(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Arsacidarum imperium, sive, Regum Parthorum historia : ad fidem numismatum accommodata"



• * 










1 S I 






H 



iM 
Hfi 



Sl^Ji?' 



**£ 



ir*<2 




Vjteacon o/LVfrrth- 




REGUM 



PARTHORUM 



HISTORIA, 



ARSACID ARUM 

IMPERIUM. 

SIVE 

REGUM 

PARTHORUM 

HISTORIA. 

Ad fidem Numifmatum accommodata. 

Pcr J. FOT VAILLANT, Bellov. DoBorem Medicum, 
4sr Regis Atitiquarium, ac SeremJJimiCenomenfium Ducis } 
v Ga^e Pr^feclum. 

TOMUS PRIMUS. 




PARISIIS, 

Sumptibus Caroli Moette Bibliopobe , via vulg^ de la Boncltrit , 
r.d infigne SancYi Alcxii , prope Pontem Sanfti Michaelis. 



M. D C C X X V. 

Cum *Aftrobatione £jr Privilegio fiejris, 



Digitized by the Internet Archive 

in 2012 with funding from 

Research Library, The Getty Research Institute 



http://archive.org/details/arsacidarumimper01foyv 



REGU 

INSCRIPTIONUM ATQUE HUMANIORUM LITTERARUM 

ACADEMIiE 

H A N C 
ARSACIDARUM ET ACHiEMENIDARUM REGUM 

H I S T O R I A M 

EX IPSORUM NUMMIS 

CONTEXTAM, 

JOH. FOY-VAILLANT, D. M. 

OPUS POSTHUMUM: 



O F F E R T , D. D. C. 



Carolus Moette^ 
Bibliopola Parifienfis. 




REGIiE INSCRIPTIONUM 

A T QJU E 

HUMANIORUM LITTERARUM 

ACADEMIiE 

XXXX. VIRI S. 




LLUSTRISSIMI DOCTISSIMIQUE VIRI, 



Ubi primhn bafce Arsacidarum atcjue Ach£meni-. 
darum Hifiorias r Clariflimi Vir.i Johannis Vaillantii, 



Socii quondam Vejlri, Opera pojlhuma , comparare mihi li- 
cuit,- eas Jlatim Amplissimo Nomini Vestro dicare dejli- 
naYi : utpote in quas , ceu Parcntes decet , non maximam 
ntodb potejlatem , Verum etiam , prifco Romanorum atque 
Gallorum more , jus habeatis yit<e l? necis. Attamen du<e 
potijfimum res k meo me propojlto deterrebants mea, mihi bene 
nota, tenuitas y ac fumma , qu.e debetur Vobis , reverentia. 
Cum autem iis contationibus thens huc illuc circumaSla dm 
flutluaffct > nec fat adhuc compertum mihi ejfet , quid age- 
rem > Vtcit tandem quod prius animo propofueram. Pervicit 
fngularis illa atque egregia humanitas , qm ademtes ad 
Vos omnes frugi Viros excipitis , compleclimini , confo- 
Yetis. 

Ls fretus exemplis , ed fpe adduSlus, Illustrissimi Viri, 
has ambas Doclijfimi Vaillantii Lucubrationes Pojlhu- 
vias audeo Vobis ojjerre : ncc plane dubito , quin audaciam 
meam <zqui bonique confulatis. Neque enim alib derhanda 
mihi yife funt tam falubres aquct ; fed , fecundum fas om- 
ne , ad fuum ipfe fontcm, mde ortum habuerint, potius 
effe reyehendd. Et certe quos altos mihi Patronos adfcif- 
cam, quam eos , quos omnes Litterati , etiam apud Exteras 
Gentes , uno ore , tamquam Reipublic<e LitterarU Patres 



Conficriptos fufpiciunt ac "venerantur t Quibus aliis melius 
bas nuncupem Lucubrationes , quam iis Viris , quibus ye- 
neranda Antiquitas adeb benigne , adeb munifice Penetra- 
lia fua reclufit > ut quodammodo iis folis patere yoluijfe , 
eos folos Arcanorum fuorum biterpretes delegifije yideatur t 

Jam verb quis inficiari queat doBa omnia Opera Vefiri 
effe juris : atque ea prdfertim , qu<z , ut ita dicam , in 
medio Vefirum orta atque educata fuere. Hujus generis 
funt amb<e UU Arsacidarum <jr Achjemenidarum Hifi 
toriit , a Qlarijfimo Viro Johanne Vaillantio per Num- 
mos olim contextg. Quin <t? Arsacidarum quidem Hifio- 
riam duplici ratione y Viri Illustrissimi , Ymdicare po- 
teftis ut Vefiram : quippe qu<& d Vefirum uno Carolo 
Valesio, Hadriani Filio , ab innumeris repurgata mendis, 
ac puriori fiuerit Latinitate donata. Atque utinam emendand<t 
Ach^menidarum HtfiorU talem quoque narvare operam 
potuiffet ! Verum , cum id agere per alias occupationes ei 
non liceret , eam ProYmciam uni ex amicis demandaYi* 

Sed, ut ad Vaillantii Hifiorias reyertar > H<z, apud 
Vos ?iat<t, meritb ad Vos, ceu ad legitimos, Patronos dicam, an 
Patresf confugiunt: Vefira commendatione futur<x.in pofierum 
ab iuYtdU telis immunes. Ecqtu etenim malignus non car~ 



pit livor i Is pkrumque y>el optimis objlrepit Scriptis. Is yel 
pr&jlantifjimos homines dtSleriis gaudet elevare. 

Quas igitur ojfcro Vobis , Lucubrationcs erudttiflmas , 
eoque Jane nominc , Vobis dignas , fereno yultu cxcipite : 
dignamini hofpitio. Has ( Vcflrd enimfmt ) Patcrno gremio 
fovetote. Has in Veftram fe clientelam commcndantes de- 
fenfate. Procul ab his Zoilos , inVfum genus , abigitote. 
Qu.e fi , utt fpero fecentts; E<x. tanti umbra Nominis pro- 
teclit , Erudttis omnibus legendd Jimul ac probanda , ad cx- 
tremos ufque Orbus Tcrrarum reccjfus audentcr pcryolabunt. 
Qu&cumque enim Vejlro prius fuerint calculo comprobata , 
ea certe Doclis uniyerjis non placere non pojfunt. 

Nunc yero propenfioris animi , bmignitatifque ( queis 
projequi oblatum Munus haud dcdignamini ; partcm aliquam 
isr in me quoque redundare jubeatis, enixe Vos oro atque 
obteftor. Mac fumma eft yotorum meorum : quippe qui fim , 
fupra quam Mortalium ncmo umquam alius ; 

ILLUSTRISSIMI SPECTATISSIMIQUE VIRI , 



Pr£stantissimo Nomini Vestro 
Addictiffimus Sc Devotiffimus , 
. Carolus Moette. 





AD LECTOREM- 

N T E duos hofce annos C. M. inflgnis 

Jlj Bibliopola Parifinus , Vir bonorum Li- 

brorum & indagator percuriofus, Sc op- 

timus «cilimator ? fdrte fortuna in AR- 

SACIDARUM & ACH^MENIDARUM Hiflorias 

incidit y Clariffimi Do&iffimique Viri JOHANNIS 

VAILLANTII , Docloris Medici, manu exaratas , 

necnon ab eo per Nummos , quotquot faltem ad nos 

pervenere, contextas. Ac flatim quidem recle intel* 

lexit , cujufnam pretii eiTent tales lu.cubrationes : eam- 

que ob caufam , neque cura?, neque impenfe ulli pe~ 

percit, cjuo illas Hbi compararet , & quamprimum 

prcelo fummitteret. At , poflquam pracventum mortc 

VAILLANTIUM duobus iis Operibusmanum extre- 

anam imgonere-non potuifle> atcjue, inprimis, AR- 

* iij 



AD LECTOREM. 
SACIDARUM Hifloriam permultis , iifcpe fceditfi- 
mis , mendis fcaturire comperitj eam accuratius exa- 
minandam atque emendandam mihi demandavic. 
Quod quidem onus , propter veterem neceflitudinem 
amiciflimi Viri, mihicjue communione ftudiorum con- 
junclifTimi, libenter in me recepi. Atcjue in eo labore 
menfes non minus oclo confumpti: tanta undique ad- 
furgebat difficultatum moles. Attamen intra id tem- 
poris fpatium haud infeliciter , ut puto , opus ad um- 
bilicum ufque perduxi , eicpe, ut aiunt, Colopho- 
nem impofui. Ac tunc quidem in lucem emittere 
ARSACIDARUM Hiftoriam Bibliopola potuit. For- 
fitan & debuit. Sed , quoniam ACHiEMENIDA- 
RUM Hiftoria expendenda cjuoque erat attentius , 
idcjue agere mihi per alia negotia non licebat, eam 
operam Doclo cuidam Viro ex amicis commifit. 
Dum ver6 ha?c aguntur , aker jam annus vertitur. 
Mera hxc caufa dilationis fuit. Certe , fi potuiffet, 
Doctissime Lector, maturiiis defiderio tuo fa- 
tisfaclurus fuit. Ignofce igitur culpa?, fi cjua tamen efl 
culpa. Namcpe, ut probe nofti, Sat cito , fi Jat bcnh 



AD LECTOREM. 

Quin etiam prudens volebat Bibliopola , ut quas Ho- 
minis Clariflimi lucubrationes fimul comparaverat , 
eacdem una ambae prodirent in lucem , tanquam uni- 
co editus partu gemellus docliflimi ingenii foetus ul- 
timus. Eane in re , qusefo , peccavit ? Minime. Fecic 
enim , ut tibi magis placeret : videlicet , ut has 
poflhumsc VAILLANTII Lucubrationes & Auc"tore 
fuo & te ipfb faclas digniores , oculis tuis fubjici 
non erubeicerent. In quo , non vkuperio , fed 
fumma fane laude profecjui eum omnes de- 
bent, quicumcjue Lkteras amant, & colunt Litte- 
ratos. 

Jam vero, quantus Vir in Republica Litteraria 
fueric JOHANNES VAILLANTIUS, inter Eruditos 
venerandac Anticjuitatis amantcs nullus ignorat. Atqu© 
ideo e/Te heic fuperfedendum laudibus illius exifli-»- 
mavimus, cjuem in indagandis retegendifque antiquas 
« Rei Nummariat Arcanis mira fagacitas atque doctrina,- 
quem denique plurimi libri editi fatis fuperque illuf- 
trarunt. Nil igitur aliud , Erudite Lector, heic 
k nobis expedies, praeter pauca cjuaedam fuper- haO' 



AD LECTOR EM. 
ARSACIDARUM Hiftoria, per Nummos ab eodem 
Do<5tifiimo Viro contexta. 

ARSACIDARUM, hoc eft,oriundorum ab ARSACE 
Primo Parthorum Regum Imperium , a parvis qui* 
dem initiis ad tantam cit6 potentiam magnitudinem-» 
que pervenit , ut parum abfuerit, quin Romanum 
nomen omnino deleret ac fubverteret. Hujus rei teftes 
funt Craftiana primum , ac deinde Antoniana clades : 
Sc qua? illas fubfecutae funt variis temporibus aliae 
non pauca?. Quibus certe victoriis fuis fi melius & con- 
fultius ufi eflent Parthi , Imperium Orbis terrarum a 
Romanis ad fe attracturi plane fuerunt. 

Nil igitur, meo quidem judicio, fcitu jucundiuf 
ac dignius efTe poteft , quam potentiflimae Sc bellico» 
fiflimse Gentis Hiftoria : quam , etfi a plurimis Scrip- 
toribus Antiquis tentatam jampridem , ac memorias 
mandatam , temporum tamen injuria male confump- 
fitj & , ne ad nos pervenire poflet, effecit. 

Quales ergo ac quanta» habendae funt JOHANNI 
VAILLANTIO gratiae : qui , folis adjutus Fragmen- 
tis , iifcjue non admodum multis ? qux fparfim in v 



a- 
riis 



AD LECTOREM. 

riis Hiftoriae Romanae Scriptoribus , cum Latinis, tum 
Grxcis , reperirc efl j ipfe quoque Hiftoriam Partho- 
rum non modo aggredi auflis fit, ied etiam velut e 
.denfiflimis tenebris atquc ruderibus erutam , ab incu- 
nabulis Populi ad finem ufque Monarchias feliciter per- 
duxerit, adeo reclo ordine concinnatam , ut alter 
Parthica* Hifloriac Parens dici pofle videatur ? Quis 
enim alius , prscter eum , reconditiora qua»que Par- 
thorum gefta invefligare , enucleare , tantaque luce 
perfundere unquam potuiflet ? Quis fuum Regi cuique 
Nummum aufus effet adfignare : prxfertim , cum 
omnes Parthorum Reges , fi pauculos excipias , fola 
ferme APSAKOT appellatione in Nummis fuis infl- 
gniantur? Quis unquam alius , praeter hunc fagacifli- 
mum Virum, ex certis quibufdam notulis , omnes 
pene fugientibus , Hiftoricam veritatem elicuifletj 
Regefque Parthos , ea ratione , alios ab aliis tam fo- 
lerter , tam dodle , tam indubitate difcriminafTet ? 
Ha?c tamen omnia, ac multo etiam majora in fua' 
hac ARSACIDARUM Hiftoria praeftitit VAILLAN- 
TIUS nofter. Noftrum jure dico, quem Regia InA 



** 



A D L ECTORE M. 
fcriptionumatque Humaniorum Litterarum Academia 
in fuorum numerum pridem adfciverat : quem de Re 
Antiquaria luculenter dilferentem toties fufpexit : 
quem denique , etfi jam feniorem demortuum , veluti 
pra?maturafibi ereptum morte , etiamnum Iuget,a?ter- 
numque lugebit. 

PARTHICI Imperii Conditor fuit ARSACES, hu- 
jus nominis primus , qui Satrapiac Munere prius apud 
Baclros funclus fuerat. Hic , circa Autumnum anni 
V. C. 498, hoc eft, anni ante CHRISTUM natum 
ducentefimi quinquagefimi fexti > L. ManKo Vulfone 
& M. Attilio Regulo Confulibus, Parthiam occupa- 
vit : tertioque Regni fui Sc JEtx Arfacidarum anno, 
e vulnere in acie accepto moriens, Parthicum Re- 
gnum fratri fiio Tiridati rcliquit. Is per feptem & 
triginta annos fummarerum potitus, fupremum diem 
obiit anno iEra» Arfacidarum quadragefimo , ante 
CHRISTUM vero ducentefimo decimo feptimo. 

Viginti & novem Parthi Reges a VAILLANTIO 
in hac Arfacrdarum Hiftoria numerantur : quorum 
primus ARSACES, Imperii ParthiciConditor >a quo 



A D L E CTO R E3L 

omnes deinceps Reges ARSACIDjE nuncupati : Pof- 

rremus vero ARTABANUS IV. y qui , bello laceflitus 

a Perfa quodam, ARTAXERXE nomine, infimac 

fortis Viro,- ab eo in pra:lio occiditur anno V. C. $79. 

pofl CHRISTUM natum ducentefimo vigefimo fex- 

to: cjuarto ver6 Imperii Severi Alexandri Augufti, 

Julia? Mama?cC filii. Atque ad hunc modum una cum 

ARTABANO IV. Regni Parthici, Regumque ARSA- 

CIDARUM finis. Siccine illud erat in fatis Partho- 

rum , ut Imperium eorum , cjuod a. privato quidem , 

at fane Nobili Viro , fumpferat cxordium $ poftannos 

cjuingentos , ( totidem enim fcre annos ARSACIDA- 

RUM fletit Imperium ) ab altero quoque privato, at 

fordidiflfimo loco nato , fundkus everteretur, atque 

ad Perfiis transferretur ? Quod cjuidem inelucTabili 

quodam Divinar Providentia? confilio faclum putern, 

tam turpi, tam inexpeclato occafu nimiam ferocien.- 

tis Populi fuperbiam , infanumcpe faftum contun- 

dentis, 

Hoc paclo, ultimo ARSACIDARUM ARTABA- 

NO IV. deviclo fimul atciue extincto , victor ARTA- 

** ij 



AD LECTOREM. 

XERXES Perfa , Parchicum occupavit Imperium -, 
quod, patris fui gratia, PERSICUM appellavit , 
ARSACIS tamen nomrne fervato: videlicet , ut Par- 
thos facilius demereretur, hujus appellationis ftudic- 
fiflimos , & ARSACIDAS miro amore atque obfe- 
cjuio femper antea profecutos. Quod autem Artaxer- 
xes nomen ARSACIS adfumpferit , teftantur planc 
Nummij cum ipfius Artaxerxis , tum Saporis , filii 
ejus & fuccefibris 5 in quibus uterque ARSACES ap- 
pdlatur. Quod in Appendice de Perfarum Regibus, 
Hiftoria: ARSACIDARUM fubtexta, videre eft. 

Ea autem ratione VAILLANTIUS totum hoc opus 
digetfit. Primas obtinet ARSACIDARUM HISTO- 
RIA : quam proxime fubfeauitur APPENDIX DE 
PERSARUM REGIBUS, qui, poft Imperii Parthi- 
ci excidium , Parthis imperitavere. Appendicis ver6 
calci adpofitus eft, Corollarii vice , ELENCHUS 
REGUM ARMENLE MAJORISj eam pr*fertim 
ob caufam, quod ArmeniDrum Hiftoria cumParthica 
ar<5tiflimis vinculis connexa efte videatur. 

Non. abs re fuerit , £i , poftquam Imperii Arfacida-- 



AD L ECTORE M. 

rum initia , progreiTus , exitumcjue leviter , 8c quafi 
currente calamo , perllrinximus , pauca nunc de eo- 
rumdem Nummis dicamus. Novem Sc viginti numero 
fuifle Reges Parthorum fupra jam obfervavimus. Ex 
iis autem quinque dumtaxat apud Scriptores legun- 
tur , quorum Nummi nondum ad nos pervenerunt: 
fcilicet , PHRIAPATIUS , Rex Parthorum IV uS :• 
V us , PHRAHATES I. : VIII US , ARTABANUS II.:- 
XVI uS , PHRAHATACES: ac XVII uS , ORODES II. 
Reliquis omnibus iui funt peculiares Nummi : ut di- 
fertiflime probat VAILLANTIUS. Verum enim vero» 
hi omnes Nummi , five materiam , five rudiorem fa- 
bricam, ac barbariem undique redolentem ipeclesji 
adeo inter fe iimiles funt y ut , primo intuitu, iidem- 
prorfus q{Tq videantur. Et certe , fi paucos exceperis, 
gui Reges referunt , aut actate difparili aut diflimilli- 
mis planelineamentis orisj abfque Oedipo, vix fecer- 
nere alium ab alio queas. 

Nummi omnes Parthici inventu pera^uam difficiles> 
ideoque rari in Cimeliis vel copiofiflimis apparent, 
Hi Graccis litteris infcripti femper occurrunt. Qui- 



A D LECTOREM. 
auidem mos apud illam Gentem ita invaluerat, ut 
etiam poft Imperii Panhici excidium permanferit j 
faltem fub primis Regibus Periis. Siquidem & Arta->- 
xerxcs Perfa, & ejus filius SAPOR Nummis fuis In- 
fcriptiones Grsecas adpofuere: quemadmodum fece^ 
rant priores Reges. At, mortuo SAPORE , id in ufu 
eife deiiit: omneique ab eo deinceps Reges Perfc , 
jam non amplius characteres Grxcos , fed Barbaros, 
nobif^ue penitus ignotos , fcilicet , aut Parthicos, 
aut potius Perficos uiurparunt. Unde faclum eft, ut 
hujuimodi Nummos , utpote nulli uiui , nuili emolu- 
mento Doclis futurcs , concjuirere VAILLANTIUS 
haud multum ftuduerit: practerquamquod repertu dif- 
iiciles & ipfi cjuidem fuiiient. 

Suferest ut de duobushaud levisfanemomenti 
erroribus,in quos VAILLANTIUS incidit impru- 
dens , nunc verba faciamus. Primus error in Vita 
VOLOGESIS II. occurrit, pagina 325-. Hiftorias Ar- 
facidarum, veriu ij°. IbiVir dccTiflimus , ex Photio, 
ut ait , de ACHiEMENIDE quodam Rege Arme- 
niorum mcntionem facitj eumcjue cjuamvis Arfacida- 



A D L ECT R E M, 

rum gente oriundum , nihilominus > non a ParthofUm 
Rege Vologefe Secundo, propinquo fuo$ fedab An 
tonino Pio recipere diadema voluifle traditj ac filium 
efle affirmat Parthamafpatis , paterno Armenia? Regno 
redditi ab Imperatore Hadriano Augufto. Ha*c partim 
vera, partim falfa. Conftat enim Parthamafpacem ab 
Hadriano Augufto patrio Armenise Regno reftitutum 
fuiffe: ejufquefilium, imperante Antonino Pio, vixiflej 
atque ab optimo Imperatore Armeniae quoque Regerrr 
efle renuntiatum. Hoc nempe teftatur elegans ejufdem 
Antonini Nummus a?reus ; in cujus aversa parte toga- 
tus ftat Imperator , Regifcjue coram fe ftantis capiti 
diadema imponit, cum hac epigraphe: REX AR- 
MENIIS DATUS. S. C. 

Quod autem is ACHiEMENIDES vocatus fuerity 
apud prifcos Auclores ne verbum quidem. Imo Ach<e« 
menides, five Achonenida , proprium Viri nomcn nun- 
quam fuit r fed Gentilitium. Achwmiides-cpe fimili 
ratione diclus eft atque Arfacides > qui Arfacem gentis* 
fuaz auclorem adgnofcebat. Mille alia ejufmodi ad* 
duci poftunt exempla : fed unum hoc- pro mukis erit*- 



A D L E C T R E M, 
Videamus nune, an, ut putat VAILLANTIUS , 
vocabulum ACH/EMENIDEM Photius pro proprio 
Viri nomine ufurparit. Photius, Igco citato, refert 
Iamblichum Babylonium fe eiTe teftari , ac floruifle 
temporibus Soaemi Regis Armeniorum : hoc eft, im- 
perante Marco Antonino Philofopho. Heic adponenda 
funt ipfa Photii verba: cruo facilius,c[uid in mente habue- 

xit , detegi queat. Alyu Si x.aj ieuuVi Ba.|3oAa)Moy tncc\ <rvy- 
•yg^KpeJs, xoq (jmAuv tjj» fjxcyu>\v. Ma.&cfV S$ x<q Tvt E'M»y//ttV 
*7ta^hUv , \cil a'x/M(iiy 'f7ix XouiifiV t£ A'x ai (^*^ t 2 A'f<nx.~ 
xlJla , ci BacnAe-Js «v e'x. Trecnfuv BstoiAeV- llOC cftj „ Me- 

}J mori.SE quidem mandavit ( Iamblichus ) Babyloniu.n 
,, fe efTe ; ac magicam primum didicifte: Poftea vero 
}) Grxcorum fe quocrue difciplinas excoluiile ; atque 
„ floruifTe fub Soamio Achacmenida fimul & Arfacida : 
,, qui cpidem Rex Regibus erat oriundus. Sub So&mp 
Achtmenida jimul & Arfaada : id eft, fub Soarrno af> 
Acbdmene Heroe , Sc ab A.rface primo , Imperii Parthici 
Condicore, oriundo. ARSACES enim ad ACHi^- 
MENEM , Perfei filium , prifca? Regum Perfarum 
gentis auclorem , originem referebat. Certe Auclor 

Etymologici 



AD L ECT ORE M. 

Etymologici Magni hacc habet in voce A X A I- 
MENH2. 'AXAIMENHS, «rV/*f,.*<p 'V **U* 
Yll f nu Mx^mn^t. Id eft 5 „ ACHjEMENES , Heros , 
„ a quo Sc Perfarum Reges Achaemenidae nuncupatt. 

Ex quibus quis non intelligat , quam male , quam 
inepte reddiderint \tc\ 'Zoai^y ts? A^a^i^* t£ A><ya, 
*.i£v , qui ita verterunt : Temporibus So<zmi Ach&meni- 
dis filii, Arjadt nepotis f Cum enim non caperent Ach<t~ 
menidam Arfacidamaue , ambas heic efle dicliones pa^- 
troriymicas, in unum Soaemum cadentes > propria 
duorum virorum nomina putaverunt: duplicique errore, 
Sc Aclwnenidem patrem , 6c avum Arfacem, qui num- 
quam exftiterint , Soasmo dedernnt j atque in Regum 
Armeniorum Album fua auctoritate retulerunt. 

Atqui fortaOTis non pigebit heic exponere, qua? Sz 
qualis iuerk illa Photii verfio, quae vulgo ANDRE/E 
SCHOTTI nomine circumfertur. Is, Vir alioqui doo- 
tiflimus 7 fed tunc temporis adolefcentiam vix egreftus, 
m Antuerpiano , ni fallor, Societatis JESU Colle^ 
gio Rhetkoricam publice docebat. Deledlifque ex dii> 

fcfefa 



A D LECTOREM. 

cipulis fuis quibufdam , qui Linguam Gra^cam calle- 
bant, Photii e Grxco in Latinum vertendi Provin- 
ciam mandavit. Hi tirones,ut erant, quampluriinis 
in Iocis Auctorem fuum male mulcarunt. Attamen 
Operi utcum.Gue lucubrato , atque, ut opinor , ne 
re!e<5to cjuidem, Andreas Schottus nomen fuum prac- 
figi pafTus eft j eaque ratione illud cjuodammodo ad- 
optavit. Hinc faclum eft , ut tanti Viri auclcri:as 
VAILLANTIO imponeret , obftaretque , ne verba 
Grccca diligentius expenderec ac ponderaret. Ea 
plane primi hujus erroris origo exftitic. Dcle 
igitur audacler , meo periculo, vocabulum ACH-^- 
MENIDESj illiufcjue loco N. litteram repone. Eju$ 
enim Regis , qui SOiEMUM genuit , ncmen penitiis 
ignoratur. Pari ratione in Eleacho Regum Armeniac 
Majoris , pagina 402. circa iinem , deleto quocjue 
ACI-LLMENIDIS nomini litteram N. fubftitue ante 
hacc verba PARTHAMASPATIS fiiius. Item delenda 
funt qua; fecjuuntur : Htjns Achxmemdis memimt Iam- 
hlichus Abud Pfrotitjm pag. 242. Item delenda quoque ; , 



AD LECTORFM. 

SOJEMUS, Acbxmenidis filius : eorumque loco re- 
ponendafunthaec verba : SO^EMUS, fuperioris Regis 
Anonymi filius , Parthamafpatis neposi e paterno 
Armeniae, &c. 

Primo VAILLANTII errore , recle , ut videtur, 
confutato , ad alterum jam veniendum eft , qui in 
Elencho Regum Armeniae Majoris , paginse 404. ini- 
tio, legentibus occurrit. Oritur is ex loco Sozomeni 
non fatis intellecto. Qui quidem Sozomeni*locus ex- 
ftat in capite oclavo libri fecundi Hiftorise EccleHafti* 
cse. Ipfa Hiftorici verba hsec funt. E'?egis <Te hx r5t o>o- 
fuv <puXuv 70 $iyy.a, SxiQn , x$i tii •vX^tai iTtihvw. Affuvioa Si 
7nlAtv "Bfo-n&v ewoSopij» Xe,«pa.nVcu. AiyiivLi yaf TvztS&Tnv tcV 
Jty>vfWov ts/tv -tv eGvous , tx tivoi TtxfxSofy ^eoarfuixi cvfif&^wi 
Trifi toV aurS oixov , ttoec TE X&ej-^rtw yivtbxt 3 JCS»' 'frafTix? touV 
dfyofdyoni C<p'i») XMfCyfKxn •opoffajjew Cymi<t>i Jfnaxiueiv. Id eft : 

„Poftea vero Chriftiana Religio ad finkimas gentes 

„ progrefTa, inimmenfam multitudinem excrevit. Nam 

„ quod Armenios attinet, jamdudum anteaeos Chrifti 

*fidem fufcepifte comperi. AiuntenimTeridatem gQrx-* 



•>> 



A D L E C TO R E M 

tis iilius Regulum , occafione cceleftis cujufdam por- 
„tenti, cjuod in domo ipfius acoiderat , & ipfum 
„ Chriilianum eflh faclum, & Subditis omnibus palain 
„per prajconem mandafle, ut eamdem Religionem 
„ colerent. 

Ex his Sozomeni vcrbis , luce meridiana clario- 
r-ibus , apparet Chriftianam Religionem multo ante 
Conftantini Magni tempora ab Armeniis receptam. 
Unde igitur Do&iflimus VAILLANTIUS haufcrit Ar- 
menios a vera Religione defcivifle, rursumcjue ad 
Idolorum oultum deflexifle, non mihi fatis iiquet. Id 
enim nequacpam dicit Sozomenus. At , poftcjuam 
in capite feptimo narravit , qua ratione Hiberi , Po- 
puli fupra Armenios ad Septentrionem habitantes, 
CHRISTI fidem fufcepifTent, ac poftea Legatos ad 
Imperatorem Conftantinum mififlent, focietatem ac 
foedus ei oblaturos: initio capitis oc*lavi notat Chrif"» 
t.ianam deinceps Religionem ad finitimas gentes pro- 
greftam , in immenfam multitudinem excrevifle. Ac, 
ne forte Ar.menios ex. earum gentium numero fuifle 



A D LECTOREM. 
putes , quar iraperante Conftantino Chriftianam am* 
plcx* fint lidem j fubdit ftatim : 'Apfitviovs <T« toau •apo- 
•7ty» iTn>y>tu\v Xd4?«ct>iW. „ Nam quod Armenios attinet , 
„ jamdudum antea eos CHRISTI fidem fuleepifle 
3 , comperi. 

Igitur confitendum efl VAILLANTIUM haec So- 
xomeni verba infeliciter interpretatum efTe : dum, cjust 
Ecclefiafticus Scriptor narrat de antiquiore Tiridate, 
Armeniorum Rege, jamdudum antea Chriftianam Rc- 
ligionem cum fubditis fibi Populis amplexo , ea re- 
vocat ad hunc Anonymum , qui temponous Conftan- 
tini Magni, imperabat Armeniis ; quemque ideo no- 
minat TIRIDATEM. Unde, meo quidem judicio, 
faclum eft, ut illam Armeniorum Apoftafiam com- 
minifci cogeretur , de qua. tamen nulla apud Hifto- 
ricos mentio. Namque exeo, quod refertEufebius Iib. 
5>. Hiftorige Ecclefiafticae capke octavo , elicitur Ga- 
lerium M^ximinum Auguftum, Armenios, Chriftianae 
Religionis ftudiofiflimos , ad Simulacrorum cukum 
traducere per vim conatum quidem fujfle , at non 



AD t ECTO REM. 
potuiflc. Neque enim alicer intelligenda efle verba 
Hiftorici videntur : cum ftatim fubjungat hac injuria 
Maximinum eos Populos , pro amicis inimicos , hoftes 
|>ro fociis effeciflc. Ceterum non dubium eft, quin & 
is Eufebii locus , & prior Sozomeni , VAILLAN- 
TIUM in errorem induxerint j eique imaginariam 
illam Armeniorum apoftafin fuppeditarint : dum, cjuod 
imperatum Gt , ideo faclum autumarit. 

Delenda funt igitur paginse 404. initio , quac fe- 
quuntur : 7IR ID A TE S III. filius fuperioris Regis 
Anonymi , patri fuccedit. Hic } chn Religionem Chriftia- 
nam defercre coaSli fuiffcnt Armenii > faElufijue & ipfe 
tjfet Idolorum cultor y miraculo quodam percitus, Chrifii 
fidem fub Confiantino Magno ampleSiitur. So^pmenus Hifi, 
Eccl. lib. 2. cap, 8. Atque eorum loco reponen- 

da : N fuperioris Regis Anonymi filius , & ipfe 

Anonymus , patri fuo in Armeniae Regnum fuccedit, 
De Cujus Regno, rebufcjue geftis altiflimum apud vete- 
res Scriptores filentium. Item delenda funt haec verba : 
ARSACES IIL Tiridatis III. filius} eorumque Ioco 



r~ 



ADLECTOREM. 

reponenda quae fequuntur : ARSACES III. fuperioris 
Regis Anonymi fiiius , patri in Regnum fucceflit fub 
Conftantio Augufto, &c. 

Hascfunt, Erudite Lector, de quibusprae^ 
monendum te efle arbitrati fumus : antecjuam ad le- 
gendam hanc ARSACIDARUM Hiftoriam accinge- 
reris. Labore noftro, qualifcumcjue eft, fruerej &, 1 
{i cjuid ihter fcribendum exciderit, benignus ignofce: 
Homines enim fiimus , non Dii : mementoque, Hu- 
manum efTe, peccare j Divinum, condonnre. Vale, 




CANON CHRONOLOGICUS 

REGUM PARTHORUM. 

A N N I. 
A. C. V. C. Sel. Ars. R. Parth. ' 

2 j6 498 57 i i ARSACES Parthorum Regnum fundat. 
2 55 ^99 5% 2 2 Bellum contra Antiochi Uei Syrix Regis 

Duces fuftinet. 
2J4 yoo 59 3 3 Vulneratus in prxlio , poftea moritur. 
253 501 60 4 1 Tiridates , Arfacis frater., huic in regnuru 

fuccedit. 
252. 502 61 5 2 
2p 503 62 6 3 
250 504 63 7 4 
249 505 64 8 j 
248 $06 6596 
247 J07 66 10 7 
246 j 08 67 11 8 Antiocho Deo extinclo , Seleucus II. ejuj 

F. regnat. 
245 y "9 <5S 12 9 
244 510 69 13 10 
243 511 70 14 11 
24.2 512 71 15 12 Seuleucus contra Parthos proficifcitur , eof? 

que fubigit. 
2 4 J 5 l 3 7 2 l & 13 Tiridates, metu Seleuci folutus , in Parthiara 

redit. 
240 514 73 17 14 Intermiffis aliquandiu bellicis negotiis , ad 

firiKandum Farthicum regnum fe accingir. 

239 P5 74 18 if 
238 yi6 75 19 16 

2 37 5 l l 1& 2 ° J 7 Hyrcanorum regionem invadit, 

236 5-18 77 21 18 

2 3J 5 X 9 78 22 19 Diodotum Ba&rianse Regem formidat. 

234 520 79 23 20 Cum ejus filio Diodoto., patre mortuo , pa- 

cem init. 
233 pi 80 2421 Mediam ingreditur. 
232 522 81 25 22 Seleucus, iterum in Parthiam profectus, no- 

vis motibus revocatur. 
231 P3 82 26 23 

a 



£ CANON CHRONOLOGICUS. 

AN NI. 
A.Ch. V. C. Sel. Ars. R. Parth. 

230 524 83 27 24 

229 525 84 28 25 CumTiridatc congreditur , & capitur. 
228 526 8y 29 26 Regiacum magnificentia detentus habetur, 
227 527 8fj 30 27 A Tiridate dimiflus , dum redit in Syriam, 

moritur. 
226 5-28 87 31 28 Seleucus III. patriin Syrix regnum fucced. 
225 5-29 88 32 29 

224 530 89 33 30 Moritur Seleucus cognomine Ceraunus. 
Z2 3 53 l 9° 34 3 1 Antiochus M. ejus frater in Syriae regnum 

fuccedit. 
222 532 9 r 35 32 Molo Media?& AlexanderPerfidisSatrapse 

deficium. 
221 533 92 36 33 
220 534 93 37 34 

ZI 9 535 94: 38 35 Antiochus III. Satrapas rebelles occidit. 
218 S3 6 95 39 36 

2I 7 531 S 6 4° 31 Tiridates placida. morte obit. 
216 53$ 91 41 1 Artabanus Tiridatis F. apud Parthos 

imperat. 
215 539 9S 42 2 
S14 540 99 43 3 
213 541 100 44 4 
212 542 joi 45 5 Mediam , profligato Epigene Satrapd, in- 

greditur. 
211 543 102 46 6 Antiochus in Artabanum arma movet. 
210 544 103 47 7 Artabanus , relicH Media , in Pardiiam fe 

recipit. 
209 S4-5 io 4 48 8 Antiochus Hyrcaniam ingredkur. 
208 546" ioj 49 9 
207 547 iofj 50 10 Poft quinque annos pax inter Antiochum 

& Artabanum. 
206 548 107 51 11 Parthus Antiochi focius contra Ba&rianae 

Regem. 
205 549 ro8 52 12 Pax inter Antiochum &EuthydemumBac- 

trianae. 
204 550 109 53 13 Antiochus, fuperato Caucafo , Indorum 

fines penetrat. 
203 551 110 54 14 In Carmaniam Perfidis , ibi hiematurus , 

redit. 
202 552 iii 5-5- iy 

201 553 II2 56 l6 
floo 554 113 57 17 



CANON CHRONOLOGICUS. 

A NN I. 
A. C. V. C. Sel. Arf. R. Parth. 



*99 SSS 

1518 $56 

191 SSl 
i?6 558 

ip; SS9 

15)4 560 

«P3 5<*i 

192 
191 
15)0 
189 
188 
187 



562 
563 

5^4 
5<*5 

$66 

S 6 1 

$68 

S 6 9 
184 570 
183 y 7 i 



185 



J82 
181 



572 
573 



iSo 574 

*79 575 
178 576 

177 577 

176 578 

175 579 
174 580 

173 5Si 



J72 
171 
J70 
160 
368 



582 

S83 
5S4 

58; 
$86 



167 587 
166 5S8 



14 58 

15 59 

17 61 

18 52 

'9 6 3 

20 64 

21 65 

22 66 

23 67 
24 

2 5 



68 
26 70 



2 7 
28 
29 
30 

3i 
32 



4 1 
42 

43 
44 
45 



7i 

72 

7-3 

74 

75 
76 



3 3 77 
34 78 

3 5 79 
36 80 



85 
86 

87 
88 

89 



46 90 

47 9i 



1 8 Baftrianae Rex Euthydemus moritur. 

19 Menander Euthydemi frater regnat loco 

Demetrii F. 

20 Artabanus tranquilla pace fruens moritur. 
1 Phriapatius Artabani F. Parthium ia 

regnum fuccedit. 



3 

4 

5 
6 

7 
8 

9 
10 

1 1 
12 

J 3 

14 

*S 
1 

2 

3 
4 
5 



Antiochus M. a Romanis prselio vincitur. 



Moritur Antiochus M. eique Seleucus F, 
fuccedit. 



Phriapatius Arfaces obiit. 
Phrahates Phriapatii F. Parthorum re> 
gnum occupat. 



37 81 6 

38 82 7 

39 83 8 

40 S4 1 



Moritur Seleucus IV. cognomine Philo- 

pator. 
Antiochus Epiphanes ejus frater Syriac 

regnum arripit. 
Phrahates Mardos ingreditur & domat. 
Moritur Phrahates,& teftamento filios prse- 

terit. 
Mithridates Phrahatis fratei F/aithicum 

regnum fufcipit. 



3 

4 

5 
6 

7 
8 



Antiochus Epiphanes in Perfidem profi- 
cifcitur. 



4 CANON CHHONOLOGICUS. 

ANNI. 
A. C. V. C. Sel. Arf. R. Parth. 

In Elymaidem Prov. Sc Babylonem per- 

venit. 
Moritur Epiphanes s & ei fuccedit An- 

tiochus F. Eup r 
Elyraaei , Perfx& Mcdi Reges proprios 

libi co£i(lituunt. 
Mithridates MeJoi aggreditur,quos tan- 

dem fubigit. 
Occifo Ant. Eupatore, Demetrius patris 

regnum recipir. 
Timarchum Babylonis Prsefe&um occi- 

dit ut rebellem. 
Mithridatesin Parthiam revertitur. 
Heraclides Timarchi frater ejus mortem 

ulcifci meditatur. 
Cum Alexandro Bala in Demetriura, 

confpirar. 
Romam ambo proficifcuntur. 
Bala Rex Syrice declaratur. 
Alexanderbellum Demetrio Soteriinfert. 
Mithridates , durn bcllo dctinentur > Ba- 

bylonem occupat. 
Eucrandes Bactrianae Rex Indos fubigit. 
Alexander occidit Demetriuminprxlio. 
Bala tandem Syrix Rex proclamatur. 



Eucratides filius patrem occidir. 
Mithridates BaAtianos capit. Demetrius 

patris regnum recuperar. 
Badriana dividitur in Provincias a Mi- 

thridate. 
Ille penetrat in Indias. 
Revertitur in Parthiam. 
Babylonii Demetrium Nicatorem vo- 

cant. 
Demetrius , trajefto Euphrate , ingredi- 

tur Mefopotamiam. 
Mithridates contra Demetrium duces 

mittit. 
Demetrius a Parthis captus ad Regem 

traducitur 

Rhodogune 



165 5-89 ] 


48 


92 


9 


164 590 ] 


49 


93 


10 


163 59* l 


5o 


94 


1 1 


Jfj2 592 ] 


5i 


95 


12 


161 S93 > 


5^ 


9 6 


J 3 


160 594 i 


53 


91 


14 


159 59 5 1 
158 s 9 6 j 


54 
55 


9 S 
99 


*5 
16 


15:7 597 ] 


56 


100 


*1 


i$6 59S ] 

155 599 1 
j J4 600 ] 

153 601 ] 


51 

59 
60 


ior 
102 

103 
104 


18 

r 9 
20 
21 


152 602 ] 


tfi 


105 


22 


I^I 603 ] 


162 


106 


23 


jyo 604 ] 

149 605 
148 606 
147 607 
146 608 


63 

1 64 

166 
t6 7 


i°7 
108 
109 
1 10 
iii 


24 

2 5 

26 

2J 
28 


145- 609 


168 


112 


29 


144 610 
143 61 1 
142 612 


i6 9 
170 
r 7 i 


IX 3 

ij 4 

11; 


30 
31 
3^ 


141 613 


r 7 2 


nc5 


33 


J40 614 


173 


n 7 


34 


i3P 215 


r 7 4 


118 


35 



CANON CHlVONOLOGICUS. ? 

ANNI. 
A. Ch. V. C. Sel. Arf. R. Parth. 

138 61 6 175 119 36 Rhodogune Mithridatis datur Demetrio 

in uxorern. 
137 617 176 120 37 Mithridates in gloriofa fene&ute mori- 

tur. 
136 618 177 121 1 Phrahates patri fucccdit <5c Demetriura 

fugientem retrahir, 
135 619 178 122 2 
134 620 179 123 3 
133 621 180 124. 4 Demetrius iterurn fugit Sc comprehendi- 

tur. 
132 622 181 12$ 5" Antiochus Sidetes contra Parthos pro- 

ficifcitur. 
131 623 182 126 6 Indatem Parthorum Ducem profligat ad 

Lycum. 
130 624. 183 127 7 Demetrio in regnum remiifo ejus frater 

occiditur. 
129 625 184 128 8 Phrahates in Syriam moturus Scytbarum 

motibus revocatur. 
128 626 185; 129 9 Phrahates in prxlio a Scythis occiditur. 
127 627 186 130 1 Artabanus Phrahatis patruus ei fucce- 

dit. 
126 628 187 131 2 Scythae Nomades Baftrianse Groecos in- 

„ ternecione delent. 

i2j 629 188 132 3 Artabanus contra Scythas profectus , ab 

iis occiditur. 
124 630 189 133 1 Mithridates IL Artabani F. ei fucce- 

dit. 
123 631 190 134 2 Zcbinna Syrioe ufurpator ab Antiocho in 

acie vincitur. 
jt22 632 15)1 135" 3 Antiochus a matreoblatumvenenumbi- 

bere cogitur. 
121 533 192 13^ 4 
120 634 193 137 y 
1 19 635 194 138 6 
J i.S 63.61 195 139 7 
1 17 637 196 140 8 
116 -638 ip-y 141 9 
1 J J 639 198 142 10 
114 640 199 143 11 Ant. Grypus ab Ant. Cyziceno fratre bel- 

lo appetitur. 
113 641 200 144 12 Cyzicenus proelio fuperatur. 
112 642 201 145 13 Repetita belli congteilione Grypus vin- 

citur, b 



e CANON C 


ANNI. 
A, Ch. V. C. Sel. Ars, R. Par 


I I I 643 202 

IIO 644 203 


14^ 14 
147 15 


109 ^45; 204 

I08 646» 20J 
IO7 647 206 
106 648 207 

\o$ 649 208 


148 16* 

149 17 
ijo 18 
151 19 

I J2 20 


J04 650 209 


i J3 21 


J03 6$i 210 


154 22 


102 6$2 211 
IOI 65-3 212 
IOO 654 2 13 

99 6 55 214 
98 656 215 


*S5 z 3 

156 24 

157 2; 
ij8 26 
159 27 


57 657 216 


160 28 


96 558 217 


i6x 29 


55 <$5S> 218 


162 30 


54 6"5o 219 


163 31 


53 661 220 


164 32 


52 662 221 
91 661 222 


if5c 33 
166 34 


90 664 223 


i*7 3 5 


89 66$ 224 


168 36 


88 666 225 
87 667 226 


i6 9 37 
170 1 


86 66S 227 


171 2 


85 659 228 


«7* 3 



CHRONOLOGICUS. 



