Alemanni£ xi." 

tn njenatu ah Adelherone Comtte , feram ap- 

petente ,fagitta -vulneratus , interijt : (^ du- 

catum etusfilius cequiuocus yviduam ^ero eius 

Gtfelam ,Conradus Henrici filius , Impera- 

tor pofieafuturus accepit . 




cap. de ■' 

Conuen- Henrtcus III. Cognomento ^iger. Imper. 

tu Trin- Elcciio Conradi in Impcratorem . 



c,p 



ELedlioncm Conradi fcriptores variant, 
fed vni fidendum V vipponi, licec & ip- 
fevelnonanimaduercic : vel fponce pra;ce- 
rit , quod apud Sigebercum legimus , ab 
• Henrtco Sancio ( coniulencibus iibi principi- 
busfuperfubltitucioneregni ) deiignacum 



fuiile Conradum , quia num.quam fe aJicuius 
feruicuci fubmiiiiTcc . 

Anno porro Salucis 1 014. ( ceite Vtppone) 
III. Idus lulij , morcuo Imperacore Henrico 
II. 2{efpuhlica ajniffo patre tanquam defilata 
inhreui vactllare c^pit . Vnde cuique optimo 
metus , (^ foltcitudo : pepmis autem in 'voto 
impertum periclttart erat . Verum dauina pro- 
uidentta anchoras ecclefa commtfit njiuis 

B Pon- 



XIV. 



i o Conradus II. Salicus 

l^n.Sal. PontijicaUhus j (^ his gnhematcrihHS cjnales 
ad duccndam patnam jtiic lacturd m portum 



Imper. XVI. 



quietis , eo temporefupcrejfe oportehat . ^am 
cu m Imperator fine jiltjs oh/Jfet , (fuihhet po- 
tentijjlmus fcularium principum --vi magis * 
qudm ingenio nitebatur : autferiprimus , aut 
quacumque paciione a primo fcundus ^ ex 
quaredifcordia poie totum reguum inuafit : 
adeo "Vt inpterfq\ locis , Ci&dcs , incend/a , ra- 
pin<eferent ,fnon is impetus illufr/um ■■v/ro- 
rum fufflamine tmped/retur . Imperatrix nje- 
roChuiugunda quanqudm mar/tali njigor^ 
defl/tutaforet, tamen coyfl/ofatrumfuorum 
Theodor/c/ Metenfis Ep/fcopi , (^ Hetzclonis 
Ducis 'Bauarixpro ^ir/hus fuccurrehat 2{ei- 
puh. (^ ad rcflaurandum i?npcrium, ac/em /n- 
ijenij mentifq\ foUcita confdcratijnc direx/t . 
2{espet/t , '-jt dtcam fummorum nom/na qu£- 
dam feu Pontfcum , fiue fecuiarium Pr/nc/- 
pum , qui tunc in regnis ^igehant , quoruni—t 
confiUjs confueuit Francia ^ges eUgcre . In- 
cognicLim icaq; vfquc in iiodicrnum ciien-L. 
SepccmViromm Collegium) Eo tempore^ 
Achiepfcopatum Mogunt/nenfem rex/t A/ho 
fiatione Noricus noh/Us (^T' fapiens , aptus re- 
gaUhus confUjs . Colonienfem njerl Acch/ep/f- 
copatum Pelgrinus tenuit confaugumeus Ar/- 
honisprouidus, (^ ad /d ojficium /doneus:Tre- 
uerenfem quoque Arch/ep/fcopatum guherna- 
u/t Poppo Frater Ernefl/ Ducis , njirp/us, gr' 
hum/Us,aui eodem TeiTjporefUumfratris fut 
Ducem Ernefium cum Ducatu AUma:inico 
fuhtutelahahuit: Mctenfem Epifcopatums 
Theodoricus nohiUs , (&/ in -virtute flrenuus 
po(?edit : Argentin^ ciuitat/ Fk>er/nhar/us 
Ep/fcopuspr^juitgcnerofus , in d/uiws , (^ 
fecular/hus ojficijs flud/ofus ; Vuercehtirgenfi 
EccUfe infed/t ( MaceUnus ) MarceU/nus 
fapiens , (^ /n EccUfafl/c/s d/gn/tat/hus fde- 
Us . Papenhergenfem Ep/fcopatum Ehtrhur- 
dus rexitprimus Ep/fcopus /U/us EccUfd, nj:r 
ingenio , (^/ 'mor/hus 'J^ejpuh. njalde ncccfa- 
rius . Confantie/ifs EccUf,£priefd crat Hc/- 
mo , •-virfipiensin Dco Modeflus (^prou/dns 
ad fecuUim . Auguflam V/ndcUcam rcgchat 
Ep/fcopus 'Brunojratcr Henric/ Imperatcr/s , 
'VtiUs , (^ cUirus ingemo, ffraterm od/o , quo 
Imperatori ohcrat , non ohfuraret-ur. luuovien- 
fem , quam --vtdgari fermone Salczburc. d/- 
cunt 3 rexit hon£ Memorid Gunthcrus Arch:c- 



pifcopusjrater Ehcrhard/ , aUas Eccardi , (^ 
Hcrmanni com/tum , mit/s , (d/ honus apud 
Dcum , (^ hom/nes . 2{adcshonenfs EccUf^ 
Epifcopus erat 'Surckardus ( Al: Keherhardus ) 
heneuoUnt/d gratia confp/cuus : Fr/fnoenfem 
EccUfam regehat Alhertus[ Adalhertus ) Epi- 
fcopus , prou/dus guhcrnatcr cUri , (^ pr.puU 
fu/ ■■, cum /fi/s 7nuU/ AUj pont/fces , (i^ Ahba- 
tes , ex tjfdem reg/on/hus aderant , quos fn- 
gulos nominarcopcri/ Jafl/d/tim generat . Sa- 
xonix pr<£ftiUs , quon/am me latuit , qu/d de 
•-vita eorttm , rjomimhus add/cere conueniret , 
memorare ^vita-i , quanquam (^ eos fum- 
misrehus adcjfe , confuUre , fuccurrere prccul- 
duhio perccpcrim . ItaUam tranfeo , cuitts 
pnncipes /n hreuiconucn/re ad regiam cUti/o- 
nemneqti/tierunt , qn/ poflmodtim in 'vrh^ 
Confant/enf cum Archiepifcopo Mcd/ola::cn- 
f, (^ reUqu/s pr/ncip/hus occurrentes regi ,fti 
ejfeBi fttnt , (^/ ei fdel/tatem lihenti animo 
mrauerunt . Duces autem fuprad/ci/s viris 
contemporanet h/ juerant , "Benno Dux Saxo- 
n/£ : Adelhero Dux Hflri£: Hctzjlo Dux Bo- 
ioari<£ ; Hcrneflus Dux AUman/a:,Lutaringo- XV. 
rn Dux Fridericus, J^/jjuar/orumDuxGozslo, 
Chu/io Vvormatienfs Dux Francortim—» 
ifte fracruelis crac Conradij qui fuic Impc-conrjc/;-? 
racor j& falsodicicurConradi Imperacoris P'";' ^''•'* 
pacruus a Gocfrido . Hic ille , fi Gocfrido fi- "^* 
des , qui fpcransfne duhio imper/um ohtincre \ 
d cxteris princip/hus intcrrogatus j ^u/fnr/nt-s XVI. 
ad /mper/um apt/or --v/deretur . 'J{efpoi/d/t 
quafdcriforie d/cens : l^lcposmeus Dux Con- 
racUis 'v/detur adt7npcrium apl/ffimus . Crc- 
dchat cum. hoc efie /mpofjihiU , (^ proptercO-» 
eumnom/na--v/t. J(^o aud/to , vniuerfl lau- 
dant eundem Conradum , (^ cUgu:/t eum : 
Dux vcro Chuno contra d/x/t : fcd tamcii-~> 
pr^uaUiit , eUEiio vn/uerfrum . TaU atitem 
modo tunc Conradus impcrau/t . Rem tamen 
cum aliccr enarrcc Vvippo fcripcor concem- 
poraneusConradi;hi(ronam Gocfridi eru- 
dicioniscaufi exhibiii : Ad ■y^vipponem rc- 
uercacur oracio . 

Stipra memorat/ Epifopi , (g/" Duces,c4- 
teriq--, haud aUter pcricuium minttans mcUtt.s 
aut cttius eimdere nati , fumma ope (q/ md.u- 
flr/a mcmorah/U --vtehantur, ne 2{efptih. d/u- 
tius fine reffente nutaret . Priuata confUa,(^ 
animos fngulorum cui quifquam confentirct , 

cui 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cao. II. 



1 1 



Zd.^n. cui dijfentiret , aut ^uem fihi dominum opta- [ ter Chuno dj&-u.< efi: ipfos ^ero ah Ottor.t^ 
ret , epfiolartim ^ leaatorum commoditas Duce Francorum natos accepimus cum duo- 
conjerehat, necj; id m -vacuum . hm dtjs^Brunone .(^-F^ilhelmo; ex quibus 

Condicta efi dies , fjotatuff, locus , ft pu- j "Bruno Apofiolic^ S^dis 2{oman^. Ecclefu Pa- 
hltcus conuentus , cjualem me ^idifSe antea-> pa effecius ,mutato ^omine , Gregorius ap^ 
non memim . In quo conue-atuquid aEiumftt \ pellatusefi: V-oilhemusfaBus Ar?entine?;/?f 



dignum memona , fcr/here non difjeram . Vf 
que adhuc Vippo . 

Ex his videre elt j ius eligendi Imperato- 
rcm vlque in hodiernam diem omniurru 
uille principumj non adhuc fepcemuirali 
Collegio comiilum . Sequitur V ippo . 

Inter Alogunt/a co?ifn/a, (^ V^vormati^j 
locus efi ampl/tud/ne plan:c/c/ caufa 3 multi- 
tud/n/s mdx/m£ reccpt/b/l/s : ex /nfularuiii-^ 
receffu ad fecrctas res traciandas tutus , (^ 
hahilis j fcd de ^oocahulo (^ ftu loc/ plenius, 
d/cere tijpograph/s reluiquoMxWx Kamha fuit, 
Xvn. ^^^^ Hermanno Conc, h/ dum conuemffent 
f««^/ ( profcquitur Vippo) pr/m.atcs . (^ 
eut/ta d./cam/vires (^ -Xf/fcera regnij c/s j (gr 
circa "E^er/um cafira locahant . ^/ , duni—j 
Gall/am a German/a d/rimat, exparte Ocr- 
man/te Saxones cum fih/ ad/acentihus Scla- 
u/s : Franc/ Orientalcs , 'Noric/ j Jlcmanni 



conuenere . 

De Gall/a •■vero Franci (jui fupra ^henii 
hahitant , 'J^fhuarij , Lotharingi , coadunat/ 
funt . ^u^eritur de re fumma , duh/tatur de 
elcB/one /ncerta : inter fpem (gr mctumfu- 
jhenfi , alterna defider/a cum /nu/cem cogna- 
ti , tum /nterffam/l/ares diutiffime explo- 
rahant . 'Neque cnim de med/ocr/ re confulcn- 
dumfuerat .fedde ea , qucc n/fijeruenti pe- 
Siore maximo fiudao conqu^reretur,ad perni- 
c/em totum corpus regni terminaretur . 

Eodem modo cum d/u certaretur , quis re- 
gnare deherct ■■, cnmq\ al/um £tas ^el nim/s 
tmmatura,ijd •-vltra modum prouecta^cl/wm 
'V/rtus /nexplorata : auofdam /nfolcnt/cc cau- 
fa man/fefia recufirct: /nter multos eleH'/ 
pauc/funt)(^ de pauc/s admodum, duo feque- 
firat/funty/n quihus exam,en ext^-emu?n fum- 
moru/n 'Virorumfumma ddigentia d/u dcl/- 
heratum tn ■'vn/tcit/s puncio tandem qu/eu/t . 
Erant duo Chunones , Quorum --vnus quod 
maioris ietatisefftt,ma/or Chuno ^jocahatur : 



Ecclef^ Epifcopus miro modo eamfuhl/ma- 
uit . Frm/cii duo Chumnes , cum cffent , --vt 
d/cium efi, ex patre genitorum 7ioh/l/Jfimi : 
haud fcus exMaternogencre claruerant . lu- 
-n/cr/s Chunonis Alater Alfuhilda de fila^ 
Co?iradiI{egis "Burgundi^ { Alias Longohar- 
dx ) ?2atafuit . Mawr/s Chu?io?i/s mater Al- 
herta ( ^uei Adelhera , qjel Adelheyda ) ex ?!oh/~ 
l/pma {glorio/ifima ) gente Lcthar/ngor^7}i^j>' 
or/unda,fueru??t. ^luf Adelheydafiror erat 
com/tum Gerhardi , (d'r Adelhert/ ; quifcmpcr 
cum 2{eg/hus (^ Duc/hus confiiaentes ad ex- 
tremum caufaprop/nqui fu/ ConradinorurrL. 
Regum 'vencrant , qu/ 'Beato l^imig/o ccnfcf 
frc , lugofide/ cclla f.pponcha?Jt . Inhis duc- 
hus : idcji ma/ore Chu?ionej ^" luniore m/nore 
d/upendehat reliqua noh/litas (Q/c.quanqudm 
Add/orcm Chu?ionem fecretior/ confiiio , (^ 
au/do defder/oprcpter 'virtuttm , (§r pro hi 
temiU/uspene omnes eligerent,tamen propter 
Iu?iior/s potc?iiiam , ncpro honoris amhitione 
d/jfdere?it, animmmi fuum /?jge?iiose qu/fq\dif- 
fmulahat . Ad Extremum --vero d/u/na pro- 
u/dent/a contigit , ^t ipfi?]terfe conuenirent 
quodam paHo /n tam duhia refatis conue- 
?i/e?itt , --vtfquem illorum maior pars populi 
laudarct , alter eidem f/?ie 7nora cederet.JSfii.^ 
mo quod d/g?ium fii d/cere, qua ratione, ma/or 
Chunofuumprcdidit i?igen/trm , non qu?d ipfe 
defperaret 2(exficr/ , --vnde iam ?iutum Dci 
pr/nc/pum cord/hus infpirar/ { infp/ratum )p€r- 
cep/t jfca 'vt cognat/ animum , quo ?ni?,us in 
?iouis rchus perturharet f co?ifir?naret . Hc.c /ai- 
tur prcefiant/Jftma orat/o?ie /ilt^um alloquitur . 
2{chusprcfpcr/s condignum giiudium ,nec ora- 
u/tat/s mcdum exced/t , nec que?jquam insra- 
twm ejfc pro acccptis henefiajs fn/t, (gr ficut /n 
aduerfis damj.cfapufiilanimitas ad detcricra 
trahit , fc /nfectifndis honefia iucund/tas ho- 
minem ad mcliora ducit , (^ parum njalet 
fruBus partA feiic/tat/s ,Qu/moderataaiacri- 



Aiter autem /un/or Chufio d/cehatur , amho . tate nonpaf/tanimu?niahorantis . Hccmo- 



Xvni ^'^ Fraiuia Teutcji/ca Jjoh/Ujjlm.i , ex duohus 
fratr/hus ?iat/ -.jquorum alccr Hetzfl , (^ Al- 



0.0 aM/m./mefv/corem mannscaudv.s auoeri 
ent/0 , quod ex tanta conc/one cojifcifus pari- 

B 1 l/s 



I 2 



SaL^n. lis omnium nos duos foluminodo pr^euidebat j 
quorum alterum reoali jajiigio locaret. ^e- 
^ue enim e&fiimare dehemus iiei ^ohiiitate , 
'vei diuifijs propincjuos nofiros antecedere\ aut 
alicfuid nos promeruife tanta njeneration€-^ 
dignum 3 'verhis , manihus non oportet extoi- 
iere . Afaioresnofiri oior/am fuam faciis j 
ijuam diciis prodere maiuerunt, communi '-ji- 
ta contentos e(ie decehit, (juosiihet inter £cjua- 
les , ^u^idquid autcm adefi , auod ad ali- 
quid hahiiiores reliquis putamur , inde grates 
Deo reddamus . 'Noh/s ergo cogitandum efi , 
nequi aliena confenfione d/gni tdnto loonorC^ 
Afiimati fumus ,proprio ,(^famiiiari dijfi- 
dioindi^ni hac oratia ^ideamur . Stultum 
cfi en/m aliena potefiate pro fua nimium abu- 
ti . /n omn/ eleciione nem/m iicet defe/pfo in- 
dicare : l/cet autem de alio . 

^Hodf aiicui de fe i/ceret , quot reguios , 
ne reges dicam , ^vidcremus . ^on erat no- 
fird potefiatis hanc d/gnitatem ex multis in- 
ter hinos coarBare . Vota 3 fiudia , conferfus 
Francorum , Lotharingorum , Saxonum , 
'^oricorum , Alemannorum , qui opt/mam 
njoluntatem hahchant , ad nos conjerthant , 
tanquam ad 'vnius sl/rp/s propaginem : ^ve- 
iuti ad ojnam domum : fcut ad ind/foiuhi- 
iemfamiliaritatem , quos ex tam muitis cau- 
fisconnexos d/l?olui pojfe inimicitijs nemo /u- 
fpicahitur . Concordare decet , tjuotquot natu- 
raiioauit , qu^-efh/ cognatam /ung/t am:c/- 
tiam . ^uodf ■uitro ohiata ah alijs aliqua re 
impediente reijc/mus , hoc efi fi inuicem di- 
fcordamus , certum efi , quod populus tunc 



Conradus 11. Salicus . Imper. XVI. 



dam deriuatio transfunditur ,fc (^ hi , qui 
confcripii , (0^ priOiominat/ ad poteMate fue- 
rint ji/cetad hanc non perueniant , tamen^ 
honore quodam inde natopenitits non carehunt\ 
nam adjuam d/gmtatem immer/ti mn crice- 
rentur . Prd/terea fregum cognati propter ^- 
ges honorantur, eumq; omnes crga nos tales ef- 
Je ■■vel/nt , quaics /nu/cem confentanea mente 
fuerimus ,^eo modo proutEius aiterius ex 
altcro pendeat:qu/ fcliciores noh/s effepotcrunt, 
f aiter regnah/t f aiter repnanti , puhiicam 
rem per hcneuolent/am fuam quafi pr^fiahitf 
^luare cauti ftmus,alienum propinquo , incer- 
tum certo non pr<eferamus : Wf hodierna dies 
huc ■vfque pro tal/ arh/trio fat/s ixta , (^ Ju- 
cunda , long/ Tempor/s /nfortunium nohis pa- 
riat: ftc conceptam tant/ populi henignitatcm 
male inter nos traciahtmus . ^luod nefat ex 
mea parte,omn/um' cognatorum meorum d/ie- 
Biffime , qu/d de te fent/am , dicere -volo . Si 
An/mum popuii , cognouero , te qjeilc—» 
te defiderare , in Dom/num , (^ 2{egem,nullo 
prauo inoenio hanc heneuoientiam a te rcuoca- ^^- 
bo, quinpotius te eUgam tanto auidius c£tcr:s, cordt.i 
quanto me fperahotihi gratioremiiiis fi Deus Cw-adni 
ad me refpexerit , dchitam --vicem mihi a f £-» fircunt 
repend/ nonduhito . Ad hdc minor Chuno re- frutre . 
fpond/t totam hanc fententiamfh/ acceptam 
fore ,feq\/ll/,fcutt cognatofuoxharifhno, fi 
eum res fumma 'vocaret , omnem regiam fi- 
dei/tatemfacitirum ccrtijfme promift . /«- 
ter h^c 'verha Afaior Chuno,piurihus •-videnti- 
hus,paululum fe acclinans , cognatum ofcula- 
tus eft : quo ofculoprimum deprehoifum efi , 



veiit nos deferere , ac tertium quemiihet fihi I ^trumque illorum adteri acquieuijfe . Hinc 



qu<£rere , (^ nos non tantum fummo hono/e—) 
priuah/mur , fedquod omnihus honis mortc^ 
detefiahilius efi , infam/am ignauid , 0/ in- 
uidite incidemus ; quafi , (^/ tanti regiminis 
^virtutem non pojfttmus fufiinere, ^aiter al- 
terius ,quod interconfanguineos magnum ne~ 
fas e[ie ptito , cedere noilet honori . Alaximus 
ioitur honor \ fumma potefias cirea nos adhuc 
•verfahitur , (^ ita ad nos perif-enit , -vt fi ■■ve- 
limus , in aitero nofirttm remancret . ^o cir- 
ca mihi^videtur , f in njno de nohis hic honor 
coadunatus remaiferit , -vt alter eiufdem ho- 
nor/s partic/pat/one •vlter/us quodammodo 
non careat :fcut , en/m in 'E^^tim parentes , 
quamuis cuncii reges non ftnt , honoris qu^e- 



fumpto indicio concordi^ , confedere principes 
populus frequenti fimus afiahat . 
Tunc quod quilq; diu velatu corde tegebat 
Fcrre palam licicu gaudebat tempus adefle . 
A-chiepifcopus Moguntinenfs ,cuius fenten- 
tia ante alias accipiendajuit ,rogatus d popu- 
lo , quidfhi 'Videretur , ahundanti corde , hi- 
iari uoce,laudauit , (^ elegit maions atatis 
ChuHoncm fuum in Dominum •■, (^ 2{cgc7n-> 
atque 2{£^orem , (^ Defenforem Patri^ . 
Hanc fententiam c^teri Archiepifcopi , (e^ reii- 
qui facrorum ordinum 'viri induhitantcr fe- 
quehantur . lunior Chunopaululum cum Lo- 
tharino/s placitans ,fatim reuerfus maximo 
fauore illum in Dominum , (g/~ ^gem elcgit: 

quem 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cap. II. 13 

(juil?iifdam Lotharifj^i.s caufa iimioris Chu- 



Stl. ^n.tjiuemrex manu apprehendensfecit illum con 

federejihi . Tunc fiuQuli de fngulis reonis 

eadem ^erba eleciionis f^pijjime repetebant : 

ftclamor populi : omnes 'vnanimiter in refis 

ele^iione principihus confentiehant : omnes 

Aiaiorem Chunonem defiderahant: in lilo per- 

Jiflehant : ipfum' cunciis dominantihus ,ndnl 

h^eftando^prcepofuerunt ■■, eunAemque regali po- 

tentia d/^mjfimum iudicahant: (^ ^t nuila 

mora confcrationi iiiius fereti pofluiahant: 

fupradicia Imperatrix C hunegunda remlia 

mfignia , cjudfiht Impcrator Hmricus reii- 

<\ucrat[tion orauate) gratanter ohtuiit , (^/ 

ad regnandum ,auantum huius fexus authori- 

tatis efi j liium corrohorauit : credo qmdeitL-» 

huic eieciioni cAesiium 'virtutum fauorem 

non deejfe , cum inter fingularis potentu ■vi- 

ros tot Duces , (^ Alarchiones ahfejue Inuidia 

fine controuerfiais eiigeretur , qui iicet genere , 

^ 'Virtute , atqs in proprtjs honis nemini cjfet 

tnferior , tamen de 2(epuhiiea , ad compara- 

tionem taiium •■virorum ,parum henefictj , (g^ 

poteflatis hahuit . ^luanquam Achiepifcopus 



mnis , --vtfamafuit , imo hoflepacts , Diaho 
ioinfiigante ,impacati d/fcederent: qui ta- 
men cito reuerfi, adgratiam regtspropter eos, 
quos communis cond/tiomortis pr<eoccupauit , 
quicquid /pfe prxceperat , gratantcr accepere, 
0/Jrch/ep. Piiegr/nus , quafipro emendat/cf- 
nepr/or/s cuip£ /mpetrahat d J{ege, --vt fihi ii- 
ceret in Eccicfla Coionnienfi reg/nam , confe- 
crare: De qua /n fequent/hus diciurus fum . 
AdiungitKrantziusjquodConrado Henri- -J^^^-f- 
cus fracer rebellauic; fed quum a facie eius^J;w«i 
confillere diffidercc , profugic ad Rcgerru f'''^^^. 
Hungariic . Is venientem Chrilfiana pie- if?L 
caceluicepic , &in die Parafceues carnesilli 
propofuic edendas . Horrebac ilJe piaculum. 
Tum Rcx in illumx conuerfus , Ma/or/s ( in- 
quic ) p/acuii efi honofratri repugnare . Illo 
admonicus , fracri rcconciiiacur, &: Nurem- 
bergamceilicimperio. Fabula fit, vA hi- 
ilona apud V-vipponem non Icglcur . Falli- 
cur falcem Kranczius , dum Hoir/c/ nomen 
vfurpac , quod nuUi fracrum fuille Conradi 



ab Imp. 

XX. 
XXI. 



Colonienfis , (^ Dux Fr/der/cus ctim aiijs \ comperio 

CONS£C7(AriO C0N2yDI II. IMPE\ MOGVNTIJ^ FACTA. 



xxn. 



COmmuni omnium confenf.i,orbis Do- 
minus taclus Conradus, ad coronacio- 
nem ( qux veluci cradicio omnia implec ) 
properac . Larcacos Cxlos , &: cxulcalle cer- 
ram in die coronacionis eius , ne dicar con- 
cinnarc fabulas,ad Vipponem IcCiores pro- 
uoco . 

PeraEiaeieEi/one,7{egem fequi M.gun- 
tiam , njt /hi Sacrattffimam njy/B/onem acct- 
peret , cum ciar/tate max/ma omnes propera- 
hant. ( Dies crac celle Hermanno Conc. v i . 
Idus Scpcem. ) Ihant gaudentes , cier/c/ pfd- 
iehant , La/c/ canehant , 'vtr/que fuo modo : 
tantas laudes Deum accep/Jfe ab loom/n/hus , 
njna d/e /n loco nondum comper/eham . S/ 
Carolus Magnus cum fceptro ^iuus adejfet, 
non aiacr/or popidus fu/ffet , nec pius gaudere 
'vaieret de tant/ •v/rt red/tu , quam de iflius 
regis primo accejfu , 7{ex peruen/t Mogun- 
tiam,?b/ honore dcbito receptus , confecrat/D- 
nem fuam omn/hus defderah/icm deuctus 
prxfloiahatur . Ai qucm bened/ccndum /tls 
Die -Natiuitat/s SmtiA Mari^^cum Arch/c- 



oifcopus Mgtmtinenfis , (^ omnis clerusfc- 

iemniter fepreparent , inter Sacra officiaregix 

•-vnEi/onts , Archiepifcopushoc ad regem •■vfus 

ejifermone : Omn/s potejias ftuitant/s fecuii 

de ^jnojontepur/pme der/uatur . Soiet au- 

tem acc/dere , njt cumpiurcs riuuiide eodem 

pr/uc:p/o procedehant ,finttt-trh/d/, aiijluc/di, 

Jonte cap/tali in puritate fua permanente^ ; 

Eodcm modo quantum , humana conditio , 

creatorem , (^ creaturam tnter fe conferrC^ 

audet , deDeo 7{ege immortaii , (gj" terrenis 

reg/hus conijcere •valemus . Scr/ptum eft 

en/m omnis poceftas a Deo daca efl: . Omni- 

potens 7(cx regum , tot/us honor/s aucicr , (^ 

pr/}icipium , quando tn Pnnc/pes terrx aii- 

cuius d/gnitatts grat/am tra/isjund/t , quan- 

tum ad Naturam principtj , pura,(^ mun- 

aaefi . Cum autem peruen/ret ad eos , qui 

hanc dign/tatem indigne trc.Eiauerunt , ^ 

eam cttm fuperhia , inuidta , i/h/dine, auari- 

t/a 3 ira,;mpatient/a , crudei/tate poiiuerint , 

fh/ , (gr omn/bus fubieci/s , niji p.tnitendo fe 

purgauer/nt , per/culofum potum m/qu/tatts 

propi- 



14 Conradus II. Saliciis 

sd.^n. propinahunt . Oret , (d/ intercedat eid Do- \ 
minum omnis Ecclefa Savctorum * ft di- 
gnitas , cju£ hod/c pi;ra Dommo 3 ^ ^'^gi «^- 
jtro Conrado pr<efenti d Deo prdftatur ; nmio- 
laia^qttantum hominis eji 3 ab eo fruettir . 
Tecitm jl^ propter te nohis eft fermo , D.vni- 
7ie 2{ex ■■, Dcmnms , cjui te clcgit 3 njt el^es 
^xfuOer populumfuum 3 ipfc te pr/us --vo- 
luitprobare, (C^ poft modum regnare:fiageLlat 
enim omnemiCjuem recipit: dignahatitr corri- 
pere,quem 'uoluerat recipere ■, placuit ei humi- 
liare , quem propofuit exaltare . Sic Deus 
Ahraham feruum fuum tentauit , (^ tenta- 
tum dor/ficauit . Sic Dautdjamulum fuum 
Saui ^(egis iram 3 perfecutionem 3 iniurias , 
^ iatihula deftrti ^jugam, exilium patiper- 
mifiti quempoftea l{egem gloriofijjimum in-^ 
ifraeljecit : Beatus,qui fujfert tentationem ; 
quoniam hic accipit coronam . 'Non [ine Cau- 
fa te Dcus exercuit ■,frucium fequentem inte 
dt<lcipcauit:Permiftt te antecefftoris tuilmpera- 
toris Henrict gratiam pcrdere , (^ eandent^ 
iterumrecipere ; ut fcias modo mifereri , qui 
perdunt gratiam tuam , pafius es iniurias , 
■-vt nuncfaas mifcreri fuftinentihus tnmrtas : 
pietas Dmina --voluit tc c(ie ftjie difciplma 3 
^t poft cAcfie Magifierium^ Chrifiiarmm ca- 



Imper. XVI. 

percs imperium . Ad fummam dtgnitateJn—y 

pcruenifii ,Vicarius es Chnftt . ^emo nift d- 

Ims imitator , nje-rus efi Dominator : oportet , 

■-vt in hoc foLo remiconites de honore perennt . 

Alama felicitas ; in Adundo re?nare 3 Ada- 

xima autem 3 m C^iis triunphare. Cum nje- 

ro Deus a te multa requirat , hoc potifjimum 

deftdcf at, "vtfacias ludicium, (^ hfiittam, 

ac paccmpctriis. , qu^^femper rejpic/t ad te^^vt 

fis dejenfor Eccleftarum, (^ Clericorum, Tu- 

tor viduarum , (^ orphanorum, cum (^ alijs 

honis firmahitur thronus tuus hic , ^ mper- 

petuum . Et nunc Domine 2{£X , omnisfan- 

cia Ecclefta nohifcum rogat grMiam ttpaTns 

pro his, qui contra te hacienus deliquerunt,<^ 

offenftone aliqua gratiam tuam pcrdidertiut . 

Ex quihus e(i Otto , vir iiohilis ; pro illo (0" 

reiiquis omnihus oramtis , -vt liiis dimittas 

pro charit£te Dei ; qud te hodie in 'virum ai- 

terum ^nutaun , 0T numinis fni participem .,.,^ 

tecit ; quatenus tpje jibi eandem ^icem pro lumicis 

'vniuerfis deiiciis tuis dimetur rependere . In ffj^^ 
, r -D r ■ r Coradui 

hocjcrmone J{ex mijcrtcordta motus , inge- 

muit 3 (^" vitra quam credipoffit , efiuebat 

in laci-jmas . Deindcjftcut Ep/fiopi (^ Duces 

cum vnmerfo popuio flagitahant , omnihus 

quod deiiquerant 3 dimifit . 



D E C T^E T A C 'N ^A D I I M P E \^A T T^l S 

In Die Coronationis . 



ANcealcnreliabatConradiiSj & inter 
fymphoniam&Clioroscum in pro- 
cinvl^lu coniccracionis canerct Saccrdocalis 
miiicia , tres 'v."ncrun[- ante dittm{ ccile Vip- 
pone j '^ & Goldailo b cumft:igtdis querimo- 
%%-ilJs^^^-'' > '^^^^^ ^^^' coionus eccieftx Moguntmen- 
geltisCft. fts ,aiter ptipiiiusfuit ; (^ qu^dam vidua.^ 
Ke- £)^^ 2\^j^ eorum caufam audire c^epiffetjqui- 
b Golda-dam de principihus ftuis auertchant etim di- 
ftus.An. ^^j^fg^ ^ j^p confecrationis fwx. aiiquam moram 
XXIV. faceret 3 (^ mature diuma offic/a aud/ret; rc- 

^^°'i°"frpic/cns ad epifcopos , -vt ■vicarius Chrifti 
twnedij-ii . iy' y- , 1 r. a ■ 

fert, y>t Chr/jt/an/ffimc rcfpondcbat ijt meum efi reg/- 

•pidiiam ^jj^- pjfi/l(.}-g /gj- id qjiri confiantis efi , ne- 
&pnpd' ^ rrr J r ■ I 

lorum quaquam d/fjerre , quod aptepert 'VaLet ; re- 

catifx an- ciiiis v/detur mihifacere quod deheo , quam 

qu/d faciendumfit , audtre ah ai/o . Meman 

njos ftdpe dixijfe non aud/tores leg/s , fed fa- 

Eiores itifi/ftcar/ . Si autem ad confecratio- 



ncm , vt d/c/tis fefiinandum efi : tanto can- 
tius /n Gpere Dei greffus mcos conuen/t m/hi 
firmare : quuntome ardu<£ digmtati cognofco 
propinquare . H^c dicens , tn eademfiatione 
moratus , vh/ pr/mum occurrerant tiii caia- 
mitoft , pajjihus immotis iegem pr^fecerat /l- 
lis . H/nc pauitiium procedens , 'vcn/t antC-j 
ilium qu/dam , dicens , fe expulfum effe pa- 
tria ominno finc cuipa : quem 7\ex pcr ura- 
chium apprehendens ,ftipcr omnes circumfian- 
tes attraxit vftque ad foi/um ftmm , /hiqti€-> 
cauftam ?n/fter/ cuidamprincipum fuorum di~ 
l/genter commendauit . FA/xtn/t/um regnan- 
di cernitur ejfe 3 -vbi plus fefiinatur ad fa- 
ciendam iegem 3 quam ad henedicenduM-j 
"B^gem . 



l 



^E- 



1024. 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cap. II. 15 

^{ECMA SVA LVST\AT I MP E T^AT 2{^C O^M 2^ADV S . 



XXV. 

de 

itinei e 

Regispey 

Hegna. 



Lex in 

turbato- 
reipacis. 



SOlcm iure dicas Rcgem. Arefcunt re- 
gna , ni vidcant , & videancur a Rege . 
Coronatione perad:a j Aquifgranum vcnit^ 
vbi publicus thronus rcgalis ab antiquis Re. 
gibus 3 6c aCarolo prccipuelocatus; ibique 
Rcmpublicam ordinauit , generali habito 
conucntu. In quo poenam capitis cuuJga- 
uit in eos ^ qui publicam turbarent paccm ; 
Vide Cufpinianum ; H. Alutium . Fafc. ad 
Vipponem regrediamur : T^enerftts , Con- 
radus de T^uartjs ad Saxoniam •venit , ihi 



legem crudeUjfimam Saxontim , fecundiiVL^ 

'voluntatem eorum , confianti auEioritate ro- 

bcrau/t (qmlis eflet h^c lex crudelilfima_3 , 

quxfiui , &non iniieni )Deinde a "Barbaris, 

(Jiii Saxomam attinguntytrihutaexioetis, om- 

ne^ dchitumfifcale recepit . Inde "Baioariam , 

{p/ Onentalem Franciam pertranfiens , ad 

Alemanniampertienit . ^io tranfitu regna , 

pacisfoedere, (c/ regia tuitione frmiffirm cui- 

gehat . 



C ^ 7{^A D I 11. I M P E T^^AT -B^I S 

Virtutes (^ Vitia . 



Virtutes . 



,XXVI. 



REligionem ita coluit,vt quamquam li- 
reras ignorarec , Clcrum camen libe- 
ralitcr j& conuenientidiiciplina prudenter 
inlhturr. Vippo 

Principio regni ( (i vera refert Krant- 
zjus ) Conradus a 'Brunone Augufienfi Epi- 
fcopo Henrici Imperatoris fratre jhmulatur , 
Epifcovatum 'Bamhergenjem in trritum reuo- 
Carcquia Ecclefiafiicis rehus non fiecejlarius, 
(^/ imperio prtciudicialis haheretnr - ALrii—» 
res , ab Epifcopis oppf.gnari, (fuod in fauorem 
Ecclefiarum princcDs laicus confiituffset . Fe- 
cithoc ipfum^Bruno apud-viucntem fnztrem , 
fednihd projecit . Fccit (gr Theodoricus A4:- 
tenfuim Epifcopu s . Sed (ju<£ Dco femel confe - 
crata fiint , ad prophanos njfus neque Htr.ri- 
cus, nef,Conradus voluerunt reuocare . Bru- 
no tamenper vfionem fratris in fomni s terri- 
tus coepto dcsiitit . 

lusiitianT' mx ociilis feraoer habuit , imo 
exordiumr^^gni jaiultitiadeduxic \ & con- 
fummauit . Vnde cum PfilmiRa canere po- 
terat: Of.f •mcus ftctit in via rcEia . Corona- 
tioncm dilKilic , vc vlduarum , orphano- 
rum , & ecclci^iarum Hnirec grauamina ; 
iuxca illud HjHor "Fyrjjs mdicium d/lig/t . 

cap. 6. Munifccntia adeo , excelluic , vc laus (ic 
fufpecla fuciira .• Af-litum ammos { inquic 
Vvippo ) in hcc mtdtum attraxit , Quod anti- 

y^YllL qua hcnefcia parcntum nemjii poJieroru!fi—> 



' auferri fusiinuit . Pr^eterea in donarHs fre- 
(^uentibus , quihus eosjortia audcre cOeait fui 
fimiltmin toto mmdo nonpoffe repcriri dfii- 
mauerunt . Sufpicioftim eii relatu , (juani^ 
mumfrus jiiit , Quam iucundus , (juam con- 
fiantis animi , qtiantiim imperterriti , honis 
omnihus hlandus , malis feuerus \ in ciues he- 
nignus , in hofies accrhus, m rehus agendis ef- 
fcax , quam maximo vfui foret re^mo , infa- 
tigaoilis erat : in breut tantum proficiens qjt 
nemo duhitaret , pofi Caroli Magm tempora , 
aliquem regalifede d/gniorem non 'vixifie^ j 
vnde extat proucrhium , fella Cunrad/ hahet 
afcenforia Carol/ . De hoc protterhto, quidam 
de nofiris in Ubelio quem gall/narium 'voca- 
uit 3 fatyra quarta protul/t hunc verfttm 
Chunradus Carol/premit afcenforia 2(eais 
Talihus indicijs nomcn feu gloria 7{e(r/s . 

Vitia . 

C Imonici nocacur Conradus ; & primurrL, 
^ Epiicopacum vendidilTe:, legicur apud 
Vvippon.^m . Bahlca ciuicas cLun viduaca 
lug-rcc Epiicopum Adelbcrcum , qui ance_3 '^'^^' ' 
cresmcnies , quam Rex Baiileam venircc , 
migrarac aicculo^ Ib/ftmoniaca h^rrfis fu- 
, hito apparuit , 0/ cito euanttit . 'Nam dum '^'^^^- 
1 -''vr-^ ^ l\cgina a qttodam clerico , noh/li vi- 
ro , nomine Vdalr/co , qui thi tunc Epifopu>s 
faclus efi , immenfam ptcuniam pro Ep/fco- 
patu fufc/pcrcnt . Pofiea 'J{ex in p£n/tent/a 

motus , 



i5 



Sal.Un. ^otUs 3 'voto fe ohlioaHit , pro al/(fHo Epi(> 

pcttit 3 •■vel Ahhatia ntdliZfn pecM,niam arnplius 

accipere , in quo ■zfotojjeue beue pcrmanfit . 

Sacrileaio jquum Erneilum Alcraannix 
XXX " ^ 



Conradus 11. Salicus . Imper. XVI. 

Ducem Abbacia don:iuic,vi: aic Vippo cap. 



lO. 



/ncesius ; Gifelamnamqueaffinem fuam 
rapuiC:, & fibi macrimonio copulauic . 



ITAL07{VM LEGATIO^NES , ET PACTA CVM IMPE7{AT07{E 

Conrado. Sal. An, 1OZ4. 



A 



NnuseracSalucis 1024. & primus re- 
gnirui:,quumRex Conradus dierru 
Pencecoiles ConllancicE celebrarec ; eo ve- 

.^^ nic Heribercus Archiepifcopus Mediolanen- 
' fis , qui Gcrmanorum excicacus diifidijs 3 
anciquLrlegis vigore, Epifcoporum conci- 
lium , principumque in Roncalijs liabuerac, 
vc Rcgcm legercc Icaliar . Scd cum exquifi- 
tis inde finguiorum lencencijs , alijs alib cra- 
hencibus rem ad exicum pcrducere non po- 
tuiflec , reli<ftis Icalis , m Gcrmaniam adijc , 
ScConradum propria aucloricacc Regcm^ 
falutauic ; vc aic Sigonitis , fed fallicur . Quia 
teile Vippone non lolus vcnit Hcribercus Ar- 

■ip. 7» chicp. jVLcdioI. fed cum cMeris opttmatihns 
Italicis 2{egi occurrehat , (^ ejfecltis eft futis, 
fdemf, fihtfecit per facramentorum (^ ohf- 
dumpignus , •■vt qtic.ndo •■veniret citm exerci- 
tu ad fuhijciendttm Italiam , ipfc cum recipe- 
ret, (^ cum omnihus fms in dominum (^ "^- 
gem puhlice laudarct , fiatimque coronaret . 
Similiter (^ rcliqui Longohardi fccerant. Ob 
id(fubiungicSigonius) Conradus Archie- 
pifcopum iure eo , vcl miximo iniigniuic , 
vc quemadmodum Mcdiolanends Anciltes 
Epifcopum Laudcnicm , iure ab Ocione-» 
Magno accepco ficrabac; iic annulo , & 

XXXn. virga pra;benda inlHcucrec : Quod diilen- 
fionum occaiio fuic &ca'dum,incerLau- 
denfes & Mcdiolancnfes , vc lace proicqui- 
tur Si<fonus . Omncs icaquc Icalorum Lega- 
ti ampliirimis donis a Rcgc honoraci , 5: in 
pace dimiili , foli Ticinenfcs , alio nomine_j 
Papienfes , quorum Icgaci adcranc cum mu- 
ncribus , & amicis vc Rcgcm placarcnc , vo- 



tofruftrancur. Quali vero tenerentur pia- 
culo r* breuiccr abloluam:, inquic Vippo . 
Erat in ciuitate Papif.ifipalatium a Thcodr,- ^^^-^- 
rico rcge quonaam miro opere conditum , acp^iijrrum 
pofiea ah ImPcratore Ottone tertio nimis ador-''S-^^^ '^'■' 
natum . Lognito autem obitu Impcratoris 
Henrici antecefforis Conradi 7(egis , 'Vt mos 
efi homint-im femper in .nouis rehus vitem!:>e- 
1 ranter fe hahere^fiatim Papienfes mcovfuUo 
ad imhellem aulam ruentes 

Aufihus illtcitisfrecerunt moeyim 'Rc^is 
Totu'mq\ Palatium --vfque ad imtim jun- 
damenti lapidem eruehant , 7ic quifqua/n rc- 
gum 'vlter/us infra Ciuitatem illam Pala- 
tiumponere decreuijiet . Ex qua audacia diu 
magiia controuerfa inter 2{egem , (^ Papien- 
fes hahita efi : Dicehant Papienfcs , quem 
offcndimus f Imperatori nofiro fdem , (^ ho- 
7iorem^-vfque ad terminum ^it^ fi£ feruaui- 
mus :quo dejuncio cum nullum Tycgcm hahe- 
remus , 1{egis noflri d.o-mivm defruxiffe norL^ 
iure accufahimur : E contrario 2(ex ,fcio in- 
quit quod domum 7\egis 'vefiri non defiruxi- 
flis,cifm co tempore nullum haheretis : fed do- 
mum 7{egalemfcidi[^e , non ^aletis infciari: 
f 2(experijt , regnum rcmanfit: fcut nauis re- 
manet , cuius guhernator cadit : tedes puhlic^ 
fuerant non pnuatiC : iuris erarit alieni , non 
njeflri . Altcnarum autem rerum inuafres 
regi punt ohnoxij . Ergo 'vos alien<£ rei inua- 
fcres fuiflis , igitur 7(e^i ohnoxij eftis . Hu- 
itifcemodi <verbis pltirihus infianter ohieciis , 
legati fruflra tentatam pacem relinquentes 
ahierunt . 



i 



P 2^1 M A C -N 7i^A D I ExPEDIT 10 m 7{0DVLPHFM 

"Burgtindid 7\ege'm 3 (^ de prima elcEiione Epifcopiah eo fmoniace Jacia . 



"O Vdolphu? Rcx BurgundiiE ( aic Vippo) 



C.8. 

XXXIV- J[^ j_|m^-^ jj^ fcncdiuce lua 3 regnum mol- 
iicer trad:aret j adeo fubdicorum fuorunij 



odiumaduerfusfeexcitauic, vc nonnidex- 
cerna Imperacoris Henrici proccgcretur 
manu , throno excidiilet . Pone vt fucccf- 

fionis 



Catena Hiftorica . 

fionisprecio aniicitiam firmaret Hcnrici , 

fili; fororisfuiE ;eiim fihi fucceflorcm defi- 

gnauit j & in verba Caefaris , regni principes 

iurare coegit . Non fine tamen Henrici 

Iraperatoris difpendio, qui magnam aurij 

atque argcnti iaduram fecit , vt fibi conci- 

liarct BurgundoS:, & Regi teneret obfequcn- 

tes . Hcnrico taridem Impcratorc dcfundio, 

cum Rudolphuspcierare tentarct; Couradus 

2{ex ( funt verba VipponisJ magis amerc^ 

^uam minuere remum intentus , antecejfons 

fiii lahores metert njolens j "Sajileam fibi fti- 

biiigauit ; -vt animadtierteret , an ^x "S^-* 

dolphus promijfa attenderet : (^ colloquio re- 

gali 'Bafilctc habiio : (^ terminis 'Surgundi^ ^ 

i/ltra 'VoluJitatera ^idolphi ddioenter pr£oc- 

cupatis 3 pcr 7{hmum ■vfque Saxonuun per- 



Lib.XVI.Cap.il. ,> 

«^?///> . Epifcopi vcro BaiiJccnfis elediionem 
{imoniacefadamaConrado Impcr. mini- caxaiHs 
me pcrtranfcam ; ne Jatcac politioribus viris /''»o"«- 
quantafitaurificra fames. BaflJcam cum "" 
inuenidct Rcx njacuatam Epifcopo y cuius 
prouifor Adclbero ante tres menfcs, quhn 7{ex 
veriirct , migrauit a feculo : ibifmo:uaca hx- 
re/fsfib/to apparuit , (6/ cito euamtit . ^am 
dum 2{ex^y(egina aquodam clerico, nob:le 
•-viro, vomme Vddri^io , qui ibi tunc Epifco- 
pus ejfetius efi , tmmcnfam pecuniam pro 
Epifcopatu fufiperent : pofiea ^x inpceni-^^tS^Tic 
tentia motus j 'voto fe obligauit > pro alinuo 
Epifcopatu vcl Abbatia , judlam. pecuuiam 
anipiius accipcre, in quo --voto pene ben^ pcr- 
manfit . 



MISICO DVX "BOLA^HO^VM IN IMPET^ M0LITV2{. Sal. An. 10^5. 



MArccfcit fine aduerfario virtus . Con- 
radi Fortuna profpera nondum vi- 
derat Iiollem , licet ftarct in ianuis . Latcbat 
ignis in cinere , erupic in flammas , cum Bo- 
lislaus Sclauigena , Dux Bolanorum ( ait 
Vippo ) infgnia regalia (^ rcgium 7iomen in 
iniuriam 2{egis Conradi fibi aptauit , cuius 
temcritatem cita mors exinaniuit. Filius au- 



tem eim Mfico fmiliter rebellis fratrem 
fuum Ottoncm •, quoniam 2(egis partibus fa- 
uebat , in 7{uhhiam prouinciam pcpulit . 
^ualiter --vero eiufdem Mificoms protcruita- 
tem j (^ cuiufdam Vdalrici Ducis 'Bohemidi 
perjid/am 7{ex Conradus poslea compefceretj 
Juo loco dicam , 



GET^^MA^MO-^.M TVMVLTVS Sal. Ai. 102.6. 



MEdioIani Epifcopus Herebcrtus re- 
ccnci priuilegio donatus ab Impcra- 
tore Conrado , inuelliendi Laudcniis 
Epifcopi, Ambrofium Mediolancnds Ec- 

XXXVI. clefia! cardinaJem in demorcui Jocum confc- 
craueraC:,ac ad regenciam Laudenfem mife- , 
racecclcfiam-, gladiofibi valuas apcricns , 
quas caJamo non pocucrar . Indc elacior f a- 
d:us , a Laudeniibus in McdioJancnics coi\- 
uerfus , omfiem mouerac Japidem , vc prin- 
cipacum viurparcc . MuIcTcabac ciucs , exau- 
Clorabac nobiJcs , Jcgebac milicem ; cum^ 
vrbepulil Morcam( locuscft inccr Mcdio- 
lanum&Laudcm jcum Laudeniibus^ Sc- 
pricnfibus, & MarcJief mis inico fcedcrc con- 
ucnere . Ncc nioracur Hcrcbcrcus , in j.^u- 

XXXVIT.gnam exit , in Campo Malo ccrtatur: icd 



viiiliLis Hcrebertus , ArdcricoHaftcnii Epi- 
icopo amiifo, cxccdit: & ad Conradum.. 
confugicns , in IcaJiam aduocauici vt ait Si-xxxvii 
gonius . 

IncerimErncftusDux Alcmanni^, Chu- 
noDuxFrancijE , Fridcricus Dux Lotliarin- xxxiX 
gorLimjpIcrifq,- alijs in iLdicioncm accitis,in 
ConradummoJitur. Quosomnes ilocci fa- 
cicns Impcracor , itcr iiium in Italiam retar- 
darenonduxic. Eunccm Erncftus coyno- 
menco.5'r^i/r/rt//<.f pceniccncia ciuclus :, pro- 
fcquicur , Aoguftam VindeJicorum_. ; 
vbi interuentu GifeJcT regina? , matris fuas , 
&z fracns Hcnrici adhuc paruuli , aliorumq; 
prn.'c/pum , muIcLUii renucnce Rcge ^vix in.' 
giMciam vicrici recipicur ; vc aic V/ppo . Inde 
AquiigranLim pergensjnon Anno Sal. 1 0^7. '^- ^o* : 

C vc 



iS Conradus II. Salicus. Imper, XVL 

Sd^n. ^'t hahct Si^el>enus { {ed ioi6.vc ak V^/ppo) |uari^ D.Cunegunds gemiano , Cal. Se- 

102(5. £]j^jj^f^mYiHenricum/7«fm»3<^(^/7»cquem pcemb. vita fundlo Sal. An. 1016. non_, 

^' morcuo Henrico^ixiiQX Bauaros. V. Duci Ba- J 1 047. vt volunc aliqui/ucceiTorem dederac) 





j^. Casfarem defignauit , & BrunonisEpif- 

copi Augurtenfis lub tucela commifit.Ipfo 

verocum copijs Icaliam pecens , lupradi- 

d:um Ernellum Alemannia: Ducem,nefario 

iure Campidonenfi Abbaria donatum ( mi- 

litibus namque in llipendiajCiiriiH dabatur 

fanguis :, & Pecri pacrimonium) ad tuendam 

honorifice remifit in patriam . 

Itaiiam ingrcfllis per Veronam.Vercellas 

venit; ibi dum Palciia celebraret , moritur 

eiufdem ciuitatis Antiites , cui Hardericus 

F/ppo Canonicus Mediolaneniis fucceilit . Pri- 

c. 1 2. lYium facinus j Hereberto ro£rante,f uit A4ot- 

fes vin- ccnles muadere, quim armis eranc . Scdde- 

"vT iT ^il^ marce refiifenccs , dum ineunc^ & fup- 
XLn. ,. !• r • • • 

plicesj prarlium tugiunc , graciam eiSj pa- 

5^j_jjj criamq; reiticuic : Sigoiio ccite . His gellisj 

Medio- magno indciionore Mcdiolanum incrauit:, 

ac regium ab Arcliicpiicopo diadcma fu- 

- , - fcepic . Apud Vipponcm de liac coronacio- 

a InfubrH ^ ^, -if , 1 • -.^ .1 . 

yrbem ne nec verbum, Moda^ciam ^ progrellus, ibi 

itcrum coronari fe, veceri renouaca coniue- 

XLiV. ' cudine , pccijtidifluadenti porro Hercbcrto, 

refpondit , ic CaroIiMagni , &. poiLcrorum 

Corona eius,exemplo pcrmoucri ; quod ■&Conradi 

falearis. poltcri lunt imitati . Hanc coronam Mc- 



lani coro. 
natur 



diolanenfes inuidia perciti ad contemptum » j 

palearem vocarunt. In Roncalias profeCtus , 
omnium principum , ac populorum fre- 
quentiiHmum liabcns conuentum , prore- XLV. 
gni firmicace nouas culic leges: quarum vna 
de henejicijs adhuc legicur apud Sigonium . 

Omnihtis SanB<£ Dei Eccle(i<£fidelihiis (^ 

noflris tamprxfe?7tihcis, quamfurturis notum 

ejie •-uolumus j (juod ad reconciliandos animos 

feniorum , (^ militum , ^t adjnuicem fem- 

per inueniantur concordes , (e^ 'Vt fdeliter , 

^wbis , ^fuis feniorihus feruicint, ^ deuote, 

prxcipimus , (d/frmiterjlatuimus , --vt nul- 

lus miles Epifcoporum , Ahhatv.m .■, Ahhatif 

. farum , Marchionum , •■vel Comittcm , --uei 

hominum , qui henefcium de nojiris puhltcis 

honis,aut de Ecclefarumprddijs nunc lenenty 

atit tenuerint , aut haclcnus tniujie perdide- 

rint , tam de noftris maiorihns Valuaforihus, 

cjuam eorum mtiitihus , fmecerta , (^conui- 

cia ctilpa fuum henefcium perdat , riifi fecun- 

dum confuctudincmantccefforum nojirorum , 

(^ iudicium parium fuo^-um . Si contentio 

emerferit inter feniorem , (§>" militcm,quam- 

uis pares ludicauerint, illumfuo hcnefcioca- 

rere dehere , (^ ille dixerit , hoc iniufle , <vcl 

per 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cap. 11. 

Sil.vin. pg)> oditimfaEium ejfe , ipfe ftmm bcnefciHm 
temat j donec fnior , (^ liie , quem culpat 



19 



cumparihus ad noflram pr^fentiam njeniant, 
(^ ibi caufa iufe determinetur : Senior --vero, 
(^ miles , qui culpatur , qui ad nos 'venir^ 
debuerint , fx hebdomadas antecjuam^ ire in- 
cipiat ei , cum quo litiaaucrit , innotefcat. Hoc 
autem de maioribus Faluafribus obferuetur , 
de minor/bus ■vero in regno nofro , aut ant^ 
feniores , aut ante mijfum nofrum eorum 
caufafnicUtir . Prxcipimus etiam ,njt [i ali- 
(juismiles fue de maioribus de hoc fctdomi- 
gratierint ,fltos ems benefcium tenere, f vc- 
rofliosnofi habuertt 3 ^ ataaticum exma- 
fculoflio reliqueritjpari modo benefcittm ha- 
beat jferuato •-vftt maiorum P^^aluafcrum in 
dandis equis , (^ armis fuis fenioribus . Si 
fveroforte aniattcum exflio no?i reliauerit , 
fedfratrem legitimum ex parte patris , ^ fi 
femorem ojfenfum habtierit ,fbi ■■vuit fatisfa- 
cere , (^ miies ems effe , benefcium , tjuod 
patrisftiifutt , habeat . Infttper (gf omnibus 
Tnodis prohibemus , ^ut nullus fnior de benef- 
ciofuorum militum cambium , aut pr^ca- 
riam , atit hheiitim ftne eorum affenfufacere 
pr^ftmat . liiius njero cju^e tenet proprietario 
iure j aut propr^cepto fuo porreBum iibeilum, 
fiue per pr^ecariam , ncmo eum dcuefire au- 
deat iniufie . Fodrum atttem de cafciits , 
(juod noftri antece(iGres habuerunt habere vo- 
lumus 3 liiud •■vero (jtiodnon habuerunt nttiio 



i fub iuga mififle 



et;Papien- 



Strron. ^odo exigemus . 
EccieftiS Lombardiam inde perluftrans > Crcmo- 
bonacon- ^^^'^'^ '^'^^l^ ' ^bi X i V. Kal. lulias , interceden- 
pmat te Gisla coniuge fua, Ingoni Mucinenfi Epi- 

y^ei/e/copoEcclefir ' "^ '- ^- — 

pttnit cotam pene Icaliam 

fes( quia rccuiabancRegale rexdificarc pala- 

c. 12, tium, quod folo rrquauerancj fupra modum 

aflixic. Forcalicia Adelberti Marchionis , 

Vvillielmi diruic ; inccr qux, cailrum erac 

XLVra nominc l^rba , vcfcribic Vvippo: Agros va- 

tos moli, ^^^^^ > vineas fuccendic ; nauigia abllulic ; 

tur. mercimonia vccuic i donec dilacione poil:- 

poficaj iulla complercnc . Cogicabac eciam 

Venccis arma infcrre, Aquileiend Anciitirc 

inftigance Pcppone : ied maioribus curis 

implicicus , bcilum inccrmilic , ( Pe- 

trus Itifliniafius i;b. i. ) & Rauennan-u 

fe concuiic vbi^ ceitc Vvippone , i2^'i- 



dam die ( mquiL ) miferi 7(auennates ^^' 
Litem cum exercitu x{egis commoueba>it , nates 
(^ in miiitnudnie conff , ettm de ciui- *'"«"^ 
tate expeiiere conattftint : (§/ per cuiufdanL-y 
portd aiiguftias eos , auifor/s erant , prohibe- 
bant intenor/bus fuccurrere : excitato tttmtiitn 
beiium vndif, apit ingrauefcere . ^^uidam 
indomibus hojprtes fios (^gg^^ejftff^t : aiij m 
piateispugnabant: aiijportas obfdebant : piu- 
res de muris: mtiiti c(e ttirribus aitis i?nauum 
prAnim cum faxis (^ fudibus commiferunt . 
E contra Teutonici armis (c^ inoenio reiu- 
Eiantes ,jaElis agminibus ante , (^ retro , 
"B^uennates circumdabant: (^ Jduientibus 
giadijs •-vnim adinuicemfacientes , eos , qui 
Juerantmedij , mortuos aut fauciatos , vel 
fugientes reiiqtterunt . ^uidam comcs mmi- 
ne EpDo , optimus miles de 'Baioaria , cum 
Panotie ciuttatem exiens , eos qui pofitem fu- 
perfabant , lubittgauit: (o/ piunmi eorumpcr 
liium foiumde ponte prdcipitati , in aqua nc~ 
cati funt . 2{^x --v^ro Conradus > fcut erat m 
cubicuio hanc fedtthrnem inteliipens , armcLs 
corripit , equum pofcit , (&/' egrejfus atr:tim , 
•-vti •-vidit 2(auennates beiio ^iHosad Eccie- 
fiam confugere , (^ •■vndtq; iatibuia qu^rere , 
mifertus eorum , quoniam ex <vtraq-y partefui 
erant ,exercitum de perfequuttone ciuium re- 
uocauit, (g/- ipfe inpaiatium fe receptt . Ala- 
ne autem JaEio 'J{auennates qui remanferant, 
in cdicio (^ ntidis pedibtts atq;exertis giadtjs, 
'Vtiex eortim pr^ccipit s ^iEits ciuibus antc^ 
l{eocm ^nientes , fcut ipfe priCcepit , omni- 
bns modis fatisfaciebant . Ibi 2(ex Conra- 
dus maximam mun/jicentiam /n quendaiti—i 
rauc/atum- Thcutonicum more fciito ofiend/t , , }■- . 
cu/ pes cum 'magnaparte jupra talum inpu- gratns. 
ana penitus abfcindebatur , cuius ocrcas d€^ 
corinfaBas rex afjerri pr.<cipiens ^jtramq-fWt- 
mis /ufjk impien , (^fupergrabatumfaucia- 
ti m/i/tis iuxta liium po:/i . 

Inde in moncana fecedens vlcra , Arin,, 
fluuium , quia nimio calore facigabacur , 
qui cunc cemporis mulca millia hominun-L, 
pcrdidic (3c animalium , ibi ab Archiepif- 
copo .Mediolancnfi vlcra duos m.cnfes vi- 
dum rcccpic i-egalcm . Illinc aucumnaii 
decedens cempore, icerum toca pcragraca_j 
Icalia , m conSnia peruenit Burgundis . 
Quid ibi egcric ? dicam poftea . Gcrmano- 
C z rum 



20t 

•^^^•'^"•rLini alio me eiiocat tumultus . Francorum lo 
enim "^x 7\^crtt4iS ad inuadcndam Lotha- 



mper. XVI. 



LI. 



Conradus II. Salicus . L 

qui priuato odio incenfus 
bat regnum Conradi j rcgi q[\ conciliatus j 
Siocbcrtus . 

o 



graua- 



rin^iam animum intendit , fed cito ah 
hoc conatn dejlitit . Pariter Dux Gothe- 

VV E L P H I I L E T 3 7{^V "N O 'N I S E P I S C. 

Aug. dijjidtum . 



Ln. 



Lin. 



LIV. 



MAiora moliebantur Vveipho Comes 
Altorfenfis , & Bruno Pontif. Au- 
gullanus . Vvelfonum porro recurrens me- 
moria , corum impulit altius inuelligarc-:' 
natalia ; cum Germani Imperatores hoitcm 
non habuerint infenfiorem Vvelfonum fa- 
Feifonu milia , licet plurimis affinitatis & confan- 
famitia gLiinicatis catcnata vinculis cimi Imperato- 
bus in ribus . Plurimi fuere Genealogici , qui 
fe/ia Vvelfonum Seriem concexerunt , nec fine 
laude . 'BuceUnum nouiflimum credo :, qui 
gloriose inludauerit . Agiloljingicam dicunt 
f amiliam j, vel Agdtmlfingam , vel Adcltiuol- 
fingam , vel Adelrulfingam , Sc Adelfingam 
ab Adulphio y alij ab Agilulpho fiue Has- 
banix principe S. Bauonis patre ; fiue Tau- 
rinaticum Duce , pollea Longobardorum, 
ope regincE Theodelindis , Rege ,• his pri- 
mus fuit , qui corona ferrea inter Icalos re- 
<limeretur . Afferunt (Sigonius) coronam ei 
tmpo[itam a Theodeli}ida reffina infiitutam : 
auream illam cjuidcm , 'verum circulo jerreo 
interiore intextam , ■-vnde poii ferre^ coron^ 
nomen Italico Lonoobardorttm in T^^^no eni- 
tuit. Tanto progenicore Agilolfingica ell 
gens propagaca , in principes , Duces^quos 
recenfere difficile , vfque ad Carolimanni 
tempora , qui regia depohca purpura, claii- 
llralem D. Benedid:i allumpiic tunicam , 
vnacum Vvarino AiiiloIrin"io Aleman- 
nia: Duce . Fuit ilte parens V--uarini iunlo- 
ris , Ifenbardi , & Attici , iiue Ethiconis . 
Hic Vvarinus iunior vna cum Ruthardo 
patruo fuo S. Ochmarum Abbacem ca-no- 
bij Sangallenfis , quin ad Rogem Pipinum 
pergcret , iniurias Monallerij d Ruthardo 
illatas prjpulficum , in itinere intercepit , 
carceri tradidit,vbi milere ex hac vica mi- 
grauit. Proinde rumore tyrannidis apud 
populum laborantes , coacll func fecede- 
re , Vvarinus in Gallias , Rurhardus longe 
ab aula vit.im Hniuit . Ex Vvarino, & Ru- 



thardo plurimar Princlpum numerantur 
phalanges ; fed quia non nifi ex tranfuerfo 
Vvelfones tangunt, ftudio pra^terimus. Ab < 
lienbardo Vvarini iunioris fratrc , Ale- 
mannia: Principcrquem a refidentia Altor- 
ienfem,& Rauenlpurgenfem dicunt , red:a . y 
linea defcendunt Vvelphi , aut Vvelfones , ift^nojr- 
vtroqj enim modo fcribuncur . *''*^ 

Coniugem habuic Irmencrudem foro- i\i, 
rem germanam Sandir Hllda:2;ardis Impe- i'""'^'*- 
ratricis , Caroli Magni coniugis , cui pro f„[aer 
doce Rauenfpurg-um & Altorfium cum^ i^- ■?£■ 
amplillimis dominijs ceiicrat . Hrc lorce 
cum ex arce pra^dicla deiccndens, in pau- 
perculam focminam incidiffet , triiim eo- 
dem partu edirorum liberoruin parentcm a 
his,& fibi eleemofynam petcncem. Expauit 
indignata Irmentrudes , incrcdula pofle-.? 
vnam mulierem, illibato thoro tot edercj» 
filios . Facefcere propterea iuilit , increpi- 
t-ans forfan vt adulteram pauperem illam . 
Ad lacrymas conuerfi h^c , poli: innocen- 
tix Deum aduocatum tell:cm , inuocauic 
& iudicem , vt tot gcmcllorum principcm 
genitricem redderet , quot funt menfes in 
anno . Audijtquipauperiun preces exau- 
dijc . Peperic elapio anno infantes duode- 
cim , infigni corpufculorum clegantia. At- 
tonita mater , hoc ipfo,magis qudm parcus 
doloribus fraCia , quia non immerico vlj- 
adulcerij fufpeclam Principi viro fuotunc 
abienci crederet; proin cauca,ne res in pr£- 
fencium aulicorum notitiam venirec , co- 
niuratis in iilentium, qUcC confcis crant , 
obllctrici cruclclitcr man Jat , vnico ferua- 
tOj carteros omnes Schcrzio amne mcrgi,ne 
adulrerij fuipicione fua laborarec familia , 
ipfi incerirct . Pei-gcnti obiletrici , fic Pro- 
uidentia difponente fuperna , iuperucnic 
Dux Ifcnbardus fplendido ilipacus comira- j-yT^ 
tu. Incerrogancaulici auid ivi capice t:€mmG:iefho. 
geibrec? l^i^Cattilos , ikiGtiebhosfcnc l'-'"'"' 

rclpon- 



Catena Hiftorica. Lib. XVI. Cap. 11. 



^n.Sal. refpondente . Infticit Princeps decegere , fi 
quis forceeducencliis placeret: . lp{a frullra 
informes j cxcos dicens , donec Principi 
redderctur fuipedca , & euaginato gladio 
mortem mujieriintcntaret , Tuncfupplex 
rem prodidit j & puicherrimam fobolem_, 
parenti exhibuit . Deo gratias egit Ifenbar- 
dus.Poltea coniurati , qui intererant om- 
nesj atq;ipfi iceleris executrix,impunitate 
propofica , promiflis fuperaddicis , nc co- 



21 



niugi vlla fufpicio efle poflet , feruatos libc- 
ros , imo omnes, pr^er vnum,quem ferua- 
uerat , aquis merlbs perijfTe . Ita , quafi re 
benegella,obltetrixinauJam reuertitur » 
ncc vcrbo facto de Principis reditu, qui ihi- 
dio moramnedens , donec de nutricio oa- 
tre hlijscircumfpiceret,minime fufpeeto , 
viro probo , fibiq; obnoxio , qui filios enu- 
triret . Ica fupra fexennium , tanti Ducis 
metu , arcanum latuit . DeJlinatis denique 




anno, die^^d&i^atalis furr^ux Ilen_„. 
dus regio fpJendore memoriam ceJebrat , 
interregiasepulas veluti infcenam cogitat 
exponendos . Stabat cum coniuge Dux , 
cognatorum, amicorumq; manu circunda- 
tus. Prodeunt iil;j , qui molitoris crede- 
bantur,prodignitateexcuIti, quid agere- 
tur,ignorante matre.Scifcitatur Dilx proti- 
nus , quodnam fuppJicium mereretur , qui 
tamgenerofos^ numcrofos Guelphos nau- 
fragio deltinallet ? Expauit mater , rccor- 
dacapiaculum, atqiexanimis-cecidic. At 



maritus iudicis feueritaccjq^iam Iinuilabac , 
depofita j interofcuJa& amplexus ruens , 
vt {ibi ac libcris redderetur , illi criminis 
veniam coram omnibus dedit , filios decla- 
rauit , eum qui domi feruatus , tanquam_. 
CiEterorum gemellum , Guelphum deinceps 
voluit appeJJari . Sunt alij qui Guelphorum 
nomenclaturxaliam dicant originem . Cx' 
firis aulam fequebatur Ifenbardus , cum ab 
Imperatricis Ibrore , coniuge fua, filiunu 
fumma!totiufq;prouinci:E Istitia , enixa_. 
domum occurrere exoratus , vale diclu- 

ro 



22 



SaL^n. fo Csfarem per locum dixifTe 
^°^^' re (ic fefiinas , tantiim V--velphti< 



Conradus II. Salicus . Impev. XVI. 



^lua- 
tibi na. 
tm efi . ExcepifTe cum plaufu Ducem, 
^^°^* moxque Ciefarem Patrinum exorafle eius , 
cui ipfe V^velphi nomen impofuiilet . 
Quomodo autcm apud Carolum Ma- 
gnum gratiam capcaifec Ifenbardus 



vt 



tinuit :, non abcuentu fu pra memorato S« - 
celintis putat , fed ab Hunno (lue Sunnone LlX. 
Veliplio , cstcrifratrum non vno , eodem-^''^'^'^'" 
que vil noraine , infignia fumpfere diuerfa 
( auitum tamen plerique retinuerunt ) alij in 
parma & cailidc Vvclplium feu caneiru , 
alijinfola cailide vfurpantes. Cicnobiain 



S. Hildegardis coniugis fux fororem_- i gratiam fundatoris ;, Guelplium pro indgni 
in vxorem acciperet , qui facrilegio S. liimpferunt . Fuit Vvclpluis plurium Re- 



Ochonari notatus , aulicis omnibus erac 
inuifus ? Eciiehardum Sangalicnfem Syn- 
clironum fcriptorcm audiamus. Otij im- 
patiens Carolus , qjcnatnm "Bifontium ■■uel 
Vrorum inncmus tre , (^ Per\anim mm- 
cios feciim parat educere , am cum ingeyi- 
tia illa 'viderent animalia , nimio pauore^ 
pulfi in fugam conuerfi funt . 'Non terri- 
tur Carolus , extra[lo gladio 'vni eorum cer- 
uicem conatur ahfcindere , fed tciujrufirato 
oallictilam regisfera diframpit , tibiamq; il- 
lius fummo licet cornu perfiringens , paulo 
tardiorem reddidit , (^ tn coniMllem cajfo 
'vulnere irritatus aufugit . Cumfjue ad ohfe- 
{jutum domini fui cunEii Hofasfuas ^jellent 
extrahere , ille prohihuit dicens : Sic affeBus 
ad Hildegardem ^enire debeo . Confe(juutus 
feram Ifambardus , filius Vnjarimperfecuto- 
ris,Patroni 'vefiri Otthmari , cum propms 
nonjuijfet accedere , lihrata lancea mter ar- 
mum ^ guttur, cor eius penetrauit , (df Im- 
peratori palpitantem corfignauit . Quoa cum 
tlle , quaft non adticrtififet , cadaucre focijs re- 
liBo , efi domum reucrfus , adt-iocatafy 2{e_- 
cma ofiendit ocreas difirtiptas,dicens ei:^id 
dignus efl , qui dehofie hac infiigente , me li- 
herauit f lllaque refpondentc : Omni bono . 
Enarrauit Imperator cttnEiaper ordinem , (0' 
immanijftmis comibus m tefiimonium proln- 
tis ad lacrymas (^ ftifpiria , pugnofq;pecioris 
dominatricem coegit . ^£ cttm audiiset , 
quod tunc odibilis , 0/ cunciis honoribiis ex- 
poliatus Ifambardus , Imperatorem de tali 
aduerfario-vind/cajfet , eius ped/hus aduolu- 
ta , impetrauit ei omnia , qu<ecumque eifue- 
rant ablata , fed (^ ipfa etdem efi mtmera^ 
largita . Tanto beneiicio illedus Carolus :, 
leifSiilimam principem Irmentrudem fo- 
rorem coniugis fux dcfponiauit ,• qu^e duo- 
decim fupradiclos gemelios pcperit; quo 



gum j ac Cccfarum confmguinitate fclicil- 
f niius ■■, cius iilia ludttha nomine nupfit Lu- 
douicoPioImper.CaroliM. Fiiio, de qua 
in vita Ludouici Pij Suanam concionerru lx. 
Brunonis Saxonis Ducem . Procreauit , & 
mafculos Conradttm Maiorcm RcgicE do- 
mus , mox Burgundice Ducem, & Comitcm 
Parifiorum . Tyudolphtim primatcm rcgij 
palatij ,• Etliiconem tamquam primogeni- 
tum , fucceilorem patris in principacibus 
qui , fracribus fororem Auguilam prof> 
quencibus , ipfc qua; lia^rcdicario iurc per 
Alcmanniam , Alfaciam , Bauariam obti- 
nucrat , f^liciter gubcrnauit , regali magni- 
ficentia . In tantum enim ^ait Vveingarten- y-„(.f^\,o. 
fis ) dttati 3 %ft ditiitijs (^ honoribus 2\^(r/bus rurn ma- 
prdfiantiores , ipf quoq; 7(omano Imperatori^"'^'^^^'''^ 
homagiumfacere recufarent , (^ <viribus pro- 
prijs conffi,omnes terminos fuos, per fe magna 
indufiria, (^ fortitud/ne defenderetit . Do- 
mum quoque fuam regio more ordinarent , 'Ut 
ita qu^que officia in e/s , idefi , min/ficr/a-j 



dap/fer/ , Pincern<£ , Alarfchaiio , Camera- 

rpj , Signiferi , per Comitesy-vel e/s aquipol- 

lentesregerentur . Pr.-cfecerant etiamjamilite 

fu<.€ , tam maiori quam minori , --vnum d^ 

Afaioribus Curix. , quem nominahant aduo- 

catum , qui 'vice fuapro omnibus fuisfiaret 

coram 2(cgibus feu Duc/hus , ^ei aiijs iud/ci- 

bus ,(^ in qtiacumqtie caufa,vei quer/m^nia 

pro e/s refponderet . Habebant (^ al/udqttod- 

dam infgne quafi fub priu/iegioy-vt profiriptos 

quofque , f ad fe confugerent , reciperent , (o^ 

njfq\ ad excufat/oncm , njel condignam fat/s- 

fati/oncm , fine fanguinistamen effuftone^, 

conferuarent . ^^e omnia ad honorem ■■vide- 

l/cet curidpertinentia , afuccefioribus et/am 

adhuc /mmtitata conffitint . Nec minus fi- 

milia^fpiendorcm augetpietas, &r rcgiali- 

bcralitas,- qua eccicfias regaies , Confiant/en- 



rum vnus tantumodo Vvclphi nomc» rc- \fes , Augusienfim . Tr/fngenfe?n , Cur/en 

fem , 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cap, 11. 2 3 



Sal.Un. l^fjj, ^ Campidonenfem ^ Vtinhurenfem , ma^ 

^°- nnis prxdijs (^ multa famtlia ditauerunt . 

^u^afdam 'vero ex inteoro ,a primo fundamen- 

tOjCittdi adhuc ad fucce^oresfpeEiantj honmif-^ 

ce conjiruxerunt . 

Lxn. Echlco filium habuit Henricum , cogno- 

^'^"^^^menco Ducem cum aureo curru . Chunonem 

curm {Jue Conradum Ducem Franconi^E a Lu- 

douico Pio Imper. creatum Huius Chuno- 

nis filius fuit Conradus I. Imper.Bardonem^ 

LuitgardamconiugemLudouici Regis Ba- 



uari^ , lutham vxorem Arnulphi Impera- 
toris . Henricus (^fcribic Vveingarttenfis } 

cum ad militares annos peruenijfet , (^ fua 
'voluntaiis compos feret , ignorante patre ad 
Ludouicum Regem Bauariae/f contulitjcum. 
que tlli fummajamiiiaritate fociaretur , (^ 
totius 'Bauaritc ■■vires , terminos circumeundo 
^ pertranfeundo cognofceret , tandem conft- 
lio principum , (^ maxime ipfius Ludouici 
inJiinBu 3 homagium ei (^ fuhieEiionemfe- 
cit 3 (^ in henefcio (juatuor millia manfuunjy 




tnfuperiorihus partihus ^auari^ ah eo fufce- 
pit . ^luod cumpater eius percepijfet iratus 3 
nohilitatem fuam , (^ iihertatem nimis ejfe 
decimatam ( perpende GuelphiciE gentis no- 
bilitatem^ 'vitra quam credi pojjit 3 conjier- 
natus animo doiorem fuum omnihus fuis cha- 
ris expofuit . Et ajfumpiis duodecim ex liiis 
infra montana ad njiiiam , qu<e dicitur Am- 
hirgo, regaiihus <&difc^s 3 (^ poffejjtonihus di- 
tijjtmis reiiEiis ^fecejjit 3 ^ ihi non amodo 
'vifurus fiiiumfuum, confenuit . Cur vero 



HcmkusDuxcumaureo curru diceretur ? 
Auentinus refert : Henricus afororis martto 
( LudouicoRege) auidquid m fupenare 'Ba- 
uarta aureo ^ehicuio a prima iuce ad mert- 
diem ambtret , quafiudo cxpofcit . Ludout- 
cusratusfratrem conntugis pauperiorem ejfe, 
cjuam 'vt atireum currum pojjideret, pojiuia- 
tisannuit. Mox Henricus piatifiro rujiico , 
infinu cjuidem aureum curricuium admodum 
paruumgesians 3 ^unde cognomen ci adhdfit , 
circumuecius eH a Lyco ad Amhronem, a Ge- 

ione 



24 . Conradus II. Salicus . Imper.XVI. 



Ssl.^n. lonefiumine ad Alpes Peninas . Arifit Ltt 
AouiicoDoius ^(^ QU£cumc^^hifce finihus con 
tinentur ^ Henrico donauit . Coniugcm lia- 
buit Henricus Hattham Comitiflam ab Ho- 
^^* benrranh , Andechs j &: Dieflen , famili;E 
potentiflim^:, equa plurimi venere pnr- 
ftantiflimi principes Merani;^ , Iftri^, Dvil- 
matiiE . 



Filios habuic Hcnricus 7{udolphim , Du- LXIV. 
cem Bauariig , Comiccm Altorfenfem , 
S. Conradum Epilcopum Conllantienfem, 
EthiconemSmQ Acticum Ducem Bauariie 
Principem Rhetix y qui fine legitima prole 
ciecellit . . ^ 

Ex RudoJpho & Secburge Sueuis Diicif- 
fa j nafcitur 




V^velphus II. magnapotentiaprinccps i 
Ethico Ep. Augullanus 
Gerhirga coniux Arnulphi cognomento 
Mali Ducis Bauari^ . 

Nec mireris , fi Vvelphorum omncs 
linea: hicjminime fint infert.^ j nam cas tan- 
tum ponimus , qu.T conducunc ad canc;^ fa- 
miii^ noticiam , non vc gloria: eis debic^ cri- 
bucum foluam , fed quoclariorcm peragam 
Ciefarum hilloriam . VcJphus icaq; i i .vxo- 
rem liabuit Irmentrudem fororem Kune- 
gundis virginis & coniugis Henrici SanCii , 
magna propcerca apud vtrumque Auguftu 
gratia , &; aucloritate lcgimus in vita VveJ- 



GucrpKcii 

phonis II, apud BuceJinum . Ob hanc tan- rvelphi 
tumodo forcecaufim Brunoni .Au2;uiI:ano H'^^. 
Pontihci , & S. Henrici rratri inuiius , quia AugitPa- 

" ■ ■ ni d"' 

dia. 



propcniior erga Vvelphoncm viderecur "■' '^'O'' 



Henricus . Lacelliuic fepe j & exprobrauic 
Vvclphonem Bruno ; fcd iniurias pcrfequu- 
cus Vvelplio , Epifcopacum &: Vrbcmobli- 
dionecingendo , forci inanu & violenci ar- 
morum lenocinio graciam rcdemic Bruno- 
nis, & canca neceilicudine hrmauic, vc mor- 
talis non viderecur . Eara camen disrupic 
im^crij libido , 6c auaricia humana . Cum 
defignacoperSandium Hcnricum Germa- 
nicE Principibus j, fuccelTorc Co«r/^flf() Fran- 

conix 



Catcna Hiftorica . Lib. XVI Cap. 1 1* 2 5 

fequebatur , quam Hcnricum Conradi fi- 
lium tucorio nomine cuftodiebat , dum_» 
Casfar in componendis impcrij mocibus,in 
Italia dcgerec . Proin Vvelpho infeftisde- 



^n.Ul conix Duce jflue prretericum {e{e ab affine 

**^^ dolens rk/elpho , fiue Conradum minus 

^quum fibi fore fufpicatus , arma capic 

jo Brunonem » quiConradinon tam parces 




Hattlia Ux. Henrici 



nuo armis Brunonem aggredicur j 5c cum 
longe Conradus abeflec , Epifcopi diciones , 
caftra depopulacur . Hifce agitabatur Ger- 
mania arrais j cum inchoante Anno Sal. 
M.XXVII. Ad Conradum natalia Domini 
T vvTT c^l<^t)rantem in ciuitate Ipo venere Icgati Ru- 
dolphircgis Burgundixj exhibentes iilum 
Romam venturum ad imperialcm confe- 




enricuj' 



icom/ 



crntloncm Conradi Rcgis . Gratum fuit cdvadus 
nuncium: vndecum muneribus Icgatisre- ^°^'^'^^ 
miilis jiple Radum tranlicns , Romam_- 
tendit . In itincrc Lucenfcsoffenfos habuic 
Reginhero Marchione Duce . Scd paulu- 
immoracusj ciuicace &: Marcmone in de-y,^^^,,,;^^ 
dicione accepcis, omni Thufca breui fubiu- c^p- 1 s- 
gaca j ouans Romana vilicac arcem. K^vippa, 



CO^MT^ADVS 2^0MJE A PO^MTIFICE C OT^O^N AT Vl^^Ai. lozj. 



Cap 

& Otto 
Triftng, 
Mp.iJ». 



LXVm. A Nno icaq; Sal. M.XXVII. Romam in- 
1?'J^t. "^*- grclTus Conradus , in die Sando Paf- 
chiE ; qui (tefte Vvippone ) eo anno VII. Kal. 
April. terminahatur,intQr duos jCinitoncm 
Anglorum , & rcgina; GifcLis auunculum 
Rudolphum Burgundi.Tjrcges , honorifice 
procedens , a fummo Pontifice loanne co- 
ronatus eft & d Romano populo . 



Cicfar (^ Augiijius 7{omano nomine dicius.. 
Vbi etiam Rcgina Gifcla Imperatricis 
confecrationcm , & nomcn ibidcra accepit . 
Vcrum, quod fupplec Sigonius , licec apud 
feniores non rcperiatur , monimc;nco di- 
gnum recenfcntes , inferere duximus . 
Officij gratia cura oranibus Italia; pro- 
ccribus Antiftcs Rauennas Romam con- 
D uencrac. 



2(5 ConradusII.Salicus. I 



Jd/..^». uenerat . Is Refurrcdionis die , quo in-' 

^°^^' Vadcana Baiilica , Augulhlia iniignia^ 

Conradus debebat recipcre , cum prarfens 

pompa: adeifccabfente tbrce Mediolanenri, 

LXIX. (;^Qj^j..ijQn;i manu prehcndic , vc ipfum 

interMe Poncinci pro ara itanci oltcrrcc . C^o ani- 

ii.''^''% maduerfo Mcdiolanenfcs legaci , munus id 

Rauen- Anciilitis fui elle clamarunc , cui iuiserac , 

nates de j|.,^|-^ Rcs^jm lcsere 5 & coronare . Incer 

r/o«eyw^prmcipes , & anciihces propccrea excicaco 

pe>-^ro>/i.^m-,-^^l(-^ ^ cum Conradus., audiencibus om- 

nibus ; '^on efi duhium ( inquic) 'R^mrendi 

Patres , Qtiin auemadmodum Impcratoris 

inunclio ad 2\omantim PontijicemfpeBat^fic 

2{e(ris [talu confecratio totafit Mediolanenfis 

AiitiSiitis : cjuare efi <ec}uum y <i!t Mediola- 

nenfs antifies j cuius manu in regem Itaiut 

futurus hntierator mwmtur ^f adft, 7\egem 

pontifcicjferat, auem ad imperiumprouehat 

<vtex eius auEiontate pojfit impcrare , cjui 

eiufdem ordinatione didicit , (^ coepitregnare. 

Annucnce verb Ponciiice, Mcdiolanenfis 

eil vocacus . Cum aucem iuila de caufa-j 

abeile dicerecur , iuliic Ponclfex , vc Arde- 

ricus VerccUcnfis Epiicopus £ruicas Mc- 

tropollcano ilio viccs impiercc .• acque ica^ 

I-^^- ab Ardcrico Conradus oblatus aurcum 

diadema fuicepit . 

His itapera^is ( fcribit Vippo ) Impera- 
Homano- for duorum "B^um mcdius adcuhicuUim-j 
c^rmT A^"^ honorifce duEius cji . Cum Paichales 
norum dics funt R.omanoriim , & Teutonicorura 
■tadei. f(.jiQoiie polluti . Contendcbanc duo pro 
corio boLiis , cumq; fe inuiccm pugnis cx- 
derent , commotus eil excrcitus Imperialis. 



mper. XVI. 



Conuencre ex...vtraq;parte Tcutonici,&^ 
Romani; primio in coniiictu Cccldit B.r- 
rcngarius Lutoldi Comitis iili.us Aleman- lXXL 
nus , natalibus , &. beliiciD fatinoritus cla- ^'"^^*' 

arus Imperatorij qucm luxta tu- 
mulum Ccclarij Octonis humari manda- 
uit . Romani diu rciiiccntcs , vid:i fuge- 
runt , tSc. ccntcni cccidcrunt . PoRcni-» 
dicRomani :, qui f_ditioncm mou-rant , 
antc Impcratorcm vcniLntcs, niiiatis pedi- 
bus , liberi nudo gladio, ferui clrca collum 
vimineo torque quaii ad iuipenfioncm pa- lxxii 
rati , vt Impcrator iullit , fatisficicbant . v.iuue^ 

Non multb poil: in Lombardiam Con- ii"'f^^'^- 
raausrcdijt . Lxtant ennn dipiomata, qui- v.tta- 
bus ille V. Non.Maii Rauenna: fanciuit bo- '''"'*• 
na Patauina; EccIcii;E , 0/ ix. Kal. lunias 
Vcron:E Ai. \Qx~r. Imperij 'vcro fui pnmo , 
vt in diplomate icriptum elle tcilatur S:go- 
mus . Eo tcmpore latronem quendam , ( tj- 
rannum dicit Vvippo ) nobilcm g.^ncre_^ , 
moribus turpcm, Th.cfelgart nomine,dum 
captum Imptrator audirct :, cucurric j vc 
fcrecentum miiiaria Latina dic nocleque 
pertranfirct , timcns , ne itcrum cuadcrcc . 
Eum cum impcracor vidiilcc, dixiile fcrcur: 
ISlcnne cfi hic ille leo , (jui dcuorauit hcfiias 
Itali^ fper S. Crucem Domini , talis leo non 
comedet ampl/us de pane meo . Quo di6to 
itacim fufpcndio peremic . 

In Apuliam poitea proccdens, Bcncuen- 
cum , Capuam , c.rccraiq;illius rcgionls vr- -^Jrma'. 
bcs , vi vcl amore dedicas, Normannis di- "" :^P"' 
Itribuic , vc aduersiis Graxorum vcrlucias ' 
dcfcndcrcnt . 



ii.t dunat. 



VFELFFO AFGFSTAM OCCVPAT . FT^FSTFS P£7{IP^7(I^S DEFICIT. 



I 



N Italia morante Conrado , apud Teu- 
tonicos quamplurimi aduerfus cum fe- 
ditiofi erupcrant . Intcrcos fupradidtus 
VvelfFo arma corripucrat in Brunoncnx^ 
Auguitanum Pontiliccm , vincas fucccn- 
dcns , oppida diruens , homines incaptiui- 
LXXV. t^iti^.Q^ traiicns ; ad extremttm /pfim Augu- 
"f-i?' fiam irrumpens , <ecrar/um Ep/fcop/ drfpoi/a- 
uit ( fcribit Vvippo ) (^ totam ciuitatem •■va- 
fiauit : quodpofiea, cogente Imperatore^totum 
refitu/t,(^f Ep/fcopo emendau/t . Adiungit 
Bucelinus, Vvclphone populante Auguita , 
Brunoncm mature feadmodum cladi prx- 
ripuiiTe . Tvt^m Fruxinenfem, •-vulgo Frifin- 



(renfem Epifcopum Engelherttim Comitem a Hiflor. 
A4oshur£ cum C<efareanis copijs "Brunon/ oPe ^V^'-'^^' 
Luurum /n fugam •-vert/t , totttmcj, e/us hpt- -p,}^, r- 
fcopatum hojiilitcr per audit,cum ipfo denique^^^^So»'^^ 
defare in campo Hertjeld armis congred/tur , 
doncc co?npoftispoJiea rehus , pcjx diu defde- 
rata German/^ redderetnr . Inde dulce fecia- 
ttis otium , Ctefari amicus , charus omnihus , 
ad multam (Ctatem , 'V/tam tradux/t . Hiito- 
riam hanc , quam Bucclinus ex Anonymo 
Vvcingartccnfi dcduccrc proiitctur , iufpe- 
d:am rcdargnunttum Vvippo dicens cogen- 
te Imperatore Fhjelpho tottim rcfi/tu/t , (^/ 
1 Epifcopo emendauit . Tum Chronica Au- 

guitcnfiSj 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cap. II. ij 

5«/.^«. gof^enfis , in qualegiturfub An.Sal. 1017. honoribusdonatus.Isconiiliocomids Ve- -^, 

^°* ' y^eljfComes(^ alij cid deditionem,^enien-\ renharij{ vtfcribit(9<7o Tr//?^^.) Alfatiam 25? 

tes c:iJiodi£deputa?itur , Pollca fub Anno : vailat , caitella Comicis Hugonis j qui erac 

Sal. 1030. fcribit V^velff ohtjt . Vnde Vvel- confanguineus Imperatoris populatur ; de- 

phonis obitus nutat in incerto . inde iuuenum collecto exercitu , Burgun- 

Cum Vvelplione confpirauerant Cliuno diam. inuadit , & vltra callrum Solo dtimm , 

LXXVI. Dux Vvormatienfis , patruelis Imperatoris; iniulam quandam dggcre & vallo firmaro 
fidus Imperatori ( aic Ft^/^/7() ) hauderat , cepic: led RodulphusRexBurgundionum 
fed interim quiecus coniuratorum expeCla- veritus hoftem Imperatoris recipere :, ab in- 
■ft. jp. bat euencum.Fridericus Dux Lotharingoru, capco illum prohibuit . Indc reuerfus fupra 
vinricus pr^edicii Chunonis Imperatori ini- ! Turicumjquoddamcaltrum muniuit, & 
micus , fato prsmaturo cOnceflit . Erne- j Angienfem Ecclefiam nec non AbbatiarrL. 

j^jQjyjlJtus fupererat Dux Alemani^ Conradi Im- 1 S. Gallidiitrahcndo ,non mxodicum patrix 
per. priuignus , nuper ab eo muneribus & ! intulic damnum . 

CO^MT^ADFS GETiMA^MIAM 2{EP£T£'NS £2{^ESTVM 7{ELEG.4T. 



'■.df. 



«t, 



Vvippo 
cap.29. 



Hlfce euocatus Conradus poll: Icalix 
firmatam pacem :, Alemaniam repe- 
tit } & Auguitce Vindelicorum confilio ha- 
bito j ad oppidum quod Flma dicitur ve- 
niens , colloquium publice condidlum illic 
habuit. EovenireErnelhis renuit j, arma- 
torum multitudine confifus . Ad quos poil 
memoratum promiif^ fidei Sacramencum , 
hortabatur , ne ilium defererent , ne honorem 
fuumperderent , non decete eos immemoresfo- 
re j in hiflorijs patrum femper Alemannos ho- 
n<efidei 3 0/ fiahhtatis m dominos tefiimo- 
mum hahere:(^ (ifihifidiforent, illis pr^mia, 
poflcris eorum glonam (^ honorem efse futu- 
rum . Talia dicenti duo comites Fridcricus , 
^ Anfelmus pro Cditeris refpondcharjt .\Mcl:'y- 
musinficiari tjuin njohis fidem frmiter pro- 
mitteremus contraomnes prxter eum jaui nos 



'vohis dcdit : fiferui effcmus "K^gis , (^ Impe- 
ratoris noflri ,(^aheo iuri 'vesiro manc/pati j 
non nohis liceret a njohis feparari . 'Nunc 'vcro 
cum liherifimul , (^ lihertatis noHr^ fim- 
mum dejcnfc,re7n , interea "E^em (^ Impe- 
ratorcm noflrum haheamus-, 'vhi illum defcri- 
mus , lihertatem amittimus , cjuam nemo ho- 
nus , <vt ait cjuidam , nifi cum "Vita fimul 
amittn . Quod cum itafit , cjuicquid honefli 
(^ lufii a nohis exqmntis, in hocparcre •■volu- 
mus 'vohis : fi autem contra hoc 'vultis , illuc 
reuertemur lioeraliter, ■■vnde ad 'vos 'venimus 
conditionaliter . His auditis Dux , cum fc-^ 
mtcllexijfct dfuis dimittijflne omnipaciione 
Imptraton fe rcdd/dit: cjuem C.efann Saxo- 
ntam exularefc citfuper quandam rupem „^ii^^. yyvtt- 
Gih:chcnflei?n diatur^ -vt ihi casiigattis,a re- 
helbone •-vlterius deflneret . 



COISlTsJDI IMP. CFM 2{EGE "BVTiGV^NDIJE COLLO^IVM . 



LXXK. 



REbellibus Alemanni^ domicis , Bafi- 
leam venic Imper. illi occurrente,^ 
Rodulpho Burgundis Rcge excra vrbcm 
iuxca vicum qui Mittenha dicicur. Ibi intcr- 
media Gifela Imperacrice pacem conhr- 
mant , Burgundix regno Imperatori tradi 
to , quemadmodum & Henrico Sanclo da- 
tumfuerac. Porro Rex ampliacus donis in 
Burgundiam reucrcicur : Impcracor per 
Rhenum in Franciam vcniens , Chunoncm 



patruelem fuum , priiis rebellemjn deditio- ^xxx. 
nem accepcum aliquantiiper libera cullodia chunoiir] 
corripuit , arceseius diiiipauit , tandem m ^ 
gratiam reiutuit. Et cum paulo poil Dux 
Hillrianorum feu Carintanorum Adclbero 
quia reus maicitatis cum iilijs fuis exularet , 
ducacum cius iite Chuno ab Imperatore.j' 
iufcepit : quem ducacumi pacer ciufdem 
Chunonis dudumhabuiiTcpcrhibctur . Ira 
Dux Chuno quoufque vixic Jidus permaniic. 



C0^^4DVS HE^HlifCVM FILIVM MA^RDAT 7{EGEM CO-NSEC2{A7{I 



LXXXI. 



A 



Nno Dom. MXXlIX.Indiclione XI. i magni ingenij , (^ hon£ ind.Glispuerum, tctate 
Imper. Conradus Henncum flliunL^ \ XI.Annorum, prmcipihus regincum cota ^a^-y^jppa 



D 2. 



titu- 



C.35. 



2S ConradusII.Salicas. Imper.XVI. 



Sal.yin. titudine populi td prohantihus , a Pehirnio 
1620. A ] ■ r n ) ■ r I 

Jlrchiepilcopo Colonnicnli ni regalcm apiccm , 

Jcjuffgram fiihlimari facit . In DommiaL^ 
Pufch^e confecratus (gf corouatus ,pafchalc7n-> 
Utitiam triplicauit . ^am dum infupcriori- 
bus annis duas coronas , idcf patris , @^ ma- 
tris fii^ muridus njeneraretur , nunc tertia^» 
addita 

Aureafpes pacis,(juam 7{ex cum C xfare fecit . 

T^S?- Pacata Germania , Icalia denuo concica- 

fusCaputixix aPandulfo Capua; quondam principe:, 

Trinieps^^ rogante GuaimaricoSalerni principe co- 

gnato fuo j e vinculis a Conrado dimiflus , 

inCampaniam redicrat ( Sal. An. loiy.vc 

lcgitur apud Sigonium ) atcjtie Apulis , Grd~ 

cis 3 (^ "Normannis in auxdium aduocatis , 

Capuam , auam Pandulfus Teanenfis heneji- 



cio Hcnnci tenebat^pycmere iKj}/tuit obfidione. 
Teancnfisueroa Catapano in jidem receptus 
^eapolim ificolumis ad Seraium maciftrum 

• } • 1 r-f ^ ^ 

militum , ac taudem exaclo Sergio , ^eapoli 
a Pandulfo occupata , 2{omam euaft , ^vhi 
exul ohijt . Hifce elatus Pandulfus in contu- 
meliam Imperatoris m.onafterio Caffmati om- 
nia detrimenta intulit , aiuc potuit . '^ani-j 
(d/ Theohaldum Ahbatem adfe euocatumpro- 
pe tn cuflodia habuit , (gT cius loco 'Bafl/u)n-> 
(juendam Adonachis prcepofitum dedit , (jui 
ad deteram infolentiam monaflerium multis 
pojfcjfiomhus , (^ facrarium multispretiofs 
ornamentisnudauit : (d/' pofl alicjuot annos ) 
mortuo Thcohaldo , ^Bafllium Ahhatem. fiihfli- 
tuit\(^uiin eadem aduersus Afonachos fupcr- 
hiaperfiitit . 



SCLAroS C0N7{ADrS DOMAT TIQ^nO^IS OBITVS SaLAt.ioic,. 



t- A Nnum Sal. 1019. Vvippo memora- 



LXXXni. 

bilcm dicit/ola morce Brunonis Pon- 
' tificis Augullani , dum,cum Impcracore irt 
Baioaria Ratifpon^E Pafcha celebraret . 
Cuius corpus Imperatrix profcquuta cum 
Rege Hcnrico filio ad Augullam fedem {e- 
peliri fecerunt . "NobiUs fuit :sie Epifcopm, 
nam frater Hoirici Sancii ,(^ filius mater- 
terd GijeU Imperatricts , foror uero eiufdem 
Epifcopi nupta Stephano Hunoa.roru,m 7(cgi, 
caufafuit Chrtslianitatis ,pr/mum tn gente 
Pamwnica , vt ait Vvippo . Lcgimus tamen 



j apud Sigehertum:,c^uoA hoc anno. Conrad:^s 
Impercjtor: rchellantihus Sclauts, adeos debeU 
landos prQflcifcitur . Adiungit;, /7jc ctia7TL^ 
amio idem Canradus Imper. rchcllantibus 
Hungaris ad eos dchcllandosproflcifc'tur . Sed 
faIiitur,namtell"imonio Vvipponisin Hun- 
garos , Conradus arma corripuit ioliim an- 
nofequenti, 1030. 

Verius duco cdiclrum de 'Banno forefioru 
hocanno latum fuiile , vt legimus apud 
Goldafcumj quiadatum dicitur Ratilpo- 

ViX. ■ 



De Banno ForcHorum 



LXXXIV 



CHunradus ,clementia di utnafauente ,7{q- tandi , retia^aut lacjucos ponendi^aut njlloin 
manorum Impcrator Auo.hi fylui^',cc:m 



pis^fluminihus , (^ paludihus forcflatis (^ 
banni noflri diflriciu circumuallatis , ea ra- 
tione bannumfacimus , 'vt nemo ultenus tn 



getriofcras dccipiendi , (judi merttofuh lure^ 
bannt contincntur Oudalricus CanceUar. 
njice Arthonis Archicapellani rccognouit . 
Dat. 7\atifpo}rx III. Cai.Aprd. Ind. XII. Ah-. 



eifdem ahfcjue Domjni , fortrmcj; hdreduin-^ j Dcrm. Incar. M. XXIX. Anno autem 2{egni 
licentta ,poteflatem' haheat ^venandi ,f^gtt- \ noftriv. Imperii-i/ero fecundo . 

ET^ESTFS DVCATFMTiEDIMlT^SED P7(pTINVS AMITT IT .S al.An. r o j o 



3LXXXV. 



ANnoSal.M.XXX.Conradoapud In- 
gelnheym Pafcha celebrante, Duci 
Ernello iam a cultodia foluco , vcniam iup- 
plicanti :, ca condicione promiccicur , oc du- 
cacusexhibctur , (i Vvehelonem milicem^ 
fuum, qui cum fxtellitibus iuis rcgnum tur- 
bauerat , vt holtem perfequerecur , & id ic 



f-id:urum Sacramcnco Hrmarec . Quod cura 
recuf irec Erneilus , hollis publicus ImperaT- 
toris proclamatur :, vnde penitus amillo du- 
catu.paucis militibus iHpatus inde receilit . 
Imperacorvcroducacum Alemannia: Her- 
manno fracriiuniori eiufdem ErnelHcon- 
cdllc , cumque Vvarmano Conilantienfl 

Epi- 



I»30. 



Catena Hiftorica . Lib.XVLCap.il. 29 

Sal.^n. Epifcopocommendauit. Erneilum poftca i bona publicari , pinientc nec concradicente 
cLi perduellibus communi principum conf i- GTela Impcratrice macre: fed iure exigente, 
lioj ab Epifcopis excomunicari fecit , coruq; omnibus fideiubctc perculloribus fccuritate. 

CO^MT^ADVS MOVET /N HVl>lGA2{pS. 

Sal. A}i, lOpO. 



XXXVI 
c. 16. 



EOdem tempore ( vt fcribit Vvippo) dif- 
fenfiones onx funt inter Pannones j &c 
B^^ioarios j cidpa tamen 'Baioariornm ja^x 
ftint: ita njt Stephmits "B^x Vngarory^m mitl- 
tas incurfiones (^ prtedas tn regno"Noricorw}n, 
ideji 'Baioanorum faceret : <vnde commotiis 
Jmperator Conradus cum grandi exercitu fu- 
per Vngaros •■venit . 7{ex autem Stephanus 
minime fufficiens aduerfus Imp€ratorem,ora- 
tionihus (^ ieiunijs in 'vniuerfo regno fuo in- 
diciis , prtejidin domini tantummodo flagita- 
hat . /mpcrator tam munitum regnumjiuuijs 



!^T (jiluis intrare non ^alcns , multis tamiVL__y 
pr^daiionthus j incendtjs circa terminos reoni 
iniuriam fuam fatis 'vlcifcens , rcucrfus e/i : 
•volrns tempore opportuniori mccspta pcraaere . 
Sedfiliusjuus 7(^x Henricus culhuc puirulus 
Eigelberto Trifing^enfi Epifcopo creditus,leca- 
tione Stepham regis paccm rogantis accepta , 
•■vnico confdioprincipum rcgni,patre nefaentey 
gratiam rcconcdiationis annuit : tufc (e/ fa- 
pienter agens , c^ui regem iniuf.e iniima- 
tum , njitro petentem gratiam 3 reccpit irt—y 
amicitiam . 



E 'R^^n E S T V S P E :K^/ T Sal. Ar. 105 1. 



xxcvn 



INtereadum inter Alemannos & Hun- 
garos {imultas glifceret; Ernellus digni- 
tatepriuatus , non liabens , vnde Conrado 
refiiteret , ailumpto Vvelielone militefuoj 
cum alijspaucis pcrrexit in Franciam Lati- 
nam ad Odonem propinquum fuum ( iMa- 
ter namque Odonis , & Matcr Gilel^ Im- 
peratricis:>lorores fueran t^ied nolkt vel non 
auderet Odo Conradi arma experiri , nil 
folatij contra Imperatorem Ernellus retu- 
lit . Pveuerfus itaq^ in Alemanniam, in ere- 
mum j quxNtgrafylua dicitur , fe reccplt, 
miferablli pra?da vitam agens . A miliria_. 
tandem C.xfaris dum vndiquecoardlarccur 
a fautoribus Imperatoris curforcs ojnncs 
Erneili in pafcuis repertij fublati funt.Dux 
vero perditisequis j in quibus conHdebat , 
quo fe verteret , trepidabat . CoIlecl:isj qui 
lupererant fylua egreditur , fccum cogi- 
tans , melius efle honefte mori , quam tur- 
piter viuere . Cumq; perueniflet in faltus 
lyluarum' , Bara diclos : vidit calira de- 
fertajqu.r priori nodie occupaucrant hoiles, 
fibi parari percepic infidias . Nam Mane- 
goldus Comes , milcs Iir.peratoris , grandi 
reditu ex Augenfi Abbaria ab Impcratore 
donacus 6e Vvarmano Conilanrienfi Epi- 
fcopo j qui tunc vice Ducis Heremanni 



Alcmanniam gubcrnabat jpra^-fidiolocarus 
fucrat j ne regioncm popularetur Erncilus, 
eum a tergo infequcbatur ; in infidiis cum 
perucnilltftjita coniuncli funtjVt le inuiccm 
affaripoilenc . Exccdebac auccm DucerrL. 
Manegoldus numcro milicum , 
2Vf c mora congrefi pugjnr.bant acriter omncs 
( ait Vvippo) turmas Ducis excicabac vindi- 
dxi libercacis amiflc , & vna cum pacria , 
bona omnia , libcros j deofq; penaccs. Pha- 
langes vero Impcracorias gloria , pnTmium 
ErnciiLiscum neminiparcercc , nemdnerrL. 
fibi parcentsm inuenic , & a plurimis vul- 
neracus , poilremo incerfcCtuSj occubuic . 
Cum eo cecidic Vvecilo Comcs miles Du- 
cis j cuius caufi Erneftus properauic ad 
mxorcem . Ceciderunc cciam prcEter ciu-bam 
Adelbcrcus&: Ivverin viri nobiles . Ex ad- 
uerfo pcrijc Comcs Mancgoldusj & cum co 
plurimi . Ernelli corpus Conilantiam de- 
lacum j indulgence Epifcopo- , licec exco- 
municatuminEccIcfia S.Mariic fcpulcum 
cit . Mancgoldi cadaucr in Augia ell hu- 
macum . 

Acctdtthoc hellum fcmpcrmiferabtle mtdtum 
XV. Kal. Sepc. Impcracor habica nocicia,, 
dixiflc fcrcur . 
jl{aro canes rahidi fceturam multiplicahuht . 



(9Z?/r 



30 ConradusII.Saiicus. Imper. XVI. 



Sal.^n.O^BIT 2(gDVLPHP^S 7(EX WaGVMDIJ^. OdoregymmeiusiHuaditSd.Ai.ioy^. 



I035- 



ANno Dom. 1 05 2. fvc fcribic V-vippo ) qui, vt fibi iuilc iratum Imperatorcm pla- 
Rodulpiius Rcx BurgundicE , Giielx carec jocciib enim fratre fuo lacomaro , no- 

Impcratricis auunculus Henrico ncpoti , 

Conradi Imperatoris filio moriens telta- 

mento rcgnum reliquit . Qua re comperta 

Cxlticx.Comcs Odo Francigena.Rodulphi 

fororius , regnum illud ad fe pcrtinere con- 

tendens , Burgundiam cum militum leifla 

manu ad fe traducere niticur. Regnum ciun 

dimittere nollet :, nec feregem fKcre aude- 
. ret j vocitabat femper gaudere zmmmfe 

regis effe magiftrum . Ob id Conradus Po- 

lonicobcllodimiifo jdiebus Natalitijs no- 

uas copias comparauit 3 vt Burgundiam re- 

dimeret . Sed hyeme ingrauefcente in hy- 

bcrna militem duxit . Quid Imperator in-' 
lap.zg. Sclauonia agcrct . Scribic Vvippo . Duos 

reliquerat fiiios 'Bolislaus Dux Boianorum , 

Atfficonem , &c Ottonem. Dominandi cupi- 
XXax. do 3 c[\ix conibrtem non patitur , Miiicone 

impulit , vt Ottoncm perfequeretur fratre j 

d>:: in Ruiriam expelleret . Expulfus Otto ab 

Imperatore rogauit , in patriam reilitui . 

Annuit Impcrator ; a quo facigacus Mifico, 

in Boemiam fugit ad Vdalricum Ducem_. , 



ua moliebatur ; & vna cum Mificone Impc- 

rij iugum rigida ceruice nitebatur excutcre, 

facrilegio hoipitalis iidei, &amiciproditio- 

ne Conrado pcr litteras figniiicauit ; ic ci 

Mihconemproditurum j folius pacisprttio. 

Abhorruit Imperator periidi.r fcclus , 1?-: 

protinus Mificonem periculi , in quo ver- 

labatur , commonuit . Pr^clare pronun- 

tians/c' nolle inimicum emcre ah inimico.Cer. 

manos folere •'Virtute ctimhsfiihus ^nnnfrau- 

de certare, nih/i(j--) acrius , auam perfd/anLj 

■-ulcfci jfceler/bus^non nomini hoflium irafci : 

oportere armatum effe , cjuem odcrrnt . Hac 

integritatc Imperacoris Mifico ad Conra- 

dum profcClus , ipii fupplex fadlus , vcnia 

petijt, & impccrauit cum tertia parte Poio- 

n\x , quam inter fratrcs Cajfar diuifit. H.i:c 

omnla^Vuippone ccliiCjfab Anno Sal. 1032. 

nonfubAn. lOzS.vc nocauic Soldaitus . 

S/c immumta potefiate, minorfaSia eil tc- 

meritas . Defuncio Al/fcone , Cafpnirusfi- 

lius emsfideliter feruiehat hitcufciue Impera- 

torihus nofiris . Vvippo . 



CO^MIyADFS ET HE^NTilCVS WT^GV^MDIAM VETVRT. SalAn. 1033. 



xc 



ANno Domini M. XXXIII. In Argcn- 
tina ciuicatcScruatoris cclebraco Na- 
tali.Conradus vna cum Hcnrico iilio pcr 
Solodorum Burgundiam ingrcilus , aJ Pa- 
terniacum Monailerium vcnic :, vbi in Pu- 
rificacione S. Marix , a maioribus «Sc mino- 
ribus regni Burgundi.r Rex coronacur . 
Hyemis vero aipcricace rigcnte, ilaciua ha- 
buic ad caftrum Turcicum . Ibi Vidua Rc- 
gina Burgundis , Comes Hupcrcus , & alij 
Burgundioncs pcr Icaliam iccr agcntcs , vc 
Odonis efrugerenc iniidias , Conrado oc- 
currences , fidei pr^Eilico iuramcnco, mirifi- 
ce donaci rcdierunc . Proxima porro ^'ilace 
prccdia , & forcalicia Odonis ( licec in regno 
Henrici Francorum Rcgis j populando ad 
dedicioncm compulit . Moritur hoc anno 
Cxi. Fredcricus Dux Mofellanorum , & c^ma^ 
maresflws non hahehat , (juihus competeret 
ducatus : Gothelo Dux,impctrato ah Impcra- 
tore etiam Mofellanorum 3 ducatu , in Lotha- 



ringia, potentiits principatur . Ita SigebertuSj 
cuius Chronologiam in plurimis falianij 
pro^cipue quoad iiiiloriam Odonis rcddar- 
guerc fis eft , Vvipponis audoritate Con- 
rado contemporanci . 

Scquenti anno , fuit Sal. i o 3 4. ^''itifpo-^j,^ 
na; Paichatc celebrato :, rebcllem adhuc& c-^z. 
tumultuantcmOdonem Conradusinuadit, ^^^^' 
fuppctias cum Icalis fcrente HeribertoMc. 
diol. Anciftice , dudu Hupcrci Comicis de 
Burgundia . Auguftus vcniens adGcneuen. 
fcm ciuiraccm , Gcroldum principem re- 
gionis illius , & Archicp.Lugdunenfemfu- 
bcgit . Caftrum Murat cepit : propugna- 
corcs capciuos duxic : omnefquc rcgni eius 
principes darc obfides compulit . Redijc 
poftca per Aificiam ad ImperatriceirL. , 
qux Argentins cum cxpediabat , fed xGII. 
nimis trillis ob mortem fiiia: Marhilda: , 
iam Henrico Francorum Regi defponfitar ; 
qu;£ Vvormatix fepelitur . 

HEN~ 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cap.II. 31 



BE^NT^lCFS COn^D/ FlLlVS SCLAVOS SVBlVGAT CHTsJSTlA^OS . 



"D VrgundiiE motibusj dum implicarctur 
mJ Conradus ; filius cius Henricus Rex 
licetin puerilihusannis (fcribit Vvippo) mn 
feimus 2{e;puh. confuhac in "Bohemia , (^/ in 
'• S3' c£teris regionihus Sclamrum : <vhi (^ Vdal- 
rictim Diicem 'BohemidC , rehqnofcf^ C^fari 
aduerfantes Hrenue fuhiugauit , (0' redcunti 
patri occurrens , de dupl/ci ^uiBoria duplex 
aaudium vopulis effecerat . Denide collcciis 
copijs de Saxo7uafuper eos , cfui Lutizj ( ai: 
Lintizj ) njocantur , auKjue olimjemichriffia- 
ni , nuncper Aposiaticam nec^mtiam, omnino 
funt pagani , Imperator •vemt : ihique conjli- 
cium implacahdem mirahil/ter diremit. Inter 
XCV. Saxonesmim (^ Paganos fehant ea tempe- 
fiate multA diffenfiones,(^ incurfiones: cumcp^ 
C&far ^emret , cospit qu<£rere , ex qua parte 
pax, cfu<£ dm muiolata inter eos fuerat, prius 
corrumperetur )dicebant pagani d Saxonihus 
primitus pacem confundi , idcf;pcr ducllum,f 
defar prdciperet , prohari . £ contra Saxoncs 
ad refellendos Paganos fmiliter fingulare cer- 
tamen , auamuis iniujle contenderent , Impe- 
ratort fpondehant . Impcrator, conjulentihus 
princtpihus fuis , hcet nonfatts caute ageret , 
hanc rem duello dijudicari inter ^eos pcrmift . 
Statim duo pugdcs congrefi funt , --uterque d 
fuis eletius : Chrisiianus infola fde , qU'^ 
fne operihus tufiitu,mortua efi , confdens , 
(^ non dihgentcr attendens , cjuod Deus qui 
ijeritas efi , omnia tn 'vero iudicio difpon/t , 
quifolem fuum or/ri fuper honos (^/ malosja- 
cit : qui phitt fuper /ufios , (^ in/ujios, auda- 
£ier pugnare ccspit . Paganus autemfUnts 
confientiam -veritatis , pro qua d/micahat , 
pr^ocuhs hahens , acr/terreffichat. Pofircmo 
Chrif/anus a Pagano •'vuhieratus,cectd/t. Ex 
qua re Pagant /n tantam elationem, (^ auda- 
c/am •-venerunt , ^jt nifi Imperator adejfet , 
continuo /rruerent fuper Chr/Jiianos . Sed Im- 
perator adcompefcendas incurfones eoruin-j, 
conftruxit caflrum Vnj/rh/nam , in ciuo prciji- 
d/a m/htum locahat , (^ Princ/pes Saxon/<x. , 



■vt 'vnanimiter refflerent Paganis, Sacramen- 
to 3 (^ Imper/ah /ufjlone confiriochant , de- 
tnd.e rcucrfis cfi in Franciam . Sequenti an- 
no tdem cafiru7n dolo d Paganis crcptum cf , 
(^rplures nofirorum,qu//n eo erant,occiffunt. 
H/nc comTnotus Imperator ,iterum cum copijs 
•x/fjiie Alhimfluuium -venit . Sed cum Pacra- 
ni tranftu7nproh/herent , Imperator per ahud 
•vadum fluuij , partem exerc/tus hitenter 
tranfm/ft \ (&/ /tafugatis hoft/hus , ipfe per 
ripam , hhcram regionem ingrediens, immen- 
fls deuaflat/OH/hus , l^incendijs , <vhiqs et/a 
in locis inexpugnahihhus ,flc hum/hauit eos , 
•■ut cenflim aha/ttiquis Impcr. propoftum , (^ 
iam auctum, Conrado Imperatori pojiea per- ^Cvi. 
folucrent . Aluhum en/m iahorau/t Imperat. 
Conradus pr/us , (^twmingente Sclauorum. 
Stahat tnpalud/hus ~jfq\femora pu.fnans ip. 
fe , (f/ exhortans mil/tes , -vt pugnarent : (^ 
'V/citSpaganis} n/mis acriter trucidahat eos 
pro quadam fperiiitione /llorum nefand/jfi- 
ma . ^amfertur , •vt quodam tem.pore effi- 
g/em hgneam Cruciflxi D. 'N. I. C. fcchrato 
lud/hr/o hahuiffent Pagani ,- (^ in eam fpue- 
rent 3 atque colaph/s cxdcrent , ad extremum 
oculos eruchant , manus ^ pedcs truncahant, 
H£c qjlcifens ImPerator de captis Paaanis 
max/mam mnlt/tud/nem pro •vna efig/e-» 
Chrifli , fm/h modo truncauit , (df -varia 
morte dcleuit . idcircoCcefrvkor fidei t^f>- 
catur, (^ "R^mants prtnc/p-hus Tito (^ Vef- 
pafano comparatur , qui in^Uionem Dom/ni 
tr/ainta ludxospro ^vno numo,co?Kmutaucrat 
cum ludc&i ChriHum pro totidem denarijs 
■vendiderint . 2{eucrftis Imperator , qu/cquid 
ohflacuh /nregno /nuen/t , /mpcr/ose d/flec/t . 
Eodcm a?ino Adalhero Dux CarantanoruJn—3 
ImPerator/s aratiam pcrdcns , ducatum amt- 
flt' , ^ /n exihum mi/?us efl.hioc codem an- 
no apud Hrmannu legimus , quod Coradus 
Ex cafiro L/mpurgo inter^Nemetes g^ Vdnio, 
nesflto , monafcer/ttmfecit, quod /n honore S. 
Crucis, (^ D. lo: Euangchfla dedicari lujftt , 



ITALOT^VMCO^RIVT^JTIO SalAn. 105;. 



XCVUI. T^ Ifcordiam qui ignorat , ad Italos fc 
*-^ conuertat . Dumdominus quieicit^ 
mujrmurat f^ruus . Et ncicia pacis Itaiia , ii 



foris non habeat , Domi inuenit bellurru . 
Coniurauerant omnes Valuafores Itali^ , & 
gregarij milites aducrfus dominos iuos , ne 

pre- 



32 



Zin.Sal. premerenturinulci, ctiamfi noxij, dicenrcs 
^°^^' Si Imperator 'venire recujat ; nos ipfiiura no- 
ftra faciemus . Hoc cum nuntiaretur Con- 
rado :, dixifle fertur . Si Italia modo efurit 
lcaem,concedente Dco bene legihus hanc fatia- 
ho . Pra!uidentes hoc Italorum Principes 
prius confiiijs latagentes reuocare concor- 
diam , cum itUiLra agerent , arma mouere ; 
fed a minoribus victi , panico timore cor- 
repti fugerunt ;inter quos Epifcopus Afienfis 
indignajiatione perijt, ait Fk>/ppo . Sigonius 
vero rem paulo diuerfam narrat. Impertj 
fumma (inqiik)'m Orientecum peruenilTet 
ad Michaelcm Papiilagonem , Lomhardi y 



Conradus II. Salicus . Imper. XVI. 

non prohibente,miffh nunciis inter fe coniura- 
runt 3 fe non paffuros , queJnquam rcgnar 



(jui aliud,quam quod ipfs luheret j fhi impo- 
neret . Inter hos autcm eluxit Cremonenfum 
jaanus . Hi Landulfum Epifcopum conflijs 
aduerfarium nacii per iracundiam wuafrut, 
eoq; 'vrbe depulfo , honaexpilarunt , atq; oppi- 
dum eius arce , duplici muro , @r turrihus fc~ 
ptcm mwittum euerterunt , (^ cufiodes , qui 
ihi cum quihufdam canonicis erant , 'vcnalcs 
habuerunt , eofq;fortunis omnihus fpoliarunt. 
Vrhe -vero 'vetere ajundamentis eruta maio- 
rem alteram , vt Co?:rado reffiercnt , condi. 
derunt : ac poficro anno Huhaldum Epifo- 



fiue intepyce lihertatis fiudio inflammati ,fue \ pum, quimortuo Landulfo,fuccefferat multis 
immodico Conradi incitati impcrio, dumCon- : contumcly s affeci um,poJ^e [fionem inire honort* 
radusnouo Liutico hcllo in Saxonid fnihus '■ Ecclef.< •■vetucrunt . Non ignorabat Con- 
detinetur,nGua dcfeciionum conflia imerunt, radus Italorum mala^fcd grai 
atg; Hcreberto Arhiep. pat/ente j, aut certe ' dlus cui-is protraliehat occun 



•auioribus oblb-i- 
rrere . 



^FPTIA. HE^NT^ICIyET CHVNELmDIS ANGL07(P^M 2{EGIS FILIJ^ 



'■ ^* J- A ^'^" Dom/m MXXXVI. ( licet 1035. 
Jl\. fcr/bat Sigehcrtus ) Henr/cus \exfiius 
Impci citoris , CmElonis I\egis Anglorum fil/d 

XCIX ^omine Chunel/ndempro reg/na confecratam, 
rcfalibus nuptus in coniugium dux/t . Ita_5 
Vvippo , cui confentiunt ContraBus , & 
Chronica Angufienfs . 

Legimus hoc Anno ex collatione Golda- 
fti , legem a Conrado latam . 



c 



DE METiCATOTfVM PACE . 

Honradus d/uinafauente clement/a,2{o- 
manorum Imperator Augufius . Injji- 



uis ,camp/s ,fiuminihus , (6}" palud/husforc- 
fat/s , (5/" "Banni nosiri d/ftr/ciu c/rcumu.d- 
iat/s , ea ratiane ha;mumfac/mus , 'Vt nemo (-^ 
vlter/us /n eifdem ahfque Domini fuoruq; h^e- 
redum l/centia , potejiatem haheat 'venand/ , 
! fagittandi , retia, aut laqueos ponendi , aut 
i vilo /ngeniofcras decipiendi , qutc mer/to fuh 
■ iure hanni cont/nentur . 
Oudalricus CanceUarius vice Arihonis Archi- 
capcllan/ recognouit . Dat. 2(atifponx III. 
Cal. Apr/l/s,Ind/ciione XII. Anno Dom.incar- 
nat. 1019. Annoautcm 2{efni nofir/ V. Imp. 
IL 



m ITALOS C0N\.4DVS DESC E^DIT. 



EOdcm anno(fcribit Vvippo ) cum Hen- 
rico Rege filio:, Conradus armatus irL. 
^'- Italiam defcendit . Et Verona: Chrilli cele- 
brato Natali Sal. An. 1057- 'Br/x/am ^ 
Cremonam procefjit { {cnbk Sigonius ) atque 
in fn<ful/s fcuer/Jfimas de con/urat/s qu^ft/o- 
nes exercuit . Extat eius decretum , quopro- 
pter iniurias Landulfo , (^f Hnhaldo Epifco- 
pis /llatas,ad eorum contumac/am comprime- 
dam (^ tanti mal/ confitetud/nem exrirpan- 
dam ,prad/a,omnia ciu/um, qu/ coniurauerat, 
in -vrhe , fuburh/o , agroue pcr qu/nquc mdl/a 
pajfuum /n c/rcu^u fitaoEcclef^ Cremonenf 



adiecifjVrohibens , ne Dux , Marchio, Comes, 
(f^ Sculdafo eam pofeffwnem proh/bere , aut 
vlla rationc turbare pojfit . Indc ALediolanum 
profecius , omnes con/urationis conuiBos for- 
tunis , bon/fq; fu/s nudatos Ciw.tatihus Me- 
d/olano, Laude , Como , Crema , Cremona , 
%-/xiaq; deiecit , atque in Germania.m rele. 
gau/t . Herebertum autem Arch/ep/fcopunt-» 
/ureEpifcopi Laudcnfihus dand/ /luper concef- CII. 
fopr/uauit. Quaexremagnusin Ciuitato MediQL 
tumultusell ortas. Itaque Conradus ,cum mnicta- 
fepropterea^uulgolacerariafperisnoh/lium ,'^^' 
populariumque conu/cijs , intciligeret,A4^di3. 

lano 



Catena Hiftorica . Lib. XVI. Cap. II. 3 3 

nio Sigonius , Concordat Elogiuni j quod 
Angleria; comitibus , pr^Ecipue Heliprando 
cxarauit Piiilippus Bergom. /';/ Chron. An- 

nO 1022. 



Sd.t^H. l^jjQ eoreffus PapiamproceJJk, ihi(jue pauperi 

hiis 3 (^ <viduisforo ac more indiEio, Hercher- 

ti nomen a nohiii quodam delatum recipit j 

atque occajionem Udendi naEius ipfum coram 

fe adeffe lulfit 3 necjue 'vero Herehertus regis 

"- detrcEiauit imperium , imo Epifcopis Cremo- 

nenf , Kercellenfi 3 (^ Placentino iiipatus 

■ accejfit 3 njcrum ad d.iemfe in iudicio fifere 3 

.. aut refpondere neglexit . ^uocirca Conraduf- 

\ mua Hcreherti contumacia magis exacerha- 

l tus ipfum cum Epijcopis comprehendhuc Pla- 

centiam diuerfas in cufiodias mitti 3 iujfit . 

Popponi i/ero patriarch^ cufiodia.. Hcreherti 

permiffa, ipfe J{aue7mam alius ncgotij cauffa 

concelfit . Hoc ^uncio accepto Adediolanenjcs 

nohdes iuxta , ac populares <e.iiua:re dolore 3 dc 

,^^0- rationem antifiitis^ ac principis ftti liherdndii 

Eliprando V^icccomite , in primis au^orC^» , 

inire . ^<s confdia dum maturius agitantur, 

Herehertus repente cufiodia elahitur 3 lentas 

Germanorum njigfiiias 3 ^uos ^ino de indu- 

firia ahhas S. Xjyfii ah Hereherto confecratus 

ohruerat , afiute iudificatus . Conradusj Pa- 

fchate 7\aue}in£ celehrato , 'vhi HerehertunL^ 

euafffe 3 atque a A^edioianenfbus receptum 

j ejfe cognouit,--of^ue adeo indignatione exarf.t, 

'Vt continuo Aledioianum -z/erfus co^itenderit^ 

atcjue exercitu coa^o 3 repente Landrianum 

cafirumoccuparit 3<^ fex <vrhis portas mdi- 

tum corona circumfufas ohfederit . Adedioia- 

nenfes his opprejfi maiis haudqucicjud',n ani- 

mis defecerunt 3 f'd portas , murofque 'urh/s 



Mcdiolancnfium Principum initium. 

Heijprandus quidam Facij Jngieri^ co- CV. 
marchifiiius^ hoc annojpatre ipfo rehus huma- 
nis exempto , ex totius fenatus popuiique con- 
fenfu 3 Aledioianenfum regni hahenas fufci- 
piens 3 regnauit amiis triginta : njir quidciiL^ 
€0 confiiio atquc 'virtute infgnitus , 'vt in toto 
Cifdpind. Gaiii^ njrhium cidem par non rcpc- 
riretur . ^i cum maxime in fimuiari certa- 
mine ohieEiaretur ,fortiJ]lmos etiampropu?na- 
tores f^pcnumero deuincehat . ^cm cum 
Conradus Augufius ^pofi multa facinora ah eo 
firenuegefta , ai/quando intuitus fuifi ct ,ipst4, 
ingcnio dexteraque piurimum 'vaitre adiudi- 
cauit , (^ a Stephano fupradiEio Panonum 
regc aiiquando interrogatus, quaiemfore He- 
ijprandum Afedioianenjcm putaretur <^ Vei- 
iem 3 inquit ^tamferax fcientia rei mditaris 
(^'virtutecorporis fecuium haheremus , 'vt 
aiiquos Hcljiprando non ex iniuria, pr^ferrc^ 
poJfe?nus . Hic igitur Heijprandusy-vt ex qui 
hufdam hahemus hfiorijs 3 cum Aiedioiano 
muitifque aiijs Lohardu 'vrhihus imperaret , 
ac tum rei mditaris fcientia 3 tumq-^rcgni ma~ 
gnituditie aiijs pr^ferretur , ejfecit ( -vt it±-^ 
dixerim) -vttotius orhis reges tnfe '-vnOiOcuios 
conuerterent . Propter quod (^ Conradus de- 
far eidem heiium impiacahde indixit^eo quod 



ddigentijftme cufiodiuerunt , ac fe ad omnem 

helli proceliam fortiter ftifimend.am confirma,- j 'vrhem ah imperij ohedientia alienauerit . t^t 
CIV. aerunt . Mukas Conradi multis e partibus j propterea egit 3 "Vt omnes confines reguios in^ 



vlati. 



oppugnationes ludificati 3 egi^edicntes vrbe 
crebris cura Germanis pnTlijs confiixcrunt . 
Ex quibus memorabile illud a quibufdam,. 
refertur^in quo BauarumConradi nepotcm, 
omnium Germanorum ferociffimum:, Eli- 
pradus Platus Vicecomes Mediolaneiis inge- 
tis natur^E , ac rohoris 'vir ,finguiari ccrtami- 
ne in confpeciu Imperatoris profirauit. Hic eit 
Eiiprandus , feu 'J{uitprandus Anglcris Co- 
mes , que ex Gisla lecunda vxore progenuit 
Facius Platus , ex qua Piatum de Platis poil: 
ODitum Dorella! prima: vxoris , {iifccperat , 
vt diximus in iih. 1 5 . cap. z. Ab hoc Eiipra- 
doj feu R.uitprando,Vicecomitum,vt aiunt, 
famdia fiuxit ,pofi tota Itaiiagenerey^^^vir- 
tute clariffma , quem Vicecomitcm dicium-s 
f//f j quod Archiepifcopi Vicecomes ejfetjinue- 



eum concitare'/ttur . Veniens itaque Conradus 
C i^far ci'.m exercitu 2\/[edioianum , pofiqnam 
diu ^rhem ohfedi(<!et , tandem Tyauerinm-j 
qucndam Theutonicum neceffanum fiuum 
mira. magnitudmis (ffjortitudinis ^irum 3 
quem quafi Achiiiem , aut HeBorem omnes 
Heijprandi copias profugaturum exifiima- 
hant 3 contra hunc Hdyprandum ex Aiema- 
nia accerfiuit . Cum hoc 'viro •vafiifjlmo, tan- 
dem Heijprandus hic , communi decreto , fin- 
guiari certamine extra AAeiioianum certamen 
ajfumpfit ,quem ^ poft iongaidiraque ccrta- 
Mina Heiytirandus ifie per medias peBoris 
crates perjorauit . ^uo quidem 'vuinere ,cum 
ex cquo Tljcutonicus decidif^et , Heijpran- 
dus corifefiim ipfum ruentem intercepit , ac 
fuo proprio ipfum iuguiauit glad:.-. . Pcfi 

E ci^ins 



34 



Conradus II. Salicus . Imper. XVl. 



mox aie 



dl 






/ jln. cums rmndm Conradas iwpcrator 
J030. " fecmda tripis fachs, cum lachrymts e Aie- 
diolanenfium finihus cum omni exercitu ah- 
fcept . Soluta -xirhis ohfidione , Hcljprandus 
contra confries 'J{egulos, quos cumConrado [en~ 
fiffe nouityarma mouit. Sedomnihus ^eniam 
pctentihus , ipfe njerterat , animo magno eos 
henionefufcepit , (^ deinceps cum tngenti fua 
gloria inpace quieuit . Tandem <vero Conra- 
do Cdfare m^rtuo , cum Hclyprandus contra 



non dcbcbatur Platis iure hxredlc.irio , fcd 
libera & voluntaria difpoficionc ArcKiep. 
Mcdiol. vcl tcmporum fcquenti curriculo , 
ex populi & Scnacus acclamatione :, vt fcri- 
bit Pilippus "Bergom. in Chron. cum Viceco- 
mes Mcdioianij tum tcmporis Archiepifco- 
pi Vicccomcs efTct , & non dominus liipre- 
mus, fed aoalicno pcnderet arbitrio jvnde 
tanti non erac , vt Coraicatibus Valiilarij , 
Taurexana: &:c. anteponeretur , qui a Plato 



cvn. 



Henricum Imptratorem eius fuccefforem in^ , primogenico poflidebantur , vt diximus in 
Germayiiam profcBus etiam jehrihus agita- \ lib. 13.C. z. Angleriaporrovnde ditlafic ? 
tus i e njita miorauit . ^o mortuo , cum } PliilippLmi Bergom. confule. Comites iili 
maximis omnium iachrymis humatus eft , \ yi plurimum lcguntur Ecclefia; parces le 



CVI. 



^ pater patri^ appellatus eft : quem , ma- 
tres <vt moris erat , per annum planxe- 

runt . 

Nec mirum Eliprandum Platum Secun- 
do genitumFacij , Vicecomitatum Medio- 
lanenf em occupafTejviuente Plato de Platis 
Primogenito ; nam Vicecoraitatus Mediol. 

P A 2^M £ "N S / F M S E 

Sal.An. 1038, 



quutijvel religicne dud:i, vnde Plato de Pla- 
tisEccIefiamerexit , Xcnodochia fundauic. 
Crefcentio tesie. c. 1 3 . (^ Locato hiftor. Pla- 
cent. vel ardore vindlctie aduerfiis Irapera- 
tores Germanos , a quibus Longobardorum 
Rege:>jproaui horum comi:umjf poliati fuere 
Italico Imperio . 



D I T I 



cvm. 



Salcrnitano Capuanum principatu attrihuit : 
(^ Athenulphum Archicp. a Pandulpho iTi—> 
^incula conieHum exemit , atq\ inde ^ene- 
uentumfecontulit, Pandulphus relicio in^ 
arce filio , Confiantinopolim auxdium implo- 
ratum ,fedfruftra contendit . Cohradus 'Be- 



chisCafQnenfibusaccitus^qui afliduis Pan- 
dulphiprincipisafflidati iniurijs , ad cuitl. 
orantes venerant , vt monallcrium ab inte- 
ritu jquemei Pandulphus intentabat , vin- 

CIX. dicaret , venit ; Romam orandi gratia pe- 
rcgrinante Imperatrice Gifcla , qux poftca 
adImperatoremreuerfa,vna cum eoCaf- 
iinum venit . Cuius non cxprBato aduentu, 
( vt fcribit Sigonius ) Pandulphus cum "Bafi- 
iio Ahhate (juem ipfe pr.fccerat , in arcem S. 
Aoath^ fe recepit . Conradus pridie Penteco- 
ftcs-vrhem ingrcffus,pofiridie apud Capuam 
qjeterem caftrafecit , atcj-^ li. Monachis , 
ams acciuerat ,pofttilantihus 2{ichcrium Ah- 
batem Leonenfem, cuiusfdeli tum opera -vtc- 
hatur , concejfit Ahhatem , in primis fuffra- 
gante Afonachorum petitioni Augufta : (^ 

CX. Pandulpho ptrtinaciam retinentcprimorihus 
Capuanorum adhihitis j Guaimario Prinapi 



Ciiaiitia-' 
rius. 



CVrrebat Annus Sal 1037- quiim ledlis 
copijs hyberno tempore Parmam ve- 

nit Imper. Vbi domini cclebrato Natali , 

inchoante anno Dom. 1038. ipfi die Nati- 

uitatisParmenfesconcitato tumultu necem 

Conradi dapifero attulerunt . QuareCon- . „ , . 

radus incenfus,gIadio & igne ciues aggredi- ncuenti , rogatu GisU coniivgis , Henricifilij, 

tur. Vrbsvarieoppugnatur , dcinde ma- (^Adeloi£pifcopi iura,acpr<edta Mmacho- 

2na ex parte comburitur . Dcinde a Mona- rum Cafinatium confirmauit./nde per Adria- 

■'"'"'"" tici maris oram reuertcns , ohorta graui ex 

Cidi corruptiane in exercitf;, peftilentia, menfe 

/ulio ?:onflum militesplurimos, fed etiam ex 

principihus nonnuilos amifit . Hermannum 

Ducem , Auguftisfiiium ( v. Kal. Aug. dcf.m- 

clum Tridcnti poflea fepulcum , vt fcribic 

V vippo . ) Chunigundem nurum (^xv. Kalen. 

Aug. mortuam , cuius corpus aromatlbus 

conditum , in pra:pofitura Lutburgjfepultu 

cif: . Ex hac , filiola fola fuperfuit , quarru 

pater Chrif!:o dcfponfatam , Abbatiiram 

confecrari fecit j vt ait Vvippo ) Cononem 

Francorum duccm , itemc^\ aiios , vnde m<x,- 

roris ac triftitiA pienus in Germaniam tran- 

sijt . £0 vero profeEio Herehertus Antiftes 

erecius magnis dcieBihus hahitis, Amhrofiu , 

omnef^;eius Jautorcs heiio inftitit pcrfcjui . 

Itacjue , cum nihii praitermittcret , (juod ad 

maximum gerendum heiium vfui cft}t , ve- 

xiiium 



CXT. 



CXII. 



Catena Hiftorica . I. 

xillnm impojttum in cttrrti exeogttauit. f.sfii.it 
currits tngens rotis groindiorihus at(j; axibtts 
firmiorihus fttltus ,ptrrpurea pariter 'vndiqtte 
'vefie conjlrattis, in (juo contabulatio cjuadrat^e 
turris injlar locahatur . /// medio <vero eximia 
proceritate malus excitatus erat , multis a 
faji/cio rudentihus ipft contahulationi ad nau- 
tici mali (imditudinem alligatus . /n fu mmo 
cruxaurea ,infra crticem antenna magncL^* 
fufpenfa, 'vndc --uexiilum explicahatur.Hunc 
autem cu.rrtim excellentis jormcc houes j can- 
dida 'vede mjlrati trahehant . Cura eius cla- \ 
r/f/imo j {^T genere ^ --virttite •-vrro comm/ttc- \ 



.ib.XVI.Cap.II. 35 

hatur , (jui <vt ■■venerahtUor ejfct , tnfgni lori- 
ca ) enfe ,(e^aureo haltheo, {&/ puhlicojiipen- 
dto danahatur \ --vt mtinttior cohorte m/litum 
leciijjimorum feptehatur . Cum eo --vero ade- 
rant ettafn facerdotes cum diuina rei paufa j 
tum -x/f efent , qui letifero --vulnere lahoranti- 
hus facra ,fopus e[iet,Chrisiiano ritu fu.hmi- 
nifirarent . Prxterea fex tuhicines cum toti- 
dem miiitar/hus equ/s , (juthus c/uitas tentc- 
ria (^ Ji/pcndia procurahat . Cttm hoc ergo --ve- 
x/iio, cjuo quaft ad facram aram ac/c ptdfrc- 
fugcrent , atq\/nde ferociGre s /n hojie procitrre- 
rent iHcrehertus pr/mus ad hcliu cfc prcgrcjfns. 



CXIIL 

nus Hex 

Hung 

tnorttur. 



CO^MTi^lDFS HE~Ts[7{JC0 FILIO WB^GVlsiDIAM TT\ADIT . Sai.An. 1038. 

EOdcm Anno moriens HungaronurL. j iurare fecic . Hunc Epifcopi in rcgiam So- 
Rex Stcnhcinus , Petro ex forore ncDOci iodtm capelLim deciucentes , cancicis Deum 

laudabant , clamante populojquod paxpace 
cenerarct,fixiex cum defare repiarct . R.e- 



Odcm Anno moriens HungarorurrL. 
Rex Stcphanus , Petro ex forore nepoci 
rcgnum legauic. Imperacor vero perBaioa- 
riam Burgundiam propcrans ^ ibi Principu 
coiJoquio habico j quarcadie filio luoHcn- 
ricojrogancibus Regni primacibus:» Burgun- 
dis regnum cradidic , eiq; fideJicaccm denuo 



cxiv. 



cap,vl. 



uerfus Impcracor pcr Bafileam, Oriencalcm 

Franciam , Saxoniam , Frifiam . 

Pace frmddo ,iegc}n Jac/cndo reu^/ftt .Yvi^^p^j. 

O^BITVS CCN^ADI I AIP E \AT \I S . Sal.An.10s9. 

C AI. Anno 1059. diem Sandtum Pence- [ rat , intioititum (&/' reconditum ^fcf, Aor/ppi- 
*-' coltes inFrifia apud Traiedium Con- I nam Coioniam--vefium , perctinHa c^enoh/a 
radusagcns jpoltccIeLJracam MillamjCum i liiius ciuitatts ^ atq;Afjgunti^feuVvorma- 
admenfamvna cum filio & lmperacrice_j ti^ , fuc iiicrum (ju^ in mediojucrant , omni 
coronacusj proccderec , mediocri doloro ' popuio fequcnte (g/" orante deportatum , incre- 
corripicur . Verumne tant<£ die/ perturharet d/h/i/ oratione (^ magnis eieemofnis pro re- 
Idit/tiam , doiorem d/fftmuiau/t , (^aic Vvip- 1 demptione amm^efaSiis , triccfma cciaua , 
po ) Sequenti dje , cum morhus ietioaiis ■■vehe- qu<e ohdormiu/t die , in Sp/ra Ciuitate, quam 
menter infjieret , Imperatr/cem cumJHto rege \ ipfe Imperator , ftcut (^ pojica fi/us multum 
ad prand/umex/re /tihet de cuhicuio . Interea j fuhiimauit , looncrifce fcptiitum cji . 'Nam- 
Impcrator finemjthi tmminere fentiens , fcut 1 gratiam Conrado Imt)er. Dcus addid/t , quod 
in --vtta fanus j inaciufemper conjians , (o/ non--v/di7miS , ncq\ audiuimus tantas ia'men- 
Jirenuttsju/t ,ita tn extremts ntlni pgntorts • tat/oncs ^vnitierforum , tot orattones , taies 
fideipcrmanft:(c/--vocat/s Eptfcopts ,corpus \ eitemofnas aiicui Imperatcrtim corpcre i;:fe- 
(^fangti/nem Domint , (^ cruccm fanUam \ puito facias , ^ fcut percepimus,rejcrent€—i 
cumrciiqui^isfantiorumapportarifecerat:^' Epifcopo H:nr/co Laufanenf cum c£teris 
er/gens fe cmn iachrymis --vaide ajfeciuofs , in 'Burgundton/hus , qut iiitim de ohitu 'vfqu^-jt 



conJeJfonepura(^ oratione interna,Sancio- 
rum communioncm ad peccatorum remifjhrie 
(iccipiens , Imperatnci ^/fiio '^gi Hem-ico 



fepuituram profecuti funt ,fiius C ^faris H:n~ 
ricus 7(^x ad omnes tntro/tus Ecciefarum , 
(^ ad extrewum ad fpuitura-m humcros fuos 



perfda 7no)i/ta njaie dicens , exhac <vtta mi- j corpori patr/s --vitra modum humiii dcuot ione 
grauit XI ."Nonas lunij , fr/a 1 1. Ind.^vi i. j fttppofu/t : ^" :-2on foiu/n quod fiiius patri itLs 



cxv. 



Vifcera Imperator/s ad Traiecium cond/tO-^ 
funt , (^ l^gx iocum fepidtur^ donis (^/ pr^- 
d:js ampi/auit . 2(ci/qtm'm corpus ah Impera- 
trice (^fiio 2\ege , •■vt opt/mc excogitari potc- 

Infcripcioncs Maufolei . 
Conradus Il.Imper, oh/jt Anno Domtni 1039. Pridie 'Non.Itdij. 

E z 



char/tateperfctia, fed quodjcruus Dcmmo in 
timore fancio dehet \ hoc totum 2{ex pairi d^ 
funcio fudioftjfime exhihu/t . 



II... 



1026, 



S' 



I. 

1. 

3- 

4. 

S' 
6. 

7- 
8. 



3 5 Conradus 1 1. Salicus. Imper. XVL 

II....FiJius hic i Pciter hie , Auus hic , Proauus iacet ifthic , 
Hic proaui coniux , liic HenriciSenioris. 

IIl.... Infcripcio Sup. tumulum . 
Pannonias dommt Conradus , terruit armis , 

Jnfubres, leges condidit , inde obijt Vrfinus Velius . 

IV. 
/orna Pharetratos mouitCdradus in Hunos, 
A auihus infejio Afarte petitus erat . 
Verfaa;pugnaces Heduos dare tcrga coegit. 

^ui patrijs exul fedfbus acius frat^r 
S^pe triumphatos ajfecit clade Polonos : 

S(€pe 'Soemorum c<ede repleuit humum 
Vdapaludofis hahitatur terra Sicamhris 

Aiartia --vuiiatum Geldrianomen hahet , 
J£.<Jer in hac ohijtfupremofunere mortem, 

Imperium nato fufcipioite fuo , 
2{henus <vhi'^emetu ^etere pr^ter fuit --vrhe, 
Conditus in Diu£ V/rcinis ,ede iacet . 

Conradi II. Imper. Symbolum 
Omnium mores , tuos inprimis ohferua, 

MVNDVS IN FABVLIS. 

CAPVT TERTIVM- 

I 3 . ^eronisfratricidium quo?nodo detcBu f 
1 4. Dxmonpetit cum hominihus recohciliari, 

(^ non auditur . 
1 6, En. Pifo tres occidi mandat innocentes . 

1 7. (juoprdtextu . 
1 8. Iracundu mala .19. Aulicorum --vitia . 
xo. Ep/Betus qjituperatur . 
z I . Ouesjacdius quam canes lupu agnofcut. 



Georgius Sabinns. 



9. 
1 1 



Amne/iiapuhlicatur in Parnajfo . 
Imperij maiefias inquo confifiatf^ 
Indulgentia 2{egum propria . 
2(egum grati^fujpeclte . 
Mimflri capiuntur ^t pifces , ^ canes. 
Catonis^uitia (^ 'virtutes . 
Seneca laudatur , (^ ■■vituperatur , 
Ctcero laudatur , (^ njitupcratur . 
M. "Brutu C^far iaudat. lo.^vitupcratur. 
. Lucius 'Brutus --vindex iihertatis 7\om. 
I z.immanis fpeElatfiiiorum necem. 
iz. Pharifeorum ajius accufantiumaduite- 
ram non adulterum . 

APollinem quondam( fabulantur) In- 
ferorum fibi conciliaturum amo- 
rem ( prxtcritorum criminum de- 
creta amneftia ) hominis expofuifTe ticukurij 
veluti brauium , quod vel brutaies etiam re- 
dimerent , dumodo totovitxcurriculo vnii 
intergefta reponerent, quod mmimedccli- 
naret a red:o Jicet brutorum pafcuis:,conlo- 
ciati;,Summi Opificis deformafset Imagine. 
Hoc audito , mufTitauit Sapicntum, ordo.in 
caffum ducens , dedifle fmguinem , vt fi- 
mam gloria: aucuparentiu- inanem j fi & ty- 
rannis daretur dei vindicare imaginem , 
quam expofuere fub haila , prodlta patria , 
violato iurcj natura fubuerfa . Senfit Apol- 



11. 



X z . Omnia infahuiis 

11. Fideiitas a Parnaffo reccdit. x6. cur 

inter canes tantum repertas 
2 5 Amicitia a cordihus fugit humanis 
2. 7 . Principis ojficium . 
lo murmur^ & accerfitum Senecam pcrcun- 
clari a politicis iuilit , --vnde fuhditi "B^gem a 
tyrannofecernerentf Perquifitis fentencijs , 
alij Maieilate , Immunitate cundba f uperci- 
lio mouere , legibus non llare , f uperiorcm 
non recognofcere;alia alij cum dicerentj cgo 
ad ciementiam prouoco ait Seneca. ^luid enim 
intcrefi inter tjrannum , (^ 2\efemf Speties 
ipfajortund,ac licentia par eji , nifi quod tj- 
ranni '-voiuptate fmiunt,reges nontiifi ex ne- ^- ^f' 
cejfitate . Ciementia eji qu^t magnum inter c. fz.' ' 
regem ,tyrannumq-fponitdifcri7nen . Vtcrque 
^jaiiatur armis j fed aiter arma hahet, qu/hus 
'Vtitur in munimentum pacis ,aiter 'vt magno 
timore mama odia compefcat . 

^d 



1033. 

m. 



IV. 



VI. 



Lib.XVI.Cap. III. 37 

^uid itacjue {{\:hnC].t Apollo) n^ohis in~ iutientHtis jfcGrtti^mproiecijli :>patiPerem di- 
dtilgentia difplicet f fiea eft 7{egum diad.ema, mjfifti, -vt ditiitem rec/peres . Misnis mhian- 
^fola7{evemfacit. Aiimjin fides rigore/n do ,^xoremamico , amici oaz^astihidefpon. 
mn cxigit ad regiminis normam , (^ maleja- ! fafti j am/c/tui ohtegente cttp/ditatem . Apol- 
ciorum •-'jindiEiam , fed regnantisgrat/am •'Ut l/ms Ma/eflas , (jwe fpetie non fall/tur , /nter 



comparatione decerrima ac veltrum odio 
fibi animos populorum conciliet . Quid 



nos /udicet , an iure pojfulauenm , tu •fcro 
cenfor deligaris f Iniucundus Cxlaris fermo. 



minus agunr Reges , quam benefitia proh- j cu Arillocraticos omnes ferirc crederetur , ^qi. 



teri , &: Jargitiones diligere.- namque & Ax 
veluti iuglantes , foris licet videantur vire- 
fcere , tabefcLint intus . 

Veruntamen cum vobis rigor arridcatj 
deligantur cenfores , Vizx integerrimi , fcc- 

lerilq; puri : quos morum probitas , noii^ ! tyrann/ prdceptorfuit : cumf, /nfultaffet tjs , 
populoru m faftragia principes egerit . Sint qui ctim principihus '-uerfarentur , ipf a pab: 



tantu incutijt timorem , vc forte reiecta ad 
fcrutinium confuiierent.Cw«^7.f ^otis dcli- 
' fkur Seneca , ^-vno contradicente Stiilio . Infi- 
mulabat eiim contra, cjuam philofopharetur , 
egiffe • Cum en/m tyrannid.em /mprohajfct , 



illis honertum & iuilum non in legibus, led 
in animo . 

Palluitquifquis & contremuit ,- Cenfu- 
rzq; virga propofita innotuit , non Zelo 
iultiti^ dilpiicuilfe decretum ;, {td feuerio- 
ris not^ viros cenfuram reformidaiTc , ne 
vulnera refricarent.Suntenim vcluti pifces 
miniilrijinterquoslub iudice adiiuc j an 
fsminas mares excedant ? cuiulque tamen 
generis , hamo trahuntur omnes . Sunt ve- 
luti canes , in fures latrant ; ni cibum por- 
rigas . 

Senatorum itaque forticis nomInibuSj,cu 

Magnus Cato excraheretur ab vrna , refpi- 

rauit Senatus^autumans lub Clarilfimo Ro- 

man;r Reipublicx patre , omni vacaturum^ 

labe literatorum CcEtum . Scd vnde vnius 

Catonis toga , tantorum poteritcircumliga- 

re plagas , & operire vulnera ? Caton/s vul- 

gato nomine , m iudicem excipere , cuique 

dedic Apolio. Grauis fuit \\xc libertis , 

quibus in Catonem cogitare nefis erat . In 

partibus Catonis fuit Seneca , cuius intere- 

,,, ., rat , ne procederet inquifitio . Laudare_^ 
a hb. de . ■ \, Q y ■ i • r 

Traquil mcspit , ^ & diuinam aicere lortem qu 



anim. virtutis v^uam 



dediffc 



et imagmem. 



Cuni.., 



Seneca licetLactantius plauderet , Romanx 
vocans fapientix principem , & nemini da- 
tum , tantum non colere virum ; obiecit 
C^far ; c^terorum /nitifitimfore cenforeni—} , 
pr/ufauam fe/pfum componeret . Expla/iaret 
prius , qtio itire L. Afetello lafc/u/entem ohtu- 
liffet coniu oem f nec folo confenfu , fed, lcnoc:- 
ntjs , "vxor/s adulter/um folhc/taJfet,ne ami- 
ct /aBuramfaceret . ^u/d en/m Aletello mor- 
tuo , Atart/am /terum recep/fi/ f auara (py /);- 
honefia hatid latet l/heralitas tua . Jn efcam 

I 



a- 



tio non n/fmoriens recefft . Jjfentatcres dete- 
fiatus i /pfe reg/nas coluit , (^ lihcriGs \pluri- 
morumejfaudat/ones compafuit. Diuitesre- 
prehend/t , /lle cuiusfacultates fuere aureGrti 
tricies centenna mdlsa : l/cet humd/fro/itifpi- 
c/Oj/ncafa ruft/canafngerethah/tare, gua 
tamen /'ntus /nfer/or non erat , Dorno A lirea 
'^eron/s . ^ua fapientia dicat , ant qu/hus 
Ph/lofophorumprccceptis intra quadriermiu^-n 
regt£ am:c/ti<e ter m/llies fe.Hertium paraue- 
r/tf (ju/que luxum al/orumdamnahat,qnin- 
gentos tr/podas haheret de l/gno cedrino pedi- 
bus ehume/s f ^n-a lege '^eronem (dicat ) ad 
matric/dium perduxeritf nec mefuf^it implj 
fpet/es conflij , <vt 7ioui fcelcr/s attrocitatc^ 
Deos, hom/nefque follicitayet , njt Quam cele- 
rime tyrannum.' perderent . Perd/d/ffct en/m 
Agrippma J^eronem 5 fed fie pereundum ^e- 
ron/ effet , Agripp/nam pr^ueniri confduit ; 
poffcjuam fdf/d/ret Agr/ppin^. thortinL-y: 
(^ ^eronis thronum amh/tiofus appeteret . 
Vos prouoco teftes om,n/ except/one ma/ores , 
D/onc7n <c/ Tacitum : aut •■vefros corri^it€_> 
annales , aut meas comprohate qucrelas . 
Erubuit Scneca ,• veriim diilimulatione ru- 
moris ridens , talenta lcruauit, neq;gIoriam 
in confilio impiorum amifit; delatori obfe- 
quente nemine , non f ufpicione calumnicE , 
led participacione racinoris . 

Ad Ciceronem cunc ef t conuetfus Sena- 
tus>& exordience Plinioj Tuprimus o^nyiium ^'^* 
patr/te parens appellate /nnocent/^ fuccurre_> 
cadent/ , Heroum fu.ftine glor/am . Quis ilie 
paterpatri^f ( Bnitusobloquitur) oh^-viri 
/mmortales prod/torempatriat patrem appella- 
t/s ^' Ecquando defar ftb iugo 7\o_manaw^ 
traxiffet 2{emptddicam , fiiTtdius comitia 

Cxfari 



38 



Mundus in Fabulis. 



Sal.^n. C^fari concd/ajfet , (^ reclamame Senatn 
^°^ ■ fafccs confularcs ohtidijfct : ^vt in confidatn 
defaris collega foret}auttimans oh Ctefaris iu- 
uentam. , refolum 2(£mp:dd!cam admmifira- 
turumf oh amhitio j oh rmpudentia , hac fene 
decepit iunior , (^ populi perdidn lihertatem . 
Ita dcclamance Bruco , cum nemo aucieret 
caufam Ciceronis agere iplum BrutLim iu-' 
cenforem Apoilo delegic . In Cieiarcmcon- 
ticuere rcpente ; trepidantc Scnatu j ne ad 
arma concurrerent . Quum primusomniii 



IX. 



rancam atrocicatem afpicere, aut colerare 
pollent 3 patcr immotos oculos tenuit j ncc 
mifcricordia quicquam de triiLitia viiltus & 
fcueritate rerniiit j fed filiorum iupplicij ipc- 
cAatorem ic pnrbuit j quoad liclores iecuri 
capLit a ceruicibus abjtulcrunt . Bruti ani- 
mum fedatu pr^rbuit vcl virtutis celfitudo ; 
vel magnitudo calamicacis fenfum doloris 
cripuic : quorum neucrum neq; parumj ncq; 
humani cll: ingenij fed auc diulnicacis cuiui- 
damj auc immanicacis.Poitremam pra:feroj 



Ciefai- Brucum laudauic ( adco pocens vircus | cum non cam liumanicace , quam pacernita- 



X. 



XI. 



vc holHbus ipiis veneranda , ) ieruefccnccm 
in Cariare vindidam ardore , mocu , rubo- 
re j rucilancibus oculis pallio prodidcrac , 
fcd maioris affjdlionis grauaca pondere Rei- 
publica; puolico ccilic am.ori, quj; nolencem 
C.Tfarem craxic , vc hoili plaudercc . Plau- 
dcnceC:rfare , nemo credcbacur excare de- 
lacor ; quum Plucarchus a laude exorfus , 
declinauic in quciLum . Roman£E non mi- 
nus libertacis acculabac vindicem , quam-> 
opprclTorcm ; quia excinclo Ca^fn-c , Anco- 
nium virum concumcIiofum,&: Monarchia 
fouenfcra , pnTCerea Carfari vircs addcncem 
ex vili , ac rci milicarispericiajconcradicece 
Senacu , populo conciliaueric, & a nece pro- 
texeric . Secundo iccrum capcus crrore_^ , 
quod in graciam AnconijjCeftamencum Cx- 
laris palamcfreconicnicricrccicandum . Sic 
parcens Anconio, caufa fueric itatucndi co- 
fpirationi gra ucm , & incxpugnabilem ho- 
itcm dum amicicicE violcntia , vcl Reipubli- 
cx inScicia Anconium icruauicVnde poll li 



cc poilhabicaj exulcac fericasfpccie iullicia! 
LtiO pluiquam fcricas ; nam Bruca quamuis 
inhum-ana amore repu^nance pacerno , nc- 
queunc abfq; iacry mis filiorumi ccdcrc fato , 
& funcra ducere . Quid iiriper are , &: incle- 
menci audacia incer filiorum fapplicia ocu- 
los imm^ocos pacrcm dirigere ? Habeant 
marmiora hofce reclores , non cscus hmna- 
ni ; quibus non cam filiorum, quam picc.ids 
funcraiuntopimT vicLima: . Iuilici?.ni-. , 
quT puL jica priuacis vulc antefercnda bo- 
nis, non iniimulo; immanitatem acufojqua 
ipcric iuftitin: , rigoris gloriam accuiamur 
inanem . Si carniiici nacura negat abfque^ 
luchi criminofos pcrcuterc; & pcrcuiii ian- 
guinc miicentur lacrym^e percutientis ; vn- 
dc placidis oculis , & quaii lietum afpc6lum 
gcnitor in infimcm & turpcm iiIiorua'u 
luorum conijcit mortcm . Vel mcntitur 
natura , a nullo amorcm vinci patcrnum ; 
vel iabula cli: , Brucum fine triilitia necem 
iiliorum tolcralie .Ccnforum itaq; defpera- 



bertatem iultitia rcmillam,incempcii:iua_j i ta cleciione , mandauit Apolio cdicl:um_> 



clementia tyrannidem rcuocauit 

Rciedlo icaq; M. Bruto j Lucius Brutus eft 
nominatus ; ille , qui bonis auibus Pvomana 
iortitus libertatcm , a Regura vindicauit cy- 
rannidc , & conicruauic . Brucus ille , qui 
Romuii fupergrcirus gloriam , maiora mo- 
licus credicur in rccuperanda libertate , & 
Rcpub.coniiituenda,quam illc in vrbe con- 
denda. Lucij Bruti audico nomiine , letitiz 
plaufum dedcre omnes Ariitocrarici;cumq; 
ei nullus videretur armulus, quaii cum Bru- 
tisiiraultates vnus proliceretur Plutarchus , 
&:huncablqi crimine pra;terire pailus non 
eft. Fiiiorum obiecit necem inani potius 
patratam gloria , quam zelo iuititia! : quum 
tyrannorum focios conuidlos hliosjictori 
tradidit; vbicum alij oculos auerterentjnec 



cxponi , vt polt triduum quiiquis prartcri- 
torum ilagitarct veniam, coram eo expone- 
rct jicita , auibus fideret iromortaIicacem_. 
redimcre ; cxulcauic iniquicas j iperans nul- 
lam iupcrni ctiam ingenij acicm rcperiri , 
qux intcrum dolo f ilii non poiric . . xn. 

Conuenience icaque im.proborum fre- Th.u-yi 
quencia , vcncrc cmnidi Pharifa;orum Prin- ^i^/mS 
cipcs , dicences. £n coram ^ohis , Formofus saa-os 
Apollo , illufa innocentia , (^ prelia iufiitia d''''\ff[ 
1^/ lcgum ohfcruantiam exicere culpa efi, /lobis fnju'.:n. 
dehetur pxna . ^amque ^vi Af'faicci legis 
ah co posiulantes adulteram lapidari , (jui di- 
citur nj;a , •veritas , (^ 'Vita , irridemur , 
fihdlamur , •■vt malignantes fugimur, (^ in- 
crepamur . Si --vnwm , pr^teritorum omnium 
culpam euacuat , eandem proferi^mus accufa- 

tionem , 



titr vt 
rn.iLiV''' 



Lib. XVI. Cap. III. 



3P 



Sal^n. flonem 3 i>t au^m 'vulgus ad pcenam prouo- 

^ cat jtu a culpa reuoces . Si (juijoret reatus 3 

non alius , quam coram Chrifio j Mojjis me. 

morajfe prdccptum 3 quod iam 'venerat 

foluere , non adimplere . His auditis 3 exar- 

dens ira Lyranus irrupic . Pharifeorunt-j 

efi petitio 3 ergo fufpeEia . Vos ex orC^ 

*veJiro redarguam . Cur Jine adultero pro- 

fertis adulteram r' lapidihus f^minam^ 

petitis 3 auum adulter pr^teritur immunis f 

ego palamfaciam qu<e phjlaBerljs ohtegitis . 

Adulteram arguitisjCjuia 'vohis denegat adul- 

teria , Adulteram non adulterum posiulatis 3 

'Vtpojftis mufcitare in plche,adulterum fiare 

tnter ChrtBidifcipulos , Adulteram in mcdio 

adducitis ., 'Vt mulieris afpeEiu ludicem lUi- 

ciatis '■) cjuafi frmsfte mulieri refislere ne^ueat 

diuinitas ipfa . Adulter fe pretio largitionis 

fuhduxit . Adu Iteram prodiditpaupertas, nec 

eam nudauit phariforum religio,Jed egesiatis 

miferia , Tantumjacmus c^uod 'vertant in^ 

gloriam , mirum non esi . Pharijkorum eji 

aEiio 3 ergo fufpeEia . 

Rubore fuftufi , nec vrgere audentes , 

caciiinnis &:fuiHbusexcoriatar cum explo- 

derentur , lamentabantur , quia in Parnaf- 

fo fola fynagoga deeflec . Laruati ialtem , 

& nigro admittercntur pileo , vt mos erat 

in aulis principum . His auditis , fcifcitatur 

, . Apollo quantiChrifiianorum hahitum com- 
Hebrat ^ /r j r ■ aj- • u i \ 

Tarnafj^op^^^^JJentf nonjuit emptio ,( dixic HebrxusJ 

ff^P- fedpermutatio . 'N/grumreciprmuSjruhrum 

dedimus \ pofiquam ah ipfs c£pit <v<.enundari 

fanguis Chrifii . Succenfus Apollo cum_. 

mandafTet licioribus veftes reuidere ma2:na- 

o 

tum } eofq; recenfere , qui rubrum gcitaret 

pileum ; non eft inuentus, cui f iltem rubru 

non eflet capitium . Apollo tunc acerfico 

Archicancellario 3 iuftit exarari decre- 

tum 3 & inter quatuor mundi plagas 

bucinari . Cauerent homines , nec •■vcjiihus 

fderent extemis 3 quia luddei (^ Chri- 

fiiani 'vefiihus commutatis 3 incederent per- 

fnati . 

xni. Pharifcis eiedtis intromititur Nero : Brl- 

j»rd«f/;t^nmcirratriscadaucr terens m numeris , 

defendit. queltubus & lacrymis c^pit Tacicum incre- 

pare , quia in 1 5 . .^v^/.fcripfillk , a Nero- 

ne Auguftum Claudiorum fanguinem in-- 

Bricannico/?«^ro^;7^.f poftea njeneno pollu- 

tum. En cadauer(inquic Nero )& anco 

ApoIIinem , Bricannici olla depofiiic . Ex- 



coriat- (inquk)introfpicite 'vifcera.Iura namq; 
reum ipfum , fi inauditum , proclamam tnno- 
centem . Refpondere policici : Nero vel ne- 
gas , vel facinus exculas ? 'S,\ neges , vnde^ 
probecur, luriftiE dabunc . Excufes pocius, 
fas enim inuenire pacronum , fi eft infocia- 
bile regnum . Ex aduerfo lurifts per ada_, 
& probaca iudicium exigebanc : Imo iacis 
fadum credebacur , fuper genas rubeicence 
colore . Veruncamen lubridens ApoIIo. ne 
incer cenebras fcelera Regalia exulcarenc 
immunia , iujftc occiii lauari corpus . Cuin 
abftergerecur . decerilim eft cencorium . & 
delinitus gypfus , quo liuores tegebantur& 
macula; , quas venenumexcicaucrac . Inde 
ad Reges conuerfus , Talia{ inquic ) /««f 
opera 'vefra . Humanisperlucent oculis, im- 
her f decidat , 'venenata tument^i^ -vefirum 
gefia injahtilis incrufiantur . 

Exclufo Nerone , pileatorum , ingredi- 
tur curba . Talari , nigra , fcuera induti 
vefte , pietatcm pri^ferebant . Eorum prin- ^,^^^^/,,5 
cipi negled^ iaccbant com^, cuculla {o\:d.[fentpj. e 
da :, gracilenta macies , demiila ceruix.cin-''^ ''""*" 
gulum ferreum , Angelus tenehrarum ecce 
adfum fcripcum erat in phyladcria . ^id 
qudreret , iciicitanti Apollini , miciirima_, 
oracione rcfpondic : Cum homimhus pOr- 
cem . Vrgence Apolline , non dari ho- 
mini , patri fidere mendacij , fed co- 
cies circumucnco pax ipfa forc fufpecta.Aic 
Dcemon : Alias dixtjfe ■■verum mei (^ iaEiu- 
ra, ftfuturx 'veritatis prAudium . J^onne 
Phdippis iter agetJti Paulo occurrens , fuhfe- 
(juutus clamaui : Ifti homines ferui Dei ex- XV. 
celii iunc , qui annuncianc vobis viam filu- ^^'^^- 
cis ? hcet non tam clamantis , nuam 'veritatis 
iniuria , p£nitenti 7(egi negarentur f^dercu» 
pacis.Hominu m amicitiam petit demonioruin 
princeps, (^/ tenehrarum potefias , ne eorum 
fmguine mcA inchrientur phalanaes , Isnt^ 
hofidihusditatus fpolijs,(^ clarustriumphis, 
hoc 'vnum fupereji ,parcerefuhieB:s, poji hu- 
mdiatos fupcrhos . lllis itaque ius efio reoale. 
2{egnicoU mei , 'vefiri erunt ferui ,in currihus 
catenate •ve/Iris ,flias addecimate , aoros 
pofjldete igregem maciate, hoc 'vnum dat€—3 , 
pacem . 

Subridens ApoIIo Chryfoft-omum con- 
fuluic , ^id tihi 'Videtur depietate Diaholif 
D/aholi no effetpietas,incp\z Chrijfoftomus, 
tu imp/a effet . In ore mendacijfufptEia 'veri- 

tas 



40 



Mundus in Fabulis . 



Zin.SaU f^^ necin reum , iarat , quam 'vt aducrshs 
innocentem periuret . Ser-^um Dei ^vocanit 
Paulum oppido j <vt fihi per ApofiGlum conci- 
liatajide in eundcmjidcles concitaret Apojio- 
lum . Commil tones fitos nohts exhibet ni—i 
ohfequium . Vtinam tanti mn ef^eiit . Si dia- 
bolum fuum (judihet hahetiqmd itcrum ojfertf 
JExhibet quod intus hahcmus . Demon pacem 
haheat , fi ad njalles Aucrnas 3 fy^os reuocet . 
Cur in inuitos beneficiaproijcit f (§/' glori^jiu- 
det inimicorumf dolofa esi oratio . Adulando 
conciliat : laudando titilat : (&/' ad ^anafJL^ 
incitat gloriam . Hxcfola adulatio fupererat. 
Veritatis tcfiimonio , cidem infdiari 'verita- 
ti 3 •'vt pofi Adundum, CAos etiam injahulis 
irridcret . 
^- PnTcipici Sdcana in taitara mifro:,Cn.Pi- 

Oi.Vijo. r • 1- rn- n • d- • 

deiufiitij-^ corani iLidicc iiitic . Kumore lulticia: tu- 
Siomttir.rnidusSc legum oilencabac vindicenij quali 
iufticiam fulcirec Pifonis conitancia . Clau- 
fis ocLiIis > ne perfonam refpicerec ; fme ma- 
nibus 3 ne ad munera excenderec :, aram_» 
iadlabacur in cribunali erexide : Deos ipfos 
ad iurticiam prouocaiTe .Inferi jSupericum 
cLuna vicijs incegrum relonarenc .Quiseius 
auderec infimulare f orcicudinem , vicupcra- 
re conif ancia , irridere iuftitia ? Homo licet, 
Xyii. at non ficut cxtcri liomines j raptores , ini- 
qui , adulteri , me innocenfemdico^ meme- 
tipium abfbluens , non ambage tefliumj {cd 
claritace confcientix . 

A mtdcis te vitijs intcgrum diccreiTL. 
{ Seneca ) nipro conftantia tib> rigor placeret . 
Adrmeiito quum iratus duci iujfili/eum-qui j 
ex commeatu fene commditone redierat , quafi 
int€rfcc'ffct 3 quemnon exhihcbat, rocrantite- 
pus aLquod ad conquirendum, non dedijii:da- 
natus cum extra 'vallum ducius^ iam ceruice 
porriaerct , fuhno apparuit dle commilito 3 qui 
occifus 'videbatur; tunc C cnturio fupplicio pr£- 
poftus 3 co/jderc oladiumfpeculatorem iuhet : 
d.amnatum ad te reduxit , tihi redditurus in- 
nocentiajn , nam militcm fortuna rcddiderat . 
Jgent: concurfu deducuntur , complexi alter 
alterum 3 cum mamo ^audio cafirorum^ com- 
mditones . Furens tu confcendajii trihunal 3 
'Vtrumq; duci lujjtfii j (0/ eum mditem qut 
non occiderat 3 ^" ewmiqui non perierat . ^uid 
hoc indigmus f quia 'vnus innocens apparue- 
rant 3 duo pcr/bant : tu Pfo (^ tertium adie- 
cifii . ^am ipfum Centurionem , qui dam- 
natum reduxcrat 3 duci iujfifii . Conjiituti 



De ira. 



funt in eodem illo locoperitPt^ri tres , oh ■■vnius 
innocentiam . O quam foi':rs efi iracundio—s, 
adfngendas caujasjuroris . Te ( inquic ) du- 
ci iubeo , quia damnatus es : te quia caufitrL-> 
doimnationis commditonijuijii : te , quia luf- 
fus occidere , Imperatori non paruijii . Exco- 
gitajiiyquemadmodum triacriminafaceres 3 
quia nullum inueneras . 

Habec( fubiunxic ApoIIo )iracundia hoc ^ ^ 
mali , non vulc regi . Irafcicur vericaci ipfi, 
fi concra voluncacem fuam apparueric . Paf- 
fionis impecuj non racionis modulamino 
iLidex vibrat gladium fuum . lulf icix pur- 
pura cegunmr cadaLiera 3 ambicioni vel ci- 
rannidi imolaca . Itidiciorum ordoj verica- 
cispocius eit velamen,quam ceitimonium . 
Cm-ia :, iudicum oilicina , vbiiiumano fan - 
guine 3 & rerum iatiura nuga: comparancur 
curialium. Tcmecipium Piio ne pr.tcer eas; 
fi in ce innocencia wemlno vericacis fulcica_^ 
ceitimonio caiumniam non eif ugic 3 ^c cra- 
gica hiiioria iuiliciam mundanam arguic 
Fabulis inuolucam ; tallerc Diuinam ne_j 
credas :, Ad Fahuias conuertentur 3 in aulicos 
fermo dirigicur j quos homines numquani-. 
dicam , ctfi ipil , Dij appellari fuperbiant . 

Irrifo Pifone :, venic Epitietus Princeps 
Philofophorum . Exordiri cum vellec me- 
rica fua , obuium habuic ijpeculacorem. , qui 
ad oculos eleuacis confpicillisjcarpic rimari 
a planca pedum ad vercicem capicis Epi6l:e- 
tum . Cum luifraflet, exclamare ca^pit jEp/^^/^/yi 
cauete pecudcs iupum , cauete . Mirabantur p'-"^op- ^ 
Principes, mimi arroganciam , & ineum_, fJpJsde. 
aperto JVlarte vrgebat Philofophoru cetus 3 tegim . 
niiniuifeca'fum , fiinaudicum 3 proclama- 
ret ApoIIo . Ad fe icaq; acerficum incerro- 
gat :, cur eruditiilimum Philofophum cla- 
rum doctrina , audax &:'infoIenslLipum in- 
fimulaflet , quem morum probitas dicebat 
agnumPrefpondit mimus^ lupus ficilius co- 
gnofcitLir ab ouibus j qLiamacanibus.Vtri 
lufped:ipecudibus 3 propter indticias non lnpus. 
femel compofitas inter canes &: Lupos in 
damnum pecudum . Literatorum turba_j 
canum vfurpat oilicium , vt aduersLis ty- 
rannos populi gregem cuifodiant . BLicella 
tamen panis fimiles vinciri canes , Maieita- 
tem tLiam non latct , Ego in numero pecu- 
dtim 3 lupum cognofco a longe venientem . 
Et quem fcderati vel non agnofcunt 3 vel 
agnoicere nolunt 3 ea vobis diploide veif itu 

aperiam. 