Cyzicenus fe ad crapulas & luxum con- 
vertit. 



Bellum inter fratres Syriise Reges redin- 

tegratur. 
Zoilus tyrannide Ultratonis turrim oc- 

cupat. 
Alexander Lannaeus Judaese Rex Syrise 

urbes invadit. 

Arabes Syriam latrociniis infeftant. 



Grypus ab Heracfeone Berocseo occidi- 

tur. 
Seleucus ejus F. contra Cyzicenum pa- 

truum movet. 
Cyzicenus vincitur, & fe occidit. Eufe- 

besejusF. huic fuccedit. 
Mithridates Arfaces Armeniis bellum in- 

fert. Seleucus perit. 
Ant. Philadelphus Seleuco fratri fucce- 

dit & vincitur ab Eufebe. 
Philippus Grypi filius 3. fratri Philadel- 

pho fuccedit. 
Orobazus Mithridatis legatus adSyllamv 
Cyzicenus a Parthis in Syriam reduci- 

tur. 
Demetrius Eucserus a Mithridate Partho- 

rum Duce capitur. 
Antiochus Grypi filius V. Syriae partem 

occupat. 
Mithridates Parthorum Rex moritur. 
Mnaskires Phrahatis I. filius patrueli 

Mithridati fuccedit. 
Civilia bella inter MnafKirem & Sinatroc- 

Kem. 
Philippus , mortuis fratribus , cum Eufe* 

be bellurn lenovat. 



CANON CHRONOLOGICUS. 7 

ANN I. 
A. Ch. V. C. Scl. Ars. R. Parth. 

84 670 225) 173 4 Tigranes Rex Armeniae pro Rege accerfi- 

tur, 
83 671 230 174 5 Aretas Arabum Rex Cxlefyriae regnum in- 

vadit. 
S2 672 231 175 6 Plurimae urbes Syriae a Tyrannis occu- 

pantur. 
81 673 232 176 7 
80 674 233 177 8 

79 67; 2 34 J 78 P 

78 6'76' 235- 179 10 

77 677 236 180 11 Mnafkires moritur anno aetatis 96. 

76678 237 i8r 1 Sinatrockes Mithridatis I. fiiius Mnafki- 

ri patrueli fuccedit. 
75 679 238 182 2 
74 680 239 183 3 
73 68r 240 184 4 
72 682 241 185 5 SinatrockesPhrahatemlll.F.regno&exess» 

citui praefuit. 
7 1 6S3 242 186 6 Phrahates infaufto fucceflu bellum Arme- 

niis infert. 
70 684 243 187 7 Sinatrockes Parthorum Rex obit. 
£9 685 244 188 1 Phrahat^s III. ei fuccedit, & Legatos 

ad Lucullum mittit. 
68 686 245 189 2 Luculius Nifibim Parthis a Tigrane ad- 

emptam capit. 
67 687 246 190 3 Belli imperium Lucullo abrogatur. 
66 688 247 191 4 Pompeius Lucullo fuccedit & renovae 

cum Phrahate focietatem. 

5 Phrahates in Armeniam arma movet. 

6 Cum Tigrane feniore bellum gerit. 

7 Syriae regnum in Provinciam R. a Pom^ 
peio redigitur. 

8 Tigranes junior Phrahatis gener in trium- 
phum ducitur. 

9 Phrahates moritur, veneno a filiis propi- 
nato. 

r Mithridates III. Phrahatis F. bellura 
Armeniis infert, 

2 Orodes ejus frater res novas molitus, fu- 
git in exilium. 

3 Mithridatcs pellitur ob crudelitatem ; re-- 
vocatui Orodes» 



*$ 689 248 
64 690 249 
63 691 250 

62 692 


192 

'93- 
194 

195; 


61 691 


196 


60 694 


197 


5"9 69$ 


198 


58 696 


199 



8 CANON CHR.ONOLOGICUS. 

AN N I. 
A. Ch. V. C. Arf. R. Parth. 

J7 6p7 200 4 Media exturbatus Mithridates profugit ad Ga- 

binium in Syriam. 
jtj fJ^iS 201 5 Delufus a Gabinio , per Arabas Babyloniam re- 

cuperat. 
$5 ^99 2 ° 2 ^ Orodes Mirhridatem diu obfidet. 
j4 700 203 7 Mithridates.fe fratri committit ; quem Orodes 

occidi jubet. 
^3 701 204 1 Orodes delet Craffum menfe Junio. 
$2 7 02 205 2 Primo vere Parthi invadunt Syriamj quos re- 

pellit Caffius. 
5 1 703 206 3 Pacorus Orodis F- cum Ofacein Syriam re- 

deunt. 
Co 704 207 4 Parthi in Syriam reverfi , Babulum obfident, 

poftea abeunr. 
49 705 208 5 Pompeius in bello civili ab Orode auxilium 

adverfus Cxfarem poftulat. 
48 706 209 6 C:riari Orodes invifus quod non juviffet Pom- 

peium. 
47 707 210 7 Cxfar vifto Pharnace , in Parthos Syrix mini- 

tantes vertere meditatur. 
46" 708 211 S Parthi a Qecilio Baffo vocati , auxilium mit- 

tunt. 
4j 709 212 () Bellum Parrhicun Romx decretum. 
44 710 213 10 Cxfar Idid. Martii occiditur, cui bellum illud 

demandatum erat. 
43 711 214 11 Caffius in Syriam venit, Sc auxilium a Parthis 

recipit. 
42 712 217 12 Labienus ad Parthos miffus , cum iis moratur. 
41 713 216 13 Orodem ab bellum Romanij interendum folli- 

citat. 
40 714 217 14 Parthus Orodem F. cum Labieno contra eos 

mittit. 
3<p 715 218 15 Ventidius Labienum & Phranafpatem Ducem 

occidit. 

35 716 219 16 De Parthis triumphat Vcntidius Romae. 

37 717 220 17 Orodes ob ingentem dolorem ex interitu Pa- 

cori filii perceptum, hydrops fa&us mori- 
tur. 

3 6 718 221 1 pHBAHATf-s IV. Orodi patri fuccedit , cui An- 

tonius bellum infert. 
3 $ l l 9 a22 2 Antonius iterum cum Artavafde Medo.rum B.e- 

ge congreditur. 

Artavafdes 



CANON CHRONOLOGICUS. 9 

A NN I. 
A. Ch. V. C. Arf. R. Parth. 

34 720 223 3 Artavafdes Armeniae Rex dolo capitur abAn* 

tonio. 
33 721 224 4 Antonius Alexandro F. Parthorum regnurn ad- 

%nat. 
32 722 225" $ Phrahates , Antonio & Augufto bello civili 

diftentis , Armeniam & Mediam invadit. 
31 723 226* 6 TiridatescontraPhrahateminfurgit, Artavafdes 

Mediam recipit. 
30 724 227 7 Fugatus a Phrahate Tiridates in Syriam fe re-j 

cipit. 
2 9 1 2 S 22 % 8 Phrahates vi&oria irifolentioi fa&us , pellitur a 

Parthis. 
28 726229 9 Tiridates ex Syria revocatur ad fohum. 
27 727 230 10 Phrahates Scytharum auxilio regnum recupe- 

rat. 
2.6 728 231 rr Tiridates in Hifpaniam cum Phrahatis F. ad 

Auguftum venit. 
2 S 1 2 9 2 3 2 I2 Auguftus ex Hifpaniacum Tiridate redit. 
24 730 233 13 Phrahatis filius ad patrem remilTus , ancillantc 

Thermufa. 
23 73^ 234 14 
22 732 235 iy 

21 733 2jd 10* 

20 734 237 17 Phrahates Thermufam , fufcepto ex eafilio, 

ducit uxorem. 
19 735 238 18 Artaxias Armeniae Rex a propinquis dolo ap- 

petitus. 
18 736 239 19 Tigranes Armeniae Rex ab Augufto praeficitur, 

& Phrahates figna remittit. 
17 737 240 20 Auguftus templum Martis ad fufpendenda figna 

exftruit. 
16 738 241 21 
1 j 739 242 22 
14 740 243 2^ 
13 741 244 24 
12 742 245 2; Phrahates Titio Syriae Prsefidi filios obfides tra-* 

dir. 

11 743 245 26 Auguftus illos publice Romanis oftendit. 

10 744 247 27 

9 745 24S 28 

8 746 249 29 

7 747 250 30 

G 



jo CANON CHMONOLOGICUS. 

ANNI. 
A. Cb. V. C. Arf. R. Parth. 

6 748 251 31 Tigrane mortuo , Armenia a Romanis alienata 

efl. 
5 74P 252 32 Artavafdes Tigranis frater Armeniae Rex impo- 

nitur ab Augufto. 

4 750 2 53 53 
3 7P 2 54 34 

2 7^2 25 f 3 5" TigrancsTigranisF. auxilium a Phrahate petit, 
Armenii rebellant. 

1 75-3 2j5 36 Caius Csefar ad bellum Parthicum in Afiam 

tranfmittitur. 
Chr. 1 754 257 57 Confulatum Antiochiae init. 

2 755" 2 5% 3^ Cum Phrahate ad ripas Euphratis colloqui- 

tur. 

3 756 269 39 Ad Artageras urbem vulneratur. 

4 757 2 °° 4°' Romam rediens Caius moritur A. D. K. Mart. 

Limyrae in Licia Phrahates moritur. Phra- 
hataces ejus F. ei fuccedit , & occiditur 
paulo poft. 

5 758 261 41 Orodes II. Arfacida acckur adfolium, & poft 

aliquot menfes interficitur. 
C 75"o 262 1 Vonones Phrahatis IV. filius Romae obfes 
regnat. 

7 700 263 2 J\ oman i s rnoribus imbutus , alicna a Parthis 

facit. 

8 7or 26*4 3 Leftica per urbes pro equo utitur. 

p 762 2<Sy 4 Pcenitentia vocati Vononis Parthos fubit. 

10 763 266 5 

11 764 267 o Artabanus a matre Arfacida Scythiae Rex ac- 

citur ad regnum. 

12 705: 268 7 Vonones Artabanum prselio fuperat. 

13 700 279 8 Inftauratis copiis Artabanus Vononem vincit-, 

14 707 270 p Recipitur Vonones ab Armeniis. 

iy 708 271 1 Artabanus vifto & expulfo Vonone Partho- 

rum regnum fufcipit. 
10 709 272 2 Orodem filium Regem Armeniae conftituit. 
»7 770 273 3 Tiberius de Armenia apud patres differit, Sc eli- 

gitur Germanicus. 
18 771 274 4 Germanicus Orodem de Armenia deturbat , & 

Artaxiam ei prseficit. 
xp 772 275" y Artabanus Legatos ad Germanicum mittit. 
20 773 276" 6 Vonones fugit e Cilicia, & reprehenfus occi- 

ditur- 



CANON CHRONOtOGICUS. ir 

ANNI, 
Chr. V. C. Arf. R. Parth. 

2 1 774 277 7 Germanicus moritur <5? Artabanus , & Megifta- 
2 num obfervat. 

2 77J 278 8 Provinciae quaedam ab Artabano deficiunt. 

23 776 279 9 Babylonis Prsefe&us contra Judxos arjna mo- 

vet. 

24. 777 280 10 

27 778 281 11 

20 779 282 12 Fratres duo Judaei ad Artabanum veniunt. 

27 780 283 13 

28 781 284 14, 

29 782 285 15 Afinxus alter ex his fratribus veneno extingui- 

tur. 

30 783 285 16 Anilaeus alter Mithridatis Artabaoi generi vicos 

depopulatuc. 

31 784 287 17 

32 785 288 18 

33 786 289 ip 

34 787 290 20 Anilseus tandem no&u deprehenfus occiditur. 
3£ 788 20 1 21 Artabanus , Artaxia Armenix Rege mortuo, 

ArfacemF. huic regno prxficit. 

36 889 292 £2 Parthi Romam veniunt, & Phrahatem Rcgem a 

Tiberio depofcunt. 

37 7P° 2^3 23 Tiridates a quibufdam Parthis recipitur. Ab 

aliis revocatur Artabanus. 

38 791 294 24 Artabanus, Tiberio mortuo > amicitiam Cali- 

gulae petit. 

39 792 29$ 25 Caligula Darium Artabaru F. ©bfidera per- 

Baianum pontera prxfert. 

40 793 296 26 

41 794 297 27 Caligula occifus eft A. D. 9. K.al. Febr. V. C« 

724- 

42 795 298 28 Izates Adiabenorum Rex obfides ad Artabanum 

mittit. 

43 795 299 29 Moritur Artabanus. Gotarzes regnat , & ob 

crudelitatem accitur. 

44 797 3 00 J Baruanes, qui confenfu fratris in regno re- 

manet, 
4 J 798 301 3 Seleucienfes rebelles poft feptimum annum rer* 

ducit. 

46 799 302 4 Armeniamtentarenon audet, eontra Adiabenos- 

fruftra movet. 

47 800 3,03 f-i Moritur Bardanes, & iterum regpat Gotaczesi 



12 CANON CHRONOLOGICUS. 

AN NI. 
Chr. V. C. Arf. R. Parth. 

48 801 304. 2 Gotarzes ad ca?des totus vertitur. 

49 802 30 j 3 Legati Parthorum Romam ad petendum Regem 

Meherdatem veniunt. 
$0 803 306 4 Vi&us Meherdates ; dein moritur Gotarzes, & 
Vonones regnat. 

51 804 307 1 Vonones moritur; cui fuccedit filius. 

52 Soy 308 2 Vologeses. Is invadit Armeniam , & in ea 

Tiridatcm fratrem conftituere parat. 

5"3 806 309 3 Rhadamiftus Armeniam occupat vacuam. 

54 807 310 4 Moritur Claudius. Parthi invadunt Armeniam. 

$5 808 311 5" Armeniorum Legati ad Neronem. 

56 809 312 6 Corbulo a Nerone milTus in Armeniam. 

57 810 313 7 Vologefes dat obfides. 

58 811 314 8 Prolatatum inter Parthos & Romanos deArme- 

nia obtincnda bellum. 

59 812 31 y 9 Corbulo Artaxata urbem capit. 

60 813 316 10 Tigranes Armeniae Rex a Romanis conftitui- 

tur. 

61 814 317 n Vologefes Tigranem fratrem ex Armenia pul- 

fum queritur. 

62 815" 318 12 Parthorum Rex Romam Legatos mittir. 

63 816 319 13 Tiridates in urbem venire conftituit. 

64 817 320 14 Romam fummo apparatu ingreditur. 

fjy 818 32^ 15 Armeniae Rex appellatus, in eam fe convertif. 

66 819 322 16 Vologefes in urbem aNerone vocatus , venire 

recufat. 

67 820 323 17 Corbulo ex Syria rediens interfe&us eft. Nero 

moritur,&pfeudo-Nero Aetiam atque Afiam 
exterret. 

68 821 324 18 Vologefes ad Vefpafianum Legatos mittit Ale- 

xandriam. 

69 822 32^ 19 Ca-fennius Psetus Syrise Legatus Roraanos cer- 

tiores facit de Antiochi cum Parthis foe- 
dere. 

70 823 326 20 Tiridates Romam venire ftatuit. 

71 824 327 21 Capitur Antiochus , & ejus filii ad Vologefem 

fugunt. 

72 82J 328 22 Vologefes ad Vefpafianum fcribit de filiis An- 

tiochi Regis. 

73 826 329 23 Alanorum natio Vologefi timorem incutit. 

74 827 330 24 Rex ob Vefpafiani refponfionem irafcitur. 

75 828 331 sy 

75 



CANON CHRONOLOGICUS. 13 

ANN I. 
Chr. V. C. Arf. R. Parth. 

73 826 329 23 Aknorum natio Vologefi timorem incutit. 

74 827 330 24 Rex ob Vefpafiani refponfioncm irafcitur. 
71 828 331 25 

75 829 332 26 

77 8 SO 353 27 

78 831 334 28 

19 8 32 335- 2(? Moritur Vefpafianus A. D. viii. Kal. Jiri. V. 

C. 832. 

80 833 335 30 Titus ejus filius Imperium fufcipit folus. 

81 834 337 31 Moritur Titus. 

82 83$ 338 32 Domitianus Titi frater, ei in Imperium fuo 

cedit. 

83 856 339 33 

84 837 340 34 
8y 838 341 3S 

86 839 342 36 

87 840 343 37 

88 841 344 38 

89 842 34£ 39 TT , „ 

90 843 340 40 Vologefes montur. 

91 844 347 1 Pacorus primogenitus patri Vologeu" fuc- 

cedit. 

92 845- 348 2 Domitiano timorem belli incutit. 

93 846 349 3 Callidromus Piftor Romanus Pacoro datus a 

Decebalo. 

94 847 3yo 4 

95 848 371 f 

96 849 352 5 Domitianus A. D. 14. Kal. Oct. V. C. 49. 

occiditur. 
91 85*0 ^yj 7 Nerva ad Imperium ei fuccedit. 

98 8;i 35^4 8 Mortuo Nervaj Trajanus ab eo adoptatus 

imperar.. 

99 8 P 3S5 9 

100 853 356 10 

101 854 357 1 1 

102 85-5- 35-8 12 

103 8;5 3S9 *3 

104 857 360 14 
ioj 85S 361 15* 
106" 85$ 362 \6 

107 S60 363 17 Moritur Pacorus, regnante Trajano. 

108 801 364 1 Chosroes ejus frater apud Parthos regnat. 

d 



14 CANON CHPvONOLOGICUS. 

A N N I. 

Ch. V. C. Ai£ R. Parth. 

139 S 62 5^j 2 Exederem Arrnenix Regem pellit. 

110 S^5 $66 3 Contra AbailTarura & Mannum ^Regulos bei- 

lum gerit. 
iii $64 367 4 Trajanus Confulatum accipit, ut contra 

Parthos arma moveat. 

112 85j 3(^3 5 Menfe Januarii Antiochiam ingreditur. 

113 $66 369 6 EdetTam venir, & primum Abgarum vidit. 

114 S67 370 7 Nifibin & Batna urbes capit, & Parthicus ap- 

pellatur. 
1 1 J S63 371 3 Ctefiphontem capit , confirmato Parthici no- 

mine. 
11 6" 86$ 372 9 Deflciunt Mefopotamii 5c alii. Trajanus Rc- 

gem Parthis dat. 
117 S70 573 10 Hadrianus Trajano fuccedit , & ejus parta 

relinquit. 
11? 871 5-4 11 Chofroes pace cune Romanis fruitur. 
119 S-!2 37; 12 

J2C 873 576 15 

121 874 377 14 

122 S 7 c 3 7 S 15; 

123 876 379 16 

124 5-- 380 17 
12; 8-S 3S1 iS 

126 S79 3S2 19 

127 88o 383 20 

128 881 384 21 

129 S82 38; 22 Quod inter primos motus, colloquio Hadria- 

ni fopiturn eft. 

130 883 386 23 

131 SS4 3S7 24 

132 88 c ^SS 25 Hadriarrus Mefopotamiis tributum remittit. 
153 880 3S9 26 Moritur Chofroes. 

134 8S7 390 1 Vologeses II. Chofrois F. patri fuccedit. 
j?j 888 391 2 Mittit Romam Legaros ut accufarent Ibero- 

rum Regem. 

135 889 392 3 Hadrianus Imp. apud Baias mortuus eft. 
157 890 ^^ 4 Vologefes.- morruo Hadriano, ad Antoni- 

num Leg?.tos mittir. 
138 891 ^;^ 5 Parthemafpate mortuo, fuccedit Achaemenes 

in Armenix regnum. 
S S9 %9 2 5sJ 6 Vologefi Armenix inhianti minas intentat 

Ir.v~cra.ror. 



CANON CHRONOLOGICUS. jrj 

A M N I. 

Chr. V. C. Arf. R. Parth. 

4.0 893 396 7 Parthus ab Armenise bcllo defiilic. 

41 894 397 8 

42 895 398 9 

43 896 S99 IO 

44 897 400 1 r 

45 898 ^or 12 

46 899 402 13 

47 P 03 4°3 J 4 

48 90^ 404 15 Vota decennalia pro Antonino Pio Romas 

foluta. 

49 902 40; 16 

50 903 405 17 
jr 904 407 r8 

52 905 408 Tp 

53 906 409 20 

54 907 4^0 21 
5) 908 4r r 22 

56 909 4^2 23 

57 9T0 413 24 

58 9T 1 414 25 

59 912 415 26 Vota bicennalia pro Antonino Pib foluta. 

60 913 416 27 

61 914 4T7 2S Vologefes , mortuo Antonino Pio , ad Non, 

Marrii belium Armenise indicat. 

62 p r 5 418 29 L. Verus ad bellum Parthicum proficifcitur. 

63 916 419 30 Arrnenia per Prifcum Vdii Legatum capta. 

64 9T7 420 31 Vologefes Vero in Syriamirrumpitj& a Caffio 

ex ea fummovetur. 

6$ 9*$ 421 32 Caffius Tigrim tranfgreditur & Cteuphontem- 

depopulatur. 

66 919 422 1 Monneses Partborum Rex conflituitur,, 

67 920 423 33 Vologeses iterum regnat. 

68 92T 424 34 

69 922 425 35 Moritur L. Verus extremo anni menfe, 

70 923 426 36 

71 924 427 37 

72 925 428 3S 

73 9 26 4 2 9 5? 
74. 927 430 40 
75 928 431 41 

7*. 9*9 43 2 4 2 
77 P3° 433 43 



16 CANON CHRONOLOGICUS. 

ANN I. 
Ch. V. C- Arf. R- Parth. 

178 931 434 44 

179 93 2 435 45" 

180 933 436 46 Moritur M- Aurelius A. D. Kal. Aprilis. 

181 934 437 47 Succadk ei in Imperium Commodus filius. 
J§2 93$ 438 48 

J83 936 439 49 

184 937 44° *° 

185 5>3 8 44 1 5* 

186 930 442 52 

187 040 443 J3 

188 941 444 ^4 Moritur Vologefes II. 

189 942 44j 1 Vologeshs III. in Parthorum Imperiurh fuc- 

cedic 

190 943 44^ 2 Sanatruci Armeniae Regi bellum infert. 

191 944 447 3 

192 945 448 4 Commodus occiditur poft A. D.Kal. Januar. 

193 946449 5 Pefcenniolmperatoriin Syria ele&o favet Vo- 

logefes. 

194 547 450 6 Ad Parthos fugiens Pefcennius , occiditur. 

195 948 45 1 7 Expeditio Severi in Ofrhoenos, Arabes & 

Adiabenos. 

196 949 452 S Romam revertit Severus. 

197 950 453 9 Parthi Mefopotamiae urbes capiunt. 

198 95 x 454 10 Severus in Parthos proficifcitur , eofque ado- 

ritur. 

199 952 455 11 Captam Ctefxphontem non retinet, fed di- 

ripiendam militibus concedit. 

200 953 456" 12 Iterum Abra ducit exercitum , hanc urbem 

obfelTurus. 

201 954 457 13 Antiochiam reverfus, ibi Confulatum acci- 

pit. 

202 955 458 14 

203 956 459 15 

204 957 460 1 6 

205 9$S 461 ij 

206 959 462 18 ', 

207 960 463 19 

208 961 464 20 

209 962 465 21 

2 10 963 4.66 22 

211 964 467 23 Severus Eboraci in Anglia fupremum d*em 

obit prid. Non. Febr. 

Rcgnant 






CANON CHR.ONOLOGICUS. ig 

A N N I. 
Ghr. V. C. Arf. R. Parth. 

212 p6jf 468 24 Regnavit Caracalla & Geta fratres. Hic oc- 

ciditur 5. Kal. Martii. 

215 p66 46$ 2$ Moritur Vologefes III. 

214 967 470 1 ArtabanusIV. Vologefis filius ei fuccedic. 

2 1 y 968 471 2 Caracalla in Syriam venit. 

216 51 dp 472 S In .ZEgyptum pergit. 

217 970 473 4 Contra Artabanum infidiis agit> Parthos plu- 

rimos occidit. 

21 8 071 474 $ Caracalla ad 6. Idus Aprilis occiditur , contra 

Macrinum decertat Artabanus. 
2ip 972 475 6 Pace inter Parthos & Romanos inita, Macrinus 

occiditur. Elagabalus regnat. 

220 p73 475 7 

221 P74 477 g 

222 975- 478 p Moritur Elagabalus"menfe Septembri & im- 

perat Alex. Severus. 

223 976 470 io Artabanus Arfacem fratrem Armeniae Regem 

conftituit. 

224 P77 480 11 

22 j ^78 481 12 Artaxerxes infurgit contra Artabanum. 

225 p7p 482 13 Occiditur Artabanus poft Septembrem ; atque 

una cum eo Regni Parthici Regumque Par- 
thorum finis. 




S T E M M A 

POSTERIORIS FAMILIjE ARSACIDARUM. 



ARSACIDA 

eujus nomen ignoratur. 



Ars. Artabanus III. Ars. Vonones II. 

20 I 23 /VH>< 24 

Ars. Orodes. Darius. Ars. GOTARZES. Ars. Bardanes. Ars. Vologeses. 
RexArm. RexArui. 

Pacorus Tiridates. 

R. Med. R. Arm. 

I 
I 



Anonymus. 
26 

Parthamaspates Ars. Chosroes. 
Parthiae, deinde Ar- 
menise. 

27 26 

Moneses. Ars. Vologeses II. 



28 



I 



Ars. Vologeses III. 

« I 

Ars. Artabanus IV. 



ARS. PACORUSi 

Parthamafiris Rex Ar- 
meniae. 

Tiridates. 

Arfaces Rex Armenj*. 



STEMMA 

PRIORIS FAMILIjE arsacidarum. 



ARSACES privatus. 

I 



iRSACEs Parthorum Rex. Arsaces Tiridates. 

t I , 

•Ars. Artabanus. 

i < 

Ars. Phraapatius, 



8 



Ars. ArTabanus. 

9 I 

Ars. Mithridates II. 



ARS. PHRAHATES, ARS. MlTHRIDATI*. 

I 10 | 7 

ARS. MiJASKIRES, Ars. Phrahates. 

1 

Ars. Sinatrockes. 

I 

Ars. Phrahates III.- 

*3 I 14 

Ars. Mithridates III. Ars. Orodes. 



Pacorus. 



I? 



17 



Ars. Phrahates IV. 
ARS. OroDES II. ARS. PKRAHATACES. Rodafpes Phrahates. Ars. Vonones". 

i 



Sorofpades\ 



Arf. Meherdates Tiridates a 
a Claudio Rex Tiberio Rex* 
defignatus; -defignatus. 



I N D E X 

PARTHORUM REGUM 

cum eorum titulis. 

i. ARSACES, BA2IAET2 BA2IAEHN, AP2A- 
.ZTlKHS ETEPrETH2 EnifcANHC «HAEAAHN. 

2. ARSACES TIRIDATES, BA2IAEY2 BA2IAEHN, 

AP2AKH2 ETEPrETH2 AIKAI02 Eni$ANH2 
SIAEAAHN. 

3. ARSACES ARTABANUS, BA2IAEY2 BA2IAEHN, 

AP2AKH2 EYEPrETH2 AIKA102 Em$ANHS 
«MAEAAHN. 

4. ARSACES PHRIAPATIUS. 

5. ARSACES PHRAHATES. 

6. ARSACES MITHRIDATES, BA2IAEY2 BA2IAEHN, 

AP2AKH2 0EO2 EYEPrETH2 AIKA102 $1- 
AEAAHN. 

7. ARSACES PHRAHATES II. BA2IAEYS BA2IAEHN, 

AP2AKH2 EYEPrETH2 3E1NI02 ©EOPATftP 
«MAEAAHN. 

8. ARSACES ARTABANUS II. 

$. ARSACES MITHRIDATES II. BA2IAEY2 BA2I- 
AEftN METAA02 AP2AKH2 EI1ISANH2. 

io. ARSACES MNASKIRES , BA2IAEY2 BA2IAE£>N, 
METAA02 AP2AKH2 Eni$ANH2. 

ir. ARSACESSINATROCKES,BA2IAET2 AP2AKH2 
Eni*ANH2 ©EOnATnP EYEPTETH2. 

12. ARSACES PHRAHATES III. BA2IAEY2 BA2I- 

AEHN, AP2AKH2 METAA02 AIKA402 EEII- 
4>ANH2 ©E02 ETElATnP «MAEAAHN 

13. ARSACES MITHRIDATES III. BA2IAEY2 BA2I- 

AEilN AP2AKH2, A.KAI02 Enl$ANH2 ETEP- 
TETH2 0>IAEAAHN. 

14. ARSACES ORODES, BA2IAEY2 BA2IAEHN, ME- 

TAA02 AP2AKH2 ©EOFIAT^P N1KATJ2P. 

15. ARSACES PHRAHATES IV. BA2IAEY2 BA2I- 

AEflN , MErAA02 AP2AKH2 Eni$ANH2. 

16. ARSACES PHRAHATACES. 

17. ARSACES ORODES II. 

18. ARSACESVONONES BA2IAET2 BA2IAE&N, Al- 

KAI02 ET£Pr\ETH2 EHI*ANH2 *IAEAAHN. 



INDEX PARTHORUM REGUM. 21 

19. ARSACES ARTABANUS, BASIAETS BASIAEffiN, 

AM*IMAKHS ETEPTETHS Eni*ANHS *IAEA- 
AHN. 

20. GOTARZES, METAAOS ETEPTETHS Em#A* 

NHS #IaEAAHN. 
2i. ARSACEs BARDANES, BASIAETS BASIAEHN, 
ITANAPISTHS AIKAIOS ETEPTETHS Eni#A- 
NHS #IAEAAHN. 

22. ARSACES VONONES, METAAHS MITPAHTHS 

Eni#ANHS #IAEAAHN. 

23. ARSACES VOLOGESES , BASTAETS BASlAEftN 

AIKAIOS ETEPTETHS Eni#ANHS #IAEA- 
AHN. 
a+. ARSACES PACORUS , BASIAETS BASIAE^N 
ETEPTETHS Eni#ANHS *IAEAAHN. 

25. ARSACES CHOSROES , BASIAEYS ABAISSA- 

POT , cum Aquila. 

26. ARSACES VOLO ESES, BASIAETS BASIAEHN, 

AlKAIOS ETEPTETHS Eni#ANHS #IAEA- 
AHN 

27. ARSACES MONNESES , BASIAETS BASIAEftN 

SO-HPHS Eni#ANH2. 
2t. ARSACES VOLOGESES , BASTAETS BASlAEftN 

A KAIOS ETEPTETHS Eni#ANHS #IAEA- 

AHN. 
29. ARSACES ARTABANUS, Rcxmagnus. 
.30. ARTAXERXES, BASIAETS EIII#ANHS. 
ix. ARSACES SAPOR. 



£ 



MNALES 





ANNALES 

ARSACIDARUM- 

N N O ante Chriftum 262. Urbis conditae 492. 
Seleucidarum 50.^/51. mortuo AntiochoSo- 
tere RegeSyria: , regnat filius ejus Antiochus* 
qui vocabatur O 0EO2 , ideft Deus. 

Ifte adverfusPtolemxumPhiladelphum, qui 
fecundus imperabat iEgyptiis , geflit bella 
quamplurima, & totis Babylonis atque Oricntis 
viribus dimkavit. Hieron. in cap. n. Daniel ex Chron. Porphi? 
rii qui fua a Sutorii Callinici Chronicis habuit. 

Interim dum copiis & exercitibusvacuiinermefque Orien* 
tis Satrapae remanent, Grasci Ba&rianam incolentes, Macedo- 
num ofores rebellant. Pnmum (Grxcus) Euthydemus Bactrianas 
vicinafque regiones , fidei fuac commiflas , ad defectionem 
pertraxir. Strabo lib. 11. pag. 515. Hic deinde obiit,cum diade- 
ma fumere non fuiflet aufus ; at ejus fucceflbr 1 heodotus 
( feu Diodotus) primus fe Regem appellari juflit. Epit. Trog. 
lib 4-. &in Prologo ejufdem libri. In Battrianis a Diodoto 
Regnum conftitntum eft. 

~4rfaccs & Tiridates fratres , Satraparum ntunere funoebantur 
apud Batlros ( id eft partem Ba&rorum regebant) , Agathocle 
Macedone Prxfeduram adminiftrante Perfica: ( late fumptx 
pro omnibus Satrapiis feu regionibus Tranftigritanis) Ac- 
rhianus teftis in Parthicis apud Syncellum Chron. pag. 284. 
Bacirianum fuijje *4rfacem tradmt , & incremcnta Diodoti fugit } 

A 



3 ANNALES ARSACIDARUM. 

(id eft cum non fupereffet ei quomodo refiftere poffet Dio- 

doto , fugit cum fratre ad Agathoclem. ) Strabo lib. u. pag. 

515. & ArrhianusapudSyncellum. Arfces & TirUates , fratres, 

generis originem in Artaxerxem Perfarum quondam Principem 

referebant. 

Aitaxerxem, inquam Mnemcnem, qui primum appellaba- 
tur ^rfaces. Ctef. in frag. Perf. pag. 652. Quidquidavus Darii 
Hyftafpidis Arfaces vocabatur apud Herod. lib. 1. cap. 205. 
& lib. 8. cap. 2. Inde argumentumnon leve affumebant Ar- 
facidae fuas originis deducendae ex prifcis Perfarum Regibus : 
at revera mcertx originis erat Arfaces. Ep. Trog. hb. 41. Erant 
tamen duo fratres AfantdSk tc> via AfovlxV t£ (p&iaW-iV a.7ny>va, 
tefte Arrhiano in Parthicis apud Phot. Bibl. cod 58. ( fic 
cnim locum corruptum emendandum non dubito ) id^eft Ar- 
facidae filii duo Arfacis Phriapatii nepotes. Phriapates feu 
&Phrapates, idem ac Aphra Pates , feu & Papatius ; nam 
apud Perfas idem Aphra eft ac Pa apud Turcas Scythafque, 
feilicet elevatus., fuprernus, maximus, qua: nominibus propriis 
ut & Art pra:ponuntur. 

Hi Periclem | Agathocles nominatur apud Syncellum ) quod 
altero fratrum per vim abuti foede conatus effet (fed fruftra 
fla/MLftvszics apud Syncellum) contumeliam nonferentes , necarunt; 
confcns ctiam alii» quincue. Arrh. in Parth. apud Phot. Cum apertc 
rebellaffet Arfaces regionem pauperrimam Parthiam , quara 
parvi fecerant Perfae &Macedones,occupat Autumno ann. ant. 
C 256. V. C. 458. Period. Julian. 4458. ineunte anno Seleuc. 
57. cum Romae Confulatum gererent L Mantius Vulfo & M. 
lAttilius Regulus ( fuffectiis Cacditio qui in magiftratu obierar) 
tefte Trogo Pompeio ( apud Juftinum lib 41.) cui optime 
convenit cumArrhiano: his enim Coff. regnabat Antiochus 
Theos, initium Arfacidarum non recte diftulit Uflerium ad 
annum Periodi Julianae 4464. V. C. 504. quo Cofi Romac fuit 
cum Vulfone II. C. Attilius Regulus ; at tefte Trogo , non 
quidem C. Attilio Regulo & Vulfone II. fed M. Attilio Re- 
gulo & Vulfone Coff. Parthii a Syro-Macedonibus defecere. 
Ab hoc igitur anno exordium fumit JEva. Arfacidarum. Par- 
thia (quje Arfacem Regem fufcepit) ampla non erat , ut quae 
a Perfisatque etiam Macedonibus cumHyrcania fuerit cenfita. 
Strabolitx 11. pag. $14. Ab eodem Arface, ej.us fucceftbres Ar> 



ATSTNALES ARSACIDARUM. 5 

facidae & Arfacae di&i. Ifte vero Regno in Parthia potitus 
duobus annis occiditur. Arrhianus apud Syncellum. Arfacem 
primum ab ejufdem fratre Strabo non diftinguit lib. 11. pag. 
515. nec diftinxit Epitomator Juftinus , qui multb in Parthica 
Hiftoria confundit vel omittit contramentem Autoris,Tro- 
gi fcilicet, ut infra demonftrabimus. 

Occifus eft Arfaces I. anno V. C. voo. ant. Ch. 254.. Seleu- 
cid. ineunte an. 59. & Arfacid. 3. Regiam conftituerat Urbem 
Hecatompylon , quae vetus Regia Parthorum fuit , Curtius 
lib. 6. cap. 2. Urbs erat ea tempeftare clara Hecatompylos , 
condita a Graecis; inde Arfaces, ut novorum fubjeciorum 
benevolentiam fibi devinciret, $IAEAAHN appellari voluit, 
ut ex nummis patet. 

TiridateSj qui Arfacis nomen aflumpfit poft mortem fra- 
tris , eidem fucceflit anno V. C. 254. ineunte anno 59 Seleuc. 
& Arfac. 3. Ab initio quidem infhmus fuit. Strabo lib. ir. 

pag- 5i5- 

Annoant. C. 243. V. C.51T. currenteanno Seleuc. 69. Arfac. 
vero 15. Cum Ptolemaeus Evergetes Rex iEgypti , pacem 
in annos decem feciffet cum Seleuco Callinico , filio & fuc- 
ceflbre Antiochi Thei ; ifte expeditionem fufcipit contra 
Parthos , quos fubigit. ^rfaces tallinicum f giens ad Sacas fett 
Scythas ^jpajiacos fe contulit \ teftis Strabo lib. 11. pag. 51 3- 
mox novis motibus Seleucus in Afiam cis Euphratem re- 
vocatur. 

Anno fequenti ant. C. 242. rebus extraTaurum (refpedru 
Syrix ) 'novatis qubd Syriae & Mediae Reges ( Seleucus Cal- 
linicus & Antiochus Hyeraceius frater difliderent , quibus 
iftae regionesparebantArfaces Scytha(origine) Daos quofdam 
ebtinens , quos Parthos vocant Nomadas , qui ad Deum avo- 
lebant. Parthiam invafit & occupavit. Strabo lib. 11. pag. 515. 
Hic folitus latrocinio vivere Sc rapto , accepta opinione Se- 
1-eucum a Gallis vidtum in Afia ( qui Galli fuppetias Hieraci 
ferebant ) folutus Regis metu cum praedonum manu Parthos 
ingrefllis praefe&um eorum Andragoram (a Seleuco conftitu- 
tum) oppreflit , fublatoque eo, Imperium gentis iterum fup- 
plicis invafit. Epit. Trog. lib. 4. 

Revocato Seleuco nevis motibus i» ^Ajiam , bellis nempe ci- 
vilibus cumAntiocho Hierace dato luxamento , Regnum Par- 

4 'J 



4 ANNALES ARSACIDARUM. 

thicum firmat Arfaces, militem legit , caftella munit , civifav- 
tes firmat, urbem quoque Daram in monte Zapaortenon 
( Zaritum in regione Zapuaortene di&a, Plin. lib. i. cap. 16.). 
condit. Hxc recitat Juftinus ordine pra:poftero. 

Non magno deinde pbft tempore , Hyrcanorum quoque 
Regnum occupavit , Epit. Trog. ibid. Cum diu & per annos 
multos bellum civile inter duos fuatres Seleucidas exarferit , 
his occupatus 5c diftentus Seleucus , nec de expeditione Par- 
thica cogitare , nec Arfaci metum incutere potuit. ant. C. 23 $. 
circumcirca. 

Annocirciter 234 ant. C. V. C. 520. Seleuc. 77. Arfac. 23^ 
Arfaces grandemexercitumparatmetu Seleuci & Thedoti(feu 
Diodoti ) Ba&rianorum Regis , fed citb morte Theodoti 
(primi fcilicet ) metu liberatus , cum filio ejus & ipfo Theo- 
doto ( appellato Diodoto fecundo ) fcedus ac pacem fecit. 
Epit. Trog. ibid. 

Nec multb pbft anno 233. circunicirca aitte jEranvChrifti, 
Aifaces cum Seleuco Rege , ad defe&ores perfequendos ve- 
niente congreflus, vi&or fuit; quem diem Parthi exinde fo- 
lemnem , velut initium libertatis , obfervarunt. Epit. Trog. 
ibid. Seleucus expeditione in Mediam fufcepta cum Arface 
bellum gerens , a Barbaro captus , & diu apud illum commo- 
ratus , habitus fuit regia prorsus magnificentia & impenfa. 
Poflid. Hift. lib. 16. apud Athen. Dipfon. lib. 4. pag. 153- 
Expedito ideb in Mediam fufcepto qubd Arfaces partemMe- 
diac jam occupaffet. Parthia, inquit Strabo lib. 11. pag. 514. 
aucla fuit ; partes ejus funt Canufene & Chorene , fefe etiam 
quidquid eft ad portas Cafpias & Aragos & Tapyros , «7«« 
olim Medix, fueram. Eft & Apamia & Heraclea urbes apud Ra- 
gas. Et pag. 524, Sunt Grxcanicse mbes in Media, a Mace- 
donibus conditae , Laodicea & ApamaEa , quae quidem prope 
Ragas eft; & ipfa Raga condita (feu potitis inftaurata) a 
Nicatore, quam ipfe Europum appellavit, Parthi verb Arfa- 
ciam , Arfacis Magni nomine , qui eam fui Juris fecit. 

Annoant. C. z\j. V. C. 537. Seleuc. 5 :6. ineunte verb Ar- 
fac. 39. vtl 40. Arfaces conftituto Regno decedit. Ep. Trog, 
lib. 41. Regnavit annos 37. Arrhian. in Paithic. apud Syncel- 
rum. Arfaci Magno fuccedit filius Arfaces & ipfe nomine; 
Ep. Trog. proprium tamen nomen ejus Artabanus erat , Pro- 
Jog. Ub. 41. Trog, 



ANNALES ARSACIDARUM. > 

Anno ant. C 212. V. C. 542. Selcuc. 100. v. 101. Arfac. 
40. v. 41 juxta Chronologiam Uflerianam , Antiochus M 
Parthiam & Mediam invadit , expeditionemque fufcipit ad- 
versus Arfacem ( Artabanum nomine ) Ijle adversus ^Antiochttm 
( Magnum ) Selcnci filium, centum millibus peditum , & viginti 
millibus equitum inftruclum , mira virtute pugnavit ; ad pof- 
xremum in Jocietatem ajjumptus cji. ( Epit. Trog. lib. 41. ) in fo- 
cietatem., inquam , advetsus Graecos Ba&rianae, quos oppri- 
mere cupiebat Antiochus ; nam ante aiiquot annos Diodotus 
II. Rex Baclrianorum , vita & regno privatus fuerat ab Eu- 
thydemo Magnete ; teftis Polybius frag. lib. 11. pag. 651. 
Kouj -)clf awni h Eubifrifioi Mzyvni, eratvel aderat ipfe Euthy- 
demus -sfos ov acTnMyiQ.to <pa.7WTv.ioi , locus corruptus fic emen- 
dandus TCfoi iwnv a.7n\oyl^iTD (pa.oYjuvnioi , apud iftum ( Te- 
leam Legatum Antiochi ) defendebat fedicens, qubd Antic- 
chus injufte conaretur ipfum e regno detnrbare , cum a Rege 
nequaquam defciviflet; fed cum alii defciviflent (Euthyde- 
mus fenior & Diodotus I. ) eorum pofteros ( Diodotum II. ejuf- 
que liberos aut fratres ) fuftulifle , & Bactrianorum Imperium 
hoc paclo obrinuijje ( Euthydemus ifte pofterior , non erat prio- 
ris Euthydemi vel Diodoti genere ) hxc locutus Euthydemus 
Zeleam ad Anthiochum mifit — qui pacis conditionei non 

invitus accepit Euthydemus Demetrium filium fuum ad 

fanciendum fcedus mifit ; cujus indole Rex cum ellet delec- 
tatus , primo quidem unam e fuis filiabus foli defponfurum- 
promifit: deinde ejus patri Regis nominis ufurpandi fecit 
poteftatem. Haec contigcre anno ant. C. 211. V. C. 593. Se- 
ieuc. ro2. circiter. 

Poft Euthydemum in Ba&riana regnavit Menander , non 
prxdeceflbris filiu-s , fed frater , aut propinquus. 

Arfages verb Artabanus , vicinorum Principum amicus & 
foederatus, Parthis imperavit ■, tranquilla pace fruens : quoc 
annis regnaverit , aut quo anno obierit , incertum 5 vetenbu? 
Hiftoricisj Poflidonio nempe, Apollodoro & Trogo., jam de- 
perditis. 

Anno ant. C. 3 5- V. C. 719. Arfac. 22. vel 21. Antonius 
adversus Parthos foedus init cum Rege Medorum, cui diflen- 
fio cum Partho intercederat^ at nullo fucceiTu. Plut.in Anton. 
pag. 940. 



6 ANNALES ARSACIDARUM. 1 

Anno ant. C. 34- V. C. 720. Arfac. 22. v. 23. Antonius 
fraude captum Artavafdem Regem Armeniae, vinclum duxit 
Alexandriam , & Armeniam fui juris facit. 

Anno ant. C. ji. V. C. 723. Arfac. 25. v 26. Antoniu* 
Alexandria? filium fuum & Cleopatrae Alexandrnm appellat 
Regem Regum , cui tribuit Anneniam cum Media& Regno 
Parthorum, cum fuba&um efler. Plutarch. in Anton. pag. 
9+1. B 

Medicc Rex Artavafdes initio ufns Romanorum auxilio 
Farthos & Artaxem conrra fe profeclos? deinde cum & An- 
tonius fuos milites evocaflet ( belli civilis ergo) & iftius mi- 
Jrtesnon reddidiflet , viciflim fuperarus , inporeftatem hoftium 
venit; ad hunc modum Armenia fimul & Media amifla eft. 
Ita Dio fub finem lib. 49. Mediam mbx Artavafdis liberi vel 
hseredes recuperaverunt , eandemque Atropatidse regebant 
initio Imperii Tiberii , ut nos docet Strabo. 

Hoc anno bellum civile exorirur inter Antonium & Cx~ 
farem. Interim filius Artavafdis Regnum paternum recuperat 
opeParthorum 5 paulb pbftquidam Tiridates infurgit adversus 
Phraatem , ambobus auxilium Caefaris efflagitantbus , pri- 
mum dum adhuc fialvae eflenr res Antonii , deinde pbft na- 
valem pugnam ( Achaiam , qua viftus eft Anronius die 3. Sep- 
tembris ) nil aliud Caefar quam deiiberatuium fe refpondit. 
Dio lib. 51. pag. 456. 

Anno ant. C. 30. V. C. 724. Arfac. 227. fub finem hujufce 
anni Juliani. Cum Cxfar ^gypto capta , mortuis Antonio & 
Cleopatra, in Afia hybernaret, negotium cum Parthis com- 
pofuit ; cum enim Tiridates ab hofte viclus in Syriam confu- 
giflet , Legatos Phraates ad Cxfarem mifir, iifque amicc 
refpondit Caefar ; ac Tiridati auxilium quidem nullum pro- 
mifit , ut tamen in Syria verfaretur , conceflit. Dio hb. 51. 
pag. 456. 

Phraates vi&oria infolentior redditus , cum mulra crude- 
liter confuleretin exilium a populo fuo pellitur Epit. lib. 42. 
Trog. Parthi Tiridatem Regem conftituunt , quem e Syria 
advocant. 

Itaque cum Phraates , magno tempore , finitimas civitates, 
ad poftremum Scythas, precibus fatigaflet , Scyrharum maxi- 
mo auxilio in Regnum reftituitur. Tiridates verb cuaa magna 



ANNALES ARSACIDARUM 7 

amicorum manu , ad Caefarem , inHifpania bellum tunc tem- 
poris gerentem, anno ant. C. 24. V. C. 730. profugit ; obfidem 
Caefari minimum filium Phraatis ofFerens , quem negligentius 
cuftoditum rapuerat. Ita Trog. Epit. lib. 42. Horatius Carm. 
lib. x. Ode 26. meminit hujus Tiridatis, quem unice terrebat 
Gelidx Orco Rex qui Jubaclo metuebatur , Scytharum videlicet. 

At non fatis accurate fcribit Epitomator Juftinus, Tirida- 
tem profugiffe in Hifpaniam tunc temporis gerentem : nam 
Carfar, nondum extinclo bello civili Parthico , jam bellum 
Hifpanicum confecerat, teftc Horatio Carm. lib. 4. Od. 8. 

Medus infefius Jibi luEiuojis 

Dijfidet armis : 
Servit Hifpanx vetns hoflis or& 
Cantaber ,Jera domitus catena r 

Idem Poeta memorat lib. 2. Od. 

Redditum Cyri folio Phraaterh- 

Anno ant. C. 23. V. C. 7$ 1. filium Phraatis a Tiridate be- 
neficii loco acceptum , Romam adduxit , & obfidis loco ha- 
buit. Qiiae tamen referrevidetur Dioad annum 734, Sed iftud 
ordine praepoftero relatum a Dione dubium non eft. Quo 
cognito Phraates , Legatos ftatim mittit ad Caefarem , fervum 
fuum Tiridatem , & filium fibi mitti poftulat : Csfar , & 
legationis Phraatis audita , & Tiridatis poftulatis cognitis , 
neque Tiridatem daturum fe Parthis dixit , neque adversus 
Parthos Tiridati auxilium daturum. Phraati filium finc pretio 
remifit , & Tiridatiquoad manerc apudRomanos vellet 3 opu- 
lentum fumptum praeberi juffit. Epit. lib.42. Trog^ Cum Ti- 
ridates ac Legati a Phraate Romam advenirent , Tiridatem 
Phraati non tradidit , filium tamen Phraatis , quem prius ab- 
illo acceperat , patri remifit , ut pro eo figna & captivos- 
amiffos cladrbus CraflV & Antonii recuperet. Dio fub finem" 
lib. 53. at promiffis non ftetit. 

Anno ant. C. 20. V. C. 734. Artaxias Rex Armenia? , aV 
propinquis dolo occifus eft. Tiberius poftea Imperator, cunv 
iegionibus , Tigranem Artaxia: fratrem minorem 3 Regcm 



8 ANNALES ARSACIDARUM. 

Armenis a Cxfare datum, induxit. Tunc Phraates Parthotum 
Rex , Augufto Afiam luftranti, erepta ante 34- annos figna 
Romana , captivofque remiiit. Ita omnes confenuunt Hifto- 
rici , excepto Velleio , qui in mulris peccat , perpetuus ad 
naufeam ufque Tiberii adulator. Pari oftentatione Horatius 
lib. i. Ep. 12. Romanorum Principum trophaea celebrat. 

Cantaber ^4gripp<e Claudi virtute Neronis 
*Armenius cecidit , Jus Imperiumqu: Phraatet 
Ctefiaris accepit genibus minor. 

Armeniam etiamdevi&am id temporis fuba&am canit Carni 
lib. 2. Od. 9. 

Nova cantemus ^iugufli trophea 

Et rigulum Niphaten , Medumque flumen 

Gentibus addiclum viflis. 

Idem Horatius Ep. 18. lib. i. afferit Auguftum Parthos de- 
viciife , & eorum figna refixifle Ro^manis ; fic enim Lollium 
alloquitur. 

Cantabrica bella tulijli 
Sub Duce qui templis Parthorum fiana refixit , 
Et nunc fi quid abtjl Italis adjudicat armis. 

Iftaquidemreferrinequeunt adbellum imperante Augufto; 
a Romanis geftum contra Parthos , confeftumque anno V. 
C 75 5- jam ante vita excefferat Horatius. Attamen non eft 
dubium quin Parthi figna a majoribus fuis Romanis erepta, 
currenre anno V. C. 734. reftituerint. Vera idcirco , & ne- 
quaquam commenjitia, canit multoties laudatus Horatius 
Ode 13. lib. 4. 

tua Cdcfar <etas 
Fruoes & aoyis rettulit uberes 2 
Et figna noflro re/litnit Jovi , 
Derepta Parthorum fitperbis 
Poflibus 

Anno ant. C- circiter 12. V. C. 742. Arfac, 244. vel 45 
Phraatcs (ut narratStrabo li.b. 16. pag. 748.) vocato incollo 

quio_ 



'ANNALES ARSACIDARUM; 

quio Titio , qui per idem tempus Syriae praeerat , quatuor ei 
filios legitimos dedit obfides Serafpadem & Rodafpem (Ke- 
e-affShL7ni'v fcribe 3ca) Vce&Lvxnv ) : hujus Arfacida: mentio fit irt 
marmoreapud GruterunijPhraatem & Vononem, duas eoruni 
uxores & filios quatuor. Docet nos Jofephus Antiq. lib. 16. 
cap. 12. & 13. Titium Praefidem rexiffe Syriam, poftquam 
Agrippa ex Oriente Romam reverfus eft 3 id eft poft annuni 
74 r. & antequam Saturninus eandem Syriam adminiftraret 
Legatus Augufti. Falfum eft itaque, fi graviflimo Scriptori 
Straboni Cappadoci & Parthis Armenifque vicino , necnon; 
coa:vo fidem adhibeamus. Phraates obfides filios Romanis 
metu Tiberii ciun in Armenix Regem deduxit Tigranem^ 
quod tameu afferit adulatorTiberii Velleius, de his obfidibus 
datis a Phraate omninb legendus Jofephus Antiq. lib. 1$. 
cap. j. Sua etenim adhuc mutuat a nobiliffimo Hiftorico Nir 
colao Damafceno ; ideo omni fide dignus. 

Anno ant. Ch. 3. V. C. 751. Arfac. 254. Armenia impulfu 
Phraatis , defecit a Romanis , exadto Rege Artavafde , cui 
fuffe&us a Parthis Tiguanes filius Tigranis Regis , Arta- 
vafdem verb , non fine Romanorum clade , deje&um fcribic 
Tacit. lib. 2. initio. - 

Anno ant. Ch. 2. V. C. 752.Arfac. 2 5 5."Armeniacum 5c 
Parthicum bellum Caio Caffari committitur Sc inchoatur.' 
Phraates Legatos anno r. ant. Ch. ad Auguftummittit : huic 
Cxfar Regis Regum titulum denegat , Parthus indignatur , 
Augufto refcribit , ipfum Carfarem tantum appellans; at paulo 
pbft Phraates in gratiam redit cum Romanis , ea conditione 
ut Armenia cedat. Tigranes verb Armenus ad Caffarem nullam 
hinclegarionemmifit. Dioinexcerptis Valeiianis,lib. verb Dio- 
nis 5 5.non habetur nifi mancus , mutilus & depravatiflimus. 

Anno JErx Chr. 1. V. C. 754. Arfac 256. v. 57. Caius 
Ccefar cum PhraateRege, in Infula Euphratisincolloquium 
venit, eo tempore Lollii Ducis exercitus Romani perfidia , 
per Parthum divulgata , in Lollium iratus , Caius exauftorat 
eum : paulb pbft fumpto veneno ( fi Plinio fides lib. 9. cap, 
3 5-) periit Lollius. 

Anno iErae Ch. 2. V. C. 755. Arfac. 257 Caius Caefar Re- 
gem Armenia: creat Ariobarzanem Medum, ciimpaulb antc 
Caftellum Artageramm cepiffet acdiruiflet, ubi ipfe vulne- 

B 



ftf ANNALES ARSACIDARUM. 

ratus fuit, & ex vulnere non multb pbft deceflit. 

Anno JEvx Ch. 4. V. C. 757. Phraates Legatos mittit ad 
'Auguftum ; cui , cum mandata Romae reddidiffent , hos Par- 
thos Tiberium quoque in Germaniam adire juflit : hoc au- 
tem anno Provincia Germania Tiberio decreta. Ita Sueto- 
nius in O&avio cap. 4. & Tiberio cap. 16. 

Anno JEvx Ch. 13. V. C. 766. Phraates Rex Parthorum ab 
uxore olim meretrice Itala Termufa & ejufdem filio Phra- 
hatace interimitur, cum quo ftupri confuetudinem habuiife 
credita eft; ergo parricidio fimul & incefto exofus popula- 
ribus vhrahataces, priufquam potens feu magnusevadere poffet, 
Imperio privatus , pulfus populari feditione , periit. Jofeph. 
lib. 18. cap. 3. ltaque breviffimo tempore rerum potitus efh 
Huic cum primores Parthorum fuffeciflent Ondem , ifte in~ 
vifus multitudini propter nimiam crudelitatem brevi inter- 
emptus eft. 

Anno JErx Ch. 14. V. C. 767 Arfac. 269. Parthi Legatos 
ad Caefarem Auguftum ( ex Tacito ) mittunt , ut unum ex. 
Phraatis filiis obfidibus Augufti expetant ; Ca?far ipfis con- 
cedit Vononem , qui ab ipfis hoc anno recipitur , ex Jofeph. 
& Tacit. Ann. 2. initio. 

Anno JErx Ch. 15. V. C. 768. Arfac. 270. v. 7i.Parthos 
brevis pcenitentia fubiit ; dedignabantur enim facere mandara 
Vononis mancipii 3 lic vocabant obfidem. Artabanum advo- 
cant , ex Jofepho. Tacitus verb lib. 2. mox Jubit pudor degene- 
ravijje Partlws Jam ante Provincias Romanas folum Arfaci- 
darum haberi darique ; igitur Artabanus Arfacidarum e fan- 
guine , apud Dahas adultus excitur , primoque congreffu vic» 
tus, reparat vires , regnoque potitur ; idem fere narrat Jo- 
feph. Addit e Media accitum Artabanum, Vononemque 
vi&um in urbem Seleuciam primb confugifle, deindein Ar- 
meniam ; Artabanum verb cum vi&ricibus copiis in ur- 
bem Ctefiphontem fe recepiffe : in hoc autem erravit qubd 
Artabanum Regem Mediae fuifle afferit : nam hoc temporis 
Strabone tefte , Media fuisprifcis Atropatidis parebat. V<moni 
perfngium ^rmenix, fttit vacua tunc. Tacit. lib. 2. Annal. Ariobarza.- 
ne enim morte fortuita affumpto , cum ftirpem ejus haud to- 
leraviffent , tentatoque foeminae imperio cui nomen Erato» 
caque brevi puifa , profugum Vononem in regnum accipiunc 



ANNALES ARSACIDARUM. ir. 

Anno .£rae Ch. 16. V. C. 769. Arfac. 271. vel 72. Vonones 
Romam mifit Legatos de regno Armeniae , at a Tiberio re- 
pulfam p.ijjits ejl ,minis Artabani territus Armeniam reliquit , " 
& in Syriam fecefiit hoc anno. Silanus Legatus Augufti eum 
in Syria excipit, fed cuftodiam dat , ex Tacito & Jofepho. 

Tiberio non ingratam accidit turbari res Orientis , ut ei 
fpecie Germanicum novis Provinciis imponeret , interim 
Orodem filium Artabanus Regem Armeniae creat Jofeph. 
lib. 18. cap. 3. 

Anno y£rae Ch. 18. V. C. 771. Arfac. 273. vel 74. Germani- 
cus Caefar vincit Armenum Regem Orodem , & expellit. 
Sueton. lib. 4. cap. 1. deinde in urbe Artaxata Regem creat 
Zenonem filium Polemonis Regis Ponti , eundemque Armeni 
Artaxiam appellarunt. Tacit. lib. 2. cap. 56 & cap. 58. ab Ar- 
tabano Legati venerunt de renovando amicitiae foedere. Ad 
hujus Regis preces , & in contumeliam Pifonis , Vononem 
GermanicusPompeiopolim urbem Cilicia; amovet. Tacit. lib. 
2. Ann. cap. 34- 

Anno iErae Ch. 19. V. C. 772. Arfac. 274. vel 75. Vonones 
effugere conatur, fed capitur & interficitur Tacit. Ann. 2. 
cap. 63. mortem immaturam Germanici cum auditfet Artaba- 
nus , exercitatione venandi & convidu Megiftanum abftinuir, 
quod apud Parthos jufticii inftar erat Sueton. lib. 4. cap. 5. 

Anno JErx Ch. 34. V. C. 787. Arfac.290. vel 91. Artabanus 
Armeniae defundo Rege Artaxia Arfacem liberorum fuorum 
veterrimum impofuit , Legatos mifit (an ad Tiberium , an ad 
Ptaefides Romanos) qui gazam a Vonone relidam in Syria 
Ciliciaque repofcerent , iimul veteres Perfarum ac Macedo- 
num terminos. Tacit. lib. 6. cap. 31. Addit Dio lib. 58. pag. 
638. Cappadociam attentavit, & fuperbius Parthos traftavit. 

Anno /Etx 35. V. C. 7S88. C. Caflio, M.Servilio Coff. no- 
biles Parthi in urbem venere , ignaro Rege Artabano .... 
Parthis mittendi nuncios validiffimus autor fuit Simnaces , 
Phraatem Regis Phraatis filium Roma pofcebant ( in Re- 
gem); mittit eum Tiberius inSyriam , ubi ftatim morbo abfu- 
mitur. At Tiberius Tiridatem ejufdem fanguinis Arrabano 
aemulum deligit. Artabanus fugam in Scythiam maturat , ab 
omnibus derelidus. Parthi Tiridatem Regem falutant. Tacir. 
Ub. 6. cap. 31. 32. & feq. Eodem tempore Armenia data eft: 

Bij 



S2 ANNALES ARSACIDARUM. 

Mithridati filio Mithridatis Regis Iberiae , & fratri Pharafina- 
nis Regis. Dio lib. 58. pag. 638. Orodem filium,quem olim 
Armenice defignaverat Artabanus , tum contra Armenos mifir, 
fed viclus ab Iberis , a-gre fe fubripuit. 

Anno iErse Ch. 36. V. C. 789. Arfac. 292. vel 93. Artabanus- 
c Scythia redux , Tiridatem exofum Parthis in Syriam fugar. 
Tacir. lib. 6. cap. 42. & feq. Tiberium Parthus laceravit lit- 
reris, monens eum ut voluntaria morte civium odiis jatisfa- 
ceret. Sueton. lib. 4. cap. 66. 

Anno JEkx. Ch. 37. V. C. 790. Arfac. 293. vel 94. Caius Ca- 
ligula fucceflbr Tiberii in adverfam valetudinem incidit . . , 
acceflit ad immenfum amorem civium, notabilis etiam exter- 
norum favor ; namque Artabanus Parthorum Rex odium fem- 
per contemptumque Tiberii prie fe ferens , amicitiam ejus 
( Caii ) ultro petiit , venitque ad colloquium Legati confularis 
Virellii nempe , & tranfgrefliis Euphratem aquilas & figna 
Romana Cxfarumque imagines adoravit. Sueton. lib. 4. cap. 
14. & Diolib. 59- pag. 645. c. Jofeph. verb qui eo loci Antiq. 
lib x8. cap. 6. longe diftat a Suetonio & Dione , in mukis 
errat; ait enim Judxus Scriptor Tiberium petiifle amicitiam 
Artabani , & Parthum aflenfum praebuifle Tiberio , quod fal- 
fum eft , refelliturque authoritate Taciti , qui Annal. lib. 6, 
Artabani perpetuum hoftem Tiberium exhibet. 

Anno JErx Ch 39-. V. C. 792. Arfac. 294. W95.C. Caligu- 
la per pontem Straftum fuper finu Bajano commeans veluti 
triumphans prre fe fert puerum Darium Arfacidam Partho- 
rum obfidem. Sueton. lib. 4. eap. 19. & Dio lib. 59. pag. 653. 

Hoc circirer rempore Caius acceriitr.m Mithridatem Ibe- 
rum hi vinculis habuit, & demum in exilium mifit, ut tefta- 
tur Seneca lib. de tranquillitate cap. xr. cui fuffragantur. Ta- 
citus Ann. lib. xr. cap. 8. & Dio lib. 60. pag. 670. Parthi Ar- 
meniam occupant , Caio non contradicente , ut mox patebit. 
' AnnOiEr.C. 41 V. C. 794.Arfac. 296.^-/97. IzatesRex Adia- 
benes obfides mifit ad Claudium Imp. & ad Artabanum Re- 
gem Parthorum : poftea a Parthis pulfus , fugit ad Izatem , 
a quo mox inintegrum reftituitur, Cinnamo qui Rex eleftus 
fuerat in ordinem redadto. Artabanus vero urbem Nifibim 
dono dat Izati. Jofeph. Ant. 20. cap. 2. 

Artabanus Rex Panhorum obiit , cui fuccefht filius Vardancs 



ANNALES ARSACIDARUM. ij 

Ifte ftatim bellum aggreditur contra Romanos ,invitis fub- 
ditis , qui ipfum expellentes, fratrem ejus Gotarzem creant 
Regem. Jefeph. ibid. 

Anno iEr. C. 43- V. C. 796. Arfac 298. vel 99. difcordant 
Parthi ; nam inter Gotarzis , pieraque faeva , qui fratri fuo 
Artabano ( juniori filio fenioris Artabani) necem praeparave- 
rat, accivere Bardanem ( antea regno pulfum a Gotarze) ille 
Gotarzem proturbat , praefecluras corripit , folis Seleucienfi- 
bus dominationem ejus abnuentibus , in quos ut patris quo- 
que fui ( Artabani ) defeCtores ira accenlus implicarur obfi- 
dione urbis validx. Interim Gotarzes Daharum & Badhiano- 
ium opibus auctus , bellum renovat , coactufque Bardanes 
omittere Seleuciam , Bactrianos apud campos caftra contulit. 
Tacit. Ann. 1. xi. cap. 8. 

Tunc diftraftis Orientis ( Parthorum fcilicet ) viribus , 
cafus Mithridati datus eft occupandi ^Armeniam. Tacit.ibid. Re- 
gnum enim iftud Parthi tueri non poterant , dum omnia apud 
iplos bellis arderent civilibus. Dio lib. 60. pag. 670. Claudius 
Mithridatem Iberum domum ad recipiendum regnum Arme- 
niae remifir. 

At Parthi Imperatores , cum pugnam pararent , foedus re- 
pente faciunt , potior Bardanes vifus retinendo regno 5 at Go- 
tarzes, ne quid aemulationis exifteret, penitus in Hircaniam 
abiit, ex Tacito lib. xi. Ann. cap. 9. Deinde Bardani deditur 
Seleucia feptimo poft defectionem anno. Tacitus ibid. 

Anno BLt. C. 4+. V. C. 797- Arfac. 299- vel 50. 

Exin Bardanes validifiimas praefecturas invafit, & recupe- 
raflet Armeniam , ni Vibio Marfo ( hoc anno adhuc ) Syrix 
Legato belium minitante cohibitus foret. Tacit. hb, xr. 



cap. 10. 



Anno JEr. C. 45. V. C. 793. Arfac. 300. vel 30 r. Apollo- 
nius Tyaneus Babylonius ( id eft Seleuciam ex Plinio lib. a. 
cap. 20. ) ingreditur , & accedit ad Regem Bardanem ; a re- 
fepto regno anno teitio menfe fecundo , vel poftquam abla- 
tum fibi regnum ( a Gotarze ) receperar. Tunc Medus princi- 
patum nuper adeptus eum fine timore , non iinebat degere, 
reditui , ut fufpicor , Gotarzis exulis favens. Philoftr. lib. 1. 
cap. 15. & 19- 
. Bardanem Ctefiphontem condidifle fcribit Amm. Marcel- 



14. ANNALES ARSACIDARUM. 

linus lib. 23. Ced errat , nec in rebus externis & antiquis fc 
dendum Ammiano. 

Anno Sx. C. 46. V. C 799. Arfac. 301. vel 2. Gotarzes 
poenitentii concem regni contrahit copias , & hinc contu 
( a Vardane ) kum ad amnem Eruidam,in cujus tranfitu mul- 
tum certato pervicit Bardanes , profperifque prxliis Medias 
nationes fubegit ad flumen Gniden , quod Dahas Areofque 
difterminat, nec cuiquam Arfacidarum tributa illis degenti- 
bus parta. Tacit. ibid. Opinor tunc Mediam Atropatiam fuifle 
a Parthis fuba&am ; natu exin Arfacidis Principibus femper 
paruit. Primus Arfacida Rex Mediae fuit Vonones , poftea 
Parthorum Rex, '.nortuo Gotarze , tunc autem Vononemi hoc 
anno Regem Mediae a Vardane viftore fuifle conftitutum ar- 
bitror. 

Anno JEr. C. 47. V. C. Arfac. 302. vel 3. Bardanes Rex 
Parthorum fuperbiens a fuis occiditur , regnum deinde Gotar- 
zes occupat. Tacit. Ann. lib. n. cap. 8. 

Potitus regia per fa'vitiam & luxum anno C. 48 ( ut col- 
iigo ) adegit Parthos mittere ad Principem Romanum occul- 
tas preces , quibus permulti Meherdatem ( filium Vononis) 
ad patrium vaftigium orabant. Tacir. Ann. 11. cap. 9. 

Anno JEr. C. 49. V. C. 802. Arfac. 304. vel 5. Per idem 
tempus Legati Parthorum ad expetcndum Meherdatem mifli, 
Senatum ingrediuntur , Claudius Imp C. Caffio ( Longvio ) 
qui Syriae praeerat , deducere juvenem ad ripam Euphratis 
jubet. Gotarzes vero Mithridatem prxlio viclum captumque 
auribus decifis vivere juber. Tacir. Ann. 11. cap. 10 & feq. 

Anno JEv. C. 50 V. C. 803. Arfac. 305. vel 6. Gotarzes 
morbo obiir , accitufque in regnum eft Vonones Medis tunc 
imperans , ex Tacit. ibid. Brevi Vonones ifte , & inglorio 
imperio perfunftus eft , refque Parthorum in Vologefem fi- 
lium tranflatae. 

Anno JEr. C. 51. V. C. 804. Arfac. 306. velj. Vologefes 
fratrem fuum Pacorum Regem Mediae creat, Tiridatem vero 
fratrem minorem Regem Armeniae. Jofeph. Ant. lib. 20. cap. 
2. Vologefes hunc in regnum deducere tentat, fed fruftra. 
Tac. Ann. 12. cap. 50. licet-turbata tunc eflet Armenia. Rha- 
damiftus enim filius Pharafmanis Iberi patruum fuum Mithri- 
datem occiderat, & regnum invadere tentayerat, atfugerp 
cogitur. Tacit. ibid. 



«.i^NALES ARSACIDARUM. »5 

r AnnoJ£r. C. 5 5-V .C.808. Arfac. 310. vel 11. AntiochusRex 
Commagenes Romanorum focius bellum gerit contra Par- 
thos, teftis Tacitus lib 13. Parthi Armeniam omittunt , Vo- 
Jogefes ad pacem inclinat , obfides tradit nobilifllmos e fa- 
milia Arfacidarum rebus profpere geftis a Ducibus Romanis 
Corbulone <3t Vimnidio Quadrato Praefide. Tac lib. 13. Ann. 
cap. 6. & feq. narrat ifta fub Marcello & Aniola Coff. at haec 
ad alios Coff. pertinere monet Hiftoricus. cap. 9. 

Anno ant. C. 58. V. C. 811. Arfac. 313. vel 4. Inter Ro- 
manos & Parthos irerum de obtinenda Armenia bellum se- 
ritur, Vologefe Rege Fratri Tiridati favente , Corbulo Par- 
thos pellit , Artaxatam capit , ob hiec falutatur Imperator 
Nero. Tacit. Ann. lib. 13. cap. 34. 

Anno JEr. C. 60. V. C. 813. Arfac. 315- vel i<5. Corbulo 
Tigranocertam capit, interim Hyrcani cum Parthis diflident, 
focietatemque Romanorum petunt ; at Corbulo Armeniae re- 
liqua fubigit, cuiRex imponitur Tigranes , ex Herodiadarum 
fanguine ortus. Tacit. lib. 14. cap. 23. 

Anno JEi: C. 61. V. C. 814. Arfac. 316. vel i7.Tigranes Rex 
Armeniae fines Parthorum populatur, Vologefes bellum cum 
Romanis & Arnaenis redintegrat , diadema Armeniae fratri 
Tiridati imponit ; interim Tigranes urbem principem Arta- 
xatam occupat , quam fruftra tentant Parthi. Corbulo auxi- 
liatur Tigrani , mittitque ad Vologefem qui poftularent vim 
Provinciae illatam , a pace non abhorret Vologefes , mittit 
ad Imp. Romanum fuper petenda Armenia , & firmanda paj 
ce. Tacit. Ann. 15. 

Anno ant. C. 62. V. C. 815. Arfac. 317. vel is. Caefennius 
Paetus Dux tuenda; Armeniae advenit , Legati Vologefis re« 
vertere irriti ; Paetus Armeniam intrat , re male gefta cum 
Parthis ad turpia pa<fta vcnit ; Paetus exin fugit in Cappado- 
eiam , ibidem hibernat , Corbulo aliud interim fcedus cum 
Vologefe pangit; at Romae trophxa de Parthis fiftuntur. Tacit. 
ibid. 

Anno arrt. C. 63. V. C. Arfac. ?r8. vel 19. Legati Partho- 
rum cum fuperbis mandatis veniunt ad Neronem, nec du- 
bitatur de bello , cui praeficitur Corbulo. Tiridates deinde & 
Vologefes pacem poftulant. Tiridates in caftra Romana ve- 
niens diadema detrahit , fubjicitque imagini Neronis. Volo- 



i<5 'ANNALES ARSACIDARUM. 

gefes ad Corbulonem litteras fcribit, ut Tiridates tantus ha- 
beretur inter Romanos , quantum Conful. 

Anno ant. C. 66. V. C. 819. Arfac. 321. vel 22. Tiridates 
tandem Romam venit , & regnum Armeniaz accepit a Nero- 
ne , ut Faftus narrar. Tacit. Ann. 16. cap. 23. & 24. Vologe- 
fes autem Parthorum Rex , licet farpenumero accerfitus ve- 
nire ad Nerohem noluit; ac tandem cum ei moleftus effet, 
refcripfit , Tibi quidem longe facilius eft tam magnum mare 
navigare , quam mihi , &c At Nero nec in illum trajecit, 
quamvis fuccenferet , in Graxiam autem trans mare vectus 
eft hoc anno. Dio lib. 63. in Epit. 

Anno JEr. C. 69. V. C. 822. Arfac. 3-+- vel 25. mifll ad 
Parthum ( Vologefem ) , Armenumque Tiridatem Legati a. 
Vefpafiano eletlo in Oriente Rom. Imperatore , provifum- 
que ne verfis ad bellum civile ( contra Vitellium ) iegionibus 
terga nudarentur. Tacit. Hift. 2. cap. $z. 

Anno 70. V. C. 823. Arfac. 325. vd 26. veniunt Alexan- 
driam ad Vefpafianum Legati Regis Vologefis quadraginta 
Parthorum equeftrium miilia ofFerentes , gratia Vologefi acla, 
mandatumque ut Legatos ad Senatum mitteret , & pacem effe 
( inter Romanos mortuo Vitellio ) fciret. Tacit. Hift. 4. c. 51. 
& Sueton. lib. 8. cap. 6. E Regibus Vologefes promittit 40000. 
fagittariorum. 

Anno 71. V. C. 824. Arfac. iz6.vel z-j. Parthorum Rex; 
miffis ad Senatum Legatis, de inftauranda focietate , magno- 
pere oravit ut memoria Neronis coleretur. Sueton. fub finem 
lib. 6. 

Anno 73. V. C. S26. Arfac. 32S. vel 29. Cum Antiochus 
Commagenes Rex regno pulfus , uno vindus ( jubente Imp. 
Vefpafiano ) fuiflet, filiufque ejus Epiphanes fugiffet ad Par- 
rhos , fcribit ad Vefpafianum Vologefes litteras Principum 
Commagenorum gratia. Jofeph. de bello. lib. 7. cap. 27. 
. AnnocirciteL-75. V. C. 828. Arf. 330. vel 31. Alani aditu fibi 
prxbito a Rege Hyrcanorum ( qui jam a Parthis defecerat ) 
Mediam invadunt per portas ferreas , & diripiunt nullo re- 
liftente ; Pacorus Rex Media? , in difficilia loca refugiens , 
caeteris quidem bonis ceflerat : vix autem a Barbaris uxorem 
& concubinas fuas captas centum talentis redemit. Jofeph. de 
bel. lib. 6. Deinde Alani Armeniam vaftant , Tiridatem Re- 



gem 



ANNALES ARSACIDARUM. i 7 

gem acie fuperant,vixque exeorum manibus fubripuit. Id ibid. 

Vologefus Paithorum Rex auxilia adverfus Alanos , Du- 
cemque alterum ex Vefpafiani liberis depopofcit ; Domitianus 
omni fpe contendit , ut ipfe potiflimum mitteretur , & quia 
difcuffa res eft , alios Orientis Reges ( Armeniae puta & Me- 
dia:) ut idem poftularent donis ac pollicitationibus tentarunt. 
Sueton. lib. 12. cap. 2. Alani autem multis regionibus direptis 
& vaftatis, in patriam reverfi funt. 

Quo anno obierit Vologefus , prorfus incertum de eodem 
Principe haec tradit Plinius Coaevus lib. 6. cap. 26. Nuper Vo- 
logefus Rex aliud ( praeter Ctefiphontem ) oppidum Vologe- 
focertam in vicino ( Seleuciae fcilicet J condidit , nempe ad 
exhauriendam Seleuciam. 

Artabanus Vologefo fucceflit. cujus temporibus, cum jam 
falli Neronis apparuiflent , ut nos docet Tacitus , tandem 
anno 88. V. C. 841. Arfac. 3+3- vel 44. Homo Afianus no- 
mine Terentius Maximus y Neroni & facie & voce fimilis , 
nam ad citharam quoque canebat , is comparata in Afia fac- 
tione, & ad Euphrarem progrefliis manu longe majore fafta , 
denique ad Regem Arrabanum confugit, qui Tito ( Domitia- 
no potius) iratus illum receptum Romam reducere inftituit. 
Zonarus Ann. lib 11. cap. 18. Ea quidem fub Tito refert 
Annalifta, qui Romanas res haurit e libris Dionis ; fed fi qui- 
dem Dio ifta ad Titum retulit, etravit: nam orbis Romanus 
nullis beilorum terroribus concuflus eft iiib 1 iro , qui cum 
deliciae eflet generis humani omnibus Regibus amicus fuit 
& gratus , ifta autem ad Domitianum proculdubio pertinent ; 
nam ut ait Suetonius , qui hsec tempora attigit ( fub finem 
iib. 6. ) ciim poft 20. annos a cxde Neronis ( id eft anno V. C. 
841.) quo annus vigeiimus a caede Neronis cornpletns e(\ , 
extitiflet conditionis incertae , qui fe Neronem efle fcutaret, 
tam favorabile nomen ejus apud Parthos fuit , ut vehemen- 
ter adjutus & vix redditus fit. Tacit. vero lib. 1. Hift. initio, 
itma eti.im prope i'arthorum arma falfi nominis ludibrio. 

Parthicus tumultus falfi Neronis gratia, anno ab obitu Ne- 
ronis 20. non 10. procul dubio illigandus , nec audiendi qui 
repugnantibus omnibus Suetonii codicibus , ejufdem autoris 
textum emendare , imb corrumpere conantur. Ibid. Pojl decem 
nonpo/l vignti annos legere aufi, Suetonio vel indice vincun- 

c 



i8 ANNALES ARSACIDARUM. 

tut, etenim ipfe in Domiriano cap. 12. narrant hunc Prin- 
cipem tv> u\i.:m opo-um ac munerum impeniis , ftipendioque 
quod adjecerat , tentafle ad relevandos caftrenfes iumptus 
militum diminuere 1 fed cum ohyox d' Bdrharis perhocani- 
madvertiiVer nihil penfi habuiiVe quin prardaretur omnimodo, 
6c inter ca.*teros iuMiuum jncum c:ctr:vfjime aBum jtrljc , qua: ad 
ultimos Domitiani annos pertinere conllat. Veriun tunc ado- 
lefcentulus erat tranquillus , iplbmet tefte; quo pafto igitur 
ante annos dicem ic amplius vi^ente Tito jam eiat adolef- 
cens Suetonius , id tamen admitrere tenebitur ille qui falfi 
Neronis tempus ad decimum ab inreritu veri Neronis annum 
revocare ■tentabit : aiferit enim tranquillus fe adolefcente 
Parthos falfum Neronem vehementer adjuvilVe , quae cum 
abliirda fint , explodenda ducimus. 

Anno faltem Dionyfiano 89. V. C. 8+z. falfum Neronem 
turbas in Oriente excitafle pro comperto habendum ; & qui- 
dem imperante Domitiano , non Tito , cujus tempora feii-- 
cia & tranquilla nullo bellorum & hoftium metu turbata fue- 
re , Zonarx- quidem foli errorem iftum libenter attribuerenr, 
potiiis quam Dioni quem lugiter exfcribit; nam corruptum 
in codicem incidere , aut prifcum autorem minus recte inter- 
pretari facillime Grxculus Scriptor potuit. 

Anno Ch. 90. V. C. 8+3- Arfac. 345- circiter , mortuo Ar- 
tabano imperium Parthorum capeflivit Pacorus : hunc non 
alium efle a Pacoro Rege , cujus meminit Jofephus in Iibris 
de bello Judaico , & quem frater Vologefes I. Media: Prin- 
cipem dederat , exiftimat Jo. Maria Cataneus in notis ad Epi- 
ftolas Plinianas, fed Regem ilium qui Mediam fui juris fecit, 
quemadmodum fuperiiis notavimus anno V. C 803. JErx 
Dionyfianx 50. adhuc floruifle poft annos 40. aut 50. circa 
annum V. C. 850. mihi non fit verifimile. Pacorum qui ul- 
timis Domitiani annis imperitavit Parthis filium fuifle, non 
patruum pracdccefibris fui Artabani fatius eft opinari. 

Pacorus ifte non levem injiciebat Domitiano formidinem, 
ut colligo ex Epigrammate 32. lib. 9. Martialis. Hic Poeta 
falfe vellicat quemdam famigeratorem Parafitum celebrem 
Philomufum nomine , qni rebus novis enarrandis aut fingen-r 
dis totus incumbens , cunctis txdium afferebat. 



ANNALES ARSACIDARUM. 19 

jirtibits hfs jemscr c&nam Philomufe mereris , 

Plurima aum fin?is , fed quafi vera refers. 
Scis cjiti.. in Arfacia Pacorus deliberet aula : 

Rhenanam numeras , Sarmaticamque manum ; 
Verba Ducis Daci , Cattis mandata refimis. 

Vittricem manum quam venit ante vides. 

Eundem Pacorum Regem Parthorum amicum Decebali Da- 1 
corum Regis fuifie nos docet Plinius junior lib. 1. f p. 20. 
& ibi ad Trajanum quem monet quemdam nomine Callimor- 
phum confugifle ad Piincipis itatuam , perdu&umque ad Ma- 
giftratus indicafle, fervifle aliquando Laberio Maximo , cap- 
tumque a Sulago in Mccfia , & a t>< tb ■> nuineri mLuai 
facora P ft) 'i ,filtirib* ■ :<■ rmis in minifterio cjus. fu.Ife, 

deinde fugilfe ; fecum autem attulerat Callimorphus ille »em- 
mam habentem im.igie n Pacpri, \ ?u ,■ ' ■'■•' / f$ , 

plebulamqiie ex Parthico metalio. Quo anno interierit Pa orus, 
incertum prorfus ; fedcum Decebali amicus fuc.t, & poftea 
multis annis vixerit , veriflimile non eft Regem iftum e vivisex- 
ceihfieanteannum/ErxC.ioo.filium reliquit nominePar Tama- 
firim. Chofroes , feu Hofroes, quem Pacori fratrem fuifle tef- 
tatur Dio , poft eundem Pacorum regnavit , eumque Parthi 
prxtulere fratris filio Par-Tamafiri , cui tamen ut aliquo patlo 
faceret fatis , Regem Armenix majoris ipfum defignavk , 
Exedaremque Romanoru.n focium regno privavit. 

Anno Ch. 11:. V. C. 865. Abrahami 2r2S. Arfac 367. 
Chofroes Rex Parthorum , eje&o Exedare Rege Armenix 
fucceflbre Tiridatis , & Arfacida Regem Armenix creat fra- 
tris Pacori filium Parthanialirim inconfulto Imp. Trajano , 
qui vehementer indignatus bellum contra Parthos gerere de- 
cernit. Inde belli Parthici initium fumendum ; iftud autem 
Eufebius integre narrat hoc anno, licetpluribus annis geftum, 
eb quod currente Abrahami anno inchoatum fuerit Parthis 
Armeniam invadentibus , qux in Principis Romani clientela 
erat. Legendus Dio lib. 68. Julianus autem Imperator in Cx- 
faribus , iic loquentem introduc.it Trajanum. Parthos autem 
priufquam ab his injuria. affe&us eflem , armis violandos non 
exiftimavi , ut verb injuriam intulerunt ( cum nempe Arme- 
niam invadere auli funt ( non me xtas ingraveicens , etiam 

Cij 



2o ANNALES ARSACIDARUM. 

tum legibus milii militioe vacationem concedentibus ab iis in- 
vadendis revocavit. Egrefliis eft Romsl ad bellum Parthicum 
Trajanus anno Imperii fui 15. 18. apud Malelam , fed lege 
IE, ut jam in Anglia viri docti videre) menfe Hypeibere- 
taeo , feu Oclobri. Ita Malela , qui iiia ex Domnino Chrono- 
grapho mutuatiu', id eft aimo Abrahami ineunte 2121;. Arfac 
368. 

Anno JEr. Ch. 113. V. C. 866. Arfac. 368. vtl 69. Traja- 
nus Aihenas venit, & non multb poft Legati Chofrois eo- 
dem eum conveniunt , qui pacem petunt munera oiferentes ; 
r.am quia de profectione Trajani Chofroes acceperat ( in re- 
motioribus Orientis partibus ) trepidans miferat oratum fup- 
pliciter ne bello invaderetur , & Armeniam pro Parthamali- 
ii Pacori filio petebat. Trajanus non aliud refpondit ', nifi fe 
poftquam in Syriam veniflet fadturum omnia quae fieri par 
cflet. Dio lib. 6 . pag. 778. in hac fententia perfiftens Afiam 
Ciliciamque cum finitimis Provinciis peragravit ( ccftate & au- 
tumno hujufce anni ) ac Seleuciam adputit Dio , & Domni- 
nus apud Malelam; Seleuciam appulit, id eft ad portum Ba- 
tyllunijpK/ At^aa/» to x.«q Aexi/u/Spia. Lege A7r»Mai'a>;menfe 
Apellcco , feu Decembri. 

Anno 114. V. C. 867. Arfac. '69. vf/70. Trajanus Impe- 
rator nienfis Audynxi five Januarii ejSibftw Hfitf*, die feptimo ; 
E ( fupplendum tfhpy ) feria feptima per portam auream (ive 
Daphneticam veniens Antiochiam Syrix ingreflus eft , coro- 
nam capite geftans ex ramulis oleaginis contextam. Ita Ma- 
lelas & Dio pag. 779 Antiochioe cum eflet Imperator, Au- 
garus Ofroenus , non ille quidem occnrrit, munera tamen & 
Legatos mifit , Trajanum pariter & Parthos metuens. Dio ibid. 

Parthamaiiris cen vi cogente primum Trajano fcripfit , tan- 
quam Rex, & quia nihil refcriptnm eflet,alias litteras mifit , 
omiflb nomine regio. 

Nihilo Armeniam invadit Trajanus , & eam Provinciam 
P. Romani facit reje&o Parthamaliri Hoc narrat Dio apud 
Xiphilinum, & in fragmentis lib. 68. pag 779. & feq. At An- 
chialum Trajanus Heniochorum , Machelorumque Regem 
donis mutuis cohoneftavit. Dio pa*. 779. Trajanus diclus eft 
fecundb a Senatu Optifam. Armeniacus verb ex militibus. 