XIX. 



XX. 



XXI. 



Lib.XVI.Cap.III. 41 

\4nSal. apcrlam . Venit in veftlmentis ouium, in- | commodis Apolio.comicia Generis vocauit 
^°^^' tus autem eft lupus rapacIiFimus . Cum hoc humani , vbi cum lubdinos exprobraret.di- 



xxni. 



dicerct , tunicam diploidem, qua Epiclretus 
indiiebatur , eleuauir ; erat ilta ex pellibus 
caprinis 3 fubfuta vero pellibus lyncis j fed 
ita confuta^ vcnec pilum lyncis extrinfecus 
appareret . Epidetus tunc rubore fuftuUis 3 
& ad pedes Apollinis prouolutus 3 humilis 
rogabat veniam, dicens humana fequutum 

XXII. vcltigia 3 •■ut eos dec}peret,cftii gandent decipi. 
Oh vana fapientia ( redarguit Apollo ) & 
fallax Philolbphia ; vnde fugcre pudor , iu- 
Ititia , fanClitas j poftquam lophifmatibus 
Mundum pofuilHs in Fabulis . Abite genc- 
ratio adultera j vos namque lumen obtene- 
brallis natunr 3 & nefirijs contubenijs lu- 
pos canibus copulaftis . Talari licet indua- 
mini velle , adhuc excenduntur vngues , 
nec philofophis pallium cooperit latro- 
cinia . Abite procul j ^vox 'namqn^ 
lacoh , maniis autem [iint Efau . Cruciaba- 
tur ApoUo j in ipfo Parnaili Scnatu non ef- 
fe, quem hommem diceret . Vbique fraus , 
non cura iuris, non pietas,non reiiglOjOm- 
nia in Fabulis . Fidelitatem vocari iubetjin 

XXIV. eara verba fadrurus. vEdem Fidelitacis fefti- 
mfuzT ^^^^^^ accurrunt nuncij , nec Domi inuen- 
tam, cum quicrerent inter cognatos &: vici- 
nos , non inuenerunt . Contrillatus Apol- 
lo j tabellionibus inquiri mandauit , Se ex- 
cufabant omnes , quia eis fuiflenc femper 
inuifi veltigia . Dixic Piinius , infequimini 
canem,cuiusinScmitis Fidelitas innoteicec. 
Non aberrauit ., nam Atheonis in Ihibulo 

. n ^^. Fidelitas iacebat Regalis. Ad eam protinus 

iacet. Legatis millis , vc redeuntcm profequcrcn- 
tur j in caflum orabanc . 2(e;m:iciatcCmQiut 
Fidelicas ) ApollinhC Ao pul(a'm, locura dedif- 
fe fraudi 3 hoflimeo impLicabdiS , •-jicittan- 
dem, (^ me ex hominum cord/hus deturhauit.' 
Fidelitas Deo , (^ Principi, qu£ olim nonn/Jt 
fanguine poterat exarari,^na dicitur confians, 
(g^ ohjiinata harharies . Loco , tempori , 
patriam :, hdem accomodare , mentis acu- 
men dicitur^non dolus . Vicit Leoncm Vul- 
pes; vndenefcitregaare , qui nefcit fimula- 
re . Hoc cum Amicicia rclcirec , ne Fideii- 
tatis abientia , & ipiaiub Fraudis manu ca- 
deret holcili , hominum corda fiigit : qui 
vinculo fidci foluti , perfidi , barbari in co 
funtaddudli difcrimine , vt honeltum di- 
cant , quod vcile . Tancis confukurus in- 



XXV!. 



XXV. 



xcrunc illi non imperij fasiu, njel lihidinc^ 

regni , fed defperatione coacia exauBorals^ 

Ftdelitatem, quta in odium fuhditorum eam 

Principes retorquerent . Ea cum pietas dehe- 

ret ejfe •■violenta , njt meritis pr<£mia repende- 

ret , mancipatam trahehant , (^ ferudcVT—> , 

exigehant , cjud erat ex liherie njoluntatis oh- 

fequic . Proinde •vinculis exfolutis , ad liher- 

tatem proclamaffe ; 'Vt inde dignofcercnt 

Principes d populi--uoluntate regnaconfurgere. 

Pa/^us quidem crat fthi imperare , non tamen 

in regntim , fedin ojjicitim. Vfque dtim prin-^^y^^- 

ceps ahjiinuitexperrri quantum pcjfct,aduer- 

sus eos per qtios cteperat pcfe ; nuUt cuiquam 

fuit antmus in iniuriam, aut caufaxum hene 

impcranti hcne parcrctur ; nihdq--, "E^x maius 

miiidiri maie parentihus Poffet , quam vt ahi- 

\ 'r. ) n ^ r 1 ■ SeneCA 

ret e res^io . Sed po/tqnam tirrepenttbus nji- 

tijs, tn tjrannmcm •vcr/a I unt regna, poptiioru 

corda •■vfurpauit Pcrfdia,!^ paria vcnali cer- 

tarufit cr/mina campo . Hfifce agirabancur 

comitia qucrclis ; cum fcdula Muiarum m- 

duitria j fequencibus condicionibus incer 

Principcs & iiibdicos renouata funt fa-dera. Xxvill. 

Primo^vt in pra:cordia F/dclitatem fub- 
diti reuocarcnt, veluti Dominam de ittre , (^ 
dejaclo . 

Secundo:, quod Principes acordibus fuis 
Juaritiam,6c Immanitatem ablcgarent , re- 
uocantes liheralitatem, & Clement/am.Vnn- 
cipum ofiicium cffet .• Ne quid deeffct fuis , 
prudentia prouidere : Forticudinc arcere-.» 
pericula : Beneficencia augere - &' ornarc lu- 
bicdos . Libcralitas & Clementia vincula 
eflcnt, quibus in cordibusfubdicorum cate- 
' narentur Fidcs, & Obfcquium. Natura naq; 
comparatumeiljvcpccudcs licet palloribus 
obfequentesj lanios odio habeant : & Canes ^^" 
a natura datiin fidelitatis exempluni:, cauda 
adulentur oppido/ed in dorainum etiam_, 
latrcnt, a quo non fruftis , ied fufte tradlan- 
tur ? Hxc iunc Humani Gcneris fcedcra. An 
feruandaPmaiorem fufpicor plaufum abeuci, 
quam redeunci Fidelicaci. Ncc vltra Fabulas 
fas efleAmiciti;Ej& Fidelicati/perare decor- 
dibus huraanis , hieroglyphicum fuadcc 
Conradilmpcratoris . 

In feqiienti pagina fcnlpta exhihentur mcrnif/nata om~ 
tiiim Cxfayim j qiti iu hoc opcrc exarantur . 

F MONHTA 



XXIX. 



jVi-mmus Ar0"enreus (-^onrd.di ^rrro f A aremir>iixmi5md H.cnnc i Nlgn ^mpcY, 





Sig^num Conrd.(ii Gmper 





Sitfnum Hennci 111. 9mper; 




i 



M.onetd Ar^entcd Hennci.IV. ^mpcr:..^. 




Moneta AuredRudolphi qucm cletferut;. 
Prmcipes d(iue?hu5 Hcnricum . iv. .£3.. 



5i0"num Hennci. IV.^mper 






ArgentecL Monetd Conrddi CedSdris. 
?im (fmperdtoris Hcnricum.iV;,-^^^. 



Aurcd MoncMHennci. V. ^mpsr:.^ 





5i(?num Hcn rici. V. 5mper.*eo,. 



MoneTd Aured Lotdrii 9mpcr.iIunioris 




5i(^num Lotarii^mpcr. 




n. 



L I B E R XV 

CAPVT PRIMVM. 

H E N R I C V S III. N I G E 

OCCIDENTIS IMPERATOR XVII. 



^3 

I I 



R. 



I . Aha 7{cx Htiu^arorum legatos C^faris 
ijiolat . 

z . Legati Sacrofan^i/aec aliorum criminum 
pcsnam lutint . 

5 . Henrici III. Impcr.hieroolyphictim , allu[io 
^-.pticy^eliliturfticcejforpatris.^ .pace donat 
Stephano Htinoarortim '^{egii patre infcio . 
6 .Fert in hnmeris cadauer patris.j.cnr di- 
Etus 'NIGE^ Petrnjn Htingari£ 7{egem 
refiituit mfUpim. S.Vratislatim 'Bokimix 



1 I 



domat,parcit. 9. corona redimitur oh ciiies 
ferLmtos. i i.Papam eligit. i ^.fimonia odit. 
1 5 rjincittir ah Hungans ^'Vinctt . i Gfdem 
Chrifii in Hyyngaria remittit. 1 7. morituY 
prxfntePapa. 1 8 .hucicUa panis pr.efocatur. 
i ^ .F^/attcum fcicrum fttmit . 

Petrus Hangarorum "jR^x confugit ad 
Henricum ImV. 
5 . Andreas ^x Hungarorum 'vincit , (^ 
•■vincitur ab Henrico Ill.Imp. 




Xcincto Stephano Hungaroru ' fitus certaho . Mificq,- fancicndce pacis cauf? 



Rcgc 3 fucceflerat Pctrus co- 
gnomcnzoAlemannuSj ex io- 
rore Henrici Imp. nepos. Hic 
cum niulca infolencius agjrtt :, rcgno pulfus 
ell, & Aha a proceribui, Regni Rex ialuta- 
tus; qui exccrnpJo Icgatos ad Hcnricum III. 
Imp. mifiti expioracnm^rpacem ne, an bdlu 
mallecjCfr.'-^^ reipondic Henricus ) niftlacef- 



a_. 



legacos in Hungariam, fed Aha eos c5cra ius 
Gencium violauic . Is candem bis prielio vi- 
clusjcum. Iiipplices mifiliec ad ImperaLorem 
Icgacos,- mullicabanc aulicijan Kbx legaci cf- 
fenc pari doloj, & poena cractandi ? acris fuic 
diicepcatio;prcEualuic camen Icncentiajega- 
cos alieno non teneri criminc^ eorum iusla- 
crofincium efle 3 & femper immunes . 



/..' 

U. 



ITl 



AD 



ALLVSIO 
I. 

QVanti Oratoriifaciendum nome,^ ome; 
Hac nos Henricus Tertius arte docet . 
Ceperat HungnruLegatos fplendidus aula, 

Atcjue animi dederat figna henigna fui . 
Illiperfdiit njerfa 'vicefgna dederunt , 

Etpatuit turpis proditionis opus . 
In ius de Ufa mox Adaieftate --vocati j 

Fajfi fe tanti criminis ejfe reos . 
Perrexere tamenfdei fe nomine tutosy 

Puhlica L^gatisyCjute comes ejfe folet. 
OmnihusaduerfsiHenricuscenfwt ^nus , 

'NulU hominum fanBam fas--v:olare fid.e. 
Ite, incjtiit, maneo 'vindict^ criminis infons i 
S i pecco yignofcens ,eft ea culpa minor . 
P. Franc. a S. Auguftino Macedo 
LeClorPacauin. 



HIEROGLYPHICVM, 

II. 



Cur ISligerHericus^curls nodiciturAlhus\ 
Alham profJft,is,Cordey-vel Ore;F/demf 
Iris^vtcjfulgeff cum cinguntNtihda Phaehu : 

J{egia fc rutdat Paxy-vh/ Hella nocent. 
I{ex Aha,ctim Pace?n petijftttic ^Bella parauit: 

Nunc/a, cjii£ rec/pit,Fa:dera ruptajac/t. 
Audctj^B/s V/tius, Lc^atos mittere fupplex ; 

Viclor tunc poterat Parquc referre Pari. 
Conuentus Proccrum 7(at/o non 'vnaprohauit; 

Lddere Liedentem pofcit Is, llle negat. 
MagnanimusC ccfar iPitisef ,}.dVltor /n armis; 

Hos intcr Aledius , tal/a D/Eia ded/t . 
C cefar ,ncmpe hominu,nd Ditiu /ura rejormat: 

lus L?oatorum,Saci/o Sancia De/ef . 
M. Anton. Molcs Neapol. 

s.tld. 



m. 

LEgati Enrico , fpecie cjni /ufa referrent; 
Htmniadum faudes, infd/aCque parant . 
Adox capitale nejas operofa pcnditttr ^vma 

Conc:ltj 3 an mer/ta cr/m/na ?norte luant ; 
Puhlica Leiratos tamen h/c 'vtilt iura ttteri ; 
Frano^entique ncgat , frangere %)die fidem . 

Io:Fran. Franzinus S. Th. D. 
F z HEN- 



IQ17. 



iciT 



f&l 



HENRICVS. III. N I G E R, 

OCCIDENTIS IMPERATOR XVII. 

Nafci Reges ^ non fieri 
Sidubicas , HENRICVM profero . 
Rex erac , & nefciebat . 
Cuin Rex deligicur, Tucori facro commiccitur . 
i^_g;;/ namfy Ttitela j Ecclefa . 
Primum facinus , Pax fuit . 
Quam infcio patre , donauit Innocentix : 
Plus timens hoitium iioilias . quani copias. 
Publicis patriam pofthabuic potefcatem . 
Ingratum ne dicas , 
Si potiiis ohediendum Deo , (juam hommihus . 
Gratum manes refonant ; 
Quum ne Germanis pius dccflct ^Eneas , 
Mortuum fert pacrem in humeris . 
Nil in pueritia fortitus humile , 
Prxter ftaturam , & cTtatem , 
A triumphis bella exorditur . 
N I G R I Nomen , animi non derogauit candori , 
Sed velut nubem in fplendorem Maieii:atis tecendit , 
Natus in caftris ^ magiftra Pallade , 
Imperatoriam Maieftatcm 
Armauit litcris , decorauit armis . 
FeliciliimLun ducens Imperium > in quo 
Vd Pliiloibphi regunt , vel philofophantur Reges 
Confors afliimptus Imperij , 
Vincens pietate parent^m , 
Sandlitatem Stephani Hungarorum Regis 
Venerabilem obtuKt filius inuito pacri . 
Pr^elfe nolens , niii dc prodeftet , 
Nimia piccate peccauit : 
Cum trrannum feruauit , 
Petrum Hungaris Regem . 
Triennio D. Stcphanum Hungaria luxit , 
Quia totum Petri Imperium ludus fuit fubditorum . 
Quid egerit ? atccnde lacrymas Hungarorum 
Viuente Petro . 
Moram ficicnte Morte naturali , 
Ciuilem euocant :, 
A folio excutientes ia exiliimi . 
Reperit tamcn patronum fcclus 
Iniquitas xquitatem , 
Rex CcEfarcm. Pctrus Henricum, 
Cum ille prarteritam , vgcrct fortunam, 
Timcret iilie futuram . 
Perducllis Bohcmia 
Nefciens a Deo dari Reges . 
Ducatum perdidit , cum rcgnum qua:fiuit . 
Tributum , homini dcdit Deus ^ 

Cum 



45 



IV. 
Tuer cUgifur hi 
fuccefsarem d pa-- 
tre . 



V. 
S, Steph^no Hni 
garoruni Kcg-pi- 

CO1I d'J1:tC> m JCt9 

picre . 



III. 



VI. 

fuper humcros f-rt 

patris cadaticr ai 
fepulchrum. 



vn. 

Niger d:cii'.: 
captilo. 



Infcio& belldge'- 
rente p.trre, pacem 
d.ic Hcuricus Sre- 
phano Hungaroru 
'Hegi. 

Tetrum Hungaru 

Ke^emfuliodnur 
biturn remtttn . 



Vratislans Bohe- 
mu: ..blmpvratore 

dtjicic Vf'ufpai.a 
Toioma , 



46 



IX. 



X. 

Vr*tislao parcit ^ 



XI. 

fiungarornm JtecS 
Petrusfolio putfus 
per ^bam,ad II f' 
ricim confugtt . 



XII. 

Defcendit » ^uia 
cum claues arripit 
Ctefar ecclefiie, de- 
fcend)tjno«a(cen. 
iXxt.Koniampergitt 
vbi ^r.tipapx di- 
laniabant Ecciefia. 

XIII. 
Daturilli poteflas 
eligendi Tuntifice 
prctextu ijuod iit 
ecclefiit grafsare' 
tur Stmoma • 



XIV. 

Ctmprufiiiula ar- 
gentea pucr ven- 
didifsit EpifcopatH 
Virfatius rtuoca- 
u t. & baciilu pa' 
fiorale in manibus 
Clirtfii repojHit. 



Henricus 111. Niger Occid. Imper. XVII. 

Cum illa negauit j, Cdfir co-gin . 
Vlcifci Potens ^ malluic 
Exigere animosjquaai colligcre aurum . 
Subiet^is parcens , cum debellallec fuperbos j 
Ea ell redemptus corona , 
Ob ciues Seruatos . 
Sic militem donis 3 annona populum 3 cundtos otioj 
Non pellexit 3 £d iociauic : 
Vt vere pailor 3 
Ferret in humeris Principatum . 
Vracislaus , 
Qui Dux venerat 3 Rex abijt ; 

Et primus in patria 

Duccs extinxit , Rcges induxit ; 

Modum accendice : 

Humi nudus proftcrnicur , vitam eflagicans . 

Qui cotum Orbem reboabat , gladio concidere 3 

V^ankas Vanitatum 

Ettanefceret 3 nifi de 7{egihus triumpharet . 

Hungarorum Rex lupererat Aba i 
fixcuflerat iite tyrannum 3 non tyrannidem . 
-Ai^ari incapax 3 timeri voluit , 
Quafi bruta regcret : 
St inter ^eliuaruw. 3 hominumc^--, 2{eEiorc^ 
Solus mediat timor 3 'vel amor . 
CongrefTus cum Henrico pro vita 3 & vitta j 

Vtramque fcruare nequiensj 
Reiccit Pctro coronam 3 Henrico triumphum 1 
Pacara tcrra , in CiElum defcendit Ecclefi^ ; 
Et ne tres fures 3 vrl furice Quirinalem afcenderent, 
Intrufit quartum 3 
Si jur cfi 3 qtii ingreditur 3 non per portam, fed per fenejlram » 
Commota eft moles Ecck-fi;E 3 
Cum pro Pctro 
Clcmcntem inclemcncer 3 Sand:um j fed non findie 3 
Lapidem pofjlc offcnfionis 3 & pccram fcandali . 
Henricum excufac Simon , 
A quo Ecckfia vendica vniuerfi 3 
Solo pocerac Pecro redimi Hcnrici gladio .. 
Aurum 3 non atd.zm time Curia : 
Liberi namcjue funt jilij , 
9*^/ pretij participatione patiantur njenundari , 
In Simonem , non in Henricum 
Qucricur Pccrus : 
A quo vsnijc Spiricus Sancftus 3 
Vcl C.xfar dillribuic , ne Simon vcnderet 
Semel ille vendidic , fed puer erac j 
Factus vir 3 cuacuauit :, quae crant pueri , 
Auroq; redemprum 3 quod vendiderat 

Pedum,Chri{li appendit pedibus : 
Vt infulam fimoniaca labe pollutam , 
Puriilimo Chrilli purifiGarec conta(3:u ,• 



I 



1041. 



104, 



I 



I04(J. 



Nec 



/ 



Henncus III. Niger Occid. Imper. XVIL 

Nec hominis, Sed Dci manu dicerencur prom.oci. 
Sic Petro C^eli clauibus rcfticutis , 
In Hungaros arma contulic j 
QLii Chrillum profcripieranc . 
Ad Pofoniumj c\! laurinum, 
HENRICO III. Andreasbis maior, 
Donec pocuic , Idola procexic . 
Coadus candem ad Scephani Sacramenca redire j 
Pacriam reparauic ab aris . 
Sic fidem perlidia collapfam , ^ 
Quam Henricus Secunduserexerac , Tercius remilic. 
Rependic Dominus paccm jecernam , 
Quam Epifcopo fideiubente promiiic , 
Poncifice foluence j donauit . 
Morienci adfuic Vidor II. 
Cum clauibus Ccelorum 
Cuius in ore , vt in finu Abrahx , vitam eflauit , 

Ofculo pacis . 
Satanam , in itinere infidiatorem haouit 
Et quia fubtLis terram Petri non poifunt claues , 
Sanclorum obiecit Sujfragia . 
Morkur buccclla panis pr.Efocatus .• 
( H£c mortis femita , per iumlum Orhem iugredi ) 
Maiori forfan guk piaculo , quam iiomo ; 
Qui L/mnm Vit<& guilauit femel ; 
Mors iiumano deiinita languine , 
Nec Ciiriili pocuit , iam debaccliata , fitiari cruore . 
Guttur pecic Henrici , 
Ne ifte fuos euocare poifec in lubfidium . 
Vir camen forcis 
Non fugiens e vica , fed exiens, 
AduersLis morcem , 
Viacicum fumpferac de Ligno Vitx . 



47 



XV. 
Bh •vincitur ab 
^ndrea Hungaro- 
rimHcge. 



HutigMQs vincit. 



xrv. 

Incompiexfi ^i- 
6ioas II. ammam 
eftauit , cum ei 
moTtem prcdixifset 
^rcbiep.Colon, 



xvn. 

ObuiumSatanattt 
Hsnricus habens > 
rnanit S. Liurentt] 
Itberatnr. 



XVIII. 



XIX. 
Viaticttm S S. Eu- 
cbarsjliafitmit. 



CATENA HISTORICA. 

CAPVT SECVNDVM. 



. HemictiS. II!. cur Nis^zr d/citis. i. diiots ^ 
'vxores habtitt. j . non eleciione fed fticcef- 

Jione Imperator C.Eleciionem hahuit 7{o- 
mani Pontifcis.VirtPiteSi Vitia.j. Epifco- 
pos ludicat. 1 1. coronari petit ^E^x Itali£ . 
1 5 ./« 'Bohemos expeditionem parat. 1 6 .jal- 
litur ab VratisLio "Bohxmo 1 7. Epifcopos 
Itali^ ingratiam recipit. 1 8. cladem reci- I 
pit a Bohdimis. 1 9 . '-uindiBam fumit. 10. 
ei Bokemi:, in deditionem dantur. zz.gra- 
tusergamilites--, Lttitpoldu?n muneribus 
donat. z ^.parcit Vratislao. z 5 . Petru wz-> 
Hungarorum^B^em licethofhm , adf^ 



confugientem 3 folio deturbatum rejlituit . 
z^.^incit Hungaros. 50. BauariamHen- 
rico nepoti comitit. 5 1 . A^a^ bcllum indicit. 
3 z.Agnam ^xorem ducit. 3 3 . Vngariatn-j 
Afuilona, em jubittgat. 3 ^.adpactm •"jrget 
l^ani primates.4. 3 . hifiriones lud/Jirat.^o. 
leoem'fertin •■venfficos.A.^. Jb-im Hinga- 
rorum 2{egem ^•incit. ^o. Biirgundis re- 
conciliatur.^ 6 .mortalefubit ptnctdum.^ 8 . 
Petro Hungariam reflituit. 11.59- GifiU 
re<rina cineres in Bathauiam dcfcrt. 60. 
Epifcopatus dislribuit. 6 i.^grot. G$.V7it- 
nerihiis donatur a 2{cgulis Bohcm^c (^ Po- 

lonid. 



4S Henricus III. Niger Occid. Imper. XVII. 



lonU.jo.in Italiam defcendit, Gratianam 
Papam honorijice fiifcipit. 7 5 . Gratianiim 
Papam deponit.Clcmentem ftihftituit : co- 
ronatur 2\omie.j ^. prindegio eligendi Sitm. 
Pontijic.donatiir.7 $.(§/' 7 '^.'io. 82.. Epi- 
fcopattis disirihtnt. jG.^Benetientanos ex- 
commtinicari mandat.jj.ParmenJiEpifo- 
pojodrum remittit.S^.Andream "E^gcm-s 
Hnng. ohfeqtientem hahet. 85. mfatijie 
motiet in Theodoricttm de Phladirtinga.S 9 . 
Damafnm in Papam eltgit.9 i.coUo^jtiium 
hahet ctim Hcnrico FrancitH /(e/e.^^.in—^ 
Pontif.7(om.eligit Leonem ix. ^^.aatpri- 
uilegitim Epifcopo Patauino monetam cu- 
dejidi. I o 5 .Hungaros •■vincit. i o j .(^ i z 5 . 
fiiium Henricumfuccefforem defignat. 1 08 
in Hiingaros frufira mouet. 113. hitreticos 
*vftim carnis execrantes crucifgi man- 
dat. 1 1 A..irafcitur '^emeti Epifcopo. 1 1 j . 
Vratislahurgium frufira ohfidet. 119. per- 
mutathonacum Pontifice. izo. in^Nor- 
mannos militem legat in gratiam Pontifi- 
cis. i Z4. Conradum Ducem 'Batiari^duca- 
tupriuat.iij. Henricumjiiium Ducefns 
IBauarite eligit.xt^, mouet in Balduinum 
Flandrum. 131. Papameligit.l 3 z.indul- 
get Mutinenjihus ^rhem re^dijicare. 133. 
"jB. Io:amore capitur. 1 3 /^..Tjiolatajide Bea- 
tricem captiuam detinet. 135. cum Fene- 
tisfddus renouat. 1 3 j.foedera renouat cu 
Imper.GriCcortim.i 3 8. f/ mors prxdicitur . 
1 3 ^.Ferdinandum Cafiell^ regem renun- 
ciare cogit titulo imperiali m Coc/lio Tara- 
conenfi.i^o.Henricum 7{cgem Franciit ad 
ccrtamen prouocat. 14I. oh:t,adJ}ante Vi- 
B^ore Papa.ij^z. ei Dcus irajcitur. I43. ^ 
manu Diaholieripiturjntercedente S.Lati- 
rentio. i^^.ptirpuram non ajfttmit , nifi 
prius confejfione peccatonim pcraMa . 

S 6 . Otto Dux Stteuorum ohit . 

8 7. Henricus Dux Boiorum ohitjefigies . 

_S 8. Godefridus Viridunum capit ; palatinas 
^des incendtt.9 ^ .Alhertttm Ducem Mofel- 
lanorum occidit.cf j . excomunicatur. <)G.a 
C^farianis 'viEius. ^S.reconcd/atur. 1 07. 
pr<£diaredimit. I07. Baldtiino opponitur 
FliVidro. 1 2 1 . in l^ormannos in Italiam 
defcendit. ix^.Beatricem dticit-uxorem . 
l^o.ad "Balduintim confugit . 

z. Chttnelindes ojxor Hnrici. III. Imper. 

3 . Agnes <vxor Henrici. IIL Imper. I^ n.jt. 
^z.cormatur.6 1 .Jiliamparit. y/.Jiliain-» 



pant. I o^.flium parit. 1 1 8. Jilitm Co''t~ 
radum par/t . 
1 1. Herehcrtus Epifcopus A4ed.ioi.fcedus re- 
nouat cum Henr/co.III.^/gro. 

o 

I 3 Petrus Hungarorum 2(ex;G/fel£ I(('gi- 
naprxdia ^ji Qccupi\t •, eam reiegat. i ^.cff- 
g/es. 2. 5 . a fuisfolio pell/tur,^ ad Henr/cu 
Imper.conjug/t. 16. a fu/s exautoratur. 3 4. 
odiofus fuis..\^ .reft/tuitur regno.^ z .iterum 
pelL/tur.66. exoculatur . 

14. Buaajumi ^jend/tor confiliarius Pstri 
Hungar. "^gis.occiditur. nu. x$. 

14. Pl^at/slausBokem 'S defcifc/t ah Impc- 
ratore. 1 5 . Polon/d t/tultim re^mm --vftir- 
p.it. 1 6 .doiose Jil/um Sp/tigneum dat ohft- 
dem. I ^.Jtedus tn/t cum Pciro "R^ge H.n:- 
garorum.x i .flios omnes dat ohfides. z 5 . 
genua Jieci/t ante Henr/cum\proJiern>tiir 
nudus . 

zz. Luitpoldus muncre donatur ah He?ir/- 
co Impcr. 

z6. Aha2(ex Hui?carorum, x6.dolofalegci- 
tione He:iricum dccipit.ejJig/es.zj.Bo/ana 
inuadit. z 8 . populatur. z 9 . nj/nc/tur. 3 8 . 
C^fari reconcii/atur. 47. Jidem mentitur. 
4 8 . tjrannis. z 6 .legatos ■■violat . 

3 o. Henricus Dux Bauaria VII. 3 8. Fidci 
Sacramentum recipit ah Aha 2{ege Htin- 
^arorum nomine Ctefaris . 

3 7. Gifeia Imperatrix moritur . 

3 8. Leoatorum ius. z8. ie^ati 'v/olati . 

4 1 . Ep/fcoporum mutat/o ad quem fpeciet . 

45 . Gotheio Lotharienfiu7n Dux moritur, 

46. Gothefr/dus rehellat. ^ i.accufatur.re- 
conc/liatur jfeditionem renouat. 6z.cuJio- 
di^i traditur.6 3 . i/heratur, ^/ Lotharingia 
donatur.^z.feditionemrenouat . 

4 8 . Bertulphus reheiiat . 

48. Legati f dccepturi --veniant ,decipiantur. 

48. ALarthunis reheiiat. ^o. 2{eginoldus 

j 3 . Otto Comes Palatinus . 

5 5 . %-uno Vvirthurgen. Epijcop. ah ^mhra 

commonejit mortisftitur^. 5 6 .moritur. 

5 7. 7(i^chlitce ^/du<€ genealogia . 

6 I . Henr/cus Hetzs^M/i fiius Imperatov fru- 

Jira defgnatur . 
6z. Egehardus Alarch/o morienSjC/efarem 

h^redem fcrih/t . 
6 3 . Goffdo ducatu pr/uatur . 
6 4. V-vigderus Ep/fcopatu priuatur ah Hsn- 

r/co III. 
66. Andreas cligitur 2{ex Humarorum vt 

Idola 



Henncus III. Niger Occid. Imper. XVI I. 49 



Sal. lAn» 
IC40, 



I. 



Idolareflitnat. 84. leaatos mittit ad Hen- 

ricum bnperatorem. effigies 
6 7. S.Gcrardus 77zartj;r.6 -j.Zaunico martyr. 
6 8 , Eghertu s Eru eldenjis . 

69. Herandus -uir eruditus 

70. Gratianus an Aitipapaf 

■7 1 . Suidegerus in Pontijicem datus ah Hen- 
rico III. nomine Clem.II. 89, ohit . 

7 1 . Hndehf-andus , pojiea Gregor. VII. Gra- 
tianumfequ;tur . 

78. Henricus. III. Imper. corfius S. Vidonis 
Spiram afportat.j^.Parmenfihus dat Epi, 

fcopum 1^1. e/usmortis caufa . 

79. Parmenfium,(^ AlcdJolanenfium hellu . 
81. Vojelfus V-vclfi jilius Dux Carentani: 

effigies. 136. molitur in defarem. 1 3 J.tn- 

fdias apcrit . 

8 2. 'Salduinus de Flandria molitur in Hen- 

ricu III. 9 j . excomunicatur. 9 8 .pacifcitur 

cum.Hennco. loy. defcit iterum. 128. 

8 3 . Theoderici de Phladirtinga effigies. 8 j . 

Henrico III.Imp.refifiit.9 5 .excommunica- 
tur.9 6 .occiditur.9 7. mortis caufa . 

89. 'BenediEius Sedem 2{omanam repetit . 

90. Damafus II. ohit , aquo eleclus . 

90. Haruicus^Bamhergen. Epifcop. 

9 1 . Otto de Schuueinfunt Dux Sueui^^ . 

9 3 . Jgnes Imper.fliamparit . 

9 4. Gerardus de Alfatia Dux Afofellanus. 

9 5 . Henricus VII. Dux "Boiorumieffigics. 

9 5 . Leo IX.eleBus ah Henrico Ill.Imper.ex- 
communicat Godefridum , Balduinum , 
Theodcricum.J iG.accitura Pctro Hunoa- 
ridi 2(ege ad componendam pacem cum Im- 

Henrici. III. 'Natalia . 

HEnricus III. cognomenro 'Niger , 
dictus quianigrefceret ilIiBarbn_j 
Gotjrido tefte : 
Henricum dixere 'Nigrum, harha nipncante. 
Nafcitur Sal.An. i o 1 7.nam mortuus lcgitur 



per. 1 1 1. in 'Normannos mditem , (^ fy- 
nodum concregat.i ij./n hello captus ohit . 
96.(0; 

1 00. Conradus Dux Boiorum ; cffigies . 
II 7. iniuflus. 114. ducatu mouctur. 
^2.6.ad Hungaros fugit 9 5 -cffigies. i^G.a 
Bauaris reuocatur: ohit. 

1 01 . Hunnohurgium inflauratur d Boijs . 

102. Gctehardus patruus Henrici. I II . II 7. 
I i^.molitur . 

I oG .Hufidus7{auenn<e Archiep.^venenoperit. 
I o 9 . 'Nitgerus Epifcop.Fruxin.jratricida. 
iio. Bomfacius Itali<c Marchio. II2. vhi 

fepultus . 
III. Beatrix fdiaConradi /mper. -vxor Bo- 

nijacij. l z^.nuhit Godefrido.l 338 .ca- 

ptiua tenetur . 

130. 'Balduinus Flandrenfs AntucrpiatrL-> 

ohfdet . 

131. Vtctor //. Papa ah Imper. Henrico ele- 

cius. 1 3 3 .Synodum congregat 142. 
adflat Imper. morienti . 
126. Henricus.A.ebfitur Dux Bauari^e. In- 

• o 

uifus Principihus. i 3 j.fliam M'Xr- 

chionis Othonis fhi defponfat. i o j . 

ficcejfor declaratur . 
138. Hannus Cclon. Archiep. mortem Imper. 

prddicit . 
112. Fridcricus Beatrix , Mathildes,flij 

Bo}/ifacij . 
1 1 4. 'N/zp Ep. Frifingenfts . 
I 40. Hcnrici I\egis Francict effigies . 
1 2 j . Hdzcl/nus Ep. Bah/nherg. 
1 2 7. Gehhardo tutor/ Henr/c/ IV. Pontif- 

catus pr<cdicitur. effigics. 

licet nuptia: Sal. An. 1036. celebratx fint . 
Perijt h.TC , in Italia Sal.An. i o 3 S. pello 
ingrauefcente , nulla rel/Ba prole , lcribit 
Chr/flian.Mmhias fed fallitur,- nam Vvip- 
( ponczdlc, fliolamreli(juit, (fuampofleapa- 
ter Chrifio defponfans , in Ahhatijfam confe- 
crarifec/t. II. Agnes fuit , filia Vviilieimi 
PiClauienfis principis . Qiiam Moguntia: 



n. 



regaiem villamjfibi copuIauit.Sal.An. 1 04 3 
flcrman. Cont. 



apud //f m-^w.Coz/if. Sal.An. 1 05 7.anno a:ta- 

tis {\xx XXXIX. Patrem habuit Coi.radum , Rcginam vngi faciens , apud Ingelenheim 

Saltcum , & matrem Gifelam Herimanni 

Ducis filiam . 

Vxores Henrici III. 

DVas habuit Hcricus.I.C/?w«f//W^fuit: 
Cnittonis Anglorum Regis filia_^ , 
quamei pater defponfauit Sal. An. 1026. 



Hcnric/ III. Lih 



cr. 



EXChuncIindaprima vxore vnam fu- 
fccpit, cuius nomen ignoratur . Ex 
Agnete diias feminas . Prima nafcitur An. 



III. 



.m'^ 



ic 



t) 



50 



Henricus 1 1 1. Niger. Occid.Imper. XVII. 



Sdl.M- io45.apudTribura:, vt ex Herman.Cont. 

^°^°' Secunda in Rauennaci terricorio An. 1 047. 
ex eo<\.Hermany n\iz eciam ex eade Agncce 
Malculos duosjHenricam IV. Impcr.ll.&: 
Conradum . 

Imperij Occupatio . 

COnrado Imperacore morcuo , nullum 
apud leniores conuencum legimus:,vcl 
nouam coronacionem 3 vc lilius Henricus 
rcf^narct . Superabundauic paterna electio:, 
qua Sal. An, ioz8. Indidlone xi. lucceiTo- 
(^.Saxon.^Q^ Conradus defignauit, vt nocac Krant- 
'^' ^^' zjtis; vel I o z 7. vc aic Sigeherttis i vel lOiG 
vc verius fcribic F^vippo . 

Virttites ^T Vitia Henrici . 



VI. 



XI. 



XII. 



cum viuopacre locius rcgni rcgebat habc- 
nas. Porro de Icalia iolicicusj ad HerebertLi 
Mediolanenfem niifit Antliticemj coronam 
in prxfenS:, amiciciam in perpetuum poltu- 
lacum." vc icribic Sigomus Qciorum vcrumq; 
cum fe dacurum promiiiiTeCjConcinuo arma 
reuocauic. Liccc per multos annos Italia; va- 
care nequieriC:, Bocmico & Hungarico bello 
impedicus . 

Adorcuo namque Conradojnouum pi'in-^jp, , ^,, 
cipem( .^'/;f;it7/7«.f ) gens efferaca Vgri acq; mm ic- 
Boiemi ilocci faciuntj imperata detreClianc, ftVdo. 
parererecufant . Petrus Vgrorum Rcxjcuij.^?,;;^/, 
pccuiiaritcr Diuus Stephanus morienscom- ?- 400. 
mendaueratG^faUm2{cginam, huicpra^- Qj[.ij 
dia , dotem:,vi aufcrc . Auiam prohlbet ; ^relegatuf 
ne maieilatis afpcclus, lacram Scephani re- 
uocarec memoriam , ab vrbe relegac , prin- 
cipum ac populormn accefTu prohib;co . 
Proceres , Poncifices increpanccs , non ai 1- 



vn. 



vm. 



ADeo digladiantur , vt quod horum^ 
prcEcedat . lateat . Eledionem ab eo 
vfurpatam Pontificum infimulant , quam_. 

tamcn minime quxiiuit j led oblatam ad | ditjfpernit:,mul6tat, calumniatur , dcpo 
dcprimendas prcepotcntium turbaS:,non bis j nit . Omniahabetvcnalia; Carlum ipiumu 
a Cardinalium collcggio rogatus . accepic . • r- . n r rr 

Vel fi quxfmicmaiorum priuilegia recinuic. 
quxRomani Poncifices erga benemericos 
Carfires graci rctuleranc . A CiEfire dacos fi 
recenfcas Pontlficesjfcicncia & moribus flie- 
runc clariliimi , quibus iimiles exopcat Ec- 

clefia . 

Qdod Epifcopos iudicare prrcfumeret. vt 
Vvigderum Rauennx Epifcopum , & aliosi 
temporum indulgc calamitati . Fere namq; 
Ecclefiailici omncs.Simoniaca labe polluti , 
iudices non admittcbantur in propria causa. 

Quod Beatricem iiluftrcm Bonifacij vi- 
duam, GodefridoDucLfc inconfulto nu- 
pcam, in Germaniam , capciuamduxeric , 
Arcanafunc impcrij , ne GDdciridusanimi 
feditiofi,& impatientis Jtalorum viribus ar- 
ma in Imperatorem repararet , vt repctitis 
vicibus, ante fccerat; Quis itaq; permole- 
ftum f^edifragi non habcrcc connubium , ex 
eo prxuidens fibi infidias parari ? 



cxponicfubhalla/ncc finc affencacorum.. 
plaufu rhoftesrcgum^domeflici . Vnus illi xiv. 
Cpniiliarius Buda fumi vcndicor. Vona^[-^^ f-^- 
fcelerum amica Sociecas,RcguIum Bohcmia;"' '^'''"-^- 
Vracislaum Pecriauxiliarious frccumcopijsj 
a iugo reuocabac impofitOj & Crf aris ipre- 
ta amicitia > folita abnuens pcnficarc cribu- 
ca,Ccfiri fa-dcratos infcitac Polonos , regio 
ciculo vfurpaco Poloniar. Hcnricus vero Ka- 
len.Ianuarij Reginoburgij concra6lis copijs, 
in Bohxmiarnj Boiisconcerminam expcdi-,, . , . 
Cionem medicaciu- . Vracislaus voi iioc Y^-dcdiditis. 
fciuic , vt belli difcrimcn etiug:rct, Icgacos , 
filiumque Spitigncmn Rcginoburgium ad 
Ca:farem micticvc fpecie o jfidionis,&: lcga- ^ 
cionis dolo Cmrem fillerec , mandi-ca i'i_^ 
faCiurum pollicendo , fe inBoiarlame ve- 
iligio vencurum . Credulus Cxfir , dicm 
illi dicic , Rcginoburgi] Ii^emac . Primo Ve- 
re Auguflarn Rhccorum petit , kgatis Italo- 
rum ius dicit . Deinde in Ingelhcim Pafcha- 



tor 



XV, 



XVI. 



IX, 



X. 



Quoddenique in Annone Colonienfcm i libusconucntum .agitjltalixpa-nitentesepi- 
Pontihcemfimulcaces exercueric ^ humanu j fcopos ab exilio Ecclefijs ref 1:iCuit ; indc Rc- 
fuit : vt Angclica fuic emendacio , namu 
inftance Annone ficcrdocum eciam vcrbe- 
ribus fe fubmifit, purpuram fumcrc formi- 
dans , priufquam peccatorum f uorum con- 
feflionem facerdoti exoluiflet . 

lullis Conrado pera6lis , tocius Imperij 
fummain/ufcepit Henricus , qui iam vna 



ginoburgium cendic , quo cum Vracislaus 
pra^fto haud eftc , fcd lacrilcga Iegacione_^ 
eludcrec ; Criar copiarum parccm pr^Emit- 
tit ad occupandos Herc>neos ialtus , per 
quos in Eohemiam pcnetrare flatuerac . Via (-^r^.^:^, 
namq; publicam hoilis infedebat . C^Bfii-Ho^ c^,/ar 
rianis iyluam ingrefHs j repente exiniiaijs Bohsrni 

crum- 



f 



CatenaHiflorica. Lib.XVII.Cap.IH. .j 



; g!;f • ^^^P""^ Bohemi.frruiint,nollros c^dunt, fidem tenebat Cdar , omnes redemit 

mfugam vertunt. C^farianorum euafere Tanto vuJnere accepto.Galingaadii pro-' ' 

Xvm. P^uci.a,mVverniiero&Reginhardofi- ceres cogit , conffiiumlabet de inim co' 5 vrv 
gmfens.pIenqueoccun.buntX.KaI.SepteL vindida. Bohemorum Legati.qui de paco^S 
Capti.intercedentep.Gunthero. vitado- adurivenerant.concilioiubenturexcedere "''""^l'' 
mntur.&provnoVratisIaifilio.quemob- 1 VndeVracisIauscognitoholliliC^farisan t ^^T' 




mo^accitoauxiiio Petrf Hungarorum Re- 

gis , aditus omnes , &percognita HercyniiE 
itinera, foiTajVallo priEcIudit : truncis arbo- 
rum tranfuerfisobftruit, fruticibus obferit, 
cuftodem ponit cxercitum, Henricus ve- 
ro.vbiHercyniae aditus intercJufos offendit, 
luxtahoftem caftra locat, & diuinispr^- 
miiTis fupplicacionibus. poftquam compiu- 
res dies ftatiua habet , fed fruftra irrumpe- 



re tentans , locorum perltos , & gnaros via- 
rum conquirit , quorum dudu, ipfe filenti, 
& expedito agmine Hercyniam circuit, vbi 
nulli crant cuftodes , & qua minime reba- 
tur Bohcmus hoftem irrepere polfe . Lo- 
cauerat prius maiorem exercitus partem ad 
caftrorum cuftodiam , vt caftrorum fpecic 
manentCj inimicos falleret . Plures cx indu- 
ftria ardebant ignes , milites acrius folico 
G z irru- 



S<il-^n. irrupnionem fingebanc , qua Bohcmi cre- 

'°'*'*' derenc in cailris Ibre Ciclarem. Sic cun-L. 

perarduas femicasin planosBohemi^ cam- 

pos illarib milicc Ca:far cuahflec incolu- 

mis , a cergo in hoftem irruicjdum a fronce 

Cxiun- vrgebanc C.Tfariani, audico fremicu in hol- 

1"' ^°' tiiiouscaaris .Sic vndique facigaci Bohemi, 

ca:ii, tugaci viCtoriam, crucncam tamen , 

aggrefloribus cedunc ,• quia delperacio ad 

vircuc^m barbaros excicauerac : ducences 

mclius vnacumhoilie pugnando,procum- 

bere ; quam iolos inglorios & iine vinditla 



XX. 



Henricus 1 11. NigerOccid Imper. XVII. 

raac: Spicognco , Occone , Vracislao,Conra- 

do iiiijs iiiis, pro pignorcdatis. Vicrocciam 

Ca:lari obiaco iurc vindica:^diperiurium_. 

obiidummorce.Concinub Hercjnium ial- 

tum apcrirl iccuribus , dolabris arboruni-. 

ramos ampucari ^ vallum exicindere , fru- 

riccscradicari,a9:2cres diuelii, toflascom- 

.... ^^ . . . , r 

plen , icinera truncis purgiri lucet ; vc le- 

pulca prodiclonis memoria 3 triumphancis 

more domum rcuerterctur vi6lor exercitus. 

FlacuiccondicioCa:fari ; & ouans5pra:da-» 

onulfas rcducic phalanges. Reginoburgium 

decedere .C^farianiliiperacishoiiibus.co- diuerccnci , Albcrcus & Luicpoldus Orien- ^^^^^ 

piasiungunt:, &duos lupra quadraginca_> ; talisBoiarixobuianc prcefciu. BohemiPrx- Lunpol- 

dies j fcrro j igne dcpopulantur,agros vrutj 1 {idiscapciuumexhibcnc filium, geifa ^'^^' ^^'^jj'^' 

moranc j mucua principes congraculacionc tnun-nb. 

la:cancur . Cxfir qucmq; iaudac , cuiuique 

ficinora repecic:, Heroum nomina reionat, 

prasmia diitribuit . Incer crcera peculiare 

munus 3 Luicpoldo ofterc ; equum regis Bo- 

hemiarj ephippium ^ &: phaleras aurcas ; Vi- 

gefimo deinde dlo: , vbi conlticucum erat , 

Vratisiaus cum plerifq; opcimatibus , nec 

vacuus muneribus venit . Ca^firis in fenatu, ^^^^,5/^, 

curuli iellajcultu regio fedencis pcdibusla- usnudns 

crymabundus accidicadoperco capice ^cal- ^°y.^'"^'' 

ceis pedibus detrad:is, corpus humi proller- XXIiL 

nit, lupplex orat prj:tcritorum veniam,Bo- 



vicos incendunt , cunCla lu6lu complenc & 
incendijs. Ipfe vcrb Vracislaus Bohemi.r 
regulus fe Prao;.^ concinebac . Incerim Luic- 
poldus lilius Aloerci , Auifcriaci iimicis prs- 
fedi , colledla Oriencalium Boiorum ma- 
nu , vrbem in confinio Boiarice , &c Bohe- 
mix^parri fuo pra^reptam dolo , obiidet, vi 
expugnat , filium Prieiidis capic, capciuum.. 
abducicopima onuifus pecudum, liomi- 
numq; pra^da. CcEteri Boij accolx Herc^nice 
fylu^E liacceffu horum eredi , & ipd pcr 
Hcr^nium ncmus Bohcmiam irrumpunt , 
&:ingcntianimalium5c hominum captiui- 



tate rcfcrti,domum reuertuntur incolumes. I hcmiamcum fignorcddit , rcgium PolDniE 
Bohemicandem totpcrdomiticladibus,vbi i nomen,quod vlurpaucrat ,abiurat.O J^a- 
agros mifcrantur vaicatos , filios captiuos , ] niras , <jti/d in regaL folio tnmefas'' atte^idite 
vrbesfuccenfis ,patrijSopibusfpoIiatos jVt j 2{eges ,re/piciteprmcipes jnndum regem hn- 



ram 



finem calamicici imponercnc , Seuerum 

Pragenfem Ep:fcopiim, aliofq; proceres fup- 

Bohsmi pliccs adCxfarem miccunc, -ijt de regno , ho- 

' nis j hominihas ad libitum difponat . Ohfdes 

eligat ; T^e^gulnm^fi renitentcm defaris man- 

datis, catenis tradituri promittnnt . Quod 

cum Vracislaus ex nuncijs accepiflcc , rcbus 

omnibus dii^fifus , fuorum anceucrcens infi- 

dias, celeri Icgacione prxcurric . Ah Hei^ri- 
yratislai-^'^ 'V/f^w/o/w^^Oi^^ fihi^liheris rogans, reli- 

{jua ccdit . Promiifa omnia iureiurando iir- 

HE^NT^JCl^S IMPElK^PETTiFMHl^NGATiJJE \EGEMfolio detmhatum,remittit. 

SAI. An. 1 040. dum Bohemiam popula- mnm Petri,tantorumflagitiorumconfultorem 
rccurHenricLis, Pccrus Poioni.u cyran- 
nus,vcrius quara Rex , licec f upius a fcniori- 
bus monicus , reiipifcere recufac . /nde^ 
Vgri authonhus Phfcone , Stoitzlao , (g^ Pe- 
iAnml •).zjlotie , gentis optimatihus conmrant , 'jR^gem 
ademt ( vcrba func A uentini ) 'Budam inti- * 



mi prosiratum . Vitam eflagitat , cjui Orhem 
totum rehoahat dadio concidere . Vi6li , & ^^^. 
tantam mifcriam miferantcs Pontifices, dy- 
nailj! , per Chrilli obiccrant clcmentiam , 
vt coniitcncl fcelus . ignofcac . Annuic C.r- 
fir , & fociali planCi:u,dum Vracislaus lor- t^ratisho 
tunam lu2;ct pr:eteritam , Ca-fir tlnict f itu- ^""■"•"^ 

T T' r %7 • I r ] parcit. 

lulius lur^erejVratislaus loicmncre- 



nouat Sacramencum , & fcmillcm cribuci 
quod padius fuerac , indulgcnce Ciefare,do- 
mum reuercicur . 



cgts 



adnecem depofcunt . Aique dum is cid 7\t_ 
fldem confugit , 2(egis opem /mplorat , •■viab 
HraEius, mjrufta minutatim conciditur,duo- 
hus flius eius ocuii eruuntur . Pcirus cumtUr- 
mul^uifio jtum confcientra fceicrum perter- 
ritus 3 ratusfe ■■vhiq^terrar^im tutiorcm,quam 

apud 



Catena Hiftorica . Lib. XVI I. Cao. IIL 5 3 



Sal.jtn. apudfuosfore^ad^BoioscovJines Vgris,quam 
quamfibi mjefios, quod "Boiemis fuppetias tu- 
lijfet, cumpaucisaufugit, henigne(^\ah Alher- 
(0 Orientalts limitis duce^acceptus ,^R^inohur- 
giumadCdfarem deducitur . Verumprimum 
ficuti ^ipuhlic£ hoftis inonfolum aditupro- 
hihitus jfed in •vincula (juoejue coniecius eft . 
Adnitente tamen Alherto 3 cuiforor tllius nu- 



pta erat, (^plerifcjue aulicisfauentihus , mi- 
ferantihus regiam calamnatem j in confpeciit 
Hsnrict admittitur. A4oxa;principis pedihus 
flens procumhityfortunam deplorat fuam: ^ve- 
niayn delicii , fnnui -vitam precatur . Cdfar 
memor rerum humanarum inopi gratiamfa- 
cit:eund.em homanimo effe luhet » auxilmm 
poliicetur . 



EXPEDITIO HElM2{ICI Ill.m ABAM HF^GA7{IJ£2{EGEMSal.A}i.io^i. 

XXVI. T_T Vngarijcum tvranni patronum fciue- 1 defumpfit) '-vtimos gentis eft , folenniritu re- 
Jrfunga- *■ *' runt Cxlarem , l^vonem quendam ' nunciant,om7uaq-,actaPetrirejc2ndunt.O\.\o 
rorum . (^ Ij,^}^^ alij Ahantem alij Ottonem 'vocant ) re- quoque cum audiiTet , Petrum ad Crfarcm 
^5*^"" gemfalutant { ab Hermarj. Cont. Auentinus profagiire , ab eoque receptum clle j legatos 



t^.' 




jlht k' 



illo ad explorandam erga fe voluntatem re- 
gis Teutonicijproficifci iubet: illiq; admiifi 
latisprotcrue fuperba legatione defungun- 
tur : Domine ( inquiunt ) Ouo Rex nofter te- 
cum ne bellum , an pacem habiturus {it:,fci- 
fcitatur . Amb^ condicioncs in te (itsfunt : 
vtramuis acceperis , a te certior fiieri po- 
ftulat . 

Admodum paucis C^far hifce refpon- 
dit j Idipfum quod percontamini , penes 
vos, & in arbitrio veftro eft . Non foleo 
armajnifilaceilituscapere; quoad perho- 



ftes , inimicofq; licet , quietem j & ociiim..' 
ampledtor, pietatemcolo :fi neque me , ne- 
que meos iniuria alfeceritis ; prior Crabro- 
nes non irritaboj neq; aleam iaclabo. Qupd 
fi nos priores I^feritis , quid armisjChrifto 
propitio^poilimus , haud dubie iLncictis . 
Huiulcemodi itaq; did:is , placuit Icgatos ,-„,^^^/; 
ad Vgros proficilci cum Oiionis Oratcri- Bauai^ia 
bus . Qui vbi in Pannoniam ciim mandatis 
peruenere, rex Vgrus virus, quod animo oc- 
culebatj tandem eftundere decreuinBoiariar 
quam Auftriam^quod ad Oriencem vergat, 

voca- 



54 Henricus 1 1 1. Niger Occid. Imper. XVII. 

iffcipr^da iCmncs cc!ptiiit lihcrati fant . 



Sal.^n. vocamus :, inuadere ftatuic . Ne autem ru 
*°^^' mor antefacinusemanaret:,c6riliumluum 
proderetur , velocicatc :, qua celeritatem f a- 
mx antecederet , ratus opus e{{e , omnes 
copias , equites vniuerfos clanculum con- 
trahit j doloque omnes mercatores , hofpi. 
Uha li- tes :, externos , & legatos accerfit , contra 
g^i^o^ ius gentium in vincula conijcit , diligcntil- 
violat . f]j^-j^qLie cullodia obferuari iubet . Duitl. 
Boij de pace agicredunt , Boiariar regnum , 
triplici agmine aggreditur . Pars Charinos 
XXVII pecit , iple Auftralem Danubij ripam. alte- 
ram Dux eius fibi depofcit . Ambo ludis 
Februarijs :, quibus plus cxquo , Baccho, Ce- 
reri , imo etiam Veneri , contra fas, & pla- 
cita religionis noihx indulgcmus : Sexage- 
fimx die , no6Ve filenti pcr latibula , & fyl- 
uas , peritis locorum dudoribus ad condi- 
6lum locum , Tra:fomam amnem prorc- 
c^diitnr punt . Quo cum crepufculo ante lucis or- 
Bo'h tumperueniifent , Ouo noftros fomno vi- 
^^"^' noque fepultos. fub te6to in cubilibus fter- 
ccntes } nec quicquam mali fuifpicantesjino- 
pinatos , imparatofq-, fubico inuadic , refi- 
ftences ca.'dic,xdificia incendic , pecora , ho- 
mines abigit, muIcimorcalescapci.Qui cor- 
repcis armis fe defendere parabant , a mul- 



excn 



Dumcj-yvitrores grat/as Deo f^gtwt , alta ma- 
nus hoftiitfn 3 cjticc m ifj(?dijs haHentts delittie- 
rat , demum prodit . ^u^osnjhi nojiri , licet 
fejfipoji tergum ^jidcnt , Superos ccclefte au- 
xiiium 'vocant ,jortiter irruentes Vgros cxci- 
piunt : duces mjtri in confcrtijjimos hojies in- 
currunt , aciem perrumpunt, ordines turhant^ 
Kgros propelltiTit jinjugam conycimit . Fti- 
(T/entes ad Afarum amnem perfequuntur , m 
Jiumen pr£Cipites agunt , (^ fuhmergunt,per- 
Paucos hojiium fuga feruamt . Dux Vgrus 
cquo Jlumen tranat , regicp^ fuo exhih/tus , oh 
le grftam ducatu mouetur , oculfque 



rem 77taie gr 



priuatur . ^^itiCharinos inuaferant, a Gode- 
fndo eius limitis Pr^jccio, a Vh^elphonis du- 
cts j ^ Lycariorum 'Boiarid dydajt^e copijs , 
iuxta Petanionem Krhem '^oricorum Cctfi , 
projirati funt : perpaucisfuga elapfs , pr,eda 
captiui omnes recepti . Hifce diehus nnnirum'^^ 
in ^luiufjuagefimaCxfar 'Bajiiea fummuTn—stjstiruus 
'Boiaridi prinLipatum in tutelam Hcnrico ncpc- i"''''x ^^a- 
ti cx fratre Henrico D.Chunigund.t Augujtcs, ^'■^'''■^' 
ex Lotharingia Af}fcliana or/undo , com/ttit . 
Pafchalibus in Colonia Agrippin. conuen- 
tus agic , bellum Ouoni indicit . /nde ^in- XXXI. 
quagenalihus V^vurtzhurg/um fe conJert.Bru- 



titudine hoftium opprefli funt , a primodi- •. nonem 'vrh/s Epfcopum , cognatHmfuum-» , 



luculo vfque ad occafum Solis , cunda lon 
ge,lateq; incendijs , c^rdibus complentur . 
Rex Vgrus circa Tulnam vrbem Boiorum 
in armis pernodac , poftridie incolumi 
c£dtitur exercitu , cum ing^nti pra^da , & captiuoru 
Hungari numcro in Vngariamreucrticur . ^:c -vm- 
quam alias de 'Baioarta \ pr^dcim Vngar/as 
aepit . At in Ao^uilonari ripa aduerfajortuna 
Voris fuit . Dux ipfe cum fuis ad oft/a Fra- 
fom£ , nem/ne onn/no aducrtente, euajtjset , 
nondum ortofole , noftros imparatos , n/l tale 
fperantcs adortusfuijfet , cunclaq--, depopula- 
tus ingenti 'vi captiuorum , iumcntorum ,pe- 
XXIX. cudum , potitus ef^et : tamen Alhertus ^ 
Luitpoldus duces limitis ,fuhito corrept/s ar- 
mis 3 rapt/m^ colleBo equ/te, fuperis n^ocant/- 
hus, Vgros qui fc d/uiferant,prdd,£ intentos , 
palantes , ac ouantes carptim inuadunt , c<s- 
dunt ,proterunt :captiut 'V/ri,fdimin<£,pueri, 
puelU, --vhi noftrum agmcn agnofcere, (^ /pfi 
refiftunt , lanceis , cultris ,jud/hus ,fagittis, 
qu/dquid irafuhminijtrahat , Vgros appetunt, 
incejfunt: nec /n hojtem grajfart definunt, do- 
nec eapars ad internecionem deleta i omnis 



cum 'viris (^fmminis ad V-v/ihelmum ^ar- 
honnenfis Prouincice prtcfectum legat , e/usfi- 
liam Hagnam 'vxorem fih/ expctic. Interim_. ,.y,.TT 
contradiis copi s aduerfus Vgros. V. Idus 
Augufti apud Altaich inferius fuit . Confi- 
lio Vratislai Boiemorum Rcgali ( quod Au- 
Jiralelatus ,palud/hus jfffdu/s , amn/hus fc- 
ptum erat , incoias O/nnes Vuo --vicis incenfis , XXXllI. 
trans Arahone^n tranfiuierat) Aquiionarem 
Vngariam ( nam eam Danuh/us /ntcrflu/t ) 
terreftri,nauaiique exerc/tu adgred/tur,Htin- 
nohi-tra/um ohfidet. C/ues defperata faiul^, 
iniefia ccdf.cijs flamma , 7ioflu aujtig/unt . 
C<£far mxf//hus d/rtitis , ac foio ^quOt/s , ad 
Preshurg , quod 7{omana i/ngua Pifon/um 
'uocatur, cafira admouet , ■■vrhem opptignat : 
oppidani dedit/oncm faciunt. /de?n c^ter/om- 
nes eius traftus incoli£ -vfque ad Granumflu- 
men, mijfa iegationefafr/tant , ^ouem oppi- 
da fe Coifari perm/Jere : Ouo h/s ad Granum 
amnem cum nofir/s congrejfus , his fuperatus, 
transflumen efi repuifus , ?naxima ciade aj- 
feflus 3 rvnusnoftratiumduntaxatperijt.C.Z' XXXIY 
far Petrttm, quem adduxerat , prouincid ar^ 

mis 



Catena Hiftorica . Lib. III. Cap. XVI I. 55 



Sd.yin. jnis part<e imponere •-uduit : proiiijiaales perti- 1 helli ad^Boiemos cmjn^crat , earegio jcoijfcn- 

nacijjimerejragantur nmri je maue , quam \ jii 

hmc reciorem pati ,confdentijJime affeuera-it. S, 

Filioigitur fratris D. Stepham , qui initio hominum munitur . 



fiacijfimerefracrantur :7?zori fe malle , auam \ fu incolarumcommnntur ,pr£fid:o%)iortimj 
hunc reciorem pati ,confdentijfime affeuera-st. ^oiemoru7ncj\ qjal/do , ncmpe du>ohus miliihns 

XXXV. 



HET<i7{[CVS CVM ABA V^GAI{gT{VM PACISClTVB^SalAn. 1045. 



D' 



.miflo excrcitu Cxfar Occidencaleni-» 
xxxvr ^^ peticBoiariam. Goslaria! deindeiii-' 
" Saxonia concilium regni conuocat, ibiqutL-- 
hiemat.Pontihcatum Arcliiladieniem Geb- 
hardo tradic . Pr^llo ibi fucre Vratislaus 
Bohemus , & R.oxoIanorum :, Polonorumqj 
legati cum amphllimis donis, & abfentiam 
Gi(el£ principum fuorum excufanccs . GifcUt^ 
ohitus . aim Augufta Cxfaris mater obijt , xv i .kal. 
Martiasj & apudNemetum Augul1:amJio- 
die Spiram fepelitur iuxta coniugem fuum 
XXXVll.Conradum Impcratorem vticvhkHcry^ian. 
Cont.C^efari continuat Auentinus) Pafcha- 
lihus m Leodicnfi aoro , re£em Occidentalis 
Francitn , cjuam etus tempeftatis fcriptores 
noflri Caroliam <vocant , appciiat . Ind^ 
^uinquagenales ferias in Saxonia liadohur- 
7i£ conceiehrat. Huc Vuo , nuncio maUpugnae, 
perterritus legatos mittit , njeniam orat, ami- 
citiam poftulat : auri 7nontes , fe captiuos 
omnes rcdditurum , pro his (juos reftituert-s 
nonpojfet , prccium pcrfoluturum poiiicctur . 
Verum cum C^farem lureiurando fdcm da- 
re,paBa confrmare pofulant, infc^onegocio 
intra prdfcriptum tempus exccdcre "Boiaria , 
domum redire iuhentur . Ctcfar cum cxcrcitu 
vw I^^fl'E.'^ nunciorwm infecjuttur . Cum fnes 
hojiium nemine prohihente intra/set , dclecius 
agit , excrcnum iufrat ; dumcj; Mendiona- 
lem Vngariam inuadcre , mummentumiaucd 
rip£ "B^hinil^di. ad arcendos nofros Ouo impo- 
fuerat ) conjeciis iam machinis , pofiridic ex- 
pugnare parat . Ono mijjis nmicijs paceni^ 
fupplexpetit jpartemregni ah ofitjs {^/fonti- 
hus Marifluminis adfnes Charionum , (g^ 
quidqmd intra amnes Litham , Phifcamciue 
continetur , cju^ pars quondam D. Stephano 
amiatu caufa tradita crat , defari rcddjt : 



flarct , (^poflridie Kal. Dccemhris 'vcrhcL^ 
prom^ffafaB^is non comproharet , lusjoret, 
ohfde?77- tradit . Vnum poflremo orat , ^t ti- 
mon fuo concedatur , ne in confpecium- d^fa- 
ris -venire cogatur . difar conflio hahito,con~ 
ditiones accipit, Henricum Duce?n 'Boiorum ■> 
vgf Vratislaum Bohemite reciorem yad O^ione 
concedere luhet : coram fju/hus prtceunte [acri- 
fculo , Ouo Sacramentum dicit :paEia lurif- 
iurandi religione fincit . Priufquam hcTC fir- 
marencur 5 non defuerunt in au/a Criaris , 
quiveniences Abce legacos recinere vcllcnc, 
in vindiciam Icgacorum , quos ccmeraco iu- 
re , Aba violaucrac . Pr.rualuic camen fen- 
cencia eorum , qui incolumes diccbanc 
legacos , quorum ius Sacrofantlum nul- 
lo erac dciido pcnfandum , ea in.. 
aula , qua: Barbaris erac icquicacis exem- 
plum . 



Agnes Henrico Imp.nuhit An. 1045. 

[ amiciciam accepco Aba Vngarori 
Rejie : prouincia vero Alberco , eiufque 



IN amiciciam accepco Aba Vngarorura_. 
Rege ; prouincia vero Alberco , eiufque ^ 
iilioLuicpoIdo commilTa , vc icribic Au,eii- *^" 
tinus j m Sueuiam fe conrcrc . Conilanciic 
conuen cum agic Eccleiiaiticum : 'vbi primo 
omnesSucuid prihcipes ^memorefque pcrfonas, ^^^^^- 
cunEiis inimicitijs dcflruEiis{ vc aic Herman- 
mis)pacifci:rifccit, (g^ pacem hacienus inau- 
ditam j tam inhac , qua'm in aius regnifm 
prouincrs , rctacenfiirapcr edicium canfir- 
mauit r Quod ex Goidajio cranicribcre pla- 
cuit. 

Henrici III. Confiitutiones 
I . De Venefcijs . 

DEcet hnperiaicm folcrtiam 7(e/puhiic.£ XL. 
curam agcre , (^ fc fGilicitctur ergci^ 



infuper fe (juadrtngcnta auri talenta Teutoni- 

ca 3 totidcm ferica pailia ?7zuici^ nomine tri- 1 prefcntia , quatenus ea quocjue diifgcnter pro- 
huturum , (gT tanto auri pondcre , damnum a i uideat , qu£ pofleris funt vt/i/a, atque proju- 
fe datum compenfiturum , d-.ptiuos omnes turas . id autem Satis competenter ag/tur , 
Gifai^a 7{e^in£ quAcmnq\ Petrus ademerit , cum honis virtutis premium, impijs at dignOi 
rcsiituturum poiiicetur : Pezjioncm ducenL_», -vitiojihi ad -vindiEiam , aiijs ad exempium , 
cum fcptem aitjs optimatihus , in quos am- \ rcccmpenfuur . Sed quoniam omn/a , qu^: ha- 
maduertendi more maiorum , f paci/s KoyL^ j het hnJnanum genus , exccdit de aus falute 4 

ta::to 



6 HenricusIII. Niger Occid. Imper. XVII. 



5. ,——"•--& 

ZinSd- tanto pr^c/pue curmdum efl , quanto rnani- 
"' f^fi^^^ conflat,quod omnipotens quoquc DcuSy 
pro redemptione eius P^nigenitum tuum ab 
teterna Sede D/uinitatis tu^ in terram mifit . 
^uapropter (juofiiam plerumque ( proh dolor ) 
•veneflcio j ac diucrfo gencre furtiu^c mortis 
pcrire audiuimus : fuper hoc dum in ^{emo 
'vniuerfali conuentu Longohardorum federe- 
mus , huiufmodi legem, Epifcoporum , Mar- 
chionum , Comitum , aliorumque confenfu , 
(^ audoritate prohari fancimus . 

%. ^^icunque '-vouflcio jfeuquolihet mo- 
doflurtiue aliquemperemerit , ^el confcntiens 
fluerit , mortisflcntentiamincurrat, omnium- 
quefluarum rerum mohilium,^ immohdium 
facultatem ammittat; ita tamen, 'vtpretium 
X. lihrarum auri pro leaitimo V^vidrigild 
propinquis parentibus perempti pr<£mium ae- 
tur : reliqua rurfus medietas eius propin- 
quis 3 altera autem medietas ad Ftflcunts 
accedat 

? . Si quis '-vero pr^dicii criminis , aut de 

fldcio , aut de confenfluaccufatus negare 'volu- 

erit , aut per duellum ,fl liher efl\ fiuerofer- 

uus , per iudicium deflendatfe ; aut fimileni-a 

fententiam incurrat . 

4. Ai hoc autem njolumus , noflraqu^ 
imperiali aucloritatc fancimus, 'vt quicum- 
que hominihus pr^ed/^i reatus noxijs reflu- 
pium,autjuhflidium aliquodprxhuent , omnis 
poffefio eius inpuhlicum perueniat : ipfe -vcro 
m noflram , omniumq; noflrorum indignatio- 
nem incurrat . 

II. De Epifcoporumfuhrogatione ah Im- 
pcratore facienda . 



XLI. 



ad/ta Clementia , cxpofucnnt , ipflorum olim 
nohilijfimam , citque antiqu.flimam ^rhent-j 
2\dutinam prope djfcrtam cjje, ex eaque re 
nohis , (0' msir^ Ks^p- maximum detrimen- 
tum accedere , peticriutq;^t eamnos ipfred- 
dflcare, munire, atque augcre concedercmus, 
quo noffr/s , (^ fancid Ecclefld hoft/husflr- 
m/orihusreflficre --vir/hus poffent . Oh cani—i 
rem nos iufiis eorum vrecihus ohfequentes cum 
ideis perm/ttimus , tum 'vero etiam •■vfum 
aqud amn/um SicU, ^ Scultemnd , Ep/flco- 
po , (d/ C /u/tati conced/mus ,poteflatemqu^ 
alue/ excauand/ ad merces in Padum Vene- 
tias , (f/ 2\auennam dejerendas , larg/mur . 
^uin ct/am Ecclefe , (g^ Ciuihus omnes re- 
Has confuetudinesconferuamus , quas ant/- 
qu/tiis hahuerunt , modo ne Epifcopimutatio, 
aut al/o fnodo , nifper noflram manum fuh- 
rogat/o flat , n/fa 2\omano Pontiflce lcgiti- 
me ahd/cetur . 

Firmata Germanorum pace, Vefontio- 
nem BLirgLindi.r vroem , S^^quanorLimqiic 
Ccffarpetic , obLiiam iponfe procedit:,regi- 
nam apud Mogontiacum vngi faciens , re- 
galibusfibi nLiptijsapudlngcleniieimcopLi- ^y.f'., 
lauic . Intertuere freqtientes Pontifices:, Epi- /,;;/, jj. 
fropi jduces tetrarchx, dynaltxrciues Ita- nes i .;/, 
\ix , GermanixjGaliix . Ih/ /nflnitam hiftr/o- ^'^ • 
num (ff /oculatorum mult/tud/nem , ad lau- 
dis fuc€ cumulum, --vacuam (df inanem fnc^ 
ciho (S/muner/husmerentemahire perm/ft . 
Dicens , Pan/s fl/orum non e(i m/ttendus XLIV. 
canihus . Ntiptiarumcandem l^ccicia , ita 
fublunarium exig^nte curfu,Luitpoldi filij 
Adalberti Marchionis , qui belli fLilmeii^ :, 
terrorqjftierac Vngarorumjimmacura mor- 
ce curbatur , Sc Treucris a pacruo Archie- 
pilcopo Poppone fepclicur.ita Auent.ex Hcr- 



yAii. 



XLV. 



HEnricus l^manorum Impcrator Augu- 
fius . Cum Hrrchcrtus Epifcopus San- 
B^ Mutinenfls Ecclefd , (c/ aues eius,noflra ' man. Cont. 

HEN7{ICFS III. IMPE7{^ A^BAM \EGEM VMGATigiiJ^AI FFGAT: 

Pctrum/nfot/um remitt/t . Sal. An. 1044. 

PAfchalia apud Nermagum agcnce Im- 1 qua promifla, ncc omnes reddidit capciuos, 
pcracore:,G jzzilo , {iLie Gochelo j Dux { neq; condiclo die pecuniam loluic . Scd 
Locharicnfium moricns , conlenfu C^rfi- j Bernulphi ,ac Maclliuni frecusinfidijs, qLii 



ris , Gozziloni hlio dLicacum reliquic . Go 

LXVl- tcfridus vero alccr Gothcli hlius , cum du 

cacum a Rcgc impecrare non poiTcc in prx 



obfcLiris orci nacalibus, cumnec auri fplen- 
dorc,necaud:oricace NicgeriEpifcopi Fru- 
xinenfis fracris , prefetfturas haud pocuif- 



iudiciura fracris ,/us/urandum,fldemqypofl- \ lcnt vfurpare nobilium , ad Vngaros defc 

ponens ,rehellare pioregiprxfumpft ,vt fcri- cere :, merito proditionis fpcrantes , quod 

bic Her. Cont. Interea Aba , qui iam regni obfcura negabac naciuicas . Abam icaquo 

XLVU- P^^ircem Henrico reddiderac , mentitus rcli- l horcanturiVtpadlorLimfimulaca obfcruan- 

tia , 



xLvm 



Catena Hiftorica . Lib. IIL Cap. XVII. 57 

^al.An, xi2.y HenricLim pacis fiducia cum paucis ad- ! cum rcfponiis redirc iubec . Illi vbi ad Aba 
i°44' ueniencem circumucniac: occidac: Boiariara j perucnere , paucicacem CLeiarianorum r c- 

inuadac.ipfos Reginoburgir; cradicuros. Sin j terunc; facile pcrpaucis incert-cdis , Cxfir 

illeveniaC:,nihiiominusarma inferac,opes 

fuas j vicam olterunc . Accepcis liceris Aba^ 

ipioscoiiaudaC:, prxmijs onerac, aJceri Du- 

cacuni:, alceri PricLcluram Boiorum pro- 

miccic j fi lequancur inca-pca . Incerim do- 

melHca fedicio omnia curbac . Nam Vnga- 

rorum primaces, alij Aba: inuidences impe- 

rio j alij Pecri miferences exilium ; alij orgre 

paciences , ciuium iaclura Abam in C^Ef a- 

rem peierare , muiiicabanc in aula . Aba_ 

vero homo fcrox & agrelHs , querences non 
audiCj nobiles ipernic, iufpeclos obcruncac, 
inter agricolas aulica dillribuic officia. In_, 

Abam icaque conipiranc primaces . Sed a 
confcioconiuracione decediaj Lorico co- 
niurationis princeps cum focijs fugam ca- 
peilic ad Cxiarem , vno amiifo iilio , quem 
Aba immiiiis percuiloribus obcruncauit . 
Aditum itaq,- Henricum Imper. Aba; pcrfi- 
diam , tyrannidem exponunt . Inde rogant 
vt Petrus folio reilituatur j Aba meritas fol- 
uat poenas . Carfar vero vt Abam fua vin- 
ceret arte j ciuium. diliimulato claraoro , 
Cxfar in Boiariara paucis duntaxat Boijs , & Bo- 
ctultk hemispcrgitcomitatusj quaiilimizQmBo- \ C^rerny/t J^ur/s profug/s dcdticentibiis , tota 
mouet '« J2J.J3J Auiliriacum luil:raturus ; Aba pariter i nocie,reEia ^ia, M?ndicm ^erfns afceudity 
vt vafer erac , Ludnichonem ducem iuum > ' donecnjadum ,ponte?n(]ue inuenit , 7noxaue 
cum Hannone a fecretis , alijfque primori- i pr^fd/o , cjuod ihiOuo locarat pulf ,paludes 
bus jcumauri maxirao pondere , vires & j [imul ,ac flumen impune tranfit : nemine rcfi- 
aniraum Cc-efaris exploracum legac . Inopia Ifente ad Arrahonem aliud flumen , oppidum 
excufiCj quia inccgrapccuni.^ fumma fu- eiufdemcognominis,cjuodScaurtrmm'J\oma- 
periori anno haud potu/ffct emungt . Ind.C^ \ ni 'vocarunt ,peruenit . lamaue cituin prin- 
Lonconem ^ transjugas iure gentium repe- \ cipijs erant , amnem fuperaut , altcra r/pi-Ls 
tit : eofdemmendaces , prxdones , turharum potiehantur . ^£ f.h/ fuh/to latijfimam pla- 
auEiores , accufat , primofq\ cjui Pctrum ex- jnc/em (•vhi quondam deferta 'Bo/orumfuere) 
puler/nt , Vngaros aduersiis C^tfarem conc/ta- armat/s , quafi (ylua fuccreuijfet , oppletam , 
rint . Pofiulat tandem fe /n colloquium ad- i confertamque ccrnunt .^/hilo fegn/us c£teri 
mitti . Cccfar accepcis rauneribus doIuiTL. j amnem fupcrant , focijs fe comungunt , ahfj; 
dolo rcpendit , legatos benigne appellat , \ cunEiatione aciem infrumit . C^far pofieci-.* 
verbis pacera nunciac, interim bellura parat c^uam ■-videt acerrimorum hoft/um mult/tud/- 
afperriraum . Aba rurfus ipetie Icgacionis ne feclaufum , a tergoflumen ohfiare , neque 
fpeculacores legat , pacem orat , diem indi- fug<i: ■vllnm fpem cffe , confifus caufa , (^ ar- 
ci petit coiloquioj vc padl i opere compleat. ; te m/l/tar/, fuos fpem in Deum opt/mum ma- 
AnnuitCa^far , fedorhcijfpecie Vngaroru \ x/7num duntaxat collocare , Chr/ftumqu^ 
legatos retinet : quafi venandigratia Hun- j adprecatus , flgno dato , cohortes paulatim^ 



intcrhci polle,docent . Idem literis Bernul- 
phus iSc Machthuraus aulx forices aperiunt. 
Aba itaque quara raaximis coIIeClis copijs 
ofHcij Ipecie in Cxiare pergit. Carfar vtro , 
querafraus minime Vngarorura latebat, 
ciun Boiorura , & Boheniorura acie in Ale- 
ridionalera Vngariara procedit. Vniuj^diei 
itinere diilabant exercicus . QuuraAba_j 
concra ac racus erac , non imparatum Qx- 
farem oftendens , frecus fuorum raulcitudi- 
nc , podepaucos Cxiarianos obruere , mif- 
fis nuncijs, ilatiuic die cercio,de(ignaco cam- 
po , cumCa:iare aperco Marce confligere. 
l-^ugna? locum , ordincm , callra , diem ab 
vno Auencino , qui di;igcnci penicillocun- 
<fta defcripiic , depromere placuic . C<i:far 
( inquic ) /nflruEios ordines ad locnm puguce 
defi/natum deduc/t yfdncmijicm hofinnL^ 
'vfquam ojfend/t.Accerptis, confult/fjue loco- 
rum gnar/s . njlteriora Pannonicc inuadere^ 
fiatuit . Oedenhurg/o ( Sempron/um l/tterati ^^^^" 
^ocant) /ter jacit : cumque ad K^hamffam 
fiumenperuenii^et , ahinteriore Vngaria,iocis 
palufir/hus ,per quos amnis defiuit , arcetur . 



noburgium fe confert ; Ibi icpcem dies mo- 
racus , cum Aba, ncc lcgaci apparerenc, Cx- 
far Pezclinum,quem obiidcm ccnebac, cum 
Hannonc Abo: fcriba remiccit , & triduo 



incedere /uhet . idem fac/t hofi/um exerc/tus: 
/am eo -ventum erat , 'Vt ajerentarijs prxliu, 
comm:tt/ poffct:(^ jion lo?igius hofies aherant 
quam quo telum adtjci uojfet . Cum repcnte , 

' H ftue 



58 HcnricusIII.Niger 

Sal.oin, jJnc tlliid dimnum mnnus , fiue cafus fuit , 
^^^'^- ohduEitecAo nuhes 3 cond/dere folcm . Mox 
'Ventus excitato ptiluere , ora , oculos hojlium 
opplct . Demceps turho j aao nihil ^ehemen- 
tius cum ineentijroioore crumpit.primos quoj- 
quc Vororum profternens ,contaB:os amhurens, 
poir:ter (^ consicmens : iargum quoque poft 
hac tmhrcm procelU excudunt . Ingens ad- 
uersus <ejium , pulueremtjue pracipuejugien- 
tes perfequentihus auxilium . ^am ea locas 
plana , omninoficca,aduJia , proinde pulue- 
rulenta funt : cjmhus ctiam nofiro diuo dlac 
iter efi ; aduerfiis ■■vim pulucris fpccdhs ocu- 
larijs , thecifaue •-vitreis njti Joient . Ccefar 
cAeJii heueficio (ita nofiri quos intacios ca^ 
tempcjias pr^tcrihat , intcrprctahantur ) ani- 
matus , J^oros diuina ira attomtos, metu pcr- 
culfos inu^dit , cxdit , fiernit , ter^^a ^'ertere 
cooit.Ouo pojiauam fuospartimfufos , partim 
fuoamcapel^ere , fecjue cum paucis reliaum 
'Vtdet , (^ ipfefcrtuhd cedit . Islofirifuoien- 
tcs more pecudum inultos trucidant , trigmta 
milltap^Jfuum inf(juuntur:ficr/fcuh , Epi- 
fcop/ captt , hajia regia aurea reperta . Han- 
mfcrthaintcrceptuseji, in cu/us crumenula 
a ^ona fericapendente epfola 'Bernulphi,!^ 
Afardthuni inuenta , ^ a plir/fquelecla^ 
C^fari tandem offertur . ^am ciim ipfe le- 
gijfet , 'Bernulphum, (^ J4i:rchthunum,fdei, 
cjuam^violarent , mcr/tas pxnas foluerccru- 
cifoiaue imt)crat . De/nde cafira fcc/t , rece- 
ptu/que canit. "Boij , atcjue Tioiemt,--vhi fatiati 
c^de funt , ad caHra reuertu;-Jtur : eodemque 
ihloco C<£far laneis duntaxat indutus , item 
CAtert m/litcs , equitefaue ccrpora tn foluf/i^ 
pr(>ijciunt ifipium cAefie adorant , Chr/fio 
domino , Deocjue nojirogrates agunt , honorem 
hahent . Et quon/am tam Uta , atque in- 
crucnta ^iBoria contig t ( qu/ppe ccntum^ 
duntaxat ac oBo defdcrau/t ) ohl/uionem- om- 
ntum rerum, morc Chr/fiiano, deccm/t.^/d- 
auidhaEienus aduerfus fe a quocunque pic- 
catumft , aholendum cenfet : omn/hus inimi- 
cis , qu/ poenas mcruere /gnofc/t . Ingens h^c 
ojiEioria fuit , Anno Sal. M, XLIIl. quarto 
^onas Iulij,/fque dics infafios relalus , ad- 
huc fcflus efi . , quem -vulgus fuperfitt/ofum 
inter atros computat . Scd conferto pr<elio,tum 
'Vero ccrneres homines, equos, fagittas,arcus, 
haflas , enfes , ^efles , iacula , teia , coetcrcLs 
infirumenta m/l/ti<e humi pafjim firata iace- 
re . Ctcfar ohfcetorem cadauerum trtduo di- 



Occic!. Imper. /[VIL^ 

ucrf itinere exercttum 'V/ciorem circumdu- 
xit , Alhamq; reg/am Vngari<e caput fedcmq; 
reont ( quamohrem Teuiones Stueluuet(?en- 
huro. 'vocant ) cum ^/cir/cthus fignts tntrat . . 
Ccrtat/m Ep/fcop/, Proccres, Ctues ,popuiuJ- 
que Vororur^n adCcfaremcoeuiit , oh tam tn- 
fonem -v/cior/am gratulantur : Cxfaremque 
in templum Deipar<£ V/rg/nis deducunt , tn 
reoio folio collccant , rcgem confaUtant ; iii-i 
•-verha etus iurant . C^far Vgros 'Boiorwni-^ 
iure donat, conuocatoque confll/o, Petrum cum 
popuUr/hus tn grattam redtg/t , prcceres tlli 
Sacramcntum dicere, eundemprecario regna- 
re iuhct , 'Boiorum , Bo/emorumque copias ei- 
dcmpr.cfidij cauftpcrmittit . HfceperaEiis 
/}i Occ/dcntalem 'Botar/am reuert/tur . ^g^'- 
nohurgijque fuppl/catione decreta , per omn/a_ 
•vrhis tempU , ( qud: compUra funt ) fcrtfcta 
Deofacit ,facerd.otes , Atonachi , V/rg/i:es , 
populus , Jrequentes falutatum fupcros luere . 
AcOuo , cumahp;ffe Cafarem cert/cr facius 
eji , •'v/res rcparat ,cosqui Juga fihiccnfuUc- 
rant , (§/" adhuc paUntcs ^vagi.ihantur , colli- 
g/t . Contra Petrus cum Botem/s, atque Boijs 
Ouoncm perfecuturus ,pr/us adeum cum ma- 
datts am-tcos lcgat , •vcntam dat , oratiamaue 
factt , ohtefiatur per Chr/Jium ciufjYfeligionej 
-vt refp/fcat,fecum in concord/am, tngratiam 
redeat ,fe ducatum , quemfuperiorthus annis 
tenucrit , concedere , modo reg/s nomen tnane 
ahd cct . Omnia largiturum , qu£ petiuerit , 
pr£ter diadema ,(df fcptru??^ regni tnfgni/is 
prom/ttit . Ouo ,fue auidus Bmperij , fiu£-> 
quod [e Petro committere non audehat , aleam 
bellt fe denuo tentaturum refpond/t, apcrtoque 
Marte dtmicaturum : '■Numen Cceli haud 
duh/e 3 pugnd eucntu quinam 'verus rex ftt , 
decUraturum .Porro foc/j Ouon/srurfus cum 
Botemis , atquc Boijs ■■v/Bor/hus, cum qurhus 
ante malc pugnaffent , confl/gere recufant , 
Jortunaq; fupcr/orts prAij dctcrriti , fuperos 
•■vltra Ucejfere detreEiant. Ah Ouone igitur , 
qut tequijjimas cond/ttones ahnuehat , ad Pe- 
trum defc/unt . llle a fuis defrtus , /n •x/i- 
cum qucndamfuoam capefft . Verum 'v/Ua 
de Coelo ta^ia , •v/x euaj/t , fugamq; trans 
T/h/fcu?n tendit . Dum in quoddam tcmplum j^ ^_^_ 
conjug/t , incoU qut ah eo capt/ui tlluc trans- qnco tol- 
latijuerant , eundem captunt , tn 'v/nculcts litur. 
comjciunt , •'vinLium cathenis ad Petru-rrf. de- 
ducunt . Ipfe d/Ho d/e,comun/ fententta Vgro- 
ru,(^ 'Botorii codemnatus ,fupplictu capite Uit. 

GODE- 






i Sal. ^n, 
1044. 



Catena Hiftorica . Lib. XVIICap. III. 59 



L. 



II. 



Ln. 



Llll. 



G0DEF2{JDI TVMVLTFS 

Hlfce facigabatur Vngaria , dum iii-. 
Burgundia Comes Ludouicusj Regi- 
noldum principemjreginar Agnetis auuncu- 
lum , fed Henrico inimicum Regi, caltrum 
Burgundionum Aiotispiligard^ did:un"U , 
ob{identem,cum paucis prrelio fuperatj, ple- 
rifqi ho(tium occifis , c^uteros fugat :, obfi- 
dionem foluit . Accurrit & Ca:iar , fines 
adens Burgundia^j Soloduri Reginaldo , & 
GeroIdoBurgundionum primatibus recon- 
ciliatur . Vbi [\xc Godefridus accepit :, rur- 
sLisprecibus -nuncijSj muneribusCa;larem 
fatigat : vtrumq; poiTeilurus ducatum ; C^. 
far vero tantum fcelus abhorruic , nolens 
iniuita exba^redatione fracris , alterius latu- 
rare libidinem , . Godefridus bis exclufus , 
cum Rege Caroliorum , quos Occidentales 
Francos dicunt , foedus init.Ciues per trien- 
niumin verbo fuocontraquofcumq;iurare 
adigit . Hoc cum C^iari nunciaretur^ con- 
iientum principum cogit , Godefridum., 
eccerfit , coram coecu molimina pandit . 



A,: 



I 044. 



Negantem , &c dilhraulanccmj teftibus rc- 
darguit; vnde a Senaru Godefridus infcrio- 
ri abdicatur Lotharingia , iilium obi7dem_, 
dare cogitur , ipie libera retinetur cultodia . 
Sic dum vtriq; inhiac principacui, ab vcroq; 
excidic . Breui tamen cemporc , Ca?iaris 
prouoliicus pedibus , veniam confequicu r , 
nonhiij libcrcacem :, quipaucis poii: diebus 
ex hac vica migrauic . Godefridus cunc li- 
berisorbus , iurc fortunam nouo prouocas 
certamincj interioris Germania: pnriides 
ciues j ficerdotcs, agricolas deiicere fuadet, 
rciiitentes , lacelilt , opprimit . C:riar vero 
hyeme ingrauefcence Auguilam Nemecum 
ad hybernandum pecic . lanuario poiteiLj 
( Sal.An. 1 045. ) inferiorem GcrmaniaiTL. , 
Brabanciam , &iinicima loca cum exercicii 
incrac,- 'BeogalemtiJn cartellum Godefridij 
munimenca expugnac , folo arquac , regione 
pellinCoadtus candem annon;£ penuriaj ibi 
valido reliclio pnxiidiojin luperiore reucrti- 
, cur Germanicijica ContraBtisHcrm.^ Ay.et. 



F 



HE'7i7{ICVS IMP.MAG^MA POMPA A PET2{g Fniaronim 2{e£efifdpmtr.Ajj. 1 045 

ctipant, twm p(znoflonos,a paticndo diccbdtur . 
^amji in ilias ^iauis impegerit catites , illi- 
ditur . Vbi hctnc pcrniciem euaferis , aliud 
continuo malmn perictdofins coh^rens illt , te 
excipit . In rapidiljimos •■ucrtices , ejuihus in- 
torta , nauis oblicjua , (^ guhernaculi impa- 
ticns agitur , incidis . Verticofum barathrum. 
a(juam contorcjuet , hiatu max/mo haurit at~ 
(jue abforbet , nijircmispro "vrribus inctimba- 
tur , naues attrahit , atejue ftibuertit : [edper- 
tmaaUus remiaihus cucrberatuin i>eluti na- 
uigium , claljicis eripientihus cedit.Ergo nau- 
t<e ingenti certamine concitant remos , quanta- 
<jue ■'uis humana ejje potcst ,jlucius aui in fe 
•-vehuntur , euerherant , •-undas Jindunt , gtir- 



Raxini in Boiaria commorancem Im- 
peracorcm Legaci adeunc Pecri Vnga- 
rorum Regis, references ac^^lum iride Vnga- 
ricoregno, ni prefio perduelles Principi (^ 
Deo comprimat . Hifce folicicus Ca:iar Bam- 
bergam , inde Goslariam procedic ;, vbi Pa- 
fchali hebdomada Oco Palacinus Comes , 
Imperacoris Occonis III. ex lorore nepojj 
Dux Alemannia: confticuicur . Ebbo Neo- 
burgenfisiic Poncifcx . Balduini iilio prx- 
fe^lura concermina :, pro qua Gocetridus 
cercabac , in cucdamcommiccicur.Boiariam 
poilea pergic , Reginoburgij naues incrac , 
Bachauiam deuedius , Chrilli celebrac criu- 



nunc huc , nunc illuc nauigia fuccutiunt , •■ye- 
6lorefq-,humido imhre afpcrgtmt . Tcutoncs 
hunc locum injamem permciofumaue natn- 
gantibus a Jirepitu atjturrum Scrudelon ntfn- 



tur 3 duq; faxo cuidam eminenticri allahitu 
atra JEthiopis imago , fatis nimisaperte ,fe- 
rale ( •■vt exitus prohauit ) fgnum , ibidciits 
conflitit , 'Brunonem appcllat , Heus , hnis 
EpifcGpc , malusfum (incjuit ) genius , meus 

H z es , 



LiV. 



phum . Poitjiecunda Danubij aquajOrien- 

talem pecic Boiariam . Efi oppidum Aujiria \ gitibus nauem eripiunt . Circum circa habitat 
Idnnd. { icrioic Auencinas ) Grernon ■■uccant , iuxta , j remiges horu locorurn ab incunte atate pcriti , 
^.p-^ij.jupraid pr^rtipt^ rupes furgunt , faxe^moles \ hi fiauigantes conducunt , his guhernatoribus 
cuhant ac prominent , per quas Danuhius ^a- \ h<£c pericula incolumes euadunt . C^farcni-j 
flo impetu, ingentifrcmitu qm procul audittir i tum illac naui gantem'Bruno V^irtzburcrenfis 
fpumabundusfrtur: crchn JluBus hinc pro- t Epifopuscognatus cius alianaue comitaba- LV. 
ram, hinc latera pulfant : modo cunarum , 



(5o Henncus III. Niger Occicl Imper. XVII. 



Sdl.^n. es, (^ (jnotiis gentmm projiafcare, meus eris, 
^°^^' nil (jnidem in pr^fentiarum agere adnerftis te 
haheo , hrem tamen iternm me 'videbis . Cttn- 
ci/s ahjm/nantihus pcf/leus fp:rittcs ab Ep/- 
fcopofg}io /mmortal/ appct:ttis,ad/iircztiifc^ti,e 
carmtmhtts facris^fnh octtl/s om'niu7}j eua>nt/t. 
Mw hoc faxum adhtic monfrar/ foiet , ciii 
impofta turr/s lap/dea , ahfjtie t/gn/s , @r 
tcti HooHomen /ta fort/ta , adhuc rct/nct . 
V'^de haudproctd ( dccem opinorm/U/a paf 
ftium ) C^far (^ coni/tes e/us tn 'V/fo 'Bojen- 
hiiro ( 'vh/(0/ ?:os fepe diuert/mus ) appellant: 
ih/dcm Cdfarem 'J{nhlita -ijidua (cu/us ma- 
ritus Adodhero ah Eherfperg , primx 'BQ/ar/te 



fpitio , (^ conu/uio exc/pit , oratque -vt 'Bo 
fenhurg , ^ pr^dia, cjud h/fce Ijcis mar/tus 
prccar/o pcffeder/t , Fh/clphoni tertio nepot/ 
fuo exjratre tradat . Ctefar ccenaculum con- 
fcend/t , dum coram 'Brunone Ep/fcopo , (€/ 
Alemanno prdfide Ehcrfpergenf, atq;'J^chl/ta 
LVI. cxtendens dextram,poJi ulatis annu/t, rcpente 



(^ in AiiSir/a infer/ore Pofnpoigenfem (^ Ip~ 
fenfenfem i^fdcm dono ded/t . 'J\eji/tu/t /dem 
dfundament/s Adonaf. Bened/cio Buranum 
ah Vngaris exujittm j V/ta excejfit rel/g/afjf: 
princeps Au 1 04J. 27. Alartij , in eodcni—f 
monajier/o fepultus , cu/ non d/u 2^ch/ldis 
fuperfuit , •■vlafceHte , njt v/d.etur^um/ne 
mtd/er/s inconftant/am , quod non al/ter 
amant/Jfim; , pient/Jfim/que mar/t/ •■vlt/mam 
•voluntatem attendcret . Piacuerant fjnmo- 
pere nj/du^s Pr/nc/pi dom/n/a /lia /nferioris 
AuftricC a mar/to Alonach/s Tejiamento reli- 
cia , /ta vt ?nag/s Pr/nc/p/ conorucre, quatns 
•-vir/s reiic/ofs iongo /npr/mis terrarun: tratit4> 



cafieii/ , nunc tcmpium eji , djynafia , fp^- ab h/s fe/untia 'V/derentur . Pro/n occafone 
riore quadragcfma decefferat ) magnifce ho- -vfacumnonmuito pojimar/ti ob/tum Henri- 



cus. 11 I. Au?. iter,(eii exped/t/omm in Vn?a- 
r/am fufcepiffet , ipfa cognatum Cdfarem in 
arcem Pofenpoijg foiemn/ter inu/tau/t , (g^ 
fpiend/de habitum, mui/ehr/ eionuent/a ito-j 
den/queperfuaft , 'vt omn/no d/ci/ones /iias 
V^veiphon/ J^/ch/id/s exfatre nepoti tradere 
annueret . Proin cum /dipftim prdfare /fi—» 



contignatio coiiab/tur . Henr/cus in aiueum \ pr^efntia Brunon/s Hcrbipoienfs Ep/fcop/, (^ 
Soiijhainearij ahfqtu patiperie cccid/t : Bruno, ; ipfus, cuius intererat, Ebcrfpcrgenfs Ahhatis 
Aiemannus , "K^chiita marg/ne , taheii/fqu^ Aiemanni , <veiiet, (^ lam Gueiphoni Duci in 
i/gnei iahri grau/tcr aii/fi , pauc/s poji d/ebus fgnum coiiat/ /uris v/rgam auream porreBu- 

rus effet , tricl/nium fue Saia , njt -x/ocant 3 



hoc cafu ext/ngu/tur . 

Bjcblita Porro ne hillorix' iadlura , antiquicacem 

LVii. percurramus , vnde vcncnc iita /{/chl/tcL^ , 

origo pcrpcnde. i^*(^o//?«/; ( fcribicBucelinus) (g;' 

Hislor. /th^Oeninffenfts fii/a , foror oermana Guei 
^gilol - i> .1 J . I <i>. ... 



/iia repente coliab/tur , abfque noxa qu/de m 
ipfus Henr/c/ Cdfaris, (^ Gueiphonis Duc/s, 
7(Jch/ide tamen Principe , nec non 'Brunon^ 
Ep/fcopo , atque Aitmanno Ahbate: eo cafu /ta 
r^'- ° ' phonis II. (^/ Hcnric/ Bauar/x Ducis . Hsc j coii/fs, -vt non d/ii deinceps fupercjfcnt;7{ich/l 



(; ,g/ gencili Agilolfingic^e gcncis principi nupca 
tuic Adalberoni Comici de Sempc. & Eber- 
fperg apud MonacosS.Benedidii mericiili- 
vno,qui prccapuus Jundator Tktv/afenj Eocr- 
fpergenfs ext/t/t . H/c Cttm i/ber/s careret , 
arcem fuam Eherfperg pair/bus ccfjlt Benedi- 
Elinis , euocataq; duodec/m JUIonachorum ex 
Arch/fleretoTegernfeenfi coion/a , •vnd cum 
Ahbate ioci primo Ei/ngero , approbante Hen- 
rico III. Imper. au/tum caflrum tjfdem cefit , 
^ ampi/Jfimas pojfefjiones i/berr/ma donat/o- 
ne S.Bened/Eio deuou/t,ac ipfus aitimnis tra- 
did/t , aiiaq; /ntcr Pejjenhufanam d/tionem 



de eodem anno ext/nfia 1 1. lunij , ^ luxta 
mar/ttim /n Eherff?ergenf ccenah/o tumuiata . 
Ita ih/jfdi (^ Porfenbo/gtx, ai/aq; dom/niapenes 
Alonajicr/tim' Eberfpergcnfe manferunt,donec 
An.Chr/fl/ 1 iSo.dConrado Ahhate , fue ob 
incommod/tatem tam proi/x/ /t/ner/s,fue aitjs 
ex caufts duc/hus Auflri<£ permutat/one faBa 
traderentur . Periculi cauiam Auentinus an 
dolose fubcicucric , iudicec leClor . Piacec 
fragmencum veteris genealogitE Comitum 
de Sempt. & Ebcriperg , ex Au,ent/no tran- 
fcribere.pag. 418. 



Sighar- 



1040, 



Catena Hiftorica . Lib. XVII. Cap. III. 6\ 

Sighardiis,Con-ies de Serpte.atque EbeffpcigjCx fainilia AsiloMinglc?. ar!itndus,qucm Arnul j hus Impcr.S2ngnine,& 

cognationeptox"mumr.ppcl!arAn. SSS.Occubuitbdlo VngancofubLudouico Arnr.lpliiHiio An.907.Condidit 
arceni Ebcrfperg. Contra Vng".rrrrm incuifioncs cum vxorc Gc! t'nr. Frrixini lnim'tus eit. 



Ratholdus .ib Ebcrfptrg Sep.ipt Comes, ab ArnulpiM cognato B.'.uaria; D kc , M -.rchio & Cr.p'r neus Carinthix 
creatus . Vita cxceflfic . S\\. An. g-!,^. Vxor Ang!lmunda.S.?pulti f unt Salisbargij in :cde D.Am indi . 



Eberardus 
bello Vngarico interfuit 
Sal.An. 9^^. cxitbs obiic 
971. 



Adalbero bcllo Vngarico 
inttrfuit Sal. An 955. 
cbiit 972. pcft multa 
bcntficia ab OctoneM. 
rec cpta vxo r Luiteatda. ... 



Vvilbyrg.T condidit 
remplum S • SebaftLini 
in Eberfperg. 



Adalbtro lun. vxor 
Alberadis ciaruit. 990. 



Vdalfcaikuscum 

fr.atre A(.lalberonc kucbacK 

Virginuin fundat . 



Viricum : qui adcft Otlioni 

ILcontra rtbcHcs 98o.obi;t. 

1019. Vxor Ricliarda fi- 

liaM 'rquardi March. 

Carinthi.-c 



S. Hadiniith vxor 
f CJnda:Mirquar- 
di prardidti Carin- 
tlii^ Ducis . 



Adaibcrof.imiliivltimuscbiit lo^^.Fund.ator Mon.-^.fterii 
Ebcrfperg VxorRichildtsGuelphicaDux Bauar. 



E.berhardus 
Vxor Adhekides 
e Ducibi'.s S.ixcniij 
fundant monp.fte- 
rium Gcilenfcldenfc. 



Vvilpirga 
& ties ali:E 
filije. 



Poft \\xc Ccrfar ( aic Herman. Cont. ) iii.. 

Lvm. Vngariani naiiigar:, Albamque Regiam pe- 
tit . Vbi Quinquagenalibus excipicur . Ip- 
fo die fefto Pecrus, aduocaca concione, Vn- 
gari^regnum cum haila auraca reddic , fa- 
lces rcgni ad pedes CiEiaris deponic cunij 
maximo auri pondere.Regioindeluxu con- 
uiuium inicur . Csfir vero ob inimicorum 
perfidiamepulacur armacus: fepcem ibi dies 
commoracur . Abicurus, cunCios accerfu^i 
iubec 5 quos ducebac idoneos , eorum habec 
coniilium . lca more maiorum ex concili) 
decrecoPecro rcgnum comiccit . Vngaros 
Sacramenca renouare iubec , eos non aliuni:, 

LIX. prster Pctrum , & fiiium eius recepturos . 
Quorum poil: fata , in C^farum foret poce- 
ftate . Porro inde remeans^ fecum reliquias 
GifaiiE regin.^ vxoris D. Scephani culic , & 
Bachaui.T in cemplo facrarum virginum 
adorandas expofuit . Morcuo cum Ber^n 
gero , qui &: Penno dicicur ■. Epifcopo , En- 
gelbercum vxoris fua; facellanum Bachauis 

IX. defignac Epilcopum_ . IndeFrancofordiam 
fe conferc j vbi 2;rauillima erricudine decu- 
buic, adeo vc defperaca eius falute , Henri- 
cus Hetziiini hlius ab Occone Sueuoruni du- 
ce, pacrueli luo ■■, & Henrico Boiorum Re- 
gulojlmperacor defignarecur fucurus.Spem 
camen elufic Cxfaris valecudo : auo er.iam 
tempore Agnes 7\eoi}iajiliam "K^gi peperit, vc 
fcribic Hcrman. Cont. & Gocefridus fpe de- 
IHcutus jaddeditionem veniensj cuitodix 
tradicus fuerac . Plane itaque confirmacus 
Cxfatj nacalem domini Goslari.e celebrac . 
{Sal.An. 1046.} dumEgehardus Marchio 
fubico moriens Regem lcribic hxrederru. 



Gy 



..,/■.; 



LXl. 



Lxn. 



Pafchali poftca celebraco fefto apud Traie- 
Clum Frilij! vrbem :, fubfcquucis dicbusna- 
uali expedicione in Pladirtinaam , frecum 
craijcicns , pagum quendam , quem libi 
Marchio Theodoricus vlurpauerat :, eripic .• 
Vnde idem Zvlarchio caulam rebeliionis 
fumpfic . Quinquagenalia poftea Aquii- 
grani faciens , ibi Gocefrido e cuftodia dl- 
miiroj& in cerram (ibi corpus abijcienci,non 
folum ignofcic, fedLocharingiam j quam ^.^^-\q, 
viuopacre obcinuerac :, mifcrcus reddidir . th.irin 
Mofellanumducacum GozzilonifracriGo- gi^- do- 
cefridiobignauiam adempcum j Fridcrico "''^"*'' 
HericijBoiorum ducisgermano:, commiccic. 
Hifce diebus Vvigderum , qui Rauennx 
Epifcopacum iam biennio inepce&crudeli- LXiIL 
ter nondumconlecratustenebat , ad le vo- 
catum pontincaru priuaujc . Tanca pocerat Epifcopn 
Rex hominum , vc quali Phcebi diceretur i"'"^ 
facerdos.Conuencu peradto :, Mersburgium 
vlcima die lunij pecic : ibi apnarenc ci:rrL. 
cribuco, & muneribus VracisIausBohemicE,LXlV. 
Pomeranorum Zcmiczlo^Cachonarus Polo- 
norum regulus , Inde Kalendas luiij vrbem 
pergic Moeliam . Vbi peracaio conucntu , 
Septembri Auguftam Rhetix adit . 

T^manorum, atqu^ HnngarQnim TiimuUiS, LV. 
Aa, iQ^G, 

Npriftinam Hungari relapiiperlidiam, 
Petro Rege exoculato , & cum lua_j 
coniuge deporcaco , Andream quendaip^ ^^d' 
hac lege libi in Regem delegeranc , vc nouii ^^ Hii 
Crucirixi culcum exploderec , vecerem & garerx. 
auicam religionem relticuac . Andrcas im- tres ^fu 
perij auidus , omnia iurac . Fic Senacus Con- ^ip^p-^- 

fultum , 



6i Henricus III. Niger. OccicI.Imper. Xyil. 



saU^fi. fultum,Chnll:LisexibiIatur .Dij gencium^ 

'^ ' reuocancur . Templa incenduncur , f acer- 

doces , monachi , epiicopi :, cribus exccpcis^ 

incer quos D.Gcrardus :, qui Chriili fidem 






LXIX. 



yvelfo 
Fifiim 



cufa t. 



EXX. 



^^^' abiurare recuiant , crucidancur.Vnus quoq; 
principum Zamico nomine purpura mar- 
tyrio decorauic . Eodem cempore cercior 
fadus Henricus . Icalos,cricipicibeilia iede 
Pecri dilaniance.diuexari ; indoluic vcrumq; 

LXVIII. Henricus ; ied de Ecclefia Dei magis iolici- 
tus,Hungarorum iniuria diHimuIaca^copias 
in Bauaria cogic , Tigurinis EgcercumHer- 
ueldenfem inuicis magiltrum imponic: He- 
randum virum erudicum , quem ingracis 
Monachis prasfecerac prxfulem , i cum 
ducens;in Icaliadefcenfurus armacus, iubec 
copias Italorum conueuire Roncalijs . Con- 
uenerant quidem iulto numero, led cum 
triduo , vlcra prxfcripcum cempus , expc- 
dailenc ,conniuence Vvelfoncjveluc Sacra- 
menco folucos :, difceiferunc a iignis, ad qu.r 

vepetttn- non potuerunc , ncq; minis , neq; promillis 

daru ^f-j.^,<^|^ci. InfuperaufusVvcIfo, Regium fi- 

rtil.ll- -l „ i* I 

fcura ^petiindamm appcllare , gnarus lub 

iuito principe caiTam vc plurimum i]:aro 

concra Fifcum , cum fub iniuilo iblcac eife 

pro Fiico j mille auri marcas repofcebac , 

quas exa6lores excorferanc , & in damnum 

populi Veronenfis , Cxfaris .Trario incule- 

rant . Henricuscaufa cognica , aurum iuf- 

fic excem.plo reddi. Vel fi anonymo Vvcin- 

garcenii hdcs eil , Ctyrn Imperator Veronenfi- 

bus cimhf.s exacliouem i;jferens,mille marcas 

abeisextorfifiet , ipfe cx:improiiifo fuperue- 

men<: , tanta enm ,ftiofq; feaeritate ( Vcro- 

nenfibus prserac Marchionis ciculo ) (§7" con- 

ttimdia ajflixit , njt 'vix Impcrator , pectmia 

exintecro reddita , fecuritatcm exeundi chti- 

neret.Ea Vvelfonis confidencia non odium, 

fed graciam C^riaris conciliauic ; nam anno 

fequenci Carancanis eura Cxfar ducem de- 

dic . Inde Ticini celcbraca fynodojPlacen- 

^ ,. .,tiam vcniens Gracianum , quem expulfis 

vtTapa prioribuSjRomani , Papam itacueranc, no- 

honora- mine Gregorij Sexcij ad ie venicncem hono; 

turab j-ificefufccpic : {icque cun6tis profpere cf- 

^'^"^'^' dentihus , luxta natcdcm Domini non longe 

ab--vrhc2(oma apud Sutrium , fynodo itcm 

^^ ^'^"faBa^caufa erro-ncorum Pontifcum dilioentius 
votorite ., ' _ . _, ■' ^n 

ele&ui 'ventnata , Gratianum Papam conuictum , 
Iti his re- haculo paslorali priuauit . Pf eudoponcifices 
««fw«;Y.q^i effenc, licet facris in annaiibus perquire- 



redifponam , non omiccam ab alijsenarrata 
brcuiccr recenfere . Tribus ibi inuaforihus l.e^.si 
( fcribit OctoFrifing. ) quorum --vnus^Bene- sraedi' 
dicius dicebatur ifedem iilamfmul occupan- tius. 
tibus , atcj; admaioris mtferiie cumulum, di- 
uifsfmul cum redditthus ,patriarchis , •■vno 
ad fancium Petrum , altero ad SanB^am ixxi. 
Alariam Afaiore?n , tertio ideft "Bencdicro in 
Palatio Laterajienf fedcnte ,flagitiofam , (^ 
turpem 'vitam , njt egomet in •■vrbe 2(omanis 
tradent/hus audiui, duxere . Hunc mifcrn- 
mumsiatum ecclef<e jreligiofus quidampres- 
hyterGratianus nomine-videns , zslo<^\pieta- 
tis matri fu<c compatiendo , animaduertens 
pr^fatos --viros adi-jt, e/f^afedefancia cedere 
pecunia perfuaft , 'Beneditio redditibus An~ 
gli£ , cjuia maioris •-viclchattir aucioritatis ef- 
fe , reliciis . Oh ea ciues pr^fatum preshyteru 
tanquam Ecclefx Dei Lhcratorem , in fum- 
mum Poritificem elegertint , eumque mutato 



nomine Greoonum Sextum •vocauerunt 

o 



Cre<ior.. 



§luod audiens 7\e^x ,procincium motiet ifi-y yi~ 
Ital/am.Porro Gratianus 1\e^gi apud Sutrium 
occurrens , ad leniendum ipfus animum , 
diadema pretiofm ohtulife dicitur . ^u-em 
T^ex pnmo <vt decuit, honorifce fufccpit,posi- 
modum autem colle^oEpifoporum conuenlu, 
apontifcatu pro mtafmom^ cedere perfuaft , 
eify Suidegerum 'Bahenbergejfem Epifcopumy 
qui i^ Clemens , confenfu 'J^omame Ecclef^ 
fuhfiituit . Hunc Grattanum Alpes tranfcen- 
dentem, fcutumf{J?e tradunt Hddehrandu, 
quipifimodum Summus Pontifex jacius ; oh LXXII. 
eius a'morem , quia de catalogo Pontifcum 
femotus juerat , fe Gregorium VII. 'vocari 
njoluit : (§/" fcui in Lticano hahes 

Vicinx caufa dijsplacuitjfed ^vicia Catoni 
Ita 0/ huic Hildehrando , qtii femper in Ec- 
clefafiico rigore confiantiffimusjuit , caufcts 
ifia , in qua fententia pnnapis (^ Epifcopo- 
rum pr^ualuit , femper difplicutt . Ex hinc 
"F^mana Ecclefia tn eleciione canofttca Pontt- 
fcum , intantum infrmata intienttur ,quod 
ifle , quatuorq; fequentes ah Imperatore tbi 
pofti in catalogo inueniantur. ^ualtter autem 
tnduflrta(^ opera prc<fati H/ldehrandi fub 
Leone iuniore Ithertatem fuam ex parte , fub 
Alcxandro -vero plane rehahuerit, fcutpfoba- 
torum -vtrorum relatu co^nouimus , tnfrcL-3 

o J 

dicemus . 



BE^H- 



^ii.Sal. 



fari . 



Henricus III. Niger Occid. Imper. XVI L 63 

o^;?'" HE^:^lCrS-2(pA4.£ A CLEME^NTE IMPE\ATO\Cironatur SalAi. io.\-j. 

Irca vigilias Natalis Domini Vrbem_> 
ingrcfTus Hcnricus j in ipfa natalis 
LXXIII. £)Qyyi,mj dj^ ,pr.<:fatiis ( vt fcribit Herman. 

Cont.J Smdeoerns , natione Saxo , Apojiou- 

c^fed/c.u.Papaex more confecratus , (d/ 

nomine an cius , Clemens II. --vocattis efi, Qud 

mox ipfa die Henricnm T^rgcm (^ coniugem 

eius Aanetem , imperialihenedidione fubli- 

mau/tjperacl/fj; ?n/ffarum folcmnijs , /pfe 

Dominus Papa , (^T Initfcrator cum Impcra- 

tr/ce , tta 'Vt erat coronatus , ad Lateranenje 

palatium , cum /ngenti gloria profcifcuntur , 

cunElis ciuihus 7{oman/s mirant/hus , hmo- 

LXXIV. '>'^^'J'i f^^g^^i-'' ^j''-'i^tifqsp^'ofacultate ohitcrim- 

ele&io pendent/bus . His de rehus 7\oTnani , i/eteres 

Tap£ (^ait Sigon/us) Henrico honorcs inltaura- 

,^Jf runt , decreto fadlo^ vt Patricius Romanus 

eflet j at(fue ^vt profuo iud/cio 2{omananL-> 

Ecclefam ord/naret , necjuepofthacfne ipfius 

auEior/tate "F^m. Pont/fex crearetur . ^lu£ 

(jui his tempor/hus, aut isquales , aut 'v/ctni 

fuerunt , Petrus Damiant , (^ Leo ALarfca- 

nus, •■vterf,Ofi/enfs Epifcopus , memori^ pro~ 

dideruntlicctlnChvonico Leonis OllicnfiSj 

Ncapoli Sal. An. 1616. cx typographia— 

Tarquinij Longiii j truncum legatur (ino 

hac facultatc legencii Summum Pontincem. 

In patriam poftea remiilis copijs nonnullos 

conjiituit priefules ( ait Herman. Cont.) inter 

quos 2{auennati EcclefiA Hunfr/dum cancei- 

lariumfuumin /tal/a , Conjiantienf Thco. 
EpifcoQos^^^'^^^^ ' P^^ ^^j/z^^.f prouincias Cancellar/um 
cirnt. fuum,(^ arch/capellanum 3 (^ A/jwfgran/ 

pri£poftum , Arg€nt/n<£ Hrrandum , Sp/r.e 

prxpoftum , pro V-v/ll/helmo autumnali tem- 

poredefuncio,V/ridunenfTheoder/cuni-i, 

"Bafle^ prxpoftum (^ capellanum fuum , HenricumCapellanumfuumfucceJforemcon 

Pontifces pr^ejecit . _ \Ji/tuit. 

Imperator vero 7{oma egrejfus , nonnulla Acioquc inthi eodem fcsio , Pentecojies fo- 

LXXVI. cajiella fhi rehellant/a cep/t,prouincias illas, lemnia Spir^: celehrauit , /h/que collocju/utn^ 

prout -v/dehatur , d/fpofu/t , Duces '^orman- cum regm principihus hahu/t , (^ corpus pr^- 

nis ,qu//n/ll/s povrt/hus-commorantur , (e/ \ fati Ahhatis , in incoepta qtmdamextroivr- 
Beneut- alijs eo loco njrhihus , conjiituit . Sed focru 
ta.ni re- Jj^p^rator/s de monte Gargano "Beneuentum 

reuerfa , orto ttimultu , 'Beneuentant ciues 

qu/hifdam cam /niurijs ajfc/unt . Vndefe- 

uamah Imperatore ■v/nd/ciam metuentes , 

e:q; fe fuhdere Jton prxfumentcs , rchell/onem 

ineunt . Imperator 'vero, cum iam remifjfct 

excrc/tum , pcr Pont/Jicem , qucmfectanha- 



LXXV. 



hehat , piortim focietate femou/t, expuanatiom r, ■ , 
d/lata . Nuncio porro accepto de nli;r na- fdtur 
tiuitatc , quam in Rauennati tcrricorio nenrko 
Agncs Imperacrix pepsrerat , cepto redcun- Heman. 
di itinerc . Mantu^e palchale feftum , agens cont. 
cum argrotaflct , Cadaloo Parmenii Epiico- LXXvii. 
pojodrum ( ait Sigonius ) (gT" manfionaticum 
d/plomate dato rem/ft , atq\ah eo corpus V/do- 
n/s , Pc.7npofice Ahhat/s , ma/or/hus in dies mi- 
raculis fplendens accepit . Spiram transfcren- 
Anm.VIII. Idus Mvj Salernicumeffet, f^-Lxxvill. 
nomcis Ecclef^ Veronenfs /ndulft anno , -vt 
fcr/hit , ordinat/onis fua ociauo decimo , Im- 
perij 'vero primo . Pofi menfem inde Ai-i/um 
[olemni conucntu /n l^ncaltjs hahito , Medic- 
lanum nro^fjejfits Ep/fopum Papienfhusde- 
d/t , eumq--> Italia ahiens Archiepfcopo comen- 
dauit . §lu£ res nouum fuh/to hellt condtau/t 
/ncendium . '^am cum Poipienfes EpifcopumY^\y^. 
acc/pere ahnujfent , ALed/olanenJes ant/ii/- ■puTjta 
temDucemfequuti,vltro arma Pap/enfhus Medio!. 
intulerunt. isleque ^ero Pap/enfesdetreHa- cumVu- 
uere certamen : -verum v/rtut/ /mparfcrtuna- 
nonfuit . S/quidem collat/s fign/s , tantcL^ 
Jirage d Med/olanenfhus c^Ji funt , vt qu:- 
dam fcrihant , campum , in quo pugnatunt—i 
e(i, ah ea re apud Pojicros Campum mortuo- 
rum efe appellatum . Mediolanenfes inde^ 
vrhem adorti , eos ad recipiendum Ep/fopum 
ade<rerunt , ^ conucrfs apud Para/ium ar- 
mis , cuius c/ues Pap/enfhus aux/lium tule- 
rant , opp/dum euertcrunt . 

Porro ex Italia Atigufiam VindelicaiTL.^ 
( tcltc Herman. Cont. ) in litanpls ante afce- 
fonem Drmini •veniens , Gehehardo vrh/s 



eiufdem Epifcopo in aduentu eius defunfio 



LXXX 



hem haflica tumular/Jccit . ^uo tempore^j 
Vvelfum Com/tem Sueuigenam V^vclji du- 
du7nComit/sfilium , Carentam Ducem pro-Vvelfus 
mouit . Autinculum quoqtie eius Adaihcro- ^"■■'^(^f- 
nem , Ducem oj/del/cet , Henr/c/ , (gr r '''/- 
der/ci fiatrem , AAetenfs Ecclef^ Epfco-^^^^^' 
pwn , pof Theodor/cum nuper defuncvtim 
conji/tuit . Item Poppone Archiepfcopo his 

diehus 



(?4 Henricus II I. Niger Occid. Imper. XVIL 

sd.^t- dlehpts defmcloiTremrenfi •vrhi Ehcrhardii' j \ V^vormatUpr^poftmni Archipr<£fulem fecit , 
.1047' 




CatenaHiftorica. Lib. III. Cap. XVII. 55 

■ sal- ^n, Gotefridus Dtix , cum 'Balduino de Flan- 

■ '^'^^^- dria (^ alijs nonnullis rchellionem innouajfe , 

j lyX^.yellumque copijs collcciis parauifie , Thcode 
Theode. ' ^ ^- ■ ■ ■ J 



1 '^^° d ^i^^^-'' 'l^oque de Phladijiinga ?narchio rehel- 
\ Thladir laui/Se , (^ Epifcopatus fihi contiguos ad 
tinga, iniuriamlmperatorispopulatus ejsc nunciatur. 
Tetri PrMerea AndreaSiCjui regnum Petri ohtinuitj 
i Hugararuiam crehro legatos fupplices miferat j regnum 
i{eg;s le-j^ ^y Hungaris coaBum accepijfe conjirmansy 
ixxxiV^^ Petrifefe iniurijs excujans, cjuiq', aduersus 

eumconiurauerant jpartimafe trucidatos j 

partim Imperatori tradendos 3 denuncians 3 

fuam,Q\ Imperatori fuhieclionem 3 annuum 

cenfum 3 (^ deuotam feruitutem 3 ft regnum 

fe haberepermitteret 3 mandans . ^uihus ex 

eaufis diiata expeditione illa 3 ^um Godefri- 

dus (juocjtie Dux rehellionemfuam callidis le- 
IXXXV-^^^^"'^^^^-^ dijjimularet 3 autumnali temporey tatem Chaboriim dolo captam^ (^f euertit \ vc 

nauali exercitu coUeBo 3 contra Theodoricum & Neomagi Palatinas sdes incendit 3 telio 

in Phladirtmgam arma commouit . Auoitino ex Siceherto . IXXXVlll 

CLEME^RTIS II. ^KPM. PO^RT. M07{S;(^DAMASI II. SucceJftoSal.A>u io^,%. 

SAl.An. i047.vitafLindoRom.Pontif. \ dionis opibus ad Pontificatum reuerfus Be- 
Clemence II. Vll.Idus Odobris , fa- | nediclus 3 illum tandiu tenuic . doncc Inv 



Interea Otto Sueuorum Dux 3 ciui prouin- 
ciamfhi traditampie ac sirenue tertio lamiXXXYl 
anno regchat , immaturo ohitu d.iem claufit 
extremum . 

In iiac expeditione nil memorabile Jegi- 
tur 3 imo mediocri cJade accepta,reuertitur 
Imperator ( ait Anentmus . Perpetuis namq; ^'^^"^' 
paludibus proliibitus , holtes in fcqui haud 
poterat ; qui prcedatorijs Scaphis latrocina- 
tium more potius , quam bellantium Crfi- ^^" ^'"^ 
rianos infeibbant . ""''^''' 

Moritur in hac expeditione Henricus ,w'^, 
Boiorum Dux D. Cuncgundis ex fratre ne- 
pos 3 Boionim princeps a Cxfire defigna- 
tusAn. 1043. 

Ipfo quoque tempore Godefridus inter alia^ 
(ju£contra 2{egemgejfit 3 Viridtmenfem ciui- 




perator Poleth^ agens Natalem Domini 3 f virumfapientem, fuperlorlvfuspriu-ilegloj 
Popponcm Sabona: Noricorum Epifcopu, PontificemRomanum dtchtzi i DamaCum 

l Ih 



xc. 



66 Henricus III. Niger Occid Impcr. XVI L 

aenttim agit ^urotmJ.u, Pojiea per anticjuafn 

Franciam in Saxoniampergit . In aiitiimno 

edit , (^ in Mediomatricum a'oro cum Hen- XQ?^. 



Sd.M' II. nunciipat . Romccaucemjcumpcruenil- 
^^'^ ' fec , 1 6.Kal. Aug. lionorifice accepcus;Pra;- 
neftcj quo propccr jjlliuum Romani Cxli 
feruorem , feceflerac , Idibus ipfius Augu- 
Itij in faca concedic . J/^o^w.f . Incerim., 
Imperacor Haruico cancellario fuo Ponci- 
ficacum Bambergenfem cradic , Eckberco 
Freldenfe ca-nobium. Poll Vvurczbur^ium 
XCI, inde Sueuiam j deinde Boiariam pecic.Qua- 
dragefima , t''^: Pafchalibus Reginoburgij 
commoracur . Occoni de Schuueinfurc prx- 
fed:o , Sueuix ducacum in fidem j Vracislao 
Boiemorum regulojplerifqi alijs principibus 



rico Occidentalis Francix rege conuenit, moreCoUoquui 
maiorum amicitiam renouat gentditiani-^ , Hcnnci 
itirisitirandirelioione fancit: ita. Auefitinus , „' • y» 
Iplis diebus Agnes Imperacnx hliam Impe- cxfam, 
racori peperic; celle Herman. Cont. & Goce- 
fridus Albercum ( qui Mofellanorum duca- 
cum Gocefrido ney:acum:,acceperac , fs in- ^^,,, 
lequencem ; aeinde dimiiiis copijs , cuiTU 
paucis agencem , nec hoftilia fufpicancem y 
circumuenic , forcicer dimicancem^occidic . 
Ducacum eius Gerardus de Alfacia , al- 
cerum ducacum Fridericus obcinec , Si- 



priefencibus commendac . Dein Sueuuji- 

nes percurrit , triumphum Chrifti apud Tw | 

r/cos refert . §luinquagenalihus Soloduri con- gehertus , 

LFO^IS PO^NTIF. MAX, SVCCES S 10. Sal.An.io^^. 



xciv. 



E 



Xcindlo Damafo , Romanis legatisro- 

gancibus Brunonem Epifcopum Tul- 

]enfem,nacalibus in Alf acia clarum , oppido 

^CV. Daboburgio, pacre Hugone Hagenauenfi , 

in Rom. Poncif defignac Henricus : qui in 

quadragefima RomiE ordinatus, pridie No- 



nas Februarij » Leonis IX. nomen accepic , radum ^ fiue Chunonem inaugurauit , 



Godefridum , Balduinum , Theodcricum , 
hoiles Reipublics iudicacos , quia Augulto 
perduelles , deuouec . Imperacor porro Kal. 
Februar. Reginoburgium pecic , & quia_. 
morCuus erac Henricus Afofellanus incer Ba-- 
uaros VII. cuiBauariam commiferaCj Co«- 





chmo 
DuxBa, 
uariiC. 
XCVI. 



Huius Henrici , 6c Conradi non vna cft 
fcripcoribus gencfis . Alij Henricum VII. 
Aiofellanum eundem faciunc cum Henrico 
V. germano S. Cunegundis . Alij Henrico 
V. danc fucceflorem Henricum 'Nigrtim—y 
Imperacorem , & dicunc VI. Eum vero , 
qui incermediac incer Henricum "Nigrum & 
C(j«rW;fwdicuncfepcimum. Sic de Con- 
rado Colnerus affirmaCj Euardi Schirenfis ^ 



' Bolorum Princinls fulfle filium, cui refra- 
gacur Gerroldus . Incerea glaciali aic Herm. 
Conc. ) hyeme fuppeditantijnonnulli de parti- 
hus maritimis milites (^ principes cum Leo- 
dienf Epifcopo , TraieEienfi^ Metenfi, con- 
gregati l^heodorico infdias tendunt , comiffa- 
(jue pugna njiEium occidunt , (^ prouinciam 
illam imperatort fuhijciunt : quam tamen-:> 
non multopofi Gotefridus occupanSiah eifdcm 

pugna, 



t 



Catena Hiftorica . Lib. XVI I Cap. III. 6j 



Sd.^n. pugn^ petitus j (ch- ^iBus , •■vix aufu- 

Mh vcro Icgicur huius belli caufa cx Flo- 

rario TcmporumM. S. apud Scriuerium in 

Comicibus HoIIandia: . Hic Theodericus 

SaL^n. Comes { inquk) annoCowitatus f:;i ix.^voca- 

^°4 • tus in Leodio ad Hajiiludium (^ Torneamen- 



Comes alteradie cum paucis iret ambulatum 
ad mccnia ciuitatis , accidit , -xit per ftr/cia^n 
plateam iret j /n tjua plures fuorum hoji/um 
t&muiorum iatuerant : <vnde --vnus tiiorum ia- 
cienstcium ^enenatum , ^ulnerauit Comite 
infemore', de quo tertia die , fc/iicet Idus 
Atajj occubuit . Et ^hi ^uineratusfuit, ea- 



xcvn, 



tum per principes fupenores , perrexit cum dem, piatea^jfc^ue in pr^fentem dtem dicitur 



magnacomitma 'Baronum (^ miiitum . Coji- 
tigit autcm torneamento fnito , cjuod altera^ 
dte inHasltiudio , improuise •-vulnerando,oc- 
cideret fratrem Epifcopt Colontenfs { ex alio 
M. S. infimcE vccuilacis , lec;icur fuifle fraccr 
Colonieniis , & Lcodienlis; fed an Colo- 
nienfis , & Leodienfis Epifcopi fracrcs fue- 
rinc, ignoracur; vc fcribic 'Buchelius in nocis. 
^luo comperto ,Jiati?n comes { verba func in_, 
Florario ccmporum fupracicaco) e(juo curfa- 
tili f curfore j fugam inijt , futs dtfperfis (^ 
occuitatts hinc inde . Attamen c.onfcinautnci 
Domini Colonienfis { & Leodienus ob iniu- 
riam illacam loco , nam Leodij celebrabacur 
torneamencum ) in njindttiam occideruvt 



Placca Comicis.Maijplcriq,-fcribunc,fed re- 

ciius Id/hus lanuarij ,cumhieniali cempore 

Sal.An. i049.bellum hoc accidiile narret 

Herman. Cont. Adilipulacur eciam Epica- 

phium 

PerCapricfidus lanusdum njoluerat Idus , 

Cxfar cratfomes^cjuod cadit ijie Comcs . 

Secjuuta ^iiate Cprofequicur Herman. f 
cum Imperator expedttioncm contra Gotefri- 
dum (gr Balduinmn a Domtno Papa excom^ 
muntcatos pararet : Gotejridus tam contra^» 
'vim Imperatoris , (juam PapcC excommunica- 
ttonem , Aqutfgra}iu77i --ventt , (o/ opituiante 
Papa ,oratiam Imperatoris promeruit . "Bai- 
duinus njcro ^trumque contemnens , •■vajlata 



dms egregios miiites { vel vc legicur in alio [ ahexercitumagnaparte ,prouincia fua tan- 

Codice M.S. apud Scriuerium , ciuos Comi- 

tis fracres nochos ) prxdicii Comitis . 2{e- 

diens igitur Comes in Holiandiam , comhujfit 

omnes naues mercatorum terrttorij C oionienfis 

(^ Leodienfis , occifis (^ captis omnihus mer- 

catorthus in prccdiHorum Adiiitum ^jindtEla. 

^ua propter Epijcopi Colonienfis (^ Leodten- 

fis conoregantes injinttam miitttam adiutorio 

Alarchionis E^hertt Brandehur^enfis , 'vene- 

runt in maono liuoYe ad HolLvidiam : ^vhi 

Jiatim tradttorie per quofdam oppidanos Dor- 

dracenfes in Dordracum intromijf funt , ^vo- 

lentes ex Dordraco depopulctre totam Holian- 

diam . ^uo comperto , Comes <vaide motus 

adunauit egregium exercitum , (^ cautCs 

quadam noEie , adiutorio Domini Gerardt 

Domini de Putte , etiam in Dordracum 'venit: 

(^fiatim ordinatis aciehus heliicts per pla- 

teas ,piuJijuamCCCC. nohtles incautos tru- 

cidautt , cum aliquihus fatelittihus . Epifco- 

pinjero cum Afarchtone (^ refdua cieBa mt- 

litia 3 ceieriter , (^ occulte ex --vna portarum 

cgyejfi jfugam inielrunt : multis tamen de futs 

cccultatis in diuerfs domthus. Dum ergo tdem^ 



indultii 
' CHdendi 
- moneta 



demohfdes dedtt r(^ paEium cum- Impcrato- 
refectt . Pacaca icaque Germania inferiore, 
Mogonciacum cum Papa ad conuencus lu- 
ridicos , & Poncificios agendos , fe conferc . 
Vbi coram Lnperacore , & Germanias prin- 
cipibusfynodumPoncifexcelebrauic . Le- 
gicur hoc anno apud Sigonium induIcuiTL, ^CIX, 
ab Imperacore dacum PacauinoEpifcopo 
cudendi monecam , quod de rcga^ 
bus dicicur . Henricus diutna fauent^ datum 
clementta 2(om. Imp. Aug. "Norint omnes ^P^f-^^^- 
Chrijii ,nosirtque fideies , quemadmodum ro- '^'^'"^' 
gatu nojtri tioori , regnique eonfortis Apnetis 
Imperatricis Aug. ius monet<£ fgnandcC tn ^r- 
he Patauina concedimus Beterardo Ep/fcopo, 
(^ fuccejfonhus eius,fecmidu m pondus mone- 
t£ Veronenfs , tta njtin nummorum partt^ 
nomen , (^ tmago nojira , in altera njero tp~ 
fus --vrhis fgura exprtmatur , Dat. XJ^I. 
Kal. Miii]. A}i. Dom. Incar. M. XLIX. Ind. 
II. Anno D. Henrici , lU. ^^{egis , Imper. 
II. ordinationis eius XX.'J{eo^)ii quidc7iL-> 
X. Imperij autem tertio . Actum Gosia- 
ricC . 



EXPE- 



Sal. L/in, 
1049. 



L 



68 Henricus 1 1 1. Niger Occid. Imper. XV"II. 

EXPED/T/O HEN:^IC/ ///. /MP. /N F^GA7{0S . Sd. An. lOjo. 
Eo Pontifcx cum liyeme per Br.uariam j 'vdlHmfimtmt . Vgri permolefieferunt,^r 



^.422, 



Coradus 



Romam remealTet , regiones Icalicas 

fub iugura Augullifuo fulmine mific. CcC- 

far verocum Poleth^ in Saxonialiybernaf- 

fet , Pafchalibus Traiedti celebracis :, F^figa- 

ricam ( aic Auencinus) meditans expedit/ofie, 

'^orimhcrgcC oppido gentdicio , conciliunL^ 

^nitierfe 'Boiariee cogit . Ep/fcopi Harttiicus 

Bambergenfis , Gebhardus AichlhcenfiSj 

Conradus Augulfanus. GebhardusRegino- 

DK.tBo- burgenfis, AdouinusSabonenfis , Nirger- 

iorum. cis Fruxinenfis aduolant . Item Conradus 

rS'' {iwnmus^&oiommremlus , Diices , (pT te- 
Ha,unen- , m ■ ■ rr f" 1 y-^i r 

berg & trarch.€ 'So/ar/x l/--velphoChar/o}itim } Lyca- 

Henien. tiorum , (^ Jthefinorumpr-^fes :Alhertus An- 

bnrg^^ firiaci l/mit/s prdfectus , Otto Sch/rorum 

^ '^^ ' djmafia ,priefecius pnetorio 'Boiarice . Fr/de- 

ricus Damafd, Pr/nceps 3^ plerif, alij^Bo- 

Cebha;'. ^^^'^^^^ proceres } pr,(fio funt : totius 'Bo/ari^ 

dus Epif, nationes apparent . 'Narifci , Chamabij^Boe- 

]{atifpon.th/ , Aloncini Sudin/ , /l/fsij , "Bachtin/ , ac- 

\empten. ^^[^^ Hcrcyn/djjlu^ , "Boiem/fjue cont/nui : 

capita al/orum nominaffe fufficiat . VindeU- 

Conradusf-Q^ j 'Noricos, Aufiriacos, Stirios, Charionas, 

oioiitm y^^^^j^2o';//ei , "Bur^hur/os , Tyrolfios . Ctim 

pyificepj^h/jceomH/bus debeUo Kgr/s /nd/ctindo /mpe- 

rator confultat . Deccrnunt rei m/l/taris per/- 

VTricd- f^ ' "Vt Boij ojrhem Hunnohtirgium fuper/ori- 

tra Boios.hu s annis ah Augtifio dirutam , /n confn/o 

Vn^ar/ti, atque Bo/ar/x, com^nun/ter infiau- 

rent , ddes , mcenia reficiant^ffilt , njallo mu- 

niant , Coloniam Bo/orum eo deducant: /h/cjue 

dum hiicfiunt,^ oper/ Boiorum plehes insiat, 

c<£teri cafira fac/ant . Armatorum excuh/as 

( aui illos intentos 'vrhi condendts inter/m de- 

fendant ) collocent . Gehhardus igitur patruu 



hem nouam ijcltit clatifirum , ac oh/cem fu/s 
ceruicihus impon/ . Copijs igitur omn/hus --vn- 
d/cjueccaciis protiolant , al/(juot infuhfdijs 
coifidctit , alij cas/ra ^vndique nociu , dec/- 
mo Calendas Oclohris ad,or/untur : /mhrem 
fag/ttarum <veneno /llitarum effundunt , --vni 
tahernaculo ducentas ampl/us fagtttas adhiC- 
ffe literis prod/tttr.lSlemo tamen msirat/um, 
quod mirari fuhit , ^ulneratus efi . 'Nam 
d/menfo opcre fort/ter refftehant , cafiraqtie 
defendehant ; Duces , (g/" proceres alacres mi- 
litem cohortahantur , (^ opt/morum /mperar 
torum>(^ fortiffimorum 'm/litum offic/d fmul 
exequehantur: omn/a prou/dehant ,pugnahant , 
hofiem fcr/chant , cont/s , hafiis , fecur/hus 
Amazonijs, tel/s m'Jjd/hus fuhmouehantfum- 
ma^vi fcptem d/es caslraoppugnata •,fumma 
ope defenfafunt . Tandem Boij conglohati , 
impctu quam max^mo poSunt in Fgros oppu- 
gnation/ /ntentos , d/rpcyfofque ertimptint , cx- 
dunt ,fierntint , maciant, /nfugam conijc/ut: 
fug/entes ad exerc/tum in infdijs latitantem 
perfequuntur . Et ij diuinitns terr/ti tergO-i 
dant . Boij potiti ^i£ior/a,grates Dco Opt/m. 
Adax. fupplicatione decreta agunt ^ad casira 
incolume s reuertuntur , opus coeptu perficiunt , 
portas claudunt , colonos deducunt , ^cdes , 
aoros diu/dunt , ^val/difimo C/uitati prxfd/o 
/moofito, domos eju/fjuam ftiam aheunt.0uod 
•■vb/ yori accepere, --vnd/que ex omn/ Vnoar/a, ,t 

; r^ ■ ■ ■! rr ■ I '^ oppi- 

Pannonijs , (gr Dac/a-u/r/bus coact/s, ■■vrbcm gnatu. 
ohfd/one d/e fol/s c/ngunt : quatuor dciuceps 
cont/nenter d/es •vallttm opp!ignant,fiamnuis, 
feruefacia iacula , ign/tas tragulas , canden- 
tesglandes ,faculas ardentes , tedas ,fomen- 



Augufi/ Pontifex 2(eg/nohurgcnfium Campo- \ tafitlphure ^achitumine /ll/tain cafas{ qu£ 
dunenf2{hetorumAionafter/o, a nepote do- \ fcandulis moreBo/orum,pars adhucfirame- 
natus , cum copijs /^ontifcum , mysiarum,(0' { tis teci^ erant ) in njailumque pajjim /aciarc, 
pr^tftilum , atque monachortim Boiarid/ , Vii- j admouere pal/s , fid/hus , cceperunt . IILt—s 
gariam petit, locum fuperiorem occupaf.Vgros | celer/ter ignem concipiunt . Vgri tum maxi- 
td proh/here conantes infugam "vertit , ?naxi- mo clamore , quaf parta , (^ explorata -vi- 
ma clade affic/t :fines ecrum ingred/tur , inde dioria , nofir/s ext/ncruendo igni deditis jpars 



CU. 



pr^das agit . Veniunt in tempore Conradus 
primar/us Boiorum Princeps , (^/ Alhertus 
Aufiriacus cum Boiariae djinafiis , cafirame- 
tantur, ea carruc/s{ vt mos efi Germanorum) 
in orbem cinguut . Cceteri ^edes , templa refi- 
ciunt iparsmcenia extruit ,pars foffam duc/t , 
reliqui aggerem iaciunt , u palos figunt , alij 



'vallum defiruere , aggerem exc/ndere,fo(iam 
admuare ,parsportas effringere,fcalas mcen/- 
hus admouere : alij /rrtimpere parant, quidam 
circuire , m/lfd/hus inceffere /ncipiunt . Tum'^"^"^°''' 
repente -ventus coortus , conatus hojt/umjru- - ^^.^^^ 
firatur, ah omm cd/ cardine ignem extingu/t\ 
Turturque ohfefj)S circumuol/tat , qtiod tan- ^ 



Catena Hiftorica . Lib. XVII. Cap. III. (5p 

Sal^n. ai^am bonum ,fat{ftu7ncpie omeii ,atc^ue prx- j Imperator m SaxomaGoslari^e copiascogdat. 

ftdtum oppidani accipiutit , iriuicem fe cohor- \ 2{umor erat Cathom<?.rum PQlomrum regt^- 

tantur , quo cdlejieji?num --vocet , tn hojiem \ lum Sileftam , ah Augtijto 'Boiema pr^fdi 

pergcrejiatuunt . Impetu ) ac agmine facio \ datam , armis ajfeciare . Chatomarus --ohi 



cm. 



Baldui- 
n!is iii- 
orLo- 



ijihdec accepit , ad Imperatorem 'vemt ^ rumo- 

remdefetemerenatum coajguit . Cicfar ex- 

cufatum eum hahuit , domumaue redire luf ' '. 

fit . Per idem tempus "Balduintis lunior Flan- ^jj^yin 

drenfs Lotharingiam ■■vaiiat , HonumoueL^ gH va- 

capit . Augujtajilium peperit autumno . Im- ft^t-Ho.^ 

per.ator in Saxoma eodcm in loco hyemat , na- "" °^"a 
' . - . - - . aum cjt 



erttmpunt , hoftes imparatos,more triumphan- 

tiummagis , quam dimicantium fefe agitan- 

tes , aggrediuntur , dedunt, injugam •vertut: 

inuitosmore pecudum maciant . Tantacjue 

Cdide 'Botj in Vgros dehacchati funt , ^vt fex 
Cxfar inf^^f^^-'' 3 hojiilihus cadauerihus oppletas futjfe 
Tolonos inaciarelatum ft . VgricAitus territhpoji- 
mouet. hac Boios incejfere fuperfederujit . Dum htcc talefqtte Chrisii feruatoris nofiri concele- ^^^^^^^1^ 

m confinio Boiaritc , ataue V^ngari<£ geruntu r , hrat . gi'^-,'^'^^- 

HE^R-FJCVM IV. FILIVM SVVM HE^NTilCVS IIL IMPEl{Ar07{^ ^thor. 

fuccefforem declarat . Sal. An. 1051. 

modi ti7npefiatcs funt confccut<e , fvt expedi- 
tio neccffario intermmitteretti", 0/ cotinuatio- CIV. 
neimbritim , tcrrcntium, , jluminumcjue di- r^ 
luui<& j plerifijue equortim , (^ mortalium ab~ ^^jeitur. 



CV. 



SAl. An. 1050. natalem Domini in Sa- 
xonia apud Goslare agcns , clauciic Im- 
perator , ^multos ex principihus{ Hcrman. 
Cont. )^//o/;/Ojquanquam noncium facro 
baptifmace expiatum , iureiurando fidem^ 
ft^hieEiionemciuepromnterefecit . 'Rec multo 
pofi ipfe (^ Domrnus Papa 'cum mtdtis Epi- 
fcopis , (^ Principihus apud Attgujiam Vin- 
delicam conuenientes , Ptirificaiionem Dei ge- 
nitricis celehrauertmt ; l^auennatccjue Axhie- 
pifcopo apud Papam inihi reco?ic/Lato , chari- 
tatiue a fe inuicem difedentes , Papa 'J{o- 
mam reuertitur, Imperator '^emeti partcm 
^uadrageftmx , Pafchale ■vero fefium Colo- 
ni^ demoratur ■, ihiqtte flius eius Henricus 
ah Archiepfcop. Hertmanno haptizatur 



jumptis fuh papilionihus milites contmeri non 
pof^ent : itaque cunciisprxda , igne ^frro at- 
tritis , domum reuerttmtur . Porro Imperator 
cum •■valida Francorum , Gallorum , Polo- 
norum , Lonqohardcrum , Vencdorum , Suc- 
uorum , Saxonum manu,Pannoniam Aufira- 
lem Vngari<e partem , terreflri itinere , ahfque 
carrucis, annona equis cliicllari<s ad ^eBos, 
inuadit : fed paludihus , fuminumq; eluuie 
iter fhi intcrclufum offendit : iongiJq;anfra£ii- 
hus alluuiones amnitim , qui lugi piuu cL-» 
auEii excreuerant , aiueofque egrediehantur , 



Bapti-^a Mortuo vero Barcio Mogontia; Epifcopo . circuit , per Charionumfncs Vngariam m- 

tur He- iii jj^j, im-ij-ij^ Luitbaldus Babinbergenns ' trat . Hoflesin continentes fyluas , -vt palu- 

'prxpofitus ab Imper. furrogatur.Pro Tlicj- 1 desfe Juaque omnia conttdcrant , pttgnandi 

dorico Conicantienfi Epiicopo, i o.Kal. lu- aperto Marte potefiatcm nequaquam C<efari 

liasj quintoprazfulatuslui anno defunclo , ^ Jaciunt ,pahtdum , aquarumjontes corrupe- 



Rumaldus promouetur Rauennas Archiep 

Hunfridus veneno tollitur . 

Conuentu pera6lo Boiariam petit 

Imp.Hungaricimaggredi fcilinans. Diem 

quo Deipara ad Cslos migrauit , Bathaui^ 

CVII. '^gj'^ • ^^^ Godcjndo ah exilio reuocato , pr<e- 

Codefri- dia qu^idam flipcndiar/aarchymifiain Agnp- 

dus re- pjyig;if}^jj. yccldere pr<ecipit , 0/ illum Baldui- 

uocattir ' _; , ^ / ^ 7 / ; 

ab e xilio ^'^ ^ tandro oppon/t . C £terum U ebharaum , 

patruum futtm Epifcopum 'R^mohiirgenfem , 

"tmnal <: '^^^'^^^•^^^^^^ Bo/emu , Vveiphonem C harionu 

p.42?. ^tEiorem ,ctimBo:is , atque Boiemis , Da- 

ciam , Aqmlonares Vgrorum regiones •vafiare 

iuhet . Vhi illifnes hofiiu^m attigere , agrof- 



rant . Interdumfe a tergo , ajronte , modo a 
Uua , dextra ofiendunt : pofiremos in aomme f-.,.,., 

r ■ )■ r ^ I ■ ^VlIi 

tentant , acjtatim regreditmtur, rurjus al/js, 
pofi alijs minitantur , neqtic prAiumfaciunt, 
neque ociumpatiuntur , tamC<(farianos fati- 
gant . 2{omanus Impcrator ojhife dol/s Jati- 
gari ■vjdet , neque ah hofie potefiatem confli- 
gendi fcri , quo ad commeatus ,flipendiaque 
m/ltt/hus fuppettmt , -vniuerfa qucctinque--» 
pergit fcumentis fuccifis , edificijs incenfls 
d'"poptdatiyr , folis templis 'manus ahfiinet , 
alia ctmtia m •vafiam. folitudinem redi^it . 
Vhi annona excrcitui deficere , milcsfamC^ 
•vrger/ cccp/t : red/tumparat . Vgri C<£Jarianis 



que^vrunt 3 dd/ficia, ^vicos incendtint , eius- 1 fa^ne opprcjfs ,per ripas fluminu>m , pcr ^a- 

dofas 



yo Henricus III. Niger 

Sd.J.n, dofaspaludes copias opponunt , reditWfn inter- 

^®44- cludere ^famelicos aut ad deditiotiem cogere , 

aut •■VI opprimcre tentant . dcfariani interri- 

tt ipaiudes ^fliimina coutis explorant : 2:1111- 

cem adiHuando auotiis modo (jucunt , juvido 3 

ecjuis , "uado , ahfcjue cunB:atione fnperant . 

Vhiad 7{ahinipefiuminispontem{cjuicaflel- 

lo , frm/ffimjf, pr^ftdio communitus crat ) 

peruentum efi , hofles traieEiu amnis noftros 

arccnt . ^iidsim "Burgundiorum , Saxon/am, 

(^ Polonorum flumen non fine periculo tranat, 

munim^ntumqueflrmijfimum in altera ripcLs 

pont/ appofitum primo nji expugnant , c£(is 

Vgris , infugamcjue conicHis exeratui ^viam 

ferro aperiunt . Imperator ex Pannonia re- 

uerflus , dimiffo exercitu tn hyherna in Saxo- 

liiam concedit : •vltimo Decemhrisfsios dies \ 

rem diuinam , ft Chriflianum dccet Pr/nc- 

pem , Goslari<e rite perpetrat . Hc/iricufTL^ 

drchimyftam ']{auenn£ ejfe iuhet . 'Nitgerum 

Ep/fcopum Fruxinenfem oh necemfatruni~3 

ionomiiiiofam , nimis proteruum E^.uennam 

rcieoat , •-vhi fuh/to ihtenjt . Hxc Auentinus. 

Altius camcn , & verius rorlan Eonhnius :, 

incer hiiloricorum diflonanciam: nam alij 

fupliccm Andream Henrico C^fari pin- 

gunc ,-alij Hungaris Boemosj Polonos , Au- 

Itrales fubdicos fcribunt )rem accigic //^. 2. 

Decad.z.lWn^ conftac (' aic Bonfinius An- 

dream cum Adalberco An. Sal, lO^ i.qui 

AuflricC dominahatur , pacem feciffe \ item 

3ohemiam , Poion/amf, pofi aiicjuot heiia^ 

pacaffe . At quu7n fc adfenium declinare, ac 

liheris carere animaducrteret , ad 'Beiamfra- 

trem , de cjuo fupra d/ximus , m Poioniam ie- 

CX. gatos m/ft . 'Bcia exhcrtatus , •-vt cum •xjxore 

Sela vo- ^f- liheris expeciatione ceieritis in Pannoniam 

catusa j^^i. 0y qjeiuti communihus crrorihus ac 
fratread .„ ,/ ^ . . ^. • ^l, / 

regnum, »fifer!js agitati juerant , ita (^ nunc bonis 

auitis , acregnopariter perjruantur . ^/n- 

etiam reri nequefas , heq; iuflwm cffe ,feflne 

fratrercgno , eodemque ampiijfmo potentijfi- 

moqucpotiri , itempcr orhitatem neminem fi- 

hi eQe , cui regnu?^ iegan queat , Hac igitur 

ohfecratione ^eia^vi^us , coaBafamii/cLj , 

dimijfoque ne mediocri quidem Sarmati^ du- 

catu , quo a Aleflone , oh re?n ciare geflam,in 

fincuiari certamine donatus juerat , m Vhga- 

namcumfamiiia fe recepit . Tamgrato ah 

Andreajratre animo , (^ tam infgni popuio- 

rumpiaufu exceptum jerunt , •-vt •■vniuerfas 

in eius occurfum , non modo regis auia , fcd 



utrejs 



■ros. 



. Occid.Irnper. XVI. 

Vncariaflt effufa,nuliufqiie dies L-eticraEius. 
Pojiridie quam --vencrat , conuentu hahito , 
VnfJaria treis inpartes diuifa, du^regi, ter- 
tia Beixfratri , omniwmconfenfu tnhuta efi. 
H/nc difcordiarum feminarium fane prnflu- 
xit , hinc d/Jfenfionum heiiorum^ve cauf^e , 
qu/hus femper Vngariafluciuau/t . ^^nr€s 
intcrDuces 7{egefque Pannoni<e , d/IJidia , 
Cccdes , ac affduaprAia interccffere . Eodcm 
quoque tempore, ad tnfericns Pannon/£ iacu, 
Aiidreas in tnfuia Tychonia , coenohiu?n ma- 
(/num cum hafliica fundauit , quam diuo 
Aniano dicauit . Afox ad propagandam foho- 
iem^ animum adiec/t, 'vxore^n duxit Agmun- 
dam , 2{tithcnorum Ducis fiiiam , qtios oi/m 
2\oxanos (gr' 7{oxoianos nominahant , ex ha^ 
Saiomon (^~ Dauidus orti . Ex concuhincL^, 
quam in A^orothenf pago cia?n tcnuit, Geor- •^'■f 
aius natus efi . Ex 'Bela , in Poloma , Gey- J' '■f^' 
fa (^ Ladisiaus . At •-vhi i/i- Vngariam rc- 
uerflus cfi La/fzpertus , ac fliicc funt edit,e,in- 
te'i' flcatrcs hos tanta feinpcr charitas intercef- 
fit , (fiT concordia , --vt -vna eademque amho- ^^<^^''"*^ 
bus 'voiuntas tnejjc •-viderettir , contra uero ^^..^ 
infliijs nepotihufque accidit , •■vt r/te infcrius 
refcrtur . Dum magnum in Pannonia ccitim 
aoittir , mutuafratrum chantate mtmitum, 
imens Aiemannia heiium moiitur . Hcnricus 
enim Tertius , Petri iniunam , (&/" Vngaro- 
rum inconfiantiam ac perfldiam njiturus , 
coaHis^nd/quc copijs ,eo hanc expediticnem 
animo fufcipit , 'vt aut Vngariam impcrio 
"F^mano 'veciigaiemjaciat , aut ad extremu 
•vfque ihi 'vires ciudat . In primis aditds 
Pannonia , Pifonium ohfdet , tcrmenta di- 
uerfamo^nihus admouct , ttirres erigit ,com- 
meatus inh/hct . Ciaffcmet/am, qu^.sflecundo 
amne defluxcrat , a Danuhij parte diflponit , 
<vt c/uitas "vndiaue oppugnari qticat , cafleiia 
in tttrritim flpeciem jiauihus impcflta, •-vt hinc 
oppidanos a mten/hus arceant . Duohus kcc 
menflihus •■vndique oppt-tgnatur , omnis tamen 
Teuthonum eiuditur opcra . Vngarorum pr£- 
fiditim ah Andrea %/rhi impofltum , ne quct—s 
rcrum cantatc premeretur , ncve Danuhi^ 
aditus occiudereiur , •vnde ah inferionhus 
regionihus com-meatus ^ auxiiia infern pof- 
! flnt , nouum fane comtmentum excogitauit . 
Vir inter eos nandi arte peritijfimus , mox in- 
uentus , cui Zothmundo nomen erat , hic in- 
tempefia nocie Pr^feBi luffu , nandociams 
hoflium nauesfluhit ,fenflm eas tenui terehro 

fufodit. 



\ 



Catena Hiftorica . Lib. III. Cap. XVII 

Sd,Un, Juffodit . Dum naufraga 'vniuerfe clajft 'vi- 
'i'^^' tiafitbigit j 'vixrenavdi adfuos fpacium da- 
turj ne iliucefceute die infacinore deprehende- 
<do proprio onere 3 fed 



71 



retur . H<& non modoproprio onere 3 Jed ma 
chinis etiam onufi^ ,fecunda actcrtia horo—» 
diei imo defdere occcepere , d principio plerx- 
queincautis adhuc nautis demerfe fmt.Hac 
igitur arte elufe Alemannorum •■vires , ohfidio- 
(jue foluta 3 Quando ex oppidanis (^ centurio- 
nihuspieriaue , cjuotidiejacia eruptione ? in 
hojiium cafra fxuiehant . Ex his potijfimi 
nominantur , Aiaiothecus , Andreas , Viiun- 
gardus , "Brofa , (g^ Alartinus , cjui magna_i 
fepe Jirage ex improuifo hofies ajfecerant , 
^uare in Aiemanniam fpe fua deiuf rediere . 
^uum re infecla Hcnricus /mperator cedere 
cogeretur , eo magis in Vngaros exardefcit , 
exercitum ionge maiorem infaurat, onera- 
riamque ciajfcm reparat , cjua commeatus 
deferat . In fcQuenti anno difpofitis ahunde 
omnihus , (ju£ heiio 'vfui erant ciajfi , Gehar- 
thum Epifcopum , (gT' eundem jratrem eius 
prdifecit . Danuhioaue defuere luhet , ipf^ 
cum turmis (^ cohortihus , prater Zal<t Ze- 
litcecjuefontes amnium, in Vngariam iterfa- 
cit . Andreas ac 'Beiajrater id edoElt , e.t-» 
parte (jua hoflis iter JaEiurus erat , aceruos 
frumentarios acpahuia cunHa comhuri , in- 
coias (^ pecorahinc ahduci prcccipiunt , ne-> 
(juaprdd^ commeatusue copiaforet hofli. Im- 
perator adita Pannonia, ^ incenfa ah incoiis, 
cjuacunque iter fecerat regione , nequemiiite , 
neque equo adminicuii quicquam inuentt . Et 
quum 'vhinam ciajjis effet inteiiigere nonpof- 
fet,m omnium rerum eoeftatem incidit. Traf. 
miffa fj'iua , Bodoatinis montihus appropin- 
quauit , intoierahiii commeatuum pahuiique 



impeliunt . Proinde fcito , nofrum ah aiijs 
hofihus imperium g^ra.u/fjime /njefiari , nos 
autem , 'Vt propria tneamur , ah Vnoarica^ 
expeditione inuiti reuocamur . ^uare ciaffem 
diEio ceierius foiuito , (^ deieto . 7{atishon^ 
confefimnohis occurrito , quando tihiin Vn- 
garia tuto confflere non iicet . Pr^fecius te- 
merariafide percitus , mandata peraoit,foiu- 
ta rcpcnte ciaffe , in Vnideiicos fe recepit . Im- 
perator expeclatione frnfiratus , extre'r7:(L^ 
cum militefame ahfumi C(vpit , neque prdf- 
Bifu^ ciajfis defidiam fatis potcrat admirari. 
Accedehat magna fagittariorum manus , qtc<£ 
ex "Suigaris 'Befjifquc confluxerat , h<£c cum 
Vngaro pariter hofiiiiacaftra per nociem iu- 
firans , ■■venenatis fpicuiis infesiahat , quin 
(^ caioncs , iixas ac feruos , tniecio inter ten- 
tor/aiaqueo , captos pierunque trahehat.Tan- 
ta (^ tam C£ca fagittarum tempefiate aff- 
ciehatur hofiis , •'vt terram fuhfodere , fuh foj- 
faque inieBo ciypeo deiitefcere cogeretur.Sape 
"Vtuus cxf , (^ c^fus contra <v/ui Joffi:m—> 
pr&occupauit . ^utim fe ac exercitum ad ex- 
trema non fne Diunw numine redatium , 
Henricus inteliigcret , necefjitatis /mper/o,mi- 
t/us cum Vngar/s fhi agendum effe dccreu/t . 
J^are ad 7(egem m/ft oratorem , qui fuo no- 
minetuto aheundi potefiatem , (^ commea- 
tuspofiuiaret . ^uod f concefierit hofiis , fe 
perpetuum cum Vngarico 7(ege fuccefsor/hufq-y 
fo^dus (^ pacem in/turum , neque re , neque 
verho , neque quauis arte ohfuturum . Item 
fi quis e pofier/s Pannon/te heiium indiceret , 
detr/moitumue inferret, extempiofe Deorum 
hom/numqJ';ofiem Aagufiai/ decreto pronun- 
ciatum /nteiiioeret . ^u^/n fe •uitro Soph/am 
fii/am ,forma fpeciat/fjimam , quam pduio 



inop/a iahorans . laurinum interca ciajfis ap^ ante Phdippo , Henr/c/ Francix 2{co/s fiito 
pitcuit . Pr^fcEius ciaffs taheiiartum ad Im- facra affeueratione fpoponderat , refc/Jfa affi- 

n/tate con/u^aturum , in arci/JJimum tetcrn<e 

piicis •-vincuium , tefi/moinumque grauijfi- 

Andreas ig/tur 0T "Beia , exaudtto 



mum 



^ 



peratorem continuo mifit , qui iiteris fe certio- 

Yem ah eofieri pofiuiahat , <vh/nam cum ciaf- 

fe expeEiaturus cfiet exercitum . Is ah An- 

drt,£m/i/t/hus i qut-viator/hus infid/as forte honor/ficent/ fjlmo oratore , quu7n ociumpotius, 

tetenderant , intercipitur, ducitur ad 2{eoem, quam hellum anheiarent , pofiuiatam cufn—> 

'Beiamque , (^ adh/hito interprete '^/coiao Imperatorepacemconfecere , cuius tura , ne 

laurienf Eptjcopo , Andre.e omviapatefiunt , quomaio doio i^derentur , •vtriufque funt\iu- 



ut afiu pro tempore 'Vtitur , Vngartcx re/pu- 
iic^e apprimefaiutari . Ad Gehartum , Hen~ 
rtci 7iomi\ie , aduiterin<e per hofpitem itter-e 
remtttuntur , quarum fum.ma talis crat. Sai- 
ue Frater opt/me . S^pe qucc prdter opintonem 
4iccidunt 3 ad mutandamferitentiam homines 



ramento muntta . Afox ad expiendam Aie- 
mannorum tnediam, quifiquaginta p/fiuni—> 
corporainfan<emagnitudin/s , quos Vfh€-> 
appeliant , /tem muita iardi ,pecorum , njtni 
(&/ frumenti copiagratuitoad Imperatorevi^ 
mijfa . ^uapieriquejame confeHi , ac /m- 

modica 



72 Henricus III. Niger 

sd.An. modicajlatimedacitate difientt i interierc . 
^ * Curatis deinde corporibtis , ^niuerjus exer- 
citus 3 reliciis impcdimentis , pr.cprope- 
rafcfiinatione in noricos , (d/ Vindelico < fe re- 
cepit . Prxterca locum caslrorum , --vhi ex- 
tremafame lahorauit 3 l^ngarus . (^ Aie- 
mannus ^<terque fua lingua Clypeorum mon- 
tem appcUauit 3 'vigintiquincjue millihus paf- 
fuum d Huda remotti, qua iter efi Viennam, 
lon^afylua ohfitum . Hic haud ah re Germa- 
norum annales erit admirari 3 qtii Vngaros 
cumAndrea2{ege ah Henrico tertio perdomi- 
tos 3 ac fiipendiarios fuijfe faBos prodidere 3 
quodprocul d 'vero ejfc conjiat ^uonam modo 
dcfponfatamfilio 2{egis Galli^ gnatamirefc/f- 
faprcejiantijjima ajjijtitate , Andrc^Jilio fpo- 
pond/fjt 3 nifi aliqua 'vehementi neccljitatc^ 
adatius 3 ad eas cond/tiones defcend/fief' Jed 
<vt hanc perpetuam Germanorum, (^ Impcnj 
2\omaninotam ,diuiua magis 3 quam hu- 
mana opera inujiam ohl/tterarent , exindu- 
Jiriafuhticucre , at contraferi dehet . Scriptor 
cnim qu/fque H/fior/arum 3 'ver/tat/spotius 3 
qudm al/cuitis patrocinij affeciator ejie de~ 
bct 3 quin^ omni amicitix, in/micitidqu^ 
carere opportet ajfeEiu 3 'Vt fiiam apud poferos 
au^oritatem retinere poffe -vidcatur . Pofi- 
quam igitur Henricus Tertius in Alemanntd 
red/erat 3 paucis pofi menfihus 'J{£X Andreas 
pcr Legatos oblatam fthi fl/am pofiulat , ne 
njana ill/us cxpeEiat/one eludatur . At /llt^ 
refpondet , fe fion modo gnatatn , 'vertim (^ 
min/ma qu^eque promijfa pr^fi/ttirtim 3 neqtic 
<vnquam initumfcedus , ac S acramenttims 
detrcEiaturum . D/em fponfal/bus,7Juptijfque 
ad A4oram amnem prxji/tu/t , qui A4orau/am 
ab Vngaria plane d/fierminat . Huc ad pr£- 
fi/tutum omnes d/em conuenere 3 cum fummo 
Vngarixac Germanix plaufu 3 Jrequentifji- 
moque Pontificum Pr/nciptimque conucntu 3 
folenni ritu celebrat£ nuptid 3 confirmatafa^- 
dera . Sophia in Vngariam dedu^a , fingu- 
laripompa , 'Vtrique principes cum fummcL-> 
concord/agratiaque digrep . Salomon infan- 
tianondum excejfcratiio/' tam intcmpefi/uus 
'vir faBus esl . A morte fanci/JJimi 2(efis 
Stephani 3 ad Andrae 7{cgis initium^ anni{fe- 
cundiim Annal/um fupputat/onem) 'vndecim 
circiter 3 (^ menfes quatuor tntercejiere . In- 
terea Petrus , qu/ Venetuspotius, qudm Teti- 
thonicus , apatre Venetijs 'vitam agente , ap- 
pellari potefi , quamuis intcrpellato tempore 3 



rOccid.Imper. KVIl 

annistatncn qu/nquc , (^ menfibus fexregna- 
u/t , Aha tr/bus . ^uu?n autem liherorum aj- 
Jecius prje cxteris in quoque homine domine- 
tur , (^priuatus amor ab aliena charitate (^ 
iequ/tat/s ojjicio an/mum auocet , hinc d/Jfen- 
fonum inter fratrcs promanauit origo. An- 
dreas tot erroribus lahor/bufque 'Uexatus^gra- 
ucfcente iam fenio in paraljfim incidcrat 3 
quandoque carruca 3 hexaphoro fepiusfereha- 
tur . ^futim folutis memlr/s tncedere non pof- 
fct 3 ca^p/fvir prudens 3 his incommod/s c/r~ 
ctimuentus 3 defuccejfcre acfilio cogitare.Suc- 
ctitrebat (§/" /Hud 3 quod Henr/co receperat ,fe 
'J\egemfil/tim dcclarattrrtim . Et ^vt prom/f 
fisjiare 'v/deretur , duodecimo regni fui anuo, 
infantem adhucfil/um , conuocatis Pontifici- 
bus ac Prtncipibus <vniuerfis , Salo/^zoneni—a 
'/{egem pronunciau/t 3 leg/timeque coronatiit : 
Imperatoris caufatus pofiulationem 3 ^tit ex 
compa^o igenerum diademate infign/r/ quo- 
tid/efiagitahat 3 neque alio modo ,Jine hac af 
finitate , paxforet /n/ta , qwe 'Vtrinque fidu- 
ciam feuer/tatemqtic peper/t . Inter coronan- 
dum qtium ex more caneretur tlltid Ifiaelit/- 
cum , Efio dom/nus fratrum tuorum , (^ h<£C 
quidam 'BeU intcrpretaretur, exquibus repu- 
tabatfe fuh injantis imperio futurum , ad- 
modum rei /nd/pn/tate commotus efi . Pleriq; 
•vero 3 'BeU filiorumque confenfu 3 (gT totius 
conuentus acclamaiione 3 Salomonem 7{egem 
Juijfe creatum trad/dere . ^uod haud d/ffi- 
culter ipfe credtderim 3 quandoquidem hccre- 
ditar/o ture 3 (^/ falutar/s huiufce affin/tatts 
excellentia 3 is regno fraudari non dehebat . 
Sed pauiopofi a faEiiofis dfeminatafeditio , 
quippe alij Andrex confulebant 3 -vt hac art£—> 
gratificart 'viderentur , pucrum , ntfi Jratere 
/nedto tollatur , nunqiiam tuto rcpnaturufii—s. 
Contra ht T^elcC, tanti ?nomenti rc^num haud- 
ciuaquam tnfanttilum addecere , tmmo ad re- 
gis jratrem perttnere . Item ufurpandt regnt 
occafionem opttmam dcfcrrt , quando 7{ex tn- 
fans efi , (^ pater fento ac 'valetudine grautf- 
fimaplane conficitur . '^e Andream quoqu^ 
prietenbat 3 inuitofatre ^filiumnunquam re- 
I anaturum . Proinde inito confilio cti?n duobus 
tantum /nt/m/s 3 quum tnjerarum 'vtuar/A^ 
defcendijfet , in cuhiculum rclatus , ante fcs 
corcnam ^ gladtum 3 firata humi purpura , 
inferri iubet '.'hcec regnum , tlle ducatum refe- 
rebat . Fidijjimos comites admonuerat , •vt 
introducio 'Bela , (^ propofita optione , f gU- 

dium 



Catena Hiftorica . Lib.XVIICap.III. y^ 

Sa!. ^ti.ctiufn iseli^eret j laitde,ac cloni.< cumulatus i Adtfco commotus 3 Lcgior.es treiscomparatPe- 
*°J^" ahiret j fi ■■vero corouam , eoconfefiim oladio\ nero jVngari^qucjimhus appropiriauare iu~ 
fratremohtruncarent . Initum 'Nicolaus ia- ! het . ^uumfe tot copijs^Bclamunitum ejfe^ 
nitor tantumcum his coiifilium audiuit , de- j cerneret ,cjuotrccupcrandoreono,(^ explend^ 
indeex compofito "Sela accerfitur , cuhiculum \ fpeifat cfe ?iouerat ,Jraternum reonuminua- 
fuhiturus y quamprimuma lanitore admo- dit . ^luod^hifaUumeft , ex Vnaaris ad 
tictur , 'vtfi njitam amet , glad/um accipiat. eum quam plurimi confluxere , aui eius par- 
Ad7{ege}ningrejfus ,duopropof!taihiinfgnia tes antea fclahantur . 2{ex audito fratris 
admiratur . Cu/ h^c mox Anareas , Salomo- ingreffu , duas ah Imperatore Henrico ledones 
nem ( incjuit^flium , 'Bela , regem dcclaraui. 



regali(jue diademate donaui, non tam ^ut pri 
uatdi dignitati , quam --ut puhlta' confulerem 
faluti.^uid ah Alemanms femper accepimus, 
(^ (]uam magnis conatihus nuperrime regnum 
inuaferint , non ignoras , (^ quam falutaris 
ftifiareconcdiatio ,ac paxnuper inita , pro 
fe facile cjuifcjHcconfderat . Tihi aute?n , ne 
cjua ex nouitate hac expofiuland/ copia detur , 
qua pient/pmum fratrem inf/nules , nunc op- 
tionem facio . Coronam tihi 3 (^^gladiumpne 
oculis hahes , -~jtrum 'vispottus , accipito , al- 
terumfllio relinquito . Tunc "Bela --vel pr£- 
monitus periculi , --vel confcientia,{^jraterna 
liheralitate 'viclus,optatum fumpft gladium, 
coronam <vltro nepoti concejflt . Speciatafra- 
tris modcfiia 2{e_x , lcEiica , ante 'BeLtpedes , 
profufs lachrjmis , extemplo profluit , genua 
pr£ter digmtatem amplexatus , ingentes gra- 
tias egit . Adultis injraterna charitate acf- 
lij tutela 'verhis eum conflrmauit , dimiftque 
donatum ampli IJlme , ratus id ahfue aliqua 
dijfmulatione aheojaUum , (^/ ficut --vltro 
Leuentafhicefferat , pr^e fimplici charitate , 
idem a Belajacium , fcd idHc-lam pr£ timo- 
refecif^e , ojtend.it ex tus . ^uippe paucis pofl 
menfhus , ad deciijiandas infdias ^ir faga- 
cijfimus , cum •vniuerfafamdia , ad AfcfcG- 
tiem focerum ( de quo fupra diximus ) in Polo- 
niam ejfugit . ^uod --vhi 2{egi fgmfcatu m—> 
efi , --vtparicautione certaret, Salomonem ad 
Henncum focerum, cum maximo optimatum 
F}/gari£ equitatu mif.t . Interea cum Adcfco- 
ne , Polcni^ duce , acceptas a fratre imurias 
'Bela commumcat , hortatur , ^t datis auxi- 
lijs , in regnum fhi dehitum reflituat . 'Nor. 



accepit ,quarumalteri GuiUchnus , Pothus 
alteri prccfuijfe fertur . Brati.daum quoque 
Boemorum Ducem , (^ Spitignei fratnm^ , 
cuifliam olim coniugarat , cum ^aiidijfmis 
coptjs plane conduxerat . ^eque in Vn^cria 
delecium hahere contempft, quare maximum 
fhi exeratum comparauit . Ad Tihifum i^:- 
tur amncin jratres amhoconuencre , ^vt rra;:i 
litem , commiffo prAio , d.irim:rent . ^um 
acies in ripa flum:nis ^vtnnque conft:t!ffcnt , 
ah Altmannis prAium initum efi . Guilicl- 
mus eni?n (^ Pothus , tranfmijfo amne , tam 
infefiis in Bclam ammis co/icurrere , 'vt con- 
fertifmam crucnttffmamque pugnam extem- 
plo commiferint . Pari quoque audacia , ac 
rohore certe maicre , Polonorum (^ Vngaro- 
rum agmina ohffiere , quippe qui ne cedc re_-» 
^iderentur, lethalesjcrtiter iciuscxc.piehdt, 
inferehantque . Sed quum diu parifpe cona- 
tuque 'vtnnque pugnatum eQct , Teuthones 
tandem dare terga ccepere , inclinatifque ho- 
Jiihus , tantaj amm.orum Vngans jaciafuit 
accejfio , --vt redmtegratis --vinhus , d tergo 
infiare 'Viderentur . Tunc ex illis ceciderC^ 
multi , cieteri palantes fugiunt . J^od --vhi 
alij , qui Aidream fequehantur , Vngan pro- 
fpexere , mutata reperde fentcntia , in Belie 
parteis contendere, (0/ in fuum regem •-vertere 
arma . Ac is quum afefuos aejecijfe confpi- 
caretur , conjicrnatus ammo , in ^oricos ju- 
gam capit . Infequuntur eum inimici , (^ 
tanta quidem pernicitate , "Vt ad portas Aiu- 
flenfes adhihuennt , cepenntque , in Bacc- 
nienfemque Cyluam dcduxennt . ihi ncdi^en- 
tifjime detentus , ad crucemfuam , o^narn—f 
Sterzjam dicunt , idem ohijt : fepultufquc in 



tamgenen , qudmnepotum , ac ^el maxime j ccenohio Tj>chonienf,circa Balatonein lacum , 

fdiiedigmtatemcuret]f contemnatur ,nemi- quem ininfenore Parmoniajuijfe diximus . 

nemfihi fore ahum , ad quem exoranduW-^ Educihus (^ pr^jcciis hipotiores capti refe- 

confugiat . ylddit commodorum accejfioncm , i runtur : /n primis Boemortim dux , qucm 

f^votafuccejferint: na/n f --vires --vtnufquC^ \ infio Bela , continuo excdcatum plerique re- 

gentis --vna conueniant ,facdefore , ^t non^ tulere : item Guilielmus , (^ Pothus , qw. ad 

modo fetueantur j 'verii-m. etiajnampliflcatis Belam duBi , qudm pnmum hononflce di- 

nihus,alienareg naoccuparc confldant . H:s mijfi . K CA.DES 



74 Henricus 1 1 1. Niger. Occici.Imper. XVII. 






If^^^"' CJEDES MJ7(CH/0N/S miSl/FAC// /MPETiJAL/S V/CA-F^/, SalAn. lojz. 