Anno 115. V. C. 868. Arfac. 370. vel 71. Trajanus Edeflam 



ANNALES A R S A C I D A R U M. ?i 

veniens & Augaro Regi placatus , ibidem aliquanditi fubfiilir. 
Cum in Mefopotamiam veniflet, Regibus Mano , Maniflaro, 
& Bebarfapi Adiabenes bellum intulit. Singara capit ope Lu- 
fii ( Quieti. ) Dio 781. Trajanus Niilbi Batnifque captis in Me- 
fopotamia Parthicus cognominatus eft T>io ibid. Deindem- 
thiochiam revertitur , ibidem hyemat , & terrae motu fere 
opprimitur Dominica die 23. menfis Apellaei fett Decembris 
anno Antiochiae 164. ex Malela rite emendato. 

Anno 116. V. C. 869. Dio pag. 785. ineunte vere Trajanus 
in hoftilem terram ingrefius eft. Romani navigiis Tigrim tranf- 
meant ; Adiabenem & Arbela capiunt, poft Babylonem ufque 
veniunt , nullo hofte repugnante, nam Parthorum vires com- 
minutx erant bellis civilibus , eratque tunc inrer eos feditio 
( inter Chofroem nempe & Partamafpatem , iftum enim Re- 
gis Armeniae filium , & Regis Parthorum hoftem exhibet 
Joannes Malela in Chronographia , qui licet hiftoriam iftam 
ineptis ac anilibus involvat fabulis , attamen veluftis libris 
ufus eft. ) Trajanus mox Ctefiphontem Regiam Parthorum 
ingreditur , qua urbe capta Imperator appellatus eft, confirtpato 
Parthici nomine. Meflenem Tigridis infulam prope oftium flu- 
minis & mare rubrum , feu finum Perficum , in qua Atham- 
bilus regnabat, nullo labore cepit, atque in iis locis propteE 
vim hyemis <5c rapidum Tigrim , aeftumque maris , iq magnum 
venit periculum, Characem deinde didam Spafini, primi fci- 
licet Regis Characenorum , quae erat in ditione Athanibili , 
( qui Athambilus fucceflbr Spafini erat ) de quo Spafino Lu- 
cianus in Macrobiis. 

Anno 117. V. C. 870. Arfac. 372. vel 73. dum Trajanus 
navigat versiis Oceanum , omnia quae ceperat , maximo tu- 
multu defecerunt : qua defectione cognita Luiium & Maxi- 
mum contra rebelles mifit, Maximus ab iis pradio fuperarus 
eft , fed Lufius recuperavit Nifibim , Edeflam expugnavit , 
diripuit Sc incendit, Seleucia ab Erucio Clero, & Julio Ale- 
xandro Legatis capta & incenfa eft. Trajanus metuens ne 
Parthi aliquid moiirentur , ipfis Regem dare conftituit , ut 
Ctefiphontem venit Parthis Regem Pattamafpatem ( Arfaci- 
dam , fed hoftem Chofrois, defignat. Inde profeclus inAga- 
renos , eos adoritur infaufto fucceifu ; inde proricifcitur, &l 
in morbum cum incidiflet, obiit Selmmite in CiUcia menfe 



22 A N N A L E S ARSACIDARU M. 

Augufto , cui fuccedic Hadrianus , qui tunc exercitui Syriaco 
praeerar. 

Anno ^r. Ch. 118. V. C. 871. Arfac. 373. vel 74 Hadria- 
nus Imperator dtfiaentibus his nutionibus jjna: Trajanus Jubegerat '■, 
omnia trans Euphratem & lipriin rdicv.it. Pfatamafluim (emen- 
da Parramaflapim ) quem Trajanus Parthis Regem fecerat, 
quod eum non magni ponderis apud Parthos videret, ^ro.vwHs 
gentibus Regem dedit. Spart. in vita Hadr. cap. 3. ( quibus 
anrem gentibus , difce ex eodem Spartiano cap 4. ) Parthos 
rn amicitia femper habuit , quod inde Regem retraxit , quem 
Trajanus impofuerat , Armcniis Regem habere permifit , 
ciim fub Trajano Legatum habuilVent. Tunc Hadrianus An- 
tiochise erat , ut docet nos Spartianus cap. 5.Trajani gloria: 
invidens , ftatim tres provincias reliquit , quas Trajanus ad- 
diderat, & de Aflyria , Mefoporamia , & Armenia revoca- 
vit exercitus, &; finem Imperii efie Espitrates 11 . . Eutropius 
lib. 8. pag. 114. Parrhi Parthama'apx abnuentes fuis moribus 
f.cei parere cceperanr, 11 ru oQiTtpa) tto-tvco yift&iTo Ra.a\\i>ji .. 
( revocato fciliceteorum legitimo Rege Chohoe.)Dio in fpir. 
fib fincm lib. 68. ftartheiaaiipatem verb q;icm Trajanus Re- 
g>:m , creavir Parthorum fuiile filium Regis Armcnix legitur 
apiid Malelam Chronogr. cxin argumentum Hadriano fuit 
Armeniac Exregi Parthorum reftituendae. 

Hoc inquam anno 118 ( ex lib. 9. Eutropii ) Hadrianus fta- 
tim , ab adepto Imperio, Provincias omnes reliquit , quas Tra- 
janusaddiderar, & de AiTyiia, Mefopotamia & Armenia re- 
vocavit exercitus , ac finena Imperii voluit fatemmoa 

modb Aflyriam ied Mefopotamiam Parthis reftituit, fcilicet 
partem Mefopotamijc , quam Arfacidx prius obrinuerant, cu- 
jus primarix urbes fuere Amida & Nifibis , at ejufdem regio- 
nis pars Ofrhcene dicla , quam ailuic Euphrates,Abgaro Re- 
gulo a Trajano fub tributi onere concefla indigenis Princi- 
pibus fuis parere voluit Hadrianus, non Parthis. Iftos autem 
Mefopotamios Syris vicinos anno faltem Imperii fui 15. pror- 
shlis liberos & immunes a tributo efle decrevit , ut infra de- 
monftrabimus ex nummis. 

Anno JEr. C. 130. V. C. 883. Arfac. 3S5. vd 86. Hadria- 
nus Imp. urbes Afiae ufque ad Euphratem luftravit 5 tum bel- 
lum Pmrthorum in motujmt , idque Hadrium colloquio usptettitm 



ANNALES ARSACIDARUM. 23 

' ejl. Spart. op. 1 j. Quas tamen manifefte tranfpofita , & loco 
fuo vero mota videntur : pertinent vero ad cap. 13. ubi haec 
leguntur. Hadrianus a Cc.pj iocibm fervitia caftris profutura 
Toparchas & Reges ad amicitiam inviravit ; invitato etiam 
Cofdroe, feu Hofroe Rege Parthorum , remiuaque illi filia 
quam ceperat Trajanus , ac promifia fella quas itidem capta 
. fuerat , cumque ad eum quidem Reges venifient , ita cum his 
eg ; t , ut eos pjeniteret , qui venire noluerunt causa fpeciarim 
pi)jy ifm mis , qui ejus invitationem fuperbe rfofexcrir. Cofdroes 
■ ex illis non fuit , qui causa Pharafmanis ad Hadrianum ve- 
nire noluerunt nam Iberi femper fuere , aut plerurque Par- 
thorum hoftes praecipue tempore Pharafmanis, ut mox vide- 
bimus. Cofdroes idcircb ad Hadrianum venit , & cAlcquio 
Hadriani belhtm quod tantum in motu erat , repreflum , ut le- 
girur cap. 12. ejufdem Spavtiani : Hadrianus tamen fellam re- 
giam non remifit , nec promiffis ftetit , eo quod, ut opinor, 
non multo poftquam ex Aiia egreflus eft Imperator , Cofdroes 
obierit 

Anno. 133. Atfac 289. hoc eriam anno , Juliano la- 
bente, Hadrianuscum ex Orienralibus Provinciis recederet , 
& Italiam repetere cogitaret , ne quid pacem cum Parthis & 
finitimis Barbaris initam turbare pofiet , & ut finis fmperii, 
certufque terminus Euphrates eflet , Melbpotamios liberos a 
tributo pronuntiavit quod Trajanus impofuerat , Spart. cap. 
4. Mefopotamios , inquam non Parthis fed Regulis & Phv- 
larcis fubditos Refainam oppidum non ignobiie Ofrhoenes 
prorsus liberum efle Imperator ifte voluit, & exinde epocham 
fuam inftituerunt & numerarunt Refainenfes , uti demonftrant 
hi nummi fub Decio Imp. cufi cum hac epigraphe in antica 
parte AYT. KAI. MEC. KT TP A. AEKIOC. CCB. in poftica 
CEn. PHCAlNHCinN. HIP. Septimiorum Refainenfium 
118 velut in alio nummo CEn. KOA. PHCAINHCiaN. 
L. HTP. Septimias Colonia: Refainenlium anno 118. Cujus 
epochx initium ex vera Imp. Decii Chronologia ad annum 
JEtx Ch. 132 vel 133. proculdubio revocanda. Tunc igitur 
Hadriunus Mefopotamios , & eorum regulos Ofrhoenenfes 
fciltcet ab omni triburorum onere exemit. Refaina, qua: ho- 
die prifco retento nomine Rafatn dicitur, olim aTheodofio 
Magno reftituta Sc aucta, Theodofiopoiis appellata fuic , ut 



24 A N N A L E S ARSACIDARUM, 

clocet nos Joan. Malela pavte z. Chronici pag. 40. F.NroiW <Tte 
otwrai QioSoaioi , xd l T * v PtytMVM TZfdriv YMfJiW &$&ii>a.v , ( lege 
^.ffaeiKx.) ) ■nohtv tjnS <i«te>-Ax'&» 0eoc$bi7iot/77DAiS Aafoaa £z.tdte ?avT>j 
JCGI/M0 Xo-J <TtX,06(0V TTOAtOS &'&>« T?5 n>c e7n t»5 u<TH7e;as M»»j|3ati J y 

yjt/ Sa-rs-^/cv- Fecit etiam Lpfe Theodofius oppidum quod 
prius Rafacina dicebatur , civitatem . qusc nomine mutato 
dicta eft Theodofiopolis, accipiens exinde hoc oppidum jus 
civitatis ufque nunc , & quidem fub Confulatu Merobaudis 
& Saturnini ( anno 383. ) Rafaina qua; & Theodofiopolis fita 
fuit ad Aboram live Chaboram fluvium in Ofrohoene, tefti- 
bus Stephano Geographo , & Procopio lib. 2. de Edit. Jufti- 
niani. Attamen Hadrianus Rafaniam liberam omnino efle vo- 
luit ne Regibus fubditam : idque ex eo colligo , quod , ut 
docent nos nummi , Sept. Severus Coloniam Romanorum 
iftud oppidum fecit , erat igitur tunc liberum oppidum 
iftud; at regnum Ofrohoenes in provinciam primum redac- 
tum fuit a Caracalla Sept. Severi filio , ut nos docet Dio. 

Anno circiter 134. V. C. 887. Arfac. 389..^/ 90. fuccedit 
Vologefes II. patri Chofrhoi. 

An. 135. V. C. 888. Arfac. 19Q.V0I91 confedo Judaico bello 
( a Ducibus Hadriani , ) aliud Alanorum, qui Melfageta: funt, 
motum eft a Pharafmane; iftud vero Mediam Armeniamque 
vehementer afflixit,Cappadociamque atrigit. Poft, Alanis (non 
Albanis , ut imperite fubftituit Leunclavius ) partim muneribus 
a Vologefo perfuaiis partim metu FlaviiArrhianiPraefidisCap- 
padociae adducds , conquieverunt. Oio lib. 69- pag. -794. 

Anno 136. V. C. 8S9 Arfac. 391. vei 92. Vologaefus Rex 
Parthorum Legatos mifit ad Hadrianum , ut Pharafmanem 
accufarent: hos in Senatum introduxit Imperator. Dio ibid. 
Re infecH redierunt Parthi ; nam Hadrianus Pharafmani lbe- 
10 cum uxore Romam profefto , imperium auxit , & in Ca- 
pitolio facrificare permifit. 

Anno Mtx Ch. 138- V. C. 8 ,1. Arfac. 393- vel 94. obiit 
Imperator Hadrianus , cui fuccefiit Antoninus Pius. 

Anno 139 V. C S92. Arfac. 394- vei 95. moritur Rex Ar- 
meniae Partamafapes Arfacida , reli&o filio nomine Achoeme- 
nide Jamblychus in Dramatico apud Photium Bibl. cod. 94, 
Vologaefus jam Armenia: inhiabat, at Imperator Antoninus 
Parthorum Regem ab Armeniomm expugnatione folis litte- 

ris 



ANNALES ARSACIDARUM. 25 

ris repulir. Capitol. in Dii vita cap. 9- Hoc autcm anno ab 
Antonino Pio , cum eflet Trib. pot. cos. ii. Rex Armenis 
datus S. C. ut teftantur nummi ejus antiqui. Sellam regiani 
Parthorum Regi repetenti, quam Trajanus ceperat ( nec Ha- 
diianus reddiderat ) pemegavit , ut teftatur Capitolinus in 
vita Ant. Pii. Quandiu vixit ille , tranquilla pace Oriens 
quievit. 

Anno 161. V. C 914 Arfac. 416. vel 17. mortuo Antonino 
Pio , ei fucceduntadoptivi filiiM. Aurelius & L. Venis menfe 
Martio ; quod cum audiiflet Vologaefus , ftatim Armeniam 
invafit. Demortuo autem Achaunenide Arfacida filio Partha- 
mafapis, regnum Armeniae devenit ad Sohaenum filium Acha> 
menidis ex patribus Regibus ortnm. Qui regno deturbatus a Vo- 
loga:fe Romam fugit, ubi fimul creatus eft Senator & Con- 
ful ( fuffe&us fcilicet ) Jamblychus in Drammatico apud Pho- 
tium. Vulog.tfes pnor bellum Romanis intulitj totum exercitum 
Severiano commiflum ad Elegiam oppidum Armenise undi- 
que conclufum , una cum ipfis ducibus fagittarum i&ibus 
confecit. Dio lib. 71 pag. 802. B. 

Dux Parthorum praecipuus erat Hofroes quem Grsci Oxyroen 
nominabant , ita Callymorphus Scriptor fub M. Aurelio apud 
Lucianum de modo confcribendx hiftoriae pag. 356. Prxterea, 
inquit , Lucianus ibid. pag. 3 57- Hic ( Callymorphus ) de 
morte Sevtriani fcripjit , quod cxteri quidem omnes decepti & 
falfi fmt j qui putarunt ipfum gladio interfedum fuifle , quando 
inedja &" cibi abflimntia inerit : fic verb cum nugatorem refellit 
Lucianus , nefcit quod totum illud quod ille ( Severianus ) 
paflus eft trium duntaxat dierum fuifle > qui autem inedia 
moriuntur, etiam in feptimum ufque diem plerique funrciunt. 
nifi quis hoc credere volet quod Chofroes adftiterit , expec- 
tans donec Sevenanus fame interiret , & ob id ante feptimum 
diem in aciem non eduxerit. 

Porrb idem Lucianus in vita Alexandri Pfeudomantis pag. 
486. 6:487. DucemParthorum Ofroem, appellat Othryadem, 
narratque Severiano redditum fuifle fuper expeditione in Ar- 
meniam fufcipienda oraculum ex autophonis , id eftjVoce 
ipfms Dei Elyconis , cujus Sacerdos & Propheta erat Ale- 
xander » adhoitans emm illum ad incurfum. regionis , fic ait. 

D 



26 ANNALES ARSACIDARUM. 

Parthis ^4rmeniifjue citato Marte fubaclis , 
Romam Urbem repetes , & claras ihybridis tmdas , 
Vertice Jerta gerens radiis diftincla Jerenis. 

Deinde vecors ille Gallus perfuafus incurfionem feciflet, ca> 
deretiu- ab Othryade hoc oraculum a Commentariis fuftulit, 
atque aliud in ejus locum fubftituit ( Alexander ) hujufmodi. 

^igmen in Armenios ne duc : neque enim expedit ijluc. 
Ne tibi foemineis vir amiclus vejlibus , arcn 
Exitium immtttat , vitaque ac lumine privet. 

Siquidem hoc interim callidiflime fuetat commentus , ut 
pofterioribus fubftitutiifque refponiis ea qux perperam , ma- 
ieque eveniflent , farciret ac mederetur. De eadem clade a 
Romanis perpefia fcribit Capitolinus in M. Aurelio cap. 8. 
Fuit eo tempore ( fub initio fratriim M. & Lucii etiam Pat- 
thicum bellum, quod Vologaefus paratum fub l?io , Marci & 
Veri tempore indixit fugato Attilio Corneliano, qui Syriam 
tunc adminiftrabat. Idem in Vero cap 6. interfe&o Legato 
Severiano , caJis lcgiombus ( in Armenia ) Syn dtfetitomm cogi- 
tant , Oriens vaffatur. 

Primb in Armenia Romanos cladem paflbs , deinde verb 
vi&otias conrinuas ab ipfis reportatas fuifle fcribit Lucianus , 
pag. 347. initio libri 3 cjuomodo hijloria fcribenda Ju . Hoc anno Imp. 
Verus in Orientfem ptofectus eft belli Parthici causa, 5c 
hyemavit Laodiceae. Capit. in Vero cap. 7. 

Anno 162. V.' C. 915- Arfac. 417. vel 18. bellum inchoa- 
tum a Romanis , duce Statio Pnfco , per quem gefta: funt res 
in Armenia profpere , Artaxatis captis ( Capitol. in Marco) 
fcilicet anno fequenti 163. Nummus probat Trib. pot. in. 
Imp. 11. Cos in Armenia cum captivo ad trophxum fub fi- 
nem hujufce anni 163. V. C. 916. Ariac. 418. 

Anno 164. V C. 917- Arfac. 419. vel 20. Cum Verus jamfuf- 
cepiflet Tribun. poteft. III. diclus eft ab exercitu ^irmeniacus > 
& ab eo Rex Armenis datus , ut ex altero nummo patet.- 
Rex ifte Sohjemus fuit, antequam a Parthis expelietetur ge- 
minus regni Armeniae haues , & Rex iterum creatur ^irmemx 
majoris , ut fcribit Jamblycus. 



ANNALES ARSACIDARUM. 27 

Vologajfes victus ultra Euphrarem flumen fu<nt. Jamblycus 
ibid. Dio Ep. lib. 71. pag. 802. Callius adorienrem fe Volo- 
gaefem fubrinuit circa Euphratem. 

Anno 165. ineunte vere, Voiooxfes vifbus ultra Tigrim fu^atus 
ejl , & Parrhorum regio a Romanis fuba&a fuit , ut narrat 
Jamblycus Babylonius ocularis teftis ad Photium in Bibl. 
Callymorphus coaevus etiam apud Lucian. quomodo confc. 
hift. pag. 356. multis verbis defcribebat ,qualis fuerit coma 
Hofrois ( ducis Parthorum ) natantis per ; igrim ( poft cladem 
acceptam ) & in quale anthyum effugerir. Duces Romani con- 
fecerunt Parthicum bellum Statius Prifcus , Avidius Caifius, 
& Martius Verus , ( qui poftea Cappadocia? prxfuir , tefte 
Dione lib. 71. pag. 811. A. ) per quadriennium ; ira ut Baby- 
•Ioniam Provinciam, & Mediam pervenirenr; partimque 1 Ve- 
ro ) qui Antiochiae morabatur, nomeu Armenici , Paithici , 
Medici , quod etiam Marco Ronue agenti delatum eft. Egit 
autem per quadriemium. Verus hyemem Laodiceae , aeftarem 
apud Daphnem , reliquam partem Antiochiac. ItaCapit. in 
Vero cap. 7. Dio lib. 7\. in Epit. pag. 802. 

C. Caflius defertum tandem Vologaefem a fociis terga 

vertentem infequutus , Seleuciam Sc Ctefiphontem venit, 

deinde vaftata atque incenfa regia Vologefi , quae in urbe 

Ctefiphonte erat , folo adarquavit. Capit. in Vero cap. $. 

Vitio Caflii contra ftdem Seleucia, quae ur amicos milires 

noftrOs receperatr, tfl expugnata ( id eft vaftata, ) quod quidem 

etiam inter caeteros C)uadratus Parthici belli Scriptor , incu- 

fatis Seleucenfibus , qui fidem primb ruperant ,/>«ro^r,apudCapir. 

in Vero cap. 8. Dio ibid. ut fup. Cumautem Caflius reverrere- 

f tur magnum numerum militum amifit qui partim fame enecti , 

-partim extincti , rediit aegre in Syriam cum reliquis miliribus. 

•Exin tamen Mefopotamia Rom. Imperio addita: fuit , quam 

Tarrhinunquam receperunt , licet eandern Provinciam ali- 

quories infeftarint incurfionibus. 

Vologefes rebus infeliciter geftis , deinde ufque adobitum 
quievit. Sohaemo aurern Armeniaz Rege mortuo, fucceflir( fi- 
lius, ut colligo , ) Sanatrucus nomine , de quo hxc fcribit 
Suidas. Corpus quidem habebat mediocre T fed animo erar ad 
omnia magno, prcecipue verbadres bellicas: juftiri<c cuftos 
fuit &frugalis, ficut pMeftantiiUmi Romanoriun & Gr&camm;, 



28 ANNALES ARSACIDARUM. 

Quo anno obierit Vologefes , incertum eft : hic Vologe- 
fcs II. fucceflbrem habuit filium Vologefem III. qui Commo- 
do imperante jam regnabat , Pefcennii Nigrl amicus Pradidis 
Syriae , qui in Provincia , interfecto Pertinace , purpuram 
fumpfit. Nigro enim Pefcennio Parthos favilVe fcribit Spar- 
tianus cap 9. adde Herodianum lib. 3- cap. 63. Regnabat ita- 
que Vologefus III. ante annum Chr. 193. V. C. 946. Arfac. 
448. Hac Epocha & nota Chronologica TMH. 44.8. nummum 
ejufdem Vologefi ... OAOTA2. confignatum vidi. 

Anno 195. V. C 947 Arfac. 450. vel 51. Dum muri By- 
zantiorum obfidentur , Severus exercitum contra Ofroenos, 
Adiabenos & Arabas duxit, quos vincit Severus. Dio lib. 76. 
pag. S48. Spart. cap. 9. vitae Severi. Arabas autem & Parthos 
oderat Severus , quia scmuli foeii fui Nigri fuerant. Herod. 
lib. 3. cap. 65. & Spart. cap. 9. vitx Severf. 

Anno 196. V. C. 949- Arfac. 451- pei 52. Severus bellum 
inferre tentat Parthis & Adiabenis , Parthicum tamen in aliud 
tempus rejecit. Herodian. lib. j. cap. 65. Severus porro dictus 
eft Arabicus , Adiabenicus, Parthicus; at recufavit Parthicum 
nomen,ne Parthos lacelVeret. Spart. fub finem cap. 9. vitx Se- 
veri: timebat enim Severus Cl. Albinum Caefarem, qui mox 
rebellavit , feque Auguftum dixit , nequaquam afientiente 
Severo. 

Anno 198. V. C. 951- Arfac. 453.1*/ 5-4. Parthi, occupa- 
to Severo bellis civilibus , arrept.i liccntu , Mefopotamiam in- 
vadunt , magnis copiis conducVis Nifibin obfident ; fed ea a 
Lxto duce Romano confervatur. Dio lib. 75 pag. 833. 

Anno 199. V. C 952. Arfac. 454.1;?/ 55. SeverusRoma profi- 
cifcitur ad bellum Parthicum . . traje&o exercitu a Brundufio 
continuato itinere venit in Syriam , Parthofque fubmovit 
( a finibus Romanorum ) Spart. cap. 14. & 15 vitae Severi, 
Nifibin venit ( fub finem hujufce anni, ) Parthi adventu Se- 
veri minime expeclato , domum funt reverfi; frater verb Re- 
gis Vologefi cum Severo erar. Dio pag. 854. 

Anno 200. V. C. 953. Arfac. 455. vei 456. jam Severus in 
Armeniam faclurus impetum , pracventus eft a Rege Arme- 
niorum mittente obfides; poftea in Syriam , ut fe pararet ad 
bellum Parthis inferendum, revertitur. Herodian. lib. 3. Dio 
vero in Fragm. lib. 75,. pag. 854. Cttm Vologxjus ( jiex sir- 
- 



ANNALES ARSACIDARUM. 29 

menU ) Sanflrttci ( Regis Armeniaj itidem ex Suida ) fium , aciem 
oppofuiffet Severianis , & priufquam cum eis confligeret, 
inducias poftulaflet , Legatos Severus ad eum mifit , eique par- 
tem Armcnix pacis causA Jonavu ; partem itaque abftulit , Sophe-« 
nem nempe , qux exinde paruit Satrapis ndigenis Rom. ve&i- 
galibus ufque ad Juftinianum lmperatorem. 

Anno Chr. 201. V. C. 954- Arfac. 456. vel 57. Severus 
inopinato Parthos aggreditur , Regiam Ctefiphontem trajec- 
to Tigri capit 3 &z militibus diripiendam concedit : illinc fugat 
magnum Regem Voiogefem ( quem perperam Artabanum 
vocat Herodianus lib. 3 cap. 74. Dioni enim Severi Comiti 
& familiari omnino fidendum , non Herodiano , cujus aflerta 
ex fcriptis Dionis invi&e repelluntur , in multis enim peccat 
Herodianus , cum bellum iftud Parthicum narrat. 

Anno 214. V. C. 964. Arfac. 469. vel 70. mortuo Vologe- 
fo III, dum Antoninus Caracalla in Afiam venit , fuccedit 
fiJius major natus Artabanus , fratribus ejus repugnantibus, 
qui de regno inter fe certant , eoque fe multum jaSiat ^in- 
toninw. Dio Fragm. lib. 77. Excerpt. Valef pag. 746. & apud 
Xiphil. eodem lib. 77 pag. 876. Antoninus fcripfit ad Sena- 
tum de Regibus Parthorum , quod cum fratres eflent , Sc 
diffiderent inter fe , Refpublica Parthorum ex eorum diflen- 
tione magnum detrimentum caperet 

Cum ad Antoninum , tanquam ad amicum fraude pellec- 
tus veniiVet Angarus Rex Ofroenorum, comprehenfum cori- 
jecit in vincula , &. Ofroenam Rege deftitutam cepit , & in 
Provinciam redegit : verum Ofroenem Abgaro illius gentili- 
tio Principi reftitutam fuifle a Gordiano Pio patet ex num- 
mis apud Triftanum tom. 3- prjefertim ex illo numifmare, 
cujus poftica defcribitur pag. 519. ibi uterque Princeps exhi- 
betur; Imperator capite radiato dextra. globum terraz tenet,, 
Abgarus Gordianum refpiciens, dextra. diadema tangit , lxva 
fceptrum demittens fe a Principe Romano Regiam potefta- 
tem recepifle fatetur. 

Anho 215. V. C. 968. A.rfac. 470 vel 71. Artabanus folus 
regnat, fed ei bellum iritulit Caracalla , eo quodTiridatem 

& Antiochum quemdam quos pofcebat , non dederat 

Poftquam autem a Partho metu perttrrito , utrumque recepit', 
a beJlo deftitit Partfiico. 






3 o ANNALES ARSACIDARUM. 

Anno 226. V. C. 969- Arfac. 471. vel 72. Regem Armenio- 
rum ( Vologefem ) qui cum filiis diflentiebat , velut inter 
eos pacem facturus per litteras vocavir , ac deinde illos non 
aliter quam Angarum tradtavit ( eos , inquam , in vincula con- 
jecit. Epit. Dion. lib. 77. pag. 875. E & ex eodem Dione. 

Porro Theocritum mifit cum exercitu in Armenos^ a qui- 
bus vidtus, magnam cladem accepit lib. 77. pag. 878. & $79. 
Dion. videndus & Spart. cap. 6. in vita Caracallx. Armeni 
paulb poft Tiridatem Regem eligunt. 

Antoninus Caracallus fraudulenram expeditionem in Arta 
banum fufcipit , Parrhorum agros & urbes crudeliflime diri- 
pit ex Dione lib. 79. Herodian. lib. 4. cap. 101. & 102. At 
ubique fere hic cefpitat teftimoniifque Dionis falii arguitur. 

Anno 217. V. C. 970. Arfac. 472. vel 73. Cum Caracalla 
iterum vellet Parthis bellum inferre, hybernat Edeflx , unde 
difeedens occiditur dolo Macrini 8. Idus Aprilis ( Spartian cap. 
6. & 7. ) Macrinus imperium adeptus, confligit dubio eventu 
cum Artabano Rege, qui advenerat tunc cum ingenti exerci- 
tu , a quo Romani propudiofam pacem xgre obtinent. Dio 
lib. 78. pag. 888, & 889. Quo cum conferendi Herodianus lib. 
4. cap. 108. & 109. & Capitol in vita Macrini. Pergit Dio 
lib. 78. pag. 88-. Fuit hoc c.uoaut hrlium compofitum , quod in 
Armenia geftum erat , cum Tiridate? diadema fibi a Macrino 
miflum accepiflet , ac matrem quam Caracallus undecim 
mtnfibus ih carcere detinuerat , ( a menfe Junio fcilicet anni 
fuperioris 216. una cum prxda qux capta fuerat ex Armeniis, 
& iis cum agris quos pater ejus in Cappadocia poflederat , 
impetraflet : pater itaque Tiridatis , & ejufdem fratres in car- 
cere perierant. 

Anno 222. V. C. 975. Arfac. 477. vel 78 Tiridate mortuo , 
cum Alexander Mamxx filius Romx creatus fuit Imperator, 
tum Rex Parthorum ^rfacem fratrem fuum Regem Arme- 
nix conftituit , ut refert Armeniorum hiftoria apud Proco- 
pium lib. 3. de yEdificiis Juftiniani ; addir Procopius , neque 
enim ex Armeniis oriundos quis exiftimet Arfacidas. In Ar- 
menia majori fedem habebar Armeniorum Rex jam inde an- 
tiquitus fubditus Romano Imperatori. 

Anno 226 V. C ^79- Seleuc 537. vel 38. Arfac 48 r. vel 
'82, DelCtis Parthis Artaxerxes iceleratus &m/uftiiTimus Pei> 



: 



ANNALES ARSACIDARUM. 31 

ficum regnum obtinuit., interfedo Domino fuo ( Artabano) 
anno nempe 5 j 8 . ^ile xandri Magm ( id eft Epocha; Seleucida- 
rum,&anno ineunte: ccepit enim annus Seleuc. 538. autumno 
hujufce anni 226. Agathias lib. 4. pag- 134- Dio Epit. lib. 80. 
pag. 918. Artaxerces Perfa cum tribus praeliis Parthos fupe- 
raflet , & Artabanum Regem eorum interficit. Herodian. lib. 
6. cap. 129. Artaxerces Perfarum Rex Parthos devicit, atque 
Artabanum qui prius Rex Regum appellabatur , & duplici 
utebatur diademate. 




ARSACES I. 



ARSACES I 



ARSACRS 

PARTHORVM.REX. I 




In miis eo D .VaiUantr J? . 1A. 
ex tuuti. ata . tetradr . 



ARTHI ex Seleucidarum Imperii dif-. 

tra<5Hone ampliorem fiiae diclionis partem 

virtute & armis fibi vindicarunt : gcns 

quidem fub Medis & Perfis ; im6 fub Ma- 

cedonibus obfcura. Seleucus Nicator ex 

knumeris iftis Regionibus ab Alexandro magno , Da- 
a A 




2 ARSACESI. 

rio deviclo , comparatis , imperium ab Helleiponto ad 
Indum ufque fluvium iibi conftituerat : quod Antiochus 
Soter, hujus fiiius, integrum fervavit. Ipfo autem mor- 
tuo , Antiochus ejus filius , qui vocabatur o 0«o? , id 
eft, Deus , patri in imperium fuccefTit $ fed adverfus 
Ptolema^um Philadelphum , qui fecundus imperabat 
iEgyptiis , gefTit bella quamplurima , Sc totis Babylo- 
nis , atque Orientis viribus dimicavit. Hieron. imj>. xi. 
Danielis ex Cbron. Porphjrit , qui fua a Sutorii Callinici 
Chronicis excerpfit. 

Dum autem Antiochus II. contra i£gyptios bellum 
redintegrat, & diu illo detinetur 5 exercitibus Sc praz- 
fidiis vacuas inermefque Orientis Satrapiac remanent. 
Qua re confpecta, Graeci Baclrianam Regionem inco. 
lentes , Macedonum odio , rebellant. Primus horum 
Grarculus quidam , nomine Euthydemus , Baclrianam , 
vicinafque regiones fidei fuas commiifas, ad defeclio- 
nem pertraxit. Strabo Itb. xi. pag. j 1 y. Sed aliquanto 
poft obiit , quum dindema fumere non fuiilet aufus. 
Ejus vero fucceffor Theodotus , feu Diodotus, primus 
fe Regem appellari juffit : ut in Eptt. Trog. Itb. 41. atque 
in prologo ejufdem libri legitur : In Baclrianis regnum 
a^Diodoto conftitutum eft. 

Jr- Arfaces & Tiridates fratres, Satraparum munere 
fungebantur apud Baclrosj id eft , partem Baclrorum 
regebant 5 Agathocle Macedone PraefecTuram admi- 
niftrante Periicar Provinciae ( late fumptac pro om- 
iiibus fuperioribus Satrapiis , feu regionibus Tranftigri- 
tanis. ) Arrianus teftis in Parthicis apud Synctlium. 
Chron. pag. 284. 

Bactiianum fuifle Arfacem tradunt, &incrementa 



ARSACESJL 5 

Diodoti pracfenfifTe $ ideoque ad Agathoclem confu- 
gifle j cum flbi ad refjftendum Diodofo rion fatis vi- 
rium foret. Strab. Ub. xi. pag. $1$. Arfaces 8c Tiridates 
generis originem ad Artaxercem , Perfarum cjuondam 
Principem , referebant j Artaxerxem , incjuam , cjui pri- 
mum Arfaces appellabatur. Ctefias m fragm. PerJ. pag. 
651. Quid cjuod avus Darii Hiftafpidis , Ar/aa vocaba- 
tur apud Herodotum, Ub. 1. cap. 205-. <t& lib. viii. cap. 2. 
Unde originem fuam deducere ex prifcis Perfarum re- 
gibus, non leve ac futile autumabant Arfacidac , licet 
incertae originis dicatur Arfaces , exEpitome Trogi lib. 41, 

Erant duo fratres,A/>ffa)U<ft*, to vta Aptroxx tX $f&7iuTX a.7nia, 

tefte Arriano in Parth. apudPhot. Bibliotb. cod. y 81. ( Sic 
enim locum corruptum emendandum non dubico : ) id 
eft,Arfacidas filii duo Arfacis , Phriapatii nepotes. Phria- 
patesj feu & Phrapates , idem ac Aphra Pater, five & 
Papatius : nam apud Perfas , idem Aphra efl , ac Pa 
apud Turcas Scythafcjue 3 fcilicet fublimis , fiipremus , 
maximus : quaz nominibus propriis , ut & Art , prgcpo- 
nuntur. 

Hi Phereclem , qui Agathoclesnominatur apud Syn- 
cellum , cjuod alteri fratrum vim inferre conatus eflet, 
C fed fruftra Jiia.M*/T»aa« apud Syncellum ) contume- 
liam non ferentes, enecarunt ; confciis etiam aliis cjuin- 
cjue. Arrianus in Parth. apud Photmm. Ita vero habetur 
apud Zozimum. Hijl. Ub. 1. in Gordiano. Nam poft Ale- 
xandrum Philippi filium , & hujus fucceflbres Mace- 
donum Reges , Antiocho fuperioribus illis Satrapiis im- 
perante, Arfaces Parthus, propter illatam fratri Tiri- 
dati contumeliam , bello adverfus Antiochi Satrapiam 
fufcepto, Parthis auclor fuit, ut, ejeclis Macedoni- 

A ij 



4 ARSAGESL 

bu$, fibi Regem aflumerent. 
Arsac. Quum aperte rebellafTet Arfaces , reglonem pauper- 
.*• rimam Parthiam , quam parvi fecerant Perfac & Mace- 
dones,occupat autumno anni ante Chriftum 236. ineunte 
Seleucidarum S7- Urbis Romsc 45)8. fcilicet, Confulibus 
L. Manlio Vulfone & M. Attilio Regulo , qui fuffeclus 
eft Cscciditio in Magiftratu defunclo} tefte Trogo Pom- 
peio apud ' Juftinum hb. 41. cui optime cum Arriano con- 
venit : his enim CofL regnabat Anthiocus Deus. Ini- 
tium Arfacidarum non recle diftulit Ufferius ad annum 
Periodi Jul. 4464« Sc V. C. 5-04. quo Conful Romas C. 
Attilius erat cum L. Vulfone iteriim : cum illud debue- 
rit ad annum revocare , quo M. Attilius Regulus, ejus 
frater, & L. Manlius Vulfo erant Confules : quo fcilicet 
anno Parthi a. Syromacedonibus defecere. Inde enim 
exordium fumit Arfacidarum imperium : inde pofterio- 
res Parthorum Reges annos computare coeperunt. 

Arfaces , Regis nomine aflumpto , ab initio quidem 
paucarum virium fuit j nam Parthia non admodum 
erat ampla , ut qua: a Perfis , atcjue etiam Macedoni- 
bus cum Hyrcania fuerit cenfita : tefte Strabonelib. xt.pag.. 
514. Sed hic autor Arfacem primum ab ejufdem fratre, 
qui ei fuccelTit, non diftinguit^ ut & Epitomator Jufti- 
nus,quimulta in Parthica Hiftoria confundit, vel omit- 
tit contra mentemTrogi j ut infra demonftrabimus. 

'A sa ^" ex vero tot:0 tem P ore ? W re gi° nomine ufus eft, 
2 , bellum indefinenter fuftinuit adverfus illos , cjuibus 
Parthiam Provinciam ademerat) & regiam conftituk 
Hecatompylon a Macedonibus conftruclam. Ha?c ve- 
tus regia Parthorum fuit , de qua inquit Q^ Curtius lib. 6. 
caj). 1. Urbs erat ea tempeftate clara Hecatom> 



ARSACES i. s 

pylos , Condita a Grsccis 5 ibi ftatum Rex habuit , com- 
meatibus undique advecris : quod confirmat Strabo lib. 
xi. his verbis , ad Hecatompylon autem Parthorum re- 
giam, ftadia cio. cclx. Unde Arfaees ut Macedonum 
amicitiam fibi conciliaret, fe in nummis fuis <£IAEA- 
AHNA , id efl Grarcorum amicum , vocitavit. Arsa< 

Arfaces , bello continuo propter defecTionem diftur- . 
batus , tandem inter certandum , latere hafta trans- 
foflo , interiit r ex Suida : cum duos annos & aliquoc 
menfes potitus regno fuiiTec , ut videre eft apud Syn- 
cellum Chron. pag. 284. Cxterum , propter quarfkuin 
conftitutumque ab illo regnum , licet breve fuerit j. 
Parthi hunc honorem ejus memoriac tribuerunt, ut 
omnes ab eo deinde Reges fiios Arsaces appellarent» 
Quin 8c Parthi ipfi ab eo Arjacidd aliquoties dicli iunt ,, 
ut videtur apud Lucanum lib. 1, 

Plus illa yobis acie , cjuam creditis ^ aclum eft, 
Arfacidce — . 

Apud Tacitum Hiftor. lib. 1. Arficidarum folium r 
pro regno Parthorum habetur. Servius ad iEneid. VI.- 
verf. 760. inquit : Albani omnes Reges dicli funt Sylvii,. 
ab hujus nomine : ficut hodieque Romani Imperatores, 
Augusti vocantur : iEgyptii , Ptolemjei :Perfa?, 
Arsacidje. Notandum Servium Perfas pro Parthis 
dixifle, quia retinuit apud quofdam auclores Imperii 
nomen , quod invaferant Parthi , ante quos Perise re- 
gnaverant", vel quod ipfe Arfaces a Perfis oriundus 
eiTet : quemadmodum poft Artabanum regno Sc vita 
fpoliatum , Artaxerxes Perfa , fe ipfe- Arfacidam no- 
minavit. : & Perfarum imperii appellatio. redik , qua: 



6 ARSACESI. 

modo fuerat Parthorum. Unde non mirum eft , fi Scrip- 
tores aliquot Parthos appellent Perfas. Horatius lib. 5. 
Od. $. Auguftum graves Perfas adjeciflje imperio fcribit. 
Aur. Viclor de eodem Augufto ait : Huic Perfas obfi- 
des obtulerunt. 

Sf w *g w *w *p vt g? m yp 






ttliSfe 6taiuf3SW« 



NUMMUS ARSACIS I. 




Ex Musio NOfTRO. 

Capiit Regis fine epigraphe , barba. prolixa & capillis 
crifpis , cum diademate & vefte regia : ex aversa 
parte BA2IAE.Q:g BA2IAE.QN AP^AKOT 
ETEPrETOT EIIl3>ANOT2 $IAEAAHNOS,id 
eft, Regis Regum Arsacis benefici illustris Philelle- 
nb. In imo,A. MHNO^ TOPIIIAOT. a mense Gor- 
ti&o. Arfacesipfefedet, palmaeramum accipiens a 
muliere ftolata ftante , capiteturrito, lgevaque cornu 
copiae gerente. 

ARsacis Parthorum imperii conditoris effigies haad 
dubie inhoc nummo exhibetur. Ulius materia cum argen- 
to mixta , Regem non multum ab initio divitem oftentat } fed 



•ARSACESI. 7 

GorpiarusmenfiSj quo regnum aufpicatuseftj in e6infcriptus, 
id plane evincit. In illa jam fententia fuit Triftanus lib. z §ag. 
83. cui non affentiri videtur Card. Norifius in Epoch. Syro- 
mac. foi 8. arbitratus quempiam potius hujus Ariacis fuccef- 
forem indicari.alrero titulo «MAEAAHNOSjAmici Gr&corum. 

A. MHNOS rOJniMOT, id eft 3 a mense 
Gorpijeo; verba iila menfem tjorpixum , quo Arfaces 
: regnum fufcepit , haud dubie indicant : quae Rex in nummis 
fuis confignari ad aeternam rei memoriam voluir. Ipfe enira 
4 Parthis ob virtutem Rex falutatus eft , ut fcribit Arria- 
nus in Parth. & Gorpiams menfis prima fuir imperii Parthici 
Epocha , ab Arfacis fub Antiocho Deo defectione. 

Arfaces non modo Iingua Grxca in nummis , ut Graco- 
rum amicitiam fibi conciliaret , ufus eft ; uti & fucceilbres 
ejus fecere : verum etiam recepta jam menfium Macedonum 
nomina retinuit ; quod nos edocent eorum monetae. Menfisau- 
tem Gorpixus in Arfacis primi nummis exaratus , Regem 
hunc ab eo menfe annum inchoare voluifie indicar , qubd 
regnum eflet hoc ipfo menfe aufpicatus. Scahger de emend. temp. 
f>ag. 333. ultimum efle anni Macedonici exiftimat ; cui fuifra- 
gatur petitus in Eclogis Chronol. lib 4. cap. 14. Card. Norifius 
contendit contra ex Zenobio & Suida Hyperberetauim fuifle, 
& annum inchoari a menfe Dio. 

Rex capillis crifpatis , & barba fimiliter adornata exhibe- 
tur , Perfarum more; ur annotat Suidas in Leonato Duce Ma- 
cedone , his verbis , se regio cultu ornans , et regiam 

MAJESTATEM REFERENS , FLUENTE , PROMISSA DEMISSAVE COMA, 
ET RELIJEVO APPARATU , QUEM A PERSICO MORE NON MULTA 
ABHORRENTEM EXCOLUERAT. 

Titulos BASIAEHS BASlAEflN, quibus Perfae 
Principes olim utebantur, hic etiam ufurpat Arfaces, ut £e 
originem ab Artaxerxe Mnemone Perfarum Rege , ex quo 
fe jactabat oriundum , traxifle perfuaderet. Hanc verb appel- 
lationem illorum populorum lingua SAAN SAAN dici apud 
Ammianum ib. i<: jam protulit vir doctiflimus Ezech. Span- 
hemius , quam ferib Parthicis Regibus tribuit Suetonius m 
Caligulac^. j.dum ait lugubria induifle Reges poft mortem 
Germanici. Regum Regem exercitatione venandi , con- 
victi Megistanum abstinuisse , QUOD apud Parthos 



8 ARSACES I. 

tustitii instar est. Megiftanes Grxcis erant viri fummi ; 
ac proceres cujufque regni , quibus honor menfae Regia: ac- 
cumbendi concefliis fuit : unde D.Jvlarci Evangeliftx locus'; 
cap. 6. de Herode fcribentis : hTirtov eWei tois Me>«fa<7i/. 
Pranekum fecit Megistanis. 




Ex MuSEO D. MoNJEUX^ PARISII3. 

Caput ejufdem Regis : ex aversa parte eadem epigra- 
phe j in imo , Allb MHNOS rOPITIAIOT , id eft, 
a mense Gorpia^o. Arlaces fedet , dextram ex- 
tendens verfus Palladem, qusc dextra coronam pra> 
fert, leva aucem haftam tenet. 

Quin ad eundem Arfacem imperii Parthici fundatorer 
fpeftet hic nummus Tetradrachmalis , nullus eft dubitandi 
locus. Idem oris habitus , eadem erHgies , eademque partis 
averijE epigraphe , illud omnino arguunt. 

Pallas a Macedonibus peculiariter culta fuit , ut in Hifto- 
ria Regum Syrix firpc diximus ; iiquidem Alexander Magnus 
plurima ei templa conftruxit in Cyrno feu Corfica , atqu< 
unum imprimis Ilii , vel Trojae ; quod nulli magnificentia 
cederet. Eam ob caufam Arfaces , ut Syromacedonuui , qui 
in ejus regno manebant , & aliorum Graecorum , quos in fuas 
partes pertrahere deftinaverat , benevolentiam fibi conciliaret: 
tjus Deae cultum retinere voluit; imb & ab illa coronam ob 
fuas vi&orias recepiiTe , utpote » vi&oriaj femper alliftrice , 

bellorumque 



ARSACESI. ^ 

bellorumque praefide , demonftrare hoc lemmate afifedtavit. 

AnO MHNOS rOPniAIOT, ideft, a mensk 
G o r p i & o. Hae voces in nummo Arfacis appofitae , haud du- 
bie illum ab hoc menfe regnum inchoafle , & Arfacidarum 
Epocham inde emanafle declarant. Utrum autem ab illo an- 
num incipere voluerit , dubium videtur : nam nemo nefcit va-» 
rias Grarcorum nationes,eamdem ubique menfium formam non 
obfervafle , tefte Petro Caftelano de Feftis Graecorum; inter 
quos populos recenfet ille A r acedonas ? An verb Arfaces Gor- 
piaeum primum anni meiiiera in regni augurium nuncupavit* 
Gorpiaeus apud Macedonas Septembri relpondebat , ex Plu- 
tarcho in Thefeo; fed ejus initium in anno Romano diei 25 
Augufti aflignabatur : unde D. Epiphanius illum cum Augufto 
conjunxir. 

Arfaces , ut regnum ad Perfas reverfum per fe denotaret, 
non modb titulo ambitiofo Regis PvEGum, quo iiii ute- 
bantur , contentus , ETEPFETOT denominationem fibi 
affumpfit j ut fe Beneeicum liberalitate continua futurum 
demonftraret. Hxc cognomina Ptolemaeus III. ylgypti Rex , 
ut & Antiochus VII , & Demetrius III , Syriae Principes , 
fibi quoque adoptarunt. 

Adjecit fibi titulum EnHANOTS, juxta mentem 
forte Appiani in Syriacis , qubd expulfis e patrio regno ty- 
rannis, quafi patrius & domefticus Rex , populis apparuiflet, 
feu qubd illis veluti Deus Prjesens adeffet , feu potiiis 
fimplici appellatione Illustris cognomen accepiilet : quod 
cognomentum Epiphanis Arfacidae omnes fibi confetvarunt. 

Obfervandum venit in Arfacis primi nummis cognomen 
AIKAIOT, id eft Justi, non ieperiri ; quod Arfaci Ti- 
ridati ejus fratri tributum primum fuit; quodque fucceflbres 
ejus, ut & alia, Evergetis , Epiphanis & Phiiellenis , fibi ven- 
dicarunt. 

Cardinalis Norifius nummos a primo Arface , quein non 
a fratre Tiridate diftinxit , nequaquam fuifle percutfbs , fed 
a quopiam illorum Regum fucceflbre fufpicatur, fine ullo 
tamen fundamento. Primus enim,quanquam in Regionemini- 
nie tunc opulenta , Hecatompylona Graecis conditam pro Regia 
habuir : Tiridates vero pertriginta annos Re* imperavit. 



30 



ARSACES II 

AMSACE3 TIMMTES 

ZtiE ^C P-AJVT IHI O E.V1 . II 




Irtfkejauro Lztdovici JVLjga-x. 
ece nJurL ara. tetradr . 

IRIDATES , fratri Arfaci in acie occifo 
fuccedens, regni habenas fufcepitjVlm^K/ 
in Partb. apud Syncdlum j feque pariter Arfa- 
cem nuncupavk : cjuas nominis & regni pa- 
* rilitas hiftoria? Scriptoribus hunc cum fu- 
periore confundendi occafionem dedit. Hujus autem 




A R S A C E S I I. ii 

exemplo fucceflores eandem Arfacis appellationem fibi 
retinuerunt, Imperatorum Romanorum more , qui fe 
Csefares, omnes vocarunt > quare in nummis , cjuod 
ad epigraphen , difficile alii ab aliis diftinguuntur, licet 
proprium ac peculiare nomen finguli apud Hiftoricos 
habuerint. 

AriacCs hujus nominis fecundus, quem Tiridatem ap-: 
pellabimus,regnare ccepitanno 3. Arfacidarum,ineun- 
te Seleucidarum 59. ante Chriftum 25-4. Urbis condi- 
tae 500. Ut probata? erat virturis , apud Juftinum 
lib. 41. etfi ab initio infirmus , tefte Strabone lib. 11. 
pag. yiy. gentem tamen Macedonicam , cjuas ejus im- 
perium agnofcere recufabat , longe propulfavit , ma- 
gnamcpe inde potentiam conlecjuutus eft. Id. Arrianm 

< vi Parth. apud Syncel. Unde Mngni cognomen meruit, 
quod nihilominus in nummis fuis nuncjuam ufurpavit. 

Antiochus , cognomine Deus , Syria: Rex, ( cjuo Arsac: 
regnante Arfacidarum imperium coepit , ) cum eiloc io- 

! bello adverfus Ptolemarum Philadelphum , iEgypti 
Regem , impeditus 5 pace tandem cum ipfo inita , 
mortuus eft , reliclis duobus filiis, Seleuco Caliinico, & 
AntiochoHieracercjuorumnatumajorSeleucusinSyria: 
regnum patri fucceflit. At mortuo paulo poft etiam Phi- 
ladelpho , Evergetes , ejus filius, bellum adversus Se- 
leucum redintegravit, dum Tiridates vicinas Parthias 

1 gentes imperio fuo armis fubjiciebat. 

Dum hccc geruntur , poft varios belli cafus , Syrise Arsac. 
& i*£gypti Reges , induciis tandem in annos decem ij> 

■ raclis, cjuieverunt: anno vero Seleucidarum 69. Calli- 

■ nicus , copiis in Orientem traduclis contra Parthos cjui 
rebellaverant , arma movet. Interea Tiridates , qui a 

B ij 



xi ARSACES II. 

Strabone vocatur Arjaces , Ub. u. pag. 5-15. Seleucum 
fugiens , ad Sacas , feu Scythas Afpafiacas , fe contu- 
lit. Moxque Seleucus in Afiam Cifeuphratenfem , ob 
Gallos in Provincias Seleucidarum ingreffos , revoca- 
tus eft 5 cum in Ba6lriam ducere exercitum parafiet , 
atque Andragora Parthiaz Practecto, Antiochiam re- 
verfus eft. 

Arsac. Antiochus Hierax , Seleuci frater , Gallcs in illius 
l6 ' auxilium mercede comparatos , adversus eum duxit > 
Afiam, quam ei promiferat, extorcjuere ab ipfo cona- 
tus: cum quibus dimicans Seleucus , in fugam aclus, 
vix ex acie evafit: unde ingens inter eos bellum poftea 
exarfit. Tiridates, accepta opinione Seleucum a Gallis 
in Afia viclum Sc occifum ; folutus Regis metu , cum 
fuis in Parthiam regreftus , prarfeclum eorum Andra- 
goram oppreffit 5 fublatocjue eo , imperium gentis , 
( iterum Jupple , ) invaflt. Epit. Trog. lib. 41. 

!Arsac. Dum bellum civile inter Seleucidas fratres recrudef- 
17. cit, armorum hoftilium intermilhone ad ftabiliendum 
Parthicum regnum , Tiridates egregieac naviter uius, 
militem legit , caftella munit, civuates firmat, urbem 
«juocjue Daram in monte Zapaortenon , quem in re- 
gione Zapaortene Daricurn appellat Plinius, lib. 1. cap. 
16. condit. Hscc omnia narrat Juftinus ordine prae- 
jpoftero. 

Nec multo poft copiis auclus Tiridates , Hyrcano- 
rumregionem Parthias proximam ingreditur , & occu- 
pat. Epit. Trog. tbtd. atque ifta ratione duorum regno- 
rum imperio potitur$ durante bello civili inter Seleu- 
cum & Antiochum fratres , de Syria? regno conten- 
dentes. 



ARSACES II. 15 

Diodotus , qui ante Arfacem I. Ba&rianam inva- Arsac. 

ferat , nomenque ibi & infignia Regis arripuerat , Ti- 2i '. 

ridatis potentiam in dies augeri animadvertens, copias 

undique contra eum comparat. Quo audito , Tirida- 

res grandem exercitum contrahit ; idque metu etiam 

Seleuci , cjuem nuper in Mefopotamia fratrem devi- 

ciffe acceperat. At vix Diodotus contra Tiridatem bel- 

lum fufceperat , cum fubito mortem obiit. Itacjue me- 

tu liberatus Tiridates , cum filio ejus Diodoto , aliis * 

Tbeodoto II. fcedus ac pacem pacifcitur. Epit. Trog.ibid. 2i% 

Rebus in Syria compofitis , Seleucus Rex contra . 
A . . 1 r n • >j- o Arrac. 

Onentis deiectores exercitum rursus ducit ; cc cum 2 _ 

Tiridate congreilus , ab eo vincitur. Plurimis enim 

Baclrianorum copiis , pace cum iis inita , auclus fue- 

rat Tiridates. Tantse autem viclorisc caufa , Parthi 

hunc exinde folemnem diem , velut inkium fux li- 

bertatis religiose obfervarunt. Id. ibid. 

Tiridates , eiufmodi vicloria inflatus , vicinas Se- . 

Arsac. 

Ieucidarum provincias occupare aggreflus , Mediam ag> 

imperio fuo fubjicere conatur. Quo comperto, Seleu- 

cus , expeditione cjuam citimme in eam provinciam 

fufcepta , cum Tiridate congreditur > & ab eo captus , 

diuque detentus, regia prorfiis magnificentia & impen- 

fa habitus eft. PoJJidon. Hft. lib. 16. apud Athen. lik 4. A * SAC ' 

Hg. 15$. 

Parthia , inquit Strabo lib. xi. pag. n4- aucTa fuit: 
partes ejus Camifene & Chorene 5 fere etiam quicquid 
eft ufque ad portas Cafpias & Aragns , ac Topiros > 
cjuas olim Medias fuerant. Eft & Apamea & Heracle^ 
urbes apud Ragas. Et pag. 524. Sunt Sc Graccanica: ur- 
bes in Media, a Macedonibus condkac. Laodicea, Apa- 



i 4 ARSACESII. 

mea , cjua* cjutdem prope Ragas eft , & ipfa Rageia 
condita , feu potius reftaurata a Seleuco Nicatore , 
quam ipfe Enropum appellavit j Parthi Arjaciam , ab Ar- 
face Magno , qui eam fui juris fecit. 

Arsac Tandem, pace inter Seleucum & Tiridatem com- 
30. pofita , Seleucus dimitcitur , & Tiridates pro Rege 
habetur. Seleucus vero in Syriam iter faciens , aitjuf- 
tinus, amiflb regno , ecjuo praxipitucus , vitam finit. 

Arsac. Seleucus Ceraunus , Seleuci Cailinici iilius, nuntio 
3J - de patris apud Tiridatem captivitate in Syriam allato, 
mira ipfum ulcifcendi cupidine , necnon fpe vicloricc 
provocatus , recentes cjuidem copias Jegerat , at non 
tam cito congregare potuerat exercitumj cjuem, patris 
morte accepta , contra Attalum Pergami Regem duxit, 
fratremcjue Antiochum ad cuftodiendas adverfus Ti- 
ridatem provincias mifit Babylonem. Poljb. lib. 4. 

Antiochus , Seieuco fratre mortuo , exercitum ex 
urbe Babylone revocavit j quibus copiis pra?erat Epi- 
genes. Id. lib. 5. Hoc paclo Tiridates pace fruitur, Sc 
conftituto regno , diem fupremum obit, Arfacidarum 
anno 40. urbis conditas 537. Seleucidarum 97. cum re- 
gnaviffet annos iy.(uttradit Arrian. mParlb. apudSyncel. ) 
Non minus memorabilis Parthis, cjuam Cyrus Perfisj 
Alexander Macedonibus , Romulus Romanis 3 necdum 
matura fenectute , relicto Arcabano fjlio. 

Hunc Arfacem confundit etiam cum fuperiore Am- 
mianusrde iilo enim locjuens, in talia erumoit verba: 
? , Qui poft multa gloriofe & fortiter gefta , fuperato 
„ Nicatore Seleuco, ejufdem Alexandri fucceiTore, cui 
,, vicloriarum crebritas hoc indiderat cognomentum j 
„ pr&fidiifcjue Macedonum pulfis , ipfe trancjuillius 



ARSACES II. 



i? 



agens, tempcrator obedientiumfuit , &arbiter lenis. ' 

Penique poft finitima cuncla, vi, vel aequitatis con- £ 

fideracione, vel metu fubacla ; civitatum & cnftro- ' 

i rum , caftellorumque munimentis oppleta Perfide , ' 

adfutfactaque timori efle accolis omnibus, quos an- ' 

;tea lormidabat : medium ipfe agens curfum aztatis, ' 

iplacida morte deceifit. Certatimque fummatum,6c' 

Ivulgi fententiis concinnentibus, aftris ( ut ipfi exifti- ' 

mant ) rkus fui confecratione permiftus eft omnium ' 

primus. „ Ammianus Marcellmus lib. xxiti. pag. 36;. <tS~ 

$66. Edit. Valefianx in-folio. 




16 



ARSACES II. 



NUMMUS 
ARS AC IS TIRID AT I S. 




Ex Museo d. Foucault. 

Caput Regis barbatum & diademate redimitum cum 
chlamide regia : ex aversa parte BA^IAEXl^ 
BASIAEflN AP2AKOT ETEPrETOT AI- 
KAIOT Eni§ANOTS ^IAEAAHNOS ,ideft, 
Regis Regum Arsacis benefici justi illustris , 
amici Grjecorum. In imo , AIl. ETIIEPBEPE- 
TAIOT. Ab HYPERBERETHiEO. Pallas galeata ftans 
dextra coronam Regi fedenti porrigit , finiftra haf- 
tam praefert. 

^ UPERIOR Arfaccs & ejus frater Tiridates vultu muI-J 
O tum inter fe differunt ; licet primo intuitu unus idemque 
Rex efle videatur. Certe etenim Arfaces nafo eft fimio , Tirida- 
tes autem grypo : barba priori minus denfa , pofteriori pro- 
lixa. Nulla in utriufque Regis nummi parte antica epigraphe; 
more Regum folito , qui nulla circa caput infcriptione in-i 
£gniuntur. Caeterura , etiamfi eifigie nullatenus diftingue- 

rentur 



A R S A C E S 1 1. 17 

rentur inter fe hi fratres > tamen in priore nummo menfis 
Gorpi:cus infcriptus , & in pofteriore Hyperberetaeus , diver- 
fos omnino Reges efle fatis fuperque indicarent. Vox Gor- 
pixus , hoc Macedonum menfe Arfacem Parthorum regnum 
occupafle teftatur : H)pcrberetxus vero , eo menfe victoriam, 
a Tiridate de Seleuco Callinico reportatam fuifle demonftrat. 
Unde, inquit Juftinus, illum diem Parthi exinde solemnem 
velut initium libertatis observarunt. Arfaces , a Gor- 
piaeo regnum aufpicatus , illum in nummis fuis exhibuit. Ti- 
ridates a victoria menfe Hyperberetaeo reportata , in fuis 
hunc poftremum menfem numifmatibus confignavif. 

Hic quaeri poteft , an ideb duae fuerint Arfacidarum Epo* 
chx , ut exiftimat vir doctiflimus Henricus Valefius in fuis 
ad A k mmianum notis , lib. 23. ob difcrepantes hiftoriae Scrip- 
torum de rebellionis Parthorum tempore fententias 5 cum 
alii fub Antiocho Deo , alii fub Seleuco ejus filio, iftam de- 
fectionem contigifle tradant. Attamen , ut probe ego , re at- 
tentius perfpedva , comperi , una tantum Epocha in nummis 
fuis Arfacidae utuntur, quam Trogus recte apud Juftinum ad- 
fignavit anno V. C. 498, L. Manlio Vulfone , & M. Atilio Cofl". 
Hiec vero coepit anno Seleucidarum 57 , regni quidern An- 
tiochi Dei 7 , quo Arfaces Parthorum imperium aufpicatus 
eft menfe Gorpiaeo , ut ipfe Rex in nummis fcripfit. Deinde, 
cum Tiridates de Seleuco Callinico vidtoriam retuliflet , men- 
fe , ut videtur , Hyperberetaeo ; qui apud Syromacedonas , in 
plurimis urbibus , praefertim Antiochia: , quae earum eft Me- 
tropoiis , primus habebatur, ut patet ex Evagiio ; quiqueOc- 
tobri refpondens , Kalendis ejus menfis inchoabatur. Non iine 
caufa Tiridates menfem Hyperberetaeum anni primum efle vo- 
luit , cum Gorpiaeus eflet anni ultimus vel penultimus. 

Pallas in Arfacis nummo jam a nobis defcripta eft , quare 
non diverfos admodum in hac ferie Regum typos exfpedtes : 
crebro iidem redibunt. Nummus quippe nihilaliud erat quam 
monera populorum ufibus aecommodata : nihil ergo in ea fra- 
tres immutare volueiunt , quam regulam horum fucceflbres 
Arfacidae funt fubfecuti.Pallas autem peculiarisMacedonumDea 
eft habita , cujus etiam cultum fervarunt Parthorum Reges , Sc 
hi praecipue qui eam pco tuteiari rmmine habuerunt , quaft 



iS 



ARSACES II. 



ipfius auxilio regnum obtinuiflent 3 cum illis coronam in 
nummis Dea porrigat. 

NUMMUS 
ARSACIS TIRIDATI& 




Ex Thesauro RegjcK 

Caput ejufdem Tiridatis fine epigraphe : ex aversa 
parte, BASIAEft^ BA^IAEflN AP2AKOT 
ETEPrETOT AIKAIOT EIIISANOT^ $1- 
AEAAHNOS id eft , Regis Regum Arsacis 

BENEHCI JUSTI ILLUSTRIS AMICI Gr^ECORUM. In imO 

reverfatus eft nummus. Genius urbis ftans , dextra 
palmsc ramum porrigit Regi barbato fedenti , laeva 
cornucopisc geftat. 

Ad eundem Arfacem Tiridatem 3 Arfacis Parthorum imperii 
fundatoris fratrem, pertinere nummum huncTetradrachmalem 
idem oris habitus 3 & eadem erHgies demonftrant.Neque enim 
ad Parthos Reges inter fediftinguendos propria uniufcujufque 
nomina in Arfacidarum monetis quxras. Cun&i Arsaces in 
primi memoriam appellantur , ficut lmperatores Romani a 
Julio Caefare, qui imperium conftituerat , Cjesares deno- 
minati funt. Certe tamen illi cum Casfaris appellatione pro- 



ARSACES II. r 9 

prium nomen , quod non ex eodem fanguine orti eftent , con- 
junxerunt. Parthi verb Reges , cum omnes ab eodem origi- 
nem traherent, femper fe Arsaces nuncupaverunt. Unde 
eorum fucceftbres ex vultu tantum ab aliorum vultu difllmi- 
li , aut ex cognomine quodam fingulari poifunt inter fe dif- 



tingui. 



Cum igitur nobis deinceps de Regibus Arfacidis erit fer- 
mo , ne ii eos vocemus fempec Arsaces, confundamus Re- 
ges ; in capite hiftorix fingulorum , proprio quifque nomine 
indicabitur. Agmen ducit Tiridates , quem Doctor Ilyde An- 
glus in hift. Perfarum Religionis veteris ait appellatum fuifie 
a voce Tir 3 quae eorum lingua Mars eft, & ab alteia dat, 
datum fignificante ; ita ut Tiridates idem fonet ac a Marre 
datum. Nec dubii locus eft , quin alia illorum Regum nomi- 
na peculiare aliquid iignificent , quod infcitia lingux Parthi- 



cx lgnoramus. 



Tiridates titulis., quos Arfaces frater fibi adaptarat , nomen 
AIKAIOT i id eft , Justi , adjecit , five ut fe ab eo diftingue- 
ret , five potius ut xquitatem in omnibus rebus fe popnlis 
fervaturum declararet , quod re vera egregie prxftitit. Nam 
adeb juftitix cultor fuit, ut ipli fponte plurimae gentes fefe 
dediderint ; unde ita increvit ejus imperium, ut Artabanus 
ejus filius paulb poft patris mortem , cenrum millibus pedi- 
tum , & viginti millibus equitum inftructus , cum Antiocho 
M. Syriae Rege deccrtaverit. 

Triftanus nofter lib. 2. pc.g. 83. Tiridatis hujus Regis num- 
muni fub Arfacis priminomine protulit, cum titulo AIK AIOT, 
& in imo adjicit vocem rOPniAin pro rOPniAIOT. 
Sed cum nofter nummusin hac parte prxcifus & mutilus fit, 
eam quoque exhibere vocem forfitan potuit., qux nummum 
hunc Tetradrachmalem initio imperii Tiridatis , percuflum 
fuifle denotaret. In primis cnim nummis Tiridates menfem 
Gorpixum infcribere potuit , quo regnum Parthorum frater 
aufpicatus eiTet : at poftquam Seleucum Callinicum Hyper- 
beretxo menfe ipfe deviciffet , menfis Gorpixi vice Hyper- 
beretxum femper confignandum in nummis curavit , eo 
quod tantx viclorix diem Parthi exinde folemnem , velut 
initium libertatis habuerint. 

Ci; 



20 



ARSACES II. 



Gcnius palmae ramum porrigit Tiridati , nummum In urbe 
quadam , cujus titulare eft numen , cufum fuifle indicat : fed 
cum urbis nomen in eo non fit exaratum , quamam fuerit plane 
ignoratur. Quidam verb Arfacidarum in iftis monetis Te- 
tradrachmalibus initialem urbis litteramj, in qua fignatae funt, 
exhibuere , ut infra videbimus. 




(i-l 

i 

r > 



21 



ARSACES III 

ARSACES ARTABANVS • 




£x njunt.cuy \ t&trevdr . 



RSACI Tiridati fucceflit ejus filius nomine Arsac: 
Artabanus. Prol. Trog. lib. 4. cjui & ipfc Ar- 40, 
facis nomen accepit. Omnes enim Reges 
fuos Parthi Arfaces , ficut Romani Oe/d- 
res Augujlofjue nominaverunt. Id. cap. 5. 
Pax diuturna , qua fub Seleuco Callinico Syriae Re- 




22 ARSACES III. 

ARSAc.gc, 6* fub Scleuco Cerauno ejus f lio , & Antiocho 
<f7- fratre> T-iridates potifcus fuerat, iu bellum fubito con- 
verfa efl; contra Artabanum ejus filium. Antiochus 
Magnus , poft Molonem Mcdice , & Alexandrum illius 
fratrem, Perfidis Satrapas rebelles , Gra?cofc]ue devic- 
tos , poflcjue Achajum in Afia minori fuperatum , 
tandem expeditionem parac contra Artabanum , cjui , 

Arsac. cum ipfe tunc temporis adverfus Acharum bellaret, 

4-j. Mediam , Diogene ejus Satrapa expulfo , invaferat. 

Cognito autem Regis confilio , Artabanus ingentem 

exercitum comparat, Antiochum ratus EcbatanamMe- 

Arsac. dia: regiam ufque venturum , fed tantis pra^fertim cum 
46 - copiis , ac maxime propter acjuarum inopiam in de- 
fertas regiones nunquam penetraturum. 

Interea fpe elufus Artabanus , ut primum comperit 

Arsac Regem per folitudinem iter ingreflum, celerrime puteos 
47. omnes ac rivos obrui 8c corrumpi jubet. Quod pofl- 
cjuam Antiocho eft renuntiatum , Nicomedem e6 cum 
mille ecjuitibus mifitj fed jam Artabanus cum copiis 
retulerat pedem , cum e6 loci Syri equites pervene- 
rtint. Soli aderant Parthi equites nonnulli canalium 
ora corrumpentes : cjuos fubito Regii milites 
adorti , primo impetu terga vertere , Sc conjicere 
fe in fugam coegerunt : quo faclo , ipfi mox ad 
Antiochum revertuntur. Rex folitudinem emenfiis , 
ad oppidum venit , Hecatompylon diclum. ( In 
media Parthia urbs illa fita eft. ) Ibique ad refi- 
ciendum ex laboribus itineris militem , paucos dies 
jnfumit. Poljb, lib. jo. 

Ea. ratione recreatis aiiquantifper copiis fuis , infli- 
tit reputare fecum Antiochus , Arfacem Artabanum , 



AR.SACES III. 2 5 

fi idoneas vires haberet , ad praclio fecum decernen- Arsac. 
dum : nunquam profeclo patriam fuam fuiiTe reliclu- 47. 
rum , 8c ejus finibus exceiliirum , neque ad dimican- 
dum , ullum alium aptiorem fuo exercitui locum re- 
quiliturum eo , qui Hecatompylo circumjacet. Quem 
ille cum deferat , palam facere recTa ratione rem pu- 
tantibus , aliam fibi effe mentem. Propterea in Hyr- 
caniam progredi ftatuit. Id. ibid. 

Tagas ut venit , & ab indigenis fcifcitando cogno- 
vit , quantis difficultatibus visc elTent impeditae , quas 
pertranfire ipfum prius oportebat , quam ad Labuta? 
montis fumma illa juga perveniret , quae in Hyrca- 
niam vergunt : quanta item Parthorum muititudo , oc- 
cupatis locis quibufque opportunis , vias immineret ; 
faciendum cenfuit, ut expeditorum omnem numerum 
in varia partiretur agmina 5 Sc divifis ipforum fcJuci- 
bus , quo cuique tendendum eilet , fignificaret. Fecit 
idem 8c in operariis , quos oportebat expeditorum ma- 
num , quocumque pergerent , comitari , 6c ut quifque 
locus ab iis eflet occupatus , eum ita concinnare , ut 
phalanx & jumenta facile illac tranfirent. Id. ibld. 

Id cum Antiochus confilii cacpiiTet, primum duce- 
re agmen Diogenem jufTit , tradiditque ei fagittarios, 
funditores , & e montanis hominibus eos , qui jaculan- 
di 8c lapides mittendi peritiam habebant. Hi nequa- 
quam ordines fervabant , fed quoties occaflo vel locus 
poftularet , viritim rem gerentes , in anguftiis viarum 
maximo ufui erant, 8c plurimum prajftabant. His alte- 
rum fubjecit agmen , Cretenfmm Clypeatorum ad duo 
millia , ducTore Polyxenida Rhodio. Poftremos deinde 
loricatos & fcutatos , quorum ducatum gerebant Ni- Arsac 
comedes Coiis , & Nicolaus JEtolus. Id. ibid. 47 " 



24 ARSACES III. 

Progredientibus autem in itinere Antiochi copiis^ 
longe afperior & anguftior locorum natura eft reperta, 
quam Rex putarat. Nam univerfus montium afcenfus 
ftadiorum erat circiter trecentorum j cujus fpatii ma- 
xima pars conficienda per confragrofam convaliem a 
torrente cavatam in magnam altitudinem, In hanc ciim 
multa fua fponte faxa e fuperpendentibus rupibus eflent 
delata , multae item arbores ; difficile & impeditum 
iter reddebatur. Sed & Parthi , ut difficultates auge- 
rent , multam operam poluerant 5 nam & arboribus 
caefis continuas fecerant conccedes. Magnam item la- 
pidum ingentium vim eodem congeflerant 5 & ipfi 
<poque per totam convallem , opportunis omnibus lo- 
cis , ubi tuto confiftere poterant , occupatis , fines fuos 
cuftodiebant. Id. ibid. 

Quod, nifi eos ratio fugiflet, Antiochum eo inccep- 
to, cui omnino impar fuiflet , abfiftere oportuiflet. 
Nam Parthi , quafi prorfus eflet neceflum , ut illac 
Rex tranfiret , ita fe comparaverant , & eo fine loca 
i!la infederant. Nimirum ifti illud non viderant j pha- 
langi quidem , & impedimentis exercitus illac necef- 
fario , ficut ipfi animis propofuerant , fore iter facien- 
dum : nam montes hinc inde adjacentes nulla ratione 
ab his poterant fuperari : at quominus leviter armati, 
& expediti vel pcr nudas rupes fcanderent, id vero 
naturam non vetare. Id.ibid. 

Itaque fimul ac Diogenes intra convallem adfcen- 
fum moJiens , in primam ftationem Parthorum inci- 
dit , multum diverfa rerum facies apparuit. Nam in 
primo ftatim conflictu , velut rebus ipfis monentibus, 

quid eflet opus faclo ; Diogenes , & qui illum feque- 

bantnr. 



ARSACES III. ij 

bantur , ulterius progreffi , Sc transverfis itineribus Arsac. 
loca ilia emenfi , fupra caput hoftium evaferunt : ita 47- 
ut jaculatione crebra, & faxis qua: manibus jaciebant, 
mirum in modum Parthos infeftarent. Sed fundis ma- 
xime eos lacdebant , faxis eminus inceflentes. Id. ibid. 

Ubi autem primos illorum per vim regii depulerant, 
Sc iocum ipforum occupaverant , operarum tunc par- 
tes erant, purgare cjuidcpid erat ante pedes , Sc om- 
nia complanare , quoad ejus tuto fieri poterat. Quod 
opus propter ingentem operarum numerum celeritate 
magna conciebat : atque ita cum funditores , fagittarii 8c 
jaculatores mod6 imminentia hoftibus juga vage perfiil- 
tarent,modoinunum coirent , & opportuna.quasque 
loca invaderent : clypeatorum deinde ftationes ibidem 
fubfifterent , qui fecundum ipfam convallem ordinibus 
fervatis, & militari gradu ambulabant , non fteterunt 
Parthitfed reliclis iis locis, ad ipfummontium illorum 
verticem cuncli fe undique reeeperunt. Id. ibid. 

Antiochus eo , quem diximus , modo cum copiis, 
tut6 locorum anguftias pertranfiit , non fane abfcjue 
difficultate & multo tempore ; vix namque ocflavo die 
in jugum collis evaferunt , quo item Parthi ciim ve- 
niflent conferti , atque ii fibi perfuafiffent , afcenfii 
hoftem prohibere fe poffe , atrox pra^lium eft ortum, 
idcjue hoc paclo evenit. Id. ibid. 

Pugnabant illi cuneatim ftipati in faciem cum pha- 

langitis miro ardore. Interim milites expediti fiientio 

no<5tis Iongo circuitu loca fuper caput hoftium per 

averfamontis occupant. Qua re cognita, repente Par- 

thi conjiciunt fe in pedes. Antiochus , qui confefto 

agmine & compofito , defcenderc in Hyrcaniam vo- 

D 



26 ARSACES III. 

lebat , receptui canere juifis tubicinibus , impetum 
fuorum , fugientcs longius perfequentium , compef- 
cuit. Id. ibid. 

Deinde agmine ita , uti volebat , compofito , poft- 
ejuam Tambracem eft ventum , qua? urbs muros cjui- 
dem nullos habet 5 ampla tamen eft, ut in qua fit regia, 
eo loci eft commoratus. Id. ibid. 

At, cjuoniam plerique omnes, five qui e pugna eva- 
ferant , five qui ex omni circa regione[aufugerant , in 
oppidum fe receperant , quod Syringem vocant ; ( nara 
& firmitate , & rerum omnium commoditate prarflat 
is locus, a Tambrace non Ionge diftans ; eftcjue id 
Hyrcania; quafi caput ) in illud expugnare coepit. Co- 
piis igitur iterum acceptis , eo pergit , & pofitis circa 
urbem caftris , obiidionem inftituit. Id. ibid. 

Caeterum totius inccepti pars maxima in teftudini~ 
bus aggeflitiis erat pofita. Cum enim tres duclse effenC 
foflse , Iatas cubitos non minus triginta, altas cjuinde- 
cim , cujufque illarum labris vallum duplex fuerat im- 
pofitum 3 & poftremo murus bene cuneus. Itaque 
inter ipfa opera dimicationes continuac edebantur r 
hecjue furficiebant , qui utraque ex parte occifos auc 
vulneratos auferebant , loco purgando j cjuod non folum 
fupra terram , verum etiam fub terra intra cuniculos 
cominus certabatur. Id. ibid. 

Et fie tamen cito perfecit Antiochus qua multitu- 
dine operarum, qua inftantia. fua cSc navitate, ut Sc 
foflac replerentur, & muri per cuniculos fubruerentur. 
Quod ut faclum , Parthi de fumma re in defperatio- 
nem adducti, Grazcos, cjuiin urbe erant, obtruncant y 
iupelleclilis. Quod erat pretiofifTimum rapiunt, & fug.a 



A R S A C E S III. 27 

fibi noclu confulunt. Quo Antiochus animadverfo , Arsao' 
Hyperbaiim cum mercenario milite mittit , in cjuem 5 °* 
Parthi ciim incidifient , projeclis impedimentis in op- 
pidum denuo ftjnt revem. Cetratis deinde per ruinas 
muri magna. vi irrumpemibus, omni plane jam ipe de- 
pulii, in deditionem venerunt. In. ibid. 

Cum igitur Artabanus adverfus Antiochum centum 
millibus peditum , & viginti millibus equitum inftruc- 
tus, mira virtute pugnavhTet, tandem in focietatem 
ejus aiiumptus eft , tefte Juftino lib. 41. cap. 5. Paxque 
poft quinque annos ealegefuit inter illosinita, ut Ar- 
tabanus una cum Antiocho bellum gereret in Euthy- 
demum & adverfus Graccos Bactriana: , qucs oppri- 
mere Antiochus decreverat. 

Diodotus II. Rex Ba6trianorum ante aliquot armos, 
vita 8c regno fuerat privatus ab Euthydemo Magnete , 
tradente Polybio , lib. hift. xi. pag. 651. K«j yap avms h 
EbJuKfjui MoLjm , erat autem ycl aderat ipje Euthydemus 
Magncs. ri/05 dV amMyi^iTn yxawnt. as* Locus corruptus 

eft , 8c flC CorrigendllS. KfoS tMtvv et7rsAo>i|eTO (pxcxay ti ai. 
Apud iflum nempe Teleam Antiochi Legatum defoide- 
bat. 

Is autem Euthydemus ab Antiocho , cum quo Ar- Arsac: 
tabanus copias jungere debebat, belio appetitus , poft 5 2 - 
multa praclia, in amicitiam , uti Rex Parthus, ob diu- 
turnitatem belli a Rege Syrias tqrdio afre<5lo receptus 
eft 5 ipiique in Demetrii filii gratiam , qui ad iancien- 
dum fcedus inter Antiochum 8c patrem venerat, Re- 
gii nominis ufurpandi poteftas data eft. Pofteaque , 
fupcrato Caucaio , Antiochus Indorum fines ingref- 
fus , amicitiam cum Sophagafeno Rege renovavit , Sc 

Dij 






28 ARSACES III. 

Arsac. copias in Syriam reducere coepit. Hunc habuit exi- 
*°' tum fufcepta ab Antiocho in fuperiores Provincias ex- 
peditio. Poljb. lib. xi. 

Euthydemus , cum quo pacem inivit Antiochus , 
non erat prioris Euthydemi , qui fub Antiocho Deo 
primus rcbellaverat , nepos : atcjue idcirco nec Diodo- 
ti filius j cum e contrario hujus aut filios , aut fratres 
iiiftulhTec. Quod quidem facinus ingenue fatebatur , 
prartexens fe a Syrian Rege non defciviflej fed eorum 
cjui defciverant , pofteros fuftulilTe ■, & Baclrianorum 
imperium hoc padto obtinuiffe. Has rationes , aliai- 
cjue iis plane fimiles apud Teleam Antiochi Legatum 
ad fe miflum diflertabat Euthydemus Magnes. 

Quibus attente perpenlis , Antiochus pacis condi- 
tiones non invitus accepit. Demetrius tamen Euthy- 
demi Magnetis filius , patri in Baclxiana? regnum non 
fuccelfit 5 fed Menander Euthydemi frater, aut faltem 
propinquus. 

Artaxias Armeniac majoris , & Zariades Armeniaj 
minoris fub Antiocho magno Praefecti, ab eo, dum 
behum Attalo pro Romanis flanti inferret, defecerunt. 
Ant. Ch. 1517. V. C. 55j. Seleuc. 116. & Arfacid. $6. 
Deinde tamen Antiochi permiflu , & interpofita Ro- 
manorum auctoritate , cpod fibi conftituerat , regnum, 
uterque retinuit. Strab. lib. 11. pag. 5 3 1- Inde feries 
Armenise Regum , a nobis ad calcem hujus operis 
appofita. 

Interea Arfaces Artabanus vicinorum Principum 
amicus Sc focius , tranquilla pace fruens , imperavic 
Parthis. Cujus gentis adminiftratio , poft defeclionem 
Macedonici Imperii, fub Regibus fuit. Proximus ma- 



ARSACESIII 2? 

-iftatl Regum , populorum ordo eft : ex hoc duces in 
ello , ex hoc reclores in pace habentur : Parthi Scy- 
harum exules fuerunt. Hoc etiam ipforum vocabulo 
nanifeftatur : nam Scythico fermone Partbi exujes di- 
untur. Sermo his inter Scythicum Medumque me- 
ilius, ex utroque mixtus. Juftin. lib. 41. Sed Arfaces 
•rimus, dum regnum conftitueret , acla publica, Sc 
nonetam a Macedonibus introduclam cum eorum 
ingua , ut fibi omnium benevolentiam conciliaret , 
pnfervare voluit. 

Quot autem annos regnaverit Artabanus , aut cjuo 
inno obierit, incertum> veteribus Hiftoricis Poflido- 
110 , Apollodoro & Trogo , injuria temporum amiflis. 

Scaliger , dum de Parthis locjuitur , Can. Ifagoc. lib. 
23, haec habet : Parthorum vero Regum fucceflionem 
juandam ut texeret , multa de ingenio divinare co- 
^itur Onufrius Panvinius nofter prasfidiis veteris hifto- 
hiae defeclu, ut confidenter annos fingulis Regibusat- 
ribuat , tanquam Scriptores vetuftiflimi extent , unde 
ilos annos & regni intervalla hauferit. Nos ejufmodi 
sxemplum neque laudamus , neque fequimur : qui ne- 
}ue regnum illorum , neque rerum ab illis geftarum 
memoriam , neque annos per cjuos regnarunt , tene- 
mus : ut temerarium ftt, cjuos annos imperarunt, af- 
ferere , cum ne ipfos ejuidem Reges iatis exploratos 
tiabeamus. 

Onuphrius imperium Parthorum , expeditis Imperii 
Romani rebus , exponere aggreftus eft, lib. Reip. Rom. 
Comment. 3. Sed male ab anno V. C. J04. eorum a 
Syriae Regibus defectionem obfervat. Primum cjuippe 
Arfacem cum Tiridate fecundo Rege confundit, & 
tcrtium pmermittit Artabanum, • 



Arsac. 
56. 



3° 



ARSACES III. 



Hieronymus Henninges in Theat. Geneal. Onuphrium 
fuifle fequutus videtur in his primis numerandis 5 fed 
unde acceperit tertium, cjuem vice fecundi producit, 
ignoramus : nifi forte ex Parthorum Regum catalogo 
excerpferit ■> quem poflea Cl. Joan. Elichmanus nobis 
exhibuit in notis ad Juftinum. In eo enim catalogo Ar- 
tabanum imperafTe viginti annos refert Commentator, 
cujus fententiam potius , quam nullam admittimus. 




ARSACES III. 

NUMMUS 
A R S A C IS ARTAB A Nl 



31 



SL 




Ex Thesauro Regio. 

Caput juvenile Regis diademate infigniti , 6c com& 
crifpata ornati 7 cum barba non oblonga , fine lit- 
teris , ut folet : ex aversa parte BASIAEXl^ 
BASIAEHN AP2AKOT ETEPrETOT AI- 
KAIOT EITOANOT^ «i»IAEAAHNO^ , ideft, 
Regis , &c. ut in luperioribus. Jupiter feminudus 
fedens , dextera extensa Victoriolam gerens ipfi co» 
ronam porrigentem ; keva haftam puram tenet. 

QU 1 s fit ille Rex diademate ornatus , cum barba noni 
admodum longa , indagandum, Arfacis nomen , illum> 
Parthorum Regem effe indicat : nullus autem ab aliis diver- 
fus y nummum ad priores Reges non fpe&are demonftrat j fe d 
fimiles , qui in fuperioribus nummis tituli , Arfacem Artaba- 
num circa regni initia fuadent. Adde quod primi non adhuc 
cognominibus diftin&i , eandem in monetis denominationem 
ftfurpaHe videntur. Similes q.uoque quaxiam , u-t in patce, lkr 



\l ARSACES ill. 

tera: > nempe o(ju-x.f>ov quadratum , & infueto more fcriptum? 
in eadem officina nummum efte fignatum , & forfan ab eodem 
artifice denotant. Eadem nummi forma , nempe Tetradrach- 
malis , eofdem monetarios declarat : Figurse denique in Patris 
nummis, ea:dem , eademque pofitione, ac in Artabani num- 
mis , rem plane confirmant. 

Jupiter feminudus fedens cum Vi&oriola fibi coronam 
ex lauro porrigente , ab Artabano in nummis fuis lignatur ad 
denotandum fe in Seleucidarum focietatem fuifie receptum j 
nam hunc typum primus apud Syros ufurpavit Seleucus Ni-» 
cator, ficut & apud Parthos Artabanus. 

Jupiter prxcipuum erat Regum Syriae numen , ut videre e(t 
in noftra eorum Principum hiftoria. Seleucus autem Jovem 
appofuerat in Alexandri M. memoriam , quod ex ejus gente 
oriundum fe jadtaret : nam Alexander Jovis filium palam fe 
eile praedicabat. Victoriam manu gerit , ad indicandum feli- 
cem belli eventum, a Jove penitusprocedere; unde ipfa co- 
ronam Deo porrigit. Adde ad hoc quod Viftoria Jovi ipii 
opem in bello contra Gigantes opem tulerit Gerit coronani 
ex lauro, quod haec vi&oribus detur. Jupiter fedet, poft vic- 
torias fiet quiete potiturus Artabanus , poft bellum contra 
Antiochum fortiter geftum. Haftam puram Jupiter tenet, 
divinitatis nempe fymbolum. 




ARSACES 



35 

ARSACES IV 

AR t a b a N ofucceflit filius ejus Pbriapatius , aliis , Ars ac. 
Pampatius, fiHieronymum Hemmingem fequa- 60. 
mur , anno Arfacidarum 60 ; nam fuperior Rex re- 
navit 20. annos. Aphra-Pati & Pa-Pati, maximum Pati 
latine diceres. Rex ifte appellatur abfolute Badi , feu 
Pati , in Tarich Perfico apud Schickardum , pag. 104. 
Arfacem recentiores Perfae, Afchi , vel Afcham nomi- 
nant. Mircondus Cbapur. Et in catalogo Joan. Elich- 
manni , ita legitur. Askan filius Darii efi primus Asfa- 
viicnfium, pro Afkanienfium , Rex> & totamfamdiam ab 
eo denominant. 