Egnabat totius Italije tyrannus ( hoc ) iierfus , denuo ad inlolcntiam relapfusjfcd 

i\i\Ao /icrmannus vtitur ) vcl Mar- j Rauenn^ relcgatus , lubita mortc pcrijt . 

CXI. chio potentillimus princeps, ciii Conradi j Quinquagenalibus Turegi celebratis j Vn- 

II. Imperatoris filia I3eatrix nupfcrat : acer- 

rimus PontinciiE, & Imperialis dignitatis 



R 



gariam inuadit, Vratislahtiriniim naualibusj. y^ 



CXII, 



propugnator Boniflicius . Annos natus 
LXX. diuino cultui fe dicauit, multa iii-' 
religiofos elargitus , prarfertim in Cccnobi- 
tas Pompojfianos .Sacroian6lumSeruatoris 
Noftri fepulchrum adoraturusjiter parabat, 
dum a nebulone , quem profcripferat , non 
procul caftro Martiniano fagitta venenata 
transfigitur. Htrman. ContraEi. Prid. Non^. iidioneauocauit , obiequcntcm , cx aduerfo 



Maij obijt ,ac MantUicin Epiicopio fepul- 
tus . Elogium . H/c lacet egregius Domnms 
^onifacms illujlris A^c.rchio , (^pater Sere- 
nijfim<e Domime, Comitijf^ J\4oithildis , (jni 
ohtjt M. L//. die V/. Maij . Rcliquit filium 
Federicnm ^ filias 'Beatricem , a matris voca- 
tam nomine , dc Mithddem ab tritaui ^ 
nuncupatam , qus olim primo Octoni nu- 
pferat . Sigonins. Herman. Cont. /o.-^Bapt.Pi- 
gna . Impcrator interim Goslarix Saluato- 
CXIII j.|5 celebrato Natali (juofdam h^ereticos , inter 
hxreticos^^^^ /7^/^/' erroris dogmata , Manichxa feBa 
darnnat.omnis efum anifnalis execrantes confenfH 
CHnBornm , ne hxretica fcahies latiusferpens 
plures infceret iinpatihtdisfHfpendi lujjlt . 
Quadragciimapollea Raucnnx Henricum 
Archiepifcopum dcdit . Vbi Nizo Friiin- 



terreilribus copijs frullra obiidet , oppida- /;.„^^^^^ 
nis cggregie propugnantibus . Auxilium-- aggredU 
obfciliscrant j qui procul hoftium conipc- f"'' . 
d:uaquam fubibant , & occulte ad naucs 
natandoCrfireas tcrcbrabant . Qu:e pcr- ^-^J^ 
forata? fubmergebantiu: . Interim Leo \^'^\-]^^xhu<C 
pa ab Andrea Vngarorum accitus Rege , v: e.xcomu- 
pro pace interuenifct , Impcratorem ab ob- '■i^atHr. 



Andream confilijs minus patentem expertens , 
ojfenftis , eiq; excjmmnmcationem , ojtpoL^ 
deUijafede Aposiol/ca{ ait Hcrnian. Cont. ) 
minitans , cum /mperatore d/fceffit . Eodcm 
tempore in Bauaria perniciofa? diicordis 
ignis exariit , qiu G ehhardum pacmum Au.- ^^^ 
guili , Epifcopum Rcginoburgcnicm , & 
Conradum Bauariar pra;f^cl;um inuoluit . 
Conracius , eiufq; familiares omnia haben- 
tes venalia , humano diuinoque larfo iure , 
veluti mures aulici viduasj pupillos , ciucs , 
agricolas , pauperes , expilabant . Indi- 
gnatus etiam . quia iui admonerctur oFticij 
ab Epifcopo Parck/fain vrbcm Epifcopi , ^^^^" 
dolo capit :. inccndit . Quamobrem Augu- 
ftus :, & Pontif. Rom. ex Vngaria Rcgino- 
burgium menie Odiobri vcnientes , epiico- 
pum , atque Boiorum ducem arma poncrti-» 
' iubent :, iure non gladio diiccptaturos . 



CXIX 



•2v^-:^oe/?.geniisEpiicopus ,ex fuperbillimo vita: ha 
Trifing. bitu ad humilitatis & religionis fpeciem c5 

P£2{jlIVTAT/0 W1>107^M /ISITEI^ PAPAM, (gr /MPE7{AT07{EM.An. i o; 5 

HYematum Pontifex &: Imper. cum in tim exGallici oris Oceani adHentiiia,conflue- 
Vangionum vrbcm ie rccepillcnt,/^/ hat : (g^ quia hellicoftor /talicis gentihus --vi 
Papa^ficut dudum cdperat ( ait Herman. dehatur ,gratantcr accepta ,crelro ind/genis 
Cont.J Tuldenfem Ahhat/am , al/aque non- contra Grcecoru^nji^ Sarracenorum incurfo- 
nullaloca (^ c£noh/a 3 au^ S. Petro ant/ciu/- 
tus donataferuntur , ah /mperatorerepofcens, 
exeg/ffet , demum /mperator pleracj^ in njltra 
2{oman/s part/hus ad funm /us pcrt/nent/ds, 
pro c/falpinis tllt per concamh/tim trad/d/t . 
Cumque /dcm Papa de '^ormannortim ^v/o- 
lentijs , (^ tmurijs , cjui res fancii Petr/f^—» 
inuito 'v/ tenchant , multa conqueHus effet , 
ad hos etiam uide propuifandos, /mperator ei 
auxilia delegau/t . Eafquidem gens , a tem- 
por/hus pr/orts Henr/ci /mperator/s in Cala- 
hri£ , Sam/itce jCampantaque partes ,paula- 



nes auda^er prAiando , aux/l/ahatur. Pr/mo 
gratanter acc/pittir ,pofea •■vcro plur/hus eorti 
ad •■vherem terram accurrcnt/hus , ^jirihus 
adaticii , indigetes hello prcmere , /n/uflum^ 
dominatttm /nuadere , h^rcd/hus lc?/t/m/s ca- 
fiella ^pr^diia^^vdlas , domus , --vxores et/a??3 
quihus l/hu/tt/iauferre ,res Ecclefiarum di- 
r/pere , pofiremo diu/na/ff/ humana omn/cLs 
( prout 'V/rihus plus potrra^/t) lura co/fun- 
dere , nec etia,m Apofiol/co Pontifci , nec 
ipf/mperatori,n/f tantum --verhotenus ceaere. 
Adhorum ig/ttir nejanafcclcra el/minan- 

da, 



cxx 



Henricus III. Niger Occid. Imper. XVII. 75 



»f. vin. ^a , indfgenafcjue ah eis iiheroindos , d,ommu 
1 049 • p^^^ mimum intende:is , fumma cum chari- 
tatc ab Imperatore 'K^mam reuerfurus , di- 
(rreditur . Secjuuti funt eum plurimi Theu- 
tontcorum ^incerquos , Sigonio tclle, Got- 
fredus Dux Lotharingl;^ Gozelonis filius , 
txxi. paulo ance Henrico Imper. reconciliacus , 
ciufque fracer Fridericus , qucm mox fibi 
cancellariura afciuiCj partim iuffu domino- 
rum,partim fpe quefius adduEii: multi etiam 
Jcelerati , (^ proterui , aiuerfafque oh noxias 
patriap:ilfi . ^uos illeomnes , tumconfuet^ 
^mfcricorda^ nimia compajjlone , tum etianLs 
uia cpera eorum ad imminens <videhatur 
ellum indicere , clementer (^ gratanter fu- 
fcipiehat . Tranftens ergo per Alemamiiam , 
purificationem S. Afaria Au?ufi<c e<rit,Afan- 
Tapa a tuxque Qjiinquagefma a^a, (^ nonnuUis 
ISloYtma-fuortim , orto inihi tumtdtu s occifis , infrcL^ 
niscapi. djes §luadragefim£7{oK:amperuenit . Syno- 
'"'' • doconcraNorcmannos iiabica , XIV. Kal. 
lulij confligicur . Sed vidrore Nortmanno , 
Poncifex capciuus abducicur j & licet hono- 
rifice remiffus , morbo , quem animi a?gri- 
nidine concraxic , decedic. XVI.Kal. Maij , 
vt fufius in hiftoria Pontificum . Porro 
Imperator coadlis in Saxonia comitijs^Con- 
radum Duccm Bauaris cui iam infenfus 
erat , ( Contradl. ) incufatum , quorunaam 
Principum iudicio , ducatu priuauit . ^uo 
tempore regni tam primores , quam inferiores 
contra Imperatorem magts magifque muffi- 



tantcs , iamdudum cum ah inchoat<£. iufiitite , 

pacis ,pietatis , dmini tnnoris multimod<£que 

'tnrtutis tenore, in quo dc dic in diem dehuerat cxxiv' 

profcere , paulatim ad quieflum (^ incuriamConradus 

quanda?n dcfcere , multumque feipfo deterio- ^"<:atu 

rem fore , caufahantur . Intcrim maono apud ^"'^"* 
_ ■/ . ' I I ■ ri <^ . ' py^na- 

t riburiam conuentu habitoplium dquiuocum ^^^ ^ 

2\egcm a cunBis eligi , eique poft ohitum 

fuum , fireEior iuftus futurus ejfet^fuhie^io- 

nem- promittifecit . Ad qucm conucntum cum 

Conradus , dudum Hoiari.ii Dux , 'veymt^ 

nolens , cum exped/tis militihus 2{egirchelUre 

moliens , Hungaris fe adiungere tentajfct , CXXV. 

(^Carentanifnes inuafffct : quihufdam ini- 

hi , qu^xprius hahuerat pojfeffionihusfuis , ah 

Imperatore priuatus efl , eas quafi icgalitcr 

acquirente . ihi etiam legati Andre<x, ^egis 

Hungarorum , pro pacepacfoque cum fnjfra- 

aante 7{atifponenf Epifcopo immenfam pecu- 

niam jfaeque prouinciiepartem , (d/ adexpe- 

ditiones omnes ,pr£ter Itaiicam ,fios ituros 

promitterent : Impcrator eaf accepturum f- 

de , fpondens , eos remift . Moritur lioc an- 

no Hazelinus Babinbergenfis Epiicopus in- 

famis ; Herman. Conradus vero Dux ab 

Andrea Hunsrarorum Reffe a;ratantcr ifu-f-'^'^!^" 

r. • r T • Cofiyadns 

lceptus , potenti lermone , imperatori pro- ^gp,,^^ /„ 
mifla foluere dilliiadet : & auxiliaribus co- Cxfann. 
pijsreceptis , Charinorum fines inuadit, 
Hengjihurgium capit , firmoq; vrbe munita 
prxf idio , Vngariam repetit j Imperator au- 
cem Conradumhoftcmiudicatj eius bona \ 





pubIicat,Bauariam Henrlco filio fuo trlennl tradit , regendeqiieeius puericIiE~t7f ^^^»-'^»»» 

K i Eifle-^ 



j6 Henricus II I. Nigcr Occid Imper. XVI I. 



Sal.^n. £ifietefifemEp\{copum adhibct, natione-^ 

°^^" Suemim a Rcge fecLindum , ioloque folio 

minorem . Hic vc Boios concinerec in fide , 

Schyrerifitim familiam j vetulHs maioruiTL. 

^^ ciculis fuperbam , incendijs j agrorum de- 
populacione , i\c accriuic j vc eorum domus 
ancca formidabilis , cimeri definerec . Oui- 
bus rebus , Gebhardus fic apud Caclaiem-- 
graciam hrmauic :, & auxic , vc gradus iili 
fueric ad Romanum Ponciricacum j quen-u 
illi quondam Bardo Moguncinus , egrcgic^ 
fanclitacis Ancilles , fuerac vacicinacus . 
Arma poilea aduersus Balduinum Flandru 
mouens :, omnia ferro , igne proteric ; Af- 

CXXA^nicaldem llumen crandc , Lamhcrttiw copia- 

Ca:fcir ^-m-j^ Balduini ducem prxlio fuperac , occi- 

, ,, . -dic. Balaumus vixruga cualic . Jrugiences 
BaLduiuii r • r • \ r -m i 

Cxlar mleauicur , pierolque FiandroruJTL' 



denuo noua molicur ; In Icaliam migrat j 
Beacricem macrem Macthildx , coniugem 
quondamBonifacij , vxorem ducic . Falii- 
cur hic Sigonius lcribens Gozeloni Locha- 
ringii Duci nupfille Beacricem , Hliam ve- 
ro Machildem Gotifredo Gozelonis filio . 
lam enim in ficis Gozelo conccflerac ) dum 
icaquerebellioncm parac, ab lcalis iuffu Im- cxxx. 
pcracoris eijcicur . In Germaniam recepcuSj 
ad Balduinum Flancirenfem fe conferr , qui 
iundliscopijs Fridericum Locharingio! di\- 
cem Ancuerpia^oblidcnc . Lotharingij ad- 
uolant , Flandros rcpellunt , obfidionem 
foluunc . Dum \\xc fiunc , Imperacor 
Moguncio: conuencum celebrac , in quo 
Gebehardus Eilteccnfium Epifcopus ab cxxxi 
Epifcopis eleCcus , Romamque miffus , ifi 
tucura quadragehma in CcEna Domini , 
Papa ordinacur j Vicloris II. nomen acci- 



CXXIX proceres Tornaci j obfidec , vrbe expugna 

Sai.^n. ta, capic , Duin Gocfridus ocij impaciens ^ piens 
1054. 

HEN7{JC I III. M0 7{S P T^JED IC IT FF^^. Ai. lo;; 



N 



H 



Atali ChriftiGoslaria: ceIcbraco,Eber- 
fpergium Imperacorlll. Idus Marcij 
diuercic. Indelcalia: Ciklpina:, &Echru- 

(^j^j^j^jj rix fines incrac. EckkardumBrixiie deii- 
gnacEpiicopum : PercuriTores Bonifacij op- 
primic : Fiereberco Mutinenfi Epifcopo fa- 
culcacem recedificanda: 3 muniends , augen ■ 
d.rciuicacis indulgcCj qiia,* a barbaris lolo 
iacebac xquata . Diplomacis verba ica Sigo- 

CXXXUI;;/,^.f cranlcripfic . 

Pntiilec He7ir, JII. Imper.datnm JHuti- 
ne;ifibtis , 

Enricus T^omanoriim Impsrator Aiig. 

Cti?n Herchertus Epifcoptis S. Adnti- 

jienfis Ecclefi^ , (^ ciues eitis nojlra ad-t^L^ 

clementiaexpofticrint , ipfcrum olim nohd/Jfi- 

mam , atq\ antitjuipmam -vrhem Adutmam 

prope defertam cjfc , ex etzque re nohis , (^ no- 

CXXXIvi^' '^ .^/^«^.w^^x/;»??/^»? d.etrimentum acccae- 

re, p':tierintcjue --ut eam nos ipf rcicdifccre , 

munire > atque augere concederemus , (juo no- 

firis 3 {§/" S. Ecclefx hoftihus frmiorihus refi- 

ftere •■uirihuspojfent , oh eam rem nos lufis eo- 

rum precihus ohfequentes cum id eis permitti- 

mus , tum 'vero etiam •~jfum aqu^ amnium. 

SicU y (^ Sciiltemn£ Epifcopo (u/ ciuitati 

conced/mus , potcfiatemcjuc aluei cxca-andi 

admercesin Padum Venetias , ^/ J{auen- 

^^'nam dcjercndaslargimur . ^lain etiam Ec- 



B. loav. 



clef^, ^ C/uihus omnes recias coufuctudines 
confruamus , (juas antiqu/tus hahuerunt , 
modo ne Ep/fcopi mutat/o 3 autaliomodo , 
nif pcr mfiram manum , fuhrogat/o fat, 
nif a 2{omano Pont/fce legit/me ahdice- 
tur . 

Florenciam inde pccentej coram eo Ro- 
manus Poncifexlynodum vocac j, plurima 
corrigic. B. loannis Gualberci cum iermo 
recurrcrec, prxclaris cius g^dtis aiiciicis , 
quadam erga illum concepca beneuolencia , ^^^^iy 
mific Epiicopura ad monaftcrium Vallis 
Vmbroije, qui fummum conlecrarcc alca- 
re. Beacriccm interim mari:i cuIpa,concra 
dacara fidem decinet y capciuam ducic ,, mo- 
lelce ferens , fe infcio Gocefrido nuplilfe . 
Poil hxc lurtraca Ethruria , pacaca Icalia-. ;cxxxv 
cum Venecis renouaco fctdere , quod Con- ^"^f ''^ 

^ j c:'.mFe- 

radus pacer ncgarac , regnance tunc apud ^^^^-^ ^ 
Venetos DominicoContareno,(qui Illyricas 
vrbesrebeIIes,iuoMarte Venetorum refti- 
tuit Imperio , Sz poit du6lum Pepum., 
Aquileia; prxiulem , iacrafq; Domi excita- 
cas xdes D. 'N/colai /n Littore , & in vrbis 
raediculiio , D. A^.'chael/s,Ducatus Anno 
XXVI . quicuicvc adhuc ex cemplo D. Mi- 
chaclispropacriaexciibarec in liccorejlm- 
peracor , cum Ponciiice Maximo Gcrmania 
pecic ; in locum Vvalcheri Veroneniis EpH- 
copi Diecboldo fubrogaco . Porro dum per 
' annum - 



\An.Sal. annum in Icalia degerec ,fortuna pcuire Ccc- 

pit { ait A\xennnus)attroaJfimumq; fcelus in 

. 'Boiarid occulte fuccrcuit , cuius inicia vidi- 

^p.j,'miis iupra An, Sal. 1 05 5 . ccilic Hcrmanno ) 

Amicijfimi , fanguine proximi ,?iempe Gehhe- 

hardus patruus , Epifcopus 7{eginohurgenfis, 

quod templum D. Hemeranni in iihertatem , 

excujfo lugo Pontifcio , ■■vindicatum, fihi pr^e- 

reptum effet ; V^velpho Charinorum Dux, cx- 

'CXXXVI/-^^/ 'Boiari^ proceres , Epifcopi puerum quin- 
coniura- ■ -^ 

■ ■ auennem ,regemignarum ommum ,cjui mo- 

CafaremM^^ore,ac pr.tceptore egeat,fd/ alium fihi regcm 

cjuccrat , (ihi impofttum effe permolcfte patze- 

hantur . In oratiam erao cu^ri. Conrado pcrfu- 

a<£. redcunt , eum reocm "Boiorum clandcstino 

o o . 

co7iuentufalutant: aduersus Auguftum con- 

fpirant , ipjum [iin Tioiaridm rediret, infidijs 

tollcre : Conradum ex f^ngaria accerfcre , "Bo- 

iari£ regno pr^fcere decernunt . ^if Deus 

Opt/m. Max . prohihuiffet ,indignum tumjaci- 

nus 3 atq; flagitiofiffimum perpctratumjoret . 

Conradus namcjue repentina morte correptus, 

Conradus ^y^^^^f^ atypci , fuhito ammam exul, (^ pro- 

■ fugusinVngaria exhalauit . V-velpho cjuo- 

moritnr, f ^^ eodem morho lahorare cxpit . Cumquef- 

nem ■-uit£ fhi ade/se ^videret , indicium pcr 

Vvelfo fiu^nciumfdum ad Imperatorem in Italiant-j 

detegit detulit , fuppUciter njeniamprecatus , omnes 

coniura, confcios nominatim aperuit , coniurationis 

fcenam detexit , Vngam gentilicium pr.ediu, 

CiCtera qu-e in 'Boiaria apud Ljcarios (^ Athe- 

finos , (^ Amhrones , (^ in Sueuia pofjidehat, 

Cxjww.jy^^^cum , Fauces , Schongauu , Lands- 

cu GrxcisP^^l^^ ■> Phoetinos , ^Menfpurgmm ,Altorff, 

moritur ^^^^"gartcn Cctfari teflamento legat , 

hifque fatisfaat : cumque animam agcrct , 

puhlicefcelus in Auguflum cogitatum corfte- 

tur 3 moxque fato concedit . Sal. An. 1055. 

vc fcribic Concinuacor Hermanni,- licec Bu- 

cellinus 1059. Idibus Noucmbris dicac ex- 

tindlum ; nec de Ciefaris infticucionc com- 

memoreCjfcd afcecasmonaftcrij Vvcingar- 

tenfis ex aiTe , fcribac ha^rcdes . Cuius tcfta- 

mencum irricum iuilericHenricusIII.incer- 



ntlpt!;S 

Hirici. 



\ 



\ 



Catena Hiftorica . Lib. III. Cap. XVII. yy 

cedence Irmencrudc ciufdcm Vvelpiionis 
macre fupcrilicc . Auguflus ( profcquicur 
Aucncinus ) -vhi h<ec et nunciata funt, cx Ita- 
lia in Boianam contendit { Conrado immatu- 
ra mortc . Sdiofuhlato , •■yt Chron.Augufienf.) 
neptem Beatricemfecum adducit ,Hattonem 
Epifcopum 3 Tridentinis mortuo Vlrico def- 
gnat , 'J\£ginohurgiu77t c^put Boiaru petn : 
conuentus ihi agit , Gchhardum patruunj—i 
Epifcopum -vrhis ,jrequcnti fenatu , parrici- 
dij , ^ Ufi maiefiatis accerfit . Crtmen pri- 
mo difimulantem , Jiegantcmque deinde ma- 
ntfeflis indicijSconu!Liumin ^vincula conij- 
cit 3 ddioenti cufiodia affrruart luhct . Adal- 
bercum capicali fcncencia: adiudicacum> per 
inceruentum Epiicoporum dimifit . Otiio- 
ncmNouaricnlcm Epiicopum ad JViicliacle 
Impcratorem legat; icd illi morcuo fanriina 
fubrogata , anno lcqucnci pari icgariono 
cum Hcnrico fxdcra renouauic . Nacalcm 
poftca Domini apud Turcgum cclcbrans , 
ibi OchonisMarchionis iiliam H>.nricofilio 
fuo deiijonfauic . Hcrimanno CoIoni3;^,y}./,/;_,,j„ 
Agrippin.E Epifcopo dcfunclo, ¥{a.nnum^Hannor.i; 
GosIaricE priiis priepoiicum fubfticuic . Sed*^'^ Ca/.ue 
cum libere Regem argucrcc , eius indigna- 
cionem incurric j proinde ad audientiam-3 
'veniens ,oratione ( apud Surium tom.6. die 
4. dec. ) (eir itfitiaprofua caufa agerc laho- ^^^^^^ 
rauit . Cuifacultate erepta hac progrediendi y-^-.-, py^.^^ 
njia 3 tandem in h^c •vcrha prorupit : 2(ex ex- dicitar, 
ceUentiffime , dcUflis regis tntuitu, cuiufcum- 
que dtfcordix aut odij malum 'vel hoc amioCxw/ 
non pricualeat inter nos 3 quandcquidem anno 
proximo quid nos maneat , mentium jtofira- 
rura nunc penetralia latet . ^uod dicens, i^- 
gem 3 quem fciehat hoc ipfo anno m.orituriim , 
emendatiorts 'vitte njifus cfi ad fcmitam per- 
ducere . Hoc ccmporc fcribic Sigehertus Sa- 
xonesmale aducrsus Vcnedos , quos Licizos 
vocanc 3 pugnaiTc : nam pars fcrro 3 pars 
aquis pcrijc.V vilhclmus quoqjdux copiarum 
& Theodoricus Tribunus cecidere ; Aiber- 
cusAulhiacus moriens filiu reliquit Erneftii. 

CO^MTE^TIO INTETi^ HE^TylCVM III. ET FET^DLISIA^MDVM CaflelU 
"F^oem in Conalio Turonenfde ciculo Impcracorio . Sal. An. i o j j . 



Cxxxlx. 



I 






OannesMariana//^. ix. ar. ^.Sal.Anno 
1055. fcribic eo cempore , quo hellts ci- 
uilihus ardehat Hifpama 3 Germanite impe- 
rium {nam tn eam prouinciam annis fupcno- 
rihusex Gallia mtgrauerat ) Henricus eo no- 



mine fecundus regehat . l\omani& Eccleflce 
Pontifex fupremus (^/ maxiinus erat Leo 
Monus . Leonis fucceffor ViBor eo nomtne^ 
fecundus pontifcatum adeptus , cupienfqu <^ 
facrati ordints mcres , ^ 'Vitam fipcriorum 

tem- 



78 HenricusIII. Ni^er Ocdd Im per. XVII. 

Sal.^n. temporumlicentia nimium Laxatos , maiori [ ViEtor pro^nmciauit jHenricam^ cuiusrehus 



^°55' feueritate coercere , Florenti<e , cjw-e Hetruru 
caput efl , Epifcoporum concdium egit anno 
m/Uefimo (juin(juage[imo cfuinto . Ex eo con- 
uentu Hddehrandus ex Cluniacenfi monacho 
Suhdiaconus Cardmalis j cuius magna erat 
opinio prohitatis , ^ ingenij dexteritate ad 
'verjandos hominum ammos ^alchat maxi- 
me , iyi Germamam atc^ue Galiiam dimi[sus 
eft , -vt Imperatorem de reuocanda ^eteri dr 
fciplina appellaret : Turonis Gallice <vrhe eos 
motus co7npefccret , quos 'Berengarius eius ec- 
clefd diaconus , nouisde religione opinionihu. 



vtfaueret naturacogeoat : crat enim natione 
Sueuus ) njideri .^qua poflulare . Alijjl lega- 
ti;Ferdmandum 'verhis Pontiflcis (^Pairunv 
rnonuerunt , vt imperio dcinceps fatisfaceret, 
(^ Imperatoris no:nme ahfimeret: (juod neaue 
legihus , ne(jueaufp/cato defumpferat , diro—» 
omnia nif contij:::opareret comm/nati . 2^ex 
anc/p/ticura an::ius fiue morem gereret fut^ 
parere recufaret , ne ex vtracjue parce grau/f 
fmisperpetufque malis H/fpaniam /mpl/ca- 
ret : conciliogentis coacio de tanta re d/fputare 
co}ifi/tuit . Var/£ d/Eide fententi<e . Pars, <juo- 



excitarat . In eodcm conuentu , vt noflrorum- j rum relimm animi tacii erant , ohtemperan- 
h/florijs memoridi prod/tum efl , Henr/ci legati ' dum iud/cahant : ne Po>it/ficem (gr Patres in 



c/us /uffu ^ verh/s cjuer/monias (^ manda- 
ta ad Patres detulerunt , cjuorum h^c fumma 
erat . T^^em Ferdinandum contra morems 
maiorum (S/" legumpr^fcripta facere , cju/ fe 
imperij 7{omani iure exemptum ferret ; (^ 
incred/h/l/ arrogant/a ac leuitate in /pfum im- 
perij nomen inuaderet . Atcjue ego , iwjuit , 
eam iniuriam l/henter tolerarem ( tantu nL-* 
apud me tranqu/ll/tatis ftud/um potefi ) f 
nullam prxtercjuam d/gn/tatis nofr£ iaEiu- 
ramficri v/dcrcm . Sed in confdio capiendo 
Patresomnemorhem , qudm lateimper/um 
Chr/fl/anorumpatet , refp/cite : cuius mcolu- 
mitas flare non potefl , nifflt vnus , cuius 
aucioritatem cunB/ refp/ciant , cuius impe- 
rio deuincli fint , ohtemperent voluntatt . a^- 
fpicite facrofa)iciam Pontifcu:n 7na/eflatemf 
tjuorum fluxa auEioritas efi , n/fl Imperatoru 
( cjuos ea de caujfa /}/ croe Chr/fl/ano prox/rcu 
poteflatis locum ohtinere voluerunt) armis (^ 
potentiamuniatur . J\[afcentem temer/tatem 
in ipfs mcunahul/s comprimite : fie prauutTL-y 
exemplum ceffat/one noflra, d/Jfimulat/on€^ 
vefiraad al/os promar/et : (^ deteris omn/- 
hus prou/ncijs ad dulce (^/ fipe fallax l/her- 
tatis nomen arreEi/s , imperij (^ pont/flcatus 
facrofancia ma/efias ad ina)iem appellat/o- 
nem perducatur . Sacr/flcijs ex r/tu Chrifiia- 



fuum caput imtcrent , (^ hello impl/carent 
Hfpaniam, qucc! futurum prouidchant , (^ 
ciuod omni ratione vitandum v/dehatur : cum 
v/res prouinci(& in plures 2(eges d/firaEi^ , 
(^ intefiin/s mot/hus deh/l/tat<£ effoit : tan- 
tumque hoflium Chr/fi/ani nominis , H/fpa- 
nix v/fcerajat/garet . Pauci prifl/n<£ v/rtu- 
t/s memores lugum Hifpaif/d i/hertati imponi 
grauiffimum fmoremgererent , d/fputahant . 
cjuod ceruic/hus adv?77ifl^um , haudquaquavt^ 
excuti poflet : prdflare in aae mcri , omnefq; 
acerhitates pati , quam tanto malo (^ i7idi- 
gnitate rempuhiicam impi/cari . 2{odericus 
Diacius ea tempeflate , opmio7?e v/rtutis fn- 
guiari , viu/dom?enio , iri ipfo dtatis v/core 
c/rcitcr a7^nos trigmta 72atus erat , honus confi- 
l/o , manupromptus : qui Gormatij Comitem 
Go77ictium 71071 muito aritea , inpriuata co7i- 
te7itio7ie , adacio m vifcera oiadio peremerat . 
Occif patris , pro quo fuppiicium dchehatur , 
merces Seme7i<e fliite coniugium juit :cumiila 
iuuenis virtute^n adm/rata , fihi virum da- 
ri, aut iege in cumagi ^pempoftuiaf^et.T^- 
dericus ad patcr7ia7n d/tmiem , d.otaiipri^Ki- 
patu occiji fcccri aucius , virihus (c/ potentia 
vai/dus , qu/nque Afauroru7n 2\cguios , qui 
Auc<£ faitu fupcrato , in 2\j^uogia excurfoncs 
faciehant , cum tumuituaria tt^anu prAio vi- 



no H/fpaniam interd/c/te , 2{eg/fque infoie^i- i cit :prddaque omni adempta crptos ea leg€-^ 

tis caputd/ris execrationihus defig/te , quod ■ d/m/ft ,vt fhi veEiigaies efe7it ,^ quotau- 

ffeceritis , honori ecciefi^ me non dfuturum , nis trihutumquodt7npo7iehatur exfldepende- 

profteor , (g^ reipuhiic<e faiutem v:ia vohtf- \ rent . Accidit vt Zamor^ ( quam^ vrhem^ ex 

cum curaturum , qu£ inpericuium vocatur: auo "F^mirotertio 2{ege euerfierat, iacuerat- 

flntimoredefugitis ,me ho7iQri impcnj rio77—> > queproflrata , Ferdinandus reflciendam cu- 

defore , mihique priuatimconfuiere certurTL^ rarat , datumque ciuihus , vt fuis legihus , 

haheo . Secundum eam orationem Patres eam hoc efl a^itiquis Gotthorum viuerent , ) pa~ 

remflhi curxjore refpondent , re deiihcratas, Eium veEi/gai, quinque 2{cguiorum iegati re- 

prafen- 



lOjJ. 



Catena Hiftorica . Lib 

pr^fefitareNti Cidiimcjue honoriscaujfa ^voca- 
renf.ciuod nomen Arahum Inigua dominum 
JignijicaT: ^truncjue coram 2{ege (^ alijsprin- 
cipibus facium: (ju£ res multorum illi inuidia 
conciliauit: (^ eft natura infitum -vt recentem 
aliorumjelicitatem malignis oculis afpicia- 
mus : modufhtiefortunte a nullis magis exi- 
gatur , quamQui in (£auo jueruyit paulo ante . 
2{ex id nometi ratum illi ej^e •■voluit : eocju^ 
deinceps pertotam Hjitam cohonefiatus esl j 
<veteris appellationis nullaferme memoria^ . 
Sunt (jui de Calagurris pofiejfione -vrhis ad 
iherumftd , Ferdinandus (g^ 7{amirus 'J\e- 
ges cum difceptarent , rem ad fingulare certa- 
men deduEiam ajfirment , (^ pro l^amiro 
AlartinumGometium , pro Ferainando 2{o- 
dericumpugnajfe . ViBum ac trucidatufJi-j 
in certamme Aiartinum , njnde or/ao genens 



Ci t> 



eifamiliiC , cui a Luna cognomcn ejt in Hf- 
pania --vetufi^ ^noh/li/fim^ , (gr cjwe tot in- 
Jignes ^viros procreauit : (ju<£ vt tanquam Jal- 
fa reijciamfjacit Garfi^ Vafconum 2{egis ar- 
mis eam ciuitatem Mauris ahlatam effcs , 
njti paulo antedi^umejl :nihil(jue in ea iu~ 
ris Aragonio 2{egt effe potuiffe . Omnino 2{o- 
dericus noui coniugij lUecehris , multifque ex 
eo negotijs implicitus , ciuo tempore de impcrij 
iure fufcepta delihcratio eft , concilio gentis 
non interjuit . 7{egis animus cum atatis in- 
clinatione ad pacem quam hellum propenfior 
erat : tametfinon tg)iorahat haud aparuo itii- 
tio ius lihertatis immmui : rcgari tamcn 7{o- 
derict fententiam placuit , priufquam ccnt 
aitquid consittucrctur . '^egattlle confilij rcm 
ejfe : armis defendendum , qtiod armis erat 
partum . Iniquum 'videri alience <v!rtutisfru- 
^um adeos redire , qui rchus pcrditis pericu- 
lum (^T iahorem non communtcaffent . ^on- 
ne, inquit, emori per ^/rtutem pr^fiat,qua7n 
lihcrtatem a ma/orihus partam ludihrio cjfc^ 
genti harhard (^ tmmani : qu.£ prx fe otnnes 
homines contemmt: cuius fupcrhx funt auresy 
contumeliofa dtcta , aditus d/jf.ciles , nou<e 
crapul<e , inhumana crudelttas f An qui modo 
'Vtx Afaurorum fcruitutem eua^mus,nouum 
a Chriftianisparatumferuit/um fufcipiemusf 
Ludihrto nos ^ nojira hahent . Vn/uerfus or- 
his , quamlate nomen Chr/ftianum patct , 
Germanis ImpcratGr/hus paret f/l/cetfOmnis 
gratta , potentta , honos , d/uiti^ nojtro (^ 
ma/orum Can^utneparta Gcrm^m/s cedent : 
nohisrclii/qucnt pericuLz , rcpulfis , tudicia , 



.III. Cap. XVII. 79 

e<^eftatem'' 'I{cmani imperij iugum , quod 
ma/ores nofy/ excujferunt , repor.et Germa- 
nia f erimufque -vulgus fine gratia , fine im- 
perto , fine aucior/tate : ijs ohiwxij , qu/hus Ji 
viceret animus , fiviri effemus Jormid/}ii 
cjfe deheremus f At dtffic/le eft Impcratoris co- 
natihus rejijtcre , 7{omani Pontijicts lujfis non 
ohtcmperare : •■verum injtrmt antmi ejt , pro 
helli t/more incerto 3 certijfim/s mal/s rempu- 
hlicam impltcare : multa exper/undo Jiunt , 
qu<£ fepnthus ardua ejie 'v/dehantur . Occupa- 
u/t nefc/o qux muitos torpedo , quos neqii^ 
alorta mouet , neque Jlagitij ivjamia : fatts 
7nagnam hhertatcm ratos , quod aflagris ah- 
fiinetur . Tam aucrfas Sanciijfmi Pont/Ji- 
cis aures a rehus nojir/sjore non arh/tror , •■vt 
non iujiiljlmis prcc/hus , atque <£qu/! ate cauf 
fe moueatur : mittantur ?nodo , qui noftra ii- 
hertatis caijioim audaLicrcoram eo tueantur, 
doceantcue iniqua petcre Germanos . M.hi 
ftat fententia , armJsfufccptam a ma/orihus 
iihertatem tueri , aduerfus 07nn/um hominu 
conatus , hocque /pfogladio dejendam patri,» 
proditores efie nequijfimos , quicunque aut 
ineptcc reiig/onis fimulatione , aut prdpoficrx 
cautionisfpccie djuerfum confHtum dahunt : 
neque maiori cura fiatuent feruitutem repu- 
dtandam,quam tlli dominatioj/em appetunt. 
^uantum quifque patri<e lihertati Jtudeoit , 
tantum tlli aut amicus ero , aut infen^flmus 
aduerfarius . Vtcit 7{oderici fententia, atque 
fecundum eam Pontifici quidcm refponfum^ 
datum, aduerfus autem Impcratoris conatus, 
macnis tota prouincia dclcH/hus , numerofus 
exercitus conjlatus , in quo deccm m/llia m/- 
litum erant, adiunciaque Maurorum auxi- 
lia , ex ijs ^vrh/hus^qu^e 7\cg/ njeBigales erat, 
copijsomnihus T^pdencus prxpofitus, cuncia^ 
adminijtrare iuf^us . Ad hunc tmperijfumma 
refpiciehat. placuitad cflentationem ^j/rium 
fuperatis Pjranat faltihus in Vafcones pene- 
trare . ToLfam -vfque peruentum, ^jrhcm ed 
tempeflate amicam{flc puto ) : vnde honefiif- 
flma le?atio ad Pont/ficem m/Jfa , chtcfiatum 
vt re dilicentiuspcrpcnfa mittcret , qui coram 
in rc pr<ejetiti de iure im.perij difceptarent . 
Etus le9ationiSprinceps7{odcricusComes erat^ 
alius aC/do , (d^/Auarus Fannius Minaia, 
ijsagcntthusjacile ah <equiflmo Pontificc cfl 
impetratum, ~Jt 7\upcrtus Sanciie Sahtn^e 
Cardinalis cmn ampltfftmis mandatis , pr<e- 
terea Imperatoris lcgati , eir^s controtierfl>A 



com- 



CXL 



P 



180, Henricas II I. Niger Occid. Imper. XVII. 

SaU^n. componendte caujfanjeiitrent in Hifpamam . cauffa , atqac pro lihertate Hifpanhi: pronun- 
}-°5^' Tolofe <vhilegati confiiterunt , Ferdinando ciatumefi:decretum(j;Germanisntillumdein- 
2^pe interea in patriam reuerjo , agitatcLs ceps ius in H/fpania 7{egesfore . 

PTipVOCATIO HE^NT^JC I III.IAtPE7{^Aduerfus Hexiricum 1.7{egem Franci<& An. r o j 5 . 

Afchali Padobrunnx celebrato feilo, in ' fon j allatrourer l' Empereur d Mayence qui 
Galliam Belgicam proficifcitLir Impc- 1 leJitfo?iCheualier,^lujpromitfaproteciion. 
ratorj Ibique in confinio vtriufqueFran- An. 1055. Pour prerenir lesfmences de ia- 
ci^ cum HenrJco I. Francorum Rege coit 3 
cundem , dum Gcrmaniam maioribus pnT- 
reptam , pad:a violata conqueritur j ad (in- 
gulare prouocat certamen . Henricus vcro 
intcmpclla nodte , infalutato Ccrfare fuga_» 
fibi confuluitj ita Auentinus . Nec longo 
^"'"^' diffimile fKHium enarrat Mczcraij gallico 
* idlomatc.7^hibaudComte de Chasires ao-ant 
fttr le coeur que le 7{^' teufi defpoudle de l/t-> 
Comte de Tours , (^ nen arantpu aijoir rat- i 

M071S IMPE7{AT0 7{JS HE^M Ti^lC l III. Sal.An. 1056. 

CXLl ry Vperbo multorum principum tumefcit | cxpleta , ^idit eodcm rurfus fchemate Domi- 
ij funere Annus i yj^. Theodora Augu- 1 num refdcre ,i^frcmiJfo lam in ■vaginani-s 
lla mortua j Michael Stratioticus excipit \gladio ,(^fuper gcnuafua reclinato , dicere 
Oricntis Imperium . Occidentis vero Im- 1 circumjiantihus : Ignis acccnfus eji in furort^ 



loufe (^ de difcorde (jue cc •uoyage pouroit iet- 
tees entres iEmpereur (S/' le 7{oy , ils trourc- 
rent hon de fefclaircirpar njne mutuelle entre- 
reue dans lc mcfme endroit dc la prcmterc^ . 
Le 7{oy sy plaignit que t Empcreur aroit 
contreuenu aux articles de 1'alliance , mais 
ilnen rapporta aucune fatisfaEiicu ; (^ 
ayant conceu quelcjue crainte d^^vn maurais 
dejjein fur fa perjonne ^ fe retira c'C-> 
nuici. 



flat rnQ 

rientl 

Herico. 



perator Henricus III. obit III. Non.Odlob. 
An.^t. 4 1 . in die nataJis fuijioc ell V.Kal. 
Noucmb. Spir^E a Papa fepultusjvt ait Chro- 

ViClor nic: Auguftenfe . Sal.vcro An. 1 05 7. IV. 

Tapa '^rf-Non.Oclob. dicit Chronica Auftralis . Scd 
anno a:tatis fu^e 3 9 • rcgni vcro 1 8 . Imperij 
1 5 . Indi6I:ione x. in Saxonia in Bothfeldino 
mortuus , Spiram translatus , iuxca patrem 
& matrem f epultus ■■, vt ait Continuator Her- 
man. Cont. filio prius declarato ha:rede ; & 
fuccefToris tutela vxori Agneti comiflc'^ ; 
oculos eiufdem Imperatoris claudcnte Vi- 
6tore Rom. Pontif quem leuandi animi 
gratia ad fe acciucrat , cum Saxonum recc- 
pta clade triltaretur ad rnorcem . Ab om- 
nibus ( aic Marianus^ veniam petcns , iniu- 
rias indulgens , ablata reicitucns, Dei Icniuit 
iullitiam.Quam exacerbatam protulit Gun- 
CXLIl therus tunc temporis , Canccllarius Impe- 

Vifio ^cJ^-j-^ii-Qj-is j vt narrat Lambcrtus . Hoc anno 
Guntherus tunc temporis cancellarius Impe- 
ratoris , ■■vifionem 'vidit memcrid-dimani-j : 
dominumin fol/o manftatis federe , 0feleua- 
to in altum hrachio diftricium gladmm ma- 
gno nifu vihrare , (^ circum.ftantihus dicere : 
7{eddam vltionem hoftihus meis , (^ his qui 
oderunt me,retrihuam . ^uam-vifoncmpro- 
tinus mortalitas principumfccpita eft. Eaque 



Ibilis 



CXLIII 
Henriciis 



nar. 



meo, (^ ardehit vjque ad infcrni nouiJfimcL^. 
In Hcnricum nonnulli h:EC tcla contorquec. 
Nec pnrtcreamjqu.T ex anciquo M.S.Chro- 
nico Monallerij Cailinenhs defcripfilTv 
proncetur Baroniusj d^mones accurrillc ad j^^/-^^,// 
obitum eiufdcm Imperatoris , cundemque tur a s. 
vt fuum vindicarent ; fcd ab eorum mani- Laimtio 
buscradicur liberacus S. Laurencij incerccf- ^''"^'-^'^ 

r . 1 r • dxmoncs 

lione , cLiius cuicor propcnlior excicerac . 

ArmorLun namqi ccrror j religionis com- 

pacicns humilitatem , non icpe ab holHli 

pugna impcrialcm auocaucrat manum :, ad 

carnisilagclla , ad bella viciorum : Pra:fcr- 

tim cum Hannonis Colonienus Archiepi- n^„; 

fcopi lingua , veluti ilrcpente tuba excita- in vita 

tusHcnricus, Pra:fulis raaieilatcm ducens s.^nn. 

lonsre fuis prcrccllcre meritisj& (uam coram^**^"'^^"'^ 
^ \ j^ \ Surtim 

SanCco erubclcere purpuram , numquani_.^_g^^-^ 

regalia inhgnla iibi pra:fump{ic imponcre , Decemb. 

niiiclampcr confciiionis , ac pa-niccncia:, 

verbcrum inf ipcr f acisficlioncm, liccnciara CXL' v 

aqLiolibcc facerdocum iupplicicer mcrcre- -^ ''«'''" 
T ^ ■ r a- \ . pxnitetia 

cur . Imo magna immmente jejtiuitate, cum'^ 

Pontiftccs , duces , Comites , (S/ cunfcumq; 

alius dionitatis 0T ordinis viri re^iam vndi- 

que propcrarent ad Curiam,cum(^ ipfum—> 

mos,(^ honor impoftus traheatum exigcrct 

procedcre , non infcius SanBitatis 3 (^ vitx 

proha- 



f 



Catena Hiftorica . Lib. XVII. Cap.III. 8 1 



SaL^n. pro^atipmi inter Prdjidcs Annonis , 'vt ftue 
confitetHdmis feruaret injlitutum , fupplex (g^ 
ptrnitens eum ccepit adire . A4ox facer Aiti- 
ftes auEicntateplenus , tali in negotio impe- 
rialem paruipendens magnifccntiam , Jicut 
parcere foiitus erat inopi ^paupcn-^fic oppor- 
tunitatem adeptus , mifricors [ine mifencor- 
dia ccepit feuire in Pnncipem . '^am •vehe- 
mentijfimis eum inuadens correEhombus j 
Quidquid animo pro iuftttta concitato fe ohtu- 
lit j tihere (^ conjianter effahatur , dlumque 
durijfimis ■■verherum plagis affliEium non ali- 



ter ea die coronatum incedere confenft , quam 
prius manihus fuis tnginta tres argenti lihris 
tn pauperes expendiffet . CXLV 

Morcis cauiam nonnulli cradunc, quod 
buccclla panis grandiore fueric fuftocacus. 
Doccchinus icribic eum iccoris ceruini eili 
morcem acccleraflc , j. Odlob. yEcar. 
An. 59. Imperij 17. Menfe. 7. Corpus 
eius Spiram Nemecum cranslacum ^ fe- 
pelicur Die Simonis , & ludx y ouo 
nacus cciam fuerac , in -^de 
Mari^ . 



Virginis CXLVI. 



P 



Infcripcioncs Maufolei Spirenfis 
AnnoDom. Incarnationis At.LVI. Hcnncus Imper.lSlon.Ocioh. oh>M . 

II. 
\Annonio geminos Henricus ah hojie tnumphos 
Contufts retulit vinhus , Hunne^tuis. 
i Suhicit Aiijirafos , ac iujiaper arma "Bohemum 

Vincit : (gr a Capua, cajira inimica fugat . 
^ua fitus eji Gemtor , reqmefat in •vrhe fepultus 
Ad liquidas ^Jjcn/ pr^tereuntis aquas. 
Symbol. 
^ui Ittem aufert, execratioKcm in hcncdiEiionem mutiit . 

CAPVTTERTIVM. 

Occafione perfidx & doloflr Legationis Hungarorumad Henriam iii. Imycv.de Lcgatis 

Traclatus occuiric : & Drinio . 

LEGATORVM ORIGO. 



CXXVII. 



GeorgiusSabinus 



1 . Legatorum nomen dquiuocum efi . 

2. Lecatus cafirorum Jiduaanam opera agit. 



3 . Lcgati militares vel Confulcircs,vel Pra- 
torpj.^.fuh Imperatonhusnon hahehant lus 
triumphi . 

C. Lecatus id,em ac Orator. 7. officium , con- 
ditio. 9. a leoendo diEius. 10. a legando. ij. 
MiJJi dicuntur. 1 2. dejiuitio lcgati. i z. (|r 
z8.Le(ratiOratons defnitio. 1 ^.puhlia , 
lielpriuati. 1 4 Ordinanj, cxtraordinarij. 
i^.legati nomen cui competat. zj. dehct 
ejfe mifus. 5 1 . vtgaudeat iure lcgatorum, 
quid necejfanum fit . 

1 5 . Legatio ad 2{cgem Cypri pro Familia 
Cornelia Piicopia . 

SI Principis fui Legacus haud poenarrL. 
luiCjinconcinnum licecexponac man- 
dacum ,• quid iniuriofum mihi , ii le- 
gacorum expromam arcana , & in aperco 
campo vericacem manuducam . Barbaris 
eciam iusaggredior facrofinclum , non bis 
licec a policioribus violacum , calionis pra^- 
texcu vel aliunde , quarum rerum cauias 
exponamjyel facca , cum hilloricum egero; 



15. 30. ^ttncij , Agentes, Co?niJfarij,legatti 
tahellartj , ^' deputati diJJ crentia. 

1 fa . Vrhanus. VIIL Commif^arios Hifpanos 

reciperc rcnuit . 
17. 21. z^.L^^gationes l/her^e qucs , (^T ctir> 
19. (^ z^.qtianto tcmijcre durarcnt. 20. 
quando fuhlata. zG. damnojie quando^ 

22. Catonis fuperhia cum exciperet J^gypti 

2(egem . 
24.. ^manorumJuperhiaLEiores Senaton- 

htis dahat . 

2 9 . Legatos mtttendi potefias apud qucs 5 3 . 

Clericus fine mfigmhus non gaudet immu- 

nitate . 
incerim iiira infequar^ vc legifta . 

Legatorum a^quiuocum nomen eil ; & 
Oracorem defignac , qui Principis , vel po- 
puii m.andaca dererc ; Legati rerpGnfaJcrunt, 
canic ij. Eneid. Virgiiius . Icalice y^wi^j/^c/t?- /.2. dc 
tore : vel qui in caitris Imperacoris yice fun- •^f^'' 
giZux, &:lt^\iCQ(Xicivcii- Liiogotenente , vc & ^"""-' 
apud Cxfirem videre ell j '^equefc ignora- 
re , quod fit off,aum legati , quifduaariam-ji 

L operam 



82 Lib. Xyil. Cap. III. 

Sal.uin, 0pcramohtineret . Vbi lcgacum propc^rca^ | lincjtiehcis ,quodnemo-'vncj'.iam ademit , 'vt 
fiduciariain operam obcinere dixic j ceit^ Legatiex eiusordinis aucior:tatelegarcntur , 
Budxo , quia rcdeunce Imperacore 3 -luc { Vnde & alio nomine A^ijfi dicuncur 



1055. 



vc 



X 



n 



III 



Coniiile j ccdere eam oporcec . Ai^enim-9 OrcitoresCx{3.ns,A<f^p 2(egales apud Gre- i"^-''^^- 
f aic idem C^^far )funt lcgati partes , atqtie ! gorium Turoneniem . Cum vero Legati ''*""* 
Imperatoris ,Ater omniaagere adprxfcriptti', nomen & Oracoribus ad Reges excraneos 3 
alterlibereadfitmmamreriimconfideredehet, \ & exercicuumducibus commune fic j pro- 
Propccrea Sulla C^Iaris legacus j cum ag- ■ miicuum&mixcumeorumexplanauicoffi- xi 

cium CicerOjVC Lcgacus fitnmiciuspacis, ac 
helli , curator , interprcs , hellici, confilij au- 
clor ,minifier 7nuneris prouincialis , a Se- l.yhifl, 
Ciuili L qy[^ ^ Cxicirc caltris canciim fuerac pra;- j natu delecius . Vel , in fpecie Legacumjfeu ^'''^"' 
fcctus. Milicares Legaci cumprxfencium^ j Or.uorem dkes qui alterius nominere/ponfa 
non iinc obieclum , ficis iic adnocare^fub I fertpuhlica. iuxca illud Viroilij Orat. in 

Legati refponfaferunt Vatm. 



gredicnccs Porapcianos fugallcc , & fugicn- 
ces fi acrius infcqui voluilTcc , bellum co die 
de Bello pocuiilcc finirc Jcgioncs rcuocauic victriccs. 



IV 



_ V 
in iridice 



VI 



Cellius 



Inipcracoribus duo fuille Legacorum gene- 
ra; Coniularcsjqui coci pr^cranc exercicuii 
Pr^Corij , qui lcgionibus iingulis . Quod 
ab Auguilo repercuni , qui cuncia Rcipu- 
blicxdiicordijs ciuiiibus tclla nomine prin- 
cipis folus <Sc vnus acceperac . Hic cum rem 
pcr Legacos adminiilrarec i legaci ius noii^ 
habcbanc criumpliij quia omnia alienis ge- 
rcrcnc auipicijs . Legaci iccm Confularcs 
eranc jQuieconfulacuin prouincias miccc- 

tn imice \ • r t 

adTacitH^'^^^^'^ vc a Pr^ECura pr^sconj . Horumge- 
ncra , qui cupic , vidcac apud Mcichiorem 
Frinsh«7niu-m , Ad Legacos Oracores ve- 
niamus , qui Oroitores dicuncur ab oracioncj 
qua: cum nc acerrimum Icgacionis celum 3 
ad res arduas vnus ille lcgacur , qui fic En- 

lAi.c.iP^'^ Ceite Flos deLhatus poptdt , fuad^cjti^s 
medulla non camen in hoc miccicur , vc ani- 
mi percurbaciones cancu componac , vel 
eloqucnci^ Cympanis cuiquam obltrepec , 
fed vc prudencix armis in.fleclac animos , ia- 
cagcndojvcdonium remeccialcem vna fyl- 
laba auctior , & cum oroitor perrexeric j re- 
deac exorator . Legaco icaq^ Caltrorum pra^- 
CermiHo ^ quem vclmpcracoris vicengcren- 
tem t^i/Ti^p^trny^s Grxci vocanc: ad Legacum 
Gracorem , qui grece dicicur ^^'.«^■jt»: ^c- 
cedamus . 

Lcgaci ecymologiam a legendo fumic 

^s.w.j. Varroiib, 5. L?Jfrf( inquic ) d/cium cjuod 

leaaiitur ah ocidts titterx . ideo etiam Legati , 

quod -iit puUice mittamur , leguntur , & lib. 

IX 4. Legati 3 cjui leEii puhlice cjuorum opero—» 

delingua confdincjue •■vteretur peregre mag^isiratus:, cjut- 

ue iiuncij fenatus aut poptdi ejfcnt . Scd a_> 

lcgando diccrem , quod mifjionem iigniHcac. 

Audire ( aic Cicero ) quo tandem Senatufcon- 

fulto legatusjis . Wf hoc quidem Senatui re- 



VII 



vni 

Ce.ief. 



latina 



XIU 



T ^ o T • • ^^'- 

Legacorumvero cc Legacionum nomina_j le^^ati 
iunc diuerfa , vci & ofFicia . Sunc enim alij definitio 
puhlici , iiue cum mandacis , alij priuati , & ^^'^"^' 
iinemanciacis iiiaIionomine//^m, Velpr!- 
uaci , quia licec a Republica milii , priuaco- 
rum agunc negocia , vcde Francifco Quiri- 
no Venecorum legaco ad Regem Cypri An. 
1 594. Menfe IV, Kal. Sepcemb. ad redi- 
mcndas vexaciones quas ^^eneci pacie- 
bancur in Rcgno Cypri 3 precipue lo: 
Cornciij q. Fcderici Pifcopia; , a quo 
defcendic familia Cornelia cognomine^ 
Pfcopia 3 qus feudacaria cenebac oppida_» 
Mjrfum , dc P/fcop/am. Vroptcrca dimidium 
expenfarum occaiione legacionis foluere-» 
cenerecur Cornelia familia 3 cuius gracia 
erac dired:a legacio . Alium femifTcm Com- 
mune Veneciarum , & iociecas Mercaco- 
rum . 

Publicialij /'ii;;/- ordijiarij , proqualicace 
agendorum abiences , &: voluncace miccen- 
tis .• alij extraordinanj , cercam duncaxat 
expedicionem agentes : & Lcgaci dicuncur 
ii adiEqualemjVel maiorcm Principem mii^ 
ii iinc , vc cum ad fracrcm Efau miiic Icga- 
cioncm lacob. Nam ii ad inferiores , vel ii- 
bi fidelicacis iuramenco obifriclrosmiccan- 
Cur , Jgentes appellancur , vel Nuncij . lupi- 
cer qua appcllacione Mercurium honcftac > 
quum miccic ad Regem larbam 
'Nau/get hicc suma eji,h/c nofiri nttncius efio» 
Si auccm ad Prouinciales , velfubdicosmif- 
ii imc , Comiffiirij dicuncur , vc quum hu- 
mano gcneri milic dominus Noe, vc cerrore 
Diluuij conuerccrec ad pccnicenciam . Inde 
Rom. Poncif Vrbanus VIII, Hifpaniarum 
legacos 3 nomine Comm/[iariorum Romam 

miifos 



XiV 



Genef 
3 2.n.S 



XVI 



Legatorum Orio^o . 

5tl.t4n. miffos rccipcre rccufauic fub lioc ticulo^quia 

, ^ (vc nocac Bapcifta Nanius ) ciculus ifte iurif- 

.n did:ionem annuere viderecur . Si vero ad 

iib.g'. Principem a fubdicis , Deputati &: hcec do 

^n.Sal. publicis. 

loii* Lcgaciones vero liberce , quas Senacores 



fuolumpcu ifti alercncur legaci , quia nullo 
ceraporejlocouecircumfcripca ,nullis cffet 
reddendisracionibus obnoxia ? dicain,Ma- 
gnicudinis aucRoman^ fuilTe fuperbis.quiE 
regali ie pociorem prxbebac dignicaci ^ vc 
de Cacone apud Piucarcum legimus , cui 



xxn 



caufa priuaci negocij a SenacUj ad aliquod } cum Pcolom^us Rex T^gypci , ( Romx iftc 



« 



temipus impecrabanc , cribus fere de c.mfis 
xvn poftulari folebanc.For/ foluendi , vc de Cice- 
tp. 2 2. ronelegicur. K/MW//7mW/., vccumSena- 
'},7;- cus Scipioni Naficx liberam legacionem in 
/. 2. ep. Aliam decreuic , vc plebis odium declina- 
i8./-iy.rec jobmorcem Tiberij Gracchi :, cuiusau- 
ep-ii-^^^ox Nafica fuerac ; Plutar. Sic Cicero ad cf- 
dr / 1 1 fugiendam Anconij Cyrannidem , ius liber^ 
ep. fa- Icgacionishabuille ceftacur Philip. i.Idem 
tnil. I. legicur de P. Lenculo Reipublic^ amancilfi.- 
in Crac- mo ciue , qui inuidia & obcreclacione com- 
chis. pulfus , liberam legacionem a Senacu impe- 
crauic , habicaqueconcione a Dijs immor- 
talibus pecijc , ne vnquam ad ingracum po- 
pulum reuercerecur , vnde in Siciliam pro 



aderac ) pr£Enunciare fecillec , an illum con- 

uenire poffec , fibi blandiens , vc ipfe Cico 

Rcgem ad fe non pacerecur vencurum , fcd 

Rcgi pra-currerec ; Caco, quum co cempore 

purgando vencri operam darec , iuflit Pco - 

lomxum , fi ita placerec , ad f e vcnire , ac ei 

venienci nonobuiam procclIic,necaflLUTe- ^^^^' 

xic , fcd camquam priuacum quendam rc- 

cipiens , accedere iubens , primo congrelTu 

regem curbauic , & in admiracionem con- 

uercic , quod f ub populari mente, 8c fimpli- 

ci , canca fuperbia,inf blenciaque lacereC.Hxc 

illa , qua: publica Legacorum nominapri- 

uacisSenacoribusdedicvc fenacor resfuas 

inuifarus , cutus peragrarec , & findlicacis , 

feftus eft voto pontus.H.£reditati4m (^.Syn- ■ ac maieftacis infignibus sepcr adfpiccrecur 

circundacus . Inde & lictores dabancur: id- xx,v 
que a te[ Ciccro pro C. Canicio ) peto , quod J^pifloL 
ipfeinprouinciajacere fum folittis non rooa- '^'^•-^' 



grapharum cauia,vc s. hxreditaces cum ali- 

qua audloricace obirc poffenc . Quibus au- 

;-, i^ tem darencur hiE liberx lesaciones ? foluic 

l.Ti.ep. . .. . «-^ 

fam.21 Cicero, SenatoribHs,qmDus & lidtoresda- 

bancur , vtCicero pro C. Canicio Cornih- 

cium rogac : idf, a te peto , (juod ipfe in pro- 

uinciafacereftimjolitus,non rogatus , --ut om- 

nihus Senatorihus liclores darem: quod ulem 

acceperam , ^ comoueram , a fummis 'viris 

faciitattim . 

Hocius legaclonis libera? quanco cempo- 

XIX rc procrahi pollec ? idcm Cicero cradic , Icge 

ep.ii.L luliaquinquenniumdefinicum efte,quod in 

^' . 1 fuo confulacu forf in collere cencauic ; vnde 

in librisdeicgibusfcribic leoari (juemcjuam 

nif 2{piptMic<c caufa turp/fjlmum . Qiiia dc- 

decoris potiuSj,quam honori Reipublicxj & 

oneri populorum ellenc . Legatos nojiros , 

homines (ciitCicero) aucioritate teniii , qui 
Orat.z, r 1 1 ! 

de le? ^^'"^^ priuatarum cauja iegationes Liberas 

.y^grar. oheunt , tamen exterx nationes ferre 'vix pof 

funt;gratie eji enim nomen imperij , atcju^ 

id etiam in leui perfona pcrtimcfcittir : propte- 

rea amd "vcfro , non fuo nomme , cum hmc 

cgrefi funt , ahutuntur . 

Ad quid , fi quxras, hx liberas legaciones 

, ^.-^.l Quiritum , ( cuni libera lesacione abf ens , 
l.^tnhbc-^ r . o • M- r j- 

raf.de qUKi lui nonKeipublica^caula :, non dice- 

Le^ation-rctnr abefle) vUic-Vlpianus^necpublico fed 



tus 3 'Vtomnihus fenatorihus liciores darem : /',' •% 

quod idem acccperam (g^ cognoueram a fum- cio . 

mis '-viris faciitatum . Hoc igitur mi Corni- 

fcifacies : c^ter/fijue rehus omn/hus eiusdi- 

gnitati , re/que ,Ji me amas , confules . Licet 

vc fupra diximus , huius fuperciliofe lega- 

cionis oforCicero taclus , ex quinquennali 

annalem receric , quam Leuino Tribuno 

plebis concradicence, in cotum auferre ne- 

c^u.imt.Omitto ( inquic Cicero ) cjuemadmo- 

dum ijti fegerant aut geffer/i:t , qui legat/one 

h^ereditatcs aut [)'ngraphas pcrfccjuuntur , 

(juod eji frrta(ic v/ttum : fcd cjuxro (juid pojjlt 

turpius , auam fine procurat/one foiator f Le- 

gatusfinc mandatis,fine ^llo "Rapuhl/c.^. mu- 

nere r' Qupd (juidem genus legatioms , ego ^^ Legib. 

Conful , quaJiQuam ad cG?vmodtim Senatus 

pertinere •x/ideatur , tamen approhante Sena- 

tujrecjuejit/ijhno , n/fim/hi Leuinus Tr/hu- 

nus Plehis intcrcejjijfet , ftijluli[iem : 7ninut 

tempus , (^ qtiod erat infn/tum , annuuti/s 

ject : tta turp/tudo manet , dtuturnttate fuhla- 

ta . Sed \\s. libere legaciones, prella Reipu- 

blic^ libertace , qux in iubfidium iniuiti 

grauaminis quandoque dabancur , honoris 

pra^cexcu verfxfanc in inihaunenca cyrau- 

L i nidisj 



.'V 



XX\'l. 



84 



Sal.^in, nidis , quibus vel rclcgarentur , vel dcpor- 

^*^55- tarentur bcnemcrici ciucs :, vt dc Catonci-? 

Cypnun rcJcgato , Jcgarionis prortcxtu lcgi- 

•plrtar. iims; quiEcum libcra non cllct ^ oltracii- 

Catonis nium vcnus dices, quam Jegationcm . Ve- 

minor> rujii Ivcc omnia cum iam antiquata lan- 

gucant ;adLcgatum,rcu OratorcmMiflum 

rcucrtamur . ^^i aUer:us nomine puhUca^ 

ejert rcf^Q:i(a diccoatur Lcgatus ; a cjita dcH- 

nitionequia abcltparticula w/j//J^f,non iiib- 

fcribcrctcruditiliimus Brunus:, difcrtilHme 

legation.pro'Mris {incmilJionc , & mandato nullam 

io.c,j. cilc Icgationcm . Quam Chriilus, vt in fo 

lcgitime probarct implctam , totics pcncs 

Euangjliibs Hebra:is verba illa inculcallc 

XXVII Jcgitur : ^/ credit in me , non credit in me y 

jcd incum,(jtii mc mifit. Sermoncm, (jHc7n 

audiUtsiion esi vietis: fcd eiii,s,qHimi[it 7ne, 

patris . Vnde vt Apoilolorum lcgationcni^ 

rcionaret iuridicam , inquit . S/cut mifit me 

pater ; ^ ego mitto --vos . Et iicut in Orbcm 

cacholicum pr^edicaturus nemo vcnit , nlii 

mictatur , vt ait Apoltolus : 'Nam qtiomodo 

/4,- 12. pr<ed!cahuntni[i7nittanttir ? ita in Orbem ci- 

2' ^' uiicm,atquepoIiticum.Quomod6 veromii- 

.^. ii probentur;, ne filiam piaudas legationcm, 

infra dabimus. His politis , clara erit Le- 

gati dcfinitlo , vt iit ^ Pnncipe ad prinapcm 

mtjfapcrfona , age^idortim puhlicorpim titulo , 



Lib. IV. Cap. XVII. 



Luc 



Hjio. 



(^ catifa . A Principc ad Principem dicitur:, 
Monarchia iit , Arilliocratia , vel popuJare 
imperium. Altffa Sc genus elL fub quo cur- 1^^^^^; 
iores , tabellarij , procuratores, nuncij , de- drpmt. 
putati , & comiflarij itant . A Principe , ad 
Pr/ncipem,quh non omnibus iuseit mitten- 
di A' rccipicndi Icgatos ; fed inter fuprcmx xxvi I. 
Maicllatis iignaeitLcgatio milfi veJ rece- 
pta ;tei\cCunio. £t pr/fitna cjutdcm rcgia uh.iQ 
Ipecies maiiehat . '^am (^ Legatt oentium 
7{^aem adihant . XXiX 

Agendorum: vt a tabcllarijs fccernantur 
Lcgati : nam illis iides tantum committitur, 
neitincristemporaexccdantvcl loca . Le- xxs.. 
gatis verbvltra iidcm, induilria,prudentia, . 
c^ux vt plurimum pjadio fortior , Rcgibus 
famam concilht.Pnhucorum caufiad dirte- 
rcntiam nuncij priuati , quem a Lacob 
ad Eiau miilum videre cil Genef. 52. 
7ium. 3. XXXI 

Titulo , vt enim Lcgacorum iure MiiTus 
gaudeat, non iulricit publica caufi , niii 
accedat & titulus •, Quid enim (i furens po- XXXII 
pulus in eum fcuiat , quem Alienigcnas re- 
gis latct eilc Icgatum ? Sibi imputct , quod 
nominc , & inlignibus expoliaucrit Icgatio^- 
nem , vt de clerico dicitur y cui immunitas 
Ecclciiaitica iurc negatur, fi cicricaJibus 
exeat nudatus veilimentis . 



XXXIII 



LEGATIONIS N E C E S S I T A S. 

CAPVTQ.VARTVM. 



I . TerrA diu ifio . i.S ocictas w atcr difcordix 
I . Legattonihus natura lam difperfa ad ^jni- 
tatem reuocatur . 

4. Oratio,reco77Ciliatio cfi focietatis humdfue . 

5 . Sol ajlra ducit infuhfdium . 

6 . Legationis neecjfitas .^ .^tilitas i o.pcr cam 

NAturamcum quafi paMiiteat tcrram 
vnius labij quonda m diuiiillc , in-> 
vnum rcuocat , qux lingua diuiiic . 
Socictas cum fit difcordiar mater , voluit 
partirilimitecampos , &:tcrminari conh- 
JI. nious rcgna . At, neOrbem fcizrcsiaret in 
j^j^y^^-_CJrDcs,participatione commcrtij in vinculo 
fionis pacisrcintcgrauit vnitatem. Aromata vni 
honorum natura largicntc populo , auri fodinas akcri; 
CLii metalla , cui f ruges , haud omnibus om- 
nia ; nc in coniuiionis & diiperiionis vindi- 



hella 'vitantur . 

7. Grxcorum ohfiifiatio in legatis non mit- 
tendis . 

8. Turpe anft legatio7Je pr^eccdc^e <emulum. 

9. Lnter<& 71071 Iujficiu7it ad con^ponendam 
pacem . 

6i:am homo hominem declinarct y aduersus 
auctorcm innoccntix pocnaretorta, ii tanti 
operis votum. fuit difcordia concors . Soli 
itaque iterilicate communioncm rcparat , & 
in Societatcm iupplicestrahit, quos vbertas 
impclleret in fcritatcm . Si extra iocictatcm 
qui noncitDjLis, ellbeitiai Zelotjipia Im- 
perijDcusipfcnedicerctur vera promero 
pater mcndacij , dum protulit , ficquaquam 
moriemi^ii , fedcritis ficut Dij ; neceiiitacis 
miniitcrio diipcrfos congregat , & pene to- 

to 



Un.Sal. fQ cliLiifbs Orbe cociliac.Ncicunr arcanum, 

quoJforlan omnes fugic : vc illa oracio , 

qux in Babylone ex vno fccic plurcs > cxplu- 

ribus faciac vnura \ propccrea Cicero oratio- 

o^4j;oc^«fw bumanx fociccacis conciliacriccm vo. 

natur^ cauicquanobis pcr nofmecipfos , pcr libc- 

coHcilia-ros noltros j auc quos impoccllace vcl lub 

^"^ ' imperiocencmus,acquirimus,- feruamus , 

recuperamus . Liceris quoque adellc vidc- 

murabfenccs, quianon minus ac voccs , 

Epino- eorumfunc noca?, quo; in animoconcipiun- 

lam '«^(-ur. Vcruncamen cum adulccrinis chara- 

i^eribus cum homines cum vrbes pcrdici 

iinc , vc dc Hippocracc Syracufarum cy- 

Tit.L- ranno Icgicur ; & T. Quincio Romano Con- 

"'''^ ^' fule ; muco corpori fancicumell Ioquclam_. 

Seciindi j .p,.^... r. '. ,- 

bcllipu '^''^^^^•■''iiL)! vciuaexpolccrcc, nociuarei- 

nic, pucrcc . Hec cll: Icgacioqu^ muco impe- 

rio elt, vc hominilingua , qux viccm Im- 

peracoris gerac , quem vbiquc adcffc ncc 

,. . decec , nec pocelt . Sol qui vclocillimo vi- 

lil^. lo. gmciquacuorliorarumcuriu tocum lultrac 

de Bello Orbem,non cam vc luminenobis prxfic, & 

Waccio«.ye]m-| in regiammanuducac , quam vc pla- 

netarum minilleria cxploret , ailra ducic in 

fubfidium , & lumina minora lubllicuic 



VII 



Vlll 



•IX 



legatio 
nis ne- 



quo ipfe nequitpercingcre; ne minorico- 



geretur extra Eclipcicam currcre maiclla- 
cesjitai ^^.^ ^^| jj^j^gpn^ijj pcriculo radios carcerc^ 

coercere. Ica Principcmvbiquc adcflcnec 



. Legationis Neceisitas . 8 5 

micccndis vltro cicroquc Icgationibus coa- 

lefccre . Vel cum bcllo grallante fed vcriq; 

parri onerofo , pacis tamcn pecends iniciu^^^^^^j 

tacere vcraque turpc ducit,vt de Athenicn- Ub.j. 

fibus, &: PhiUppo Macedonum Rege apud 

Dcmoithenem legitur: defalfa legat . 

Licccris , Ii dicas , poifc omne componi 

licigium \ Liccer^ mucx func , & in arena_, 

ncqucunc confilium capcre . Nouam fi 

opus iic cpiltolam expc(5t.ire ; cum vcneric 

haud torlan arridcbic occaho , vel pcni- 

tentia confilij , vel aducrfarij forte mutaca, 

vcl arcano dccccto ; quibus omnibus pcr- 

fonalis obltac pr.rfencia Legaci , qux* Rcgls kgat 

vicaria plena maicltacis, plcna vcrbis.^plcna ■^^^''-■s' 

temporij , veluci riuus a toncc dcraiflus lo- Z';''"^"'- 

^ - . . tia. 

cum mucauit non aquam , tot exponic cpi- 

llolas , quor verba profert , quibus refpan- 

funi ncquit maturarc locorum dillancia , 

fed pra^maturura colligic Lcgator ura pr:E- 

fencia. Hi d prudcncibus buccina didti iunc 

& organa R.gi^i^^i ^ quibus abfcncium vo- 

ces confcruncur ; «Scquibus Principum paf- 

fio diitrahicur. Eos f xpe colloqui , eflec col- 

lidi : cum & honoris ciculi , & carrcraonia- 

rum formulo! fi ad fyllabam fmc pr;ECer-(/t- inkic 

miflx qudm facile in indignarioncm & bel-C'j''^ '^b'. 

la prorumpant . Mcrico ergo Cj^rus pone- 

bac legacionem inter cas res ; quiE func ma- 

ximi oraninm raomcnci , nimirum vc fme ic<ratio 



X 



' Xcnoph. 



maieftas pacicur , nec permiccic fccuricas , j bello impcrrcCur idquodfuadcc xquiras, &zar}ria pr.> 



neccclericas exhibcc . Vicarium deligic, & 
corporum rcduplicacione vbique adeit , & 
abell ^quemadmoduraarcana dominatio- 
nis exigunt . Sinc illis vicarijs , quos legacos 
nppcllamus , quomodo abfencium Rcgunr_ 
expedirencur ncgoc ia , componerentur d ii- 
fidia? {Iperfonaliterperagenda j & incer 
pares vrgeac licigium , quis ibic , & quis ila- 
bic ? par in parem non habec imperiura , & 
vcrumque loco moucre , vc eodem tcrapo- 
ris pun6to pari pafTu , pari maieitate conue- 
niant quemadraodura ad Pyreneosraonccs 
Sal. An. 1664. I^hilippura & LudouicuiTL. 
Gallorura & Hifpanorum Reges vidimus ) 
idem fic , ac duos Soles in Cxlo expc6tare , 
Cr^cis. quod incerphenomenacciara raro vidiraus, 
Regumconuencum fa:pe dcfiderauimus ,• 



VI 



lcgatio 
inuisa 



fed languercnc tccdcra 



fi Lcjzacos non ex- 



cogltaflctncceilitas, Quis non irrideret de- 



ctdat. 



pollulac ncceiiicas . Indc S>'lla Archjlao 
Michridacis pr^efcdo. Si rcg! ( inqiiic ) 
iniciriafcztia cjt , .cqiiiii.y fuit qtiffttim rnitti 
lefato.'! ad Senatttm , qnam impettt' ni vi-j) .Appian 
aUena , (g/' Scuniam intendi in itigtili<?n tot •^^^-r- 
innocentmm . Curaomnia prius experiri , 
qudra arraa fapiencem dcceac . Nuncios 
lacob mihc ad f racrem Efau , qui muncri- 
bus fracrcm dcmulcircnc . Ad horaines \^z):-legiitorii. 
duelles raiccicur cx alco Nocs , & fuicC^-"'^'"''^'''' 
mijiariits , cuius fidei non cam horainura_> 
pfxniccncia , qudragcneris humani fi.iert-' 
commiila: rcliquix . Ad Pharaonem mim-Cenef.^r 
tur Moi^fcs, vt Iuda:os raanuraiccerec . Mi- "• ^' 
ferunt Hlij If rael ad tribum Rubcn , Gad,& 
Manaflc dcccmLegatos , cxploratum , qua 
mence crans lordancm conitruxiflent alca- lofuc 
re . 2\^rpondertint aucem fltj 7{tihen , (^ 2?.. ?;.<, 
Gad principihiis hgationis ifrael ^. Sic pro- 



21. 



liramenca Gr;Ecorum , vnius eranc lingua: , ' fmos fi rcuoluas annalcs , bclla vicandi 
& mallcbant fefe bellis collidcre , qudm., caula lcgcsapud Homcrum , Agamcmnon 



lega- 



86 Lib. V. Cap. XVII. 

Sal^n. legationcm dedic WjfTi &: Menclao ad Tro- Legationcm itaquc prima hominum comu- 
ianos 3 vt Helena viri rcddcrctur penatibus. 



1055 



Dan.^. 



H. 



lU 



IV 



DIGNITAS L 

C A P V T Q^ 

I. Legatorum , tiohilitas , (^ merituVL-> 
quale deheat ejfc. z. legati fymbolunL-i. 
5. d/u!nitati.f particep.f . 4. legati no- 
men J{egi non efi indecorus. 7. 'Nomen 
auando tnuentum. ij. Deus legatus dici- 
tur . 

3 . ^gts (gj" legati diuinitas quomodo diffe- 
rant . 

5 . /ris (^ Afercurius Deorum nuncij . 

AVream iJlam ilatuam, aulicos cxci- 
tarcm adoraturos vno in Lcgato, 
quam altitudme cuhitorum fexa- 
merita . , ^ ■ ■> j t rf 

&nobi ^^''^'^^ ( tot m legato aebentelle meritorum 
iita^ gradus & virtutes ) /rff/V«i^/;zf cuhitorumfex 
legan\ ( vt pcr fecula faltem nobiliflima Lcgati 
fulgcant nacalia ) crcxit Nabuchodonoior : 
congrcgatis fatrapis , magillratibus , iudi- 
cibus , ducibus , tyrannis , prarfcctis , om- 
nibufqucregionisprincipibus, vt conueni- 
rent ad dedicationcm ftatux ( quia nulli fas 
non venerari Legatos ) . Veruntamen cum 
muca eflet ftacua illa , Legacus vcro in par- 
tcmfolicicudinis venicns , viuum fic prin- 
cipis fimulacrum & eu , quocics cxccri luper 
bello , pacc , inducijs , fa^dcribusj commca- 
tibus , nupcijs , & id gcnusjaiijs conucniunc; 
ad Afcmnonis Itacunm , qiix SoJis repcrcuf- 
faradijs, dulciccrrcfonabac , Sc fcilcicanci- 
bus , refponfa dabac , aulicos prouoco , iii^ 
vulcu Legaci , regnancis fufpicere maicda- 
tcm . Senatus jacicm fecum attulerat , au- 
cicritatem 7(e/puhl/c.e de quodam Icgaco aic- 
hatTullius . Munerisdignicaccm cum in- 
tcUigcrct Cyrus . Impcracorijs a prima xcace 
arcibuscumduxic inllicucndum 3 qui Icga- 
tionc fungcns , viccm gcrcrcc Diuinicacis.Si 
Dij ccrrx func Principcs,non minori fulgc- 
^cusfTi- [^yj^i- n^^-iielbcc Le^ati , qux etfi non oriffi- 
eiusoffi, ■ r i 1 r ^ ■ 1 '^ 

^^^/^■^^jnarialcdaclupcr communicaca , caden-L. 
tamcn , & ab ipfo Rcgc diucria, quod in co 
pcrmancns , in Icgato tranficns . Ca-tcrum 
ii diuinitati, ncc rcgicC obllabit poccllaci ci- 
tulus legacionis . Dcum illum commenta_. 
Antiquicas 

i Alatis qui crur/hus ^thera carpit . 



nio inucnic, cuius crat neceifitati confulere. 

EGATORVM. 

V I N T V M. 

6. Orator cur /nuentus f omnihus qjti- 
lis . 

8. AnoeUis idemac Le£atus 

9. GahrielArchanc'. ma(T/s olor/atur , de 
legat/one ad 'B. l^/rginem , quam de [ud—s 
natura . 

I o. "Baptifta ante Chrijium lcgatus mitti- 

tur , cju/a omn/um ma/or . 
1 1. Paulus Chr/(ii leoatus . 

aliorum Ca?Ii colarum nuncium , oc rcnun- 

tium dcfignauitj cuius iigno illiCaduc.cum 

datum cit . Oificia namque cum fortii-en- 

tur Supcri , folis Jridi , atque Mercurio co- 

mifla lcgacio .• illain obfequium lunonis , 

iile louis : ; 

Ir/m de Cdlo mift Saturn/a luno ' (^ 

H/nc fe fujiulerat parihus Caducifer alis 

Non icaq; mirum ii hoc Numcn Anciquicas 

non cam cercaminibus prarfcccric , qulnij^rifiid:s 

Icgacionibus, vcaic Ariftidcs . GenuftjuCs '"»'• 3- 

n:\.mq\xQOratorum ah in/tto ad falutem (^ 7///^' 

communem generis ^fum efi introducius. -S^fc/i-cji jf/;^ 

hellicacfuidem^irtus pacieji inutilis , dicen- 

d/ 'verofacultas in hell/s non contemmtur \ 

•■yerum (^ ciu/hus eji ^ut/l/s, (^hosi/hus 've- 

neravida , (^ arma f^pe armorum temporC-» 

componit . Aiercur/um (juoque huius artis 

diicem atquc prcnfdem --v/dentur hiU de caufi 

Paetcc fjlumcommuni deorum appellarenom/- nomen 

ne . ^am cumcuncioscommun/ter honorirm legati 

datores 'vocent , huic tamen propr/e id nomi-''^'^^1''-"'^ 

nis foli tr/htiunt . Innocuum quocjue (^ njti- 

lem egreg/e appellant , quod md/ quidem ni- 

h/l e/us donum hona autcm- omiiia conc/l/et 

homtn/hus , in hello , inpace , /n mari , /7i_» 

terra , /n molefiijs , /n gaudijs ■■vb/que. ^u/d 

quodexiji/mo Deos quoque , f Platon/ cred/- 

mus , qui ah homin/bus ad Deos , (^ rurfus 

a Dus ad hom/nes nuncios deferant, Itaqu€—> VI 

non /ncpte 'v/ncAum V/ntierf d/xer/t qu/s ef- 

fe , non Poccarum Fabulis , fcd f^culorurru 

canicic , cum ixculis omnibus ancc nacum , vii 

quam icriptalcx vllajaut norma aliqua in- -■i^'<^'*- 
T r J • A rini le- 

uenta Legatorum lit nomendicant Angc-^^ 
li , prifciquc Patrcs , at Prophctx falutis ar- ^ 

cana 



[atus 



San6litas 

Sal.An. cana fxpe retulerint «Sc immortaha mortali 

^ ' fcrmone notarint f Vncie Laciancius , ante 

ommafcire nos coHuenit , (0" ipfum (^ legatos 

eius prxdixiffeiCjuod plitr/mx fecht @r h^rcfes 

haberentur . Diuinitacis Emiilicii dicuncur 

Angeli agrarco aj,;sa0 , quod nuncium fi- 

gnihcat , orficij non natur;^ nomen , vc vo- 

liiit Auguitinus- Hinc Angclus Gabriel 

milli,isad Virginemdelponfacam viro, cui 

nomen erac loicph , licec fummus Angclo- 

rum edec , vc voluic Grcgorius .Magnus; vcl 

filtem Archangelus , quia Aj^cIhs fignifi- 

cat m/Jfum, &. Gabriel magis glorietur do 

munere ad quod Deus eum pr.eelegerat , 

quam de nobiiitate , ac nacurx iplendore , 

propcerea iilec natun nomen , f ui vero of- 

licij fortiter refonat; nec vnocontencus elo- 

gio in verbo Angelus , Euangclilt^ infinuaCj 

perijnonima geminare laudem in verbo 

miffiis ,quod idemac Angclus; vndeduo- 

rumalcerum, ve! m'Jft{,s,^el Angelus f^rec 

fuperuacuum, ni laudis plauderec conlonan- 

SANCTITAS 

C A P V T 

1 , 4. Lecdtorttm lus , corpora fancia , jacra , 
z. Excommunicati ^uouffue legat/onem 
exercent , ipf Pont/Jici funt facrofanct/, 4. 
legatidiu/n/ funt. 5. legatos pylTans (juo- 
modo puniatur. G.legati eft, Dc | im.n^m: 
hominem homini reconcil/c-Te. 7. hoftein—» 
legatus exuit. 8. Dei Imaao ^.jalfetiam 

LEgacorum Sanclimonia , Legationis 
ms facrofanEium , Legatorum corpo- 
rdSanBa paflim a gentibus viurpa- 
ta } cur &: quo iure vcncrint ? fatisfaciam.. , 
Non tam iacrum , quam fanClum faxius 
diciturlcgationis , quiagcmina lanclitatis , 
& confecrationis lorica vailatumjCela irridct 
l.SanBu hoililia . 

^.tf.de San^um pnmoAfartianus dirAi: , quod 
^' ""^' ah iniuria hominum drfenfum , atcjue mani- 
TtT"' ^^^^■*^- Abhominum vcromunitur iniu- 
to.^ [)■' ^'^^'^'^'^od finB/one quadim fuhn/xum efi , 
/».58. de fubiungit Vlpianus . Inde muri & portar 
iegat. Ciuitatis dicuncur {:\.ndtx, qwapcena cap/tis 
SanHim^^^^^f^^^^^ ^^ '^^^ eos ( inquic Tribonianus) 
^«/(/? (jui ah(ju/d in muros deL'(juer/nt:proptcrea 
/y cra. muri ciuitatis licet Deo non iint confecrati, 
• ^°^- cum iine Principis auCloricace refici haud 



Legatorum . '87 

cia . Natiu-a: iplendor atque nobilicas abun- 
de elucec ex ollicij propllancia . quod non- 
niii fummje nobilicacis & ipiricui , &: homi- x. 
ni iolec demandari . A Dco miccicur cui^-^"' 
nomen eracloannes, Summi Regis pr^nun- '^'.S'"'^'»^ 
ciacurusaduencum ,&: milTus non fuilfet, ii 
incer natosmulierii furrexilfct maior loan- 
ne Baptilla . Hoc vnum fupererat,vt Dcus j^j 
ipfcindueret perfonam legati , vnde nonDeus ipfe 
tam diuina & iacroiancfa diceretur legatio, legatus 
quam vt legatioliaret inuenta ad propalan- 
dam diuinitatem . Sed hoc Verbum T^icr- 
num adimpleuit : j^^ lcgatio ( ait Augulli- 
nus ) non 7ninorat fil/um , fcd dcclarat : qwa ^ 
non m/ttentis potejtas hic /ntelL'g/tur,fd m/J- „.20. 
\fichar/tas. Paulusinde, quo minillcrium 
j Euangclij exaltaret , legatione fungi procla- xn 
I mat , pro cjuo legatione fung.or y quemad-'^'""^^'^'' 
'; modum in peribna Apoiiolorum , quo ^^''^' 
I Apollolatum venerabiiiorem faceret , re- 
: plicauic . Pro Chriflo erco leaatione fuvci- 
' mur . 

LEGATORVM. 

S E X T V M. 

' legati Scipioni %;enerahilesfuere. i o. cur 

fancli dicii . 
3 . Venetorum legatos audire ,rrcufatPontifeXj 

cjuia excommumcauerat f^enetos. 
8 . Legat/Q commerc/orum comeraum . 
I I . Sagm/na ctu<£ . 
I 2. Verhen/s , (juando , cur , qui 'vterentur. 

poifint , fanCli vocantur . Sandos Gentes , . 
voluere Legatos,hoc eitcapite damnarunc ,Unai 
qui vcrbo vcl manu tentautrit LcgntorurrL. 
diuinicaccm. Eciiex pana fas eit meciri 
culpam; Sandrosiure dicas , cvimfacr/lecos 



o 



Angclusdixericeorum ccmeracores. Ipi 

enim Ponciicx , incuius peCl:ore veluci in_. ,^ . 
r ■ ■ (^ ■ ■ ■ /• • ^'^''fi 

lcnnio C;mnipocencia quielcic , excommu- exxcmu- 

nicacos venerari cenetiu' vc SanClos , (i vc >^icati 

Legaci Romamaccedanc , qua legacionti.^^^''"^''''''' 

tinica,inpniLinamreinciaunc excommuni- 

cacionem , vo nocauic Gond/fd. Villad/eo. 

Propccrea queritur,an iure Romanus Ponti- 

iex poil Rauennam Cameraceniibus vindi- 

catam armis , Venetorum Legatos Rom.E 

receptos noiitu tantum <Sc per internuntios '"'<"• 

j."^ , . r A I traff.tit. 

audire voluent , li vera Gu/c/ard/nus pro- ^^ /^,^^^^ 
fcrc ; Si Legaci nomen eiuimodi efle debec, ^.j.h.u 

quod 



88 



Lib. VI. 



Jd/. w^».quodnonmodo inter fociorLun iura , fed 
^ °5 5- eciam intra liolHum cela vcrfari dcbct inco- 
lume ( quomodo in fandiuario Dci expo- 
liantur Principjs , vt clam folummodoj ca- 
duciferi veniant ? Legatus ( Cxiar inquit ) 
qmd uomen ad omncs nationes foinclnryi in- 
taolatnmcjuc fcmpcr fuiffet . Sane intcr mor- 
talcsjcum tot dii]idiorum,atquc bcllorum^ 
nnt caula:,vnaquc credatur in fcrro filus , 
excogitari ius debuit , quod quictcm initau- 
ret . Hoc cll Lcsatorum nomcn^ quibus 
niii iupcrij& inrcridiuinitatcm oonalscnt , 
nemo torct^qui legationem fubirct . ^lwiox 
fanc^i h.:bcnturlcgati{akbat Pomponius ) 
Ji cnm lcgati apud nos cjfent getitis alictntis , 
bellumcum eis indiEium fit , Lheros cos ma- 
V uere . Id eriim iuri gentiwm conuenit cffe . 
Itacjue eum qtii legatum pulfajfct , ^utntus 
AdutiUrS dedi hojtihus , quorum erant legati 
flitus efi refpondere . Sic cnim f€ntio{c\d.ra?x 
Ciccro) ius legatorum cum hominum prd^fdio 
Tnunitirm , tum etiam diuino iure effe ■~j-jlla~ 
cic.oy.?.*um. Sic idcmCiccroin Verrina: Leoatorum 

I ■ ■ r ■ 

inFcnen.ii,^_<; diuino,mmanoque 'vcdlatum prccfidio , 

cuius tamfancium (d/ 'uenerahtle tiomen ejfe 

deoct , •■vt nonmodointcr fociorum iura, fed 

(^ hoflium tela incolume 'verfctttr . San6la_. 

/. ?. de ^^^^ Icgatorum corpora , ait Varro 

luigna Et fantitim pcpulis per fkcula nomen 

latina. Legatum lau Papinlus l.z.fecuritatem d le- 

gatorum fanciimonia Diodor. Sicul . Cum 

incxcerp.tcgat/onis itrre fe tccitmt arhnrarettir , cjuod 

'P"''^/'^- apud om>ies gentes fwcium ejje confutjfet . 

24.8 * ^^^'^pt^oi' vito^Epaminonda; .C7r^c^/7^?f/i/f'/«s 

Jacros->(^ inuiolatos dictmt eos ejfe, nos atttem 

optim,um(^heatum decretum in legeaDeo 

didicimtts . Hi namque (^" hominihus ad 

Deum ., (^ aduerfarios hofiihus reconciliant , 

Herodcs . Hinc Ammianus , Flgilat tu- 

Jiitiieoculus fcmpftcrnus , •Tjltriccfcfue lcgato- 

rum dira . Ec Rcx Clodouxus apud Aimoi- 

. , num adextrcmumpro diuiuis, /imulcjue hu- 

Jofeph • ; •; ' . . . ' . ' 

^ntiqiiit^^"'-'' '-'^fj^^-^ > ^^^-^ iniuriarum im.munes 

Jiidaic. fanciuntjd.ehere ejfe eos , qtci mediatores hsfli- 

l.i^.c.6 litim efficiuntur armortim . Inter arma namq; 

foia icgatio pacis fecjHcJlra efi. Exuithofiem, 

quilegatio:iefti:!gitur . Quapropter j aicbat 

to.,^,o-fat^^^^^-^^^ y W 1^1- hellis legatos ah hofiih:is 

"Plat.i. 'venientes excipimus , (^ remittimus , orato- 

fag.mihi yum genus reuerentes , ac fermonis naturam 

excipientes , cjuippe qut ah initio ad falutem ' 

(^ communem generis ^fum fit introducius . 



Cap. XVII. 

Ncgociumpublicum etiam inuitij natum-> 
cxigcntcjfulcipimus , qux {\ix plcnitudine-s'-/!;" *''"''/'^ 
poteltatis fand:os excogitauit lcgatos ctiam^* °*"'"* 
prccteriiommum pacra, Ime quibus non_. 
inducicE , non fadcra , non amicitix , non 
pax inter homines diucrsatur immunes.So- 
L\ Icgatiojfquorcilprima diuinitatis imago, 
(Sciummafancliras^Supcris c^ inferis vcne- 
rabiliscxtac j vtinOrpiici idibvdi Ouidius 
cdocuit, Homines fi inccr lecommercium 
mucui boni cauia excra iniuriam ponunt 
omnes , quid de Icgationc , qus elt com- 
merciorum commcrcium ? fraudolofa fit 
etiam Icgatio, adhuc vencrationem conci- vjii 
lia t . Scipio Africanuscum onuilam mulcis 
& illudribus Carchaiiineniium viris naucmp-,j,'. i/.v- 
iniuampoteib.ccmredegiiietj inuiolatanij 6c.6 
dimifit , quia ie legacos ad cum miilos dice- 
bant : Tamecfi manircftum erac , illos vi- 
candi prccicntis periculi gratia falfum Icga- 
tionisnomcnampletti, vc Romani Impe- 
racoris potius dccepca iides ., quam fruil:ra_j 



implorata ludicaretui 



IX 



Aliud habcnt prluilegium legati , vt non 
tam fanclij, icd facrolanCli & barbaris ha- 4 
beantur : hoc cit cxrcmonijs f icris initiaci ; vj^^f^'- 
& facra fcrant inf igniajquorum fint culmi- "^f^^^ ' "' 
ne cuti, vt Marianus I. C. oiccndit . San-a.„j-^..'rr^ 
ciwm ( aic ) efi , quodah iniuria homintim de- 
fenfum , attjue mmntum efi . SanEium ati- 
tem dicium esi d Sa^.^minthus . Sunt cmni-i 

o 

Sagmiuaciuced.amhcrh.-c 3 cjuas legatipopidi 
j^manijerre folchant , ne cjuis eos --uiolaret : 
fctii t-egcUi Grdcorwm etZjCjux ■vocantur wukh* 
fertmt x 

Sagmina quid fibi velinc ? foluic Plinius f-^n^^^'^ 
iib. z 2 . cap. 2. . Autloorcs Impcrij "S^mani^ con- ^'" 
ditorcfque unmenfum cjuiddam (^ hinc fum- 
pfere , cjucmam ?wn aliunde Sagmina in re- 
medijspuhlicisfuerc, (^ in facris,legat!oni- ^' 
hufqtyC 'verhcncc , Certe 'utro<jue tiomine idem 
fignijicatur , hoc cji , gramen ex arce cum fua ^'^S""'"* 
tcrra euulfum : ac fempcr (^ legati cum ad " 
hcjiesjclangatumque fnitterentur , idcfi , res 
raptas clare repetitum , 'vnus ■■vtique J^^erhc- 
nanus •xiocahatur . Siclib. z^.c3.p, 9. '^ulla ^'' 
tamen 2\omari<e nc.hilitatis plus hahet,cjuam 
hierabocane.^i//^/:;/ pcriilcrcon ,nGsin ver- 
bcnacam •■vccant. H^c cji, cjuamlegatos ferre 
ad hofics indicat::mus . Hzc louis menfcLs 
•-vcrrititr , do^ozus purga^itur , ittjiranturcjue . 
Genera eius duofunt :JolioJa , quam fcemina 

ptitant 



1055. 



berba 
D.Io. 



lih. I. 



Legati 

putant : mits ranorihusfolijs . 7{£.muli ■■vtri- ) 
'VpjtiC plures } te;mes j cuhitales 3 angulofi . 
folia minora , auam (juercus :,angujlioracjue , 
diuifuris maiorthus : jios glaucus , radix lon- 
ga j tenuis . ^afcitur ^uhiquc inplanis acjuo- 
fis . ^luidam non difhnguunt 3 fed ^jnu^ni—» 
omnino genus jaciunt i auoniam 'vtrac^u^ 
eofdem effecius haheat . Vtracjue fertiuntur 
Galli^ @r prxcinunt refponfa . Sed magi 
'Vtiquecirca hanc infaniunt . Hac percuncios 
impetrare , qwe 'velint jfehres ahigere , ami- 
citias concdiare 3 nullique non morho mederi, 
Colligi circa Canis ortum dehere 3 ita 'Vt ne 
Luna aut Solconfpiciat ^fauis antc^ melle 
terr<£ adpiamentumdatis . Circumfcriptam 
ferro effodifniijira manu, (^ in fuhlime tolli. 
Siccari in ■vmhra ,feparatimfolia , caulem, 
radicem . Aiuntcjue f aqua fpargatur tricli- 
nium 3 qua maduerit , Utiores conuiBus 
feri . Aduerfus ferpentes conteritur exvino . 
Non difliniilis eft hodie quorunclam fupcr- 
ftitio 3 in herba D. loannis appellaca : quam 
ante folis ortum feftiuitatis die , Ie6tam fuo 
ritu folemni , vim arbirrantur habere in- 
credibilem . Sagminum vero fiue Verhe- 
narum veterem illum vfum in f^deribus 
prascipue feriendisj recenfet Liuius , quum 



VioJati 



89 



focdus id:um inter xA.lbanos & Romanos 
agcnsja Fajciaii Regem Tullum ita rogatum 
refert . luhes ne mc 'J{ex , cumpatrepatrato 
populi Alhani jcedus ferire t luhcnte "B^gt^ , 
Sag?nina inquit , te ^x pofco . ^K^x ait , 
puram tollito . F<£cialis ex arce aramir/is ^«^. 10, 
herhampuramattulit: pofieareoemrocauit-, "^^'''^ 
"E^x jacifne me tu rcgium^ nuncium povuli 
'I\omc.ni §lu!ritium f ^vafa comitefque meos f 
Ti^x refpondtt , quod fne jraudc 7nea, , popu- 
lique T^pmani ^uiritiumfat ,facio . F^cia- 
lis erat AI. Valerius ,ispatrcm patratufn-^ , 
S.P. Fujiumfecit, 'verhena cavut cavdlfq--, 
tangcns ,pate" patratus ad lunsiuranduTti—» 
patrandum , idefi fanciendumft ) jccdus , 
multifque id •verhis , qu^e longo effata carmi- 
ne,non operx cfl referre,peragit . Sic ad fincm 
fecundi belli Punici : /'4;r/We.c ('inquItLi- 
uius ) cum tn Ajricam ad ftedus feriendum 
ire /uhcrentur, S. C. tn h<£c •verhafadium- cft, 
^vt priuos lapidcs fdices , pr/uafque •■verhenas 
fecumfcrrcnt,-vtiprxtor 7{omanus his im- 
peraret , ^jt jcedus ferirent . Illi pr^tovem 
Sagmina pofcerent . Herha id genus ex arcc 
fu/mptum , dari F^ecialihusflet . Inde illud 
Neuij poct£ 
lus Jacratum louis iurandum fagmine . 



LEGATI VIOLATI 

CAPVT SEPTIMVM. 



lih. I. 

mortaliii 



I. lupiter inter mortales defccndit , mo- 

res hominum •vifurtts. 1. a Lycaone tr- 

rtdetur . 
3. 3. Verhum Incarnatur JEternum. 4. 

qurid not?is tulerit ,1^0. noh/s recepc- 

rit f 

POilquam ( tefte Ouidio ) fub Ioue_^ 
Mundusfiiit; irrupitque venc^ prio- 
ris in ^uum omne ncfas ; Omnipo-- 
kuitia ^^^^ ' ^^^^^ fLilmJne percuilerit quos , atfe- 
Claffc fcruntrcgnum c^Iellc Gigantes ,* ad- 
huc fuperum contemptrix humana propa- 
go 3 feuiE auidiflima casdis erat, vt foret per- 
dendum morrale gcnus , adeo infanabiie 
vulnus . Qucm mittercnt , qUcErebant Su- 
peri ducentes cuncla , tentanda prius . Di- 
uinos camen quia pnuor occupaucrat arcus , 
Magni louis & Deorum nuncius ipfe Mcr- 
curius , Parce ( inquic ) pracor mihi Omnrpo- 
tens pater , rerum cui fumma potefias ; poft- 
quam mos tnferis cxperiri , an Deus fit mor- 



Jupiter 



5. Legati conuiu/o ^jiolr.ti. 6. 'verho. 7. 
irrifone (^ contemptu S.exilio. 9. car- 
cere. i o. prod/t/one 1 1 . cxxcat/oy, (Ls . 
I i . cafiratione. i 3 . •Zfcrherihus. 1 ^.mem~ 
hrorum mutilatione. 1 5 .domus 'v/olat/one, 
(g/' fpolio. 1 6 . mcrte. 

tal/s f- tu folus lujirare potes , humand fuh 

tmaoine terras . 

lupitcr tunc fummo delapfus Ol>mpOj terra-a 

Lj^caonis ingrelsus te(5ta yranni , iigna dat hjirat . 

venifse Deum : cumque vulgus pra:cari ca:- 

pifset : irridct primo pia voca L)caon . Mox H! 

aic: ExpcriarDeus hic , diicrimineaperco,. ^^^'^''''^ 
^ i .. .,,.,., ^ mpietas. 

an lit mortaiis ,nec erittiubjcabile verum. 

Ecquis dubicfic nec louem pocuifse morca- 

lium fugcre fcrrum ? Crucihgicur Dcicas , 

nec In fabulis rocaci perf:dia claui Omnipo- 

cenciam fiilunc , ne plus pofscc paciendo , 

vel fuitinerec agcndo . In hocj vicic iniqui- 

cas , quod pacris Lcgacum , in cot perduxic 

difcrimina caius , vc non a Rege folo , i^d 

M patre 



Lib. XVII. Cap. VII. 

pore non rcmitcerctur in patriam , fuiiTs 



cui 



90 

Sal.^An- parre queretur relidum . Sed vncle 

^°5^' erat principatus fupcr humerum cadiicifer j per legacos repctitum * Licaonsm vero og- 

venic , & pacis mictitur redemptor , qui in 1 ciii hofpitis carnes edendas appoluifle lega- 

opprobrium maieltatis foreC abiedtio pie. tis. Agnouitficinusexconuiuis quidam i 

DcifiliHi\^[^-> Illefa Dcitate charior ciim pax etletj /y)'/^«/^.5- nomine , lupiter poitca dic^us x 

^f" .'m exem.plum Verbum tradidit vnig-cni- ! quificinoris indiffnitatecommotusj Arca- 

ad borni- •'.. ^ ^.l{ . . J^ .. 

tum. , qui mter Lcgacos Legacorum prm- 1 acs concicauic , Lycaonem eiccic ; qui in-' 

cepsferisexpofitushumanisjlionorinccntius filuasabiens , ibique iEtatcm laCrocinijS& 

duxeric cedere i quam recedere & fummi 

Rcgis impicrc mandataj quam vicam ferua- 

re. Inde Chryfoitomus Kenit a patreChri- 

f^"!^ [iusad homiiiesleoattis { maciatus leQatus 
'Photium-' ,, " r n / / • 

1« Biblio-^y^ ■> ^ ^'"'^ pacemjecit . d ed Legati 'venien- 

thcca. tes , (^ donafcrunt, (0- donaaccipiunt.Quid 
P-i 555. KJitur donum tidit , (t^ cjuod acccpit f nGuum 

donum i (e/ quia nouus legatus . Tulit noois 

donum corpus (y [anguinemfuum : (^qutd 

a nohis accepit '^ fdcm . QLiid igicur fupr 



IV' 



more luporum caedibus agens , Ouidian^ 
Fabiila? occafionem dedic . Nec preLercatt- 
tur . 

Vcrho Violati . 

VT a Corinchijs Romani , fic fcribit 
Ciccro . Legati quod erant appeilatt 
[uperhius , Corinthum patres ^jefiri , to- 
tius Grxcu lumen , extintium ejfe •voluc- 
runt 



pro I. 

M-tnilit 



VI 



mi le<jaci vfurpauic horao diuinicacem , vel Hanc verborum concumaciam defcripfit 

notlram ille occupauic humanicaccm ? non 

longe verum , quum carnem ille aflumpiit 

humanam , ex vi legationis ie humiiiauit 

ad mortem . Homo pariter diuinitaccip-^ 

induit , cum ex vi legationis accclcratur ad 

vitam . Grande comcrtium, & intcrDcum 

homincmq-, certamen ; in quo cos tantu- 

modo vincit fupcrnus athlcta , qui trirtcs& 

inuiti trahuntur ad mortem . Cedit huma- 

nus lcgato fupcrno , quia mortcm vincens :, 

captiuam folus duxitcaptiuitatem . Rcfiftit 

camen adhuc humana lliperbia, volcns om- 

nes viuerc proptcr gloriair.^quos in c^lellis 

patri^ contumcliam opprciiit hoilijis te- 

meritas.Ius Gentium icaque luiscriumpiiec 

in fabulis , cum dicic ridere moricntem , & 

kcari cruciacum , quia y/rannorum cor- 



Plaucus 

HiCC vbi Telcbiis ordine iterarunt qnos prxfecerat 
^mphitrno , magminimi viri/reti virtute & viribitF 
Siipcrbi nimis fcroeiter legatos noflros increpant , ^nohitr 
Befpondent , bello & fc & fuos tutari poffc;proinde vti 
Tropert de finibns ftiis e.xercitns dedncerent . 
H£c vti lcgatipcrtiilere , .Amphitrno e caflris illica 
Troducit omnem exercitum « 

Lcgati irrifione (^ contemptu 
Violati . 

T TTad Ammonicarum Regem Hanon 



3 . Tyeg. 

C.lO 

vu' 



Dauidis regis legaci de obicu pacris 
confolacum miili abrala barba , veftribuf- 
queadnaccs luccifis , in pacriam fuere^ 
remilii . Manius Acilius Romanorum_* 
legacus a Michridate captus , ahno 

^ imponitur , ludibrijs exponitur . Ro- 

mentis vinci nequijt lcgati conftantia j Noi- I manorum lcgati lordibus a Corinthijs ^(^'^^o 
metipfi plaudamus , vt inanis lucro gloria: ; perfuh . 

poilit Rcfpublica pcllicere fubditos , vt in- j Caroli Magni legati a Nicephoro Gr;r- 
ter armorum anfract:us , dc Barbaroruni_, j corum Imper. inholpitaliter receptijGrccis 
attus non famam periclitari gaudeant {cd \ fuere ludibrio & cum magna diiftcultate in ^uent. 

Gcrmaniamrcdiere . 4.80^0. 

Othonis Magni Legatus Luirprandus 
ad Nicephorum Impcr. Gra-cum , in- 

] r ■ y- ^ L-- •• t07n.ll 

iiolpitalitcr reccptus , verbis ignominio- yi^^^^^^ 
fis cruciatus :, domi vcluti carcere in-occid.ioi 
cludicur vt ipfe in fua legatione tcfta- vaUt. 
tur . 

Zacharias ac Thcodorus ad Perfas a Ro- Men.Ec 
manomiiii Imperacore , cumociofi criin^-- '■'''■^^' 



vicam . Quid minus in bello morcuis pacria 
recribuit , quam mclos concinere , & per- 
folucre laudes ? eifquc qui ad RcipubliciE 
maicftatcm , & mandatorum lidcrru , 
cxfi licet non cecidcre . Qui fuerint ? 
lege . 

Leodti conuiuio <violati . 



IN Deorum genealogijs tradit Boccacius 
L5'caoni Arcadia: rcgi , Molollis dcui- j ftre tcmpus in Perfide degifient , omni ^'^^ 
Ais , datum obfidem, qui cum ftatuto tem- | iniuria confliccaci : dimiiii candem , & pcr 



longiora 



Sal.^n. longiora diucrticula dudi , poflridie per 
i°55« eadem reductli j quafi labyrintho impliciri, 
denique ludibrijs afFeCli Pcrfide cijciuncur . 

yd Exilio . 



Legati Violati, 



91 



vm 



L 3.de Y 



IX 
Cedrenus 



T Venetorum Epifcopus ad Cliilperi- 
gejUs • ricum Rcgem Francorum legatus a 
Francorucmihus milTus , lcgitur deportatus . 

Vel Carccre . 

VT Heraclij Imperatoris feptuaginta_ 
legati cum Saes Pcrfarum Duco , 
foedera pacis , exaratum miffi , ab eodcm 
adCoftroem PerfarumRegcm dolo adudiij, 
ibique carceribus mancipati . Sed Cofrocs 
Sai j quod Hcraclium vidilTet , neque ca;- 
piflet 3 aurem dctrahi iuffit , Vt Stenonis 
Suecorum Regis , quos Chrillicrnus Il.Da- 
norum Rex in Daniam captiuos duxit . Vt 
Romanorum legati a Gentio Rege cuilodicT 
traditi ; fcribit Liuius . Corcjj^renfes ab 
Athenienfibus comprehenfi ,& apud^gi- 
nam in cuilodiam liabiti . Ccefiris legati a 
Venetisretenti,&: in vincula coniedli. Athe- 
nienfes a Lacedemonijs detenti donec ciui- 
tatem cedibus implellent , vt ait Ariltidcs . 
Thuced. Simile legitur de Amphiloco , qui de redi- 
Kb, 3, mendiscaptiuis legatus ad Diophitem Du- 
cem Athenienfium mKfus , ab eo eft com- 



Liuius 
Dec. j 
lib. ^, 



Imperator exc;Ecauit .^nca obie^la tabula j Sahd.l. 
quam prius admouerat igni . 5- ^"^- 

Similis crudelitas ell, quam Dracula_, ^ * ^* 
Hungarus in Turcarum legatos exercuit . ^'^''^fi^J- 
Nam his pilea phrigia ex patris inilituto li^^^^' 
deponere recufanribus , vt eum morerrL, 
confirmaret, tresclauos legatorum capiti- • „ 
ous innxitjne quou deponere reculaueranc y ti;is, 
amoueri poflent . 

Altitilatione . 

T fcribit Paufanias llare Thebis Her- 
culem cognomine Rhinocolullen-. , 
quia caduccatoribus ijs , qui ab Orchomc- 
nijs ad tributum pofcendum miffi fuerant , 
nares prxcidillet in contumeHam . 

CaHratione . 



V 



VT de Pantaleone Eleorura tvranno . ^\. . 
P . . ... . , •' :npoliti- 

lcribit HcracLides , qui legatos ca- ^./^^ 

Itrans , proprios tefficulos edere coegit. 

Verherihus , 

XTII 

VT Euphronius Ca^faris legatus ad Cleo- tIhw,-. 
patrammiflus, vt triumplianris Ca:- in^nt. 
faris gratiam non defperaret, dumodo An- 
tonium dimitteret . Inde fufpeclus Anto- 
nio i quia prolixiorem habuiflet cum Cleo- 
patra fermoncm , flagellis remittitur cor- 
reptus 5 Id tu { aiente Antonio ) fi inique 



VT Hircanus a Pachoro Parthorum re- 
ge proditus Antigono , qui auribus 
mutilauit Hircanum , ne in poilerum fa- 
cerdotium adipifceretur . 



Defecerat enim is ad Carfirem . 

Memhrorum Mutilatione . 



prehenfus ■, nec dimiilus , nifi prius noucm 
lih.7, ie^^^"^^^^ folutis . Vt ^Tacufarum , ad Dio- \fers , hahes lihertum meum Hipparchuiiis 
£e//o|rt/-nyfium iuniorcm miffi , quos obfidum lo- hu?ic fufpenfumfiaaellato , ^jt par feramus , 
licv. cotenuit, cum obfideretur aciuibus. Vt ~ ''^ 

Aloyfius Contarenus apud Amurateni,, 

Turcarum Imperatorem , pro Venctis 
X Legatus detrufus in carcercm j, vfque duni 
Baptijia piratarum damna , quos Veneta claffis op- 
"^mus pj.gfi^^j.^t. ^ ipfe refarciret . lus gentium in- 
i6?8. 'uocantilegato,cictcrorumque Chriltiano- 
Jofeph. rum principum infiiante cstu , refpondit 
^ntiq. rninilter iniuriarnnon latere decreti , fuas 
' • ^4- tantum efIepartesexequi,non cognofcere. 

Velproditione . 



V 



T nuntius Baiazetis ad fJium Aco- , ^I^ 

Io:Sagi: 
in vita 



matcmmiffus , vtfilij placaret furo- 
rem,quem nafo & auribus recifis ad patrem£^/<z:^ef/r 
remifit filius . 

Perfirum Legatum nafo & auribus reci- idem 
fis,remifillet in patriam Amurates Impera-^««i^i 7 
tor Turcarum , quia Babylonem cedero 
nollet j ni blande Prorex relHtiflet . 



hxctccatione 



XI 



VT Venctorum legatus HenricusDan- 
dulus j quemEmmanuel GnxcorLun 



Vtolata domo ,• Spolio 

5oSaI. 1 6 3 4. Principum Chri- 
morum a Turcis exarmantur le- sagredns 
gatiiab eorum cxdibus , armis omnibus af- -^n. SaL 
portatis , nec Anglorum legato j gladio re- ^^^^4 
liclo , quo erat pr^cinctus . 



^ Itia 



M 



Morte 



Aljrte . 



P2 

1055. 

Herod.^ T TT Legatos rcgis Darij tcrram &aqiiam 

j' " ' peccntes j Athcnicnlcs &c Sparcani 

XVI partim in barathrum , partim in puteos de- 

ieccre, vt illinc tcrram S: aquam cflodcrcnt, 

Mbxn. Sic polHuxum in iniurias dcmum con- 

1.12, c, ^Q^Ci SybaritXj triginta Croconiacarun"L. 

legatosintcrfccerunt j & ante mLenia infe- 

pultos proiecerunt 3 vt vorarentur a fcrls . 

Vcl vt Laurcntum lcgati , quos Romam_. 

Thitar. proficlfccntcs , in icincre cxpoliarunt 3 & 

" \-' occidcrunc Rcgis Tati) familiarcs & pro- 

Sab.En. plnqui . Sic Romanorum lcgati , iullu To- 

5./. 5-. Jumnij Vcicncum rcgis intcrfed:i;quia Fide- 

nas Romanorum coloniamjqua: ad Tolum- 

nium dcfcccratj vcnilTcnt j noui coniilij 

caufim icifcitaturi. 

. Tarcntini RomanamjCxoccafioncador- 

^g_£ * _ti j cum diripuiflcnt claficm, plcrilque cum 

prxfcdio cefis ; Legatos poilca repcti- 

tum cx vrbe miflos intcrfcccrunt . 

Conilantinopolim Lcgatus lo: Cardina- 
^'Jr^- iis ab Alcx. Pontif. miiKis pro vnione Grx- 
corum cum Ecclcfia Romana , ab Andro- 
nico Comneno , qui cxfo Alcxio tjrannide 
occuparat , capicur i&: cani alligatus ciufq', 
cauda Cardinalis faucibus obtuf is , per vr- 
bcm trahitur , in foucam tandem prxcipi- 
jo/e/j/j./.catuscomburicur.Inicio bclli ludaici , ab 



SilX.l.%, 






JIUS 



Lib. XVII. Cap. VII. 

fi , fpe eius concepca clemencix , omnes 
vna cum naui fuccenduncur . 

Refonem Gotrici Danorum regis legacij 
Suenoncs aperca vi nccare verici , dormien- 
tem pcrimunt . Quippe molarcm fuperne 
appenfum , rcfcillis vinculis j fubicd:i cer- 
uicibus illabi fccere . 

Hafmundus Noruciilorum Rex Fridleni 
DaniiE regis lcgacosj hliam Hafmundi ii^^-' Krant 
vxorcm luo rcgi pecences 3 odio gcncis in- l-i-K^- 
ccrfecit. Legati Baiazetis Turcarum Im- ''''^•^' ^* 
peratorisad filium Achomatem miili , \t: a " 
patcrna confpirationereccdtret, violantun 
nam princeps Icgationis iugula,tur , ciEteri 
ante vefpcram iubenturcxcederecaflris. 

VioIanturLcgati Turcarum Imperato- 
ris Selimi ad Tomumbcium Egipci rcgem_. sabeU. 
mifli , fuaf um vc vicioris forcunam agno- fiiplem. 
icerec , ac de eius benignicace fperarec. Nilo '^^.S.f-f 
namque craicdloja quibufdam Mamaluchis ^'''^'^ 
barbara crucidancur crudelitate . 

Alcxandri violantur caduccatoresjquimi 
Tyrum miflij vc fo^dcra pacis agercnt , a O//-./.4. 
Tyrijsoccih precipitancurin altum. Vio- '^^P'2. 
lantur Diofcorides & Serapion ad Achillan 
a Cxfire miili , & quum in confpedu ve- 
niflcnt , priufquam audirct , auc cuius rei Ctfar 
caufi mif li cflenc , cognofccrec , corripi ac '^^ ^f^-^^ 
inccrrici luf fic . ... 

lib, 5. 
Bodir. 



Sed fEdicate & perfidia omnes fere fupe 
^.BdU Agrlppa Iud.Eorum rcgc Borca:um & Phoe- rauitHcIena Rufiiorum regina : cuius nu-^^j/^ ^^p. 
■^"''•'^'^^' bum ludxischariflimos, ElicroIoIymairL. ' pcias cum Rcx Prucenorum pccerec , ipfa_> c. 6. 



legacos terra viuosobrui iuiiic : ac priufqua 
ad hollcs fima peruenirct , digniores ad le 
lcgatosmittipetijt,quod cum obtinuilTct j 
hollium quinqiiaglnca principcs , ac lum- 
mx intcr ipfosaucloritatis ad fe miflos cre- 
mari mandauit . Pacl a tandcm matrimo- 
nium jconuiuij fpetie j hollium quinque_.j 
millia, quos incbriari curauerat , trucidari 
iuf Iic j leipfam poilrcmo aquarum voragi- 



nibusmergcns. 



' miffosjvt hi pofitis armis rcconciiiarentur 

Romanisj fcditiofi Pna-bum interimunc , 
Borca;um vuinerant j ne ad populum vcrba 
facerent . 

Cum S;ri.^ immincret Magonis Tarta- 

Emiliiii rorum rcgis Haaion chriiHanus , vt iam oc- 

l.-j. Sa- cupata Perl^de , & Calipha fublato , Hicro- 

bdl.l.j. folymam reiKtueret , exaccrbatus quod 

'^'Chriiliani circa S>'doncm loca quxdarru 

pra:Iidio tenentes , eius bona furto lurri- 

puifsent,nepotem ex forore Ducis fui Guis- 

boc£ mifit vna cum alijs ad repttenda fu- 

blata , fcd iiH a Chri'iianis IntcrfeCbi, Guir- 

borcam in S>'donis obiidioncm traxerunt , 

quicum magno rci ChrillianvE dctrimcnto 

cxpugnauit , diripuit , incendic . Perlarum 

liiccpb. L^CTici ad lulianum apoilacam Imper.mil- 

li, quiaChnicianielsenc , mterununtur . 

Ocluaginta facri ordinis Icgati a Ilj/zantinis ' tatum iniflos . Pollqu; 
'" * orthodoxis ad Valcntcm Imperatorcm mif- corrumpere non potuit , a fe eiedtos in na- 

uim 




lib,2. 



Lacedemoniorum violantur lcgati, quos 
narrat Thncidide.^: ab x^thenienfibus in tol- 
fas dciedlos , cx peremptos . Cueroue 

Violauit Alexandrinos , Sz Romam mif- ' . ' * 
fos Ptoioma:us Rexjinhdijs pIcrofq,-fuflulit. 

Violauic Anaiiafius Imperator Eucichia- 
na hxrcfi iniccius , ieMtos Hormifdir Pa- 



njpon^ 



px jepiftolas&libcllos catholicx iidei por- ■f''"-^.^ 

■ r 1% ,1 • •' Horniif- 

tatum iniflos . Poltquam enim muneriLuis ^, 



Legati Vindicati . 

Sal.*in. uim rlraoiam & laccrnm ea condiciono 

naiiigareiuilir, vcrccl.iin lc.iliamrcdirenCj 

nec vllum GrcEcia: liccus accingerenc . 

Romanorum violauic legacum Michri- 

^^"^° daces quum vinculis , verberibus , acQi .: mni 

nilia . luppjicio excruciacum necauic . Brunaulini 

fua ab Appulis vrbe pulfi , confulcis oracu- 



P3 



lisrefponiumacceperunc , lomm cjucm repe- 
r/Jfefit , perpet:io pcjfjf-ros. Hac mtur ex 
caiifai fcribicluilinus) pcr lemtos f]tb helli ,-i 
CGmminatione reflituifihi ah Appulis ^rhem 
posiulaiierant . Sed njht Appnlis periculuni^ 
innotuit , interfecios legatos in 'vrhe fepeliunt 
perpetuo ihi fedem hahituros . 



L E G A T I 

C A P V T 



V I N D I C A T I 

O C T A V V M. 



I . Le£es funt naturde prxfdium 

z . Deu s particularis Legatoru -vindex.^ . 9 . 

^. Aieoarenfes quia legatorum •■violatores 

mifericordiam non inueniunt . 
4, Arahes a Dec puniti 

6. Athenienfes cAitus puniti^quia legato.- 

rum '-uiolatores . 

7. Spartani --idtro Xerf fe ojferunt capit^ 
poena7n luere pro ijs 3 aui iegatos i)io- 
iauerant . 

8. Dauid de Ammonitis ieoatorum •vioia- 

torihus triumphat . 

9. Dij fanEiinonelfent 3 ni punirent lega- 

torum temeratorem . 
10. Lepatos temerare lirimen efl omniutii—j 



o 

maius 



I !■ 



Carthaginenfes a 2{omanis 'vitli , quia 



I 



G 



Enclum leges (i excogicauic nacura , 
vc ipfi nacura; pra;(idio eflenc, haud 
eric in cuco, quin ipfarum vindicec 
obferuanciam . Altra , quo; ad regimen-^ 
orbis excubanc, vni cuncla dicuncm: fimu- 
lari Mercurio , qui lemper velox , vc Nu- 
mina in domo pacis conucnlanc . Sola dil- 
cordia polt homines pocell: confundero 
deos . Summi louis Mcrcurius effingicur 
filius 3 vc in caduceacore tSc Legaco crudelis 
vereacur infipicnciafupern^E cangerc vilce- 
ra maiellacis . ^oi/te tangcre Chrfcos mcos^ 
i.Varal,^ /w prophctis meis noiite mai/gnari.Sapkn- 
c. 16. cia relonac increaca . ^ienim --uos tangit , 
tangit pupiUam ocidi mei . Ec li aliqua ciui- 
tas ■■vei domus non recepent vos , ncque au- 
j^^tjj^iQdierit fermones --oeflros 3 exeuntes foras d^ 
domo 3 -vei auitate 3 excutite ptduerem d£—> 
pedihus 'Vcftris . Arnen dico -vohis 3 toierahi- 
iius erit tcrroi Sodomorum , (^ Gomonecrum 
in die ludicij , qua'm liii auitatt . In dic lu- 
dicij 3 vc magis vlcio diuma exardefcaCj qu.T 
ab humana longediuerfaj ccmporc no {-.lYiC- 



U. 



lemtorum temeratores . 
li. Si quis iegatum puifet 3 hoftihus tra- 
ditur. 1 }. f non recipiatur 3 cuius 
ciuis fit . 

1 5 . 7{omani Galios liiudunt . 

1 6 . Corjnthus a 'J^mams euertitur , qnia 

Lcgatos durius appeliadet . 

17. Posna fumpta in legatorum temerato- 

res . 

1 8 . Crimen -vioiati leaati venia indimum . 
io. Lcgcitorum temerator excommunica- 

tur . 
z I . Imaginum Principis violator capite pie- 

ftitur . 
tz. Legatus viua Principis imaoo . 
1 5 . ^lui ixfum non viudicat iegatum, indi- 

gnus esi, no nhahere iegatum . 

fcic fed reuiuifcic . Elferiiec camen quando- 
que impaciensj & pcna^cempora accelcrans, 
non erubefcic pjenicencia immucare decreci 
conllanciam 3 vc cemeracorum pcena, legaci 
reuocecinnocenciam . GrailancurNumina 
incer ficrihcia , quum viclrix manus ficri- 
Icgos Legacorum parricidas incendic. Nulla 
cnim pinguior maclacur viclima loui , 
quam parricida legaci . Huc facerec fummi 
Dci deiicia illa , odoratus Daminus odorem~^ 
fuauitatis , in epulas propcrac , ibidem de- 
bachacur , &: a languineis poculis labia non 
amouec , niexurgac tamqaam dormiens Do- 
minus crapuiatus d vmo . Iraci j & irafcen- 
cis numinis exempla incer plurima , Mega- 
rcnfium iliud occurric , qui Ancemochri- 
cum , vioiato lure gentium , per fummutn^ 
f.efas cccidere : cumf^tiaiis edjciummijfus '/_^ 
fuii^et ^ne facram lili terram colerent : fcd 
ii^expiahiiesin huncvfque diem idfi numinis 
panas dederunt . Soiosemm exomfiihu.'^ Gr£.- 
cis , ;ie Adrianus quidem /mperatcr fuhieua- 
uit . Sic Arabes a Rcgc Hcrodc , quoniam 

illiui 



lli^ 



P4 Lib. XVT I. 

Sal.oin. illius legatos occideranc ; & (i numero, rcgc 

i<^55' iupcriores j tamen conlcicntia tanci fcclc- 

ris animo inferiores ; mulris occifis , mul- 

/.i^.c.e j-jg captis , omnes pra:Iio vid:i ^ atquo 

/.i c 22.^" poteflatem Rcgis redaCii iunt : Deo pro 

IV huiuimodi deliclo vindidlam repoicence . 

Ca:ccra piacula terrenis potcftacibus cum.. 

vindicanda rcliqucrit , hoc vnum haud dc- 

V Icgauit j nc impunitum pietas pateretur hu- 
mana . Achcnicniibus ; quia Darij lcgacos 
tcrram &: aquam pctitunbmifTos , alios in-- 

Uerodot. barathrum :, alios in puteum deiccerant , 
Halicar.mheniQS cos illinc terram & aquam ferre-» 
/,7. nn. ^^ rcgcm , (juid trifie contigerit ( ait Hcro- 
^^^' dotus ) noj! cjiico diccre , nijicjuod eorumfo- 
lum cum njrhe njajlatum cji : (juod tamefi~j 
ipfum mn ea caufa fu.fpicor «ontigijfe . La- 

VI cedamonijs •vero ira Thalthyhri, quijui Joa- 
memncnisprieco , tncuhuit . ( Mortali vel im- 
mortali fucrit femine procreatus illcTalthy- 
bius , immortalc apud poileros nomen cll 
confecutus ; vnde apud Plautum Icgitur : 
contundamfaHa Talthjhri 3 contemnamcjue 
omnes nuncios ) Eil autcm ( fubiungit Hero- 
dotus ) Spartte Talthyhri templum 3 cumeius 
pofieris , (jui J^dthyhiad^ nominantur , (jui- 
lous honos lcgationis Spartanoru7n femper tri~ 
huitur. Itaquepoff eam rem Spartiatd,(juum 
Uta exta eis non effcnt , td(j; dui contingeret, 
pert-afi huius calamitatis 3 Lacedcemoniorum 
ccetufrc(jue}itercoaEio ,hoc cdiciumpropojuc- 
re 3 fi(juis Laced^momorum ^vcllct pro Spar- 
ta cccumhcre . Ttinc Spcrthics AneriHi (g^ 
'Bulis ^icolaiflius , ■■viri Spartiata , (g^ na- 
talihus (^ cpihus intcr prmios , njUro (e chtu- 
/n-«;;f ( aducrtice ciucs amorcm patriar) (^d 
fatisfaciendum fuapxna Xcrft Darij filio 3 
oh lcgatos apiid Spartam intcremptos. Ita hos 
Spartiatietan(ju(^mmcrtcm chjturos j mife- 
runt ad Aledos . Quo cum vcniilenc , dixc- 
runc . 7{ex A4edoritm , nos miferunt Lace- 

VII d^monij ad lucndam po^nam. pro ijs legatis 3 
cjtii Sparttc intericrc . H.zc ijiis dicentihus , 
Xcrfes prx magnanimitate, negauit fe forc^ 
Laced.^monijs fimdem . idos emm interimen- 
dis legatis ius omnium homumm confudide : 
fe njero (juod illis cxprohraret , id non ejfefa- 
fiurum? netjue , cos occidendo , Laced<£monios 
culpafoluiurum . Hac re per Spartiatas ge- 
Jia 3 impr^fens ira Talthjhri cejfauit : ^fi 
Spartam reutrfs Sperthie (§/' 'Bule , longo de- 
jnde tempore interiecio excitatum eji mtcr 



2. Keg' 

C, 10' 

vra. 



Cap. VII I. 

Peloponenfes (^ Athenienfes hellum , 'Ut La- 
ced<£mo}iij aiunt , (juod mihi diuinitus maxi- 
me ^idetur ej?egefitim ; quia ira Talthjhri 
nti}icios corripuerit , nccpriiis cjuieuerit. ^luod 
autcm ira inciderit i}i eorum , cjui ad regem 
afcenderu}itSlios , ISlicoiaum 'Bulis, (^ Ane- 
nfium Spcrthieifilium , ^ui pijcatores Ty- 
ripithios iyniaui oncraria,plena 'viris naui- 
ga}:tcs coepit , mainfefium efi, apt^d me diui- 
}Utus idfacium ejfe ex ira Dei : quod nuncij 3 
qui i}i Afiam a Laced^monijs ^nittehantur , 

I proditi a Sitalce Tircijilio Thracum rege,(0' 
a J^ymphodoro Pytheijilio 'viro AhderitcL^ , 
exccpti fu/Jt iuxta Hifantem , (juce efi i}i Hel- 
lefpo}ito 3 (^y adduEii in Articam , ah Athe- 
}iienfihus }iecati fant . Sacros ne prartereas 
annalcs , & exitum Annoms Ammonitarum 
rcgisformida ciucncum . Legacis Dauidis 
cummedium mencum barba nudailec, &: 
vci\cs vfque ad naces praxidiifec in He- 
br^orum. concumcliami gcnccm vniuerfim 
vna cum auxiliaribus Syris Nemeiis iub 
Dauidico tradidicgladiojExpugnatur 2(ab- 
ha regnicapuc , diruicur. Sand:i non eilcnt 
in terra Dij :, ii legatorum temcratores iine- 
rentimpunitos . Solumnium , quo autorcj 
LegaciRomani a Fidenacibus fueranc in- 
cerempci , cum vlndex Cornelius Cof- 
fus intcrficcrct , inquit : Hiccine cfi ru- 
ptor fcederis louma^ii , "violatorcjue ge}i- 
tium iuris f lam ego ha}ic maEtatam 
•■viEiimam , fi modo fanBi quicrjuam ivl-» 
terris ejfe Dij •■volunt , lcgatcrum mamhus 
daho . 

Hifce lcgibiis natura; compulii homincs, 
folum Legatt nomen credidere , poile ho- X 
il:es hollibus rcconciliare ; propterea fcele- 
ribiis omnibus impietate pra:ii:are , legatos 

? occidercpro a:quitate loquentes ; quorum 
vindiccm fupremi numinis iram exped:a- 
rcnt Carthawinenfes , Hanno minabacur 
acerbejquumaudijtRomanos Icgatos in-' 
cailra ab Hannibale non admiilos . Hanni- 
balemfacrilcgum Romanistraderent j ntj> LlHins 
provno toca iucrct Carthago . Si gentium ^«^•21, 
viuitelcgibusj cur cum amicis non tradi- 
cis , qui legatos a iocijs, & pro iocijs venien- 
tes in callra non admictcndo , ius gencium-, 
iuilulic ? Gentium func vctuiliilima iura_> , 
vt ii quis hoilium legacum pulfec , hollibus 
quorum cil Icgacus , exhibeacur. Exuit 
namcjue hojiem , qui legatiotie fungitur . Aie- 

bac 



IX 



Litiius t. 
5-.I9- 



XI 



xn 



Legati 

Sal.^4n. ]j2t R^x Clodou:EUS apud Atmoinum . Cuius 
iuris:)ciuiles leges veltigi.i infequences , kgc 
, lulia de vi publica teneri dixerunc euni.. , 
luiia.fF. quikgacumpuliallec . ^od ad lcgatos('m- 
ad L.iulj quic Vlpianus ) oratores j comitcfitc attinehit j 
^^ ■"* (imifctnam eorum pulfd(fe 3 fiue ijimriavi-» 
P" ' fcajfe arguetur , lege hdia de nji puU/ca te- 
fietur . Ec quia Legacus iure genciLUn libcr 
manet 3 eciamdilli genci bellum indiclum 
'. ^T-fi fit j cuius eil: legacus :, propcerea aic Pompo- 
^"" ff' nius, eumqiii lemtum pulfffet 3 ^untits 
• tiQ.,fz> ■^titius dedi hojtibus 3 <juorum erant Legati 3 
gloff. iu refpondit •-utilius ejle . 
c.iHsgct. Quid ii cradirum holles non recepifllnc? 
Xiii ciuisneR.omanusmanec ? non manerc rc- 
fpondicP. Z\4ucius;{icuteum , cui aqua & 
i^nis incerdicuncur . Inde pro Hoililio 
Mancino ^quem Numancmi libi dedicumj 
non acceperunc , lex laca eil :, vt eilet ciuis 
Romanus, 6^pr.rcuramgeiiirie dicicur^qua, 
vc & ciuicace pocicus non iuiifec :. (i lex laca 
non eflec . 
j,,^ Legacorum porro parricidas facrilegos , 
lioili a gencibus cradicos 3 perfundorie ha- 
beas : Ifocratem grammacicutn, qui Lepcini 
auClor fueracoccidendi Romanos legatos , 
vna cum Leptine a Demetrio Romanis tra- 
ditum : Athenienfes Xerii: Pvomanos Car- 
thasinenfibus L.Minutium xMiriilum, & 
L. Manlium 3 (juod legatos Carthitgincnjes 
. pulfajfe dicehantur(Yt:ni Liuius) utjfu M. 

Max l 'Claudijprjitoris yrbani jper F.£ciales traditi 
6.C.6. fnnt lcgatis 3 (d/ Carthagmem aucBi . Et 
cum legatos ah --urhe Apolloma 2\omam mif- 
fos §l^Fahius f^ Cn Apromus JEddes , orta 
contentione 3pulfaffent 3 continiio per Feaalcs 
legatis deditifunt 3 quicflorc^tic cum his "Brsin- 
dufium ire iujfns : ne quam in itinere a cogna- 
tis deditorum iniuriam accipcrent . Dedicio- 
Sagred. nis 3 Turcis ipfis , mos non difplicuit , lo: 
^^- Capcllus Venetorum legatus apud Pra:fe- 
' ^°' dum TurcicaEcIailis iniimulabat rabicrrij 
pyrac;E Maldpani ; Prcefcclus vcro rapina: 
parcicipacione corrupcus>cum Venetum in- 
terpretem quaii audaccm pcrcuiiiircc ; Ad 
Turcarum Proregcm proaocauic Vencco- 
runi legatus. Illej inllicto Turcarum more:, 
vocatum ad fe Pr^fc(fcum pubiice arguit, 
corripuic; indeminillrunietiamdelegauic , 
qui Legacidoraumpecens :, placidis excuia- 
cionibusdeimTlcirec ofFenfum . 
XV Hoc ius neglexere Romani ^ quiim Fabij 



Vindicati. 95 

eorum lcgaci ad Gallos pro Glufinis mifH ; 
vc populi Romani nomine , cum Gallis 
agerenc . Meiius enim videbacur^Gallos no- 
uam gencem pace potms 3 quam armis co- 
snofci . Proiuiilec ksatio ( lcribit Liuius ) 
m prtcfcroces legatos 3 Gall/fijue magis,quam H'-'- 5' 
2(cmanis flmiles hahu/Jfet . Nam Romanis "■^S'?* 
qua'rentibuSj^«/<^/;z Hetruria reiGallis ef- 
fct ? quum illi fe in armis iusferre 3 (^ om~ 
niajortium effcvirorum; fcrocicerdicerent, 
accenfis vtrimque animis.ad arma difcurri- 
cur 3 & pra;lium confericur • Vbi legati con- 
craius gcncium arma capiunci C)^Fabius 
Galloruin Duccm terociccr incuriancen.\. , 
haiiaoccidic . Omifla inde in Clufinos ira, 
eranc qui excemplb Romam eundum cen- 
fercnc . Vicerc camen feniores , vc Icgaci 
priusmiccerentur queilum iniuriasj, poitu- 
latumq; vt pro iure gentium violato , Faoij 
dedercntur , Lcgati Gallcrum 3 quum ecLs , 
fcut erant mandata 3 expofuijfent 3 fcnatui 
nec facium placehat Fahiorum, (§7" /^-f po- 
flulare harhari •-uidehantur . Sed nc id , quod 
placehatj decerneret in tanttc nchilitatis 'viris, 
amhitia ohflahat . haque ne penes ipfos culpa 
ejfet cladisforte Gallico hello acccptd , cogni- 
tionem de psfiulatis Gallorum ad populuni-j -■ 
reiciunt : fhi tanto plus gratia , atque cpes 
•-valucre , •■vt quorum depoena agehatur,tr/hu- 
ni 'm/litum confulari potefiate in infequentem 
annum crec.rentur . Difcrimen hoc Roma- 
nam Remoublicam adeo , vt pcne fici- 
gauitj perdidic . Idem accidic Corin- 
cho , quam a Romanis eucrfam fcri- 
bic Cicero , folum quia Romani legaci 
duriusappcllarencur . Propccrca fliadebac ^^^ 
Romanis, vc aduersus Michridacem Pom- 
peium c-IifTcrenc , ouia Romanos cccidiilcc -^ ''^ • 
legatos . Sic quiajlliyrici seu LiDurni rvo- 
manos legacos vc vidiimas iccuri percuile- 
rant , Cn. FuluIoCentumaIoDuce( aic Fio- 
rus ) lace domantur . StriB<& in principum 
colLi fecures jle^atorufn mamhus litauere . 
In Iioc namquefcelus ipfa exardefcens pic- 
tas , innocentes etiam expofcic in vindi- '•2<^-5« 
diam . A^niriemnon in pugnaimmicem fe 

1 • ri-- A • 1 • 1 • • • YVTII 

pr.TOuic iinjs Antimacai, caod is in concio--^^"^ 
ne Troianorum Mcnelaum ad ipfos kga- 
cum occidi luiTcrac . 

Si (fu;ic7n i<i?n Aatimachi hellicoftjiUj eflis ^,-^^ 
^ui auoda inTroimor?, cocione Mcnciau iuffi^ 
Lega:.im projeciu?n ctvm d-uino J^fyjfe 

Ihidem 



XVII 



96 



Lib.XWI.Cap.yill. 



tal M. Ihide mterjicere,neq.,dimittere rursuaclAchitiOS \ bcre cffe eos , qui '/nediatores hofiiliam cjfi- 



1055. fslitnc cjmdem patrisjxdam luetts ojfenfam . 
Cefar l. Subciceoomncm VenccLimScnatum a Qx- 
j jf- "fare necacum, ob vioLicum ius lcgationis . 
pg _ Dirucas Thebas 3 vnde auxiiia porcaca lunc 
. . iis , qui lejjacos Romanos violaucranc : a 
ftii lil, Croconiaciousexcilos.!)yDaricas: ryrios ab 
128. Alcxandro eucrios ; corumqHe duo mdlia, in 
cjudous occidcndi defecerat rahies , crucihus 
affxi , per ingens l/Boris fpatium pepende- 
runt . Tacium Romanorum regcm violaci 
iuris pro artinibus dedifsc pa*nam ; nain cum 
propinqui regis Tacij Lcgacos Laurencium 
pulLiiscnt, (juumcjue Lamentes iure gentium 
agtrent ,apud Tatium gratia fuorum , (0/ 



jlthen. 



^Cur. 
lib. 4, 



i ciuntur armorum . Inter arma namque hojli- 

lia , fola legatio pacis feauefira eji : Exmt 

' hoflem , (jui legatione fungitur . Fcfiinemus 

igjtur adprAium , (^ de diuina vroteElione 

confifi yhofliles phalanges aggrcdiamur intre- 

pidi . Ec quia legacionem impediens ( aiebac 

AIcx. Papa ) non vnius , led mulcorum pro- 

fcclum acccriic : (gr' ficutmultis nocet: ita a 

multis arguendus eft, (^ bonorum foactate 

priuafidus . Et auia Dei caufamimpcdit ,^ 

flatum conturbat ecclef^ : ideo ab cius hmi- 

n/bus arceatur : ab omnibus itaque talis efl 

cauendus , (^ non m communianc fdelium 

ojffjue ad fatisfaciionem recipiendus . Con- 

preces plus poterant . Igitur illorum pcenam ' cordac Glofsa in r. -7M-,^f;;f/»;;^. (^. 4. docens 

■**( inquic Liuius ) infe ■■vcrtit; nam Lauinij , \ cemcracoremlegacijccundum I.:gcs hoiH- 

(juum ad jolemne facr/fcium eo ^jeniffet , con- . bus tradi , ne in parricidas arma exurganc 

curfufafiojmterfcitur,eamremdgrei^uay»' i vlcricia. F^ideoenimi akCicero) (^exvjs 

dignum erat , tulif^e 7\omulum fcrunt : scu \ au£ legi (gT audiui , intelLigo , in (jua ciuitate 

ob infdam focietatem regni , feuquia haud nonmodo legatus pcp. T^om.circumfffus^non 

iniuna c^furn credebat . Inter plurima , hoc modo igm fjcrro , manu , copijs oppugnatus , 

Carchaginienfibus improperabac Scipio( te- fed aliquaparte ■■violatusftt , nifi publice fa- 

llcAppiano A\qx.) inquicns . Vos (juidcm tisfacrum fit , eiciuitati bellum indici, atque 

gte Eellis iji^ll^ .-venia digni eflis,toties ^jiolatis foeden- j inferri folere . Sccundum canones vcro ex- 

' hus ,(^ poflremolegatis quoque iquodncfa- communicari j vcClemens V. tefte Platina, 

riumjacmus tam manifefium c[i , 'Vt extre- \ Phiiippum Francorum regem excomunica- 

uit , quia in carcerem , Romanum conie- 



XX. 

cfi quii 

«'.94. 



Orat. .2 
inycirS 



ma qudque pati,fltis meritij^veflra etiam con- 

/f^owf . Sic Francorum Rcx Clodouxus , 

vc aduersLim Gothos milicem incitaret , Le- 

gatorum protulit iniuriam dicens . Virtutis 

l'i'C-2o.ri,ifi;Y£JQyf:ijf}fii commiUtojic s fccurus , ani- 

jgej ^^ ^■^Qf^catem 'veflram null/us adhortatioms in- 
Francone . ' • 1 ■ ^ 1 1 n 

digam iudico, quam adeo hofles cxtimuerunt, 

njt legatum tioflrum mfanda cxde penmcre 

•vellctit: oflendunt profecio fe totius iramge}}- 

tis nonpoffe perpeti , qui 'vmus expauerunt 

legati confiantiam . Hoc folum 'oos noffe cu- 

pio , 'vobis aduersum immanijjimos kfles 

fjonpro coniugibus aut libcris , non etiampro 

acquirendis ccrtamen effe diuitijs : Sed po- 

tiiis pro infeparabili S. Trimtatis Vnitate 



cifset 'cgacum: vel dignitate priuari , vt Epi- 
fcopus Anciochias Scephanus , quem iudcx 
ConiLincius fcle poncificacu abdicare coc- 
gic j quia Epiicopisa Conftance pro Acha- 
nafio miilis ceccndifscc infidias . Si ( nim 
in omnes imaginum :^c Itacuarum violaco- 
res acerrlme cll vindicacum ; vc Athenicn- 
iium vrbcm Piiilippus propccr fuas ftacuas 
vrina rciperfis , impieuic languine i qua- 
km vlcioncm iniuriaexigiclegacorum , qui 
viua Principis dicuntur imago ? To- 
tisconcucicndumclt viribus rcgnum , & 
pcrdenda pociiis, quam I^efa fercnda maic- 
iuis . Lxiumqui pra:Ceric legacum , dignus 



Latmu: 

TPucatns 

inpant-g. 

Thcjd.' 



XXII 



xxni 



quamilli nefandiffimo diutdunt errore : Ad ell tanquami pcriurus :,&prodicorcaducea 
extremum , pro diuinisfimul humamfque le- \ torem ne inueniat , vcl ii inueneric ; inuen- 
gibus } qutC iniuriarum immunes fanaunt de- 1 cus inuencorcm proditione rependat . 

PRIVILEGIA LEGATORVM. 

CAPVT NONVM. 



I lus cimle derooataliquando lun oentiu . 

r 1 ' 

z LiCgatorum pnuiLegia cur, a quo inuenta. 
C Legatoohuiam mittitur , qui hoc ege 



rint. 7. 8. 
I j" . 'Nobili loco legatus excipirndus . Comes 
^ironius humiliorem loct \m recufat. 1 7. 

capit*; 



Priuilegia 

1055!** capite opmo ftdet ; ij. quando prMedat 
eum 3 ad qu>em mhtitur . 
4. Legatus immmtis perfovaltterj realiter, 

locaiiter . 
7. Obuiare alicui cjuale figmim. 9 .aliqnan- 

dofraudts. 1 1 . •ucl cujiodi^ . 
I o. Legatt hofiium extra 'vrbem auditi . 
1 1. Legatus amicus lihero recipitur hofpitio . 
15. Audientianon denepanda Lefato. 14. 
LaconumieoAti exprohrant audientiaiTts 
negatamprtetextu infirmitatis . 

1 7. Legatus fuhdttorum apud Vcnetos noti—^ 
fcdet. 1 8 . an cooperiat 

1 8. Legatis exterorum an domus (^ laut/a 
dentur. I9. cur in dde Saturni nommcL-> 
darent. io. lautia d quihus data , njei 
non. 7. 3 .iegatorum Drima petitio , fibi Se- 
nacum dari. z4..tempus reeipiendt iegiitos. 
2j. eiudiaciione non contctnitur. xG.quid 
de contratiihus initis ante iefationem. 17. 
Le£atis ne credant mcrcatores y arputum 

o o 

monitum. z 8 . apud Turcas an conuenian- 
tur. 19. 'Barharies Turcarum in iegatum 
Anglorum. 3 o. quomodo procedendum cum 
legato dehita nonfoiucnte. 40. immuuis a 
'VeEiigalihus.^z.gaudent iHre Afjilt. 45. 
in caupond omnihus antcfertttr. ^G.^icmt 
non pofiunt ei ejfe moiejli. 49 . qjtuntur iu- 
repoftarum. ^o. captus ah Ijofiihus puhli- 
co iereredimendus. d die creatioms •■vtitur-. 
priuiiegijs. 5 i.expenfasrecipitnece(iarias. \ 
$j. fi expolictur d iaironihus j mandanti j 
non imputetur . 

IVsciuile , cuiusSakem vfurpationc eft:, 
gentium plaudere vel moribus dero- 
gare; Legatorum fandiam dignitatem 
ijfdem f poliauit priuilegijs , quibus exorna- 
^'^g* uit . Nonnifi cum placida venerentur Nu- 
mina populi , nam (feuientem Hebr^rus in 
rufticano campo Arcam dereliquic ) quid 
confert Legatorum fanclitati , reorum-. 
Af>'Ium;quod Regum excogitauit fjperbia^ 
non Jegatorum fccuritas j velpacis necelli- 
tas ? quid famiii^ immunitas , vt f.ib vm- 
bra legatorum impunes grafTentur adulterij, 
& exultent iacrilegi ? in fontium vindiclam:, 
(Scbonorum laudemcaduceatores defig-na- 
uit natura j quorum linguafieret difcordia 
concors , non vc in aliena meile Falcem po- 
nerent . Quid refert , quod Chriftianorum 
queratur aula cinClos famulos , cum natm-a 



97 



Legatorum . 

2. 8 . Venetorum iaus . 

3 r . 'Bigliorts Com. Luccrnce , ^ aucioris 

dijjidium componttur ah Emmanueie Duce 

Sahaudiie . 

5 3 . Aucioris epifioi^ ad Emmanuelem Du- 

cem Sahaudt^ . 
$6. Cum 2(egihus contrahere an ^tile . 
3 8 . Contrahentium fecurttas infide confrfiit. 
41. Lcgatorum famdiares gaudcnt iegatt 

prttidegijs . 

43. Augusius nuiiumpcrmifit AJyium . 

45 . De caupona nemo potefi expeiit . 

48. Ligatorum fiiij tn iegattone ftati i dicun- 
tur nati in patrta . 

48. Phd/ppi II. 2{egis H/fpan. magnanimi- 
tas erga Legatum "S^dertcmn Gomes . 

^4. Merces iegati mortentts in itincreyhdcre- 
d/hus dehettir . 

j 8 . Munera an poffit recipere lemtus. G t .an 
henfic/ai?npetrare Ecciefiafitca pro /e_> , 
•-vei confanguincisf 64. fiatua donatur tn 
icgationemortuus. 67. nefit tumidus. 65. 
honorcm fuwn ncm/ni det. G%. an maono 
co7nitatu procedere deheat. 69, Pomp/iij 
2{om. temeritas in Antiochum.-jQ.modefle 
loquatur. 7 3 . i;yi fruantur (^ apud quos 
pr/u/iegijs . 

6 6 . Veneti iegati confiantia , fortitudo , ma- 



gnan/mttas . 

o 



II 



70. Phiiippus Alacedo iegatum corripit 2{o- 
manum fuperhe ioquentem . 

7 1 . Selimt iegatus ttmidus . 

71. Carthaginienfium legati timidi. 

plangit temeratas nuptias , & peremptos 
innocuos ? Natunc il immutabilia funt iu- 
ra; violenta funtpriuilcgia,qua: innatx le- 
gi vim ficiunt , & terrarum paccm extur- I'' 
bant . Quanti Iiabeas legationum ha:c Ipi- 
cilegia led-or^poft fufficientem enLuneratio- 
nem , gradacim perpendam . 

Immunitas primum occupat locunijqux iv. 
triplex eft iperfonaiis , reai/s 3 (gr iocaits . 
PrimaLegatifindam rcfonat perfonam ; 
de qun iupra.:^aiis , vc non cam ipfi.quam 
corum bonapublicis non llibiaceanc vecii- 
galibus , vel gabeliis ; Locaits tandem , vc 
iccuritace gaudeanc iiib tegmine eorum_. 
domusie recipientes; ne extrahantur inuiti, 
veluti ftarent in ficrofanctis Ecclefijs , imo y 
augaftior pateac legacorum domus , cum 
cltanguluorEccIeiia.qux voluncarios non 

N recipic 



P8 



Lib. XVTI. 



105J. 



VI 



vn. 



vni 



IX 



recipic homicidas. c, inter alia,Dc Immunit. 
Ecclef. 

De Perfonalibus pauca fubijciam . Qui- 
bus honoribus finc excipicndi ? qua:renci 
dicas , prims dignicacis legacispropinquan- 
tibus , per officium obuiam micci, in iignu 
foederis , & pacis teltimonium . Qiiod ii 
omiccacur , aucrfi animi eit argumcncum , 
vc adnocauic Lucanus lih 3 . ciun Ca:fir ho- 
ftili animo Romam armacus pergerec . 
'^on illtim Utis 'vadentem coetihus. qjrhes 
Sedtacitas <vidijfe metu. 'No coujiitn 'vjqua 
Ohuia turha duci . 

Sic Pompcius omen dixic exicij , neminem 
fibiobuiare ab ./^igypcio Rege . Ex aduer- 
foOiiauiusj vcmilices conipexic pacernos 
obuiarehbi, omnia dein lasciora Iperare-^ 
corpic . f^inc Pjrrhus legatis 'F^manis ad 
redimendos captiuos cafira fua petentihus j 
quo tutius 'venirent , Lyconem Adoloffum oh- 
uiam mifit . ^uo honoratius exciperentur , 
jpfe cum ornatu cfjuitum extra portam occur- 
rit , fecundarum rerum prouentu non adeo 
corruptus , ^vt Oj^cijprofpeBum in ijs dcpone- 
ret j qui tum maxime armis cum eo dijjlderet. 
Carolus M. mific qui exciperenc legacos 
AaronisRegisPerfarum, vc primum Pifi- 
rumporcumcangerenc : vcin Annal. Fran- 
cor.An.Sal. Soi.Cum Papi,E eilet Carolus 
M..nunciatum ei Le^atos Aaron Amiraimum- 
ninin 2{e^is Per farum portum Pifas intrajfe . 
^uihus ohuiam mittens j inter l^ercellas (gr 
Eporegiam fihi fecit pr^feutari . Comicacis 
camen &: gracicudinis limices non excedanc; 
neccimorisjfedamorlshonor fic argumen- 
cum : vc de Prufia apud Liuium legicur lih. 
3 3.quiregio indignusnomine j non erubc- 
fcebac paleatus , cap/te rafo , ohuiam ire le- 
gatis t^manis , oblequio vfque in ieruilem 
pacienciam demiifo . Veruncamcn cum (i- 
miles occurfus non femper finc fpecies ho- 
noris , fed aliquando doli vmbnr , & f rau- 
dis priECexcus , vc ne legacis liceac vlccrius , 
nequealiouerfumpergerc , quam quo , & 
qua ducuncur , Autiochus Legatis 7{omanis, 
ne Pifdiamadfe^-vht hello occupatus erat , 
'venirent , Apamtcam occurrit . Syracufanis 
legatis,Senatus , nein <vrhem intrarent,extra 
portam,pcrfuos legatos Hippocratcm (^ Hip- 
picidem ohuij funtfaBi . Liuius lib. 1 4. Sic 
Romanicxcra Vrbem,incra a:dem Bellona: 
Seriatum vocabanr j cum holUum legatos 



Cap. IX. 

incra vrbcin admicrcre nolknt, Lampridius 

in Heliogahalo . Aiiquando iiac eciam pro 

cuilodia honor , nc libere vagencur in vrbc 

ad folicicandos populorum animos : quo- 

modo Adathantem perfu<Tam ao LucuIIo 

habicum f uille Froncinus cradic : Strataa.l/h. 

z. Quod pociliimum , cum holHIium gen- 

cium vfurpacur Icgacis . Nam amicx iega- 

ciones liberis ardibus cxcipiuncur. Venccoru 

mos eil obuios miccere Pacrcs , rcgali in fc- 

de f ubiidcnce Duce , & furgence, appropin- 

quancibus ad oifium Icgacis , Ncc vmquam 

amicis adicus incercipicur: Vnde lacohus ab 

Rege Perfarum iegacus ad lufiinum Impe- 

racorcm , cum luifcinus xger eifcc , ab Im- 

peracrice cii: exccpcus , cui liceras Regis 

reddidic : celLe Mcnandro 150. de Legation. 

97. Ad Lygdamum cum lcgati Laconunt-» 

miffi eilcnc , & colloquium pofccncibus di- 

cerecureum.Tgrum elfe : reiponderunc La- 

cones 5 fenon veniile, .vc ludiarcncur.Ma- 

gnihce icaque comicer cxcipiancur, obuiam 

eundo,furgendo , fedile honorihcum ap- 

ponendo ; nam 'Bironius Gallorum Icgacus 

cumArucrjihicomHii ,d>:Cre(juio ad Elifa- 

hetharn Anglorum Reginam vcnillenc ^ vbi 

Reginafublimifolio fcciebac, Bironius ve- 

ro humiliori fclia f ubfiderc iuberccur, indi- 

gnam loco fuo , & Icgaci nomine , quod 

luiHncbac racus , abnuic ,• quarc Elifabecha 

caufaca silum , de folio cxccndcns manu 

apprehcnfum ad fcnellram vcfrigus capca- 

rcc , dcduxic , «Sc fcrmonem diu confociauic: 

cum Comiccm Aruern/d agnicum primo io- 

co f L-mper habuic; "Btronium poll: regias opf:s 

oltcncacas in pcnccrale lararium incroducic, 

&: Comiicis EJfexij caluam incer alias plures, 

digico fignans, addicq,- Hu eospcenamanet , 

qui d 7\cgihus ad honores euccii , ah ijfdem 

per jlagitium defciunt . Qua icaque pompa 

ac maieilace Icgacos recipias j docuic Ca.'iar 

apud DcxippLun . l^t Aurclia^us A:iguftus 

audfjt , '-venifse legationem lutungcrum Scjy- 

tharum, dfpofuit milites fuos, %>t ad pugnam 

hoflihus terrori cfient , ^el in confpeciu ccrum. 

Poffquam autcm helle acies infrucia ejfe—> 

•vifa esi , afcendit fuhlimis in fugj/fium , (gr 

chlamjde purpurca infgnis , aciem cr/ca /c^ 

lunatam difffuit . Adcrant autem in cauis 

omnes , auihus cdmif<£ erant digJiitaies. Pone 

Imperatorem ftgna erant exercitus leciijjimi , 

AquiU aureee , imperatorum imagines , extr- 

cituum 



XI 



XII 



xni 



XIV 
Bult-gc- 
riis Hi- 

ftcr.lilj. 
ll.oag. 

534- 



XV 



XVI 

de lcg. 
c.xtcr. 
Gcnt. 



Priuilegia Legatorum . 



99 



Sal.^n. chuumcatalo^J aureis Interis declarati , qa^ [ munera mtttchant , cju'^ lautia dicebantur , 



1055 



xvn 



omnia in haftis aroaitntis fuhlata propone 
bantur . 

Cum periicnerint , fiiliicato Regc , capi- 
tefedenc cooperco ; ad difierentiam legato- 
rum fubdita: ciuitatis , quorum eft operire 
caput j non tamen federe , vt i.rpe Venetijs 
vidimus . Licet nec operire caput , quan- 
doque fuaui & placido ncgatum fueric pra:- 
textu , \t quum frequenti Scnatu publica_ 



^grotantium curam fufcipiehant , mortu/fcjue 
fuw.s e puhlicofacichant : nunc autem oh 
multnudmem legatorum qui 'veniuntfumptu 
omiffoiid tamen feruatur , 'vt legati accedant 
prdjectos £rarij , qui eorum nomina in tahu- 
lasreferunt. Concordat Alex.abAlex.Fue- iz.c.z. 
runt etiam Troiani, a quibus nec alimentis, ^-^^ 
nec publico Jegatiexcipicbantur hofpitio . 
Dites Cretenfis . Ex aduerio inter plurimos i^^j^ 
ageretur caufi , & Veroncnfes fuilTcnt in- Ludouicus Pius Occid. Iraper. IL legitur BdU> 
tromiili Oratores i fcifcitantibus ipfis afi—> Legacis alimenta fubminiilrafse quoufque Tro-iano 
cooperire pojfent f refponfum ell i pojfe qui- ; forenc in regno eius . Theganus Quid hoa ic de GcTis 

debcacur Legatis ? llat fua cuiq:coniuetudo, Uidon. 
regno ; &: pro Legatis Ordinarijs nulla cxhi- ?'';' • -9 
bentur lautia, niii mos fingularis fufFragctiu: 
Legato . 

AdmiiH cum fuerint legatijioc primum 
petunt yfihi Senatum dart , idcil , vt SenatCi 
adire , mandataque fua , & poflulata expo- 
nereliceret, adcamq;rem fibidicsdiccre- 
turj LegatisCarthaginienfium,(^ Phllippi 
"S^gis ( nam ij (juoque 'venerant ) petentihus , ' ^' 
vt Senacus fibi daretur , refpoufum lufu Pa- 
trum a Dtcratore cfi, Confules nouo< his Se- 



dem 3 ne tamen prxterirent Vmuerfum Sena 
tum aperto federe capite . Sic verecundia_>, 
non pileo cooperti ilcterunt.Quod fi prima^ 
dignitatis fuerint , nil pra:termittendum , 
quo grauitas & fuauitas Aiaiellatis eluceat . 
Idem namque honor Lcgatlonibus in fcdcn- 
do , fubfcribendo , fercndisfufFragijsjaIi)fq; 
idgenus fimilibusrebusexhibecur : qui ijs , 
a. quibus milTe func , fi pra:icntes effent, dc- 
beretur. c.pr.<cipimus d.9^. Qui itaque locus 
cftprincipisaut Rcipub. eundem elle illius, 
quem Princeps aut Rcfpub. ad extcrosio- 



lcmniter legauic . Hinc Romanorum legati , natum daturos ejfe . Idcm Iib.45 . Cum i\ho 



Regibus pra:cedebant . Ille tamen excipi- 
tur , ad qucm miffa cii: legatio . Quippe 
etfi hic multo infrafortemj,& condicioncm 
illius fic , cuius ei 1 Icgacio i tamcn eum iru 
ditionefuaeminentilfimo loco efscsquum 
Xvin cft- Domo Publica cxcipiebancur extera- 
rum gencium legaci a Romanis quondatru , 
iibercacis cempore ; ac ex publicoxrario 
decernebancurfumpcus, Tacic. iG.Annal. 
Valer. Max.///'. j .r. i . Qui mos ( aic Pafcha- 
Mus cap. 5j-.)nonob frequenciam legacio- 
num , vcpucac vulgus liceracorum , in fc- 
quenci aruo exolcuic j fed quia proccfsu tem- 
poris Roma viclorijs , & iclicitate , iacla_> 
eft Patria omnium prope gentium, quarum 
Jegationcs , quocies vrbes inibanc , non f 1- 
CLici excerorum c:fcipiebancur ,qui efsenc 



xxm 



Liuiui 



dij gratulatumfe dc njicioria , purgatumcjue 
ciuitatis crimina , dicentes venijfeypetijjfcnt, 
Vi Senatusjihi daretur . Ec iib. 41. T^efpon- 
fum tanquam legatis , vc quiadirecur. Apud 
eundem lib.z^.Locrenfium lcgacicranCj vci 
fibi Patres adeundt ,deplorandtcjue drwmnas 
fuas potesiasfat . Solo namquc Februario xxiv 
Menfe Legacis iure ordinario apericbacur tanpu^ 
SenacuSj vc traditCicero.y^r?. ii.inC.Ver- '"'/''^' 
rem. Sujn 2{om£ Legatt. J\/(ilesij , homtnes ^qj^ 
nohilijjhni ,acprincipes ciuitatis :cjui tametf 
menfem Fehrtuirium expeciant . Idcni ep.\. 
lih. I .cp.famil. Scnatus haheri ante Kal. Feh. 
per legem Papiam , id quodfcis , tion potef , 
neque menfe Fehruario toto , nifi perfcciis , 
aut reieciis lcgatiomhus . 

Inter priuilcgia , qu;E lcgati refpiciunt xxv 
perfonam , & illud numcrant , quod ciuili c^'^i-?ftY 



XIX 



prope domcftici . Vfque huc Pafchalius , 

cui longe prctferre quis negabit Plutarchii, 1 aclioneconucnirinequeatcoramPrincipe, 
^^1//^^..^.^.^^^. //««^.43-icafcribic.C/fr i vbi eil Legattis ; fcd eb folum cuius eft Ic- 
legati , vndecumquc 7\onjam m.'Jji , ad Sa- j gacus . In eius enim ccrricorio , parria , do- 
turni<£dem acccdunt ,ihicj; nomina fua dant ! mocenlccurefle , ^ iy»omilfus cft , non ad 
prjifeciis terarijf Anhocft ,co cjuod Saturnus j que^n miiius eft ; propcerca fi numqua-ii.., 
cumfuerit peregrtnus , hofpnihus gaudeat ^ ; abcilc cenfctur a. parria , fegibus municipa- 
Aut htfioria potius qucejiionem foluit f Anti- ' libus > vel confuetudinibus cius, apud quem 
quitus enim 3 vt apparct , qu^ejiores legatis . elticgatus , non tcnccur . Quod verum dc 

l K[ r rnn- 



non con- 
uenitur. 



con- 



ICO 



Sal.^n, contraclibiis ante lcgationcm initis: fecus 

i®J J* fi legationis tempore fe obftrinxerit . lulH- 

tia 3 squitas tunc obligatum vult , ne lega- 

q^dd^l '^^*^nis vmbra , legato ania prrcbeatur grai- 

iiiith fandiinbonisfubditorum. Nec minusei- 

a?jfe/e--.idemconiuliturLegato ; ii qua enim Lcga- 

gationem^^^ non obligatur , quis cum eo contrahere 

audcbit?& ii ipli commcrcium intcrdici- 

mus , vnde iibi & fmiiliar alimenta proui- 

debit ? ii popularibus folius legati lulpeclu 

cll nomen :, quid ii pupillorum initar cxtc- 

rosiibi obliget , ipie vero reliquis non obli- 

getur ? Obligatur Legatus , cuius eft , non 

apicem iuris inquirere , fed celeri iolutione 

mercatores allicere , quemadmodum Hii- 

paniarum Lcgatus "Benanides ad JHath^um 

XXVil ^^^''^'^'^^^^2 Vcnetum mercatoreiri ; cui 

mercator\^Q fpe futur^ numerationis non bis 

wc w{/a.^ vendiderat phrjgios , fericofquc pan- 

'^^" nos valoris decem aureorum milliunxj . 

Legatione finita , aceriito Tomitano ait 

Legatus Tomitane mi , ^vt credidisli, foliii : 

•veruntamen Legatis ne jides amplius , Si 

enim foliiere renuant, njnde conuenias , noYi—s 

habes . Si Colleg vium quesium accedas,pr<£- 

ter ^crba,nefperes, Isii namque Patres quteti 

funt , (^/pac/Jici . Pacifici quidem iunt iu- 

ftillimi Venetorum Patres ^ propterea te- 

fte D. Tlioraa.de 2{egimine Principum,^er- 

petuumhabent regimen , quia moderatum 

volunt; nec vmquam legibus natura: viii 

funtaduerfari. Porro iubditorum iniuriam 

nec propuliare formidant aduerfus Reges, 

imo& ferociilimos l^arbarosjconum more 

excubantes, vt catulos fuos hoc elt fubditos 

aduersus protegantpotentiorcm . lus vero 

Gcntium _, an legatum conueniri patiatur , 



Lib. XVH. Cap. IX. 



implacabili poPcca barbariecum Anglorum 
Legato iura omnia fubuertit . Quum a ^ xxix 
mercatoribus AnglisadTurcarumiilepro- ^'"'^'^' 
uocatus tribunal , non muneris fandlltate , ;^)^p^^- 
non focderis religione potuit illxfam alTequi /„ lega. 
immunitatem; fed.^«.J'<^/. i647.fatcllitum tim.in 
manuraptus ,abfquc vllocomitatu Jiberis S>^°'''^-^'- 
& vxorc fere in vinculis relicl;is , fcaphan\j 
aiccnderc cogiturj, &: ie inimicorum iniidijs 
credere . l^icior, Sirus.tom. lo. 

Bona itaque Legati mobilia , cum perfo- xxx 
nx imt accellorium ordine iudiciario , nec^"^*'^^j 
etiam manu Kegia , pignoris caula capi ne- . 
queunt, vcad dcbici iolucionem cogatur^p/,),_j„5 
legatus ; etiam ii tempore legationis con-fol.te.itc. 
traxerit , verius puto conueniri non polTe , 
fed amice requirendum, vel ad eumqui 
miiit , prouocandum ; vt mihi feliciter con- 
tigit aduerfusComitemBiglioremLuccrn^ 
Emmanuelis AllobroguDucis apudVene- 
tosIegatUQi. Scquences EpiiiioIcE faCtuiTL, 
exponunt . 

Epiftcla lo: Palatij 
Ad Emmanuelem Ducem Sahaudi^ 



A^Bfque temeritatisnota 'vifi funt femper 
ad 7{ccum trihunal opprefi confugere , 
•'vt corum m.anu , in quihus Dei imaginei7L~i 
ojeneror , injirmiores a <validiorihus protege- 
rentur . Orhcm pcragraui , 'vt do7nr,iationis 
arcana dignofcerem , (^ 7{egnorum excelfis, ^XII 
lahores meos , cjuos tjpus expeclat , exorna- 
em . Taitrinorum diuerfatus Aiiguji<£ , (^/ 
htdxfuhditorumpace 3 AdagislratuuM lu- 
Hitia , annond copia , fplendore auU , Princi-' 
pis admiratus maiefiatem , patriam reufu- 
rus , ne lihrorum farcinis, cjuos pretio paraue- 



pro debitisinitis Icgacionis cempore jfuiius \ram implicatus , iter arriperem , eas apud 



XXVin infradicarn. Huc £Tcicconcrouer(ia,quam 

aduerfus Principum Lcgacos mouic Sal.An. 

1632,. Turcarum Alufti ^ volcns corarru 

Cadislerpjs , idcH; iacerdocibus conueniri 

Oracorcs ab ijs , qui in eos haberenc qucrc- 

las . Immuncs le excufabanc Legaci cuiru 

dignitatis titulo , tum iure fcederum.RepIi- 

cabat vero Alufti Anticjuum (£/ patrium mo- 

remyDiuinam lcgem humano paHo , (^ Tye- 

gum mandatis 'v/olari non pojfe : cjucmadmo- 

dum ^ fcedera irr/ta haher/ , ni a facerdoti- 

bus (^ teg/s cujiod/hus jorent adprohatH-» . 

Porro vt tunc Turcarum Prorcx contro- 

uerfiam diiTimuIatione ^xoix^ixiiiSagredus, 



mercatorem 'Bcrnard/num Aljrellum depofu/, 

vt /nde --v/ro noh/l/ d/r/geret : autumans , 

c^uod ta/itofulc/tx nom//ie , i/hrorum cenfura 
in Pad/ r/pa exerccri foiitam , effugerent. Ca~ 
fus ohfi/tit , 0" nefcio cjuomodo Comiti Lu- 
cernit ohiatx , prdttextu cred/ti aduersus tf/ru 

noh/lem retent^ ftnt . lufi/t/am imploran- 

ti , aud/entia ctiam deneMtur . ^ot/tiaJTt-» 

faci/palam fecit mercator , quam ta'i7ieii—> 

refpuit Comcs , nc refittuat . Si a =v/ro 

noh/l/ comes cxig/t -T^vnde farcina me^e 

adiud/cantur alienas componcre ftmultates ? 
Fortajfis cjuia alicnojignantur nom/ne? Pr/n- 
c/pum hcnign/tas , njnde lihcrtas populo (^ 

m/hi 1 



Priuilegia Legatorum . 



lOl 



Sa!..yin, mihi i dat honafua cmcumcj^ auandocuwcjuc, 
i^^n* (^ cjuomodocuincjue dirigcre , fi fraus abfit 
'veftipal/um . FaEii fpecies ^vera ejfulgct 
Adacatoris teftnnonio , lihrorum catalogo , 
cahellis folutis ^^vt Paristis Lu^dunumjLuf- 
dmio Turinum traducerentur , 'vbi^ue ego 
eorum folus (^f 'verus Dominus . ^md [inon 
Dominus f Vnde priuata manu audet comes 
fihi ius dicere f (^ detrimentopuhlic<e negotia- 
tionis ohfignatas retinere epifiolas alienas r 
^uid agam , hona mea perdam ^ Haud finit 
iufinia tua Princeps SacrofanEie : aduenam 
fubleua 3 aui tuaconfifus lufiitia , hominem 
nonhabens, (jui me /n p/finam mittat , ad 
pcdes tuos humilis prouolutus , ea fcrihendi 
lihertate, auan?fouet regimen tuum immacu- 
latum , cofror te inter iufios Prmcipes , -vocc^ 
(^ calamo luftilliinuin refonare . 
Datum Venet. iGG^, 

Refponfio . 
'Emmanuelis Ducis Sabaudis. 

lo: Palat. 7{e^ciitudinem intcntionis 



xxxm 



D 



Ad 7\omanorum fiatuas fi aufugiffem cjuori- 
dam ifceleri ius cancrem : innocens modo hotz 
adfioituas confugicnslapideas , fed ad -vi- 
uam Dei imaginem y •vit£jhonorumci-,aJfequor 
lecuritatem 3 (^ de ^mulatione triumphans 
refono 

Afclihee, Deus nohis h<£c otiafecit . 
p^nde calamo linguam tuam pingere detur XXXV 
•veluti Apocalypfts gladium ah orependentem 
AiigclicQ i iutus dextera ficllis trradiat/i-» 
tuam 7{pgalem [d<£am annuit \ cuius iv- dex- 
tera (juia lucent ajtra lufiiti^, fuh gladio lin- 
gu£ tUiC genufletiunt fuhditi ohfecjuentes , (§/' 
aduenx adorantes . Pridie idih. Augufii . 
lo: Pal. 