De illo Juftinus, qui ex primo Sc fecundo Arface 
unicum tantum Arfacem facit, lib. 41. inquit :Ter- 
tius Parthis Rex ( vetus codex Pampatius habet ) 
Priapatius fuit , fed & ipfe Arfaces didtus j nam , uE 
fiipra obfervatum eft , omnes fuos Reges Parthi hoc 
nomine, ficuti Romani , fuos ImperatoresCajfares Au- 
guftofcjue cognominaverunt. Hic , acr.is in regno quin- Arsac. 
decim annis, deceflit, reli£tis tribus filiis , Phrahate, 7.h 
Mithridate& Artabano,c]ui omnes Parthis imperarunt. 
Hasc vero pauca ex Trogo a Juftino exfcripta , lucis 
nihil ejus hiftorise afrerunt , cum cjuid ab illo geftum 
fuerit , prorfiis ignoretur. 

Porro juxta eam , quam fequimur methodum , in 
numerandis Arfacidarum annis,Phriapatius regni Par- 
thici habenas fufcepit anno Seleucidarum 117, & im- 
perii Antiochi Magni 17 , cjuo tempore hic in Euro- 
pam, contra Romanos bellum gefturus , tranfiit > at 



j4 ARSACES IV. 

'Arsac. cum Phriapatius annos quindecim regnarit ex Juflino, 
75. eum mortuum effe oportet anno 6. imperii Seleuci 
Philopatoris , qui Anticchi Magni filius fuit. 

Quandoquidem vero de Arface Phriapatio tam 
pauca nobis fuperfunt j quid Bactriani , illo regnante , 
gefferint , indagare faitem iiceat. Strabo illos Orientis 
regiones notiflimas fubegiiTe narrat , lib. 1 1 . pag. 5 1 6. 
Tanta fuit Gra:corum , qui Baclrianam a Macedonibus 
abalienaverunt , potentia j ut & Arianam obtinuerint 
$: Indiam , ficut ait Apollonius Adramyflenus : ac plu- 
ie$, quarc Alexandcr, gentes fubegerintj maxime Me- 
• nander. Siquidem is & Hypanim tranfivit verfus or- 
tum , & (A^n t? 1'oix.fjLV , emenda i^oca Nam , us 
inquit idem Strabo lib. ccd. pag. J15. dicunt etiam ul- 
timam Tauri partem, qua: Imaus vocatur, Indiam at- 
tingens, neque magis quam India, accedere ad ortum, 
neque magis recedere. Solinus ait cap. 38. apud Indos 
Imaus y cui Plinius fufrragatur, lib. 6. cap. 17. Menan- 
der, inquam, ulque ad Imaum montcm pervenit. Ha:c 
autem partim ipfe egit , partim Demetrius , Euthyde- 
mi Baclrianorum Regis iilius , qui pofl Menandrunx 
patruum regnavit. 

Non modo autem Pattalenam infulam quam effi- 
cit Indus fluvius , occupaverunt j fed & reliquam oram 
maritimam , & quod Tefariofti dicitur , ac quod Si- 
gertidis regnum. Omnino autem , inquit ille Apollo- 
dorus , torius Ariana: prsccipuam partem effe Ba<5lria- 
nam , ■/& <h) ^ jwi^i ~s.^aiv , emenda 2«^«» , ^y qpwu* 
Quin Sc ufque ad Seras & Phrynos imperium protu- 
lerunt. Ad Seras , inquam , non ad Syros & Phoenices, 
quod falfiflimum eft. Eo enim ioci non de occiden- 



ARSACES IV. 5 y 

talibus Aiiac partibus agitur , fed de remotioribus ver- Arsac; 
fus Orientem } in cjuas penetrare non valuit Alexan- 75' 
der Magnus. Phryni autem gens Scythica Seribus 
vicina , ut nos docet Dionyfius Alexandrinus yerf 752, 

Et Tocbari, Phrjnujne & gens barbara Scrum. 




£ij 



36 



A R S A C E S I. 



IArtac, 
75- 

'Arsac. 
76. 



ARSAGES V 



Arfa- 



PHrahates Arfacis Phriapatii filius major, 
re gentis , adminiftrationem regni fufcepit , . 
cidarum anno -6 , & Seleucidarum 140. 

Hic vir admodum ftrenuus Mardos validam gentem 
bello domuit,ut narrat Juftinus, //'£.41. cap. 5. Ii vero 
populi intelligendi videntur , de quibus loquitur Q^Cur- 
tius , lib. 5. Vaftatis deinde agris Perfidis , vicifcjue 
pluribus redacli3 in poteftatem , ventum eft in Mar- 
dorum gentem, cultum vitae abhorrentium. Specus in 
montibus fodiunt , in quos fe , conjuges & liberos: 
condunt j pecorum aut ferarum carne vefcuntur. 

Mardi in Armeniac 8c Medix confinio collocantur 
a Ptolomajo , qui etiam a Strabone & Stephano in 
Hyrcania defcribuntur j ab Herodoto in Perfide 5 a 
Plinio in Sarmatise Afianas ora ad Euxinum mare. 
Mardos autem a Phrahate in Characem urbem tranf- 
latos fuifie , auclor eft Ifidorus Characenus : tU Tr t r 
X*g^Kst ■afwToi Bzcn\t'j$ p^ctTjjs t& MxpSbvi »we<n; Phraatem 
primum intelligit:defecundoinfra dicemus. Exilla urbe 
oriundus erat Ilidorus Characenus , cjui in defcriptio- 
ne Parthix citatur ab Athenaeo, HL3. cap. 14. Hujus 
Scriptoris StxtwcJs m.fjr<avi primus in lucem edidit vir 
clarus David Hoefchelius : citatur pluribus in locis a 
Plinio. 

Non multo poft accjuifitos Mardos, deceffit Phraa- 
tes, multis filiis reliclis : cjuibus praeteritis, fratri potif- 
fimum Mithridati , infignis virtutis viro , reliquit Im- 
perium 5 plus regno regio , cpam patrio , deberi nomi- 



A R S A C E S V. 



57 



tii ratus $ potiufque patriac, quam liberis confulendum. Arsac . 
Epit. Trog. lib. 41. cap. $. H- 

Phrahates regnavit annos 8. apud Hennigem tn 
Theatro geneal. quum Syris adhuc imperaret Antiochus 
Ipiphanes j anno nempe Seleucidarum 146. 

Demetrius Euthydemi filius, <jui poft patruum Me- 
nandrum apud Baclrianos imperavit , fuperftite adhuc 
Phrahate ? finem impofuit expeditionibus Indicis , de 
cjuibus ha?c leguntur in prologo lib. 41. Trogi Pom- 
peii. Indic<e quoque res addite x geft<e per Apollodorum & 
Menandrum Reges eorum. Locus hic depravatiflimus eft,- 
Apollodorus enim Ba(5lrianorum Rex haud fuit 5 fed 
hiftoricus r patria Adramyttenus ; qui , tradente Stra- 
Jbone , Parthorum , Bacl:rianorum <5c Indorum gefta 
icriptis mandaverat. Legendum itaque : Indkce. res , ad~ 
diu ex Apolkdoro ? gefta per Menandruin C^ Djmetriuw 
Reges eorum,- 




38 



ARSAGES VI 

ARSACES MITHRIDATES 

PARTHORVM KEX. VI . 







Irt rm^ta Ecju.Patuu DM. 
ex 7uun- arg. drach. 



V ' 



ITHRIBATES-; Arfacis Phriapatii 
filius junior , Arfaci Phrahati fratri fucce£ 
fit, Imperiique Parthici habenas capefli- 
vit , anno ante Chrift. 170. V. C. 582. 
Scleucidarum 140. Arfacid. 84. Sextus ab 
Arface Imperii fundatore j Paulo Orofio tefte , lib. f* 



Arrac 






84. 




s^SiiSi 


'SS 









ARSACES VI. js> 

tap. 4. Sextus , inquam ; nam Arfaces fenior primus fuit. Arsac. 
Arfaces II. Magnus dttlus , cujus nomen Verunt Tirtdates .'4* 
erat , fecundus imperavit. Arfaces feu Artabanus , tertius: 
Arfaces feu Phrapatius , quartus : Arfaces , feu Phrahates , 
quintus : Arfaces , (ive Mithridates , fextus. Unde patet 
diftinguendum omnino efle Arfacem Magnurn , feu 
juniorem , ab Ariace feniore. 

Eodem ferme tempore, ut habetur apud Juftinum, 
iih. 41. ficuti in Parthis Mithridatesj ita in Baclris Eu- 
cratides ( qui Demetrio patri , cujus fupra. memini- 
mus , lucceflerat ) magni uterque viri regna ineunt. 

Sed Parthorum fortuna felicior , ad fummum , Mi- 
tridate duce , Imperii faftigium eos perduxit. Mitri- 
dates autem ifte , Arfaces ut alii didtus eft : cjuin & 
Deus cognominatus , ut nos docet Trogus in Prolog. 
Ub. 41. Verum enim vero a Librariis nomen Tigrams 
loco Mithridatis , fubftitutum eft , nam inter Partho- 
rum Reges nullus fuit nomine Ttgranes : totoque hoc 
Ub. 41. apud Juflinum, deTigrane, five feniore, five 
juniore , Regibus Armeniac , altum filentium. 

Interea. Antiochus Epiphancs , acrario exhaufto , ad Arsac. 
fuiceptum contra Judseos bellum faciliiis ac citiusper- 9I ' 
agendum, de profectione in Perfidem cogitare cce- 
pit, ut earum regionum acciperet tributa , & pecu- 
niam multam congregaret. Machab. 3. 

Armeniam ingreflus Antiochus Epiphanes , adver- 
fus Artaxiam , <aui regnum Armeniorum fub patre An- 
tiocho occupaverat, expeditionem fufcepit, plurimos 
ex ejus exercitu interfecit, ipfumque Artaxiam cepit, 
Appian. Syriac. 1 1 7. 

Eodem tempore , fuperiores regni fui provincias 



4 o ARSACES VI. 

AtfsAc. obeundo , audivit effe in Perfide , hoc eft , in Efy- 
9-- maide , qua: ultima eft Perfarum ad Orientem regio, 
urbem , Perfepolim nomine , prardivitem j & in ea 
templum Dianse opulentum, refertum omne genus do- 
nariis : fcuta etiam aurea ibi adfervari , quondam ab 
Alexandro Magno relicta. Hac igitur fama permotus 
Princeps prxavidus urbem expugnare , & fanum ex- 
fpoliare conatus eft. At cives , armis correptis , eum 
non folum a moenibus fortiter repulerunt > verum 
etiam recedentem cpam longiftjme perfecuti funt. 
Jofephus Anticj. Jud. Ub. 12. cap. 13. 
Arsac. Cum autem veniflet circa Ecbatana, novo infuper 
93- mcerore afreclxis propter recentem, cjuam a Judjcis ac- 
ceperat, cladem j inde , Babylonem verfus , iter fecit: 
quod tamen intermittere coaclus , in Perfidis oppido , 
Tabis nomine, iubftitit : ubi , lecto adfixus cum com» 
plures liscfiflet dies , tabe diffluens, mortuus eft. 

Poft ejus mortem Elyman , Perfac , Medi , Si fini- 
tima? gentes , a Syromacedonibus deficientes . fibi Re- 
ges conftitueruntj 8c deinceps fui jurig efle coeperunt. 
Hinc videtur belli occafio a Midiridate arrepta , ad 
illos populos Imperio fuo adjungendos. 

Eucratides interea. ex Baclriana egreflus , Sogdianarn 
* conterminam bello appetit. Qua fiibacla, contra Ara- 
chatos Arachofias regionis populos progreditur , cjuos 
in deditionem recipit. Deinde Draugianam ingreditur 
India: proximam , domitifcjue Draugitanis , in Indiam 
iplam penetrat. 

Dum ha:c ab Eucratide Baclrianorum Rege magn& 
virtute geruntur > Mithridates , Imperii etiam Partho- 
j.u.m limites propagare aggreflus, Medis bellum infert. 

Quum 



ARSACES VI. 41 

^Quum autem varius utrinfque populi cafus fuifTet,ad 
poftremum victoria penes Parthos fuit. Jujlin. lib. 41. 
,cap. 6. Medis igitur ea ratione fubaclis , Mithridates 
Media? Bacafim Satrapam praeponit. Id. ibid. Media Arsac; 
regio efl majoris Afiae maxima , habens Hyrcaniam 94- 
Sc Parthiam ad ortumj & dicitur Media minor, cjuam 
occupavit Arfaces Mithridates. Pars aitera, qua? Occi- 
dentalis eft , Armeniam conterminam habens , major 
vocatur, Sc Atropatene , a Satrapa Atropato, cui data 
eft , di£t.a. Hax Reges fuos deinde habuit. 

Mithridates, his viribus auclus, in Hyrcaniam , ex- 
peditionis bellica? , ut videtur , causa , proficifcitur. 
Hyrcanias quidem partem , qua: ab auftro Parthiam 
fpectat, cujus etiam eratpars, domuerat Arfaces Ti- 
ridates, fed non totam , eamque maxime , qua? ad 
Mediam attingit. Quidam Hyrcanos rebellalTe con- 
jiciunt 3 quibus domitis , Mithridates ad E!yma?os 
fubigendos fe accingit. Bellum etenim cum Elyma?o- 
rum Rege geflit 5 quo viclo , hanc quoque gentem 
regno adjecit. Juftinus tbidem. Parthus , incjuit Strabo 
lib. 16. pag. 744. audiens templa efle apud Elymaeos 
opulenta , ut fupra de Antiocho Epiphane diximus , 
videnfque haud quaquam ulcro concellurosi vi magn£ 
invafit : 8c Minervae Templum , ac Dianse , cjuod 
A^ara dicitur , cepit , cciod talentorum gaza ablata. 
Capta eft etiam prope flumen Hedyphontem , Seleu- 
cia, magna civitas, qua? prius Soloce vocabatur. Oppi- 
dum Elymaidis Seleucia apud Plinium , lib. 6. cap. ij. 
Flumen vero Hedyphon, prope cjuod fita erat Seleu- 
cia ifta , appellatur ab eodem Plinio Hedypnus. Ibidcm, 

Demetrius Soter, Syriaz Rex , poft Antiochum Epi- 

i 



42 ARSACES VI. 

Arsac. phanem mortuum , obfes diu Romse detentus , m 
9$' regnum avitum fucceflurus , clanculum Roma excef- 
fit 5 interfecloque Antiocho Eupatore Epiphanis filio , 
in fuperiores provincias , quarum partem mox eripue- 
rat Arfaces Mkhridates , proficifcitur. At cjuum Medi 
Timarchum fibi praefeciflent , cum eo Demetrius bel- 
lum habuit, ut refert Trogus Prolog. 34. fed Appia- 
nus Syriac. rem aliter videtur narrare his verbis. Rex 
in Syria proclamatus , duos fratres , cjuos ambos An- 
tiochus in deliciis habuerat , perdidit , necnon Hera- 
clida £crario apud Babylonios ejeclo , & Timarcho 
Babylonis Satrapa , tancjuam rebelle interfeclo ; qui 
aliccjuin etiam ejus provinciae pracfe<5turam male ad- 
miniftraverat , a Babyloniis Sotcris cognomen obtinuiti 

Ars \c. Mkhridates in Parthiam regreifus videtur ; fed cjuum 
102. poflea Dcmetrius, omifsa regni cura, in cjuodam cafc 
tello , non procul ab Antiochia , delicias ageret , a 
confpsclu fubditorum remotus : Heraclides Timarchi 
fratris mortem ulturus , Romam cum Alexandro Bala, 
IO , ' utregnum a Senatu ei impetraret, profeclus eft. Quod 
cjuuin obtinuiiTet , bellum Demetrio intulit. Dumcjue 
eo belle implicatur Demetrius , hanc occafionem 

Arsac. nactus Arfaces Mkhridates , incjuit Paulus Orofius , 
I0+ - lib. j. cap. 5. occifo Demetrii praefeclo , Babyloniam 
urbem , finefcjue ejus univerfos viclor invadit, 

Arsac. Dum vero Demetrius , Demetrii filius , Alexandrum 
*"« Balam , Syrias regni ufurpatorem aggreditur, cref- 
cuntcjue in Syria cjuotidie bella civilia : Mkhridates 
alios Orientales Reges ufque ad Mare Rubrum , feu 
Perficum Sinum fubegit 5 atcpe inter cacteros , Regem 
Perfidis devicit > cjuem tamen non ipoliavit regno; 



AR S A CE S VI. 4J 

fcd tantum fuam in clientelam recepit : Imperiumque Arsac* 
Parthorum a monte Caucafo, permultis populis in m. 
ditionem redactis , ad flumen Euphratem protulit. 
Juflinus fub finem libri 41. 

Ctffterum Imperium Parthicum late fumptum cum 
regnis infervientibus, cjuibus proprii prarerant Regesi 
Rubro mari , id eft, Pc:rfico , a meridie, Hyrcano a 
Septentrione terminabatur : ut fcribit Plinius , hb. 6. 
cap. 13. 

Atque oclodecim tantum erant provincise , cpse a 
Satrapis Regis Parthorum regebantur , ut nos edocet 
Ifidorus Characenus in Partbias Stathmis. Mefopotamia 
Sc Babylonia , Apollonialis, Chaconitis, Cambadene, 
Media firperior, Media Ragiane, Choarne, Comifene, 
Hyrcania , Aftavene , Parthiene , Apavarchiane , Mar- 
giane , Aria , Anane, Drangiana , SacafTene, Aracho- 
fia. Juxta Ifidorum inter provincias, quae fiiblmperiq 
Parthorum fuere , non annumerantur Perfis , Carma- 
nia , Sufania & Elymais , cjuum Perfse luum femper 
peculiarem Regem , etiam dominantibus Parthis , ha- 
buerint , viribus quidem debilem , atque ob id Arfa- 
cidis obnoxiumj ut refert Strabo lib. 15. pag. 728. 

Nam etji adhuc Perfie proprium Regem habeant , yiri- 
bus tamen longe funt inferiores y i? Parthorum Regis dihlo 
funt audientes. Regem quoque proprium habebant Ely- 
msei j eodem Strabone tefte , pag. 744. proprium & 
Characeni : cjuorum Characenorum Regum nonnulia 
gefta memorant Lucianus Sc Macrobius , pag. ji% 
Characene autem pars erat Elymaidis , maxime invia, 
ut fcribit Plinius , hb. 6. cap. 27. 

Multa interim Eucratides bella magna virtute geflit, 



44 ARSACES' V I. 

•IArsac. cjuibus attritus , cjuum obfidioncm Demetrii Regis In- 
XII « dorum pateretur j cum ccc. militibus, lx. millia hof- 
tium afiiduis eruptionibus vicit. Quinto itaque menfe 
liberatus, Indiam in poteftatem redegit. Unde cjuum 
fe reciperet a filio Eucratide II , cjuem focium regni 
fecerat, in itinere interficitur : cjui non diflimulato par- 
rieidio , velut hoftem , non patrem interfeciffet , & per 
fanguinem ejus currum egit, & corpus abjici infepul- 
tum juflit. Jujlin. lib. 41. cap. 6. 

Mithridates, hoc de ftrenui Regis cscde accepto' 
nuntio , mox , ejufmodi Principem ulturus , Baclria- 
nam ingreditur : ut narrat Juftinus ibid. & Baclxiani 
bellis fatigati , ab invalidioribus Parthis , velut exfan- 
gues opprefli funt. Graeci, inquit Strabo , lib. 11. ftag, 
517. Bactriana. potiti, in Satrapias eam diviferunt , de 
auibus Afpioniam & Turinam Parthi Eucratidas eri- 
puerunt : cjuem tamen non omnino privatum Regis 
nomine , tributarium exinde effecerunt. 

Ad Indiam quocjue cruentum extendit Imperium 
Parthorum Mithridates , & omnes prseterea gentes , 
^ux funt inter Hydafpem fluvium & Indum, fubegit, 
Paul. Orof. lib. $, 

Sogdianos , Arcos , Drangianos & Indos , cjuos 
fubegerant , Baclri arniferunt, 8c Mithridates Imperii 
fui limites longiffime propagavit , ut videre eft in Ex- 
cerptis yiri darijjimi Henrici Valefii ex Diodoro , pagi 319. 
Etenim ad ufque Indiam , in cjua Porus olim regna- 
verat, progreiliis , cuncla nullo negotio perdomuit,' 
sumque clementiam atque manfuetudinem coleret, 
profpera admodum ubicjue fortuna eft ufus. Id. ibid. 

Quum a Demetrio Nicatore in Tryphonis gratiam 



ARSACE S V I. 45 

plurimae Syrisc civitatcs pafliim deficerentj vocabatur Arsac. 
tamen Demetrius percrebras legationes a fuperiorum - 
Satrapiarum Grsecis atque Macedonibus, pollicenti'- 
bus deditionem, fi veniret, atque etiam contra Par- 
thorum Regem Arfacem Mithridatem auxilia. Jofepb. 
Antiq. lib. 1 3. cap* 9. Itaque ad abolendam fegnitiae 
maculam , bellum Parthis inferre ftatuit ; cujus adven^ 
tum non inviti Orientis pcpuli videre: & propter Ar- 
facidse Regis crudelitatem , Sc , cjuod veteri Macedo^ 
num imperio afliieti , novi populi fuperbiam indignd 
ferebant. Jujiin. lib. $6. cap. fj 

Hac fpe accenfus Demetritrs , animoque recogitansi A'rs\c. 
fi res adversiis Parthos profpere ceffiffent , facile fe 116. 
poflea Tryphonem e regno Syriae exturbaturum : an- 
no Seleucidarum centefimo feptuagefimo fecundo , 
congregato exercitu fuo , in provincias fuperiores pro* 
fedtus eft; trajecloque Euphrate , pervenin in Mefo- 
potamiamj in animo habens hanc,. Sc Babyloniam fi- 
mul occuparej ut his potitus , fedem ibi belli confti- 
tueret. Jojepb. <Lr Jujlin. ibid. 

Cum vero magna alacritate Demetrius ab earum 
regionum populis fuiffet exceptus , crefcente in dies 
exercitu, bellum Arfaci Mithridati intulit. Iid. ibul. At 
poftquam Mithridates jam intravifle Demetrium con-ARSAc.' 
iines fiios , audivit, ex Principibus cum ingenti quo- H7- 
que exercitu, obviam mifit, ut vivum eum compre- 
henfum ad fe adduceret. Lib. 1. Macbab.- cap. 14; 
Attamen Demetrius , quum & Perfarum , & Elymaco- 
rum, Baclxianorumque auxiliis juvaretur j quorum om- 
nium Reges inviti , Parthis inferviebant > multis prae~" 
lm Parriios fudit. Jujim, lib. pt# 



4<? ARSACESVL 

Arsac. Secundo tantum praelio cum Parthis commiflo; 
115. fuperatum fuifle Demetrium tradit Brofius , lib. j-. 
cap. 4. E contrario poft multa pradia, ii Juftino cre- 
dimus , ad poftremum Demetrius pacis fimulatione 
deceptus , capitur : duciturque ad Ariacem Mithrida- 
tem , cjui eum in cuftodiam ponit , hb. 1. Machab. 
cap. 14. Traductufcjue per ora civitatum , populis , cjui 
defciverant , in ludibrium favoris , oftenditur. Itaque, 
cjui defecerant, omnes iterum fubjugati funtj excep- 
tis tamen Elymajis. Ait enim Strabo,//£. \S.pag. 744, 
Eiyman terram variam obtinent > cjuse ferax eft; , in- 
colas rufticos habet j montana ver6 miiites nutrit , 
majore ex parte fagittariosj & cjuum multafit, mul* 
tum exercitum emittit. Ideo Rex eorum potenti^ 
magna cretus recufat Parthorum Regi obtemperare .: 
cjuod faciunt alii. 

Mithridates Parthorum Rex , magno & regio ani- 
mo , dimiflb in Hyrcaniam Demetrio , non cultum 
tantum regium prscftitit , fed & filiam Hodogunam in 
matrimonium dedit , regnumcjue Syria? , cjuod p.er ab- 
fentiam ejus Tryphon occupavcrat, reftiturum fe pro- 
mittit. Juftin. lib. 38. cap. 9. 

Cazterum Mithridates in tantam regni amplitudi- 
aem evectus , haud cjuacjuam ad luxum ac fuperbiam, 
cjuod plerifcjue Principibus ufu venire folet , fe contu- 
Jit 5 clementia in fubditos , adverfus hoftes fortitudine 
uti inftituit. Quumcjue plurimas gentes imperio fuo 
fubjeciftet, ex fingulis collecfta optima cjuaccjue inftituta 
Parthos docuit. Dtodor, SicuL in excerpt. Henr. Valefii , 
fag. 360. 

Demum haud multo poft Demetrii captivitatem , 



A R S A C E S VI. 47 

adversa valetudine correptus Mithridates , non minor Arsac. 
Arface proavo , gloriosa feneclute difceflit. Juftin Itb. izo. 
41. cap. 6. poflquam regnaflet annos 37. ut videre eft 
apud Hier6nymum Henningem. Quam quidem anno- 
rum computationem Seleucidarum hifloriae a nobis 
defcriptse omnino convenientem , ideo hic lubentio- 
ri animo fubfequimur. 




48 ARSACES Vl. 

§|s«8i§§gM8i§!««&8§it$g«S£* ^•*§S$»«SSigM&§§gM$g§fi*B 

KUMM.US 
ARSACIS MITHRID^TIS 




Ex Museo Car. Patini. d. m. 

Oaput Regis barbati 8c diademate cinCti : in aversa 
parte figura imberbis fedens in fella, dextra arcum 
tenet , cum hac epigraphe , ex duplici litterarum 
ordine contexta :BA^IAEfl2 BA2 IAEflM 
APSAKOT 0EOT AIKAIOT ETEPrETOT 
EIII$ANOTS $IAEAAHNOX Regis Regum 

ARSACIS Dei , JUSTI , BENEflCI , ILLUSTRIS , AMICfi 
GRiECORUM. j 

UT ad Arfacem Mithridatem , Phrahatis fratrem , & 
Phriaapatii fili.urn , hunc drachmalem ex argento num- 
nium adlignemus , auct.or eft nobis Juftinus , qui in Prot. lib. 
40. huic Regi cognomen Dei tribuit his verbis: Successores 

DEINDE EJUS ARTABANUS ET MlTHRIDATES COGNOMINE DeUS. 

Solus hic Parthorum Rex in tota Arfacidarum ferie , hac 
appellatione infignitur > haud dubie igitur nummus ad eiun 
pertinet. 

Tune 






A R S A C E S V I. 49. 

Tunc temporis apud Reges Seleucidas, illud Dei cogno- 
<men ufurpandi , mos plane veianus inoleverat. Inditum hoc 
primum fuit a Milefiis Antiocho II. Antiochi Soteris filio ; 
attamen in nummis fuis Rex ifte tali titulo pertinaciflime 
femper abftinuit. Antiochus autem IV. in fuis hoc fibi co- 
gnomen primus arrogavit. BASIAEH2 ANTIOKOT 
eEOTEnHANOTS, quod quidem ab adulatoribus 
Samaritanis datum ei fuerat: tefte Jofepho. Foft Antiochum 
IV. vox ifta legitur quoque in Demetrii I Numifmatibus. 
BASIAEfiS AHMNTPIOT ©EOT <i> I A O- 
nATOPOS SHTHPOS, licet huic Mediam , 
Elymaidem , Perfidem & Mefopotamiam Arfaces Mithridates 
eripuiiiet. 

Nec minus in arripiendis titulis ambitiofus fuit Demetrius, 
fuperioris Demetrii filius ; cum & ipfe hanc Dei appellatio- 
nem fibi ftultiflime vindicaverit ; etii a Mithridate bello 
•captus fuerat , diuque apud eum detentus. Nihil igitur mi- 
runijfi Arfaces Mithridates , qui Demetrium patrem tot or- 
baverat Provinciis , filiumque fuperatum bello diu apud fe 
retinuerat j ut iftis (eie Regibus adasquaret , tale quoque co- 
gnomen , eorum exemplo , ia nummis iuis fibi jactanter ad- 
fcripferit. 

De iftis titulis AIKAIOT, EYEPTETCT , ETII$A- 
N0T2 , «MAEAAHN02 , in fuperioribus Arfacidis Regibus 
dictum eft fatis. Cum enim pfimo Arfaci attributi olim fuif- 
fent, ab ejus ibidem fucceftoribus aillimti fuere. Sed fi ulli 
iex iis Regibus tales tituli convenire aliquantulum potuerunr, 
nulli certe magis quam Mithridati tribuendi videntur. Ule 
enim a Diodoro Siculo ob clementiam in fubditos , & mi- 
iam adverfushoft.es fortitudinem, laudaturin Excerptis Hen- 
xici Valefiii , pao, j 60. 

Figura fedens cum arcu in averfa Numini parte exarata;. 
in omnibus drachrnalibus argenteis femper confpicitur ; tan- 
quam Regum Parthorum monetae folitus atque unicus ty- 
pus : ficuti & in Regum Cappadociae Numifmatibus eadem 
Pallas galeata , cum hafta & clypeo femper obfervatur. Ut 
autem hanc Deam regni Cappadocici tutelare fuifle numen 
ea ratione oftenditur : ita & in Regum Parthorum nummjf 

Q 



30 



ARSACES VI. 



figura fedens cum arcu , ad regiae Arfacidarum ftirpis ami- 
quitatem indicandam , procul dubio caelata eft. Sed ea de re 
flura in fequentibus nummis. 




ARSACES VII." 

ARSACES PHRAHATES.n. 

REX PARTHORVM VII . 




In musto I)Vaillant.l).]s/L 
cx. rnirn arq. drack. 

HRAHATES, in memoriam avi Cul Arsa^ 
Phrahatis , Parthorum Regis , eo vocatus 1ZQ -- 
efle nomine videtur j fed Parthorum dia- 
demate poft obitum patris aflumpto , 
Arfaces more folito appellatus efl, ante 
Chr. 120. V. C. 21^. Seleucid. 174« Arfacid. 120. 




Arsac 

121. 



Arrac. 

122. 



J5 ARSACES PHRAHATES VIT. 

Cleopatra Demetrii Syriac Regis uxor , ut mariturfr 
Rhodogunam Mithridatis filiam, Sc Phrahatis fororem 
duxifle accepit , Antiocho Demetrii fratri conjugium 
fuum obtulit. Hic a plurimis Seleucidis fidis contra 
Tryphonem Rex falutatus fuit , Sz Tryphonem Ty- 
rannum poflea. in Syria occidit. 

Poft Arfacis Mithridatis mortem defpcrato reditu, non 
ferens captivitatem, Demetrius privatamque etfl opuleiv 
tam,vitam perta:fus,tacitus in regnum fugam meditatur. 
Hortator iili ac comes Gallimander amicus erat ; qui 
poft captivitatem ejus a Syria per Arabiae deferta , 
ducibus pecunia, comparatis, Parthico habitu Baby- 
loniam pervenerat. Sed fugientem Phrahates , equi- 
tum celeritate , per compendiofos tramites occupatum 
retrahit. Ut efl deduclus ad Re^em , Gallimandro 
quidem non tantum venia , verumetiam prxmium 
fidei datum. Demetrium autem & eraviter caftisa- 

o o 

tum ad conjugem in Hyrcaniam remittit , & arclio- 
ribus cuftodiis obfervari jubet. Juftin. lib. 33. cajj. 9. Fer- 
ro vinclus fuit cuftoditus , indeque Siderite cognomen-- 
tum poftea. obtinuit. Synccl. Chronol. 
Arsac. Interjeclo deinde tempore , quum fidem Dernetrio' 
"3- etiam fufcepti liberi facerent, eodem amico comite 
fugam repetiit , fed pari infelicitate > namcpe prope' 
fines regni fui deprehenditur : ac denuo perduclus ad 
Regem , ut invitus sb ejus confpectu fubmcvetur. 
Tunc quoque uxori & liberis donatus, in Hyrcaniam, 
pcenalem civitatem fibi coiieeflam reniittitur j taliique 
aureis ad exprobrationem puerilis levitatis donatur. 
Sed hanc Parthorum tam mitem in Demetrium cle- 
mentiam , non mifericordia gentis , nec refpectus co- 



ARSACES PHRAHATE.SII. fj 

gnationis faciebat ; fed cjuod Syrias regnum affecla- Arsac. 
bant, ufuri Demstrio adversus Antiochum fratrem , la3 ' 
prout res ,- vel tempus , vel fortuna belli exegiilet, 
Jujlin. lib. 38. cap. 9. 

Antiochus memor , cjuod Sc pater propter fuper- Arsac. 
biam invifus , & frater propter fegnitiem concemtus 12 ** 
fuillet j nc in eadem vitia incideret , Jujiin. lib. 36. 
cap. i. Auditiscjua? Phrahates adversus Syriam parabat, 
occupandum bellum ratus , exercitum , cjuem multis 
finitimorum bellis induraverat, adversus Parthos, fra- 
trem repetens , in Mediam ducere ftatuit. Sed luxu- 
ria? non minor apparatus , cjuam militisc fuit : cjuippe 
ocloginta ( fextum habet Qrofius , lib. 2. cap. 10. ) 
millia armatorum fecuta funt trecenta millia ( Oroflo 
ducenta millia ) lixarum ; ex cjuibus coquorum , piflo- 
rum , fcenicorumque major numerus fuit. 

Antiochus Rex quotidic convivarum turmas ca- 
tervatim ita excipiebat , ut prazterea , quse in menfis 
abiumebantur , & acervatim tollebantur 5 convivarum 
quifque auferret intactam Sc integram carnem volu- 
crum , quadrupedum , marinorum pifcium , jam prae- 
paratam 5 quibus omnibus plauftrum oneraretur: dein- 
de e melle concreto dulciarium opus multum , coro- 
nafque multas e thure ac myrrha, infertis & inculca- 
tis aureis lemnifcorum fafciolis, quar explicatse homi- 
nis altitudinem adsequarent. Hujus caccam & amen- 
tem iuxuriam exercitus imitatus, magna ex parte au- 
reos clavos crepidis fubjectoshabuit, argenteaque va- 
fa ad ufum culinse comparavit : & tabernacula texti- 
libus figillis adornata ftatuit. Avaro potius hofti prasda 
• optabiiis , quam ulla acj viacendum ftrenuo mora,- 
/ 



54 ARSACES p;hrahates II. 

Arsac. Athen. lib. 12. cap. 9. 8c Valer. Max. lib. 9. cap. u 
lz6 ' Johannes Juda*orum Pontifex , in hac expeditione 
Parthica, Antiochum Regem fecutus eft cum auxiliis, 
ut narrat Jofeph. Ajitiq. Ub. 13. cap. itf. 

Advenienti Antiocho multi Orientales Reges , puta 
Baclrianorum , Perfarum , Elymasorum , Sc Charace- 
norum , occurrere , tradentes fe , regnaque fua , cum 
execratione fuperbiae Parthicae. Juftin. lib. 38. cap. 10, 

Nec mora congreffioni fuit. Antiochus tribus prae- 
liis victor, Babyloniam cum occupaflet, Magnus ha, 
beri ccepit. Id. tbid. 

Demum exercitum Parthorum , cujus dux erat Sa- 
trapa Indates , ad Lycum fluvium in Aflyria ultra Ti- 
grim delet feria fexta , feu die , cjuas Sabbatum im- 
mediate praecedebat ! Sabbatum vero hoc annoPen- 
tecoftes fubfequebatur : unde Antiochus , Johannis 
Summi Sacerdotis , & Principis Judscorum , cjui irj 
ejufdem Regis caftris militabat , motus precibus , bi- 
duo apud Lycum fubftitit cum exercitu integro , ut 
Juda?is feriari liceret. Jofeph. Antiq. Itb. 13. cap. 16. 
Hoc itacjue praslium commiflum fuit die 12. Junii Ju- 
liani Proleptici. Duobus enim prascedentibus annis, 
hasc fefta concurrere necjueunt , Sabbatum & Pente- 
cofte. Hyrcaniam ingrefTus Johannes , iifque devictis, 
Hyrcani nomen adeptus , cum gloria ab Antiocho di- 
miftus eft : SeMero Sulpitio tejie in Hiftor. lib. 2. Omnibus 
vero populis ad Antiochum deficientibus , nihil Par- 
this reli<ftum praeter patrios ( veteris Parthiae ) fines 
fuit. Juftin. lib. 38. cap. 10. 
Arsa«. Interea Rex Antiochus omnem exercitum fuum l 
I2 7- propter multitudinem hominum, per civitates inhy* 



ARSACES PHRAHATES II. u 

berna diviferat : quae res exitii caufa fuit. Nam cum Arsac. 
gravari fe copiarum prasbitione, & injuriis militum, 127. 
civitates viderent, defcifcunt : cui defectioni amplam 
prac ca?teris materiam pra;buit unus ex Antiochi lega- 
tis , nomine Athena:us , qui per fingula hofpkia feie 
infolentius gefferat. 

Phrahates Demetrium in Syriam , ad occupandum 
regnum , cum Parthico prsciidio mittit , ut eo paclo 
Antiochus ad fua tuenda a Parthia revocaretur. Inte- 
rim, quoniarn viribus non poterat, infidiis Antiochum 
ubique tentabat. Jnftin. lib. 38. cap. 10, 

Antiochus vero , ut erat bibax , genio nimis indul- 
gebat : Athen. lib. 4. cap. 1. Et illius caecam & amen- 
tem luxuriam exercitus imitabatur. Vakr. Max. Ub. $. 
cap. 1. 

Itaque, quum gravari fe annonac exhibitione, &in- 
juriis militum , civitates , per quas Rex exercitum di- 
viferat, aegreferrent , ad Parthos deficiunt , & die fta- 
tuta, omnes apud fe divifum exercitum per infidias, 
ne invicem ferre auxilia poffent , aggrediuntur. Quse 
cjuum nunciata Antiocho eflent , auxilium proximis 
laturus, cum ea manu quac fecum hyemabat, progre- 
ditur. Juftin. lib. 38. cap. 10. 

In Antiochi tabernaculo hirundines nidum fecerant: 
cjuo prodigio negleclo, pradium tamen committere 
eft aufus. Tul. obftcauent. de pyodig. In itinere obvium 
Phrahatem Regem Panhorum habuit , adversus quem 
fortius quam exercitus ejus , dimicavit. Ad poftremum 
tamen, quum virtute hoftes vincerent, metu fuorum 
defefliis , Antiochus occiditur. Juftin. lib. 38. cap. 10. 
anno regni nono , uti e nummis illius eruitur. 



& ARSACES PHRAHATES II. 

Arsac. Primus autor fugas , & Antiochi defertor , Athe- 
I2 7- nacus ille Dux , de quo jam diximus , brevi mentas 
poenas luit. Nam , cum Antiochum deferuiflet in pu- 
gna j delatus ad pagos quofdam , cpos in hofpitiis 
vexaverat, ab omnibus teclo exclufus efl > cuncliique 
alimenta ei negantibus , huc illuc per regionem erra- 
bundus , tandem fame interiit. Ilcnr. Valefms in Excer- 
ptVj pag. 375-. Sc pQ. 

De Antiochi jmorte varia apud varios autores refe** 
runtur. Antiochum cum Parthis praclio congreflum & 
viclum , flbi manus intuliffe fcribit Appianus in Syria- 
cis. Jofephus , Juflinus , & Julius obfequens in ipfb. 
pra?lio occifum tradunt. Contra Arfaeem Phrahatem, 
eum interfecifle fcribit Eufebius in Cbronko. Quin etiam 
Antiochum, rebus male geflis , de editiori cjuodam lo- 
co femet prsecipitafTe memorat /Elianus , lib. de Anitn. 
cap. 34. 

Pofl Antiochi mortem, Phrahatem poenitere di^- 
mifTi Demetrii ccepit j ad quem retrahcndum , cjuum 
turmas equitum feftinanter mififfet , Demetrium hoc 
ipfum metuentem , jam in regno mifli invenerunt 9 
fruftracjue omnia conati , ad Regem fuum reverfi funt. 
Jujiin. lib. 38. cap. 10. 

Phrahates , Antiocho Evergete Rege interfeclo , 
univerfum cjus exercitum in captivitatem abduxit , 
eumcjue fuperbe & crudeliter tractavit. Id. lib. 42. cap. 1. 

Interim Phrahates Regi Antiocho exequias regio 
more fecit : II. lib. 38. cap. 10. Sed, antequam illum 
fepulturae mandaret s dixit : Audacia te partim fefellit , 
Antioche , partim Vinolaitia. Spcrabas enim magms poculif 
regnum te meum ehbiturum. Atbcnaiis lib. 10, 

Foft 



ARSACES PHRAHATES II. ■ 57 

Poft Antiochi execjuias , Demetrii Nicatcris Regls Arsac. 
filiam, cjuam fecum adduxerat patruus ejus Antio- I2S - 
chus 5 captus amore virginis , Phrahates uxorem duxit. 
Jujlin. lib. 38. cap. 10. Cujus , ut videtur , precibus, 
Antiochi corpus in Ioculo argenteo in $pu!turarri , 
in Syriam remilTum pervenit. Id. lib. 3.9. cap. r. • 

Phrahates , cjuum inferre bellum in uitionem ten- » , . 
tatibelliab Antiocho Parthici regni, Syriae ftatuiilet) li8> 
Scytharum motibus ad fua defendenda. , revocatur. 
Namcjue Scythae in auxilium Parthorum adversus 
Antiochum Syriae Regem , mercede follicitati , cjuum, 
confe<5to jam bello fuperveniiTent 5 & in calumnia 
tardius Iati auxilii , mercede fraudarentur j dolentes 
tantum iis itineris fruftra emenfum 5 cjuum vel flipen- 
dium pro vexatione , vel alium hoftem dari ilbi pof- 
cerent j fiiperbo refponfo Phrahatis ofFenfi , rines Par* 
thorum vaflarc cceperunt. Id. lib. 41. cap. 1. 

Igitur , qnum adversiis Scythas Rex proficifcere- 
tur , ad tutelam regni relicjuit Himerum cjuemdam f 
pueritiae fibi flore conciliatum. Ipfc autem Phrahate* 
exercitum Gr<ccorum , cjuem bello Antiochi captum 
1 fuperbe crudelkercjue tractaverat, in bellum fecum du- 
xit , immemor prorsus cjuod hoflilcs ecrum animos 
nec captivitas minuerat , Sc infuper injuriarum indi- 
gnitas exacerbaverat. Itacjue , cpum inclinatam Par- 
thorum aciem vidiflcnt , arma ad hoftes tranfcule- 
runt , & diu cupitatu captivitatis , ultionem exercitus 
Parthici , & ipfius Phrahatis Rcgis cruenta cedc exe- 
cjuuti funt. Id. ibid. 

Hoc paclo vitam Phrahates cum morte commu- Arsac. 
favit, poftrjuam decem circitcr annos regnavilTet. In *-+• 

H 



58 



AkSACES PHRAHATES II. 



tali rerum fuarum aeftu Parthi , praetermiflis , quos 
Phrahates parvulos habebat , filiis , regnum ad ejus pa- 
truum Artabanum detulere. 



NUM MUS 
ARSACIS PHRAHATIS II 



«L ^ 




Ex Musio nostro. 

Caput Regis diademate infigniti , cum coma crifpa 
& barba non admodum prolixa ; ex aversa parte, flgu- 
ra fedet, dextra extensa arcum gerens, cum epi- 
graphe: BASIAEX12 BA^IAEXIN AP2AKOT 
ETEPrETOT EEINIOT 0EOIIATOPOS $1- 
AEAAHN02. Regis Regum Arsacis benefici, 
Hospitahs, Theopatoris , amici Gra:corum. Ia 
area 2A. 

LIcet Reges Parthorum omnes Arfacls nomen ufur- 
parint , ideoque difficile videatur fuum cuique nummur 
adfignare : tamen ex vultu unus ab altero facile dignofcituri 
quin Sc finguli in titulis iuis peculiare quoddam epithetum 



ARSACES PHRAHATES II. S9 

Seleucidarum more , ut ad pofteros eorum memoria perve- 
niret :fi fibi adaptare confueverunt. 