Nec mctucndum clt , vt regrediamur ad xxxvi 
caftra , quod quidam putant , ne fi id iuris P^egil^'1 
fit :> nemo cum legato velit contralicro -""^j"" 
Nam & Regibus , qui cogi nequeunt , non 
defunt crcditores , & apud quofdam popu- xxxvil 
los moris fuiffe docet ^icolausDamafcenus, 
vtde contraitibus qui in creditum ijfsent, 
ius nullum redderetur , fed cum ijs agi,vc- 



mcie iufia lance lihrafit : credendo , fl luti cum ingratis . Vnde cogercntur iiomi- 



afuhditis mets grauandum neminem cuiuf 
cumcjueft conditionis ■■, cjuanto magis perfo- 
nas tihi fimiles ,gratia, merito , gloriatju^ 
florentes . Expreffe propterea mandaui Lu- 
cerndi Comiti Legato mco , ^tprctinus (jucri- 
moni^ occafloncm tollat , ncc -vltra det/ncat 
domtfuccrelatasfarcinas. In rel/cjuis fl tes 
profetjut heneficio •valeam , propenfiorem /n—> 
me parem ex/fiimationt inuenie s , c^uam de te 
concipio : Deus te fofpttet diu . 

iV. Kal. lulu 1669. 
Commod/s tu/s 

Dux Sahaudite ^ C. Emmanuel 

Gratiarum Acftio . 

Aimaculatamanu ( S.Dux Iufiiti<etu£ 
Sarcin/s meis refi/tutts III. Kal. Aug. m/- 
nime perfoluamgrates , flin Summ/ Det Vt- 
carijspol/t/anon efi ,fed naturainfontes tue- 
ri . 2(egum 'I{eg/gior/a , cu/us dextera,tucL-* 
^^^^ fahrefacia Ma/cfias J£ternam refonat Sa- 
p/ent/am in 2{eaal/ tuorumprogenie fihi ex- 
truxiffe domum , non •vt Allohrofres confolare- 
tur,fd Orhem . S/leat 'J{omana l/hertas , 
Quum ex S. C. Latij id/oma edoBt funt har- 
hari j^vta terrarum finthus poffent in Prato- 
resfuos exarare querelas . Domi en/mfedens, 
folis characicrihus tuam aucupor iufitttam . 



I 



nes vel consiimarecontradrum , vel fidcnu 
debitoris accipere pro folutionc . Hlc ille 
ftatus , quem optat Scneca 3 . de hencf.c. i 3 . 
Vt/nam quidemperfuadere pofiemus , -vt pe- 
cunias creditas ta^itiim a •volent/hus accipe- 
rent : -vtinam nuUa fiipAlatio emptorem -vcn- 
ditori ohl/garet : nec paEia conuentaejue ini- 
prejfis fignis cufiodirentur . Fides potius /lla 
feruaret , (^ £(ju:ts colens animus . Sic ino- 
leuerat Romanis, Numa; regno , vc ^^^^yyxviu 
fide abfque fcriptur:c , vel teitium depofi- 
tione contracium firmarent . Liuius l/h. i. 
qua religione vi61:^ nationes conterminx , 
credidere Romanam ciuitatem in li:ibitacu- 
lum verfam elle Deorum . De Indis idcm 
narrat Elianus //k^.confentit Strabo l/h. 15. xxXiX 
lud/cianoneffe mft de cxde (^ in/ur/a : cjuia 
homo pr^fiare nonpojflt , ne tn eainctdat : At 
contracius in cuiufque effe potefiate : ideo fe- 
rendum fi qu/sfidem =violet : (^ ante t'/den- 
dum,cui qu/fquc credat , non autem l/tihus 
implendam ciuitatem . Placuit etiam Ari- 
ft:oteIi Adoral. 8 . cap. i 5 . apud quofdam de^ 
his rehus /ud/cia non funt ; exifitmant enim 
hom/nes contentos effe deherefiae , quamjunt 
fecuti ^ l/h.9.c. i . Efi ^ht ieges de credito lus 
redd/ -vetant , quafi pr/uattm tantum cum eo 
aoendum fit , cum quo qu/s contraxit , (^ 

cu/us 



102 

Sit.^n. cuius jidem fecutus eft . 

i°55' Eidem iegato immunicas coh^ret ve6ti- 

^alium , pro his camen rebus, quas ad vfum 

familiae circumferunt . Secus pro merci- 

„^^. moniis . /. Lemtis. C. de Ve^iaalib. curia— 

Humim. Komana , m gratiam Legatorum Regum , 

munitas.Cxfans , Hifpanorum j Gallorum , & Vc- 

nctorum abrogatum cllBreue , & nullum 

dcclaracum , in quoLegacorum immunicas 

a vedigalibus , &c gabeliis vidcbacur aiiqua- 

licer vulncrata . 

Quodde Icgato , eiufdem etiam familia 
dicitm- ; vt milicum priuilegia erga militiae 
extcnduntuF ad minillros./.^^^f;'?^ . §. --vlt. ff. 
famiha- ^^ qtiib.catif.maior. L 1 9 .jf.de captiuis. l. icm- 
^^^ji^^l^porabbus.C.de qjxoribus milit. Si tamcn Le- 



XLVll 



XLI 



gaHdeat. gatorum familiarcs , & comitcs in com- 
mentarium Principis fucrint reLiti , hoc cll:, 
fi focios fuos & de familia Legacus agnoue- 
rit . Hinc nouum confurgic priuilegium 3 
quod . 

Asyli iure gaudent confugicntes ad do- 
mum Legati , ni tamen pcrduelles , vel \x- 
fs raaieilatis rei fuerint . Quo autem iure ? 
ciuilidicasjnonGentium :, vnde vbique loci 
fcruanda confuetudo . Sic canien cuiquo 
in propria innocencia fecuricas , non in lo- 
corum finiflitace , vt aiebac Anguftus , qui 
fceleribus ( Suetonio teflc ) :mpunitatcm_. 



Lib. XVII. Cap. IX. 

cenfentur in patria ; nam abfcntes Reipu- 
blic^ caulajdicuntur pr^fcntes . IndignumF///ora,'a 
namque foretjin Pvcgio obfequio verfari:, & nataHa 
patria; deftitui priuilegijs . Imo Principis 
incercftjrebusprodeffeLcgaci, vc hic ar- 
dcncius ncgocia Reipublico; mcdicecur. Rcx 
Hifpanicc Philippus 11. Roderico Gomes 
dicebat ; Tu mea peregre curabis : ego tua 
domi non negligam . Cumque illo mortuo 
conuiciarctur piebs, &r liuor opimam ni- 
miumharreditncem liberis relid:am fuidcj 
Credcbam ( inquit Magnanimus , &: pru- 
dcns Rex ) liberalius meprofu/ffe . 

Vtuntur Legaci Pofiarum iure , vc cabel- XLX 
larios & curfores ad Principcs fuos cicifli- ''/'f'"''' 
memiccercpoftinc; licec a Barbaris in dics 'jl'^^./^^^] 



XLII 

./ffylli 



hoc ius ceinerecur , Savrcdus 

o 



Legacus fi ab hoftibus capiacur , a^re pu- ^ 

blico eft rcdimendus . Quibus priuilegijs Tnblko 

fruicur legatusa diccreacionis , vnde Ve-'*'"'^'''^'''- 
• \ 1 /-> -L n • • „ mendtis. 

necijs procmus ab Oratoribus Frmcipum 



viiicancur 



XLV 



Lcgacionismcrccdcmrecipit & cxpen- 
fis redimit neceftarias. /. /i^r w<j. §. iahcojf. 
mai:d. circumeuntes autem , & peragran- 
tesobledlationiscaufa , nec expenias , nec 
mcrcedem a Rcpublica confcquuntur. l.qui 
fifcales.C.de lufiri auri col. fecus (i xgroten- 
tur.Baldus in l.fnaL ff. ex c^uib. cauf. maior. 



L! 



pn-Ecidit, perfugia omnia abolcuit ; pro- Quid fipluresfinclegaci :,alcerqieorum de- 
pcerea Legacus valuas iuas facinorofis non c cdac ? falarium :, fiue viacicumdeu LgaciuLi 



XLIV 



aperiac ,• qui ad maiora fcclera hoc prouo- 
caci perfugio , irridcnc magiftracus cohor- 
tcin , & in odium ciufdcm Legaci incitanc 
Magiftracum . Dccurhoc Legato , ne abf- 
que eius permiftu tacinorofus excrahacur ,• 

Bonificio V. Poncif. 



qucmadmodum a 

Max. Ecclefijs dacum , ne quis inde cicra 

Prjefulis conienfum rapiacur . 

Legacorum inlu|->ercft priuilegium , vt j tuantur , fed tranfeant ad hsredcs Llegatu 



L^lt.§. I z.ff'. de 7nuner. (g/ honor. ( quod ijs 
pra^fcrtimadnumerabatur , quigratuitam , 
lufcepcrant Icgationcra Lz.if.de lcoat.) prx- 
defun6lijviuentin5accrefcere,aic Baldus in 
/. I .C.de leg.lib. i o. Viacici vero priuilegiura 
eft , vc fi quis in raunere lcgacionis , ance- '^''^™ 
quamreraearecm pacriara,deccileriCjlura- ^ , 
pcus,qui prohcilccnci lunc daci , non reiti- ^ j ^^, 



Lll 



Lll! 
ces 
7norien- 



dcbea- 

XLV quarauisdecauponahofpesferael adrailTus 1 i o.^.et?^. Si vero reucrcacur , viacicum pcr- tur- 

j cau~ ^ tJL^i^-^ocJo honeftj viuac & probe foluacj cx- j cipic pro illa cciain die , qua reuercicur. Liti- 

pelli non poftic , vc opulcntior , vcl araicior ' nereff.de V.S. fecus fi f ilariura incnf is fic , 

Lcgaci taraen fauorenoii-. ! & tertia hebdomada reuertatur . Baldus. / 



introraitcacur 



tam licct , qudin debet. arg. L lubemus. C. \ Lucius.ff.de leo. i i . Quid fi decedat , priuf 






Sacros.Ecclef. j quara viaticum confequatur ? ad hxredes 

Vtcmt Magiftratus , pr^cfercim rcquificus pro- , tranfmittit./. legatus.f.dc lefat. Quid fi iii-. 

„g/^/^y^ fpiciat , ne Lcgatus molefto vicinorun-u ! itincrea lacronibus expoIiecur;calu, nau- 

if repicu , vel alijs incoraraodis curbccur,- ha- | fragio , ruina bona fua ainitcac , a Principe 

betenim ( vbicuraque fubftiterit,Domici- j forlan refircietur damnura ? dico raan- 



LVl 



LVIl 



JCLVIl 



liura honoris, non oneris ) 



danti non iraputari , fed extra raandati 



Legatorura libcri in Legationc naci, nat^ caufain contingere . Propterea lo: Andreas 

doclor 



Priuilegia L 

Sal^n. docHior luris Canon. Bonon. quem ad Pon 
^°^^' tif. Max. tum Auenionc f.^dcntcm , lega 



LVlll 
Munera 
an pofsit 



I 



tum miferat T^gid. Cardin. & Commune 
Bononieniium j cum in rcdicu non procul 
a Ticino in prcedones incidillct :, & ab eis 
expoliatus fuiflet jreferuntcenfuifle Bono- 
nicnfium dodorum Collegiumj periculum 
ad Ioanncm,non ad Rempublicam perti- 
nere . Cuiacius §.mnomn/a. l. ^.G.jf. man- 
aati . 

Priuilegio an gaudcant accipiendi mu- 
nera ? Athenienies negant , quibus pana 
legatus capitis erat , fi munera acccpiilcnt . Inde 
>-ccii/7erc. legatus :, quamuishonorificam &: probatif- 
fimam omnibus Athenicnfibus pacem cum 
Regc Perfarum fanxiilct , tamcn quia in-- 
legatione munera acccpifle viius crat , pa- 
rum abfuit , quin capitali aiBccretur fup- 
plicio. Xenophon lih.y .remm Gr^car. Sic Ve- 
neti pcena capitis legatis fuis munera acci- 
pere interdixcrunt. Gentil.lih.^.deleg.cap.i,. 
Idem legitur dc Corinthijs : dc Romanis 
apud Zonar. ex Valer. Aiax.de ahfiinent. (^ 
Contin. Qui {emcl munera accipit:,vt taceati 
ne amplius fperes , quod linguam foluat . 
Porrone libcralitasJiumaniE iocietatis vin- 
culum , auferatur in totum , a. priuatis mu - 
nera fecerne publica «Scordinaria jquiE ho- 
fpitalitatis «Sc bcncuoIcnciiE dantur tcilimo- 
nio . Priuata vcro , c^\x corruptcl^r &: ani- 
mi nundinandi ergo oifcruntur . Illa ho- 
nefta , hcec inhoneita ■, nec fpeciem habcnt 
redii 3 niiinoua mittcntis liberalitate polli- 
deas , qu£E ab extranco Rege es aflequutus . 
Vcneti a lcgatione rcucrfi , protinus ad pe- 
des Principis munera acccpta dcponunt:, & 
folius S. C. «ratia ferenti rcilituuntur . Q. 
Fabius Gurges; C. N. F.tbij Pic^^rcs. C)^ 
Ogulnius ;ad Ptolomxum Regcm milfi , 
munera,qu:E ab eopriuatim acccpcrant , m 
srarium , &: quidcm prius , quam ad Sena- 
tumLcgationcmrcferrent , detulcrunt :de 
publico miniilcrio , nil cuiquam , prrster 
laudem bene adminiilrati oilicij , accedere 
debere iudicantes . Ea tamen Icgatis data^ 
funt ( ait Valcrius ) qux in irrarium repo- 
fuerantj non folum Patrum confcripcorum 
decreto ■■> fcd etiam populi permilTu . Ita in-^ 
ijfdem Ptolom^i libcralitas , Legacorunx. 
abilincncia , Senacus , ac populi Romani 
jequitas debitam probabilis fad:i portloncm 
obtinuit. Va.ler.Mcix.lih.^. c. 3. diicipIin^E 



LIX 



LX 



egatorum . 103 

vero laxato rigorc , confuetudine , vei abu- 
fu inolc/iit Icgatis munera dari j vc legicur 
dc lcgafjis Mcdiolancniibus , apud Marti- 
num Laudcm.i^f leg. Princip. to. 5. Traclat. 
p.1^6. (j. 5 5 . «S: Bartolo in Icgatione ad Ca- 
rolum. IV. quum Pifis nom.ine communis 

: PcrLi.^ij , ab eo arma , ideil: Leonem, impc- LXI 
trauk. Anveroad Poncificcm Romanum'^"'^^'': 
nulAiLegati:, pro rratnbus luis bencncia_j/j^^ ^- 

j impctrarc poiilnc jafHrmanc I. C.fubfcri-ri-ai-e/>e- 

■ bevc illis non audeo ; cum vcrobiq-, Rcipu- «^A''» • 

I blica^obilccdccrimencum. 

{ Finicaauccm legacione , nonprohibcn- 
tur :, pollquamfuerinc inpatriamreucrfi :, LXiil 

j dignicatcsobireecclefiafticas j vt Sal. An. 
167:;. Mcnfe lunio contioric in Pctro Baia- 
donna S. Marci Procuratore , facra purpu- 
ra rcdimito, , qui iain apud Romanuni-. 

PoncificeiTxlcgacioncm fubicrac . 

1 r • ^ r \ f V j Lxiv 

in Le^acionc mortuis , loicnne luit apud statua^ 

Roman.os , ilatuam poni : tum ijs , qui ex donatur 

morbo interierant: tumetiamquibus con- inlcga- 

tra i:as gcntlum in lcgacione interfici conti- ^^°"f 

°.,,. . 1 1 rr mortiitiS 

giv . De lilis , qui morbo deccilerant, quan- 

quam dubicatum elc , an fuificiens cfTct ad 

itatux honorcm caufi , ita camcn concni P. 

Seruilium cenfctCiccro Philipp. IX. Cum_. 

ille honorem ilatux ncmini tribuendum_, 

cenferet , niii qui fcrro eiTet in legationC-* 

interfeCtus . Ego autem ( inquit^ fic inter- 

pretor fenfijfe maiores mfiros , 'vt caufanL-> 

mortis cenfuerint, non genus ejfe (ju<£rendt'.m. 

Etenim ctii legatio ipfa morti fmfiet , eiiis 

monumentum extare •■volucrunt , ■ut in bcllis 

periculofs ohirent homines legationis munus 

audacms . "^on igitur cxempli maiory.nL^ 

qu<£renda , fed confilium eft ecr:tm , a (juo 

ipfa exempUi natafunt , cxphcandum . Ser- 

uio itaque Sulpicio, qui in legatione ad A.n- 

tonium morcuus efi: , ex S. C.fbcua polica 

fuic, addicaibicaufi. ^odoh 7{empifbli- 

cam in leoatione m.ortem ohierit . IijS cnim 

Maiores ncfiri,(jui oh 2{emp. mortem ohierat, 

prohreui 'Vtta diutiimam memoriam reudi- 

derunt . Illis vcro , qui in legationc ciEii fue- 

runt , frpius hic tnbucus honos . Intcr an~ 

tirjuijjrmas funt^o/TulliCAtj , L.7{ofci,j,Sp. 

'Nauttj , C. Fulcinij in rofiris , a Ftdmati- 

hus in lcaatione interfetiorum . Hoc a 7{o;- 

manopopulo trihui folehat iniuria cdfs j fctit 

(gT' P.Iunio , (^ T. Coruncano , ejui ah Tcuca 

lllyncorum 1{egma intcrjecii fr<^2;;f.Plinius. 

Viui 



'104 



Sal.^ii. Viuiconllantcr locum > honoicm fjbi 

'°5 5- debicuni fanguine exarcnc , vicx ralimanc 

^'^^ periculo . Byzanrij Turcarumin aula cum 

Venetorum legaco nullum fuiilct appoficu 

fedile, conglobacum aurcumpaludiimen- 

cum , veluti fcamnum fibi fubcerpQfuit . 

MandataRcipublicxcumexpofuiflet ^ re- 

uertebatur ibi paludamento relicio ; com- 

monefadtus aflumcrejrefpondic fian folcrS—y 

tndui 3 (juod calcauerat . SicTortona: cum 

Florcntinos Icgatos obuios haberct M. Jji- 

LXVI ^"'"«•^ Aiaurocenus Venctorum Lgatus j 

ad Maximilianum. i . cofque comicer falu- 

taflfct , illi vero inurbani nullum dediflent , 

Franc ^^^poT^^um , fequcnti die iterum obuios ha- 

Sanfou.L bi-^ns , vnum eorum adco fortitcr inipulit ^ 

i.7v(/co/.vt Florentinus veluti lapis volutarctur in- 

f°^^°"'"^cxno j VeHctoimpropcrante, Yt impoilcru 

^ maionbus luis locum cederet . 

1497. -^^ tumcicac camen Legatus , cum uli 

Lxvii obuiant honores , modelle aducrcat , nec 

f, palam aipiciat a quo , quando , quomodo , 

quo numero , quibus ingreifibus ;, &:egref- 

fibus tetio j vel aperto capite f uerit rece- 

ptus . Honores ne pr^tereat , non tamcn_. 

J captet; legationis caufnn agat, non fuper- 

bia? . Affis Lacedxmoniorum lesiatus ( Plu- 

LXVIII tar.in Lacon. ) cum Philippum nullis profe- 

^n ""J-c^uentibusadijflet ; mirareturque Rex^quod 

gno co- {jj^gyjjQ venilfet decore . V^eni ( inquit ) 

procedc- •'vnusad ^num . Annucre volens comitatu 

re debeatnon promoucri ncgotia ; neque fpetlandum 

quantumhomlnuiiilegatusducat jled quid 

aflerat . Publica itaque iccuritatejlcgationis 

IXK ipccie non abutatur : nec principum , ac 

populorum maieftatem 3 verborumarro- 

gantia violare fas putet . Non cnim eadem 

omnibus arridcbit fortunaj vt eam impune 

vfurpct temeritatcra , qua vfus ell: Pompi- 

. 1 JJlit^^ Rom.lesatus aduersus Antiochum ma- 

in .An- gnum Aiix Rcgcm i cui cum mandaca Ro- 

tiocbum. mani populi explicafict ; virga locum , in_. 

quo Rex llabat , circumfcripfit , ab eoqu(i^ 

refponfum , priuf quam pedem inde moue- 

ret , exigere non dubitauit . Priiis (juam^ 

hoc circulo excedas , da rejponfum quod reje- 



Lib. XVII. Ccip. IX. 



LXX 



ram Senatui .•Liuius. Decad.^.lik^. objiupc- 
jatius eji ^x tam •■v/olento imperio . Ne 
tamen Romanum populum , cuius antea_» 
poteffatcm fuerat expertus , offendere vi- 
deretur;cum hxfitaflet parumpcr,i^/^<:/^w 
(\nc\uit) quod cenfet Senatus . Valer. Max. ,. . 
Nec immcnto Macedonum Rex PhiLippus 
Romanum legatunij quia liberius alloquen- .^,^. , 
ccm incrcpuit . Cum enim Philippumle- /o,,,;7. 
gatus interrogaflct , 'Num Ahydon ( in- ttir, 
qu.kns)t/l;iinrulerunt armaf infueto Regi 
vera audirc , ferocior vifa eft oracio , & in- 
folica Rcgi ; propcerea rcfpondit Philippus ; 
JEtas, (c/ jorma , (^ 2{omat%orum nomtfL-» 
te ferociorem facit . Caufa quam Legatus 
agit, tempus , conditio Principis a quo :, & 
ad qucm mictitLU" niodellumj vel tumidum 
legatum inflat , barbarum licec ^ Selimi 
Turcarum ImpcratorisLcgacus ^cumrcgio 
nomine a Venetis pecicum venirec Cypri 
regnum, timcns ne odio barbar.r petitionis 
populi f ubiret furorcm ; trepida vocc & 
quafi gemens , expofito mandato , humilis 
fecuritatem rogabat regreffus , Contarenus 
lih.9. oblicus fe illius cfle legacum, qui cerr^ 
Dominus eife gloriacur. Quanto magis cum 
vicliad viClores accedunt;vtCarthaginien- 
fium legari ad Scipionem miili , non taiTL. 
verbis , quam vultu , gcfh.ique triumphan- 
tis maiellati prsfcntcm fubmifere fortu- 
nam. lxxii 

Hifce priuilcgijs an inter eos perfruantur 
lcgatij,ad quos non funt milfipdum qucer itur 
non pcrtinere priuilcgiorum icgom ad eos , 
per quorum hncs j non acceptavcnia,tran- 
feunt legati , ait Grotius . Nam fi ad hoifes ^^^^^ '^^^ 
eorum eunt j aut ab hoftibus veniunc , in- n ^ cr 
terflci etiam poterunt , quod Arhenienfes facis c. 
fecerunt IegatisinterPerias&: Spartanos ; iS -O' 
IIl>Tici legatis inter Eifios& Romanos:muI- 
' roque magis vinciri , vt in quofdam con- 
ilituit Xemphon, Alcxander in eos , qui /. 6- t 
Thebis & Lacedimone ad Darium miifi i^xpcu- 
erant .* Romani in Icgatos Philippi ad ^^''''' 
Annibalcm ; <Sc Lacini in Legacos Vol- 
fcorum . 



LEGATI NON SEMPER SANCTI. 

CAPVT DECIMVM. 



I. Semel facrum ,fempcr facrum . 

X. he^atus fert faciem Senatus. i.an •■vt 



legatus honorandus , cum iniquus.^.cuius 
fttlegati inquirere fcelera. 7. mittentis efi 

inquh 



i 






Legatinon {emper San6li . 

inquirerein legdtum. 8. (^(^/^«c dicitur ejfe 

in ciuitdte mittetis.$.Priucipis [tipplct pr£- 

fentiam i o.legati Tarqiimiortim m 2{em- 

pub: 2{omanam molientesjmpunes dimit- 

tuntur. i I . 'Bomdcar legattis , (juo ture 

damnatus. i z. 'vel dijftmulandus , -x/el dr- 

mittendus .2.^.fi patriam irrideat,pari di- 

Eierio penfetur. 1 4. (juomodo procedendum 

cum ie^atisfactnorofis. i j . iegatio Cartha- 

gin:remijft. 16. (juando non remijfi. 17. 

auando impune occidantur. \ 8. etiam iniu- 

riofimn dehent male traBari. i^.Pclopida 

l^hehanorum legatus carceri traditus,(j:i!a 

confpiraret in ciuitatem . 
9. Princeps ^ult njhicjue adejfe . 
1 6. Legati Tarentini cur non remijfi . 
1 8. Ciefarts legatos Antomus ^erherat . 
zo. Legato ni manum temperet ,refficndtim 
z 1 . Perfarum legati trucidati , qtaa i n ma- 



II 



SAn(5laruiTi rerum hxc eil narura j vt 
femel fancl:um:,non amplius polTic ef- 
fe profanum ,• & quod diuino iurti-' 
vallarur,veluti in pacrocinio velpatrimonio 
Dei , hominum efFiigiat manus & commer- 
cium. Hifce congruuntjqui; a lancliendo 
exhibentur vc fanc^a , quia fmc^ione mu- 
nica^ facriJegicapice vindicancur poIluca_> . 
Legatis primum incer muros , ciuicacis por- 
tas , magillracus , poll: principes locum na- 
turadedic , quiaficiem lecum fcrant Sena- 
tus . Hxc lanCcicas , quam ad falucem co- 
tius generis humani legationi Mundus in- 
dulgct , legatorumpolluaturreatu , vcdeli- 
d^orum catenata vinculis poene fubiaceat.Sc 
Jegatorum contage Jegatio ipfa ad lupliciu 
trahatur? Lcgislatorum difTonac concordia . 
Quid enim fi pcrduellis legacus Reipublic^ 

njan- \{jq^.^^^^[ infidias rtruac ? vel macrcnarum_, 
clnsctm .... . . . , . j , 

fj./^j„o.iliicicoscencec concubicus?graliabicur auui- 

fts . cerioSanclicas , &l imperij ruinam vrgebic 

amicus? fi ad pacem legacusfouendam,haud 

paciarinceilinas difcordias ,• deorumfieit 

imago , non agnofcam,cum facrilegum^ vel 

homicidam . 

Qiiid ex aduerfo , fi fcelcrum prorcexcu 

in fanclum lcgaci capuc infargam ? Turca- 

rum mos elV j plura excogicare pjacula , vc 

IV in vno falcem innocencia rubefcac . Quis 

audebiclcgacionem aggredi , fi eius fic , ad 

quem miccicur , acufare , inquirere , acl.i_> 

produccre , tandem damnare? inimicorum 



111 



105 

tronas tentarent . 
zt. Le (ratorum ^des nuUa gaudent immuni- 

tate ,fiibi fnt patrix proditores . 
i 5 . Gallorum legatus apud Venetosprodito- 

respatrufouet : immunitate non gaudet. 

2-5 . Lcgati hojiium an tmmunitate apud.. 
nos gatideant. z6. eis quando parcend.um. 

o J t 

17. Achenienfes literas Philippi 2{egis eo- 
rum inimiciad <vxorem refgnare non au- 
dcnt . 

1 8 . Lc^atis hoftium in cimtate capta repcrtis, 
an parceiidum . 

t^. Legatum Udcns cx priuata immicitia , 

an tci/eatttr Ufe Adaiesiatis . 
3 o. Confiliar/um Princip/s ojfendens, quO-» • 

p(Kna teneatur . 
3 I . Lc?atione fnita (^ non difcedens , afi—» 

aaudeatiureleoati . 

perfidi.r fi vis fubmittere ciuem , Jegati co- 
erce imnuinicacemjeiLis excipc fanClicacem. 
Decorum enim, liberum , conilancem le- 
gacum i perduellem refonabit hodis , adul- 
terum , inhumanum . 

Dif crimen hoc natura ipfa conciliat , ne 
legatio in humanigenerisinuentafmorern, 
eiufdemretorqueacurinodium. Vel enim ^ 
Lcgacus fcelcra iam pacrauic , vel pacranda 
cogicac . Vcl obltamus pcriculo , vel vindi- 
camusoftcniam. Vcl pcccanccmilludimus, 
vel peccaci pa-nam exigimus . 

Curn pacraca liint fcclera , quia pofc fa- 
cl:um,nullum confiiium, Principis eihcuius 
in ciuitace legati degunc, vulneriremvdium 
quiErere,circumligare plagas, abfic vcro ho- 
micidam pcrcucere . Sibi impucec , fomno y i 
fjpicum ciuium non excuballeiaiuci. Scele- -^ f''* 
ribus icaquc iura dabic , &: iuxca chronuiru ^"f'!^'ig_ 
iultitias fonciurn fedebic cacerua?Si Nemefis g^^^f^ 
non eit abbreuiaca manus , cum principis 
ilacua , vel Ecclefice limcn nocences proce- 
gic , fic legacionis fanClicas iceJeranon eua- 
cuac legaci , icd differc , vc co redeac , vnde 
receiiit . Micrentis eil:, iuriidiclio acilones 
exquirere miili , & feueriori pana expiare 
icelcra , ne mictens,aucl:or milli crederetur 
facinorum . Exinde nacura voluic , vc ab- 
fens Rcipublica; caufa , dicerecur adeffi^- , 
non cam abfencis priuilcgio , quo facilius 
ciucs publica allicerencur ad munera; quam 
vc lcgicus excra cerricorium illius crederccur 

O cife. 



vu 



vui 



io5 



Lib. XVI L Cap. X, 



Sal.^n. efle , ad quem miiTiis cil: ; proptcrea minimc 

^^^' illiusciuicatis iure ccnetur . Principes qui 

deorum gloriancur cicuJo , volenccs vbique 

^ adefle , cum non pofiint , loco, corporcL^ 

circumfcripti & impcrio , abientiam luam 

legatorum lliplcnt prxfentia ■■, quj; Regibus 

ipfiscokrrens , &: adh.rrens non alibij,quam 

in iuo tiirono creditur permancrc :, ncc vm- 

quam recedcre . Ne igitur comilii fceleris 

a legato pa-nam exigas :, ied ad eum y cuius 

efl iegatus :, puniendum remittas; quid tacli 

fi in hiftoriarum perquiras monumentis ;. 

X fcquentia lege . 

Ta ui Tarquiniorum legatljexterorumRegum 

nionm rcpetitum bona cum Romam vcnilTent , & 

legatio. hoc apcrtc monlirarcnt, clamrecuperandi 

regni conf ilia fcruebant , ambientes nobi- 

LiHiiisl. lium adolefcentium animos pertentnntes , 

2.§'4-' qui allucti more viuere rcgio< nec preflam_, 

ferentes libidinem ficilime in Rcmpublica 

conipirarunt . Coniuratione vero deted:a j 

Confiiles ad depreloendeiidos le^^atos, coniura- 

tofcjne projeLii,domo,[i}ie tumultu rem omnem 

opprcjfere : litterarum tn prtmts hahita cura , 

ne tntcrctderent: prodttorihus extcmplo in -uin- 

ctilacontecitSide legatis patdulum adduhita- 

tum efl : (^ cjuan(jud?n 'vijt funt commifijic, 

^t hofiium loco ejfent , tus tamenaenttwrft-j 

.^ <valuit , Quod publica fide venientem , li- 

cet peccantem,damnari non patitur , vt do 

De Bello ^^^■'^'^^^^ lugurta; iocio fcribit Salluilius , 

lugujlhi-^iui MafTiUcE homicida prajatiis-Jit reus ma- 

no. gis ex dcjuo (^ hono , cjudm ex i::rc ge-ntiuVl—^ 

"Bomtlcar comcs Iugurt^c , cjut l{p_ma7"n Jids—» 

puhlica -venerat . Qu^are li talc i\z delictum, 

XII quod contemni pofle videaturj aut diifimu- 

(jnomodo landum erit , aut e finibus iubendus excede- 

pume «^j-e legatus, quod l^olvbiuseifidumnarrat, 

legatus . ° I r i-i •'^ r • i- r 

f ^/^/„(,^ qui Roms oblidiDus rugiendi cauiam pra:- 

fm . buerat . Fecit id Stephanus' Polonia: Rex 
Thnan.l. Mofcis, tcflc Tliucano. ElifahethaScoio S^ 
'^l.jin. Hifpanoj, tefte Camideno . Legatorunij 
ijSi- itaquedelidtumfi ex leiiitate proceilerit , 
am en. ^Q^^^,^-^y^^^.^^-^y^ . {J^^ infania^mifcratione 

ct 1 jSA.^^^g""^""'^'^"^ • " ^'^ miuriaj remittenduni_> . 

XIV Cum iuuenes lcgati d Carthagine Romarru 

vcnillent , tefte Dione , ihitjue contumeliose 

(jwedamfectjfent , mijfi fu}it Carthagtnem , 

in exer- tradttiq; C arthaginienfihus ■, ah hts ■■vero nthil 

ftis lega-dlis }iocttum efi , fed dimiljl funt tncolumes , 

tiomm. yj. jg ijfjcm Icgitur Romanis , quorum le- 

gati Fabij violato iurc gentium » arma fum- 



pferunt in GaIIos,ad quos mifli crant.Quod XVi 
fi aliquando legati non legantur mittenti 
remiifi, vtTarentini, quicumobfidibus 
f ugiendi anf am prccbuiiTent^virgis ca^ri funt, 
ideo eueniile , quod Tarentini vid:i fub Ro- 
manis eife cccpiilent . 

Quid fi pro tutcla pudicitice , vel liberta- 
tis in ipio facinore dcprehenli occidantur / , ' . 
icgati ? iuiiius torct eos a nniDus noitris facinore 
ablcgare ; veruntamen fi occidantur , iure/«i-c aci 
carfos pronunciesjmaxime cum vim efluge- ''•'"^'"" 
re haud polTumus , nifi pulfentur ■■, vel ma- il''lli_ 
trona^pudicitiamfcruare, nifi legatiocci- citix.. 
dantur; vel proditores noftros prohibemur 
infcquidcgatorum xdibus immunitatefer- 
uata . Sic intcrpretandumquod7^/;fO(io/;i:- y 
tus Gothus lulHnianilegatisdixitapud Fro- ^^^- j 
copium . Sancium apud homtnes legatorum 
nomen , plenumque honorts . Sedhoc tus lega- 
ti fihi interdum fertiant , quamdtu ftia mode- 
flia lef>ationis dig}ittatem tuenttir, ita etitin—a 
exifitmant homtnesjas ejfe 'vct i^itcrfcerc^ 
le?atum , fi is in prtncipcm, cd quem mtttittir 
ft tnturtofus , aut oiltenum matrtmo-niu7n—> 

Si ad qucmmittitur, fit iniunoius iega- icgatns 

tusjiurecamen csdidubitauit^^ro«//^.<-,pofI:- iniurio- 

quamipfeCsfaris leffatum captumac ver- ^"\. ^^^ 
? ^ • • /-! r V • ca:dipof 

beratum , quia in eum Cleopatram lolici- r,t ^ 
tafset , ad Ccefarem remifit , fcribens pctu- -pi^.jar. 
lantta(^ ftiperhia Thjret (is erat icgatus) j» ^.,. 
fe irritatumfuijfe , cjuod perfacile eflfhi tot tonio . 
malis ctrcumuento . Tu -xiero , inquit ,flgra- 
uttcr idfcrs , N/pparchum Lhertum meum , 
quempenes te hahes fuhltmcm rape , ac ior.s 
cede , -vt in tcquo fmus amho . Iniufta forct 
Antonij excuf atio , fi iufla fuifscnt ilagjlla . 
Nec plus mouct exemplum Pclopidar : Is 
ctim Thejfalia.m in poteflatem Thehanorum 
\ cuperet redtgere , lcgo:ttontfque ture tutur/i fe 
' arhttraretur , quod apud omnes gentes pM- 
Bum e(^e co-jfueffet , a tjratitio Alexandro 
! Pher^ojimul cum Ifmcrita comprehenfus in—i pmil, 
1 'vinculaconictius efl . T)'rannienim e{\:i-x-Trobus in 
j clum , quod in confuetudinem non trahi- T>e/o/;. 
tur ; f 1 periculum eflugerc poterat, eos able- 
gando, vt apud Euripidcm prudencer cho- 
rus monec Dcmophoncm , ne violet prcECO- 
nem Eurifthxi 

Tumjectaicm cedere huc miffum audeas ^ „ 

Reipondet ntfecialts dexteram d vi teperct. 
Huic feciali nomen fuifse Copreo & quia vi 

agerec 



XIX 



Sa!. \4 agcret a populo Athenienfi interfecliim-. 

narrat Philoitratus. Sic Tiiraces cum vi- 

"' '''.'* cifsent PerfiEj legatos acl Amyntam A4ace- 

XXI "donum regem mileruntjRcgi Dario terram:, 

iegatom & aquam petituros . Ibi magnihca coEna_ 



petulatia 
Herod, 



excepti, cum iuxta Perfarum morem etiam 



eoo jpj 



c 



Legati non femper Saiicfti . 1 07 

iplum proclamabat auc5l:orem . Triremi 

tandem fuperueniente :, vt tormentis domCi 

quaterent , celiit I<egatus ,proditoresdedi- 

dit , luIHtia triumphauit proditorum fup- 

plicio . Indignatus Rcx , in Venetorum Le- 

g^izum AntoniumVencrii^m audientia pro- 

^'° • adolefcentulas vxores petijlsen: difcumbe- tradla:,aIIoquensjtandem qucrcbatur , cjtnd 

re,- difcumbentium vero tradtare mamil- Ji ^cjhis <edibu.s tantam ego atttil/Jfem initt- 

las , & fuauiari . Amymx hlius Alexander r/^w .'' rcfpondit V^enetus . Vtinam ftih ma- 

nequaquam amplius tolerare potens temu- }ii^ mea Maieftatis tti^ perdtielles liarent , 

lcntam libidinem j dormitumfuadet patre. 

Tum ad PerfiSjIibeat vobis ex hisfa;minis 

eligere ,• cum qua concubatis : interim ad la- 

uandum ire permittice . Ha:c loquutus Ale- 

xander , approbantibus Perfis , egrefsas fce- 

minasin muliebreremittit conclaue .mc to- 

tidem viros Ia;ues malas habente s , mulie- 

bribus veflibusexornat , tradicifq; pugioni- 

bus introducit j quicum luxuriose attrecla- 

renturaPerfis , Perfasomnes confodero , 

petulantis lafciuiar iuftas pocnas exigentes. 

Quid tandem fi proditoribus a{)^Ium 

i^XU ^perirent Legati? dicas timc nulla legatorum 

fectintas icdibus immunitate fcruata j proditores a 

efi /^^'ifofatellitibus iure polse vinciri ; imo Icgatum 

froditon j-q^^j.^ proditorcs eijcere , ne particeps pro- 

ditores ditionis efse credatur . Quod fi armis velit 

feruanti. legatus aufugientes protegerc, poterit fmo^ 

iniuria domus , legacus iple f ubucrti j & in- 

cendio impelli, vt e latebris fugiciuum pro- 

dant.Huius iuris plura fe fe exliibent exem- 

pla. Sal. An. 1540. ad redimendam ciim 

Ottomanis pacem Aloyfittm "Badnar/ttm 

Taruta \QY\ct?L m\i\z Refpublica . Inter Icgacionis 



XXII 



Li uius 



Kb, 10. j i ' • - • 

arcana ciaoacur non tantumaunpretio j 
^"yc^irii qulmlniiihrumNmplii ,&z Naupli^, fce- 

figacitas \ r^ "^ cr, j 

* dus comparare . Cum rero i)^^;/;;^-/^.?- ne- 
Sagrcdus„^j.Qj- Xurcis j infularum fibi ius cfse; irri- 
in vita j j- • r ^ • r n 

Soliman ' ^^'^^^^ dixcrunt pnulquam iple Bjzantmm 

XXIII appuIIifset,Veneta innotuifse decreca . Con- 
llernatuslcgatusadnutum Turcarum om- 
niaceflitj exarauit j fubfcripfit . Venetijs 
poitea inquifitione facSba , fidif ragi detedri 

{uere Consfant/nns &: '^icolnus Catiazjjf—» j teris A^mihaLs "Komam (ub ctifiodia m/fjl 
a fecrctis Confilij Rogatorum , & X. vna_j \ fttnt . Vhi in-oinctila cond/tos,comitef(jue-j 
cum A^apkio Lconio ordimspatricij , Sc Sa- ! eorum fuhhajla vcnditos ait Liuius . Nec 
Galloru pientis Terr£ Firmx , dignicace iniignico,& \ difleniic Romanus Scnatus ^ quiim Volfco- ^/.,/„^ > 
i-fgatHs Aumftino Ahond/o y ds. lo: Franc/fco Valerio j rum legatos ad folicitandum Latiumpaf- j.t.2 2. 
Tcsfoiies '^^'^h^ familii^ Valcri.T. Domura Gallorum ; fim dimiiTos , co7nprehenfos 7\omam dttxcre 
«o^WerLegaticumferecepifsent prodifores jmiili (nihilfane veritifpcciofum nomen Icgacio- 
immuni- funt fitellices,vt vincros ducerent . Relfitic ; nis j /h/ traduifunc conful/htis ; indicatumoue 
'^'^^^- Legatus , 3c vi armaca tanta; proditionis f e- j eft j Volfcos y fImiicoff,parare bellum '^{ofrui- 

O z nis. 



e apprehenderem , ehtorto collo adtt^ 
trahcrem 1 (^ ft ahter agerem , dolum ojcl 
in/unam mea 2{efpuhl/ca non fneret /mpu~ 
nitam . Quibus demulcitus Rex, obliteraco 
rigore , gefla tacitelaudault Reipublica'. 

Quidfilcgatiiocis; &.' didilcrijs patriam 
irrideant? paria deliCla mutiia compenfa- leg-nns 
tione tolluntur . Hif panorum Lcpatus cum^""^ "": 

~.j , .^ . , T . dens.pan 

Venctorum alatumirrideret Lconem j m- rf/^e^/o 
terroganci -x/^/ nafcerentur Leones alatifnc-irridcdits 
fpondic Venctus /hi , •■vhi Aqu/U geminant X^IV 
cafut . Sic Ferrarienfibus ollentantibus tri- 
remes Venetorum ab eifdem capcas , & inf^''''^' •^" 

; . /■ 1- f • fesVcr.c- 

memoriam tnumpiii luper tcmpii limino— ^., ^,.^_ 

expofitas ,• cum ad oculos pcrfpiciilis ctiam dcnta 

appoiitisj diceret le non videre Vene- delnf!. 

torum Lcgatus , Ferrarienfibus vero ma- 

nu annucntibus naualia , redarguit tan- 

dem ,fih/ /mpojfihile tr/remes confp/cere, (juia 

2\l)od/gina /nter/aceret prcuinc/a . Ouani-. 

iuilo bello Vcneti occupaucrant . 

Quid u inter hoites nollros, inimicorum^^^ 1 

noltrorum Icgatihinc indecommcent?cx- tihuiiiH 

cipe j fub cuitodia retinc:, doncc detedlis (tdhojlc 

arcanis,nobis prolpiciamus . Ouii cnim.^ tmnm- 

., . r -1 r i^ -- nitatc^ 

milii lanctum , 11 mortem acccierat.Jtixem- ^audcit. 

plo (int Icgaci Regis Philippi , in Italiam ad' 

Annibalcm miifi , & a M. Lcuino pta-tore 

intercepti: Cuius manumcum Xcnopha- 

nis lcgacionis prmcipis mendacio eiTugil- n^ ^ ^ 

fent , led iterumad Philippum redcuntes , 

ah clajft j/\omana exccpti (^ ad Valeriuni—» 

Flaccum clajfis praijccittm retrafii , cum li- 

.'f)/.:i.'< Tl nmtim fuh rudodi 



lO 



8 



lih.j. 



Sal.jtn. fj,s , Nonpsrrinet ergo lcgatorum fandli 

'°^^" tas ad eos j per quorum fincs nonaccepta_^ 

veniajtranfcunt iegatimam non lolum vin- 

ciripoiTunt, vt Syraculanorum legati ad 

folicitandas Grxcorum ciuitates aduersus 

Athjnienfes , a Siculis Athenienfium iocijs 

vindi funt:, n:{\:c Thu>cyde . Vt yEtolorum 

legati ad Romanos a'o Epirotis intcrcepti , 

inexcerp.^cilc Polyhio i fed & occidi , vt fccerunt 

legit.n. Atiienienfcs legatis inter Perfas «Sc Sparta- 

*7' nos . lilyrij icgatis inter Ellios & Roma- 

Tbiicidid.nos . 

'■ ^ I • O lid (i amicus vel faderatus tuus ad lio- 

^/'/'^«.ftem tuummittat j Legato immunitas ne 
deBello dcbeaturPCum multis aJijs de caufis , quim 
illirico' .^ ^^^^ ^.^.^^^^ fLucepta poHlt eilclcgatio, de- 
beri videtur . Ouam caufam pra^texuit , 
legatui f^^^gy,f.ns II. DanTRex , cum obiniuriosc 

arniciad - ,^ i- r j 

hoflcm tractatum a militibus Ordinum loederato- 

pergeus rum , & fpoliatum icgatum luum , Caiuyn 

an 1'nmn'^.^.^^^^i^yyi, , pcr Ordinum fines , ad Prin- 

"" ' cipem Parmenfem :, Hiipan. exercitus Imp. 

iter habentem, oclingentas fere Batauorum 

& Selandorum naucs vno , & eodcm tcm- 

pore in freto lalthici Maris(vulgo dei Sund 

vocant ) detincri & Legato fitisficri iuOif- 

fet . Eman.Meteran. Ib. 14. '^dgij. nifi ta- 

men adfint vrgentes fufpiciones , {imulatce 

fidei , quia Legati clancularie eantj legatio- 

XXVI ^^^^ dillimuiando , aut mendacio tcgen- 

do . 

Qnid fi hoftifi lcgatione ncque res noftra 

fubruitur , nequc ialus tcntatur ? vt ei hue- 

re ius non cogit , fic ei parcendum luima- 

xxvil "'"^^s suadet . Bellienimiura non ea diri- 

•plutar. munt vincula , quibus mortalium mentes 

inpolit. naturaconllrinxit. Philippi licet lioilis ad 

vxorem literas intcrceptas Athenienses non 

refignarunt , Dcos coniugales veriti , eaque 

xxvili iura^qua; nobiscum nata , antequam scripta 

^^'"'' lexvlla. H.rceademmodcratio in ipfisle- 

gatis aducrtitur , qui in vrbc expugnata re- 

periuntur hoitilcs. Capta Tyro, Alexandcr 

C arthagmienfium legatis pepcrcit, addita de- 



Lib. XVTI. Cap. X. 



nunciatione helLi, quod prdfentium rerum ne- l^gt^i 

ceffkas moraretur . Pariclementia Belisarius ''^'^^'^" 

captaCarthagine ( tefteProcopio ) Vanda-^^.,^,,,^ 

lorum ignouit legatis . Ex aducrso S;'IIa ca- ta a,i 

ptis Athcnis , Ariftonem legatum Mithri- '«>«»- 

datis ,qui in a-dem Mineru^confugeratj vi ""• 

extractum inrerhciiuiiit. 

Quidfi ex priuata inimicitia , non irL,''''^^^/^* 

contcmptum pnncipis lcgatum verbis ra- 

clisque lajserim? crimen non incurrilisa: , 

maieftatis, suftinet Farinacius, quia a(5^us ofenfus 

agentium non debeat operari vltra eorum ex pri- 

incentionem , quod mihi difticilclicet enim «'"''*-' . 
r 1 1 ii. • ininnci* 

temporancus Iit leeatorum cliaraoterj inse- . 
parabiiis tameneita persona legati , lega- 
tione durantc . Et fi ipfe legatus principO . . 
inconiulto , charaCterem dcponere nequit , ^^ ^^yj 
multo minus iiomo priuatus in eodem pote- maien. 
rit indiuiduo homincm a legato fecernere , ?• 1 17« 
quifinduseft. Principem offcndens , fi "-^^* 
priuata non iuuatur inimicitiai idcm dicen- 
dum dc eius viua imagine , nempe lcgato , . 
Nec obftat , quod oftendens vicarium , iu- 
dicem vcicondliarium principis in odium-/ 
perion.t , non iurildictionis vel rcgis con- 
temptum , minimela:fx maieftatis crimine 
i teneatur ; quia oiiicia illa & dignitates non 
j tam perfonas , quam loco venerationerru XXIX 
conciliant , vndc (\ in magift:ratu vel coram 
principe , aut in aula , vcl cum iurifdiciio- 
nem exercet , verbo vel fid:o la-das^oppido 
de Ixfi maiclliate teneris ', fxiis (i in priuata 
domo , vcl ctiam in loro , dumodo oftcnius 
non iic in ada iurifdidionis ; vcl loco . Le- 
gatus vero vlquedum ad limina reuertatur 
mittcntis;Icgatuseit , vbicumque &: quo- 
modocumque iit . XXX! 

Quid ii lcgatione finita , ftudio , &: da- 
taopcra non difcedat ? liinc inde variatur , legatione 
an lcgatorum gaudeat priuiicgijs , (i dolo ^""^'' '?" 
difterat difceflum ( vt videre elt apud Fari- j^^^^^.' 
nacium ) . Certum eft, quod fi fucceffor ve- Ugato. 
nerit,il!epublice dimitlus tuerit , antecef- 
' fori nec fidcs nec honos . 



LEGATI AN TALIONI SVBIACEANT. 

CAPVT VNDECIMVM. 



I. Hominum eji potius facra polluere^ 
(juam confecrare . 
1. Frangenti jidemjides frangatur . 



1. 



Legatio non mittenda ad eum , <]ui 
leaatione ijiolata-, exacerhatus eji . 
3 . Legatus an talioni fubiecius.j . Legatus 

domnn 



105 j. 



II 



in 



IV 



llb. 7. 



7. 



dommi ftti pa£nam nonlun.^i. quando 

taliomfuhijciendiis . 

Lacediemmiortim lcfati talioni fti- 

yiecii.mn fuhiccii talioni a T^mams. 
Titianus Coniiantini lc^atus non fuhie- 
uus talioni . 
Francifcus I. Gallorum l^x Caroli V. 

legatum taliontfuhdit . 



Legati an talioni fubiaceant . 1 09 

I o. Fridericus Imper. Grxcorum legatos ta- 

lioni fuhdit . 
Legati pojfunt dctineri j ejuoufjue noflri 

reorediantur . 
Ad decipicndos miffi , an detineri pof 

fint r" 
Dionyfus tyrannus legatos Sjrracufa- 

nos dolo --uocat j ^ detinet . 



LEgacorum {n.ndrlcas j cum in manibus 
vcrlecur iuimanis;) quarum eitpocius 
protanarc iacra , quam confecrare 
prorana , non vnum cogicur cieclinaro 
iapidem , ne fui oppreila poncicre, morcem 
ofiendac , cuin aiijs vicam redempcum pcr- 
gic . Socordia^ propcerea iile nocacur , qui 
quem violaca eius legacione exacerbauic , ad 
liunc ipie fuam. miccere audec - Quici enim 
ii pari acrocicate excipiacur ? iure forfan-- 
taiionis no incerficiam,eum vcl male agam , 
(i quid (imile ab eo legacus meus pailus 
fic ? Omnia iura probant , quod paria deli- 
clajmucua compenfacione colluntur . Fran- 
genci fidem , fides frangacur eidem . Le- 
gacum tuum ne quereris violacum , vltio 
enim tibi imputacur , qui nefario fcelere-» 
talionem prouocafti . <^o^ tihificri non ^is, 
nefacias altert j iiac vna lege exarauic nacu- 
ra jgencium, ciuiiia , facnaque iura , qux 
auc docuic anciquitas , vel excogitauit po- 
lleritas . Clauum itaq; pellam clauo , tuum 
retaliando iegatum ? Plurima funt in liiilo- 
rijs huius Rctaliationis exempla : vt cum,. 
Achenienf lum decreto, Laceda^moniorum 
interfecti funt , & in foueam deiecli, in vl- 
tionem icgatorum Athenienfium , quos(ex 
Herodoto ) in onerarijs nauibus captos, lub 
initiumbelli Laceda^monij necarant ,infe- 
puitolque abiecerant . Verum cum hiilo- 
ria: non tantum qua: iuile , fed & qux ini- 
que ,iracunde,impotenter facia funt , me- 
morent, videamus nos non quid Romx iiat, 
fed quid faciendum.'' Arbicrarcr cgo , con- 
fidcrandum prius , ancequam ad calioncni-. 
proccdas , an legacus ab eo , qui Icgacionem 
meam violauic , veneric , priuiquam domi- 
nus facrilcgium pacraueric ,• vci tcmcre vc- 
nerit, polt patracum facrilcgiuminlcgaco 
meo , a domino fuo . Si primum, non licct 
iure talionis intercludcre , vel interficcre-j' 
Icgatum innocentem j licec Dominus eius iit 
In culpa , quia aiicnam culpam ncmo pra:- 



1 1. 



14. 



i;- 



lan. 



ilat . Fortius etiam vrgct , quod lus gen- 
tiumnon tancummiccenciscauetdignitati , 
lcd &eiusqui miccicur fecuritati, vnde non 
f oium cum principe mittente , fed &: cun"u 
icgato miilo tacite concrahicur , &: de fecu- 
ritace hdciuilionem iam nacura pra^itauic . 
Huic crgo iniuria iit , cuo infcio , Dominus 
eius Icgacionem vioiauic, etiam fi ei qui mi- 
fit, nuiia fiat . Hinc dico non tam magna- 
nime , qu-am cx gcntium iure Scipionem_. yj 
( pollquam Romanorum legati a Carthagi- 
nienfibus male cfr:nt habiti ) dudis ad i<^^pp. 
Carthaginenfiimi icgatis , pr^jeUo clajfis ro- dchelUs 
ganti <ju/d eisfaccre dchcret f nihd tale ( re- '^'''"'"^- 
ipondiilej (juale Carthagintenfes: dtm.'ft(jue 
intaEios Addit Liuius dixiife Scipioncra > 
nihilfejatiurum infiitutis populi 'J^c.mani 
indipium . Vel cum Diodoro Siculo in ex- 
' cerptis Pcircfianis d.'x/t Scipio , non ef^eid 
j'aciendum,(juod ipf in Carthaginenfhus cc- 
\ cufarent . Similia icribit Valer. Max. quum 
Poenis prope Sciciiiam. dcuicliis , uuccs cius 
; fraclisanimis petendam pacemagitarent . 
Qiiorum Amilcar irefe ad coniulcs , ncga- 
bat audere: ne eodem modo catcno! iibi inij- 
ccrentur ,quo ab ipfisCorncIio Almxcon- 
fulifucrantinicciia: . Hanno aucem certior 
Romani animi a:itimator, cum fiduciaad 
coiioquium tctcndit ; Libcre vero diilcrcnti 
cum miiitumTribunus dicerct , poilc illi 
mcrito eucnirc quod Cornclio accidifiet : 
vtcrque Conful, Tribuno tacere \\x&).Iiiote 
( inquit ) m^etu Hanno fides nofirx ciu:tatts 
lihcrat . 

SicConilantius Titianum a Magncntlo yjj_ 
ad fe millum rcmifit,quanquam Piiiilppu a zofnnus 
Coitantio mifsu ad fe Magnetius rctincret. '''"^' 1 1. 

M vcro Lc:>atus vcncnt polt viofatarn lc- -^ 

gationcm naitram , impudenti liommire- yni 

ponatur iniurla,qui Ixium principcm ilocci 

1 pcndens , foiutum pcenam vcnerit . Et 

j nobis nullam fccuriorcm victoriam exhi- 

bucrit , vt iioitem noitrura fuo poilimus 



gla- 



1 1 o Lib. XVII. Cap. XI 

^**'- '^"* gladio iugulare . Ars li dcluditurartejcitra | tum Themiitoclis ^ qui pro Athenienfibuss/cf/.^f- 
languinemlarlo numini , vindiclara dabi 



1055 

musjvtin {imilibus abundant hiiloria: 

dumCarolii.<; K. Francifci primi Galliarum 

Regislegatum fi^teret j Rex viciilim Ca{a- 

IX ris detinuit . Nec iniurix vel dolo vindicla 

dabitur , {ed gIonol.E folerti.T , qua aduer- 

iariumnollrum ad ^quitatcm trahamus , 

ne interparescontrahentes,diiparcs cogan- 

tur claudicare contraclus . Cum itaquo 

dfar Fre^oftis GemiQniiS} &c Aitonitis '■i{in- 

cw.jHifpanus miffi a Francifco.I.Galliarum 

Rege ad Turcarum Impcratorem lcgati , 

^-jgj-et/HjPadum nauigarent , ituri Venetias , capti 

invita funtab Hifpanis :, & trucidati , telle PWo 
Solimani 

^nno 
I541. 

lib. 40 



apud Lacedxmonios legatione fungebatur . ^^•''"' 1 1- 
Allutum memoratur commentum earum 
ciuitatumjqua; bclio Punico deficere ad PiE- 
nos delHnaucrant . H<e cum id agerent , •'Ut Frontin. 
datos l^omanis ohfidcs , prmfquam defife-Hb.i.c.S 
rent , reciperent j Jimulatierunt feditioneni—j 
interjinitimos ortam , cjUie 'J{omana autorita- 
tc dirimi dchcret . -E^go ad id mi^os , 'vciv.t 
contrariaptonora ,retinuerunt : nec prius cos 
reddidcrunt , quam fuis receptis . Caslar Ger- 
manorum perfidiam:, qui induciasrupcrat, c.tjdrd& 
fic vltus efl , vt eorum lcgatos rurlus ad ip- Bdb 
fum fallcndum millos retinuerit . Nec Bcli-C>j''.'j co. 
larius ( tcite Procopio ) Godiorum legatos 



louio. Ea re oflenf us Gallus, vcnientem tum prius dimifit , quam luiliniani oratores ad , ^^^^,. 
TT-r •• ^ ^ n -K, ■ r •,.- 1- ■ Tr- 1 1- • l.i.iiclli 



IslJcetaT 
lib. 3. 



ex Hifpanijs Gcorgium Atifiriacum , Maxi 
milianiCa'laris F. Valentinum Epifcopum, 
Lugduniconiecit invincula; & vtLafcum 
Ferdinandi Lcgaiura comprehenderec So- 
lymanoauclorfuitj bcllo cciam iniuriaiTL. 
profequendo . Sic cum Ifaacius An^clus By- 
zantinuslegatosLnpcratoris Friderici Bar- 
barofla: federe noluiflct : Fridericus pariter 
cum Gra:corum legati ad fe veniilent , fede- 
reminime permifit jcum in vindiclam fta- 
bularios , coquos , equifones federe man- 
daflct . Quercntibus vcro Grxcis , refpon- 
ditjvt quemadmodum Grxcis moferat ea- 
dem in ara flabulare fues , gracilcs , & pin- 
gues :, ita locandos cile Romanos nullo ha- 
bito pcrfonarum dilcrimine. Hinc milita- 
ris inola:uit cautio , cum armorum anfra- 
6tibus pax dirimitur , flflendi extcrorum^ 
legatos , doncc noftri fccuri reuertancur in 
patriam. Scipionis legatos Carthaginenfis 

^/'/'ws.Senatusretineredccreuic , donec Carthagi- 

nenfium legati Romam miili , redirent . 

modits Legati Spartani Athenisrctcntl, atque adco 

caiicndi^ in vinculis habiti Icguntur , vfque ad rcdi- 

legatoru 



xr 



iuos milfijdimittcrentur . Violcnta dicitur (jg^/^/^/ 
harc pictas , qux ab iniuria exordiens , iura 
reuocat pacifica Jua cuique tribuens . Magis 
tamen Romani fenatus arridct moderatio ; 
Cum cnim Amilcar amifla clafle , nouum 
exercitum a CarchagineexpeClaret , intc- 
rim Hannonem mififlct , qui Scnacum fru- 
ffrahabcndodeludcrct j non dcf ucrc inter 
Romanos , qui Hannonem vellent vinciri 
in vindicliam Cornclij , qucm Iraudc-' 
Carthaginenfes comprehenderant . Ro- 
manorum camen maiorpars relfitit . Si hoc Xiv 
( inquiunc )feceritis , nihilo 'vos meliores cri- 
tis Pmis . Quorum fuerac non cam manu, 
quam affu cercarcjvt & dcDionjfio cyran- 
no apud lulfinum lib. z i . legimus , quum_. 
acie vicluSjS^racuf as Icgatos mifit , pcr quos 
promittehatfc dcpofttirum tjrannidem, f mo- 
do ad fe mittercntur ij , cum quihus depac€-f 
conuentret , ipfiqtie tn eam rem mifijfent , pri~ 
morcs : eos ipfc ( qua: tyranni fidcs f uit ) car- 
cereattinuitjatque incautisomnibus , nec 
quicquam holfile mctucntibus , exercitum 
ad dclendam ciuitatem mif it . 



XV 



^"■'•"" LEGATORVM CONDITIONES. 

CAPVT DVODECIMVM: 



I . Legatus fuh tutela Alerctirtj cur. 5 . indi- ' 
gena ft mn alicjugena ^.nohdis ^.ignohilis 
federe ah Atigufio prohihitus. C.fpcciofus . 
I o.fanus. 1 1 . fenex. i z. iuuenes fecum 
ferat, 1 3 . diues. 1 5 . munijicus. 1 7. cofiti- 
nens. zo. fohrius zz.jdminas (^ conuiuia 
quomodo fequejitahit. 13. z 7. gratus ex- 



cipienti. 3 3 . Sapiens. 3 5 . linguarum pcri- 
tus. 3 6 . audax , confians. 3 7. nonjerox (q/ 
incatitus. 3 9. an clcricus ejfe pojfit . 
z. Legati munus graue , quaie . 
3. Legatt Darij foiers refponfo ad 

Aiex. M. 
j . Oliuerius Dandus Gallorum legatus non 

receptus 



y 



LeSfatorum oonaitiones . 



Sd.An. 
X05J, 



7. 



receptu.^ ^uia lonohdis . 
lacobus Carchclio TionoHienfitim leoa- 
tus irrifus ^eltiti homwicio . 

8. Artaxerfes ^o. leoatos fpeciofijftmos 7{o- 

mam mittit . 

9. Pidchrum cur in amorem pelhceat ? 

I o. 2{om.Legati ladibrio hahitt,(juta non fani. 
I z. Calathiplem mefpdlis qtiidfigurent Ve- 

netijs ? 
I 3 . Diuiti^ index njirtutis . 
16. 'Bononienfittm leoati mercimonia exer- 

I o 

centes delufi. 

18. Perfarum lcgati incontinentes occifi . 

1 9 . Arahum leaatus deluftis ah Hcrode, quta 

incont/nens . 
Alexandri intemperantiam cohibet An- 

drocydes . 

'Bonofus Hifpanus orator^ potator. 14. 
Bembiis Cardin.legatus cur miffus ad 



II 



^5 



S 



VbMercurij tutela Antiquitas Lega- 
tos adlcripfit ; forfan vt fe totun-u 
Legatus ad illius normam exploraret . 
Eo cum le minorem agnofcit, Jegationi fo 
U imparem pro certo habeat . Muncris graui- 
tatem fequentibus djfcribic Pollux lih. 4. 
2{em pecuniariam ( apud cxteros ) augcre , 
. remfacere taccjuirere, pojfidere jftsderaini- 
poteHas ^^ ' initaferuare , (gr confrmare , ho^es ~je- 
xare ( non armis , led ingcnio , artc , clo- 
quio ) placare , perterrefaccre , perturhar€—> , 
docere , pacem componere , ad pacittm rern^ 
deducere , iusitirandumdeferre , (^/pr^bere, 
coniunEiim caufam agcre , cojtitinBim cenfc- 
re 3 contendcre , contradicere , hortari , 'Vtf- 
mul pericula adeantnr ,communis respropu- 
gnetur , ftrnul conciones hahere , ejuales res 
poflulat , laudare , ornare , illufirarc , ^vitu- 
perare , dedccorare , arfruere . 

Hxc vt im^hat 3 Indigena fit , non alic- 
III nigena . Sit homo patrij gcrminis , cuius 
fitmdi- fortunainfoioluceat Reipablic^ j vndo 
propriam. agac caufam . Alienigenam fi- 
dcs , pr^emia ficilc alliciunc , vc pacriam 
alienam fua: poltponac vcilicati . Indigcna^ 
cum bona , honores , ac charifHmos filios 



gena. 



1 l 1 

2(emp. Ven. 
z6. JUfcdicus a luftimanoad 7{egem Perfa- 

rum legatuscurmitteretur . 
2,7. Sacr£ Scriptur^ laus , 'vtditas . 
z 8 , A^t.Antonius lufiinianus lecatus ad Gal- 

los , qttamgratus ^egi , quam <vttlis 

2{cipuhlic,£ Venet£ . 

2 9 . Gaiii fuppetias Venetisferunt in Turcas. 
z 9 . Gallic^Afatron^e -viros excitdt in Turcas, 

3 o. Lotharingi<£ Dux mouet in Turcas . 

3 1 . lulius lufttniaiius legatusVenetorum ad 

Gallos cjuam gratus 2{egi 3 (^ 7{ei- 

puhlic^ "vtilis . 
jz. Veneti pacis fecjuefres mter Principes 

Chriftianos . 
3 4. Matchxi palmerij ingenittm 3 Alphonf 

2{egis locus . 
3 6 . Cj'?nhrorum legatiferoces ,ftolidi . 
3 7. Galiorum lepciti audacia , confiantia . 

morac Q^CurcIus cum Darij legatis rcfpon- "^-M^^ 
dillct Alcxander \ atitdeditionem h^die , aut 
in craftnmmhciium parct , Icgati reipondc- 
runt . Cum hellum in animo ft , ficcre eum 
fmpliciter cjuod fpc pacis non jrusiaretur . Ip- 
fospetere, (judmprimum dimntantur ad 2{e- 
gem . Eum quofjuc bcllumparare debere . 

Sit Gcncrc nob/iis . Vilcfcit lixc dignitasj 
nifi gcnus inueniat ; & apud nobiics natos , 
quinuniaria nobiiicace vclLicur inuidiaiTL» 
lubic , canquam polthabicus . Excerni quo- 
quePrincipcsdclpicicxilliimanc , fi homi- 
ncm ingioriLuii , f ocium , 6c comiccm finc 
habicuri. Cum a Ludouico XI. Gailorum 
Regc Oiiuerius Dandus , confor quondamj 
feuchirurgus, ad Alariam Principcm Bel- 
garumaducniflcc Lcgatus , lepide arguitip- 
la , qu.Trcndo ; ^ujdfihi opus medico , cti?n 
optime •ijaieretf 2{cs fatis tnfrm^ 'Vidcri dc- 
bent ( ait ) fm^dici manu curand.£. Aiigultus 
cjuofdam legatos ( ait Suctonius ) generis li- 
bertini in Orcheftra confdere njetuit , nimi- 
rum 'vt homines imi fuhfllij . 

Sit fpccic pra^llans :, ac corpore firmus, 
ne in opprobrium patria: dcfpc^flui habca- 
tur, fi Princcps Therfites,MopfoSj homun- 



IV. 



V 



VI 



obfidcs in patria rcliquerit , cum ca feipfum ; culos ad ic millos conf pcxcrit : vr dc la.o- 
proderc nacuranon Iinic. Quod fi parem | ^oC<^/?c'///o«f I.C.narrac in dccrecalious lo: 
eciaminalicnigena aflcquam fidcm, noii^ ' Andreas. Ille cum ad So/7//<^d'^w Pontiu- 
tamen folcrciam habebis , vc anxie perqui- ccma Bononicnfibifs legacus miflus cflcc , 
rac,qua:pacrI;En6fu^ vciliapoflJiinc eflc,vcl fupcr rebusgrauiirimis; Poncifex,vc irride- 
nocua. Sollicicxhuiusiideicxemplum me- j ret iorfan , luilic; vc fc fc crigerec , lic.t 

popii- 



vn 



IX 



112 Lib. XVII. Cap. XII. 

5^/.^??. noplicem non flexiflct j fed llarcc . Hinc i tur . Hinc fubic indiligencia , focordia_j , 
^'^55- fadlumjvccaciceriderenc, derideruntcum ■ perfidia , corpor j f tupor . ApudRomnnos 
omnes . Ipfe aucem fibi cxcidens > curba- 
tufque procinus a capicc ad calcem , ne hi- 
fccre quidem , nedum ea qu.T conceperac , 
proferre pocuic . Decora lpccies,eli: vircutis 
imagOj qua;fcfc lacencerinfinuac . 
Cratior efipulchro '-voneus de corporcvirtu-s. 
Arcaxerfcs Pcrfarum ad Alexandrum Ro- 
y^^ manum quadringencos mific legacos , om- 
nescorporis 3 velticusjicafpcciepraremincn- 
tes 3 vt dubicarccur plufne ornamcnci cor- 
pus vcfti , an vcllis corpori conferrec : fic 
veluci mucuo lcnocinio veflis & torma dc- 
cus addebanc . Incerrogacus Ariftoccles cur 
qua; pulchra func in amorem fui pelliccrcnc.'' 
ref pondic , c£ci ej^e eam qu>efiionem v Dc- 
cori valecudo confequicurj vnde cumRom. 
Senacus aci pacem componendam intcr Ni- 
comedem & Prufiam , Legacos mif iffcc , 

quorum vnus liabebac caput cicatricofum; 

alter pcdibus xger erat ; tertius ingenio fo- 

cors exif timaretur j lc2;ationemhanc illufit 

Cato , quod ca nec caput , nec pedcs , nec 

cor haberet . 

Senex (it j non iuuenis, qui vt plurimum 

inconfultus , lubricus , dc infolens . Pru- 

dentia: mater experientia efl , cx longa , ne- 

gotiorum , exemplorum obferuationc:)fxpe 

tacto pcriculo , & 

....Seris --venit njfits ah amiis , 

luuenum arma funt , fcnium confilia . Pro- 

pterca Veneti ante gradus aulx RcgicE cala- 

thos mefpillisplcnos fculpi mandarunc, in-. 

erudicloncm ciuium f uorum , qui, vc mcf- 

pillijnon nifi ccmporcjrcgimini afluefcunc. 

Solenc Venecl fcnioribus luniorcs iungcro, 

non camen Icgationi, fed Icgacis dicuncur 

adiun^ti , vc in grauiflimarum funtlionum 

fpem adolefcanc . 

Sic Z)/«o ., vc fplendori ampIifTmii mu- 

ncrisdomciticaforcunarcfpondcac . Pau- 



XIV 



XV 



XVI 



» 



XII 



XIII 



pcrcs , ncc Iiberales,ncc magnitici cffe pof 
lunc , Principisac Pacria: dccrimcnco. Opu- 
lenciores,& nobiles prodcfle magis poflunc, 
& volunc ; illud forrum , hoc naturx bene- 
ficio . Vt diucs habet in re , quod amitcat : 
ita nobilis in dccorcjquod inquinet. Virtutis 
licet non fit iudcx tortuna , efl camcn in- 
dcx : ncc cam gubernacrix^quam faucrix, & 
comoda ipf a comes . Eucrfionc cx aducrfo, 
reifamiliarisjdignicas , fama , pr^ceps da- 



( aic Valer. ) non rogandi Sacramento caprC-» 
cenfos , (juorum nimia inopia cum fufpecta cf- 
fet , his puhlica armanon committebantur, 
lib. i. cap. I. 

Afunijicus fit Jegatus . Nil cnim efl,quod 
facilius impcritorum animos prouocct in_, 
ludibrium , quam pariimonia . Quid pr^- 
clarum,vcl vtileexpedlamusabeo , qui fic 
qu^ftum fatagic :, vc ei vna tic in auro lakis. 
Cum in Romano Senacu Seruius Sulpicius 
Galba & Aurclius Cocca Confules, vcer ad- 
uerf us Viriacum in Hifpanias miccerecuri ac 
inccr Pacres diffenfio elfec ■■, neucrum fibi 
placere ^milianus rcfpondic : Atcr mhd ha^ 
bet ( inquic ) alteri mhd efi fatis . Florenci- 
norum Lcgaci Bononiara ad Carolum V. & 
ClemencemVII. milii , viri Pacricij , fed 
mercacoria indole ( cclte louio ) cum pluri- 
mum mcrcimonij , canquam lcgacionis fu- 
pcllectilcm , qux oncrieximicur vedtigalitb 
in vrbem culillcnc ; fordida fallacia a publi- 
canis dccedia in rif um, 8z concempcum ve- 
nic.Se cxcufabanc fimulorum auaricia,cum 
tamcn vcitigal iolucrc nollcnt , vnde vcluti 
indigni, caufa inaudica,repulfmi paiii funt; 
& qui Icgati veneranc :, mercacorcs reccffe- 
runc . Munificus camen fic & liberalis, non 
prodigus & decod:or . Sic ficulcacibus fuis 
fruacur , vc earum diflribucio fic fine repre- 
henfione, frugalicas (inelordibus . 

Cositinens fic , vcqui aducnis miccicur in 

excmpium . Principum viccm geric,fed cx- 

lelKum; vircuccs fccumfcrremunuscxpo- 

ftulac ; vicia mif ceri, Legacio non pacicur . Si 

muneris fanclicaslcgacum,vc Dcum,ob)jcic, 

iibido profticaic& exfibilac . Perfirum Le- 

gaci apud Anrvncam Regcm Macedonum , XVin. 

cum inccr cpulas rogarcnc Rcgem,vc amico 

app.iracui, ius fimiliaricatis adijcerec , adhi- 

bicis in conuiuium coniugc , & fiiiabus , 

[ gencis noIuicRcxinuerccre confuccudincm. 

Scd vbi per vinum incaluerunc , & mulca_> 

urocacicace , imnudico incuicu , & manibus 

inccmpcrancibus illuderc cceperunc Rcgijs 

fccminis ; Alexandcr Amync^hlius iura oi~ 

iiciofx hof picalicacis camlccde violaca ,ica_. 

vlcuselt , vcin iiio a^ltu feruencis libidinis 

legacos omnes incerfcccric • Hcrodot. bh. 5 . 

Audax facinuscum refcirec, & vindicarc_;' 

pararec Megahjfus Periarum copiaruiru XIX 

Pr:e- 



XVII 



Legatorum Conditiones . 113 

Sdl.^n, pf^pfcc^as j re mcJius cognica , Jaudauit , & ' quem prardiJigeret . Proprerea virum Jicct 
Oracorcs iufte cifos pronunciauit . His fi- Denemcricum , ob foLim pr^Ediicdtionis fu- 
miJis eft iJIe Arabum iegatus , qui ab Hero- fpicionem relegarunt :, Oratio itaquo 
de adca*nam inuitatus , vbi cpuJis incaJuic , \ quamuis faJutaris , quandoque orantis di- 
inJiiantes oculos in Salomen Rcgis fororem iplicct contcmplatione . Minus vtilis be- 
femel defixos nc flexic quidcm ? nuJJa ad- ! ncuolcnciam aucupacur graco dicencis le- 
flancium verecundia , irrifus & irricus di- nocinio . Hoc conliiio CardinaJis 'Bemhus xxv 
milTusell. Iofeph.liidaic.ant.lih. iG.c.j. aLeone X. ad Rempub. Venecam milTus 
Sit Sohrius , nam vt in omnibus vino eil :, cum de ineundo fcedere cum CxfarCLj 



XX 



madere turpe cilj in Legato turpiirimurru ; 
qui fi vinoJentus, maieicatis pandet arcana, 
& feipfum vna cum RepubJica prodit . An- 
drocydes fapiencia cJarus j vc Alexandri co- 
XXI hibercc incemperantiam , hoc monito vte- 
batur. Vinum potaturus 7\£X 3 memento te 
hihere rancuinemterr.^ . Dillolutus eil Pac- 
chus , impatiens vinculorum cordis , & lin- 
gUiE , Stulta eil oratio , quoties mcntem pa- 
ter Liber occupauit . "Bonofus Hifpalenfis fa- 
cundus orator , & fecundus potator curru 
feria &: files accomodare peritillimus apud 
Aurelianum Imperatorem:, fummo propte- 
rea in honore fuit ■■> qui Legatis aliunde ve- 
^™ nientibus large vinum propinando, fecreta 
cxpe^torare iecurus &: iobrius folcret . Ve- 
rum cia no omnes honi, \i:i ncc So;;o/?.Plerof- 
que ardor vinicorripic, 6c corrumpic ; &: 
paucis conceiTum eil , bibere & fapere,^ . 
Non propcerea a conuiuijsj imo &: focmina- 
rum gynsceis longe ilabic legacus ; nam &: 
conuiuia A' fa-mine non bis legacum manu- 
diixerunt in pcnctralia Principum :, vt in- 
deMaieilacis affcquerccur arcana. Quomo- 
do \\xc fe compatiantur , vide ca quae dixi- 
mus in lih. i o.ct./dea Mtntflri . 

XXIII C7r<^f«.f {itcxcipienti. Cum enim place- 
re petitor potuic , iam impetrare ca-pit . 
Odiofus fi tucric , vel inauditus , vel f ru- 
llraneus reuertetur . Ab inuiio nec honelhi 
obtinencur.Romana plcbs cumobiniuriam 
Virginii iliacam , in Auencinum monccm_. 
fecelliircc; Senacus cres confulares legacos , 
C./uUum,P. Sulpit/u,&c Sp.Tarpeium minus 

XXIV popularesjad placadu mificQuinec admiili:, 
fed valida voce coclamacu ell^vc L.Valerius 
(9^ M.//aratius mitcerecurdios audiedos fo- 
re.Venccijs cciacum plebs cumuIcumagcreCi 
vnus folum ex Lauretana Familia inucn- 
tus cil: , qui plebi acccpcus, cuniulcum il-da-. 
rct . Placuit Reipublicx quics , fingularis 
tamen dilecftio diiplicuit : vc plebs non cqua 
lance diligeretpacrcs,fed incer pacres eiTet j 



agcrccur ;quia Venecus erac , nec cam Pa- 
crix charus vircucibus , quam nacalibus . 
Fuerunc plurimi ,qui plus pra:fidij in bene- 
uolencia Principis , quam in cloquencia-. 
collocances , legatum miferunt , quem no- 
bilcm facerent; non propago , vel purpura , 
autmores , fed vtilitas, & necciiitas tcm- 
pori accomodaca . Cofroem PerfarumRe- 
gemacerrimo bello cum infeftum haberec ^^'^ 
/ufiinianus Impcracor:,pro legaco medicum 
mific , ccmpori apcum & occafioni : & eum 
quidem , qui aJias rogance Cofr-oe milTus 
fuerac , & Regem fanauerat . luit , &: redi- 
uit feiix medicus , beJJo fimuJ & argritudine 
profligata ;cumRexmaJIcc viuere , qudm 
vinccre . Qua: Gratum ficianc legacum-', 
exempla habeo , non regulam . Nam nobi- o^xlri 
licas ia?pe,prudencia, diuici.r, ficundia func '^m^i^. 
vni poilhabica: cliirurgo . His tamen fi IH- gmm 
pacus acccdas, nec cxicum forciaris fcliccm, f*"<^nt. 
haud ce, fed forcunam accufo . Quod fi 
ignobilis , auarus , imprudens IcgacionerrL» 
obieris , cibi & miccenci impuco , quod vo- 
lens habcaris ludibrio . Nobilis , prudens fi 
(ic legacus , erubcixric Maiellas , nec audcc 
obllare peccnci . Hodiernis cemporibus 
finpulare recurric exemplum Equicis M. /^^'^} 
Aitonij /usiiniani pro Vcnecorum Repub. toni\U'.. 
legaci ad Ludouicum XIV. Gallorum Re- ftiuiani 
gemAnnoSal. i6 65.ad i667.IsIulKnia- {^S^^''^ 
n£ 2;cncis nacalibus clarus ( qua?' Sanclicace^ " ' ^ 
S. Laurenti) /ujliniani ProCo-Pacnarcha: y-cr«io 
Veneciarum ; liccris. Pancrattj /uflimani , hnhetnr 
'Sernardi /ufliniani,^ Petri /uftiniani ^o- '" ^•lo* 
riofafulgcc ) morum venuftace 3, acciuili '* ^^' 
prudenc^a adco fuic gracillimus Rcgi,vcecia 
ca RcipubJica? , diuturno> acque grauiifinio 
Turcarum beilo laboranci impecrarcc , qu;r 
domcllici bcllincgabanc anfractus , &:rci 
flimiJiaris obllabac ncceilicas , ne in fuppc- 
cias Ludouicus defccndcrcc amicorum . H- 
fpanicoJiccc impIicicabelloGallia cflcc, ca- 
mcn miliccm fcribere , ancefignanos , ilra- 

P ccgos , 



1 14 



Sal. ^a. tcgos 3 pyrobolarios j duccs conduccrc pe- 

^°55- cicum {xpe, negacum numxquam.Mcmora- 

bilis ellexpedicionaualis:, quam odlo miiliu 

pedituminlLruClam numcro jfub aufpicijs 

XXIX fyauc/fci Vindocinenfiji Ducis 'Belforni Rex 

•J -■,_militm Turcas.lanta claliiSj qua: icrro , 

runt ve- milite j auro felcCLa :, aftiidt^e 3 ac laboranti 

netistn Reipublico^ tulic fuppetias, hiftinianiini-^ 

Tmas, habet auclorem . Rex milic j quia /«///«m- 

nn.i orauic . llic voluic , quia noluic ilcc di- 

fccdere , priufquam > Rcgia iubence fido , 

Senacum cerciorcm facerec , quod primo 

Vere Galli vela darenc in Turcas . Legaci 

nuncfuadam pende. Eamquanci facias 3 

noua expedicio 3 quam incer Gallos excica- 

iiic Aquila fujtniiana 3 demonI]:rac,-Supra— 

mille j flos Gallica? nobilicacis , honorarij 

dedere nomina ; incer quosDux Tyobdvjien- 

/7.f 3 Tiircis ccrribilis ob prxclara tacinora_. 

Obllupuic Liidotiictis^ cum nobilcm iuucn- 

tam 3 ferocem animo 3 vircute fccuram, {n- 

perbam nacalibus 3 vidic in barbaros arma- 

ri , & Zclo Fideij ac fola libidinegloris 3 va- 

llo fe commicccre pelago , vc tantorum la- 

borum prcTmium 3 gloria efret inanis . /«- 

Ji/niana non latcbac Ludotiictim cxcicacos 

Aquila jcupidus camen Rex arcanum aile- 

quij quo lutlinianus Gallias vidiiarat pne- 

clara nobiIicace:,vcin fatalemplagam cradu- 

cerctj adfe accerfifum luitinianuminter- 

rogauic ? ^lua fttada , (^ pLiada eloauenti^ 
XXX I • ^ /" , w_ 

Callicx •'violentia e jinu matrum , w •'vy-ortim ncr/iio 

matron. Principcs , Duces 3 Alachiones 3 comites en- 

yiros e.x-p^iijj^^j; ^ qjt r,i 'Xfmhram mcrtis traijceretfM^.- 

atattn tj-on,^ipf^ ( i-efpondii: lullinianus ) inilru. 



Lib. XVII. Cap. XII. 

flris fubijccrcc criumphis . Tancum opus ne 
perficerctur, luftiniani regrellus in patriam 
obilicic . Priufquam candem reccdcret:,no- ^;^^ ^g. 
ua pad:us auxiiia a Duce Lotharingid 3 qui :haii;i 
cum eo tempore omnem lapidem moucret 3 S'-^ • 
vc a Polonis afcilcerecur in i^^^-;?? , inllanci 
lujiiniano 3 qui auorum exempio eum exci- 
tabac j quafi Chr/fliana 7{efpuhlica , nun- 
cfuam in tnjidcles arma tulcr/t 3 ni Lotharin- 
aiafociarentur figna ; 'vnde ahfj; ruhore in~ 
oens Ecclefici: per/culum 3 (0/ imminensfidci 
difcr/7nen pr^terire nonpoffct, facile aures ob- 
culic 3 & manus dedit . Equitum icaqimillci 
&pediccs ccrmille obtulic; quamuis equi- 
cacus non accepcus^ quia inuciiiscrecierctur, 
pabuIodeHcientej&oblelTLE vrbi onerolus, 
potius qudm vcilis . Valida ha:c auxilia Kc- 
gia roborauic munificcncia j qu:e luiiiniani 
illecebris irrccica tantum dabat , quantuiTL. 
iile pofcebat;geininauic munera Ludouicus, 



cum veroa legacus ■■, Numorum cencena 
miliia largicusj quorummaiorem fummam 
luiHnianus in iorcem nauticam Bathauis 
diitribuit. Reliquam in milicaria itipendia. XXXi 
Hxc fu:ic Reges , qua:lperaredebccis d Le- 
gatis , ipibs gratos conciliat nobilicas , Sc 
prudentia . Pcculiare donum luicinianarge- 
cis cum fic 3 in aula pr.rpollere GaIIorum,en 
noua Ideaoccurrit Lca;aci lul/us lufi/n/a- 
nus 3 Afcanitis II. diclus . Bachauorum , 
Gallorumq; diilidia , qua: fibi cocum rere 
Chrilcianum Orbcm euocarant in bcniim, 
Romano Vigente Poncifice , ac Chriina- 
na; Pveipubiica; expofccnce caufa , conci-. 
lianda cum cilent , au'^^orcm non habe- 
banc 3 cuiusaufpiciiscomponcrencur. IpH-» 
Venetorum Rcipublica videbacu,r Gallo iu- 
ipecla , quiacum in arcanis habeaCj exEero- 
nun arma & diiiidia a tinibus arcere Icalic^ , 
famaerac , eo refpicere , vc forcunam fulci- 
rec inclinantem , & morc iuo non ad Impc- 
rii libidinem 3 icdad ieruandum dulce pa- 



xerc iuuencam ; Sexus Fcemincus 3 qui fem.- 
per deuocus,viros religione armauic • Ad 
easconfuffi , ne viri fu£ferent. Libcntiiiim^E 
fufcepere ilL-E iidei tucelam , <?: Reipublicic 
caufam agentes macrona:, rogando, arguen- 
do,in eamverecundiamadduxere viros , 
quod iam erubefcentes domi marcefcerc:,ad 

arma feftinenc , nec magis cupianc^ qudm_, cis otiumj omnem mouere lapidem vc a^qui- 
cum holtibus congredi.LaudauicRcx lulfi- \ librarec pocences,proprereaincIinareadHif- j^^j 
niani folerciam , expedicioncm probauic , I panos.Eo vel maxime,quod in Infubres bel- 
nomen & ipfededic ; & loco perfona;, dono j li fumma fore, dubicarccur,non ime Vene- 
obculicquadraginca miilia aurcorum. Me- i torumdifcrimine , ni depaceconuenirent. 
lioraeciam mcdicabacur /»///;/7<^w«.f, Galli- ■ Pugnabac cx adui^rfo lujiiniani facundia, 
cascogicabac AmazonesfuicicarerlamfKru j tam g\-at:iLudouico 3 vc tota legatione iile 
fadus cum ipfis pcrcuflerat , vt viricimiiv ; tocies perfuaf eric ^ quocies oraueric . Aurea 
annos folucrcnc GalIicxMacron:t, vfq;dum 1 lingua vidcbacur conare , nam camfplendi- 
Coelummortali.victumpiecate, Turcasno- j daminijc, ac perfecit legacionem , vc Gal- 

los, 



Legatorum 

SaL^ti. los j quibus ncc raodus j ncc finis expcnfa- 
nim eit :, prscipue cum in aula degunc , in 
admirationem adduccrci: . Arcanum hoc 
lufiinianus habuin , gcnio j &; loco indulge- 
Te. Gallis cum irreparabile fin argumentum 
grandis animi , & ad regimen naci , magna- 
nimitas j nil pra^tcrmlfic ^ quo fibi Magna- 
tumanimosconciliarec , Hac ciuili Magia 
extorquebac quxcumque vcl Rcfpublica_> 
peteret , vel priuaci rogarent :, nuIIoRci- 
public^ vel priuatorum difpendio , liccc 
fepe Vpnprijr|crrarore 



Conditiones, 115 

710 obculillenc faculcacem , decena miIIi:Lj 
foluendij, vc eorum llcigia componerec, qu;E 
f^pc cum exccrnis rccurrunc nacionibus.nec 
nifi auro folcnc componi > ipfe folo fideijac 
folcrcia^ {ux pretio cundla pacauit, ablata 
redcmit i Hxc cum minime Rcgem lateret, 
tacita Suada, merita rcfonabant illius Rei- 
publicx , (\ux folius luilicia; illigaca vin- 
culis,alicnamcaufam vcfuam agcns,ab ipfis 
holtibus vifa eft implorari in iudiccm.Sem- 
pcr namq-jitudiofa pacis , Principum con- 
^rdin,iiU ^^^^^^^fe<#j^7viam protra- 




here&am 



[IfrnnencTTolmneC 
fouere diffidia.Sequcilre icaq;pacis Rcmpu- 
blicamLudouicus ekgit, /u/i/?iianu.f curauic, 
tam de pace folicicus , vt Rcgem fexaginta 
millia militum frctum copijs ad Valentia- 
nam infcquutus Anno 1676. vbi Bathaui 
numcro fupra feptuagintajmillc cailra tene- 
bant & tam numcroios exercitus, quos a!tas 
noftra haud vidic f vc Ludouicus ipfe /us^ii- 
mano aiebac , qui lacus Rcgis diu nocl:uquc 
flipabac )difccrncrec , arridente fortuna, ii- 
cet hinc inde eos viderit prouocanccs , non 
fic camen pallus pugnanccs . Quaii coram 
Arhicro pacis Bjllona cerrica,minimc poilcc 



eiiTTaces accendere . 
Sapiens iic erudicus.crudicio namq,-com- 
pcndium citarcis benc viuendi .Erudicione xxxiil 
ab hiiloria coliiges , PoIIcicam namq; ii in- if^f '.1 
lequariSj cn ciDipro cunctis vnustaccndo ^ 
loquicur Tacitus . Si moralcm, Senecr. . lite 
ad prudentiamjilie ad pr<juidenciam duclor: 
ille tacice , iltc fme lcgendus , intclligcndus. ^'^^'^^^ 
Pol>'bium , Hcrodocum , Dionem , plura_» 
expofcenti , profcrQ .• quod fi mulcicudo 
coniundat, ad vnum prouoco , J^^cr^;» pa- 
(finam . Ibi milcs , aulicus , Princepsjiaccr-' 
dos, gladium, cogas , coronas , micras inue- 
niec . Profundum ibi apcr itur pclagu, quod 

P 2. ficco 



ii5 






XXXV 



XXXVI 



2.Cor. 5. 
n. 20,; 



ficco pede pertranfles ; & licet litcora num- 
quam appulierisj rutus in portu fcilutis quie- 
lces.Hic infinitas propemodum legationes 
obieris^priufquam vlla attigeris. Bello vrge- 
teinter Florcntinos & Alphonfum Regem 
Adoitth^-etis Palmeriiis Florenti.c ciuis , & 
pharmacopola , quia ingcnij & fcientiarum. 
cultu clarus apud fuoseratjNeapolim mif- 
fuslegatus , cuius eloquentia cum admira- 
tioni eflet j intcrrogatus vnde eflet ? Phar- 
macopold Florenthmm cum refponderet {>tj> 
efle •, tum Rcx exclam.auit : Sitales Florcn- 
ti£ PharmacopoU , (juales igitur Medici ^ 
Mediceos innuens , qui in Republica emi- 
nebant . F^a:c autem f apientia , & eruditio 
non fyllogif morum eif: , & fophifmatum , 
fed legum , inllitutorum.morum populi:, & 
Reipublicx : cuiuspriuilcgia, vires , arcana, 
titulos, adliones , vfurpationes,poiIciiiones 
pacificasjvelviolentasjfitusjhabitusjgenium, 
facinora , vitia , affinitates , foedera antiqua 
&hodicrna , loci opportunitatemj adicus, 
gabclias , magiltratus , amorem populi , 
propugnacula j arma , nauaiia, clafTcmjl^u- 
mina , portus , Legatus acurate fcrutabitur, 
Transf uga tamen videatur , non explora- 
tor. Quid cum vniuerfi Metaphyfica fa- 
cietlcgatus & Mathcmathica? cu Archime- 
de machinns fabricaret,cum Thaiete ailro- 
rum rimaret ortus , & obitus , quas yero an- 
te pedcs munialcgationis ncgligcret ? Satis 
habct fcienticE icgatus , fi Politicam lurif- 
prudentia^iungat , fi cum Ethica hiftoriasj 
citcras fi vel libaucrit . Si plenius fciat,non 
improbamus , modice tamen iiabcndas 
fuademus . 

Linguarumperitus , ne ab intcrprctibus 
decipiatur ,• & femotis arbitris,arcana Rei- 
publica; foius cum folo peragere poilit. Va~ 
cle ad domum /fi-ael (ait Dominus Ezechieli) 
(^ locjueris •■vcrha mea ad cos , non enim ad 
populum projundi fermonis , @r ignot^: linarjce 
tumitteris , Vbiconltat , quantum Lcgati 
interfit linguam eius popuiicoiiere,ad qucm 
mittitur.Propterca Apoitolos f lios Chriihis 
totum in Orbem miiliirus Icgatos(P?-o Chri- 
fto leoatione junoimur , ait Pauiusjlinguarum 
fcientiam eis de cclIo piuit . 

Audax , conftans , Magna animo non_. 
geruntur abiedo . S^pe ( ait Ciccro ) ■■vir- 
tus (^ magniftccntia , in qua grau/tas (^ 
ducioritas ,plus proftcit ad mifericordiani^ 



Lib. XVII. Cap. XII. 



commouendam , quam humilitas ^ ohftecra- 
tio : legaci timidijmutijdicuntur canes , non 
valcntes iatrare.c.// reciorJ. 4 3 . docet nega- 
re , qui timide rogat , diiigenter tamen c^-yvYYn 
ueant ,ne quid nimis : vt Cymbrorum le- 
gati feroces dicuntur , &: Itolidi , qui ianru. 
victi, adliuc Mario minabantur . Precibus 
' orare,non probris inceilercj nccefle ellj pia- 
care quod potcntius . Carterum fi parcs fint 
vircs j virorumeitjgloriofim potiusoppc- 
tcre mortcm , quam fcedari . Cum Londi- 
ni a Parlamentarijs.qui aduerfus Regem c6- 
fpirauerant , Gaiiici Lcgati fupprimerentur 
epiltolx , quas iili Francorum Rex direxe-XXXVIlI 
rat j ingrediens ipfe legatus domum Comi- 
tis Nortumbcrlandi & fortuito fuper tabu- 
lamrepcrtas audax occupat, vi defcndit , 
victorquc domum rcgrcditur. Sirus tom. 6 . 
minori haud opus erat conllantia . Bjzantij 
Sereniillmi Dclphini natiuitatcm Sal. An. 

1 6 5 S.acclamancibus Galiis in donioLcgati, 
ex Turcis publicus accurric minillcr ; & 
percunctanti rumoris caufam , cum primo- 
gcnitus Legati , qui forte ftabac in foribus 
refponderetj natiuitatem plaudimas primo- 
geniti 7{egis noiiri , furore Turca f ucccn- 
f us , inter probraj& conuicia:, ^f^/Wiinquit ) 
primogenitusf quis Impcrator . Vnus eft totius 
Orhis dominus, Conftantinopolitanus Impera- 
for.Quibus dictisjCundcmLegati fiiium tra- 
xit in yincuIa.His auditis accurrit patcr,nui- 
lo comitante fatciiitio , ipfc etiam exarma- XXXIX 
tus,& fmc piieoi vcltem Turcarapprchcn- 
dens exciamat . '^unc ftlium mihi redde , 
'■vel 'vna fecum me carccrihus tradas . Sihoc 
feceris , ^gio nomine tihi hellum pronancio , 
Sngredus . 

Pollrema legati conditioi An laicus dcbeac 
elTcfi a Principe iaico miiTus fit ? quxritur ? 
pro ciericis vfus fiuet iiodicrnus : vnde ex 
SagredoS^l.An. i 566. Icgitur etiam ad Tur- 
cas mifsu futile a Maximiliano Impcratore 
Epifcopum, vc Icgacu. Isan Canoncs valeac 
inucrccrcquibus proliibcncur cierici fecuii 
impiicari ncgocijs , &: auiiE fieri mancipia/. 
repetita.C .de Epifcop.i^X Cier. curbando rerii 
oflicia./.i. C.de tcfiam. cum tamen perfonis 
Ecclefialticisidco fint immunitates concef- 
fa^jvtcasterisdcrciiclisjpollint comode Dei 
inli^Erere miniiterijs. /. i x .generaliter C. d^ 
Epifcop. @r Cler. afftrmare non audeo> eiuf- 
dem licet famiiixfim. 

LEGA- 



Sd.An. 
1055- 



Legatorum Mandata . 117 

LEGATORVM MANDATA. 



C A P V 

I , Legatortim armaimandatum. 3 .mandata 
fttnt occiilta.^.j. I o.an liccat madata exce- 
dere.^.cjtiandoiquomodo.i i.protinus man- 
data exponat . 

I . Adandattim ^el 'verho,'velfcripto, 4. ca~ 
pite ptinitur,(jui non feruat. 5 . 

z . Leoatifcli capite puniti . 

4. Legati 2{omani cjuam ohfertiatores man- 



L 



EgdtLis fine mandato vel nullus , vcl 
inanis. Legacorum arma , mandata, 
vulgo lufiruciiones . Verbo dancur , 
vel fcripto. Verho , cum in fummum dilcri- 
mcn adducicur pacria , <Sc cum lihera facul- 
tate mittuntur , vt in arena confilium ca- 
piant . Citerum infcriptis aperiuntur arca- 
na Maieftatis, &: in tefferam fuar legationis 
ferunt mandaca . Quod fi fidimenciancur, 
(juia in mendacio deprehendi 3 venufpem-j 

' ahrttmpit. Appian. de "Bello Pun/co ■■, mos eft 
vc capice pleciancur. Xenophon. l/h. 5 .Man- 
daca , qux legacionis arcanum inuoluunc , 

^'1 occulca func , &: nulli referantur,quam fuis. 
Talia Hamilcar , cum clalfe nauigaret iii^ 
Siciliam , nauium gubernatoribus dedic , 
condicionC:,nc quis legerec , nifi vi tempeila- 
tisacurfu prorcorice nauls elfec abdudlus . 
Frontin.cap. i .C.Marius Qos.bello Cjmhrico, 
(^ Teutonico ad excutiendam Gallorujn ^T 
Ligurumfdcm literas eimijit , cjuarum pars 
priorpr^cipiehat ^ne interiores , qu<£ prafigna- 
t<e erant , ante certum ternpus aperircntur . 
Eafdem pofiea ante prxfitutum diem repe- 
tijt . Et quia refignatas repererat , intellexit 
hofiilia aaitari' Froncin. firata^.lih.i.c.t. 

IV. An vero iuila de caufi lcgaco liccac reli- 
glonem mandacorum foluere ? Romanis il- 
licuiile videtur , nam a Scnacu Tarcncuni-. 
legaci miili , licet de iniurijs f ibi illaris con- 
queri pocuilTent , cum inhumaniter trad:ati 
fuiffent, imo vnus corum vrina conipurca- 
tus, camen aci proponendum admilli , ijs 
verbis tantumodo legationem expedicrunt, 
quibus eam iibi demanaatam nouerant . 
Achcnienfcs Porro legatos fuos , quod alia_3 
quamillidecreucrant > via profccli effcnt , 
. niorce muiCLarunc . Elian.Uh. G.Sic Pcriaru 
KeXjSaI.An.ij89.6c 16 14. Abraimumad 1 



T XIII. 

datorum . 
9. ^uando l/ceat lemto in patriam recedere , 

/nf/a 2(epuhlica . 
1 1 . Leoat/ Venett afitttia . 
1 5 . Lingua njcrnacula exponendum man- 

datum . 
1 4. Legatas de fuo tenetttr promijfa exe (jtii j 

f 'Ji^lpuhl/ca ad/mplere recufet . 

Turcas legatum mifsum , fecuri percuflit ,' 
quia Icgationis exccflifsct mandata . Sagre- 
dus. Prudcntcsnil peftilentius crediderunt, 
quam pubiica mandaca perllringcre priua- ^ 
ca veiania . Cum plus in impcrio quvim in_' 
vid:oria Manlius Torquacus crederet,filium 
viclorcm licec , fed mandata excedenterrL. 
paterna , capite damnauit . jQuanto magis 
decretisSenarus nccefficas ineric, cclle Poly- 
bio? iih.i. Hoc idem fuic CarchaCTinien(iun"L. 
vocum , quum Hannonemjuum mort/ con- 
demnarunt jortiffimum , ac tr/timphalem vi- 
rtim,(juod/s ed/Cio Senatus minus ohtempc- 
rauijfe putaretur. hazro decl.in C^f/7.Accilius 
Conful mifsus irr Grxciam a Senacu , vc 
Achenienfes & ./€coIos conrra Phillppuni_. 
cuerecur ■■, quia pra:cer mandaca Ha.'ll:ia: am, 
&z Ancic^^ram cxpugnauic , & cucrcit ; Se- 
natus decreuit , vc quamprimum Aciilio 
faccciTor mitcerecur . Pau/anias l/h.j.Ywil- 
demarus Marchio Brandcburcrcnfis , cum_. 
Lcgato fiio in mandacis dcdiflct , vt certam yjj 
pcrlonam nempe Fr/der/ctim AullriacuiTLi 
in Imperatorcm cligcrcc •, iiquc ncglcd:o 
domini mandato, Ltidou/cu?n Bauarum ele- 
gilfct , in carccrem detrudi , &: enecari fe- 
cic . Krant:^. l/h. 9. Saxon. R.eIigio:e icaque 
qu>EcibicomI(facuftodi . Ha:c camcn hu- 
mmx accornoda prudcnci.r . Qlkc cniiiij 
hominumconfilio praruiderinon pollLinc , 
vc Icsacus prouideac , daca fanc ; vc conf 1- 

. VITI 

iium capiat in arena . Ad placandum Alc- 
xandrum Lampficenis dira minicanccm.ci- 
uicaslcgauic Anaximenem Phiiippo pacri . 
Rex re cognica, cur vcnirenc , Gnrcorum-. 
Dcos inuocauic cclles , fe omnia faCturum '^ 
concra illlus oraca. Id cum refcircc Ana- 
ximcnes , cum fuit in confpcclu Rcgis , aic : 
Per ego te D:os , 7{ex , rogo ( inquit ) -z/t ccniu- X 

ges , 



I 



i8 



?ci 



's&U^n. aes j liheros Lampfacenorum redigas in fcr- 
'^'^'^'i' tiitHtem 3 'vrhem exfcindas ; 7ie templis cjm- 
dem deoram immortaiium abfiineas . Pau- 
f:mias//^.6. Tanrum valucrunt: prcccs , vt 
iufiurandi vincuHs folutus AlcxandcTjciui- 
taci ignouerit . Minimc itaque ficicspaucat 
ingeniofi; callidiras Reipublica^ vtilis.virtus 
eft , & religioj non facnlcgium . Lcgati a 
Senacu ad Odauium , vbi ca, qua? poll: co- 
rum difceflum decrera erant , audicrunt, 
iniulf i remeanint in vrbcm. AppianJe 'Sclh 
citi. 5 . Scipio Africanus , S. C. ad fc pcrlaro 
?vll de pace cum Carchaginienfibus incundo-j , 
non obicemperarejdeliberauir . Non quia_^ 
tumidus plufquam ciuilia conciperct , fed 
quia compertam habcbat fallacem Carrha- 
ginienfium fidem, qui pacem peticranr , vc 
bellum pararent. ZoHarMh. z, AdmilH ilaqi 
legati protiniis mandata exponanr ,• quod 
fi moras necli animaduertant , precibus , 
jlimia inllantia, quinimo aftucia Cencen^ ac- 



Lib. XVII. Cap. XIII. 



ccrfiri . Exemplo iit Lcgatus Vcnetus ad 
Sulcanum miflus , qui cum ipficopia expo- 
nendimandacidcncgarctur , dcpofica vcllt^ 
pacria , Turcicam cogam inducns , pcr ciu-- 
bam tranfijt , & negocium conficicnduiTU 
dcdic expedicum . 

Qua vero lingua exponet mandatum ? 
Vernacula:dedccus cnim cll , pcrcgrina vti . 
Si illius ad qucm mitticur , lingua vciciu-j fu- 
bicdlioncm iapic . Romani:, nifi Romano- 
rum lingua in Icgacionibus vfi {unz.Val.lih. 
2.f<^/7.l.Lacinamcommimem omnibus fu- 
fpicor , quam Protea dicunt . 

Quid cum RefpubIica,Lcgati promifla-j 
exequi rccuf ac ? fidem publicam a fe datam 
defliQ libercc. Imicecur Q^Fabium Max. 
(^tii de rcdcmptione captitiorum cum hofiihuSy 
cnmpepigij^et ^idque pactuma Scnatu im- 
proharctur , fundum fuum ducentis milhhus 
•vcndidit 3 (c^ jidei fatisfccit . Plinius <:/£_> 
V^irJlliiftS'Mo 



XI! 



XIV 




LIBER 



II. 



L I B E R 



np 

XVIII 



CAPVT PRIMVM. 

HENRICVS IV. 

OeCIDENTIS IMPERATOR XVIII. 



I. Henrims IV. Imper.an laudmdns, z.ex- 
planatio Hierogljphici. ? .primusfuit^ iJi-j 
qm Pontifex potentiam fuam aduersus 
^i^^ges oJienderet.^.excommunicatuSi iacet 
infepultus.^ .aflio exauEioratur G.Epifco- 
pHS ei panem negat in illa Ecclefa y quam 



Henricus fundauerat. 7. bella fexaoe- 
na gejfit. 8, ad Papam appellat aducr- 
susflium. 9. a matrc defritur. lo.f- 
lii'jn folicitat erga nouercam. 1 1 . poeni- 
tcntiam fimulat. i 2. iacet tnfepultus : 
fepelitur . 

Eligio& Bcllona , pro Hcn- | huc ,an cius pra;cedcrcc Impietas , vcl A-- 
rico ifta: in Henricum illa_j morumpotentia^Snnz vcriq,-pacroni,Germa- 
vc decurbcc ea, ha;c vc ima- 1 nilaudanc , Romani virupcranc ; & memo- 
ginem remiccac Henrici > £a- i ria damnanres/cpulcura prohibec^ne exare- 
ciganc in Hieroglyphico . cur in iibroviucnriu.Inrcra-cercacium itre- 
Quantum enim armis Hcnricus prcepolluic , picus criilphac VcricaS:,caq;didance:,Hiitoria 
tantum impiecace inualuicj &: dubium acl- 1 damnac j vc in Hitroglyphico vidcre eft. 




,a_. 



Infcripciones equiuociE . 

Henricus ^uartus 

Fama j Fide 3 Gloria 

Hic tumuiatus , 

II. 
Henricus IV. 
^bus impie geftis 
In Deum (g/' Ecclefiam 
Hofiis acerrimus, 

Sufpedta eft infcripcio ; nam fi virgul 
apponacur *i' gefiis , vicuperac; (i Ecclefe 
laudac . Vel cimi Expunclx 

ALLVSIO AD 
I. 
XJ^ Ic fuerat facris qudda inierdiEius,(^Aris 
Attamen edideratfacia canenda tuha. 
LaudtsAmor tuhet hiftoria monumeta parare , 

Et calamo tanti frihere gefiaDucis 
Ohfiitit /nceptis ■-vtiltu /ndignatafeuero 

2{eligio ,(^retro ■-uertit agitcjue manum 
Difctts luftitiam 7{egeSyl^ facra qjereri , 
'Namfeejititur folos pofiera fama pios . 
P.Franc.a S.Auguft. Macedo Led.Pac. 
^^ Laufit in ^ternas Hericus lumina noEies 
^-^ ^i no^e dicrnas duxerat 'viuens dies ; 
Cuicum nd al!ud,cjuamA/[artis luxerit aftriiy 
'renehrifne jduhiumidigna gejferit an die. 
Sed quia Sol Aiarti radiorum luminepr^flnt 
^u<& digna luceiViSy Veritas tenehris putat. 
lo; Fran. FranzinusS. Th. D. 



Henricus IV. 
2{ehus impie gefiis 



In Deum , (ef Ecclefam 
Hofiis acerrimus 
in cabella liccrx apparcanc;F?r/'M/-f impcra- 
cejioc fiiflu clt;na lcripcores plurimi//f;i'J7- 
cu laudaCjcii Ecclcfia infimulcc & damnec . 
Alia 3 qu^ viruperac . 
Henricus ^luartus 
Antequam moreretur 
E numero '■viuentium expunSius 
I H)c tumulo dignus . 

HIEROGLIPHYCVM. 

III. 

NVmma^quid fpeEiofDuo ia cotrariapof 
Virtus,(^ Vitiu,FcedtiS inire fmulf{sut 
^ifmuloppoftii ^x ^o^tiat l^umen 'Virucp, 

Vmutiyac Vitiofauit , {gr -ufquefouet . 
7{elL>giorJHc ddnatj ^uem --Vi 'odlona tuctur\ 

Illa manu Effigiempcllit, (&/" Isla lcuat . 
Tot,§lHi IiAlagerit--,ncc tollit Fama , nec lllto 

Deprimit: in dut?ia forte, rcli^u/t Eum. 
Pr<£ualet In'i:dia,atiVcriDea cofia,(juisfit'' 
H/fioriaJhis reprohat 2\eaia FaEia,l>lotis^ 
Ethmcus a CAo Vmens ,Henricus aherret; 

l^on Htic codat Humus ,pof fiuF ata,Duce: 
Impcr!u,fie laude lacct^fine nomincPrinceps: 
Traft homo in nihiiu,qui ynodoC^far erat.. 
M. Ancon.Moles Neapol. 
S. Th. D. 

HEN- 



121 



H E N R I C I IV 

OCCIDENTIS IMPERATOR XVIII. 

E P I T A P H I V M. 

Depromptum ex/cr/p(is Bennonis Cardinalis , (jui tempore 
Gregorij VII. apofiatauit . 







$» 



Sifle gradum viacor ^ 
Nec cineres formides Mauorcios . 
Hjc ille iacec , per quem Omnes Principes iaccnt 
Ec nouo in Adam Regia eft cacenata Poteftas . 
Imperium exarmauic Sacerdos > 
Sed adulceras & parricidx manu. 
Nomen flagicas i 
Gregorius VII. deleuic & hoc , de libro Viuencium 
Morcuorum ne rumines puluerem 3 
Pafchalis II. 
Afini fepulcura me fepeliuic , 
Ne incer Manes manerec nomen meum . 
Pius obij , cum impius abijC 
Filius in Pacrem . 
A Poncifice exarmacus , 
Poftquam vcrumq; gladium in Ecclefia repofui . 

Miferemini mei falcem vos amici mei ; 
Et fi viuo panem ingraca negauit Ecclefia j 
Quam a fundamencis erexi ■■, 
Morcuo vos proijcice lapidem > 
Ecfi non Imperacori , homini dace humum . 
Ignoco ne largiamini , 
Henricus eft IV. 
Non scace fed bello fexagenario maior y 
Qui fepulcus hic iacet infepulcus . 



Uenrtcus prtmut 
fuit^ in quo Pon- 
tifex paUmfecit 
ijnantum in ipfos 
Trincipes poffit. 

Coniugevt adul- 
teram reiecit . 



lacet infepultus. 

Exau&oratitr a 
filio . 



£pifeopus mendi- 
cumHenricum ne- 
gat in numero cle^ 
ricorum recipere 
in illa Ecclefia^ , 
quam HcnricHs 
erexerat . 

Bella fexagentL^ 




Q. 



£PI- 



112 



EPITAPHIVM II 

Adti^m-Jum Hcnrici IV. Depromptum exprohatis hiftoricis illius <£iii . 




H E N R I C V S 



I V. 



viu. 

Exan&oratiis i fi- 
lio^adTontificem, 
quem yicgaiierat ^ 
appellat , 



IX. 

Defertus J filijs ) 
accufntus a coniu- 
ge , dereli^us a 
matre , 

X 
Uericusfiliumdi- 
citurfollicicaffe in 
fioucrcam , 

XI 
^bomnibns defe- 

xitur . 



XU 
Ter quinquennium 
iacet infepultus, 

1{ogantifilioHen- 
rico V. Tapa fe- 
fulturam indulget" 



Exlmperator hic incet . 
Romanum Pontificem , quem non agnouit viuens 
Sero appellauit moricns . 
Pafchalis namq; non expcclato iudicio j 
Scpultus clt in terra obliuionis . 
Rex fuerit ^ an tyrannus ? 
(Jrcgorium Vll. ne confulas Patrem Sanilttm , 
Sed filios 3 coniugem j matrem . 
Afpiciem hxc ne foueret in finu , 
Romam feceffit : 
Mallens abiecta elTe in domo Dei , 
Quam habitare in tabernaculis peccarorum . 
Vxor , filius j ne lenocinio paterno 
Ad inceiius accendcrentur , 
Illa diuortit , illc diuertit . 

Inter tot fluclus Hefiricns 
Id egit 3 quod Crocodillus ' 
Sxpe lacrymas fjmulauit 3. 
Nufquam rcfipuit . 
Cogitans turruii , qua Cocium fcandcret j 
Non compleuit j 
Quia in fuppetias Pontificum defcendic Chriftus j 
^lmhtis erit 'uf^; ad coii(umatio}tem fecuU . 
Repente moritiu: , 
Inlepultus expedlans 
Viuorum &: mortuorum iudicem . 
Quinqucnnio Inferis j Superifq; extorris f 
Extra Orbem exulauit Catholicum . 
EccIeficE reititutus liminibus 5 
Cum pro patre filius intonuit ; 

Solius Petri eft , 
CAum folucre 3 terramcj; ligare , 



i« 



II 



1% 




^ 







CATE- 






Catcna Hiftorica . Lib. XVIII. Cap. II. 123 
CATENA HISTORICA. 

CAPVT SECVNDVM. 



I . Henricus IV. Imp. cttm nafcitur , Draco 
creditur a matre. 4. 'vxores 'Bertham , 
^ Praxedem hahuit: G.jiltj. 8. auxilio 
Pontijicis impcrium fcandit.s.fub tutela 
fnatris. zo. Papam conjirmat. 24. Cada- 
lum antipapam promonet , quia [ine eius 
confenfu creatus ft Alex. z6. (^ xj.legati, 
7\omani ad Henricum •■veniunt. 2. 8 .Papd , 
(^ pfeudopapam citatad dicendam causa 
fuam. 29. Stephanum Cardin. lcgatum 
2{omanum reijcit , fedaubcorum doloper- 
fuafus. 5 5 .rapitur. 36. fe mflumen pr^ci- 
pitat.^y. ah Echherto extrahitur. 3 ^.^jnia 
HenricoinduUent rcciores.jo. Salomonem 
!^gem Hunparorum rcmitt n . 79. corona- 
tur.St. in '^ortmannos mouet ., fed incaf- 
fum.S^..luxuriose '-viuens ad conuentuJfi~j 
'Vocatur.S^. cogitur cedere imperio , ^el 
renunciare amiciti£ Alberti Premenfis.SC. 
odio hahet Annonem Archiep. Colon. i o i . 
fiuptias celehrat cum "Bcrta 103. i z 2. "vi- 
tijs indulget. 1 04. mortis periculo liheratur. 
1 05 .diuertit ah -vxore. 1 07. Turogis deci- 
mas imperat: a S.Petro Damiani corripi- 
tur. I oS.qjxorem reajfumit. i o^.Epifcopa- 
tus diflrihuit. 1 07. Gotifredum eligit Epi- 
fcopum Alcdiolan.inuito Papa.i i^.accu- 
Jatur a Saxonthus ito. 2{omam <vocatur 
adfe expurgandum 113. Archiep. A4ogun- 
tinum- tnHiqat in Thurinyos pro deamis 
exigendis. 1 3 1. a Gregorio VII. 2{omam 
'vocatusjaccufaturdefimonia. i 3 z.promit- 
tit morum correBionem. i^^.tn Saxones 
mouet. 136. Legatos 7{omanos honorifice 
fufcipn. 1 5 4.mouet in Hmigaros. i j y , dolo 
auticorum deceptus, reuertUur. 158. i}i~.-> 
Saxones copiAs ducit j -vincn. 159. apud 
Pontiflcem accufatur de cnminihus pejf' 
mis. iGo. lcgatione tentat demulcire ani- 
mumPontiflc!s.i64.iratus lepationem Sa- 
xonum refpu/t. 166. ^incn. iGj. mandat 
excommunicari Thunnoos i^Q.crudelis 
'vultdelere Saxones. i jo.Epifcopum Aiif 
nenfem fpoh.at. 171. in drd tionemacci- 
pit Saxones. 173. periurus pacla 'vwiit. 
1 74. tumidus /;/ Papam. 1 75. BamhcrgiC 
dat Epifcopum 2(upertum Goslarienfem. 
ijG.fpermt monachosJirnofiiacQS 3 (^ Ah- 



hatem ritepr^ponn. ijj.filiumfuccefiore 
de fignat. ijS. intrudere tentat •■violentcr 
Hldolphum Goslanenfem. 179. J^omani 
citatur. 181. agit pro deponendo Grecrorio 
VII. iSi. ad prr,;cipes fcrihit m Pai^.rrn. 
1 8 ; .excommunicatur i 8 7. Colonnienflhus 
•violenter Epifcopum imponit. iSc^.crudelis 
graffaturin Saxones. 1 90. ciu!aexcom'i?7u- 
nicatumjugiunt Principes. 191, Saxoncs 
Prinapes liherat , 'vt difcordia eos 'vincat. 
19Z. Jrufiramouct in Saxoniam. 194. 
morum correciionem cxhihet. i^^.iud/cio 
comittitur Summi Pontiflcis d comitijsTri- 
hunenfihus, i^G.in Italid dcfcendn iuops, 
(^ egcnus. 198 .cogitur iter pretio emcre cl^ 
confanguincis.zoo. rogat ahfolui. lOi.du- 
risconditionihus ahfolunur. zo z.eiusiura- 
mentu?n Pontiflc! prceftitum. 10 3. rcnuit 
ohiecta diluere fwnptione S.S.EuchariflitC. 
zo j\..ah Italis exfhillatur,quiafefuhiccif- 
(et 7{omano Pontiflci.zo^. a Papa dcflcit, 
•vt placaret Italos. zoS.auxilium petit d 
Papa in T^udolphum.zi 6 .flJ.cm iurat Pcn- 
tiflciper legatos.z I j.^vincitur d 2((idolpho. 
z 1 8 . Saxonia??? populatur z 1 9. iteruni-» 
excommunicatur.zzo.pfeudopapam crcat. 
zzl.ad Gregorium Vll.temulentus fcrihit. 
zzz. fcrihit ad Principes pro AntipapO-j. 
zz^ .iterum excommunicatur. zz6. in Ita- 
iiamdefcendJt. zz^. Patauinos pnuilegijs 
donat , (^ Cremonenfcs. Florentiam ohfi- 
det; agrum populatur 2{cmanum. z z 8 .^- 
?na7n expugnat.z 3 1 . iterum oppugnat , (e/" 
expugnat. z^z. fcedus init cum ^ort- 
ma?mis z 3 5 . pccunia??^ accipit ah Im- 
per.Gr£corum , njt ^hcrtum agrediatur , 
z^6. a pfeudoDontifl.ce coro?7atur. z 3 8. co- 
ronatur cum 'Berta ah Afitipapa z 3 ^fcedus 
init cum Venetis ; (gr Ducis flliam dcjontc 
leuat ; pnuilegia dat. z 40. priuilegia dat 
JAonachts S. ^enonis , Aumfiam recupc- 
rat.z-^i.aniufledepofitus. zA^.in Conci- 
lio 2i4oou?2tino Greoor. 7. mandat de- 
po?ii ; (^hcfies fuos cxcom?nu?iicari. 244. 
Pragcnfc}?:^ ditione??! tcrminis circumfcri- 
hit. Vratislaum Polonidc re^^em inau^u- 
rat. 247- d Saxonihus 'vicius. 253. 
Adhelaid.em -vxorcm ducit. 2J4' mouct in 
(3 2. Echber- 



Henricus IV.Occid.Impcr. XVI IL 






I 24 

Echhertum.l 5 7. AiJtipapcim renw.t deftrc- 11. 
re, etiam fi a Papa ah cxcommmicatiQne \ 
ahfoln,atur.l) 8.di'fcendens in ItaLiam-ipu- i r. 
gnat cum Afathdde. 259. Aiantuam ex- 
pucnat.262. Ferrariam occupatJlG 3 . Ca- l 5 . 
nujfiumoJidet2.6 $ .carceri Praxedem ojxo- 
remtradit.lGj.fihi mortem confcifcere^ 
tentat.iyG-y^erdenfi Ecclefe donat. 2S0. 14. 
duos A/tipapas creat. 281. flus ex pri na- 
pihus ChriJUanis non adeft hcllo facro.z S 2. 14. 
fcrihit Pafchali Pap.a 2S4. a Pafchalc-j 
excommunicatur .1 S j .pngit %>clle •■vijitare 1 4. 
Chrisli fpulchrum. 287. capitur,cxaucio- 
raturaflio. 288, •-vejiihus Impenalihus ly. 
exu/tur.290.d Coloniefijihus in tutelam ij, 
recipitur. 2^1. adjilium fcrihit. 292. ad 
Principes fcrihit ,fuam plorans calamita- 
tem.2 9 5 . Philippo Celtarum 'I\r^j frihit. i j . 
29^.refiriptum eius de perjidia jUj. 296. 
ad principes Imperij de imufta fui dcpofi- 
tione.Soo.mor/tur. 501. alimenta cjud^rit 
ah Epifopo Spirenfinec impetrat. 3 02. epi- 
taph/tim. 303. moneta , 
z. Ameta Hcnrici IV. moiter cred/t Draco- 
jiemparere.^.tutrixfUj.ii. 'virtus. \-\f- 
lijpotentiam ajjinitatihusfirmat. 3 ^.ince- 
fius infmulatur.^o.Monaftcrium ingredi- 
tur.G 3 .7{om.am ■-uifitat, (^T Pctro Dam/a- 
ni confitctur peccata. 88. al/mentis eget. 
1 1 5 . 13 o.CaJJlnum perg/t. z 1 2 . 
4. 'Bertha ■■vxor Henric/ /K^^" « . i o i . i o 5 . 
repudiatur.i 08 reftituta,fil/um parit Con- 
radum zj 3 .mor/tur. 
j . Praxedis 'vxor Henrici IV. 2, 6 8 . mar/tu 
accufat infynodo Conjiantienft. 2.jl.que- 
relam renouat in fjnodo Placent/no • 
9. Otto de S-winJunde Dux Sueu/di . 
Jo. 'Bercioldus co?7iesfuturo Sueui^ Ducatu 
donatur ah Henr/co III.Imp.tj.Dux Ca 
rynthi^ el/gitur. priuatur. 1 8 8 .confpirat \ 2 4 
/n J{egem . 
I o. 'J{udoiphus de Tsjjnfelde ducatu Sueu/^t 
donatur ah Aonetehmer. i ^.filiam "Ber- 
Eioldi rapit , -x/el Henr/ct Imper. 158. 
Henr/cum lV.com/tatur aduersus Sa- 
xones. 1 7 1 . neoat arma fumere /n Sa za. 
xones. I S^.cojifpirat in Henr/cum.ioG. 
effigies , moneta,Imperator eligitur , (^ 
^uihus conditionihus . 2.0 j.fidem iurat 
2{om.Pontifici. iio. corona donatur a 
Papa 223. /« bello moritur , am:fia—> 
dextcra manu. 24. 



iG. 



19. 
19. 

19. 

20. 

zi. 

23. 
23. 



Ludolphus Carynth/a donatur ah Hcn-r 
r/co IV. Impcr. 

Conradus Dux 'Bauari.e moritur , qua- 
dr/mus . 

Henr/cus Ep.Aug. tutor Henrici IV. 1 2. 
tnu/d/a lahorat. 3 4. tnceftus /nfmula-r 
tur cum 2{eg/na . 

lud/tha Joror Henr/c/ IV. 'vxor 2{egis 
Polon/c€ . 

2\4ath/ldes foror Henrici IV. coniux 
2\udolph/ . 

Sophia foror Hcnrici IV. coniunx Salo-- 
monis 2{egis Hungarorum . 

V/Bor Papa ohit . 

Stephani IX. Pontif.natalia.iG .pretiofd 
Cafjin, JHonafterij 'vult 2{omam defer- 
ri , ^tfratr/pararet imperium . 

Hildebrandus iegatus Pontif. ad Impcr. 
xo.in "Bened/tium Antipapam /nfur- 
git.j^.Alex. Papam dejendit iure pro- 
motum. 215. l>l/cephorum Grxcum ex- 
commun/cat.2.2.^. 2(ohertum DuccnL^ 
Apui/<e confirmat.i 3 y.^yobertum 'Nort- 
marmum tn aux/i/um ■■vocat. 2 3 %.Sa- 
icrnum fe rec/p/t, anathemat/zatur ab 
Ant/papa. z^^.moritur. 

Godefr/dus Dux cur Henrico iV.inu/fus 
4 3 . arma poncre luhet Pap^e , (^ Ai-ai- 
papie.jz. deficit ad Ant/papam. 9 3 .mo- 
uet in ^ortmannos. 94. mor/tur . 

Greoorius dc Aiherica . 

o 

G/rardus de Gaiera. 60. excommunica-, 
tus ,raptor, 

Hicned/clus Antipapa, cognomento Min^ 
cius . 

ISlicoiaus Papa confenfu Imper.elccius. 

D/epoidus infefius Her/coEp.Auguftanox 

Henricus Gaiiorum 2{ex ohit ; 

Ph/iippus Gaiiorum !^x . 

Alex.. II. Papa. zS.iegit/mus Papa dccla- 
ratur. 3 i.fne 7{cg/s auH^or/tatc confe- 
cratus fuh tuteia 2l4ath/ld/s, (^ Gode- 
fridi 44. iuhetur continuare. ^G.an ra- 
tionai/ter fine bnper.confenfu eiectus . 
y^.corripitur ahHannone Arch/ep.Coion. 

2\^hertus "^ortmannorum Pr/nceps Pa- 
pamcomitatur. loo. Apui/a ,^Caia- 
br/a donatur.li^ .Sic/i/am occupat.z i o 
excommunicatur. zz^.Dux Apuii^e con- 

firmatur. 237. 2{omam properat /ml- » 
Henr/cum , Papam i/berat . 

Cadaius Antipapafub tut^la Henric/ IV. 






CatenaHiftorica . Lib. XVIII. Cap. II. 

(^ AIedtolanenfiiim.^2. .armis 7{omam 



125 



occHpare tentat.6 5 .dcponttur 

25 . Tufcti,lani comites Fautcrcs Antipapce 

z 6 . Galeram comites Fautores Antipap^Je- 
gatt ad Henrtcum IV^. 

1 6 . 'Bafileenfc pfeu doconciliu m . 

28. ^ouo Ep.HalherJiatenfis iudcx inter Pa- 
pam (^ Antipapam . 

z^. Stephanus C ardtnal. 2{om. legatus ad 
Henricum IV. non admtttitur , dolo au~ 
licorum. 166. cum Saxontbus pugnat in 
Henrtcum , 

$ 3 . Otto Saxo creatur Dux 'Bauari^. 3 5 . ra- 
ptt puerum Henrtcum IV. lo^.confpi- 
rat in C^fiirem. 1 1 o. Ducatu mouetur: 
raptnam apit. 1 7 2. dedittonem jacit . 
I yj.reconctliatur. 189. 1 9 1 . Henrtcum 
admeliorem njitatn prouocat . 

3 5 . Anno Archiep. Agrtppin. Henricum IV. 
rapit. 3 8 . Artflocratice regit impertum . 
7 6 . Alex. Papam arauit. 113 .tntercedtt 
apud Alex.proEptfcopis Simontacis. 1 2 1 
aul<£ ^jacationempetit. 176. montur. 

35. Echhertus patrueits Henrict lV.eunL-> 
rapit. 3 j.dejiumine ertpit , in ^uod f^ 
pracipitem dederat. 3 9 . templum cdde 
poUutt. I9I. Echhertus flltus Echhertt 
Aiarchiam Adifnenfem arm s ■■yindicat 
Jihtah Henrico IV. ahreptam. 249. f,^- 
gies:falutatur Imperator. 254. ■■vxorem 
Henrici ohfidtone cingtt. Henrtcumfu- 



59. 
41. 



oat.tGl.occiditur . 

o 



Bezeltnus Ep. Hyldes Hajmenfs pugnis 
certat tn tempio . 

Videradus Fuldenfs pugnis certat tfi-j 
templo . 

Petrus Damiani ftrihit ad Hannonem-3 
Archiep.Colon. excitans in Cadaluni—> . 
45 .dtfceptatio pro Ecclef.2{om.6^. fcrt- 
bit ad Agnetem Imp. jz.ad Godejredti. 
y^.ad Hnricum.^, excitans ad Conci- 
lium. S^.ad Agnetem Imper. 90. etus 
dtfputatio de gradthus cognat. loj.le- 
gatus ad Henrtcum IV. 1 1 ^.morttur. 
^^. Conciltum Ofhorienfe . 

45. Difceptatto tnter Adtiorat!4,m 7{egtum , 

(q/ 7\o7n.EccUf.dejcnforem . 

46. 7{omana EcclefiaChriflt auBovitatC-» 
fundata.^9 .^y .ortuilegta , primati. 

5 1 .7{egum mater.Vtde n.z^ z 



us 



5^. 
54- 

58. 



facia fitie eius confenfti , cjuomodo fa- 

^a.Co.G I. $6.an rattonahtltter.6 o.ah 

excommunicatis fert neautt . 

49. Cotiftanttni Ai.pia donatio facia Ec~ 

clefidi 7{om. 

Promijfa cjuando Deus mutet . 

Paulus curreprehenderit Petrum . 

Scandala quomodo ^vttanda , 'vel tole- 

randa . 

Prtutle(rta Ecclefiafiica principihusdat- 
o , . ' - r t 

ta an reuocabtita . 

Stcphanus Cardtnalis legatus ad Hen- 
rtcum iV.non audttur . 

59. Chrtflustradttus a luda , (^ a Patre 
JEterno cjuomodo . 

6 o. Peccata \cgum adfcrtpta. confiliarifs. 

6 I . Diaholus potefl fen detertor . 

6 2 . Concordta facerdotij (^ tmperij. 

6j. Andreas 7{ex Hungarorum 'Sclamfra. 
trem in patrtam reuocat. ^^.Bafltcam 
erigtt : "vxorcm ductt.fiij 

6 8. Bel^e 7{egis Hungar. leges poiitia ; 69. 
pietas, reltgio., mors,effig!es . 

6q. Acmunda i/xor Andrcc Hunfaroruui—» 
7{eots . 

70. Saiomon 7{cx Hnng. reflituitur. effgtes. 
1 4 j . odtt Gejfam, 1 46 .moiitur in pa- 
trueies. 1,^7. mouet inGeyfam. 148. 
<vincttur a Geyfa. i^o.a matre ohiur- 
gatur.ljLmatrem ^erherat. I54. ad 
Henncum confimt. i f (>.ad Grecortum 
Papam conjugtt I59. cum Ladisiao 
pactfcttur 233. moiitt^r tn Ladtsiaum, 
carceri datur. I o i . itheratur. 234. ad 
barharos fe conjcrt . 
76. Conctitum Ala^ttuanufn . 
2 1 . 47. 5 o. Papa anfnc Imperatoris co- 
fenfupoffiteiioj. 128. 26. lus Papant^ 
inuefticndi ad C^farem fjjeBahat , (gT 
quomodo 3 i.primum aiumni Ecciefite 
7{oman£ dchcntprcpontfede 'vacante . 
Aiex. Papa luramcnto fe a crimtne Si- 
moniitpurgat. 78. edtcium etus in cic- 
ricosjornicatores , 
Hierofoiymitana expeditio . 

80. V^viiheimus Epifcopus Vitraieciinus 
Hoiiandiam occupat , annuente Hcnrico 
iV.Imper.l 8 8 . tn Gregorium VII. con-r 
cionatur.mifcre ohttfatendo ad tartara 
mttti . 



71. 

75- 



17 



80 



48. Pnpx eiettio cur aiiquando nonfacio-^ 80. FiorenttusComcs Hoiiandice fuh aroore 



fine Impcratoriis confenfu. ^^.tjuandol . occifus. effigie 



%O.Theo- 



105). 

80. 



Henricus IV. Occid. Imper. XVI 11. 

3 .decimas 



I 2(5 

TheoderictiS. V. Comes HolLmdu fiib 



tuteia Gertrudis.';jjigies 



So. 



8a 

80 
80 
80 



Gertrnd.es -vxor Florentij Comitis Hd- 
landu nubn 'J(oberto Com-iti Flaudrue. 

effigies . 

Godefridus Dtix Lotharingi^ Gibbcr 
Hollandiam inuadtt.effigies. i 86. occi- 
ditur a cocjuo . 

Sizfridus Archiep. Ato^. 141. lS7-^git 

■1- '1 ■ 

in clericos concubinarios , 

V--vilhel. TraieBen. 

Otto 7{eginobtirgcnJis , 

Guntherus "Bamberg. 

80. Alemannns , Cappcll. Aug, 

80. Fridericus Damafi^ 

$0. Eckfirdus a Scheum 

8 o. Orttilfus ah Hohercuuert 8 o.Gtmtherus. 

8 I. 'Nortmannorum tumtiltus in Itaiui . 

8 i . Tyicardus ^ortmannus l^omantim am~ 

bit principatum.9 5 .pacifciitir cum Du- 

ce Godefrido. zlo. eyicommunicMur. 

2 1 3 . ohit . 

Alhertus Premcnfs tyranmdem molittir. 

Aula eliminatur.S6. miraculaedit. 87. 

armaturin Annonenz Archiep.Colon. 

F erdinandus CaflelU 7{exmoritur i re- 

lido, pietas, 

S. Conradus Colon. martjr. 

EherhardusTreuerenfis . 

Gtiiiebnus Tella ai\iita . 

Guiieimus Comes Nortmanni^ mouet 

in Haroidum Anplix tjrannum . 

Hiroldus Anpitc€ tjrannus . 

2\eeinherus A4fnenjis a demone fiu- 

ciatus 

Arialdus occiditur A^Iedioiani . 

Etiemhaidus pugnat in 'Nicoiaitas (§/■ '- 

Simoniacos. l I6.aduerst(s lura deja- 

rum.i^^. 

98. Mcdioianenfs Achiep. fne Papa eiigi 

non poteji . 

9 8 . Vido renunciat Archicp. Adcdioi. II 6 . 

moritur . 

9 9 . Gothijredu s Cajldioneus Simomace pro- 

'motus. 117. 

100. Guiieimus l^ancredi Jiiius excommu- 
nicattir . 

1 01 . Luiticjj idoiatrx a "BurcardoHaiherJia- 
tenfi fuhacii 

loz. Deodericus Tretierorum comes . 
l o^ . Sigehardus Archiep. 2iiog, diuortium^ 
(xhthet Henrico j 'Vt decimas lucretur. 



83- 

91. 

91. 

91. 

94- 
95' 

95' 
96. 

97' 
97. 



ic6. in Thur/ncos mouet. 1 2 
exigit a Thuringis. 167. ThuringiA 
principes excommunicat. 
1 1 1 . y<velphus iVBoiaria donatur. i 5 8 .co- 
mitatur Henricum IV. aduerfus Sa- 
xones. I7 1 . ne^at in Saxones aciem du- 
cere 188. coniurat in Henricti^Tts 
IV. 160. AurniSiam capit. z67.cum 
V-veipho Jiiio ftio fdem iurat Con- 
rado fiio Henrici cjuarti . z6S. (k- 
dus init cum Bertoido Duce Aicmanmx. 
272. agitpro reJiittitioneHenrici Impcr. 
(^ pro pace Vveijonis fiiij cum Afa- 
thiidc. 27 j . armagcrit pro Azpnis io^re- 
d/tate. 2j9. mouet in infideieSimoritur. 
ejjigies . 
1 1 2- Gihertus Parmenfs Ajrhiep.2{auen. 
GrcJorius Verceiienfis leoatus Lom- 
hardia . 

Aiex. II. Papa Simoniacos Epifcopos 
deponit. 115. confecrat hafiiicam. S.Be- 
nediEii.1%^. moritur . 
Caroius Confianiu Ep. "Vt Simonia- 
cus accufatur . 

Imperij itira an liciteturhata , 
Atho Epifcopatu fe ahdicat . 
Hiidehrandus in Papam eligitiirjnomi. 
ne Grezor-i. VII. 1 2 f . nataiia. 116. ei 
pr^fguraturPontifcattiS. 128. vrrtus. 
I ■L^.rauitus eiigitur. i 3 o.certicremfa- 
cit de fua elcEiione Aanetem bnptratri- 
cem.i 5 i.fcitagit corr/pere medtjs ami~ 
cis Henr/cum Imper. 134. iuhct Saxo- 
nes ah arm/s ceffarc. 1 3 7. fcrihit Henri- 
€0 Imper. 1 3 S. fcrihit Aaneti Imp. 139. 
inftmiiiatur incejius ctim Ad.ahiide^. 
I ^o.fanEiitas e/us 156. fcrihit ad Sa- 
lomonein 7(egem Hungaroru 157. Epi^ 
fcopos Simoniacos deponit.i ^S.concuhi- 
narios clericos damnat. 161. fcr/hit ad 
Henricum.IV. iS o.ad eundem. 1 8 4.? x 
fthilatur in comitijs Vvormatienfihus , 
J99.Cantifufn f recipit , Simrmacts 
rogantihus tndulcet. 2.0^. f.cra Sjnaxi 
fepurgatah oh/eciis criminihus. 109. 
iter parat in Gcrmaniam ad cognofcen- 
dum intcr duos dejares. 1 1 ^.Concil/um 
Liiteranenfe conuocat . 
, Laurentius Archir;j. Amalohitantis. 

Gregorij Vll.Jnag/Jier. 
. Saxones tumultum fufcitant. i j 8 . ft^- 
perantur.i 6 3 .^miampetunt. 167. de-^ 

ditioncm 



112. 



II 



i 14. 

117. 

117. 
124. 



12.7 



j ? 



159. 



Catena Hiftorica l Lib. XVI il. Cap. II. 127 



141- 

144' 



149. 

158. 

1S3. 

J84. 
18;. 



IS6. 

188, 
189, 
I89, 

193 
I97 
21 1. 
ii3, 



ditione recufant. 16 8 ./«f f r /t^ dtfccrdef. 

TyGmamleoati nonpcrmittuntnr conci- 
iium in Gcrmania conuacare . 

Afathddes infimulatur incefius cuiJL^ 
Gregorio Vll.z^ ^.natalia ; Guot Ma- 
thiiddi fuerint, i.^C. fenefcens Vueipho 
nul^it.iCi. pumat cum Hcnrico IV. 
zyi.diucrtit a Vvcipho zy^.fugat 
Hemicum 183. Ferrariam recuperat. 

zSO.cjfigies. 

Latci non poffunt fpiritualium inuefii- 
turamdare . 

Cifdjus Saiirnitanus , 

157. Cicrici 'vxorati nequeunt ejfe . 

Geyju Hitngarorum Dux pacem intt 
cum Saiomone.l^^. eius henionitasoc- 
cafo difcordite cum Saiomone. i j z.^ex 
eiigitur.i 5 6 . regnum Saiomoni reflitue- 
re tentut. 1 5 7. montur. 

Otto Dux "Boemorumpuonat cumGey- 
fa in Saiomonem Hungarorum 7{egem. 

Leopoldus Dux Auflru fuppetias fert 
Saiomoni,fed panico timore corripitur. 

Ladisiaus Dux Hun^arorum cdiitus 
dcfenfus.1l 3. 2{exeiig/turjfed corona- 
rt nopatttur.ejjigies 2 3 4.C hunos <vincit. 

Otto Dux Venetorumfliiam2{egisHun- 
garorum acapit in 'vxore ,eius facinora, 

Zeiomirus ^x Daimaiu . 

Sueuorumpriudegium, ■-utfemper pri- 
mam acicm ducant . 

^uintius Pr£feBus 7(om,excommmi- 
catur a Gregorio. VII. Papam de aitari 

deturhat . 

Huoo Blancus Cardinai. caiumniatur 

Gregor. VII, 

Excommunicatio iata a Pcntiflce in^ 

7{egcs.l^6, Dertf excommunicationis 
pxna cHitus immiffa . 

"Bcrtoldus flUus Godefridi moritur . 

Conradus Henrici IV. Fiiius Lotha- 

nngiam tradit . 

^ipertus Ahhas Augienfis occiditur. 

1 9t.Geronisflitj refisiunt Hennco IV. 

Herfrnannus patruus Aiagni Ducis ii^ 

hertatem- redimit . 

Conucntus Tnhunenfls . 

Pdoni ilhi reoem affumunt . 

C arrociainucHta t^ud, quandof 

lordanes 2(jcard/Jiiius 2{obertum -vin- 

cit.1 ^i.ah Hcnnco. IV. pnncipatu con- 
flrmatur 264. moritur. 



215. 'Tsliccphorus Imper. Grxcorum excom- 

municatur . 
zij. A4ichaei Grxcorum Imp. ad 2(ohertum 

'Nortmannum conflugit . 
ilS. 'Boemorum Dux ianceam 2{udoiphi 

occupat . 
220. Guihertus 2{^auennates Antipapa. 128. 

mciementia.z 3 o. lonem mittit in xdcm 

S. Petri. LjS.inthronizatur. 280. mo- 

ritur . 
219. Herimarinus eligitur Imper. ejfigies 

z^o.cur aWiomni diclus Imper. 24Z. 

inConciiio ^uedeiinhurgenfi de aflini- 

tate vxons infimuiatur . 
131. Dejiderius Aohas Caffinenfisfldem iu- 

rat Henricofuh conditione. z^G.eligitur 

inPapam coacitm. 250. conflicratur. 

zjl. mouet tn Sarracenos jAiciter j 

moyitur . 
z ? 1 . GeyC^ 2(ecris Huno.effifies, mors , 

264. 2{ooerjiisDux Apuli^e Capuam objtdet. 
256. Vojeiflo V. Mathiidcm ducit. zjs.efl- 

flgies . 

zj6. ludtthaFianurid vxnr Vveiphi Il\ 
mater Vveiphi V. eflgies . 

Z64. 2{ogerius comes Siciit<£ , 

Z65. Vrbanus Papa.ijo. expeditionem sa- 
cramexatat ad recuperandam Htertt- 
flaicm . ^"'I. Medioianenfes Ecciefl^ 
reflituit.l''^. Ciaramonte conciliuni^ 
hahet.zy^ .cruciata voca:.iy''o.montur 

265. Conradus Hennci iV.flltiiS a patre-» 
deflcit. 16$, 2(ex Gcrmani^ deciaratur 
eius moneta.i GG.ljz. ad Papam con- 

fuiit (^ Alachiidcm fliiam 2{ogerij 

Ducis Siaii^e fthicopuiat. 274. Aquif- 

ffraiii in comitijs dcponitur. ly^.ohit, 

%iirtutes: Fiorenti^ tumuiatur' . 
z 6 9 , luditha vxor V^veiphonis ohit . 
27Z. Phdippus 2{ex Franci^e excom.muni- 

catur , ouia •vxore njiucnte aiiam du- 

xcrat , 
ij^. "Beilum facrum.177. Antiochia crfta. 
273. Gotfridus Dux facr.-e expeditioms 278. 

7{ex Hicrufaiem 279. moritur . 
Z75 . Chuntza 'vx.or Azonts tn fliidi grattam 

impetrat teflamenti ntdiitatem. efligtes. 
Z75. Azo Marchio de Lomhardta ccntena- 

no mator ooit , 
276. Iitddet coacii ad fldem ■venientes . 
2.77. Otto Vicecomes Medioiani fliius Eii- 

prandi Ducem S arracenorum vincit . 

l-jj.Me- 



1 2 S Henricus IV. Occid. Imper. K VIII. 



Sd. ^n.. 2 77. Adedtolanenfes %/nde •viperam ajiume 
"^ °5 5 • rent pro infiffnihis 

i79. 'Balduinus 'I{ex Hicrofol. 1 1. 

i 7 9 . Itha Aitjiria facra^n fufcipit expeditio- 
tjcm: carnaliter injideli lungitur 

'Natalia Henrici IV, 

NAfcirurex patrc Henrico Ill.exma- 
trc Agneta Vvilhclini Pidlauicnfiu 
jj Principis , <Sc Ducis Aquitania^i An. 

Sal. lO^o.dieXI.^Nouemkak Si^ebcr. Vcl 
An. 105 1. III.Id.Nouemb.ait J^r/?/^;^?^///-^. 
Matri eius vifum efl: in fomnis Draconen-L, 
parere ^ {1 vera profert audlor Vita: Ma- 
thildis 
Hl Cuius erat mater 7{egina 'videlicet Agnes 
Huc in 'vetre geres %>idit,(juodftdraco njere 
In fomnis infans . Hoc multts rettdit ipft , 
yxores 

DVas habuit. I. 'Bertham filiam Ottho- 
nisMarchionisItalia? , quam fibi dc- 
ponfauit An. Sal. lojj.Obijt illa An. Sal. 
io88.MoguntiiE primum , deinde Spirx- 
fcpulra . 

Secundafuit Praxedis Auentinus dicic 
AdhelcidemVidm Vdonis MarchionisBra,- 
deburgcnfis^filia Regis Ruirorum^cum qua 
nuptiascclcbrauic Colonis An. Sal. I08S. 
Libcri . 



lY 



.X/f" Afculi tres Henrico fuercj & forlaii- 



VI 

liiditha 

lonU ^^^ plures, 
Mathild, I. Ilie qui m cxpugnarionc Carpincti 
il«rfo/^^/;.n-iortuus cli ; cuius nomen rcticctur in hi- 
Jtonjs . Sigomus . 

II. Conradus\t:X\x'K.Q.x 



Duci, 



III. He 



279, Pafchalis Papa Clementem Antipapam 
fu cat . 

286. HenricusV.infurgit in patrem. 287, 
mouet in patre ^eumdolo capit 294. mouct 
inpatrem.297-p^irem citat adcomitia. 

men iJlGefb . Id conie6lores ad fcxaginta . 
duos confli(5tus ,quibus non {ine v\tx di- 
fcrimine intcrfuit , rctulcrunt . Intcrin-u 
rcgnantemacrcducatusSueuiLt varie iada- 
batur . Obicrat Otto de S^winfurde Snx- 
uorum Dux , & 2(odulphus(zci\:c Krantzio) 
de I\j)mfclde , qui pollea ad imperium 3.^- 
rauit 3 ducatum accepit ; malorum origO)& 
fcminarium . Eundcm namque ducatum 
Sucuia?, Henricus III. Imper. fupraditio vi- 
uente Ottone , comici 'Bertoldo , qui pollea X 
Carinrhiorum Dux fuit , concefht, & fidei 
pignore anulum luum tradidic. Hunc anu- 
lum Henrico moricnte , Agneti Imperatrici 
prodocumcnto vcritacis exhibuitj quo re- 
cognito , datum conhrmauit , Pra:ucnerac 
camcn 7\udolphus , quifiliam I^ertoldi apud 
Epifcopum Conli-antienfcm nucricam ( ra- 
pcam an volencem , incercjim f coniugcm 
acccpici& eilmperacrix Sueuias ducacum xi 
permi/it ; ica Krantzjus j fcd vxor 2(odolphi 
non crac filia 'Bertoldi , {cd foror Hcnricl 
Impcr. vc ait Herman. An. i oj 9. quod vc- 
rius cll:.-, propterea dams c^t 2{odolpho duca- 
tus Sucuia; . Inde Tertoldum exafperatum 
vt Impcratrix Icnirct, Ducem Carinchi^ 
promouic An. lo^o.Nondiu pollea muca- 
co coniiiioj Impcrator Hcuncus ducacurrL. 
Carinchi;r Ltidolpho obtulic confangLiinco 



'enncus fuccciror , ;i quo cxaudo- fuo . Vnde Bcrcoldus iuile comm.ocus ii 



Vil 
viir 



ratuseftpaccr, 

Ficmindi . 

NupfitSalomoni Hungarorum Rcgi . 

Impenj Occupatio , 

Lj EnricoIII. mortuo, fccptra arripuit 

**• -*- Impcrij Hcnricus /F". filius eius ; iii-. 

vi£lor quem fcditiones quamplurimas orcas Papa 

TapApraVitlov (cdAmz.SigekChronAu(r.Vucv\ cuccla 

hborat. ^S"^" macricommitla.cui , ob Ipcm pro- 

IX l^s , qua fe ferebac grauidam, Boiarix duca- 

^"noYi ^^^ ^^^ permiffus . Saxoni^E mcmoranc An- 

thusmx^^^'^^^^^^^'^^^^ filium , cum Goslarii dicm 

9ueui<e, ^encecoftes agcrcc , graui pcrfunCium cflc 

periculo . In dormiencis conclauc cxcuf- 

lum fulmen , eius cl^pcum & enfcm c Icdi 

V Jponda fufpenfum , colliquefecic , Rege ca- 



Rcgcm,quiadonacum rcuocaflcc; in Ludot- 
phum , quia alicna indcbice pollulafltc , co- 
gicabac vlcioncm. Hic tamen circa Annum 
Sal.M.LVIlI.cum non longe abobicu Hen- 
rici ///.Impcr. in faca conccdcrcc eciam Con, 
radus Augulhx filius , quadrimus cui Baua- 
ria delHnaca fucracaic Auentinus . 

Incerim ( vc habcc auclor in 'vita Henrici 
IV. ) paccrna adhuc fulgcncc pace , noru 
bella , non clalficaquietcm rumpcbancjncn 
rapina graflabacur , non fides mencicbacur. 
Adhuc iulHcia fui vigoris , adhuc poccfl:as 
iui iuris erac ; Hunc beacum regni Itacum 
Agyies Impcracrix Screniffima , virilis iri- 
genij fxmina,mulcum iuuic , vfque dum 
I cumfilioReinp.pai:! iure gubernauic , & 

confi- 



Xil 



Sal.yAn. 
1058. 

XIII 



XIV 



Catena Hiftorica'. Lib. XVIII. Cap.II. 129 

confilio Hcnrici Epifcopi Augulhni , tuce- cana affinic.uibus porius. quam armis.flxu- 
lam pietace geific macerna . Maieftacis ar- ra conlHcuic ; fuere . 

^VPTI/^ mTE\ SALOMO^EM HVTs:GA7{JJE \EGEM,(^- Sophiamforo^ 
rem Henrici iFJmper. Sal.Ai. 1 05 8. ^"ludnhamfiroremHenricilF.cim 2{eze Polono . 



CAuce confiderabac Agneta ex leuibus 
caufis , (Sc euencibus 1-rpe in bellis rc- 
rum fumma mucari.Propcerea Andrc^Vlnn- 
garommRegis,fiIi:Enupciasfuo filio Sdo- 
moni pecencis:, precibus locum dedic , vc ex 
hofte infelliiJimo amicum ficcrec . Eodcm 
vocoj afiinicace amiciciamfirmauic cuiru 
alijs Principibus; & luditham Regi Polonia: 
nupcum cradidic . Mathildem cerciam (S: 
impuberem 2\udolpho defpondec, qua^ mox 
jfiumoldo Epiicopo Conllancienfi cducan- 
da cradicur , aic Auentuius aduerfusea:, qux 
fcribic Krantzjtis , vc fupradiximus nu.io. 
^ Rom^ Vicior Pontifex hoc anno dccedic: 
in cuius locum Fridericus , f racer Gotejridi 
Ducis , dudum B. Leonis Papx Archidia- 
conus j tuncaucem monafterij S. Benedicti 
Stepha- Abbas , ordinacur Papa , & Stephanus IX. 
nHsix. nominatur . Ille fuic filius Gochelonis f aic 
Tapaco-Siaekrtus ) Imperacori Henrico exofus pro 

fnr' ""'^^^ ^'''^''^ ^'''' ^^''^^A^^^^Ducis , poll lega- 
cionemConitancinopolicanam apudCaili- 



2{e^e 

nenfesMonachus , & poftea Abbas facftus; 
comprobauic camen in Poncificacu. Auent. p,^;o. 
lih.S • Propcer quod Hildcbrandus ad Impc- 
racricem ab Ecclefia Romana legacus mif-/.2.c.99. 
f Lis fuerac . D/Jidij caufa { Leobilicnfis ) xvi 
i;:tcr Cafarem (^ Godefridum erat ,God-fri- 
qiiui crederetur ijle Imperij mhiare coron£ . 'i"[['*>' 
^lslam elecius Pontifex Fridericus mandauit -"'T" 

n r n^ n ^ n- r> iniiijus. 

Pr.epojito Alonajterij Caljinenfis , ^vt omnem 

ecclefi^ tliius loci thefuirum tn auro dumta- 

xat j atq-.argento feflinanter fhi , (^ quarn^ 

pofet latenter , per fcipfum defrret ; multo 

potiora his in hreui fe huc remijfurum promit- 

tens , difponehat enim fratri fiio duci Gofiri- 

do apud Tufciam in colloquium lunoi , eique 

c 1 ' ■ ■ I °/ . '. 

■vt 1 ereMtur , imperialem coronam lararri : , 

demum njero ad "Nortmannos Italia expdicn- 

dos 3 (juimaximo dli odio erant , •vna ci0n . 

eoreuerti. H^c in Icalia . Vlcra monccs, ^'l^"''' 

aucem fub idem cempus varijs fluclious 

agicabacur Saxonia , quos Auentinus re- 

cenfet . 



TVMVLTVS /^ S AX O ^ I A, 



xvn 



SAxonesgens ejfcrata , ncmpe adhuc cruda 
carne 'vefcuntur , fnitimorum fpoltjs 
qudfluofa , -viuereraptOimore •veterum Ger- 
'manorum infueta , a Francia SaxoniacjuC^ 
oriundis Impcratorihus in vnam legioneni^ 
confcripti , ohfequcntcs latrones cognominati , 
Danis , Cimhris , Venedis hcfiihus tum 2(ei- 
puh. (^ nosir<& religionis oppofiti fmrunt , qno 
in tllos impunefurta , latfocinia exercerent : 
'vhi illi armis perdomitt , fuh iugumpietatis 
?nijf funt . Saxonum cquefiris ordo , atqu^^ 
nohilitas, pacem feruare,pietatem lufl/t/am- 
que colere ,flnem cum armis vaaandi, man- 



dataque facerc coacii funt : coercti fapientif- 
Jimorum , pacifq--,amantiffimorum principum 1 
fuperiorum potentia . Pojieaquam ergo C-efa 



morte Imperatoris , fratrifq; fui V^vilhelmi 
Saxonici Limitis pr^fecit , hifce diehus /?z_> 
Saxoniam redierat ) atauos amulari , impe- 
rata detre^iare ,nem.'nt omnium parere ,omne 
ius in ■■virthus poncre , 'viduas , pupiUos{/uxta 
prouerhium 'vulgatij/imum) deduhere , la~ 
niare ,inopes opprimere , in feruitutem redi- 
gere , ciuihus inuidere , horum op/hus infidia- 
ri , opp/da diripere, mercatores (^ altos quof 
uis --ultro, citro commeantes , -vhi modo fpes 
lucrt ft , dcpr^cdari , fpoliare : latrocinia paf- 
fm , 'vt h^c fuh rege puero quafl ■vfucaperent , 
tandemquaf fua lufia ■-vflucap/one atqu^—> 
confuetud/f/e defenderent , ag/tare cceperunt . 
*t- I Ifiiic (^ noflro icuo inplcrtfque region/hus Ger- 
- [ mant(£ a noh/l/tate impune committi (olent : 



remimpuherem , <etatcmohnoxia7>i iniurtiS. , ipf l/hertatem auttam , (^ ius equeflre va 



rehus tmpoftum vident , rati eundem 'vhi 
adoleuerit , haud duhie aui , parent/flqs ve- 
fiigia confeciaturum ,res nouasin tempor€-> 



cant . C^far /n "Boiaria concil/o foluto,/r/ Sa- 
xon/am ad tumultus compr/mendos proflc/fa- 
tar . Proceres Saxonum Mcrshur^/um accer- 



I 



mol/r/ fiatuunt . f^aH/q; duccm OttoncVL^ \flt , ipfq;cateruat/marmati , hofliliq; an/mo 
quendam ,impare natum matr/mon/o ( qu/ aduentare nunc/ajitur . idc/rco Hruno (^ 
apneroapud3oiemos exularat ^ auditaqt^e I Eck^ertus patruelesCdflaris , fratres germa>- 

R »/* 



IjO 



Henricus IV. Occid. Imper. XVHI. 



^''^•'^''' nt irehus mditanhus prcifecii , cnm cafu in \tiirhant, •-jttrque ptriit . Eckhertus quavi- 



Saxonum cohortem ii^cidijfent , (iatim Orto j (juam fkucius , tamen dolore am:JJi jratns 
SaxonumduElor , fi(;^no dato illos inuaditniec | concitatus , in confcrtijfimos irrumpit , 'Scr- 

nardi prdfecii filimn , altcrum huiufce tu - 
multus authorem interjicit , cceteros tnfugam 
'vertit . Saxones amiljis antefgnanis, armis 
ahieciis , deditionemjaciunt , ■vitraejt armis 



XIX 



illi pugnam dttreEiant . Vtrin(j;maxima nji 
diu certatur , ancipki fortuna modo huc,mo- 
do illuc inclinante . Pr/mo impetu "Bruno ^f 
Otto admijfis hahenis, calcaria ecjuis fuhdunt, 
infefiis armis concurrunt , inuicem equis de- regem lacejfere omittunt 

STEPHANI PO^MTIFICIS OIMTVS Sal.An. 1058. dijfidium Pap£ (^ Antipap£. 

HOc eodem Anno Summi Pontificis re- 
noLiacur funera . Obic Florcnti.u Ste- 
phanus ; RomiPglifcit Ambitioj& puerilem 
£Etatem agcntc Ca,'fare, Romani triumphat 



tumidi . Inter quos Gregorius de Alherico 

Lateranenfs , (^ Tufcuianenfs comes ,fo- 

c/ato fhi Gtrardo de Galera, (^ 7{omanorum 

potentium alicjuot , noEiurno tempore cum ar- 

matorum turhis , Ecclefd /ura pcruadunt,(^ 

loannem Veliternenfem Ep/fcopum , Airn- 

Beneditus^^^^P^fi^'"-' cognominatum , Papam conji/- 

.Antipa- tuunt , "Bened/Cf/ nomine ill/ impofto . Leo 

f^ • Ollienfis l/h.i. c. i co. Interim ex Germania 

rcpredicns Hildehrandus Florentiam venit 

C3 



D ini.:!a* 



Is Romanum congregauit Concilium , in-' 
quo damnato ^ereugar/o, conllitutio etiam F.c.pnia- 
de elecliione Romani Pontihcisedita eil : vc n.-,n . 
Icgitur apud Petrum Damianum /n d/fput. 
Aduocat/ 7{^ij} cum defenfore 7(om.Ecclcfc, 
& apud Gratianum. cap. i .In nom/ne. d.i"-,. 
Quod defundlo primario Mundi pallorO:, 
primb llamines , deinde ca;-teri ficcrdotcs , 
Senatus Populufque Romanus coeant , iiu 
communeque de capiundo animarumpa- 
renteconiuItent:/^//^o tamen{ inquit) de- priuilr- 
h/to homre , (df reuerent/a d/leciiflij Jiofir/ gii^ ^'■■- 
Henr/ci \ qu/ in prdfentiarum t^x hahetur ^"^''''^'^^'J' 
(^ftiturus Imperator , Deo concedente fpera 



manaa 

0.7 



XX 



ad Ducem Gotfridum Stephani defund:i tur ,fcutiamjihi cojjcejfimus ^(^' fptccef^or/- vap 
Pontificis fratrem, ibique vocato Epiicopo- [ hus /U/us , qui ah ^ac Apojiolica fede perfona- 



rum conuentu , Gerardus Epiicopus Flo- 

rentinus Pontifcx eligicurj, ad excludcndum 

1B. "ned/ci um Antip:ipam ; cui vt CiEfarem 

conciliarent , 2{omani Princ/pes ( ait Lam- 

hertus) fit/sfaci/onem ad 2{egem m/ttu>it , 

fe fc/l/cetfidem , (juam patri d/x/Jfent , fil/o 

auoad poffent , feruaturos , eoq-yinimo ^uacan- 

t/ 7\omanc€ Ecclefi^ Pont/ficem •■vfque ad id 

tempus non fuhrogaise , e/us magis fuper hoc 

expetiare fentent/am: orantqfedulo, 'vt qucm 

ipje njelit tranfm/tat , nihil eius ord/nat/oni 

ohflare , f auis non per leg/t/mdi ordinatioms 

ofi/um,fed al/unde afcend/Jfet in ou/le ouium. 

2{cxhah/ta cum pxjmor/hus del/herationC^ , 

. - Gerardum Florent/uum Ep/fcopum,in quem 
Tontifex , „ ^' t- ■ a ) 

'NicolausW Aomanorum (gT / euton/corumjtud/a con- 

ab impe-fenferant , Pont/ficem dcfgnat , 2{omamque 

ratore perGodeJridum Marchionemtranfmitt/t.Ita 

cofrma- '^enedtEio.cjm fne/ujfu 2{cgts (^ Princ/pum 

facerdot/um •vfurpauerat ,reprohato ,Gerar- 

dus,cjui (^'N/colaus, Pontificatum oht/nu/t. 



tur . 



literhoc /us /mpetraucr/nt . Contigit hoc An. 
Sal. 10^9. 5^v I 

Hiscratlralia- il:atus: quiim in Germa- rnmu!- 
niainuidiaperciti Principes aduersiis /i/c'/;- ^''^ "l 
r/cum Epiicopum Augultanum^ D/cpoldum f''''fj 
comitem concitant prcetextu Comitatus ad ^uHaui 
altareS. Mari;rpercart^ lirmitatcm. tradi- 
ri , ^apoto fiLus e/ufdem Comit/s Ma- ^ *""' 
t/ch/nga inuad/t : fed Aurrarlj , qui eius '^' 
fecjuaces erant , ah Augusienfihus plur/- 
mt occ/duntur , plericjue 'vulnerantur deh/nc 
a Com/te Atat/nchinga, alijfque -vic/ concre- 
mantur . 2{eg/na cum puero 2{cce in fcfio 
Ornn/um Sanciorum Au?ufiam <ven/ens\ in- 
uaforcs AugufldC ad pafi/onem compultt . Cor- 
teri rebellioncm meditantes , occaiionem 
quxrebant . Moricurintcrim. Sal.An. 1060. ^^'^^ 
Henr/cus Rcx Galiiarum \ Ph/iippus eius fi- 
lius.adhucpucrrcanum cum matreguber-^^"'''"^,^ 
nandum iufccpit.Anno lequenti I06 i.obic^,;.^ ^^^J. 
'Nicolaus Papa . 



XXIV 



. rnur , 

ELECTIO ALEX. II. 2{gM. PO^NTIF. Sal.An.io6i. 

Efun6lo W/ro/<^o Poncifice , cum in- I dus Archidiaconus , habito confilio cum ,^^_ 
gens inter Romanos iedicio dc ordi- Cardinalibus , nobilibufq-, Romanis , no 75^«^ 
nando Pontifice ca-piiret oriri : H/ldchran- diffenfio increfcerct , Anfelmum Lucenfem 

\ Ep/fco- 



D 



Catcna HiHorica . Lib.XVIII. Cap.IIL 131 

Sd.lUH. Epifcopum poftmenfes ferme tres in ]{oma- j foli nos (juicaput Mundi , fdcrofanEii imp^ 
^*'^ num Fontificem eligunt , Jlexandrum(ju^ 

'Vocari decernunt . 2{omam eum comitante 

Principe 'Nortmajincrum 2{oherto Guifcardo. 
l.S-C'2o.^odcum Imperatrix ( aic Lco OlHeniis 

audi(?et •vna cum filio tulere grauiter , 

h£c fine fua auBor/tate gesla fuiff^ : 

Cadalumcjue Parmenfem Epfcopum d Pla- 



^ ^'^ cent/no dumtaxat (^ Vercelloif Epifcopts , 

pam. ipfa diefcfiiuitatis Apoflolorum Simeonis (^ 

lud^ , in Papam eligi faciunt. ^uiporro Au- 

XXV gti^i'^ (§/' ^KsA^^ follicitauerint animos , Comi- 

tesfuere Tufculam , Galerani , qui "Nort- 

mannis infcnfjjlmi ad "B^gem Henncum ie- 

XXVI l^-^ionem mifrant . Legatusfuit Comes Ga- 
lerix , qui cum ad 2{egem ajeniffet, com/am 
auream donoferens , falutauit eum Tyoma- 
norum Patricmm , (^ pro electione Summi 
Pontifcis rogauit . Vel vt Auencinus fcribic 
lyp.^^oComioccito Bifiicx concilio ex omnibus 
Icalia: Epifcopis , adftancibus Roma- 
nis Icgacis poit falucatura Csfarem Tri- 
bunicia: Poceilacis Cons. pacricium,0<^o//^^ 
Parmenfs Epfcopus Senat. Confulto Pontif. 
Aiax, capitur , Honorius fecundus nomina- 
tur . Dum hdtcfunt, ^ortmanm quthufdam 
7(omanisauro fbi conciliatis , Anfelmu7JL-i 
Luc£ Vrhis Tufcorum Epifcopum ante cotife- 
crattonem Hmorij ,Pontifcatui Afaximo /;«- 
ponunt,Cui "B^mam ducunt , moxtj; inawu- 
rant , Alexandrmn fecundum nunct^pant . 



rpj domiciltum tncoli-nus , (^ '-vrhis tgternoe 
ctuesfumus , dojneftico atterimur tumuitu . 
Aiexander inturhat omnta , is contra morcm 
matorum,ahf(jue confenfu ^jeftro facerdotium 
foi ^furpat , a ^ordmannts PonttfcatuVh-3 
emtt , 'vt (^ armts tenet , iupus atque iatro , 
nonpaftor,tyrannus , 7ion Pontifex eft . E^i-y 
ego^, qui ipfum a iSlordmannis, Deum tcftor, 
coaBus confecraui , pr^fto fum . Hcec vbi 
Senatus , Principes , Pontifices audiuero , ^y^^f . 
Ca^far habico confiiio j vcrifa; Poncificibus/,,,^ Xv ,^ 

i' Utii iiiCttt' 

diem dicit ; ad cognofcendam , dirimen- didt,. 
damque licem Houonem Epifcopum Halber- XXViil 
ftaceniem Romam legac . Hic vbi Romam 
venic 5 parccs audiuic, aufpicio Cirfaris Ale- 
xandro Poncificacum addicit . 

Inhoscamen nouacores RomanaEccIe- 
fia ad Cxfarem Stephanum presbycerum^.j. 
Cardinalem legauic, qui obftancibus Regijs 
miniftris , faucoribus Guiherti Parmenfis 
Regij Canceiiarij , &: a Cadaio munerum 
mercede conduclis , ad audienciam non ad- 
railTus , ad fuos vacuus eft rcdire compul- 
fusj ( vc Petrus Damianus fcribit) nec up^.i- 
tionis arcanum regijs pocuic prarfentare c5- 



Ciefar in. 



fpeclibus:, fed claulum & iignatum retulic, 
quod curialium pleclenda temcritas nori-. 
admiferac . H^cleiiatio an Alexandri ele- 
d:ionem prarccfleric , dubicatur . Quonam 
die creatus fuerir A lexander ? Kai.OBohrts, 
Honorius igitur exciufus 2{oma,ciuam tam^ cum tres plus minus meafes intercurriifo :, xxx 
aiius occuparat , ingenti pecunia Aug^iftam j ex quo Nicolaus occubuit , teilatur Da- 

mtanus . 

Rem paucis&rcIariusSigonius fequenti- 



in Germaniam redtt . Purpuratos fhtpecu 

nia piacare , auiicos cunclos auro amhtrenou 
ueflit ''^^ff'^^ i^onec Cdfar ei{'vttummos erat) mi^ j bus explicat .. Mortuo Nicolao Poncifice_' , 
Tontifice^^''^^^ ip^^f^^^ 'fi^^ ^ittmm traderct , J^i- \ Cierus Popuiuff, I(^ de ftrrogando fucceftore 

dam etiam 'J{omanifurto fuhiata aurea cru- 1 conuenit . Grta diffenpone cum nemo cx 2(o- ^^^^ 



ce jc^eris Pontifcaithus infigtithus furreptis , \ m.ana Ecciefa t^rcharetur , Cardinaies tan- 
qu^ Epifcopo7{o?nano pr^ferrt foiehant , ea ] dejn , Hiidehraudo auciorc iproximum'^^ 



adiilumpr^ferunt , quthus ipfe --vfuSiPontt 
fcem quoquc fe primarium duxit . 

Roms interim ciuilis grafiabatur fedicio 
Qmdi?>.mHonorto , alij Aiexandro ftudebant 



coiat dccretum ampiext , ex aitena fumpfe- 
runt . Hic fuit Aifeimus 'Badapius A4cdto- 
ianenfs , Luce Eptfcopus , homo fnguian do- 
Elrtna , (^ •-vtt£ dtfctpitna prohatus , (^ qui 



Roraanicum mandatis legatos ad Cxfarem paulio ante "^"Itcoiat tn Germanta fuerat ie- 



XXVII mittunt, & Augulrx duodeuicefimo Calen 
,Auent. Septemb. Flamen , qui Alexandrum inau- 

l.^.pa?, ^ f ) r ■ ^ ■ r 

4? 2. guraratj lic verba lacic . Suppettasjent-j 
lezatio Orhi 2(egtn£ , prtnctpes ptentiffK^ , opttttla- 
B^mano-mini pro tuftitia ^efira , primartx. Chnfit 
mm ad Seruatoris nofiri Eccief>£ cuncia terrarum 
C^ejarem.p^j. prudentiam 'vefiram pacefefiafruuntitr. 



oatus . Isprtaie Kai. Ocioh. creatus , tmmt- 
ncnte 2\omanorum fedttiane ,ftatim fne 2{c- 
gis au^orttate confecratur , atq;Aicx. II, ■z'o- 
catur. HenncHS tamtndeah tnttio dfcordt^e , 
a 2(Qmanis quihufdam Eccief^ tnimicis , (^ 
exulihus , ■■vt 'vetere infittuto Ponttfcemda- 
ret j tnftinlfius Eptfopjs tn cam rem ex Lom- 

R z hardta 



Henricus IV. Occid. Iniper. XVI II. 

anno fcilicet io6z. Cadalonm/n Italiam ah 
Henncoper "Bucconem Halhfnladenftm Epi~ 
fcopum mijfum sumo exccpit ho^ .ore Gwcrtus 
LombardiccPr^fetius.Giheniy/;' ysro Medio 
lanenfes &plersqi ciuicates Lcu.bardis j 
Epifcopis fuis audoribus , fun: ^'-quurs . ^^^'^ 
Alexandrum Gothifredus Dux vna cu-Ma- 
thilde coniuge reccpic in clientclam . 

HE^MT^JCVS 2{APITVi^IMPE:^ Sal.An,iQ6z. 



Sal^n hdrdia emcarat . Vbi "vcro Alexandrumper 
*° "* Cardinales iniujfufuo cmfecratum audiuit , 
ex matris l^ fuorum fefi^entia fre(juentein-> 
'Bafilece conuentumhabuitn atf-, Placentino (^ 
Vercellenfi Epifcopis exftalia affentientihusy 
Cadaloum Parmenfem Epifcopum ad /e_» 
profeciumPontificem.V.Kal!Nouemh.renun- 
ciauit , 07' Honorium II. <vocauit . Pofiero 



XXXlll 
OttoDiix 
Bauariie 



AVgufta ho 
Quem hc' 



hoc anno ducatum Boiari.T j 
quem haCtenus ex Auentino qua- 



xonia clariffimis natalibus oriundo :, vi- 
ro tum ciuili prudentia j militarique_-j 



lib. ^.p, tuor annis adminiltrarat j Ottoni ex Sa- difciplina incly to j in fidem commendat . 




quereU Tanclfpcr Augulla mulicbri tutela re6le 
I» ^u- fmximcE rerum pr^fuic , Hennci Augufiani 
gimm, potiilirnum vfa confilio . & opera : Cxceri 
inuidere ( ita homincs lunt priEcipue pur- 
puraci ) clanculum mordere ; conuenire_^ , 
5^^'^ Augullam Poncihccniq;criminari j eos in- 
ceftus {imulare , alia huiufcemodi vocifera- 
ri cceperunt.Quod longe a veritate aberrat, 
nam Agnes omnium pudiciilima habeba- 
tur , teilcl^amherto ; tum quia Pueri raptus 
RegincEilohobftarccIafciuicE, fcd habcnas 
laxaret , cum longe a fiiio , & aulicorum 
frequentia , abfque arbitris :, & teftibus li- 
bera remaneret lubrica vidua . Vnde po- 
tiiis fuiflTct abducenda mater , quam filius , 
Verius puto ob imperij cupidincm , & vt 
minifterium vfurparent , raptum fuiiTe-j 
puerum. Itacnim , aiebanc : ^£malum 
dementia totfortiffimis atque fapientijftmis re~ 
gulis ,prinap:hus , dynafiis , tetrarchis,pr£- 
(idihus ipr^feBis , tot fanciijfimis patrihus , 




tot eruditijfimis Epifcopis , nationi orhis regi- 
n<e , ifi^ori ocntium populo , foemina domi- 
natur f haud duhie injauflum , dirum «£__. 
"^ip- omen. Aqua , •■ventoque ( fcuti •'uiilgo 
dicifolet ) magis fluxa efl rmdiehris fides: mo~ 
do ait , modo negat :nunc odit , rurfiis amat: 
in vnius potefiatemoh fiupri confuctudinem , 
ius atque ditio cejjlt . Vnus omnta regni com- 
moda , tnhuta , veB/gaba , cenfus potitur , 
C£teri omnes honi , nohdes, vulgus finegratia, 
fineauthoritate fumus: iuflic/a , demque-* 
cunEia venalia fnt . 0:nnis gratia , poten- 
tia ihonorapudvhum , aut vhi dle -vult , 
ex/ftit : inoens lud/hnum , atsuc dedrcus ocl- 
licofe. Gcrmani^ . C^far oiii iam pivhefcit , 
procul a viris , in Senatulummul/erumrele-' 
gatus , inter penfi cdufquc ferud/ipus mini-^ 
fienjs efjGsminatus . Tempus nune efl , -vt 
coltimei/ 7\eipfMic<c pttMica cura nd&lefcat 3 
fenatu princ/pum , pfihliCisf^inH/o/dht^s , ar- 
mis (^ m/iitar/hus exercttijs infuefcat : ipfe 

deniqne 



Catena Hiftorica . Lib.XVlII.Cap.il. 133 



Sd.An. denl^tie fmperjj mmia oheat . //.cc (^ hu 



Io6z, 



iufcemodi •■vhi crehro laciata fmit j tandc9JL-> 
•vyyy -^^ino arcloimyfia Agrippinenfis j Eckhertus 
patrueiis C^faris j Otto ^oiori^m regnlus j 
commmucato confiiio , HainricHm muiiehn 
potefiate , dolo , m feditio concitaretur ( qtiip- 
pepopuioAugiiflx indoles 3 mite ac tfuietHm 
perplacehat imverium ) emanc/poire flattmnt . 
'!Matiim preciofe artis magna opuientia ador- 
nant , tapetis , aui^is inflemtmt , attro , ar- 
gento 3picittra j c^latttra , c£teris cjaihtis ani- 
mnm Ctcfarts ohleEiari opnjahantur , in- 
flrutmt . Ctefar cu/m ^natre Gosiaria , ^jhi 
loyemauerat , egreditur , ^"?netum Augu- 
flam pet/t , ihi P.ijchalia conceiehrat . Anno 
arch/mjfla, deter/ principesfrecjuentes coeunt: 
nauim adinfuiam 2\heni , (juam Dmi Sud- 
berti^ocant , appi/cant . Cxfarem , cum hi- 
larior pofl ccenam foret , adfpeiiandum nam- 
gium ita exornatttm inu/tant . Cxfar adhuc 
puerorum more fimpiex , nih/l minus quduL^ 
<i ' injidias fufpicatus , nauim ingrcd/ttir . Con- 
fefi/mfuhornati ah Annone iatera principis 
fi/pant , ex compofito nautte foiuunt , repente 
remioes rem/s incumhunt , nauim in aitum 



huiufcemod/ tuteia magts auar/cia , amh/t/o 
/nuaiuit: mag/s iegcs fpret^ , nira eontempta 
fufit . ^luippe Cicfire d matre ahsiracio,pat<^ 
corumpotentia creuit : qu/ nacii hahenas re- 
rum adolefccntttlum a cur/s 2\^ip. /n anguios 
ahicgant : 'f'<lcm/n/ ad/re , nem/n/ falutare^ 
C<e(arem,ne hu/c cjuidem fJutare quempiam, 
nifi expr<efcripto prinapum , i/cu/t . TenerA 
tctat/ parcendum effle : -venation/ , gaudtjs cor- 
por/s indtdgendtim doccnt . Ipfi mter/m om. 
u/a --venai/a hahent : cund:a 'vtiiitate met/un- 
tur . Honorem magiflratus , opcs , in fe , (^ 
cjuo voltmt , trausjerttnt . C<cfircm , vt ah 
eo cuiicia extorcj.ucant , fuo more --viuere , ea 
(jwefertdtaSifaBitarepapm prrm/ttunt : 
(juin ettam Ojfic/a a <vdupcat/hus /:-fc 'tnuvt , 
ad omnta conniuent . Ei 'Vt ah 'vao cneter/L^ 
difcas crimina, difcordi<s qttocjuc malis "E^yn- 
puh.adtcrtint.^ezcLnu,sHyidts hatmenfs epi~ XXX X 
fcopus,(^ l^-vider--'dits FtUdenfspr^erui Gos- ^P'i'^'^P^ 
iarid natalihu s Chrisii , puguis , ftihfiijs /rLs ff^^^^^^ 
tempio inter fe concertarunt : •uterij; dextr^Ls ineccle- 
Pontificem M^gontinum affidere connUehatur. fi^i 
Tiurfus Qiiint.tiaaenalihus eadem concertat/o 
/nter eosfuit . EcKhcrtus partium pont/flc/s 
tempium armat/s m/iu/hus occupau/t , ad- 



ut. 



yyiy^Y\ prouehunt . C^far fe ad necempr^fentem du- 

Henricusci ratus ,fe e naui^/o in flurnen proitcit : iam- \ uerfar/os exigere facr/s <edihus conatus . Ftil- 

denfes focijs fuppetias fertmt : resflr/B/s gia~ 

dijs peraBa esi . Vtr/wp-, multi occ/f,fanum 

nauiproCti/t , dextra C^farem prehend/t , ad- 
XXXVII; .f J ' . . .' / ' ■ 

nauigatquenau/gio . Apparebat anceps per/- 

cuium , tam pr^cnatantis , qu-im fequent/s . 

^ui •vehehantur ,ad}iaui<Jant ,amhos er/piunt, 

in nauemcjue excipiunt . Cdterum optimates 

Hainricum c/rcumffltmt , caujfam edocent : 

eum hiand/ment/s piacant, Agr/pp/namqu^ 

deducunt . Populus , qui in r/pa procurrehat, 

acciamare, m/nari , feuire ind/gn/ffimum fa- 

cinus •-vociferar/ coeperunt , ius ^/oiaiuiiL^ , 

^.^.^r,,,„maiefiatemC<£fareaml<£famefie , frrocr/- 
XXXVIIl ... 'j , -I. n L 

men %)/nd/candiim clam/tant . kiuamobrem 

Anno ad ieniendam inuid/am , cfu<£ hocjaci- 

nore coorta erat , conuocato conc/i/o ,jau/ Ju/ 

rationem redd/t , dcfarKjue fzti.fac<t : 'vul- 

vipue titmuitu pacato , ne id ohfuum compen- 

diumfeciflfcv/deretur^flatuit •vt Pont/jex 

Afax. Germani<e fx curijs ,/uxta numcrum 

.. archimyflartimGermani.c rcm confociarcnt , 

cratia. fngui/ puhiica mimia oh/rent , Imper/umque 

per omnesin orhemiret ,fln/rettir . Vno menfe 

popuiaria hxc , atq\ pr<eciara primu.m v/de- 

hantur : non ta/nen ea concordia n^anft . Suh 



xt 

.Agnes 
Imper. 



ara,fanou/ne hmvano poiiuta f^.nt . Augufla 

autem tam graui afecia contumelia , tajncn 

neceffitatem in rationem •vertit , -vt ru?mrem ■niona.fle. 

de fe temere coortum coargueret , maiu/t tace- rium in- 

re , patienterque ignom/n/am toierare , quam^"^'^'^"'''' 

m/uriam more gent/um expofltilare , in contu- 

hern/um facratarumfoem/nartim fe aodadit : 

dotaiJa pr<£fd/a retmet , c<etera omnia relin- 

quit : heneflc/o /n pauperes infgn/s . 

Annonis gerta non omnes cum Liuda- 

renc , Petrus Damiani fcquenti confirma- 

uic epiilola , & in Cadaioum exciciuic . 

Donino .Annonis B^uerendijf. Archiep. Tetrtts peccator 

Monachus , dign.t deuotionis obfequium , j_j^j 

W expeditionis excrc/tio con[i/tuti,a:gne no 
p^^flfumus eifdem man/hus (0" fiyi/ curren- 
t/s artictilum texere , (^ fr<enis equorum flui- 
tantihus , •vt dignum efl , deferuire : fcd licet 
mciius fit luailentcr cioqw , quam mutire , 
t>erumtamcn ciim necefjitas imminet ,meiius 
efl •vtcumqtic mutire , qudm penitus ohmutev 
fccrc . Citm nohis ad mcmor/am , •venerahi- 
i/s Pater , Lihor tnus , i^rfladium ■venit,n&- 

hilis 



1 3 4 Henricns IV. Oc 

SsLj(u. jyjli^ jlla fides atque prudentia loiacU jaccrdo- 

tis menttnojtr,£ jtibleqiicnter occurnt . dicitt 

enim facra 3 'Vt optime nofti , teflatur hijio- 

ria , Ahaiia ^xor loram , ckm Ochozjamji-- 

lium fuum j re^em 'videlicet IJrael , njideret 

cxtinciitm , ccepit in omne femcn regium tm- 

maniterfrcmere, poficritate'm(jtte Datiidcru- 

delis 'Bellona ten\auitjt'Aidittts aholere . Sed 

infignis ille facerdos loasflitim Ochozj^ ■, pia 

^ multis iaudihus ejferenda jraude ftirri- 

piiit , (^ occuite ^fque feptennium intro-j» 

tempii feptafeniattit , ctii pofi modttmregaiis 

fceptri ittra contradidit ■■> ctimejtte ad prxfiden- 

dum Ifraeiiticopopulo ittxta proatiorum fuoru 

confuettidinem rohorattif.mox <vero tam(juam 

hoc egregio non fitfficeret Sacerdoti , confrmato 

2{egis imperio , ad 'vtiiitatem Sacerdotij,jiue 

tempii , ftta^n porrexit mdufriam , (0/" cum 

prxfato^lege adordinandam,(^ difponcndam 

confacerdotttm fuorit?» contt^iit difcipiifjam . 

'Nam ^ facra teEia tempii , ^ut injiattraren- 

tur y inftituit , (^ nanntiila, cju^ Saccrdotiaus 

(ompetebant ediBa deprompft . Sciehat enim 

quoniam 'Vtraq\ dignitas aitern^ tnittcem^ 

<vtiiitatis cft indiga , dum (^ Sacerdotium 

2{egni tttitione protegitur , (^ 7{egmim Sa- 

ccrdotaits ojjicij fanditateftdcittir , Sedquid 

mihi per facr^ ieciiGnis feriem ctirrcre , 7ii[i 

quia in te ^video eiufdem aperis fmiittudinem 

noftro tempore couuenire r' Seruafti 3 'venera- 

hitis Pater , rcticrtsm tttis manihtts puernm , 

ftrmafii regnnm , reftitutjit pupilio paterni 

iuris impcnum :ad Saccrdotitim cpio^tte ma- 

nu7n tii<£ prudentiii protinus extendiftt ^ dum 

(^ Parmenfis hejiiicfjuamca colla Etfangeli- 

ci mttcronis ^if^cvc pr^ecidcre , 0/ Apoftolide 

Sedis A:tftitem in fu^ dignttatts eiai^crafti 

ftitum reformare :fed co^pto opcnnift poftrema 

mantts accedat , nif adh/heantuy adhuc tiia , 

qu<c reftant', fanHttm 'veftri opcris iediftcit^m 

minatur , 'Vt corruat . Cadaious ennn tii^ 

fanEiiC perturhator Eccicjid , c/^erfos Apoftoii- 

Cte diftipiinci , intmicus fzlutis hti>7nati£ : liie , 

inqttam , radtx peccati , pr.eco diahol! , Jpo- 

ftoius Antichrtfii jfagitta ntmirum produEia 

de pharetraSatana y-virga AJfur , ftiius 'Be- 

lial,fiiiusperdnionis yqtiiaducrfattir , (qj' 

extoiiiturfupra omne ,quod dtcitur Deus , aut 

quod coiitur , -veiut draco teterrifnus adhuc 

fu^at i adhuc fcetore ajenenat<c pecuni.e nares 

homtnumfcedat yftdemque mttitorum <vento 

perfidi<e •vaciiiantem notms htnrefiarcha per- 



:icl. Imper. XVi II. 

turhat . Sicut c7iim louemin Dian£ gremttim 
pcr attreumimhrcm defcendiffe fahuiaru^^i-* 
coymnenta conffigunt ; fic ifteper auruni d^—^ 
fu<e Ecclef<e facriiega deteEiionc qu~eftum , 
adidterium Sedis Apofioitc<e concuhitum qu<e- 
rit 3 (^ tamquam petocius aduiter fuam ex- 
piere ithidinem in J{omanx Ecciefx ^iolatto- 
ne meduilitus inardefctt . 

^uamohre7n , 'vencrahiiis Pater , -vt fan- 
cius fudtj tui iahor ad eJfcEium omninopcr- 
uetiiat , (^/per caudam ttttonts huius , tmmo 
per 'vnum putridum diahoit memhrum , apud 
opintoticm homtnum ^{omatta Ecciefia non—i 
'viiefcat , (g/ hac occaftone , quod ahft , Chri- 
fiianus popuiusinerrorepermaneat , ttecejfc 
cfi ^t <vcfira prudc72tta totis 7tifhuselahoret , 
quatenusgcneraie Conciitum quantocyusftat, 
(^ pertncioft huius erroris fpitias ,//; quo mi- 
fer muttdus njerfatur , eueiiat . Pr<eterea it- 
henter ad 'ueftr<e JanBttatts ailoquium , fl 
occafto daretur , attingerem, 'vt communtcan- 
dum confi:u7n , quod ahfentia prohihet , njiua 
cotfertifermonis 'verha cotferrent . Sed quo- 
niam idfortajfe nonmereor ,peto , quxfo , (e/ 
humditer fuggero , 'vt fanEia ^jcjtra pruden- 
tia Cadaioicam rahiem , qwe latrare 11071 defi 
nit , omnino conetur exttnguere ; quatctius 
Chriftiana reiigio paciftca per njos njaieat 
tranqutiiitate gatidcre , ^vt dum 7{egnt4>m, ac 
Sacerdotium optata per 'vos pace ptrjruitur , 
is , qui <vtriujque dtgnttatts auEior eft, pacis 
<etcrn<c dima 'vohis pr<emia larfiatttr . Sed 
dum eqiiHS ofjertur , dum^ focij omnes ittr ar- 
ripiunt : Ecce hreuem fperno ,ftreut ^vcfligja 
ftcrno . 

Dv.m hrc m Germania hunc, in IialicL-) , 
Caaalous , quontam Pontijicatum tiire obtim- „,,^ ny^ 
re non potuit , -vi etindem extorquere conatur. 5. /7.4^5 
2{ehus eius 7\cmani quidam ftudchant . id- 
circo comparatis haud contem7ic7tdts Longo- 
hardorum copijs , njrhetn 'verflts co7itendit . ^^j^u 
Inter Sutrttim 7{omamq:, caftrafacit : <vhiCadalous 
aiiquot dtcs fattua hahet , fperahat metu fut ^o'"'^" 
fponte ad fc 2\o>nanos conuolaturos , atq; Aic- "tf. ' 
xandrum defrturos . ^am partium etus 
"^mafii turri7n Crefcentij , item aliam ad 
potitem Atdtitutn occuparant ,ftrmoq;pra-fdia 
tenehant . Vertim Aiexandrini expiorato Ho- 
norij aduentu , <vim quoq; fe armis defendere 
ftattierant , arma , pila , tormetita , arcus , 
fagittas , machittas , qux adreftftendum ne- 
cejfariaforent ^ compararatjt , Parmenfs <vhi 

hoQ 



2am 



CatenaHiftorica. Lib.XVIII.Cap. II. 135 

Sd.jin. IjGc pe)- fpccutatores comperit , caflra mouet , ' catu Adoix. donare di^natiftierint yis abf^**^ : 
injeflo mtento(]ue exercitti 7{omam contendit. <yi cum pace omnmm primario potiatur fac^ r- 
jliexandrofauentesarmatiohuiamproced.tinty dotio . Placuit •■utria\conditio cjuippe ■■vter(j\ 
plehs j qudi fuo more rerum nouarum auidos ; fwe caujficonfdehat . Alexander (juod inaw- 
efii pars indignantes (juod au/fpiam armatus '. auratus , a Cdfar/f^j; legato prohatus Pont/fi~ 
2{omam accedere auderet j m/xti m/l/tihus i c/am poffidehat <edem: Hoiior/us quod ipf^ 
e(ju/tihuf(jue erumpunt . Sed pnmo conoreffu \ pr/or , Utuum m/tramcj'-, a Cttfire accepijfet , 
■Alexandr/n/ 2{oman!(jue ah Honor/an/s (gT ' com/tijfjue curiat/s , ad huncce honorem ( tta 
Longohardis /1/ figam ■■vcrtuntur ,Ci£duntur, j enim /am eft ,ol/m onusju/t) cooptatusforet. 
trucidantur. Alax/ma pars ad Tyherim au- 



ft^git 3 nauim irrumpt . Vht cum fe confii- 
pc^fent , Hmorianus m/les pdo turham petit: 
(ju,i£ telum^vitahunda , indiuerfum latus ce- 
dens , nauem /nuertit , acju/s ohru/tur. H/fce 
peraB/s ,nomcn ,jaci/o , jnuor Honorij gb- 
fc/t , Alexandr/pars d/m/nu/tur . Cuman^ 
iam Honorius i{omam intrare in an/mo ha- 
XLIII i^^^^t , Gotfridtis Lotharing/us , qui aufp/cio 
Cdfarisrehus Ital/cis pr^fdehat , aduen/t in 
tempore , partes ah armis d/fcedere imperat . 
Paret populus , parent m/iites , defertis Ho- 
norio (^ Alexandro domos d/lahuntur . Got- 
fridus de/nde 'Vtrun^j; adfe 'vocat . En , in- 
(ju/t ,paflores , cjuioues ( cjuarum lana tegun- 
tur , lac confumunt ) committm/t , pacems 
quam Chrtflus Dom/nus Deufhue nofler reli- 
(ju/t , 'v/olant , pietatempolluuJit . Itein Ger. 
mantam ad defarem , ^ ihi potius turc^ , 
(juam h^llo , -uter Pont/fcx ft , d/fceptate 



Pofled(fuam autem adC^farem peruentuni-» XLIV 
efl , cjuod exped/tto Vngar/ca 'vrgeret , (^ h^c 
res ahfjue Eccleflafl/co conuentu componi ne- 
(ju/ret , /ufllus efl is interim , cjut confecratus 
erat , (^ Lateranenfe templum infderet , no- 
men(3/ t/tulum Pont/ficalcm ^furpare; \s ■ 
forlan conuencus , iiJudell Oshorien fCon- 
ciliuin j quod Prtrus Dam/ani nominacjqui 
fuailla diipucacionc incer defenforem Ro- 
mana; EccleficE , & Rcgium Aduocacum ad 
Cxiarcm , & Annonem Archiep. Colon. 
pr^milsa,cum ipie incerefse haud pofbtc, in 
parccs craxic Alexandri , Carfarem &c J\r- 
chiepif:opum . Donec Conc/l. o ( prolcquicur 
Auencinus ) cd/cio ,per fiflraaia mcre ?na/o- 
ruml/s d/r/meretur. Alcxandcr ergo Ty^cynam, 
Homrtus Parmam fe conjtrt . C^far in 'Boia- 
ria hyemat . 

Difpucacionem fupra cicacam hic infere- 
re placuic,- vnde iJJorum cemporum iliacus , 



^em Cdfcirpr/ncipefcjue (^ ep fcopi Pontifi- concrouerfias, iura dcpromere liceac 

^Lv Difceptatio Sjnodalis inter Begis AdimatHm , ^ Roman& EcclefiA 

Defcnforem . 

A R G V M E N T V M. 

Inoleuerac praua confuecudo , vc Romanus Poncif;;x , nifi Ccefare confirmance , eligi pof- 
fec . Cum vero Henricus III. puer clsec , fme eius confenlu l^oncifex clcd:iis eit:: quod 
cum ab Henrici Lcgacis in crimen adducerecur , pro defeniione eleCli Dilpucacionem 
inilruic . Fingicur 1"it:c Dfcepcacio iiabica coram Synodo Epifcoporum qui , vc liac de 
re pronunciarenc , in vnum conucneranc . 



Cadalou 
.Antipa- 
fa hifce 
yerbis co 
fellat S, 
t4u6lor. 



Ed ad ht£c (doriar.'s , (^ 
/aEias : "^x me , (^ 
Imperatr/x matcr eleg/t, 
ad hunc ap/cem me reg/a 
celftudo prouex/t : fed 
cum hinc aula regtafuum 
tueatur elecium , ill/nc 
2{omana Ecclefaproprtum dejendat A n/fli- 
te,iam in fliocon^iitutumyd/ffnum efl^^vt sd- 
Horum , at(jue prudent/um Sacerdotum mul- 




lans fuh Canonici iur/s aucioritate d/fernat . 
Et (juoniam /n prox/mo , --vt fperamus , fiet 
h/nc Oshoriente Conc/l/um , h/c lam eaifdem 
Conc/lij conf/tuamus •■velutin (juaAam tahel- 
l<£ pitiura prAud/um . luxta 'v/fonemergo 
Danieiis , Patrum thront fnt pof/tt, iudicium 
Jedeat , L/m aper/antur, (^ joLut/on/s ind/ga 
(jticsfito in med/um drducatur. H/nc /ta(jue 
'B^man<& Dejenfor Ec.clefx fuas allegationes 
tnfrat : ill/nc Aduocatus reg/uspropr/nepartis 



titttdo co nueniat : (^ hanc autefitonem 'venti- argumenta deprcmat . Taceat Parma cu tn^ 

fuo 



1 5 ^ Henricus IV, Occid. Inrocr. XVI 11. 



S'^^-^''- fuoh^refiarchaadmcatio tantum regia , (^ 
7{nmana tnmcem ohloqtiatur EccUfia San- 
, , „ ciorum capitc fiiopopnlus cti/at , ^ ei, quem 
man£ ec-"^^ eierit , ijero Saccrdotum ercCti jint ani- 
ileft£ mi siJt (0/ (jH<t ^trimcjtie dicenda funt j con~ 
qualis , frant, ^perorat£ caufie iudicialis fententi^ 



caput efi omnium , lion permifit . 
Rcgius Aduocacus . 

P\olixa dcclamatio dcdit attciitionem, he~ 
ncuolentiam , atque docditatcm: (^ hoc 
pGtius iuxta confuetudmem jori tudiciahs y 
(juam fecundum regulam Concilij fynodalis 



calculum ponant , Agc igitur , Dejenfor Apo- [ •vhi fcilicet non magnopere curare dehemus 



fhlic^ Sedis incipiat , deinde regius Aduoca- 

tus 3 qu<e fhi iJidehHntur ohtendat . 
DcfcnlorRomanxEccIefi.^ . 

f^ Vm "Beatitudo <z>eflra , ^venerahdes Pa- 

^^ tres , fuper Apoflolic^ Sedis negotio di- 

fputat , ad cunEias Ecclcflas pertinere , cjuod 

'verfatur in manihus ^ nan ignorat . Hac enim 
^^^'^ flant:relicju<efiant:fln autemh^c , qu4 om-= 

niumfundamentum efl , (^ hafs , ohruitur : 

c^terarum quBCjue fiatus necefse efl collaha- 
lccUfia ff^y ^ Omnesautem flnePatriarchiu! cuiusL'- 
^ }f\ het apicem , flue Mctropoleon primatus , aut 
jatefun. Epijlopatuum cathedras , ■-uet Ecclefarum 
dauir^& euiufcHmcjue ordinis dignitates , fue 7(ex , fi- 
fukitHT, ^e fmperator , fuecuiuslihetconditionishomo 

purus infiitmt , (^ ( prout njoiuntas , aut fa- 

cultas tutit ) [peciatittm flhi pr<£rogatiuarum 

iurapr^flxit ; 7{omanam atttem Ecctefaffi-> 

folus diefundau;t , 0/ fuper petramfldei mox 

nafcentis ercxit : Qui beato \ntx xtcrn^ 

Clauigero , cerrcni , {imul &: cilcilis Impc- 

rij iura comrntiit . '-l^on ergo cjuAihet terre- 

tta fentent-a ,fcdttlnd Verhum,per cfuod con- \ tor,ohediatfCdjii:t ergo,cjuia nifl 7(omani7{e- 



elucuhrati£ tocutionts vrhanitatem ,fed njiu^e 
potius fententiie puritatem . Ad cjueretam er- 
go coram fanciis Sacerdotihus deponendam , 
ftificiat nohis dicere : quoniam inthronizaflis 
Papam flne confenfu domini noflri 7\egis , ad 
miuriam fcdicet , atque contemptum regi^ 
maieftatis . 

Dcf. KiE-.Ordinationem Pap^tfaciam difi- ^^^ 
teri nec pofl^umus, nec dehemus; 7(egis aute?n '^"^ 
iniuriam modis ominhus proputjamus . Scd 
•■videamtts primo , flptacct , •■z>trum Papa^-» 
fne 7(cge potueritfleri , (&yj7c pofifnodtim de 
^j^pis difputemus miuria . 

Reg.Ad. ccrte tiquido nouimus,quia dti dc-- 
hent Pontipcem , cum ordinatur , eticcrC^ , 
quosfloi ,pofiquam ordinatusfuerit , Cano^ 
nica decernit auEioritas ohedire : Papct 'vero , 
quia 'vniucrfalis efi Pont/fcx , non modo 7(f>- 
manuspopulus ,f-d (df 7(omanus /mperator, 
qtii caput efl poptiti , ohcdientiam dehet. Ccn^ 
fendum ne ergo efi , --vt Papam fne capite fuo 
f?oo:dus elioat , (Wf ei quem non elccit Imvera- 



ditunj efi cAum , (^terra ,pcr quod den/qtie 
ommacondita ftlnt eiementa , Jymtanarrt^ 
fund^uit Ecctcflam ; ittius ccrte pr/udegio 
fungitur y dtius auBoritatcjtdcittir ^ Vnde 
non diihium ,qu!a quifquis ctiitihet Ecctefi^ 
msfuum deiraxit , irjufiitiam.jax:it :■ qui 
autem 7\oman£ Ecctcf^ priudcgium ah ipfo 
fummo omnittm Eccteflarum Capite tradi- 



tum aufcrre conatur , hic procidduhio in hdre- etcHi /lon funt , 



flm tahitur : (^ ciim itte notetttr iniuflus , hic 
efi procutduhio dicendus hdreticus . Fidem 
quippe •vioiat , qui aduerfus dtam agit , qur£ 
mater e/ifldci , (^ itti contumax inii,enitur , 
qui eam cunciis Ecctesijs py<ittdiffe cognofci- 
tur . Cum h<ec iiitur 'ueflra Sanciitas nidu- 
hitanter agnofcat , 'vos , quri non qudihet , (ed 
nohiliores , (^ f^/^fjj ^fl'^fii^j ^^^an£ Ec- 
clefte , pietatis 'vifcera circa matrem 'veflram 
compatientes oflcndite : (^ ^truin deflrui de- 
heat , fhimet etigendo Pontiflcem, ludicat^ . 
Adirum qttippe cfl , f quod ?»inorihus Eccte- 



gis affofus acccjftnt , T^omani Pontiflcis ete- 
tiio perfcia non crit . 

rkii9i.E.perlji:?cndum efl itaque iuxta 've- 
flrd:difptUat.io:i:s articidum,quia neqt^e Ste^ 
phanus , r^eque Sixtus , neque Cornetius, noft 
denique Clemens , non Sjiuefler , non ipfc B. 
Petrus Apofloius Papali nomine digni ftint ,, 
qui ah Impcratorihtis eorumdem temporu^ 



Kc2.Ad.fentilcs 7(e^cs non ftnt adhihendi 
ad huitis , dc qua loquimur , eieciionis. 
excmptum .; qtH quoniam Chriflianam igno- 
rahant fldern , Chnfiianorum non poterant- 
ordlnare Pontifcem , Cdterum Chnfiiani 
Principes fcmpcr 7{omanos ctcgere Ponti- 
flces . 

Dcf.R.E.^.W metiturin communi coltoqtm, 
mendax dicitur , qui autem in prefenticL^ 
^jenerahitium facerdotum faifa prottderit , 
facrdegif procut duhio crimen incurrit . Dixi- 
fli Chnflianos Pnncipes 7{omanos femper eie- 



sijs Canonietts -vigor attrihuit ., tiii foii , qtt4 ' gijfc Pontiflces : pcrcurre mccum eccteflaflic£ 

anti^ 



CatenaHiftorica. Lib. 

Sal.An. antiquitatis hrfiorias , /{omancrum Pr<e- 

fulum catalogum Jludiofc difquire , (^ cmn 

perpaucis inuemris in elcchonc fua reaium 
In Ror,i. ' ' „.^ ^ ^ ^ ' ^ .'^ 

Tontilicis^^^^^JpJJ^ fi;/7/«;y«;« , canptere tc pcrjptcuum 

eleUione protulijfc mendacuim . J^is enim 2{ex An- 

Te^ccllIrirP''^! fi^''^'^^ Z)^?/7?^^/^;?? Hifpanienfem ^ cjuis 

imperato/nnocent/um- /nnocentij Jil/um Alhanenfcm f 

''"'"^'''^"'qu/s den/quc Zofimum Grcncirm Ehramn 

pbs de- pl/um elegit r ^Ju^/s pr^tcrea Lcojiemklu/n- 

"'^fl'"""'tiani filium de Tufcia f qu/s Hiiar/uVL^ 

Crifp/ni jil/um dc Sard/nia f cjuis C<ele- 

jiinum Prifci 'J{omani cittis jil/um f qu/s 

'Bon/jac/um , cfu/s Anafiafum ^cjue 7\^ma- 

nos f Dcnique multos attexerem , 7iiffaf}/- 

d/um generarem . Sed ne me putcs nofi—» 

hahentem cop/am i ab eorum cnumeratione 

defcere : ^u^/s /mperatorum elegit S/mph- 

cium Tihurtmum r^ Feliccrn natione 'J\o- 

manum f quis Gelafum Afrum l^alervfi- 

lium f qu/s Sjmmachum Sardini^ Prou/n- 

ci£ jil/um Fortunat/ f quis Horm/fdaiTi^ 

fi/um /usii natione Campanum , /oannem 

orifine Tufcum , Fel/cem nat/onc Samni- 

tem , 'Bon/facium Cihald/ filium , Afcrcu- 

rium Pro/cH/ , Afap/tu?» Gord/ani , natu- 

. ra "Romanos f Buis en/m "Reoum eleciioni 

jmpcratocu/usl/bet tStorum jnumleg/tur adhtou/jj^ 

^^^'^'^^^' confenfum f cum eorum temporihus 7{oma~ 

tjuemors. ■'■ ,,■ ^i n • n ■ r r 

n£ J\e/pubUcd: Chr/jt/an/ Pr/napes pr.<fu/f- 

ff legantur , ideji , Valcntinianus Sen/or , 

Valens frater e/us , qut occifus eji in pu- 

gna Gothtca prope H-.dr/anopol/m \ Grat/a- 

fius , qui a Adax/mo tyranno peremptus cfi ; 

Valentinianus /untcr , qui nccatus efi a 

comite Juo Venn^ ■■, deinde Arcadius , Ho- 

norius , Tcodofus \ /oannes /lle , qut apud 

3{auennam occ/fus eji ; Valentinianus Tcr- 

tius , qui in campo Martio eji percmptus \ 

A4art/anus , Lco , Ala/cr/anus , Seuerus, 

Anthemius , Oljhr/us , Glyci-rius , ^eno 

'Nepos ille , qui in njiiia fua occifus csi 

iuxta Saionas , Auguftuius , A/afiafus , 

fujiinus , (^ cctcr/ 2(omani /mpcratores \ 

quos euitand/ iac/niof Jijii caufa pr^tcreo . 

Da m/hiergo eorum , quos enumerauimus , 

aiiquem ^jei Pr^fuiem rcquirentem , •■vei 

XLVni Principem djfenfum tn eicclionc pr.thcjitem , 

B.Gre-0j' ^g^ ^^ manum , ac te perhihco iaurcan- 
gorioele-^ ^ , r i ■ i 

£lo afjen- <J^^ • alioquinjt dare nou poteris , /n hoctc 

fKmpne-conuicium pcr omnia Verneceffe efi fatcans . 
buitMau^ j ^ , ^' ■,'■'■ •' I, , r 

titiusim-^ljt'^"' <^v.tem beato Greoono Leg/t:{r aah/buij- 

P^'"' fe Maurttius fmpcrator ajfenfum , (^ per- 



rncntin. 



Mt, 



XVIII. Cap. III. 137 

i pauci aitj Frincipes aiijs promouendis : hoc di- 
j Eiauit pcrturhatio tcmporu/n (^ tempefias 
horrenda heiiorum . 

Rcg. Ad. Simoit/riefi contra mentem io- Qnid fr. 
qui, tcmcrarium eji m^e 7nendacij tamproca 
citcr argui , qui non- ^vt/q-ae faifum , fed 
•-uerum me dixijfe putaui : tamen afjen- 
tior , (^ in \m fuperatum me cjjc non-j 
\ ahnuo . 

i Dcf. R. E. Vt atitcm id ipfum adhuc ma- ^g, « 
i nifcjiius pateat , (^T te fupcr ha,c dimicandi imp.pie 
. matcna pcrdid/lTc , t/ht mct/pfi ciarius in-^^^'^'^'-' 

r I n ■ ■ r ■ I "'^f''*''-'' 

I mtejcat , lcge Conjtant/ni fmperatcr/s eai-acs.vetri 

! cium , 'vhi Sedis Apoftoiic£ confittu/t fu-^^l''"^'^^ 
• I '■ " T- \ r ■ ■ ^'''s'^- 

' pcr omnes tn orbe tcrrarum Eccieftas pnnci-iegeT^. 

^ patum . 'Nam pofquam fupra corpus heati'^^' 

j Petri hafiiicam Jundator erexit , pojiquam 

'■ Patnarchium Laterancnfe in heati Saiuato. 

ris honore co:-iJlruxit , '>nox per fmper/aiis 

i 2(efcripti fnem 7{oman<c Ecciefice confiituit 

' dign/tatem . Vhi nimirum 'Beato Siiuejiro , ^'UX 

fu/fque fiicccjionhus ohtui/t , ■■vt regai/ more , 

(^ aurea coronaplcclatur in capite , (^cctc- 

ras regij cuitus inftdas 'vfurparent . Vcrum 

'Beatus S/lucftcr ornamenta , qu^e faccrdotaii 

conorucrc iud/cahat ojfic/o , in propr/os -vfus 

ajjt^npft s corona?n 'vcro , --uci cetera , qu^c 

mag/s amh/ticfa , quam myfiica 'videhan- 

tur , omifit . Cui etiam Confiantinus Late- ■E'«/"'^«" 

r I 1 I Imp.Edi 

rancnje palat/um , quod eatenus atUarega- ^ji^r^j. 

\ i/s ext/terat , pcrpetuo iure co-zcept ^regnUfn^^":"^'"" 

ftaii^ /ud/candum tradidit , nam (gr ipfius 

2\cg/s hicc ■■vcrha funt : Vnae , tnquit , con- 

gruufn/nfpeximus , ncHrum fmpinum ^ 

regni potcjiatem Or/cntaiihus transferri ^ 

tranjrnutan rcgionihus , (^ /n T^yzanticL^ 

prouinc/a incptimo ioco nom/nij/ojiro ciuita- 

tcm icdijicari , (^ nojirum iilic ccnji/ttf/ fm- 

perium . ^uon/am njhi principatus Jaccrdo- 

tum(6/ Cljr/.diand rci/g/on/s caput ah fmpc- 

ratore cAcfi/ conji/tutum eji , lujium- nons 

efi i <vt iiiic fmpcrator tcrnnus h.^z^eatpo- 

tejiatem . Audifii , quia terrenus fmpera- 

tor non hahet in ^matia Ecciefia potejia- 

tem : quomodo ergo Jine liiius arhitrio ,quipo- 

tejiatem iht non hahet , •non iicet eiigi fa- 

cerdotemf fpfe <vero Conftantinopoiim , 'veiut ^ 7»»:«// 

r j ''I, " ir r ■B-'A!'f">!'i 

injccunda jtyomapcrpetuo regnaturus abJcel-pjj^,Qj„rQ 

ft.Longe njcro poji Theodofius fmperator hemti <^ Honu. 

Pauii hafiicam co^ptt ; quo dejunclojiiius etus ^,^^ '' ° 

HoncrtHS eamdem hafiiicam ad caicem •■vf- 

que pcrduxit . Hi quoque 2{omante Eccie- 

S fi^ 



1 3 8 Hcnricus IV. Occid. Impen XVI IL 

Sal.^n. p£ priuileaiumnihilomhni.'! firmaru)it. ^lu^O' j lis <statis incrementum pcrueniat 3 (^ ra- 

^^^' modo crao pr^rogat/uam fibi in 'J\omani Pon- -. tionis capax jiat , illa cunEla difpenfat , 

tificis elcBione rel/na:iercjit , qui 2{oma~ j omnia ord/nat , fic(jue quod tam alieni iu- 

nam Eccleftam nequaquam ftb/ Jluduerunt \ ris efl patrimonium , ad propri^ difponit 

fuhdere 3 fed prcnfrre f non pr&c/pere , fed 



parere ^ non pneceUere , fed fuhejfc f 

Rcg. Ad. Affentior plane (^ ratum du~ 
co , cjuod lofjueris ; fed efio cjuod nunc regia 
celfitudo ex antiquorum confuetuditie Pr/n- 
c/pum hoc fihimet alle^are non pojfit ; ■■ve- 
rumtamen tiihoc negare nonpotes , (juodpa- 
ter domini mei J\eg/s pi£ memorix Henr/cus 
Imperator faElus efi Patric/us 2{omano- 
mm , a cjuihus accep/t in eleciione fupcr 
ordinando Pontifce principatum . Huc ac- 



prou/fion/s arhitrium . 'Numquid oh hoc d/- 
cenda eft mulicr illa filio fuo conceffa fuh- 
trahere f immo 'vcrius perh/hetur , njt pu- 
to , pictatis fltid/o defcru/re . ^iia (jute 
rudis adhttc fil/us d/lapidare ac prodigcrS—> 
poterat ; h<£c /lla fih/mct apte difpofta , cau- 
te retenta , (^ rationah/l/ter ordinata con- 
feruat . Carnalis ergo mater ad/unatfil/um 
/n rehus terrenis ; (q/ mater Ecclcfia fil/o 
fuo 2{egi pr^here non dchet atixilium in—» 
fpiritual/hus donis f Ohtumefcat ergo ple- 



ced/t (juod pr^flantius efl \ (jttod '-N/colaus Benda •verfutia , (Jtt'« fcilicet hoc damnat , 

cjuod prddicare dehttcrat , illi crimen im- 



Vumcb^^P^ ^ocdomino meo 7{egi priuilegitim, (Jtsod 
cefjim ex paterno iam iiirc fttfccperat , pr^hu/t , 
^mTZ ^ P^^ [}'nodaL/s inftiper decret/ paginani^ 
Tontificeconfirmauit . Cum ergo pr/iiatus cjuifquC-» 
eltgenio. Ji^ jli^fj decidere iure non hahet , donec <ven- 
tilato neootio lud/cialis in eum fentent/Os 

1 r-r ■ rt 

promulgctur : quo pacto ma/cfias reg/O—* 

; pnerogatiuam hanc fu<e dignitatis am/fit , 

(juam (^ ex Apoflolice Sedis l/heral/tate^ 

percepit , (^ cx paterno Imperialis jafl/gij 

ture fufcepit f (juo , /nquam , modo /n 7{o- 

mana Ecclefia dignitat/s adept.e loctim fine 

tudicio perd/d/t , (jm l^omanam Ecclcfiam 

fion ojfend/t ^ 

U Dcf, R. E. Priuilegitim inttiEiiffimo 7{e- 

gi noflro ipfi cjuocjue defendimus , (d/ 'Vt 

Romana fcmpcr plentim , /ll/hatumque pojfideat , 

Ecdejia optamus . Porro autem 7{omana Ecclcf(L-i 

mateTefi^f^^t^o noh/litt> atque fuhltmius , cjuam ma- 

Regura. ter carn/s , mater efl 7{eg/s : /lla ficjui- 

dem peperit , ^t per eius tradticem reuerta- 

tur in pulucrem i /fia genuit , njt Chrifii 

fine fine regnant/s effictat coheredcm , (e^ 

cuntii i/cjuido nouimus , quia 7{cx l/cet 

egregi<e indol/s , tamen adhuc puer efi . ^/d 

erao mali fecit 7{omana Ecclcfia , fl filto 

fuo , cum adhuc impuhes ejfet , cum ad- 

huc tutela egerct , ipfa tutoris officiu?n-j 

fuhijt , (^ ius , quod tlU compctehat , im- 

plcuit f ^u/s nefcit , quia faccrdotem eli- 

gere puer ignorat f S<£pe matcr iud/cistri^ 

Ifunal irrumpit , tefles adfcifcit , 'Nota- 

rios conuocat ■, ficque pcr afi/ptdationes (gz' 

rata , (^ infuper ap/cum mon/ynenta om- 

nia honorum fuorum fil/o ttira delegat: in- 

terim tamen 3 -vfjue dum /Ue ad luueni- 



ponere n/t/tur , qutc pro heneficijs glorianL^ 
promeretur . Huc acced/t , quia non nun- 
quam oh 'var/etatem te?nporum fpe mu- 
tandus efl ordo caufarum . Ttinc en/m , 
quoniam Pont/ficem fthi 7{omana pcrcepit 
Ecclefia , tamen fmultatis jomes tn fedi- 
tionis ciues accenderat , tantus liiior (^ 
od/um tumultuantis popul/ corda turhaue- 
rat , ■■ut de tam iongtnquts terrarum fpacijs 
nequaquam regi^ clement/<e prtcfiolar/ pof 
femus oraculum . 'N/fi en/m quantocjyus or- 
dinaretur antifies , perniciofus in pcpu- 
lo olad/us mutuis njulner/hus d^efeu/ret , 
(^ non parita 7{omanorum ciu/um flrages 
fieret . 

Rcg. Ad. Ohtende quod "vis , argtime/ita- 
re quodplacet , dumntodo confict , qu/d nul- 
latenus dehu/t immutari , quod Papa concef 
fit , quod decrcto conflituit , quod fcr/pcione 
firmauit . 

Dcf.R. E. ^id m/rum fi hominis car- ^ffff^^^^ 
nis adhuc frag/l/tate c/rcumdat/ flatuta^ p.Gmi(J'i 
mutentur , quon/am omn/potens Deus , qu/ 
•■v/dcl/cet omnia qw^ futura fnt noutt , 
ea quoque , quic a femetipfo conflittmntur , 
immutat f '^am exeo quod prom/tt/t , ah- 
quando aliquid minuit , 'vel ctiam totum 
fuhtrahit , aliquando mala minatur j (^ 
non infl/o/t . 

Rcgius Aduocacus. Ea qu<e propoju/fli 
fcr/pta declarentur cxemplis , quid efi er-^ 
go quod Deus ^jiiquam promifit 3 (^ ^i- 
nuit f 

Dcf R.E.iyi non excidit,reminifc/ potcs,quod 
dtxttDomtnus ad^Noe : Non pcrmanebit 

ipiritus 



imtei. 



LII 



CatenaHiftorica . Lib. XVIII. Cap. II 

SaL^n fpiricus meusinhomincinxternu, quicica- 
^"^ '• ro eft, eruntq; dies iJJius centum viginti an 



139 



norum.Sed cumScriptura commemorat (juin- 
gentorum tunc annorum cxtitiiie ^oe, qnan- 
dohiecfihi Do7ninHS locjticbattir fexcentorum 
tunciam ejfe, cum cataclyfmus erupitdicjuido 
^atet 3 'viointi annos de Pr<£fcripti numcri fpa- 
cio fuiffe JuhtraBos , '-uittcque fpaaum , quod 
humano generi Deus promifit , imminuit , 
quiaperuerlitatis eorumreatus excreuit . In- 
deejuoijue per os Patriarch^ lacob promift 
Spiritus Santius , dicens : Non rtuferctur 
fceptrum de luda , & dux de f.m jre cius , 
donec veniatauimittendusell . Et tamcn 
nec temporihus ludicyjn lcgimus •viros d^ 
trihu luda femper futfer Ifael, tcnuijfe duca- 
tum , nec 1{eges ex eadem tr/hu principattim 
tenuijfe --vfijue ad Chrijii repenuntur aduen- 
tftm . Conjiat ergo^quia Deus omnipotens fe- 
pe , quod homini promifwzimminuit , quo- 
niam homo , quod Deo dehuerat , non im- 
pleuit . 

Reg. Ad. Doce , (^ ■■vhi Dcus promit- 
tit honum aliquod , (^ ejjicaciter non rm- 
plcuit . 

Dcf. R. E. 2(ecordare quid dixit Dominus 

^.Ksg i^'ad lofam 2(pgem luda: Pro eo, inquit, quod 

quxpro- vidifti verba voluminis , & pertcrritum eji 

mifn non-cor tuum , (^ humdiatus es coram Domv^o , 

tribuit ^'^d.'tis jermonibus contra locum ijtum , @r 

hahitatores eius, (^fcidifli ^efiimenta tiia , 

(^fleui^iicoram me : idcirco colligam te ad 

- T . patres tuos , ^ colligeris ad lcptdchruni-» 

^.tieg.zi.ttium mpace , (^ tamen paulo poH: Scriptura 

dicit : In diehus cius ajcendit Pharao iVr- 

chao 2{cxJ£.gypti contral^egem AJfyriorum ad 

flumen Euphratem , ^/ ahijt lofias in occur- 

fum eius , (^ occifus efi in JHagedoctini^ 

'vidijfet eum . Ad Sedcciam quoque T^cgcm 

liie>;i4- luda per Icrcmiam dicitur : Audi verbum 

Domini Sedecia 2(ex luda , h^c dicit Domi- 

nus adte :^on m^rieris ingladio ,fedinpa- 

ce morieris , (^ fecundum comhtfiionempa- 

trum tuorum "E^gum priorum , qui fuerunt 

ante te , fc comhurent te , ^ t>-^ Domine^ , 

plangent tc , qtna •verhumy hoc ego locutus 

fu?n , dicit Dominus . ^jtod nimirum quo- 



Magedo ■ 



rego ludicio fuhtrahit Dcus mnnumquamho- 
mini hona qu£ prcmift, cu'm rehellis homo d- 
lius feruare mand.ata contemnit . 

Reg. Ad.Profequere etiam,quomodo Dcus 
quod minatus efi , non infligit . 
J Def .R.£. 'Nemo , qui limen ecclef<x. terit , ^ 
I ignorat 3 quia Jonas ad^Niniuem a Domr^io quov^oao- 
j mijfus exciamauit 3 dicens: Adhuc qtiach a- '^^^ '■':>■ 
1 gmtadies , i^ "Niniuc fuhuertctur.Sed quia, ^^sffs 
; ciuitas illa ad Deum toto cfi corde conucrfo—s, mniatu,- 
ncquaquam luxta mmacem Domini fenten- l^f ' 
tiarn cxcidij efi euerf.one deleta . Ctim ergo 
Deus omnipotens fion rnodo ^verax , fcd (^ ip- 
fafit-vcritas ,in::iolato conflijfui marieniC—» 
propofto , extcrioris ludici^ fn fepc njariat 
ordinem , luxta humani fue prohi fue impro- 
hi meriti qualitatem , quoitcnus ^ d praui. 
tate correclus , quod Dcus iujie minatur , 
euadat ,(^ prolapfus in culpam , nullatenus 
qud pollicetur hona percipiat 3 hinc efi quid pcr 
lercmiam dicit : Honas facite ^vias ■vefiras 
(^Jiudia ■vejira , (^T audite 'voccm Dommi 
Dei <vefri 3 (^ pcenitehit Dominum maii , 
quod locutus eji aducrfus -vos . Elinc cfiiquod 
ah Hcii quoduc per 'virum Dei Dominits at : 
Loquens iocutus fum ^'vtdomus tua, (0/ dc- 
mus patris tui minisiraret m confpeciu' r,ieo 
njfque in fempiternum . ^unc autem , diat 
Do:ninus , ahft hoc a me , fed quicumqu^ 
giorificaucrit me ^giorificaho eum : quiautcm 
contemnunt me , enmt iqnohiies . 

o 

Reg. Ad. ^^Fie piane cuncia propofue- 
ras , pcrfpicuis rchoras^iitefiimontjs Scriptu- 
rarum ; attamen ad fupcriora pauiifpcr re- 
uertcre , (gr luxta tu^c fponfionis eiogium—» 
de dofnmi mei 2{egis iniuria rattonem red- 
de^ . 

Def. R.E. Gioriofo2\eoi m eii^fcndo Pon- LIII. 
tificem , ahft ^t nos intuiernnus iniuriam , 
cum ad hoc nos . ficut fuperius diciu/n efl , 
neceffitas impuierit , twn rapina ; ad hoc , 
inquam , nos inuitos traxit imminens peri- 
cuium ciudis heiii 3 "non i.edendi , <vei mi- 
nuendi huiufmodi ImperiJ . 

Reg. Ad. Ciuiie heiium ohijcis , immmcris \ 
pericuiu:'^?' tu tu£ aiicgationis deJcnfo,.<^ 
prietcndis ; dicatur etiam , f piacet 3 quicL^ 



■I.TJirr -» 



modopotuitflcri ,qui friem fcrutatur hijro- \ cceiumtuerct , terra Cctdem cittium, patcrcitir , 
ri<e , numquam potcrit muenirc . 'Nam—3 ■ perge adhucaddens , qtna pontus arefcerct , 
pofiquam a 2{ege "Bizhjionis femei efl captus, tcrra dduuium inundaret , quid mihi omnia 
^ahj'io}/iamque transiatus 3 numquam iegi- h<cc 3 dum conjict 3 qma qu-dquid accidet--^ 
tur ^itcrius ah eius njincidis a,hfolutus . lufio | nuiio paEio ftncit Papie. fententiam dehuifii 

S 1 infrin- 



140 Henricus IV". Occid. Imper. XVI II. 



SiiU4n. infringere 3 »ulla ratione Synodidis decreti 
'^ ^' myjiermm liCuit 'vioLire f Sictit enim Scri- 
ptnra perhihet : Melius eit vc oriacur fcan- 
dalum , quam vc veriras rclinquatur. ^am 
fi hoc hcllum timtiijfentheati Martyres jfe- 
rent procidduhio fa^^iitc mditu defertores . 

Def.R.E.W^w ignoras,cjtiod inter omnes fan- 

Bos martjres Petrus , (^ PaultiS tn Apo- 

fiolici Senattis ctdminc pojjldent princ/pattim. 

Kcg.Ad.hoc ficitt negare facrdegHm efijta 
etiam affirmare fttpcrjluiim . 

Dcf.K.E.eornmftint nohis tenenda ^esii- 
giay eorttm forma iuris efi aHihus impri- 
menda ,ftfheonimmagiJira dehemtts ■■viuere 
difciplina . 

KQg.Ad.fJoc 'vticj-jclartcm efi acperfpicuttm. 
fed cjttid a te porte^iti^quid prdfligij fuh hocjtt- 
nicttlo indtiU:ionis alatiir , ignoro . 

'DQ{.K.E.Tolle prdftigiumiintellige ■verita- 

temjtimes me tamcfuam tihi tendicttlas ftih- 

flrttentem , audi Paidttm de Capitefuo Petro 

'veraciter perhihentem : Pstrus j antecjuam 

'veniret quidam a lacoho , cum Gentdihus 

edebat ; citm aittem 'ven/ffent , ftthtrahehat 

fe , (0^ fegregahat ,timens eos (jui ex circum- 

cifione erant . Cermmus eroo Pctritmnon\ri- 

gidum , fcd difcretum . Timehat enim lu- 

d^oSiHeper occafionem Gcntium a Fide rece- 

^'7^n\ derent Chrifiianorum , (Sf ne perderet greoem 

iifcretio credititm- , bon.' pafioris est imitatus exem 



LIV 



Def R. E. ^odPetrus egit cGmpapoi.e^'^''''^ '^^ 
mifencordu, hoc Patilus argu/t pro magifie-^ Vd-.ill 
r/o difc/pl/nA : /ile (juodfccit d/fpenfat/ue , •■vt 'fp*'^'-'* 
/njirmis tolieret fcandalum ; hoc /fle corripuit, 
ne tndifcretus (juil/het pajfm adduceret /«_> 
exemplum:/n Petro difcamus , <vt periculo.... 
/mm/nente d/fcreti Paul/ fcrmonihus tnflrtia- 
mttr , 'vt fm/srchus •■v/ta noflra mtre defer- 
u/atreci/tud/n/ . 

Reg. Aci. Laudo (juidem redd/tam ratio- 
nem-jfed cum dtiorttm Apoflolorttmpropofuer/s 
mag/fieritim , mirtim cum pr^term/fso Pati- 
lo , folton Petrum adduxer/s /n exemplum . 

Def R.E. 'Noli ,frater ,pucrditer currere , l v 
immonol/ •volare ffedperge ipro grauitatCs •^"•' • 
cjuippe negotij prolatio efi (juGCjue moderanda 
fermonis . Audi et/am confecjuentcr (^ Pau. 
lum ,d/fcret/onis aure^e i/neam nofir/s ocul/sS.^P^''-"^ 
opponentem , eiuldemque d/jpcnjat/wc com- n.,,,,/^ « 
paffion/sau^orem . S/cut en/m Apoflol/corum quMio 
Aciuumtcflattir hifioria,peramhulahat Pau- ^ffl uif'. 
lus Syr/am , (^ C/l/ciam , confrmans cccle- dumi. 
fas , pertientt(jue in Derhen, 0/ Lyflram : (^ 
ecce d/fc/pttlus cjuidam erat nom/ne Tim^o- 
theus ,fllius mulicr/s -vidu^t Fidclis , patcr 
autemgent/i/s . Hiinc crgo , -vt ad compen- 
dium 'veniamus , Apofloius circumc/d/t , quo~ 
niam hidccos , immo luddts , (jiti /n /li/s crcmt ^^-/^'^j 
reo/on/hus , timu/t . Cur itacjue c/rcumc/d/t 
F/delem hominem , non lud^eum , cjui •v/dc- 



d, , , . . . 

*"^"^*''- plum :fafiiis efl en/m ludxis tamcjuam lu- S licet incircumafus erat , ^ nat/one gent/l/s , 
d>eus ,^ut ludMS Iticrifaceret . S/cutChnflus n/f i.>t d/fcret/on/s fiud/o defcrit/ret , nc Iu~ 

d^i F/dcles in fcandalum corrucntes a F/de 
recederent ^ Hoc et/a,m nunc ad m emor/a ni^ 
redit, qtioniam al/quando iuxta morem W^- 
z^ardorum comam ex njoto ntitr/mt , (^ pfl- 
quam nauigajfet in Syriam , in Cenchr/s po- 
i. proueheret ad perfeBe nofcendam plenittidi- i fltus caput /uxta legis 7nandata totondit 



Uite cu- 

randa, apparuit infcrma carnis peccatt , •■vt apccca- 

tis hominem l/heraret: (cf ciim legem M.yf 

Jnfirmom^^^^^ amhioeret aholendam , confttlens tameit.^ 

cauj.i att ,. i^, , ^' ■ r r t 

liceatin. adhtic rudibus ^ inpr77i/sjratribus , tenint 

^^'^^''^fad tempus 'vmhram legis , njt cos quoqu<^ 

nenonni ^ ^ . . . , _ . „ 

bildecli- fjg^ ryeritatis . In hoc ergo heatus Petrus di- \ 7{efert adhtic Lucas facr^t fcriptor hiflon^ 

""'^^ fcrettonis nohts regulam dcd/t , quatenus ali- ■ Cum 'vcniffemus , tnqu/t lerofnymam , Ir 



quando , 'vhi tamen non plur/mum noceat,dc- 
clinemiis aliquantulum atramite reci/tud/- 
nis 3 <vt confulere 'valeamus /nflrmis . 

Reg. Ad.^/ dicis, quod Petrus aliquan- 
C&lat.i. do legem luda/cam tenutt , cur non dicis qtiod 
ineadem Ep/flola legitur , nim/rum quici-j 
Paulus tnfac/e cum reprehendit : Infac/em , 
inqu/t , ei refiiti , quia reprehenfih/l/s erat , 
eique dtxit : S/tu ,cum fs lud^eus , Gent/li- 
ter , (^ non luda/ce nj/u/s , qtiomodo cog/s 
Gentes ludatzare f Cum ergo /lludperm/flfli» 
iflud quare fient/o fupprefffli t 



hentcr fufccpcrunt nos jratres , ^ fequenti die 
lacohus, (^ omnesfen/ores , qii/ cum eo erant, 
Euangei/o di/us comprohato dixerunt ei : ■'V/- 
desfrater , quotm/ll/a fttnt in lud^/s , qui 
cred/deruntinChrifio ,(gr omnrsx?nulatores 
ftint legis . Atidicrunt aiitem de te , quod di- 
fcejfionem doceas , a Afoyfe eorum , qtu per 
Gentes funt lud^orum ,d/ccnsnon dchere,eos 
circumcidcre flios fuos , nec fccundum con- 
fuetudtnem tngrcdi . J^/d ergo efl ^ 'Vt/quc 
oportet contienire mtdtittid/ncm: audient entm 
tefupenieniffe . Hoc ergo fac qiiod tihi dict- 

miis : 



CatcnaHiftorica. Lib. XVIII. Cap.lII. 141 



Sah^n. ffins : Suntnohis (jitatHor 'viri, 'votum ha- 
1062. ypfitgs fuper fe, his ajfnmptis, fauElifca te_, 
cum ipfis , (^ impende in iliis ^vt radant ca- 
pita : ^ fcient omnes , quia c^udi de te audie- 
runt 3 faifafunt ,fed amlyuias (^T ipfe cufto- 
diens iegem . Tunc Pauius, affumptis 'viris 
pofieriori die purificatus cum iiiis intrauit 
tn tempium , annuntians expietio^iem dierum 



cum (gr ipfe lilorum Aiagifier (^ Dominus , 
cutus nimirum omnia fecula fuhsicmuntur 
tmperio , ad nofir£ imttationis exempiunL-» , 
fcandaium prxcauertt lud^Grum f Stmon, tn- 
(juit , ^P^es tcrrx a cjuihus accipiunt trthu- 
tum , ajiiijsfuis, an ah aiients f fjuo refpon-^^^f-fj' 
dente , ah aiienis : Fefus fuhtungit : Ergo iihcri ,airaciflo 
funt fiij . Vt autem non fcandaiizemus eos , ^i^niain 



purijicationts , donec ojferretur pro 'vnofjuofjue 'vade ad mare, mitte hamum, (^ eumpifcem 



eorum ohiatio . Cur ttacjue Pauius tuxta ce- 
rimonias ludxorum caput rafit , nudipedaiia 
exercutt , facrtjicia ohtuiit , (^ ieoem dc- 
jiruens ,iegispr^ecepta fcruauitf cur inquam 
^* ' '^"^ h£c omnta , ntft ^t hts qut ex lud^ts fidcics 

exttterant , fcandaium toiieretur f formam—» 

Calat,% r r ■ J- ■ i x 

Jufceptt <£frttudtnis, 'vt morbos auterret £?ro- 

tis j feruauit c^remonias iegts , de cjuthus 

tamen tn Epijioia dtctt : ^£ mihi fuerunt 

lucra , faBa funt dctrtmenta , (^ pro^tcr 

Chnjium arhnror ^eiutjiercora . Circuma- 



qutprius afcendet , toiie , (^ aperto ore eius 
inuenies Jiaterem , iiium fumens da eis pro 
me (07 tc . Ad moiiiendum er?o rimrcm recii- 
tudtnts , ad tuendam njirtutem dtfcrettonis , 
f tthi Petrus non fujpctt ad exempium, lunge 
(^ Pauium . ^tiodf procact contumaci^ne- 
aueunt 'vterque fufficcre , pndeat te njitra le- 
fum pcr dicacttatis inepttam profitrc : Finis 
entm ieais Chrtfus ad tuftttam omni cre- 
denti . 



Reg.Ad. Difcretionis ^irtutem tot Scri- 

dit hominem , (^ tamen hoc ternhtiiter cia- i pturam tefitmonijs approhatam tmproharS-j 

mat : Dico , inejutt , ^o ihts ejuia fi ctrcumcida- tjon pojfumus-y fed ahft -vt •-viia njirtusft tam 

mur ,Chrisius nihti noht< prodcrtt . ^od , fuhitmts , tam^e pr^cipua , cutus tuend^c 

Henfis 'jt^'^fow<^iti-'^ pf^ccatumejfe potertt,cjuamChri- fudio tn anathcmatts harathrum corruerC^ 

cherinthfiumperdere ,Chrtfiian£ reitftonts re?uiam dehcamus . '^amcum omne , quod nohts ex 
&-Ebio ^ ■ -^ . . J . . .^. " . . I ... 

nis . 



i>lO 



ojioiare , ludaicx iegis ritusinducere ,nouam diutna ieoe pr£cipttur , ad hoc procui duh 
Euangeiij grattam tmpugnare t (^ tamevi-^ tendat, --vtnos Creatori nofiro focietate ixterna 
h^c Apofoius Pauius in fuperfcte fecifse con- \ coniunmt ; fi nos ah eo , (juod ahft , per male- 
fpicitur 3 ne in ipfs noux Fidei rudimentis \ diEitonis fententiam conttngat ahfcedere, cjn£ 
mentes adhuc tenera fcandaia paterentur . ' 'virtus,qu£dfcret!o ^qu^e , fcut dicitur ,pia 
^antum namcjue tn exteriorthus cernitur , \ compajfo tam incomparahiie damnum fiohts 
Cherintus , ^ Ehton mipenepeius inueniun- j potertt compenfare f" Sane fpropter l?oc fium 
tur egjjfe , cjuam Pauius , qui , ntmtrum tn-> < •virtus appetttur , njt omnipotens Dei focictas 
Chrijium crcdcntes , propter hoc foium d Pa- | acquiratur , quaits iam liia ^uirtus cjf-t , qu£ 
trihus anathematizati funt , quia legis c£re- j nos adiuini contuhernij fcietate repeilat:' 

Dcf.R.E. Hccc cur profequaris , quia nohts 
occuita funt, cuidenter expone . mninale 

Reg. Ad.Synodaits enim dccreti paoina ,^'^^'"^ ' 
Quam cum Conctipj tottus ojfenfu beatus '5V;- 
coiaus Papa confittuit , cut quippe manus ar- 
ticulum tndidit , quam tot Epifoporum -ve- 



montas Chrifli Euangeito mtfcuerunt , (ey" fc 
noua (onfejjifunt , njt •vetera non mutarent . 
Sed ecce cum dicttur , quoniam lacohus , (^ 
omnes feniores hoc Pauio ccnfiium dcderunt : 
omnes ergo Dtfctpuli , quod Pauius fectt, pa- 
riterfecerunt ^ 'vnumque faiicet hahent in—3 
hoc meritum , (^ quifecit , (0/ qui facicndi 
dedere confltum . St erpo ipfi Pnncipes mun- 
di , quorum iegthus parent non modo regnA-s 
terrarum , fed tpfa etiam ceiftudo cdiorum 



ner 



andus ceiehrtfque conuentus fuhfcnpttone 
frmauit , unathematts "Vincuio tuxta morem 
carcre non potuit . Vnde 'vos pro comp^-^pone, 
•■vei condefcenfone ^nefioquam dicitisjuren- 



nonduhitauerepropaucis , quituncerant,ho- tispopuii ,ncquaquam •vofmetipfos dcheretis 
minihus , in tam pericuiofo negotto condefcen- j tam inenodahiiiter fententu nexihus irrettre . 
dere : cur nohis •vtique paruuits , (^ infra eo- 7{idtcuium quippe eji , fic ohrutum de •vora- 
rumveftigia ionge tacentihus non iicuittnnu- gine martni flucius eruere , -vt ipfe compci- 
merahtit !^man£ Vrhismuitttudtnifihueni- iatur ereptor vndofis proceiiarum fpuman- 
re f Sed qutd Apofoius, loqutmur fcandaium ttum cumuiis luhfdere . 
cautjfe dehdiuw , (^ nouiter conuerforuin^; \ D'<:f.K.E.CHm h^cinconfuitius loquens ^ 

Afida- 



! 4^ Henricus IV. Occid. Impcr. XVI II. 



$3.1.^11' Andahatartim aduerftifnme more co;ifl/:^is ^, 



106. 



-,-/// 



^M mmiruJn dnm clanfis femper ocuUs pa 
jlnd,ibi c?'^^"^ -> ^^'^-^ (jiiidem 'Vidnerant , fed cjtiomo- 
tarim do feipfos a 'vtilnenhiis ttieautur , ignorant , 

"/ "* Dicis qmanequaquamd.eheynusin anathema 
pHgnsudo ' ■ r I I r ■ 

Le^eitQi.eorruere yetiamji per hoc •■valeamus tnpr^nius 

fratnhtis fuhuenire . Huc •■vihrafii gladiumi 

tentajii '-vulnus infligere, ftd tihimet -vhi cly- 

pcum oponeres , non •-vidjfii . '^um^uid tihi 

iam de memoria excidit , ^nod fupcrius pro- 

tttli cjiioniam hcatus Paulus inEpifcolafu.ts 

dicit ,(juia fi circumcidamtir f Chr/Jius ni- 

hil noh/s proderit f Et tamen (^uod tam di- 

edt{t s Ji'''i^^ proh/huit , ipfe pro charitate fratruni-j 

infrmant/um , ne fcandalum paterentur , im- 

pleuit . ^luod enim mAius , fitic deterins po- 

terit qtiis anathema fuh/re, cjuam cui nega- 

tum eji . Chrifiumprofiii reatus damncit/o- 

neprodcjfef 'Namcui Chrifius non prodeft , 



projratr/hus i (^tu mihi proponis anathe^na 
timendum , --vhi me perfp/cts (^ ineuitah/U 
prorfus necejfitate jutfc conjlricium , (^ cha- 
r/tatisjiudio , ne tanta Jratrum multitudo 
corrucret, inclinattim.Aud/ et/am auid AAoy- 
fes pro poptilo ifraelit/co pofiulans dicat 3 Oh- '^^y^*^ 
fecro Dom/ne ,peccau/t populus /Jie peccatum clmtas 
maximum ,fecertint(j\fhi deos aureosi aut "^ ^"'"^ ' 
dimitte e/s hanc noxam , autf non facias , 
dele me de lihro tuo quem fcr/pffii , cjuod ni- '^yjV-^^ 
mirum plen/tcrjiet , cum rcprohis tn lud/ciocrga. j.tos 
dicet ; Ite maled/Eii/n imem £tcrnnm, Ecce","^'^^'''' 
h/c Paulus optat anatnema projratr/bus per/; 
ecce lUic A/Ioyfes pofiulat ex Det lihro pro po- 
pitli 3 qtiem ducehat charitate deleri ; (§/ foia 
"B^mana Ecclejia , (jti(e pietatem , (^ chari- 
tatem toto terrarum orhe fpiritualiter (^ pr/n- 
cipal/ter docct , cx imminentihus •■v/hratts 
'vnditjue gladijsfl/os fuos , cjuos quot/die peri,Vieg.\.^. 



procul duhioanathema efi : nihdf, eji aliud facri hapt/fmatis myfierium generat , i/hcra 
anathema al/cjuem fcri ,n/fi a Chr/fit 31'tt-s ' - -- ' 1 ^ 

(juo henedicu,ntur omnes gcntes , foctetate re- 
pelli . Si ergo Patdus hoc anathema pro cha- 



^o.m.1^ 



rc non audcret f Ataled/cius •■v/r , ait Saul , 
cjui comeder/t panem •■vfjue ad^efperam^ do- 
nec 'vlctfcarme de inimtcis mcis . In hoc , 
fcut legitur , anathema lonathas cecid/t 3 fed 
eum ah imminenti mortis fententia, cha}'/tas, "^- ^ • 5 
ejua pro populojirctiuc dnnicauerat, l/herauit. 
V/s audire cjtiid etiam de ipfo lefu , totius he- 
ned/^/o/iis auciore idcm Apojiolus d/cat f 
Chnfius , intjuit , •■vt nos Itheraret a malcdi- 

cumcjuelcripta funt , ad nojiram docinnam \ Bo iegis , facitim eji maled/tium . Si erco p^yr^c^^ 
fcriptajunt . ipj} aucior hened/ciionis (eternd , 'Vt nos a cbnjli 
Kcg. Ad. i^erifmileefi , (juod ftcut Pait- ^vinculo maledtcifonis ahfolueret , maledi-"" " 

lus Coapojiolum futim Petrum de ludaizsin- [i/oni non dedirncitus eft flihiacere i ft Sancii 

t ' f ' ' * /^ ■'■"7/ f 1 

dircdtu/ua--vfurpat/one cornpuit : ttan/nuo- qutquc^vel nou/ , -vel veteris Tejiamcnii > 
?ninus (^ in fcmctipjum , pojicjuam difcipti- dnm fui capitis imitantur exempltim , (§/ in- 

Jirm/s fuhuen/re Jratrihus in pericuU.^ 



ritate fratrum fuhire non timuit , /m-mo pror 
fus euaft , cttm non cjuaiemcwmcjue homi- 
nem , fed Chrijiianum vtique d/fc/ptilum^ 
circumcidit : tu , tjuiejo , -vhi cordts octdos 
amifjii , (jui , (jticd Apofiolus fecit , nonja- 
ciendum ejfe teftaris f /pfe emm clicit : ^u£- 



lum circumcidcrat i rcprehendat : nec mih/ 
hoc al/ter vmcjuayn poterit perfuader/ ,n/fi Jor- 
tajfisin eitis verh/s alitjuatenus valeat /n- 
ueniri . 

Def. R. E. F? nullus amh/^u/tatis n^uus 
intua mente remaneat , •v.t nulla> cor tuum 
fiiper hoc 7/egotio deinceps cal/go confundat , 
audicjuid idemPaiblus ad7(omanos d/cat : 
Veritatem dico in Chrijio non mcntior , tefii- 
mon/um mihi perhihente confientia mea in 
Spiritti Sancio , (juoniam trifcitia cfi mihi 
magna 3 (gT conttnuus doior cordi meo : opta- 
Ijarn en/m ipfe anathema ejfe a Chrijio pro 
fratr/hus mcis , cjut funt cognati meifccun- 
dum carnem , cjui funt Ijrael/t£, Ecce Pau- 
lus cam non ftt fcut 7ios necejfitate coacius , 



itnitaaa 



us /n penculis concn- 
pifctiJit , anathematis fuhire fententiam nttl- 
iatenus perhorrcfcunt ; cur 'vni m/hi n/tcns 
imptitare peccatum , 0/ char/tatem ad hoc 
me tnduxfjfe nonperfpic/s , qu£opcrit7nuit/- ^•'^''^^•4 
tud/}ie/n peccatorum ? Q^uomodo autem me 
cti/usi/het hom/n/s fentent/a iigat , quem cha- 
r/tas ipfa , qux Deus eji , iiherat ^' Eruhefcat ^•^"•4» 
igitur humani anathemat/s imputator , ctim 
per char/tat/s g^rat/ammecum ftt ^tern^chenc- 
d/ciionts tndultor . 

Reg. Ad. Cu/cumqjn d/Jputatione ccrtan- lvi 
ti "veritas ipfa defecerit , tneptum efi adhttc 
per amhages , atque verfutias pertinaciter ni- 
ti i ridicuium efi d/utius verbis proiixiorihus 
/mmorari; de vinculo fiquidem anathematis, 



fponte acvoluntarie defiderat anathema ejfe ' quote hacienus arhitrahar ajinngi; ita te na- 

uiter 



CatcnaHiflorica. Lib.XVIII. Cap.III. 143 

Sal.^n. f^i[(y expedijii , ■■vt nihil de cetero tihi 'valeat 1 proforihus manfit excltifus . ^od ille y -vt 

pote Hjir grauis (0" patiens ^cjuanimiter tulit : 



'°^^' obijci j nihil ftiperhoc capiti^Jo rationahiliter 

pojfit opponi . Vcruntamen adhuc video mihi 

materiam fuperef^e , auam tihi 'valeam non 

fme caufa 'cluElator' ohijcere . Dicittscjuia^ 

necejfitate conshiBi , (^ 'velut angufti tem- 

poris hreui fpacio coarciati necjuaejuam potut- 

ftis in cleciione Pontfcis expcclare confenfum 

regid maieflatis , cjuod pr,fecIo friuolum ejfe 

perfpicuum efi . Confiat enim tres plus mi- 

nus menfes interim- decumjfe , ex quo fanEix 

memori<e Papa f\i/colaus occuhuit , 'vffue ad 

Kalen. Ociohr. cum ifie fuccejfit . Videamus 

erao f pertam morofam lonoitudmem trime- 

firts 'videlicet fpacij non potuerit ah aula re- 

gia pratrmaticx fanciton/s ^vohis apocha re- 

portari . 

Def.R.E. Ecce compellis me vulgato fer- 

Synodus ^""^ depromere , quod oh Impcrialtspalatij 

iniqua cSreuerentiam dccreueram [ilentio pr^terire; fed 

tra Bj}mainxta 'veflr.e fcilicet exaEiionis injiantiatn^ 

nam ec- -^,^^ proferatur in mcdium opus eorezium -ve- 
clefiam. „ ^-^_ ,. , ■ ' j ■ '~' n, n 

LVII Jtrum , Ixciiiis omnwus tnandttum. J\tCio- 

res enim auix regta cum nonnuUis Teutontci 

regntfanciis ( -vt ita loejuar ) Epifcopis con- 

. rpirantes contra 7(omanoim Ecclefiam Conci. 
quomodoif. ,, n r, r r j 

principes"^^ coUegiJiis , (juo Papam (juafiper jynoda- 

indigms lemfententiam condemnafiis, (^ omnia, (ju£ 

fefactant^y eo fuerunt fiatuta , (juajfare incredihtli 

^""Ip prorfusaudaciaprxfumpfijiis 3 in (juo nimi- 

ab eccle- ^^^ ^on dicam iudiciofcd prxiudiao idipfum 

ftap^pma-ejuoaue priuilcgium , (juod 2\egi prddiEius 

'^^" Papa contulerat , fi dicere liceat j 'vacuafiis . 



cejjis . 



Legati tamen ojjicium , (fuo fungehatur , im- 
piere non potutt . Claufum itaejue fignatumq\ 
myfienum Conalij , cuius erat geruius , retu- 
iit , cjuta regijs eum prxfentan confpetiihus 
Curialium pieEienda tcmeritas non permift . 
In (juammirum inop/natx prxfumptioms ai^i- 
daaa tanta difputa.;di •videtur inejfe mate- 
rta ^njti^ Demojihems eloqucnticim -vtncat, 
(gr copiam Tuliian£ Jacultatts excedat.Vnde 
f^vcllcmus iniunam nojiram diflr/ciius per- 
fcqui , lure pojfemus ohtendcre, quta 'vos 'I\0- 
7nun<e Ecciefi>e "vofmetivfos dono pnuafiis , 
qui fcilicet ei pr^iudictj -vrjiri gratis contu- 
meiiam intuitjiis . lile qu ppe J.rdus amtci- 
tidi ^ioiat , qui gratis am:cum pcr offofonis 
moiejitam pulfat . ^am (^ Domtnus ludxis fxdus 
pcr leremia/n ait.Eccc fcriam domuilfraeL '»'«^"?'-e 
& domui luda fxdus nouum, non fccundu ?"*"""• " 

^ ... ., violemr. 

padtumj quod pcpigi cumpacnous corum^j^^-^^ , ^ 
padtum quod irriium fecerunc.///f ergo irn- 
tum reddit hencjicj pacium , quiprior ^ioiat 
amiciti<£ facramentum . Veruntamen 'J\o}na- 
na Ecclefia non 'vult exaoorrare auod pcrtu- 
lit , fd perfeuerare cuvit in munere quod regio 
cuimtni iiheralitcr prorogauit . 

Rcg.Ad. ^_uod domtno nojiro 7(egi reue- 
rcntcr adfcnhis lunocentiam , digne facis ; 
quod autem admimfiratonhus aid-e puhiici£ 
deuoiuis e diuerfo caiumniam , 'videtur tniu- 
fium . ^u^idquid emm arca -vos in eiufmodi 
cafihus acium efi , ad hoc nos 7{egix munus 
impuiit , Impenaie prxceptum, nonpropnx U- 



^am dum ,quidquid ille confiitutt , ■vefira 

fententia decernente , dcfiruitur;confequenter hertatis arhitrium . 

etiam id , quod ah eo 'J\eaj pr^flitumfuerat Dcf. R. E. Et ego tihifecundum cordis tui 

aholetur . Sed ahfit a nohis, 'Vtpropter cutuf- duritiam refpondeho : dico enim quod Dei om- 

lihet hominis infoientiam 7{cx , qui innocens nipotentis ohtemperare fermonihus aliquando 
erat , quantum ad nos , rem fui iuris amit- i peccatum cfi . 

tat : (^ qucm auEiore Deo 'votts omnihu < prx- \ Rcg.Ad. yld hoc quod .ijferis, mens huma- 

fioiamur ad Imperiale fafitgium , nonpermit- na concutitur , (^ Chnjiian£ pieiatis frr€^ 

temus oh aitenam culpam regtd dignitatis in- non "valet auditus . 

currere detrimentum . Sed -vt totam inaudi- Def. R. E. ^luia hoc tantopere mtraris , ii- 

Stephani t^caiamttatis nofirx percurramus hifionam , iud etiam confequenter adijcio , quta propter 

Cardinal.Stephanus Cardinalis preshyter Apofioiicx hocquodDeoquidamprom^ptus ohcdiuit,fun^ 

laudes . ^fdis , 'vir 'vidciicet tantce grauitatis (^ ho- dttusperijt : aiius oh id quod ohtcmperares 

nefiatis nitore confpicuus , tantts demqu^ , contempfit , ad cumulum grati<e piemoris 

fcutnonohfcurum efi ,njirtutumflorihus tn- afiendit . 

LVin fgnitus , cumApoJioliCis iihris adaulam re- Reg. Ad.Incredihiie efi 'vaide quod dicis, 

giam miffus , ah atdicis admimfiratonhus •vcrumtamenfi 'vales exempiis apprchare^ 

nonefi admi/^us , fedper quinquefere dies , quodioqueris ,dicquis ■vmquam Deo ohtdt- 

ad 'Seati Petri (^ Apofiolic^e Sedis iniuriam , mt , acproptcreaperijt f 

Def.R.E. 



1 44 Henricus IV . Occid. Im 

SiiL.in I3cf. R. E. ^on te latct cjuod lud^ jfcha- 
IC02. rioti , cjui iam acccpto covfilio cum tradnn- 

riis erat , ait Dominiis : Ouod facis, fic ci- 

tius . Pojimodtim cjuoqtie , cum ad ein.< ofcu- 

lum accedcre pr^fump/i^et , adijcit : Amice , 

.id quid venidi ^ [ubauditur , pcrficc , fed 

auiamifer hic (crmonihus efficaciter ohedmit, 

trreu-Qcahiliter perijt . 

Reg. Ad. Uuiusjn-opofitionis ratione red- 

dita 3 rcddc confccjucnter altcnus , cjuis fcili- 

cetDeiomiiipotcntis ohcdtcnturm fpreuit , (^ 

propter hoc copiofiorem gyatia?n meruit . 

Def. R. E. Siplacet , hoc in mcmcriam re- 
^n Deo uoca , quod Dominus ad leremiam dixit : 

nonobe- Vadcad domumRecliabicarum , &Ioque- j malediclum a labijsfuis . Mdcdiitumapud 
noneffe le eis ,& introduces in domum Domini in t --vtteres dicehantur omnes cjui fufpendehantur 
malnm. ynamexliedram thcfiurorum , & dabiseis 

biberevinum. Et paulo pofi Propheta fu- 

yittnoit: Et poilii coram hlijs Rcciiabitarum 

lcyplios plenos vino , & calices , & dixi ad 

CQS : Bibite vinum , qui refpondcrunt : Non 

bibemus vinum , quia lonadab patcr no- 

fter prscepit nobis , dicens .• Non bibctis 

vinum vos &; filij veilri vfquc in fcmpitcr- 

num . Vnde pofimodum lercmias ait f/.v;Ha:c 

dicit Dominus Deuscxercituum. Non deti- 

ciet virde itlrpc lonadab filij Rcchab:,ilans 

in confpedu mco cunCtis diebus . Ac ecce^ 

ille male ohedieny , Ocrjtin^ius ohedtcntid m 



ROK.S. 



pcr. A\ 

Rcg. Ad. Fnde prohas quia Pater (e^ 
Filtus i^ Spiritus fanEius tradiderint Sal- 
uaiorem ? 

Def.R.E. Audi Apoftolum dicentem : Qui 
proprio Filio luo non pepercit , fed pro no- sap. i r. 
bis omnibus tradidir illum . Cut (^ Sab-^'"^'^'''' 
mon ait : Cum iis luttus , oc omnia lulte d u- f^f, ^^-avti 
ponas , ipfum quoque , qui non debet , pu-'»'-'""^"'^''' 
niri , condemnas. kluod aute^n je r iLius tra- j y^i.,^ _ 
diderit ,idcm dicit Apofolus : Qui me diIe-S'-7'- i- 
xic&tradidirfeipium pro mc . ^lttod au- ^"^ ^' 
tem (d/ Spjritus fancius tradiderit FiliuVL-3 
Sapientia perhihet , diccns : Benignus cii: 
cnim Spiritus fapicncia: , & non libcrabit 



in ligno . Chrijius autem , <vt Apojiclusdicit, 
'Vt nos liheraret a malediEio , faEius efi ma- 
lediEium . Spiritus crgo fintius nonlihera- 
uit maUdicium a lahijs fuis , cjuia qu£ pcr 
ora Prophetarttm de Chrifti paffione lccutus 
efi , non cohthuit , fed fuper cum fine dimif 
fonc compleri cunEia perm.ifit . Ergo fecun- 
dum te , qtii non de cordts intcntione , fed fe7n- 
per cx opcrum -vis ftperficie tudicare : fiPatcr 
tradidn Filiujn , I^T ipfc fe tradidit Fibus , 
(^ Spiritus fancius . ludas cjuid ?nale fecit ? 
F aciacfi traditio a Patrc ,JaBa efi a Fi- 
l/o , nccnon a Spintu fancio , facla cfi a Iti- 



fjerecuctirritadla(jueum:ijii jcliciter inohe- \ dA:<vnares aplunhusfaciacfi , fed eadem 
dien^-es ,pcrprtuum fui Cond/tor/s merucre^ 
confpcclur,} . Hoc etiam adhoc ^jalet , (ftiod 
fuperius diEium efi , quia cum Papam fir: £-> 
confenfu 'ji{cgi.'^ eligimtis , non dcfctis qtiod 
lEium cjl ,dijud/care , fcdpotius 



,jCL- 



Hes ex "*-cxtri)fecus ai^inrf^ i it, , u if i 

tentione '. , -'. '. „ ,, ^, , ,■ 

attenden(]tio ammo ,(£/(jtia inteiitione litj.ictum,d/U- 

dafura . gcnter attcndere , 

Reg. Ad. Hdc argumenta nohis domefii- 

cafunt, (^numcjuarft dcfciunt , /juiadc^ 

LIX promptuarijs proferuntur ; femper enimpojfu- 

mus inpratii operis cxhihitione delinqtiere, fed 

quia occulta efi , adpura mentis dehemus 

patrocinium eonuolare . 

Dcf. R. E. Cenfefnc fempcr dehcre iuxta 

Terum , atquc •verhorum fupcrficiem /ttdicant' 
Scriptnvd . . ' . I 

verba m-quidenim iuxta i>crborum fircpitu?n magis 

terdum fjl ahfonum , quara cum Deus Pater ^ Fi- 

"ux['a"fo-l-tt*s (^J Spiritus SanEius mcdiatorem Det (^ 

nimacd-hominumdicitur tradidijfe } Chrifium trcK- 

' didtt ludas , trad/dit (^ Deus Pater ;num 

(juid non quafi fm/lis cafus ■■videttirfcrgon^ 



res rn operator/hus decernenda efi . ^uod enim 
Deus cmnipotens cx charitate : hoc ludas fc- 
cit ex ctipidine accjuirendd: pecun/..€j/fuod Dtus 
fecit ad f-ltitis nrfirx rcmedium ; hoc iUeJcat 
ad explcndum/nfat/abil/s auar/tiiC -votum . 
Vidcs ergo , quia non qu/d homojaciat , acoe- 
mus cittendere ,fed quo ammo (^ •voluntate 
faciat , dili?enter examinare . 'Nam f fot-<t-> 
dumtaxat exteriora perpetidi?7ius, inuemmus 
ipfum Dominum Saluatorem (d/ d/x/Jfe quod 
prohihct , (^■'fcc/ffealiter quod iuhet . Quii- ^^^f^-S- 
quis,rf/f, dixeric fratri fuo , fituc , rcus'^^'?'^-^^- 

. I . . T ■ f 'n r Matt.%. 

cric gclicnn.i' ignis: (gT tamen /pjo /{elurre- 
FtionisfuiC dte ck^ohus de fe duhitatiue loquen- 
tihus ait : O ilulci & cardi corde ad creden- 
dum ? Dixerat etiaminmonte Difcipulis : 
Si quis ce pcrcufseric in dexceram maxillamj 
pr.Ebe iJii & alceram . In pajfione ojero pofi- loan.is. 
tus.perctitientife in maxillam puerofacerdo- 
tis non modo non alteram pr<ehuit ,fed infuper 
dix't : Si malc locucus fum , cxproba de_^ 



traditor cfi ludas , (^ traditor Deits Pater f i malo i (in auccm bcne , clu: me ca;dis ? Et 

quomodo 



CatenaHiftorica . Lib. XVIII. Cap. III. 145 

Sd.Un ^domodo iam njerum efl , o^iiod de illo Lucas \ tigabilitcr infiflombus ad hoc induBi fumtis 
^®^*' ait : Quod coepit facere iSc docere :, ficjuod 
docuit, Tion impleuit r* Scd procul dnbio ifitel 



Trauptu ^il^^^dum efl, hoc eum pr^cepijfe ad prdpara- 
fhnjii de tiofiem cordis , non autem ad oflenfioncm ope- 
prgbcnda ^'^ ^ ^mmodo enim paratus corde nonjuit in 



'^am (£/ Ahbas monaftcrij, qtiod dicitur,Cli- 

uus Scauri, non dcfuit.^on crgo, 'Vtaffiris, 

ignorante 7{oma, fed prdfente , at(jue petentc, 

2{omani Pontiflcis eleciiofacla efl . 

Def.R.E. In hoc pro mc facis,dum Gerar-^ 

- - - i j —Gerarau! 



percutienmaxdlam alteram cxdi , (jui prohominum i do fub anathemateconfiituto te communicaffe Galcn."; 

tl^l^^o^o-falute decrcuerat toto corpore cruc/fioi / Pau- ' tefiaris : nam -vt de Jbbate (0" ali'sinterim comes a 
io mtel-i , n rr -c ■ \ n i ^ i r J J- "^Jico^^^o 

ligendumius etiampalmapercujius lujjione pontipcis , : lilcamu<,de Uerarao L/ceat tantummodo d/ce- ji_exco. 

ait : Percuciec ceDeuSj paries dealbaco ,\re , Ecclefi^e hom/nem non juiffe , (e^Chrifi ^"-'i^c^ 

^8:23. quod minus intelligent/bus videtur in-''jerbo \ necjuaquampertinu/Jfe F/delibus. lllud en/m 



tur . 



conuicium , fed infenfu prophet/c/ tenet ora- 
culi Sacramentum . Paries enim dealbatus 
hjpocr/fs efl , facerdotalem fub hoc nom/ne^ 
pr^ferens dign/tatem , fed occultans intr/n- 



•-unum caput anathemati, male diEiioniq\ fu ■ 
biacuit omniumferePont/flcum , cjuicum^juc 
2{oman.-c Ecclef^cius tempor/bus pr.tfucrunt: 
demum paulo ajite cjuam moreretur j propter 
fecus luteam mal/tix turp/d/nem : nam cjuod ; Comitem Andum (f/ Archicp/fcopum, quos aE_xcor.-j'i- 
humilitatis fuit , m/rab/liter ctflodiuit . iOum \ beati Pctri L/min/bus rcdetiutes inuaflt , fpo "'cft' «/"' 
enim illi d/ceretur : Principi facerdotuiTL. liauit , (^ 'vfque adm/lle Pap/enfs monetx^^^i^^i^^ 
maledicis ? rcfpond/t: Nefciui fracer , quia ; l/bras appendentia rapuit . Propter hoc itaquc" emTw 
princeps efTec facerdocum ^ fcriptum cW.\inplenar/a Synodo,Papa^Ts[/colaopr<efldente,'^"^' 
enim ; Principem populi cui non maledi- ! excommunicatus efi , (^ cxt/nBis i.i^-ninari- 
Vhi patenter o/ie^id/tur , quajtta idem 



ces 



tranquill/tate d/xiffet , quod iratus intul/f 
fe ••uidebatur . ^u/bus Scr/pturarum tefii- 
monijsqutd al/ud edocetur , n/fi qu/anon^ 
iuxta --verba nuda femper debc-musjentcnt/as 
iudicare , fed quo an/mo qua mentis intent/o- 
ne proferantur ,fufpiceref 

Reg. Ad. Dubia qu.<e proponis , luculenter 



bus fuhperpfttio fuit anathemate condemna- 
tus. Perpendat iijitur fancia Synodus,(i tlliu.<: 
e/ufq; cowplicum rata /tire •vtdcatur elcctio , 
qu/ta-m ttrr/b/liter atque horr/bil/tcr cfi ab 
Ecclefi^e 'vifceribus euangel/ca atquec.inj.yua 
falce pr.ec/fusy-utne /n morte quidem deChn- 
flian/tatis fuerit titulo rformatus ••, (^" fi per 
eum ordinari 7{omanam Eccleflam dignuftL-a 



LX 



elucidas per exempla qu^ fubijcis : fed qu<efo 1 futt , qui eius fempcr cruenttis extitit inim:- 

te<vt ad fuperiora paulifper rcdeas , ^ cur cus \ qu/eamfemper cfl feraliter perfecutus. 

nos caitimnicris, •vobis pr^ciud/c/um intuiijfe, 

quireoi/g. ditiontparuimus ,patcnter exponas. 
Def.R.E. 7{eBe piane ordinabditer (^con- 

gruenter , poflquam omn/s veflr^ pa/t/s obic- 

ciiononrhetoricis arc!tment/s , non color/bus 
Regum oratorijs , non den/que d/dlcti/cis fyllogjjmis , 
^g^nif^fedviu<£pot/usatque perfp/cu^c ver/tatisefl 
ri)s adfcriratione purgata : verfa vice /am d/gnum eft , 
benda ''■Ocu^ dgqjefiris excejjibus vei breuiter d/lfera- , clos ,regtilamq;auream quinquaginta ficlorur,?., 

tur . Enimuero damnatio Pap^e tum grau/s (^ coccineum abflulcrat paliium . Et obhanc 

(^inexpiabtlis ,vtnon humano , fcd d/uino vilcmvidciicet fummam aucior fceleris non 

dumtaxatft tracianda tud/cio . \cges au- 

tem noflros tum dtatis inflrmitas , tumfragt- 

litas fexus excufat : qu/bus vt/que non reatus 

adfcribitur,Jed corum Confliar:js,vt d/gnum 

eft , imputatur. Omiffis itaque peruerfltat/bus 

€<eteris,vt quid ignorante2(oma,reprobu domt- 



Et quomodo ftimmam debet Ecclefam or- 
dinare, cui cuiufcumque limen ccclefix non ii- 
cet attin^rere f Clamat Dominus ad iflaci: 
Anathema in medio cui lirael , nec poceris 
ftareconcra holtes tuos ,donecdeleacur ex 
tcqui hoc cotaminatus eji fcclere,(^ mcqua- 
re C §lunyiiam Achanfli/us Charmi de anathc- 
mate H/er/cho ducentos dtimtaxat argenti fl- 



/s f 



nu in 2{omanuPontiflce el/gcrepr^fumpffl. 

Reg.Ad. Elecitonem qu/dem , -vtpaiam , 
efi,fec/mus,fed ionge pr/us Gerardo Com/tc , 
alijfq,^mams, <vc 'videbatur, ciuibus inja- 



mod.oiapid.atur ,fed (ffiapidumaceruis obrui- 
tur . Sipropter illum hom/nem , qui dumta- 
xat -vnum facr/leg/um fraude comm/ferat , 
ifaei ante fuorum hofl/um faciem ru/turus 
crat : quomodoflab/t Ecciefia , f per v/rum 
tot criminibus inuolutumjuerit ordinata^ f 
prxfert/m cttm (^ talem elegerit , in quem , 
tefie mundo , omntum vit/orum fent/nas 
confluxit , pfeudoepifcopi apofiolum Antichr:- 
fti aduerfarium Chnfi/ , amici pueliarutn-j 

T man- 



14^ Henricus IV". Occid. Impen XVI 1 1. 

Sal.^n. mangonem ccclefiiirum . ^^is igitur ijlo- j Galcria: ciomiPAis , eil Galeri^ oppicluluir/.''//;^. '^k 

prope Vrbem ficum j ideoque lubutba- entm • 



lo62. y^^f^ /^y?o ^idchitur examine prd:ferendusf 
^trum is cjnem elegn •■units -vir perpetu<e ma,- 
lediciionis anathemate condemnattis i an il- 
le potiu^s j (jtiem Cardinalcs Epifcopi qjnani- 
miter njocauerunt 3 cjuem Clerus elegit 3 
quem populus expetiuit non ah extremitate 
tcrrarum , fed intra mmia ^manorum j 
(^ m ipfius Sedis Apoftolica gremio f 

Reg. Ad. Tot a te rutionihus redditis 
pojfemus fortajjls adhihere confe/ifum , f fe~ 
mel emijiam doceret regiam maicflatenL-» 
mutare fententiam •■, principali (jwippe gloru 
<velut inconfiantitc ^itcuus impr/mitur , f 
quodcumcjue fu<e conflitutionis edicium leui- 
ter annulletur . 

Def. R. E. ^iis nefciat 7(ege Dcuni—> 
sententii'"^^ »2rf/oj-fw , (^ tamen dicere non eruhe- 
mrnelius fcit : ^CLnkct me , quod conrtituerim Saul 
'non'"^lfl ^^E,^^' l^perSamuelem ei denunttat ,di- 
dedeciis. cens : Proiecic te Domimis nc iis Rex fii- 
per Ifrael . Si poenitere fe Deus ajferuit , 
aui futura cunBa cocfnouerat : cur homo 

J J _ o 

fuam mutare in mehus fententuim eruhc- 
fcat , (jui (jualis (^ ipfe (jtioque ft juturus 
ignorat f lUe de hcnojoiEtus efi malus ? ifle 
•-v^dehcet Cadalous dolofus dc malo ■vtiaue 
(juod iam erat , ft (juot/die diaholi morCs 
deterior . 
LXI Reg. Ad. ^luam inconfultenu72cloqucris, 
cjui diaholum deteriorari poffe tesiaris , (jui 
certe tam malus efl , ■-jt detcr/or cjfe non^ 
popt . 

Der. R. E. A/ei/tior , fl quod propofni , 
Jfa.iA Scriptura tefl/monijs comprohare non ■-ualco 



U'< !:l'r. 

d.uat.O 



numappellatum) (|r non Ecclef^ fUu 

Jed maLedictus (?/■ anathemat/zftus eleg/t fp.-opc /^r- 

lllene effet tuo iudicio Pontifex , (jui fuani^'""'' P'''^» 

■■vend/d/t , 'Vt \omanam Ecciefam ohtinc-jKi.Jii^j, 

ret f (jui 2(omanos occidit in ore gladij , -vi" '^ "P?^^- 

J{omanus Pontifexferet^ Dices menondc^f'' 

hu/Jfe Pontifcem fne confenfu 1\e^/s cl/gcre , & ^m. 

(£/' magn/ pendendiim m/hi Jmffc , t>t po^ 

pulus non per/ret . Ecce h/nc heatus Augu 

fiinus H/pponenf eccief^c , J/tderio •viuenie, 

prdflc/tur : ecce ill/nc Amhrofus cciauo die 

pojtcjuam haptizatus efl , perccptis cunci/s 

Ecclefafi/c/i gradihus Ep/fcopus ord/natur. 

In cju/hus 'vt/cjue oh nihil ai/ud canon/cx 

aucior/tat/s ordo defer/ttrr , n/fi dtitntaxat 

•vt faluti populiconiulatur . Et tu m/h/ di- 

cts infruando populo /pf 2{eg/ me dehu/Jfe 

confulere , -vt fh/met in dando confenfu •vn/us 

ep/floU gloria prouen/ret . '^am vnde pofl- 

modum Tx^mcinns Imperator ferct , fi tunc 

fe 2(omanus popuius mutu/s •vulner/hus pe-' 

rcm.ffet f Porro autem , eju/a /n conflitue:/- 

do Pofitifce "F^mana Ecclefa a chantat c? 

regia non necejjit , looc etiam /7id/c/o efi , quia 

cum in Clero fuo rel/^iofs ^jiris (gT fap/ent:- 

hus ahundoirct , non deproprijs , fed eum , cjui 

2(egi tamcjt/^am domcflicus ^ jamiliar/s 

erat , elepit . 

Reg. Ad. ^uisqiiis ■■ver/tatis , prJiquam'P>-'i»i'fl'^ 

r n I ' I a ■ r\ difpnt.-aio 

patejacta claruit , objt/nate renit/tur ,Ueij^J^^^^i^^ 

omn/potentis aducrfar/us non immeY/to /u-g"s. 

d/catur , cuius aduerfumje iram inexnn- '" ^ 

gu/b/l/tcr proiiocat , f/ 'vtr/tatem , cjuj/ ipf^ 

efi , pcrt/nac/ter (g^ arroganter /mpugnat 



X 
D 



'^am Ifa/a tefle , dicchat fuperhus tn mundi 

princ/p/o: Afcendamiuper akitudinem nu- \ 'Nam ^vtipfe d/fputation/s tux 'velut cpdo- 

-, r^ biura ., iimilis ero Alciilimo . Paulus autem 1 gumfaciam , cum inter nors (ju^^ft/o mouei'e- 

laboii dici( , quod in ^nc mundi veniens aduerfi- 1 tur , 'Vtrumfne 7\eg/s ajfenfu "B^mani Pon- 

interpre turj<!k: excollicur fupra omne quod dicicur t/fic/s feripojjit cletiio ,recenfttishiftoriarum 

Deusjaiic quod colicur . ^u/ ergo lunc af- 

jeciauit Deo fe fm/lem ejfe \ in fine mundi 

iam dctcr/or Jacius (jui 'vult pr/or em/nere . 

Per (jtiod manifefte coll/g/tur , d/aholum ad- 

htic /n dcter/ora pojfe corrucre : (dj cjuia dia- 

holus /nterpretatur deorfum fiuens , Cada-r 

lous a cadendo d/cius ,ru/nam popul/fonat, 

/pfffjue nomtnihus apt/JJlme inuicem concor- 

dant . Dic ergo : cjuomodo /fie Pontifex e/^et 

cjttemfion T^omanus populus , fed ■vnus ho- 

Gerardus^'^ c/im fuis complic/hus idemcjue non 2(o- 

?i eji Ga- manuf , fed fuhurhanus ( nempe Gcrardus 1 fe purgau/t exepiis , 'vt (^'^ms eatenus ignota, 

doceret , 



catcdogis , tantam "B^manorum Imperato- 
rum at(jue Pont/ficum cof/am coaceruafii , 
0" 'velut nuhem mihi teftium oppo(uiiii , 
njt hts confpeciis , ne nuttum cjuidem m^ 
aduerfumte fuper hoc •v!terius Jacerelihuif 
fet.De anathemate •vero,(juod'Nicolaus Papa 
conftitu/t,in cjuo etiam -vt •verumfatear, totd 
'v/cior/^ 'vim intent/o nofirapfuerat,tamm- 
uiciis Scripturarum tcfi/monijs, tam tuc/dis 
certe modo hcatcrum Apoficlorum ,modo ipfius 
Dom/ni Saluator/s tu^ difputat/onis a/^ertto 



CatenaHiftorica' Lib 

Sd.^n doceret , (^'vos a.h lilitis lententu •vincuio 

1*^2. patenter ayfoiueret . Demde a domini twjlri 
2{egis quam diicchamus , iniuria ^ (ju<c fc/ii- 
cet nos aduerjum <vos acrius accciidebat , 
.(am firenue fe puraaui-t oratio , iit euidenti 
clarefcat iudicio 3 quia in eo , quodfii?i Pon- 
tificem popuius 7{omanus eiegit , maiejlati 
regide potijjlmum miniftrauit ^ ncc ei , ficut 
d/cebatur pnudegium tuiit , fed potius roho- 
rauit , dum^ non de 7\omana Ecciefta , fed 
ex auia regiafacerdotem aA Apojioiicx Se- 
disculmen euexit . Pofiremo de eicElionC^ 
Parmenfis Epifcopi (juid dicimus f iocjuar , 
an fiicamf Sed iuxta Scripturam conce- 
ptum fermonem tencrc quis poiHt r* Et 

lQi,/[, c<^^te '-vhi nuda 'veritas cernitur , temporis 
ignominia eft , fi com7nent£ faiiaci<£. defer- 
uitur . Ipf plaue iiquido nouimus anathema- 
tiz^tum ejie Gerardum , nec ignoramus eius 
infiinElu potijjimum hunc Epifcopum in hoc 
negotium fuijfe peiieBum-, (^--vt ita itquar , 
arhor qu^ de •venenata radicc anathematis 
oritur , antcquampernicioftimprorumpat in-» 
frucium : modis omnihus ne noceat , eueiia- 
iur , tefiante l^eritate , qwe dicit : Omnis ar- 
borjqu^ oon facit frud:um bonum j exci- 

Matth.i j^^pyj. ^ ^ [^ ignem mittetur . 

Def. R. E. Ecce audittit 'Beatitudo -ve- 

fira , 'venerahiies Patres , quoniam qui in- 

fpeElor ejt mentium , confcsderat nos ifi—^ 

concertatione 'verhorum •-, •videt enim nos 

non maiiti^ caufa conjligere , fed inuenien- 

d<e -veritatis Jittdio deferuire ; ideoque di- 

gnatus eji motam inter nos Jcipirequcreiam, 

Ephef.2 (^ fuam nohis infpirare concordiam > Pax 

Sagena ^^^/w mflra ', qu£ fecit vtrtimque vnum , 

tiiculAj ^^"^«^^^^f (^ ^^' eodem Jenfu corda duorum . 

fepius Agamus et gratias , qui prius fageniini—i 

vfurpata Petri periciitari permifit , ^ turh/ne -veu- 

« ^'t>oii'torum , @r proceiiis -vndarum ; fed eccG-j 

'Vt reored/ens manum tetendit , PctruiH—s 

erexit , ^cntis /mperauit , ^ d/fcriminos 

marina compcfei'jt , coHjeJi/m mare , quod 

in cu7^ulos erigehatur , ohruitttr , tempc- 

Jiatis procelia Jedatur , 'vcntorum turho 

reprimitur , (^ aurea cdi facies fcrenatur . 

ClaufuLi didiionis . 

L^^^ Amodo igttur , diicBipmi , liiinc regnlis 

aui<e Confiiiarij , hinc Sedis Ar)oJiaiic<e com- 

minijiri , -vtraque pars in hoc vyio Jiudio 

conjp/remus iahorantes , v*: fummum ficer- 

dotium (^ T^omanum fimui confcederetu^i- 



.XVIII. Cap. III. 147 

/mperium , qifatenus humantir-n genus , quod 

\per hos duosapiccs in ^vtraaue fuhsiantia re- 

Igitur , nuiiis , qtiod ahft partihus , quodpcr 

' Cadaioum nuperfacium eji , rejc/ndatur , 

ficque miindi vertices /n perpctu<£ char/tatis 

vnione occurrant , 'ut /nfericra memhra^ 

per eorum d/fccrd/am uon refiiiant , (^ quate- 

nus ah 'vno AAediatorg De/ (^f hominum-j 

hctc duo , regnum faiicet , (^ faccrdotium J\om.\iii 

diHinofunt conjlata myjierio ; ita fuhiimes'^^''^''^'^ 

ifiii du<e perfoucetanta fih/met vnanimitaiC-» ^. *-^^'' 
•/ ' -' y ... vnio cc- 

/ungantur , vt quociam mutu<e char/tat/Sden^-pfrj 
giut/no (^ 7{ex in 7{omano Pont/Jice, (^ 2(n- uerfxfi- 
manus Pont/jex /nueniatur m 7\ege , faluo ^"'"'''^^- 
Jc/iicet fuopr/u/iegio Pap<c , quod nemopr<£- 
ter eum -vfurparc permitt/tur . Ceterum ^'^^'■■''■"'' 
ipfe dci/nquentes , ctim caufa diBauerit , 
Jorcnfiege cocrceat , (^ '^x cum fuis Epi-i-ege^Kot. 
fcopis fuper animanim fia,tu proiata ficro- 
rum canonum auEioritate , decernat . Ilic-j 
tamqua.m parens patcrno femper iure prxc- 
mineat s ijie vciut vnims ac fngtdcris Ji- 
iius in amoris /liius a.mpiexihus requiefcat . 
Attaius piane 'J{£X Afi<e (^ ^^icomcdes '/{rx 
"Bithjnu in tantuui 1\0}nanam 7(cpi:hiicam 
diiexere , vt vterque moriens 2{oma;:um 
poptdum tejiamenti reiiquerit hcredcm. Sa:j- 
cite ergo Eccieji^ Princ/pes quam propenfori 
inuicem dehent cloaritate congruere , quihus 
iniun Bu m eji char/tatem pr.ecipue Chrifiia- 
no popuio pr<£dicare ; vt ex eorum- , qu.e pro- 
ccdat expictate concord/a , fancia vn/uerfa- 
i/s gratuictur Eccicjia , ac gemino vtr/ufque 
Jiud/o Chrifi/an<e rciigionis reforeat difc/pii- 
na . Verum nos p/fcatoris noftrt nautcuiam 
ex hiatu Scyii<e vorag/n/s cxtrahentes , du7n 
fuccejforem Petri fidei , iahente veJii?jo mer- 
fum- ad i/tora quieta deducimus , p/um erc- 
ptori nojiro celeufma cantemus ; Te Deum 
iaudamus ; Te Domimtm confitemnr . Ha- 
cienus fmodaiis difccptatio , cut in cod/c^ 
mox fuhfcr/pti iegttntur hi verfus . 
Vltio diuina , popuii Cadaloe ruina , incada 

Te manet, vt diro mediu transuerberct i€t\i. lonm 
AkipetaxSimone iequerisSimoalb-a petetc ^^''-(^0- 
Tc quoq;tartarens (imul ablorbebit liiatus . ^^"' ; " 
Sit nomcn Domini bcncdidrum. "* ' ' 

AD Osborienle redeamus conciliu;quod 
contigille Sal. An. 1 06 z. die feiliuita- 
tis S. Apoilolorum Simonis & ludsjVt idcm 
Petrus Damiani tellatur in ep. ad Cuniper- 
tum Ep/feepumTaur;nerifem ,'m qua vati- 
T z cinium 



1 48 Henricus IV. Occid. Iniper, XVI II. 

5j/..4«, ciniumluura de Cadiloi inceritu protegit \ iumentisj^c volucribus, & rcptilibus, & 

*^^' adimpletum . Spiritualiter ncmpc:,& quoati pifcibus: (ju^fciUcet 2\edemptor/ ncftro mn-^ 

depofitionis honorem . Cui concordat Leo amhimumerit cunctacoTigruere , cut ^acat 

OiYicnfis . I ^'^c ddigenti confideratione traEiarc . Ipf^ 

LXIII |_Jq^ anno Romam profcdiam ^^«f/'<'W nimirum triamillia paralolas eji locutus , 

Jmp.lno Imperatricem ad Apollolorum Liniinaiy/- cjui(^ per myjiica piurum pr^cedentium fa- 

mam peK„^.y^^^^^ fcribit : /mperatrix necefjkatem •■ver- \ cia 3 per allegorica Prophetarum oracida , njel 

tens in njolmitatcm , ^t ohfirueret os i ^ 



S'f 



<,cret os loquen- 
tium de [e imcjua i non folum hnore rcmi,fed 
etiam honore feculi reieclo , 7\omam ad Li- 
mina Apofiolorum fe contulit , ihicjue ■ufque 
adjinem 'Vit^ omnihus honis exemplo,(^ mi- 
raculofuit. Ibi namque Petrum Damiani 
nadta , & apud eum confefTione fuorum^ 
peccatorum faCta , fandlum dedit odorcm 
vit.^ prasterit^E . 

Epifiola Petri Damiani ad Agnetem 

Augujiam . 

SCuto bons voluntatis Dei coronatx 
noonms Agneti Auguftce Impcratrici, Petrus 
y.zz6 peccator monachus feruitucem . 

Tiegina Sahavtnit in Hierufilem audire 
fapientiam Salomon{s.7;-/2/;tT(^fnx Agnes I(o 



Apoc. 



etiam per confonantis Euangclij docunienta , 
d.um fuh fgurarum 'vclamine peiie cuncio-.^ 
dijferuit , quafitria mdlia in ^erhis fuispa- 
raholas numerauit . Vnde (^ in Euavgelio 
Afatthceus ait : H^c omnia locutus ell lE- 
SVS in parabolis , <^Jine paraboJis non \o:Mj:'.)j,. 
quebatur eis . Cuius etiam carmina (^uincjuc 
millia funt, (juia chorus V/rginu?7i fuh quina- 
r/o numcro dcfcr/hitur ante thronum eius{fcut 
loannes in Apocalypfi dic/t ) cant/cum nouum 
iugiter modular/,'^ poji plura alia de collat/o- 
neChri/iicum Salo??ione /Jia fuh/ungit : 

Ad htinc ergo tu nuper Salomonem, ^.gi-^grils 
na , •■vemfii , non 'vt /lla Sak*:orum curr/hus'^''-^- *"'^ 
^ ec]u/t/hus , ^ elephant/s \fed /n iacrymis'f.,„ J^y^^_ 
pot/us gem/t/hus (^ iamentis . Tu ergo 've-'"'^^"- 
raciter es 7{eg/na Saha; Saba fqu/dem /nter- 



'O.talis 



ma?nadijtadd/fcercJiultitiampifatoris,nam ! pretatur humiUs 'velcampcflr/s . Incampum 

qu/ppe ccrtam/n/s defcend/JI/ , -vt manus ma- 
n/hus conferas , (^ pro cajiris Chr:Ji/Jians , 



fcut Paulus ait : Quia non cognouit mun- 
duspcr fipientiam Deum , placuit Deo per 
ilultitiam prcudicationis faluos facere cre- 
dences . lUa , ficut facra tefiatur hijiona^ , 
ingrclla eitcum muito comitatu & diuicijs , 
camelisquoque portancibus aromaca,&: au 



non eneriiiter cum hojie confl/gas , Vemjli 
inqnam , non 'vt >enigmatum tih/mjJicr.(i—> 
Jcrupulofa diffolueret , fed ■■vt per fimplic/s 
Clau/cularij fui m/n/fier/um regnt cAefiis 



rum infinitum nimis & gemmas pretiofis ; i aditum refirarct . Ven>fl/ hum/tisad humi 



ifia -vcro cum Hermifnde cogiuua fua nGns 
difpar/fanci/ Spir/tus ferucre fuccenfa,tam- 
quam Mar/a Magdalcna cum altera Adaria 
Z.Kcg.io-^veniitnt ad fepulchrum, non 'vt corpus lEsV 
i,Cor.i perungantfoment/saromatu?n,fcd i/t pedes 
^'^^^•-^•eiusjiuent/s irr/gcnt lacrjmarum,non en/?n-» 
iamqudrunt 'v/uentem cum mortuis , fed 
adora?ites tenent uefiig/a refurgent/s . Carna- 
lisplane Salomon 'J{eg/n<£ Sah^ qudcjiioimm 
jiodos (^ myjieria refcrauit ^nigmatum : ?io- 
Jira 'vero '^gf>?(^ ?i/hdfh/foiu/ propofu/t , ?i/fi 
ftiorum '-uificula peccatorum.Salomon inqua?7z 
fuit figura Chrifi/ , (^ qu^dam veiut imago 
3-R^5'4 fua prophetia perfonam nofiri,Saluatoris cx- 
prejfit . De /llo quippe dic/tur , quia locucus 
• cil tria millia parabolas , & fuerunc carmi- 
naciusquinquc millia , *vhi prefio fub/un- 
Sficur : quia difpurauic cciamiupcr lignis , a 
ccdro qua: ell in Libano vlquc ad hy llopum, 
(juod egrcdicur de pariete , & diileriiic do 



iem , p^.upcr ad pauperem , (^ quaf (d/ 

/ncultis gr-cgti?n pajior/hus adorare 'ven/fii 

puerum tn pr^fep/o 'vagientem . Venifi/ nem- 

pe . Tu (§f quique c/rca tc , mirandu?n -v^-d- 

de fpcBaculum , (^ imitandum Saluatori.s 

eras <ed/fcation/s exe?nplum : 'Vidctur fgni- 

ficare , •■veniJTe 7(o?nam Agnetem Impcratr/- 

ce?n ^atalfs die/ Domini te?npore . ( Pcrgic de 

habicu quo ell Vrbem ingreila ) Vejiis enim 

pulla(^lanca , is cu/ infdehas , non dica?n,, 

equus , fedpot/us hurdo , 'vel hurr/cus , ''UiX 

merfuram- dcfdis excedehat afell/ . Muta- 

tieras enim coronnm 'velo , purpnram ficco , 

(^ manus ,quA inmodum columb<e gefiarCL^ co.umbe 

confucucrat fccptrum , attr/ta /am erat por- 

tare pfalterium reueraj quia oranisglorian- 

lix Rcgis ab incus . Vernant/u?n dccor /lle 

aemmarum , (pT corufantium auro njcfiium 

cultus /am ad /nter/ora m/graucrat , (§/ /fi-^ 

occulti fpeculatoris ohtutihus mter/or fponf^ 

fpec/cs 



CatenaHiftorica. Lib. 

Sal.^n. Jpecies relucehat , cni Sponftis : tota 3 iwjuit , 

1062. pulchra es amica mea , ^' macula non eft in 

CantA. re i (^ iterum: Pulchra es amica mea^ fuauis 

^^'^'^ &decora. 

Delicatamporro certiicem illam , ex aua—> 

cum hraEieolis aureis (^rutdantihus marga- 

fitis dudum murcna pendcoat , nunc margo 

aneA <vejiis exafperat . Vnde miniftri cAe- 

Jiis illius Sponfitihi hlandiuntur (q/ dicunt : 

Murenulas aureas faciemus cibi vermicula- 

tas argento. (g/' Sponfus-adhuc : Coronabe- 

ris iincjuit) de vertice Sanir j de capircj' 

Araana & Hermon :, decubilibus leonun-u^ 

de montibus pardorum . Jmana quipp^ 

mons ede Cihcid dicttur , qui (^ Taurus a 

complurihus appcllatur , Sanir ^ Hermoii—> 

terrcc ludaicce montes funt, in (juihus leones (gf 

pardi hahitare creduntur jperhos ergo montes 

^_ges (^ PrincipeSi diucrfeque mundi huius 

intelligend<cfuntpote(lates, au£ ^jclut montes 

fefe in fupcrhia c uimen attollunt, (^maligiiis 

fpiritihus tamquampardis atque leonihus ha- 

hitaculumfaciunt . De his ergo montthus co- 

ronaheris , quia quotquot mundi Principes ac 

potejlates ad Deum per tuum conuertentur 

exemplum :pro his omnihus tetern£ glori^ tihi 

cumulahitur prxmium .Eris quoque nonmo- 

docoronata, fed(^ ipfacorona , ProphettL-» 

tejiante ,quiait: Ec eris corona glorixin.' 

Jfai.'6i ^^^^ Domini , & diadema rcgni in manu 

Dei cui . 

Amfjii 7{egina 'virum , poft quem dedi- 

gnata es thalamos iterare , •■vel proci cuiusli- 
Confihu, I r j- j ■ .> . . ' 

^zneiis i^ admittcre , }iili quipriorem 'vrruni—» 

.Aug.in ^-^cellentioris gloriiC d/gnttate tranjcendcret . 

dedicaiu^uidergo faceres^ Vir ilie tuus Imperator 

^ofeDeo.^xtitit , regi<e dignitatis apicem tenuit , (^ 
quod in hominihus fnguiare efi , l\omani 
Imperij Tnonarchiam dijpcnfauit . ^luia igitur 
in tant£ ceiftudinis arce pr^emimiit , eo (Hpe- 
rior quifp/am in humano generc reperin non 
potuit, qu£ ergo in teiris idoneum, (^ qui tuis 
piaceretocuiis inuenire nonpotcras 'virum:in 
<Aeftis Sponfprotioiafii <violenter ampiexus , 
'vioienter inquam : Regnum quipp.; ccelo- 
rum vim patitur , <Sc violenti diripiunt iilud. 

M tt 1 1^ heata ifia fupei-hia, heata jnentis eiatio (gr 
ommhus dignapraconijs f qu^ dum carnaiis 



XVIII. Cap.lll. 149 

1 quas fthi •■vioiatas (ffjciat, in •■virginaie decus 

I litco fttie dijjicuitate rcformat , •■vt nimirunuj 

contracli (qualoris inquinamenta deponant , 

(d/ •'vciut aridi£ prius arhufuid denuo coman- 

tes ifi prifiinam decoris gratiam rcuirefca.nt . 

Porro autem cumcarnaii viro nuptura exor- 

nattcr : mox apudajjines (^notos •vndiqut^ 

pecunia qudftacongeritur , (^ quidquid <va- 

iet acauiri , faccuiis dico Hjei ohf^nandis 

(^ quo magis ad virum muiier ornata depro- 

perat, eo (^ gioriofor appareat , (^dlepropen- 

fus in eius amore feduius injcruefat . 

Tu contra -vt nuptiaiia cum cA.efii Spo^ifo vrofufa 

fcedera contrahas , regoiiis ^rartj congerienL-» ^gmtis 

prodiois , rad/antia quoquccum auro vel ar-^^-^''""' 
'^ " ■ jT I II ■ nijiiCiirii 

aentomaraarita dijpergis , aulxa tui^ blatti- 

na , •vei potius deatprata tempiorum ioiqueari- 

hus appenduntur , ornaiHenTa regaiuifacns 

famuiantur aitarihus . 'Nuiiis ( vt itafa- 

tear ' parcitur rehus , @r hoc faium indigenti- 

hus (^ Ecciesijs conjcrtur , qucd cxtra tui iu~ 

rispecuiium reperitur, cunSiaproijCis, cuncia 

ddapidas , -vt ad Sponfi cc^iefiis amplexus 

exornataprorjus , i:-nmo nuda peruemas.llxc 

autem non proptcr te,vencrahiiis Impcratrix, 

edi/fero , quam (^ his verhis potius offc?idcre 

pertimefco : fd oh id potius , vtdum tu<£v:r- 

tiitis infgne vtcumque depromitur, nonparua 

ieoentihus ^dificatio procuretur . Vhi emiTL-* 

tanta fihiimitaspro fii Creatoris amore ad, 

pauimentum vfque deijcitur : quin ccruix fu- 

perhid protinusa fui rigoris tentigme nonfiz- 

ciatur^ ^.x tumidiecuiusiihet mcntis infla- 

tio pr^fio non folleat , cum tantxgicri£ Princ- 

pem ntmc veiut defpicahiie mancipium ccr- 

nat f ^liiis prxterea rerum trafifeuntiur,iper- 

timefcat , inopiam , cum fpontaneam videat- 

in ea muiiere pauperie?n ,_quam tot vtiquC-> 

reanis paido ante afpexerat im-perantemf Aut 

; ^- ■ I I I ■ ■ ■ I ' r 

\ quis incuiti habitus iniunam perrwrrejcat , 
cum aureo fuhtegmini (^ regaiihus pomp-s a. 
reoia maiefiate •viiefia?nen prAatum tjfe-» 
confderat r' 

Veniam ad menfam (^ adfamehcam{ vt 
ita ioqu^arj epuiarumaffiuentium -vhcrtate . 
f^aie , rogo , efi , congeftam ante ffiruem^ .Agm. 



thai 



fit , in dotiiiitiuVL-) 



lami vitam contcmpjit , 
regis ^terni gioriofa tranfuit . Carnaiispiane 
vtrgimtatis arcanum corrupit fponfus terre- 
ms ; Sponjlis aiptem ilie cAefiis eas ctiani^ 



ia 



epuias p 



er 



mira ab 



ncium (^T remdentiuin carnium f/^— - r-- n- 

- ^ f~ . jrs iunentia.. 

menfas arcumquaqite tranjmittere , gr car- 

niumnec ipfam quidem pinguedinem aegu- 

fiare C contreciare manihu <■ dapes , ^eas in 

ore non poneref immo ipfum panem vel qu<£- 

lihet inctdtioris apparatus eduiiacum ti.more 

furn- 



IJO 



Sal.^H. Jttmmotefius ligtirire f Vnde mthi fepe con- 
~' quefia eSjeatems nonpoffe cohibere te ab eden- 
di prnrigine, ojt ex his qtiiC appofita cerneres, 
non aliauid tihi auandolihet immoderatius in- 
duUeres : hinc fiepius lacrjimtej hinc gemitus, 
hinc profunda fufpiria . Lugehas enim , (fu/a 
ijuantauis difciplinit catitelacutuslihet difiri- 
ctionis infiantia natttram funditus fuperare 
pon pofifent :fed (tcut ex tunc forte non tacui , 
ieitmium 7{eaina tuum mtdtiplex efi , "T^os 
enim altauatjdo ieiunamus a cihis ,fed tu ie- 
iunas apurptira iieitmasa corona, at(ju^—> 
d (juotqtiot magnificis Imperialis glort^pom- 
pis , His enim ahjiinere , non immerito ieiu- 
niumntincupatur j quihus 'vtique mens (jud- 
quam carnalis deleclahiliter pafcttur.^am 
fi fimplex aqtta aDauid proie^a , Scriptura 
tefie , tn facrificium 'vcrtitur : tot rcrum ho- 
norumque contemptus tjuantam apud Deum 
gloriam promeretur r" quam grauis efi , 
(juamque lattdahtlis ahfiinentia , affuetanL-» 
itmenculam a njirili iciunare eomplexuf^u- 
quid (^X hocgraue ieiuntum non eji , •'ut qu<£ 
conftHueras tfios in honorem enlmen attolure , 
" ■dlos infoUntes a dtgnttate priuare : nunc re- 
atilis contenta domefficis , afpeEius homtnum 
fugias , (^in orationihus(^ pfalyKodi^ fedu- 
la modulattone perfifias^ Et qutaftteras oltm 
Sufanna cum ^iro : meritonuncfaEia es Aj- 
na pofi 'virtim- . Et quia tunc coniugalem pu~ 
dicitiam immactdate feruaueras , nunc cum 
filia Phanueli cjitodtemplum Domini dicttttr) 
in ecctefa pcrjeueras , 

Ninc eji qtiod a meper ■-vcnerahtlem "^J- 

^^gneth naldum Comanti?n Epifcopum requtfijit : 

uug.fcrtij/}yi^f^ liccret homint inter tpftim dehiti nattt- 

fulus e- ^^ij^ egregium aiiquid rumtnare pfalmorum^ 

ntis can- -^^t^od ego , qu>od ad tempus occurrchat, ex- 

dorem poftft . ^uoniam loh Deus omnipotens 'vifi- 

patefacittauit inJierquHtnio confittutum , (^ heattL^ 

^pf^T^ martyr Jgnes , cuius ^ tu £qutuoza es , />!_> 

^xTimzP^f^^'^^^^ ^c fordtdts hipanartttmiocts (q/ An- 

gelum fmtd (^ angeVtcum rcperit tndtimen^ 

tum . '^am(d/ Jpojiolus -zfhique nospr^eeipit 

orare , cum dicit : Volo crgo vos viros ora- 

re in omni loco , leiiantes puras manus f ine 

difcepcatione ; ^amquam h-ee magts eo Lo- 

ci^verfanda tunc tn corde,quam explicandA-» 

' fermone , hoc eoo quamquam ftlentio dignum 

fuerit, (^ nequaquam per multorum ora 'vui- 

gandum , idcirco dixerim , ^Jt liquido legen- 

tihus innotefcat , quantusfanfio pc^ori dtui- 



Henricus IV. Occid. Imper. XVI 11. 

ni amoris candor incalefcat i ^vtne ad hreuejft 
quidem ptinctum n ditiinis ohticefcere laudt- 
hus acquiefcat . ^ujd ad h^ec dicent , qui dc 
Ecclefia non oratortum , fed locutoriti?n , (^ 
non oraculum , fed conciitahulum Jdciunt f ac 
per hoc in ea domo f^ecularta ^verha permt- 
fcent , qucc dumtaxat oh hoc confiruEia di~ 
onofcitur , <vt in eaprorfus d negott^ feculan s 



aciione vacetur f 

Sednjthis qui ad Apofiolorum Limina^j 
confiuunt , fan^^e deuottonis tucc faiuhritcy 
imitentur exemplum ; fuh arcana quoqu^f 
heati Petrt Confejfione ante facrum altare me 
federe fecifii , ac per iuguhres gemitus (^ 
amara fufpiria , ah ipfa quinquennt infantta 
tenera adhuc (g^ nuper ahiafdata cceptfii , (^ 
tamquam liiic ipfe heatus Apofiolus corporali- 
ter prcefidcret , qutdquid fuhtiie •-vri minutum 
in humanitatts tu<e potutt titiliare ojiferihus, 
quidqutd in cogitationthus •■vanum, quidqutd 
praterea fuhrepere potuit in fermone fuper- 
fiuttm ifidelihus efi relatiomhus euoiutuniL-j . 
Ad quod mtht 'vifum efi , -vt nuUum aliud ^'-^ ^ • 
pcenttentt£pondtts iniunocrem, vt tlluddtut- _^f^l! 
nd legcittonts clogtttm tterarem: Age qtiod (^g^s:^,^^^^ ^-_ 
operare quod operarts ; vei tllud quod ijs , qui fitetur 
Thjyatir^ erant , per Angclum mittitur: Non peccatz 



raictamlupervos 



aliud 



ponc 



ua. 



ndus ; cantum id ^'' 
quod habecis , tenece . ^am Deo tefie , ne 
'vntim qutdcm dtem teiunij •-vei cuiuslthct af- 
fiiHionts indtdt ^ fed ijt in caeptis foiummodo 
fanEiis perfcuerares opcrihus ,imperaui , (o/ 
■Vtinam a quihujdam homtcidts -vel dttterfo- 
rum crimtnum reis tili gemitus , illi fietus in 
confefjione prorumperent j fJc tahefcentis ac 
acerrtma doiore tranfixce mentis fpir/tus fre- 
meret , fcmaie fiht confcia pefiora fngultt- 
rent , fcut tiitc plangehauttir 'vei inantuni^ 
phantafnata cogitattonum , vel qttarumlihst 
ptteriltum tneptix ieuitatum . Hoc prouoeen- 
tur cxemplo , qui ad cveneranda Sanfiorum 
corpora pta dcuottone fefiinant . lilic ttaqu^ 
proprij reatus morhos , quafi noxios humores 
euomant j quthus p-er conatuspur£ conjejfionts 
egefiis , pcenttftitice falutaris antidotum fu- 
mant . liiic haptifmu^mpcenitentice fiatuant, 
in quem pcr tudtcium ojjcij facerdotalis tm^ 
merfi;etufit homints indumenta "eponant > 
lama-y de 'veterthus nout vtuant . 

Tu autem domina mea ( nam quia te 2\e- 
demptoris met fponfamejfe non amhtgo,mcam 
te iiocare dominam nuUatenus eruhefco ) dc- 

mtna, 



CatenaHiftorica. Lib. 

Sal.uin. pjjijci tnquam meafi^e pedem in radice perfe- 
ueranti^ , @/ in amorcm mius , ad auemper 
manus facerdotum (^ paupemm n:tot:die cim- 
Ba tranfmittts , medullitus wfiammare , •■vt 
illtid tthi iure continaat , qmd tn lege prtecipi- 
tur , njidelicet ; Vt qui captam in belJo mu- 

Z)f«/.2i.Jierem fortediligeret j eamque fufcipero 
voluiflet vxorem ; prius cius Ccriariem ra- 
dat , vnguefque priccidat , ac vellem in qua 
capta eii: aufcrar , ficcjue ad ingenuttatenL-» 
/Jraelitidts ex more profiltentem , ture [ibi 
matnmoni^ copularet . lam tgttur ^ngues tui 
cum cdfarie ca-pere pr^ccidi , tam ijc/its , aua 
tegeharis aujerr:, Quta^jutd^utdtn tut cultus 
ornatihuspulchrum' , qutd<jutd tnjacultatt- 
hus prettoftim te "velut amhtre ^el comere tn 
exteriorthus cermtur , inpietatis opera quoti- 
dte projiigatkr . T^fiat ergo, -vt ad tnttmi 
Sponftut tam pcruenire dulccdtnem , (oT fua- 
utjfimam tliam conjcederati fptritus cuptas 

i.Cor. 6. "^^nitatem, qui enim adiia^ret Domino,vnus 
cum eo fpiritus eft . Vtdeltcet, njt tlle diuint 
amorts fapor tuis -utfcerthus influat, tlla ftia- 
uttatisflamma tut pecioris arcana fuccendat 
quam (^ mifer mundus , (^ mens quxqu^ 
carnalts igmrat . Vt tllud Canttcorum ar- 
denter cxcla?nes : Guttur dilecli mei fuauif- 
fimum , &: totus defiderabilis .• 6: ille tibi 



Cant.'} 



viciilitudine grata relpondeat : Fauus di- 



Tetrus 



f-tillans labia tua fponfi , mel & lac fub lin- 
guatua j & odor veftimeutorum tuoruiTL. 
ncut odor thuris . 

'^ec turheris ,ftqu£te adncrftas fertat : 

roborat ^^ j^ enim fit , ■-ut tnternus tlle dtfpofcor ad 

tolera'itiah^fJ<^ t£ dulcedtnem trahat . 'IMam (gf mater 

aduerft- cum ahlaciare 'vult filium , altquandojclu- 

exempta. herihus adhihet,vt dum afpernatur tllud auad 

horret , compellatur ad altmentum fc trans- 

ferre qiiod rohoret . Ifraelittcum pop-Aum id- 

circo "K^x Agyptt prrcellere ac laccrare per- 

mitcttur , <vt ad rcpromijjhnis arua contende- 

re fefiinanttu^s prouocetur . Porro -vt de te^ 

(ileam , auod tal/one -vicarta (gT odts mt!)i- 

dum 3 (^ perofa iam exploderts a mundo ■' 

numquid (gT ipfis ^gihus, a quihus mundus 

ifle dthgitur , ^ quihus capttofafraude hlan- 

ditur , non quantocyus in amarttudincm Hjer- 

tttur fvtntmirum hodie quiex hofithus ■■vi- 

HoriiC fiana rcportat , triumohalis eum olori^ 

pompa pr^cedat: (^ cra,s illum ipnohtltter ter- 

ga 'ucrtentem hoftilts mucro trausfodtati' 'Bal- 

^"«•S» thafar nempe tpfo dte quo vafa tempii Dami- 



XVI 11. Cap.lll. 151 

nt tam tonulentusconcnhtnarumlahijsfoeda- 
re pr^fumpft , A4cdorum gladijs Darto --ui- 
ciirtam ohtinente fuhtacuit . Galha 2(cm. 
Imp. qtiatuor tantummodo menf-hus tmpera- 
utt , (^ in 7{omanojoro , gladio percttjfus oc- 
cuhutt , tacco^-Neronem ,pr^tero Ottonetit-j , 
quos a femetipfs tntcrjecios , 1\ornan£ 2{et- 
puhl/c.e tefiantur hifiori^e . J^onne Vttell/us 
tntcrcmptus eft d Jttc/hus Vefpafiani f 'Non- 
ne(^ Perttnaxoccifus eft a, milttthus Prato- 
riants f Macrinus , Antoninus , Alexander , 
Phtl/ppus , Galltenus : nonne omnes hi Impe- 
ratores mtlitarts tmpetus oladij pertulcrunt f 
Domtttanus pr£terea fuorum conturation^ 
confejfus efi . Prohus dum cafira fupcr Ti- 
grtdem haheret , cAefltJulmtne reprnte pe- 
remptus esi . Sed qui vult plcntus nojfe ,fe- 
riattm T^oman.-c anttauttatts percurrat htjio- 
rias ,ihtque liquido vtdchit auam pauci 7\et- 
puhlide Princtpcs communi morte dejeccrunt , 
nam (cj" Gordtanus , <&/ Phthppus j Decius y 
Gallus , Vollufianus, Galltenus, ^u/nttllus, 
Aureltanus , ^umcrtanus , Ltcintus , Con- 
I flans , Conjiantinus lunior , Itdtanus , Vi- 
lcns , Grattanus , Vaienttnianus hin:or , 
loannes , Valentintanus Tertius , Adjicr/a- 
nus , A?ithemiKS , ^'^cOos , omnes tfti Jxo- 
mam Imperij refiores , nonne initio fedttiofi—* 
fuorum ftintfraude necati , vcl in proctnBu 
hofiihhus pericrunt gladijs interempti ^ 

Sed (^ quthufdam quid profutt , quodeo- 
rum in hoc fkculo prolixius dtirauertt annofa 
•v/ra .'^ "Nam vt infnita pr^teream , Vatc- 
rtanus Imperator tn JSdefopotamiam ctim Sa- 
pore 'E^ge prseltum commtft , (q/' perdtdit , 
qttem tllc protinus captum trreuocahtits cufio- 
dt£ vtncutis mancipautt , qut ntmirum imo- 
htii ( ftcut tradit hisjorta ) apud Parthos fer- 
uttutcconfenutt , (^ quoad ^jtxtt , lju;c pro- 
hrofc addicius ef pcen<€ , vt eiufd^em proittn- 
ct<e 2{ex , incuruato co ,pedem cerutcthus etus 
imprimeret , (^fic in equum arrogaritiatu- 
midus affdiret , quis efi entm cut fejortuna^ 
non transjerat , (^ mado de aduerfis adpro- 
fpera , modo deprofperis in aduerfa fcentca^ 
fe -vartetatc conuertatf ^uanta pianegloria , 
\ quantus fuorutn fauor arrtfit Hannthait, cum 
I apudCannas Pat4um j^miitum cttm tot 2{o- 
■ manorum mtittum a^mtnthusflrautt , cunL~> 
dentque tres anuiorum aureorumm^dtos,qt^s 
equttum 7{omanorum , Senatorum , (cfmitt- 
\ tum mamhufS detraxerat, Carthaginemdesit^ 

nauttf 



e 



1 5 2 Henricus IV. Occid. Imper. XVI IL 



^ 



sd.An, nauit f plurimas etiam Itali<e [ibi ciuitates 
fuhdidit, adeo njt lam "E^mani ciues Italiam 
relincjuere decreuijfent , ^ Jiatum lahentis 
Imperijjunditus dejperarent . Sed (juam in 
contrarium fucceJJ^us ijie conuerfus eji , cuni-y 
JHago frater eius a Scipione apud Carthagi- 
nem Hifpani<e capitur , Afdruhalts alterius 
jratris caput mucrone rcfeclum ante ipfius 
Hannihalis cafiraproijcitur f ipfcfiue deinceps 
poji meuafihile jugiH periculum , njt -veneno fe 
perimat , imminente necejfitate compellitur f 
§luam (^ in contrarium "verfa efi dlius exi~ 
mijfortuna Pompeij ,qui poji tot triu mphos , 
claraffjue ^iHorias , quas diucrfo terrarum 
orhe confecit , pofi^uam 'vigintiduos ^ges in 
folo Orientali elimate fuperauit , vilis AchilU 
gladio detruncatus occuhuit f dtfar etiaifL-» , 
quem 'viBoridi cupidum totus occiduus orhis 






confundat : cjuis fan<e mentis a /ehus tam fri- 
uolis , tamcjuefugac/hus animum non auer- 
tatf 'iNamvt(d/' /pfa, ^ucetihi funt notifi- 
ma , nan prxtcrcam , cum auanta oloria Pa- 
pa ViBor , (^ njir tuus hnperator Hcnricus , 
vtercjue ^ir fanBd memoria tum erant (pX 
tntate ojiren tes (^ dignitate fiorentes , cu m—> 
luna ferenijfimo terram fulgore perfundens 
eclipfim pajfa repcnte contahuit , (^ rutili 
fplendoris fpeculum non dicam pallore , fed 
ohfcuritatc mutauit f cjuod profeElo fcut in^ 
proximo patuit j nii aiiud auam vicinunLs 
'Vtriuftjuc Principis interitum pr^fignauit , 
nam eodem anno •vter^ue defunEius eji.^od 
autempojieaante hoc ferme hiennium lur.Os) 
m fanguincm verfa eji ( (juia fanguispcccata 
fgnijicat : Libcra me , inquit Dauid , de ian- 
guinibus Deus ) in cjuantum mihi videtur,nd 



fatiarenonpotuit ,cui ^elut quidam comra- 1 aliudnififanEiamfgnificauitEccleftam,Ca- 

diBtonis ohex ( ^t ita loquar ) importunus (^ \ daloicifccleris fanguine cruentandam . Cada- 

arrogans oceanus ohffiehat , cuius ora flam- lous entm milites anathemattzatus , dumpro 

mantia tnnumerahiitumflrages Gentiumnon •venaliter accjuirenda 2(omana Ecciefta infi- 

compiehat , Senatorios intra Curiam perttdit j nitas per popuios pecuJtias fpargit: corda homi- 

gladios , a quihus 'vticjue <vigintiduahus pla- t/um pcr auaritiam in <eris fpcciem , velut in 



gis conjojfus interijt . 

'Numcjuid (^f muiieres ah huius mundan^e 

deceptionis rotali verttginc rcpcriuntur im- 

mmies f Cieopatra nempe magntjice toti do- 

minahatur JEgypto y quod videiicet regnum 

centum mtlita viliarum ineiudcre perhihctur. 

Huc acceffit yquod Ayitonius y (jui Orienti fi- 

mui imperahat (^ Afd , Ociatiiani Augufi 

fororem reptidiQ fpreuit , (^ hanc fbi infaujiis 

aufptcijs tn tnatri/nontum copulautt . Verum 

ad quemflnem tam- oicriofi , tam^juemagntf- 

ci coniuges peruencrunt f' Aritontus fquidem 

ahAugtifto apud Aiiiumnauali pr.<lto fipera' 

tus tn JEgjptumJugit , thicjue defperatis re- 

hus , ipfefhi proprta deitheratt^ne morteiJL-> 

confciuit . Sed ^ Cieopatra pofimodum uon 

dijfimiii necejfitate coacia tnpretiof "viri fui 

fepulchrum fe fponte proJecit , afpidemtjuC-» 

proprijs <ohcrihus adhthens , dum (^ ill.e fan- 

guinem fugeret , (^ hcec in fe vcncna contra- 

heret , expirauit . Semiramts ctiam poji ohi- 

tum ^i^i fui cjuot firages dederit , (juot fiht 

regna fuhdiderit , cjuo demum fine deccjferit y 

. liquidoveterumtefianturAinales. 

ribusm- Cum ergofaliax hutus mundi felicitas tot 

netexm.(;alamitatthus fitohnoxia y cum potentia tem- 

poralis totcafhus varianda fuhiacet , (^ re- 

rum ordofefe vt fcenic<£ •verttgtnis aiternitate 



flis. 



fanguinem vertit , fccjue dum pcfttientes ho- 
mincs metaiit ht-^ius non definunt hahere ru~ 
hedinem yfpiendor Ecciefe (jiMdammodo ver~ 
titur tn cruorem . Cor entm cjuod cuptt y eius 
ante Dei oculos fpectemtnduit, fed hecaltas, 
Ft igttur ad id vnde digrejfus fum re- 
deam : omnes homtnes fue potentes , fiue fint 
inopes , eamdem fcrtiuntur originem, nec dif- 
fmtiem hahtturi funtfne?n . Inter hos autcm 
efl quddam vit<e dtuerftas yVt alij feglor/ea^ 
tur effe fpeEiahilcs , aiij fe doicant indtgcntcs: 
fed hiic human<c vit<e varietas momentanea 
hreuitatc concludttur , vt (^ clat/ cjuique diu- 
tius de fuapYofperitate n&ngaudcaut , (^ in- 
giorij fu<e deicEiionis inco'mmodum Jefitnan- 
tereuadant ytjuodefl crgoprinciptum noflrum 
^ quiflnis , qud {fcutidtcium efl ) ■variare 
nofi pojfumus ■■, fed omnes in commune morta-^ 
ies htec indijfcrenter pojfdemus ( Sed. audi 
faptentem virum tn Ithro S apienti^nt perhthen- 
tem : Sum , inqu/it > & ego mortalis homo y sap. 7 
fimiJis omnibus , & ex genere tcrreno illius ^^^j'^'- 
quiprior fadrus ell > & in vcntrc matris fi- fena ai 
guracus fum caro^decem menfium cempore '"""''' 
coagulatus fiim in saguine ex femine homi- ptum 
nisj&delcd:amencolomniconueniencis5 & f*»'»'"- 

„ • oorat.. 

C2p nacus accepi communcm vocem y o<- in 
mnilicer flitlam dccidi cerra^n y &c primam 

vocem 



CatenaHiftorica. LiK XVIII.Cap.III. 1 5 3 

5tf/.v/^«. yocemfimilemomnibus cmifiplorans , in ' (cum &z Hemiipnda Comitiffa cognaca_j 

^°^5* inuolumencisnucriaisium&curismagnis i j Agnc-cis ad propria rcmcallec ) fequenti vi- 

nemo enim ex Regibus aliud habuit naciui. j ficauic epiltola . Sal. An. 1063. 

tacis inicium, ^vhi ^/ protmus additur: Vnus r t^ • r t • • a • r> 

- ^ ^ - - ^ DomincE mx Impcracrici Agneci recrus 



ergo incroicus eft omnibus^ad vita j & fimi- 
lis exitus . Si ergo ^nus cjui dicitur introitus 
ad •-vita.m 3 (B/ exitus Jimilis diligenter atten- 
ditur y --varietas illa qud -verfatur in medio , 
tamcjuam ^olax fugacis fomntj ^anitas con- 



peccator monachus leruitutem 



A7\hitror,^oenerahilis Domina, (jtioniam LXV 
excjuo Dominus 2(aina!dus Coman<£ 
fedis Epifcopus 3 (^ fancia mulier Hermifin- 



temnatur . Hoc etiam quod pr£mi(^um eji : I dareliEiaquondamgcrmani tui , egoquoque 
Decemmenfium tempore coagulatus fumi}!—» \ fcruus tuus , adpropria quique recejjlmu 
famuine ^exfemine hominis (q/ deleciamen- ' mens tua nunc fuciuat , (S/ njciut omnium 



tofomni conuenientis yfinonpigeat 3 'v/gdan 
ter aduerte , qu£ mens h£c audtens typho fu- 
perhi^ valeat fuperhire C Et quis continuo non 
compeliatur je[e noffe putredinem 3 dum ta- 
men ohferuans ortusfui confd.erat jwditatcmC 
dicens intra fe : ^ujdfuperhis terra (^ cinis? 
quod ctiampoft exitumfuturum eji , primo 
'vermis, deindepuiuis . Eruhefcat ergo cordis 
€lata(uperhia , (f/ qui fe confiderat inter or- 
tum (^ exitum communi cum ceteris natur^ 
lege conjiringi : defnat de fuhl/miori gioridi 
ftn(fuiaritate taBart . 

Tu autem , venerahti/s domina -, qu<£ d.c 
'^^f'-''.cceno terren<cfuperhi£ adfuhiime •-ver<x, humi- 
exhonan.ittatisfajiigiumconfendtsiiita : con/ianter 
do pere- ^'^ ^y^ ^ ^,.^^ pcrfifie , fc in ea , quam per fpem 

femei ingrejfa es , terra 'viuenttum perfeue 
ranti<£ pedem immohiiitcr fge , <vt tn fecuia- 
rts 'vi^ iuhricum non itheat njitertus deciina- 
re . 'Nam qu^e dudtrm terreni Juerat -vxor 
Imperatoris , nunc perfancid profeponts do- 
temfponfi facia es 'J{edemptoris . Sic igttur 
eite in -vera cordis humtittate fuppone , fic iHt 



desiituta foiario , foiam fe remanfjse depiorat. 
Grauat forte iongioris cenfurafientij , 0/ 1£~ 
dium eji coiioquentium nunc deejje pr^foitta : 
quosfiCpe refugiens , dum adefent 3 remotio- 
ris ancuii iatthuium expetehas . Toicramus 
enim fpe quodgratts offertur , perfruimur , 
quod dijjiciiius , ohtinemus : paruipendtmus 
quod ahundat : (^ quod deefSe confptcimuis , 
inhianter optamus , J^erum pia mens tutis , 
qu<£ diuini amoris igne fuccendi -votts cmni- 
hus (csiuat , nequaquam ex humana focieta- 
tts ahfentia contahefcat : immo qtiantofhi ter- 
rcnafoiatia dee(ie cojfderat , tanto magis dc 
proptnqua fancii Spirttus Paraciett pr<£.fentia. 
confdat . Vnde Saiuator cum iturum fe ad 
Patrem poji refurrcBtonis giortam deciararet, 
(0^ ex hoc Difcipuiorum antmos mn mediocri- 
ter perturhandos ejje confpiceret ,vr.<:fio fuhiun- ■_ 

xit : Quia h^c locutus fum vobis , trilHcia ioan.\o 
impleuit cor veilrum •• fed ego vericatcni^ 
dico vobis .• expcdit vt ego vadam . Si cnim 
non abiero , Paracletus non venicc ad vos.^ Ci carnalis 



autem abiero , mittam eum ad vos . Si ergo /^'"»";« 
pLutinoJerutd<e charitatts •vnire , -vt cuitL-9 ■ lUum/nator mentium Spirttus Apostoltcis il- spinms 



Cant.^. 



mjifiica liia fponfa congrueMt vaieas -voc^L-, 
cantare : Inueni^quem diligit anima mea_^j 
cenui eum , ncc dimittam . (gr tiiud : Dile- 
d;us meus intra vbera mea commorabiciu" ; 
'Vt quontam cor homtnts tnter vheraftumia- 
titat , continuus fponf tui amor a vifcerthus 
cordis tuinon recedat . Et cui nunc fancia^ 



iahi peBorthus piena dtjfufone mnpoterat , saRi m 
ntfVeritasipfa, quf£ eis iiiumm/JJurus erat- ucstiim. 
corporaiemfui prteffttiam ah eorum Juhtraxif 
fetohtutthus; quanto magis neccffe eft 'Vtpu- 
rus homoah hominwm fe Jreqtmttia fuhtrahat ■, 
quatenus fperni munerts capaxfat f Stcque 
mens humana dum 'vacat ah ajpecithus ho- 
minum , fncii Spiritus mereatur mgrei^um. 
Eorum ergo , qui tecum conutrfahantur , ah- 



animatua inamore contungttur ,nequaquam 
de cetero a duicedtnis etus ampiexthus auei- ^ 

latur ^quatenus iiiud in te Efaidz •vaticintum \ fentiam ^noit deputare iaciuram 3 tmmo fi- 
foiemmter impieatur : Gaudebit fponius fu- ; iutisoccafo 3 pcrJeBtonisiucrum, (d/' prope?i- 
per fponiam , & gaudebit iaper te Deus fonofirt mcrtti deputetur argumentum : quta 
tuus . j dum slrepitus humani ce[^at aiicquij , con- 

Damiani Rom.^ itaque degens confolatorem ha- j firuiturinte per fientium tempium Spiritus 
co^fofjf^buk Petrum. Damir.ni , & Patremfpiritua- | fancli. Htnc efi ,quod de Ifacittici templi 
^«r* ' Icm, quiomnihumanodeiliiutam folacio 1 confiruHione facrateftatur Htfioria ^ quia^ 

V maiieus 



Ifaiez 



Tetrus 



3.neg.6 



1 54 Henricus IV. Occid. Imper. XVI IL 

SaL^n malieu^s (^ fecuris 3 i^ omne ferramentum-j j lidus tnfidiator exfjflat' 3 mn materia putris , 

^*^^^' non funt audita in domo Domini cum xdif- acfragilis encruiter cedat, fdimpenetrahilis, 

caretur . Templum (juippe Deiper fdentium ac rohuji^^ foliditatis njigor ohfifiat : --vt ilLt-> 

crefcit: cjuiacummens humanaper exterio- 

ra fe 'Uerha non fundit 3 in fuhlime fafii- 

gium fpiritualis cedifctj flrucia confurgit : 

tantoque fuhcrefcens , inaltiora fufiollitur , 

quanto perflenttj cuslodiam circumclufos , 

fe fe extrinfecus fundere prohihetur . Cuflos 

silenti] g^^pj, ii^fiti^ fdentium . Et per Hieremuim 

j^f^ dicitur . Bonum eft pra:il:olari cum filen- 

^ cio flilutare Domini . "Bonum efi ^irocum 

portauerit iugum ah adolefcentia fua : fde- 

hit folitarius , (^ tacehit , ^uia leuahit fe^ 

ftiperfe . Solitarius plane dum tacet , f^ 

eleuat fuperfe, cjuia mens humana , dum 

tntra fdentu claufira 'vndi(jue circumcludi- 

tur , in fuperiora fuhlimis erigitur , ad Deum 

per cdejie defidcrium rapitur , (^/ in amore 

eius per ardo^em Spiritus inflammatur : (^ 

tamcjuamjons 'viuus , dumper ■verhoruffL-» 

circulos fiuerehinc inde nonfnitur , •-vndis 

excrefcentihus in altiora cumulatur . Tem- 

plum ergo tuipeHoris nuncper fdentium cre- 

fcat , 'uirtutuw fpiritualium tamcjuam c^- 

lefiium lapidum in te firuciura confurgat 3 

qjhi fupcrnus dle Sponfus , quem totis uifce- 

rihus ddiois , •'velut ni thalamo fuo delecia- 

hiliterrequiefcat . Alemento itaque quod Apo- 

i.Cor.$.fiolus ait : Quia fundamentumaliud ncmo 

potell poncre prster id quod pofirum ell: , 

Chrilluslefus. Si quis pofucrit lupcr iioc 

fundamentumaurum , argcntum , lapidcs 

pretiolos , ligna , fa-num , llipulas , quale 

cuiufque fucrit :, ignis probabit . ^id emm 

per aurum argentum , (^ lapides pretiofos , 

nifi rohur , (^ ornamenta •virtutum f ^u^id 

fvero per ligna , fcenum , (^ fiipulas , nift 

fracilitas innuituruitiorumf Attende ergo , 

<vt ^difcium quod in tefit , non ex jragdi fit 

materia , quaefiammis effe pojfit ohnoxici-j , 

qu^ uentis fit tmpellentihus ruitura . Li- 

gnum plane , foenum , (^ fiipulas facdc-j 

poteH uoraxfiamma confumere j aurum ue- 

ro , uel argentum ,fiue lap/des pretiofi , ne- 

fiunt incendio fuhiacere . Et certe per eum- 

dem Apofiolum dicitur: Sumentcs ftutumFi- 

£c/;c/.^.dei , in quo poflitis omnia tcla nequiilimi 

ignea extingucre . Ignis ergo , quem clandc- 



Efai, 62, 
Cant, I, 



uirtus Altijfimi^qtM --virginalis qjteri uifceri- 
hus ohumhrauit, mentem quoq\tuam in perpe- 
tuo 'vernantis ptid/citiiC uirore cufiodiat:eam- 
que 3 quod ahfit , a duris fpiritualis nequitu 
uaporihus non permittat . 

Confolare igitur ,--venerahil/ s Domma,(^ a 
corde tuo omne t^ditimnoxij mxroris expelle . 
Chrifius fit conjahtdator tuus,Chr/fius t/h/ co- 
ttihernal/s fit, (^ conuitia: immo Chrtfius ipfe 
tti^fnt dcl/cite,ipfe quot/dian<e refeci/onis epu. 
lum, ipfe tthi fit int/md dulcedtnis alimcntti . 
Cum tllo fimul lege, cum tllo iugiter pfalle,cu cotifide- 
illo dentque te tnpatt/mento oratura profierne ,rat!oChn 
cttm illo te erige,cttm /llo te dormituram leciu- -^^' Pf^' 
Itts capiat, cum eodem fopor /nueniat. Eius f c ■ L • ■ 
ptidtcus,atque u/rgtncus amplexus ajtrtngat, tutnm 
■■vt in te quoque veractter impleatur quod per extrd- 
Efaiam ^/Wr«r;G ludebit fponfus fuper fpo- ^'K^^*- 
fam, & gaudcbin luper te Deus tuus ■•,(^ tu 
fpectaits dtcere -vaieas, quod generaiis fponfa 
d-ct tn Canticis : Diled:us mcus inter vbera 
mea commorabitur • Confiat enim,quod in- 
ter <vherapcEior/s cor ho?ninisfitum efl . D/le- 
Bus ergo tnter Sponfe -vhera commorattir,cum 
afideitquai/hct an/maChrifius toto corde dt- 
iigitur : Huic crgofponfo dicit anima fnciii-» 
tua:Ecce tupulciier es , diledle mxi, & dcco.^^^ ^ 
rus : lc6lulus noilcr floridus . Iplc enim {pQ-vfal,/^s 
ciofus forma prx filijs hominum . Et qu/^is chnflui 

proptcr e/us amorem remics infuias contempfi- ^^"''^"^~ 

/i- • ■ I r a J r ■a^ ■ r ^A "»• 

fit,imper/alejait g/um deJpex/jr/.,/ple corona, n^^ jg_ 

ipfe t/hifitpurpura, /pfe totiusgior/£ t/hi pr^- rum om 

paret heata ornamenta; vt mer/to deheas cum rMim 

Propheta cantare.lndmt mc Dominus velLi- ^J'^''^^ 

mcnto falutis, & indumcntoIaeticicE circun- 

dedit mc, quad iponfus decoratus corona , 

& quafi fponiaornata monilibus fuis . Hic 

in tefoc/ctatis human.-e confoietur ahfentiam : 

h/c t/hi 'vei pro omn/um tujftone , (^ aiiocu- 

t/one ffliciat: h/c veiut aiter , fed ionge pr^e- 

fiantior , Heicana verac/ter dicat : Non iam 

Anna , fcd Agnes , cur fles , & quare norL,i-R^5«i' 

comedis,& quam ob rem alf iigitur cor tuii? 

numquid non ego melior lum quamdccem 

filij ? Et qumiam Heicana, Dei zcius dicitur, 

zeius Dei d/ieci/o 7\edemptoris animum tuum 



fitntis hofits tmm/tttt , tntieniat tn te prettofa tn omnt mxroris , (^ angufiid tccd/o confoie 
metaiia v/rtutum , nonfi/puias ,(d/Jomites ' tur ,vt tn eumte tnomnt ,quampateris,ad- 
njitiorum 3 vtfurentthusfiammts, quas cai- uerfttate protjcias : fuh eius vmhracuium ab 

humana 



Catena Hiftorica . Lib. XVI 1 1. Cap. 111. 155 

Sal.^n. Jonmmteperfecutionis ardore confvtgias » (^ (^ huius ^jitxlahorcs ctim Ielu,nimc <&ciuanl 



l°^2. ^'^^ ^^^,. amplexihus fccura (uauiter recjuicfca.'.. 
quatenus ipfe ^el femetipfum quietis intimdi 
prdiheat portum , quipro te dignatus eft ifi—^ 
mundanis fluElihus inundantium procella- 
rum pcrfcrre naufragium . 

Cumeciamaudiirec eandem m^rcntem 
quia cenfu fubtradoj quem iibi pro alimo- 
nia referuarac , pauperior reddica j nullius 
exillimationisapud fuos eflet, in foIaciumL- 
fequenci occurric cpillola . 

Domin£ fu£ Impcratrici Agncti Petrus pecca- 
tor Afonachus quidquid feruus . 

/^ Voniam d fan^a pr^fentia 'Vefira rc- 

^^ motus fum , (^ hoc tempore ^ohifcum 

ejfe nonpoffum , fatis dolco , (^ quotidiancL^ 

lamentatione fufpiro : intcnm tamen j ayite- 

quam adws redeam, hortor fanciampaticn- 

tiam vcjiram, --ut non eigraue [it afpera qu£- 

lihet , ac dura perfcrre , (^ pro amore cAc- 

Jiis Sponfi folicttudinem , njel etiam neceffa- 

rij fumptus niopiam fujiinere . Cum enint^ 

Chrilii Chrijius pro te pertulcrit Crucem , quid mi- 

*^^P^^ rumjitu fujiineas pro illius:amore paupene f 

fuperan- '^^ ^^^^ i ^^^ Virtutci (^ Dominationes famu- 

dosl.ibo- lahantur in cAo , fputa yflagclla , opprohria , 

~ * colaphos 3 (^ alapas patiehatur. in mund.o j 

quid magnum fitu, qu£ terra es , imperialis 

olori<£ njanam proijciaspompam: (^ non mun- 

dt "K^inam , fed , quod longe glortoftus eji ,te 

prceheas dterni T^egisanctUamf Tyecordar^ , 

Heb. 13. qtiod dicit Aoojtolus, Exeamus igitur ad cum 

excra caftra , improperium cius porcanccs , 

non enim habcmus hic manentem ciuitacc , 

fed fucuram inquirimus . Fcltx nimiruw^ 

tale commercium , 'vhtdatur lutum , toiluur 

aurum;pro tenehris lucem , pro terrenis hoyio- 

Efa. <jo. ^^y^^ cAcJiis glort<£ comparamus dignitatem . 

Sicut enim per Prophetam dicitur : Omnis 

caro fcenum, & omnis gloria eius camquam 

fragilitac^Q^ fffini : ruit foenum , & flos cius cecidic : 

rerumbu- • r L r>v ■ • 

manarii. ^-^^ autcm lcruat vcrbum Dommi , manet 

insternum . Porro autem qui hodie induitur 

purpura , cras tncluditurj cpultura . Hodte^ 

quis homtnihus dominatur,cras autem a ijer- 



miter tolera ; 'vt cum ipfe , qut iudicatus efi , 
iudicaturus aduenent , tu 'velut ■■vnadefa- 
pientthus Vtrgtnthus ornatis lampadihus , ei 
decenter occurras, (^ pro temporalt purpurcL^ 
fiolam immortalttatis accipias : acpro coro?ia, 
qu<€ de terreno fucrat fahricata metallo , illud 
dtadema fufctpias , quod in cAofaBum eji 
de lapide prctiofo . 

Expeditio Henrici IV. in Humaros . 

LVgubris annus j vbique gemicusj & LXvm 
plurima morcis im.ago . Galloruni-. 
excrcirus telte Sigtherto , in Hifpanias ad 
debellandos Sarracenos profed:us , cum re- 
gionem Sarraceni vailaflent , fame corre- 
ptus :, inklixreuertltur . In Hungaria, Poji 
Andrcd: ^gis tnteritum , ^cla fraterno hcllou,i„g,jio, 
fuperior , fufi^ hojiihus , rerumque potitus , ''«''«• 
Aham contendit , Bonfinius --vt d Pontificihus 
prtmatihufquc Vngari^njntucrfisapprohatus, ''^- 3- 
ritecoronaretur . Imto rcgno , ad paca?ida?n 
regionem , (^ curanda gjntis commodia ani- 
mum aducrttt , (^ quod a principio mtev.dtt , 
efentcntia confequutus cfi : fiquidem ahfqtie 
graui hojiium molejiia ,pacem (^ ocium i}i—> 
regno feruauit ,ne qua in commercijsfraus ac 
dolus committeretur . Ex argcnto pufiulato 
pecunia ex ediEio decujfa , dqua rehus njena- 
ithus tndtEia precia. Etne quo argentariorum 
7iegotiatorum-ve afiuac 'verfutia fimpiiccs ru- 
defque deciperentur , (^ nummis (0^ rehus 
■-venundandis icges pr^fcripft : qu<£ fi contcm- 
nantur , maona hunc paupertatis (f/ tnopici 
detrtmentaprouentunt : fi njcro hona curentur 
cautione , nemo emendo vendendoque arcum- 
uenirtpotefi , mompoita tnfi ituit ,diem fahha- 
ti mercatthus dicauit , emporijs ommhus io- 
cum tempufque pr<efiituit , 'Byz^nttos aureos 
admtfit , quorum ojnus pro quadragenis ar~ 
gentinummis folehat expcndi : hac igtttir au- 
rea argenteaque pecunia promercaii ojtehatur: 
nuiia quoad 'vtxtt , aita mutata . Scd iHud 
factnus mcmoria non indignumprdtfitttt. ^ui- tvty 
cunqueentm Saiomonem regcm fequutt Juc- 



I rant , eorum 'vxores , iiheros , acfortunas in 
mihus facius putredo , corroditur . Hodiere- coitimes iiiaefifque feruauit , 'vt quum -vel- 

ient j omnihus pojiitminio rcdireforet tntegru , 
quin^ foienni hts edttio redeundi data copta^ 
.^uo henefcio liicii , rediere quam piunmi , 
htqur fdeiijjlmifacii ftynt . AuEia deind^ 
regisptetas in 'vniuerfu??z , nam •■vetiigaiium 
V 2, gra- 



gaithus infiiits redimttur , cras 'Viithus pa?j- 
nicuiis exa?iime cadauer ohuoiuitur . Hodie 
fpiendet coro?iatus in regalts exccHenttx foi/o , 
crasfcetet marctdus i?i feptdchro . Hcc igitur, 
(^ huiufmodi 3 Domina mt ,Juhtilttcr penfa , 



l$6 

Sal.\^tj, grauitatem leuauityprottincijs trihuta remifit 
'°^^' ^are perhreui plehs cum nohilitate eouf^uC-» 
diuitijs excreuit ^ 'Vt ne minimus quidem ru~ 



Henricus IV. Occid. Impen XVI 1 1 

mo ettam diuturno adiutus ocio tanti cenfus 
fuerit 3 qui cum Vngari opulentia conferre Je 
potuerit . ^uum orthodoxamfdem, oh rerum 




ingeniafacile lafciuire folent , (^ adquodque 
facinus ejfe prompta j clam lahefa^art con- 
fpicaretur , promulgauit edi^um , njt 'vica- 
timduofeniores euocatiAlham' conuenirent . 
At njVi conuentum propediem futurum omnes 
jntellexere , non folum agrejie genus homi- 
num ifed c£tera multitudo iniujfa confluxit , 
2(ex ,(^ cumoptimatihus pontifces , admo- 
dum formidarunt , ne (fua a c<eca multitudi- 
ne 'vis aut iniuria inferretur . ^uare inito 
confdio 3 in 'vrhem omnes fe recipiunt , contra 
njulgus eam feruant , (^ tuentur , Interea^ 
ruflicorum agmina inter fe pagatim, prtefeEios 
fihi creant 3 cjuihus mandata dant , <vt per in- 
ternuncios a 'Bela 7{egepriflmam Vngarorum 
fidem impetrent . Item aholendam nouatfL^ 
Chriflianorum fuperflitionemjapidandos epi- 
fcopos ipreshyteros omnes emedio toUendos , 
amoliendasdeorum tedes , ^ puhlicanorum 
demum exitium efflagitent , exorentquC-» . 
^uum h^c 2{egi detefiahilia renunciarentur j 
fe tertio die refponfurum ejfe dtxit , (g^ com- 
mode deliheraturum . Interea pagorum pr£- 
feEli , quos Pr<£pofitos appellahant , pro fe^ 
quijque pajfim conciones hahehant , -vhi ad- 



uerfus Chriflifdem j (^ ad extirpandas Ji- 
delium opiniones triduopradicahant , congra^ 
tulahantur pleheiorum animi , (^ gratis con-^ 
cionihus cum magno plaufu acclamahant , 
Tridui fpacium ^{ex prudentifimus idc/rca 
fihi dari posiulauit , non 'Vt qutcquam defde 
confulcret , quam exploratijjtmam hahehat , 
fed 'vt interea exercttum tumultuarium coge- 
ret , quo prophanam (^ inconflantem pagano- 
rumplehem circumueniret 3 de auEiorihus fa- 
Bionum fupplicia fumeret , ac reluBantes 
gladio interciperet . Tertio igitur die , quo re- 
fponfa daturumfe receperat, turmis equitum, 
multifque cohortthus infipientem multitudin^ 
chducit . Adox dato flgno, milttes in eamflri- 
^ts enfihus irruunt , a principio , 'vt metui 
percellant , nonnullos c<edunt , captunt Pr<epo- 
ftos , captofque ad 'vnum omnes , ex altts 
turrihus deturhant , captiuamque plehenLj» , 
partim 'vinculis (^ carcere , partim flagellis 
ajiciunt . H<ec tertiafuere iaEiafdeifunda- 
menta. '^ampoflquam a fan^o 7{ege Ste- 
phano y exuta infdelitate , ad 'veram religio- 
nem conuerfa efi Vngaria , hac tempefiatC-Jt 
tertio defecit , fed Andreae ^, ac demum "SeU 

opert^ 



' 



1 



V'i 



11 

I I 



CatenaHiftorica^ Lib. 

uL^n opera conjtlioque reuocata rft . Deinde tertio 
JC02. re^mfui anno, cjuam ad Demes oppidum -vc- 
nijfet 3 ex Heliocauum ruina confraBo folio , 
ita 2{egis memhra contufa , ita nonnulla ojfa 
luxata funt , 'vt defperata njaletudine legro- 
tare cceperit . A4ox pro quibufdam regni cau~ 
fis , cju^ magni momenti fuerant , ad Cani- 
famfluuium, le^tica fuccollantihus prjctoria- 
nis miiitihtis delatus eft , ib/tjue -vitiC diem^ 
increhrefente morho claufit . In Diui Saiua- 
toris coenohiofepultus , cfuod ipfe ex^difcarat: 
locus ilie Zeczardus ah Vngaris appeiiatus , 
(juia claudus "Beiafuerat > ac nigro coiore^ 
fufufus . 
jjf^ Audito 7{egis ohitu , Salomoji Henricum 
Saiomon ^artum nomine Imperatorem ac Sophi-t 
'vxoris fratrem induigentiffmtim extempio 
adit , rogattjue, njtfe in regnum reftituat,h£- 
redttario iure fihi dehitum , neve patiatur, fe 
cum Sophia Auguftaii forore , -viter/us regia 
dignitate carere . H/s precibus iLie v/Eius , 
'vai/d/jftmum repente exercitum cog/t , legio- 
nes (^ auxii/a vnd//jue contmat . Deinde^ 
comparat/s omn/hus , au<£ heiio funt vfu/ , in 
Vngariam cafira mouet , quam (^ ^g^ or- 
hatam , (^ propugnatore carente^n oft^end/t . 
Gejfa j ac Ladisiaus , vir/ cjuidem pro atate 
circunfpeEii , cjuum fe Imperator/s v/r/hus 
impares effe tnteii/gerent ,faiut/ confducre , 
fe adfuos , i>nde ex matre ort/ fuerant , /tt_>» 
Poioniam recepere . IndAuere fortunam regu- 
lorum Poioni , eofque hono an/mo eftfe /ujfere , 
nam data occafione , in Vngariam, (^f op/nio- 
ne c/t/us ,fe refiituturos effe poii/centur. Hrii- 
ricus cum Saiomone Aiham contend/t , /h/(jtte 
hahitofacrorum propha/torumcjue ordinnm^ 
conuentu , ita dtfferu/t . 'Nefc/o Pannones , 
^uonamfato 'voh/s datnm eft , 'Vt non foium 
in rebus humanis , •^verum etiam (^ D/u/n/s, 
tanta animorum imhec/ii/tate , perfd/a (df 
infidei/tate iaboretis , vt fuh nuiio Deo inea- 
tistranquiii/tatem , fuh nulio I{ege veru^rL^ 
oc/uminueniat/s . D/uo Stcphano veftr^fa- 
lutis au^ore ,/n <vert De/ agnit/onem perue- 
nifiis . Sub/uifi/s faiutarem rei/g/onem , (^ 
non foitim documentis , fed /ngent/ m/racuio- 
rum experientia , cjuam -vt/ie (^ beatum fit , 
fefum Chr/fium Seruatoremnoftrumvnice 
coiere (^ adora^-e d/d/c/ft/s . Dctnde , vtpri- 
ma cjwe a Caroio Alagno rud/menta accepe- ' 
rmit maioresvesirt ,nunc om/ttam , h/s poft \ 
Diuum '^gem , nh orthodoxafde defc/ft/s. 



XVIII. Cap. III. 157 

Vt/nam hac tantum perfdia vohis ex/tiofttif 
ftt/s , (^ fam/i:artim dumtaxat veftrarum 
ru/nam cum -veftra traxiliet/s, vt pro vefir/s 
tantum detr/mcntis -vos pcenas luere oporte- 
ret . Verum tta /n ai/enam perntc/em, pr^ter 
ius^fas fceieravesiragraffatafunt, vt 
mfciementiftimum induigem/fjimttm/jue nu- 
men colcretis , necjue humana , ncaue Diu/na 
fuppi/c/avob/s d/gna excog/tar/ p--ffent. ^u/d 
en/m tn Andre<£ Leuent<£Cj\, /ngrrfu intacium 
prcetcrmiftftis f aeft pont/fces . ^ii/d ccefos 
dixer/mf immo rap/d/s curr/bus dJfiraci/ ,. 
iaci/ e rup/bus , facerdotes ad M'as ante nu- 
minu7n confpeEium obtruncat/ , dum pro pu- 
biica , immo noftra faiute operanttcr . "Bafiii- 
c<e d/rtit^ , ignis deos patrics , ac potiftmorum 
ftmuiachra numinum pajfim abftimpft . Ex- 
t/ncio hofp/tai/tat/s /ure , /n Italos (^ Aie- 
mannos , /ta vf^uecjuacj; f^u/tum , vt nemo 
iachrym/s commifrat/onem inuenerit . Ah 
Itai/s prou/nctas , ieges , mores , lucem fidei , 
opt/matefcjue difc/pi/nas ; d Germanis (g^ 
Aiemanms ,poi/t/cas artes accepifl/s . Eflo , 
m externum fanguinem f<£u/attir , (^ /n v ros 
facrofanEii ord/nis , cjuando Scyth/ca imma- 
nitas neejue veram rei/gionem , nequc perc^n- 
nam confuetud/nem ^rjuo animo pati potefi , 
at qu/d in vos /pfifuritis , efferatijfim/ homi- 
nes f Duos fratres vefiro genere natos , pr<e 
intefiino iiuore , ac veflrisfaciionihus d/mi- 
fiflis , commtfflis tn certamen , (^ nemini fi- 
dcm , /mmo ne voh/s cjuidem /pffcruare pote- 
iiis . S/ mutuo d/jfid/o iahorat/s , aiiam vo- 
bis cju/etem fperare i/cet f Cup/d/ fcmpcr ejiis 
nouarum rerum y ^ ah ipfa nouitate ,facriie- 
gij , homicidif a ac rapinarum , (u/ iatroc/nio- 
rummater/am cju£r/tis . 'Seiapacato iafn^ 
regno , vohis oc/um pepererat , rem/ferat ve- 
Ei/gai/a , (^ cjuo potuitflud.o , a m/fer/a^ 
caiamitate redem/t . Contra ocio (^ opuient/a 
vos ahufi , n/i aiiudqu<erere occcepiii/s , nifi 
vt re/eEiafide , iterum atque iterum in prifti- 
namjer/tatem , (^ prophanam deorum opi- 
nionem rec/der/tis . ^oufque tandem Vnga- 
ri vefier h/cfuror , (^ /mman/tas inaud/ta , 
/;; Deos hom/nescjue graffahiturf quando acer- 
bifftma h<ec vefira /ngenia mitefcent f Sed 
hoc quod ad deos pcrttnet , Scyth/co genert tri- 
buatur , quoditaab humano confortio quon- 
dam feceftit ,vt priuscum Faunis , Sjiua- 
n/s (^ d<emon/bus , quam homin/bus , ma/o- 
res veftri verfati reputentur . Ad vos ipfos 

tandem 



158 



S<e'.. .An, fandem --veniamtis , (^ pcregrinam confuetu 
clincm dimittamus , cjuid eji , quod tantis in- 
ter ijos faEiionihus (^ intefiinis odijs cjnoti- 
die laboratis ^ 'Nefcitis , nefcitis ( infjuam ) 
Kngari , quanta <vts concordu numini mfit , 
auipPe qwe humilta extollit , (^ illujirat oh- 
fcura , (^ non modo rcmpuhlicam (^ regna^ 
conferuat , ^erum etiam amplificat , ac im- 
mortalitate donat . 'Nonne maiorum exem- 
plo iam didicijje dchueratis, quantum coniun- 
Ekio animorum 0/ concordia ojaleat r* //// e 
recondito feptentrionis anmlo incogniti , lyi—^ 
Sarmatiam Europicam prodiere , non tani-s 
njirihus , quam 'vnione poUentes , quacuncjue 
iterfecerant , omnia fuhegere . Et ita fuhe- 
gere , vt non modo lllyricos , Gallos (gT Ger- 
manos , njerum etiam Italos rerum dominos 
protriuerint , fpoliarint , acferro incendiocjue 
ahfumpferint . Contra --vos diuerfafcntientes, 
(^ intefiina lahe contahcfaEii , non folum po- 
tentatum ampllficarc ,fed ne regnum cju/dem 
a maior:hus traditum rctinere potejiis . Sem- 
per inter fefluEiuat l^^ngaria , qu^^^fmutuis 
fmultatihus carerepojfet , (g^ a <verajide non 



Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 

Stephani pronepotem colite , (^ ohferuatC—» , 

hu!c •■vni ohtemperate , hunc ejfe luhete 7{e- 

huius impcrio parete omnes . Ahclicatc 



gem , huius imperio parete omnes 
regulos , (^ exigite , ac pronunciate hofies , 
quicunque in Salomonem aut arma fumpfe- 
rmt, aut ohfequium dctretiarint . Vos autem 
Pontifces, ac Satrap<e , hunc ex more creatC-j 
2(egem , ac foieun/hus cxremonijs facrofanciu 
facite . Ego vero tjuem 'vos iujferitis cjp^ 
2{eoem iSalomonem, Auousiali auciorjtatc 
confrmaho . Ad pofiremum orthodoxam- fi- 
dem ohferuate , amate pacem , (^ mutuam 
inter vos charitatem , (^/ concordiam retinc- 
te . Imperatoris dicia , primum a Pontifici- 
hus (^ primatihus , demde ah vnmerfa mul- 
titudine approhata , Salomonem "K^gempro- 
nunciant , (g^ exclamant . Mox de more in 
fanEli 2{egis haflica ,fceptro ac diademate-y 
eum honejiant . Omnes deinde rite in eius ma- 
nus , in folio collocati iurarunt , fc nunquam 
eius impcrium ediciumue detrefiaturos , fed 
fponte gratipma (juacjue ohfequiaprceflituros . 
2(jfiitutionem hauc facris folcnmhus, magjiis 
plaufihus , (^ faujiis acclamationihus cele- 



deficeret i^vndehiccomniamalaproucnere , o \ hrarunt . Item edita fpcElacula diehus ali- 
(juantafple}idoris(^potenturehi{>sVngaricis quot , varijcjueiudi , (^ jparfa mijfdiOs 



fuijfet acceffio . Pro/ndc -vos cju^fo , omnes 
malos mores exuite , inprimis timete Deum, 
lefum Chr/fum Scruatorem noflrum toto cor- 
de ac mente complecientes amate , D/u/nci—» 
mandata feruate . Pofi htcc , verum leg/tt- 



Henr/cus autemrefiituto Salomone, acpaca- 
ta Vngaria , ah eo magnificent/ffme donatus , 
/;; Alemannioim reuertitur . ^uod anno ab in'- 
carnatione Dom/nt fexagefmotertio fupra m/l- 
lefimum acc/d/fle , Aufinal/um Amales pro- 
d/derc . 



mumque 'R^em vefirum Saiomcnem , Diut 

C "N C I L I F M M A^N T V A W V M Sai.An. 1064. 