Trogus in Prologo , Arfacem Mithridatem hujus Phraha- 
tis patrem, Dei appellationem ufurpafle nos edocuit. Qiiam 
fane illius nummi fuperftites confirmarunt. Unde, licethif* 
torix Parthicx res, ut plurimum, exciderint ; tamen argen- 
teum hunc drachmalem nummum , ad Arfacem Phrahatemll. 
efle revocandum , omninb indicant fequentia in illo appo-» 
fita. 

Juvenilis hujus Regis efrlgies inantica parte delineata . fatis 
xtati Phrahatis II. convenit, ut ex illius hiftoria colligimus ; 
fed duo prxfertim cognomina, in fuperioribus non oblervata 
Principibus , nummum ad eum pertinere , penitus arguunt. 
Unum eft Theopatoris, quod fibi ad memoriam paren- 
tis fui recolendam , merito adfcivit. 

Qui enim patrem habuit , tanto in honore apud populos 
■habitum , ut lili nomen Dei tribuerent ; hic certe Theopa- 
toris cognomen fibi vindicare & potuit & debuit. 

Alterum cognomen , quod huic quoque particulare eft, ni- 
anirum 3EINIOT, id eft, Hospitalis, quodque hic 
fibi arrogat Phrahates ; eum omnino ab aliis fecernit. Cum 
enim ejus pater Mithridates, Dcmetrium Nicatorem Syriae 
Regem, in prxlio cepiflet , filiamque ei Rhodogunen m 
uxorem dediflet ; Phrahates, poft mortem patris, ipfum tan- 
qnam hofpitem apud fe retinuit , pollicitus ei , fe ciim res 
poftularet, Regnum , quod ejus frater Antiochus ufurpave- 
rat , reftituturum. Quod quidem prxftititjnamque eum tandem 
dimifit: fed, ut verum fateamur, ad res fuas componendasj 
non verb prout magnanimum Regem decebat. 

SEINIOS ab Antiquis dittus eft Jupiter, qubd in ejus 
tutela hofpites efle credebantur. Eandem ob caufam videtur 
Phrahares illud cognomen ufurpavifle ; ut idem Demetrius 
perfuaderer. 

Figura fedens cum arcu.iterum redit, velut folitus drachma- 
lium nummorum typus. Sed cum , quatenus ad hanc figuram, 
multaad cjus explicationem obfervandaveniant, qux in quo- 
libet nummo , five ob imperitiam Scalptoris , five ob mo- 
ixttx detritionem, non omnia ob oculos cbfervantur ; illain 

Hij 



60 ARSACES PHRAHATES II. 

plurimis, <Sc quidcm integrioribus nummis , funt nobis in- 
daganda At major , cognofcendx figurae difficultas circa 
caput verfatur. Cum enim minutifiimum fit , haud facile quat 
illud exornant , diftingui poflunr. 

Porrb in plurimis , quos poflldemus , nummis , diadema- 
te cinctum elfe figura; caput obfervavimus. Unde ipfummec 
Regem exhiberi manifeftum eft. Sed cum alia quaedam infu- 
per detegenda fuperfmt; de iis infequentium Regum vitis 
nobis erit fermo. 

Littejae X A in nummi area infcriptae , vel urbem in qua- 
cufus eft , indicant , vel nomen defignant Monetarii. 







Cf 

ARSACES VIII 

ARtabanus hujus nominis fecundus , inavi fui Ar- r A.RSA>. 
tabani memoriam ita nuncupatus videtur. Hic T 
Arfacis Mithridatis frater minor , 6c Arfacis Phriapatii 
filius fuit ultimus. Pofl mortem Phrahatis II, ex fratre 
Mithridate filii , a Scythis in pradio interempti, Rex 
a Parthis , qui in veram 8c antiquam Parthiam fe re- 
ceperant, in hoc turbido Parthici Imperii flatu con- 
ftituitur j anno ante Chr. 126. V. C. 62,8. Seleucid. 
186. Arfac. 130. 

Scvthae , pofl infignem vicloriam de Parthis rela- Annr. 
tam , ea contenti, provinciis illorum depopulatis , in 131. 
patriam revertuntur. Jujiin. Ub. 4z. cap. 1. 

Interim alii Scythse , dicii Nomade* , Gr«ccos Bao» 
triana: , quibus jam libertas oblata fuerat a Parthis , 
internecione delent. Straho lib. n.- pqg. jfir. De his 
Scythis Nomadibus maxime innotuerunt, qui Grascis 
Baclrianam ademerant - Afii riacwo'/ , emenda j Aoiwot»- 
yelAJiani, 8z Tochari, ac Sacarauii , vel Sacauraci. 
Trog. Prolog. lib. 41. deinde quo repugnante , emenda 
cjlio Rege pugnante. Scythica? gentes(Tochari), Sa- 
rancaz & Afiani Baclra occupavere 6c Sogdianos. Qui 
autem Reges appellantur Sarancae ( mallem Sacaran- 
cac)i nominantur apud Strabonem Sacaraulac. ■ 

Dum Imperii Parthici Provinciae ab exteris dififipan- 
tur, Tyranni inter Parthos exoriuntur. Himerus , cui'- 
Regni tutelam commiferat Phrahates II. cum adver- 
sus Scythas exercitum duceret, oblitus 8c vitae pra:te~ 



€i ARSACES ARTABANUS II. 
rita? ( catamitus enim fuerat ) 8c vicarii ofRcii $ tyran- 
nidem & regiam poteftatem affectavit > Babyloniof- 
que , & multas alias civitates importune vexavit : ut 
ait Juftinus lib. 42. Cujus rei in Prologo 42. Trogi Pom- 
peii non obfcura fit mentio. „ Ut Prseftclus Parthis a 
Phrahate Himerus Mefenis bellum intulit j & in Ba- 
bylonios & Seleucienfes facviit. Ita enim hunc locum 
corruptum reftituit ex codicibus Mff Regiis vir cla- 
riifimus Henricus Valefius in Notis ad Excerpta Pei- 
refciana, pagina j3 : ubi pro Apncteus dotftitlime emen- 
dat k Phrahate Himerus. 

Quo cjuidem iri loco mendum adhuc fufpicor fu- 
perefle. Mefenis igitur deletis , Repono : Vt Prxfccius 
Parthis a. Phraate Himerus , Apamems , ( qui (unt in In- 
fula Tigridis,) rebellantibus bellum intulit. t 

In iifdem quoque Excerptis Valefianis, pagina 577. 
Diodori Siculi ha:c verba E^/xeeji t Tntftm KzmAous , 
fic emendat Valefius nofter optime ac indubie : °' 

Himerus ifte patria Hyrcanus , cunclos tyrannos 
ncerbitate vincens , nullum fsevitia? genus prgetermifit ,* 
plurimos enim Babylonios levibus de caufis fervituti 
addicTos , cum omni familia in Mediam diftrahendos 
mifit. Forumquoque & non nulla delubra urbis Babylo- 
niorum igni tradidit, ac pulcherrima quaeque urbis lo 
ca evertit. Teflc Diodoro Siculo in iifdem Excerptis 
Valefianis, pag. 377. 

Pofidonius apud Athenajurn refert eundem Hime- 
rum , qui non Babyloniorum tantum , fed & Seleu- 
cenfium adeptus erat tyrannidem, invitatoad caenam 
cum trcceniis ( hi <ra?it , qui urbem gubernabant , ) Ly- 






vag6i. 

BJEXTARTHORUAC. VIIT. 




- 






■ 



■ 

J I 












1*2. 



ARSACES ARTABANUS II. ^ 

fimnchoj fublatis menfis, argenteum poculum cuique Arsac. 
trecentorum pracbuifle , pondo minarum quatuor j ac 
poit libationem , fimul omnibus praebibiiTe, voluiile- 
que, fuum ut finguli auferrent poculum. lib. 1 1. cap. 4. 
Tachari , de quibus fupra Scythiae populi erant , 
eorum facit mentionem Dyonifius. K<m IY^o» $?9w ts. 
Ad quem locum Euflathius 

Flumen Jaxartem juxta , auihus arVa coluntm' ? 
Tochari , Pbrynique. 

BacTrianam Sc Sogdianos pofl Phrahatis II. necem 
Tochari , ut fupra diximus , fubegerant. Sed , cum 
eas provincias recuperare vellet Artabanus II , bellum 
illis intulit. An vero Himerum , qui tyrannidem arri- 
puerat , debellarit , occideritque , prorsuus incertum 
eft. Altum enim ea de re filentium. Poflquam autem 
Artabanus prselium cum iis populis iniviflet , in bra- 
chio vulneratus , flatim deceflit : tefle Juftino lib. 44, 
cap. 1. Regno Parthico non diu potitus , reliclo filia 
Mithridate , qui in regnum ei fuccelfit : ciim ipfe trea 
tantummodo annos, ut conjicimus, imperaffet. Nam 
de Himero loquitur Diodorus paulo ante Zebinna: Sy- 
liacam vi£toriam. 




64 



ARSACES IX- 

ARSACES MlTHRIt)ATES . II. 
PAUTHORVIVI KBX. IX 




In muscc D.VaillantrD tVL 
tx, nu*ru ary.arach- 

ITHRIDATES II, poft defun&ufti 
patrcm cx vulnere in prselio contra To- 
charoj» accepto , Imperi Parthici habenas 
fufcepit, armo ante Chr. 123. V. C. 630. 
Seleucid. 185. Arfacid. 133. Huic geftat 

Majzni cognor&en dedere , quippe claritatcm paren- 

** p — tum 




ARSACES MITHRIDATES II. ci 

tum , scmulatione virtutis accenfus , animi magnitu- Arsac. 
dine fupergreffus eft. Juftin. Epit. hb. 42. cap. 2. J 3 3- 

Ex fequentibus Trogi verbis , Mithridatem II. ci- 
vilia bella in regno confeciffe, & Himerum , aliofve 
cjui tyrannidem ufurpaverant , aggreilum fuiffe appa- 
ret 5 nam ftatim ait : Multa igitur bella cum fnitimis 
magna. virtute geflit, multofque populos Parthico re- 
gno addidit : id eft , populos , qui , poft Scythicam cla- 
dem , a Parthis defciverant, At cjuam compendiofe hscc 
narrat Epitomator Trogil Sed & cum Scythis , incpit , 
antea inviclis profpere aliquoties dimicavit , ultorque 
injurias parentum fuit : Nempe Phrahatis II. patruelis 
fui, & Artabani II. parentis j cpi ambo , unus poft 
alium, interempti in acie fueraiit, 

Ad poftremum Artoadi/ii, aut potius Artayafdi Ar- 
meniorum Regi bellum intulit. Juftin. lib. 42. cap. 2. 
Artavafdes ifte filius erat Artaxiae , quem diximus fub 
Antiocho Magno cum Zadriade Armenias occupafle. 
Armeniam ilje majorem , hic vero minorem occupa- 
verat. Artaxiam autem ab Antiocho Epiphane captum 
fuifle retulimus. Verum Mithridates fub finem tantum 
regni Attavafdis , Armeniis bellum gefiifle videtur , 
guod poft hujus mortem cum filio ejus Tigrane fe- 
niore redintegravit. Si cpidem Strabo narrat Artavaf- 
dem , ut pacem cum Mithridate faceret atque firma- 
ret , junioremfiliumTigranem ei obfidem dediffe. Lib. Arsac; 
11. pag. 5-32. Appianus Tigranem nlium fuifle alterius 
Tigranis fenioris Armenisc Regis confirmat. 

Armenii , Tigrane feniore mortuo , Tigranem ejus Aiu£ 
nlium apud Parthos obfidem ade6 fpreverant, ut ne Xi9 -' 
eum quidem ab illis repetere cogitarent. Quo ille con- 

1 



66 ARSACES MITHRIDATES II. 

Arsac. fpeclo, ut in regnum pattrnum reftituerctur , merce- 
157- dis loco feptuaginta convalies Armenix Mithridati 
Regi conceflit 3 Strab. ibid. ab eoque cum copiis in pa- 
triam remiffus eft. Juftin. lib. $$.cap. 5. Quodfi Chrono- 
logiac Uiferii credimus , ut ipfe ex ejus viginti Sc quincjue 
annis colligit apud Plutarchum in Lucullo. Id evenic 
anno ante Chr. ss> V. C. 6 $7. Seleuc. 215. Arfacid. 

Interea Tigranes, Parthis civilibus bellis implicitis, 
poftquam res fuas plurimum auxit, cum iftas conval- 
les iis a fe conceflas recuperavit, tum Parthorum di- 
tionem populatus eft 3 poffeditque eam , quam proprie 
dicunt Armeniam , continguam Media? , Albania; & 
Iberia: 3 pertingentem ufque ad Colchidem atque Cap- 
padociam ad Euxinum mare fitam. Deinde Artane 
Sopheno Zariadris filio , qui auftrinas partes, 8c qux 
de his magis ad occafum fpeclant, obtinebat, oppref- 
fo 3 Tigranes omnia in fuam redegit poteftatem. Stralo 
lib. 1 1. pa<r. 5-32. unde Juftinus hb. 4. cap. 2. ait: Neque 
enim filentio pra:teriri tantum regnum fas eft, ciim 
fines ejus poft Parthiam omnium regnorum magnitu- 
dinem fuperent. 
Ann. Antiochus Eufebes , Antiochi Philopatoris filius , de 
163. Syriae regno cum Philippo & Demetrio cognomine 
Euccero contendens , viclus fugatufque , ad Parthos 
confugere coaclus eft. Porphyrius in Grxcis Eufcbian. 
Ann. Non magno deinde poft tempore , Sylla 

J<54- Afiac Pra?tor , a Senatu miftus in Mefbpotamiam , uc 
Ariobarzanem Cappadocias Principem in regnum re- 
duceret^ magno numero Cappadocum, majori Arme- 
niorum ? qui Gordio fuppetias venerant interfeclo ? 



ARSACE& MITHRIDATES II. t 7 

ejecit eum , & Ariobarzanem appeilavit Regem. Agen- ArsacT 
tem autem Syllam apud Euphratem convenit Parthus 164. 
Orobafus , Regis Arfacis Mithridatis Legatus > cjuum 
nihil ante eam diem commercii inter utramque gen- 
tem interceffiiTet. Sed & id rnagnse felicitatis Syllac 
videtur fuifle , quod inter Romanos cum ilio Principe 
ad focietatem & amicitiam petendam congrefli Parthi 
fint , cjuod facile impetravit. Sylla ibi dicitur tres fe- 
dcs pofuifle 3 unam Ariobarzani 5 alteram Orobazo 5 
fibi tertiamj mediufque inter duos fedens , audientiam 
dedifle Legato. Quamobrem necavit poftmodum Rex 
Parthorum Orobazum. Syllam alii pracdicaverunt , 
quod Parthos habuifTet ludibrio ; alii , ut arrogantem 
& intempefiive ambitiofum culpaverunc. Fiutarcb. in 
Sylla. pag, 45-5. 

Mithridates II. PrxfecTum cum copiis mifk , cpi 
Antiochum Eufebem Syriae Regem,ad fe profugum, ' 

in regnum reftitueret $ itacjue, eam ille Syrias partem, 
cpam frater ejus Philippus per biennium occupaverar, 
cum Antiochia urbe recuperavit. Forphyr. in Grxc. 
Eujebian. 

Philippus ex ea Syria? parte , cjuam Antiocho Eu- 
febi fratri eripuerat , per Parthos expulfus , ut id dam- . 
num refarciret, de parte, quse Demetrio fratrum al-* 
teri obtigerat , aliquid auferre tentavit. Hic , relicla, 
Juda?a , in qua contra Alexandrum Judasorum Regem 
bellabat, profeclus Beroa?am, in ea Philippum fratrem 
fuum oppugnavit 5 habens fecum decem millia pedi- 
tum , & mille equites. Straton vero Beroaja? Tyran- 
mis , & Philippi focius , Zizum Principem Arabum ex- 
civit, & Mithridatem Sinacem Prxfeclum Parthorum, 

Iij 



I6p. 



<?8 AkSACES MITHRIDATES II. 
Arsac. £- m jviefopotamia fcilicet. ) Qui poftquam vencrurit 
cum magno exercitu, Demetrii caftra oppugnaverunt, 
Sc tam fiti , quam miililium telorum multitudine , de- 
ditionem cum fuis facere coegerunt : abductaque ex 
ea regione prasda maxima , Demetrium captivum ad 
Mithridatem Parthorum Regem miferunt. Parthus verd 
Rex Demetrium apud fe in omni honore habuit , do- 
nec ibi morbo abfiimptus eft. Jofeph. Antiq. lib. ijU 
cap. 22. 

Mithridatem Parthorum Regem , anno Arfacidarum 
i6j. mortuum efie exiftimamus , poftquam regnailec 
anno3, ut jam numeravimus , 37. An autem habuerit 
iilios , incertum prorsus eft. 

Hunc Mitbridatem Resfem , cum altero Mithridate, 
Phrahatis III. cognomine Dei filio , parricida, Sc Oro-* 
dis fratre majore , peflime confundit Epitomator Tro- 
gi Juftinus , qui procul dubio exemplaribus aucloris 
fui mancis & mutilis ufus eft. Quod ex prologo libri 
42. ejufdem Trogi patet : ubi diferte fcribftur poft obi- 
tum Mithridatis Magni : Ut yaria complurium Regum 
fuccejfone Lnperium accepit Orodes , qui Crajfum deleVrt. 
Igitur Trogus nequaquam arbitratus eft 3 Orodem fuilTe 
fratrem Sc proximum fucceiforem Mithridatis Magni. 
Foriitan deceptus eft J-uftinus , quod uterque Mithri- 
dates bellum cum Artuafde , Armenioram Rege, gef> 
ferit. At duo certe hujus nominis Armeniae Principes 
extitere 5 unus Tigranis junioris avusj alter hujufce Ti-< 
granis filius. Non immerito itaque integrum Trogi ip- 
fius opus Hiftoria defiderat. 



ARSACES MITHRIDATESII. %j 

$&%fi *HH» «Ml* **MI*»Nt3***Hfr»^«^H« <m*H 

NUMMU S 
ARSACIS MITHRIDATlS IL 




E x Museo nostroT 

Gaput Regis diademate cincti, & prolixa barba Con£ 
picui , cum cHlamide regia : in aversa parte hacc 
legitur epigraphe. BA^IAEXIS BA3IAE.QN 
MErAAOT AP2AKOT EIIM>ANOT2 , id eft, 
Regis Regum, Magni Arsacis, illustris. Rex ip{e 
diademate cinclus fedet ? dextra arcum gerens. 

HIc nummus drachmalis argenteus haud dubie Mithrl- 
datis eft , hujus nominis fecundi, Artabani fecundi fi« 
lii j, cui, tradente Juftino ', res geffce Magni nomen dedere,' 
at ipfius prxfert infcriptio METAAOT, & quidem ante 
Arsacis appellationem , qua omnes ifti Reges infigniuntur. 
Multa autem Mithridates II. bella cum finitimis magna virtu-*- 
te geftit y plurimofque populos Parthico regno adiecit. Simi- 
lem Magni appellationem populi Antiocho III. Syriae Regi 
ob res pr£clare.,praefertimin juventute, geftas tribuerunt. Imo> 
& Alexander ille Orientis domitor, Magni cognomen affum-- 
pfit , ut norunt omnes^ Utermie tamen illud. in nununis nim* 



79 ARSACES MITHRTDATES II. 

quam ufurpavit , & quamvis [ultimi numifmata obvia fint Sc 
frequenria, in iis nufquam occurrit. 

Arfacida* vero , qui orisinem a Perfis Regibus , nempe ab 
Artaxerxe, ut diximus ., deducere fe glotiabantur } plurimos 
fibi titulos arrogabant; fi audiamus Juftinum haee de illis nar- 
rantem. Porro Persarum inique se magnos reges nuncu- 

PASSE VISUM FUERAT ALEXANDRO , AVI SE MAGNUM ETIAM 
APPELLAVIT. 

Porro Arfaces Mithridates II hoc cognomen meritiflimo 
jure primus inter Arfacidas Reges tulit,quod poft eum alii 
non tam jufta de causa libi impofuerunt. 

Notandum eft autem imprimis illud METAAOY cogno- 
men , non efle ut aiias appellationes , poft Arfacis nomen , 
in nummo exaratum ; fed in priori pofitum loco , ad deno- 
tandam fcilicet nominis excellentiam : METAAOT AP- 
SAKOT, Magni Arsacis ; forte ad imitationem Artaxer* 
xis , a quo originem ducere fe fe jactabant Arfacidae. Cujus 
rei meminit Ifocrates Epjji. ad phr.ippum , qui praeterita Regis, 
atque etiam proprii nominis appellatione , fola METAAOT 
denominatione defignabatur. 

Figuram in aversa parte fedentem cum arcu in fuperiore 
iiummo diademate ornatam efle protulimus ; quae certe ipfum 
ParthorumRegem defignat. Diadematis verb geftandi morem 
a Baccho invaluifle nos edocet Diodorus hb. 3 p.es. ii.8. Hsc 
enim ille de hoc Deo. Ad retundendum capitis ex nimio vini 

POTU DOLORES MITRA CAPUT OBVELAVIT ; MITRIFERI HINC 

COGNOMENTUM adeptus : QUJE. et diadematis postmodum 

CESTANDI EXEMPLUM REGIBUS SUBMINISTRAVIT. 

Mitra apud Diodorum capitis velamen erat } apud alios 
ornamenti capitis genus , ex quo pendebant fafciolss : unde 
Virgilius, JEn. 9. 

Et halent rcdimicula Mitrx. 

Mitra dictio elt barbara , a Phrygibus , ut videtnr , deduc- 
ta. Diadema Regis fedentis in aversa nummi parte , aliud 
quoddam capitis tegmen cingit , quod Mirrae fpeciem refert. 
Caput enim totum tegit , fed versus imum caput utrinque 



aRSACES MITHRIDATES II. 71 

fub auribus fcinditur ; cujus redimicula collum ambiunt , 
cum extremae Diadematis parres humeris tenus dependeant. 
Hxc videtur antiqua Medorum Mitra , cujus ufus ad Perfas 
rranflatus eit a Cyro : ut viderc eft apud Xenophontem. 
Jnjiit. Cyr. Ub. I. 




7* 



ARSAGES X 

ARSA.CES MKASKIHES 

KEX PARTHOR-V^:. X, 







Irt CcUzctioni TKcrrtlliaSa, 
ex mun. arg, draxh. 

t^ Mithridates II. moriens feiiquerit £- 
lios , incertum eft omnino : ideoque , quis 
ei fucceflerit , non magis licpet. Trogus 
.& Plutarchus civilia exorta fuifTe bella , 
Sc variam Regum lucceflionem extitifle 
«nemoraat. Mn.afkires , Parthorum Rex > nominatur a 

Lucianp, 




ARSACES MNASKIRES 7i 

Lucia.no in Macrobiis : qui circa hscc tempora videtur Arsac. 1 
his populis pracfuifTe. Hunc ver6 Mnafidrem filium 170. 
extitiife Phrahatis I. ex astate ipfius prove6tii,conjicimus. 

Plirahates I. mulus prasteritis filiis , fratri Mithrida- 
ti , cognomine Deo , inhgnis virtutis viro, reiiauit Im- 
perium , Sc mortuus efl: anno Ariacidarum 84. Ipfius 
ver6 iilius Mnafkires apud Lucianum dicitur obiifTe, 
annos natus 96. ita ut annum aetatis vigefimum pri- 
mum attigifle jam videatur, auum ejus pater Phraha- 
tes I. e vivis exceflk. 

Itaque poft Mithridatis I. patrui , & Phrahatis II. 
patruelis fui mortem , cum alter patruus Artabanus II. 
ejufque filius Mithridates II. regnaviflent, inter Mnaf- 
xirem Sc SinatrocKem fratres patrueles , ambos jam 
fenes , civile bellum exortum eft. 

Mnafkires , quod eflet filius Phrahatis I. trium , qui 
rcgnavernnt , fratrum primogeniti, regnum ad fe per- 
tinere contendebat. Sinatrockes vero, adpatrem fuum 
Mitbridatem I. regnum tranfiifle , acdeinde fe praeter- 
miflb j ad fratrem fuum Phrahatem II. cujus heres 
efle debuerit , delatum fuifle •, atque eam ob caufam 
Imperium ad fe fpectare dicebat. Eam autem de Par- 
thico regno contentionem Lucianus narratpofl bellum 
diuturnumfinitam tandein efle, 8c Sinatrockem in exi- 
lium fuiffe compulfum. 

Bellis iflis civilious Parthorum corruit Imperium : 
his enim temporibus, inquit Plutarchus in Lucidlo , im- 
minuta Parthorum potentia , ob civilia 8c finitima bel- 
la, ne Armeniorum quidem valebat infultus propulfare. 
Tigranes Parthorum ditionem populatus eft, , quae cir- 
ca Ninum efl; & Arbela. Subditos etiam fibi habuit 

K 



n ARSACES MNASKIRES 

"Arsac. Atropatenos ( Medos ) & Gordyacos : cum quibus & 
J 7i- Mefopotamiam & Syriam etiam , tranfmiiTo Euphra- 
te, ac Phoenicem vi occupavit. Strab. lib. n-pag. 5-52. 
Etenim a tenui Sc contempta exorfus fpe, multas gen- 
tes in ditionem fuam redegit, Parthorumque , ut nul- 
lus alius, imperium obtrivit. Plutarcb. in Lucul.pag. yo;- 

IArrac. Quid quod Mefopotamiam Gra?cis incolis frequen- 
172. tavit, quos frequentes exCilicia, frequentes ex Cap- 
padocia fedibus fuis extractos illic collocavit. Praeterea 
movit ex loco vivendi confueto Arabas Scenitas, eof- 
que traduxit , ac propius Iocavit : [ in Mefopotamia 
nempe finitima Arabisc : | ut eorum opera uteretur 
commerciis. 

Arsac. Huic Tigrani multi ferviebant Reges. Quatuor 
J 73- autem habebat in comitatu fuo apparitorum vel fii- 
tellitum loeo; Hi , fi equo incederet , pedibus juxta 
in tunicis currebant. In folio fedenti , 8c refponfa 
gentibus danti , apparebant peclinatim complicatrtj 
inter fe manibus. Plutarch. in LucuL pag. jor- 
Ex his quatuor Tigranis fatellitibus tres duntaxat Re- 
ges ex eodem Plutarcho novimus , Mediae fcilicet y 
Gordyaenac , Sc Adiabena? : cjuartum vero ignoramusv 
Ceterum Mnasxires , Lne bellis civilibus impofito, 
pulfoque in exilium scmulo fuo SinatrocKe ; videtur 
placide ac quiete regnavifle. Quanto vero tempore 
hoc civile bellum duraveric , penitus ignoratur. Sed 
a morte Mithridatis Magni ejus praedeceflbrrs , ufque 
ad annum, cjuo Sinatrockes Imperii habenas fufcepit, 
effluxere undecim anni completi 



ARSACES MNASKIRES. 



7S 



%&m a* *s aiMttsiHif *k * 3Mts*4gaf»<ifatHfSfi»*i 

NU MMU S 
ARSACIS MN ASKIRIS 




E X CoLLECTIONE MoKElLIANA. 

Caput Regis fenioris barbati , necnon diademate 
cincri , intra cjuod oblongorum capillorum cirrus 
obvolvitur : in aversaparte Princeps fedet mitra Sc 
diademate infignis, dextracjue manu arcum geftans : 
BASIAEHS BA^IAEnN METAAOT 
AP2AKOT Eni*ANOT^5 id eil, Regis 

ReGUM MAGNI ARSACIS , ILLUSTRIS, 

ANteqjjam Andreas Morellius Helvetius , viv de Re 
Nummaria antiqua optime meritus , Parifiis abiret ; 
I quum me Arfacidarum Regum ieriei defcribendse operam 
! navare , jamque eorum Principum plurimos comparaviffe 
nummos comperiflet ; dono mihi dedit delineatam nummo- 
. rum Parthicorum collecTionem , de qua in fuo Specimine lo- 
quitur his verbis : Quam plurimos alios delineavi num- 
I mes parthicos cum inscriptionibus et absque iisdem ; 

QUOS IN MAJORI OPERE NOSTRO CONSPICERE LICEBIT. Et Cette 

Kij 



76 ARSACES MNASKIRES. 

ea collectio nobis plurimum in ferie Regum Parthorum ad- 
ornanda profuit : qua nunc faltem frui ftudiofus poterit Lec- 
tor; quandoquidem & Morellii opera , & Morellium ipfum 
mors invida nobis citias eripuit. 

Fatendum eft Reges Arfacidas in nummis fuis non faci- 
le dignolci ; quippequi uno omnes Arfacis nomine infignian- 
«m-j uti obfervat Lucanus lib. i. & 10. 

~4rfacidas Partbos a Rcns nomine dncunt. 

Quod confiumat Strabo lib. 15. pag. 702. idem apudParthos 
fir. Omnes enim Arfacs nominantur ; privatim verb , alius 
Orodes , alius Phrahates , alius aliter. Ergo in moneta eo- 
rum publica ne Mnafkiris nomen quxrites. 

Effigies Regis, fcu juvenilis , feu media: aetatis , vel deni- 
que ad fenectutem vcrgentis , ad dignofcendos Arfacida3 
plurimum conducit ; prout illorum hiftoria ipfos vixifle nos 
cdocet. Frolixior , quam in aliis , barba , qua? huic Arfaci- 
dx tribuitur, fenem defignat Rcgem ; quod rccte eonvenit. 
Mnafidrem enim ad nonagefimum fextum artaris annum per- 
venifle refert Lucianus. Simili fere ratione capilli finciput ob^ 
tegentes , & diademati circumvoluti , ejus Principis robur 
f:.cis denotant;ed parte criniti , qua in reliquis fenibus pili 
deficcre plerumque folent. Et certe viridis & cruda fenectus 
obtigifle Mnafkiri debuit ; qui state jam provectus, ad obti- 
nendum Parthicum Resnum , multorum annorum fpatio ci- 
vile belium adverfus Sinatrockem adeo felicitercontinuavit , 
atque peregit 5 ut tandcm a populis prxlatus fuerit. 

Idem METAACT AP2AKOY titulus , quo t ob 
egregia facinora infgr.itus fuerat illius prxdeceflbr Mithri- 
dates II. denotat Mnafku-em hoc libi cognomen pariter adap- 
tafle propter vicloriam quam c\c SinatrocKe fuo competitore 
retulerat : eo quod non minoiem efle in obtinendo , quanv 
in ampiiando Regno gloriam recle arbitraretur. 

Figura fedcns in avcrsi parte , quam diadema & mitra 
Regem efle arguunt . haud dubie imberbis eft , uti in num- 
mis integris perfpicue obfervatur. Ergb non eft effigies Prin- 
cipis , quem pars anterior exhibet , quum nullus nifi barba 
confpicuus in hac Arfacidarum ferie depingatur. Unde ad 






ARSACES MNASKIRES. 77 

antiquiorem Arfacidisj Regem , a quo fe illi originem du- 
cere gloriabantur , recurrencium. Strabo autem narrat Arfa- 
cem , qai Parthiam invafit 3 Dais quibufdam imperafle 3 cog^ 
nomento Parnis : ita ut oftendere voluerint Arfacidae , non 
fe regium titulum tunc primum aflumpfifle ; fed antiquitus 
a Regibus efle oriundos. Quod in fequentibus nummis erit 
inveftigandum. 




7* 



ARSACES XI 

ARSACE S S I NATKO CKE S 

REX EARTHORV&l . XI. 




In Collccizcme, TTforelluirui 

ecc, ruim. ara. drcich. 



Arsac. 
;j8i 



IC Parthorum Rex a Luciano Sinatrockes, 
in Macrobiis vocatur , qui Sinatruces 
Plilegonti , apud Photium , cod. 57. pag. 
267. 8c Sintricus Appiano dicitur in 
bell. Mithrid. pag. 242. Alter Arfacida , 
Rex Armeniorum Sanotruces perhibetur a Dione , 




ARSACES SINATROCKES, 7* 

lib. jf. pag. 764. qui Sanatruces a Suida nuncu- Arsa<*. 
patus eft. Quaota in defignando hujus Principis nomi- 181. 
ne apud Scriptores varietas 5 quas fubito tamen eva- 
nefceret, fi unufquifcpe Arfacidarum proprium nomen 
curaviflet in nummis fuis eonuVnari ? 

Cujufham Parthorum Regis filius fuerit Sinatro- 
ckesj cjuo mcdo , Sc quando ad Regnum pervenerit, 
utfacilius innotefcat, fuperiorum Arfacidarum hiftoria 
altius eft repetenda. Arfaces Phriapatius tres relicjuic 
filios , Phrahatem , Mithridatem & Artabanum. 

Phrahates primogenitus , de more gentis, patri fuc- 
cefTit j fed patriar potius , quam liberis confulendum 
ratus , prsctermiflTis iiliis , inter quos erat Mnaskires , 
annos tunc viginti & unum natus , ob res regni tur- 
bidas , Mithridati fratri , ccgnomine Deo , infignis vir- 
tutis viro , teflamento imperium reliquit. Quod cjui- 
dem Mithridates , ciim recte admodum adminiftra- 
vifTet , moriendo , Phrahati fecundo , filio fuo tradi- 
dk. At poftquam Phrahates fecundus a Scythis pro- 
vincias Parthicas vaftantibus in prarlio eft occifus > 
prxterito fratre ejus Sinatrocke , triginta tum annos 
nato , in hoc rerum Parthicarum difcrimine , regnum 
a populis Artabano ipfius patruo , forti viro, traditum 
eft. Hic filium habuit , fucceflbremque Mithridatem 
fecundum , cognomine Magnum ; Mnafidris & Sina- 
trocKis patruelem j qui fine liberis videtur fuifle de* 
functus, 

Itaque poft Mithridatis fecundi mortem, magna 
de obtinendo imperio , inter Mnafidrem Sc Sinatro- 
CKem jam fenem , exorta contentione , civils mox fub- 
fecutum eft bellum^ 



8o ARSACES SINATROCKES. 

Sinatrockes patrem fe Sc fratrem Reges habuifie 
SI praedicabat ;, ideoque fe efle proximiorem afleverabat 
heredem : ciim e contrario remotior effet Mnafckries 
cujus pater Phrahates I. parenti fuo Mithridati I. Im- 
perium tradiderat. Mnaskires vero trium fratrum ma- 
joris natu filium fe effe contendebat j ad <juem legiti- 
mo jure fpectet imperium. Ad ha:c addebat , cjuod , 
fi olim in rebus difficillimis ob juvenilem a:tatem fue- 
lit pra:termifTus , non ideo nunc fuccefhone in regnum 
avitum vacans fe efle privandum : cum prajlertim 
Kujus recuperandi tam opportuna fe fe pra?beat occa- 
iio. Ea de Parthico Imperio inter ambos Principes con- 
troverfia gravis ac diuturni belli materies extitit : cu- 
jus tandem finiendi causa Mnaskires a Parthis Rex 
renuntiatus eft > Sinatrockes vero in exilium ccmpuT 
fus. 

Arsac. Interjecto multorum annorum fpatio , cum Mnafc 
**-• kires fupremum diem obiiffet > ab exilio reducTus a 
Scythis Sacaraucis Sinatrockes in mortui Regis Iocum 
fufficitur, annos jam ocToginta natus ; ut narrat Lu- 
cianus in Macrobiis. Atcjue hic certe unus eft e com- 
pluribus iis Regibus , tjui variam illam apud Parthos 
fucceffionem compofuere , de qua m Prologo lib. 4r, 
Trogi fit mentio. 

Arsac. Interea Sinatrockes , adeo grandis natu , cum fe 
184. jam oneri armorum imparem animadverteret , ideoque 
ad recuperandas provincias Parthicas , perdurante bel- 
lo civili amiflas , bellum per fe gerere amplius non 
poflet j filium luum Phrahatem tertium , regno & 
exercitui prsefecit. 

Phrahates mox contra Tigranem Armenia; Regem, 

bellum 



ARSACES SINATROCKES. & 

bellum movic ; fed infauflo eventu ; Armenii enim Arsac' 
fuperiores evaferunr. Hujusbelli meminic, licet obfcu- i*S- 
re , Mithridates Ponti Rex , litteris ad Arfacem feu 
Phrahatem . his verbis : Ira in Thranem rccentis bclli. In- 
ter FrqgiK. lib. 4. FIijl. Saluflii. 

Incerjeclo brevi tempore, SinatroCKes poflhac mo- 
ritur , quum regnaflec annos feptem : ex Luciano in Arsac - 
Macrobiis. Anno tercio Olympiadis 177, Sinatruce 
Parthorum Rege mortuo , fuccedit Phrahates , cogno- 
mine Deus > ait Phlegon apud Fhotium. Cui licet Dio 
contradicat , Phlegontis tamen potior eft aucloricas : 
Dio enim in Romanis rebus Scripcor accuraciiTmius 
fuic, in Barbaricis, Parchicis prscfercim , & Armenia- 
cis non icem. Appianus Phrahacem cercium Sinatro- 
CKis , cjuem Sintrkum appellac , fiium efle confirmat. 
Hunc Phrahacem abfurcle Facorum nominac Xiphili* 
nus ex Dione. 




82 ARSACES SINATROCKES, 

NU MMU S 
[ARSACIS SINATROCKIS, 




Ex CoLLECTIONE MoRBLLIANA" } 

Caput Regis barbati , & 'diademate cincti : in aversa 
parte , Rex imberbis fedens ,. mitra. & fafcia regia 
ornatus y dextra arcum tenet , cum epigraphe : 
BA^IAEflS AP2AKOT EITOANOT^ 
GEOnATOPOS ETEPrETOT:id eft„ 
Regis Arsacis illustris Theopatoris benehcl- 

HUjus Regis facies fenilis & rugofa , Arfacidam Prin- 
cipem a:tate prove&um denotat. Cum verb Lucianus 
in Macrobiis Sinatrockem jam o<ftogenarium pervenifle ad- 
Imperium fcribat ; nummum iftum primo intuitu ad. eum 
fpe&are fufpicatus fuifiem. SedTHEo p atori s cognomen 
cum fenili Regis effigie in anteriore nummi parte exarari 
conjunctum , quin ad illum omninb pertineat y non fmit ullo- 
modo dubitare. 

Sinatrockes y quemadmodum in ejus vita retulfmus , ju- 
nior. erat fiiius Mithridatis primi 3 cui cognomentum Dei 



ARSACES SINATROCKES. 83 

fuit ; Tefte Trogo in Prologo. Unde notavimus Phrahatem 
fecundum , ejusiiliumprimogenitum., Theopatoris appellationem 
fibi vindicafle , eo qubd fe patrem habuifle Deum gloriare- 
tur. Simili ratione Sinatrockes , qui poft fratris fui mortem, 
ob aetatem juvenilem fuerat prastermifius , tandem jam fe- 
niotj ubi primum ad regnum prove&us eft , ut a Mithrida- 
te, cognomine Dio, ducere fe originem oftentaret , fra- 
tris exemplo , fe quoque Theopatorem appellavit. 

Veruin ad figuram Regis imberbis fedentis veniamus , 
fermonemque , quem eramus fuper Mnaskiris nummo exorfi, 
repetamus. Figura iila videtur exhibere Ammynafpen , aut 
alium quempiam ex ejus Majoribus. Hic autem Parthus erat, 
vel Baclrianorum Rex , ( uti ferunt ) qui poft csdem Darii 
ultimi Perfarum Regis , Parthis devicfis ab Alexandro Ma- 
gno prxfedfus eft > amifib tamen Regis titulo. Filius ejus 
fuit Phriapatius , nepos Arfacis iftius , qui pater fuerat Ar- 
facis primi , Parthorum Regis : unde avitum hic recuperavit 
folium. 

Rex ille imberbis depingitur, prifcorum Parthorum more. 
Ita enim Dodtor Hyde Anglus , in Hiftoria Perfarum Reli- 
gionis veteris nuper in lucem Oxonii edita , militum Partho- 
rum figuras fine barba reprsfentat : unde docemur Parthos 
olim barbam non aluifie. Sed Arfaces , poftquam avitura 
Ammynafpis & majorum fuorum regnum recepit , ad Ar- 
taxerxem Mnemonem Perfarum Regem , qui primum Arfa- 
ces appellabatur , originem fuam retulit , tefle ^Arriano apud 
Sjncellam : barbamque & comam ad-inft^r iftorum Monarcha- 
rum promittere , titulumque Regis Regum ufurpare in num- 
mis ccepit ; quem morem fequuti funt ejus fuccefibres. Quin 
& ipfi Parthia: populi exinde barbati & capillati fuere ; ut 
videre eft in aversa parte Numifmatis Augufti ; qu£ Parthum 
flexo genu , promiflifque barba & capillis , exhibet fignum 
militare ferentem 

De fella & arcu , ut & de pallio , in nummis fequentibus 
fumus di&uri. 



Lij 



£4 



ARSACES XII 

ARSACES PHRAHATES. III. 

REX EARTHORVM XIT. 




Itl -mufto D- VaiUantD.M- 
ecc tuotu arg. drach. 

TIAMSI SiriatrocKem-Phraliati filio 
fuo regnum , exercitumque commifiile 
dixerimus 5 quemadmodum olim Ptole- 
maeum Soterem , Lagi filium , Ptolemsco 
Philadelpho filio , ex ultima uxore Bere- 
nice genjto , /Egypii Imperium tradidiiTe ab Hiftori*e 




Arsac. 
iss. 



ARSACES PHRAHATES III. tj 

Scriptoribus accepimus : cponiam tamen inter AucTo* Arsac 
res controverna eft fuper annis duobus, qui de Sina- «$7* 
trocKis regno det.va£ti,Phrahatis tertii imperio adfcri- 
buntur : hujus initium a patris morte tantummodo com- 
putabimus. 

Tigranes , Armenia? Rex , inita cum Mithrida- 
te focero contra Romanos focietate , Syriam exerci- 
tibus vacuam reliquk , quam placidiffimo imperio 
tenuerat annos 18. tefte Trogo; Sc 14. tantum apud 
Appianum : Magadatemcjue Prscfeclum ab ea revoca- 
vit. Ambo ifti Reges contra Lucullum poftea dimican- 
tes , anno 4. Olympiadis 177. vicli funt : ut tradit Mem- 
ncn apud Photium cod. 60. Deinde vero regiones 
obeundo , alium collegerunt exercitum, cujus Prscfec- 
tura Mithridati eommifla eft , ex Appiano in Mithrid. 

Interea Mithridates , ut Phrahatem in iftam focie- 
tatem pertraheret , hanc ad eum epiftolam mifit , quas 
in fragmento Hiftoriarum, lib. 4. Salujiti legitur. 

REX MITHRIDATES, , 

Regi Arsaci. 

Omnes , cjui fecundis rebus fuis ad belli focieta- 
tem orantur , confiderare debent , liceatne tum pa- 
cem agere j deinde , quod cjua:rit,ur , fatifne pium , 
tutum , gloriofum , an indecorum fit. Tibi perpetua 
pace frui liceret , nifi hoftes opportuni , & fceleftiflfi- 
mi. Egregia fama , fi Romanos opprefteris , futura 
eft : necjue petere audeam focietatem , 6c fruftra ma- 
la mea cum bonis tuis mifceri fperem. Atqui ea, quas 
te morari poiTe videntur , ira in Tigranem recentis 



8c? ARSACES PHRAHATES III. 

Ak:\c. belli, & mea? res parum profperas , 11 vera exiftima- 
188. revoles, maxime hortabuntur. 