LXXI 



OCcafionem iManruani Concilij diuer- 
fam ftruunc Icali ,&Germani Hillo- 
rici. C^efaris colletStum imperio fcribunc 
illi i vc Auentinus . Neccflicace cosicncc, im- 
puUos Germanos volunc illi , vc S/gontus , 
Cadaloo in vrbcLeonina d Romanisobfef- 
fo 3 cum obfidioncm Germani loluere def- 
perarenc , ad pacem animos conuerterunc , 
& cum liberis mandacis Hannonem , Ar- 



cbiep. in Icaliam miferunc . Incerim cuitl. 
fama mVi:A\i\!\^<i,Godefredum Thufcio: Mar- 
chionem "Beatr/cis virum , a quo Alexander 
Papa aduersiis Cadaioum fuerac dc£*nfis , 
defecide , &: cum Cadaioo communicafle ; 
adeoque illius exempium reliqui Icalorum 
Principes imicacuri cimercncur , fequen- LXXII 
cia eidem Godejredo fcriplic Petrus Da^ 
miani . 



D. Godefredo excell.Duci ^ March. Petrus pcccator Monachus, Zeli ferucntis ohfquium . 

NOuafane inaudita de vohis apud nos vtliquidonofis,iamdudumvniuerfaiisEc- 
famapercrehutt , qu^ nohts nonparui clefa jtamcfuamiethaie v/ruseuomuit :(^ - 



moerorismdflitiam intulit , vifcera tremcfa- 
Ha concujjit , os noflrum a folita giori.c veflrcc 
laude compefcuit , (gf tahcjaUum cor , velut 
acuriffimo doior/s int/mi pugione tranjod/t . 
Vos fciiicet cQmmunicafe cum Cadaioo^auemi 



•vtreueraputridum memhrum , de proprijS 
■v/fcer/hus amputauit, /ngehennaiis harathri 
profunda demerflt : ^ quaf ftercus hominum 
tntra lattin^i cuniculos ohrutum ne nar/hus 
ho?ninum de ceterofosteat) fptramen obfiruit, 

Huic 



CatenaHiftorica. Lib. 

Sal.jin. /J^K^ itaque tali --viro ajejiram commniHcaffe 

P^udoitiam j offores in agro , mercatores irt^ 

c thTrcJ^^^ ' milites ^vocijerantur inpubltco . Hcu > 

dipieu-p>'oh dolor f 'vir eminentijjlme, 'vhi tunc crant 

tis opera.-i/beres illi iacrymarum riui , (juos 'velut tor- 

rentemj deferuentijjlma pijpecioris confueue- 

ras charitate projundere , {S/ flintii Spiritus 

amore fucccnfus 3 non cejfahas inadejaEi^f—» 

jletihus ora rigare f' Huccine redadi funt 

eleemojjnarum frucius , quihus --vti^jue per 

continuum quadragefimalis ieiunij curfum li- 

heralis pijfim^e clementi<£ tu£ largttas , no}i—> 

modo i/jd/fentium recreautt tnopiam: fed etid 

ad nojiri j^edemptoris exemplum , (^ pedcs 

lauit y (^ ofcula defgere non eruhutt t Vnd.e 

, -, ■ ttmendum •vohis efi , quod per Ac<r<eum de tllo 

hmmli- .... •'.,',.' '^ 

tas.Ag- "Viro dicitur: Qni habLikpecuniamj & mi- 

S« I. fic cam in facculum perculum , //; pertufum 

quippe facculumcjuidqutd pcr orts adttuifis 

mittttur , pcr trruptionis exitum ncce/^e eji 

elahatur . Et (jutdprodeji [i primo per confti- 

pationem pecuni^ crumena turgcfcat , (^ per 

laEiuram incuruc 'vacucjaEia mox folieat f 

St (juidem aduerfus Antichrtfum huncviri- 

Ittcr dimicajlt , eiufcjuc conatthus facrtiegis , 

atqueperuerfis , cum ferentjfima , atque cia- 

rtjjima vxore tuafrequenttus ohfittifii ,. nunc 

autem nefcio quis fanfiiC rcligtonts vcftriC 

conftantiam ah hac intentioiie compefcuit,tan- 

tumque virtutts , acfeueritatis honeiici ri90- 

reni , pcji/fera fuggercndo moiliu/t , (^ cjuafl 

Trou i^iJi^o^p^^^^op^is ohrucre pcrfuaftt . Vnde (q/ Sa- 

sinepcr-iomonatt : Qui mollis , & dif^.olutus c([ in 

JeueratiaQpQj;Q fuo :, f racer dl fua opera dillipancis . 

pru cns Qi^i^ vidcitcet qui ccepta hona dtiiricie non 
bomope-^- ..^' . ' , 

ris per- cxequtttir , dijjdutton" •"""' 

ditus , dejiruentts im/tatur . 

Dic miht , vtr mam/fice , fiquis honefiis , 
acpudictfjimts thaiamis tuis inferre moi^retur 
inturiam , qu/s necejfartus tuus , quts dome- 
fiicus auderct illtfam/iiarttate coniungtf^ts 
iiiorum pra:fumeret in amictti^fffdcrc copuia- 
ri f Si ergo homo cum aduerfarto domini fut 
concordtdfa^dus tntre non audet , quopacto 
fuhiimttas tua liii communtcare non timuit , 
qui fponfmz Chrtfii , fanBam fctitcet Eccie- 
fiam quafiper ohfcceni ienocin-jjiuprum vioia- 
repr<efumpfit f Det quippe hofits cjfe conutna- 
tur , qui eius tnimtco tn amic/tia fociatur . 
Htncefi , quodcum loram 2{rx ifraei , vir 
. ^ vttque funcflus , (^/ impitis , Ei/feum con- 

cbrini f^^icret 3 <i/rf/7.f .-Quare congrcgauit Domi- 



jLuttone neffi/^cntite manum^ 



XVlII.Cap.III. 159 

nus cres Reges hos , vc cradercc eos in manu ^fl fp^f^ 

Moab ? :Rcfpondit Ei/fms . Viuic Domi- ■^'-'^"" 

r rL n inimuis 

nus exercicuum , in cuius conipectu ito , r^^^^^ 

quodfi non vulcum loiaphac Regis Iud.E dco ejl 

erubefcerem , ncc accendilsem quidem te , inimi- 

nec rcfpcxifscm . H/nc efl ,quod eidem lofa- '^"If^ 

phac qu/a auxti/ahatur Achah , lehu fliius ^ ^f^ 

Humant , Propheta dixijfe iegttur . Impioz.Tar.jp 

projbes auxiliura :, & his qui odcrunc Dorai- 

num , amicicia iungeris , iccirco iramDo- 

mini mereberis ; ied bona opera inuento--» 

iunc in ce , eo quod abftuleris lucosde terra 

luda , 5c pra^paraueris cor cuiuii , vc rcqui- 

reresDominum Dcum pacrum cuorura-,. 

Htnc eii , quod Achah , quta Henadah 7\egem 

SjrtcC , quem heiio contrtuerat , ahtreperwtfit 

lildfum , exore Prophet<e , qttodd/gnum erat , 

audiuit: Oui dimifilH , inqutC , VJrura di- 

gniunmorcedemanucua , eric anima cua^''^^^-^^ 

pro anima eius , & populus tuuspro populo 

eius . H/nc efl qtiod Said 7\egnum perd/dit , ^•'■^5-i ^ 

quon/am tmptep/us tn Agag j^^em Amaicch, 

ficut dionumfuerat , no)i vindicauit . f^od 

ftjuam nunc tn te Dcus omnipotens expojiuia- 

ret in/urtam , (?f banctth/proponcrct d/gnam 

retrihutione querciam : ego te inquiens , r?v-e 

cunHis 7{egnt titi Pr/ncipthus extuli : ego per 

cuncios 7{omaniflnes Imperij infgnem, atque 

conCpicuum conftitu/ : e?o tihi tn pere£rin<e ter- 

r£ parttbus multo plurcs , quam dc patcrno 

iure fucceffiuas d/uit/as contui/t i nuliumque 

te ,pr^ter regaits Impcrij pr/napatum , noii-^ 

d/cdm pr.-ecedere , fedne -vci icquiparare per- 

mifi. ^.od fi hcec pauca fu::t , adde quod (^/'^'''"^['P" 

acuti cordis tnffenium , 0T facund/am ad '''J y\ 

loquendum , (^ vires ad bellandum tradtat , ^^^ ^,.^_ 

acriaidamuitorumhofiium pedahus tu/s coi- dita in 

lafuhflraut. Egotthih<£comntacum7nuitis -F«f''/'-c 

I aiiarumvirtutumdotihuscontuii : (^ tuad- f':f'~ 

! uerfarium mcum a me proiecium , a mem- y^i ^p_ 

hris mets prorfus ahfajfum , communi Sacer- bin 

dotummeorum fcntentia condemnatum , in 

communionemfufiipere decreu/flt C Si r}£C , 

i inquam , tiht Deusper femetipfum , vir infl- 

! anis opponeret, quid excufationts pr,£tendcrct ^ 

i quod tero/uerfatto)its atifupium prudentt^ tiu 

fuhtiiiora inucniret f H^c j (c/ hts fmtitaj qu^t ^- • 

tihi pojfent , ohijci , v/r inflgnis , atque fuhit- ^^^^a j ; 

mis , attende \ reatus adm/Jflpiactdum ,d/gnd h-jrias 

pxn/tenti£ flctthus ahiuet , iethaits amictttic 

fcKdus ahrumpc , te dei/qu/Jfe paiam omnthus 

conntere: (eff ingratiam Sedis Apofloiic£,cuius 

nohiiis , 



it. 



E. Vctr. 
.im. 



Sal 
io6 



LXXIV 



1 60 Henricus IV. Occid. Impen XVI 1 1. 

L'^«. fjoMis j 0Tprxclarus cs filius , fuh celcritate 
rcitertere ; (juatenus (jui , ^uod a memmis 
diaholi laudahatur 3 explodis : (§7' /pfe per la- 
mentapcenitcnti^ fponte corrigeris , (pnulcum 
2\e(fe Dauid 3 non modo "veniam a, Deo , Jed 
^ gratiam confequaris . Parcat ori mco fu- 
blimitas tua , <vir magnijice , necnon aduer- 
fum te yfedprofe locutum ejfe conijciat : @/ 
auod a me d/Hum efi 3 non liuoris , •■vcl odij 

Domno Henrico pr^cellentipmo 2(eai Petrus peccator Afonachus fruitutem 

SVhditi quicftic timent 7{€gem 3 2{cx necef- 
fe efi metudt Conditorcm. Sed cum Scri- 

ptura dicat : Cui plus committicur 3 plus re- 
Luc. 12. quiricur ; etiam in hoc expedit 7\egem propen- 

fius formidare 3 (juod illi , (juem cordis occul- 

ta non fallunt 3 cogitur dc pltirihus rationevi-» 

rcddere . Cum tgitur "E^x in ludicio difcutiat 

hominem 3 Deus 2{egcm 3 dignum ne efl 3 •'Vt 

puluis timeat pulucrcm 3 (g/ idem puluis tn 

j{e(re diuinam defpxiat maiesJatemf' In die- 

hus tuis 3 2(ex , chortum e/i talc periculum j 
Ciidalou. auod omnium pcne tranfendit nc(ju:tias fs- 
mti ^^'g't-culorum : Apofiolica nimirum Sedes per H<z- 

refiarcham Parmenfis Ecclcfiafcinditur^ 7{e~ 

ligio Chrfiiana confunditur 3 Apoftolorum la- 

hor euertitur 3 (^ ojniuerfalis fplendor Eccle 



fomitem yfed medjcinalis cur^ pdtius deputct 
njfiionem . 

Incafsumh^c non funt exaraca; nam 
Godejredus omnem mouit lapidem , vc ly- 
nodus congrcgarecur , cui Mancuamciui- 
tatem fuam pr^eparauit . Petrus vero vc 
eciam Ciefarem ad fynodum excicaret 3 qua 
labanti ecclefe coniiilcret 3 fequentia fcri- 
pfit. 



arasi quiacu^n primitus poffet ,aduerfus 'I{o- 

manos accrrime dimicaret . Imhellcs pueri 

hellaiam fpirant pro terrencc --unius ciuitatis 

honore ; (^ tute non excitas ad procintiwins 

pro tuenda •-uniuerfalis Ecclefi^e lihertate r' 

^luidamprdterea confiharij 3 tui ^ideUcct .K/,^/^. 

aulici mniifierij difpcnfatores ( ^vt foedaper fultores 

populum '-viiloatur infamia ) de pcrfecutione ^'i'""?^- 
rrf ^ I T- 1 r ■ r I ousjnr.c 

l^man^ gratulantur EccU'lice j ^irique jciU- pcrmcio. 

cet parti fauentes , hlandcque cancntes ■■, njt /'(/*'•'•'• 

modo fe •-venerahdis Pap^e fautorcs per affen- 

tationis lenocinium^ afferant , modo pnmoge- 

nito Satanafcdfifucceffus Uta promitta;.t . 

^uod tamen de quihufdam Sanclis 'viris,qui 

tuis conjueuere intcrefje confilijs j nefas cfi 

di . Plane quifquis fanciam d/uidere mo~ 



fiapcrtenehrofam^vnius fhifmatici hominis \ litur Ecclcfam , timcndum fthi efi ^ne fecun- 

concttpifcentiam ohfcuratur . ^id ad h<£c \ dum Euangclicam fententiam (f/ ipfe diui- Lnciz. 

dices3 qtuEccleftafiiCcC defenfionts officiofun- , datur : Veniet , inquit 3 Dominus ierui il- 

geris f qut inpaterni } ^el auiti fceptrt iura i lius in die j qua non fperat j & hora „ qu:L^ 

fuccedisf Anplcn-efone roht;r cctat/s adhuc tt- nefcit , & diuidct eum, p;irtemque eius cum 

^.neg.izhi decffc conqucrcris f Sed ecce loas ^x In- infidclibusponcL . Porro de Phalegfiho He- 

-^'^°^^f'^^d.atenetadhucclefartisteciistempiiceler!tcr 

titmlie- . -. ,. ■' ^ , ., ,v 

gumin- tnjtaurandis cum dacerdotibtts dtjputat : eos 

tuenda quoqttecoUatam a poptdo 'vetatrctinere pecu- .„. .^ j - j- ■ 

fortittido.ni'^^'' '■> totamque artificihus opcrum iudicat j Scrihantur annales itexaturhifiorta ,qu^edi- 

exhthendam . Dauid 'vix dum adolefcentt-e \ cat , quia 'Ncrua clementijjimus Impcrator 

limen ingrediens , aduerfus Goliath, non cum 1 pacificauit Ecclcfam , Confiantinus confir- 

aladio , fed cum lapillis , auafi puertliter dt- fnautt , Theodofius exaltauit ; (^ cumpcr- Irnp 

mtcat ,iedet.caput tamquam njtrjortts tctu 

pudonts ohtruncat . Ad.olcfcentulus adhuc lo- 

r.Hcg. 17 fias omniavafa 'Baadde templo Domint cum 

Sacerdotihus prcijcit ^ in conualleCedron 



her lcr-ptumeft ,qui(i indichus eiusdtuif — ^ - 
est terra ; de te quoque cauendum efi , nc aica- 
tur 3 quia in d/ehus tuts ditt/fa efi Ecclefa . 



•cra- 
Ec 



uentumfuerit ad te ^glortofttm ne tiht efi , fi 7eTc(/e 
dicatur 3 Hcinricus dtuiftf Ahft hoc atP—> 3 fcnfores 
qjt hanc legat hfioriam pofierttas •-ventura de 
ucii.c,oiu..un.., f„o,j^.. ^iy ,,. ^u,.,r,o,... ^ .... ... 3 tc . 'N oU crgo c/fe Phalcg , qui coniunEia di- 

fiamma vorante ,fucce\idit . lllt igttur hono- 1 tiidas f fed eftoChrifii dtfcipttlus , qut diuifa 

./■^t,w»7*. /-/.M^h/^/i^ /n /JV//1 f ,iiin4i imi c Uv 1 1 1 M" 1 1 •;/\i fmiiii',in/1 < Tc ^Ti.-^r.n nn 1 /T/7 A :f,l iliniipyii Ahn — 



J J o 

rahant templttm , tn quo fangutnis hrutorum 
animaliumfundchatttr \ tu non fuccurris Ec- 
Idnniba clefiie ,tnquapro falute mttndi Chrifii corpus 
fortis ani^^ff^^^^'^ ^ °Ndm , vt ad Geutdium quoqu^ 
rnus T. recurramus hifioriam , Aomhal ille', qtii Car- 
^ff..'}.lib^haginenfiumDuxfacius efi , cum adhuc no- 
X. aliq. ticm cffet annorum Amilcari patri iurauit ad 



contungas . Is vcro , qui ad d/uifoncm Apo- 
fiolic<^ Sedis diaholico fiiccendttntur infiinBuj 
Dathan , (^ Ahiron 3 atque Chore ad memor- 
rtam reuocent ^(^ex eorum perdttionihus col- 
ligant , quifnis ettamfci qtti non difjimthas 
feciantur 3 cxpeBat . llli fine fchifma fcce- 
rant Sjnagogx , ifii diuiftonem machtnantur 

Ecclcfid . 



Catena Hiftorica. Lib. XVI 1 1. Cap. III. 1 5 1 

Sal.^n. £ccUJ:£ . ^lti^cimohrem (icut illos --vticju-e ■■vi- que ta}nen corripuit iUos , fedlenitate Patris , 
^°^4' uentes terra deglutit : fie ifii perfchifmatic^ \ mn anslentate Pontifcis : atqne iccirco cerui- Balthi- 
nequitu meritum prudentes , (^T faentes j cihus effraB/s occubuit ; quiapeccantibusin- '^^''' '^''•'' 
mergunttir in tartarum . Wfc glorientur clementer indulft . Achias Prophetapall/umpriHaius. 
Schifma.qui manifejie 7\oman£ Ecclef<efchifmanon \ fuam induodecim partes fcidit 3 (^dixitad 
uentes] /^'^^«'^^ 3 fd tamen annuendo , (^ negligen- j lerohoam : Tolle tibi decem fcilluras . Hxc 
aia non dofandentihus nonrefjiunt ; qtiiafcutnon—9 \ enim diclc Dominus Deus Ifracl / Ecceewa 
^poladi-fi^^-''^^^^' ^«^^m^i In ccelum afcendam, ; fcindam regnum de manu Salomonis , &c Heifm 
gni. fuper allra coeli exakabo folium meum ,7^fi/ | dabo cibi decem cribus. Diuifo erao--L>esiis^'^'°^!"^'^' 
^i'^''^^' (o/omnesjautores eiusrcpente funte ccelo pro-YfciJf/.ram regalis fgmfcat ditionis . ^od inaulge. 



ieEii , ita non modo Chore 3 fd (^ complices 
eius 3 ducenti 'videlicet quinquagfnta 'Viri 
cAeJiis ignisftmt incendio detiorati . J^nd^ 
cauendum efl 3 ne malitia fubditorum re~ 
dundet in regem , ^ fnon debnquenteffL^ , 



Stibdtto- 
rnm ma 
litia in 

nMfye- Cauendum esl j inquam , 7{ex , ne d.um tu 

tem re- pateris diuidi Saccrdotium ; tuum quoque , 

dundat. ^^^^ ahft, diuidatur Imperium . 'Namfciit 

facratejiatur hsiona , ^nox^vt Saulappre- 

hendit fumm/tatempallij Samuelis 3 (^ fa- 

dit 3 protinus illi Samuel ; Sic , tnquit 3 fci- 

^.Re^.i s-dic Dominus Regnum Ifrael a ce hodie , & 

satil cur j-j._^Ji(jit- iKm^ proximo cuo mcliori Ce . Porro 

Hegntim ^ 1 n ■ 

perdidii. aiitem licut paiiium iUua •-ve>iis erat Samue- 

H^^fH lis 3 fc (gr fmtia Ecclefa 'veflisefi 'vtiquC-» 

fli veli:s. A^demptons . Cui per Prophetam dic/tur : 

^f' i°3- Confeilionem , &: decorem induiili . Co?i- 



quici nequaquam Dominusindiebus Salomo- M 

■ I ■ r I ■ n ■ ■ 1 r mortis 

ms im.pieuit 3 fcd in pojtens eius hctcfenten- cattfa. 

tia^v/guit; de te quoquepium esi crederc^ , 

quod t/bi qui innocens es , reanum inteorHm 

1 a ^ r t '^T "^ 

permanebit: pojt te --vero fub/cctorumtuorum 

710)1 tamen pro 'v/r/hus proh/bcntem . 'Nam mer/tis jn/fjortef corrigant 3 transferetur , 
.Gregonana fententia efl : Faiiiculpam ha- ! (^concedet in extcros .Sicut enim per Danie- 

bet ,qui 3 qtiod poteft 3 nedip/t emendare^ . \ lemdicitur , Dominacur Excelfusfjper re- '^"''^" 

gnum iiominum A' cuicumque voiuenCjdac pietasin 
iilud . Nam (fr A^fiyr/orum 'Reanum 3 (^- ^^«^'^ 

, / ,-f » regna 

J^accdxmonum 3 al/orumque Uentium per de~ cdfcrusr. 

finita tcmporttm fpatia fe tenuerunt , nec diti- ^"'^ ^z 

tius pr£fixit diuturn/tat/s term/num , ftcut /.jrr,;ro 

eortim teHantur annales^exccdere potuertint . ^ '""•''- 

Huic etiam Italico AS_gno altquando dominati ouirc- 

funt Gr£a , aliquando Galli 3 plerumquC-» gnutie- 

Latini . Tu qu^fo , gloriof 2{ex 3 a prauis ^u^iJ 

confl/arijs,tamquam a •■venenat/s ferpait/um 

fb/L/s, aures Gbtura 3 in 'V/nle te robur per ar~ 

dorem fpiritus exc/ta , coliapf matri tu^ ^ 



or 



i'l 



fejfisnem quippe Dom/nus indu/t , cum fbi \ mana Eccleft£ manum porrige : (^ titmquam 
peccatores ajfoc/at pcenitendo fanatos; decorem i Archangelus 2{aphacl a Saraflia 2{aguel dx- 
'vero , cum fh/met clementer agglutinat inno- monium , a quo --viduatur 3 exvdle ; ^tfcut 



centes mtore i:;fiitiief^eciofos . Pallium icitur 
Samuelis Saul avrupit , (e^ 2(egnumperd/- 
dit ; ChrisJi fanditur 'vcfimentum 0/ i/cct 
non fcindcntis , tamenfandcve permittenlis , 
fiabit Impcnum : Inconfutilem •■vcsie^n lefu 
miles Gentilis metuit fandere , (f/ Chrisi/a- 
ni non 'verentttr Ecclefam per crrorem fchif 



Ociauianus Au9ufusin hoc ploriatur eb^io , 
Vrbcmj//7^«/V«.fJacericiam reperi, reiinquo ^.^^ g 
marmoream: fc^tu multo glor/ofus mul- .Augnfl. 
toque nobilius d/cere valeas : "B^ynanam Ec ^'"'■^- 



Stiet. in 



clefam laccntem qu/d^em puer /nueni 3 fd an- ^ngu 1. 
tequamplene puhefcerem 3 auciore Deo , /ri—> 
Jiatum priflinum reuocaui . /^^ de te qttoque , 



maticum fepararef Cum ergo •-vesi/s Chrifti ^. fcut de illo 3 celcbri quandoque per popultim 

fan£l£ fanciad/catur Ecclefa , fciljlo-veflis , diui- \ deuotionc d/catur 3 Vttnam , aut noti nafce- 

Ecciefu fonemm/natur regi-fi poteflatis . Hinceiifor- \ retur 3 aut ?2on moreretur: immo, vt defacris 

ninatur ^^1^^^ /^/'^•«■j opp/da , fiue Prouinc/.chu/us \ paginis adh/beamus exemplum, /Uud implea- 

regi£po- regniab exteris quotidiecernimus nationihus 1 turin te , qitod Dauid ftb/ Deum Iflael d/x/f- 

Dan"' '^fi'''p<^^'''^ • \ fe comymemorat : Sicuc lux auronc orlente ^.se.-? 

i.Keg.z. 'Balthazar nempe , quia -vafa Dom/nifce- 1 fole 3 mane abique nubibus rucilac : & ficuc 

Vrhtum ^^'^^^ ^''^^•f ^^'^f^'''^^ /"'''^^^^f > moxexore \ pluuijs germinacherbade cerra.- fc cumeo- 

ac Tro- Daniel/s audiu/t : Diuifum cil Regnum_. ( dem Dau/dnonimmerito^valeas ^ ipfecan- ., . , 

uintiarU tuum , & dacum cil: Medisj& Perns . Hel/ ' tare: Cuncla falusmeaj & omnis volun- ' ' '^' 

rumaex r j ■■ j- ■ , ,■ , ■ '• n ■ \ i 

fchifma- f^cerdottj digmtate detrua/tur , dumnomn- \ tasj nec eit quidquam ex eo , quod nou-^ 

tenata. tentat flijs vcrhera , fcd blanditur ; 'vtctqn- \ si-:rminec . Vtraquc preterea di^mtas 3 (^ 



reoalis 
£3 



1 62 Henricus IV. Occid. Imper, XVI II. 



Sal. uin, regdis fcilicet j ^"Jacerdotalis , fict:t prin- 

. cipaliter inChrifio fibi?net nmicemlingnlaris 

. . Sacramenti 'veritate conmBitur , fic in Chri- 
Dtgmtas , I ri ■ r J 

Sacefdo-jtiauo poptilo muttio qtiodam libi jcedere co- 

tis,acre- pi^^l^f-y^Y ^ f^iraatic njidelicet alterncc iiiuicem 
chrifU 'Vtilitatis indiga eft , dum (^ factrdotitint 
conne6li-remi tuitione proteuitur , 0/ repnuJn facer- 
mndo' dotalis officif (unclitate fulatur . T^cx enim 
B.ex Sa- pTCjscinpitur pladio i 'vt hoflihus Ecclc(ii.t7nu- 

cerdote, ^ '^ " o J . • 

Sacerdos^^^^^^ ocf«>Ttir : Sacerdos orationum <vacat 
Re^em excubijs , 'vtregicum poptilo Deum placaoi- 
tneainr^ ^^^ yf^J^^f , /[[(, l^nl) lance iuftiti.t ncgotia de- 
het terrenadirimere ; ifie fluenta cxlcfiis elr,- 
ijuij debet [itientibus propinare . lllc confitu- 
ttis efc , -vt nocentes , atque fceleflos Lcga- 
lium fanciionum cenfura coerceat \ tsie ad 
hoc ordinatus eft , <vt per clau.es Ecclrf^ , 
(/uas accepit,alios zelo canonici njtgoris aiirin- 
gat , aiios per manfuctudinem Ecdcfiasiicx 
pictatis abfoluat . Scd audi Paulum de rc- 
gibus difputantem , (^ retiam regalis ojfcij 
lincam lacmitem : nam poft multa fc ait : 
Dd enim miniiccr ellciSiin bono: (i au- 
tem malam fcccris , cime . Non enim {me 
caufa glacjium porcac . Dei enim miniilcr 
„ ell : vindex in iram ei , qui malum asic. 

Rcx cfi ■ • ■ ■ I 

Dei mi' ^^ ''^i" ^^'' ^•*' 'fntniHer Dei , (juure non de- 

fiijiev, Jendis Ecclefam Dei f Cur armaris , finon 
prxliar/s f Cur acc/ngeris , f congredientihus 
nan refisiis f jQui fub £ftiuo meridiatur njm- 
hraculo (ecurtis potcnt difputare de bellof Por- 
ro-veraciter fne catija gLid/um portas , nif 
refsientium Deo colla tran.<fodias , ncc njm- 
dex es in iram ei , £junnalum ag/t , dum 
in adulterantes Ecclefam n&n confurfis ; (ff 

Cen.i^j, cum S/meone , ^ Leui ■uiolatd: fororis op 



Rom.ii. 



minta facerdotum , genimoi •■vipcrarum , 
foetor orh/s , fpurcitia fccul/ , dcdecus ^un/- 
uerfitatis , {Attexantur adhuc epithetaCa^ 
daloi , catalogus 'v/del/cet nomin/s tenebrofi ) 
frpens lubricus , coluber tortuofus , ftercus 
hominum , latrina criminum , fcntina 'vi- 
t/orum , abominatio cxl/ , proieci/o paradi- 
f j pahulu??2' tartari , si/pula ign/s .-cterni : 
fentiat ifte motum regi^ maieftatis , <^ ter- 
renum metuat Pr/ncipem , cjui audacier 
prouocat in hella cAeftem j (^ quia dicit in- 
fpiens in corde fuo : Non eil: Deus ■■, experia- Tfal. i j. 
tur incfte regio peHori Chr/ft/an£ F/deipie- 
tatem , pro d/u/n^ mil/tix casir/s non ener- 
uiter confl/oentem . Tiemum croo tuutn—» 
arma corr/piat , •'Ut cum Alclch/fedech ftet 
facerdot/um ; facerdotium oret , 'vt auitum 
Dau/d exaltetur /mpcrium . ^am ad hoc 
pro te 'vniuerfil/s orat Ecclefa , •■vt (^ la- 
bor tuus et (juietem pariat , (^ orat/on/bus 
illtus gloria t/hi triumphalis accrefcat , ftcut 
(^, Aloyfes orahat , eocjue ftmul orante 'vin- 
cebat : f •vero rcm:tteret manus Adoyfes , 
fupcrabat protinus Amalech . H/nc (^^ Apo- 
(iolusait : Obfccro primum omnium fieri 
oblccraciones , poiLulaciones , graciarum ^cclejia 
aClioncs pro oninibus liominibus , pro orat pro 
PvCgibus , & omnibus , qui in fublimica- IjJi?" 
cc lunc conllicuci . ^narehocf Audi (juod 
fequitur : Vc quiccam , & cranquillam vi- j fim z. 
cam agamus inomni piecace, &cali:icace. 
Porro cjuia fplcndid<c memorici pater e/us , 
magn/fc(4s Impaator fuhl/miter exaltau/t 
Ecclefam , tu quocjue fcut eius h^res Im- 
perij , fc etiam in Ecclefaftic£ cautionis iu~ 
ra fuccede , Ig/tur in Ecclcfafttci fiatus tn- 



prohrium a domo Ifael non repcllis , Verta- \ columitate fcruanda clariffima fholcs pa- 
tur ergo docia manus adcapulum , (^ cum- j tcrnis refpondeat inftitutis: {^ ab arbore- 



z.Reg.so 



Dau/d tn Amatech/tas impetufulguris irrue : 

(^ ficut tlle latrtinculos (uhcgit ; fc(^tuLr 

fies Ecclefi^ -vihrato /iffitt/d mucro/ictransf- 

ge . Sentiat , fentiat -vetcrr/mus ille draco , do pcr te (^ collapfu refurgat Ecclcfi^ 

Cadalous ■vtdelicet perturbator Ecclef<i, euer- \ (^ Ecclefafttca ,, cjwe. confufa ef^i, refloreat 



fuanon degerminet ramus injruBu , cjuam 
per traduccm -v/rtutis , (^ orat/ne decus ex- 
ornat . Sed fcut ol/m per /llum , non amo- 



Os 



omntim f>' Apofiolic^dtfiplin^, inim/cusfdutis hu- 

7iequi(]i- manx. : fenttat , tncjuam , radixpeccati, pr£- 

fcrtbitur.^^ ^'^'^^^^ > Apoflolus Autichrtfti : 0/ quid 

plura d/cam t fag/tta producia de pharetra 

Satand , 'virgaAJuir , filius 'Belial , filius 

perd/t/onis , cju/ aduerfatur , (g^ extollitur 

fupra omne , (jitod d/citur Deus , autcjuod 

' colitur : 'vorapo l/btdi, 



z,Tbef,2 



tnis , naufrag/um ca- 
fiitatts 3 Chr/ft/anitatis opprobr/um , tgno- 



dtftpl/na . Durius forte locutus fum 7\c- 
gi , prdfert/m cum Salomon d/cat : In^ 
cogicacione cua Regi ne ciecrahas , & in-' ^^'^''^°' 
{ecrcco cubilis cui , nc maleciixeris di- 
uici , quia auis crcli porcabic vocenrL. 
cuam ." & qui habcc pcnnas , annuncia- 
bic {encenciam : Etreuera , cjui peculatus 
crimen incurr/t , iti dtacopofn cogitur infcrct- 
reptiodtulit , fed tunc defercndumefi regi , 

cum 



Catcna Hiftorica . Lib.XVlII. Cap.Ill. i^^j 



ditori . 



Ef>>. I. 



'■vtinam ego ante trihunal tuum admdicer reus 
perdtiellioms , dnm tti tamen in aduerfarios 
Apojiolice fedis 'vindices arhiter <c(juitatis . hi 
cemicis me£ iugulum fecutis "vihrata defe-^ 
u/ar , tantummodo 2{omana Ecclefia propridi 
dignitatis apicemper te reparata confcendat . 
Porro fiCadaloum cito ^eiut alter Conjianti- 
nns Arrium dejiruis , (^ Ecclefie , pro qua^ 
Chrifius mortuus cfi , pacem reformare con- ^^f^'J^ '' 
tendis ; faciat te Deus tn proximo de 2{egno libenas. 
Impertale fajiigium fcandere , ^ a cuntits 
hofiihus tuis infignis giortie tituios reportare : 
aiioqum fi adhuc dtpmuias jjimundipericii- 
tantis errorem , cum pojfis ahoiere j detra- 
Has y 0/ reiicjua . Cohtheo fpiritunL^ j 
(^T confequentie reiinquo ieUorthus inteile- 
£ium . 



R 



Sdl. An, f^^ 2{ex ohtcmperat Conditcri \ aiiocjuin—> \ tris infanum , non aducrfus cxceiientiarrL^ 

'* cum T^xdiutnts refidtat tmpcrijs ,ip(e cjuocj; 7{egix matejiatis infoienter eiatum . Sed,a 

„ iure contemnitur a fich/rcr/s . Stqutsenim -'- ^ ' '■ J.J: 

TuncKex j^ ■ -L rr 

honoran- propr/us , non Uei /(f,v ejje conuDicitur j cjui 

dus cim n^ ^if puanx non fiat pro cafiris Ecciefi^e , 0T 
peratcon.inp^oprijs 'vttlitatibus Jpectauter metutt , njt 

ruin£pertcittamts Ecciefdt non fuccurrat . 

Sed (^ cum pcr Efaiam Domtnus dtcat ; Vc- 

nice , & arguice me ; cur homo ah homin^ 

defpiaai argut ,(juem confiat eadcm mortai/- 

tatis ie^e conflrtn£i r" Et cum ieoe Forenfi ; 

cautum ft, -vtcjui tn peremptores pcremptum 

non ^ticifcttur , in lus h^tredttari^ fucccljtonis 

nuiiatenus admittatttr; Ego , cjui in hom/ci- 

dam matr/s me<£ , Ti^manx fc/i/cct Ecciefe , 

njidfci necjueo , <vitores faitcm tmpeiiere non 

BTetri tentaho f Dcputa craome , o "Rex , fidciitcr 

btle in conjulcntem , nonprocacttcr obLocjucntef?t : 'vci 

ecclefiamfipiacet, xfitmato meprxdoiore perempttc ma- 
Romand ' i f j 

fiudium HAN^NO^/S LEGAT/0 AD 7^0 M A^N S . Sai.An. iO(S4. 

ac :^lus ^ 

Omam cum pcruenillec Hanno Ar- ) ccrcnc, Magillrumadifcipulisedoccrinoa 

chiep. Colon. tn conuentu progrejfus oporcerCi^owor/Mwncquaquam vcncurum, 

( aic Sigonius ) in prxfentem Aiexandrum^ nifi vicem ChrilH prcefidendo dcfungi pcr- 

inuehi c<epit , necjue ordine , ne^ue re^ejec/f- miccacur . Hanno confilio habico ( aic Auen- 

fe eum accufans , cjuod inconftlto , atcjue in- cinus ) paucillimis refpondec : Magftrorum 

fcientc Henrico7\ege , fedem tiiam intjfet , facrofanti^e concionis , Eccieft^eque fententi^ 

LXXV auam muitos iam annos nemo , nifi a 7(egc ^ parendum , diuino oracuio ohtemperandum—* 

prohatus , aiifiis ejfet attingcrc . ^l^amohrem | ejfe . Pro/nde Parmenfs h/fce fihireiatis, <ve- 

autvitro ccdrret , atit rat/onem attdacx fux [ nire Mantuam recufauit : c.iterum pcrfpecu- 

rcddcret . Cui HtidehrandusCiwlinAlk, vir 1 iatoresfdos ffiguia aEia d/tirna expiorat.Aie- 

prompciiliinus in diccndo , rcipondic : /us, xander cjuidem pr^Jiofutt . Pojiero die ^uin- 

cjuod Henrtcus in Pontifice irgendo pr^tende- (juagenaiium Eptfcopi , princ/pes , pr^fuies 

ret , immintttum non ejfe . Alexandrumen/m frecjuentes in tempio conueniunt , opem dei 

indiffenfioncCicr/ ex recenti Isl/coiat decreto expofcunt , facrifcium rituaie faciunt . His 

a Cardinai/hus 'vno confenfu ex aitena Eccie- 

fia fumptttm , eundemquepropter tmmtnentes 

tumuitus fne Hcnrtci auclorttate fuh/io con- 

fecratam, Henrici pup/ii/ /ttra m-uito maajs 

Eccicfi£ Tynmarid ejfe tuenda , cju^-efp/r/rus 

mater ejfet , quam Agneti parenti , (]u<e fan- 

guinis tantttm neccjfttudtnem prdtendere pof- 

fet . Quibus racionibus vid:us Harmo, con- 

filium ad rem cognofccndam polhilauic . 

Annuencibus poilulaco eius Cardinalibus , 

verum de loco ad conucnicndum idonco 

difcepcancibus , Mancua cligicur in dicionc 

Mathiidts.Quo Alcxadcr iplc^(Sc facer Car- 

dinalium catus , & Epifcopi ferme Icalix 

omnes venerunr . Honor/us ciim magno ho- ^ ^ _ 

LXXVI rninumnumeroad AquasNigrasfubilicic, \ ciunt ,tejiihus , -utifaseji , comprohant f 

cum mandacis ad Annonem miccic , qui ^li- ^odcumfaeere non cjueant , ego njt mepur- 

X 1 gem 



r/te peraciis , Aiexander muita de pace ac 
concordia Chrijiiana d/Jferuit . F^ht finenL-» 
dicendi fecit ,Hanno furg/t . Ccefar, (?/ /mpe- 
rij proceres{tncjutt)fama (^ i/terts a pierifq; 
certioresfaclt funt ,te Po}itificatum emijfe , 
atcjtie confcientia htiiu < criminis flimtiiatum, 
cum 'Nordmannis hofiihus 7\eipuh. amicitia 
fecijfe , adnerfus C^farem confptrajfe , vt eo ^yx\-i\ 
etiam intitto , fretus armis inimicorttm no- 
flrorum facerdotium retineas . '^os ■■vt veri- 
tatcm tncjuiramus , (^ hancce rem cognofca- 
mus , htc coiuimus . Sufctpit Alexander: Si 
deiatores ^eri funt, cur hic, m hoc ceieherrimo 
Clv/fltani orhis conueutu , fcuti ego , nori—t 
apparent ? (^ cr/mina c^ua m/hi faifo ohij- 



I (54 Henricus IV. Occid. Irnper. XVII I. 

Sal.^n, gcm fufpicione ^ ^Qsfalfa op/nio;ie cxpediam, chornm antifies , qui prohe mores Longobar- 
io<?4. Oeum tefhr , per Spiritum fcincium , 



cnias 



ferias aoimu/S , iuro , ?ne inuitum atf, relu- 
clantemahhis , penes quos copiamcooptandi 
pontificis i maioru/n more ejie credi?nus, ahf- 
(jue omni penitus amhitus fcelere captum effe . 
^lfiis innocens crit ,/1 crimmari fttis efi f De 
^ordmannorum amicitia nihd 7nodo refpon- 
deo : auando Hlufiris dominus C^cfar flius 
meus l^mam 'vemet j re ipfa comperiet j ;//- 
hil aliud magis a mcnhus meis aiienum ej?e . 
Hdec •vhi dixit » cuncii qui aderant , <^ quo- 
Yum intererat Honorium , fjuod •-ucnire gra- 
uaretur , ahdicant : (^ Alcxandrum quems 
crimtnalegitime diluiffe 3 infontemque efs^ 
exifiimahant y paforem rec/piendum dccer- 
nunt ,atquer/tufblenni renunciant . De/nde 
Deum Opt. Max. Chr/fium feruatorcm no- 
firum cclchr/ carm/ne confalutant . Pofir/die 
Yurfus cum /n templo patrcs confd/ffent , (f/ 
Hanno arch/myjia,quam oh cauffam , noyi—> 
trad/tur , ahcffet , ij qui Cathoch/ rehus fiu- 
dehant ,jaBogloho, excitato tumultu,firici/s 
gladijs in t&dem irrumpunt , Alexandrunh^ 
h<£rcticum, pcfiiferum crronem- njoc/jerantur, 
eidem mortcyn /ntcntant . Cdtcr/ omnes d/f- 
fugiunt , Alexandrum folum rei/nquunt. . 
Vuentzssiaus pr<efd Ata-.chij, "SoioiriiCmona- * toidus . 

PE-J{EG\mATIO HIE7{0S0LTMIT.mA Scil.An, 1064. 



dorum notat ( cum 'minacijfmi en/m ^jerhis 
fint , ne digitulo qu/d^em aduerfarium attin- 
gunt ) Aiexandrum fihi quoque fu^a confuicre 
parantem , ret/net : cide?n animum reddit at- 
que confderc perfuadet . Longohardos acriter 
/ncrpat , maieflatc ■■vuituq; trifii terr/tat . 
Eodem quoque 7nomcnto 'Beatrix •■vxor Cot- 
fndi duc/s, cum muit/s ad tempiumproccd/t, 
--vix iimen att/gerat , Honor/ani omnes aufu- 
giunt . Ccctcr/ redeunt, Parfnenfem ep/fcopur;:' 
cur/a Po!:t/ficummouent 3 atque deuouent . 

PeraCto Iraque conuencu , Aiexander 
Mantua deccdens 3 Lucam acceilic 3 vbiL^^^^^vlU 
Banlicam D. Marci coniecrauic . Deceden- 
tem Ericmhaidus iionoris gratia profcquu- 
cus y nouum in Clericoseditlum elicuic. SiEdi.li-.m 
quis faccrdotum , D/aconorum , aut Suhdia-'^- ^^-"' 
conorum ojficium contumac/tcr defcrcns , jce- ^ ^* 
minam fihi potitts ei/git , fcu t fponte ohforni- 
cationcm d/mittit officium- , fc oh prtsuarica- 
t/onem dim/ttcre comtur et/am inuitus henc- LXXIX 
nc/um . Henricus vero Kcx cum curihcacio-., „..•„, 
nem S. Mari:scclcDralIec Ausulhri Eccle- 
fiam S. Vdalrici , & S. Afri' a tundamencis 
incepilkc j Annorcgni iui ix. v£cacis xiv. 
gladiocingicur in nomine Dominij aic^cr- 



" 



IXXX 




Oc anno celcbris percgrinacio fepcem 
millium virorum Hicrofclymam in- 
ilicuicur . Incerquos Sigfridus Archiep.Mo- 
ounc. J-^viihcimus Traiei3:en{is 3 Otto Res;i- 
noburgenfis Epifcop. Guntherus Bamcer- 



d/e ante Pafhai/a duorum itinere d/crum ah 
Hierofijmis per/icnerunt . Pofiero d/e Ca- 
pharjalam-vicumintrant . 7{urfus Arahum 
glohus adefi jpr/mos trucidat , fpoiiat : c.-itcri 
cum rcffierent , faciic /ncrmes a fagittarijs 
genfis Epifcop.-^/t'';;?^^;;;;»^ a facris Auguiiarj (^armatis /nj-ugam <vertuntur , in proxi- 
EridericusDamafix EclijMrdus a.SchcuiLn , mumque 'vicumjugamcapcfp/.nt . jMaghd-s> 
Orthuifus ^b Hobenuuart dynaila: , 6c alij c^des nofiratium facia , F^viiheimus epifca- 
complurcs Boiorura proceres . Guntherus \ pusTraieEicnfsgrauitcr -vuinerrJus, fpclia- 



..duent, 
P' 437« 



omnes maiellate corporis antcibat , adeo vc 
ab omnibus , qua icer fuic , Imp. Romanus 
pucarccur . Saty.tm ( cx Lamberco ) anrnem 
tranfgrcffi , muita a iatru:icui/sperpcl]i ( fcut/ 
idem GuntixrU>s fcnhit Fgrorum pcrfidiam- , 
Xuigarorumfurta , iatroc/nia F^^orum, arro- 
gantiam Gr^corum, Aftiticorum fenfcre f&ui- 



tus , femiu/utiS (t^ nudus rei/nquitur . 'J{eii- 
quitrcs ep/fcop/ , S/gJridus , Otto (^ Gunthe- 
rus hafi/cam duafjue turrcs cx iaD/d/hus con- 
firucias occupant , /h/que quod porta angufia 
mmis erat , muii, cqtii ciitciianj nif exonera- 
ti 3 intrarc non qti/hant , fe defendere paramt . 
Hojies rehus /umentis nofirorum potiuntar 3 



tiam . A Tyjzjint/o Laodjceam Sjrice , rnde eadiripiunt ,deinde turres cxpugnant : no- 



Tripoiim nau/garunt . Vh/ ah Arah/hus tr- 
Yuent/hus orta tempefiate Jtdmit2/hus (u^ to 
nitru territis hcfi/hus, l/heratifunt . Inde iit 
tus iegentes dcf.rcam Gai/ie£ , qu^i (^ Tm 



firatesnjirditerrcffitmt,ttirrcs duohus conti- 
nenter diehus oppugnatas fumma --vi dejen- 
dunt. Hofies tandem ceiehcrrimo Pafchaiium 
fefio die , pacem 'vcnaiem offerunt , oHoqut^ 



ris Stratonis j nono Caiendas Apr/i/s , quarto Arahum principes in turr/m adm/ttuntur 



Itii 



CatenaHiftorica . Lib. XVIIL Cap. III. 16^ 



sd.jin. qui de pretiopacifcHuttir . ihihojiiumprima- 
rms 3 linteum , aao capnt in 77iodum coronse 
coUioarat , collo Gunthcri cp/fcopi , ejuenJs 
Pri?icipem cjfe rehatur , innetiit : En inquit, 
te folo capto , citeros omnes in potcjtate haheo , 
(^ fmulac lujfero , ah arhore cum comitims 
pendehis . Guntherus njhi hoc per interpretem 
intcllexit prGfilit jpugnam injaciem minantis 
impingit , •-uno iEiu hominem humi Jiernit : 
detndeprofdit , fcios cohortatur , c^terofqu^ 
feptem Arahes captos , nudatofque armis , du- 
riter--uinculis confiringit , tehfaue [£uientium 
populariumoppomt . Arahes eo die focijspar- 
centes manus ahjiinent . Poftridie 7{amuU 
prxfes 3 cjuem rcx Agypti -vrhi prefecerat , 
audito pcriculo nojirorum , adlihcranduifi-^ 
eos cum magno cfjuitum numero propcrat: non 
ohpictatem ,fed(j:i<£fium fuppetiasjert . De- 
minui portoria ^eciigaltaquc fuo rcgi exijii- 
mahat : pr£tercafuum lucrum jcenfum, ciui- 
tatumque compendia attcnuari cernehat , [i 
7wjiri na accepti ,fama infc commiffa , dijfi- 
parcnt 3 nemrncm pofihac Pal.cjii?ia?n pctitu- 
rum. Arahcs autem iatrunculi de illius ad.~ 
uentu certiorcs faHi dijfugHint . Satrapes 
JEgyptius , acccptis quos nojiri in.--vincul^* 
coniecerant ,fde data , nofirates T^mulam 
incolumes perducit : --vhi ah incolis confderC^ 
quatuordec/m dies . Tandem pnd/c Idus 
April/s H/erof)lyma peruenerut , trefdccim loi 
conuocatifunt dies . Ind.e 7{amulam reuerf , 
nauim conduxcre , Al/qui^c appl/cucre , pojiea 
in £uropam nauigant . S/ghardus (^ Octo 
rediere , c£tcri interierunt . 

Ab hoc Chronico diflencire videnmr Rc- 
galia Henrici IV. pra^cepca , qucE leguntur 
apud Scriucrium in vita Florencij I. exarr.ia 
AnnoSal. lod^.in s,rathmFkjilhelm/ Ep/- 
fcopiVltraicElini adujilus Flcrentinrn Co- 



micem Hollandice ad recupcranda ca , qus 
a frarre Theodcrico IV. Hollandice comico 
pcr vim & iriiuriam fueranc erepca Epifco- 
poAdclholdo . Vnde ab Imperatore in ince- 
grum pecebac rclticui . Nec impecracu dif- 
Hcile crac ^ cum V-vilhelmus gracia prceua- 



Vvil6d- 
mus Vl. 



tius oc- 
ciditur. 



Theodc- 
Fric.iS 



lercc apud eos , qui Imperacoris ^'^^^'^^^^^-traicB-n 
ciamprolibico regebant , & HoUandica: uolUtu 
Domuiinfelti erant . Nam Theodorico Oc- diam oc 
cifo j Florenttus frater Reipublicx guber- '^'^P^^' 
naculis fufcepcis , ab Archiepifcopo Colo- 
nien{i,belIopetituSj,dum hoftibus occurrit, p'''^^-''' 
&c vldior repellit , lub quadam arbore ( cur- 
rendo an pugnando dubium eit ) defcflum_. 
fedifle , ibiquc interemptum fuiise ab his , 
quipr^Iiofuperiori fugerant legitur.Filium 
reliquit Theodericum,\\viim nominis quintu 
fub tutela Gercrudis macris j qux craniacto 
biennio, poll; morcera maricinuplic Rober- 
toiuniorifilioBalduini Infulani j Coraitis 
Flandrix i qui nomine Theodcrici Domicelli, ^f^^^^'- 
iunioris adhuc ;rcatis , regimen iLiicepic 
Hoilandix. V-uiihclmus mtcm Traiccleniis 
Ep.attendens , Hollandiara iine defenfore 
else , ac in manus pueri , feu extranei Prin- 
cipisdeuenilsc , impetrauit ab Henrico Im- 
per.Comitatum Hollandenfem,(^ Ahhatiam 
Egmondcnfcm , conitituens , adiutor io Go- 
dejrid/ Ducis Gihhof , pupillum expellere , 
kaqucGodefr/dus DuxLotharlngijc cogno- 
mento Gihher , cum V^vtlhclmo PontiFice_^ 
armata manu Hollandiam intrauic : cui oc- j^o}j;yc::s 
ciuTit 7{ohcrtus comes , & graui commiiso 
pr;rlIo , 7{ohertus terga vertens profiigatur , 
populuc Hollandia: conciditur . 

Si hccc veu'. funt j & Anno Sal. ioGj^.. 
exaracaabHenrico Imperatore priuilegix-' 
pro Holladica expediL'x^ncjquomodo V-vd- 
hcimus ep. VltraicdinusinSyria migrauic? 



Lxxxi. 



'N01{TALm'M07{VM TVMVLTVS /N iTALIA Sal.An.ioG^. 

DVm fub cucela C^efar , ac negotijs im- eum , 7mlium agmfcere fuperiorem . R,icar 
plicici Principes , Nordmanni per 
Campaniam , Apuliam , Calabriam hnici- 
mas regiones debacchantur , proterue^ Cx- 
farifcribunt , Prinripibus refponfa iuper- 
ba reddunc , mandata procacia reterunt , 
fefe fciltcet inuttios armisfore /am •-vtrumquc 
Imperatorcm Germanum , @f Grcecum am- 
pladitione Italia expoliajfc , Pontifcemjul 



m/ne fuo adfantem fioc/ facere : •v/tiricthus 
armis parata , foli Deo rcfi/tuturos , pratcr 



dus eorum Princeps , cum prceter Campa- Lxxxn 

^T ^ • • • • I (- Ricardiis 

niaiTij v roi etiam vicina loca occupaiset ,«, ^ - 

1 • 1-1 1-1 • • ^ l\ortma. 

Vrbis ambibat ratriciatum . Qiiare per-««5. 
vViGtwi Henricus ,t\xmviJL<:ch{Ax bona e_^ 
manibus Nortmannorum eriperet : turrL. 
vt a Pontifice coronam exigcret imperij , 
valido equitum, ptdicumque comicacu Au- 
Fuitam venit . loi txpedlans Gotfreduin-> 
Tufcicr Ducera , qui exercicu fuo , quail 
iter oliendens , prxire^ , vbi eum longe 

terra- 



■■ffi-?r5=saS" 




Sal.Jn. terrarum abcile ca^pit , expkiitioncm dimi- 

* " ' fic. Sigonms . In Saxoniam deinde migrac ; 

nam cum imperium per Epilcop. in orbem 

iret, vti fupra narrauimusj Albcrtns Ar 



Catcna Hiftorica . Lib. XVI 1 1. Cap. III. i 67 

pugna 3 faltatnciila claHam in caput "Bernar- 

di impegit : ipfe amijjis multis , fcmiuiuus ad 

€<£farcm rcfcrtur . Tum o?wiium fententia 

Cicfir aut bvpcrio ccdcre , aut amiciti^ Pre- 

Ulber. chiep. Premenfis tum vice lua defungens j j menfs renunciare luhetur . Sedfpacium ad 

r/wTr^:- rebuspriEerat jdiutiulq^qualii iicebat j do- conjultandum impetrato , huiusconflio clam 

nettjis, jYiinationem rccinuit.- Carlarem per totum 1 nociu fugam Goslariam adornat . Cumcjue 

autumni, hyemiiquelpacium Goslaria:,& j intempejia noEie regia fupellex effertur , in 

in Saxoniadetinec, llaciua Goslarix iiabere | ciitelias componitur. Principes certioresfacii, 

perfuadec , fuo raore viuere adolefcencem \ aduoiant ,ftriclisgiadijsconflijtalisinuento- 

pcrmictit . Eundem in f ua poceilace j exclu- rem arcumftftunt ) mortem minitantur : (^ 

lis collegis habet : nec ex iua clalle in alias 

rcgiones, iicuti decretum tuerat , remigra- 

re Imit . Exiftimabat {\xx demptum glorix 

atque vtilitati quidquid acceHiisct alicnx . 

Quamobrem c^teri f remcre , tributa vecl:i- 

galia , cenfum prartcr ea^ qUcE monacliorum 

utient P^tres inuiti tribuebant , pernegare , fum- 



procui duJyio eundcm interjecijfetit ynifCxCar 
fuocorporeprotexiffet , regioprxfdio domuVLs 
deduxijfet . Ita Premenfs cum hac contumc- 
lia aida eliminatus csi : dominatio ad c^te- 
ros Epifcopos per 'vices redijt . 

Hxc forian caufi , ob quam Henricus 
Rcx iuuenili furorc fucccnius in Hantionem 



Lxxxvi. 



ria 



Rcm gj 



p.439. ptus(jue dejicere coeperunt , penusque in diem Arciiicp. Colon. parabat vltioncm :, niab 
"• ^°" coemebatur . Auiiciprddas agere , pecora ahi- Jjynete Ausuila matre , tunc Germaniam 

gere,^inum,pahuium mcoiis --vi ai^fcrre itici- 

piunt : h^cque de indusiria odio Premenfis 

Epifc.jiehat . Princeps tamdem atque Epifo- 

pi, Antio Agrippitienfs , Eherhardus Treuero- 

rum , item cetcri Francorumoptimatcs ,fre- 

quenti fenatu Triburix /n ripa 7{heni conue- 

niunt : C<efarem more adoiefentuiorum fcor- 
'^^'^* tari, 'venari ,potare, huiufcemodi --voiuptati- 

hus Atatem tranftgere , lun dicundo , '-^ip. 

negocijs nequaquam njacare , ah eodem nohi- 

lipmos quofque opprimi,ttifmos toii/jfiias op 



opportune reueria cohibcretur 
i\am Lamhertus narrat . Pafcha PvCX Vor- 
matijE cclcbrauit :, vbi Archiep. Bremenili 
( Adalhcrtus nomine ) intcr Miifirum folcm- 
nia , & fciliuicacis fqrmoncm habercc in-» 
populoj iiominem abinfeitacione dxmonis 
purgauic . Ea res grandi miraculo cunilis 
erac, ilupencibus , quod vir tam pellimcc 
a^ltimationisj miracula agerct : icmuii inde 
non eiusmcritis, icd adltantiumvotis ad- 
fcribebant. Ibicomedente Archiepiicopo , 



.Ad.1l- 

b-iii 

fts mira,- 
culum. 



timatum obfcurss, humdibus crepundijs ortis, ; primura ( ait Lamhertus) fe ad arma luccin- 
^vi in matrimonium dari , prcefdiapriuata^ ' xit; ( iam camcn gladiopnTcinClusfucrac ) 
comparan ,princ!Vesnegiigi , horumomniutn rtacimque primam iufcepta: armaturarcx- 
authorem (gr confuitorem effe Archiepifc. Pre- pericntiam in Archicp. Colonicniem dedii- 
metifem, proponunt . Iccirco is Senatufon- 
fuito, niCdcfarem conjefim reddat , hojiis lu- 
dicatur . Cdfan quoque ad pnncipcs vetiire 
detrecianti rectium ahdicandum elTe decerni- 
tur . Cctfar periato atroci nuncto , Gosiar:a-j> 
Saxoniaque reiiciaad conuetitum princivutn 
Alogotitiacum properat , cutfz "Bertiardo prd- 

feEio prxtorio . Pofteaquam ad Ingeihcini^ 1 fuis fraudaca iuribus & tru6libus , vndo 
peruetitum eft , co/jzites Bernardi predasexa- ■viu.cxcnon haberct . Diu ibi permaniit j 
gris agunt : ittcoi^ , 'viri , muliercuix cotiuo- j cuius moram a:gre ferrens Petrus Damiani, 
iant,^i armifque idferi prohihent . "Bcrnar- nouitic^ Augullx catcchiilia jfequenti redi- 
dus fuis fuppetias iaturus procurnt ,ftatrox '. tum iollicitauit epillola . 

Domin<e fu-£ Agneti Impcratrici Petru s pecccator Aiotiachu s fcruitutetn , 

m vi- \TTx referrefuffcio , quanto cor meum mce- \ iatur , Heu me ! cur itineri 'vesiro vecors,ac 
ufan. V ^gyg confutiditur 3 dum reditus ■vefri \ftoiidus aJfenfumprJjui'' immocur egrcdienti 



Lxxxvii. 



pericntiara in nrcliicp. 
fct , & ad perfequendum eum fcrro, &: igne 
prxceps abijilet,nifi.^wf.f Imperatrix tcm- 
peiHue accurriilet . Id intcr ca:teracrimcn 
habebat Antw , quod Imperatrici regnigu- 
bernacula eripuilfct ; iplLim pene Regcnu 
in vltimum difcriraen prarcipitaflet . Lam- 
hertus. InGermaniam 4?«f-f redicraCjquia 



OrtereU 
in ^i- 
nonem , 



Lxxxv!. ^ 



I XXXV. 



Ixxxi X 
Trmci 
pum 

ror 

Bitate 



I folletiH, itetitiam , fupvnfs quotidie 'vifcerihus pnefo- 



me ipfum non 'vioieiitcr oppoftn^ Curtiori-» 

equo- 



pr^s'tia 

Cll-ltJtt- 

bus vti- 
lifjimi 



Sal. An, 



Cxci. 



i58 Henricus I V. Occid Imper. XVI IL 

eqiiommfrma corripui ^ (c/ curfam 'veftrum j redoleat Pijcatoris. Illic cnm Petronilla (Imul 
<vel ohuijs manihus j /;; cjuantum licuerat, \ haherete liheat fepulturam , 'vt infignis illt^ 
non tardaui f /n-veflr! planereceffus ahfen'- \ Pater geminam mxta fe 3 carnis ^ideli- 
tia ,mceret ^(omaj^B.Petri luget Ecclejia: (^ \ cet , ac fpiritus , aaudeat requiefcere fi- 
totaper (anEios 'viros , ac mulicres lamenta- j Uam . Dominum meum Lopertum Epifco- 
tur Italia . Tu fiquidem , <velut aureum p- pum dcjue faluto : ^, <vi cito reuertatur , 
dus j terrena quxrentium njideharis illuflrare > imploro 



Numquam quiefccns vir ifteSantus , vi- 
neam Domini fuis irrigabac fudoribus , & 
cuitodicbat vigilijs.Aduerfus I.C. FJorentia- 
cum lioc codem anno difputationem habuit 
de gradibus cognationis . Quorum fuppu- 
tatio non cadem Canoniila: , &: Legiltas . 
Qualis in coniugijs prxferenda veniat? 
pro SS. Patrum. decrctis acutillime nos 
erudiuit.Opufculo ad hoc inltituto.Df- Gra- 
dihus ParenteU , in tom. 5 . 



calfffinem : atquc ad Dcum prouocans ^mican- 
tis exempli refundehas re fequentihus clarita- 
tem . Et , 'vtmulta pr^eter eam , ego quoque 
donec te procul aheffe fufpiro , 2(omana con- 
fpicere mcenia perhorrefco . 2(eucrtcre crgo , 
Domina mi , reucrtere , tcquc lugentihus fefli- 
uam redde Ut/tiam , qui rutdantcm cAi gcm- 
mam de capite mundi 2{oma , quodc-jnmodo 
ploramus auulfam . Ingerattihi naufeam au- 
la regalis Impcrij , fola tu/s nanhui fagcn^^i—f 

Af0 2\J F E 2{D I-l^[ A^ D I HISPA^MO^i^ 2^E G I S . Sal.Ann. 106$, 

MOritur hoc anno /'f>'(i/7/^iW«.f iVia- j veneratusj <Sc feiicem vit^ exitum prxcatus> 
gnus Rex Callella^A Legionis Rex , j lacrymis toto ore manantibus , & corpore..» 
aduerfusquem HenricusIIL Sal.An. 1055.' ad terram proftrato: tamctfi a:gritudo in- 
Legatos dimiferat ad Conciliurn Hifpani- grauefcere videbatur , iplanoctc qua Cliri- 
cum; Rex dignus cntholiconomincj &hnc ; iliDciinterhominesnatimemoriarccurnt, 
ylix exemplari , hodicrni qucm vtinaiXL. ' noclurnis prccibus intcrfuit .• fequenti luce 
emuiarentur Principcs . Omnibus Celtibe- j rediuina procurata ^ corporis & fangulnis 
ux Prouincia; {skLucas TudenfisjAIariana ' Domini perceptione expiatuscfl:. Die alte~. 
M.9. c.6.ciuitatibus&: cailcliisin deditione ' ro.> ad D.ifidoridclatusmagnis vocibus ^ vt 
acceptisjad Valentiam Ilidori^quem pcr to- , omnesexaudircnt , ad Dcum conucrlusco- 
tam vitam coluerat :, oc cuius pcr quietciTU ; ram Ifidori fepulchro : Tua eil: , inquit, po- 
formam vidercfibi vifus fuit , oraculo mo- ] tcntia,, tuunieii rcgnum Dominc .• tucs fu- 
nitum cfle tradunt^ dicm obitus ipf 1 inilare : ' per omnes Regcs * tuo imperio omnia iunt 
proindecxpianda:animxfupcrospropitian- ; lubiccca^quod tclargicnte acccpiregnum_>, 
di,adquos breui dilcellurus erat, curamgc- j tibi reiHtuo:tuam tanCum clcmcntiam im- 
reret diligentem . Oraculi veritate morbiis , ploro , vt animam meam in xternaluco 
quicontinuo Regem inuafit j manilcilo de- iiibeascollocari . Hixdixit: pofitifquedia- 
clarauit. Rex itaque Legionem fe deferri cu- i dematCj & infignibus rcgijs , trabcaqjdetra- 
rauit j Ied:ica fciiicct militari, quam pro fe-? j ^.ijquibusexornatus vcnerat ^ abEpifcopis 



quilque militcs ac viriprimarij lubii-cccrta- 
bant , tantus erat cunclorum ordinun^u 
amor. Eiusfeculi Annolcxagcfimo quintOj 
nono Kal.I^n. die Sabbathiin vrbempcrue- 
nit : vbi de more facra corpora Sanclorum_, 



qui magno numero adcrant , pocnitentia:: & 
lacra: vncl:ionis rcmedijs ex ritu Cliriiliano 
procuratusjindutus ciliciojcofperfus cinere, 
die iij.quiIo:Euang,memoria faccr efljiora 
Vj.fpiritumedidit.Etiuxta patre tumulatur. 



CO^N^^ADI COLO^NIE^^S IS M A-BJ' T \IV M . SalAn.ioGs. 



Cxcu. 



MOritur hoc anno Ehcrhardus Trcue- 
renfis Archicp, 1 3 .Kal.AIaij, Sahhatho 
Sancio PafchiC, ( ait Bertoldus )completis a fe 
ipfius diei Ojiajs , ipfs facerdotalihus n/efli- 
hus indutus , requieuit in pace . Cui Conra- 
dus Colonienfis prdpoftus dehuit fuccederC^ , 
fed a ciuihus non cfl elecius . Vnde quidain—» 



comes , Jiomine Theodoricus , eundem Conra- 
dum ad Vrhcm Treuerorum tendentem, com- 
prchcndi.t , (^/ dn) fuh cuflodia maceratunL-3 , 
quatuor mditihus necandumcommifit . ^ui 
dum eum tuncper quoddam prdcipitium deie- 
ciffet , (^ 7id"nifi fiht hrachium collidere pof- 
fent : 'vnusex dlis poenitentia duBus , aheo 



Catena Hiftorica . Lib. XVIII. Cap. III. i(5p 

tem milites mortis hrnus ferui Dei authores , 
digna njltio poflmodtim fuhfeijvMta efl : 

bum deolu 

o 

duo mamis fuas 



Sal.oin' rif^niam impetrauit . Alius <vero njolens eum 
decollarey maxillam eiustantum ahfcidit, ^ 



nam ^nus eorum acceptum cibum de^Lu- 



tire non njaiens 
lacerantes 
runt . 



alij 



Xcni. 



// ipfe d/gnus Deo Alartyr ad Dominum mi 
grauit . Pajius efl autem Kal.Iunij An.Incar. 
Dom. 1066. 7{egni 'vero Henrici X. fepultus 
apud Ahatiam , nomine Doleiam . Tres au- 

'N02{pMA'N'MI £CC LESIJE I^^E S T ITVFNT V7{^ Sal.An.ioCG. 



ad clauflra inferni defcende- 



RVmore vulgato^Henricum Ccefarem-i , 
Icalica expedicione dimilla, remeafle, 
2{[cardus Capuar Princeps maiora cogicans , 
Aquinum vlque venerat. Proptcrca Aiex. 
Rom.Poncifex in Tufciam profet^us Gcf- 
jridum Ducem acciuic . Huius, Nordmanni 
cognico aducntu , panico timore correpti , 
Campania deferta, aufugiunc : lordane tan- 
tum j (^ Gulielmo ( aui Adoftarola dicius efl ) 
cumfuis in Acjuino , fe iiU contraire paranti- 
bus i cneteri cum Principe Patenariam , rei 
euentum cumfuis omnihus prxslolatur . Got- 
fridus itaque Apoflolico , ^Cardinalihus co~ 
mitatus, mediante lam A/lato ,Ac^uinum cum 
'vniuerfo exercitu 'venit ,ihique per 0^0 (^ de- 
cemdies cum ohfflentihus Nordmannis pari 
fermeeuentu confligens , tandem fitagentt-» 
Xciv. feruentijfimo internuncio Gulielmo ( cui Tefla 
ardita fuit cognomen ) ad id njentum efl , 'vt 
ad pontem S.Augeii , cjui dicitur Todici, Dux 
(^ Princcps altrinfecus {nam interreptus erat) 
fe ad colloquium iungcrent ; flc non parua , njt 



dicitur a 'Nordmannis donatuspecunia, Dux 
ad propria repedauit . Per eos d:es ftcUa,auamjtierifis f. 
Cometam •vocant, ingentcmretro fejacemgc- '•"•2S- 
rens, fpacio ijiginti , (^/ amplius dicrum ap- 
paruit , cjwe eiufdem , •■vtfertur ducis ( no^i-i 
enim multopofi defecit)mortis prxnuntia juit. Godefri. 
Mathildis vidua vna cum Beatrice macro ^' '"'"'^- 
vniuerfam inde ditionem adminiilrauic. 

Hoc ipfo anno Gulielmus Nordmannix 
Comes vexillo donatur Romano ab Alex. il^cv. 
Papa , vt Haroldum tyrannum Angli;r Re- 
gnum vfurpanccm, poit obicum S.Eduardi 
Regis expelleret , eoque legitime potirctur . g,^/^^;. 
Gulielmus namque a prxdefunclo Rege wns m 
Eduardo cognato fuo fuerat fubllicutus , '^"S'"^- 
quod probe fadtum ie conferuaturum iura- 
uerat Haroldus Comes Goduini filius , cunc 
magiiter regi^ domus . 

Moricur lioc anno Reginherus Mifnen- Xcv;. 
fis Epifcopus 3 a da^monibus fauciacus incer 
chefauros fuos , quos auarus infoderac . 
Lambertus . 



MEDIOLANENSIS T V M V L T V S. Sal.A^i.io66. 



XcVii. 



inferre . IndC—t 
randi CardinaUs 



MEdioIani incerim feditionis conflat.-e 1 lentas manus non duhitauit 
cauf ( :ik Sigomus ) Ar/oldus jCuni-j 2{omam profeBus Hildehn 
tempeflatis eius immincns ^jitare pericuUtm | auxiUo aUud decretum ohtinuit , quo fincie- 
fludens pracipiti ex njrhe fefuga proriperet , | hatur , non ejfe luflum Antisiitem , cjHem CU- 
ah aduerfarijs interceptus efl,acmolacoLlo ap- | rus , aut popuUiS,aut 2{ex ijiiuflfu Pontiflcus 
penfa in lacum Verhanum pr^ec/p/tatus indi- dccUirafent , atcjue Mcdiolanum reuerfus 
gnus honefl^ aB:tonisp£nas perfoluit ^.KaU iurare ineamUgem cUrum , populumcjue coe- 



luiias.Corpus deindc ili<£fum inuentum meri- 
tos fepuitur^ honores adeptum efl . Ariaidi 
exempio perterritus Eticmhaidus {miksK^e , 
& cognacus Arioldi qui llrenue aduerfus 
Nicolaicas & Simoniacos laborauic ) fht tum 
QuoPue cju/eflendum exifiimauit . Prox/mo 
njcro y ahfntem Antifi/tem nacius ^vniuer- 
fum fuperioris d/fcenfonis renouau/t . Nam 



git . ^lua re percuifus V/do cjutppe iam ^tate 
confeBus , at trancjuiU/tat/s cuptdus, 'vitro fe 
Sacerdotio abdicauit , atcjue infgniahonoris 
ad Hcrricum i?i Germaniam mtfit . Sacerdo- 
tio a Vidone depofito, nouA fiatim controuerf^ 
efi occafo patefaBa . Nam cum Henr/cus 
Gothifredo Cafliiioneo ad fe profe£io ingenti 
pecuni^ fummaaccepta d/gnitatem eam in- 



pmfdijs ma/orihus comparatis , c/uesapudfe ! duifffet , Aiexander aeri cum /nterdiEio ah 
dicere Sacramentum coeg/t , necjue tam Sa- j /neundo honore ahflerruit . ^uare Goth/fre- 
cerdotum ordinem , cjuam ipfum Archiep/fco- [ dus ab ijs , qui Pontiflctam auBoritatem am~ 
pum dtuexau/t : cjutppc cu/ ettam in^rbem- \ piexahatur , repudiatus Variftumoppidam^ 
ad comprimendam fcditionemreuertenti ^uio- ! primum, dcinde ab Eiembando puifusCafie- 

1 Y iionu 



m» 



1 70 Henricus IV. Occid. Imper, XVI 11. 



Sil.^n. lionum jquod eratnatura , opereq; mumttim, 
'°*^^* fe contulit: attjue inde contra^is magnis pro- 
pincfiiorum , atcjue amicorum copijs in agros 
aduerfariorum incurrere jcofijue pcr fe(]uent€m 
annum infejios hahere perrextt . Per eofdem 
dies 'J{ohertus , quem Ducem JpuL<e , (§/ Ca- 
C. lahrix '-Nicolaus Pontijex infiituerat Tarento 
(^ Xarrio diuturna oppugnatione ad lusfuum 



re 'Videbatur . ^uod fentiens Alexander , njt 
cjui hellum ahnueret , quod ^irihus fuis maius 
ejfet , amnum illum fihi potius confrman- 
dum , cjuam hofem experiendum , putauit : 
atfjue ea de caufa in Apuliam pro^rejfus con- 
uentum jVIelfiper Augusium coegit , atqu^-^ 
ihi 7{oherto ducatum fanxit , (^ Guiicmum 
Tancredifilium ,cjuodhona Ecclef<eSalerni- 



adiunBis, Ecclefiafiicd ditiomprope immine- \ tan£per 'vim teneret, communione remouit , 

"NFPTIj^ HE "N T^IC I 7^E GIS , ET "BE^BfT J^. Sal.Anno 1 067. 

lebanc in rh.^da , fupcr cum fedens in Sa- 
xoniam rcdijc . Chron.Auguftenfis . Deoderi- 
cus eciam Cemes Treuerorum de martjriza- 



HOc anno , fi vcraproferc Lamhertus , 
Henricus Rex macrimonio iungicur 



cum Bcrca filia Occonis in Icalia Marchionis, 
&c nupcias celebrauic Triburiir : Vfpergerfis . 
Nacalem Domini Augulls celebrans , Bur- 
cardum Alberftacenfem Epifcopum in Lui- 
ciciorum prouinciam mific, quam incendic, 
vartauic, aue6loque cquo^quem pro Dco co- 



to Conone apud Deum (g^ homines reus, exi- 
iiatur ah Imperatore , (^ fufcepta peregrina- 
tione Hierofoiymam eundi , quid de eo (^ de 
omnihus , cjui in comitatu cius pergehant a- 
Bumft, adhuc nefcitur . Sigebcrcus . 



Civ. 



%E'RJAM VXOT{EM 2{EPVDfAT HE-1^2{/CVS . Sal.Anm 1008. 



Cii. 



Cni, 



ADolcfcencix libercace abufus Hericus , 
folam Saxoniam ex omni Roma- 
110 Imperio frequencabac . Cepic Principes 
jmpcrij dcfpicere , nobiles opprimere , inre- 
riores iullollere , venacui , lunbus , indulge- 
re, filias illullrium obfcure nacis coniugarc, 
priuacapr^fidiajregni pocencibus diffidens, 
jnlticucre . Qujbus difcordia^Icminibus , aic 
Vfpergenfis , concigic Rcgi quam plurimos 
infidiacorcscamvicx' , quam regni fuicre- 
fccrc . Liccc Aueiitinus //^.5 ./7.44 1 . «. 3 o. in 
defcnfionern Henrici aliunde dilcordiarum 
fcmina crahac . Cum in Saxonia fedcm cene- 
rccHcnricus nobilcsSaxonesa lacrocinijsj 
quibus iam affueci viuebanc , abftinerciulfi, 
^iegihus ohtemperare ,auiditati fu^ifne di- 
Bo , pietatem colere cogerentur , in Cdfarem 
confpiratumef. Principem coniuratiomsOtto- 
nem Ducem "Boiorum ,genere Saxonemfuiffe 
literis prodituri . Ifcjuefufceptis pr/mis parti- 
l?us defarem ijiciorem , dimiffo cxercitu , 
cumpaucis redeuntem tn oppida cju<e Luticia- 

nis continuahantur , inuitat . Conradum edu- cupatus , ahhorrehat d re --vxoria. Hoc ^bifen- 
catorem atque nutricium C^efaris , iam pri- ft Sigharduspont.Mogont.Cdfari ,fiTurogos 



fortuna amici eius haud imparati {•■vtpartici- 

pes confpirationts rehantur ) adfunt , armis 

opem Conrado ferunt . Itaconfiium ccedisfru- 

ftrafutt : fceieris confortes , nefacinus notare- 

tur , tanta fpe deftttuti , ahcunt . '^emo ta- 

men pr/Cter confcios,cjuid fihi hic tumuitus --ve- 

iit , inteiiextt : omnes prtuatum odtum, ■-vete- 

remque fimuitatem qui mores purpuratorum 

funt , tnterpretahantur . C^far itaque cxiefii 

haudduhie hencfcio ahimminenie pertculoii- 

heratus , Pafchciiia ^uinteienhurgij , ^uin- 

quagenaiia Agripptna agit . Inde adconuentus 

aoendos inVanaionum •■vrhcm concedit . Pvi 

cum Sighardo archimjfta Alogontino fecre- 

tum fermonem hahuit . Turooorum ?ens Her- 

cynia fyiua pro nattuo muro , a Saxonihus 

Francis , "Boijfque antiquis , d AI:fnenfthus , 

ftue Sorahis , Saiaflumtne feparatur . Ea fuh 

dttione ecciefiaftica archimyfix AAogontim 

cenfetur, neque dectmas facrtfcis more dctero- 

rum Chrifttanorum penftant . Cdfar captus 

liiecehris concuhtnarum , earumque amore oc- 



Cv. 



dem intmtcum fuum,ante cuhtcuit fores excu- 
hantem ,prtmo conutcijs , deinde armts tnua- 
dcre fiatuit : Hginonem quendamjamuit^m 
fuum poiiicitis in foctetatcm adfctfcit : huic 
enfem tradit, quo C^farem e cuhtcuioprodeun- 
tem contructdaret . Cum igitur conftj ex com 



H<ec ba- 
es m 



dcctmas foiuere cocat , fe difcefionem foiemni 
conuentu iureq; fuojaciurum poiiicetur. Grata ^ 
res Hatnricofuit, omnem operam promtttitfa- Herud 
cerdoti : prdndicat fe tniquofato inijjfe matri- ^i^jl„j, 
montum , (^ fafctnatum nondum coniugim ca fub 
attingere potuiffe ,famadtjjlpat , 'vtiiia'v:r~ """'' 



pofito contumeiijs Cofiradum afficiunt , forte ' go afe integra adhucft : ncc eam diuttus ha- 1069, 

{ ' here 



CatenaHiftorica. Lib.XVllI. Cap.lll. 171 

Sal.^n. lcre 3 nec eds tolerare pojj^e nuptias , <vndeli- (^ in feruitu>tem calnorum effcEminatorunL-s 
beros ?mUos (ihi jore fpcraret : ^uoarca decre- redigi . Cs.far bc;;ig?ie refpondet , Turogos ho- 



Cvl. 



uijfe y 'Vt eam inteoram conuentu cclchri iti- 

dem reddat , 'vti acceperit a fuis , quo vtercj^ 

nuptijs aufpicatiorihus connuhioaltcriliherum 

procrcandorum caufa copuletur . hanca;oh cau- 

famCalendis OBohrih.Mooontiacum fenatus 

Ecclefiajiicus cdicitur. Cdefar interea in "Boia- 

riam "Reginohuriium miorat . Vxor eius in 

Loreshaim monaslerium in Vangionum agro 

ahlegatur . In Jtalia Adelhaidis focrus Cccfaris 

Laudcm mandatafacere recufantcm chfidet , 

expugnat , portifij; prxclufis neminem cxirts 

permittit, •-vrhcm incenditt,cmpla,contuhcr}iia 

7nonachorum, ^irginum , ^ici ,foemtn£,pucl- 

U y icdes priuat<£ , puhlicd , facra , omniapro- 

phana igne conjlagrarunt . Eadcm tempejla- 

te Gotfridus Dux ohijt, Gothclofdius , c^ui (0^ 

Gotjridus Grhhofus fuccedit . Dumcjue talia 

funt 3 duodecim amplius Francorum procc- 

res 3 Saxonumcjue pr/mores, cum Saxoni<£ in- 

colis, quod pr^diajiipendiaria, quihus hacic- 

rms incuhuerant , eis denegarentur , in Cdfa- 

rem confpirant . Principes coniurationis rur- 

fus Otto Dux "Boiorum , Thcodo (^ Alhertus 

Tetrarch<& Saxonum erant . Placuit his Tu- 

rogos in focietatem ajfumere , animofque gen- 

tis ( ciuam Ctcfar auita lihertate difpoliare, (^ 

inferuitutem facrificulorum redigere conare- 

tur ) tentarc : Theodo (^ Alhertus aperte rehcl- 

lionem faciunt . 2{clicjui fe amicos Ctcfaris , 

quo facilius falleretur , ■vel f •-viSioria potire- 

tttr 3 parttcipihus veniam impdrarent , fimu- 

lahant . Theodo Schidingen oppidum "Bamhcr- 

genjis Epifcopi, in T urogorum terra inuadit , 

pr^fdio firmat munitijjlmo : Alhertus -l>lco- 

buroum occupat,amho prxdia Cdcfarca fthi fcr- 

uire cogunt . defarqui tum 'J^^ginohurgij in -vis hominum inagisleniunda , quam exagi- 

*Boiaria commorahatur, auam celerrime potefi I tanda njidehatur . Pacatis itaque Saxomhus 

inTuregorumfines arma mouet . Sighardus > C<efar quo £pifcopo Jatisfaceret , ah eoqu^ 

lihellum repudij extorqueret , decimasTuro- 
gos quidem imperat : •verum verhis leuiorihus 
quafrccufaturos cogere nollet . hide A^jgon- 
tiacum ad dnsortium Jaciundum tranfituifi—» 
facit . Dumquc eo contendit ,fit ccrtior Pe- 
trum Damianum, P.AI. legatum ihidem ccvp- 
tisfuis ohfiaturum effe . Proinde in Saxo^nam 
redire in animo hahet . JEorc tamen ah ami- 



no animo cjfe iuhct, ipfs opem fuam , fi modo 
infide perfeuerent ,pollicetur . Pofih^c^Bichi- 
liiigcn, oppidum Theodonis cafira mouet , pri- 
mo impetu capit : atque vhi eam njrhem diri- 
puit , incendit , folo tequat, inde Schidingcfi—» 
ohfidione claudit . Addites Epifcopi lujfu 
principis fui confulto in Turogos acriusfeuiut. 
Villas diripiunt , incendunt : apros -vafiant , 
pcccra ahigunt , refficntes trucidant . Porro 
Turopi eofdcm, pahulatum , aquatum profiici- 
fcentes, aut dcnique pr^das agitantes capiunt, 
nullo contumelidc gcncrc ahfiinent,in cruccnL-» 
tandem agunt . Schidingenfes , licetfirmiffi- 
moprafdio tencrentur , vi cxpugnati prima^» 
expugnatione multi Cdfariani opprejj . Otto 
regulus Boiorum iUiquidem hellointcrjuit: at 
quaft fpcEtator , quofortuna inclinaret , ah 
exercitufccedit , loco dquo confdet , fuos iri—i 
armis continet , nec defari , nec hofiihus au- 
xilioerat . Cdterum ^^artus caficll/s duohns 
expugnatis , iam ad alia injejto contend^ehat: 
animo . Theodo ^ Aiherlus vhi fe impares 
Cdfari j a focijs defcrtos acplane proditos nji- 
dent ,fuppliccs fe Cdfari , ahfque omnipacHo- 
ne permittunt : pr^dia , caHella reddunt, ^vi- 
tam duntaxat orant : cunBa ordine , confocio- 
rumque nomina exponunt . Cdfar quod eos 
fcehrispxniteret , gratiamfacit, parte maxi- 
ma prddiorum mulBat . De reliquis coniura- 
tis fumere fupplicium fupcrfedet , fapientcr 
delicta dijjlmulat . '^am tot homines nohdes, 
maximis diuitijs , fumma potentia , tametfi 
'verum exiflimahat , rcos fmul parricidijfa- 
cere manifefti >tumfihitum T^ipuh.pcr/culo- 
fumfore arhitrahatur . In tali tempore tanta 



Jidogontinus Epifcopusratus adforetempus , 
quoTurogos folucre decimas vi cogat , ewtn—» 
auxiliarihus copijs Cdfarem infequitur: fuma 
opehoc hcllum pr^efens adminiftrat . Turogi 
quianimum Epifcopiinfe prdfenferant , ad 
Cdfarem Legatos proficifci luhent , qui dice- 
rent , Turogos fidem principi fcruaturos , im- 
perata ohedienter faciuros , vnum a Cxfart^ 
petere, ne Tmogos de 7{cpuh. hene mcritos, lu- 
dibrio fafluofi autiflitis , (^ auarici^xfacnfi- 
culorum direptui patere fnat . JklaileTuro- 
gos morij quam auitam lihertatem amittere , 



cis perfuafus FrancojVrdi<ef<hftitit: hucqu€—> 
qui Alogontiaci conuenerant , fe transfrr, e_9 
iuhet . ^o cum illi frequentes cohuenijfent , 

ftamen /(omanus ALgontmo , fi dijfidfum-j, 

Y z faccre 



I yi Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 

Sal^n, facere peroat , facrificijs mterdicit , eundem \ 'vindicare qtieant . 7{omanum ejtiociiie Ponti- 

^°^^' ahalboPontificumeradit 3 facerdotttm tribu' ficem minriamisiamT^^^ina faciam , hatcd 

eliminat . Deinde Ccefarem docet , Jacintis negleBtirum . Hofce denique mores tanto 

(juod moliatur , inuidi<£ (juam ferre dijficde i indignos efe Imperio . C^far his (o/' huiu- 

jlt 3 ohnoxium ejfe : diuino htimanocitie itirire- \ fcemodi diElis a Legato 'J{omano , amicif 

c^ue perfuafus , -vxorem recipit , cunt-j 
ca tn Saxoniam migrat , -vhi prox/mo 
deinceps anno filitim peper/t . Jt Mogoii- 
tintis Epifopus decimis cxcidit . dcfar 
in 'Boiariam ad hyhernacula red/t , Fru- 
xini hrumales jerias concelehrat. Vuolphramo ^ ' ^' 
Taurifiorttm Epifcopo dejunclo , in dcmorttei 
locum Azjlonem fuhii/tu/t , Harttiico Vero- 
jienfEp/fcopo Hufuuartttm. Pafhal/hus iVr- 
metum Aagttjiam , ^incjuagenalihus A<f/f- 
niamad conitentus agendos petit . 



pugnare , ipficjtie perniciofijfimum jore . Om 
n/um deterr/mumejie qui Ithidtn/ indtilgeat : 
nequiccjuam alijs /mperare , quifhi ac an/mo 
fuo imperare neaueat .C Afarem idco a Deo con- 
ftitutum , ideo ei enfem Jiriclum prdfcrri , 
1/f fcelerapuniat : non exemplo n/mitini pert- 
culofo 3 committat . Et ?iormafit recie heateq; 
'viucnd/ populo , qui fere regenti fim/l/s cffe fo- 
let.. Prxterea 'Berth^ parentes plttrimttm in 
/talia pollere , neutiquam <equo animo lattiros 
filiie contumeliam , quam d/fcejfione Ital/£ 

OTTO DVX BAFA2^/JE DE po^N ITF:^. Sal.Anno 1070. 



OTto Boiorum Regulus , cjui rehellio- 
uem iam mcditabcicur occuke, confc/en- 
tia ohjirepente , aic Auentinus , p.44 5 . qu/e- 



•vniuerfos confefi/m iureiurandi , quo cttn- 
cii pro falute 7\eipuhlic£ , atque Pr/nc/pis 
afiricli erant , admonet , fntentiamq; rogat 



fcere nonpotuit , conftlia occultajac/t , quof- Omnes /n fentcnt/am leg/spcd/hus ( -vt a/unt) 

cumque idoncos reper/t , prdmiortim fpe (^ eunt :fit Senatufonfultum ^ Otto hos^is lu- 

poll/c/tis dolo fthiohnox/os fidofque fac/t : (gT ' ' 

hoc ajfectitus opes faEi/on/s /am propalani^ 

confirmat , adeo -vt C^Jar/ haclcnus cuncia 

dtjfimtilanti , non Jerendus chKplius ^v/de- 

rettir , max/me cum Hco/no Ottoni intt- 



I dicatttr ,profcrihitur : honaeius conjifcanttir , 
prccd/a puhl/canturtBo/ar/a C^far/ ad/ud/, 
catur . C<£far/aHi oppida , cajiclla Otton/s 
inuadunt . Octo projtigus in falttim Hercy- 
nt£. , Chctilam nom/ne , fugam capejjit , in 



mus ,repente mutatus ,feupoen/tent/a acius, \ mont/hus del/tcfc/t , focios fth/ omn/umftagi- 



feu ohjiare coep/t Deum credens 3 ad C ^fa 

rem vltro projugijfet , fcelus confcjfus Ju/f 

fet , cuntlaque ordine narrajfet . defar Ot- 

tonem ad fe Goslariam vocat , qu-£ ah He- 

ginone audierat , fpcHante populo /n coroH/Ls 

Principum , eidem exprohrat : eumqtie /nfi- 

cias euntem , domum red/re , fingular/que 

pugna cr/mcn d/luere /uhct . D/e d/ao Gos- 

lari^e , Otto quidem adeji : fed fe C^cfari , nift 

puhlica fide interpoftta , committcre metuc- 

hat . Cdfarmandat, feverofidem, quate- 

nus perleges liceat , dare illum /ncolumeni-» , 

modo infons ft 3 ahitttrum , Otto hanc con- 

d/tionem nequaquamacc/p/t : tnox equo ad- 

mifso aujugit . Erant qui continuo perfe- 

quendum , tn vincula comjc/endum, , fup- 

pi/c/um de eo , more maiorttm , fumendum , 

cenferent . Scd Otto , am/c/s e/us qui apud 

C^Jarem erant , dicend/ mora , de /nduftria 

diem extrahent/hus , fuga elapfus eji . C^efar 

'vhidolumintellexit 3 ftih/to Jrequenti Sena- 

tu a fcr/ha legem Sal/cam , qua capitale eji 

in Pr/ncipem coniurare , recitari iuhet : (^ 



tiorumquaficatcruam ^ Jiipatores afc/fc/t , 
quicumquc alea, ventre , hona fua dijjipafset : 
pofiremo ciuos fiagtt/um egefias exag/tahat,ad 
/llum conuoiant . Eumque dnccm naa:/ , cre- 
hro in Turogorum Saxonum fines erumpunt : 
prccdia Ecclefafiica , dcfarea igne concre- 
ma/it , d/ripiunj: . defar Chr/Ji/ natal/hus 
Hamhergam ad cdnuentus agcndos proficijci- 
tttr , J^^ueiphoni Lycatio Ho/ariie dticatumin ^ 
tutclam co?nmitt/t . Ifque facramenta defa- 
ri dic/t . 

Hoc anno Henricus Rauennatcm Eccle- 
fiam , Archiepilcopi morte vacancem Gi- 
berco Parmenfi conceflic , ac GregoriutTL. 
Vercellenfem Epifcopum legacu Lombar- 
dia^conitituic. Alexander ^aic S/gomus, au- 
cem ab Henrico rogacus,Gibercum ficrauic, 
quanquam vnicum fuperioris diffenfionis 
au(5lorcm,deinde varijsad lede Hcnrici Si- 
monia , acque fuperbia criminibus delacis , 
perindc acparerac ^mocus Epifcopos Mo- 
guncinum, & Bambergenfem Roma euoca- 
uic . Bambergenii vicio dabacur , quod Epi- 

lco- 



C X I I. 



I 



1007. 



Catena Hiftorica. Lib, XVIII. Cap.III. 1 73 



Cviii. 



fcopacum grandi pecunia emillec y illi &: fo- 
cio quod accepca pecunia ficros ordines 
concuiillenc . Ihi , fcribic Larabercus, "Bam- 
bcrgenjis rnulta (^ pretiofa muiiera Pap<e de- 
dit } ^ perhctc e^cratam aducrfum fe men- 
tem eius ad tantam manfuetudinem reduxit , 
^ut (jui nonfme periculo honoris (^ oradus fui 
euafurus putabatur ; non folum impunttatem 
criminis , (juod ohiecium erat , confc(jueretur: 
fed etiam pallium , (f/ alia ^u^edam Archie- 
pifcopatus iiijignia a Sede Apojiolica pro hene- 
diclionc perciperet.Q.u.1 difcordacplurimi hi- 



ilorici , fcribencesgrauiifima oracionc^ ca- 
ftigacione, aciurciurado le a calibus facino- 
ribus cempcracuros domum rcmifTos . Con- 
cordac idcm Lambercus , apudquem anno 
fequenciidcm Archiepiic. Mogoncinus ce- 
ftacur Henrico Regi,ie afpere admodumab 
Alexandro Poncificc redargucum , vixquo 
{ine priuacione Arcliiepifcopacusj clapliim . 
Cum ijs legicLir Hdno eciam Archiep.Colon. 
venille, no camen vc reus, incercelTorem cre- 
derem,cuius incuicu honelle func illi dimilli: 
Hdno vero CoIon.Sacroru donacus reliquijs. 



CAFSA CONSTA^NT/E'^' S /S EP/SCOP/. 



Cxiv. 



tus Sici- 
lum oc. 
cupat. 



Cxv. 



ACcufacur hoc anno apud Romanum 
Poncificem Carolus Conftanci^ ele- 
clus Epifcopus , quia fimoniace infulara 
vfurpallec . Querelam camen Moguncino 
remidc Ponciiex Archiepifcopo, vc caufam 
in Synodo , vencillarec - Hac de caufi-> 
Mogunciam Synodum vocac in Mcnfera 
Augulti quod Rex irgre ferebac , quia^ 
Carolus percharus ei eracobieruicijmerica 
prsitici , Moguncinus camen conllans 
Ponciiicis mandaca pr^culic , pra;feiercns 
quam cerribilicer anno priori pro fimili cau- 
fafuiifecipfeobiurgacus . Inltancibus icaq; 
Kalendis Auguili, voluic Rex ipfe pnTcIle 
Concilio : Maieftacis camen pra;fencia nec 
fcelera rainuic , nec accufacores placauic . 
Nam clericis inifancibus , Carolo auceiTu 
non facisfacienne ei baculum. Pailorale eripi- 
tur ■■, licec raeiticiara eius Rex placidis verbis 
leuarec , proraiccens , quod non fine cora- 
penfacione Lccus abirec . Lamhertus . Re- 
greifus camen ad Magdeburgenfcm Di^xce- 
fim , 6. Kal. lan. obijc . Ha:c in Gcrmania ; 
In Icaliacura RobercusDux Apul/a , Cala- 
^r/^^i (aicSigonius) AnnoSal. 1071. Jw^rf- ^ cejjlt 

5ED/T10 MED/OLA^NE^MS /S 



Ba , animum ad Sicilite relicjuum occupan- 
dum applicwffet , nauaii conjeRo exercittt 
eo contendit . acCaJjhium primo deinde Pa- 
jiormum , tum ^azfirim (^gg^^ffns , ommcL^ 
facile m ditionem adducit . Panormus , cjuod 
erat rerum Captit , per cjuincjue menfes ohfef 
fa demum ni potefiatem peruenit . Septemhri 
Adcnfe Pontif. Alex. C ajfhium profetius eji , 
'Vt nouam D3cned>cii 'Bafilicam confecraret, 
modo d defiderio Ahhate , (fj' Cardinali con- 
firuciam , Ea res Kal.Ocioh. magna eji c<£re- 
moniacelehrata, Affuerunt omnes ftrme /ta- 
lix Epifcopi , (^ cumjrequentes ^jicinartiVL^ 
ciuitatum populi , tum etiam Principes "/{ic- 
cardus Capuanus , l^ifuljus Salernitanus , 
Landulfus 'Seneuentanus , (^ Duces ^l^eapo^ 
litanus , ac Surrentinus , 2\ohertus , (juod eo 
tempore Panormum tn Sicilia oppugnahat, in- 
terejfe non potuit . 2(e diuina perfecia^ , 
o?nnihus , qui affuerunt , (^ qui per oEto 
poji dies Locum lUumpie 'vifitarunt , lihe- 
ralis eji peccatorum remijfio auEioritat^ 
Ponttficia , faEia ; cums religionis fa- 
ma ^ermota Agncs etiam /mperatrix ac- 



Sai.Anuo io72. 



TVmuIcus impaciens Vido Archiepifc. vircuce ac fapiencia tum Pontifcatus guher- 

MedioIanijCura diu aduerfus decreta nahatur , Athonem Ciericum A/ediolanenfem '"1 

Ponciiicum pro clericis coniugacis dccercaf- Antisiitem .'^ecjuein Epifcopium induEio , c4*n. 

fet , Archiepifcopacu dcpoiico , vitx cciam fle?nne , 'vt in eiufmodi re , epulum ierit , ci- 



iniurta 
dta. 



iinem fecic . Hoc audico Erlemhaldus Lan- 
dulfi Coccx Pr^efecli fracetj qui iara marc^^r 
pro Ecclefia cadens , in gloria furrexerac , 
ciues Mediolanenfes iureiurandoadcgic , fe 
Gochifredum ab Henrico Rege Epiicopacu 
donacum , non acepcuros : at(jue opera Hd- 



uitate haud fatis prohante , ciu£ infigneni—> 
^gi iniuriam ficri arhitrahatur ; qui Epifco- 
pum dare confueuiffet . Zclus hic declinac in 
vindictam i Qu^ enim occafio vfurpandi 
Impcracorum iura r^QuocicuIo poceracHil- 
debrandus Ancilficcra Mediolanenfi Eccie- 



dehrandi Cardinalis, {zYihitSigoHiHS ,cuius I fia? dareinuico Cxiarc ? ^jia occafione 'vft 

aduer- 



174 



^idunfarij im^etiim in tricliniumfccere , att^; 
_, ' fccdo adeo tumtdtu, omnia mifcuere 3 -vtJtho 
exterritiis 3 cum qjixmcoliimis euafijfet , ho- 
tiore fc ahd/canit : ^n^od 'vhi 7{om£palamfa- 
Bum efi 3 continuo Hddehrandus Gothijre- 
dum y cuius impulfu h^c omv.a aEiaputa- 
hantur 3 >iourO facrcrum interdicio notauit 3 



Henncus IV. Occid. Imper. XVI IL 

t/fce Gothijredum omni ope ad dignitatem re- 
tmendam adiuuit . Atque eoille fauorefif- 
fultus ditionem a.miffam muafit , at^ue ma- 
gna ex parte recuperata , in oppido 'Brehu tan~ 
dem confedit . 

MoricLir hoc anno Petrus Damiani piiS Cxvai." 
memor. Card.Epifc. lam dudum A^undo cru~ 



Athonemfjue iterum Decreto Pontifias confr- \ cifixus ; ^iij. Kal. /Vlartij cui Afonachus Ge 
fnauitiContra Henricus defpe^o prorfus Pon~ \ roldusfuccefu.Bertoldus. 

H E ^ 7(^1 C l IK V 1 T I A. Sal.Ar.no 1075. 



Cxix. 



OTtone in Saxonia cumulcus agcntcjtan- 
toanimaca duce gens illa.ad Apoilo- 
licam Sedeni aduerfus Regem fiium pluri- 

//e«>;/r«;u-i2sJeculic querelas; afcicis in coniuratio- 
vcculatur r- -r • 1 n i a 1 • a 1 i 

asaxo- nemSigirriao Alogoncino Archicp. Aaei- 

Mus. berco VVormaciend ., Adelberone VVirci- 

burgenfi, Gebehardo Salczburgenfi 3 qui- 

dam inter cos Annonem eciam Archicp. 

Colon.afleruncQuorum infidijs Rex terri- 

tusj Saxonla ceilic .• & Annonem Colon. & 

Hermannum Babenbergenfem Roman-L. 



ciare , (^ pcr feipfos fimili manti defudare . 
l^erumne manifefice tj>rannidis notaretur ; fi 
contra mnoccntes atcjue in regnum propriuTn—fCyLwu. 
tam harhara crudelitate gral?arctur , ^i/f m?- 
pietatem fuam cjuadam religionis fpetie pal- 
liaret -, Archicpifc. Aloguntmum modis omni- 
hus inftigauit 3 njt dccimationes Thuringi^ 3 
fcut ante plures annos infiitucrat iCxigerct : 
pollicens ^fe eiin exigendo Jumma ope ajfutu- 
rum 3 (§/" d.iBo ohtemperare nolentcs 3 regict—» 
'maiefiate coacturum : ea tamen pactionc, ^jt 



mific, pccuniamqUcT Rcgi debcbacur , con- j ipfiru^n decimationtm partem fihi ^qu-^ (^ re- ^.^^1^-^^^ 
gregandi gratia . Qui lcgacione pQra^tilaiamu^^^ificentia^^^tantolahorefiodtgnajo-Mogmt. 



<^^x. Urt: Frper^eufis)\:mcxii literas Alcxandri Apo- ret 3 trihueret . Ita £.p! copus -ziam nma fpe-^ „, , 
Huzfum n r ■) ^ } -7> J r r r j ■ 1 ■ ■ r- 1 r 1 "''^'^ * 

rocuirr fiolici detulertmt 3 J\cgem ^ocantes ad jatij- 1 ammatus , jynodum mdixit in Erphersjund Thunn' 

ytstmo-jacicndumpro [i}7ioniacahdrefi: altjfque non- '. 'vj Idus Adartij . Statutodie aderat 7{cx y^"- 

nidlis emendatione dignis,qu£ de ipfo 7\om£ \ aderat Aj-chiep.iltpatus --vter/^ue magnogrege 



Ocxi. 

.AnrKT 



fuerant audita . Propcerea 3 legicur apuci 
Lambercum , Colonienfis Archiep. ojfenfus 
his , qux phtrimaprsrer equtim (§7' honumfie- 
hant in palatio : petijt a 2{ege 'vaeat/oncm de- 



J.v dc 



')uhl 



icarum ad.mint' 



a^la (e ifi<^eps dari fht a rerttm pt 

abdicat.firatiane, caufatus mfenium iam 'vergentem 
Matem , (^ lahoriofis rtgni negottjs mmus (d/ 
mintifcjue in dics fujficientem . ^^od 2(ex 
haud difiicultir annttit 3 qtiiaprauis Lhidjni- 
hus fuis )(^ iiitienilihus ineptijs iamdudum 
animaduerterat eum grauiter ojfcidi , (£/ 



Cxxil- 



ltC-> 



la yitia. 



^_XXlt- 1 /" / TJ ' J '.. 

Henricuspicrtim(jue(^uanttim jaiua X\egia a:gnuc 

laxatur poterat 3 pro 'ziirili portione ohniti . Is croo ^hi 

Je mjua recepit , J\ex tant^tm??^ fttertpmo pe- 

daqooo liheratus , (iatmz in o?nnia aenerA fla- 

_ocb ^ J o^ J 

gitiorum , ruptis omnihus modefii.i (^/ tempe- 
rantixfrenis , prxcipitem fededit . Aiontes 
emnes » colliculofij; Saxoniic (^ Thunngi.^ 
cafiellis mtmitiffimis extrux:t : priefiditcmcjue 
impofuit . ^uiht^s cum njiclui neccf^aria mi- 
nus ftijfcerent , perm/fit , ^t ex proximis ^v/L 
Its (fr/ agris hodili more pricdas agerent j (^ 
ad ipfa caHella munienda : c/rctimqttaq; ma- 



Phdofophorum , into Sophifiarum quos ex di- 
uerfts locis ftimmo Jtudio confciucrant , •■vt ca- 
?iones fihinonpro 'vcritate 3 fed^voluntatcin- 
terpretarentur , (f/ caufameiuSi (juomodo 've- 
ris non potcrant , fph/fl/cis allegation/hus ro. 
horarent.Affidehant ergo cum J{cge (^ Archiep. 
Aio<Juntmo Herimajms 'Bahemhergefs, Hecel 
Hildenesheimenfs , Eppo Citicoifis Ep/fcopi, 
^enno Ojenhruggenfs 3 improhaha^it pUr/que 
eorum , qtiod l/^xmohehatur , fid ne l/here 
elocjuerentur , 2\eg/s tenore , (^ Archicp/fcopi 
am/citta inhihehantur. Hahehat pr<etcrca7{c.x 
non mod/cas amatorumcopias 3 qurhus /mpro- 
hantcs m/titari manu coerceret . Thur/;i(rorupi 
fpes pot/ffimum /n Ahhat/hus Tuldenf 3 (^ 
Acueldenf nitehatur , quia hi Ecclefias deci. ynfj^^f^ 
rnales haherent (f/ pr^d/a in Thuringia , qui fis & 
f caufacecid/Jfent ^fhi 'vna cadcndum ejfet. .^'f^lf^ 
Hiptihl/ca d/fiujjhne interpellati pro folut/one ponunt, 
decimarum 3 primoper Deum rogahant Ar- 
chiep/fc. ■■vt ant/quitus trad/ta AAonasiertjs 
fuis , ratapermitteret ,qt{^ ^ fedes Apofioli- 
ca 'veterthus ^/ reeentihus fcriptis crehro fhi 



nentes cogerent » ^ impenfas afilatim conue- frma/^et, (^ prdcejfores eius Adoguntin/ Poi\ 



'/4. 



t/fici 



Catena Hiftorica. Lib, XVlILCap.III. 1 75 

Sil.^An. (ij^(-i jlipjfyii ac Sanclijfimi i)iri •vf(\u,e ad \ ret . Tum 7{ex fciens hand hene placitura^ 
Ltiipoldum Epifcopum numfjuam injringcre | 7{omano Pout/fici qn^e gejta fuerant : fuh in- 
tentajfent . Adhecacrocirelponfo Archiep. terminatione gratu fwi 'vtr/a; Abbati prccce- 
pr£ceffores fuosfua cetatepro fuo arhnratu Ec- pit j --vt neque per feipfos j ncque per nuntium, 
clef^ Dei moderatos fuijfe , eofque rudihus in neque alio quouis modo pro in/imuUnda Sj- 
jide auditorihus , (^pene neophytis hacpotum 
dedi^e , non efcam , ^ fapienti d//pe?ifatione 
niulta indulfjfe , qu(£ proceffu temporis j dum 
infde conualuiffent , fuccejjorum fuorum in- 



dufiria refecari 'vellent : fe autem lam adulta, 



nodo Apofiolicam Sedem intcrpcllarent . Ve- 
rum qux interceilic hoc anno mors ipfiLis 
Alexandri Poncificis , fuiffe videtur impsdi- 
mencOjVC aliquandiu caufa iam ccepca,quie- 
ueric . In eius locum Hildebrandus eil: fub- 



'velpotiusfenefcenteEcclefafpiritualiacom- | rogacus nomine Gregorij VII. Sub cuius 
parare fpiritualihus , nec lamparuulis hacfed Poncificacu nauis agicaca Pecri, eit pene fab- 



perjeElis folidum cihum minisirare , atque a 
flus Ecclef^ legem Ecciefajiicam exigerc^ : 
proindc ejfe eis --vel ah njnitate Ecclef^ fece- 
dendum , --vel legihus Ecclef^ dquanim:ter 
acquiefcendum . Tum illi rurfusper Deu7?i—> 
orare , •vt f in 7{om.Pontifcis aucioritate , fi 
in Caroli , aliorumque /mper.pyiuilegijs, f m 
pr£ceJforum eius Aloguntinorum Pontifcum 
indulgentia , nihil fihipr^fdij ejfet , ipfarum 
faltem decimarum partitionem fieri fneret ) 
iuxta canonum Scita , ^ confuetudinem Ec. 
clefarum: fcilicet 'vt quarta parte ipfe profuo. 



merfi. A Poncifice , vclab Imperacore fue- 
rinc concitati i^uctus? patroni vndiq; &: qus- 
xt\x . Vna tamen vericas , vc vna iidcs , qui 
corum cemporumliiiloricilcriplcrint , re- 
feram . Odiofam aggredior prouinciani, in 
qua duos difiicile fic ceites inuenire concor- 
des . Hcnricus & Hildebrandus:,cum cur- 
rencis libri noilra /int lumina, vnde luceanc, 
inquiramus.Fabri dicunc filium Hddchran- 
dum , nec fine ludibrio; iniuile prcECereun- 
tes Deum Incarnacum , filium Fabri voluil- 
fe appellari.Nacalia Apoitolacus non recipiCj 



.Alex. 
Vap£ 
obnus 
crc.ino 

ni. 



fuorumque mijiorumferuitiocontentus , tres \ nec refpicic /nam pilcacores, non Regesin 



reliquas portiones EcclefijS, quihus antiquitus 
articulat^ ej^ent , permitteret . E contra Epi- 
fcopusnon ea mentefe , ait , tantumlahorem 
triml^e^ iamper decemferme anjzos , laho- 
riofum hoc faxum voluere , njt tandem ali- 
quando ■'voti compos effecius , --vltro iure fuo 
cederet, (^ tanto moUmine extortas eis deci- 
mas 3 ipfspro Uhitopartiendas addiceret . Se- 
cundumiam dies concertationis fluxerat , an- 
cipiti adhuc jortuna , njcrapars •-vtri cejfura 



Cxxv. 



Sedem Apojtolicam appeLlahant . 7{ex autem 
fuh attefiatione Diuini nominis ajjirmahat , 
capitaU fententia animaduerfurus in euni^ 
qui hoc tentajfet , ^ omnia qu£ eius ejfent 
dijfipaturum , clademq; eius muUis pofleaf-- 
cuUs non ahoUndam . Ita A)has Haueidenfs 
fuorum pencuio conterritus , quomam no^i—y 
aiiud patehat ejfugium , rem confiio 7{egis 
permift , quatenus ipfe fecundum ^quum (gr 
honum ludicaret . Diu ioitur hahita deUhcra- 



Apoilolos Deus coopcauic. Puer Hddchran- 
dus cum luderec ad pedes pacris ligna dolan- 
cis , ex reieiflis quifquilijs , cum litcras ne- 
fciret , cafu elementa compofuic , qua: iun- 
da Dauidis illud exprimercnt Oraculum : 
Dominahitur a mari 'vfqne ad mare;vt com- 
probauit euentus . Magi'arum habulc , aic 
"Bcnno invica Hildebrandi , LaurenciuiTL, 
Archiepifc. Amalphicanum, quem non Au- Cxxvu 
gurum Principem, vt aic Benno , fed San 



Cxxvi. 



ratici- 
ntum . 



foret . lamque Thuringi improhata Synodo «ftorum eius Cemporis fuille Petrus Damia- 



nus ceilacur tn ■■vita S.Odilonis. Concordanc 
Germanici Scripcores , incer quos Lamher- 
tus Scafnahurgenfs . 

Aiexander Papa , qui (dj^ Anfelmus deccf- 
fit ' cui 7{(nnani protinus inconfuito 7{ege , 
fuccejforem eiegerunt Hidehrandum , 'virum 
facris literis eruditijjlmum , ^f in tota Eccie- 
fa, tempore quoquepriorumPontifcum om- 
mum ^irtutum genere ceiehernmum . Qui3__i 
tamen fine prcuio Regis conlenfu Cathedra 



Cxxviir. 



tione in hanc tandem paciionem mediantc^ ' Petri confcendit , non def uere , qui vt Cx- 
7{cge Ahhas ,(^ Archiepifc. confenferunt , 'Vt '. fari blandirentur j eum non canoniceded 
Ahhas in decem fuis decimaiihus Ecciefijs { cyrannice Papatum vfurpaife. Ahhas Vfpcr- 
duas partes dccimarum , tertiam Archiep/fc. i ^^^-w/?.*-. AnveroCirfarisrequircreturconfen- 
acciperet : in reUquis njeroeius Ecci^fijs di- \ lus ? cumiurareuoIuQ,EccIe{jamiubdicam 
midia Ahhati , dimidia 4rchiepifc, continge- • Imperatori non lego. Priuilegia camen non- 

nul- 



1 76 Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 

S/tL^n, nullis Imperatoribus daifta ne abfque co- 'viro fufceptus efi . Ctim^jne illi mandata 2{e- 
^°''^* rumconfenfu nullus Petri Cachedram fca- gisexpofui(^et , refpondit jfe j Deotefie,hono 



Ciione dac , non defunc : vc Carolo Magno 3 Hen- 
Tapx att]-i^Q ^QQYiYado .Tumide an Henrici placi- 
tttrTm- ti^'1'i^ Hildebrandusrefpueric? func ^ qui do- 
pcratoris lose & falso affirmcnc i Lamhertus namque 
Cxux! '^^■^ fcribic : Is cjuomado Zeio Dei ferueiitijfi- 
mus erat, Epijcopi Galliarumprotinus gran- 
di fcrupulo pcrmoueri cceperunt 3 ne<vis ^ehe- 
mentis ingenij (^ acriserga Deum Fidei, di- 
ftriciius eos pro negligentpjsfuis qnandocju^ 
difcuteret:atejue ideo commufiihus omnes con- 
flijs7\egem adortiorahant , n^t elcclionem^ 
qute eius iniujfu fa^afuerat , irritam effe de- 
cerneret , ajferentes quod nifi impctum homi- 
nis prduenire maturaret , malum hocnon ifi-> 
alium grauius iC^uam in ipfum 2(egem redun- 
daturum effet . Statim 2{e^x a laterefuo Ehc- 
rhardum Comiton mifit j c^ui 7{omanos pro- 
eeres conueniens caujam'ah eis fcfcitaretur , 
quare pr^ter canfuetudinem maiorum 7{egt^ 
jnconfulto, 7(oman£ Ecclefie Pontifcem ordi- 
naffcnt , ipfumcjue finon idonee fatisfaceret 3 
illicite accepta d/gnitate,ahdicare fe pr<£cipe- 
ret . /s -yefiiens 2{omam henigne a priedttio 



ris huius apicem numquam per amhitionefH—» 
a^cEiaJfe . Sed elecium fe a ^manis , 0/ 
•violcnterfihi impoftamfuifie Ecclefiaflici re- 
giminis neceffitatem : { inuicus rapicur ad ^^^r 
Poncificacum ) cogi tamen nullo modo potuif- mjmr d 

Je , 'Vt ordinari fe permitteretidonec ineleciio- ^'^1'^''^ • 
fiem fuam tam 2{egem , (juam Principes 
Teutonici 2\eoni confenfiffe certa iegationt^ 
cognofceret . Hac ratione disiulijfe adhuc or- 
dinationemfuam , (^ fine duhio dilaturum , 
donec fihi ^oluntatem 2{egis certe indenun- 
tius njtniens intimaret . Hoc 'vhi 2{egi cfi 
renunciatum , lihenter fufcepit fatisfaEiio- 
nem 3 (^ Utijfmo fuffragio j^vt ordinaretur^ 
mandauit . 

Hoc ccmpore ad Agnecem Imperatri- cxxv. 
cem CalTini commorancem fcripfic Gre- 
gorius , & fu^ eledtionis cerciorem fecic , 

, deuocionis erffo fcribic Leo Oiiienfis eo 

l^conuenerac Agnes 3 ibique fex ferme men- imptr. 

: les commoraca , B. Benediclo regia dona_, ^^il"" • 
obculicj Monachorumexcicatamoribus&; 
piecace^' . 



Ad Pcemtentiam Henrici Gregorius prouocat . An. 1075. 

COnfirmacus Gregorius curam paftora- | ^.od finos audierit , Tion aliter de eius, quam 
lem iuicepic j & prasdecefToris Ale- | de noflra falutegaudehimus : (juam tunc cer- 



:xandri pie inca-pca perficerecogicans , in_, 
Cjxxi. |-]gj-jj-]j-ui-n Ccefarcmconuercicur , cuius fa- 
ma in dies crcfcebac in peius . Ab Alexan- 
dro monicus , Romamq; vocacus , vc fimo- 
nix labem purgarec , nec venerac , nec refi- 
puerac . Propcerea Gregorius j vc placida_j 
amicorum manu corripcrec incer plurimas 
ad Godefredum Ducem licceras fcripfic fe- 
quences . 

De 2(ege 'vero mentem nofiram (^ defde- 
riumplene cognofccre potes , cjuod (juantum—y 
in Domino fapimus, neminem de eius prdfen- 
ti acfuturagloria aut follicitiorem aut copio- 
fiori defiderio nohisprxferri credimus, efi entm 
hiec 'voluntas nofira , <vt primum ohlata nohis 



t/Jfime fihi lucrari poterit , fi in tenenda iufii- 
tia nofiris monitis (^ confilpjs accjuieucrit :fin 
•vcro (quod non optamus)nohis odiumpro di- 
lectione , Ommpotenti autem Deo pro tanto 
honore fihi colUto,diffimulando lufiitiam eius, 
contemptum non ex ^cjuo reddiderit , intermi- 
natio, cjua d/citur : AialediEius homo cjui pro- 
hihet gladium ft^um afanguine , fiiper nos , 
Dsoproutdentcnon •vemet: ne(jue cntm iihe- 
rumnohis efi , aitcutus perfonaii gratia , ie- 
gem Dei pofiponere , aut a, tramite rcEiitudi- 
nis pro humano fauore reccdere , dicente Apo- 
iioio : S i hominthus piacerem , feruus D&i non 
cJfem.Hxc ad Godefredum Gregor./. i .ep.9. 
Hifce cognicis Henricus, fui moderacio- ^ ^,, 



opportunitate , pcr ^unaos nofiros fuper his , nem non folum incra femecipfum decernic 



qutc adperfecium EcciefJae (g^ honorem 2{cgi£ 
dtgnitatis fu<c pcrtinere arhttramur : paterna 



fed eidemperlicerasGregorio fignihcauic , 
morumexhibenscorredlionem , &: prxce- 



eumdiiecitone,(^ admonitione conuentamus. j ricorum fcelerum p^nicenciajVC ex fequenti. 

Epifiola Henrici IV. Imper. Ad Gregortum V 1 1. 

IgiiantiJfimo,(^ defideratijfmo DonoPa- I in[ignito,Henricus 2{omanorum Dei Gratia 
px Gregorio Apofioiica digmtate aeiitus ^x dehiti famuiatus fdeitjfima exhihitione. 

Cum 



V 



CatcnaHiftorica. Lib.XVIII. Cap.III. 177 

Sd.An. Cumenimregnum^ facerdotinm , %)t in Deo dante j plenitis audietis . 

Inceriin cognico Saxonum tumulcu ex Cxxxn' 
Friffaria j iiabec Aucncinus j in^BoianaiR-» ^'^'l'f' 



ChriJioriteadminiJIratafuhfiflant 3 -vicaria 

fut ope femper nuliaeant ; oportet nimirurn 

domine mi (gr Pater amantijfme j c^uatenus 

ah inutcem minime diffenttant , njcrum pj- 

tius Chrifliglvjino coniunEitjJlma indtfli^oluht- 

literfhi cohxrcant . '^amaue fic (oj' non ali- 

ter conferuatur tn ■-uinculopcrjcEi^ charttatis, 

(^pacis , (^ Chriiftanx concordta ■■vnitatis , 

(^ Eccleflaflic^ fmulflatus reltgionis . Sed 

nos, (jui Deo awiuente, regni aitqua.mdiu tam 

fortimur mintflcrium jfacerdotto [njt oportuit) 

per omnia tus (^ honorem non cxhihutmus lc- 

oitimum . ^utppe nohts a Deo data potefiatis 

njtndtcem non finc caufagLadtum portautmus-y 

nec tamen in rcos 3 'vt tuflumjuit , iudtciaria 

illum fem^per cenfura euagtnau:mus . ^unc 

autem diuina mtferattone , alicjuantulu^ti^ 

compunHt y (g/~ /;; nos reuerfi , peccata noflra-3 

priores 'veflrdi indulgentijfimx patemitati nos 

accufando , confltemur , fperantes de vohts tn 

Domino , vt Apofloltca qjesira autlorttate ah- 

foluti 3 itfliflcari mereamur . 

Heu crimitioft nos (^ infelices ! parttm—» 

pueritix hlandtentis i^iftinEitone , partim po- 
Jjenrici ' /i ■ n w^ • ■ r .11 

Regisde-f^J*<^^'^^ ftojfr.€ ^tmpertojd potenttd itberta- 

It&orum te 3 partim etiam eorum quorum feduciiles ni- 
iuorum ■ r ■ r ri r J a. J 

accuhtio.^^^^ je^uutt/umus conltLta , jeduuortaae- 

ceptione peccauimus tn coeium (^ coram vo- 

his ; @^ lam digni non fumus njocatione -ve- 

flrccfliiattonis . l^on foium enim nos res Ec- 

clefiasiicas inuafmus , njcrum cjuoque indt- 

gnis cjuihusiihet , (gT flmontacojciie amarica- 

tiSi (^ non perofltum jfed aiiunde tnaredicn- 



reuertitur , 'Bathautam , inde i? eoinohur^tum 
pettt. Bamhergcnfem Epifcopum amhttus con- 
dcmnat , alho Punttfcum cradit , 7{uPertuma-y 
fuhjittutt . Inde cum rohore Boioru.m , atau^ 
ecputtatu Vangionum , Sucuorum ^ Lotha- 
rtngorum in Saxontam contendtt . Vhi fines 
hojiium attigit , Saxones pojlectquam fe pcti 
cernunt , decem prinapes icgatos in cafira dt- 
faris fuppitces icgant . Hi Epifcopos , Trihu- 
nos , Duces amhtunt , precatorcs fhiparant , 
fe deii(juiffe in Ci-efarem confltentur , dtem col- 
loquto pojiidant , ^hi h^-ec controuerfa fcntcn- 
tia pnncipum componatur . dtfar vhi ifia ad 
feahamtcisdeiatafunt, annutt pofiuiatis . 
Vht cbe dtBo proceres JmpenJ confdcre , Sa- 
xoncs C^firem incufare tnapiunt , fe iniurijs 
coactos i}iuitos ad arma trahi , patrias lcges 
fihi ahlatas , auttam Ithertatem "vi crepta^n 
ejfe proponunt . ^u^e f reddantur ^fefore tn—t 
poteflate Cxfaris poilicentur . Duces antea d 
Saxonihus corrupci , Saxones ^etjua poflulare 
cenfent:C.i:faricj\ renunciant , niftecjuapcten- 
tihus annuat , fe , cum caflra moucri , (9" fl- 
gnafcrri tuffnt , non fore dtciis audicntcs : 
nec aduerfus Saxoncs armaiaturos . hifcfuC-» 
dtciis d/fcedunt , dcinde pauiattm chlahi , 
atcjue domos ahtre ca^perunt . Saxones quaf 
tam iugum C<efaris excujff^ent , casieii'-- cju^c 
a Cxfananis tenehantur , inuadunt, ohfdione 
arcia ciaudunt ; foium Hcrcjnohurgtum , 
(juod prxfidtum flrmtjfimum' intus erat , non 
tthus Eccieflas tpfas vendtdimus \ (^ non eas aujl circumfedcre , montem -vrht proxtmuViL^ 
{•vt oportuit) dcfendimus. At ntmc cjuia foit ab- 1 occupant :mtiie ataue ducentos armatos tht io- 
fcjue -vejira autiontate Ecciefas corngerc non \ cant , qui adttum prohtheant : eruptione , at(f; 
pojfumus : fuper his ( <vt etiam de nofirts om- ! commeatu hojies arceant . Cefar nthti dtfcef 
nthus) ^eflrum •v:ia (0/ confiiium (^ auxt- \ fone principum , doiocjue Saxonumterntus , 
lium ohnixe qucerimus : ■veflrumfludtofljfime | cumfex miiithus quorum }naior numerus Bo- 



449.«. 10 



prxceptumferuatur in omnthus . Et nunc i>i-» 
primispro Ecclefa Medtoianenf , qu£7ioJira 
cuipa efl in errore , rogamus -vt -vefira Apo- 
fioiica diflrtclione canonice corrigatur ; (^ 
exinde adceteras corniendas aulioritatis -ve- 
firxfententta progredtatur . 'Nos ergo vohis in 
omnthus , Deo <voicnte , non defuerimus , ro- 
gantes idipfum fuppiiciter patemitatem -ve- 
siram 3 ^t nohis aiacris adfit cicmentcr nis 
omnthus. Ltteras noflras nonpofi iongum tem- 
pus cum fldciijfimts noflrts hahehttts , ex 
quihus nofira , qu<c adhuc dtcenda reflant , 



torum 3 Sueut atq;Franct per^auct erant , ta- 
menjtits fuhuenireflatuit . Adagnts prxmijs 
quemdam perfuafum , ignotohahttu.per Sa- 
xones pcnetrare luhet cumittcns ad fuos , qui 
Hcrcynohurgtum , (^/ cxtera cafleiia tenehant, 
hos hortatur , -vtjorti animo fnt jfortiterfa- 
aant , fe quamprimumcum exercitu^ adjore, 
hoflttimque caflra oppugnaturum . defariani 
hoc accepto nuncio , i^ctt ^ndtque de tmprouifo 
erumpunt , cuflodes , <vigties truadant : Sa- 
xones aedunt jjundunt , infdijs annonam—» 
vchcntes circumueniunt. carros cum iumentts 



1075. 



1 78 Henricus IV'. Occid. Impcr. XVI H- 

i^ pecorihus ahiciint.Cdfar iarn in Saxoniam Pont. Mix. crndclitatem , perfdiawifu^ 

penetrarat , fu,is fnfjpetias ferre properahat . Saxonum aper/t , poftuLitqi.ie -vc pro fe oret , 

Saxones ohfdionem foluu-nt , ctrm C^fare-» ^ hoftes ^ipiMic^ diuin£ prcutdentia refi- 

apcrto marte confl/gere /latutint. Ffid/^ue mi- jlentes , contra Chr/jrianam reli^^jonemjaccre 

lites ,eqtt!tes,ciues aoricolas cogunt 3 cafira- decemat . Gregorms intcrca C^fircmab ar- 

cjiichaudproculaCcfare faciunt ,fcxaointa mis difedere tuhet fe legatos mijfurum adS^^^^'''' 
mdiiafuilh perhihentur . Erat acris hjems , Saxones refpondet . Miilis interim liccris ad 
flummaque aciito geluconfliterant ,^ plau- Saxoaia: Pra:iules , vt ab armis ceflarcnc : 

flris 'vcluti continente tranfibanttir , pleriaue \ Inter utcras , ait Gixspnus ,curartimanxie- -/P"'^, 
jrigore uiterierunt . Cxjarpromouct castra^ , tates eanos maxime joucituu) coarctat,quod „, ^y_ 

inter -vos ^ Henricum '/{egcm , ■■veftrum -vi- 



proxime hofles confidet} cop/as pro caflris edu^ 
cit , aeiem inflrtiHam habet , 'vtf^jelient 
Saxones prdio contendcre , eis poteflas no>i—> 
deeffet . J^od fi ptignam detrcBarent , ca- 
fira expu^nare decreait . At Saxones caftris 
fms continent , nec copiam di?nicandi faciunt. 
Vhi hoc Cxfar inteliexit , in caflra fuos , po- 
flridie hoflium caflraoppugnaturus , reducit 
Pofieaquam id Saxones fenjere , ahiettis ar- 
mis j excalccatique fiipplices in caftra Cccfiris 
^eniunt , <veniam petunt , fe peccaffe confl- 
tentur , fe cunciaque abfjue 'vlla paHtone in 
fldem Cdfiris tradunt . Haniricus fupplicihus 
gratiamfacit , citra fanguinem tanto potitus 
triumpho Saxoniam pcrlufirat. Goslaru con- 
uentus agit , ius dicit , refponfa le^atis , 'vi 
ahlata dominis , patrias leges S axombus red- 
dit: eosah armis difcdcre , poicemferuarC^ 
fancit'. oppid/s pr.efdia fuhduat : portas t/r- 
hium , cjux metu helli ha^ienus claufefuc- 
rant , referari luhct . Pacata itaque Saxon/a , 
tn Franc/ajJi reucrtitur.Cxteriim Saxones ah- 
duBiscopijs metu (^ per/culo Lbcrati , au- 
thore Ottone , "Boiari^n regno exacla , 'vniuerji 
rurfus aduerfis Cxfarem confpirant : caficlla 
eius prtefidijs-vacua de improuif) tnuadunt , 
expugnant , diripiunt . Hcrcynohurgiufn, 'vb/ 
Cdfareagaza crat , fupclleaile reg/a erepta^, 
mertnnt . TempUm , -vbi myfiarum -virgi- 
num colleoium erat , folo ccqua^n , facerdotes 
pugnis 'verberant , 'vcfl/hus exuunt , in mor- 
tiios feuiunt , facra fepulchralia poUuant , 
l/berum Cdifar/anorum offa eflod/unt , pcr 
a<!ros fpargunt : Saxomam frequentibus ca- 
flellis miiniunt , templis paffim /gnem /nf- 
ciunt : cuncia inccndtjs , cdde complent . 
Pr/nc/pes ^vb/ fe dolo delufos effe a Saxon/hus 
taliaque eos perpetra(fe accip/unt , -vltro Cx- 
fari opcram fuam pollicentur , eundem ad 



delicet dominum , tanta>n difcordiam , (^ 
tam /nimicaflud/a exorta elfe cognouimus , 
■vt exindc multa hom/cidia , incend/a , de- 
prddationes Eccleflarum ^ pauperum , ac 
mifrah/lem patr/£ -vaflitatem fleri audia- 
mus . §liia de re T\eg/m/fimiis , exhortantes , 
(0/ ex parte Apofiolorum Pctri (^PauUeum cye.fc. 
admonentes , njt /nterim fcfe ab armts , (c^ qneiter 
omni hellorum infeflat/one cont/neat, donec ta- ^^"^i"" 
ies ad eum ab Apofloiica Scde l^lunc/os d/riga- gem, cr 
mtis , quitant<£ diffcnfon/s caufas ^dii/gen- "^'"^*""" 
ter tnquirere , (^ annuente Deo , ad pace?n (^ 
concordiam <£qua -vaieant determinatione pcr- 
diicere . Atqtie itidem -vos exoratos (^ Apoflo- 
i/ca au^oritate common/tos eise ■voiumus, 'Vt 
ex 'vefiraparte omni motionefop/ta , eafdem 
pacis indncti,:s ohfcruet/s , nec ai/qua occafmc 
nohis cu-m Dci ad:utorio aftruendiS pacis /m" 
pedimentum apponcfjis . Cum emm [^tfcttis) 
nohis mentiri,facr/icgium; defcrere iufl/t/am, 
animx flt natifragium ; nem/nem •veflruriL^ 
duhitare ^voiumus , qutn fuper hacre njcr/ta- 
te d/fctiffa , qtiidquid ^quum 'vidcb/ttir , 
prouidcnte Dco , deccrnere , (^f fiah/l/ pa- 
B/onefludeamus eflicere . Et quamcumqtie 
partem /n/urias (gf concuicatx /ufi/ti<e 'Vio~ 
ientiam pati cocnoucrimus ; /ii/ procui duh/o 
omn/ timore (§/" rcfpcciu pcrfonaiis grat/xpofi- 
habito , fauorcm (^ Apofioi/de aucior/tatis 
pr^efd/a Qonfcremus . Dat. 7\^om.x/ij. Kaiend. 
lanuarij IndiEi/oue xij. 

Verum Ciriarj cui cognicacrac ferocicas 
acque perfidia hoftium , vericusneinuale- 
fcerenc inimici , non commiccendum pu- 
cauic , vc iuos deiererec , fpacium ad vires Cxxxv. 
augendas liolH crudelillimo concederec , 
bellum vicajuioalerec , &: quod inferrepof- 
fec, accipere cogerecur . Copias igicurex 



fuind/clam conc/tant . C^farGregorioV II. ' omniGermaniacocgic , vc in cos mouerec 



LE- 



I 



Catena Hiftorica. LiK XVIII. Cap.III. 



Sal. ^n, 
1074. 



LEGATIO PO^NTIFICIA AD HE^NTqCVM CJ^SJ7{EAI. 



179 

Sal.Ann. 1074. 



H 



Cxxxvi. 



Oc rempore Lcgati Sedis ApoftolicT longeq-, a fiiis ratiomhus aliemim , nec fe hu- 

Honorifice lufci- . ius aiicioritatis priuilegium ojlli alij pr^ter- 



ad Regem venere 



piuncur , nam , ait Lambertus , Nurcmbcrg 

perrexit , ohuiam Leoatts ApoJlolic<e Sedis . 

Eranc hi Agues Imperatrix Henrici macer , 

Epifcopus Oftienfis, Epifcopus Pr^nelHnus, 

Epifcopus CurienfiSj Epifcopus Comenfis , 

miljl a 7(oma>jo Pont/fce componere fipojfent , 

multoiam tempore ^jacillantem fiatum Gnl- 

liarum . 'Wec tamen cum 2(cgc fermonem com- 

municare fpius rogati confenfcrunt, donecfe- 

cundum Ecclefiafiicas legespocnitentiam pro- 

fejfus,per ludicium eorum anathemate ahfol- 

ueretur , pro eoquod propter •■venditas Eccle- 

fiafiicas drgnitates /?p?2oniac£ h^trefeos infimu- 

latus fuiffetapud Sedem Apofiolicam . Pe- 

Legati tierunt itaque ^verhis 2{omant PojJtificis lega- 

prahibe. ti,^tfynodum tenere intraGalliaspace Epi- 
turCon- ^ '-^ ^ , 1 I ^ 

cilium jcoporumjmerentur . yehcmenter hocabnue- 
habere 



auam ipfi7{omano PoutifiCi , ^jnejuam dela- 
taros afirmahant . Sicjuidem intenderat 2(o- 
manus Pontifex , 'vt omnes Epifcopos (gT' Ah- 
hates, cjui facros gradus pretio red.emiffent, di- 
fcuffione hahita deponerct i lamcj; hac de caufa 
Hanheraenfem Epifcopum (fj- alios nonnuUos 
ahomni ojjicio diuino lufpenderat , donecco- 
ram ^oenientcs iniufium fihi crimen h<£refeos 
dicna fatisfaEiione purgarent ; (d/ 7\ex qui- 
dem cupide hoc ijolehat odio V^vormatienfis 
Epifcopi , (gr quorundam aliorum , cjui eum 
hcllo S axonus ojfenderaijt , (juos hac calumnia 
inuoluendos , (a/ dignttatis fu^tdetnm^enta^ 
pajfuros fpe ccrtijfima pr^fumpferat . 

Reuerfis Legacis , cum Henrici humilia- Cxxxvil. 
CLUTi Grcgorius awnolcerec animum,& Pon- 
tificijs paracum parerepra:cepcis , fequen- 
tes ad eum liceras dedic, vc in z.Iib.cp. n. 5 o. 



rutit omnes Epifcopi tamquam inufitatum 

G2{EG02{^IVS EPISCOPVS SE7{VVS S ETyVO "B^^ M D EI 
Henrico 7{egJ falutem , (^ Aposlolicam heneditlionem . 



'MHe- 



QVamcfuam , fil: chariffime caufam Me- [ ^efira ; (juod lihenti(jime accepimus: cjuarum 
diolanenf- Ecclefu non ita compofueris , ! confdio , fed (cf perfuafu dileciijjlm^ matris 
nciiKe- (juemadmodum litterarum ad nos mifarum 'vefirx Augufix ad hoc induEii fumus , i/f 
gem Gre. f^j.^^j polUcitatioq: cofitinehat i tamenquia \ has-uohislitterasfcriheremus. ^iamohrem, 
Legatis nojtris te beneuoLum tratiabilemejue j licetpeccator , memonam tui inter Mijsarum 
prtehuifii , eorumq; interuentu quafdam res j folemnia fuper corpora Apofiolorum (^ hahui 
Ecclefitafiicas laudahiUter corrextjii , nohis i (^ haheho , fuppliciter ohfecrans , 'VtDeus 
quocjuepercoscongrU'.ifalutatio}iis,^deuo- I omnipotens ,(^ h<ec tihi hona flahiliat , ^ 
t<z feruitutis exhihitionem tranfmiffii , ora- \ adproJeEium Ecclcfi<efu^. amplioracoticedat . 



tanter accepimus . Scd (^illud , quodpi^ me- 
mort£ Agnes mater tua Imperatnx AuguficL-y 
apud nos confiantcr tefiificata efi , ijdemque 
Legati Eptfcopi attcfiati funt ,fimoniacani^ 
fctlicet h<crefmfunditusde regno tuo extirpa- 
re, (^ inueteratum tnorhumJornicatiotjisCle- 
ricorum toto annifu cornoere 'velle : 'vehemen- 
ter nos hilarauit . Filt£quoque nofircefidcltjfi- 
m£ 'vefir.e 'Beatrtx Comittffa (f/ flia eius 
Mathtldis non modice nos Uttficauere , fcri- 
hentes nohis de amicitia , (^/ fincera dtleEiione 



Moneo autem te , fili excellentijjlme , (^ fin- 
cera charttate exhortor , 'vt in hts rehus tales 
tihiconfliarias adhiheas , qui non tua , Jedte 
d.tli<fant , (^ faluti tu<£ , mn lucro tuo confiu- 
lant : quihus f ohtemperaueris , Dominuni-» 
Deum. , cuius caufam tihi fugerunt, protecio^ 
rempropittumque hahchis . 

Gratitudinem etiam fufcepc.c Icgacio-Cxxxvm. 
-nis vc erga Impcracricem Agnetem pro- 



Grezortus 



liccras dedic fe- 



Creg. 

"Papxep. 



ficeretur 
quentes . 

G^EGO^BJVS EPISCOPVS SEI^VVS S E^RJ^O^B^ M D E I 

Agneti Chnfiiamffim^ hnperatncifalutem , ^ Apofolicam henediciioncm . 

tus, Deo tamen ad laudem (^ gloriam , nohis 
ad Utitiam , "vohis ad coronam perfeFi-e re- 
munerationis excreuit . 'Neque entm nofircL-» 
fpestdeo coarBari aut Juhmitti dehet , f dejl- 
^ z denum 



GAudemus (cf exultamus in Domino , 
^^ ^^. quod lumeji 'vefirx operationis adnos 

gnetem 'vfquerefplenduit ,(&/ fiucius njefirdi fatiga- 
fim!' ^^"'^/•^ 3 ^tfi "^'^ ^«^ •uota <vejira plene ctimula- 



i8o Henricus IV. Occid. Imper. XVI II. 



^^^•^"-derium njefir^ fanBitatis facultatem inten 
^°'''** tionis explendiC non hahuit : (jnoniam apnd 
Deum perfecit omnia , <jui 'volimtatemgerem 
intepram , qnantum potuit , operari non de- 
fijt . Scimus eqmdcm , quod pro pace (^ con- 
cordia •■vnitierfalis Ecclefioi multum labora- 
tisi (^ omnia (ju£ Pontifcatum (^ Imperium 



rihus atmitentes 3 (juafi Anaelicis inJlruEixre- 
fponfs 3 cceteros ad fuffragHAm lahorantis Ec- 
clefiprouocatis. Vnde (^ reuelationem fuper- 
n^glorix (^ ^tcriicc njit,x, , c^u^x, cft in Chrijio 
lESV 3 non duhie expeEiahitis j (^ co^fortes 
mulierum illarum prdfentia Saluatoris no/iri 
tnter Angelorum agmina pace perpetua frucn- 



glutino charitatis ajlringere njaleant, ampUus j tes , ipfo prdjlante inuenietis . ^uod autem 
auamdici poffit 3 concupifitis 3 ^ indefejfd-j I de filia^vefira Adathilde nos rogaftis , gra- 
follicitudine qweritis . ^uorum (juidcm cjuod\ tanter accepimus 3 collaudantes fanBitatem 
maximum eji , (^ •vnitati dilcEiionis coniun. ^ejiram 3 (juod tanta 'vohts de falute illiu 



Hijfimum lam peregiHis , •uideiicet filium^ 
'vejirum Henricum 2(^gem communioni Ec- 
clefiterefiitui , fimulcfue regnum eius a com- 
muni pericuio iiheran . ^uoniam ilio extras 
communionem pofto , nos (ju/dem timor diui- 
n<e <vitionis fecum conuenire prohihuit 3 fuhdi- 
tos -x/ero fiht cfuotidie eius prxfentia (juafne. 
cejfuas cjUDcdam in cuipa ligauit . Ad cetent-» 
njcro cjucc ieuiora funt 3 licet paupertatem •■ve- 
Jiram promptam ejfe non duhitemus : perfdu' 
ciam tamen quam in Chrifio hahemus ^gio- 
riam njcfiram , 'Vt iugiter tam fanEitsfudijs 
injiet 3 propter reueiationem gaudij njejiri 3 
auodammodo exhortari impeii/mur ^Jcr/hen- 
tes qjoh/s 3 (^ fuh ornni cert/tud/ne notifcan- 
tes jprdfatofiio 'vefira confi/a , 'vejiraquc^ 
multum merita profuijfe : (^ (juam mifericor- 
diter eum diuifia refpiciat ciementia , nje- 
siram adhuc heatitud/nem cum gratuiatione 
'vipuram ejfe . Hoc autcm njnde ^ (juaiiter 
7iohis compertumft , cum ^ejiram , miferan- 
te Deo 3 prcifentiam -viderimus 3 patenter in- 
dicah/mus . 

De coetero fciat eminentia 'veflra , nos h/s 
temporihus pro caufa heati Pctri Apofloiorum 
Pr/ncipis tn iahore mnparuo poftos , 0/ nje- 
Hram in omnibus "Beatricem , tiecnon (^ com- 
munem fiiiam noflram Afath/idem diu no- 
Eiucfue in nofiro muitum ad/utorio defudare 3 
'Vtpote ^vos fecjuentes , 'vos ficut dominam (^ 
maaiflram d/fcipui^ ,fdci/tcr imitantcs . Per 
njos itaque nouum exempium ant/quxi<£t/t/(e, 
per^-vos 3 tnquam , tiixmui/eres oi/m qu^ren 



Cura efi ) cju<e (juidcm in •xios cmni dcfiderio 
(^ fdciitat/s affeEiucor (^ animam fuatn-^ 
effund/t 3 gioriam •■veflram , quaf gaudia^ 
propria faiutts expofc/t . Ac nos quidem pro ea 
i/henter oramus^ (^ iicetorationcs nofiras,no- 
fira Deopartimcommendent mer/ta : fufjra-* 
gante tamcnpietate Petri j cuius ferui fumus^ 
eas in confpeEiu Domini non omnino -vacuas 
ejfe confdimus . Veflram igitur commendatio- 
nem dtona •veneratione fufcipientes 3 itidem^ 
•V0S3 ojt iiiius (^ nofiri memoriam in <vejiris 
rogamus oration/hus faciatis 3 (^ mutuis nos 
apud Deum iuuemus intercejfonihus : quate- 
nus hic in Chriflo connexa char/tas vnam (^ 
communem nohis in regno patrts noflri 3 ipfo 
pr^flante , fcdem par/at ^ iatitiam- . Da- 
tum tn cxvca/t/one ad SanEium Fiau/anum 
xvij. Kai. hdij, Ind/Eitone xij. 

Non dcf Licrc camen calumnlatores , qui Cxxxix. 
Gregorij & yW^J/-/;//ri/^calumnijspetercnc in- 
noccnciam . Qi_iia ha:c , viuencem maricum 
Godejrcdum 'Bihhofum , & Locharingia: du- 
cacum gcrencem , ipfa patrij foli amacrix , 
quafi diucrciflec a viro , proiequi nollec ab - 
euncem; Poftmorcem veroRomani Ponci- 
ficisjlaceri pene comes indiuidua adha:rercc, 
eumque miro colerec afl-eclu , euadere noJi—> 
potuit 3 aic Lambercus , incefli amoris fufpi- 
cionem{papm iaEiantihus 7(egis fautor/bus^ 
(^ prxc/pue cicric/s 3 quihus iiiicita (^ contra 
Scitacanonum contraEia coniuna prohthehat^ ^"'"<"" 
quod dte 3 ac notte /mpudenter Papa e/us 'Vo-2^jpa,& 
iutaretur amplexihus 3 (^ iiiajurtiuis Pap^e j^""'"^' 



tes Dominum in monumcnto 3 f^p^ noh/s ad j amorihus prdoccupata,pofl amtjlu coniugem , 



memortam redeunt . 'Namfcut ifix pr^ cun- 
Eiis Difc/puiis ad fepuichrum Dom/ni miro 
char/tatis ardore venerunt : ita vos Eccie- 
fam Chrifli quaf/n fepuichro affl/Eiionis po- 



<vitrafccundas contrahere nupt/as detreEiaret, 
fed apud omnes,fanum aiiquidfapientes , luce 
ciaritts confiahat , faifa effe , qus d/cehantttr. 
'^am (^ Papa tam eximie , tamque Apofio- 



ftam,pr£ muitis 3 immo pcne pr£ omn/hus ter- lice v/tam inflituehat , vt nec m/nimam fl- 



rarum Princ/pihus > pio amore vifitatis 3 (^ 
ift adftatum iihertatisfu^ refurgati tgtis vi- 



nifiri rumoris maculam conuerfationis eius 
fuhlimitas admitteret , (^ liia in Vrhe ceie-- 

bern-' 






CatenaHiftorica. Lib. XVIII. Cap. III. 18 1 



Stl.otn. ygrrima, atqtve in tanta ohfeqitentmm fre- 

1674. ■ I r 11' I -^ 

quentia objc£num aucjuid perpetrans laterc^ 

neqtiaquam potuif^ et . Signa etiam (d/ prodi- 

gia, (jti£ per orationes Pap£ jrequentms jie- 



hant , @r z^lus eius jeruentiffimus pro Deo j 
@r pro Eiclefiafticis legihus fatis cum con- CXL. 
tra 'venenatas detra^orum Iwguas commu- 
niehant . 



cxu. 



LATET^A^N E^NSE CO^NCILIl^M. Sal. Jnn. 1074. 

INcerim lullrara Campania , Gregorius \ id vkro fufcepiHe videri velient :, neque z- 
Romam repecic ; & pro reformanda_. ! qui aliquid impecraffec , tandem Menfe O^ 
EcclefiaconuencumagicMenfe Marcio , in j ClobriErfordi^conuencuaclojeos vrgero 



Bafilica Laceranenli, inceruentu Mathddis, 
&z Gifulfi SalemkaniDucis . InClericosjqui 
alaico Ecclefix inueilicuram acciperenc , 
vel darenc :, anachema ellfancicum . In eof- 
Cdibatusdcm 3 (\m •■vxorem ducerent , qttiduBamnon 
dimitterent , deponendos ejfie , Synodus decre- 
uit . Hoc decreco per Germaniam vulgaco , 
clerici collernaci^omnis generis in Gregori- 
num fixcre conuicia , cum Apoilolo repu- 



acnus mllicic , vc fe auc Saccrdocio , auc 
coniugio abdicarcnc .Quodsgre adeo palfi 
Epifcopi , vc feceilione faCla , cam.quam ad 
conluienaum , coniilium mircnc , vc m Sy-j„Gei-»j« 
nodum non redcanc , fcd iniuili omnes in_. ni^ ad- 
domos fuas difcedanci vel in Synodum rc-'^(j-i,j;jj. 
greili , ipfum Epiicopum priufquam exe- 
crabilem aduerfus eos fencenciam promul- 
garec , Cachedra Epifcopali decurbarenc; & 



gnare arguences , apudquem iegimus<^^ | merica morcc muIclaco,infigne monumen- 



fion poteficont/nere,nuhat . ALelms efi nuhe- 
re , quam 'vn . Vnde ca;Iibacum , qui for 
nicacioni valuas aperic , vel non accepcuri , 



cum ad poilcros cranfmiccerenc , nequisde- 
inceps lucccllorum eius , talem ficerdorali 
nomini calumniam 11 ruere cencarcc . Quo 
vel lacerdocia pocius,quam coniuges dimif- | cognico, Archiepifcopus fubitoconuentum^-^^.Lm 
furi . Nihilo lecius iadabat Gregorms , & in ' dimxific , ac fe cum Poncihce , vc aliquid dc ^ 
Epifcopos :, nifi decreca fua exequerencur , fencencia remiccerec , adurum ofl:endic . 



fe nocione Apoifolica animaduerfuruiTL- 
CLXn. minabacur. Ob eam rem Sigifridus Archie- 
pifc.Mogunc. qui facrorum inGermania_j 
Principacum cenebat , cantam rem agero 
ingreffus , cum precibus fingulos folicitaf- 
fec :, vc ad quod faciendum cogi poceranc , ipie fuppedicauic.Lii^f rr«-f,& ab eo Sigonius 

EXPEDITIO HEN2{ICI IK ADVE7{SFS HFMGA7{gS . Ann. 107^ 



Mediolaniparicer Erlemhardus decrecoac- 
cepco :, c6 ac iiementius furere, atquc in cle- 
ricos icEuire , liberiufq; Henrici edicila ca-pit 
defpicere : Vnde in Ccna Doniini oleii con- 
iecrariper Gothifredum prohibuit,atq;aIiud 



f. 206 
W.40, 



IN folium, reif ituto Salomonc paternuirUj, 
^,^.,. Germaniam repetit Imperator , Eum 
poiiqmm Gejfie acLad:fiao abijfle , fignifi- 
catur; haudquaquam rem diiferendam ra- 
Decad. ci , cum Pdlonicis copi)s regnum. rcpetunt . 
iiMb.j. J^^/owjow j fcribic Bonfinius , nondum fatis 
expertus , audtto aduerfiariorum aduentu, •ut 
intutiore fe loco collocaret,Morouienfem ^or- 
hem petijtpro loco ac tempore rnunitifjimam . 
Pontifices ac Sacerdotes ne fratcma hella •■vl- 
tro confpicarentur , fe inter •■vtrofquc medios 
ingerunt . In pri^nis Defiderms Epifcopus 'vir 
nonminus prohitate , quameloqucntiapotens, 
cum mayno Sacerdotum ordine Geysd adit.Ad 
Tax Sa-P^'-^^ ^ concordiam tanta d.icendi copiam , 
hmonis ac orationis •■vehementta (c/ fuauitate horta- 
^" ^''^'tur , -vt adreconciliationem inclinarit. Foe- 
difs inter patruclesfratrcs hac conditione in- 



niori , regno cederet , ^'veluti lcgitimo 7{e- 

gi pareret, ipfe <veropaterno Ducatu pot/retur. 

Huius monitis precihufcjuc v.Eius GeyfcL^ , 

'vna ctim fratre Ladislao Salomoni fie recon- 

ctliat . Fcedusinter eos folemneiclum , mu- 

tuoque iuramento munitum . Pax & concor- 

dia inccr Salomonem & Geyfam , credecim^ 

, • ^ n -.-L •• CXLV. 
circicer annos peraurauit , onufta victorijs , 

& liolfiumopimis dicata fpolijs . Indiuifio- 

ne pr^dar, quam ex Alba retulerant, initium 

dilcordia; iuboritur ; &: nominis fama , c[ux^l^^'"^' 

clementiam Gejf^ conciliauerat ; vt S<^^o- 

»?9;.'/incIementiam, Regem concitauit, & 

maiora in dies^difcordia & f imultati incre- 

m.enta recepit . ^uippe Gr^corum Impera- 

tor, Subiungit BoniiniuSj audita Ducis Gey^ 

fi£ liheralitate (^ clementia ,foedus cum eo pcr 

interiiuncios init . ^uare omnes , qui ex arce 



eundum pcrfuaftt , •■vt Salomoni quamuis m- \ dcditionemjecerant , a Gejfa dimiffi funt 

Con 



1 8 2 Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 

Sal.^n. Contra a Salomone 3 (jmcumcjtie ad eum fup- tero dtuertere 3 ?(cx Str.joniufft 'verfus con- 



plices t/eneranti 'Vtolato lure deditionis in ca- 
ptiuitatem ajferti . Salomon (juum longe ma- 
iore apitd externos Principes oratia Gejfam , 
quam fe pollcre mtelligeret , inuidiapercitus 3 
co magis excanduit . Accedehat V/di pernicio- 
fa fuafio , maledicentiacjue lethalis , cjut cre- 
hris fufpicionihus 3 'VtriufcjHe antmos irrita- 
hat .Auoebat dtfcordiam > (§7' -vt patruelerfi-j 
fratrem e medio tolleret^ cjuotidie hortahatur, 
tllud femper ohijctens , necjuercpnumduos ca- 
pere , neaue 'vaginam geminos enfes continere. 
'^ecjue Maiefiatem (^T Amorem , in 'vnafe- 
de reftdere po/^e , 'vnum Solem , (^ qjnuni-» 
( 'Vt aiunt ) louem homines intueri. Ad h^ec di- 
cere , nihii regno fufpeBius, nihil homine am- 
hitiofius ejfe , ingenitam cffe cuique imperandi 
cupiditatem . Comparatum(j;impertum ne/ni- 
nem alteri, tmmo neflio (jutdem conceffurum. 
Et acctdijfe fepipmcflium in patrem,contra, 
patremtnjjlium , regnandtgratia coniurajfe . 
CXLVI. /tem 7(egem auEiorttate , gratia , opihus (^ 
copijs prxpollcre , ijfdemque •■verbis ac 'varijs 
criminthus fufptctoncm (juotidte ^gts auge- 
hat . /taa; tanto magis his irritamentis 2(ex 
^iiuat 3 (^ non magis odto , cjuam inutdta 
'vexatur . FluBuahat in dies an/mus , (^ 
quas potijfimum commentaretur infidias , im- 
penfius in/juirehat, liuorem odiumque d/jjlmu- 
Lat , ojientatfraternam charitatcm . Poftu- 
lato commeatu , luhcnttjfime Geyfam (^ La- 
diflaum ,oppida(^pagos dttioni fu<c dtcatos 
reuifere permifit . Ex dcditanon multo poft 
induHria , fratre^n 'Vtrumquc Itteris acci- 
tum , ad captendum Grxcorum opp/dum quod 
'Nyr Vngari nominahant \ profictfci iuhet , -vt 
prtjitnas Gr^corum inturtas , (jut cum 'Bulga- 
ris Pannoniam tnuaferant , ^vlc/fccrentur . 
^uod eo confdio a l^egejiehat , 'vt amhos />i_3 
tempore caperet, aut quthufuis tnfidijs c/rcum- 
ueniret , contra tllt , fhi prxcauere , nthilomi- 
nus imperatafacere. Lad Jlaus cum maxtma 
parte ad oppidt ohfd/onem projicifcitur, Gcyfa 
cum cdterts 2{egem fequttur 3 ratus { ficut eue- 
nerat ) Salomonem nuncjuam alterum fineal- 
tero tnuafurum 3 quodfjaceret , Ladislaum 
ahfcntem , 'vtm jratr/ tllatam cumulate ^vl- 
turum .Pojicjuam ad ^jr peruentum cJijOp- 
pidanife largitionthus , (^ prcttoredemcre^, 
appenfaque multa pecunia hofiem amouere . 
Ad Cenen deindc --vrhcm reditum eji , 'vhi cor- 



tendit . Geyfa Lad:Jlaum pr^emonet , ad decli. 
nandas Salomonts infdias , ex oppido ; (juod 
"Byhor appellant Vngari , in 7{oxanos , (fuo 
2{utenos 7{o(fiofkje nunc dicunt , e ^vejiigtopro- 
fctfcatur , eorumcj; amtctttam auxtltumcjue , 
adcohercendam 2{egis inicjuitatem , acdolos 
imploret , demum qu^xcumcjue ad tuendatJL^ 
Jalutem ac dignttatem Jacerent 3 fummo flu- 
dio moltatur , (^ curet . /nterea agnatorum 
difcordtam Prtncipum rumor pajfm effude- 
rat , (^ ttafceu<£ ojtrinque fufpiciones emerfe. 
rant , (gr ajfiduis mulfitationihus augehan- 
tur , ■■vt hinc ^ htnc adfraternum hellum^ 
copite compararentur . /am dum omniaflu- 
ciuant , Pontifcum quorundam opera , ad 
fedandam difcordiam nuncij intercedunt. //oc 
primum conuenit inter eos , 'vt colloquij dtem , 
in Danuhij infula , prope Strigontum pr^Jii- 
tuerent, ^vtcrque ocienis tantum Epifcopis af- 
fociatus , ad colloquium •-veniret tnermts . Ex 
compofto adjiatum diem venere amho , 'vhi 
?nulta •■vltro cnroque ohieEia , (^ confutatcLj» 
crtmina 3 magnatn purganda fufp/cione inter- 
lefia contentio . Tandem redintegrata pacS-» 
reconciliantur 3 Geyfa in Ducatum , tn Alham 
regalem Salomon fe recepit . Pofi h^c in obfi- 
dum fpeciem , (^ 'I\e^x Vidum , cl/Jfenfionis 
jeminar/um , ac Dijs @r homin/hus ahomi- 
nahtlem , (^/ Erncum manfuetum , ad Gey- 
fam mifit , qu/ d/ligenti apudeum cusiod/a , 
pr<£ timore prod/tto>iis feruabantur . Contra 
Dux ad 2(egem , J^aradienfem Epifcopum , 
fccleratilJimumqueVathamlegautt , quipari 
apud eum dtl/gefU/a cujiod/t/ . Sed quum 
Salomon accep/Jfet , tres e 'Nor/cis (^ Vtnde- 
Itcis Ducespropedicm adfuturos , quiipfius 
precihus exoratt , promiffa aducrfus Geyfam 
aux/l/a ducebant , e AAegyero pago moucns , 
extcmplo ad 2(apcz.h(in amnem h/s ohuiam oc. 
currit . Contra^-vero Geyfa , quumnequ€.-> 
Ladiflaum fratrem pr.efentem , nequeparata 
amtcorum auxilia tunc haheret , dato fex 
menfium commeatu , Vtdum, Erneumquf-» 
d/m/ft . "F^x quoq, Varadienfem Epifcopum, 
(^r Vatham pari m/ffone donauit , -vtrorum- 
que commeatus djefio die Diui A/artint , ad 
Georgij 'vfque anniuerfarium prorogahatur . 
Salomon prox/ma Saluatoris natalitia eo 
tempore , ad Cafiellitm geminum ( -vt aiunt) 
celehrauit . Adox Zalam <venit , 'vbi A4ar- 



pora curarunt : mox inde profecii^, alter ah al- carthus Alemannorum Dux , (^ Vidus , pra- 

ms 



CatenaHiftorica. Lib,XVIILCap.III. 183 



Sdl. ^n. i^j^ 7{egem conftlpjs arcumaeniunt . Hortanitvr 
i°74« efumvt Geyfamomni Jiuxdio carcntem ado- 
riatu^r , ncque commcatus terminum, (G/cju.A- 
Ji induciarium uutium prdfioletur : (juaudo 
Ladjlaus aheft , (^ ipfe [ine copijs e[i , con- 
tra 'J{e^i omnia ahunde fuPpetunt , adfunt 
Alamannorum auxdia : quod fi hanc commo- 
diffimam occafionem clahipatiatur > nuncjuam 
aliam afjirmant [imdem effe naciurum . Ve- 
rum (juum 'I\ex Saxardiam •■ventlfet , in coe- 
noh/um(j; diuertidet , ad "vefpertina facrd—» , 
Vidus iteriim , (d/ plericjue alij eum circum- 
aeniunt , cofifuluntcj:, Geyfim euesiigio ado- 
riatur , neQue rem differat, cjuando LadisLms 
frater eius m 7{uteniam , (q/ Lamhertus /«_» 
Poloniam, impetrandorum oratiaauxdiorum 
properarant , -vtregnum inuaderent ,fh><que 
tjrannidemoccuparent . Demumprecihus ac 
monitis "^o^em adurgehaiit , DuceminGiua- 
nenf fylua--venantem , omni pr^fdio (^ cu- 
fiodia dejiitutum , ac incautum agorediatur , 
(^ capiat 3 captumq; excxcet . Ladfaum (^ 
Lamhertum , cjuum redierint , fraterno cafu 
conflernatos , ^ltrofugam efe arrepturos , ne 
minima quidem parte aduerfatiiros , etiamf 
auxdiares copias ahduxerint . Deinde adem- 
ptumGejfdducatum , Vido fdeh conftliario 
addicendum . ^uare nullafrmiora regnofun- 
damenta iaci poffe ajfeuerahant . 2{ex confi- 
lio tali haud parum ailetius , ad matutinum 
njfquefe cogitaturum eferefpondit .Afonafc- 
rtjantijies , Latinus generc , cui Vdlarmo 
nomen erat , ex ahdito loco diEia ctincia perce- 
perat , ad Geyfa^n clam nuncium mittit , njt 
fihi ipfe caueat , tenfarum infdiarum admo- 
net . Dux accepto nuncio , fthi a 7(ege timcre 
coepit . Qjiod--vhi Petrudus , /^unuchus (^ 
Sichas fenfere , qui proditionis caufa apud 
eum 'verfaharjtur , contwuo iniccias fufpnto- 
nes diffuadere , nihdque timendum ajfeuerare 
conantur , antifiitem ehrium dicere , (^ cra- 
puia difientum , tunc ifla fcripfffe . Proin- 
de omnem metum amouere , 'vtfecurum^ 
tncautum Saiomoni proderent . Horum aii- 
^uantifper diEiis liie conffus , dum in fyiua , 
tjuam Giuam dicunt , ^enatur , fufcitatcL-» 
fufpicione caruit . Virtamen circumfpeHus , 
ne cjua imprudentia caderet , Lad/flaum e 
^jjtenia l^uxia-ve nuperrime fne auxdijs re- 
uerftim , in 'Boemiam mittit , ad Othonem 
^ratisiai , (^ Conradi fratrem , de cjuihus 
fupra fcripfimus , ^vt aiicjtias ab eo coptas , 



defenfand^fulutis gratia imploraret , (^/ hoc 

Ipotijftmum tempore,quo non pro dignitate ,fd 

' 'uita cogitur dimicare . Saiomon autem , qtii 

ad matutinafacra confuiendj fpacium pofiu- 

iarat , (dY rcfponfa promiprat , antecjuam 

: ^dem iniret , antisies , tjui Gejfam ccenohtj 

f undatoris fiium^juice ddigehat ,prote</end£ 

fciiutis gratia , antic/pato temp^yre , in ^dicu- 

I ia cjuadam deiituit , -vt tancju-im e fecuio—» , 

_i 2{rgis refponfa expioraret . 7ie cjy^id inamicuKt 

mtenderetur , cjuod die mexpioratum hahe- 

ret . Adatutints igitur facrisrite pera^is , 

Saiomon , (q/ Vidus tantumadmagnain^ 

aram in xd.e remanfcrat . 7(ex tfta rcfpondit , 

Se Vidi conflium commodnm (^/ faluta) C-» 

omnino fcquuturum . ^^iod -vhi a^/tifinis 

haufere aures , extempio ficro fe hahitu exuit, 

fkgum fuhit , 'ff iatcri giadium accingit, con- 

fcenfo ecjuo ad Gejfam , cjuem dormicnttrn^ 

offenderat , cuoiauit . Eocjue experrecio , 

fuge { incjuit ) fugeGcjfa , crudeies terras 

defere , iam dudum Saiomo/iis copi<£ hic ade- 

runt , 'Vttecapiant , ohtruncent-ve : (juodni 

Jcceris , iacehis . Dux audito pericuio , cjuam 

ocyfjlmecogit excrcitum , in 'Bocmiam , cjuo 

frater pauio antecontenderat , euadere niti- 

tur . Sed 2{cxVidi fuafu , cuius confiio 

cunciacerehat , ohuiam occurrit , ^t eius 

fugamintercipiat \ ciira 7{cx , %>ltra Tihi^ 

fcum amnem Dux agehat agmen, cui m Che- 

mcienfi aoro , a regjo ecjuitatu protmus oc- 

curfum . /nterea cohortum turmarumcju^ 

Ducaiium prxjecii , ad SalomoncJti i/teras 

mittunt , fecjue conferta pugna d Duce de- 

feciuros , (^ ^viBonam parituros poiiicen- 

tur 3 f integram apud eum digmtatem gra- 

tiamcjtconfecjuantur . 7{gx njincendicaufa , 

adie^o etiam iuramento , poftulata omnio-» 

poiiicetur , (^ maiora , f promijfa prxjir- 

terint . ^uod ^hijacium eji , expioratam 

fihi ■■vi^oriam ratus , Tih/fcum cjuem Ti- 

tiam appcilant , ohdurata giacie fane conflan- 

tem , omncs fccopede traijccre luhet . Tranf- 

miffoamne , ad proximam "Baftiicam in W''- 

gianoagroftam , aciem infruit , •■vt aperto 

cum Geyfa marte depugnet . Petrudus (^T 

Bycas excompofto , cum tripiici agmme , a 

Duce defciunt . Dux tamen a fuis dejiitu- 

tus , neceptate adacius prAiura detreBa- 

re non audet , (^ •■vno tantiim njaiidifftmo , 

eodemoue cjuadrato agmme , aduerfus trigm- 

ta regia ohjiare non recufat . Proditores qm 

de- 



1 84 Henricns IV. Occid. Imper. XVII I. 



Sil..4'u defcccrant » ex compofito doita fignafaaunt 
^^^^' cljpeos deuant indednionis fpeciem , inclitia- 
tv/m tamen Gcyfam fce^Ki^ntir/- . ^iegi^e 'vero 
acics , au^ftonorum commoncfacidi nonfue- 
rant yeos haud alitcr ac c<£teros inimicos per- 
featiuntur , paricjjferocia proterunt , irj/ ad 
internecionem ^[tjue trucidant y 'Vt meritas 
proditionis pcenas luant , cjuod D;uino cjuodam 
tudiciofaBumomncs arhiira.Ktur . Gejfa^ 
projiigato ex^rcitu fuo tcrga ^ertit . Tra)f- 
miffo T ihifco in Chotoydum agrum aufugit . 
Geor^ium^Nigrum peculiaris ^^.dicuU facer- 
dotem mift , cjui Ladidaum fuo nomin^ 
ocyffimercdire luheret , imminentifque peri- 
cult caufam enarraret . luancam (juoqu^ 
haudparumliteratum ad Lamhertum rcuo- 



formidandum . Geyfam ad extrema reda- 
[ium 3 foiiicitafc fcruitia , pagatim rujiicos 
coegijfe , 'vt ex hac ignohilt manu cafira repa- 
rarct . Proindc haudquaquam cunciandum , 
rdicjuias inimicorum proterendas , ne auid a 
fcintdlis incendij fufcitaretur . Demum "Boc- 
morum auxdia , (jux aducnerant , fe cum 
"Bachicnfi lcgione profligaturum pollicetar . 
Dumh<£c aVido , dijfcnfonis auciorc , dif- 
feru}itur , Erneus , -vnus c procer/hus , njir 
optimus iudicatus , (g^ amator pacis , lachry- 
mas cfundit . J^cm 'vhi Saiomon lachry- 
mantcm ccnfpicatur , En { inquit ) adhuc Gey- 
fi hencuoicntiam dij/imulare ne^uis Erneus , 
neque meam ao^uis 'vicloriam ocuiis fpeciare 
potes . Ad h<£c ilie , ^cquaejuam {incjuit) 



candnm concitauit . Et auum Vaciam con- \ domine , fcd ejurs fratrem cumfratre , cum 
tenderet , Lad'flaum(^~Odmicme forort-» \ fiiio patrem , (^ ciuem cum auc hojiiiimore 
ajfnem ciim 'validilfimo auxiiio propcrantcm \dimicantcm , fnciachrjmis intucri potefi f 
of^cndit . ^uos Puum ^jidijfct , in lachrymas \ Tu autem Vide , ne comrnode cjuidem ac fi- 
Jiatim cfufus cji . ^umfiddium intcritus , de 7{rgircgno<j; confuiis , (juandofratcrnum , 



proditorum fceicre commiffus , tunc fihi fuc- 
curidct 3 fcicinorofum pcrfdiam ificufahat , 
(^f ab inaenti doiorc 'magnam iamcntcrum-> 
materiam educchat . Ladjlius , contrapr^- 
fianti 'virtute munitus , modojratrem con- 
foiari , modo j^cemineos ^iulatus fcuenus 
incrcpare , magnanimitatis , patienti^-c , cc 
fortitudmis admcncrc . /rcm dicere , Diui- 
nampotiits dcmcntiam exorandam , vt iu- 
Jiisfaueat , fuperhofcjue deprimat . Et quan- 



cognatum , ^/ ciuiic hdium non modo appro. 
has , fed fujcitas , (^ incendii . Agreflem 
mcjpnamquc manum in nos coaciam taVtas, 
qu^muitopius quandoquemetit , quam c<ete- 
ri omncs coiiiffcrc aueant . Proinde ?nihi pro 
^^e , quum res ita tu:crit , ^jitro mori ccr- 
tum eji , quid ipfejaciurus fis , nefcio . Scd 
rcconciiiatiGnispaafnue confiiium muito faiu- 
tarius inirc pojfcmits . Ijfdemjerme tempori- 
hus 3 loidrenfcs a Venetis ad Saiomonem pia- 



dopotcjias omnis a Dco cft , definiaidum Di- ne defeccrant , a Pctro Vrfoioprimum capti , 
uino iudicio controuerfamprcdiolctur , atque | fed a Dommico Contareno , properata ciafse^ 
jta fratris animumcoufirmare . PrAiumlm moxrecepti 3 nc cdter^e Daimatix Vrhes ad 
ab ineunte -vcre , pado antequadragefimaie j Vngarorum fulcm fefe reuocarent . 7\ex igi- 
ieiunium , inCemcyenf agro geflum 3'vhi ai- 1 tur Vidi conjdio Jretus , motis caftns , in 
terumah Opo Martim fdio , exVcailini ge- | campospr^-etcr Danuhium Pcft}mmq,diJf]fos , 
nere nato ,priedarum facinus patratum tne- ', "jhi comitiaregaiia haheri foicnt ,quos acan- 
morant : quippe qui Petrum , Gcjfe equitcm \ crorum nominc , j{acos appdiant , quarto die 
audaaffmum f.ngidari ccrtaminc , tratccio defendit . Contra Gcjfa , Ladflaus (^ Otho 



petiorc fupcrauit . Mox in c^teros -vfqu^ 
adeojmit 3 'vtfacio 'virtutis fudpcricuio , 
totus cruore madidus qjideretur . SaiomoH-» 
<viHoriapotitus , fiantem , rigente hruma , 
Tihifcum traiecit , in Toroydumquc pagum 
properauit , ihiquefiiij Pctri Ijofpitio vfns efi . 
Atquefiatim nunciatum Geyfam Ladisiao , 



in (yiuam , "vhi Vaaa nunc eji , contendere 
qu^ -viginti miiihus pajfuum hinc aherat . 
Magnum quondam ihi nemus fuife aiunt , 
ah ^no tantum Ercmita hahitatum , cui V a- 
cio nomen erat . Hic human£ v:t<.t miferiam 
ahominatus , njcraque refipifccntia peratus , 
in folitudinem ijiam Je rccepcrat , quo faiuti 



^ Othoni 'Boemi<t Duci , cum auxdianhus \ fu^ cammodius , ac tutius mferuiret . quare 



copijsaduentantihus , occurnjfe . Vidus tmc 
rcQem adit , monet , qmim inimicorum exer- 
citum profligarit , primores ceciderit , tcrro- 
remque incujferit ingentem , nii amplius ei re- 



'virum fanfiijjlmum euafijfe , ac Geyfam ^vi- 
cioricidcinde potitum 3 iocatam ihi cum^Ba- 
fiiica ciuitatem , ah eo Vaaam nominajf^ 
frunt . ^uam in hac Jyiua , Ladiflai ac 

Gey- 



Catena Hiftorica . Lib. XV 1 1 1. Cap. 1 1 1. i8 5 

[i eius numii7e frettis , ^vicioriam ajTequeye- 
tttr j •-votoqiie pontus , haud ignohilem funda- 
uit . Qtuim defcendente in certamen Salomo- 
ne , ijiorum exercitus pr^ftant/or <videretur , 
Erncus hic Vidum daEiis agoreditur , ^uo- 
nam hofies nunc, Vide, fugiunt, ctuos nojirum 
pr£Jormidi-ae confpecium minime toleraturos 
el?e laciahas f Si timent , cur a terao Danu- 
hium hahere non 'verentur f Sed lonoe aliter 
ac hlatteras , res ipfa fe hahet , nimirurrL^ 
(juando talemfhi locum optarunt{ mihi credt) 
hos aut ■■viEluros , aut ad. ojnum moritur<^s 
omnes , cjuum nullam fhfug-^c pote/iatem reli- 
quertnt , tandem decreu?Jfe . Vidus ad hoc , te- 
meritatis (^ inflentu confaentia corrcptus , 
ohticuit . De Ladijlao prodigium rcferunt , a 
'Viri fanciitate non ahfonum, quippe quiquum 
equum apprchenfa lancea confcendijfet (^/ 
•■vertijfct in gjrum , --vt (^ oratione ^ exem- 
plo , miiitum animos co^frmaret , •-vepreni-» 
forte inter fleClendum hafia tetigit , cuiquum 
muftela candidiijima infedil?et, •■vcluti immi- 
nentis 'vi^oriie nuncia , per hafia?n in ducis 
gremium gratulahunda delahitur . SpeBat^ 
(inqnit ) hjec figna focij , qux prxfcntem vohis 
•vicioriam portendunt . Sed Diuina nos tute- 
ladimicamus , quiapietatem cum rcl/giohC^ 
colimus, Vngaricamq; gcntcm a Germanorum 
feruitute liherare conentdimus . SalomonenL-» 
delator/hus prau/fque confultorihus ohnoxium, 
inoj]ieioret/nere nequ/mus . Egcfiaiem , crro- 
res, exilium, ac d/Jfc/llima qu(eq;pertul/musy 
necognato fangutne manus tnfccremus . At 
vh/ Germanorum confdvjs , male nohis , ac 



Sdl.An. Geyfe copi^ conjiitijfent , ihtque Duces conci- 
l/um haherent , vh/ nunc D/ui Petri ^dicu, 
lam effe vtd/mus , atque de ineundo cum Sa- 
lomone pralto dtfceptarent ,■ ecce Ladijlaus , 
quetn Dco charijjimum fttccejfus ofiendit , 

CXLVlU^i^n^ AHgelum delatam e coelo coronam ,fra- 
terno captti /mpofu/ffe afpex/ffet , Vidifi/ne^ 
fcater (/nquit ) quo te honore hentgnitas D/m- 
nahoneslau/t , (^ quam dextr/s nunc au- 
fpicijs vtciortam portendtt f Ccelejits dudum 
€ coslo internuncius aureum tuo cap/tt diade- 
ma depofuit . Proinde t?ono nunc ejio antmo , 
quandoquidempropttiaftwt nohts '^um/no-^j 
nequefides nosnofirafefelltt . Salomonemin- 
folentia fuafurentemjundemus , ac Jugaht- 
wus 3 regnoque cedere cogemus . Contrd ve- 
ro Geyfa , S/c Dcus omnipotens , in cuius 
manufunt omn/umiura regnorum prod/g/a—» 
iflaconfirmet , qu^tuis tantum ocui/spatue- 
re , quando te tua pietas (^ rel/gio augurem 
pr^fi/tit D/uiniC qjoluntatis exploratijfimum . 
^uod ft tua te aufptc/a frufirata nonjucrint , 
nunc Diu^Genitr/civotarite fufc/p/o , m^ 
rerum pot/tum , celeherrimam h/c "Bafilicam 
extedificaturum . V/x h^c d/xerat , quttm—j 
njextlla tolli tuffit , (^ /n oj/llam proximam—» 
rmueri cafira , quam ^jnthkotam vocant , 
<vt pofiero die cum Salomone congredcretur . 
Inter -vtrumq; Adon/orodus mons ajfurgehat , 
quem ^vh/ fuperajfcnt , manum fiat/m cufn—y 
hofie conferere decreuerant . Sed imm/nent^—s 
nimia nuhium ohfcur/tate , remoratt , nequ^ 
montemfuperarunt , neque pug)i£ fe commt- 
fere , in fequentt notie , in fua qtufquefiatio 



ne permanftt , hofiem expcBans . lllucejcen- regno confultum irt ^idimus , vna curn.^ 

puht/ca falute , nofiram quoque tueri ent- 
temur . Pijs animis nunquam Diuina^ 



te die Salomon iniiru^a acte montem afcen- 

dtt . ^uin 
(^ clitellanjs mandauit , in tugo montis pr<c- 



numtna 



dejutli 



e nouimus 



qtu 



no 



hts le- 



e_> 



fiderent , njtnon tmpedimentorum gratid^ , \fu Chrifi/ Optim/ Maxtmt hentgnttat 
fed pr^fidij loco tht confiitutt ef^e-vtderentur . \ per quam propit/a e/ie fc/tote , atque id 
Ad hdc V/dus fpe iaEiahundus , 7{egi a^ffir- \ ex cand/d/jfimx mufiel^ prod/g/o explora- 
mahat , hofies vh/ regia cafira 'vider/nt , con- j tum hahete . Proinde fort/jfm/s dimicat^—, 



tinuo fugtturos . Contrd Lad/fiaus , (^/ Gey- 
fa 3 qui fuherant , plantciemque tenehant , 
njht Salomonis copias fufpexere , ac/em prima 
hora diei , prout res /pfa tulerat , d/ligentius 
infiruere . LaJifiaus fniflrnm, Orho dextrum 
cornu tenere , Geyfa />i medio fefiatuere, mu- 
nire fort/Jfimo pr.afdio quanque aciem . Ex 
"B/hor/enfihus Lad/Jla/ leg/o , Geyf ^vero , cx 
^itrienfhus confiahat . D/uo Alartino La- 



an/mis , (^ ex aufpicato inHantem •vi- 
Bor/am capejfite . Me autem rec/pio , fi 
Deus annucr/t , ita hod/e pro regni com- 
modo , (d/ falute pugnaturum , vt aut 
•viclorem ducem , aut inter co-tfrrt/ffmios 
hofies pulchre occumhentem fpiEiatun /?- 
t/s . Mox d/Eio celer/iis pugnte fyutiVL-y 
dari /uhet , ipfeque in pr/m/s magno .m- 
petu /n hofiem fertur , quod vht v.dcre 



diflaus ante itutam pugnam , ^cdem qjoutt , \ mil/tes , pan qu/fque ferocta certamen^ 

A a ado- 



I ^6 Henricus IV. Occid. Imper. XVi 11. 



S^.^n. ador!u?2tHr . Otho ^ocmornm Dy,x , qui 

in dextro cornupr^ftdehat j 'haudtjuacjudm mi- 

norc imvetiipHonam conferit . Salomon , (jni e 

monte in campum defcenderat 3 infniflro cor- 

nn Vidum cum 'Bachienfbus j in dextro Er- 

neum j fe cum 'validiffima acie tn medio col- 

locarat . Conferta m.ami , "Boemicus miles in 

Vidum "jehementi ^fjue adeo impetujertur , 

OthoneDuce 3 ^t laciahundufn 'J{eois Comi- 

tem 3 aliquantifper ohfiare conantem inclina- 

rit, inclniatumq'-) cum "Bachienfhus, adauElis 

mox animis , infgniftragefugarit . ^luod 

non immerito , omnium ludicio , ohtigiJf€-j> 

^ifum eft 3 -x/t qutfraterni execrahilijque helli 

auEior fuerit , primus ipfe pcenas cxpendcret . 

Lad/flaus ingenti pietate du^us , dum fratri 

Gejfe admodum tnnet , ex induflria , fgjni-j 

cum dlocommutarat 3 ratus -vt acciderat , 

Salomonem inprimis Geyfe Ducis agmeii—> , 

extremis conatihus inuafurum , quem paulo 

ante deuicerat , taliqfucccffu fretum 3 CdCtero- 

rumfacile •■viHoriamafiequuturum . Quare 

Jratcrnx falutt intentus , omnem helli impe- 

tum in fe conuertit . '^eque conflio fm fru- 

firatus eji,7{ex enim extemplo profpecits Gey- 

fe fgms, maximofurore in eius aciemfcrtur, 

fpercins fuperatum quandoque hofiem faciie 

inclinaturum . Vixtpfe majium coffrerecce- 

perat , quum fihi non cum Geyfa , fed La- 

dfiao •virofortiffimoac inutciijjimorcm ejf^ 

inteilexit , (^ commutata vexilla nouit .Con- 

tinuo fpe fua falfumfe intelligens , cumfor- 

mtdolofo vfque adco Duce haudqnaquam di- 

micandum effe cenfuit , immo agmen alio di- 

ucrtcndum , 'vhi melior fucceffus iam fpcrari 

pojfet , quare dato tergo , in Gejfam repente 

fe conucrtit . Q^um Ladifiaus pr£ fui formi- 

dine "F^gcm alto declinafe aciem confptcatur , 

eucfitgio eum tnfequitur , infiat a tergo , a 

fronte Geyfa ohfiat ^inter duosfratresfe reda- 

clum Salomon intellexit . Et quamuis a fron- 

te cum ^altdtjjlmo agmine pugnaret , a tergo 

tamen grauiter etedebatur . In hts angufiijs 

coiiocato 7(egt nd aliudfuccurrehat , nif vtpro 

fe qutfque ad mortem vfjue fortiffjme dimica- 

ret . ^uum nulius deciinand^ pugn^ exitus 

•vtdcretur , 'viLiortam hojit nequaquam in- 

cruentam ejfe reiinqHendamrepHtahat.Incens 

interea Aiamannorum cddes edttur , 0/ no^is 

parua Itaiorum manus cum his pariter oppe- 

tere cogitur : quA ne inulta mori 'vtderetur , 

nonpaucos ex Vugaris trucidauit . AdpofirC" 



mum Saiomon , cdfa maxtma parte Juorum , 
reiiquaque capta cum paucis elahitur, ad Zy- 
gethfenfem ^tcumfugiens , Danuhium traij- 
cit . Opo Alarttntfltus , ah eius latcre non dt- 
fcedtt . Tandem tn Alofoutenfem aorum /^—9 
recepit , vht contugem ac matrcm effe nouerat . 
Ladifaus ac Geyfa , cteteris partim c^fs (^ 
captts , parttmfufs , a fecunda hora dtet ad 
ferum •vfque 'J{egem infequHntur . Inhocpr<e- 
Ito nonfoiitm ex Aiamannts (g/ lalts , verum 
etiamex Vngaris 3 maonus defideratoruni-j 
numerusfuiffe traditur: qutn (^ njtEiores, qui 
fuperjuerant, magna ex parte vulncratt. Ptus 
autem Ladjlaus infgni qjtEiorta potitus, vhi 
aliquantulum fefe coiiegtt , (^ eorumquiceci- 
derant , corpora iuflrauit , in profufjjlmas la- 
chrymas conuerfus eii . Dum fecum reputat , 
omnes qui ceciderant , in C hrifio fuijfefratres , 
depiorahat exercttus vtrtufq; cafum , (^ for- 
tuntc poteftatemincufahat 3 tnprimifq; huma- 
nam fiuititiam 3 (^ huiujce fecuii ccecitatem 
deteftahatur , quumucmini pacem (^ quie- 
tcmfperare itceat . ^am qui ad regnandum 
nati funt , dehtta fihi reonafine muito fan- 
guine (^ periculo capcffere nequeunt : quivero 
ad feruiendu?n , quottdtants infdiis a dehttis 
ohfequijs fuhducuntur . Hanc miferam morta- 
lium vitAm , perpetuam- proceliam ejfe afflr- 
mahat . liluclque voctferantius fcptus inge- 
minahat , Huc me, meumque fratrcm necejfi- 
tas adegit , vt fnc fratemo heiio neque digni- 
tatem , nequepaterna hona retinere poffcmus, 
nullafq; fedesformtdoioforesnohis,qudm aui- 
tas hahcremus . Tantum malorum apudpa- 
truelem vaiucrc conflia , (^ inicEia fufpicio , 
'Vtnthtitile mifcr , exitionofiroreputaret an- 
tiqutus . ^uin (g^ tam iniquam tntucrat opt- 
nioMcm 3 -vt tutioremfe cum exteris , quant—3 
fuis reputaret .Omiferum Saiomonem , W2i^- 
i iis vfque adeo confiijs ohnoxium 3 -vt nihtl 
I fratcrna charitate detefiahilius arhitraretur . 
O nos ionge mtferiores , quihus non tam pro af- 
ferenda ^tta (d/ dignitate nofira , quam rc- 
pni Ithertate ccrtantthus , manus a noftro 
ftnguine ahsiinere non licutt . Atque me pr<e 
cdteris dixerim tnfeitcem , quem ad DiuincL^ 
minifierta natum (^ euocatum , fraterna 
charttas (^ regni ratio remoratur . Vtinam 
mihi pro htsomnihus mort ohtigiffet , ^ pro 
puhitca falute dcuoutffe caput , autpro fceicri- 
hus omnium vitimaspcenas exfolutffe. l^imi- 
rumLadifao nilhoc laudahiii acfaiutart fato 

accir 



Catena Hiftorica . Lib.XVIII. CapIII. 187 



Sal. ^»-accidere potnijfet optatius : ne me (jiiidem—> 
i°74' patrticUs odaim y(^ fratenms amor adhau- 
riendum cognatum (anguinem protraxifjet , 
vifi protegendum effefratrem , eundemq^jutu- 
rum reoem , fuis aufp/cis Diutna henignitas 
admonurjfet . ^uodfi nefano hellomthi pu- 
gnandumfuiffet , maluifem projecio etiam 
mori , (juam certajfe cum mets , (^ parui di- 
uina monita, (^ ma})datajecijfe . Tu autem 
clementijfime fcruator mundi , cjui omnio—» 
mortalium ficinora (anciijjimo tuo fanguine 
expiajii , ^ ex corde preces fupplicanttuifL^ 
non afperms,omnium (]ui hic oppetiercfdelium 
animos , macults omnthus exuc, nc pcrluftra, 
culpasdele , (^ oh fanciijjtmcc mortis tu^ 
memonam , hos ah ietcrno intcritu redime : 
priufa; me peccatorem maximum, (&/ huiufcc 
Ct<dis auciorcm , c^udm hos qui ccaderunt , 
ex lihro njit£ dcle : auod 'Vt impetrem 3 (^ 
tua mejfahilisinnos charitas,effufuf(j;in cru- 
cefanguis , (^ magn£ De£picntiJJim£ Geni- 
tricis tuA exoratio , ac patrocimum efficiat . 
AJi -uhi fatisploratum (^ conclamatum efi , 
cunEia cadauerarite fepelienda curauit , iu- 
Jia cuicjuepro dignitate ,ac ^votam Diuo Mar- 
tim <edem in Alonyorod , adieciis hojiium exu- 
uijs , exfoluit . Prouentus quoque non medio- 
cres adiecit , (juihus affidu£ mortuorum cde- 
hrarentur inferi^. . E captiuis Marchardum 
Teuthonum , (^ Sentepolugum 'Boemorum 
pr^jeHum , cxfo ■■vtriuff, equitatu , ac ip- 
fos Utali 'vulnere faucios memorant . We illa 
quidcm Ladiflai pietas filentio pr^tenri po- 
tesi , quum enim porrctia humi cadauero-» 



hitratur , de fepulua^c honore cogitat . ^uare 
continuo cius mand.ito , fuccollantihus Ernci 
corpus miiitihus , eo delatum , <vhi nunc Va^ 
cia efi , ihiq; honorifice fepuitum . Paulo -vlte- 
rius inter cadauera agnofcenda ojicior ipfepro- 
dierat, ecce a latere , Vidicorpus ojfertur, non 
modo pcElore , fed^capite faucium . ^uod 'vhi 
efi afn/tum , doleo eauidem , ait , morte tuO—» 
V/de,auamui's inrmicum in nos ajiimum nun- 
quam difflmulajii . Vttnam tihi ^ltra 'v:uc- 
relicuijfet, 'vt pofi refipifcentiam nos Salo- 
mom rfconcdiare potujjfes . Verumfimortuos 
quandoque percontatione -vexarc fas efi , ni- 
mtrum iiiud mirantur omnes , finott regto na- 
hiit^ve generenatus es , cur domtnatum , ac 
regnum aiiquod affetlajii C Cur anhciafii co- 
ronam regiam , (^ fupra conditioncm immo- 
dica iihidine dfiuajiif .^uare , -vtqucdqu^ 
pecains , priefentaneam jihi poenam ejfe fen- 
tiat , cor tuum nimia amhitione faucium ; 
ad.acia iancea pce.nas iuzt, caputque diadcma- 
tis auidijjlmum , ne ieg/timo fuppiicio careat , 
giadiofiffflim efi f His diciis , rite fiepul- 
chro condiiuhet , (itcquitcs , quicunque adc- 
rant , (^ injenfiwm cadauer fpeciahant , "Vt- 
potc cuius confiiio totf-atres (^ fiij occtthuif 
fent , irapcrciti 3 inid fieuiunt . /npateja- 
ciumpe^us ,feuoq; mii/tum iudihno propof- 
tum jpuiuerem ohijciunt , eoque ocuios oppient 
exciama?}tes , ^unquam Vtcle , tui ccuii ho- 
mrihus ac donis fatian potuere, coniecianunc 
terra , auidumpecius (^ iumina exple . Otho 
Tjoemorum Dux , qui affinitatis iure , auxi- 
iianhus coptjs Eadislao fratnque fiuhuenerat 



ohequitaret ,ne qucm fiuiojjicijrciinqucrct ex- \ ahunde donatus , in^Boemiamredijt . Saio- 



pertcm^^vhi inter confertos hojies iacente77i Er 
neum apnouit , non mediocrem pacis (^ ocij 
amatorem , equo repente defiiit . Cruentumq; 
eius caput ampiexatus , oficulatufque mifera- 
hiiiter , Hiccine laces ( inquit ) Erneu •, ama- 
tor pacts , (^ fratern& concordu , puhiicieq\ 
faiutis affiertor qjnicef ^on hoc probttas , non 
aquitas tua 7nerehatur . Pacem , quam tfi—9 
hacvita nomnuenijii , in aitcra hcne meren- 
do (^ moriendo comparajii . Cecidijit Erneu , 
cui prohttatis iurcviuendum erat , (^ ionge 
tnaius hojiihus , quamamtcis tui defderium 
reliquijii . Eo ^ehementiustuum tnteritum 
depioramus , quo ardentius pro commum con- 
cordia prmatim , (^puhiice contendcre confiue- 
Jii . Aiuita demum conquefius mferahditer 
fuper eum , pofiquam pietatijatiumfiatis ar- 



CL. 



monautem turpiter -vicius , acregno fcre eie-^^^^^- 
cius, quum in Adafouienfem agrum confugtfi- 
fet ,(^ fiapientijfimammairem adtjfset , ah 
ea repente dura increpattone correptus eJi.Huc- 
cine , fiii , parentis tu£ conflia afpematus {in- 
quit) perucnijii ( Ad has te mifierias ,pernicio- 
fia Vidtconfiiia redegcruut , -vt regio fafiigio 
deturhatus , c^fs tot cohortihus , equitumq; 
turmis,foius,ac 'vno duntaxat Opo com,ite-,ege- 
nus rcrum omnium , nufquam tutum tihi iocu 
inuemas . Si pientijfi-n^ matri ac Erneo, c£tc- 
nfq-fideiijfimis oiim crcdidtffes , qutete ttitoq; 
regnares , non minus ohferuatus , quam ama- 
tus ah ommhu^ . Si Lad:Jlaum ^ Gejjum 
patrueies tuos , -vt pareft ,cum d/gnitate fr- 
uaffics , dominatuquc icgitimo dona(^es,perpe- 
tuam tihi rcgnoque pr.ccm (^ fdutem com- 

Aa z pa- 



1 88 HenricLis IV. Occid. Impen XVMI. 



CLI. 



Sal ^n P'^*'^!^^^ • ^e»^ tihifidum fore iam fperare 
1074. Ucebn y fitms hojlis effe cceperas r" ^^ maior 
infania el?e potefi , (jiiamfccumrepiitare^ , 
alienos fibi , quamfnos.fidelioresfore , deque 
alienis potius , (juam fuis ejfe hoie meren- 
dum^ , (^de his pr^cipue , qui nimia pietate , 
acreliojone prxcellunt t Lad;fiaus nequcvir- 
tute cuiquam , neque charitate cedit , accedit 
•v/tiefanBitas , ^ honefiatis amor . 'Neque 
Geyfamahxquitate (^ modeffia quifquant-» 
dixeritalienum . ^luo cum offcio (^ pietate 
commodilis tihicertareiicehat , quamcum^ 
'Viroo.ue ffatrc f qui fia te paritcr rcdamari , 
(^ non tnfidijs fe peti fenfffcnt, nihd diomtate, 
ac imperio tno dux/fent autiquis . 'Nunc au- 
temtuorum confliorum moderatorem tantum 
Vidum hahuifi , cut quando te conccffcras , m 
deditionem te <eque ac tuos , ad ■vltimam in- 
ternecionem rcdcaifii , duos omnes ^vno tempo- 
re , ac njnius confdio pcrdidifii . Dum delato- 
nhuf facde credis , minimaque in/etfa fi{fpi- 
cione ah his, qui tihi oratificari fiudent , ad u- 
h/dinem traheris al enam.Adhxc ita Salo?non 
iraexcMiduit , T/f matrem plura fuhdcre co- 
nantem , pr<eter <£qu'4m (oT fas pidfare perre- 
xerit , (^ lam fectfiet , nifiConiug/s dextrO—» 
rcmoratusfuiJfet.Cui incufato fcpe Deo,quem 
in hellofcpe iniquum hahuiffe querehatnr , ac 
conferta aliauantifper conuitiorum dumtaxat 
njcl/tatwne ,furor fuhinde dejerhuit . 7{eha/s 
m Mofouienfi agro matronis , ipfe coUeaa-^ 
( quantafieripoterat) manu,Pifonium confu- 
oit , '-vhi fe tutius hahcre , ac exercitumjaci- 
i/us reparare fperahat . Vnoari , qui ^icinos 
pagos incolehant , quotidie ^'gi^ liter/s foll/ci- 
tati 3 parua ex parte ad eum conuenere^ . 
^andoquidem Pr/nc/pis infolentiam , ac tru- 
cem an/mum^ Jlemannis , quam Vngar/s <e- 
qu/oremelie intell/gehant . H/ tantum fequuti 
funt , qui ne quid per njicinitatem mali pate- 
rentur , inuita 2(foi ohfequia prxfiare coge- 
hantur . 

Pofiquam Geyfa ^T Ladflaus v:Borid^ 
pottti , mortuorum corpora nullo fepulchri ho- 
nore , pro cutufque dign/tate , defraudarant , 
ac lufia pie perfoluerant , mot/scajlris , Da- 
nuhium tranfm/ttunt , -vt ad Alham regalem 
contendant , 'vhifrater natu ma/or d/adema 
rite fufcipiat . At 'vht Alham peruentum efi,ca- 
ftellumport£ , quod "Bohuch appellant , ttem-^ 
^vrbem tpfam , c<eteraque oppida, impofto pr<£- 
fidto muniunt , quo tuttus regnarent . £xau- 






cioritatis mil/t/bus d/m/£Jfq; prtefidijs cafira 

foluuyit , atque ciu/l/hus inter Vngaros fefe 

gerunt , 'Vt h/s liherum effet , eum coronare^ 

1\eoem , quempnt/ffimnm optarent . Succende- 

hat Pont/ficum (^ Opttmatum ov,:imos , kec 

haudquaquam fmulata modefiia.l^am quod 

c<£tert anhelarunt , hi 'V/rtutc potius , qu arti-i 

amhitione petere 'videhantur . Proinde hab/to 

frequent/fnno conuentu , Gejfa Jnaior natu , 

omnium confenfu (0^ acclamatione , \ex Vn- 

gari^ declaratur , (^ in fequenti die , cx more 

r/ie coronatur , Lad/flaus ah eo Dux r^gfu pro- 

nunc/atur . 'J\erumpot/tus v/r ille optimus , 

non ad fu/t/am vel ad voluptatem , fed ad 

relio/onem , ac foluenda Deo -vota animum 
^ . '. ..... 

conuert/t . ^on immemor enim D/mnA bent- 

gnitatis, cum Lad/fJao in Vacienfiem agrunt—» 

redijt , vh/frater ei delatam ccelo coronani—» 

Angclu7n /mpofuijfe d/xerat : (^ quum de fta- 

tuenda D/u£ Gen/tr/ci 'Bafl/ca , /bi cumjra- 

tre loqucrctur , vhi Diu/ Petr/ facellum efi , 

ecce ccruus expanfs corn/hus infignis , qu<e 

ardentijfmxfaces c/rcumjederant ,pr<e oculis 

dpparu/t , mox injugam conuerfits , fylua}?} 

petijt /nuefi/gah/l/s , ih/que tantnm =vefl:gia-» 

fix/t , vhi icdes deinde collocata . ^lucni^ 

quum m/l/tes fag/tt/s ptterent , in Danuhium 

feproiec/ffe, uec vfquam pofiea v/fm fu/Jfe 

memorant . Ladislau.< ofienti admirationC-^ 

correptus , ^imrrum ( /nquit ) De/ A'igeius 

erat tfle . Sed quidfaces in cornihus , a/t Geji- 

fa f ALox Ladflaus , f^on cornua ,fed aU , 

Jrateri inquit) neqne ilU , quas ardentes ap- 

pcllas , funtjaces , fed fulgentij]im<e penn<e . 

At vh/ fx/t 'vfl/g/a , nohts locum oflend/t , 

'vhi "Bafl/cam ex<ed/ficaturi fumus . ^are 

vh/ primadtc auguria vifa funt , ne locus 

num/ne plenus , lco/tima rel/o/one careret , 

ibi D/uo Pctro <cdiculam dicarunt , mox delu- 

brum magme Adatris fiatuerunt , multifqvv/l- 

l/s (^ ornament/s donarunt • D/u-e quoq; V/r- 

oin/s <edem 'Badx Jundauerunt , cui Pefihana 

veEiigalia , (f/ tres in Symigenfiagro ^icos 

addixerunt , eiahoratijfimis aure/fque vafs 

cxornatam reddidcre . Poji vhi relig/oni ac 

votisfacium fatis arhitrantur, ad componen- 

dum regnum^ animum aduertcre , grauijfima 

/n ficarios , cMerofque facinorofos promulga- 

ta funt ediUa , falutares quoque leges ed/t<e , 

inhihit<cq;iniuri<e . 7{egnum , ne parua qui- 

dem expartepacatum, ntfiquodtantum. Sa- 

lomon -vi^us fupercrat , qui Pifonium adhuc 

cum. 



cm. 



Cat.enaHiftorica.Lib.XVIII.Cap.Iir. i89 



Sal.^n. cum Mjfouienft agro rctmchat . Etne Vnga- 
riam qtiotidie inciirfarct , lieffem interceffere , 
^iciprecibus infantijfme a Gcyfa 3^ge im- 
petrartmt , 'Vt data lihertate , ipfs tantttnLj 
expcditionem illam deleaaret , recipientes fo- 
los fe eosjjnes a Salomonis impctn , immuni- 
tatts duntaxat hcneficio defenfaturos . Horum 
pofluiationihus njitro lyexannuit , f promijfa 
pr^Jiarent . Extempio 'Beffenorirm Princeps , 
ctiiZuitayi nomen erat , coacio expednijfimo 
ecjuitatu in Saiomonem contcndit . ^ui -vhi 
redinteoratum in fe heiium inteiiexit , Lcopoi- 

CLIII. dum Dticem Aufirice , ac D/ui Leopoidi pa- 
trem jprom/Jfa ingcnti ftipe in auxiiium ad- 
uocat . Atqtie cojaciiius liie in focietatem hei- 
It '-veniehat , fquidem tntcii/gchat rem com-^ 
munem agi . 'Boemos hofies fuos , l^ngarorum 
ejfe focios . Ochonem 'Brat/fla/ fororcm , in 
coniugem dux/fe , ^ in hclio , ouod aduerfus 
Saiomonem fub Adorijorodgejium cft , mamo 
his adiumentofutjfe fenfrat . '^eque ciad/s a 
'Boemis oiim tiiat£ , faciie poterat ohiiuifci . 
^.are (^ precibus (^ iarg/tione d Salomone 
exoratus , cum eofccdus /ntjt . Sed pufiilum 
mox antmum oHcndit , nam -vhi injhuclo 
equitatu , in Beffenorum confpcBu futt , quos 
olim Befios appeliahant , truces Iwjiium <vui- 
tnsconfpicatus , quam primtim animo con- 
^ernatus efi . l>lam liiis mos eji , 'vextiiatio- 
nibus --vti , dcmijfas ferre harbas , (^ iabri 
<velmaxtme fupertoris nutrire ptios , caudata 
crifiata-ve fecumferrc p/iea jfuitantibus quo- 
cjue ^efiibus indu/ , ijfdemqtie fcrtceis , m-3 
Perfarum morem, @/ equoru?n pcrn/c/tate ad- 
modum deicEiart . liiud quoatte metum adde- 
bat , quum fuccurrchat Gmi/eimum Potum , 
ac nuperrime Adarchardum iecatos ie?/onum 
in Vngarico beiio immanitcr occuhu/ffe . ^a- 
re fttimori d/uerticuium inuentret, Dux Sa- 
lomonem hortatur , quadragefmai/ tempore , 
puo an/morumpot/us , quam corporum , (^/ 
diuinarum mag/s , qudm humanarum rerum 
habenda ef rat/o , d pugna abfl/ncat . Qu,od 
fiomninopugnare pergcret , ^hi injirucia eji 
*vtrinque ac/es , pro fua njoiuntate pugnaret . 
Demum poiiiceri fe , quamuis d/micart nofi—y 
decreuerit , nunquam tamen permiffurum in- 
ciinatam (quod Dtj prohtbeant ) Saiomon/s 
acicm 3 ^quis fih/ ocui/s fpcciari po(?e , fed 
mox iaborantt fociofuhfidto certo JuturufJL-> . 
^uum obfinato manum an/mo conferturum 
eum afpex/ffet jipfe proximiim m,ontem , quem 



Aachtn 'vocant , confcend/t , -veiuti in Aiar- 
tiait fpeEiacHiopr.tfderet . Saiomoncontinuo 
cum Beffcno equ/te , coiiatis fignis , pugnam 
confer/t : (^f eo quidem furore , quo iniuria- 
rttm omn/um cumuiat/fima -vitio proponere- 
tur . Addebat an/mu7n cataplora&^us equita- 
tus , qui -vel/tes ac njex/iiar/os faciie proter/t. 
^uare euefiig/o terga dare hofi/s cog/tur . Ces- 
d/tur manus ne mediocris qutdem , (^ in pro, 
x/mum fiagnum , quod Fertheu d/cunt, eua- 
dendi fpe demcrg/tur: c um paucis Zuitan eua- 
dit . f^um res profpere fuccelfiffeitt , Cctfisfu- 
ftfq; BcJJenis , Lcopoidus paciam a Saiomons ■ 
pecuniam , ob fubfd/um , quod pr^eji/terat » 
cont/iHio poftuiat . At ts nuiiam ab eo cpenL-* 
accep/Jfe caufatus , n/i cife dtbcre rcfondit . 
^in if/ /iiud addebat , eumnon modo dedif 
fe fubfidium , fedne afpecium quidem ho- 
Jiium pr£ timore toierare potuijfe.^uodf quid 
in ipfum acr/us mol/retur , apud Henricum 
Impcratorem jfe diem indtEiurum intcrmi- 
nabatur , cui fanguine coniunEi/fjlmum om- 
nes effe fciebant . Contrd iiie , rejormidata 
/mperatorisfcuitia , fe omni intur/a ahf/ncre 
coacius eji . Pier/que 'non Leopoidum , fcd 
nefc/o qucm Hcrm/chum Teutcnum Princi- 
pem j 'Vt Vngarici Annaies referunt , fuiffc 
'voiunt . ^^.'ppequi ob iinguted/uerftatem , 
nom/na ita confundunt , 'vt Hifiorix 'ver/ta- 
tem f^pe inuertant . Haud parum animi pr<e~ 
fens •viEior/a Saiomoni addiderat , ac fupcrio- 
re ciade gr^uatus admodumrefp/raratjfiatuit 
nouamoiiri, -vt ftquomod.o polla , amidum 
recnum recuperaret , domcfica in pr/mis cura 
ieuare fejiatuit j 'Ut qu<ema/orafunt j ex- 
pedttius difponcret . Agmundam igittif ma- 
trem , 2{uteno fanguine natam j 'vxoremq; 
Sophiam , Henrtci Terttj fi/am , fccum m 
Stiriam duxit , in montaitumque aEnohio re- 
l/quit . De/nde tn Mofouicnfcm agru?n fe rece- 
p/t 3 'vt in Vngaros ai/quid gruuius moiire- 
tur . ^uorum res quum fuccejfu magno tndies 
cognofceret augeri , ad Imperatoris auxiiium 
fbi conjugiendum effe inteiiextt . ^u^ure Hen- 
ricum ^uartum Imperatorem adtt , cui 
quamuis magnam nummorum copiam attu- 
iiffet j qtio qiiidemfi/pcndio copias ajfequere- 
tur , nuiiu?n tamen m/iitem ex Itaits Teti- q]_\y^ 
toiiibufque habere potutt . ^uippe qui V^nga- 
roru/n metu percuifi , jiuiiajitpts magnitudi- 
ne injormidoiofdm expeditionem conduci po- 
tuere . ^uare eo 'vehementius aj/ud bnperdr^ 

torem 



I po Henricus IV. Occid. Imper. XVI IL 

^'^^-^"- toremSalomofrin qtierelas exarfit , r.ontani 1 accrrime dr/mcatiequuTmmiltis confoffurnia- 
fihi , qudm ImperatorU maiejiati iniuriam : culis amif.t , ipfetandem jortijfunerefifens , 
illatam effc fuhijciens 3 qu^ndoquidem ad ius ' ad fuos incolumem je receptt . Aiamanni fpe- 
J(o}nam Impenj fpeciare dicehatVngariam , ; ciatam equitis fortitudinem admirati , ad 
'vhicum Auou)ialiauBoritate regnahat ,im- | Imperatoremquereaerfi , illius audaciam ac 
perata cunfha pr.<[lahantur, flatuta^vecliga- j ^-vires pr^edicant , AtisOpum confefiimacciri 
liafoluehantur:^?iilerat,quodCiefare£di~\iuhet , qui pofiquam in confjjcHum <venit , 
tioni non Ghtemperaret . '^unc pofiquam ipfe \ mirifcelaudatus , adaucium quoquefi/pen- 
re^no , a quihus 7ninimedecuit ,eieB:usesi , dium , (^ non fine promijfis acpr^emtjs di~ 
legitimaahnegariohfequiareferehat.^Nihilq', > miffus efl . AIox ah Impcratore Salomon in- 
Cdfareo nomine inVnoaria infenfius audiri: | terrogatus , Anmuitt mdnes pari rohore cor- 
quin (§7' /;; Germanos eorum 'J{egem. quotidie \ poris (^ animi apud Ladiflaum (^ Geyfam 
hella moliri , foUicitare finitimos , (^ qua- \ forent . A: illc magis Vngaric£ gentis , quam 
cumq; potffiiirte,in Henricumconiurare. Item \ propri^ ■-vtditatis charitate correptus , multos 
Scythcumhoc ocnus nuUa confuctudine mol- j confimdes , ac longe mcliores apud Geyfam 
liri po(ie,cumimmitihus populisfacde confen-\effe refpondit . ^udus 'verhis confiernatus 
tire . Contra ^ero cum ciudtgente , ex quO—s \ hnperator , Si tales { mquit ) hofes nacius es, 



pr<£fiare Germanam mteiligit , nuilo ?;2odo 
'verfari poffe . Atque idcirco perpctuam cum 
•vtraqite i?iimicittamfu/i?e , acfuturam ion- 
pe miiorem , ni foino legitimoque lugo in ci- 
udem htimanitatsm afferatur . His igitux 
'verhis Henriciis f^artus ita fuccenfus efi,'^, 



nunquam (m/h/ crede) Saiomon reonum rc- 
cuperahis . Pofiquam 2{ex Vngart^ Impera- 
torem , Vaciam perucniffe cognouit , artt^ 
fihi potius , quam virihus cum Germano 
Principe agendum efse inteiiexit . Patriar- 
cham Aquileicnfem confdioru~m Imperatoris 



hahito fiatim deieciu , mamas in Gcrmania I moderatorem efse . Item cateros Aiemanno 
copias compararit, auxdia mn pauca coegerit , \ rum optimates j diius diEia haud parum oh- 
non ig^iorans quanto fe apparatu Scythicam- '■ fcruare fenferat . ^luare nil fihi commodms 
gentcm adoririoporteret .Commeatus ahunde fore inteiicxit , qucnifihunc (^ precihus (^ 
cum inaenti manu mdnum , inlirutha cialfe, \ iaroiticnihus ohfcrrnoeret . Et non Patriar- 
Danuhio detichi imPcrauit . Ipfe cum njniuer- cham folu-m , -vcrtm-i. etiam CAtcros Gcrma^ 



foequitatu , pr^tcr vlteriorem Danuhij ri- 

pam , in Vngariam properat . Atque vhi ad 

Faghum amncm peruentum efi , cafira po- 

nit , cum Pr^feci/s equitum confidturus , 

jn quam potifjimum vrhem ef^et crumpcn- 

Aum. '^itr/am , qu^eproximacafr/serat, 

primiim inuadere vfu^^n efi . ^iare Saiomo- 

ni ieotones dudc , cum dccenti equ/tatu datx , 

njt '^itriam oppugnaret . ^u/hus copijS,quum 

de Semthe ^vico fe mouiffet , infiruEia ac/e ci- 

iiita,tem adoritur . Contra opp/dan/ ,pari an- 

daciafreti , aduerfus hofies prodeunt . In- 

cruenta aliqttandiu conferta manus,(d/' pugn£ 

potius fimuiachrum , quam pugna v/dehatur. 

Hi nttnc impetere , contra /ii/ terga dare , 

'vicipmq; v/Eior/a modo his modo iiiis afpi- 

rare . Opos "Bathor equo /nfidens , taii iudo ne- 

quaquam deicEiatus , (^ 'vir fpeciatifim^ 

njirtutis hah/tus , aa/us opp/danos vrgct . 

^uin (dj per medios hofiescurfumfaciens, ad 

portam ^fque peruen/t , ih/que fpeciante po- 

ptdo 'vnum intcrfec/t , compiures -vuiner/hus 

ajfecit , (^ dum inter confcrtijfimos hofies 



norum Optimates munenhus ohi/garct , vt 
omnes d/mittendam hanc exped/t/onem (gr in 
GermaM/am cont/nuo redeundum cffc , Hen- 
rico fuadcrent , ma/ora his Impcr/o 2(o/nano 
imm/ncre negoc/a , Jicque pro Viigaris rcs Ger- 
man/cas per/ci/tar/ oportere dicerent, item aitj 
ad reuocandum Henricum •varia comme.na- 
renttir . 'Ne fa qu/dem arte ac fc GeyfiLj 
frufiratus efi . Patr/archa Aqu/ie/cnfs /nfom- 
niorum auEioritate fua dicia munichat , qu/- 
husni Gcrmanus quam primitm reuocarctur 
exerc/tus , pr^fentaneum tnterm/nahattir cxi- 
t/um . "ISie m/nore qu/dem indufria a Ger- 
manis principihus diuerfa commona excude- 
hantur , nam in fequenti nocie in cafir/s cx 
cjmpofito fed/tionem fufcitant . ^ofdaffL^ cj^y. 
Juhornant m/iites , qui ciamore , fcutorum- 
que fragore exerc/tum circumtteniant . ^luod 
vh/faHum efl , magnus h/nc horr&r Impera- 
torem ac 'vniuerfos inceffit . Tumuitus inoens 
editur , (^ in iucem -vfque paffim fluciua- 
tum . Aiane autem coaElo fenatu , Imperator 
rem ad Patres refert , (^ de reuocando exer- 

citii 



CatenaHiftorica.LiK XVIII. Cap.III. ipi 

Cdifar icitur fuorum confilio dcceptus , foluta 
expeditmie , in Germaniam fe recepit . Sa- 
lomont fe excufat dicens , rerum orauijfima- 
rum necejfitatc rcuocari^ , ac in pofieruniLj , 
auum tcmpus dahitur , auxilium polliccri . •.. 

"Nunc potius rei fu£ , cjuam amici rationem 
haheri oportere . 

Salomon itaquc C;r{iireo deftitutus auxi- CLVI. 
lio ad Pontificem confu2rit Grem-ium,c\.im- Saio>mn 

, o ^ ad Gfc- 

que literis vrget , vt pro regno recuperando goy,im 
Suppetias m\z\::it.Greiorius vel difficlcnSjVel 'o/*"'.2"*- 
/7f ;;r/c/ caufatus fcedus,aquo regnum Hun- 
garicum veluti in feudum accepturus obtu- 
lerat , fcquentibus dure rcfpondit j vd ex 
lih.i.ep.i 5. 

G\EG0\^IVS EPISCOPVS SE\yVS SE^yOJ^VMDEI 
Salomom 2{egi Hungarorum falutem , (e^ Apoflolicam henediciionem . 

rum in henefcium ( fcut audiuimus ) fufcepi- 
fi/. ^.odfinjcrumefl ,quditer gratiamheati 
Petri , aut noflram heneuolentiam fpcrarC-i 
deheas , tu ipfe , fi iuflitiam ^is attendcre , 
non imoras : njidclicet te non aliter cam hahi- 
turum, ncc fne Apoflolica animaduerflone diu 
recnaturum , nifl Sccptrum ^gni quod tc- 
nes , corrcBo errore tuo , ApofloltCdS. , non 2(c- 
gi£ MaieHatis heneflcium rccognofcas . 'Ne- 
que enim nos timore njel amore , aut alnjua 
perfonali acccptione ( cjuantnm Deo adiuuan- 
tepoterimus) dehitum honorem eitis , cuius 
feruifumus , irrequifitumrelinqucmus . Ve^ 
rum f kec emendarc , (^ njitam tuam ( «x/f 
7(egcmdecet) tnsiituere , (^ Dcomiferante 
adomare ^olucris ; procui dahio ddeEtionem 
SanB<£7{oman<£ Ecclefi<£ , ficutmatris dde- 
Busfllius , (^ noflram in Chr-/flo amicitiam 
plene haberepoteris . Dat'7{omce quinto KaL 
'Nouemhris, /ndiBione xiij. 

In Synodo 2{omana Epifcopus dcponitur ^amhergcnfs . Sal.Am.ioj^. 

fterio diuino rcmouerat , congreftu piorum 
interdixit , quia per bicnnium fe fimoniaca 
labe non expurgailct . Moguntino tamen 
intercedcntc , vix in communionem recipi- 
tur . Mcnie poftca Oilobri , Moguntis ab 
Archiepifcopo vocata Synodo :, dum inor- 
dinate contra abfentcs iura pronunciat pro 
decimarum exa6lioneiContraadftantes pro 
obferuantia Gregoriani decrcti, dc Clerico- 
rum Continentia , nouo fibi imminente ab 



Sal.^n. cifif^ fententias rogat . Patriarcha , quipr^ au- 
Eiornate ^iri , primum fententiam dicerero- 
gatus , ac ingenti pecunia corruptus erat , de- 
cemit , exercitum continuo reuocandum ,inuito 
milite nullo modo dimicandum . Hanc expedi- 
tionem ex inaufpicato fufccptam , Gcrmanum 
Scjthico hcllo defatigatum , huiufcegentisfe- 
ritatem ahominari . Proinde ne , exorta fe- 
ditione mditari , 2{omanum penclitetur im- 
perium , commodius •■videri , flahVngarico 
bello reuecetur exercitus : quod ni fecerint , 
apprime 'verendum , ne externum hellum in 
domeflicum transferatur . In Patriarch<£ fen- 
tentiam pedihus luere c£tcri proceres ,quipe^ 
cuniaquoquc a Geyfa coinquinati fuerant . 



Lltter^e tu£ ad nos tarde proptcr moram^ 
^uncij altatte funt : quas quidem multo 
henigntus manus noflra fufcepiffet , fitua in- 
cautaconditio nonadeo beatum Petrum ojfen- 
diffet . Islam fcut d maiorihus patri<£ tu^e co- 
anofcere potes , regnum Hungaridi Sanu^e 
2{oman<e Ecclef<£proprium efi , a 2(egC^ 
Stephano olim heato Pctro cum omni ture (^ 
poteflate fua ohlatum ,(^deuote traditunL^ . 
Prxterea Henricus pi<£memori£ Impexator ad 
honorem S^nBi Petri regnum illud expu- 
gnans ; -viEio 2{ege , (^ jaEia ojiBoria , ad 
corpus heati Pctri lanceam , coronamque tran. 
fmiftt , ^pro gloria triumphi fui iUuc regni 
dircxit inflgnia , quo principatumdignitatis 
eius attinere co^nouit . ^u^^e cum itafnt tu ta- 
men tn c<eteris quoque a 2{egia-'uirtute (gT mo- 
ribus longe difcedens , ius (^ honorem Sancii 
Petri ( quantum ad te) imminuifli , (^ alie- 
jiafii , dum eius regnum a 7\ege Teutonico- 



CLVII. ^Ynodus aperitur Romana^ Gregorio VII. 
•3 conuocante . In eo ha^c potiilimum ha- 
bita. Primum familiares Henrici Regis,quo- 
rum confilio illeEccledas vendiderat , a li- 
minibus feparauit EcclcfiXj vt fiad Kal. lu- 
nias fibi Rom;E non fitisfcciffent , effent 
communione fecreti . Secundum ; vt fi quis 
Presby ter, Diaconus,Subdiaconus vxorcm, 
aut concubinam habcrct , nih dimilTis illis 
p^nitenciam ageret/acris Altaribusabftine- 
ret, fieqjaliquoEcclcfij! beneficio frueretur. 
BambergenfiEpifcopojquemancea a mini- 1 



Epif copis falucis pcriculo^incceptum omifi 
Intcrim Henricus aduerf us Saxones copias 

ex 



CI VIII. 



ip2 



Henricus IV, 



5v/.^ff, ^^ Qj^j^j Germania coegcrac . 7(ifuolpfms 
Dnx Sfteiii>e , ataue '^Burguudi-c , J^-velpho 
"Soiomw prdfes , Erneflas orientali ^oiaru 
limiti pr^efeclus , Gotfridiis Germani^ , ex 

P.^i^o^ -^^^^^^^^^o , at(jue Lotharin^iie injerior/s Le- 
gatns j Vijejiphali , Frifij y 'Boiemi cum -va- 
tidamanu, adCicfarem contendmit . ifqu^ 
in Saxoniam intenta infeftoque cxercitu prof- 
ctfcitur . Saxones autem posieafjuam certum 
ijuncium de exeratu defaris aduentantis ac- 
cepere , ^ ipfi cum omnihus fuis , focio- 
rumque copijs obuiam ^uarto perger<L-> , 
libertatem armis tutari , cum C^fare conjlige- 
re Jlatuunt . Comparato igitur ingenti ex om- 
ni Saxoma numero in Turogorum fnes proce- 
aunt yVnifotardumflumen tranfeunt , in al- 
tera ripa cafra faciunt : ihi aduentum C<£ft- 
ris expeElare conBituunt . Hainrici deind£-> 
jerratie acies apparent compofltociuc agmvii^ 
pedetentim pugnandicopiamjafiun C<efaria- 
m procedunt . Erant autem Bctj , Sueui 
atque Burgundi cum Ducihus fuis Vnjelpho- 
tie , (^ 2(udi)lpho . ^am ^uartus cum c£teris 
in fuhfidijs fuhftflehat , neque Saxoncs certa- 
mendetreciant .Primus 7{udolphus , deinde 
^oij j Vuelpho atffue Ernejius ecjuis calcaria 
fuhdunt > in l)oftium cuneum , 'vhi confertif 
fmierant, impetu quam maximo pojfunt j 
prouolant : hafiis , tclis , clauis , arcubus 
refiflentes proftcrnunt . Fit prxlium anccps ,. 
Saxones fortitcrrefiftunt , nemopedcm rcjert, 
'Vtrinque multioccidmit . Ex noftris Erneftus 
Jufir/acus , Alhertus (^ Dietpoldus djyna- 
Jfcc : in Saxonum parte Gebhardus Saxonix 
rcgulus , pater Lotharij /mpcratoris cum plu- 
ribus occidit : Aiox Cdfar , cjui cum reliquis 
copijs in fuhfidvjs erat , cumreccntihus atqns 
integris in hojies , partim lajfos defat/gatof- 
que partimfiucios irrumpit , ohvios quofdam 
profternit , ac/em conturhat , Saxonas Cccdit , 
fundit , tandem infugam conijc/t , ipflque ah- 
zeciis armis , reUEiis flgnis pajfim in fugam 
effunduntur . lugcns <v/s pulueris cxc/tatcLs 
Cicfarianos paul/fper remorata cfi , conflc- 
ciumque hofl/um ahfiul/t . Alult/tudo ad 
Vnifotardumflumen fugam intend/t, amnem- 
■ ^ueparsnando ,parsped/hus, vadoque tran- 
fierat . Gotfr/dus iujfu C^faris , ne hofl/hus 
coll/gend/ fui fpat/u7n daretur , cedcntes in- 
fcquitur , proter/t , trucidat : cum venijfent 
ad fuper/us flumc}/ , inaquam propell/t ,op- 
primit , Magno numero interfecio : flumen 



Occid. Impcr. XVI II^ 

hofl/l/bus cadauer/hus oppletum , quafl ponte 

coniunEium tranft . Eos qui /am altera r/pa 

pot/ebantur , non m/nor/ clade affec/t , noxque 

flnemflernend/ Jec/t . Bo/emi Saxonum ca- 

fira d/r/p/unt , commeatum intercipiunt , cx- 

fos firatofque fpol/ant . Accepere hocvulnus 

Saxones<cr<£ Chr/fiian£ , At/no m/lleflmo fu- 

per feptuage/Jmum quintum , quintoldus lu- 

nu , qui tum d/es fept/man^ quartus erat , 

a Adercur/o cognomen hahens apud "B^manos, 

Teutonas vero a ?ned/tuU/o dierum . 2{udol- 

phi virtus , ac opera hoc prA/o commenda- 

tur , c/dcm palma tr/huitur . C-cfar pofl- 

hdc rcceptui canit , copias /n caflra reduc/t , 

v/rtutes pro concione collaudat , munera lar- 

gitur : corpora ccforum humari faucios curari 

/uhet . Deinde totam Saxon/am vaftat , tem- 

pla qu/dem immun/tate donat . dxterunL-» 

agros , vicos exur/t , pecora omn/a ahig/t , 

oppida 3 vrbes , arces cxpugnat , refjicntcs 

ohtruncat . Pars Saxonum dc opp/d/s demi- 

grant , flnibus excedu:/t , vxores , l/beros , 

Juaquc omnia in fyluas deportant : fe /nfolt- 

tud/nes , ac paludes ahdunt . C^far priric/- 

p/hus d/fcedendi potefiatemfacit , pauc/s fe- 

cum retentis : latehras Ijduarum , vligines 

paludum vhique penetrat : Pontiflces , Tri- 

bunos , Duces in dit/onem rcd/?/t . At Saxo- 

nes contcmpta dfar/anorumpauc/tate rurjns 

rehcli/onem Jac/unt : rurfus quoque Ccefrr ag- 

m/na Lothar/jic/orum , Francorum , Bo/o- 

rumque accerftt . H/que celeriter mandatO-^ 

faciunt , in Saxoniam incolumcs addcfarem 

peruen/unt . lamque Cdfar aut excifurus , aut 

perdomiturus gcntem perfldam , coniunEiis 

copijs cafiramctatur . Saxoncs frequcntes 

cum omnihus pr/nc/pihus , Epifcop/s , maio- 

r/bus natu adh/bitis , adoperto capite , ex- 

calceatique in cafira ven/unt , C-cfaris pedi- 

i hus acc/dunt , abfque omni paciione ded/tio- 

nemfaciunt . Cdfar authoresomnes feditio- 

num partim in ex/l/um agit , part/m arB/t—> 

cuflodia adferuari iuhet . Pacataque , vt re- 

hatur , Saxonia , in Franc/am red/t . Agrip- 

p/nenfthus mortuo Annone , Hddoljum Pon- 

tiflcem deflgnat . Dumque talia tn Saxonio-j 

geruntur , Vgri quoque rebell/onem fac/unt , 

Imperatori bellum ind/cunt , Solomonem regno 

deturhant , arciaque cujiod/a excruc/ant . 

Geizpnem patruelemeius , ^gem , fratrem 

eius Ladiflaum prxfidem falutant . Vxor 

Solomonis foror Hatnrici in "Boiariam euaftt . 

C<ie~ 



CLIX. 



CatcnaHiftorica. Lib.XVIII. Cap.III. 193 

fed et/am eafcelera dcfignare , autc t//^ refer- 
ri , audiri^e , nednm crcdi fas fit . Grcocs 
puellarum (^ adolcfcentulortim , facratarnm 
fceminarum j facrifcnlorum choros prectormm 
freejuentare : hofjue ali publica annona , ho- 
mm confdio Epifcopos , myfias y Monacho- 
rumpr.tftiles , ouihus Chrijiiimponi: pr^terea 
illum non folum alienas confipiprare 'vxores , 
fed et!oim{ honor ft aurihits ) forores inccfiaf- 
fe , •vxorem fuam nji-, fe de arte adidfaHa , 
profiitucre , Vencris facrijicia , njhi amator 
luxta amicam confideret , moxaue cxtinHo 
lumine tniretjperpetrare : dedes facras profiuuio 
genitalt polluere: hifque myjierijs etiam Ponti- 
fces declarari commemorant . Proponunt de- 
inde Imperium henefcium effe 'vrhis £tcrnt£ : 
proinde hortantur atcjiie pctuiit , -vt captit or~ 
his terrarum , Pontifex Populuf^-, 'J\om. iure 
fuo dent opcram , atcjue •■vna fecum 7(em- 
puhl. adminifirent , decernantcjue ex conflij 
decreto (^J caetu Principum , tju/ regnet , atcjue 
tanto Impcr/o , iufiitia atcjue fap/entia incly- 
tus d/gnus ft . Fleraf, hu/ufcemodt m/faja- 
cio . iLludprxterirenonpofftim , fiatim tum 
hos 'vcrfus d/uulgatos effe . 

Ahhat/farum , 7(eainarumf, fuhaEior . 
Proptcr adultcr/um fumpft epijcopium . 

JWundt l^oma caput, fnon 'vlcifctttir /llud. 
.^^ caput orhis erat,caudaft,(^ pereat. 

Hiscognins,Hcnricus fubdolamlcgario- cLx. 
puhl/ca , non modo inconceffis , permtffif ! ncm dirigit , vc Gregorij animum demuJci- 

i^ue <voluptat/hus temperant/amnonferuarc, ' retjquodlcquens cpiilolafaciiedemonih-at. 
HE^M^^ICVS G'I(EG0\J0 VII. POISLT IF. MAXIAIO. 



Sd.^n.Ccefaremergo Vngar/cam expedit/onem med/- 
^°7^' tantem , quem ^/ armifque /nftiperah/lcm ef- 
fe Saxones fenferant, dolo , infidijs aggred/un- 
tur . Exules cjuotjue part/mfuga , part/m 
cufod/hus pecun/a corruptis , in SaxonianL^ 
reuertuntur , rurfus conitcrant , rehell/onem 
facere parant , quofcunciue morihus , autjor- 
tuna nouisrehus /doneos credunt , perfe , per 
alios pecunia , literis ,nuncijs , pollic/tis fh/ 
conc/liant , famam defaris , graui (^ peren- 
ni opprohr/o , (^ ad omnium conu/c/a expof- 
to , Ledunt - Cr/m/na ( auorum ne nom/n/L^ 
(ju/dem Gallis, German/faue nota funt , @r 
cjua ah eo cju/ Imperatores Suetonij legerit , 
co;ifcia effe neccffe efi ) Hctnrico oh/eEiant , 
iegatos 'I{omam ad ciues , Pont/fcem Max. 
mittunt 3 qut dicerent , auare fperhecju^ 
imperari , nullum pauperem , nullum tno- 
pem audtri , iafc/utam , fuperh/am , auar/- 
ttam , pro <cqtt/tate , itire (^ tufttt/a inuafif 
fe : pr£tores , app.^ritores , fcr/has,tineas,mu- 
refjue auiicos traherc , rapere paucorum po- 
tenttam inuaiu//?e , horum arh/trio cunBo-^ 
ag(f(ari , pecuniam -vi cxigi , a fanis cjuo- 
tjue toiii , penes eofdem opes , pecun/attL^ , 
gloriam mag/fratus effc ; lufi/t/am , facer- 
dotia , Pont/ficatus , Prouincias , cunEia oje- 
nai/a effe . liium aui not/or fit fiag/tijs , 
quam nom/ne , ^enar/ , iafc/uiffimum , 
idijs corporis deditum effe , negiecia ^e 



aau 

o 



NOuer/t --vefira Sanci/tas Patcr quon/am 
dum ego pene omnes Pr/nc/pes mc/ 2(e- 
gni de nofira mag/s d/fcord/a , quam de mu- 
tuapacegaudere percip/o : ad<vos/fios^un~ 
cios iatenter d/r/go , ejuos fatis noh/ies , ac rc- 
ligiofos effe cognofco i ^ pacis hontim inter nos 
optare coniung/ ncauaquam duh/to . Hoc au- 
tem quod mando , nemtnemfcire "voiopr^ter 
'vos , dommam matremq; meam , atque ami- 
tam 'Beatricem (^ fiiiam eius Math/idam . 



Me vcro (adiuuante Dom/no ) de expeditio- 
ne Saxonica redcunte , ai/os Legatos d/r/gam, 
quamfam/iiar/ores ac fidciiores haheho , per 
quos omncm voh/s meam voluntatcm ac reue^ 
rent/am , quam S. Petro , ac voh/s deheo 
fgn/ficaho . 

Hxc tamen fcripca non dubico ancc vi- 
6toriam in Saxones reporcacam Licec Pon- 
cificis rcfponfio ad Cciarem perueniflcc poll: 
cladem illatam Saxonibus , & fuic . 



GT^EGOT^^IVS EPISCOPVS SETyVVS S E 'J{J^O 7{V M D E I 
Henrico J{cgi faiutem , (^ Apofloiicam hcned/ci/onem . 



CLXI. 



QVando iitteras tutC magn/tudinis accepi , 
longe ah Vrhe , max/me catifa infirmi- 

tatis aheramus cum qu/hus neccffar/um 

erat traEiare , qu/d vefir^e iegation/ ad pie- 
num^ficut oportet, refpondercm . Vefier etiam 



^tmcius , horum^videiicct portitor , ohpr£- 
d/Etam caufam £gr/tudinis t/mehat noh/fum 
7na}iere . Sed quia deftderamus nonfoium vo~ 
hifcum , quemDeus in fummo rcrum pofu/t 
cuimine , fcd ct/am cum omnthus homtn/hus 

B b pacem 



IP4 



Sal. ^4n. pacem j (ju<i& in Chriflo efl 3 hahere ) iupjue 
fuum 'unicuicjue obferuare , cupimtis fnmmo- 
pere corde (g/' animo adhxrere . f\loui euim 
( Cjuod te credo non ignorare ) cjuia (jui Deum 
rctiera diligunt j (^ '/{omanam Ecclepam , 
^nmanumaue Impcrnim ad 'vindi^amfuo- 
Vum cnminum no/i pcrt/mefcunc , inter nos pa- 
cem 3 (^ concordiam inferere agendo j ^jel 
orando concuoifcuut J^apropter bonam cocepi 
fduciam ,cjuiahanc noflramiimmo tottus Ec- 
clefix caufam religiofs hominibus c(ep:sii com- 
mittcre , cihi nos 3 non noflra initifle dd/gunt , 
(e/ ^jt Chnfl/ana /nflaurctur relig/o fua inten- 
t/one requ/runt . Ego autem[=vt pauc/s loquar) 
horum confll/o poiratus fum (Chr/sio fauente ) 
grem/um t/b/ Sancld 7{oman£ EcclefiiC aperi- 
re , teque njt dominum jratrem (^ fll/um fu- 
fc/pere , auxiLumque pro^vt oportuer/t jprxbe- 
rc : Ji/h/l al/ud d tc qu<£rens , nifi^vt ad iJioni- 
ta tu£ falutis non contemnas aurem incl/nare, 
(g)" Cnatori tuo ( fcut te decet ) non contradi- 
cas ofl^erre gloriam (^ honorem . F^alde qu/ppe 
ind/gnum efi , 'vt honorem , quem a con[iru:s 
(o/fratr/bus noftris cx'gimus,Crcatori (g' "B^- 
d<:mt)ior/ noflro reddere contemnamus.Mo:-icat 
itacfue nos diuina promiljio ,a:ia dicitur : Ego 
gloriflcantes meglor/flcabo , (^ qui mtconte 
fftnunt , eruntignob/les; (^ offeramus e/quod 
placet noh/s hac tn-v/a fccuUri , <vt perjrua. 
mur in cxicflibus dono lpir:tuali,his •vtro mox 
iftafuhtjc/t de •v/cicr/a obtenta adtierfus Sa- 
xones : De fuperb/a -vero Saxonum njob/s fn- 
iiiflerefflentium , qu<£ d/u/no iud/ao afacic 
^veflracontr/ta efl , (^ gaudendumefi propr.- 
ce EccleftC , 0'dolendum , quiamultusChr/- 
fl/annrumfanguis effufus efl . 

Vos autem intal/busplus honoremDei, (§/ 
iuft/t/am eius procurate defcndere , quamho 



Henricus IV. Occid. Imper. XVI II. 



tio. 



oen , & milhs ad Saxoncs legatis , qui ian-u 
frcqucnccs Hoilariamconuvncrant, pccijc vc Hericus 
l^eg/sjurorem tusia dedit/one placarent : nec ^'^'^^'^'- 
fe cunci/s gcneral/ter Saxon/bus crimen rebel- s^txjncs 
l/on/s /ntcndcre : paucos ju/ffc Pnncpes , quit"'"'""-'-^- 
/mper/tam mulc/tud/nefn , natura nou/tat/s 
au/dam hacrab/e /nflammcfl^nt . Abeis tan- 
tummodo concitat<e fed/t/on/s,(^ turbat<£ 7{ri- 
ptibl/c<e poenam , cum lcg/bus non poruerit , 
arm/s cxa^iurum . Indc rogare omncs, ne oau- 
cos tuerentur . Si obed/ant , l/cet pariicipes (v/ 
focii tanti facinoris , <ven/am pr<eteritorunh-» 
fe exh/bere : Sin autcm j excufat/onem non ha- 
b/turos de/nceps peccati , quod fc/entes (^pr<e. 
monit/gem/naflent . Quious Saxoncs: Gnr- ^^ixon-i 
tiijfimam , inquliint 3 loabemus lcgationem ; e.vf«/j- 
^ nif Pr/nc/pes noflri de omn/bus 3 quccobij- 
ciuntur 2(cf/ce fat/sfecer/nt Alaieflati^ eos fine 
mora 3 'uel captos 3 'vel 'v/ncul/s traditos exa- 
mim referuab/mtis <vel /n fauillam redaci/s 
omn/bns ,qu<.eadeospertinent , Saxon/apro- 
ciil cfftigab/mus . ^uod fi iufl/s cond/tion/bus , 
parat/funt obieBa purgare , -vcl peccata cx- 
piare 3 oramus 3 pcr Dium obteflamur 3 rvt 
honori pot/ifs fuo , qudm iractmd/<£ confulat , 
Diem potius flatuat , locum defignct ^ copiam 
dettuto coram=vcniendi 3 (^ caufam daccndi, 
'Vt fecundum Palat/nas leges , exa-m/ne prx^ 
uio 'Vel nox/os puJ//at,'vel innoccntes abfolviat. 
^uod f /raimmoderat/or fangu/nem nosiritm 
ft/t, quid prodefl amhigu/s refponflon/bus fcn- 
tentias /nuolucre f Extrem<e imp/etatis jore 
iudicamus jmfirosdeferere Pr/nc/pes , eofque 
pro nobis /ugulandos obijcerc , qui nullo pr/ua- 
to odio , fed noflr<etuend<efahM/sgratia , (^ 
lihcrtatis <vind/cand<e in 2{cgem ar:na fum,- 
pferunt . Proptereafuppl/cespet/mus , eanclem 
/llis (^ noh/s <veniam dan : •■vclfnullafip- 



i proprio prouidcre . Securius e)i/m qud/- \ plicationum 'v/ci/ma exp/ar/ potefl ,quodfe- 
Princeps m/lle /mpios poteft catifa /tftitid \ cimus , eodem /n nos ^ in /llos fuppl/c/o 
pun/re ,quam propriie caufi glorite queml/bet ! an/?naduertatur . Tunc Buuo Halbcritatcn 



nor 
bct 



CLXIII. 



Chr/ji ianumglad/oflernerc , omnia enimcrea- 
u/t 3 (g^ reg/t qui d/x/t: Egogloriam meani-3 
non qudro. Salutiquippe nofir<e tunc -verc pro- 
uidemus , cum in cun£iis noflris aH/bus glo- 
riam Deipropon/mus . 

Hcnricus itaque cum fpc pacis Saxoncs 
CLXII. fcfcllificc , miiitarcscopiascum muncrum 
tum prsdcE poliicitationc illcclas , aducrfus 
lioiiicm irarum plcnus contcndif, vj.ldus 
lunij lui^tratoexercitu in campis Hcrucldcn- 
iis Monailerij , in loco , qui dicitur Xredin- 



fis Epifcopus , Vveccl Arcliicpifc. iMagde- 
burg. Maiinus Dux Saxonix , Otto Dux 
quondam Boiarix , & csetcri Principc>s quos 
Rcgius furor impctcbat , dixcrunc : 'Ncqua- 
quam ftbi confc/os eflfe , pacefnd/Bo^vclja- 
Bo -violafl^ei cx Lamberco ) ^amft 7\cx /n- 
fl/nEiu eorum conftl/o faEium fufp/caretur ^^v.t 
Ecclcfa /n Hartcshurg incendcretur , thefauri 
dinperentur , corpora fepulchis eijcerentur , 
aut altud aliquidcontra flatutum illitis con- 
uentionis perpetraretur , paratos fe cfle , "Vi; 

quciuis 



Catena Hiilorica . Lib XV 111. Cap. 1 1 1. 19 S 



Saljln. qaauis conditione , qtitim modo cAten Princi- \ 

pes re^ni £!jticim nicucajjcnt , crimen rejelle- 

rent 3 (^ innocenticirii^^uamdjfererent : infu-\ 

per ipfam Ecclefiam proprijs impcnfis amhi- \ 

tiofiu^s quam jtierat ,V)fiamarent , amplwnbns j 

ornamentis excolerent i omnia etiamcjute tne- i 

vtum ojolgus mahgnofpifitti ftifc/tatum aii.fi 

nefario infregi (s et fdiriptiiffet ,temerafi et ,mtd- 

tiplicitis refiitticrent.Stiper hicc omnia auri (^ 

argenti (^ pr<cdior nm fuorum Quantum faluo 

ptidorefio (^ reomma/efiate accipere ^ellet , 

prompta mente darent, d.ummodo uigratiarrL^ 

rediret , (^Tgladitim cjuem in certnces eorum , 

(^ in euerfonem totius Saxoniairatus exten- 

derat,placatus rcmitteretin 'vaginam .^uod 

fohfiinatum aduerfus omnes prcces (^fuppli- 

cationes anim,um ^ereret , fe deinceps contro—» 

eum nec arm-ilaturos nec aciem inftruEltiros , 

fed nudispedihus ^enienti ohuia?n proceffuros, 

(^fententiam qtianKumcjue , ^vel iratus di- 

ciaffet porretio lugulo excepturos . 

In h(&c njerha nunaos regis dimiferunt , (^ 

ipf protinus fuos eadem ad eum refponfa defe- 

Imoera- ^^^^^^^'defiinarunt. ^uos njhi 7{e^x aduenire^ 

toYisni- comperit spriccepifvt nulla ratione mconfpe- 

ma in- ^,,^y^ fuum admitterentur, mandauitc^\ eisper 

' occultos indices , <vt c^uantocyus recederent ,nec 

(e oculis eius ^cfui conturneliam feciffent ,fc te- 

mere ingererent , alioqum regia cenfura coerci- 

ttirum fe hosies puhlicos (^T infdiatore^ regni , 

cjui fuh pr^textu legationis , mendacia fua per 

populum fererent , ad fol/citandos animos 

Principum , (^ expeditionem fuam impedien- 

dam. Ita Legatifne effeciu reuerfi funt . 

CLXIV. Itertim alios atcfue altos mtfcrunt fed eodem 
Lczact I r- ' r ' r 

Saxomt omnes rigore obprmatas contra je tam jores , 

contepti. ejuamatiresregtas inuenerunt . Semcl (fuum 

ylotatus ^^'^'^ tegatorum captataioci (g^ temporis op- 

portunitate fe improtiifusin confpeBum ^gis 

proripuijfet, (g^ qu<£ in mandatis hahehat pro- 

lojui coeptffet, ^vix adprimum fermonis exor- 

dium dato flentto , fiatim cum graui indigna- 

tione reiecius eji. Et cum ah Vdcdrico quodam 

2{e<TiofateUite m crajiintim feruandus ahdu- 

&US, "velpotius ahreptusjuif^et, proximo ma- 

ne eltifs cufiodihus 'vix 'vita comite ejfugit . 

Dehinc crehris leaatiomhus adorti Ducem 

2{tidolfum , Ducem'Bertoldum , Ducem^ 

Gozclonem (^ oeteros Principes , quos fupe- 

riore hello conturationis focios hahuerant , f- 

dem implorant , fcederis quod pepigijfent ad- 

monent , ohtejianturquepcr Deum jpercutus 



era- 



nomen in <vnius eiufdemf-, mtlttt iC facramenta 

lurafent ,^t adfint 'Tericlitantihus , ^ ficut 

pritiS gerendo helio fatiorem futim , tta nunc j^p 

reparanddepac: , auontam eoshelli poeniteat , ions ob- 
;■ ri r r I I 1. litnata 

auxtuum conjiLtumque Juum non Jubtrahant . p^-of^i. 

Sed regisprudentia , qua fupra dtatem fuam cieutia . 

miruminmodumcoillehat , omnia fepferat , 

omnes ■■vias, omnes aditus obfiruxerat.Siqui- 

dem a cunEiis principthus fuis lufiurand.unJ—' 

accepcrat , quod nullas eorum legationes fe in. 

confulto fufcipercnt , qtiod eos nec armis pu- 

hlice , necconflijs fecreto tutarcntur , 'nec ftoi 

pro eis preces aliquando fupplicationefq; dejer- 

rent , doncc fe acccpt^ ah eisignominix macu- 

lam dtgna animaduerfone eluijfe , ipfe iudex 

tejitfqffateretur.lta quodcumq; interidijfcnt , 

quamcumque njiam pertentafsent,onmia ohfi^'- 

mata ,impLcata,tmpediia repererunt . 

Exin crehra per Saxoniam Thurtngiamq\ saxomt 

• I r ■ ■ j r a. r &rnrin 

conuenttcu' ajactunt , quid jacto opus jit con- ..^ ad 

fulunt 3 difculfis ^" euentilatis omnthus , quc^Defi con. 

tnnto malo remedium altquod polltccri 'Vide- f-i'"'" ' 

hantur . §luum nulla ^ofquam humani au- 

xtlij fpes eluccret , fiatuunt •■vnanimttcr a 

Dco fhi deinceps qu^rendum efse fuhfdium , 

qui folus tam ohjitnatam regts jerocitatem 

emollire , (^ rcm implicttam expedire queat . 

Itihent ergo , -vt pcr totam Sa^oniam (^ Tu- 

rtngiam , depofcis cultiorihus indumentis,fac- 

co(^ laneis vefiiantur , ciho (^ potuflatutis 

dtehus ahfi ineant ,fumptus in pauperes pro faa 

quifque rejamiliari conjerant , (cf pcr Eccle- 

fias nudis pedibus difcurrentes ,Dciim commti- 

ni lamentatione deprecentur , 'Vt ma?ium fua, 

qu.iehumano'vhiq--)Cefantead/utorto,flatam 

pojjit opttulart ,njndique conclufs , adereptio- 

nem eorumextendat . Prcctcrcaplacet, ^t dte, 

quo regis exercitus luxta puhltcam indjcito- 

nem in Bredingen coadunandus conueniret , 

ipfin loco , q ■tdicitur Lupezem ,fex milihus cJnonel 

ah eis dtfparati cafira bcarent,^ tterum atq; SaxonM. 

ttertimrepetitts fuppUcattonihus aures eius @r 

prtncipum eius ohtundentes, f cuincerent,gra^ 

ttas Deo ,fn autem , tn eodem loco venientcm 

prdfiolati , coliatisfgnts, <^quiJfmo tudtci Deo 

rem committerent . 

Superueniunt etiam htnc Leuticiorum j 

hinc Polonorum nuncij , fuam ^vtrtqueoperam-, 

focias manus , (^ pares ad cuncia qu£ heiii Saxonli 

artthus tranfigendafint animos polltcentes. Et '^""J^'^^* 

quodparati fnt dte , quem Saxones dcjigna- xUuu 

ucrint 3 armatorum copias quam maxtmas ' 

B b 2 in 



I P<5 Henricus IV. Occid. Imper. XVII L 

^ , ^ inSaxoniammittere: Vel Ci hoc malint , con- 



jo7j. ' ^''^ Dands , i^ alias gentes , quas 'vtilgatitm 

erat ad irruptionem Saxoni<e a regejolictta- 

tas cjfc 3 fiationes mgepjue excnhias a<rant , 

'vthacparte folicitii-dnus exoncrent alios oc- 

cupatos . Hoc nuncio paulidum recreatis 

animis digrejj , (juafitum temporis fupererat 

ijfijue addicm coadunandi excrcitus , in ie- 

iunijs (^ ^!gdi)s cXigunt , Ecclefias indefef 

fioofident , in cinere njoiutantur , (q/ cilicio , 

noues pcrinde ac diesprecihus infumunt, nul- 

lumpofiremoreLigionis ooms , quod ad pla- 

candu^n Deum Ecclefiaflica traditionc com- 

paratum fit,prMermittunt . Sed ira Dei , (ju.e 

tn eos exarferat , maior erat (juam -z/t lachry- 

mis rejimgui , hosiijs (^munerihus miti- 

gari pojfet . 

2{ex Pentecojien Fh^ormaci^ cum paucis 

celehrauit , pr/ncip/hus in pr^parationcmmi- 

impera, l/t/a finfulis priuata folicitudine occupatis . 
toris in r. J • J, i ■ ■ /- 

Saxoma '^^'^(ii^^^ aie ■-vcnit in bredmgen cum injinita 

expedi- multitudine, pianeque omnium njnanimi con- 

tio, & r r a ■ II 

in^ens n^^r^ cojijtitit , nuiUi ^jnouam retro maiorum 

txiidtus memoria , tantum exeratum , tamJortcut-> , 



,r 



uerat , iam perhtennium ita paraiyfi diffo- f'^''''^^'- 
1 ^ ' r I I a - Pedim- 

lutus erat , ■■vt niji bacuLo aut mmijtrorum neleiha. 

humeris innixus , nuf(juam progred/ po/?et . 1'teroc. 

Eum tamennec tam moiejia "vaietudo excu- ''""'' 

fare poterat a md/t/a , /d pot/JJimu?n curante 

rege , 'Vt omn/umpr/ncipum fuorum t/tui/s 

ac fafc/hus , tjuam max/me /nfignem jaceret 

exped/t/onem . Cumaue ad iocum coadunan- 

di exerc/tus , jeruent/fjima iefiate , 'veh/cu- 

io fedens pergeret , Jirep/tu c/rcumfuf^ muiti- 

tud/n/s y (^/ <vi concitat/ puiueris fujjocatus , 

pene fp/uium exhalaucrat . 7{eiatus inmo- 

najier/um d Jiupore (ju/dem ment/s poji pau- 

iuium refp/rau/t 3 nuiiumtamen 'vitra 'ver- 

hum proiocjui potu/t , atcjue ita de/nceps per 

6. hehdomadas grau/ffima corporis moiefi/a 

deco^us .17. Kaiend. Augufi. humants rehus 

exemptus eji . V/rpiane feruentis tn Deum 

fdei 3 fuis tamcn omnthus admodum inu/- 

fus , propteredcjuod tndiehus eius Fuidenfe 

nomen muitis caiam/tat/hus •vehementer at- 

tritum , (^ pene omnino ohiiteratumju/jfet . 

Sedad cxptu, 'vnde d/gref]l fmus redcamus. 

Ad/fjl a rege expioratores fpccuiar/ exerci- Explo- 

tum Saxonum, retuicrunt eos muit/tudine<^ imperl- 

armts haud /mpares , cdtero heiit apparatu tons- 

etiam fuper/ores ejfe , opesmultas 3^ fuffi- 

ctentes tniongum (^uocjue tempus fumptus con- 

uexijfe , n/hii permotos tantorum hojiium ad~ 

uentu, in proximo cafra iocafSe , pcji iaho- 

rcm /t/ner/s ot/ofo tam an/mo fxts tentoriis re- 



tam mditariter infruUum in regno Teutoni 

co ,a quoquam regs contra^umjuiffe . ^u/c- 

^uidin regno Ep/fcoporurn erat , qu/cqu/d du- 

cum , (ju/ccju/d com/tum , (ju/c(ju/d Eccie- 

fafi/carum aut fecuiarium d/fn/tatum omnes 

fumma 'V/, fumma ope /n hoc heiium cn/Ji,con- 

uenerant . 'Nemoprorfus , nifi (jucmjorte gra 

u/s ad??iodum (^ omn/no /nexpi/cah/iis neccj 

Jitas excufijfet , aherat . 
Kpifcopus Epifcopus Coionienfis caufatus imp/unL-> impetrent , dauo certamtne adoriantur 've- 
Colon, fore , ficaiamttatis ,(ju.coppreJ^ura cjfctfra- nientes . 

trem fuum Adagdahurgcnfe?n Epifcopum , 

(^ confohrimmt fuu>n Haiherdatenfcm Ept- 

fcopum fpeciator adejfet , 'vacatioiicm impe- 

trauerat , loaud grauate iooc co^iccdcHterepe , \ d/nt (0/ 'virtutt fu--e inexpugnahties Jore ,fe 
T ode ^^ (juod poji primam dcjeciioncm /nu/fum^ \ cumeffe m/i/temieci/ffimum , (ju/ tnfac/en 



creando corpor/ tndulgere : Hoc fatuiffe , 'Vt 
iegatos fuppi/ccs de pace ??uttant , fi noii—i 



Fac/le (^ contemptis hoc aud/tum esiah 
his , (jui cum rege erant , pajjim laLiant/hus 
necferreas 'vei adamant/nas ac/es muititu- 



fs Epifc. femper eumlufpeciumcj; hahuijfct . Leodtenfi.^ 
Ep/Jcopus 3 'virpr^ter dccrepttam xtatem , 
longa ettam >£gr/tud/ne cxhauflus , T^egJ/nam 



d/sfi/pendijs dtatemexegtjfct , (^ cjuemfm- 
gid/prtnc/pes , d/i/gent/ dcicciu hah/to , dc—» 
toto orhe excju/fiffcnt , <vuigus efe ineptum 



jnterimferuandamfufeperat,(^hacoccafio-'aortcuituriepottus (juam ??i/i/ti^ affuetum , 
ne ipfe(juo(jue mii/t/a dcjungehatur . Kter- i (juod non an/mo md/tari , fed principum 
que tamen m/i/tes fuos ampi/Jfmo ?iumero \terrorecoaclu?n contramores(o/' /nfiitttta fua 
tranfm/fit . in aciem procejjlffet : Et ideo ?/on expeciatu- 

Dux quoque^Boemorum aderat , tanto ft- ! rum , 'vt comm/ffocertammecommtnusfiri- 



DuxBa- patus agmi?je , •■vt fe fium heiio Saxonico 
^^"^"''"'"fufficere pojfe 'vana fpeeiufus , arhitraretur . 

V^videradus Ahhas Fuldenfi.s,pr£ter cjuod 
fuLd" ^^ ineu?2te o^tate ^no pede grau/ter ciaudica- 



cio cnfe fenret (^ feriretur , fed ante com- 
??iiffu?n prddtum foio concurrentts exercitus 
firepitu (^ ciamore terrendum- , fugandum , 
(^ funde?idum ejfet, 

2{ex 



1075. 



Catena Hiftorica . Lib. XV 1 1 1. Cap. 1 1 1. 197 

j^xnontammetHehat neprdiocjiMmnC^ f pr^cedere , (^ ^rnni committcre deheant 



ft^pplicatione •vinccretur , neu Prnicipes fui , 

eis bellum inferre religiofum ducerent , (jui [e 

ad quAfcunque conditiones paratijjimos prxbe- 

rent , (^ igmmini<z fi£ 'vindiEia ,(jua nihil 

ardentius cupiebat , emanibus [ibiraperetur . 

Hocprdcauens , qudm maxime fatagevat, 'vt 

. , ante exercitus commictcrent , quam Legati 

fus dux Saxonumpacempofiulaturi, njenirent , piuri- 

Sueuo- yyntyyi inhoc /bftim annitente Duce Sueuorum 
rum. ^ , ir '- ' I 

J\udolfo : Propterea quod annopriorc rcgnum 

a^e^affe infamatus , fufpicionem hanc no- 

uts erga regemfiudijs abficrgere cupid/Jfime 

•volebat . 

ProfeElus 7{ex de "Bredingcn , die prima^ 

•venit tn Elenen . Sequenti die , prtecipitato 

nimtum oradu , duorumpene dierum iter con- 

fecit , atque in "Beringe cafira pofuit , haud 

multo d Saxonibus interuallo . lamfxis ten- 

torijs , finpuli qu^e exhauflis lafjkud/ne cor- 

por/bus i/eceffar/aforent c/rcumquaque d/fper- 

fi , proutdebant . 7{ex etiam rejrigerand/ gra- 

tta fe in leEio recl/nauerat , cum fubito Dux 

2{udolfus ingrcdiens nunciat , Saxones bre- 

uijftmo fpacio , negligentes an ignaros ad- 

uenientium hofi/um , inter epulas (gT 

pocula ineptis lafciuirc lufhus , qui f 

<vel ad punBum tcmpor/s i):tdtum habeant , 

quod fumptacontra 7{empuhl. (^leges ma/o- 

rum arma , fc improbc confpeB/bus regis in- 

uexiffent , ignominiam hanc Theutonic/ re- 

gninullis deinceps feculis abolendam cff^—s: 

Placere fibi cum adhuc ma/or pars fuperfit 

diei , 'Vt ac/es inflruatur , prA/um comm/t- 

tatur , vel fprA/um detretiantcs /ntra ca- 

jlrafe tutentur , /pfacafira admoto exerc/tu 

expugnentur . 

2{ex eipronus in terram gratias agit , ^T 

huius beneficij , quoad -v/uat , nunquaffi—» 

fe /mmemorem futurum . Deo in tefi/mo- 

mum afcito , poUicetur . Ita ambo fe tentor/o 

~y prorip/unt ,dato ad pugnamfgno , ocjus om- 

Sueuorii nes affunt , lono^elateque patentes camposoc- 

Triuile- (-^^p^fjf fiuaul/ duces fuas feorfum leoiones 
gmm m . r • <^ r l ■ "^ I ■ 

expeii- initruunt . Lt qu/a nec \itus loct , nec multi- 

tiombus. tudo pattebatur ,njt <vno eodcmque tempore^ 

omn/bus njna fieret manus confcrendi cop/a , 

datum negot/um efl Duc/ 7\udolfo , -vt /pf^ 

cum fuis prima acie confl/gerct . Pecul/ar/,fc/- 



Cdfar/s /uQum , njt propter affislentes pu- 

gnantibus iprovt res pofceret ,aux/l/o concur^ 

rerent . 7{ex /n qu/nta erat leg/one , quam ex 

leci/jjimis (^ erga fe admodum fpeEiaticfidei 

iuuen/bus fiipatam ornatiffimamque i^tfi/tue- 

rat. Ita paulat/m feruat/s ordin/bus ad cafira 

Saxonum procedunt . 

Saxonesqut fib/Jiultiffime perfuaferant : ^^^.g_ 

fpac/um tllud , quo a rege aberant , -v/x ab mnn im- 

equ/teexped/to , nedum ab exerc/tu , farc/n/s ^"': ^"' 
I r J • ■ / -^ j tijjuu- 

alijlqne /mped/ment/s /mpi/cato , ^iio d/£-^ ra. 

tranfm/tti pojfe , n/h/l minus qudm regem eo 

d/e adfe peruenturum fufp/cahantur . ideoq; 

•vana fecur/tate refolut/ , omne fiud/um ab 

arm/s ad curam corporum verterant . Cum 

repente confp/cantur ccelum puluer e ohtencbra- 

tum, excrc/tum fuper arenam maris tnnume- 

rab/lcm , totam adtacentis campi latitudi- 

nem , /nflar locuflarum occupajfe , (^ fe/e 

iamimmenfo , quod tn medio erat , fpaao j 

ad ipfa caflra opprimendo , ntfi maturent egre- 

di,c/tato paululum graduproperare . Inop/na- 

ta re trep/di , (§r fc inuicem inertite , quod ho- 

fiem nonpr£UidiJfent /ncufantes ,protinus fuh- Tumu'.. 

latis /n cGclumvoc/bus conciamunt 3 armdra- '"i '" 

cajirii 
piunt , port/s prorumpunt . Pauc/ ior/c/scor- Sixoui- 

pora mun/unt , cxter/ dum morarum /mpa- ^"* 

t/entes ruunt , nec -vefles qu/bus fe pauio ante 

lar^ior/ otio induiocntes exuerant , refumer^ 

mem/nerunt . 

"^uiius aiterum cunElantem oper/tur , fed 

fngul/ pajjim , prout ocyus , fer/ufve arma 

exped/erant accurrunt . ^uampiur/mi et/am 

transfluuium Vnjirut iong/us metat/ , pr/us 

/nfci/citer gejiccrei , qudmcommtttend/cer- 

tam/nis nunc/um accepcrunt . 'Nec ieg/ones 

ord/nare anguflia temporis fnebat , nec miii- 

tem adhortar/ , nec cafira confuet/sfiat/on/bus 

mun/re , ncc ai/ud quicquamfaccre quod mi- 

iitaris d/fc/pi/nx folemn/tas exigebat . 7(epen- 

tinus rep/saduentus omnia prxuerterat - V/x 

tandem ex /iiatrep/dat/one refumpto fpir/tu , 

cum /ngiohum denfffmum tumuituar/aj^-» 

flationejiipajfent ; non expeEiato fgno , ^vt 

ccnfjetudo cji pugnatur/s , equJs fuhdunt 

caicaria , (^ f^ummo n/fu pr<&c/p/tes feruntur 

in aduerfar/os . Haud procui ah Hohenhurg . 

Wf c /mpetum fufi/ncre ^vei ad horam Sueui 



licet , Sueuorum priutieg/o , quibus ab anti- \ potuiffent s nif ioco motis iamque pedem retro 
quis tam diebus iege latum eji, 'vt /n omnt ex- ' Jerent/bus Dux Fhjeif cum exercttu "Ba/oartcoy 
peditione 7{egis Theuton/c/ , /pfi exercitum \ concurr/ffet . 

Prima 



J075. 



ip8 

Pr/jna certaminis procella hajias (^ lan. 

ccas confHmpfit . ^^hqtiam partem gladijs , 

ijM^a ptignandi arte pltirimttm cxccliit mdes 

Saxoiuctts ypera?tmt y pr^cincii [inguli duo- 

hus ^jii trihiis oladijs , tantacjvie •1)1} tantafe- 

rocitate, tanta feriendi calliditate gral^antnr, 

•vt hofiihtis etiam non minits admirationi j 

hciunU quam terrori eficnt . ihi Ernojl Marchio 'Ba- 

'^ " loariorum, ~uir in reono clarifji^nus, (^ multts 

f<&pe adtierfttm f^n varos i/ictonis infgnis-gra- 

uiter •■vulneratus ejl , <^ cum in cajira femi- 

Vortede nij/^y^srelattiS fuiffct , pojicro die expirauit 



Hcnricus IV. Occid. Irnper, XVi 11. 



S^^axonu, 



hnrg. 



RfJcl 



ihi Eiigiihtrtus comes , ihi duofltj Eherhar- 
di comitis de Eilenhtirg, ihi (juam piurimi no- 
bdes Sueiii , auampiurimt ex "Baioarijs cor- 
rucruiit ipaucitjue admodum fine njuinerthas 



U- 



Fng:c 



pims duxP^^^^'^ fXfr^m/if . 2{udoijus Dux mtdtis 

pe (fiadtjs impetitus , (jua^ncjuam temictiTim^c 
lor:c£ pjjcfdio lEttis omnesjrujiraretur, mui- 
tis. taTften ex aljldua contufone memhrortitn-j 
aJfeEius eft incommodis . 

In exercitui Saxonico pr£clarijfime enituit 

OttD-lHx iziirttis Ottkonis Dticis quondam 'Boiarid . Is 
''"^"1 fortijjlmus itiuenihus feptus 1 modo in prima 
acie pu(^nam iaceficre , •-uhicu7naue acrior vis 
h-finim incuhuijfct commmiis adrffe , infifien-- 
titim '■vulttiS gladiojerire , per hoftdes cuneos 
quaqua vcrfum -viam fiht jerro parare , moao 
tnpojiremis cejfantes ,adhortari , cauf<e qu£ 
arma fumpferant admonere , (^T •■vt ntmc , 
qtiod fepc quamfancid lurajfent , ithertatcm 
fuam manu •uindicarent , omnes in comfnune 
per Dcum ohfccrarc. Strenuc profecio @r egrc- 
gij mditis, (^r optimi Ducis ofpcio Jungehatur . 
Protracium a media die •x/fque in horani—s 
nonam certamen , ia'm in co crat , 'vt duo duo- 



Jmpera 



in partes aufugerunt . Ttim ^ero , rjt femper 
inftiga hojiittm ignauijfmis (^ fortiffimis par. 
folet effe audacia , par gloria , omnes in exer- 
citu -^w iegiones conjujis ordinihus , omnes 
etiampleheiacrtijiict , qui cajirorum^vfihus 
fertidem operam dependehant , ocyus fe ad 
perfequendos ftigientes expediunt , equos cal- 
carihus cnccant , iatijfimos campos diEiocnius 
tranfiioiant , ohfiantia qudque concuicant . 

Fugfientes, quum incaftra , tamquamillie 
iatthuium hah^ttiri, fe recepiffcnt captis caftris ^^^^^^ 
(gr direptts exagitant , loca omnia per qweju- 
ga esi , per mdiiaria duo 'vel tria circumqua- 
que cddihus cruentant , cadauerum accruis 
exacnrerant . Et qu/a conatatus •'vnguiis cquo- 
rum puiuis , ocuiisprofpcEium , rehus difcri- 
?nen eripuerat , 'vt haudfacile focios ah hofi- 
hus njifu cahgante fecernere poffent^cfuamplu- 
rimosex focijs fuis 3 dum hojies arhitrantur , 
interfaunt . 

Principes Saxoni^t 0]" nohdes prdter duos 
mediocri ioco natos , omnes 'viui integriai^^ua- 
dunt 3 tumperitiaiocorum , tnm ohtenchrati 
acns denftate , tum equorum 'veioatate com- 
modiffme 'vft . 

Porro in ^juigus pedefre , quod congrcfjrs 

equitihus adhuc in cafiris refederat, ita 'vUra '^"'^'" 

I } n ■ 1 f I mSaxo- 

modumomnem , rnodejiiamque debacchattLs mmvul- 

efi hofldis feritas , 'vt Chrijiiand njcrecundia S"^- 

ohiit/, pecudes fihi non homines iuguiare 'uiae- 

rentur . Piurimam ctiam partem fluuius Vn~ 

flrut , dum metu giadij imminentis prdcipi- 

tantius /rruunt , ahfrhutt . Cddi nox fnem 

fccit. Etquod ^uitra flutimm perfequi Jugten- 

tes haudfatis tutum putaretur , conucrfmdi' 

tcsadfpoiiadiripienda tantam in cajins ho- 



tons 



'*''*' rumrcimorumexercitus Sueuid (^ 'Baioarid \ fiium inuenerunt cihorum affluentiam ,tan 



xercitus terga^vertcrent , (^ regi jrequcntes nuncij fa- \ tam auri ^ argentinjesimmqtie prctiolartim caflra 



laba- 

(cens . 



Ititem fuorum in extremo ftam nunciahant , \ mtiitittidinem, ^jt non adhcilum inferendum, s.^xQntt 
■^x ,■' ^ r i i 1 I J T^ ' ■ • iooliatii 

repcnte cx^vno latere Htnmannus comes j fedad cpultim prdbendum r^egis excratut , ' 

'iizherQ,exaiioiatercBahenheracnfsmJ- (^ ofientandam opum fuarum magmflcen- 



cum 

de Giizpcrg 

litcs figna tnjcrunt • Tum Dux Bocmorum , 

tumGozfioDux Lcittoringorum muitis pi'ius 

pcriciitantium in prAio legationihus (^ fup- 

piicationihusfat/gatus , fwas •■vterque copias , 

incitatis ad curfum equ/s , /mmittit .. 

^ y . 'Non 'uitra Saxones •-uim multitudmis fti- 

s^ixou^s iiinere poterant , paulatimq-ycedentes , cum 

lecuHd'3 lyiciinatas iam ad fucam acies Dux Otthorc- 
belia c<t. ^ , ^ ; • ; ■ \ r 

fi . fi/tucre obfecrajjdo , increpando, mert/am dejt- 

d/amque exprohcando d/u multumque conattts 

fu.ffct 3 tandem 'uerflsfrenis omics diutrfas 



t/a^m occurr/Jfe 'v/dere/itur . 

2{cx pauio pofl occafum fiis,interfaufias j 
•-ut foiemneefl mditu, acciamationes , incajira 
rcuert/tur,idtus (^ dflttas paudie, quod hojies 
/nfejiiffimos /nfign/ 'vi^or/a fuheg/f^et : maxi- 
me iaciantihus pafflm militihus,quod tilos (^ 
/ilos de pri/n/s principihus Saxonid manu pro- 
t>ria pcrcm/ficnt . Cumq;ad locum congrejfionis 
reucrfi, aiius dom/num fliu,ai/us patre , ai/us 
fratrem,aiius co^natu,aut ai/a quamsnecejfi- 
tud/nefthi deuinBu in acie corru/Jfe repcrifsety 

Uti- 



Catena Hiftorica. Lib, XVIII. Cap.III. 



ipp 



^'I"^ ftra ^jmuerfa persircpchoiut . Secjnentem—i 
Suin"' ^^^^ ^'* eirdan caftris aoentes 3 occifos terra 



Sal.^r. Ufifia omnis iu rncerorem , canttis njerfu,s eji [ ah Ecclefia recideret . ^uiium tamen fapien- 
ViUorii in ^jocemjicntturn , PianBu^ ^lulatu ca- \ temlatere pottiit , (juo potijfimum fpcBaret 

--''^-- - ^ *-^ - ^ hocfactton ^eo , ftticet , ^t exerc/tus rccif ,^ , . 

promptior deincepspdrntiorcjue aduerfum eos peccati 
helium oereret , de quorum occifione , fi pofi ^^'''°^"*' 
excommunicationem occtffuijfent , putaretfe 
nec peccatis ohnoxiumfore , necpaenis , cjuas 
icges Eccle/iafiica Jiatuunt homicidis . 

Jgitttr mouit exercitus de toco certaminis , Saxoni.^ 
(fr tranftta Tunnna inoreffus eft Saxomam-, /'«^''«^'^ 
omnia circumquatjue Jerro (o/tgne depoputans, ^ 
tantafcjue in 'vdtis [ingulis repertt opcs , fce- 
cundifima , fcilicet , regione , (^ nuttts ante 
hac hcllis a.ttaBa , 'vt au:diffim<e plehi cast.ro- 
rtim , cju<e fola fpe rapinarttm exercittim fc- 
(juehattir , copiapareret fafidium . 

7{cx tamen aljiduas ad Principes Saxoni^ 
tegationes , tumfto , ttim Principum ftio- 
rtim no77Jine dcjlinahat , hortans eos , 'vt fe~> 
dederent,ataue in ctementiaeius pot/its auam 
in armis fuis , cjute femel info^licitei- tcntaf- 
fent , fpcm fthi de/nceps ponerent . Sed /tti 
haud dtihjs indicijs compertum hahentes , 
tjuantos in eos od/o dfiuaret , extrcm£ dcmcn- 
ti,c ejfe iud/cahant , i;c ei pr^cipitanter fan- 
guin/s fut ius , potejiatemque faceret , cuius 
iram tantis ante expcd/t/onem fiippl/cationi- 



verfa. ohruiiut . <^/ ctartores inter eos d/t/orefqu?-s 

extiterant , in patriam , ^vnd' qutfcj; or/undus 

erat , fcpet/endoj remittunt : 'Vidncrat/s cu. 

ram adh'hent , atios miiitiic in rei/quum inti- 

tites ^utnera rcddtderant , fuis in patriain-j 

Ciirandos dcji/nant . 

'Necfac/lc ^fiimari potcrat , quot hacquot 

ill^cin ^.ctdi c^fa effent mtilta , hoc tamen pa- 

lam confiante , plus hic nohtl/tim , plus itt/c 

cectdtjfe plehet^ mtiltitudints,^-' propter am/f 

fonem clarijfimorum •■v/rortim , matus--v/cto- 

res quam 'V/clos tuliffe d/fpend/tim . 

Mcsrorc (^/ tuBu aJfeEiis omnthus,grauior 

accejfit doior f^ fafii poenitentia , comperto 

qtiod Prinaves Saxom£ , quos ad ■-v?nim in- 

jcrfeciospr/d/e -vano rtimore ■-vutgauerant , 

omncs /ntcfro numero 'viucrent , atque adtte- 

randum prAtum nouas dentio copias pteni ant- 

?norum contraherent.Grauiternimis Jerehant , 

^ tnter fe haud ohfctiris mujjitat/onthus fre- 

mehant , quod maxtmo fui piaculo , mintmo 

2{c!puhltc£ emolumentcmanus fuas innoxie 

pichtsfanguine poilu:ffc>it . 

7{ex tpfe quam plurimu7n Tjerehatur , ne 
CLXVII. -^ ri i ,, c 

Tnnci 



Rtmor 
faiiax. 



excotn- 
mutiica 
tur. 



hus mitigare neqututjfent . Tamen mandauc- 
'milesin/rr/tumfuftant/fatigu/ri/spxmtens, . runt ei 'verhis fupplic/hus , fe pacemquani. 
rct/gion/s ohtentu detnccps m/littam detrecla- ' hettum yctcmcnt/am etus quam tndi^nitatc?: 
r 



?n 



pesThu- rcL/g/on/s obtentu aetnccps m/itt/am aetrecia- ; tteiium ,cLemcntiam etus quam 

rmzict ret ,qua7n fine peccato (f/ graui ojferfa Dei femper matuijfe , (f/ eam f alio pretto qudm 



admtnijirare nonpoffet .Pelfim^reijpejfimum proprio fangu/ne redtmere potuiiient , nun 




Princtpes Thurtngt^nec canomce adfynodum lamitatthics eoru?n condolerct ,quos pene ^tfque 
euocatos , nec fynodati audtcntia fecundtim j ad internecionemprojirautfsct , fe hcc oratan- 

tcramptccii , (&/ohiiterat/s d corde fuo omni- 
hus matts; qtithus in eostram odttimquc fuum 



Ecctefafitcas leges d/fcufsos , pr^ciptti fentcn- 
tiaexcommumcautt : Ea fcilicet caufa , quod 

eumanno priore Erpesfurt , quumad ex/gen- j expiefset , deinccps eijidos deuotofque Jutu 
das decimas ajfedtjfet , dtJirtH/s glad/js in- ros . Siautem hov al/ter qudmper dcditionem- 
tra Eccicfam tmpetil?ent . Et nequis eifor- Jieri non pofset ,€onftilt/us fthi efse , 'Vt falua 
te hoc crim/ti/ darct , quod contra canonum^ \ exijitmattone fua , incoltim: Ithertate fua , in 
fcita miferos loom/nes , tam inexplicahttihus \ congrefionc ptihiicamorcreritur , quamdeditt, 
negotijs ad prdfens impltcitos , tam iniquo | ritupccudum iugtitarentur , 'vei diu in cujio- 
temporc adortusfutfct, quando tantis 'vndi- dia hahiti , fnfupcrfame ^X fiti , atyfque cru- 
que hcliorum proceliis laBati , non cdufts di- c/atihus macerati , omni morte trifitorem 'vi- 
cendis 'vacare , fed --vitam fuamftiga ■-vel ar- ' tam exiperent . 

mis feruare necejfe hahcreitt , att , a 'J^oma- j Jd vttimum iufsu regis profeclus ejt Epi- 

fcopus Adagontinus (^ alij qutdamcX pr/nci- 
pthus , (dr hitc eadem 'viua •■voce cum eis ege- 
runt , ohjecrantes eosper Dcum , --vt pofiquam 

mate 



no Pontifcefiht hoc perm/Jfum cjfe , --vt ahfquc 

^'"^^''^"'■depitimis inducijs, ahfque leotttma d/fcufiione, 

die quo jibi occtmcrct , eos lujto amthemat^ 



2 00 HenricLis IV. Occid. Imper. XVII I. 

male au(picatorew.certamini co7r,7n:[ifsent ,\ \i. Kalend3iouembr.maiores (^ amhitiofitis 
io7s ' l^^clademmtdtis poji hac fecuhs fioiiaboleH- \ mftrucias , fibi in GerjiiHmn copias addu- 
damaccep/(fentymincfaltcmmalofuocoacii3\ ^uri cjfent . 

tefipifcerent a Jiulcitta , nec fe , aentemquC^ \ ^uo m tempore nunciatum eii regi Dietu- 
fuamobjiinata defperatione omninoperditum \ uinum Leodienfem Epifopum , nj.rummul- fis npi. 
irent y f in confpe^u omniaceruentis Deifi- \ tisornatum^virtutibus , (^ pcr plures lani^ ['^opni;, 
dcm fuam interponere , cjuod fi fc -vltro de- annos facerdotio pcrfuncium , ab hac luce mi- 
difent , aut eademdie , aut breuijfimo poji I gy^^iffc • Cui protinus rexper interucntumGo- 
tempore deditmie abfoluendi cjffit , fduis fi- Zflonis Dhcis, propter eius excellens rnmiima 



hi dignitatibus , benefajs , prddijs , (^ alus 
facultatibus fuis . 

Ecoiitra dli fatis fbi , aiebant , rcipfa co- 
onitam (0T ft>€tiatam e/se , (^ Prinapum f- 



meritum ,fucceJforcm confiituit Heinrict4,nL-> 
(juendam l^^ertunenfem C anonicum ,ipfi Duci 
confanguinitate proximum . J^o ille benefcio 
regi deuincius , operam fuam futur^ expcdi- 
dem , (^ 'J\ea[s atrox atQue implacabde in-\tioni ,qua?nmaximampolliccbatur . 
genium,(juumpof illascondttiones pacis,(juas 2{exd/mfo excrcitu , concitus V^orma- le^^tio 
priore a}nioinGerfiiaun7{ex, Princ/pibus fuf ciam 'vcnit . Wcc multo pofl , 'Burchardus diucs 
jraojum tcrentibus , audm fancie frma[set , \ Prxpoftus Treucrenfs Ecclef^ , quiadrege-m 

2(uzffioruw legationeregia funciusierat ,rc- 
uerjus efi : tantum regi dejerens auri (^ ar- 
genti , (^ njcfiium pretiofarum , 'Vt nuilcL-» 
retro memoria tantum regno Theuton/co , 'vno 
tcmpore iiluitm referatur . ^a rccem mcr- 



tam crudeiiterin eos cuip^e , (juam tunc condo- 
nauerat ,-Xi:nd/Hamexercu'Jfet , nec Princi- 
pumfdcspericiitant/bus ojuiccjuam opis pr^f- 
dijcjue contulijfet , Proinde Jrujira eos rogare , 
n/tfdcmfuam nmic expenantur , (juafi in- 
comitam, c/uam in campis Turingi^ luce cia- cede adhoc tantum redtmere 'voicbat 7{ex 7{u 



rda 



XiiiS , muico fuo incommodo experti fu/fjent 

Ita drfxi in fentcntia pcrfisientcs , haua pro- 

Cul a Magdeburg ioc/s mumtiffimis fe couti- 

pebant , ^uia licet muititudine abundarent , 

eonorejjiouibus tamen deinceps abfineudum , 

mftneuitabiiis necejjttas incid/Jfet,decretierat. 

Tamen J^do Adarchio, (gr Epifcopus Aler- 

Marchio fburgenfs , (^pauci aiij nobiies Saxom^ de- 

jmpei-a dttiou confcnferunt . Ex quibus Vdo Aiarchio 

flbrannt ^'^^^'^ P^^ f^ obfide fiio fuo , siatim dcd/tion€^s 

abfolutus efi. Epifopus in monaficr/um Lorcf- 

fanm/ffus , aii-j diuerfs Prinapibus , --vtad 

(empus fruarcntur commendati funt . 

2(cx 'vjque Haiberfiat cum exeratu ■■ve- 

nit , omnia a/t cceperat circttmcji-^/oKjuc ferro (0/ 

ione depGpuians . Gosianam (juoque cum pau- 

cis pcrrcxit ,parccns ioco d/tifjimo,''^ fb/ fem- 

per gratijftmo , jjc quam , admjfa muititudi- 

ne , fenaret dcpr^dationis tniuriam . Cumque 

exercitus ind/esjame (^ fti dcpcnret , ^eten 

frumento partim i(tne,partim tant<£ muititu- 

dinis njfibus abfumpto , nono autem nccduni—i 

maturo , cumque fpes nulia ejfetfne largiori- 

hus inducijs , (0' maionbus impenfis beiiunL^ 

hoc confcipojfe , exoratus "E^x d Prifiapibus 

Saxon/aexccfjit , (ej/tranfitis fn/bus 7'urin- 

p/^/ , --uli Efchene--vuege peruen/t , exerc/tum 

d/mift , accrvta a Pnnap/bus fryn/fJimcUi 

fponftone , (juod ad iterandam expeditioncm , 



Fnorum ,^t jratnfuo , (juem regno expule- 
rat , aducrf^m fe non pr^cberet auxiiii/.n/—» . 
^uod certe gratis ettam irnpetrare potu/fft , 
qu/a intefiinis ac domefiicis beii/s occupatus , 
ad exteriiiC ,tamque remotis gentibus infcren- 
da beiia , nuilo modo 'vacabat . Pcr fe magno 
muneri fnagnum addit pretium tcmporis op- 
portunitas . ^am ingentibus recentis beiii cx- 
penfis ^rarium '^cgis exhaufium- juerat , (^ 
m/ies njehcmentcr iufiabat, nupcrexafi^ mi- 
iititspriemium cjfagitans : cui ntfiad •votum 
reg/a iarg/tione latisfecijfet , haud dub/e con- 
Jtabat , quodeum adrei/quamnegottj partem, 
qwe profecio maior rcfiare ttmebatur , minus 
deuotum habiturus effet . 

Posi abduciumde Saxonia ^cjs exerci- ^^^^^^ 
tum , iterum Saxones (^ Turingi cYcvracon-Saxomm 



ircL-» 



tenio re- 



ucnticuhxjaaebant , inquibus plebs con:n^~ , . _ 
Pnncipes , (^ Pnncipes contra piebem grau/f fcens. 
fima fmuitate tumuituabantur . Succenfebat 
plcbs pnncipibus , qttod eam ad fumenda-j> 
cofitra 2{cirem arma importums fuaftombus 
impuiijfent , (^ nunc cum ad certamen •■ven- 
tum effet , ipfifitga eiapf , picbemprofiemen- 
dam , concuicandam , (^ ntu tnertium pe- 
cudum iuguiandam hofiibus cxpofuijfent. Ira- 
fccbantur Pnncipcspiebi , quod ipfs in aciem 
progreffis , (g^ pro numero fuo fatis impigre 
rcm gerentibus j picbs intra cafirainertiotia 



Catena Hiftorica . Lib.XVIII. Cap.III. 201 

Sal^n,^efedijfet , (g^ pericUtantihus pliirimunL-> ^flam fcitisfacimicm de cidpaproponenti cu^- I''npfr.T 

i°75' irrit£ fpeinihdopis prefid-jqtiediit expetiata 
Saxoitcs r ' f \ JV 

Thurin- contuUJJet . 1 um ^ocro omnes in commune 



gosikie Saxones, omnes Tunnpos mfefiiffime auerfa 
(lantur. , ^^ i ■ T ■' ' ■^•' rn' 

bantur , (gr cum his mstius cjuam cum i\ege 

hellum fihifore dicehant , cjuod in fugam 'ver- 

fo Saxonico exercitu, Tunngi per omnes 'vias 

^ compita oppcfti fugientes inuaderent , ra 



ma/nnccaturu?n: Dctanto autem tamq^atro- f''^/'" 
'^ ^ . - r ' , jponjim, 

ci neootio pr<£cipitanter fenterit-ia ferre nec ■■veL^ 

le,nec debere , donec Principes regm in <vnu co- 

uenirentyin cjuorum communcm ignomima U. 

f^ Tnaieflatis iniuria redundaret , (gT (juorum 

tam<virtute hellum tranf(rcndum,(juam con- 

fdiopax reparanda ejfet:pr^fertim (juumiam 



perent , lacerarent , (d/ igfiominiofi nuditate f^penumero hona (^ paafica promittentes fc- 
r ) 1 n ■ r" I .'T . . r II .i . r . ' . \ r ■ . '■.---. 



jcedatos , de fuis fmhus efugarent 

lam in eo erat , --vt ad vim magnumqu^ 
alicjuod malum iurgia fpeciare viderentur : 
Sed Epifcopus Halherfiadenfs , (^ Otto Dux 
cjuondam "BaioaridC , quorum potijfimum con- 
filio hellum Saxonicum adminijirabatur,effe- 
rat£ mtdtitudinis animos filubri moderatione 
mitigahant : orantes eosper Deum , ne arma , 
qt^^pro '"jindicanda lihertate fua concorditer 
fiimpfijfent , nunc diaholicojurore raptati , in 
propna --vifcera retorquerent : l>leu hofihus 
fuis , qui lutiuofafn afe vicionam reportaf 
fent , per intejiinam hanc feditionem animos 
audaciamcjue repararent . Prietereaccrnentes , 
ijuod infraciam pnma adtierftateplehem ■■ve- 
hementer iam helli pceniteret panter , (^ t^de- 
ret , ^jcriti etiam,vtfemper ■■vanu (^ intejta- 
hile cji plehisingen!um,ne ipfos Pnnapes cap- 
tos ^gi traderent , (^ fiam falutem eorum 
fanguine redimerent , retulerunt ad eos de pa- 
ce injia"randa , fuaferutitq\ut ejuomodo femel 
■ accepta clades heUi cius t^dium horroremque 
incupjfet , omne?n nunc operam njcrterent ad 
placandam 2{egis aduerfum fe indignationem. 
Gratanter mmis hoc auditum , acceptum- 
tegati que eji ah omui plehe . Statimque Epifcopam 
Saxonu p)-(,^(,,;f^^ (^ Vdoncm Marchionem coliato 
conflioad 2{egcm miferunt , orare per Deum 



ad Impe- 
ratorem 



fellil?ent , Je pnncipihus fuis in expeditionem 
coadunandi excratus diem 1 1 .Kal. ^ouemh. 
confiituijfe in Gerftingun . Si eos patratt fa- 
cinoris reuerapceniteret, eo venirent,acccpttiri 
/llic,quamcumq-,7(c^ni Principe.^^equam iudi- 
caJfent,pro admijfa temcntate ,fententiam . 

Hoc •■vbi Saxombus nunciatum eji , ingens s^i.vones- 
eos metus inuaft , omnefque ccrtairm animi impera- 
conatus intendunt ad placandam quoqtio mo- ^^ivifx- 
do pojfnt 7{egis iracundiam : Ea pr^ omni- ^^^J^ ^^_ 
huscurahabita , ^jt expeditionem , qu<e tam clinare 
atrocitcr /ndiHa fuerat , pr^uerterent , reco-Jhdent . 
lentes quantum calamitatis fupenort cxpcdi. 
tione acccpijfent , (^ haud duhie fcientes , quod 
infefiiorem nunc hosiem , injiaurata pofi fu. 
gam hcHafibi redditura elsent . /taque fi^-pra 
memoratos nuncios ,(^ cum his Hddinishet- 
menfem Epifcopum mittunt,nec 2(egi folum , 
fed cunciis etiam Pnncipihus , pro recupera- 
tione pacis obnixius fttpplicare iuhent , omnem 
admifftfacinons fatisjaciiQnem ettam fupra 
leoes , (^ nataifsfuos promittunt . Etne--ver. 
his minus fdet ftt , ohfides ipfis Legatis,quan~ 
tosaccipere '-velnn ,tradunt ,quibus fe obligent, 
ntdla 'vnquam lcuitate , ntdla neceffitate, nul- 
la inorticntinm cafuttm mutahtlitate promif 
fonibtis fuis defuturos fore . 

/'•'><• Kid 



CLXIX. 

era- 



Sed Kex comperto per occultos indices 
vt faltem nunc fanguine eorum exfaturatus , I quodidmolirentur,omnibusmodts fatagcoat , ^ 
iracundi^ fuiC modum poneret , nec cxiguum ne qua deinceps ante infiruciamexpeditionem ^Qy ijfi^ 
oentts Saxonic£ ,qtiod atrocifjlmiC aediftiper- ; Legatt Saxonum copia feret colloqucndi fe-placabi- 
fticrat , '-jfque ad tnternecionem deleret , dtem cum : prxcaucns , fciUcet , ne forte Pnnapcs "^ • 

7{eg7ii fupplicationtbus eorum(0/ fat!.<faciio- 
nis humditate euicit , clementiorem in eos 
animum acc:perent . ^uinimmo , tnm honori 



locumque conflttueret , quo tutO'-venire , tu- 
to caufam dtcere liceret: Se iuxta iurisdiEiio- 
nemomnium 2(egni Prinapum, de omnttniu 



ria 3 qua fe Ufum dtceret , paratos ei ad -vo- quam tracundix fuce hoc confultius fore tudi- 
tum fatisfacere . Omnem pofircmo fatisfa- cahat , 'Vtfjieri pof^et , noutsoccajtonibus 've- 



Bionemproponere , omnta , falua modo/vtta 
@r lihertate , lihenter paffurosjore , f tantum 
expeditionem quam aduerfum fc omnibus re- j 



teres tmmieiti^infiaurarentur , ^ ^j:dnus 
quod prcepropcre in cicatricem ohduci metue- 
bat , recentihusplagis exulceraretur 



cnipnncipihus tndiciam cempenjfent ad tem- ' Ad hoc ejjiciendtim nouo (^f exquifto vtitur 



pus tnhiberet . 



artifcio , Simulat fe a Salomoneviro forons 



Ad h<^c ^x ait-fe nec eis, ncc ciiiqu^m tu- \ fuA , "B^e Vngarorum , in Vngariam euoca^ 

^ C c tnm j. 



202 

Sal^n- m;y2. _, rut lites qti£ inter wCum erant (&r lota 

1375« / ^ t 1 I 

dam 3 qtid eum recno cxpaLcnit j r)oibito citm 
Jmpera-. . _7 „ . o .. / 

tor 



tesiti ^triufque familiari coLlo(^uiOjComponeret.Hu- 

Qonatiir ius ttinens pr£tcXLti. clufis omn/btis regni prin- 

Sax-oniS cipihtis , in "Boemicim projicifcUur: ntdlum fe- 

J'< '^^''^^^fj^l^ahens ex princpihus ,pr^tcr Hcrnnan- 

tiumcomitcmdc Glizherq , eqtiitesautemex- 



Henricus IV. Occid. Imper. XVI II 

rdt levntateprodidijfet, Eorum monitis ohtem- 
perans citato (juantum poterat reditu in St?f- 
mtam , •vnde eruperat , fe reccpit . ^uem^ 



aheuntem , quidam ex Saxonihus exped/ti 
ecjuites, /nfcijs prtncipthus infecuti,pr/u[quai?i 
Saxonia exccderet^opprejfifset yn/ft Boto comes, Botains- 
quiadSaxones a 'Rege orator lerat , prouoca- "'"'^'^ 



ped/tos j (^ tanto negotio allccl/jjhnos pene re eos ad dcditionem , •■vel , (juod 'verius eji , 

qu/ngcntos . ^ln/reieciis farcinis (^ c^teris ^vana pollicitat/onc ■ven/x /mpl/care cos , jie 

hcllorum /mved/ment/s , it/fieri tantum (^ pcrfecjuerentur aheuntcm , hac arte eosfcjcl- 

certaminife expedierant . AJfttmpto /n Boe- lijfet . D/gred/ens a caftris Saxonum , ci',ni-j 

mta Duce (^ exerc/tik Boem/co ,per occultos \ eos paulat/m-vejiig/a fua infecjui cern€rct,itcr 

ac diffic/ll/mos tramites in Saxoniam conten- ■, ^nius d/ei , cjuo ad, "S^gem redirc poterat , 

dit , fperansfeeos , njt d/c/ folct ,interofci- ! longos anj^racios ,^ longa^iarumd/fpcndia 

tantes , ciim inopinatus /rrueret , fac/leop- i legendo ,-vixtr/dHO confec/t : ~jt pcr loanc^fc/- 

prejfurum ,aut firehellarc tentarent , iufia?n I l/cet , moram 7{ex elufis hoji/hus in tutu 

deinceps aducrfum eoshelli (^ fatisfaciionis j euaderepofjct . 



nia. 



m-> 



non fufcip/end^ caufam hah/turiim 

tpifca- ' ^i^tttr --vfque Al/fcnen peruen/t ^jrh. m , fi- 

piis Mif- tam in conjinio Bocm/cC (^ Saxj}i/.c . h/ a c/- 

ncnfis uihus pacijice in ciuitatem fnfcepttys , Ep/fco- 

captiis , ^^^2 c/u/tatis ipfiiis comprchend/t , omn/a qu<& 

cius erant d/r/pu/t - Hjc folo reum maicsiatis 

eiim ad/t^yd/cans , qtiod toto tempore hell/ Sa- 

yomci 7nillos ad., eum feruat^e erga 'J^empJidei 

indjces , nttnc/os , --vcl literas dcsi/najfet . Cic- 

(crum homo Ecclefajiiae pattpertat/s (^ nihil 

C.tit parum hahens pomp£ m/litaris , --votafor- 

fitancontra 7(emp.facere , armaferre non po- 

fcrat , nec magnum --vclh/s ■vel /11/ s part/hus 

momentti7n , amxus ftie inimicus extitiffct . 

Patdo 'vlterius progrejius •x/ilias nonnullas 

incendit , hominesplerofci; /ngenuos /nded/t/o- 

tiem accep/t .. Cum repente pr^miffi exptora- 

tores , retulerunt , iamdudum confd/j hti/us 

famam ad Saxones prceuen/Jfe , eos contraci/s 

plufqtioim 1 5 . mibhtis armatorum , haud pro- 

culcoijirapoju/jfc : Paratos cumeo prox/m.cL-> 

die ,nifi fat/sfaciionem corttm ,pacifq^condi- 

tiones --vltro fufaperet , colLitis fignts confiige- 

re - Pofirenio de c/us , fuorumque omnium 

falute aEium effe , fi^vel ^jltra progredt 'vel 

in eifdemcafir/s pojicra diem opper/ri 'vellet: 

pr^fcrtim quum ntillum •■vndique conclujis ef 

fug/umpatcret : nec pericti.lum manu proptil- 

fare , multttttd/neimpares , pojfcnt ^lngjns 

omnes qui ctim 'J^e^e erant metus percultt , 
Metiis ■ ' ^^ ' - 



Itaperictilo liheratus 7{cx , militemfuum 
lahore ac 'vig/i/j s tum pot/Jfimttm fame ac f- 
ti pcne "vfque ad defeci/onem fp/r/tus confc- 
tium , poji paucos d/es 2(atifponam reduxit, 
e •■vicino lam immincnte die , quo in expcdi- 
tioncm exercitus aduuandus crat . Inuenitque 
thi Leoatos Saxontim , muito lam tempore re~ 
d/tus eius pr^Jiol^-iites - 

^ltios,refponsii dijtcrcndo diu fttfpefos tenu/t, 
'Vt redire adfuos, ntfifuh ipfo tmnitnentis iam 
expeditionis art/culo,''f/' pene incumhcnte iam 
ceruiahus eorum hoft/ii glad/o , non pvffcnt . 

Cumqite fuh /demjcre tempus Dedi Al.ir- 
chio iGn^a (cpr/tud/ne ahftmptus decejjijjct , M.vxhiz 
Adarchiameius 'Boem/co Duci , inpr..^mium Boemico 
exacix fn/iitt<£ dedit :tametfi-x>xor ALirchio- ^f^ 
nis Adaia Jii/um fuum , cui hiireditana fuc- 
cejfio:ie Al-ircha dehehatur , eipauio ante pro 
fe ohfidemmififfet , (^ipfe Alarchia poji re- 
cupcratam poicc?n in Gerjiingun , intemera- 
tam femper crga 2\egcm , rcmquc ptthiicanL-» 
fdcm fertiajfet . _ ^ ^^^,„,^ 

Interea Saxones (ff Turingi intcrfpem (dr conjul- 
metttm , inter pacem(^ hciium , inter commi- tationes 
nationes ^fuppiicattones , 'vario curarum~3 ''"'"^'^' 



coccfsa. 



dfiu Jlufiuahant , nec quid agcrent, quofc-y 
"verterent , quihus modts impeditam rem ex- 
piicarent , crehra conuenticuia facicntes , de- 
liherare potcrant. Ccnjchant aiij quomodo ^x 
ad intcrnecione totius Saxonicd gentis animu 
'vchementerque eius tneptiam incufahant , I ohfiinaffef. 'vt quicquid Saxon/c^ ■-vciTurin- 
firis im- quodcumfiicccjfis fuos nimium ipfe 'vrgeret, [ g/cehojiiiis excrcitus rciiquumfeci(iet, id ipfi, 
perat, ^ morarumtmpoittens mtiltorum annorufJl—> . /nieciotgne , ahfttmerent , (g/ Jic cum omni- 
heiia^vnoimpetu conficere immodcratapr^sit- ^ hus fu/s 'vitra Jiuuium Aihim commea- 
ptionefejiinaret , fe , fuGfque hoiithus pue- rent . Aiij vt Lvtiticios infcfiiffimam nomini 

Chri" 



m ca- 



1 



Catena Hiftorica. LiK XVIII. Cap.III. 2 o 3 

Sd^n.Chr'/{iia}iogeHte}n,finib:i^fliiscxcire}n, (dJT \ dolfus , fcilicet , Dnx Siieuonini , V^oelf 
^°7?- hdrharomiUtc dducriiis harharum atc^iic tm- j Dux 'Baioariorum , "Scrtholdus Dux Carcn- 
pUcabilemhoficm ■■vtcrentur . Alij --ut caflcl- ' tinorumregi auxdnmi fiuum petcati deueoa- 



la 3 iju^e 2(exper Turingiam , ^ S axoniam 
dirui iujferat , injiaurarent , (g^ locorum dif- 
ficuhate , quoniam armis non pojfent faliitem 
fuam 3 cjuo ad, indignatio dommi deflagrarct , 
tutarentur , Sedplebs omnem fipem (uam ab 
armis ad prcccs ^crterat 3 cjw^ finonproficc- 
rent 3 mcun^iantcr an/mofixcrat, ommajf^- 
da etiam atcjuc crudcl/apotius tolcrare, (juam 
fe certamim committere , (§7' ancipitem for- 
tmite aleam , quam ficmel infaufia congrcf- 
(ione expertafu/Jfct , denuo tentare . Econtra 
Principes , qu:hus primum authoribus ea ra- 
hies inarfirat , fedulo infiahaut , obfiecrantes , 
^t prisiin^<virtutismcmores crimen non in- 
ferrcnt giori,zfiu£ : ncc optime CiVptajcedijfifne 
nunc defercrcnt : quod prima congreJfionSs 
res fecus cefilfifet , id caufit extitijfie , quod 
nec 'J{egem nec Principem habu/f^ent , cuius 
duHu (0" aufpicto hellum gerere , ad cuius 
imperium cafiira locare , in aciem procedere , 
manum cum hofltbusconfcrre , (^ c^tcra mi- 
litaris dific:plin<£ munia obfiruare facramenti 
m:litarts rcltJionc co2crc:itur . Si is [cruPulus 
ademptus cfiet , nulium 2(egcm j nuiium de- 
inceps exercitum 'virtuti Saxonic£ infuperabi- 
lemfore . Proinde maiis, rei , pcjfimj: \pei , 
'Vnicum hoc remedtum , (^ aducrfus infoien- 
tiam hofltum vehemens teium efifie , f regem 
ftbicrcarent 3 (^ in eius •vcrhaturarent , fc 
propatrta , pro contugibus , pro Ithcris ,pro lc- 
gtbus , pro itbcrtate fua , vffue admortetti—» 
mtittattiros ei?e . /// his (^ huiufccmodi de- 
liherationthus cum fipe fieptem , fipe i^.dtes 
continuaconfuitatione triuijfcnt , imertiores 
fiemper quam njcncrant d.omum rcucrteban- 
tur . Icaquumomniadeiiberando pcrtentaf- 
fent , omnia dtfcujfififcnt , propter accept^ cia- 
dis recentem 7nemoriam, nihti rationtbasfiuis 
fatis tutum , fatis fii-mum putabant . 
CLXXI. "^x I I . Kaiend. ^ouemhr. iuxta condi- 
Expedi- ^j^^ -"jcntt in Gcrflingun , Venerunt omnes 
Saxones Theutonici 2{egni Epifiopt (^ comites. Aderat 
quarta. Dtodcrtcus Dux Alofeiia regtonis^aderat Go::^- 
Zfio Dux Lottartngt£ , tantas habens coptas , 
ita mtittartlcus armts inflrutias , ita de tota 
cui prcccrat rcgio-rte fcucrijjimo dcieciu hahito 
exquifitas j vt foi^ c£tcrum 2{egis exerctturn 
numero , (^ heiiici apparatus gloria pr<£cci- 
lere acfupcrgrcdt viderentur . Alij Duces 2{u- 



uerant , pcenttcntcs vt atchant , fuperiore^ 
cxpcditione in irritumfuf tanti fanguinis, of- 
fenfi etiam 2{egis tmmttti atque impiacabiii 
tngento , cuius tracundt<e tncendtum , nec la- 
cnrymx Saxonum , nec inundantes campts 
Turingi^ riui fanguinis rcjiingucrc potwffent . 
Ccnteritamen Prtncipes , qui jrcqucntijjlmi 
conuenerant , magnum fiatis ac vaitd.uins 
excrcitum fecerant 3 ei tamenlon(re ac ioiiae 
tmparemjquemprior illaexpeditio cotraxcrat. 
Saxoncs (^ Turingi vittma iam necefilta- 

■ 1 ■ rr I SaxotiH 

te excitt amplipno numero conuenere , (8/ po- cajha 

ftts cas^iris haudprocui a ctirte 2{cgia 'Nort- & lega- 

hufiun , Archicpificopu-m Premenfm , Epifico- ^^ ^^ 

pum Hiidenesheimcnfem , Vdonem A4archto- ^""'^^l 

nem A^gt ob-vtam in Gcrjtingun milerunt , 

obnixepofiuiantcs , vt a iatcre fiuo Princ/pes , 

quos vciiet ad eos tranfifnitteret , paratos , fc 

coiiato cum eis confilio jomnthus , qitxitfia^ 

fint ,promptiJfime c^fifcnfum prithcre . 

Ahnutt 2{cx , ncc Princtpcs fuos dc tatn-» 

remotts 2{egn/ partthus adjc::te;jtias dtcendas 

confluxtfse , fed vt manu }7zilitari ah h-ofti- 

hus communes 2\eipuh.iniurias cxpojiuicrent . 

Sed cum ei hoc vix , 0t ^are fuppitcatio ieaa- 

icrum extorjjjct , nuiius erat cxprtnctpibus , 

qui eo munerefmgi corfntiretflnguits, vide- 

itcet 3 timentihus , he velapud 2\egem perfl- 

di<enoturentur , fi quid ia Saxones ciemen- 

rius agerent, vci apud Saxones mcndacij cri- 

mme tnjamarentur , fi vcniam eis admifii 

poiiicerentur , qua:n incuntianter fcircnt , 

nuiiam eos a 2(coe conficcuturos . Triduo iyis 

hac cunctatione ceffatum cfi , Lcaatis afjiduo 

euntibus, ac rcdcwnttbus, atquein eadem vcr- 

i^t^' ^g^-^ } (^ omnium Prtncipum aures oh- 

tundcntibus . 'Nec proptcrea 2{ex profcviionem 

difluitt ,fed ihflruclo excrcitu , pr^iatts mili- 

tartbus fgnis tento quotidtc gradu in vittrio- 

rapopuiahtindus contendehat . 

Tandem piacuit mttti ad eos Miiaontinum ^^S^^^ 

Archieptfi. Saltzburgenfem Archieptfc. Au^u- ^'"'^^'. 

Jtcnfem Jipi[c. Vvirzeburgenjem Ep/fi.(^ cu ^j sa- 

hts Ducem Gozeionem,cuius potijjimum in ca xones . 

expedttione authoritas valehat , (g^ in eo cm- 

nium qu£ ageda crant, suma (^ cardo vcrte- 

hat:ir,pro eo quod licet flaturapufiius,'^ Gth- 

ho dcfcrmis cjfict, tamen opum gioria,(^' mtii- 

tum ieclijjhmru copia,'.um fiaptetice (^ eicquij 

C c i ma- 



2 04 



Henricus IV', Occid. Imper. XVI IL 






Sal-^i;. pjatur/tate Cteteris Principihns tjuam plun- j deditione (jttod fdlttti eontm 3 <j(iod honori j 
wi^meminehat , Hos (juinciHe nominatim ad ! cjuodretfamiliartofficiatiCxperiantur 



f.ippU. 
feit 



collocjutumjuum Saxones expetterant , (juod 
hos conHantijjim<A jidet ^t •-veritatis effe com- 
pcrerant , (^ cjuicquid hi fpopondijfent , ra~ 
tamjore haudduhio credchant . 

Citmcfue in caflra Saxonum <ventjfent ,pro- 
uolati ped/hus eorum Princtpes Saxonite , ohte- 
Jlabantur pcr Deitm , ^jt calamttatts eorufJLj 
mfererenturi cjuos regis mclementia,(^ primo 
ad audendum hoc immane facinus coegijfet , 
(^ nunc 'viclos (^pene ^ofjtee ad internecto- 
tiem deletos , ad exitiales cruciatus infattahi- 
li odio depofccret . ^uodf legthus , (i iudic.js , 
/? more maiortim innocentiam fuam ajfereres 
permittantur , facilecrtmenrefellant , (^ fe 
acceptas ta GerHingun pacis conditiones nul. 
lo deinceps aufu temerario <violaffe prohent , 
<velft proharenequeantpoenas iC^uas leges (^ 

fcitamaiorumin [imilium crtmtnumreos fvi- ■ 'vt falutarihus monitis adcjuiefcerent , necjue 
xcrint perfoluerenon ahnuant .'^unc •■vero no- \ cxtguumSaxontcinominis , quodcddi acde- 
m crudelitatis genere innocentthus refellendi \ pnpulattoni fuperfiifset <vana defpcratioK^ 
vrimints copiam non dart , placattonem nofi-^ ; pcrdttumtrent , Jefmtnus fibttis eorum , 
recipi ,fattsfaEitone7n non admittt fed fcmcl at proprix extjiimationis curam pcr maxt- 
(onceptiC indignattonis •vtrus, ita penitus imis mam hahere,(fuiproJeFio maculam fhi (g^ cn 



Aducrfus hanc njocem <vehementer infrc- 
muit <vulgus Saxontcum , dttrumque omm- 
hus vtfumejl 3 (^ tntolerahile 3 (^ etfingui- 
nts fui itis poteftatemcfuefacere , cuius crude- 
litatistam claracepiffent experimenta , cjui 
poji depopulationes Thuringi^e (ef Saxoitia , 
pojl multa hominum millia c^fa , adhuc fpi- 
rans mtnarttm , (^ cxdts , omnia adtterfum 
eos mundi regna concitafset , cuius iracwidi^ 
in fecundis rehus non pietas , non mtfrano , 
non Dei , non hominum refpecius •vntjuanL-t 
rnodum fccifent j fattus fiht fore , vt dcjuo 
certamine congreffi , more virorum jortittm 
moriantur in heilo , cjuam <vt in extlijs (^ car- 
cerihus rttu pecudum rugtdart , rtdiculum ho- 
fithusfiisfpeFiacultim pra:heant . 

Econtra tlli fedulo tnfiahant , deprecantes. 



S.ixonu 
vuhus. 



infed:Jfe •vifcerthus 3 -vt non alio medtcami- 
tie 3 quam totius Saxonice gentis exterminio 
fedari vdeat , proinde vtdcant ipfi memores 
httm.^uarum rerum, nejorte pefitlentis huius 
exempli contagium fumpto ah S^axonth-iS exor- 
dio , cxtcros ettam quandocjue regnt Princtpes 
infciat , (^ ita nunc tnjcelicthus euentis Sa- 
xonum moderentur , ita calicem htinc fellis (^ 
Ahfnthij mtfcant (^ propincnt Saxvtthus^vt 
fihi quoque paulo poji eundcm memtncnnt cibe 
hthendum . Se lam tncifafpe , omijfa dctnceps 
Jalutisproprii£ cura,hocfrmttcr antmofatu/f 
fet 3 •vt quicquid illi agendum cenfeant , fua- 
deantx iuheant , incuntlanter agant , nec fua- 
rum partiumjiudio patiantur •vlterius tottus 
T^eiDithJiatum perictitari - 

Adh^c illirefponderunt , fe caufamquct^ 
^'^^^^°^'fri;num aduerfus regem arma fumpfertnt,non 
fpansu . ddmodum tmprohare , nec placere fihi ohfii.- 
natum ad perntciemeoruyn regis animttm (^ 
perttnax odium , conlcnflfc tamcn in hoc 
omnes J{egni Principes , dc vfurpato in 7{e- 
puhlica notio hoc (d/ multis rctro fecidts inait., 
ditofacinore , non altter 2{egi •vel 7\etpuhlt- 
cx pofse fatisfcn , quam vt fe ahfque vlln-» 
exccptione dedant - Sthi autem quorumhoc 
COftfilio agant cur^efuttirum , vt nihil ex hac 



mcnnulla dcinceps £tate , nuUa •virtttte aho- 
lendum contraherent , ffdei fid creditos ad- 
uerftatis cuiufquam vci leuis aura pcrftrtn- 
gcret . Protnde tturos (e ad 7(egcm , (gT ftuto 
fdem dticere , tuto veniam polliceri pofsent 
comperturos , (^/ qtiii comperta jutfsent , dte 
pojiera renunctattiros . 

7\cx prattffimc amplexus pacts conuentio- 
ncm , promift ,(^fcutvulgata tnplurimos 
famaloquchatur , etiamf tufurandum de^ 
dtt , nthil fe in eos fdediti fu/ffent,pr.€tcr vo- 
luntatcm^ fcntentiam aHurum eorum,quo~ 
rum opera (^ hencficio incruenta fiht hac -x'/- 
B:oria ohtig/ffet , 

S<£^e itum ac reditum efl, f^pe Saxones re- 
Jutatadeditionis conflto arma expedtri , atq\ 
tn aetem fgna efferri conclamaucrant , dttm 
omniafde regis ttttiora fhi arhttrarentur . corri' 

Sed Gozsjf-o Dux, (^ qui cum eo crant E- lonls^ 

pifopifatts imptgros fe exhthucrunt vcgotio , fludium 

(^f ferocientis ?nultttudints ttimtdtum nunc '" ^;:^' 
^ . ' . III ■ I candis 

mints , nunc btandtmentts compnmebant , c^v „.• 

pollicentes , (^ quia verhisparumfdei erat , h 

ctiam fith tureturando confrmantes 3 nonfalu- 

tis 3 Jtonlthertatts , nonpr^diorum, nonhe- 

nejictorum , non C(Cterx fuppelletlilts fu£ vl- 

lam eos iaciuram fenfuros , fed pojiquaftt^ 

jt^ciem 



JUS 



CatenaHiftorica. Lib.XVIII. Cap.III. 205 

Sal.^n.Jacicm 2(c£is , (^ T{p,gni maieftatem mo- \ (jiie eorum mdicihtts fitis , cjuorum priccipue 

^°7')' mentaneafatisfaciione mavnificajjfent , fta- opera inhcllo Saxomco <vfusfuerat diftrihuit . 

timdededjtione ahfoluendos , (0" patrict li- Commoratus etiampaucis d/ehus inTuringia 

hertatique in nuUis imminuto fihi ccynditionis Caflellum in Afenhcrginftaurauit ,pr£fidium- 

ficxftatu reftituendos effe . (jue impofii t , prxcauens necjutd, pofi diorcf 

^on ^erha , 7ion mramenta , non promif fum fuum inftahdis njuUj teuitate nouaretur . 

fiones-'ull£ Principihus Saxoni^ metum ade- Pr<etereaingenuisomnihus , qui •■vel cafuah- 

fe dediit merant , (ed auia nec 'vtditcr hoftihus congre- fuerant , •■vel metu fe fhtraxerant diem fia- 

intpera- di numero ac -virtute impares 'valehant , nec ; tuit , ante quem fi in deditionem non 'venif 

'""• heltumdiutius trahi,plvhe lamolimtxdio af- \ fnt , tamcjuamhofics puhltci ah omnihus , 

fecia , (^ pacis recuperandx cupidijjlmapo- | (juihus 7(efj?uh.cur-£ cjfet ,ferro(^ igne iufe- 

terat , posi tongas detiherationes pojimuttas Ifiarcntur , atcjue ita dimijfo exercitu , nji- 

tcrgiuerfationestachrymantes, atqueatta fuf \ clor rediens , natalem San^i Alariini 



piria ahimis trahentes •vifcerihus , tandei7i—> 

deditioni confenferunt , (^ fdem Principum 

^egfque ctementiam proprict fatutis pericuto 

expenri fiatuerunt . 

^uod -vh/ prot/nus per exercitum regis ce- 

lehris rumor ^vutgaucrat , ingens gaudium , 

'vehemens crat gratutatio , omn/que tnumpho 

ittufiriorem omnihus fpotijs opimiorem <esii- 

mahant 'Vicioriam , quod adempta fhi fuf- 

fet necejfitas , cum his manum denuo confe- 

rendi , qui prima congrefftone extinciis pene 

omnihus Sueui<e ac 'BaioariiC tuminihus tu- 

Eiuofam -vifiorihus 'viEit cladem intuliffent . 
Poftera die 2{px ad fufapiendos eos tn me- 

dio tate patentis campi ptanitie in toco, qui di- 

citur Spiraloa , affedit , toto exercitu ad hoc 

Saxonix fpe^acutum fotemniter euocato , tatiffimo in- 

Trinci- ter conftipatam multitudinem ^vacantc fpacio, 

fitf» Ca- cuhi dum procedcrent totius exercitus ocutis 

^"^' confpicuiforent . Igitur introducuntur per or- 

dinem Saxonid ac Turingi.e primo Pnncipes , 

V-TJexit Archiepifcopus Alagdahurgenfis ^^Buc- 

co Epifcopus Halhcrflatenfs , Ottho Dux 

(juondam 'BaioariiC , Alagnus Dux Saxoni^ , 

Herimannuscomes patruus eius , Fridericus 

Patatinus comes , Diedericus comes de Cada- 

lenhurg , Adethertus comes de Turingia , 2(u- 

deger , Siz^ZP 3 "Berenger , 'Bern, comitcs . De- 

inde ingenui omnes , quigeneris ^et opum^ 

ciar/tatc aliquantulum eminehant /npoputo , 

(^ftcut conuenerat ahfque 'vlla exceptione re- 

gis fe dediderunt . 

2{ex eos Prtncipihusfuis fngulis fngutos , 

donecdeeis communi confdio drliheraretur , 
CLXXlvferuandos commift , (^ paulo pofi rupto foe- 
impera- ^^y contemptis omnihus , quihus fe ohtiga- 
tor fa- ■ r J- I /- // " 

dus cii ^^^^f /urijiurandi <vincuUs , eosper UaU/am, 

Saxoni- Sueuiam (g^ 'Baioanam , per Italiam (g/~ 

busriipit 'Buroundiam deportan fecit . 'Beneficia quo- uino aflatui; nuinincMonachum qucmdam reprefft, 

Hcr- 



V^vormaci^x celehramt . 

Sulfrag.incevictoria elams H.^nricus, ad- 
uerfus Pontificcm moliri videbacur , nec 
amplius ei folitum prarltabat obfequium,vc 
Domnizo canic in -vita Mathitdis. 
^m)d 7\ex ahfq-,mora Pap£ madauit,adords 
Atq^petens ipfumprofe roget^^vt Crucifxum. 
Paftor conjefiim Saxonum mittere genti 
Curauit, ptane pacem cupiens reuocare . 
Inde fuus Mijfus donec redeat,iuhet ipfum 
2(ege nulto modofuper ipfos pergere: quodnoii 
2{ex expeciauit: galeatus qurn eqnitauit 
Contrd Saxones , quifortes funt (fjj' atroces . 
Peccator qudtiis,prudes tame hic erat armts. 
Comiffo hetto , ■■viBor 2(ex ext/t/t ergo . 
Vnde fuperhus adeJi,Papd defpex/t ^vtames, 
Omn/a qwe Paptc, matnqfpoponderat ante 
Fregit ^ inuenit, fmmiacos reuocauit (^c . 
Porro curn Pontifcx Pvomanus crebris 
legacionibus , &c clcrici Bambcrgenlcs Rcgi^LXXV 
imminerenc, vtvacanci Ecclefo darct pa- 
llorem . Licet Epifcopus iam dcpoiiCLis Rcgi 
iempcr in bello & pace cxciciflec fidclis:, gra- 
cancer camen aduerfus eum Rcx videbacur 
accufacionem rccipere(aic Lamhertus) vc pcr 
eius deicdtionem via (ibi pacerec ad Vvor- 
macienfem Epifcopum , & alios nonnullos , 
quibus in vlcionem prilHnas ciefeCtionis ca- 
lumniam ftruere fencicbacur . Propcerca . 
2{upertum Goslarienfem prepoficum^virum 
pellim;E exirtimacionis in populo , ordinari 
mandauicquem maluerunc Clerici preponi, 
Quam eum fu (lincrc , aduerfus quem ad {e-^^^?^^^ 
dem appellaueranc Apollolicam . Sic cum ^-f^ ^ 
Tuldenfis Abbas cfTec eligcndus > incer m,o- simonia 
nachos odiofa fuic concercacio > vc quilibec Mona- 
maiori precio Abbaciam emerec . QuoruiTL- *;. _^'"*, 
immoaeiham Rex deteltatus , repence di- j^^„^,v.^ 



2o6 Hcnriciis IV. Occid. Imper, XVI 11. 






Sal.^ii. Henicldenfcm Ruzelinum nomine :, qui pro j bace de Lorena,accidit in alio Monacho.no- 

'°'' ■ cauia Monafterij fui eo venerac, in mediam mine Adelberro . Lambertas . Moricur hoc 

euocaCjciqj-inopinaro, <2c inuico baculu offerr anno Hano Archiep. Colon. pietatejreligio- 

pailoralem. Simile , defund:o f^^dalrico Ab- ncj^conllancia clarusA' incer Sandtos relacus. 

TIEX HE^NlijCVS 7{p M AM EVOC ATF7<^A PAPA. SalAnioj^. 

eixxvu I^T Atalcm Domini Goslarie cum ceicbraf- [ fillus, vulcu defpicabilis , obfcurus generc^^ 

i.^ fet HenricuhVDi communi Principum nuUa vircuce prredicus , cimens Henricits ^-C\r.ry\i\ 
confenfu de Principibus Saxonia:jqui in de- chiepifcopi conltanciam , ii Hannoyii iimi- 
dicionem venerancdeliberandum erat; prx- lcm prcmouerct, rclpondit fe viuo aut nul- j^iffinri 



ter Ducem Bocmicum venere pauci. Ab his 
iuramenro exaclode infancull iuifucccfiio- 
ne : Ottj Dux quondam Bauarix , duobui 
filiis fuis obfidibus daris , dedicionc abiolui- 



Otto 

£>ux 

rcconci^ tur: ingratiamrccipitur , iSc tanca amiciCiLE 

Uatar. necciritudo interccilitjVt omnia regni arca- 

na cum co Hcnricus communicaret , Ca;ce- 



luirij auc hunc eos habicurus clTe Poncificem. pro dc- 
Vnde Colonienfes infeClo neeocio remea- ^'""^ 
runc . Adcrant t^r.Uerea ( aic Lambcrcus) Hd- ,-' 
debrandi Pap£ Legati , denmciantes 7{epi ; 
•Tjt fccunda Fcria fecunda Hehdomada, in 
^lmidragefima ad Synodum ^m^socciirreret, 
de criminihus , qu^ohijcerentur , caufam di- 
ciurus: aliocjuin fciret , fe ahfqueomtii prs- 
crajlinatione eodem die de corpore S. Ec- 



i 



CLXXX 
Grc7.Ta 



rorum qui fe dcdidcrantjnec mencio habita 

eil . Colonieniis Clerus 6c populum cum ad 

eligcndum AncilliccmconiluxiiLc. Hldol- ] clefi^ Apnjlolico anathemate ahfcindendnm. 
htim Canonicum Goslaricnicm Rcx olFcre- i ejfe. Huic came legacioni priuia fuic ciuidem 
ac. Obijciencibus quod homo ilacura pu- ' Gregorij Epillola j excac inlib.j. Epill.io. 

C\EGOT\^IVS EPISCOPVS SET^VVS S ET^VO^V M D EI 

Hcnrico T^eoj. fdittem , (e/ Apojlolicamhcnediciionefn, Si tamen Apoficlic<& 

Sedi 3 "Vt Chrijtiiinum decct ^^gcm , ohcdicrit . 

COnfiderantcs, ac fdlicitc pcnfantes, quam tam humilitaton tu^c celfitudinis per Lcgata- 
diftriBo ludici de diipenjatione crcditi rum tuorum •■vcrha tranfmittis , filium te^ 

fanci.^ matri Ecclefi^ , (^/ nojirum ^ccas , in 
fide luhiecium , indileciioncvnicum , ni—y 



ricum 
Bcz. 



p.e ^ad- ^ohis pcr hcatum Petrum Apcjtolorum Princi- 
raonitio pemmin/Jierij rationem redd/turi fifmusxum 

^^ ^^'^- duh/tat/oue Apojlolicam tihi hened/ciionem . deuotione pr.ecipuum; poflremo cum omni aj- 

mandauimus , ijuoniam iud/cio Sedis Apo--feciudulcedin/s , (^ reuerenti^ te commen- 

fiolicx , ac fynodali cenfura excommtmicatis \ das , re tamen (^yjaciis afperrimum ; Cano- 

communionem tuam fcienter exhihcre d/ceris . nicis, atque ApojJol/c/sdecretis inhis (ju<£ Ec- 

^aodfi^vcrum e/i , tu iprecooi^oCc/s , qucd clefiaflica Ael/e/omaxime pofcit , teco-nra- 

jicc ditiin^ , nec Apojtolictchcnediciionis gra- rium ojlena/s . f^am --ut derel/^tus tacea- 

tiam pcrcipcrepofjis , nifi his , cfui cxcommu- mus , quod de caufa Med/olanenfi pcr matrem 

nicatifunt , a te fcparatis ,^ compulfs ad tuam , perconfratres nojlros Epifcopos ,quos 

pcenitentiam- , de tranfvre(Jione tua condigna ad te mif/mus , nohis promijcras , cjiiaiiter 

pcenitudine (^ fatisfaii/one prius ahfoUttio- ^ attenderis , aut cjuoanimo promiferis ipfares 

ncm confequaris (^ indulgentiam . VndC-» '^indicatr Et nunc quidem ~jt ^vuinus ^jidne- 

excellenti<etu<£confulimus , ^jt fi/nhacre te \ri injligeres , contra Statuta Apojiol/c^ Se- 

culpah/lemfent/s ; celeri conjejfione ad confi- \ d/s tradid/fii Firmanam , @r Spoletanam 

lium rcligiofi alicuius Epifcopi -venias , qui Ecclcfiam { ftamenah homine tradi Eccle- 

cum nofira licentia congruam tihipro hac cid- fa aut donaripotefi ) cjuihifdamperfonis no- 

va iniungenspxnitcntiam, teahfcluat , 'Vt \ his etiam ignotis , quihus nonlicet nifi proha- 

tiohis tuoconfenfumodum p^enitenti.e tu^e per 1 tis (d^r antea hene cognitisregulariter manum Oi^erele 

Epifiolam funm •-jeraciter /ntimare audeat , I imponere , haCLcnus fecunda qucrela de col- crcgorif 

hcc eilprimaqucrelaGregorij aducrfusHc- j lacioiic , quam Rex iibi viurpaucrac eciam deHen- 

ricu Regcm.poll: qua fccundam fic ingerit . j in terrisfub Roman.rEccIciix dominio po- ^^" ^^" 

De cetero miriim noh/s ^alde ^idctur,cjuod | iitis . Tercia vero & illa fubnedicur quereia -^ ' 
miens nohis tam deuotas Epifiolas , (d/ tan- de conccmpcis a Rege decretis fy nodalibus . 

De- 



1076, 



CatenaHiftorica. .LiKXVlll.Cap.HI. 207 

Decnerat "E^giam chgiutatem ttiam , cum \ minicigregis , ad JanCiornm Patrum decreta 



tejilnim EcclefiiC cG;.-jiieris , houorahditis ma- 

gisirum Ecdefu , hoc eft , "B.Petrum Apofiolo- 

rum Principcm intueri 3 cui , fi de Do- 

mmias cuihus cs , Domimca ■■voce (^ pote- 

jiatc ad pafcndum traditus es , dicente fihi 

Ch/Jlo : Petre pafcc oues meas : (§/' iterum : 

Tihi tradit<£ funt claues rcgni coelorum , (^ 

quodcumquc Lgaucris fuper rerram , eritl/ga- 

tum (^ tn cxiis : (^ quodcumrjue folueris fti- 

perterram , entfolutum (^ in cceLs . In cuius 

De cid- Sede (^ Apojiclica adminiUrattone , dum nos 

tn ^ipo- nii.alefcumque peccatores (g^ indigni , diuina^ 

j o.Sc us J[ifpofitio)ie ijicemfux potejlatis gerimus, pro- 

' feEio quidqu/d ad uos 'velper fcripta, aut nu- 

disnjerhis miferis , ipfe rccipit : (^ dum—> 

nos , aut elementa percurrimus j aut loquen- 

tittm 'voces aiifcultamus , ipfe ex qtio cord^ 

mandata prodicnnt , fuhtili infpeciione di- 

fcernit . ^M^apropter prouidcndum effet tuA 

celfitudini , ne eroa Scdcm ADofiolicam tn 

'verhis , (^ legatiomhus tttis aliqua inuemre- 

tur difcrcpantia 'vohintatis; (^ in his per qu£ 

ChriHianafd.es (^ Status Ecclefi<e ad ceter- 

namfalutem maxime profat , non?zohis ,fed 

Dco Omnipotenti dchitam nc:: dcnegares reue- 

rentiam , quamquam Apojloli^ eorumqu^ 

fucce(iorihus Dominus diccre dignatus ft: %ii 

'vos audit , me audit , (^ qui <vos fpernit , 

me fpernit . Scimus cnim quoniam qui fdc- 

Um Deo ohedjentiam exhihere non renuit , ai 

his qu^fanEiorum Patrum fiatuta fequentcs 

dixcrimus , 'veluti f ah ore ipfus Apofoli ac- 

ccpillet , noflra ?nonita feruare non fpermt . 

'Nam f proptcrreuerentiam Cathedr^ A<fjyf 

Domiyius prxce-it Apofiol/s , "jt qu£cumque 

Scrihie (^ Phariftei fupcr eam fedcntes dice- 

rent , ohfruarent : non duhium efl , q:an 

ApofioliCoi(^T Etiangelica docirina , cuiusfc- 

des (^ fundamentumChrifius efi, cumom- 

ni "veneratione a Fidelihus pcr eos , qui iu 

minifieriumpr-edicationis elecii funt , fufa- 

pienda (^f te:jenda ft . 

Congregata namque inhoc anno apudSc- 

^'^ ^y^ dem ApofioUcam Synod.o , cui nos fuperna 

,_ "''f difpenfatiopr^efdere ■■voluit , ctti ctiam non- 

c^^^d^. nullituorum interfucre fidciium , •videntes 

cretis ordinem Chrifiian<£ 'J{ciigionis muitis tam ia- 

Jynoda- hefaEidtum tempGrihus , (^ pnnapaies ac 

,■ propnas Lucrandarum ammarum cati as dttt 
nouatis. i i ^ • r I ] ! • t 

pTolapfas , (^fuadente diaholo conctdcatas : 

concptfl pcricuio (cj^ man/fcfia perd/tione Dj- 



docinnamque rectirri-mis , nihii}20ui , ntioii 
adinuentione nofira slatnentes ; fcdpnmam 
(^ vnicam Ecciefasiic^ d/fcipiin£ reauiam , 
(e/ tntam Sandorum viam , rci/cio errore 
repetendam , (^" feciandam cjfc cenfuimus . 
"Neque enim aiium noHne. faitttis (^ <etern<& 
njit£ iiitroitum Chnfti omhus , eorumque pa. 
fionhus patere cognofci'mus ,■ nifqucm ah ip- 
fo monfratum , qui dixit: Egofum oCtiiim , 
per me fquis introicnt , faiucJvitur , (f/ pa- 
fcua tnuenict ; (^ ah Apofioiis pr^dicatam , 
(^ a fanciis Patnhus ohfruatum , in Ettan- 
geiica , ^in o?nni diuinarum Scripturarum 
pagina didiamus . Htaus autem decreti ■, 
quod quidam dicunt htimanos , diuinis hono- 
nhus pncponentes , importahile pondus , (^ 
immenfam grauitudinem : nos atttcmmaois 
propno vocahtiiorecupcrand.<& faitttis necejfa- 
riam veritatem vocamus , (^f iucem , non 
foiumate , ^eiah his quiinrconotuo funt ,. 
fed ahomnihits tcrrarum Principihus , (ff pj- 
ptilis qui Chrifium conftentur (gr coiunt , de- 
uote fufcipiendam (^ ohfcruandam kdiudica- 
miis . ^luimqaam hoc muitttm defderefnus , 
^ tepcrmaxime decerct , --vt fcut aetcns 
gloria (^ honore , rjirttiteque potentior , ita 
effes (f/ in Cl-jrfii detiotiot.e ftihiimior . At- 
tamcn jie h^c fupra modtim tihi crauta aut 
iniqua <videre:itur : pcr tuos fideies tihi man- 
dauimus , ne prattJt confictudims mtitatio 
te comm.oueret ; jmticrcs ad nos quos fap/en- 
tes , (gr rciig/ofos in regno tuo inuenire pof 
es , qui fi aitqua ratione dcmonflrare , vel 
afirticre pcfent , in quo f.iuo <£tcr?!i T^eais 
honore , (c/ fne pericttio animartim ncfirartim 
promulgatam SanEicntm Patrum pojfemtis 
temperare fcntentiam , eorum confitjs conde- 
fcenderemus . . Qmd quidem , etf a nohis 
tam amicabiiiter monitus nonfuijfcs ; ^catium 
tamenjuerat -vt pi ius in quo te grauaremtis , 
atit tuis hononhus oofiaremus , rationahiiiter 
a noh/s ex/gcres, quam Apofioiica dccreta -ztio- 
iarcs . Fcrctm quanti aut ncfira monita, , aut 
ohfcruantiam lujiitice fcccris , in ins qu<e 
pofimodum a. tegcfia^ difpofta funt , de- 
ciaratur . 

Sed qtna ditm adhnc longa Dei patienti.ts- 
ad emendationem te inuitat , crefcentc intei- 
iigentia tua , adohcdientiam mandatorttni^ 
Dcicor (ef animum tuum fleBi v.ijfc fpcra- 
mus tpatcrna tc chantate monemtts, vt Chri- 

fii 



2 o8 Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 

plenms aperiant •voltmtatem . Dattim 7(o>*t£ 
fcxto iduiS lantiarij IndtEiione xitj. 

Ad Lcgacionem rcucrtamur , ^«^ ^g<^^ cdcHia^ 
( aic Lambcrcus ) •■vehementer permottit : Jla- bnlam 
timcjue ahieEiis ciim gratii contumcba leaatts; adiicyfns 
omries j qiii in regno [uo ejfent , Epifcopos (gr ^'^P'^'^ • 
Ahhates , Vnjormatu Dominica Septuagefi- 
mtx, contienire pr^cepit , traEiare cttm eis ■"jo- 
lens ad dcponendttm 2{omanum Pontificem Ji 
qiia[ihi ^ia , fiatta ratiopateret : in hoc car- 
dine totam^verti ratits faltitem fttcim , (^ rc- 
oni Jiahilitatem , Ji is noncjfet Epifcopus . 
Hpillolas i:aque in omnes liii Regni parccs 
prcemific > quibus ad pfeudofynodum lipi- 
icopos folicicarcc . Vna cll , quam , Epu 
llolarum Henrici colleCtor Hannoni Ar- 
chicpifc. Colonnicnfi dirccl:am affcric; quod 
redleinfimulac Baronius, cumcelle Lam~ 
herto y anno anceccdcnci Hanno fuiflec pr^i:- 
morcuus .Nec fuftragacur correcl:io Golda- 
IH /;; Colleciidne Conjlittitieiium Imperia. 
hum, , eam circularcm ad omnes Epiico* 
pos dirccl:am ; vt {imilcm afTcric Hildolpho 
moderno Archiepiic. Colonnienii fuillc di. 
rccfiam , nam flddolphtts aci Archicpifco- 
pacura Colonnicnicm promocus fuic poit 
Gomicia Vvormacicniui , non ance : vnde 
vel iidtam Epiilolam faceriopus iic, vcl fal- 
so infcripcam.Qua'fucricJnfcriLis lcgc» 

Henricus Dei gratia 'J{cx , falittem , dileciionemnon omnihns , fedpaucis eandem . 

I^ maximisnegotijs , maximis maximo- j etiam in fperandarum promijjlone ttia gauifi 
rK^mopUiS efi conflijs , qufii^ factiltatem i ftimus , Aifit crgo in tempore hoc opportwno 
haheant exterius , (g/' ^olnntate non careant tua cumfactiltate ijoluntas , quam non mo- 



Sal.^-i}7. $ii fnperte !mperium recognofcens , honorem 
^°7 - t.uttm eiurS honori prdponere , cjuam ft pericu- 
lcfu,m , cogites, ^ libcrtatem EcciefiA, (juam 
fponfam fibi ca^lcfii confortio lungcre dignattis 
eji , noniam ttiaoccttpattone tmpedtas , fed 
qtio maxime crefcat , Deo onrnipotentt (^ 
keato Petro , aquihui (^ tuamereatur am- 
pUficari gloria , auxilium tu<e 'virtutis fdeli 
deuottone exhihere incipias . ^^od nimtrum 
pro collata tibi ex hojitbus ttiis ■v/dior/a > nunc 
te pcrmaxime illis dchitum jore , cognofcer€^ 
Mndejie dehes , 'vt dum te momrabili profperitate U- 
■vtenda f^^^;^^ ^ ^.^^ concejjis beneficijs deuotiorem -iji- 
' deant . Atque hoc --vt tim^r Dci , in cuius m.a- 
Wt (^ potejiate omne regnttm efi (^ Impe- 
viurm , pr^cordijs tttris altius (juamnojlrd ad- 
monitio infigat : in mente haheas cjuid Satili 
pofl adcptam--vifioriam, qtta Propheta iuhen- 
te 'vftisefl y de fuo triuynpho glorianti ,. (q/ 
eiufdem Prophet£ mponita non excqticntiyAcci- 
derit , @r qualiter a Domino reprohatus fit .. 
^uanta 'vero oratia Daaid 'Reicynex merito 
humil/tatis inter •z/trtuttim infignia fuhfcuta 
ftiit . Ds)iique fupcr his , qud in Epijiolis tuis 
'Vifa ac ccgnitareticemus ,.non a-ntea tihj cer- 
ta refponfa dabimus , donec Legati tui i^^- 
hodi > Adelprech , (0- VodefcaH ^{ei > quos his 
adiunximus ,.ad. ncs retterf y fuper h:s , qu£ 
ilUs tecitm agenda commifimus , ttiam nohis 



tntcritis y ^vt rei , ctA hene cupiunt ,, 
bcne confulere , (^ -vtUnt (^ pojfmt . jQiiia in 
ci4iiuflihet profeBu nec facu^Uas finc 'voUin- 
tate , nec 'voltmtas fine facuUate proderit .. 
^uod "Vtrumquc Tu> '^•JidcUjJime , ftarbi- 
tramur , <equaUter pof]ides :'vd , 'vt'verms 
dicamus , Ucet maximo tibi maxima no^i—i 
d.efit facuUas , maior tameu adhti>c 'maxima 
facuUate > fi hcnc te nommus ,. (0/ fideni—s 
tuamdiUgenter mtauimus > /// nofiram (^ 
^giu 'vtiUtatem exubcrat foluntas . D&-^ 
pr^tcntis emmfideUter cxluhitis , in juturis 
crefcit fpesfidcUus exhihendis . Tu-t autem 
diUtiioni comnattimus , jte fpei nofim defit 
fides ttia y quia de nuUius 2(egni Principum 
<vel Epifcoporu7nfideUtate , qudm de tucL^ , 
waiorafperamus : fcut haEienus non modo 
in pr£teritarum rerum exhihitione , •-verunL^ 



donofira , 'verum etiam omnium Cocptfcopo- 
rumjratrumquc ttiorum , immo tottus oppref- 
fie EccUfjt exoptat necejfitas . '^on cnitn-j 
hanc opprejjlonem imoras , tantum 'Vide ;;e^ 
opprcfu EccUfixfoUitium ftihtrahas , fed7{e- 
gno (^ Sacerdcdio condoUas : quo 'vtroqueftcu.t 
hucTjfque EccUfiaesi exaUata , ita ntfnc heu 
humiUattir 'vtroque 'viduata . 'Nam <vntis 
dum •-vtrumque fthi 'vindicauit ,, •vtrumqtic 
dij]ipau>it ' nec in vnoprofuit , qui in neutro 
prodcjfe 'voluit ncc potnit . Et ne diutius no- 
tati nomine te fufpcndamus , accipe qucm di- 
cimtis , HildchrandumfciUcct , Motiachum 
qtiidemhahitu , diBumApofloUcum , noii^ 
pafioris cura fed inuaforis •■vioUntia ; Apoflo- 
Uc<e Sedi prdfidentem , (^ de fede pacis Ca- 
thoUcx , pacis 'vnicecvincuUim dijjipantem , 
•Vt tibi metipfi in promptu esi fcire . Vt entm 



Catena Hiftorica. LiK XVIII. Cap.III. 2op 

SaL^n. ciepluriyuspaucareferamu,Sy7{egnum(^ Sa- ] 'vnpfc nofii contumdiam Jlruxerit 3 nonta- 
^*^ ' cerdotium Deo nefciente fihi njfurpauit ^ liJ—» ; men adhuc fHjf.cere credtt 3 qut dedie in diem 

quoptam Dei ordinationem contempfit 3 qui 

non in fvnofed m duohus duo 3 id eji 2{egnum 

d^ Sacerdotiumprincipaliterconfi/lere 'voluit: 

Sicut ipfe Saluaror in pajfione de duorum gla- 

diorum fufficientia tjpica mtelltgi innuit . Cui 

cum diceretur : Domtne 3 ecce duo gladij hic : 

refpjndet 3 Satts efi--, Jignijicans , hac fujfi- 

ciente dualitate fpiritualem (^ matertaUni-» 

gladium in Ecclefa ijfe gerendum , cjuthus 

omne nociuum foret amputandum ; ojtdelicet 

Sacerdotali , ad ohedienttam 'J{egts pro Deo ; 

2{egali <verogladio 3 ad expugnandos , (ey~ ex- 

pctlendos Chrtiii tnimicos exterius,(^h' ad ohe- 

dientiam Sacerdottj intertus , omnem homi- 

nem docens Jorc coitjiringendum , ijt ita dCs 

altoin alium charitate tenderetur , dum nec 

Sacerdotij 7{egnum , nec Sacerdottum 7{egni 

honore priuaretur . Hanc Det ordinattonems 

qualiter Hddehrandica confuderit infama, tu 

ipfe nofit , f fcire nojii , <vfl 'volutjii . ^am 

nuilum eius iudtcio licet e[?e Saccrdotem , nifi 

qui hoc a fafiu fuo emendicauerit . Ais quo- 

que , quemDeus in7{egnum , nonautem tl- 

lum njocauit ad Sacei dotium , (jutame dc—> 

deDeo, (^ non de iUo regnare •velle vidit , 

quia ipje me "j^gemnonconjiituit, ^gnopri- 

uare iiuduit , minitans 7{egnum animamcjue 

mihi fe tollere , quorum neutrum concefjit . 

Hdtc ^T M^ fmilia quum fepius in nojiram , 

DILECTIS m CH2{^fST0 F^ATTiJ^BVS , ET DOMmiS, 

Archiepifopis y Epifcopis , Princ/pihus , 7{omani Imperij Ducthus , Alarchionthus , 

Comitthus , Maiortbus (g^ Minorihus , Clero (^ Populo , Sancia Ecclef^ Culto- 

rihus 3 Theodorictts Verdunenfs Eptfcopus Dei Gratta , idquod eji ^frater- 

nam dileBionem^dehitamferuitutem^perpetuam in Domino Salutem . 

inaudttum eji , 7{egnum (gr 7{egem Catho- 
licumdejiruerepr^fumentts 3 impios tujiiji- 

nimis annullatio , in maxtmum dolorem nos cantis , pios iniufitjjime damnantis , Decre- 

excitat , in lachrjmas vocat , in mtferaht- 

lem querimoniam coram Deo (^ hominihus jjos 

animat . Hildehrandus 3 qut dicitur caput 3 

iam ex cauda Ecclc(t<c : qui fundamentum 3 

iam detrimentum esl Ecclef<e . Hic difpergit , 

qui dicehatur congregare : htc Ecclefam odit , 

qui dicehatur dtltgere : lam vfjue ad omnt- 

modam hicrefm tnjirmat j qut dtcehant Ec- 

clefiam SanEiam conjirmare . O inaudita^ 

arrogantia hom/nis , fupra omnem Ecclefam 

in fe ffloriantis , fupra omnem malittam ma- 

U agentis , vnitatem Ecclefi.< fcindentis; (juod 



noua (^ exqutfta confufionts genera nohis in- 
gertt , vt tn nosiris ^uncius nouiter argu- 
mentum dedit . '^am charta exponere 7iofL-y 
Jujficit 3 qualiter eofdem nojiros 'Nuncios tra- 
ciauertt , quam indignis modis ajfecerit , 
qudm crudeliter eos incarcerauerit 3 (^ car^ 
ceratos nuditate ifigore ,Jame , ftti , ac pla- 
gis contnuerit 3 fcque demum ad exemplum- 
per medium ciuitatis circumducios omnihus 
fpeciactdumprdhcre tujfcrit , ita vteundem 
cum Decio tjranno infantre 3 (^ SanEios ajfa- 
re credas (^ dicas . Vnde nepigeat , C hartffi- 
me , communi nojirum jfciltcet med (^ Coe- 
pifcoporum tuorum 3 petittonifatisfacere , vt 
in Hcptacojien Vvormaciam ventas , (^ ihi 
plura , cjuorum pauca docet Chartula , cum 
centum Principibus audtas , (^ quid agen- 
dum fit doccas , rngatus per dileHtonem Coe- 
pfcoporum, oratusper vtilitatfm Ecclefi^e , 
ohlt(rat.usper vit^ nojirx (0/ 7{egni totius ho-^- 
norem . Valcte . 

Hic plurimx fcatcntfraucles , Sc mend.-i- 
cia Quando enim Legacos Ciefaris carcer 
claufic Romanus f Secundo . Comicia non 
ad Pentecoftem vc in fupracicaca epiitoIa_i 
fingicur , fed ad Sepcuagefimamjtefte Lam- 
herto 3 coada fueranc . Alis eciam cpiitolae 
leguncur circulares , fequenci diredac 
ciculo . 



cxxai 



REgni nofiri perturhatio (^ , <vt verins 
dicam , nifi Dominus auertat ,proxima 



ta Patrum peruertentts , 7{egem adulterinum 
extoUentts 3 7{egemltherum (^ legitimuTTL^ 
etiam cum memorta nominis 7{egij extitiguere 
meditantis . Periurta , fdebtatem dtat y 
fidem ,facrilegumfacit , imoque ah tntttofuit 
mendax pater eius , per omnta mentttur , (^ 
in omnihus verttatt contradicit . Vtdeat Dcus 
(^ tudicet : 'videte vos , (gT iudicate . Homi- 
nem impium , hominem r.hominatum , mem- 
hra Ecclefid fuhuertentem , caput nojirumfar- 
ceremus f 'Nos omnt Ecclefiajitco honore ve- 
rijfime defiituentem , patrem nohis conjittue- 



2 lO 

SalAn- refntis f Pltafua illum accufat , peraerfitois 
damnat , ohfiniatio malitu dlum anathema- 
tizstt . Incjuare 'vobifcum ejfie , 'vohifcum 
facere , ijobifcum lahorem fuhire 3 afenfum j 
confdium 3 auxdium ^efirum non recufo , De 
eligcndoautem Pontifce 3 (jai errata corrigat j 



Henricus IV". Occid. Imper, XVI 11. 

qui defiruda refiituac , c^ui huiufmodi fortia 
conjundat 3 Deocooptante njohifcum operaht- 
mur 3 Deo confentnnte 'vohifcum fentiemus , 
(^prohonore Ecclefi£ , (^pro recuperation€^ 
2(egis (^ 2(egni , in nuUo <vohis deerimus . 
Valete . 



7<^0MA^VS TVMVLTVS. 1076. 



r C Vpradiota in Germania tnedicantc Hen- mam ahripuit . Fama tam atrocisfaEli to~ 

'**^ rico, Ipfo tempore contigit Papam (Lam- tam illico repleuit ■■urhem . Vndif, arma con~ 
hcvius) pcr immijjlonem SatauaprauiJJlma^ 
pidfari aducrfitate . ^luidam^rhis Prccfeci'is 
2\oman£ I^int/us no^nine 3 (^generis cluri- 
tate (^ opum gloria eminens •■vaide in totO-^ 
Italia^ multa in poffejfionihus 7{oman<£ Eccle- 



clamatur . Diuitei (^pauperes , nohdes (g^ 
ignohdes --vno omnes animo accurrerc 3 atcjue 
in ipjo fiatim onentis diei crepufculo domum 
J^tnti^j oppugnare fumma'-vi agorediuntur » 
(^ niftdie maii (^uod imnunehat haud impro- 



fi^ pr^ter ieges fac/ehat . Periata ad Papam' uidus 3 Papamdimitterematurajfet tdomum 
(]U£rimonia 3 cum eum fep/us modefie corripe- ipfam , perempt/s omn/hus (]ui in ea erant 3 a 



Cregor, ^ r r ~ 

VII. i ^^ ' "^^ (jtiicquam propceret jecreta corrept/o 3 

Q.tiintio tandem excommunicatiit eum : arh/tratus hoc 
Komano faitem modo improhitatem eius coercendam 
ciue ix- jr^^^ ^ ^^.^^ ^^^ maiori dementia efferatus . tp- 
cra tra-^r ri / ■ r>. ■ • -'•' '■ 

£lans l^^^^octe nataLis Ujm/ni 3 cumarmat/s inop/- 

violittm ^i^-^'^ irruit in Ecciefam 3 in qua Papa 3 'vefii- 
mentts Pont/ficai/hu< indutus , facro aitari 
afiahat 3 mijfarum foiemnia ceiehrans , inie- 
ciaf,^uod d:Bu cjuoc^ue nefas eif 3 in capiilos 
eins manu , mnit/s contumeiijs affeBum 3 de 
Ecciefa protraxit 3 (u/priufjuam 'vnigato per 
ciuitatem rumore popuius frecjuens aux/iio 
concurreret 3 in domum (juandam mtmitiffi- 



fundamento euertijfent . Papa /nferueniente , 
concitat^ muit/tud/n/s furor 'V/x (^ dgre com- 
preffus efi . 

'^man/ cjuod faclum fuerat grauiter ni- 
m/s (ef/ tnd/guejerentes , omnia cju£ ^^/ntij 
erant , tam /ntra muros quam extra Jerro 
(gr' igne demoi/ti funt , "^ec minus /iie multa 
m/i/taris audacia facinora contra fac/ehat , 
fucceudens (^/ euertens omniacjux poteratde 
pojfejfiomhus 7\oman<e Ecciefx . Itapermui- 
tos dtes non ftne magno (^ harum (^ /iia- 
rumpartium d/fpend/o 3 fmuitas hactrahe- 
hatur . 



mCOMlTIIS VVOTiAIATIElslSTBVS, PAPA G7{EG07{IVS EXSI^BILLATVS^ 

mnpoffit , nec 'viiam , luxta priuiiegium^ 
2{oman£ Sed/s , i/gandi ^aut foiuend/ potefia- 
tem habeat , <vei ai/quando hahuerit , qui 
tantis nj/tam prohris ac cr/m/mhus comma- 
cuiauerit . 

Cunujue cateri omnes damnationi eius ni- 
h/i hdftantes fuhfcr/berent , Adaihero V^vir- 
cehurgenfs Ep/fcopus , (^ Her/mannus Met- 
tenfs Ep/fcopus aiiquamdiu refi/terunt , di- 
centes , Incongruum 'vaide , (^ contra Cana. 
num fctta ejfe , 'Vt Epifcopus aitquis ahfens , 
ahfcjuegefwaiiConciito 3 fine iegitim/s 3 ^ 
/doneis accufator/hus (^ tefi/hus , necdum 
prohatis crtmtnthus (jH<e ohtjcerentur , conde- 
mnaretur 3 nedum 2(omanus Ponttjex - u^d- 
uerfus cjucm nec Ep/fcop/ cuiufquamrecipien- 
da ft accufat/o . 

Sed Voj/hcimus TraieElenfs Epifcopus , 
cjuicaufam 7{cg!s pertinac/us tuebatur j^e- 
hemmter tmm/nehat j i/t aut cum citerts tn 

dam- 



SScacuta die ( aic Lamhertus ) Rcx Vvor- 
maciam venic: venerunc eciam Epifcopi 
tum Grcgorio ob caufam celibacus infenfi , 
tum ab Henrico pollicicacionibus excicac i 
& Abbaccs amplilHmo numero . Commode 
quoque covfc/end/s tantis rebus interuenit 
qu/dam ex C ard/nai/hus 2{omanis Huoo , 
cognomento Biancus , quem ante paucos dies , 
propter ineptiam eius (^ mores incond/tos^Pa- 
pa defiatione fua amouerat , deferens fecum , 
de -vita (^ infiitutione Pap£ , fcenicis fomen- 
tis confimiiem tragoed/am^fc/iicet, 'vnde oriun- 
dus 3quai/tcr ah ineunte dctate conuerfatus , 
quamperuerfo ordine fedem Apofioi/cam occu- 
pauerit , qu<e ante Ep/fcopatum , qu<£ pofi ac- 
ceptum Ep/fcopatum , memoratu quoque in- 
cred/h/i/a , fiag/tia commiferit . Hu/us au- 
thoritatem tanquam diuinitus fibi deji/natam 
gratijfm^ amplexati (^ promptijjlme fecuti 
Jcntentiam promidgarunt : quod Papa efiet 



1076. 



Catena Hiftorica . Lib. XV 1 1 1. Cap. 111. 211 

damnationem Pap<£ fuhfcriherent jautreoicui i (jii.em conira Ecciefirji/cas leges ^furpajfet 
fuh lureiurandofidem fpopondijfeHt , protinus fefeahdicet , fctatquepojl eam diemcjuicquid 



renuiiciaret . Is eo tcmpore , (^ regi admodum 
carus acceptufpi erat eiquc 'J{ex omnium 3 (juii 
priuatim ^jelpuhlice agenda erant , posife or- 
dmatioriem delegautrat j ^vir fecularihus lite- 
Yts apprime eruditus ,fedfajiu nimio injiatus 
'vixfe ipfejerchat . 

[oitur ex 77omine om-nium qui conuoierant 



agatj luhcat , decer/iat, irritum haheri . 

Legati ^vt iu(sumfuerat fu7nmo conatu iter 
accelerantes j pridie auam f)n,odus tn dtlia 
celehraretur , 2(omam i/igrejfhltteras tradunt . 
Tu7ic cdtteram legatto7iem 3 ficut in mandi'tis 
hahehant , ^erho 71071 mi/ius co7JtumeLof) , 
auam fcnpto exeouuntur . 

Litccrce porro quas Germani aducrsus 
Gregorium detulcre lcgati , fucre fe^ 



Epifcoporum (^ Ahhatum 3 plen^t contume 
liarum litera 7{o7nam defiinantur^ (juihus de- 
nuncietur'J{omano Pontifct: njt Pontificatu 3] (\\\QTi\ti:S. 

Sente72tia Pfeudojynodi Fk>ormatie7jfs damnans Papam Hddehrandum . 

Ecclef<e iiatus clamat (e/' dcplorat, malis ini- 
tijs tuis per peiores aEiio);um decretorumque 
tuorum progreffus ,i}ifceL'ci refpondes tenore (^ 



Archiepifc. 



Sigifridus Adogu77tinus , 
Vdo Treuerenfis , 
Vfihelmus 7'raieEie7ifis , 
Herimannus Aietenfs , 
Henrichus Leodienfs , 
2{tchardHS Verdo77enfs , 
"Biho Tulle7ifis , 
Huzjnannus Sptrenfis . 
"Burcardus Halbersiade7jfs , 
Vojernherus Strashurgenfs, 
'Burck^rdus BafLenfs , 
Otto Confia/Jtienfs . 
Adelhero V^jirtz}urge7jfs , 
j^dhertus Bahe/jhergenfs , j 
Otto 2{attfponenfs , 
ELngardus Frifingenfs , 
Vdalricus Ejfiette7jfs . 
Fridertcus Alnjafcrietjfs 
Eilhertus Mindenfs , 
Hezjl Hdtincsheymcfjfs 
Beno OfeJiehurgenfs , 
Eppo ^eapoittanus , 
Imardus Paderhrujmenfs , 
Thtedo 'Bra7jde7jahruge7jfs , 
Burckhardus Lofamjenfs, 
Bru7J0 Vnenfs , 



Hlldehrandofratri,^c.Cum primum Ec- 
cleji£guher7jaculainuaf(scs , etfhene 
nohis cognttum ejfet , cjudm dUcitam (d/ nefa- 
rian9 rem contra ius (^fas famiUari tihi ar^ 
rogantia prccfumpfjfe , dtffi772ula7jda tamen , 
difpenfatoria cjuadam taciturnitate , tam 'vi- 
tiofa i7Jtroitus tui exordta putauimus ,fpera7j- 
tes 'videUcet tam cri^nt^iofa pnncipia confe- 
quentis regiminis tui prohitate (d/ tndufiria^ 
emcndanda , gr aUquatenus ohUterajjdo—» 



.c 



>■ Epifcopus. 



pertinacta . Cum etjim Domiuus (^ 'J{ed,em^ 
ptor nofier , pacis (g^ charttatis ho);un/ cjuafi 
fngularemfdeUhus futs charaEicrem tmpref- 
ferit,cuius reitejitmonia ex:funtplura,nuam 
'Vt epijiolari hreuttate comprehendt •valeant : 
tu e contrario, dumprophanis fiudes ncuitati" 
hus,dum 7nagis amplo cjuam hono nowine dc- 
UEiaris , dum inaudita cLittone d/Jtender/s , 
njelut (juidam fgfiijcr fchtfmatis , omnia 
memhra EccUft£ , qut£ fecundum ApofloUim 
quietam ^ tranqutUam njttam ante h<£ctua, 
tempora agehant, fuperha crudeUtate , crudeU- 
que fuperhia laceraft: fammafque difcordi<e, 
quasin 7{omanam EccL diris faEitonthus ex- 
citafliper omnes EccUfas ItaUoc , Germanid , 
GalU^e,(^ HfpanixJuriaU dementia fparffli. 
Suhlata enim,qua}jtum rn tejun, cmiii pote- 
fia.te ah Epifcopis , qua eis diuintrus per gra- 
tiam Sp. S. qui maxime tn ordtnattonthus 
operatur, coUata ejfc dtnofcitur, omniq, rerum 
EccUfafitcarum adminifiratione plehetoju- 
roriper te attrthuta,dum nemo iam aUcut Ept- 
fcopus aut Preshjiter efl,uifqui hoc indtgntft- 
ma ajfentatt07je d faflu fuo emendicauertt , 
omjjem ApofloUcx itjflitutiojjis ^!gorem,tUam- 
que puUherrimam rnemhrorum Chrtflt dtfiri- 
hutiortem , quam DoEior ge7Jtium tottes com- 
me}jdat(QJ' tnctdcat,miferahtU co^ifufoncnL-» 
mtfcuifli '• fcque per h^c tua glortofa decreta 
{ quod fne lachrjmts dtci 7ion potefi ) Chriflt 
fere 7Jomen penjt . ^m/V autem tllud pro tnd?- 
gnitate rei 7Jonflupeac, quod 7Joui.:m quandam 
tndehitamque potefjttam t,hi qjfurpaitdo arra- 

\ cas , ^tdehtta^vntuerfefrater/Jttatiiurade- 
Veritm nunc , ^t lametitahiUs •vniuerfaUs j sirttas f AJferise7JimjCu:ufcunquenoflru'iJi-> 

I ' Dd i Par- 



2 1 z Henricus IV. Occid. Imper. XVI IL 

Sal.^^n.parrochiani alicjmd deliciitmad te -vel fola 
''^ f<^waperueniat , vltraiam non habere tfuem- 

ijuam nojlrum ali(]u,am poteflatem o/e/ Ligan- 

di , 'velfoluendi 3 prttter te folum aut eum , 

cjuemtu fpecialiter ad hoc delegeris . ^u<e 

fententia auod omnem infaniam excedat 3 

quis in facris litwis eruditus non 'videat . 
^uia ergo per hos aliofjue pr^ftmptiomim 

tttarum fpiritus Ecclefiam Dei tam grauiter 

periclttantem , immo fere pejfundatam-i ' 

diutiiis tolerare omni maio deterius ludicaui- 

Jnus , placuit , ijt communi omnium no- 

ftrum confilio tihi 3 (jtiod haEienus tacuimus , 

iHuotefcat , (juamobrem nec modo pojfts , nec \Jirum amodo eris Apojiolicus . 



n . ^am de iniurijs (^ contumelijs Epifco- 
porum , ijuas fornicarios (^ filios meretri- 
cum , (^ c<£tera idgenus indian/ffme appel- 
la/ , nullacjuerimoniafuficit , ^l>uaeroo(^ 
introitus tuus tantis periurijs mitiatus eji, {&/ 
Ecclesia Dei tam graui tempejiate per ahusio- 
nemmuitatum tiarum periclitatur , (^T nji. 
tam per conuerfationem tuam tam multiplici 
infamia dehonejiati , ohedientiam , cjuam^ 
tibi nuilam promisimus , nec de c£tero vllam 
feruaturos ejfe , renunciamus . Et c^uia vemo 
nojirum , vttu pulLce declamas , tihi ha- 
Elenus fuit Epifopus , itatu (juocjue iiulli no- 



<l»n(juam potueris Apoflolica Sedi pr<ieejfe : 
Tu ipfe bonne memoria Henrico Imperatori te- 
ipfumcorporali facramento obfirinxijii , cjuod 
numcfuam •■uiuente ipfo Imperatore , aut flio 
eius Djmino nofiro glorwfo 7{ege , (jui modo 
fumm£ rerum pr^efi Papatum aut ipfe fufci- 
peres , aut alium , (juantum in te efi , fu- 
fciperepatereris , abfcfue ajfenju , ^ Uuda- 
mento <vel patris , dum njiueret i •vei Jiitj , 
dum ipfe njiueret . Accjue huius Sacramenti 
fmit hodietejiespien^ue Epifcopi , cjui hoc 
tunc (§7' ocuiis fuis videre (^ aunhus audie- 
re . liiud etiam recordare , (juomodo tu ipfe 
aiicfuos (xCardinaiihus , cum amhitio Papa- 
tus titdlaret , ad toiiendam ^muiationetJt-* 
hac occajione (^ conditione , 'vt ipfi hoc idem 
facerent , facramento te obiigafii , cjuod 
fiumcfuam Papatum hahiturus ejfes . Vtracj] 
h-ec Sac^amentorum (juamfancle, cjuam cau- 
te ohferuauerii' , tu videris . Pr<£terea cum 
tempore '^tcoiai Pap£ Sjnodus ceiehraretur , 
in cfua centum -viginti cjumcfue Epifcopi con. 
federant , fub anathemate id Statutum (gT 
Decretum eji , 'Vt nuiiius vncjuam PapcL-» 
fieret , ntfi per eie^ionem Cardtnaiium , (gT 
approhationem popuii , (^ pcr confenfuni (^ 
authoritatem 2{egis . At(jue huius confiiij , 
feu Decreti Tu ipfe author (^ perfuafor fuh- 
fcriptorcjue fuifii . Ad h£c (juafi Joetore (juo- 
dam grauijfimt fcandaii totam Ecciefiam re- 
piejii de conut^u (^ cohahitattone aiiena mu- 
iieris famtitariori (juamneceffefit . In cjuo—» 
re verecundia nodra magis cjuam caufa ia- 
horat ; cjuamutshAC generaiis cjuereia vbtcj; 
perfonuerit , omniaiudtcta , omnia Decre. 
taper fceminas in Sede Apojioiica aBitari , 
denicjue perhunc fosminarum nouum Sena- 
tum totiHS orhis (^ EcciefiA iura adminijira- 



Huic pfeuclofynocii GermanorumXom- 
bardorum aliam acceHifle , teltacur "Bertoi- 
dus. Vnde 7{ex in fePtuagefima apud Vvor- 
mattam coliocjuiojacio,(^ aito in Lomhardta 
apud Piacentiam , omnefcjue (juos potutt ohe- 
dtenttam prxdiclo Papa exhthendam,abtura- 
refecit : Sequencis porro tenorisLombardo- 
rum fencentia fuic . 

Hiidebrandus cjut fe Gregortum nuncupat, 
prtmus fine confenfu nojiro aduerfus Imperato- 
ris 7{omani , rerum Domini d Deo confiitutt , 
voiuntatem , contra morem matorum , contra 
leges , contra aufptcia; Fonttjicatum maxi- 
mum , cjuem pridem ambiuit , (gr ludtao con- 
ui^us perpetuo ahturautt ,tnuafit \ Adonachus 
defertor efi , nouts dogmatthus facrofanciam 
Phiiofophiam aduiterat , dtutnas itteras faifo 
interpretando fux cauf^ ferutre cogit , concor- 
diam Coliegtj fcindit, facra prophana , diuina 
humana commifcet , vtracjue tuxtapoiiutt . 
Diaboiis , hoc eji , acerbifjmorum hoji/utn-y 
fpurcijjimis criminationthus , intcjuorum ma- 
iedtBis aurem commodat (gr credit . Tcliis , 
tudex,accufator, tnimtcus tdem cji . Alar/tos 
ah vxortbus Jeparat:fcorta pud/cis con/ugibus, 
fiupra,incefius,aduiteria,caJio pr,£fert connu- 
bio: popuiares aduerfus Sacerdotes , vulgus 
adn,erfum Epifcopos concitat - '^em/nem /nt- 
tiatum rite effe docet , n/fi cjui ah eo Sacerdo- 
tium emend/caucrit : v/i/ piebeculce grat/fcari 
fiudet, vulgi imper/ti auram captat,s/muia- 
ta reitgione dectp/t , defraudat , ctrcumuenit : 
tn fenatulo muitercuiarum de flicrat/jfm/s re- 
i/<rionis myfierijs pertraEiat: fuprem/ numinis 
iegem , (juafe /dem (juocjue iigautt , foiuit : 
vtrumcjue (^ Imper/um (^ Pont/fcatum , 
sicuti Decij ^ faiforum Deorum cuitores fa- 
Bitare confueuerunt , vfurpat .. 

Hafce 



CatcnaHillorica. Lib.XVIII. Cap.III. 213 



Sal.^n, Hafce ob caufas SanLiiJfmus bnpvrator ^ 
1070. poyifijl^es , Seftatus, Foptdiifcfue Chr/Jhamis, 
. illumHddehrandufn ahdicandunj' , sihieun- 
dem non placere , neaue oues lupo committen- 
das cenfent . Hntccfue decreto Germani<£ Gal- 
lidaue , (^ Italix Epifcopi ac Proceres j Con- 
uentuinhac 'I{eoia--vrhe Papia aEio , fuhfcri- 
vfere , iuraruntfjue fe numquam Pontifcem 
Alaximum iflhoc nomine recepturos . 

Epiitola 2(olando cuidam Clerico Par- 
menii, vt lcgiiur a.pudSiponi um 6zGoldaslu. 
(Teuconicumdicit 'Baronius,ex^eiiis S.An- 
felmi Lucenfis Epifcopi ) ad. Gregorium defe- 
rendaeft data. Is macuraco icinere Romamj 
anccquam conuencus inlHcuerecur j accellic : 
ac reddica Gregorio epillola , eidem Henrici 
nomine nunciauic, ablqueomnifalucacionis 



Reserac grauis , neque vllopavSto Chri- 
ftiano homini :, ncdum Poncifici Maxlmo , 
coleranda , Poncihciam audoricacem in or- 
dinem cogi ab eo , quem cucorem ipfa Hbi 
Ecclefia delegilTct . Excabancetlam priEcla- 
Yn.Gregorij //, & ///. Pontif RomanoruiTL. 
exempla , qui minoribus opibus pr.editi 
Leoni ifauro potcntiori Imperatori facris in-cxxCV 
terdicerc , & iurata Italis obedicntia fpolia- 
re non dubicarunC:,vno eocrimine, quod le, 
facris imacrinibus inimicumaduersusveccra 
Pacrum dccreca pra;buillec , His de rebus 
Gregorius haud (ibi dubicandum pucauic , 
quin vna & fuas , &: ipfius EcclcUx iniurias ' 
pro magnicudine poceitatis perfequeretur . 
Itaque poilero dle , cum epillolam in Con- 
cilio recitaflet , rei indignitatePatrescom- 



honore : Tthi ad Hildehrandum ( inquit ) i moti, Henrici mifsos turpiffime exdbilla 



Ctgfirnofier C Ijriji ianifsimus ,fanEitjfimi Ita- 
Itit , Germani£ , GaUite Epifcopi , (^ facer 
ordo Chrijiianus , prdctpiunt , 'vt te munere , 
^uodaSiu , pecunia, gratia occupajii , con- 
feftimahdtces . 'Necenimfas eji , in^vitijs 
tlliste aduerfus authoritatem Imperatoris , 
■contra Chri(itan<c Ecclest<e Decretu , outli Dei 
'vltra incuhare.Deinde ad c<eteros 'uerfusiPien- 
ttpmi,inejuitjfratres,paJiore iure 'vefiro deli- 
gite, deinde facratijftmus Cofid, Trihunus (^ 
Pnnceps 'uefler more matorum authorfat. 

Dcpofitio 7{egis Henriciflij Impcratoris Henrtci , 

BEate Petre Apofloiorum Princeps , incltna sione ex parte omvipotentis DeiPatris , (^ fl- 

cju<eftimus pias aures tuas nohis, (^ au- lij (^ Spiritus SanEii , pcr tuam potefiatem 

Lecretu dt me feruumtuum ,(juem ah infantia nutrt- (^/ auEioritatem Hennco 'J{egi fllio H nrici 
txcom. fl, ^ (^ 'vfcjue ad hunc dtem de manu ini(juo- 
f^^l" rum liheri^ifii , qui me pro tua fidelttate ode. 



runt , qui vix aRomanis, adiuuante Papa , 
euaferunt , ipfum autem Regcm , Synodo 
iudicante , fidclitacc hominum , rtgno & 
communione priuauic , & omncs eiad Re- 
gnura iuratos , iuramento abioluit . Omnes 
Epifcopos, quiRcgi fponte.contraPapam.. 
fauerunt , oixicio & communione priuauic : 
rcliquis auccm , qui inuici eidem conlpi- 
racioni inccrcranc , vfque ad Fcitiuicacenij 
Sandli Pccri , inducias dedic . Decretuni.» 
vero depoficionis Henrici calefuic . 



mmica,- 

^ionts tn w ; ■ ''-t- ■ ; • n ■ w r-i 

mnric. ''^"^ @^ odtunt . Tu miht teStts es , (v/ uo- 

t^eg, mtna mea Aiater Dei , (g^ heatus Paulus 

frater tuus inter omnes S<^nU:os , (juod tucL-> 

fanEia T^^mana Ecclefa me inuitum adfua 

guhernacula traxit ', (^ ego non rapinam arhi- 

tratus fum ad Sedemtuam afcendere,potiuf- 

ctue 'voiui 'vitam meam in peregrinatione fl- 

nire , auam locum tuum progloria mundif- 

culari inaenio arripere . Et ideo ex tua gra- 

tia , non ex meis operihus credo , cjuod tiht 

placuit (^ placet , njt populusChriflianus 

tihi fpecialiter commiffus mtht ohediat,fpecta- 

literpro 'vita tua mthi commiffa, (^ mi hi tua 

gratia efl pote/ias a Deo data ligandt , atcjue 

foluendt in ccelo (^ in terra . Hac ita^ue fl- 

duciafretifspro Ecclefu tud honore (^ defen- 



Imperatoris , qui contra tuam Ecclesuims 
inaudita fupcrhta infurrexit , tottus l^egni 
T eutontcorum , (^ ItaltA guhcrnacula con- 
tradico , ^ omnesChnflianos a 'vinculotw 
ramentt , cjuod siht fecere , (^facient , ah- 
foluo : (^ njt nidlus ei sicut 7(egt feruiat , 
interdico . Difnum eli enim, ■vtqutjiudet 
honorem Ecclcsi<£ tu<e imminuere , tpfe ho- 
norem amtttat cjuem videtur hahcre . Et 
quia sicut Chriflianus contempstt ohedire—» , 
necad Domiuumredijt , quem dimisit par- 
ticipando excommuntcatts , (g^ multasini- 
cjuitates factendo , meaque montta , cjUi« 
pro fuafalute sihi mis,i , te tefle , fpernen- 
do , fecj. ah Ecclesia tua , tentans eam fcin- 
dere , feparando , -vinculo eum anathematts 
njtce tua alligo,(^flc cum exfducia tuaalli- 
go , 'vtfciant gentes (^ comprohent, quia tn es 

Pe- 



214 

Petms y ^ fiiper tuam petram Fthns Dei 
'Vitii ^edijicauit Ecciefiam fuam y l^portje in- 
jerj non pr£u,a.[ehimt aduerfus eam . 
__ Moricur hoc anno Godcfndus Dux Lo- 

tnmngi^ G:bba\:{\i] dicunt 'Beriholdum Go- 
ckiridi liliun:! ) parriccps, imo autlor fu- 
pradici^ conlpiracionis,-Is turpiccr a coquoj 
Theoderia F. Hollandi^ comitis ( qucm co- 
micatu God^fndus deturbauerac) in natibus 
vulneratus y dum in latrina icdcret . 
!pW. VVilhelmusetiamEpilcop. Traietflenfis 
Langius, cuius confilio , cxcommunicationcm vili- 
pendebat Hcnricus , ne popuius a Rcgeex- 
' commiuiicato diicederet,cum. inter A^iisaru 
folemnia dcriiorie Populo Rcgem cxcom- 
municaiset yquancum valeret, in ieipiocoa- 
^^"61115 agnouit.Nam morbo correptus Icthali, 



Henricus IV. Occid. Iniper. XV"II I. 



militum etiam 
ne ai 



pau 



Ctcteros , ne ad fuffrc- '"^"^' * 



i» Cbr 



a- 
indi^)iitas det/nue- 

i3 



lonienfs tres tantum 

ciffimi y aderant 

gia ferenda occurrerent 

rat . Ipfos cjuioccurrerant ^ixco)itempt!?n , 

(^ fummis y njt dici foletlahijsfuper elefiio- 

ne eius confuluit , rifui prorjus ac ludihriohaT 

hendos i f non protihm acclamajfent . Et ne 

Vvlhel °""" ""* "'"^ ^^ <-wixi.^LL.o jcLiiaii, quisjorre adticrfis eum tumultus, fedttionS-j 

mi Tra-*^^^^'^^^^'^^'^^^ Rcgis nuncius reipon(um ex- •-uulgi per dilationem confecratioms conatare^ 
ieQenfts.,'^^^^'^^ > J-^c {inquit} mitto e/ mandatum , \ tur , ftatim ColoniamprofeBus , confecrari 
quoa ipfe (£r ego , ^omnes inicjuitati eifa- \ eumfecit ah VkjilheimoTraieEienf Epifcopo 
nentes jumus damnat/ in perpetuum . Cvmiq^ ! cuius confohrino Epifcopatum Paderhunnen, 
aCiericis, netalia loquereturjcfsetadmoni- fcm , ne (juaper eum mora ordinationt eius 
tus. ^id aiiud (inquic; loquor, mfi cjuod ■-vcru ' feret, promittehat . 
efe i-vifhiiiter intueor > Eccc dismones iecium j PafchaTraiecii ceiehrauit . /hicfue Duca» 



dehantr^r , exjiruehat j Hlis etiam , (ju£ de~ 
ditis Saxonihus inius eius i/enerant , pr^fi- 
dium imponehat , (^ muitipiicata funt maia, 
calamitas (^ 'vasiitas per njniuerfim Saxo- 
nia?n (d/ Turinciam fupra omnem retro maio- 
rum memonam . 

Difctffurus GrJIaria pridie nonas Aiartij 
Epifcopacum Coionienfem , ficut a primis ch- jjiidaifa 
ftinatointenderat H.idolfo dedit . CieriCo-Epifcop. 



_ Colon- 



Mo'rs 
t^ifera 
for:;m 

qui m Qircumftant, n/t expirantem capiant. ^ec la< \ tum Lotherin^iA fiio fuo Cunrado,Marchiam 
boravunipro me in oratiomkus . S.ic deipcra- ' 'vero, qiu dicitur Antuucrpha , Gotejrido con 



rarnn* 



Ci-xxxvt 



tus Gccubuitj&iacuitinfepultus, dcnecRo- 
mam miisus , nepopulus tctore corrumpe- 
retur, iubente Poniince, lineprecibus fepc- 
Jitur , Ali) etlam compiures Henrici iautores 
aiale interiere . Inter quos t^do Treuererfs 
Atciiiep.repentina raorte obijt. "Burchardt^ps 
A<fifie}ifisprxicctus exequo cadens, cxpira- 
uit: vt^EppoCttzenfis Epifcopus . 

Ad Rcgem rcgrediamur .• Is finito iix^ 
Vvormatia colloquio, concirus Goslariam 
redijt , ihique iram f^am. (^Lambertus) qucL^ 
muirO' lam tcmpore in Saxones anxie ^fiua- 
mrat , om.m cntdeiitate expiehat , Pnnapes 
SaxoM^e , quj in dcditionem 'vencrant in 'vl- 
timas '^rai partcs reieodhat , houa eoruTTL-j 
fuisfautonhus pro iihitofuo diripieniiapermit. 
tehat : eos qui fiecdum dcditi fuerant; , accer- 
rimts indies ediEiis ad deditionem ^rvehat , 
^ nifi quantocyurs dedci:entur , fcrro. (gr tone 
injeftari ,(^ lon^ius natali foio ejfugari com- 
V^tnahatur . Tum omnia caiieiia , qusfup.e- 
riori anng dirui iujferat , fuynmo mfu , furx^ 
moprouinciaiium iahcre ^r ^rumna inftaura- 
hat . ^oua quoque in ommhus per Saxoniam 
montihus (^/ coiiihus , qui modo ad arcendam 
fvtmpaitiuium quidcommQdjtatis haher.enji- 



fohnno Gotzeonis Ducis ,fiiio Etijiachij comi. 
tis impigro (Qf ad rem miiitarem accrnmo 
adoiefcenti tradidit . 

Jpfo tempore 7{udoifus Dux Sucucrttm ,Clxxcvi» 
V^eifDux 'Baiofi.norum , "Bertoidus Dux ^^"^'^'■. 

/-> ^ / ;/ T- r r^ ratio 

Carentinorum , Adalbero Epifcopus l' irce- -prind. 

huroenfts , Hcnmanntts Epifcopus Alettcn. pum in 

fis , (g^ aiij pienque Prinapes conuementes in ^"'p": 

njntim , co-nftiia conferehaiit ^ in tantis ca- 

iamitatihus , quihus 2\efpuhiica •vexaha^ 

tm , quid facio opus ejfet . 7\egcm poft hei. 

ium Saxonicum eundem permanerc qui fue- 

vat 3 nihti eum de ieuitate , de crudeiitate , 

de pejfmorum contuciu acfamiiiantate mu< 

taiie . Ad hac tantum tam infignem fuanL-> 

aduerfttm Saxones --vicioriam profeajfe , 'X.-f 

liie fui omnittm fanguinis ius potcftatcmque 

acciperet , (gf adpemiciem honorum omnium , 

(^ ad omne quod animo concepijfet ftagi-. 

tium y impunita iihertate grajfaretur , mhil 

fhideinceps fpei , nihii prdfidif , reitquum 

Jore j f jorte ,. 'vt fttnt humana , curiL^ 

ojfendifi ent ,cum in dedititios contra iufuran. 

dum , contra ftdem Principum tamfoeda > 

tam crudeita , exercuiiset . Htc caufa non 

foium ipfos 3 fed cunUos regni Principes vc. 



CatenaHiftorica. Lib.XVIII. Cap.III. 215 

Zdl.^n.loe}nenterpermouerat , l^ eos potipmutTL^ , giti?nnon i^icidijfciit : Et cnm ^jrgerct penu- 
'^^l^' auorumconfdio Principcs Saxonu fe inperi- ria , contraciis cx fui fimilium numcro aU- 
culum dederant . Facia eji igitur confp.ratio j (juantis copijs j raptofihinjictum qu£rere as- 
mnmodica j (^ maois ac mapis indies ro- \ perunt . Plernmque etiam , 'vhiopportunitas 



horahatiir , ea re maxime omnihns aufum (^ 
fduciam prxhode , quod excommunicatum 
effe 'J{egem a 2\omano Pont/fce , freaucntes 
ah Italia nuncijPuotidie defcrehant . 

2\upertus Ahhas auondam Augienfs Alo- 

Ccgen- naftermm quoddam in Alfatid partihus j cui 

Genaehachnomen eft , a'BahenhergenfiEpi- 

fcopo (ufceperat guhernandum . Vhi dnm pro 

confuetudiue fua lucris temporalihus immode- 

ratius infudaret , paupcrtatem loci induflrta 

fua euincere fatagens j ocafus ejl cum alio 

haud defperata indolis ?nonacho i.AolefcentC—3 , 

cjui cum de 'Bahcnheroenf monaslerio fecutus 

juerat , a feruitonhus fupraditii monajierij , 

contra ^uos poffejfmies Aijnafienj , (^/ lus 

fuum j progrejfus ipfe ad <vim arcendani-j , 

defendere 'volehat . 

•* 1 . * .1 . ...» 

Saxones, deporiatis in exnmm Principibus 

fuis 3 tdidio (2'T moerore tahefcehant , nec caia- 

Saxunes ^^^^^^^^ 'vUum 'vfuam petehant effugium . 

miferia Amici 1{egis per mo ites (^ colies d fpcrfi cer- 

opprejj:. tiicihus imminchant : jieceos^t antea conuen- 

tus facere , confdia conferre , aut 'vUani^ 

Yecupcrandx faiutis viam tentare finehant . 

Infuper Quoiidie ex agris (^ vddis prxdas age- 

hant , tnhutaregioni dijjicdiima impohf^hant, 

cafieiia fua fummo prouinciaiuim iahore (g^ 

impenfis communiehant , (^ graites prorfus 

atcjue inexpiicahdes pnfiiniC rehciiioms pccnas 



exifehant 



aceidijfet , 2{^S,^s exacionhus rcfifiere , (^ 
imunas manu propulfare tentahant - Cumq\ 
eis femei (o/ fecundo rcs profpere cejfijfent , mi- 
iites Pnncipum , cjui reiegati fuerant , inge- 
nui cjuoque omnes , aui necdumded/ti Jue. 
rant, auicfue extrema omnia cjuamfidfm 7{e- 
ois vitra expenri maiiehant , cateruatim ad 
eos confluehant . EtfaHa esi intra diespau- 
cospermaximamuititudo , itavtiam na^i—i 
ad infidias modo (^ ciandeftinas iatrocinan- 
tium more excurfones , fed adapertam ^jim 
(^ puhiicas congrejfmies pares fe hofiihus ar- 
hitrarentur . 

Prdterea proiiinciaies , quthus inter viti- Saxonei 
mas defperattonis tenehras iux aitejua falutis qmnto 
(g/" coufoiationts coeiitus emicuerat , omnes 'fy„f_ 
promptijfimo animofocias manus communem- i^ ^;„_ 
que operam puhiicis negot:js poilicentur : fatius dicare 
iudicantcs propatria , proiihens , proconiu- ^•'d°»^' 
oihus , honefiamorte pirjungi , quam tnter 
tantas tnhuiationes omni mortetnsliQremvi- 
tam aoere . 

Inter h^c rediens Hcrimannus patruus 
M-.gyit Ducts (^ aiij pierique ex Principihus 
dedtttt/Js ,qnos , vt pr^dicium efi , incon- 
fuito 7(ege induigentta eor m a quthus tene- 
hantur , dcditione ahfoiuerat , inopinatufTL^ 
cuncits oaudium prdfitterunt , atque o?nnem , 
fi qutsadhuc mentthus refederat , fcrupuium- 
ademcrunt . Tantafiqt - ~ ' 



emcrunt . Tanta liquidem tamque tnopi- 
Erant duo ctiiufdamGeronis comitis fiiij , natarerum profperitas euidens cunciis erat 



fatis quidem edito ioco nati , fed propter ino 
Ceronis ' ■ ' ■ r / • ■ n ■ ■ r 

• • piam ret famiLtarts tnter Pnnapes daxont^e 
comitis i ... J . . ' . 

filij de- nuiiius nomtnts vei momenti . Hi tempor^ 
fenfores dedtttonisvltra Alhtmfiuuium refugerat, iht- 
fatna, ^j^^ rei euentum pr^ifioiahantur : factie a 7{e- 
ge propter ohfcuntatem nominis , -vei ignoratt, 
<veicontempti . Cumque njiderent malaquie 
fiehant , non aiiud , faitcet aEium deditione 
Principum , quamproditam piane ejfe iiher- 
tatempatn<£, totamque gentem SaKonuni^ , 
quod rex femper intenderat , in fcruitutem , 
atque fuh iu oum redaciam , quamvis patrijs 
fnthus extorres , quamuis munitionihus a- 
mifjis , pcrdito patrimonio , rerum omnitim 
inopes remanfijfent : gaudehant tamen ad- 
modum , quod cum aeteris Saxoui£ Princi- 
pihtts mtempe^iiofum tliuddedittonis naujra- 



documentum refptaentis eos mifncordta Dei. 
Igitur armata tuuentute Saxontam pera- 
grantcs cafieiia quihus i^x prxfdtum impo- 
fuerat , aiia deditione , alta miiitart manu 
hreui omniareceperunt . Eosqui intererant » 
direptisfpoiijs, incoiumes dimifcrunt , accepto 
ahets Sacramento , quod 'viterius tn Saxo- 
niam hofiiitter non ventrent . Amicos 2(egis , 
omnes pr£tereaquicumque communihus nego- 
tijs operamftam fpondere noiuijfent, dtjjipatis 
omnihus qwe hahehant , procui Saxonta efiu. 
oarunt : (^ direEia efi faiusin manihus eo- 
rwm , adrecuperationemitbertatis pnfiinie - 

Soiusadhuc Ottho Duxquondam 'Baioari^e, ^^^ .^ 
in cafieilo Harteshurg refdehat . Hutc 2{ex .^onte 
per totam Saxoniam vtcesfuas , (^puhitca- lapideo. 
rum rerum procurationem deiegauerat , dato 

mfu- 



zi6 

SaL^n. ijffuper negoti6 , «vf caftellum in Harteshurg 3 
1075. ^ aliurd in monte (jm dicttur Lapideus , qui 
proximus Goslari^ immijiet , fummo ope ex- 
trueret . Al hurnc Lecatos dirigunt mandan- 
tcs 3 ijt om^jTo opcrc cjuod ad euerfioneni-y 
gentis fu(C , immemor patria , immemor 
lihertatis extruere aggrejfus Jit > confdium 



Henricus IV. Occid. Imper. XVI II. 

deinceps cum Saxonihus acfocialem 'vitam 
Agehat . 

7{ex de his cjudtacciderantin Saxania gra~ 
m nuncio accepto , comperto etiam quod cxte- 
n Principes y coilatis per crehra conuenticula 
confilijs 3 defectionem mcditarcntur , hinc 
ira j, hinc folicitudine in diuerfa raptatus 



quihus ipfe •■vt fe dedcrent <vchementij]imus 
author fuerit . lamdudumopimoucm indu 
biammtdtorum mentihus infedijft' > quod id 
circo deditionem cccteris tantoperc fuafent yVt 



potius perquirat ad ercptionem Principum , cm primum morho mederetur anxius amhige. 



hat . Sed quo ira impellehat inclinatior , ad 
oppugnandam Alcttenfem ■■vrhem exerckum 
admoucre cooitahat j ^ ah Epifcopo loci , 
quod creditos cnfiodia fu<£ Principes 1 fe incon. 



eorumfanouineJ^eotsfihiammumdeplacarety fultodimifjfet , ^indtBam expetere . Sed 
(^ communiexitio fuam ipfe falutem mcrca- \ co}Jtrdreputansturhata2(epuhltca , duhios 
retur . Hgc nunc euidentihus indicijs eluce- j fide Prtnctpum , exhaujio fuperionhus hellis 
re y cum illts in-vltimas partes terrarumde- milite , extrem^ dementi^ ejfet y ardunfn—» 
portatis , ipfe prod/tionis fu^ mcrcedem a aliquid pr^cipitanter attentare , impetum 
^^e totius Saxonid Prinapatum acceperit j ' animi ah tementate ad pacattora conflia re. 
(g^ 7(egi<£ crudcl/tatis carnijex , atquc om- j uocauit . 

nium qu£ ferociter 7\ex. meditetur , Jerocior 1 Aiijis igitur circumquaque 'Nuncijs , om- 
admintjier exijiat . "Bene igiturjam^ (^ ho- ! nes rcgni Principes in Pentecoften VvormaciiC 
nori fuo confulat , ft tant£ infamidmcicu- fhioccurrereiujft , quidfaEio opus ejfet com- 
lam 3 claro aliquo erga patriam fuam henef- munt confdio vt pr^tendehat , deliheraturus . 
eio , purgare conetur , (^genti fu£ patnam Statutadie c£teris amplo fatis numero occur- 
lihcrtatemque armis recuperare cuptenti au- ! rentthus , nullus adcrat fuprad/Eiorum Du- 
xilio coHCurrat . Pofiremo ft monttis vltro cum , d quihus l^cipuh. periculum timeha- 
mn affentiatur , f procul duhto 'vimadhi- ' tur , ^ quorum pot/Jftmum authorttate , f 
hituros,(^ patridproditorem ,communionum ! res tranquilU efent , fummam puU/corum 
caftrorum defrtorem , vt dignus s/t , euerst^ negotiorum d/fpont opportuerat . Ita conuen- 



Conu^- 
tus V- 
yormn- 



«mnthus qu<£ eius sint , procul Saxonia ex- 
pulfuros . 

Adhdsc ille ohnixe eos per Deum ohteftaha- 
tur y vt mitius pacatiufque agerent , quic pro 
communi commodo moliantur , ratione qua?n 
temcrttate meliusprocederc . Se prot/nus m/f 
furum (^ ^gt modis omnthus fafurum , 
'Vt Principes deditione ahfoluat , cajiclla qu^c 
metu reheil/an/s pr/Jiin^ cxtruxerit d/ruat , 
genti Saxonum l/hcrtatem leges ac iura maio- 
rum , qute per vtm erepta totics arm/s repet/- 
uerint , rejiituat . Si cons/lio acquiefcat , 
grauis atque anctpitishcUi neceditate sinefan- 
gu/ne lihcratam ejfc Saxoniam : Sin autem , 
fe nec indulti homris amore , nec mortis metu, 
nec iurifiurandi rcligtone inh/hert po(se , n€-s 
communempatriA, pare^itumquc fmrum cau- 
fam vfque ad extremum fp/ntum , quantO-^ 
pojftt vtrtute dejcndat j iuuet , tueatur . In 
hac verha Lefatos Saxonum dimis/t , fia- 
timque fuos ad l{egem sicut poll/cttus fuerat 
deftinauit , pr^csid/o quoque ah 'Vtroque mon- 
tequem occupauerat ahdu^o , communem 



tus iile Princ/pum , cajfata voluntate 2{egis , 
nullum hahutt cjfcEium. 

Iterum tn natale SanBi Petri Apofioli 
Ataooncide eos adeffe , add/to tam ed/Eio , 
obn/xa fipplicatione pr^cepit . Sed netunc 
quidcm qii/fqutzm eorum , vcl f.pplicantem 
attendit , njel pracipientem omnihus plane 
adrehellionisfiudiumimmohtliter ohftinatis . 
Ipfqui eonuenerant fceda ftmultate d feinui- 
cem d/Jfidehant . lam enim folutus carcerefuo 
Satanasnonfolum corporali ,fed (^ fpiritualt 
armatura oppugnahat pacem Eccleftaf/cam , 
(^ quorum corpora iugulahat , animas quo- 
que , ne in aternum 'viuerent , extingucre 
fatagehat . 

Vto Epifcopus Treuerenfts "R^ma nuper 
reuerfus communtcare noiehat Epifcopo JVia- 
dontino , Epifcopo Colonienft, (^ alijs quam 
plurihus , qui apud 2^gem prd c^teri ajjidui 
erant,(^quorum 7{ex omnia factehat consilio: 
ohtendens (^ eos (^ ipfum 2{egcm excommu- 
nicatos efe d 7{omano Pontifce . Sihi tamen , 
quod ipfum^ix fummis precibus extorferit, 

tndui" 



Conue- 
tus Mo- 
gon:^iie. 



cxc 

Satanas 
oppu- 
gnatec, 
clefiam. 



Epifco- 
porum 
diffidiT'.. 



CatenaHiftorica. Lib.XVIII. Capill. 217 

lois 3 (jmlytis eos fcntandos cred/derat,ma}ida 
hat 



Sdl^n. tndultam rj[c collofjuendi tantum 2{egislicen 

^"7 • tiam , nulla pr.eter h^ec in ciho inpotu , in ora- 

tione ) ojel tn cAteris omnihus communionc^ 

eius permiffa, 

Seficiut Hums authoritate anima.ti complures alij, 

* ^S.^ -cjuorum (^ in Dcumjides purior , (^ ad di- 

gnitatem "F^ip .fententia potior , pauiatim fe—t 

palatio fuhtrahchant : ncvidelicet (uprad/cio- 

rum commun/one macularentur ,^ ad regem , 

licctcrehris lujfionihus euocati,redire nolehant. 

Satius ludicantes regem cjuam Dcum ojfende- 

re, corports auam animx difpoidium incidere. 

llli e contra irafci ,frcmere ,in[amre , minas 

(df conuicia in omnespaffim taculari. Iniufla , 

Tapaac-^ iccirconihil <e(iimandam efe^Romam Pon- 
cufatm- r ■ r ■ ■ r ^ i r 

demoli' ^^p'^^-'' l^'^^('^^tam , (juijenon canomcead fyno- 

mine dumeuocatos difujfos, nec ohicEiicrimmis , 

iniqiio . iuxta fcita Canonum conuiBos 'vel confeffos , 

pr^cipiti furore potius ,ijuamratione excom- 

mumcaffet. Epilcooum Treuerenfem (^ cMe- 

ros 3 cjui cum eo ad euertendum fiatum ^i- 

puhlic£ iampridem confpiraffent , aliorfunis 

tntendere cjuam loquerentur : nec tam Apofio- 

lide Sedi authontatem deferre , cjuam <vt di- 

gnitatem regiam fuhruant ioccafionem au^rere 



•zft memores heuefiaorum fuorum , ?ne- 
?nores iurisiurandi cjuo fihi jidem fuam Jir- 
majfent , traditos cujiodi^ fu^ intemcrata^ 
fide , donecrepofcerentur,feruarent : 'Necalio- 
rum Principum fcedipmo corrumperentur 
exemplo 3 (jui dimijjis fuo iniuffu dedititijs , 
dum priuatas fuas iniurias in "R^em ^lci- 
Jci 'vellent , cladem maximam (^ macu- 
lam multis feculis non aholendam 2{eipuh. 
intulijfent . 

Et ommhus cjuidem infenfus , omnium-s 
'vt -ijidehatur fanguinis auidus erat . Pnea- ^pifc^ 
pue tamen Epifcopi Halherfiatenfs , cjucm Halber- 
tamcjuam totius Saxonic^ rehellioms Princi- fl^^<-"f'^ 
pem (^/ omniumqna fecus acciderant fom/tem '"."^^'' 
atcfue incentiuum , inexorabdi odio infetra- 
batur . Et mfiPontificalis nomtnis reueren. 
tia ^"fidcs Principum , (^u£ in deditione in- 
tercefferat 3 ohfiarent , njitam eiui per om- 
fiescruciatusextorjijfet . Hunc 7{uperto "Ba- 
henhergenfi Epifcopo feruandum crediderat , 
•■velut pncter c^terosfamil/ares fuos immitis 
ac feroci /ngenif ^jiro , (^^ ergafe in aduerfis 
ehus fpeEiatafdpefidei , Sedpofiquam incl/. 



(^T tnueterata aduerfus 'J{egc?n odia , nouo re- j iiatis addefeclionem Principihus , itcrum no- 



Cladii ^^i^f^^^i^ '^^0'^^^tilo palliare , EumreHe honori 
foteftas. fuo pro[j}icere , [i in hofiesfuos gladium , cjucm 
iuxta Apofioli 'vocem ad •■vindiciam malorum 
accepent , maturius d/fir/ngat, (^contemptis 
inanium occafionum latihul/s, mamffios 7(e- 
gni in[idiatorespcc;ia (juam mercanturjajf.aat 



uis 7(empuh. tempefiat/hus cjuanti afpexit , 
quamuis cufiodis diligentix non dijjideret , 
'vcritus tamcn Jie forte fuhrepente per hanc 
ynoram negligentia aliquid in eo 'vis 'velfraus 
hojiilis operaretur , ad Palatium eum euoca- 
uit 3 (§7' ihi nunc /nter Camerarios fuos , nunc 



'Nec difiiale fuit ingeniumf^gis per fe atrox \ intercocos(^ coqu/narum fpurcitias indiffn/f 



(^ implacah/le : /n /ramexc/tare : Sedcum 

•videret fuh ohtenturel/gioms Prinapes a f^ 

paulat/mdeficere , (^ defi/tutoiamauxiUjS 

tmpcno •■vanam cffe commi)iatiO}iem , qu£ 

'Vtmfacere non pojfet quihus comminaretur , 

ratus id quod tempus exipehat , -jtilitati 

magis ,quam iracundi£ confulendum : iterum 

atque iterum auerfos Pnnapum animos hlan- 

ais icfatiomhus mitivare tentahat . fslec ta- 

men , auod diciu mirum [it , tanta hac 

^P^^'remm afperitate , tantainaruentiumpericu- 
Tnnceps , i', . . ^ > ' -^ 

l,l^^lin^.iorum mole euinci poterat , %)t vnde potijfi- 

mum h<£c [lamma inuidi<e (^ odtj aduer[um 

eumexarferat , Pnncipcs Saxoni<cdeditione 

ahfolueret . ^lutn tmmo conterntus recenti 

exemplo eorum , qui plerofquc cx ip[is |i_j 

Trinci- i^^confulto dimiferant , rc[iduis qui adhuc in 

pes ca- cu[iodia tenehantur omnem adh ben dil/aen 

ptiut . ■ ■ 



[imo loco hahitum ,fuh omni d/l/gent/a cufio- 

dinfeat , donec tamferalihus odijs competens 

exiiium excooitarct . 

Erat ipfo tempore apud 7{egem foror eius , 

njxor Salornoms jReais Vnaanorum , quam-j K^g"^^ 
ir f ■ ^- Vnganx 

maritus regno expul/us, dum in armts (d/ pro- 

cinciu ejftt , nufiquam tutius quam apudfra- 

trem manere tudicauerat , donecrecuperato , 

fificri po[fet , regno in lucunditate perfrut 

coniugto liceret . Cumque pofi multum tafJL^ 

tempus ad maritum in finthus Vngarid 

commorantcm redire pararet 2(ex opportu- 

nam eam arhttratus , qu<e crudelttatis hu- 

ius munere fungeretur , rogauit eam , -vt 

Epifcopum Halberfiadenfem fecum ahduce- 

ret , atque in locum- 3 exquonulla ei detn-Epif 

ceps tn 2{egnum Theutonicum rcdeundi copia Haip<.-- 

fieret deportanfaceret . Annuit illapetcntt, (^ sui.t.f~' 



m- 



tiamiuhebat 3 neelaberentur. /deoquefiepiusl naui impo[itum cumho?ninihus fuis pr^mift,'' "' 

E e ij)ja 



2l8 



cxeplu , 



Sal.^n. jp^a paucis pofi diehus ejuum profcciioni fu<e 
^°7"- necefiaria ordinajfet , infe(jUHtura prxce- 
dentem . 

Hahebat idem Epifcopus militem (fuendam 
.Amici l^dalricum nomine , multis in 'Baioana pof- 
•^ . (efionihns proediuitem, 7{egi (juoque appr:m€_^ 
charum (^ acceptum .Is -vhi aduertit mala^ 
(jUie Epifcopo parahantur , motus mferatione , 
atcjue ipfa humanamm rerum confideratione , 
(juod tantus actalis ^jir , ingens columna (^ 
p-mamcntum ^cipuhlica , n/f7{eais temeri- 
tas diutna atqitehumana omnia confudiffet , 
tam pejfimo nunc exemplo periturus forct , ac- 
cejfitadeum pauloante cjuam nau/gare inci- 
peret , (^ cju^ in cum "F^x dccreuijfet pcr or- 
dinem expofuit , aclum cffe de falute eius,nifi 
propitia diuinitas , qutejola iampojfet, pericli- 
tanti fuccurreret . Edocet pr^eterea pofeffoncs 
fuas , (gr cafellum munitifmum haud pro- 
culah littorihus Danuhijfluminis ahejfe. Adj- 
netque --vt dum ea loca nauigans peruentffet , 
rogaret fdpius eos cum quihus nauigaret , qua- 
tenus applicarent , (^/ fihi pauUdum in ter- 
ram progrediendi facHitatem facercnt , ohten- 
ta'vcl refrigerandi -vel aliuscuiufuis ncccjfi- 
fatis occafione , aua modo tali artifcio idonee 
patrocmaretur , fe memore?n fidei , qua ei oh- 
noxius fitjomnia qu^-t pojjit , pro "Virili portione 
Jatturum: ^ fquam ercptionis eius vianL-t 
Dius ofendat tentaturum . 

Fecit ille "vt cdoHus fuerat , atque vhi ad 
prad/cta locapropinauare co^pit, fmulata ma- 
la •■valetud.ine , qu<<:fhi ex affidua nauigatio- 
nccorpus affcci^et tnfol/tum , (^ nifi matu- 
reconfuleretur , extremam pcrmt/em allatura 
foret languenti . Fac/leohtmuit apud nautas , 
qui Pontifcal/s nommis /ntuitu maojiam hu- 
manitatem e/ pr-eflahant , vt quoties •vellet 
appl/carent,<^ e/ egred/end/ atq\ /n tcrra,prout 
l/h/tum erat , recreandi corpor/s cop/am face- 
rent . Long/nqua 2{egio , cufodum mult/tu- 
do, dehilitas languent/s omnem metum , om- 
nemfug<e 'vel /nfdiarumfufpicioncm ademc 



Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 



cederent . Affent/ent/hus /llis , ingreffus Eccle- 
fam , falutarem Deo hofitam offere facerdota- 
l/hus , vt folemne efi , tnful/s /ndutus cospit . ^,^^^^ 
Cuire/ intentis omn/hus ,fuprad/Eius Vdal- Epifc.U- 
r/cus recie per exploratorum dil/gent/am ca- beratttr. 
ptata loc/ opportun/tate , repente armata mui- 
tnud/ne Ecciefam c/rcumded/t : Ingrefufque 
modeiie /nterim d/[fimuiato , propter quod ve- 
nerat , negotio , confummat/onem facr/ m/nt- 
sierij tac/tus tranqu/iiufque prdfolahatur . 
^uo expietofuos quantocyus ad nauim conua- 
iare , (0" omnia qwe Epifcop/ funt ejferre /uhet. 
Ipfefort/fmorum /uuenum agmine fi/patus , 
procedentcn^ ah Ecciefa Ep/fcopum faiutat ,of- 
cuium porr:g/t,cquum,quem eueci/onieius op- 
timum aptauerat,ocyus confcendcre iuhet . 

Stupent/hus qui Epifcopum adduxcrant 
quid hoc rei cffct, (^ pofi irritas ratiocinatio- 
nes ad arma concurrentihus , iuhet , vff 
"vitieac faiutifudi confuitum vei/nt , quicti 
maneant, arma ponant, naues pacatis an/mis 
repetant , gratum hahcntes , quod comm/fji in 
tantum Pont/fcem p/acui/pKuas non ex/gan- 
tur . Si 'verh/s /nan/hus ,fmot/hus incompof- 
t/s iacef^crepergant ,fac/le giadios procacitati 
modumfacturos Ep/jcopum Epifcopai/s m/ni- 
fterij muniaEccief^ Haihcrfadenf , cuiord/- 
natus ft Epifcnpus , reB/uspr^fiarc quam ip- 
fs . Ilii quum numcro (^ •v/rtute impares ef- 
fent,temerarium arhitrati rem certamini com- 
m/ttcre, trif/ confecioque an/mo ad nduesre- 
d/erunt . 

EpifcGpus in caflciium quod haud iong€-3 
aherat concejfit: /h/quepaucis d/ehus commora- 
tus, donec abfumpta nou/tate,Jiudia conqu/e- 
fcerent omn/um , fqui forte rcdituro tnfd/a~ 
hantur .Tandemaffumpto iayco hah/tu , quo 
faiieret occurfantes , /n Saxonicim contend/t , 
(gi' dcfperant/hus /amred/tum c/us Saxon/hus 
repente, tamquatn ah tnfer/s v/uus emergens, 
refiitutus ef . 

^x vbigef<£ rei nuncium accep/t , graui- r^yr^-r, 
tcr (^/ tniquo nimts animojerehat , tantos co- Hemicus 
rant . Egred/ehatur fep/us (^ rcgrediehatur , \ natusfuos tn irritum ceffiffe , prd/rcptum fbi Imp.mu- 



c/rcumfp/c/ens -vnd/que , (^ omnia d/i/penti 
obtutu periufirans, null^im -vfquam prom/Jf<e 
faiut/sind/c/um, nuiia fpes eiuccbat . 

Forte heati loann/s 'Bapt/fi^ nat/uitas oc- 
^pijtopi currerat.Et manc dum prMeriahcrentur , con- 
^ratage-fpjcatuscontiguam iitori Ecciefiam , rogauit 
vt appuifa naut ad celehranda tam facrat/Jfi- 
mo die m/Jfarumfoiemnia ad Ecciefam , pro- 



nia 



tantarum contumei/arum v/nd/Eiam redd/-^"'^^ K 

, ^ ., multati- 

tum cum /mpun/tate hojt/bus -v/rum , /n quo ^^^ ^^^^ 

totius Saxonici heiii fumma (^ cardo vertere- nes ag- 

tur- 'Ncc dubitare poterat ,pauiuiu iam fop/tos greditnr. 

igncs Saxon/cifuroris ,hocincentore ilitco fu- 

fc/tandos, (^ proped/em in tmwenfum confla- 

graturos . Atque co infefiius id aBurum , quo 

fememinijfet pofl dedttionem nuiiam m ^gc 

cie- 



CatenaHiilorica. Lib.XVIII. Cap.III. 



1076. 

clemetitiam , Jiullarn expertum ftt'(fe huma- 

mtatem . J-^^erehatur pr^terea , 7ie fimdi modo 

C£teri quoque elaherejitur dedititij, (^ fibi tam 

infigriis •-vicior/x , tam operof^ deditionis Jru- 

cius deperiret,affecutis eisfe inuito lihertate . 

Omnia confidtranti placuit tande?n alios 

deinceps graf^ari^ia i (^ Saxones ^uos ex- 

intejlina tranei toties tentcitos non •■vicerantifuis lams 

fimulta- armis , fuis parat expugnare 'vinhus . Sa- 

teregnu pj^f.j-j ^^y^^ ^jfus confdio, quoniam coiifietom- 

comiit. ' ,, ■ II I J ■ ■ 

ne re(rnum nuLia •vi , nulla claae cittus, (juam 

domefiica ata^inteflina flmultate lahejacia- 

tum 3 corruere , Epifcopum Afagdahurgen- 

fem , Epifcopum Aierfehurgenfem , Epijcj- 

pum Al.fenenfem , Aiagnum Ducem, fride- 

Saxoni£ '"'^'^^ Palatinum comitem , pr^terea omnes 

Trinci- Saxoni<£ 0/ Turinn^. Principes <jui adhuc in 

fes e ch-Jednione tenehantur , ah exdio reuocari iu- 

•','? '.'^ ^ het , 0r clementer accerfitis ait . Se cum iux- 

dimittii- Y . , ■' . ^ . . 

tur , &^^ Palatinas lepes extremo in eos [uppUcio ant- 

qtiibus maduertere pofjit , (^hoc lurefaciat , graut- 

coniitio-yj^^ fl^p^ aheis contumelijs lacejftus : tamen 

"^' memorem generis eorum 3 memorem^irtutis, 

qu£ 7{eipuhliCi£ (^T honori effe pofit (^ muni- 

mento , tam atrocisjaEii 'veniam dare 3 dT 

qtiod amplius fit , nonalmd aheis qu<£urt^ 

redemptionis fu£ pretium , quam njt fihi de. 

mceps in duhijs rehus fdeles , ac deuoti ma- 

neant , auxdiumcjue pr^flent , ad componen- 

dum 2(egni ftatum (^ compefcendos homines 

faEiiofos , eos potifimum qui gentem Saxoni- 

cam fimplicem (&/ malarum artium nefciam, 

intefiinis quotidie diffenfonihus inquietent . 

Si td faciant , nec ojlla 'vt prius leuitatc^ 

fdem permutent , feprimos in amicis hahitu- 

rum,(gTcumfeopportunitaspr£huerit , henc- 

fcijsprout 2{egiam ?nunifcentiam deceat ho- 

noraturum , 

llli (^ fieumh^cfiEia loqui fcirent , (^ 

necefitate magis quampietate geminum ani- 

mt rigorem laxaffe , tamen impunitatis amo- 

re Uhenter amplexantur ohlata , promittunt 

quicquid luhet , promiffa repetito ftpius fa- 

cramento rohorant , (gT" accepto commeatu in 

fua finpulicum paudio reuertuntur . 

2^x 'vt fut?ra dicium efi commonitus dh 

Otthone Duce quond.am "Baioaria , -zft turha- 

tis rehus in Saxonia mature confideret , man- 

dauerat ei , njtfhi certa diein Salefelt occur- 

reret , quatenus communiter hahita dfcuffione 

quidfaBo opus efset deliherarent. Pofimodum 



219 

eorum auxdio in Saxones , qui fe Uferant ira 

fuam idonee 'vlcifci pofet , confliummutauit , 

(o/ftattita die nunciosprofe in Salefeit Duci 

Otthoni mfifit , qui ei dicerent , njt contraciis 

quantafcumque pof^et copijs fhiin A^archio—s 

xVfiflnenfi concurreret , fe per 'Boemiam ducio ^''"P^''' 

exercitu adueturum,^/ filtjs Geronis comitis, ,. „ 

... , y ■{ . - , r • molitur 

qui imperitam mtdtitudinem male aujpicato c.xpcdi- 

ad arma coticitafl^cnt ,fi Deus •-votaprofpcraret, tionem. 

reddituru quod merercntur . Princ/p/hus quoq; 

Saxonid 0/ Turinoi£,quos patrice nuper remi- 

ferat,eade mddat ,ohfecroVJS --vtpr^eft/tx fhi in- 

dulgeti^t oratid rejerentes,cuEios qtios ^aleant 

ab hominum perd/toru focietate dehortetur,^ 

ipfl adferedapuhlicis negotijs auxilia,deflgiia- 

to die (^ loco,armati infiruciiq^pr^fio adfint . 

Ipfe •■vt infl/tuerat, paucifimos fecum affu- imper. 

mens Theuthon/ci exerc/tus m/l/tes , c£teris Mifnia. 

omnino qu/d mol/retur tgnorant/hus , in^Boe- '^•'■^'^^» 

miam contend/t . ih/que /unEio f.hi Duce ac 

mti/te 'Boemico, repente plufquam tanto operi 

exped/ret fidens nefcio an negl/gens , in A4ar- 

chiam Aiifnenfem fe /nfud/t,^/dei/cet •■vana 

fpe iilufus , quod Ducis O^thonis indufiria gT* 

c<eterorum , quos henefic/o fuo deu/ntios fihi 

gloriahatur , omnem rchus moram , omnem 

conficiendo negot/o d/Jficultatem, ademptura^ 

foret . Sed Dux Ottho fc/ens genti SaxoneffL~> 

iufias effe caufas rcheli/onis , td multo iam 

tempore apud "B^oem crehris iegat/on/hus ege- 

rat 3 'vt hell/ fem/nar/um irarumque caufas 

amoueret , leges ac turafua Saxomhus rata^ 

manere fineret , icquitati < pot/us armis tumul- 

tuantes compefceret,(^ tantos iahores, tantum 

qui prxl/o fnndendus efet fangu/ncm lucra- 

tus 3 fne dijficidtate tn perpetuum opuient/fi- 

m<e gent/s feruitio fruerctur : Hanc regts <^c j^^;^^^ 

Tyranni effe d/flant/am , quod htc ^t atqu^—» Tyranni 

crudelitate ohedient/am extorqueat ah inuitis, diffsren- 

iiie leg/hus ac more maiorum moderetur fuh/e. '"^ * 

HiSipritcip/atquefacienda. 

Verum ille homo imperio natus (^ nutritus 

qjt tantos natales, tantos profap/£Jafces ac f/*» Hcinrici 

tulos decehat , /n omn/hus^Reoium femper ad- ^">P^'''^j- 
r I '^ • • ingenm . 

uerps an/mum gerebat, mort quam nj/nct ma- 

iehat . InexPiah/iis ipnom/n/£ macula?n puta. 

bat,/mpune infur/am accep/fij.Et e contra su- 

mnmdecus (^ 'vit.e pr^fenti comparandtim 

teflimabat,nih/i quod fecus accid'ffet,intdtum 

prteter/ffe . Ad hoc hom/nes fih/ afciuerat tal/u 

rerum artifices , med/ocr/ qu/dem ioco natos , 



^erofretus his,quos deditioneahjoiuerat,quod\ fd cofiflio , ac manu promptijjimos , qut 

E e z fecun- 



2 2 Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 

S<iU^n. p;cti,ncltim (jmd Propheta dicit ■) Loquehantur c(alesnondiiHuau.fpiciocjHe Principum , fed 
^°7 \ ei placentia , (^ diiiinabant ei errores , (^ priuatis jtudijs , priuatis impenfis helluni—» 

Dnx Ba-'^i^'^^^^ '^^^^^^'^^ (^ P^^ f^ ^jfi''^^'^ ^^^^^^^^'^ *> ^^^^'''^ P^^^P'^^*^^'^'^^^^ 3 f^^^ dimicare , Jihi fi 
ioarU actcmeritati , adulat/onihus fiiis tamqtiam 1 Deus annueret , njincere parati j nec almd 



citr ab fiippofitajace jniomnecjuodlihuerat inflam- 

' "'^^f' mahant . ideoque ^vt opera Cua mao/s ill/ fo. 
tore de. fr ■ ^ -/> 1 ^ a 

feQcrit^ ret necejjar/a , perpettHS J\empub. tempejra- 

t/hus --i/exari quam maxime fataoehant . H/s 

pejjimis ajfiis confultorihus , Principes 7\egni 

re^a luadentcs plur/mum aucrfahatur , nec 

(os ad confiLum fuum ^, ntfij^^orte inexpl/cahi. 

iis neccjjltas inc/d/(set , admittehat . ^u^/n 

imo author/tatem eorum , fi copia feret , op- 

primi acpenitus obl/terar/ cttp/ehat : <vt /n om- 

ne qiiod a)i/mus ftio^elfijfet effrenata l/hertate 

ora(i.antinullus ohfijieret , nemo ohloqueretur . 

Ig/tur Dux Ottho vehementer ejferatus : 
^uod contra confilmm fuum 7\ex Saxoniam 
hello rurfus impetcret ,, a/t ad Epponem Citi- 
cenfem Ep/fcopum X quiei, -vt d/cium- esi , 
in Salefelt JunEius legat/one 7{eg/s occurre- 
rat : Se 7{egi quod honori e/us , quod commo- 
do 'J{e;puh. competeret ftiggejjll^e : Sed quo- 
niamplus apudeumfide/ fit /neptis ajfentato- 
r/hus quamfh/ , plus fpei acfduc/^ ponatur 
in mil/te 1)oem/co,quam /n7'heutonic/ exerc/- 
tus rohore , ad cum pertincre , quem ccepta 
ex/tum fort/antur , fe nec rehus heue gejlis 
glor/am , nec f ai/ter ceffer/nt , ignom/n/am 
hah/turum . Prxterea nulla /am facra/nen- 
ti , quo etfdem d/xer/t rel/g/onc tencr/ , cum 
retia (dy ajtil/a fucidens non aud/aiur . Infu- 
per contra leges Dei , contra decus /mperij , 
contra falutem an/m£ fu^e ad e^undendufn—s 
fanouinem /nnocentem ocnt/li ritu arma fu- 
mere /uheatur . Proindeomniperiur/oahfolti- 
tum , Ithere dcinceps caufam gentis fitx , 
qu£ /ufia ft quantum valcat arm/s (^ op/- 
hus aiscrturum . 

Eadem protefiahantur c£tcr/ quoque Prin- 

cipes , tam Saxon/£ quam Tur/ngt-c . ^u/ 

etiam fi cup/d/ffi7ne ^ellent ■, nullum petent/ 
Sctxmum n . rr ' /■ . . * ^. 

nouain P''''v*^'^^ PllJ^^^^ '^^'^■^^"f^^ 3'^^^'^^^^'^^^^^^'' 3 fi- 

Imper. ^■^^^ j detrcHant/hus milit/hus eorum injau- 

confede.Jiam contra patr/am parentefque fuos m/li- 

'^'^^(0 ^ cia/n . /amcii/m ?ion duh/a fide ,vac/llanti- 

bus an/mis , vtprius cum inter fpem 0/ me- 

tumfiuBuarent , fed nj^ian/m/ fententio—» , 

Kulgus ohfiinata contentione ad rehcllandum confp/ra- 

ad arma ^erant . "Neque call/djs Pr/ncipum exhorta- 

«^ t/oa/bus 3 <vr antea conc/tatum vulous ad 

armaprofiluerant ^, fed omnes Jimul prouin- 



a quoquam m/l/tid fu^fiipendium pruifiolin- 
tcs , quam coniugum l/herorumque fuorum 
falutem , atque 'Vt a ceru/ahus fuis dur/JJi- 
m^fru/tut/s iugum excuterent . Ipfos den/que 
Principes fohnit/ , fcontra hifcere tentarent , 
difjlpat/s -vel incenfis omn/hus qu<e corum ef- 
fcnt , procul patrijsfin/hus expellere m/nahan- 
tur . Ainjit/mum ea mente rem oerendam 

o 

fufceperant , vt vel v/ncerent ohfiinat€^ , 
^jel morcrcntttr . Vlt/ma defperatio fic Jiudia 
infiammaucrat , qtiomam ccrta fttpcr/or/hus 
annis documenta cceperant , nullam apud rc^ 
gem viEiis efefpem venics , cum feroc/ta- 
tem pcEioris eius , (^ inexorah/le Saxon/ci 
nominis odium , nec voluntar/a dedit/o Pr/n. 
cipum 3 ?iectantus inTur/ngiafufus tn fan- 
ouis refiinxiffet . 

Ig/tur vL>/per Saxon/am rumor percrebu/t > 
qtiod rex conterm/nam 7{egi Saxonict /Vlar- 
chiam Aiifenenfemjerro (^ tgne depopulare- 
tur , adarma co!/cUmant , jnulta m/ll/cL^ 
hom/num hreui concurrunt , conferend/ certa- 
m/n/s intoierah/l/ Jeruent defidcr/o, ohu/am ire 
hofi/hus vnan/m/ aiacr/tate contendunt . 

Sed quoniam acceierando itineri turhci-y 
frequent/or armis , atque aiijs imped/mcntis 
/mpi/c/ta j pariwi pro qjoto fitaoere vaiehat , 
fiiij Gcronis com/t/s , ajfumpt/s fecum VlL 
m/iiihus exped/torum equ/tum ,fummo n/fu, 
ardent/Jfima c/t/us conficiendi ncgotij au/dita- 
te , tn occurfum properant . ^^od fi regem 
confcqu/ , (^ fc efferato m/iite : fcferuen'- 
tihiis Jrudifs fgna conferre contigiffet , vt 
mtdtorumjerehat opinio , traBum tot annis 
heiiu?n Saxonicum faali compendto conje- 
ciuin Juiffet , (^T 7{egem ctmBumque aus 
cornitatum , veimors certifima , veiigno. 
77/inia dijjiciie ahoienda occupajfct . ^am prd- 
ter cxercitu?n 'Boemtcum , qui nec ipfe vei ar- 
mis , velnumero , 'vei njirtute tanto nego- 
tiofc paremprccfiitcrat , paucijjlmos fecuin-» 
hahehat . ^tion/am fuperuacaneum arhitra. 
tus fuerat . Theutonias mtiitihus tam lon* 
oinqu<£ expedition/s iahorem indicere:cumfpe- 
raret , 'Vt dicium eji , indufiria Otthonts 
Ducis (^ ai/ortim , quos dcditione gratis 
ahfiueratjomnes Saxonum vires fac/ieener. 
uandas 3 (^ cop/as fihi ma/or/hus etiam 

heiiis 



CatenaHiftorica. Lib. 

Sal.^n. y^llis J^i^cie/Ues j fiatnto die ac loco affa- 

^°7^- ti^ras. ' 

Forte tnm temporis Dco mifericorditer fa- 

luti rcgis profpiciente 3 fl^unus Addda , (jui 

imper. .■vtrum-^iie exeratum medius dirimebat , ef- 

/"^'^ * ftifis )iiiper imhribiis •vehementer intumuerat , 
at(jue omnem tranfneandi ficultatem ademe- 
rat . Cuius ^x tnundatione commodijfime 
pro fe '-vfus , non expeciata decrcfceiitium^ 
acjuarum^vicilfitudtue , in 'Boemiam fe rece- 
pit , maturatocj^per "Baioariam reditu , mce- 
Jius , ac pcenitcns , quod tantos laborcs in ■■va- 
cuum expend/fct , V^vormaciam repedauit . 

Marcha £( cjuoniam digrediens Dnci "Boemico 

Mijtnen- ji^^^yf-y^^ Mifinenfem , tam fpeclat.e /?i_s 

perata . ^^d^^^^ rebus fdei, pr£m:um dederat , Ecber- 
tus Af.:rchio , cuius eadem Aiarcha erat , 
jilius Patruelis rcgts , puer longe adhuc infra 
rnilitares annos , qjbiprimum decrefcentibus 
acfuis flutiiusfacius efi tranf-neabd/s, adiun- 
Elis fbi Saxonibus Ai Ifenenperrexit, omnia- 
que cajiella , quibus Dux Boemicus prdf- 
dium impofuerat , admota militari manu re- 
cepit , fuofq\ milites , qui deinceps contrO-ji 
omnem hojtium irruptionem indefejfi excuba- 
rent impofuit , mirantibus cunciis quod 7{e- 
gemnec £tatisnec propinc^uitatis refpecius ab 
hac iniuria reuocaffet . 

Interea T^udolfus Dux Sueuorum , V^vel 
DuxBaioariorum , "Bcrtholdus DuxCaren- 
tinorum, Aielbero Epifcopus V-virceburgenfis , 

ConueH' Adelbertus Epifcovus Vvormacienfis , 0f alii 
ciuos l\eipub.caiamitas mouebat , in loco cjui 
dic/tur Vlma , conuentu hab/to , Jiatuerunt 
njt omnes aufcumcfue 7{eiptibl/c£ conftilttifH-^ 
njellent. XVIl.KL. '^otiembns Tr/bunam 
conuen/rent , (^ njarijs ciadtbus , qtiibus 
per multos lamannos pax Ecclefi^fi/ca ttirba- 
batur , tandem al/cfttando malorum perticfi 
finemfacerent . Hoc Sueui^ , hoc Baioari^ , 
hoc Saxoni£ , hoc Luthenng/£ , hoc Fran- 
cidt Theutonic<£ Principtbus denuntiarunt , 
<vniuerfoque tn commune per Deum ohtejia- 
bantur , vtomni excufattone relcata , cun- 
ciapriuatcnrci (ol/citud/ne poji hab/ta , hanc 
finguii communibus commod/s 'vei extremam 
operam dependerent . 

^liiaexpeciatione fufpenfis atcjue atton/tis 
omn/bus , Ep/fcopus jHauonttnus (^ alij 
quam piures , Pui eatenus partes 'J{egts ve- 
hementius tuebantur , ab eo dcjccermt , (^ 
adiun^tfupra diciis Princtptbus ad meiiord- 



mx 



XVlll.Cap.IU. 221 

dum 2(e^nt Statum ardentijfimo zeio exarfe- 
rt0it . Adtro ettam atcjue tnop/nato rerum fuc- 
cejfu , vt cjuod moi/ebantur nuiits iam retar- 
daretur tmpedtment/s , obfdes autbus nonnui- 
ii ex Principtbus fuperiore anno fidem fuain—> 
apud 2{egem obitgauerant , repente his qui 
eos dederant , funt rejittuti . 

Dtios Ducis Otthonisfitos , aiterum 7{ex 
ipfe , alterum is , cjtii a 2^ge feruandum fu- 
fceperat , infcto "Kege , patrt nec opinanti re- 
mtfit . F/i/us Vton/s A4archionis , (^/ Jiitus 
Adeice derei/Ci^ Dedt A<firchtonis , amho tc 
ner& tetatis (^ ionge adhuc infra pubertatts 
annos pueruii , (juum in munitione cutufdam 
Eherhardi mtniiiri 2{egis cusiod/rentur , 
maonum cjuoddam (^T pofieriorum memor/a 
d/cnum nob/i/ jfim£ tndoi/s documentum <edt- 
derunt . lujferat 7\ex etdcm Eberhardo , njei 
propter tantt generts ciar/tatcm , ^ei propter 
cctatts tnjirmx compajjionem , •■vt eos indui- 
aentifime nutriret , (^ ne aut inerti otto aut 
tugis cttjiodtct t^dto tabefcerent , fi)!erct eos in- 
terdum cum dicjuai/busfuis iudicris puertithus 
exerceri.Hoc ipftimparentes, crcbra cufiod/bus 
munufcuia dejiinantes Jiaajtabant . Fecit ilie 
njt petebattir(^ modo tntra munitionem, mo- 
do extra adhthitis cujiod/buspro-vt itbitu erat, 
iuderepatiehatur , nihd fnjirum in ^tate fim- 
pi/ct ^Jraudis nefcta fufpicatus: interdu ct/a 
in nemus ,ciuod munit/ont conttguum crat , ve- 
natumpcrgens, impoftos ecjttis ,cuius rei-vtx 
dum iztas pattens erat,fecum ire permtttebat , 
vt opprejfas }ncerore ac txdto mentes hoc aduo. 
camento recrearent . Cfjn hocfpiusfaceret , 
confuetudo Jiductam jfduc/a cufiodthus fecu- 
rttatempar/ebat , 'Vt ets induigcnttus indtes 
d/itoentts cujiod/cefrena iaxarent, ^ abfum- 
pta tdm omnt fufp/cione, qu/cquid <voiuiJfe:Jt, 
etiamahfquearhiiris , eos agere paterentur . 
Coepertint tgitur ,vb/cumque tempus (gf locum 
fecretiorem ndtii fuerant,fermones cotferere, 
patrt£ parentumque recordari , pcregrinationts 
molefiias depiorare , (0/ vtpro faiute fua ait- 
qu/d Deo aufp/ce conarenttir, ^nutuis fe fuafio- 
n/bus tncttare . ^j^adam er«o die cum luxta 
fohttimpr^dtcius Eherhardus fecum ajfum- 
ptis ets, njcnatum ex/Jfet, (§/' ad tnfeciandam 
qu£ cafu occurreratjeram, omnes, vtjicri af- 
foiet, inconditis ciamonbus feruenttjjimis JIu- 
dijs dtfcurrijfent , pueruii <vb/f foios aduerte- 
runt,ctiJiodem nuiltim,eos qui fimui 'venatum 
procefferant, aiiarum rcrum tmmemores , foii 

quA 



luv.cnu 
Saxoni- 
corurn h 

dtjiodia 
fi libc" 
randi 
aslutla. 



'^ 2 2 

.m^ ^ ^ 



Henricus IV. Occid. Imper. XVI II- 



Sal..Av, att^ agehatnr 'venattoni mtentijfimoi, qnantis 
^°7"- pojfttnt ^irihtis equis fuhdunt calcaria j per 
condenfa fpluarumy pcr ahriiptamontmm, per 
concatia 'vallmm, periculi fiti, 'Uel negligentes 
<vfl contemptores d/Ho citius euolant . Wfc in 
ccrttim alicjuem loctim regionis ignari curfim 
dirigtint , fed laxatis tcmere hahenis qtiocum- 
qtie tmpetus eqtios ferehat pr£c pitcs ruunt . 
Celcri curfu tranfmtffo nemorc ad JldotfienLs 
Jluuium perueniunt, pifcatorem illic ojfendujit 
infcapha pifcatorta capturis pifctum incum- 
hentem, euehi fefi/onis prettum ojfertint . llle 
'vclprctia alleBuSy^el mifratione periclttan- 
tium permotus , hoc cftim ex treptdattone (^ 
cxtcro corports gefiujactle conijctehoit , hentgue 
in nauiculam fufcepit , (^ njtenfdihus qux in 
nautcula erant adopertos , ne fctlicet, ah infe- 
quentihus agnofcerentur,A4oigontiam 'vt roga- 






fceptofquc pueros Eptfcopo pr<£fentauit.llle ad- 
modum gratulatus qnod cau(am Prtncipum , 
quipro communi co7nmodo arma fumereme- 
ditahantur , hac ettam parte impcd/mcntorum 
liheraffet , fuis fingulos parentihus cum omni 
diiigentta, ne quis,fctltcet , infidiaretur ah- 
etintthus,remifit . 

Statuta die iuxta condtBum , Principes connejj- 
Sueuix (^ Saxontci. Trihuriam conuenerunt tns Tri^ 
ampltljimo numero , ohftinatis mentihus ad buru, 
fummoucndum a negotijs regni 7{egefn Hein- 
ricum , (^ alium, in quem communts eleciio 
co)ifenfffet ,creandum . Aderant 'vna Legati 
Apojioltccc Sedis,Sigehardus Patriarcha Aqui- 
leienfis,(i^ Altinannus Patauienfis Epifopus, 
<vir Apo[lolic£ conuerfationis , (^ magnarum 
inChrifio 'virtuttim, cui Papa-vices fuas i'a 
difpoftionc Ecclefiafi icarum caufarmn dcle- 



uerant cuexit . Equt eorum tranfito amne in—> j gauerat: Et layci nonnuUi, qui magnis opthus 



•vltcnore ripa iuxta nauiculam mtrum in mo- 
dum moderato gradu decurrehant,ita vt cum 
eunte nauicula paritcr ircnt, cum fuhffentt^ 
pariter fuhffiereut . %'utis pecorthus huma- 
vas ineffe antmas crcdere . F^hi Adagonctam^ 
<ventum ef , reccptts equis fuisin domunt-j 
quandam ripjs conttguam clanculo fe ifnmer- 
gunt, dominumque domus per Dcum ohteftan- 
tur , ne eos cutquam prodat , fe Archieptfopo 
A^Iagonttnogenere contuncLffimos el?e , cuifi 



reUiiis , 'vltrofe ad priuatam tenuemque -vi- 
tam, propter Deum , contulerant. A4/jfi a 7{o^ 
mano Pontifcc ,ut palam. omnihus per Gallias 
conteftarentur, tuftts de caufs excommunica- 
ttim efje 2{egcm : (^ adeltgendum altum i\e^- 
pcm Apofolici confenftis (^ authorttatts fuf 
fragium polliccrentitr . Hi nec Principi nec 
priuato cuiquam, qui 7\egt Hetnrico dtcio 'uel 
faHo aliquatcnus pofl excommunicationem 



communicajfct, communicare volehant,donec 
tncolumes tntemeroua fdereftttuat , tam ah puhltieprojcffuspoenttenttam,per Altmannum 
ipfo quam a Cc^terts parenttbus futs , qut tnter \ [■'^tcanum 'J(omant Ponttfcis anathem^^te ah- 
xegnt Principes (^ optifn(e>f dignttatis fj^cciali ■. foluereturPari cautcla eorum quoque commu- 



prdrogattua emincant , dtgna meritis prxmia 
relaturus fit . 

^ec multopoft aderat Eherhardus femes 
^ firtdens dentthus pr.e doloris impaticritia-^y 
compertoqjper vcridtcos indices , quopueri dt- 
uertiffent , fumma ^vt fummo conanime domu 
expugnare ,forefque infringere parahat,^ nifi 

ohfides reps mature redderentur , trnem tcEits 

Timtd- ■ ■ ci ^ r ■ I ^ ■ ■ i 

. .. inietttirum e mtnabatur.Loneurrtt ctuttas ad 

tus Mo- ^ ri I ^; r ct ^ 

guntU . fpccraculum, (d/jacta eftpro sludijs parttum 
conftifa acdiffona, aliudatque aliud claman-^ 
tiumturharum, -vocifcratio . Perlatoad Ept- 
fcopum Adagonttnum ttimuttuantis ciuitati 



ntoncm vitahant , qtiipreshyteris contupatis ^'^^""y^' 

I ■ ■ T- 1 r n- ' I ■ "^' • coniu?a- 

'Vctetsqut Ecclc laticas ordinattones pretto . 

comparaucrant , in orattonc commtintcaffcnt . 

Per fcptcm itaq; conttnuos dies confilta con- 

jcrentes, quidjacio opus effet,qua rationeperi- 

clitanti , (^ iam tam naufragmm minitanti 

'J{e/p,conftilendum foret perquirehant . ^fli- Tticnriei 

cahant ah tenero , vtatunt vnpue , omnerrL^ mp.vi- 
. . „ . . 11 ■ taculpa- 

vittC rcgts tnjtttuttoncm quibus probrts , qut-^^^ 

htis flagjtijs exifiimationem fuam decufqut^ 

imperij ^tx tum adulta <£tate mactdaffet : 

^u^as iniurias fngulis , quas tn com- 

}nune omnihus , vht primum puhertatis an- 



nuncio,mift eofjfeftim cum armatis C unradpi \ nos atttgit irrogajfet . ^luodremotts d fami- 

Comitem de cajtcllo , quod dicitnr Luizclen- \ liaritate fua Principtbus , infmos homines,(^ 

htirg, qui ttim forte apud Epifcopum prdfens i nullismaiorihus ortos , fummis honorihus ex- 

erat . ^lui ^enicns Eherhardum tmprohe ft- \ tuliffet : Et ctimets nocies pertnde ac dtestn 

uientem atque in omnes qui ohfiftcrent nunc \ deliherationihus infumens ^-vltimum^fipopt , 

•vi^nunc commJnatione graffantem , ahoppu- 1 nohtlitati exterminiummachinaretur . J^od 

gnatione (edium cum contumelia repulit , fu~ harharisgentihus %/acatione data j infuhdttos 

fihi 



Legati 



Catena Hiftorica. LiK XVIII. CapJII. 223 

Sal.^n- lljyi popnlos dedita opera ferrtim dijirinxiffet , \ rerum 'vel cafuum mutahtlitas hanc fuatn in 
(^ in eorumnece hoJi/L crudel/tate arajfare- ' eos heneuolentiam cnrruptaforet. 
ttir . "B^gnum (juod aparentthus fuis pacatif- | Ad luc illi. ^ ulLi ,!ncjuiunt iiam fuperfunt 
fimum ,(^/bonis omnihus florentijfimum acce- \ argumenta i (juihus toties recocruita atcju^ impcr. 
pit,(juamfcedum,auamdefpicahne,(jua?nm- j fpeciata fides eius prohari ^vltra •uel obli<tarirepudia 
tejiinis cladibus injerum crucntumque reddi- i --ualeat , c^uum toties morum fuortim emcnda-^"" 
di(^et. Ecclefas (QX monafieria dcflruEia^^vi- \ tionem coram oculis omnia cernentis Dei ciuam 
Eiualia feruorum Dei 'verfa ejfe inJi/pendiO—» fanEie pollicitus , omnia auihusje ohjirinxerat 
m/litum, iiud/um relifionis (^rerum Eccle- ■. <vinctila , --vhi primum calam/tas ,au£ ad pr^e- 
fiaji/carum tranffic ad armam/l/tar/a , (^ \ fens^vrgehat ,pr£ter:.jt ,tamquam are/iarum 
ad munitiones extruendas, non cjuihus ^/s (0" ' telas ruperit , (gr fcmper fe/pfo deterior , cur- 
iinpetus barharorum arceatur ,fed (ju/hus pa- ' fummal/operts , fcut eauus impetu •uadej/s 
tr/x trantju/ll/tas erip/attir (&/ l/herx gentis I tn prxlium , ejfrenata l/hertate repettucrit . 
ceruicibusd,urijfim£ feruitut/s /ugum/mpona- i '^ecjue nos prxc/p/t/ temeritate ad k-eccxtre- 
tur . 'Nullum ■-vfcjuam ejfe 'vidu/s (^ orpha- ! ma experienda prorup/mus , omnes nj/as , 
nts folatium , nullum oppreffis (o/calumn/am 
fufi/nentihus refugium , non leg/hus reueren- 
ttam 3 non morchus d/fcipl/nam , non Ecclefi<£ 
authorttatem fuam, non x{r/ptihl/c.i maneres 
d/mitatem fuam : /ta njnius hom/n/s temeri- 
tate facra (^ prophana, d/uina (^t humanos, 
fafque nejafq]confufa cQe (g/" implicita.Protn- 
de tantarum calam/tatum 'vnicumac finpu- 
lare fuperejfe remed/um, njt quantocyus amo- 
to eo al/us J{ex crearetur , qui tam diu termi- 
}/os fuos euagant/ licent/£ frcna /liijceret , (^ 
mundi "vac/ilantts rutnam fuh/eEiishumer/s 
fujientaret . 

2(rx Heinricus contraElis in 'vnum fn^ 

CXClV.partis ajfertor/bus , in 'v/lla qu<& dtciturOp- 

imper. p^jjly^j^ /^ conttnehdt ,7{he)ii fiuuio 'vtraqu^ 

reBionc ^^ft^'^ d/rimente, jrequentefque ad eos ind/cs 

promic- Legatos m/ttebat , pollicens omn/um, cjwe eos 

tit^modo offenderant , in rel/quum emendat/onem : Se 



'veterum m/ur/arum memor/am fcquent/hus 
Imperat. t r r r i 

retineat bcnepcijs, Ji --v/ta comesjoret, abol/ttirum: ni- 

h/ique dc/nceps c/rca rerum puhlicarum adm:- 

n/Jirat/oncm ahfque commtmi confulto aEiu- 

rum . PoJire?nonjltro fe iure fuo ccderc , e/fquc 

gubernand/ difponendique pro fuo arb/tratu 

totius regni /us potejiatemque facere : dummo- 

do dqtio an/mopaterentur , fola regij nom/nis , 

regijque cultus ratafibi manere /njtgnia , qu£ 



omn/aprius confdiapertcntauimus , fiquO-» 
rat/one r/g/dum ohji/nattimquc in malis dcfpe- 
rati hom/nis ingen/um emoil/r/ pof/t . Sedin- 
ueteratus morhus atque imispenitus iam inft- 
dens 'V/fer/hus n/h/i fpei , nihil admitt/t re. 
medij , omnem artem , omnem uincens indti- 
ftrtam mcdicantium . ^fn imo dum leuitati 
eius tmpcnfiusmoremgercre fiudemus , (^ 
cunEiis qute perperam moliturrel/o/onis ohten- 
tumul/ehremprccbcmus patientiam , fiatus 
2{cipuh. euerfus efi,tranqu/liitas Ecclefiarum 
turbata , maiefias impcrij ablata , author/tas 
Pr/ncipum euacuata , mores inuerfi,ie^es aho- 
ftie , (^ fecundum Prophet£ eiogium, malcdi- 
Eium ^ mendac/um ^homic/dium i^ fur- 
tum , (^ aduitcrium /nundauerunt , ^fan- 
gu/s fanguinem tetigit : Pofiremo om-fus /ujii- 
t/.e (^p/etatis , rel/g/oms ^ honedat/s d/fci- 
pltnafitu atque /ncultu ohfoleu/t. H<£c quidem 
dumfoia •-v/t<etemporal/s dctrimenta , duM-» 
foiamfanM^ex/Ji/mattonis labem minita. 
rentur ,ta7netfi •■v/ris ferenda non effent, ttili- 
mustamen , ne contraiufur and.um quo tene. 
bamur _, prxcipitanter impudenterq; 'venire 
<vidcremur : (^ dum glori<enofir,e confuiere 



conaremur , an/m£ naufragium pateremur 
'^unc 'verocumab EcclefiiC corpore , proptcr 
fagitiaftia ,ApoJioiici anathematis 'mucrone j^^f.^.^^ 
femel legtt/me accepta , fine Jumma omnium \ prdc/Jus fit ,cum e/ communicare Jine commu- munica- 
eorum ignom/nia amittere nonpo(?et , necfne- j nionis EcclefasHcx damno (g^ Jidei iaEiuro—stionis 
rentregniTeuthonici fplendorem , omn/husre- nonpofs/mus , cum fdrm nofiram mult/s^'^' 

apud eum Sacrament/s /mpi/citam 2(omanus 
Pontifex Apofioiica authoritate expl/cuerit , 
extrem<e proJeEio dementi<e ejfct , diuinitus 



trofeculis intaElum mcontammatumque , fua 
dtate tamturp/s exempl/ macula fordefer^ . 
^uod fi ^erha fuad/fic/l/us admitterent ma- 
gn/fcis prom/ffionihus toties elufi , paratum fe 

quihus facramentis , qu/bus 'vellcnt ohfid/hus j d/c/ folet , man/bus exc/pere , (f/ quodiam 
fdemfacere , quoduulta ■vnqu^m dies , nulla \ d/u pr<emed/tatum fit , 'vt agatur , tamoppor- 

tuno 



ohiatamfalut/s occafonem , non ohuijs , vt 



z 24 Henricus IV*. Occid. Irnpen XVI 11. 



Sdl.^n. ^i^yiQ tempore non a<rcre : ^ut^m leges humanA 
'°7 (g^ Ecclefiafi:tc<£ [tnant 3 cum locns (^ tempus 
arrideant , qunm denique omnia , qune: paci 
'vcl bello 'vfiii effe folent , conjiciendd tanttc rei 
fauoremjuum polliceantur » ^uapropter con. 
temptis inanium argumentorum cuniculis , 
quihus denuo in ceruices lugulofque nofiros 
'Viamgladiofuo affeciat , immohditer animo 
fxumtenemus i ^tabfque ^vlla dilationC^ 
'virum nohi s prouideamus , qui pr^cedat nos 
^T pr^eUetur hellum Domini ad cxpugnandam 
(d/ deftrucndam omnem cuiufcumque homints 
altttudincm > eleuantem (0" extollentcm f^ 
aduerfus iujiitiam (^ 'veritatem Dei, (^fan- 
£i>e 2(oman,£ Ecclefd authoritatem . In h^c 
'V.erha Legatos 'J{egis dim/ferunt . 

Iterum aljos atque alios mtfit , nuilums 
fuppiicationis genus , quod impcdjendd tantx 
rei profcuum putaretur y pr^tcrmittens . Sed 
iiii itieadem fententtafxi ohfiinatique mane- 



adminifirare , annuam pajfus excommuni, 
cationcm y non pojfit : Si ohlatam condtttoncm 
gratanter amplexetur , (^ 2{omano Pontifcf 
per omnta fuhditum fe dtEioque ohtemperan- 
temfore polliceatur , hinc fe expcrimentuffi-» 
caoturos , omnes quos tlle excommunicauit ex 
tempio a conutBu contuhernioque fuo amo- 
ueat 3 ipfc in 'vrhem Spirenfium dtmiffo excr- 
citu fecedat , thtque foio Vcrdunenfi Epifcopo , 
paucifque miniHris , quos tamen [ententicL^ 
Principum ah loac excommunicatione tntegros, 
incorruptofq-yprohauerit , contentus priuatanL-» 
interim 'vnam agat , Ecciefiam non ingre- 
diens 3 nihil circa puhitca negotta fuo turc di- 
fponens , nullam 2{egij apparatus pompaf^J—^ , 
nulla I^^gii^ dignitatts infgnia fihi iuxia foii- 
tum adhihens , --vfque ad fynodtcamcauf^ fux 
examinationem . Pr^terea ctuitatcm V^-uor- 
mactenfem , quamexpuifo Epifcopo , dijfi- 
pato cceiefiis mtittitefanBuario , arcem helli 



hant . lamque 'Vtraque expartc ad magnuW—> | fpeluncamq;latronum fecerat,ahduEio prxf- 



difcrtmen res fpe^are <videhatur . 

Denique (^/ hi j^gem alium fihi protinus 

confiituere , (^ tra?fmtffo 2(hcnifuuio ( na- 

uigium enim omne Epifcopus Alagontinus in 

eam ripam coegcrat ) proxima luce 2(egi He. 

inricoarma injerreparahant , (^T tlle ineifa 

fpe dilat/onis impctrandx ,. fuos qui perproxi- 

mas uillas difperf erant > in •■vnum coire atq; 

armaexpedire luhehat , ijtin 'vlteriorem rt- 

pamprogrejfos , confefiim prAio adoriretur . 

//; l)ac tantarum cxDeciatione rerum inten- 

tis folicittfq; omn/hus , eccepr/mo diiuculo fe- 

j^ quentisdiai , qu^^vlttmam cladcm 2\eipuh. 

Sneuoru oliatura ttmehatur , Sueui (ff Saxones he- 

4t Saxo-g^(Q^ ^^ 2(eaem m/fcrunt qui ci dtccrent : ta- 

"" . .' metfinec in heilo nec tn pace njiia vnnuam ei 
gati ai '. . . 'r ■ r 1 ■ 

Imper. it<jtiit<e 'VcL Lcgum curajucr/t , je tamen Legt- 

athus cum eo agere veile , (gr quum crim/na, 

qu<e ei ohijctantur omnihus coniient iuce cia- 

rtora ,fe tamen rcm integram 2\omaiii Ponti- 

fcis cogntttoni referi^are , aBuros fe cum eo , 

^t in Purifcatione SanBteAIar/iC Augufiam 

occurrat : ihtquecelchevrtmo conuentu hahtto 

Prineipum totius 2(egni difufjis 'vtrarumque 

partium ailegationihus 3 ipfe fuo ludtcio t/f/ 



cxcv. 



dio , Eptfropo Vvormacienfi refittuat . Da- 

tis infuper Sacramentts (^ ohfdthus , ne quid 

dcincepsreheiiionts 'veiinfidiarum ah ciuthusFvoma- 

timere deheat . Porro fi quid horum pr^uari- f^'^ fp'^- 
r ■ " ] . '.^ I ■iiinca.il- 

cetur , tumjc ornm cuLpa , omni luriiiuranat ^^ 

reiigione , omni perfdi^e infamia iihcratos 3 

non cxpeciato ■"jiterius 2{omani Pontifcis iu- 

dicio , quid 2\eipuh.expediat communi confi- 

iio --vifuros . 

2{€X cuius omnes fpes omnefque coft£ tH-» 

arciumcoaBfiejuerant,gratulatus admodum, Hcinri. 

quod aiiqua quantum-visfceda conditione 'vr- '^'" ^^'f' 

oentem ad prafens caiamttate?n deciinaiset , " ' '"" 
^ ■ . ■ \ ' ..... ,,. ncs fa'- 

prompttfiwe per omnta obedtenttam poLlicetur. ^^^ ^g„-_ 

Statimquc Coionnienfem Epifcopt^n , 'Bahen- tur fu- 

hcrpenfem Epifcopum , Strashurgenfcm Epi- f'p<^'''^ . 

fcopum j 'Baficeenfem Epifcopum , Spircnfem 

Epifcopum 3 Lofannenfm Epifcnpum , Citi- 

cenfem Epifcopum , Ofenhrttggenfem Epifco- 

pum , Jfdaincum de Cosheim , Ehcrloardum , 

Hartmannum , cteterofque excommunicatos , 

quorum ante hac opera confiijfque gratif]ime 

•vtchatur , omnes caflris egredi iuhet . A4if- 

fis quoque Vuormaciam nuncijs,mtittes, quos 

tiiic pricfidij caufa co^ijiituerat , ahfederCs , 



addicat 'veiahfoiuataccufoitum . f^odfian-\ 'vrhemque Eptfcopo patere pr^cipit . Dehinc 
te diem atmiucrfarium excomrnunicattonis \ cdterisquiad auxtiia fhi fercndafrequentes 
fu-£ , fuoprxjerttm ^itio excammuntcatione 1 conuenerant fnguiis in fua dimtjfis , ipf 

luxta condicium cum paucts Spiram conten- 
dit . Ihique tntra terminos (^ ieges , quas 
Principes prdfcripferant , aiiquanto tempo- 

re 



nonahfoiuatur , ahfque retraciattone in perpe 
tuum caufaeectdent : ^ec iegthus detnceps 
regnum repetere pojft 3 quod legihus -vitra-y 



Catena Hiftorica. Lib. XVIII. Cap.II. 225 

Spirenjt •vrhe dijcedens cum 'vxore ^ ^ jilio 



SaUUn. fg mediocritcr njitam morefaue cohihehat . 

1070. Sucni 0T Saxones poliquam deditis V-vor- 
Legati . ^y n ' ■ c , r 

SueuorU macienjibus jtatum ciuitatts bpijcopo pacatij- 

&Saxo- fimum reddiderunt , Uti ouantef^y patriatTL-» 

ttum ad yepetebant : confeifima-y Legatos i{omam de- 

Tapam. fliy^ayunt j cjut Papam reigeji^ ordiiiem ed.o- 

cerent . Exinde(^ue flagitarent , 'vt fedandis 

per Gallias ta?itis hellorum ciuilium tempe- 

flatthus jipje fiatuta die fuam non dcdigna- 

retur prdSiare prdfentiam . 

\exetiam certofciens omnem fuam in eo 

'vertt falutem ,fante anniuerfariam dietn-y 

excommunicat/one ahfolueretur , nec fatis tu- 

CXCVI. tumfuis rationihus exifiimans , njtexpcHato 
Imper, ' -- ■> . . ^ _ 



paruulo j iter agareffus efi , nec (juifjuam ex imper. 
omnihus Theutonicis 'vir inffenuus comitatus miferd 
eji regno excedentem , prater njnum , ^ ip-^^J^^'^'*^' 
fumnec genere necopihus confpicuum. Cumq\ 
tmpenfs lam longi ittneris egeret 3 multifjue 
fupplicaret , tjuthus incolumi 7(ep- fkpenu- 
meroprofuerat j pauciadmodum erant , qui 
'Vel vcterum hcncfciorum memoria , 'vel pr<e- 
fenti humanarum rerum fpe^aculo permoti , 
yiecefjltatem eius alicjuatenus releuarent : Eo 
mifertarum (^ calamitatis ex fumma gloria 
fummifjae opihus repente peruenerat . Stmili- 
tertjuocjue cdteri excommunicati , ohtinendje 



profeBio'^'^^'^ G^^/Z/^.f 7{omani Pont/fcisaduentu , fc \ cit/us ahfolutionisfludio, ardentijjime iterac 

neinita-inff^o tudici , fcohfinatis accufatorthus cau- celerahant in Italiam , nec tamen in focieta- 

liampA- famfuam addtcere venttlandam . Opttmum tem it/neris 2{egem admtttere, Principum , 

•"^^ • fafiu fihi iudicauit pro corum flatu rerutn^ 'vel pottus 7{omani Pont/ficts metu ahflerriti , 

fuarum , -vt /n Gallias profic/fcent/ "^mano patiehantur . 

Pontifici intra Italiam occurreret , (gT anathe- Vls atcjue inclementia hyemts hoc anno 

matis ahfoluttonem quocjuo pofiet modo tmpe- adeo iugis , folttocjue afper/or inhorruerat , 

trare conaretur , hac impetrata ceteram rchus <vt a fcfiiuitate SanB/ Martin/, 7{henus ^"'"^ 

dijficultatemjac/le adtmendam : eum collocjui fluuius glac/al/ figore confiriBus pene vf- ^"n^ 

prtncipibus ,(^ conjerreconflia , ^ fidetn^ (jue Kalend. Aprtlis pedeflrt ittncre tran- 6lns. 

amicorum in aduerfs implorare , nulla dein- fmeahilis maneret . Et plerifjue in locis 

cepsvetaret reltgto . 'uineta , exiccat/s frigore rad/ahus ,omni- 

Paucis igiturantenatalem Dom/n/diehus, no arefcerent . 

HE^7{ICVS ITALIAM PETE^S, Ahexcommunicatione ahfoluitur . Sal.Anno 1 077. 

TEutonico diflenciente regno , finicimi , \ filiumf, eius Amedetim mmine , cjuorum tn-^ 
& fubditi vel ad libertatem , vel ! ////.; regionthus (^ authoritas elartjjima , (g^ 
ad inddias proclamabant . Bohemi Palo- j pojfejfioncs ampl/Jfim^ , (^ nomen ceiehcrri- j ^ 
ni olim Imperio fubditiG:rmano , modo I mumerat . JFJt vententcm honortfice fufcepe- iterple- 
Regni regebant habenas . DuxPolonorum runt . Tranftum tamen pcr term/nos fuosnumdif- 
Regio viurpato nomine , in die Natalis Do- ! ai/as c/ concedere nolehant , n/f qu/ncj; Ital/J^^'*^^^^^^ 
mini , a quindecim conlecratur Epifcopis i ! Epifopatus poffejfwnthus fuis cont/cuos eis re. 
dum Henricus in Italiam pergensj/wrm ^ur- \ d/mend/ /t/ner/s pret/um tradcret . Durum 
gundium , in "Bifenzjin (f aic Lambertus ) : hocnimis, atcjue /ntolerah/le omn/hus 2(eg/s 
^atalemDo?n/ni celehrau/t : Sat/smagnifi- \ conftl/arijs vifumefl . Sedcum ei/neuitah/l/s 
ce profuatum calam/tate fufceptus , ^gr hahi- incumheret necejjitas , cjuoauo pojfet pa&:o re- 
tus ah auunculo matr/s fu£ Vv/lhelmo com - i dimendi /t/ner/s , (^/Uinec ture propincjui- 
te , cuius/n illts locts ampltjfim£(^ florent/f ' tatis , nectant£ calamttatis miferatioue (juic- 
ftmaopes erant . Eaporro caufaerat , vt reli- I tjuam mouerentur , multo lahore (^ temvore 
Bo recio /tinere in 'Eurgund/am diuerteret , | tn hac del/hcratione tnfumpto , vtx ^/ <egre 
cjuod certo compercrat Duces 2{udolfum , tandem tmpetratum efl , ^vt Proutnciam 
C/ay^^/.F^^yf //^(g^ Sf rfo/(^;^w o^iw^-.f T//<^.f , omnefjue '• (juandam^Burgundt^honis omnthus locupletif- 
finxlm-aditus ,qui ad Italiammtttunt,(juos vulgu- fmam, concedend/ tranfltus mercedem dt- 
P^^''"~ tonomineClufas-vocant , appoft/s cuflodthus gnarentur acciperc . Ita indignatio Domtni 
' anticipaffe ,%>tnullaill/c et cop/a tranfeundi non folum Sacramentis (^ frecjuentihus hene- 
fieret . ExaEia folemn/tate natal/s Domtni \ ficijs fihiohnox/os ,fcd et/am am/cos^ genere 
profeUus inde,cjuum in locum , cju/ Ciui^ di- prop/tiquos ah eo auerterat . 
citur y 'ven/Jfet , ohu/am hahu/t focrumfuam, D/jiculter affecuto tranfeundi licentiam , 

F f pro- 



2 26 Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 



Sal.^n. hrotinus aliafnccejfit difficultas . Nyems erat 

^°77' afperrima , 0/ montes per quos tranfitus erat 

afptra ^^ immenjum porrecr/j (p/^ pene nubibus cacu- 

& iter men ingeroites , ita mole niuium (^ daciali 

pericH- jriaore ohriguerant , "Vt per luhricum prxcipi- 

'">«'»' temcjuedecejfum, ncc dquitis nec peditis oref- 

fum finepericulo admitterent . Sed dies anni- 

uerfirius , auo 7\ex in excommumcationerrL-a 

deuenerat ,e 'Vicmo imminens nullas accele- 

randi itineris moras patiehatur. ^uia nifi an- 

teeamdiem anathemate ahfolueretur , decre- 

tumnouerat communi Prnicipumfententia , 

njt (^ caufa in perpetuum cecidtffet , (g^ re- 

gnumfne 'vllo deinceps refitutionis remedio 

amifjfet . Igitur cjuofdam ex indigenis loco- 

rum peritos ^ prxruptis alpium lugis afsue- 

tos mercede conduxit , <jui comitatum eius per 

ahruptummontem (^ moies nimumprAcede- 

rent , (^ fuhfecjuentihus ejuacjua pojsentarte 

itineris afperitatem leuigarent . His duciori- 

hus cum in^erticem montis magna dijficulta- 

te euafijfent , nulla -vlterius progrediendi cop/a 

erat , eo (juod prxceps montis latus , (^'Vt 

difium eji glacialifr/oore luhricum omnetn—» 

penitus deceffum negare videretur . ihi 'viri 

periculum omne ^v.rihus emncere conantes , 

uunc mamhus (^ pedthus reptando , nunc du- 

ftorum fuorum humeris innitendo , interdum 

quoQue tituhante per luhr/cum greffu cadendo 

(^ lonoius ojolutando njtx tandem al/quando 

cum oraui faiut/sfw&per/cuio ad campejir/a 

peruenerunt . 7{eg/nam (^ altasqu^e /nohfc- 

quio eius erantmuiieres , houum corijs impof- 

tas Duces it/neris conduHu pr^euntes deorfum 

trahchant .Equorum ai/os permach/nas quaf 

dam fummitehant , ai/os coii/gatis pedihus 

trahehant , ex quihus muit/ dum trahercntur 

mortui , piures deh/l/tat/ , pauci admodum 

integrt incoiumefque ^ericuium euadere po- 

tuerunt , 

Pofiquam per Itaiiamjama percrehuit •■ve- 

nijfe "Rfegem (^ fuperatis afperrimis rupihus 

Heinri, ^^^ intra Italufnes conffiere , ccrtatim ad 

cus quo-eum omnes Itaiu Epifcopi (^ Com/tescon- 

mndoabf^chant, eumque , ^t 7\eg/a magnifcentia 

^^ ^ dionum erat, fummo cum honore luicipiehant , 
exQepm ^ ' j- ■ c ■ i ■ j- ■ 

atque intrapaucos dies mpnit^ multitudinis 

adeum conoreoatus efi exercitus . Erantemm 

iam ah exordio 7{egni eius femper defderantes 

aduentum eius in Itaiiam , eo quod 7(egnum 

iiiud heiiis 3 fditionihus (^ iatrocinijs ac 

rvarus priui^torttm infefiationihus affidue lu- 



fesiaretur , (^ omn/a quiCprtiter ieges (^ iu- 
ra ma/orum ah/mproh/s hominihus pr<efume- 
hantur 7(egi<e authoritatis cenfura corrigtfpe- 
rarent.Pr<£terea qmajama ^uigauerat ad de- 
ponendum Papamjeroahus eum an/mis pro- 
perare , admodum gratulahantur ohiatam fihi 
occafionem e(se, qua /n eum qui fe iam pridem 
ah Ecciefafl/ca commun/one fufpcnderat iniu- 
riamfuam idonee ■■vind/carent . 

Interea Papa rogatus per i/teras a Principi- 
husT^heutonicis , quiin Oppenhe/m conuene- '^^Pj^^ 
rant , -vt in Purificatione San^,)S Jidariae, ad fc ■f- 
d/fcutiendam caufam 7{egis Augufldi occurre- inflituit. 
ret , tnuitis 7{omanis Pr/ncip/hus; (^ propter 
incertum rei euentum ,iter liiud d/Jfuadenti- 
hus 7(oma egreffus eji,^/ quantumpoterat ef- 
feHionem acceieransjiatuto die prcefo cfe fa- 
tagehat,Ducatum ei prxhente A^Iathiida . 

Cognico camcn cx infpcrnto , Regis iii-' 
Icaliamaducntu , horcante Machilda in Ca- 
fieiiumquoddam munitifimum , quodCanu- ranuCiU 
fum dicitur , diuertit : expe^are 'voiens , do- caslellu. 
nec confiium aduentus e/us diiigentius expio- 
raret , 'Vtrtim fciiicet , 'ven/am admijji po- 
fltdare , an in/uriam excommun/cationis fu^ 
m/iitar/ manu perftqui pienus animorut)L-> 
adueniret . 

Diedcricus Epifcopus Verdunenfs 'v/r con- Epifcop. 
flant/J]im£ erga 7\egemfde/ , dum 7\egem in t^erdune 
Itai/amprofc/fcentempauiopofl infequi vei-^"'^'^^^'*^ 
let , captus efi ah Adaiherto Co?n/te de Ca- 
fieiio , quodd/c/tur Caieuuo , (d^ fpoi/atus 
omn/hus quas fud/ofjftme conttexerat tam 
iongi itineris /mpenfs . A quo diu hah/tus in 
cufiodia tandem dato quodcumque exigehatur 
redemptionis fw^ pretio addito et/am lureiu- 
rando , quod/niuru hu/us nec fpirituaiem , 
nec corporaiem 'vind/Ham aiiqunndo expete- 
ret , iiher ah/re dimifus efl . 

^hertus quoque 'Sabenhergenfls -^p^f^' ipifcop. 
pus , dum in Itaiiam pergens per 'Ba/oariam Babeber- 
/terageret captus efl ah Vueif Duce "Baioario- genfis 
rum . ^ui fuhiatis omnihus qwe /iiius Juerant ^^P^'*^' 
peculiar/a , njefles Pontiflcaies (^ c^terum 
Ecciefiaflicum ornatum , quem in thefaur/s 
eius repper/t , Eccief^ 'Bahenhergenfl cum om- 
ni integritate reconfgnauit . Ipfum <vero ifi-» 
cafleiio munitiffimo a nataie Domini 'vfqu^ 
ad fefliuitatem SanHi Barthoiomiei Apofloii , 
ftih diiigenti cuflodia tenuit , nec viiis amico- 
rum eius precihus aut muner/hus , vt dimit" 
teret^euincipotmt , 



CatenaHiftorica. Lib. 

Sil^.H. C^teri Epifcopi (^ laici , (juos Papa ex- 

^°V xommnHicauerat , quofque 7{ex huius aratia 
Epijcopi . , ^ 7 / / V. ^ 

Canufif ^ tdtere fuo extrema jicccjjitate comptUjus 

qiurunt amouerat 3 elufis cufiodibus , (juiClufasoh- 

peccati fidebant , in Itabam ilUft peruenerunt , reper- 

^- " totjue Papa inCanufio , 'veniam pr£fumpt<£ 

rebcUionis atq^qjt excommuntcationc abfolue- 

rentur , ntidts pcdibus , (^laneis adcarnem 

induti fuppliciter pofiulabant . /Ue his cjui •■ve- 

ractter pcccatum- fuumamofcerent , (dr deflc- 

rent , uon effc aicbat mifericordiam deneoan- 

dam , fed Loua^am inobedientiam (^ diu in- 

certampeccati ruhiginem diuturnioris pceniten» 

tidi igne exttri (^ excocjui oportcre.^uapropter, 

fieosreuerajacii poenitcret , dquo animo pa- 

terentur cjtiodcumcjue fanandis ■-vulneribus eo- 

rumadhiberet Eccicfiaflic£ correptionis caute- 

rium , nc exfacilitate indulgentix culpa (jwe 

aduerfus Sedem Apofiolicam atrox (^ njchc- 

mens pr&fumpta juiffet , 'velparua 'Vel nuU 

la -videretur . lU>s paratos fe profitentibus ad 

omnia (]u£ impoft'jfl7t fujferenda , Epifcopos 

omnes a feinuicem feparatos pr<£cepit finguUis 

ceUis folitarios includi , necvUum cum alitjuo 

habere coUoquittm . 

Ad -vefperam autem cihi (^ potus mediocri 

^bfolu- w^'^/«^<^ refjci . Laycis quoque pro <ttatis 'vel 

tionis njirium cofyderatione congruentem fngtdispce- 

Tapahs nttentiam indixit . Ita per alicjuot dies exami- 

' natos tandem ad fe -x/ocauit (^ ieniter pro ad- 

miffis obiurgatos , (&/ ne deinceps fmile quid 

admitterent commonitusexcommunicatione—» 

abfoluit •, abeuntibufqueid ante omnia repe- 

tens iterum itcrtimque pr.£cebit , nc rece He- 

tnrico donec Sedi Aonflohd-e pjfl faciam iniu- 

rtam fatisjecif^et aliquatejius communica- 

rent ■) aut ei ad. euertendum flatum ?{eipub. 

turhandamque pacem Eccleflaflicam in aliquo 

operam fuam accomodarent . Ad hoc tamen 

omnibus indifferenter eius permiflo colloquio , 

'Ut adpcenitentiam- prouocaretur , (g/- a curfu 

malioperisauo.prdcceps rapi -videbatur retra- 

heretur , 

Interea ^x Heinricus Alathildam comi. 

CC tiflam ad coUoquitrm euocauit , eamaue preci- 

Heinri- ^^ f ^^ promijfwnihus oneratam ad Papam^ 

excomii- ^^'^"C^^f^'^ ^ ^ '^^^ ^^ focrum fuam fliiumq; 

nicatio-^^^^ ^^^'^^^ (^'tam Marchwncm (^ Abba- 

ni% ve- tem Ciuniaccnfem , (^ alios 7ionntiUos ex 

niafol- pyimis Itaii<e Principthus , quorum authori- 
licitat. ' ^ ■ j ^ ■ rr 

tatem magni apudcum momcnti eUenon am- 

bigebat , obfecrans , 'vt excommunication^ 



XVIII. Cap.III. 227 

abfoiueretur , nec Pnncwibus Theutonicis , 

qui ad accufandton ettm fiimuio inuidix ma- 

gis quam z^io iuflitix exarflflent , temere fl- 

des haheretur . 

Quorum Papa ieoatione audita ait . Incon- tf^ - 
^^ I 1 r ' I I r II Jponsiit 

gruum njaide efle ,(&/ ab Ecciefasiicis iegihus 

omnino aiienum , 'vt abfentihus accufatoribus 

caufa accufati ^ventilarettir . ^uin immo /7 /;/- 

nocenti^ fu<£conflderet , omni timoris fcrupttio 

iiheratus , fiatuto die in Auouflam , auo c^teri 

Principes conuenire flatuiffent , flduciaiiter 

occurreret : Se dlic difcufjis 'vtrarumquepar- 

tiiimaileoationibus , nec odio nec fratia ab 

lurc ad iniuriam deuoiandtim , fd iuxta le. 

ges Eccieftaflicas quam reciilfimdfn pojfit de 

fngtiiis fententiam latttrum ejfe . 

Adh^c liii refponderunt . 2(cgem liiius nuf inte-rcef. 

quam terrarum fubterfujiere ludicr.irn , quemif'^'''^^P'''^ 

r- ■ A ■ ■ ■n- imp, 

jciat dquitatts (oj innocentu incorruptijjimtim - 

•vindtce?n(^ adtiocatttmjore . Sede -vicino 

iam njrgere diem a.nniuerfarium , qtio excom- 

municatHsfuifiet , (^ Principes '.^gmhac 

expeciatione fufpenfos attentofque anxie rei 

euentum pr^floiar/ : ■vt f ante hanc diem ex- 

commttnicatione non abfoluattir, detnceps ittx- 

ta Paiatinas leges ,indignus 2{egio honore ha- 

heatttr , nec <vitra pro a/icrenda innocentia ftia 

audientiam mereatur . Proinde obnixius pcte- 

re , (^ hoc omni qiio Papa iubeat fatisfatiio- 

nisgenere paratum emereri , -vt foio interim 

anathemate abfoiuatur , (^/ communionis Ec- 

ciefiaflic<egratiam recipiat : refponfurusexin- 

tegfo qtiacumque die , quocumqueioco PapO-» 

pr.-eciptat , tanqua77i nihd hac coinientione^ 

acium ft , omntbus qu<£ accufatores eius ohie- 

ciffent 3 criminibus , (^ iuxta fentcfitiatTLj 

eius 2{eg7ium , •veiretenturus f ohiecia pur- 

gafet 3 ^ei <£quo animo fl caufa cecidijfct 

amijfurus . 

Diu Papa refiitit , 'veritus in "Reoe iuue7n-.r^^^ , ^„ 
its aywni inco7iflantiam , ^ prociiuc quoctim- ftulat 
que affentatores imptdijfent ingefuum. Sedju- eoi-onam 
peratus tandem importunitate perurge^itium , ^'"Z''"''* 
(^ grauttate fcritentiarttm , fi^eraciter , i^i- 
quit eumfacti pcenitet 3 coronam (^ ccetera—i> 
7(egni infgnia in argume7itum njerdi ^ ex 
animo acid pxyiitudinis nofira poteflati de- 
dat ,(^ fe pofl tam contttmax admiffufn 7(e- 
gio nomine (d/^hoiiore deinceps indignum pro- 
flteattir . 

Diirum 7iimis hoc ■uifum efl Legatis^Cum- 
que -vehementer infjierent , <vtfente7itiam-9 

F f 2. tem. 



2 28 Henricus IV. Occid. Imper. X VII I. 

^'''■^•'^^'tcmperaret }nec calamu7n concjuajfatumiudi- \ ocnda cjti<ecumcfue in regno eius contra Ec- 
77* cij aufieritate pcenitusconterereti^vixl^ ^egre clefiajiicas leges praua confuetudine inole- 

tandem exoratus , annuit'vtcomminus ^e- 

niret , (^ fi njcram pro admijjis poenitudinem 

gereret , culpam (juam Sedi Apofiolic<£ contu- 

meliam irro^ando contraxerat , Sedis Apojh- 

licte decretis nunc ohediendo cxpiaret . 

Venit illcvt lujfumjuerat , 0/ cum ca- 

Jicllum illudtriplici muro feptum e/^et intros 

Impcr. fcundum murorum amhitum receptus , joris 

Ciiit ^^^''^^^^<^ omni comitatu , fuo depofito cultu 

quo ha-^Kl^Jo > nihil pricferens 7{eoium ,nihil ojien- 

hitu, tans pompaticum , jiudis pedihus ieiunus a 

manenjjcjue ad ^efperamperflahat , 2{oma- 

niPontipcisfententiampr^flolando . Hoc fe- 

mndo , hoc tertio die fecit . ^uarto demum 

diein confpecium eius admijfus , poji multas 

hincindediliasfententias,his pofiremo con- 

ditionihus cxcommunicatione ahjolutus cji , 

•-vt die @7' loco quemcumcjue Papa defgnafct 

.yihfoln- ^'"iocatis ad generale Concdium Theutonic/s 

tionis principihus pncjio ejfct , (§7' accufationihus 

Tapalis (ji^^ intenderentur , rrfponderct , ipfo Papa 

fiita exped/re 'uidcretur , coonitore caufaru^n 
nesgra- ' ,- j ' _; . . ^ ^ , .< . 

ajjiaente , (dj/' ad e/us fntent/am ■-vel retine- 

rct 7\egnum , fob/cHa purgajjtt , •vcl ^(juo 

(■zn/mo ajn/tteret , f prohatts criminthus 7{e- 

gio deinceps honore /ndignus iuxta Ecclefajli- 

cas leges dccerneretur : nullam , fue retento 

fue amijfo regno , huius /n/uri^ ■vind/ciam 

a cjuop/am hom/num /npcrpetuum exatiurus. 

V^fcjue ad eam aut d/em , aua caufa e/us lc/- 

t/medifcujfa terminaretur , nulla regij cultus 

omamenta , nulla reoid d/pnitatis /nfisnia fi- 

h/ adh/heret , n/hil circa rcrum puhl/carum 

admin/firationem iuxta confetudinem ftio 

iure ageret , n/hdcjuod ratum fore oporteat 

dcccrncret : Pofircmo pr<£ter regal/nm fcru/. 

tiorum exaci/onem , cju/hus necejfar/o ipf^ 

(^fu/ fujientandi ejfent , n/h/l 'J^cgiu.m , ni 



Ucf 



inolt 

uifent , confent/ens e/ (^pro 'v/r/l/ portion^ 

coopcrator exijieret . Ad --vltimum, fquid hortp 

prduar/carettir , /rr/tamfore hanc , (fu£ nunc 

tantopere expet/ta ftt , anathematis ahfolut/o- 

]iem. ^uin immo iampro conu/Eio conjejsocj; 

hahcndum efse , nec-ultrapro afserenda inno- ^" 

centia fua audient/am impetrattirum, pr/nci- 

pcfque rcgniomni de/nceps (jti<efi/ofie ,cunB:a—9 

/iir/f/urandirelipione l/heratos , repem al/um , 

in fjuem communis ele^io confenffset , creatu- 

ros efse . 

Gratanter ^f x accepit conditiones , fertia- 

r ■ ^ r a n- ■ r Impcr. 

turumje ornn/a cjuam lanct/JJim/s poterataj- r,^i^f„jr 

fcrt/on/hus promittehat.^^ec tamen promitten- fio . 

ti temerefdes hah/ta eji . Sed Ahhas Clunia- 

cenfs, (jiioniam /urare monaf/c£ religionis oh- 

tentu detraciahat , fdem ftiam coram ocul/s 

omn/a cernentis De/ interpofuit . Epifcopus 

(juocjue C/t/cenfs , (^ Ep/fcopus Vcrcellenfs, 

(f/ Az^ Adarch/o , (f/ aij conuent/on/s e/us 

pr/nc/pes allat/s fanciorum relicjuijs fuh/tire- 

itirando confrmauerunt faciurtim eum ef^ 

cjuxpollicehatur , nec al/cjua rerum afper/tate 

•vcl cafuum njariefuccedent/ummutahii/tate 

ahfent/a deducendum- . 

Ita ahfoiuto eo excommunicatione , Papa 

miffarum foiemnia celehrau/t , coijcciacjue ^yf^i. 

facra ohiat/one reoem cum CiCtera ,qu£ Jreaues tiendi 



aderat, muititud/ne ad aitare cuocau/t , pr£- ^'^ ^•^''°- 



ab i 
miinica- 



hiipuhi/ctim •vfurparet , omnes et/am cjui e/ afiiptiiationecrimenrefeiierecjueam , eorum 



fuh iureiurando fdem d/x/Jfent , ah hu/us 

Sacrament/ %>incuio , (gf conferuand^ craa 

fum fdei deh/to apud Deum , (^ aptid hom/- 

ncs /nterim i/hcri exped/t/cjue mancrc/it 7{tit- 

hcrtum 'Bahe/ihergenfem Ep/fcoptim,(^ Vdai- 

ricum de Cosoeim (gT deteros cjuorum confii/js 

Jmper., f rem(j; puhi/cam jrrod/d/Jfet , a fua inperpe- 

Tap^fn ttium famdiar/tate amoueret.^uod fptcrgatis 

'^^ ^^ (ju^ohijcerentur potens conjortatufjue in j^- 

gnoperfiitil?et , ftihditus "^mano Pont/fici 

fcmfer d/Boq;ohtemp<ransJoret , (gT ad corri 



ferenfeiue manu corpus dom/n/cum,epo /nau/t, , 
/ampr/dem a te tu/Jquejautor/bus l/teras ac- modi^s 
cepi,cfuihus me /nfmulahas Sedem Apofioiicd & for- 
per [ym-oniacam h^refm occupajfe , (gT" ^^^-^ ' 
(ju/hufdam tam ante Epifcopatum (juam pod 
acccptum Ep/fcopatum cr/min/hus •v/tam 
macuia(fe, (ju<£ ?nihifecundum fcitacanonum 
omnem ad facros ordines accejfum oojiruxe- 
rint . Et iicet muitorum idoneorum ccrte teji/u 



Jc/i/cet, (juiomnem ^it<£ med ah ineuntc iCtate 

infiitut/ouem integerrime nouerunt, 0T eorum 

cjui me<tad Epifcopatumpromotionisauthorcs 

fuerunt : Epo tamenne humanopot/us quam 

d/u/no n/t/ 'V/dear tcf/mon/o , •vtfitt/sjaCt/o- <p7>^ /„_ 

nts compend/o omnem omn/hus fcandai/ fcru- nocetiS 

puium de medio auferam,ecce corpus Domini-f'^^P^'^^ 
' j r ■ ^ . ■ Eucharim 

cum cjuod fumpturus ero,/n exper/mentum m/- „ . 

hihodie jiat innoccnti<e mecc , njt omnipotens y^j ^ 

Detis fuome l?odie iud/cio vei ahfoiuat oh/eui 

cr/minis fufpicione , fi innocens fum, ^eifuhi- 

tanea 



CatenaHiftorica. Lib. 

j^* /' tanea interimat morte ^freus . H^c 0/ alta , 
^vt folemne eji ^pr^fcUtis ^erha terrihilia,aui- 
htis Dctim catipejtix dcjuidlmum iudicem (^ 
innocentidc ajfcrtorem adefsepreeahatur , parte 
Dominici carporis accepit (^ comedit. ^ua li- 
herrime ahftimpta cum populus in laudes Dei , 
tnnocentix eius conoratttlattts , alicjuanditt ac- 
clamajjetitandefn impetrato [ilentio conuerfus 
ad 2{egem . Fnc eroo, inquit, fili ftplacet (jtiod 
mejacere 'vidisli . PrincipesThetitoniciregni 
fuis indies accufitionihus aures noflras ohtun- 
dttnt j magnamtihi molem capitalnimcrimi- 
num impif/oentes,pro cjuihus non modo ah omni 
rerum puhlicarum adminijiratione ,fed ah Ec^ 
cleftaflica etiam commumone (^ ah ommmoda 
njitx fectilans conuerfatione ^fijue ad extre- 
mumfpiritum tcfufpendi oportereexifiifnant. 
Petunt etiam maanopere diem @r locumjtatui 
audtentiam(juc pr^Jiari canonice difcutiendis, 
quas aducrfum te ajferant accufationihus. Et 
nojii opttme humana plerumcjue ■faaUare^ 
iudicia , (^inpuhltcis difceptationihus non- 
nunquam falfa pro ■■veris perfuaderi, dumpro 
difertorum homtnum ingeJJtjs (cf/ dicendtcopia 
(d^ fuauitate ,falftas ^erhorum phalens ador- 
7iata iihenter audttur , (&/ 'vcntas nullis elo- 
Tapafa-quenti^ nixa admtniculis contemnttur . Cum 
uet imp. ^y.^^ f^y- y^jjp confultum cupiam,pro eo quod in 
duJsa' calamitatihus tuisfupplexJpoJiolic^fedispa- 
crameti trocinium expettfti ,jacquod moneo. Si te in- 
fartem nocentetn nojii , (^ exifiimationem tuam ah 
commu- ^j^nlis tuis percaltim}iiamfalfscriminatio- 
nihtis impeti, lihera compendiofe (fT Ecclefam 
Dei fcandalo , (g)" teipfum lono£ concertatio'/is 
amhiguo , i^ fume hanc refduampartem Do- 
minicicorponsy^t comprohata Deo tcjie inyio- 
centtatua, ohjiruatur omne os aduerfttm t^ 
tntqua garrcntium : Etmedeinceps caufetu^e 
aduocato , (gr innocenti<e tu<e njehe?7ientifJtmo 
ajfertore Pnncipes tihi reconciiienttir , regnum 
rejiituatur, omues quih. iamdiu refp.^cxatur 
hellorum citalium tempejiates tn pcrpctuum—» 
fopiantur . 

Adh<£c ille inopinata re attonitus tefiuare , 
' CCIII. tergiuerfari , confilia cum futs famtltarihus 

iT^per. flgypaatus a multitttdine conferre,0T quid fa- 

aihorret' rf ^ rr l\ . i r 

t cto epus ejjet, qualitcr tam horrenai examinis 

Tapa. necejjitatem euaderet, trepidus confulere . 7(e- 

fumpto demum fpiritu catifari apud Papam 

ccepitde ahfcntta Prinapum, quifhan aducr. 

fisfi^em adhuc tntegram feruajpnt,quihus in- 

confultis (^ potijjlmum ahfentihus acctifatori- 



XVllI.Cap.lil. 2,9 

hus irritamfore , nec quicquam ^irium apud 
incredulos hahituram e/se , quamcunque pro 
experienda innocentia fua fatisJaEiionem pau- 
cis qui aderant propofuifset . Proinde fcdulo 
Papam orare, 'vt rem mteoram oenerali conci- 
lio communtque audienti^ dijferet. Vt ibi con- 
gregatis accufatorihus (efr fecundum legesEc- 
ctefiajiicasdifcuj]is tam accufationihus quam 
accufatortimperfonis , condittonihus quafctm- 
que pnnapes regni ^quas tudicafcnt ohieBa 
refclieret . 

Haud grauate Papapctenti acquieuit , ex- 
pletoque facro minijieno ^gem adprandium -papa ^•^ 
<vocauit, henignifimeqyprofecio , (q/ de omni- hmcr, 
husqu£ eum ohfcruare oporteret diligenter in- '''^^^nf- 
Jirucium , cumpace adfuos quilongius extra "^'^' 
cajiellum rcmanfrant^dimift.Epponem quoq; 
Citicenfem Epifcopum prdmift aj/te eum, vt 
eos qui excommunicato,priufquam anathema- 
te ahjoiucretur, indijferenter excommunicaue- 
rant , vice fuaexcommumcatione ahfolueret : 
hemgne pr<ccauens ,ne quam dentto rccepta com- 
muntonts mactilam contraherst.^ut dupi ^e- 
nijfet , ^T caufam pro qua mijfus fuerat Italis 
expofuijfet y-vehcmens in cum ira @r indif^ni- 
tio coorta efi. Fremere omnes (^ fieuire njcrhis 
acmanihus cceperunt . Apojiolias legationi tr-^ 
riforvjs exclamationthus ohjirepere , conuicia^ CCIV. 
^ malediciay-utcumque turpipmafuror fttg- '^^P'^ 
geJJiffet,irrogare:Se excommunicationcm iUtus ^"J^". 
nihil <ejiimare,quem ipfum- omnes Itali^ Epi- ^ata . 
fcopi iujiis ex caufs lam pridcm excommuni- 
cafsent : qui fcdem Apofiolicam per ftmoniaca. 
hccrefm occupafset , homiadijs cruentafsct , 
adultcrijs alijfquc capitalthus criminihus pol- 
luifset: l{eoem fecusac deceat egifse , cnmen- 
que gloridi fuce tntuiifse nunquam aholendum , 
quod homini h^retico (^prohris omnthiis tnfa- 
mato, matejiatem regiam ftimmifcrit , (^ que 
tuji iti<e patronum ,iegumque Ecciefafttcarum 
'Vtndiccm fihi parafsent , isjcedijjlma fuhie- 
Eiione fua Jidem piane C athoiicam > authori- 
tatcm Ecclefx , dignitatem 2{eip.prodierit . 
Se in 'vltioncm eius omnes quas potuennt Pa- 
p£ inittrias irrogaffe , (dJTnuncquod dtciu tur- 
pe ft , fe in medtjs perturhationum Jiutiihus 
relicik<: , ipftim fthiconfuluijfe , (^cumho- 
fiepiihlicopnuata necejfttudine in gratianL-) 
rcdijfe . HAcpotifJimum Prinapes Italice la- 
ciando 0f pajjm per populum ferendo , ingens 
'J{cgi odtum hreut confiauerant . 

HE^N- " 



ial.^n. 



230 Henricus IV. Occid. Imper. XVI IL 



1077 HE^MT^ICO 7{ELAPS0 , T^pDFLPHFS ELIGITV"KJMPE-F^^o:E^ SaU/i.ioyj- 



CCV 



COgnito foL-dcre , quod intrcr fe Cxfar j cirarunt , (juodtandiii , ac tanto ftudioexpe- 
8\' \^f\r\r\T('V r-r»nrrn Yprnnr 'T^h/>nh/jl- rr/7tt/< . rithil. f/Jtnpii /n/.vilit tipfirl it,^:!ti ^ 



&:PontifcXj contraxerant , Theohal 
' diis,0T Gibertii.'! ( ita cx Sigonio ) Archiepifco- 
pi y ac rel.iqui eiusfaElioms Italici ^erhis eum 
contumeliojijfimis exceperunt , ac fe Grcgonj 
anathemapronihdohabere dixcrunt , (juem 
conjiaret, ab Ep/fcopis iufio iampndem ejfcs 
anathemate obligatum , cjuod Scdem Apojioli- 
cam per Simo}iiacamh<ere[im luuafiffet , ac 
Ccidibus y adulterijs , alijfcjue nejarijs fceleri- 
bus tncjmnajfet . Henricum tndigne jcciffe , 
^ mmim juo maculam fced/ffimam afpcrff- 
fe , (juod eiufmodi homimsjaftes T\egi:.€ rna- 
iefiatis fummiferit , perfde '-vero , at^jue dolo- 
se j ciuod fibi 'vni confulens ingratiam cu Wi_» 
eo redire fiuduerit , feipfos ^jcro , aui tlltus 
eaujfa omnibus Gregorium miurij lace/pue- 
vint , in medijs turbarum fluciibus defrue- 
rit , enimuero tantas tniurias £(juo haudcjua- 



ihil 



V , niMi tameii auxiLij pericLitantis 
Italu rebus attul/Jfet . Itaque , cum Italiam 
per lufirare ccep/jiet , -z/t eos , qu^ opprejfi erant, 
iure de more dicundo leuaret , neciue cumfa- 
cuiis ,(^ jaufits , "vt ajfolebat , acclamat/oni. 
bus occurrerunt , nccjue in vrbes receperunt , 
fd in fuburbtfs manere iuj^erunt , /iccjue co 
annonam ad fufientandum exerc/tum , n/t 
debebant , opportunam , (dy-z/berem detulc- 
runt 3 ac d/fpoftis fngulis in loc/s armat/s 
pradas ex agris , •v/ll/fcjue agi ad explendas 
necejfitates proh/buerunt . ^u/bus rebus com- 
motus Hcnricus , cum fe Germani^ fn/bus 
excedendo non hojiem euafiffe , fed mutajfe , 
v/deret , grau/ter /nt/mis fenfibus angehatur , 
atque eorum an/mos quoquo pacio fih/ refl /tuc- 
re conabatur . Cuius rei 'vt rationem tu/ret , 
Vdelncum de Coshein , ^/ c<cteros , quos /u- 
auamantmoejfejerendas j patrem , cju/ f^ ' ratus a fua fam/l/ar/tate repulcrat , aduo- 
z/ltro ^^{egm titulo ind/gnum prahuerit , abd/- cau/t , ^ cum ijs , vt ante , de priuatis , pu- 
candufn , Jii/um , licetnondum fatis propter blicifcfue negotijs commun/careconfl/a coep/t , 
atatem 'ji\egno ?naturum , dom/num afci- \ atcjuc ex eorum aucioritate d.ffcltitis omntbus 
fcendum , nouoque Pont/fcc declarato per humants , ac d/uinis , qu/hus fe Pont/fc/ ob.- 



e/rm 2{om^ corona bnperatona cxornandum 
JL/s^voc/hus perculfus Henr/cus , atcjuelta- 
lici 1{egni amittend/ in d/fcr/men adducius , 
(juiccju/d apud fc Pr/ncipum erat , ad eos mi- 
fit y mandatis datis , vtpercontarentur , qu<£ 
caujfa trd , ac conflernatioiiis fuh/tieforet , (^ 
quacunciue ratione pojfent , ammos eoruni—» 
exafperatoslenirent; fe cjuod Jeccr/t , extrema 
neeefitate compulfum commums commodi 
caufafec/ffe , nec Germanice Princ/p/bus , 
qut fbi ^gnum percalumn/am eripere cona- 
rentur , nec Gregor/o , qm Apofiol/cutft—y 
glad/umirafurens /ntentarct , al/ter fat/sjie- 
ri potu^Jfe , quam vt ante annum anathema- 
te folueretur , nunc feomn/bus falchr/s , in 
quas ab mimicisfuerat /mpulfus , clapfnL^ 
omne ftud/um , omnemque opcram ad per- 
fequendas fuas , atque/llorum in/urias colla' 
turum . H/s -verb/s comprcjfapot/us , quam 
ext/ncia fedit/on/s (Jifiamma . S/quidcmple- 
rique procerum e casir/s fe per /ram pror/p/en- 
tes iniuffueius domumreuertere ., cctcri d/JJl- 
mulata iracund/a redeuntem pacato quidem 
'vultu exceperunt , verum neque fol/tum cul- 
tum , nequc folemma ojjlcia pr.fi itcruut , 
fedpcr omnescirculosprohris , (^ iurgijs Li- 



flrinxerat , leg/bus efferata tn eum l/hertate 
fe intul/t 3 atqueacerh/ffimis 3 vt tantarum 
turbarum conc/torcm ,voc/bus infeciar/ , eofq-y 
ad tantasfuo dufiu v/nd/candas /n/urias /n- 
citare infi/tu/t , ^u/hus rcbus placati paula- 
tim Italici an/m/s ergaeum fiudijfque accen, 
ffunt , vfque adco , -vtjrequent/ore euTTL-f 
in d/es ?nult/tud/nc ftiparent ,f umptthus exer- 
citum vbenor/bus fufimerent , (^feadom- 
nia , qu£ /mperaret , excquenda paratos ef- 
fe ofiendercnt . ^_uo cogn/to Epifcop/ Lietma- 
rus 'Bremenfs , Eppo Cit/cenfs 'Benno Of- 
femburgcnfs , Burchardus Lofannenfs , (^ 
Burchardus BafUenfs , @r ex laic/s Vlderi- 
cus , Eherardus , Bertoldus , (^ alij penCs 
omnes , quos apud Oppenchin Legati Pont/fi- 
aj a contubernio eius arcuerant,eum adicrunt, 
atque omn/um fe particeps confil/orum , (§/ fc- 
d/tionum foc/os pr^abuerunt . H<£ccum in Gcr- 
man/am nunc/ata ejfent , AAogunt/nus , V/r- 
c/burgenfs , (^ Metenfs Ep/fcopi , 2{odul- 
fus , Velfo t (o/ "Bertoldus Duces , alijque 
de 7{eipubl/c£ commodis conuocatifiatuerunty 
vt Pr/ncipes Saxonia , (^ ceteri omnes , 
quihus 2{efpublica curtejoret , /ij. Idus Afar- 
tij ad Forchein conuenirent , (gT communi 

conp- 



Catena Hiftorica . Lib. XV 1 1 1. Cap. II. 2 3 1 

tranfire poffit , itincrihus occupatis 



Sal.^n- (ojjfJliQ ^ qm^ Qp^s ejfet faElo , deccrnerent . 
Literascjuocjuead Pontipcem aedcrnnt , ^t 
quoniam in Pur/Jjcat/one Augnjiam ad con- 
uentum dolo ^egis occurrere non potuerat , 
faltem ad Forchein die confiituta adeffet. V^el- 
fo autem Dux 'Bauariafuit , fuperioris Vei- 
jonis , quem ah Henrico fecundo difceffiffe fu- 
pra declarauimus ,filius ,(jui cum Ecclefiam 
tuendam aduerfus 'vefanam Henrici Gihellt- 
ni contumacuim fufcep/^et , tradita pojieris 
'Vtriufque difcordia , teterrimis , qu£ pofi in 
Italia exarferunt , Velfonum faEiiomhus 
fwmen dedit . Gregorius Canufio Carpinetam , 
0J 'Bihianellum cafira Adatioildis in Apennino 
[ita fe contulit , atque ihi , ^t in iocis tutijfi- 
mis , hofiium mfidias euitauit , fecum con- 
Jiitutum hahens non ante 7{omam redirt-y , 
quam , quemadmodum ad Principes Germa- 
KU fcr/pferat , injiituto perfeEio itinere opta- 
tam Ecclef^ concordiam peper/Jfet . Itacju^ 
litteris Principum leciis , etfjrequenti fama 
acceperat , Henricum mutata 'voluntate ho- 
Jiilem aducrfus fe , atque Ecclefiam an/mum 
mdu/Jfe , m/fit tamenad cum njnum exCar- 
dinalihus Epifcopis Gregor/um , qui nuncia- 
ret , 'venijfe tempus , quo promiffaprdjiaret , 
conuenturos in Forche/n tij. idus Aiartij ad 
componendum 7{e/puhi/c,e Statum 2(e£nt 
Theutonici Prtncipes . accederet ergo , acpr£- 
Jens ohlatacrtm/na, fe /udtc/um exercente , 
puroaret , (^ Ecclefam fcandaio , 7\empu- 
hiicam heiii ciuti/hus , fe tpfum Jcedtjfima^ 
extfitmattonis macH-ia itheraret . Ad h<£c diji- 
mulato antmt confiUo , refpondtt Henricus , fe 
poji acceptum 2{efnum nuncprtmumin Itaita 
tratectQe , nec pojfemtdtis , mamtfque ne- 
gptvis impedttum tamctto decedere , ntf Ita- 
ios , quos longa fut aduentus expeBatione fu- 
fpendit , fne cauffagrautfjime ^cbt ojfende- 
re , nec fiid hona tpforum 'veniafacere iiceat , 
cum dies oheundo conuentui immineat, fe tam 
hreuifpatio tanta terrarum tnteruaiia ^iia^ 
equorumpernicitate ad tempus poj^e percur- 
rere . H/s accept/s Pontifex 'Bcrnardum Ah- 
fyatem Aiaffdienfem , (gT Bernardum Cardt- 
nalem Diaconum ad Prtncipes in Forchetri—» 
conuenturos mift , eofque docuit , fe omni ope 
nifum , 'vtdie , (^loco Statuto commun/hus 
de Ecclefa co\]flijS hahendts tnterejfet , fed 
Henrict d/iigentia facium ,^t ncque tuto /n 
German/amprooredt , neque 7(omamfne—-> 
pericuio regredi pojfit , omnthus ah eo , quos 



proinde 
monere eos , 'Vt tntertm T^^ont rat/ouihus , 
quoquomodo poffnt , profpiciant , quoad pa- 
tefatlis ttinerthus tpfe tuto accedcre , (^ com- 
municatis confdijs 'J{e_gni,(^Ecciefi<£ <vttitta- 
tthus 3 qu£ opportuna fint , decemerepofsit. 

ConlHcLico icaqiie loco , & die conuenere 
Principescum Poncificiis Legacisde Henri-QQy^^ 
co , & regni racionibus diflerences . Nemo 
erac( Stgonius) qui non grauillimelenicric, 
&pari leuericace ceniueric . Ica communi 
confilio, approbancibus legacis? cumcicacus 
ad caufam dicendam Hcnrtcus non aftuiilec, ^ 
regni ciculo iuitiilimis de cauiis fpoliacur . 
Cumquc de fucccirore cligendo quo^rerenc , 
omnes in vnum "F^duiphum Sucuia: Ducem, " 
confenferunc, iiomincm & opibus.cum vir- 
cuce , ac piecace prcEttanccm . 
MONETAM AVREAM 7{VD0LPHI 
videpag.^i. 

Ac cum fnguit deherent eum 7{egem iaudarc CCVII- 
(Goldailus in Qon'i\k.lm^QV.)quidam •■voluc- 
runt aliquas cddttto:jes tnterponercvt hac lege 
eum fuper fe ieuarent 7{cgem,quatenus fhi de 
Juis iniurijs Jpecialiter promitteret itifiifcatio- 
ne.Otto namq-yDuxnon prtits 'voichat cum fhi 
!^^em conjlttiicre , mfi promitteret honorcm 
fhiiniujie ahiatum rcjittuerc . S/c (^X aiij 
muitifuas fnouiares caujas interponunt,quas 
^jt iiie fecorre^urumpromitteret , ^voiunt . 
^.iod tnteii/gens Apofioiicus Legatus feripro- 
j hihiiit,^ oficndens eum non fngulortim , fed 
'vniuerfGrum fore 7{egem , -vt -Tjniuerfs tu~ 
Jium fepromttteret , fatis ejfeperhih:iit . Att 
etiam , f eo modo , quo coeptum fuerat pro- 
mtfionihusfngiiiattmpriCmtfsts eiigeretur , 
tpfa eieBto , non sinccra , Jed hdresis Simo. 
ntaCiC 'veneno poiluta ^videretur . 

Tamen qu^edam funt thi caufe fpeciai/ter 

exceptx , quas quod tntujie •■viguerant, deheret 

emendarefc/licet--vt Epifcopatus nonproprecto 

necpro a?7}/c/tia daret,fed 'vnicuiq;Eccief^ de 

fuis eleH/ohe{sicutiuhet Canones) permitteret. 

Hoc etiam /ht confenfu communi comproha- 
tum , "B^mani Ponttfcts auBorttate eji corro- 
horatti , 'Vt ^gia poteslas nulli per h^^redita- 
tem , sicut ahtefuit confuetudo , cederet , fed 
flius 7{egis , ettamst 'valde dignus ejfet , 
pcreie^tonem fpontaneam , quamper fuccef- 
sionis lineam,7{e_x prouentret: f^vero non efset 
dionusfliuSi^vei f noliet eu populus,que 7(e- 
oeficere ^eliet,haheret inpotejiate popuius. 

Porro 



2^1 Henricus I V. Occid Impcr.XVIII 



CCIX. 



Sa!.^4n. Porro non minus 7{udolphtis , quam_. 
^°77- //ewjvf^i Leg.itos ad Poncificcm milere . Is 
CCvm. j^uxilium implorans i ille vc oblequiumerga 
Pontificem proficcrccur , filio fuo in obd- 
cicm oblaco. Refpondic Poncifex , fe mfi—f 
defuturum , ^hi caufam •vtrmfjue nouijfct . 
Legacisfuisincerim SfrwWf) Diacono , & 
"Bemardo Abbaci mandauic , vcrumqi mo- 
nereReges, vc fibi cucum iccr in Gcrma- 
niam prxilarenc , quo vcnirc ad caufam rc- 
gni cum confilio Clericorum & Principum 
cognofcendam poffet , & qucm huic officio 
declTe inueniilenc , cum ab Ecclefia & com- 
municacione Corporis &: Sanguinis ChriiH 
arcerenc; quifeobfequencem pnrbuillec , 
eum conuocaco confilio in Regno connrma- 
renc : acque ad Clericos eciam , &: Principcs 
licceras eodem die dedic , prxcipiens , vc le- 



tum , cjuo te Henricus per fideles fuos ncbis 
ohftrinxit , "Vt eolecio 'videatis , quum hone- 
fie eraa nos fe gejferit : qui poflea per fldcles 
ftios Legatos nofiros cdperit 'Bernardum—^ 
Ofiienfem Epifcopum inLomhardia, (^ "Ber- 
nardum Ahhatem Majfilienfem in Germania ■: 
nos tamen nihil aducrfus eum , nif cjuod rc- 
B:um y ^T luflum iudicamus ,geflurifumus : 
fcut neque precihus eius niflcjuod iufium nji- 
fumfiit , execimus . T^omce xj .Kalsnd.Ocioh. 

Inde 7{nhertum, & 7(icardum propcerca- CCX. 
pcum Salernum iracus , furijs inferorum de- 
uouic ( Sigonius) acque aduersuseos exerci- itxlU 
cum comparauic . Ea re accepca 7{ohertus 'z^/''""" 
Beneuenco , T^^cardus Neapoli bellum incu- r^^ 
lerunc , acque exercicu admoco vcrumque_^ 
obfidere czperunc . Henrico Icalia protcc^o 
Lombardiasciuicaces dclufis fe ab Henrico 



gacisauxilioeflcncaduersuseum, qui prx- 1 qucrences , paulacim ab eius auitoricaci-^ 
cepcis fuis obccmpcrare renucrec . Licceras j receilerunc , acque aud:ore Mathilde ie fe 
eciam ad Hugonem Archiepifc. Treuiren- Poncifici cradiderunc , per quem regio fue- 
fem & fuffraganeos eiusmific fequences. De j rancSacramencofoIuC;r.& nouo alcero fyn- 



CCXT. 



tumultu 7{egni Germanue cjuantam curam 
ac folicitudincm fufcepcrimus , Detts ipfe opti- 
mus teflis efi, cjuem ajfiduis prec/hus procjuie- 
te eius orarenon defflimus - Litteras autem 
ante tres menfes , (^ eo amplius ad Legatos 
noflrosBcrnardum Dioronum nofirum , (^ 
Bernardum Majfdi.c Ahhatcm , necnon , (^ 
^uniuerfs principihus dcdimus , cjuihus cjuod 
nohis optimum 'videretur , ad hellica detri- 
menta^vitanda eis prdfcripftmus . l^eruin—» 
(juia incerti fumus , num ilLe ad eos l/tteriC fiut 
perlat.-e , eodem exemplo alteras ad 'vos m:- 



libe 



ccnoris , acque mcegrioris UDercacis inicio 
facio , cum eximiaalia dignicacis deinccps 
ornamenca afciuerunc , cum milicaria mul- 
ca vexilla, vulgo Carrocia dicl:a,inlHcucrunc, 
quod genus a Mcdiolanenfibus iuperioro 
IcalicalubCopa-adodefedtione inucncum , 
fuerac vfurpacum . 

Obijchoc :inno (fBertoldus, & ^fp^^gen-^^f 
fis ) Agnes religiohlfima Imperacrix , ian-u jmpey. 
XX. annis in viduicaceDeo deuociilimc fer- wo/ /r.-»-. 
uicns , ncc filio fuo Henrico concra Sedem 
Apollolicam conicncicns •, Roms quicuic 



fmus, monentes 'vos -vt operam detis , ^jt fcpulca inEccIcfiaS.PecronilliEiad cuiuscu- 
h^c his finiatur . Mfimus etiam Sacramen- ' mulum , h^ec infcripcio legicur . 

>^ AN^MO MLXXVI. AB. /NCA^.^r. DOM. "NOSTKJ . lESV . CH7{ISTI. 
INDICT.P7{IMA.A'NN0.^7'NTO,PO'NTIFICATFS.DOMINI.G7{EG07{II. 

PAPJE.se PTIMI. 

AG^NES . IMPE7{AT7{IX . AVG. POST . M07(TEM. VI7{I. SVI . HE^NTlfCI. 
IAfP.II.ANN.XXII.DIE. XIV. MENSIS. DECEMB7{JS .A^NIMAM. BONIS. 
OPET{JBVS . FOECVNDAM . LATET^A^NIS. SALVAT07{I. SVO . AT^^E. 
OM^NIVM . B0N02{VM . DEO. AVCT07{1. 7{EDDIDIT . 
ET.HICVBI. ANTEA. AIILlTAVE-7{AT .CLAVIGE7{p. C0ELI.P7(p.CVlVS. 
AM07{E . IBIDEM .PET^EG^^l^NATAFVE^^AT . 
£IVLNTA. DIE. MENSIS . lA^NVAT^JI . EXPECTANS . SPEM . BEATJE. 
7{ESV7{7{ECTIONIS . ET . ADVE^NTVM. MAG^NI. DEI . 
MEMB7{A. CA7{^IS. COMME^NDAVIT . 
mPACE . AME^N. 



♦ 



sT- 



CatenaHiftorica. Lib.XVIIL Cap.II. 233 

Sal.Ann. 1078. 






107S S r 'N O D r S L A T £ 7^A 'N E 'N S } S. 

>Luriina hoc anno Orbis pacein concur- 
bant . Byzancino Imperio decurbacus 
CCXin. Michael a, 'Nicephoro 'Botoniate , ad 7{oher- 
tum vircute, opibus, ca cenipcllace pra^ltan- 
tem confugic; Incerim 7{icardo Capua: mor- 
tuo /ordanes iilius Neapolis obfidioncm iol- 
uic yScGrerorio gracificatuscallra 2{oherti ad 
Beneuencum difiecic , Sc cum omnibus A- 
pulicE Comicibus aduerfus eum confpirauic, 
Quod vbi 7{nhertus ( qui tum crac in Cala- 
bria) comperic j exercicum in Apuliam re- 
duxic , eaque reccpca , aduerfus /ordanem 
mouec . Vcrum Dejiderius auctoricace fua « 
inccrpofica , 2{ohcrtum T^uardo , Grcgorium 
'J{ohertoYQConc\\hmt , quihunc ab excom- 
municacione lcmouic . Incerim Gregorius 
Germana^iedicionicupiens aliquod aftcrro 
remedium , Menie Marcio Concilium iii-' 



ccxiv 



\pe impulfos huicpaci aduerfatwros , non igno. 
ramus, fiatuimus , ^t nemo 2{£X , Archiepi- 
fcopus , Dux , Afarchio , Comes , mdefuC-^ 
audeat Legatis impediendcc gratia pacis ohfta 
re . ^ui fecusfaxit , eum anathematis 'vin- 
culo alligamus . "Nortmannos etiam , <jui 
Aiarchiam K.irmanam , (^ Ducatum Spoie. 
tanum inuafcre , (gT' eos (jui "Beneucntum ohf 
dent , (^ populantur Campaniam mariti- 
mam , (^ Sahinos , (^ qui tentant '■vrhc^rL.j 
^(ofnam confundcre , communionc fxcrni- 
mus . Epifcopos 'vero ; (jui ^ocati ad conuen- 
tum non •venerunt , ah Epifcopali ojfcio fuf 
fpendimus . Hxc V. Nonas Marrias aCla-j. . 
Scripfic poftea ad Principcs Gcrmanix , 
feinconcilio decrcuifrc, vc conuencus ii-i-- 
Germania de compoficione rerum hibe- 
rctur , & vt legaci eo miccerencur . Mcnfo 
Laceranovocauic, quoEpilcopiadccncura, \ lunio icerum monuic cauerenc , nc moram 



"Abbacefqueplurimi affuerunt. In eo vccera 

in Gihertum Rauennacem , & Theohaldum 

Mediolanenfem Archiepifcreincegraca func 

anachemaca.Tum^/-;/«//;^.f Crcmonenfis , 

7^/tW«.f Taruifinus Epifcopi , abofficio 

r/);/co/7/ Epifcopali femm.oci , I/tigo Cardinalisquia 

&Ca,rd. in partibusftaret Henrici noua execracione 

'"^'^'^-'"damnacus . Inde de caufa Regum ica fubic. 

riciquR ^^^ ' ^^ (jtioniam (ex Sigonio j J\egum contro- 

uerfiam maximum S.7{omanx. Ecclef^ peri- 

culum conjiare --uidemus , placet elahorarc^, 

iit -viri docirina , (^rfanciitate prohati a no- 

his eo mittantur , qut omnes religiofos •-vtriuf- 

aue ordinis regni proceres conuocent, ac de prcc- 

fenti diffidio mdicent , ^ pacem inter 7{eges 



concilio afferrcnc . Inde cuin fc Romairu 
reccpifsec , nouum xiij. Kal. Decembr- in ccxv 
Laccranoconuencumhabuic : In quoW/- 
cephorus , quia Alichaelem Impcriodciccii- 
fet , communione fccrctus . Legaci vcro 
7{odulphi (ccllc 'Bertoldo) cum cxpoitularunc, 
quod Henricus nemini parcens , vexandis 
Clericis totam tumultu Germaniam permi- 
fceret , & conuencui habendo moram after- 
rec : plerique cenfcbanc eum iccrunx^ CCXVI. 
efse gladio Apoftollco feriendum , icd 
Gregorio difsenciente nil adum . Quaro 
Henrici Lcgatl iram Gregorij veriti, Henri- 
cum porthac paratum fore , relponde- 
runt , &: refponfum tali facramento Hr- 



conciiient . Et quiamultos turpis iargitionts marunt 

/V^RJMEIsLTVM n^VNT/Q-BfVM HE^MT^/C/ 7{EG/S 



LEgati Domini mei 7{egis ad --vos -venient 
tnfra terminum Afcenfonts Domini, ex- 
^eptis iegitimis caufs , ul eft morte , 'veigra- 
ui infirmitatc , njeicaptione , ahfcjue doio , 
qtii Legatos T\Qman£ Sedisfecurc ducent (^ 



reducent . Et Dominus 7{ex ohediens erit iiiis 
m omnihus , fecundum iuftitiam^ (^ iudicium 
iiiorum. Et h.£c omnia ohferuahit ahfque doio , 
nifiquantum cxiufflone 'vefrraremanferit. J:.t 
hciciuro expr^icepto Domini mei 7{egis Heria. 



/VS/V7{ANDVM '7{gDVLPH/, E/VSSfVE LEGAT07{VM. 



« 



S/ coiioquium ex ^jeflroprcecepto conftitutum 
juerit in partihus Theutonicis , ioco (^ 
tempore a vohis defnito ante prtcfentiam ^ve- 
ftram ,'veiLegatorumnjefrorum, Dominus 
mfter 'J{ex 7(udoiphus , 'veiipf ^oeniet , w/ 
Epifopos (^ fdeiesfuos mittet , paratuf- 



que erit iudicium , quod fanBa7{omann^ 
Ecciefiadecreuerit , dccaufaregni fuhir^ , 
nulloque maio ingenio conucntum a •■vohts fue 
L?gatis 'vcfiris conftitutum impediet. Etpoft- 
quam certum , inde "vcjtrum "Nuncium --vi- 
dchit depacc in 7{cguo conftituenda (^ confr- 

Gg man^^ 



234 



Henricus IV. Occid. Impen XVI II. 



Sdl.^in- manda j fladehit ^vt Legatio 'vefiraprotteni. 

*°^'* re adpacemre^ni(^concord:ampofit . Hdc 
amma obfernaluntiyr,nifi^(iantum ex 'veflra 
ccrta licentiaremanferit j ^uelex impedimen- 
to lc^jni?m 3 fcilicet morte J. qjel graut infr- 
mitate , 'vel captione fine dolo , 

Henricus eciam Pacriarcha Aquileicnfis 
& Gandvdjni Ep. Regienfis iurarunc , fe di- 
tlo Ecclefi.T audientej- fucuros . Theabaldus 
vero Mcdiolanenfis, vy/ff/yr/WM.f Bononienfis 

CCVXII.^ "j^laudtis Taruifinus comunione depuKi 
func, 'J{ohcrtHS in Grxciam Michaelis relli- 
tuendi caida profeiius.rem profpere geliic. 
Hcnncus{ak Bcrtoldns)maxima multitudine 



niam parauit , cui 7(ex 7{udolphus apud 
Struu<e cum exercitu obuiauit : (^ illojuga- 
to , ipfe campum 'viEiorite ohtinuit . Polthec^^cxvin 
Tertium hellum ( ait Lamberci continuator ) 
iuxta Fladccheim commiffum eji =v.Kal.Feh. 
In quo ( ex Krantz ///'.j . Saxon. c.j. ) cccidic 
VVizilo Archiep.Magdeb.iSc Saxones terga 
verterunt. Dux Bohemix Janceam 7{udclphi 
nad:us , eam infign i munere prcxferri omni- 
bus Bohemia? Regibus inlHcuic . Spoliatur 
in hoc pnclio Dux Magnds :, Comes fra- 
ter eius captus, & Epilcopus VVorma- 
cienfis Poppo ex primoribus Henrici prin- 
cipibus cecidit . Ita pene asquata funt 
vulnera . 



o 



fagitiorum adunata , procin^um in Saxo 

£XC0MMFN/CATFJ{^DE'1NF0 HE^MT^JCFS. SaUn. loSo. 



V 



Iclorie elatus //f;;r/V«.f, dum renouata manus fuas inijcere . Jfiiterunt enim reges 



CCXIX. y temerat ficramenta & fidem frangic : 
Gregorius in Quadragefima frequenciilimia 
in Lacerano conciJium conuocac. In quo Ec- 
cJefialHca difcipJi na difpofica ; penaq;&: ad- 
uersus Norcmannos Sancica , pollremc) in_, 
Henricum fe confert;,& tamquam reJapfum 
nouo percutic anachcmace, hilce verbis . 

'Beate Petre Princeps Apodolorum , @^ tu 
*Beate Paule Doctor gentium dignamini (jtufo 
aurei njeflras ad me inclinare , mccj,clcmcnter 
exaudire . ^uiaVeritatisefHs Difcipuli (^ 
amatores j adiunare 'vt •vcritatem ■vobis di- 
cam , omni remota jalftate , cjuam omnino 
detefiamini , <vtjratres mei melius mihi ac- 
cjuiefcant , (^ fciant (g^ intelligant , (juia ex 
'vefirafiduciapofi Domimm (^r Matrem eius 
femper Virginem- Atariam ,prauis (^inifjuis 
rejifio , 'vefiris autemfidelibus auxilium pr£- 
fio . Vos enim fcitis , cjuta non libenter ad 
facrum ordniemacccffi , (^ inuitus •vltras 
montes cum dommo Papa Gregorio ahij \ fed 
maois inuitus cum domino mco PapaLconCL^ 
ftd 'veftram fpecialem Ecclcfam redij , in (jua 



fi 



tcrrx , (c^r Principes feculares , (^ Ecclefia- 



d. 



ici: aulici (df 'vulgares conuenerunt in 'vnum 
aduerfus Dominum , (^r aduerfus 'VOsChri- 
slossius dicentes : Dirumpamus vincuJa eo- 
rum , &c proijciamus a nobis iugum ipio- 
rum j (^ 'Vt me omnino morte , -vel exdio 
confunderent multis modis conati funt in w2-j 
infurgere . 

Inter quos fpecialiter Henricus , (juemdi- 
cunt7{cgem , Henrici Imperatoris filium , 
contra 'vcfiram calcaneum erexit Ecclefam j 
facia cum multis Epifcopis Vitramotitanis , 
^ Italicis confpiratione , annitens me dcij- 
ciendo ] eam fhi fubiugare . Cuius fuperbi<ii 
'vefira refiitit auBoritas , eamcjue nfira^ 
defiruxitpotefias : (jui confufus (^ hujmlia- 
tus ad me in Longobardiam <veniens , abfo. 
lutionem ab excommunicatione qutifuit . ^ie 
eao 'videns humiliatum , 7nultis aheo promij- 
fonihus acceptis de fu<£ 'vit<£ emendatione—) , 
folam ei communionem reddidi , non tamen in 
reoiio , a cjuoeumin 7{omana Synodo depofue- 
ram , infiauraui , necfidelitatem omnium 



^tcumcjue 'vohis deferuiui . Deinde valdc-» cjui fibiiy.rauerant , 'vel erant iuraturi , a 
' ' ' ^•- - •. -- ' quoomnes ahfolui in eadem Sjnodo , <vt fbi 

Et h<£c ideo detinui j -vt 



muitus y cum multodolore (^ gemitu j ac 
planBu in throno 'veftro 'valde indjgnus fum 
coliocatus . Wf f ideo dico , quia non cgo 'vos, 
fcdvos elegifii.f me , (c^ grauijjimum pondus 
'vefir^e Bcclefx. fupra mepofuijiis , Et quicis 
fupcrmontemexcclfumme iujfiftis afcendere 
(^ clamare , atqne annuntiare populo Deifce- 
lcraeorum , (^ filvjs Ecclef<t peccata eorum: 
membra diaboli contra me coeperunt infurgere , 
(^ -vfque ad fangumemprtefumpferunt in me 



feruaretur , prxcepi. 
iiiter eumEpifcopos, <velPrincipes Vltramon- 
tanos , qui ei catifa iujfionis vefir.^ Ecclef<e 
rejiiterant , iujiitiamfacerem , 'vel pacem 
componerem , fcut ipfe Henricus iuramento 
per duos Epifcopos mihi promift. Pr^dicii au- 
tem Epifcopi , (^ Principes Vltramontant au- 
dientes tlium non fcruare mthi quod promife- 
rat 3 quafi defperatt de eo , fne meo confilio , 

qjobis 



Catena Hiftorica . Lib. XV 1 1 1. Cap. 11. 235 

^'^'^"•'vohis teflibtis , ele^crunt fihi 7{udolphunLj i tem iLli 7{eiiam tollo , (^ ^t nullHsChrtflia- 
DuceminT^eoem . ^i7(udolphusfej}inan-^ norum ei ficut 2(e<^i obed/at , interdico : om- 



ter ad me mijfo '^uutio , indicauitfe coaHum 

regni guhernacula ffcepijfe , tamenfe fepara- 

tum mihi omnihus modis ohedire . Et njt hoc 

•veriuscredatur 3 femperexeo tempore cum- 

dem mihifempermift fermonem , adijciens 

etiam , jilio fo ohfide , (^T fidelis fui Ducis 

^ertholdiflio , qtind promittehat frmart-j . 

interea Henricus coepit me prxcari , njt illum 

contrapr^diHum 7\odulphum adiuuare-m. cui 

refpondi , me lihenter facere , audita a/tr/ufj; 

partis ratione : -ft fc/rem cui lufi/tia ^nav/s 

faueret . lllc •■vero putans fuis ■■v/rihus eunL-j 

pojfe deu/nccre , meam contempf/t refponfo- 

nem . Pofiquam autem pnfenfit , fe n on pnjfe , 

ftcut fperauit , agerc\ duo Ep/fcopi ,V/rdune]i- 

fs ~jidel/cet , (&/" Ofenhurgenfs de coiifenta- 

ne/s fti/s 2{omam ^enerunt , (^ in Synodo ex 

parte Henr/c/ me , 'vt ei /ufl/t/amfaccycm , 

rogauerunt , quod (^/ ^uncij 7{odulph/ fier/ 

laudauerunt . Tandem, afp/rante Deo , f- 

cut credo , fatui /n eadem Synodo , in parti- \ foluer^ ; potefiis in tcrra Imper/a , 7{cg':.' 
bus Vttramontanis feri collo/juium , ^t /llic Princ/patus , Ducatus , Marchias , Com:- 
aut paxflatueretur , aut cui ampl/usiufl/tia tatus , ^'omnium homiuum pr,ffcjTiones t^ro 
faueret , cognofccretur . Ego en/m {flcut-vosi mer/tis tollere-vn/cuicjue , (^ conccdeie^ . 
m/hitefiesedisPatres (^/ Domini) ^ujqu^ i Vosenim Patriarchatus , Pr/matus , Arhie- 
hodienullampartemdijpofit: ad/uuare , nif \ pifopatus , Epifcopatus frequenter tul/flis 
eam, cutplusiufiitiafaueret . Etqu/apu- prauis^ indign/s , ^ relioiofis^v/risdcdi- 



nefque quiei /urauerunt ■■vel iitrahuntde repn/ 
dommatione , a itiramenti promijjhne ahfoluo. 
Ipfe autem Henricus cum fu/s fautorihus iti—^ 
omni congrefjlone hcll/ ntdlas nj/res , nullamq; 
/n oj/ta fua •v/tioriam oht/neat . VtauteitL^ 
"S^dolphus regnumTheutonicorum regat (^/ 
defendat , quemTheutonic/ elegerunt fihi ii/ 
7{egem; ad vesiramfldelitatem ex parte^ 
'vejlra , dono 3 largior , (^ concedoomn/hus 
fhi fldel/ter adh^rent/hus ahfilutionem om- 
nium peccatorum, njcflramque hened/ci/onem 
in hjac -vita, (^ infutura , njefira fretus fltdti- 
cia , largior . Sicut en/m Hcnricus pro fua fu- 
perhia inohed/entia (^Jalftate a 7{cg:j: digni- 
tate iufle ab/Jcitur: ita ^^udc.lphoprofua hu- 
m/lttate, ohed/cntia (^ ■ver/tate potcslas , (g/" 
d/cn/tas remi conced/tur . 

O o 

Jg/te ntmcqu^fo , Patres , (ef Prifjcipes 
fanEiiffimi , -vt omnis mundus inteH/ffat , (^f 
cognofcat , quia f potefl/s /n coelo ligare (o/ ah- 



.i_j 



tabam, quod in/tfl/orpars colloqu/um noliet 
fleri , 'vh/ iufl/t/a fuum locumjeruaret : ex- 
commun/caui , (^ anathemate all/gau/ om- 
nes perfonas , fiue 7{egis , fue Ducis , aut 
Ep/fcop/ , feualicu/us hom/n/s , qui collo- 
quium aliquo ingcn/o imped/ret , -vtnou fle- 
rct . Pr^d/cius autem H:nr/cus cum fu:s fati- 
torihus rion timcns pericultim t)iohedie:it/.c 
( quod eflfcelus /dololatr/<£ ) colloquium inipc- 
d/endo excommun/cat/onem /ncurr/t , (f/' fc- 
jpfum anathemat/s ^jincnLo all/gau/t , ma- 
gnamquc mult/tud/nem Chr/sY/anorum morti 
tradt , (6/ Ecclcfas flccit dijfipar/ , (^totttm 
pene Teiiton/corum regntim defoiationt ded/t . 
^uapropter confldens de /ud/c:o (^ m/fer/- 
cord/a Det , eiufque pijjfim^ JHatris femper 
V/rginis A4ari<£ , fultus njcflra auEior/rate , 
fcpe nom/natum Henr/cum quem 7{egem d/- 
cunt , omnefque jautores eius excommun/ca- 
tioni fuhijc/o , (§/' anathemat/s •v/ncul/s all/- 
90, (^ /tertimregnumTheuton/corum , (f/ 



fiis . Si enim fpiritualia /tidicatis \ qu/d de 
JiCCfdar/bus <vos poj^e credendum cfi f Et f 
Angeios , dom/nantes omnthus fuperh/s Priu- 
c/p/bus , /ud/cab/t/s ; qu/dde /llorum feru/s 
JaccrepJtefl/s f Addifcant nunc 7(e^es (^om- 
ncs fcul/ Pr/ncipcs , quant/ -vos eji/s qu/d po- 
tefl/s : (ef/ timeant paruipendere /u(jianem Ec- 
clef<e veflrx , (^ /n pr^id/Eio Hcnricotam c/to 
iud/c/um-veftrum exercete , vtomnesfc/ant, 
qu/a nonfortuito , fled vcfrapoteflate cadet . 
Confundaturvt/nam ad po^nitentiam , vt 
fpir/tus fc ftluus /n d/e Dom/ni . Acia 7(0, 
m£ ^on/s Martij , Ind/ti./ij. 

Indc conucnCLi diiiiilso agiain ad 7{udol- 
phum coronara tmnfraiiiLjCiM crac inlcripcu 
Petra ded/t Petro,Petrus D:adema 7{udohho. 
cumquc ad \ indicandam acrircr aduersus 
Hcnricuni Ecclcfiam incicauit . Quibus cx- 
afperatus Henricus , vc Gregor/um vlcilccre- 
tur, altcrum ^cipfc conucncumSchilmaci- 
corumapud BrixinamcogregauiCj voi Gre 



ccxx. 



Itaiid exparte Omn/potent/s Dei , (^ 'vefira j gor/nm abiurauiCj5c Gu/hertum Rauennaccm 
iiitcrd/cens ti omnempotcliatem , (^ d/gnita- quondam EDiicopumobiccic.Dcindcapud 

Mo- 



Gg 



2 j(5 



•^"^•-^«'Moganciam conuencu icerum fli^lo , eam- 
lobo. ^^j^^ eledlioncm a quibufcumquc pocuic, 
fecic confirmari , { ica "BenoUn.s,) & Pleudo- 
papam adorari , a quo poft pcdum oicu- 
lum ipfe Hmricus Impcrij coronam acce- 
pic . Comiciorum Brixinas (in Norjco cit ) 
tuic calo 

DECRETVM. 

A^rjo Djmitii MLXXX. citapud "Brixi- 
nd '^oricam triointa Epifcoporu conue- 
tus,nec non (^ optimattim exercitus non folum 
/talufed (er' Germanu , iuf^u Hcnrici ?{epis 
congregaretiir , jaHus eft ommum confenfus 
aduerfus Hldebrandum Pupam , cogncmine^- 
tum GrcgoriHm Septimuni , cjuem Pfeudomo- 
nachum :,t otiufjue ijiefam.i pesl ifcrum Princi- 
pew ,(^ prdcipue fanEldC 7\or/7itni£ Sedis inua- 
frem ajjirmantes ,ah Apofiolica Scde dcpcUen- 
dum , auamu/s abfoitem, diiudicabant j ^/ 
Vnjiohertum 7{auennenfem ArchicpifcopunL-j 
tpfi (tihro^andum cUgebant . Huius Dccre- 
ci concluilo ha:c eft ; ^ia ( inquiunc ) 
illum confiat non a Deo elcBum , fed a 
feipfo infratide acpecuma impudentijfimc obie- 
tinm ; (jui £cclefiaf}/cum fuhuertit ordinem , 
(jui Chnfiani Impcrij perturhauit regnum,q'4i 
"Jiegi Catholico ac pacifco corporis (^ unim<x, 
tntentatmortem ; (jii/perninum dejendit 7\e- 
oem'yqui inter concordes femmauit difcordiam. 



Henricus IV. Occid. Imper. XVII I. 

HEm-ictiS non njfurpatiue, fedpia Dei ovr 
iinatione 7\£x , Hildehrando non i^mt 



Apofolico,fedfalfo Afonacho . 

Hanc talem pro confufione tua falutatione 
promermfti y (juinullumin Ecclejia ordtnem 
prdtermiffli , (jtiem confufionis non honoris , 
maledici/onis 7ion henediEiionis participem np 
feceris. Vt enim de multis panca (^ eoreg/Os 
loquamur: 7{eHores fanBte Ec