Ille enim obnoxius , qualem tu voles , focietatem 
"accipiet. Mihi fortuna , mukis rebus ereptis , ufum 
dedit bene fuadendi ; Sc , cjuod florentibus optabile 
eft , ego non validiflimus pracbeo exemplum , cjuo 
reclius tua componas. Namcjue Romanis cum natio- 
nibus , populis , Regibus cunclis una , 8c ea vetus* 
cauia bellandi eft , cupido proiunda Imperii & divi- 
tiarum : qua primum cum Rege Macedonum Philip- 
po bellumfumpfere. Duma Carthaginienfibus preme- 
bantur, amicitiam iimulantes, ei fubvenientem Antio- 
chum , conceihone Afla? per dolum avertere 5 ac 
mox a Philippo Antiochus omni cis Taurum agro y 
& decem millibus talentorum fpoliatus eft. Perfen 
deinde Philippi filium , poft multa cSc varia certamina, 
apud Samothracas Deos acceptum in fidem, callidi, 
& repertores perfidiac , cpia paclo vitam dederant, 
in fomniis occidere. Eumenem, cujus amicitiam glo 
riofe oftentant, initio prodidere Antiocho, pacis mer 
cedem poft Attalum cuftodem agri captivi fumptibus, 
Sc contumeliis ex Rege miferrimum fervorum efFe- 
cere : fimulatocjue impio teftamento , filium ejus Arif- 
tonicum , cjuia patrium regnum petiverat , hoftium 
more , per triumphum duxere. Afia ab ipfis obfefla 
eft 5 poftremo totam Bithyniam Nicomede mortuo di- 
ripuere j cjuiim filius Nuja , cjuem Regem appellave- 
rat , genitus haud dubie eflet. Nam cpid ego me ap- 
pellem : quem disjunclum undique Regnis & Tetrar- 
chiis ab imperio eorum , cjuia fama erat divitem , 
necjue ferviturum efle , per Nicomedem bello lacef- 






ARSACES PHRAHATES III. 87 

fiverunt , fceleris eorum haud ignarum , & ea , quar Arsac. 
accidere, teftatum antea. Cretenfes foli omnium libe- l88 - 
ri ea tempeftate , & Rex Ptolemaeus. Atque ego ultus 
injurias , Nicomedem Bithynia expuli j Afiamque fpo- 
lium Regis Antiochi recepi , & Grjccia? dempfi grave 
fervitium. Inccepta mea, poffremus fervorum Arche- 
Iaus , exercitu prodito, impedivitj illique , quosigna- 
via aut prava calliditas , ut meis Iaboribus tuti effent , 
armis abftinuit , acerbimmas pcenas folvunt. Ptole- 
ma?us pretio diem belli prolatat. Cretenfes impugnati 
femel jam , neque finem , nifi excidio , habituri. Equi- 
dem quum mihi ob ipforum interna mala dilata pra> 
lia magis , quam pacem datam intelligerem > abnuen- 
te Tigrane , qui mea dicta fer6 probat , te remoto 
procul , omnibus aliis obnoxiis , rursus tamen bel- 
lum ccepi > Marcumque Coltam Romanum ducem 
apud Chalcedona terra fudi , mari exui clafle pulcher- 
rima. Apud Thzicum magno cum exercitu in obfidio- 
ne moranti frumentum defuit, nullo circum adnitentej 
flmul hiems mari prohibebat. Ita fine vi hoftium re- 
gredi conatus in patrium regnum , naufragiis 
apud Parum & Heracleam militum optimos cum 
elafiibus amifi. Reftituto deinde apud Cabira exerci- 
tu , & variis inter me atque Lucullum pra?Iiis , ino- 
pia ambos incefiit. Illi fuberat regnum Ariobarzanis 
bello intaclum : ego vaftatis circum omnibus locis in 
Armeniam concefii > fecutique Romani non me , fed 
morem fuum omnia regna f ubvenendi , quia muftitu- 
dinem arclis locis pugna. prohibuere , imprudentiam 
Tigranis pro vicloria oftentant : Nunc 7 quasfo,- con- 
fidera ? nobis opprefiis y utrum firmiorem te ad refif- 



88 ARSACES PHRAHATES III. 

Ars.c. tendum, an finem bellifuturum putes? Scio equiderri 
188. tibi magnas opes virorum , armorum , c3z auri effcj 
Sc ea re a nobis ad focietatem , ab illis ad prsedam 
pcteris. Ca?terum confilium eft , Tigranis regno inte- 
gro , meis milkibus belli prudentibus , procul ab do- 
mo , parvo labore per noftra corpora bellum confi- 
cere : quando neque vincere , neque vinci fine tuo 
periculo pollumus. An ignoras Romanos , poftquam 
ad Occidentem per^entibus , finem Oceanus fecit ) 
arma huc convertifle ? neque quicquam a principio , 
nifi raptum habere , domum , conjuges , agros , Im- 
perium , convenas ; oiim fine patria , fme parentibus, 
pefte conditus orbis terrarum : quibus non humana 
ulla , neque divina obftant 5 quin focios, amicos , 
procul juxtaque fitcs , inopes potentefque trahant, 
excidantque j omniaque , [ non ferva ] 8c maxime re- 
gna , hoftilia ducant. Namque pauci libertatem , pars 
magna juftos dominos volunt : nos fufpecti fumus 
a:muli, & in tempore vindices adfuturi. Tu vero , 
cui Seleucia maxima urbium , regnumque Perfidis in- 
clitum divitiis eft > quid ab illis , nifi dolum in pra> 
fens , Sc poftea bellum expeclas ? Romani arma in 
omnes habent , acerrima in eos , quibus viclis fpo- 
lia maxima fiint : audendo & fallendo , Sc bella ex 
beliis ferendo magni facli. Per hunc morem extin- 
guent omnia , aut occident; quod difficile non eft, fi 
tu Mefopotamia, nos Armenia circumgredimur: exer- 
citus fine frumento , fine auxiliis : fortuna autem nof- 
tris vitiis adhuc incolumis. Teque illa fama fequetur, 
auxiiio profectum magnis Regibus, latrones gentium 
oppreflQile. Quod uti facias moneo , hortorque$ neu 

malis 



ARSACES PHRAHATES III. g 9 

malis pernicie noftra unum Imperium prolatare , Quam^ RS4C 
focietate victor fieri. jsjj. 

Tigranes ipfc legatione ad Phrahatem mifsa. , Me- 
fopotamiam & Adiabenem , Sc magnas quas nomi- 
nant , valles fibi cedere mandat. Memnon apud Photium, 
cap. 60. pag. 7fi. 

Lucullus vero de legationibus Mithridatis , & Ti- 
granis ad Phrahatem miflis , factus certior j ipfe quo- 
<jue nonnullos ex fociis ad eundem legavitj minas ei, 
£1 illos auxiliis juvare , promifliones autem , fi Roma- 
norum rebus ftudere maluiflet, proponentes. Dio lib. 
35. pag. z. Haec ad Arfacem Phrahatem Lucullus, ad- 
dens 3 aut fibi auxiliaretur , aut faltem fpeclator efleG 
certaminis. Appianus Mithrid. pag. 230. 

Phrahates tertius quod eo tempore Tigrani etiam- 
num irafcebatur , nullamque de Romanis adhuc finif- 
tram opinioncm animo conceperat , fuos etiam Le- 
gatos ad Lucullum mifit. Dio ut fup. Lucullus erat in 
Gordyene, quum advenerunt Phrahatis Legati , ami- 
citiam & focietatem petentes. Fuit autem id Lucullo 
non ingratum : Plutarch. in Lucul. pag. 512. ideoque 
amicitiam cum Rege, focietatemque conjunxit. Dto 
ut Juprh. 

Verum poftca temporis quiim Sextilius Luculli Le- 
gatus ad Phrahatem veniret , Rex fufpicatus homi- 
nem bello clarum , non tam pacti nupcr initi causa , 
quam ut regionem copiafque fuas exploraret, miflum, 
Romanis auxilia nulla fuppeditavit : ita tamen ut ne 
contra illos quidquam etiam moliretur , fed in medio 
ie (e partium contineretj quod neutrorum potentiam 
augeri volebat > fed , fi bellum utrimque a?quis viribus 

M 



$o ARSACES PHRAHATES III. 

Ars\c. gereretur, fummac fibi id fecuritati futurum arbitra- 
iss. batur. Diout fupra. Itaque Legati Luculli, cjuum Phra- 
hatem comperiffent confilio flucluantem , pofcentem- 
cpe clam focietatis a Tigrane praemium Mefopota- 
jniam $ ea de re certiorem Lucullum fecerunt. Qua? 
ubi hic percepit , Tigranem & Mithridatem ftatuit , 
ut adverfarios confeclos tranfilire , 8c pcriclitari Par- 
thorum vires , atque expeditionem in eos movere 5 
prscclarum exiftimans uno belli impetu tres deinceps 
Reges , ficut Athletam in lucla profternere , ac per 
tres totius orbis potentiflimos Principes perrumpere 
invictum & vi<5lorem. Plutarch. in Lucul. pag. J12. 

Hoc inito confilio Lucullus in Pontum ad Sorna- 

tium Legatum fuum 8c alios mifit litteras, ut copias, 

cjux illic erant, adduceret, Cjuafi ex Gordyene in Par- 

thos figna moturus. Verum improbioribus ad Lucul- 

lum delatis militum fermonibus, expeditionem Par- 

thicam depofuit, 8c media aeftate movit in Tigranem ; 

cjuo fuperato cum fociis Regibus , Armeniam cepit. 

Plutarchus ibidem , pag. 513. 

^ ntti In Mefopotamiam regreflus Lucullus , regionem Myg- 

i8j>. doniam ingreditur , & Nifibim obfidet ; Orof. lib. 6. 

cap. 3. quam Parthis ademerat Tigranes , quamque 

Antiochiam Mygdonicam Gracci appellabant. Dio lib. 

3S.pag. 3. 

r». Lucullo belli imperium contra Mithridatem 8c Ti- 

190. granem abrogatur , eicjue Pompeius magnus, ad idem 

bellum conficiendum , fufficitur. Florus lib. 3. 
n. Interim Pompeius ad expeditionem contra Mithri- 

191'. ^atem fe accingit , 8c cum Phrahate Parthorum Rege 
amiciriam renovat. Luc. Epit, Itb, iq, cap. 10. 



ARSACES PHRAHATES III. sl 1 

Mithridates Pompcium parvi admodum eo tertipo- Arsac. 
re pendebat, qu6d, recens vita functo Arface i^artho- u» 1 - 
rum Rege , ( quartus tamen abhinc decurrebat annus , 
ex Phlegonte apud Phctlum ) ejus fuccefTorem Phraha- 
tem familiaritate flbi devincturum le efle fperabat. 
Quum ubi , fcedere priftinis ccnditionibus oblato , 
jam a Pompeio praeocupatum , ejufdemcrue impulfu , 
Armsniam Tigrani fubditam invadere percepitj ani- 
mo collapfus , Leg&fos excemplo ad Pompeium mifir, 
cjui de conditionibus pacis agerent , ut refert Dio Ub, 
$S, pag. xi. fed , re infecla , reverfi funt Legati. 

Tigranes junior, Tigranis Regis filius , primoribus 
fibi adjunclis, patris imperio ofrenfis , ad Phrahatem 
confugerat , eumque circumfpicientem "pro ratione 
initi cum Pompeio fcederis, quid fibi agendum foret, 
ut in Armeniam iret, permoverat. Dio ut fupra. Quin 
& Sariafter Tigranis junioris frater, adverfus patrem 
fuum Tigranem , Armenisc Regem , conjuraverat , ut 
tradit Val Maximus lib. 5». cap. n. Ambo igitur fra- 
tres , ut cum Phrahate fbcietatem flrmarent,duas ejus 
filias uxores fibi dari poftulaverunt , cjuas lubentifli- 
me Rex eis conceffit. Plutarch. in Pompcio pag. 6S9- 

Itaque Phrahates , gencris fuis auxiliaturus , exerci- 
tum ingentem comparat. Qua re confecla , pervene- 
runt Principes ufque ad urbem Artaxata ; eamque , 
jam obviis omnibus fubactis, aggrediebantur. ( Nam 
eorum metu , Tigranes fenior in montes conccfferat.) 
Phrahatcs' vero , cjuum obfidionem diuturnam fore 
cenferet , filio Tigranis partem coprarum reliquit j 
ipfe domum fe recepit. Tnnc Tigrancs pater in filium 
folum reliclum profeclus , prae-Iio cum vAcit > atque is 

Mi; 



/z ARSACES PHRAHATES III. 

Arsac. ^ n %j a P^imum ad Mithridatem avum fe contulit. Dio 

191. Ub. 36. pag. 25. 

Interea Pompeius In Armenia exercitum Mithrida- 
tis noclu adortus , profligavit. Plutarcbus in Pompeio , 
pag. 636. Qua clade accepta , cum multis aliis Mithri- 
dates ipfe efifugit > & ad Tigranem contendens , quum 
ab eo per Legatos compdlato , nullum amicum ref> 
ponfum tuliflet > cjuod is Mithridatem Tigrani filio 
fuo ( erat is nepos Mithridatis J contra fe feditionis 
caufam fuiffe prcctenderet : fpe fua fruftratus , in Col- 
chidem abiit. Dio lib..$6.pag. 27. Mox quociue Tigra- 
nes junior fe fe Romanis adjunxit, 

Tigranes pater, re cognita, territus , flatim pra?- 
coneni ad Pompeium mifit , traditis etiam Mithrida- 
tis Legatis. Quin & Artaxata urbem ei dedidit ; ipfe- 
cjue fua fponte in caflra Pompeii advenit. Id. ibid. Au- 
ditis autem eorum controverfiis , Pompeius omne avi- 
tum regnum Tigrani patri reftituit > filio ejus fola So- 
phene attributa. Paulo poft tamen, cum Tigranes ju- 
nior, patri infcnfus, aufugere conaretur, juilu Pom- 
peii, incuftodiam datur. Poftquam vero per Orato- 
res adversus Romanos follicitare Parthos eft intellec- 
tus , in vincula tandem conjeclus eft, ufque ad trium- 
phi pompam refervandus. 

Non multo poft Phrahates Legatos ad Pompeium 
mifit, Tigranem juniorem , ut generum fuum, repe- 
titurum , poftulaturumcjue , ut Imperiorum Euphrates 
terminus foret. Pompeius refponfum dedit , Tigra- 
nem in patris potius , cjuam ibceri jure efle : termino 
autem feufururn jufto. Plutarcb. inPompeio ,pag. 637. 
L Ceterum Pompeius 3 relicto ad pnefidium Armet 



ARSACES PHRAHATESIII. 55 

niae Afranio, per gentes Caucafum circumcolentes , ne- Arsac. 
GefTario contra Mithridatem iter intendit, Iberas & 192. 
Albanfis debellat j & , hac expedkione confecla , di- 
vertit in Armeniam minorem 3 Elymajorumque & 
Medorum Regibus ,• qui iuam eontra Parthos liberta- 
tem tuebantur, qukjue Legatos ad eum miferant, be. 
nigne refcripfit. Id. ibid. pag. 638. Phrahates ob Roma- 
nos abhinc eo tempore in armis erat , Gordyenem* 
cjue incurfabat , & Tigranis fubditos bonis fpoliabat. 
Quod cjuum accepiflet Pompcius , miflb cum exerci-» 
tu Afranio, eum fugavit , infeclatufcjue cft ufcjue ad 
Arbelitin. Dio lib. 36. pag. 51. 

Phrahates , cjuum tanto impetu Pompeium ferri vi- 
deret , Armeniamcjue , & Ponti partes eo Ioci pertin- 
gentes , ab ejus Legatis captas efle , Gabinium cjuoque 
jam ultra Euphratem , ad Tigrim ufque proceflifle > 
eorum terrore perculfus , ut fcedus initum cum Ro- 
manis flrmarct, in animum reduxic , deoue renovan> 
dis pactis ad Pompeium Legatos mifit. Nihil tamen 
ea legatione aflequutus eft. Pompeius enim rerum prac- 
fentium fucceffa , fpeque fecutarum inde rerum fre-- 
tus , cum eum parvi penderet , inter alia refponfa , 
qua» fuperba Legatis dedit , Gordyenem quoque re- 
gionem , de qua Phrahati erat cum Tigrane contro- 
verfia, popofcit. Quiim autem Legati de hac re ( ne= 
que enim quicquam habebant in mandatis ), nihil ref- 
ponderent, nonnihil ad Phrahatem fcripfk : fed , non 
exfpeclato refponfo , confeftim Afranium in eam re- 
gionem ablegavit 5 eamque nullo labore occupatam 
Tigrani dedit. Dio lib. 37. pag. 34. O" 35*. 

Afianius per Mefopotarniam. ia Syriam ? prscter- 



94 ARSACES PHRAHATES III. 

Ap.sac. paclum cum Phrahate initum , profedlus eft. Ha?c ' 
Jpa* Pompeius , fua coniifus potentia , tum cum Phrahate 
egit, ejus quoque titulos , quibus apud alios omnes , 
ipfofque etiam Romanos gaudebat , quibufque eum 
illi femper compellabant , ludibrio habuit. Rex enim 
Regum Phrahates audiebat : at Pompeius, Regumvo- 
cabulo amputato , per litteras ipium Regem fimplici-» 
ter appellavit. Dto lib. 37. pag. 55. 

Phrahates , quamvis Pompeium & timeret, Sc de- 
mereri fluderet , tamen indigne id tulit, ut qui regno 
etiam fuo fpoliaretur : itaque per Legatos de acceptis 
injuriis aueftus eft, interdixitque, ne Euphratem tran^ 
firet. Id. ibid. 

Afranius Arabas , qui regionem circa Amanum 
montem prope Euphratem incolebant , debeliatos , 
Romanorum Imperio fubjecit. Plutarcb. in Pompeio # 
pag. 636. Hos in Mefopotamiam inducens, illuc tranf- 
tulerat Tigranes. Id. in Lucullo pag. jos. Arabia autem 
ifta ad lscvam Euphratis trans fluvium dicitur Plinio, 
lib. y. cap. 24. qux aliis Arabia-Morion. 

Phrahates, dum Pompeius in Syria occupatur , con- 
tra Tigranem expeditionem fufcipit , tcjle Dione, lib, 
37* P a &- ^* Apud quem pratterea leguntur hasc verba: 
Adhibito filio ejus , [Tigranis ~\Juo genero. Qua? abfurda 
prorsus funt. Nam qui fieri potuit , ut Tigranes ju- 
nior, quem Pompeius ( Dione ipfo tcjle ) in vincula 
conjecerat , anno V. C. 688. atque arcTilTimas man- 
daverat cuftodiae , ad triumphi pompam refervandum: 
belium adversus patrem hoc anno gefferit ? Vix ha?c 
nobilifTimo Scriptori tribuere aufim : fed ignari cujuf* 
piam Librarii putidam effe interpolationem potius 



ARSACES PHRAHATES III. ^ 

opinef. Phrahates prsclio viclus a Tigrane , poftea Arsac. 
tamen hofti pra:valuit. Dio ut fupra. 

Cum Tigranes Pompeium i-n Syria agentem ao 
cerferet , denuo ad eum Legatos Phrahates mifit) mul- 
ta Sc Pompeium incufans , Sc Romanos infimulans i 
adeo ut ob pudorem Sc terrorem Pompeio injiceret. 
Igitur neque Tigrani auxilium tulit 5 & nihil deinceps 
hoftile adversus Phrahatem exercuit : caufas has edens, 
fibi neque hanc expeditionem a Populo Romano effe 
demandatam , & Mithridatem in armis adhuc efle, 
Dio ib. pag. 3 6. 

Potentiam enim Parthi metuebat Romanus , incon- 
ftantiamcjue rerum pertimefcens , bellum illud , etfi 
muki ad id incitarent , non lufcepit : Phrahatis autem 
accufationes dicT;is elevabat , non cjuidem refutans ? 
veriim ei litem cum Tigrane de limitibus quibufdam 
intercedere dicens 5 feque miflurum tres viros , cpi 
eam dijudicarent. Id. tbid. 

Atcjue eos quidcm mifit Pompeius , hifque Reges Ann. 
tancjuam re vera arbitris acceptis , omnem ipfi inter I94i 
fe controverfiam compofuerunt. Tigranem ira ftimu- 
labat , cjuod fuppetias non impetraffet. At Phrahates 
Tigranem cjuocjue falvum efle volebat , cujus olim , 
fi res ita ferret , auxilio contra Romanos uti poffet, 
Utrique fatis conftabat, uter ipforum alterum fuperaf- 
fet , qu6d is Sc Romanam rem fibi infenfam redditu- 
rus , & ad refiftendum imbecillior eflet futurus. His 
itaque caufis moti , in gratiam redierunt. 

Tigranes junior in triumphum , quem de his ex- ^ nn 
peditionibus Romac Pompeius egit , ductus eft : ut i^v 
ait Plutarcb. m ejus yita , his verbis : Tigranis Arme^ 



Arsac. 
*?7- 



96 ARSACES PHRAHATES III. 

nii filius cum uxore , Phrahatis filia , Sc eorum nata/ 
Sc ipfius Regis Tigranis uxor Zozime. 

Phrahates a filiis fuis Mithridate & Orode per 
dolum oeciditur Arfacidarum ineunte anno circites 
1P7. ut teftatur Juftinus lib. 42. cap. 4. poftquam regnaf- 
fet annos 10. 

NU MMU S 
4RSACIS P HRAHATIS UL 




Ex Museonostro. 

Gaput Regis barbati , & diademate ornati , pone cjuoi 
aftrum : in aversa parte figura imberbis fedet 7 mi- 
tra & fafcia regia infignis , dextra arcum geftans , 
cum epigraphc:BASIAEX12 BASIAEXlN 
AP2AKOT MErAAOT AIKAIOT EniSA- 
NOT2,-0EOT ETIIATOPOS ^IAEAAH- 
NOS : id eft , Regis Regum , Arsacis Magni } 

JUSTI , ILLUSTRIS Dei EUPATORIS , AMICI GrJECORUM. 



N 



UtLus occurrit in tota hac Regum Arfacidarun fe- 
rie , qui tot congeftos fimul titulos praeferat. Primum 

enim 



ARSACES PHRAHATES IIL 97 

cnim folito Regis Regum vocabulo hic infignitur. Deinde 
Justi , illustris , & amici Gr/ecorum epitheta , qux primi 
Arfacidae habuerant , afliimit. Ad hxx magnum fe cognominat: 
ut Mithridates fecundus & Mnaskires fecerant. Imo etiam , 
Mithridatis primi exemplo , Dei nomen ftultiflime fibi vendi- 
cat. Quod quidem proprium ei cognomen fuit : ut eruimus 
ex Phlegonte Tralliano Augufti Liberto apud Photium pag. 
267, his verbis : Sinatruce Parthorum Rege extincto suc- 
cessit Phrahates , cognomento Deus. Porro , ut hac Dei 
appellatione ab avo Mithridate Primo facilius diftingueretur, 
Eupatoris cognomen quoque adjunxit. 

Ifte igitur Arfacida Phrahates , eft hujus nominis tertius : 
qui ex eodem Phlegonte patri fucceflit Sinatrocki. Unde fe 
meritiflimo Eupatorem appellat 5 id eft bonum patrem ha- 
bentem. Siquidem vivens adhuc Sinatrocxes regnum & exer- 
citumfilio commifit; quemadmodum fecerat Ptolemaeus Lagi 
filius ; qui odoginta quoque annos natus , ut & SinatrocKes , 
regni adminiftrationem Philadelpho filio fuo tribuit ciim ea x- 
tate , omni regno pulchrius, Regis efle patrem diceret^ut 
exDiogene Laertio difcimus. Hoc autem titulo Phrahates ter- 
tius fuam erga parentem Sinatrocitem fignificare pietatem 
voluit. Sed qui pius in patrem fuerat , filios , nece fibi data, 
admodum impios reliquit. 

Nunc de pallio , quo Rex in folio fedens ornatur , aga- 
mus. Parthi , vel potius Baclriani Principes , hoc pallio in 
pompis folemnibus utebantur. Quod quidem , uti apparet , 
breve erat , & ad medium tantummodb corpus demifliim , 
difcifliimque in partes tres , quarum uniufcujufque ora in 
acumen definit. Sub eo vero pallio gerebant thoracis la- 
xioris quoddam genus , ac denique interius fubligaculum a 
medio corpore ad pedes ufque pertingens. 

Reges Perfarum talari vefte induebantur , qua ufi funt & 
ipfi Arfacidae , ut cognofcitur ex eorum nummis tetradraclv 
malibus ; qui ipfos folio infidentes exhibent. At in folem- 
nibus pompis , diebufque feftis , trabea regia ornabantur, 
ut videre eft in omnibus Arfacidis, qui in anteriore num- 
morum fuorum parte reprxfentantur ea vefte confpicui. 
Haec , ut pludmum , purpurea eraf , acu picta , intertexta 

N 



5>S 



ARSACES PHRAHATES III. 



auro , variifque gemmarum & margaritarum ordinibus aftV 
bre difpofitis exornata. 

Phrahates III. non prolixa > ficuti ii ex Arfacidis, qui ad 
feneftutem ufque perrexerunt , barba infignis exhibetur; 
fed mediocri tantum , & ejus , qui mediam anatem aflecu- 
tus eft. Quod huic optime convenit Principi , qui decem 
tantum annos regnaverit 

De aftro pone humeros Phrahatis Tertii cadato , in vita 
Mithridatis Tertii di&uri fumus. 




A R S A C E S XIII 

ARSACES MITHRIDATES.III. 

REX PAHTH OSCVM. . XUI . 



99 




In mujeoD.VaillaritD.M.. 
ecc nu/rv. ara. drack. 

ITHRIDATES Tertius~, Phrahatis Xrsac: 
Tertii filius natu major, de more gentis pa- is>£-. 
tri fuo fucceflit. Ex Trogo <? Appiano. 

Hoc anno Tigranes fenior , Armeniae 
Rex , morbo periit 7 annos natus Sy: ut 
refert Lucian. m Macrobiis. Tigrani fucceflit filius ejus 

N ij 




"ioo ARSACES MITHRIDATES III. 

Arsac. m hior Artavafdes, qui 8c appeilatur Artaba^es , aliis 
197. autem Artabafdes ; imo Artuafdes & Ortoadifles -, ni- 
mirum prout nomen iilud barbarum ab exteris Grse- 
cis Sc Latinis , varie corrumpitur. Hunc ut iret falu- 
tatum , P. Clodio decreta efl a Senatu legatio j quam 
ut recufare poffet, in plebeiam familiam tranfiit. 

Tigranes junior , cjui Romx in vinculis detinebatur, 
audito cjuod pater eflet mortuus, cjuodcjue Artavafdes 
frater minor regnum occupaffet , Clodium pecunia 
corrupit. Hic a L. Favio , in cujus cura repofitus erat, 
petiit , ut Tigranem fecum adduceret in convivium , 
<ju6 eum videret. Itacjue vinculis exemptum , dimifit 
liberum. Dio. lib. ^Z.pag. 7%. Tigranes a Clodio car- 
cere extraclus dicitur a Plutarcho in Pompeio pag. 647. 
atcjue apud P%rthos venifle , a Mithridate tertio Rege, 
cognato fuo, contra Artavafdem fratrem auxilium pe- 
titurus. Mithridates igitur Parthorum Rex , a Tigra- 
ne juniore impullus, Artavafdi Armeniorum Regi bel- 
lum intulit. Trogus in Prol. lib. iz. <&r Epitom. in eod. 
Sed utercjue Auclor male ad Mithridatcm II. cogno- 
mine Magnum , hoc refert : forfan Librarii cujufdam 
aut Scholiaflae errore. 

'Arsac. Orodes Mithridatis frater minor, dum eum bello 
358. Armeniaco implicitum animadvertit , regnum vacans 
occupat , tejle Jujlino lib. 42. cap. 4. cjuod nihil fibi frater 
in pra?mium paterna? cacdis ab ambobus perpetratae de- 
diffet. Mithridates , ubi primum Orodem invafiffe Par- 
thicum regnum accepit , bellum Armeniacum llatim 
relicjuit. Artavafdes vero , Partho Rege fubmoto , Ti- 
granem fratrem oppreflfit. 

Orodes, cjuoniam fratris cum exercitu adventum 



ARSACES MITHRIDATES III. 101 

fuflinere non poterat , in exilium abiit. Mithridates Arsac. 
ira percitus , in illos , qui fratri faverant, fasvire cce- 198- 
pit : fed propter crudelitatem a Senatu Parthico re- 
gno pellitur. Juftin. lib. 42. cap. 4. 

Itaque Orodes ab exilio ad Parthorum regnum re- 
vocatur , Sc cum Surensc jus efTet Gentilitium , ut 
novo Regi primus diadema imponeret, Orodem hic 
ab exilio redu<5tum Regem renuntiavit. Plutarcb. in 
Crajfo pag. jj6. De quoait Appianus in Parth.pag. 141. 
Orodem autem hunc ipfe in regiam Parthorum ab 
exilio reduxerat. Orodes ver6 , ne a Mithridate erep- 
tum fibi Parthicum regnum ulcifcente juftis armis im- 
petereturj ipfi , ut Medias majori imperitaret , con- 
ceflQt : Media enim erat geminaj altera minor, cujus 
erat Rex Mithridates , Medus diclus a Dione lib. $6. 
pag 6. Tigranis gener , a prifco Atropata Satrapa Da- 
rii genus ducens : altera major, quse Parthorum di- 
tionis , in cujus urbe primaria Ecbatanis plerumque 
Reges asftatem tranfigere folebanc. 

Mithridaces autem in Media vix quiefcere potuit, Arsac. 
<juin bellum fratri totis viribus pararet. Qua re nun- 199' 
ciata , Orodes eum e Media ejecit ; ut narrac Dio 
Ub. 32. pag. 116. „ fratre fuo Mithrtdate e Mcdia , cui 
tmperitabat , ejeSlo. 

Gabinius ad Syriam Provinciam regendam a 
Senatu miifus anno V. C. 6517. contra Arabas bellum 
gercre decreverat. Ad hunc parantem in eos expe- 
ditionem , venit Mithridates Parthorum Rex, pulfus 
ab Orode fratre , invitans , ut Arabas omitteret , & 
contra Parthos duceret exercitum. Appian. mitio ds 
bell. Mitbrid. 



i02 ARSACES MITHRIDATES III. 

Arsac. in Parthos proficifcenti , & jamEuphratem fluvium 
199 ' trajicienti Gabinio , mutata fententia , vifum eft Pto- 
lemaeum in iEgyptum reducere. Jojeph. Antiq. lib. 14. 
cap. 11. Ptolemseus enim iEgypti Rex undecimus, & 
ipfe pulfus a fuis , magnis largitionibus obtinuit , ut 
Parthico negotio omiiTo , per Proconlulem Alexan- 
driam reduceretur. Dio. Itb. 5.9. fiag. 130. Mithridates 
ad Gabinium confugiens , eum permovit , ut fe in 
reditu conficiendo adjuvaret. Sed fimul Ptolemaeus 
cum litteris Pompeii advenit, magnamque pecuniam 
cum Gabinio , tum exercitui fe , partim illico , partim 
poftcjuam reftitutus eflet , daturum pollicitus eft. Sta- 
timque Gabinius, Parthico negotio omifTo , in iEgyp- 
tum contendit. 
.. Gabinius ex ^Egypto , quam in Ptolemxi potefta- 

i00 tem redegerat , reverfus verna tempeftate ; cum fe 
a Senatu ob id exilio damnatum audiviftet , de Par- 
thica expeditione fufcipienda defperans , accepta pe- 
cunia, Mithridatem Sc Orfanem a Parthis perfugas 
clam dimittit , fparfo inter milites rumore , quod ab 
eo aufugiffent. Jofeph. de bel. Judaic. lib. 1. cap. 6. 

Per id tempus Mithridates ad Arabas profeclus eft, 
cjui Mefopotamiam incolebant : illuc enim adduxerat 
eos colonos Tigranes. Hi vicini erant Seleucienfium 
Sc Babyloniorum , qui Parthis erant femper infenfi , 
ut refert Appianus lib. de Parth. pag. 137. Ille vero 
Arabum ope regnum fuum recuperavit. Id. lib. de Sy- 
rtac. pag. 120. Attamen de his tantum partibus intel- 
ligendus eft hic auc"ior. 

Orodes autem , ut cognovit Mithridatem fratrem 



2GO. 



ARSACES MITHRIDATES III. 103 

a Seleucienfibus Sc Babylonis efle receptum, Sure- ^ RC ' C - 
nam mictit ad Seleuciam expugnandam ; ipfe Baby- 
lonios obfeflurus proficifcitur. Surenas Seleuciam ma- 
gnam in poteflatem Orodis redegit , & in murum 
evafit primus , hoftefque fua manu pepulit. Plut. in 
CraJJb pag. yro. 

Interim Craflus, cui forte Provincia Syria admi- 
niftranda evenerat j cum & ipfe aliquid agere cupe- 
ret , quod gloria? fibi juxta atque lucro efTet futurumi 
pofteaquam in Syria nihil hujufmodi effe pra* mani- 
bus videt : ( nam & Syri quieti erant : ) in Parthos ex- 
peditionem fufcepit : cum neque ullam belli caufam 
contra ipfos afferret , neque id a Senatu decretum 
fuiffet. Enimvero & Parthos prsedivites effe accepe- 
rat , & Orodem , qui nuper Rex faclus eflet , fupe- 
ratu facilem fperabat. Dio lib. 40. pag. 140. 

Extrudto ponte, facile ac tut6 trans Euphratem Ro- 
manus Imperator traduclo exercitu , magnam Mefb- 
potamiac partem populando peragravit, nemine reiif- 
tentei quod ejus tranfitus inexfpeclaco Parthis accide- 
rat : ideoque nullum in Mefopotamia praefidium alicu- 
jus momenti conftitutum fuerat. Ac Talymenus Sila- 
ces quidam , ejus tum regionis Praefectus regius , pau- 
cis ecjuitibus ad Ichniam ( id caftello cuidam nomen 
eft ) congreflus , vi<5tufque , accepto vulnere, ipfe ad 
Regem {q{q recepit , eumque de expedkione hac cer- 
tiorem fecit. Id. ibtd. 

Interim Craffus & caftella & urbes recepit , Gra> 
cas potiffimum , atque in his Nicephorium. Nam cjuia 
Macedonum , aliorumque Grascorum , qui militia? Ro- 
manis adfuerant ? coloni erant , vim Parthorum gra- 



io4 ARSACES MITHRIDATES III. 
Arsac. viter ferentes , atque in Romanis , a cpibus Grarcos 

200. amari fciebant, muitum fpei collocantes , haud gra- 
vatim ad eos defecerunt. Id. tbid. 

Zenodotiam oppidum , cujus erat Apollonius Ty- 
rannus , propter occifos ibi centum milites , admoto 
exercitu , expugnavit , ac diripuit. Qua urbe capta , 
ciim falutari fe ab exercitu Impcrator fuftinuiftet , ma- 
gnam inde fubiit infamiam , abjeclufque eft habitus, 
nec majora fperare; fucceiTu cjui tam tenui fefe ef- 
ferret. 

Poftcjuam oppidis , cjua: deditionem fecerant, pra> 
fidium impofuit , quod fuit Peditum VII. millium , & 
mille Ecjuitum ; retro in Syriam bibernatum ceflit : 
cum Babylonem & Seleuciam , femper infeftas Par- 
this urbes , & contra Orodem tunc temporis rebelles, 
recla tendere iter debuiffet. Plutarcbus in CraJJo pag, 
SSl> 
Arsac. Cacterum Orodes , cum Babylonem ipfam , quo 

aoi. Mithridates confugerat , diu obfedifTet , fame coaclos 
ad deditionem oppidanos compellit. Mithridates au- 
tem , fiducia cognationis , ultro fe in poteftatem Oro- 
dis tradit. Sed Orodes plus hoftem , cjuam fratrem 
cogitans, in confpectu fuo trucidari eum jufTjc : cum 
a Phrahatis patris nece fex integros annos regnayif- 
fet. Vidmdus Jujlims Itb. 42. cap. 4. 



MMMUS 



ARSACES MITHRIDATES III. io* 

NUMMUS 
ARSACIS MITHRIDATIS III 




£x Museo noitko; 

Caput Regis , barba paulo minus quam in aliis prolix&, 
necnon diademate confpicui. Ante caput in area 
aftrum j pone ver6 crefcens Luna cernitur : in aversa 
parte , folita Regis fedentis effigies , mitra & fafcia 
regia infignis, dcxtra arcum gerit , cum epigraphe : 
BA2IAE.QS BA^IAEilN AP2AKOT 
AIKAIOT Eni$ANOT2 ETEPrETOT 
^IAEAAHNOSj id eft, Regis Regum Arsacis, 

JUSTI , ILLUiTRIS , BENEFICI , AMICI GrjECORUM. 

EF f i g i e s ifta , non valde fuperiori Arfacidae Regi ab- 
fimilis , mihi fuafit , ut hunc nummum Arfaci Mi- 
thndati III. tribuerem. Adde ad haec , quod barba ejus 
haudprolixa, Principem astate nondum prove&um defigner, 
talemque omninb,qualis videtur fuifle Mithridates Ill;qui dolo 
patrena non admoduin fenem fuftulerit. Confirmat infupec 

Q 



icrf ARSACES MITHRIDATES III. 

meam fententiam aftrum fimile, quod in parentis nummo 
vidimus : imb & Luna crefcens , qucc omninb Ammianum 
Marcellinum illuftrat. 

Romanus ille Scriptor narrat ■, Arfacidas folitos fe fratres 
Solis <Sc Lunae infcribere ; imo fe fiderum parricipes in epi- 
fiolis appellare : qnod Arfaces Imperii Parthici fundator , 
placida morte defunctus , certatim fummatim & vulgi fen- 
tentiis concinentibus , aftris , ritus fui confecratione , per- 
mixtus fuerit omnium primus. Quibus poftea addit Ammia- 
nus : Unde ad id tempus Reges ejusdem gentis prjetu- 

MIDI , APPELLARI SE PATIUNTUR SoLIS FRATRES ET LuNJE. 

Coelius lib. 5. narrat Parthos , nequc ftatuas , neque templa 
olim erexifle Diis ; Regern pro numine habuifle ; Jovi ta- 
men in montibus hoftias immolabant Parthi 5 Soli,Lunas 
& Telluri quoque rem divinan facientes. 

Figura Regis imberbis in poftica parte nummorum drach- 
malium femper exprefla , fedet in fella, cujus pofticipedes 
anterioribus funt altiores; quxque fimilis omninb videtur 
ei , cui infident Arfacidae in nummis tetradrachmalibus (i- 
gnati. Itaque auream diceres fellam , more Perfarum Re- 
gum , qui ita fe populis fuis profpiciendos praebebant. 
Certe inter pretiofa quxque a Trajano in bello contra 
Chofroem canta , memoratur fella ejus aurea ; de qua Spar- 
tianus in Hadriano: Ac pronussa sella, qual itidem capta 
euerat. Sed eam tamen neque Hadrianus reddidit , nequc 
ejus fucceflbr Antoninus Pius : unde poft hujus mortcm 
denub bellum exortum eft. 

Sin autcm hxc aurea lit fella , ciim in iis Regibus , qui 
Arlacidas anrecefierunt , tum in ipfis ^rfacidis ; eorum ma- 
jores potius Bactrianx , quam Parthiae Reges fuifle , mihi 
perfuaferim; nam hxc paupej erat Provincia, illa verb dives 
& fertilis. At ciun Arfacidx fe ab Artaxerxe Memnone 
origincm traxifle jadtarent, hic juniori filio regnum conce- 
dere potuit : nam Rex Perfarum plurimos fibi fubditos Re- 
ges hab^bat; unde Rex Regum in titulis dicebatur. Id in- 
nuere videtur Strabo, dum ait de Arface Imperii Parthici 
fundatore: Alii Bacrrianum fuifle tradunt , eumque incre- 
naenta Diodoti, qui se Bactrianje Regem appellaverat, 






ARSACES iMITHRIDATES. III. tft* 

Parthiam ad defe&ionem pertraxifle. Quae certiqr videtur 
fententia. 

Mithridates III. folitos Arfacidarum Regum titulos tantum 
fibi adfcivit , cum ab initio civilibus bellis implicitus, 
cognomen aliquod illuftre fibi vendicare non potuiflet. De- 
nique depingitur in nummis juvenis } cum a morte patrif 
annos fex folumruodo vixerit. 




©u 



Jw8 



ARSAGESXIV 



lES^- JRAJK3TMI©mVM . Xffll 




Coc rvusn. . aro. cLra.am, . 



(j&ftRAC. 

^03. 



R O D E S a Plutarcho Hyrodes , Arfacis 
Phrahatis III. fllius natu minor , fratris 
primogeniti regnum ufurpare conatus, 
ab eo fugatus eft , atcjue in exilium pulfus. 
Deinde tamen a Senatu Parthico in Mi- 
thridatis fratris locum revocatus , regnum tandem 




ARSACES ORODES. ioj> 

obtinuit. Quod tantumrnodo a morte fratris hic com- Arsac. 
putabimus. Vere enim tunc regnare ccepit. Ideoque 2 ° 3 ' 
proximum a fratre Mithridate Orodem in Regum 
catalogum adfcribimus. At, civili bello nece Mithri- 
datis extincto , aliud fubinde adversus Romanos fub- 
ortum eft. Jam enim, ut fupra diximus, plurimas Me- 
fopotamia; civitates Craflus occupaverat. 

Exeunte Arfacidarum anno 203. Orodes ad CrafTum 
Legatos miflt. Cum jam cx hibernis legiones Craffus 
educeret , adierunt eum Arfacis Orodis Legati 
cum brevi oratione. Ea hacc fuit. „ Si miflus a Po- 
pulo Romano exercitus effet , geflurum Regem im- 
placabile Sc inexpiabile bellum : fin , Patria invita , 
privati CrafTus quaeftus gratia, arma Parthis intuliffet, 
Sc urbes occupaflet i aclurum Orodem moderate , 6c 
Craffi mifericordiam feneclutis capturum , Populoque 
Romano remiflurum milites , quos obfeflos teneat po- 
tius, quam in prsefidiis loeatos. Ad ea Craifo jaclan- 
te , Seleuciae fe refponfum daturum : ex Legatis Va- 
gifes , qui cacteros aetate anteibat, ridens , manus fu- 
pina? oftensa nota 5 Hinc prius , inquit , Juli , Crafle , 
exorientur, quam tu afpicias Seleuciam. Ita ad Re- 
gem Orodem difceflere Legati, bellandum renuntian- 
tes. Plutarch. in Crajjo pag. 5SA~ 

Cacterum Pra?fidiarii cjuidam, cjui magno periculo 
e Mefopotamia fugerant , majorem curam incufferunt, 
nuntiantes multitudinem hoftium , cjuam viderant.5 
& labores , cjuos m defendendis civitatibus pertulerantj 
& exaggerando , ut mos eft ,. omnia , negabant pofle 
quemcjuam aut perfequentibus illis evadere , aut fu- 
gientes aflecpi. Hasc audicntes milites animis cecide- 



iio ARSACES ORODES. 

Arsac. nmt i cjuin Sc propiores exercitus cenfebant cohiben- 

205. dum Craflum , & de fumma rerum ccnfukandum am- 

plius. At ille nec eos audivit, nec cjuemcjuam alium, 

nifi eos qui hortabantur , ut ftrenue pergeret. Appian, 

in Partb. pag. 138. 

Craftus , vere ineunte , in Parthos exercitum du- 
R?AC " xit. Imprimis animum ejus erexit Armeniorum Rex 
Artuafdes , qui in caftra cum fex miUibus equitum 
venit. Dicebantur hi efle Regis Scipatores & Satelli- 
tes : alia pollicebatur decem millia Cataphractorum, 
Sc triginta millia peditum fuo fumptu viventium Sua- 
debat autem Cralfo , ut per Armeniam in Parthiam 
irrumperet : omnia enim affatim fe fubminiftraturum 
exercitui , tutum etiam iter fore > cjuod montes fre- 
cjuentes 8c continentes colles , regionemcjue afperam 
objeclam habituri eilent equitatui , quo Parthi uno 
polJerent. At Craflus , collaudata modice promptitu- 
dine ejus, & fubfidii amplitudine, duclurum fe often- 
dit per Mefopotamiam : ubi multos Sc egregios mili- 
tes Romanos reliquiflet. Ita difceflit Armenius. Plu- 
tarcb. in CraJJo pag. 554. 

TraducTo exercitu juxta Zeugma per pontem tem- 
porarium , inter cxtera quac apparuere prodigia , ipfl 
Craflb excidit concionanti vox , qua? milites magno- 
pere confternavit ; fiquidem pontem dixit fe refcif- 
furum , ne quis eorum regrederetur.- Poftquam eos 
adlocutus eft , luftratione abfoluta , facra fecit 5 ac 
deinde fecundum ripam fluminis progreflus eft. Ha- 
bebat fub fignis feptem Legionesj equitum paulo mi- 
nus quatuor millia ; Sc parem levis armaturar nume- 
rum. Nuntiatum eft auttm ei a quibufdam agmiajs 



ARSACES ORODES. m 

Pr«ccrrforibus , nullum ufcjuam hominem comparere: 
incidiffe ver6 fe in frecjuentium ecjuorum veliigia , Aksa '« 
cjuafi ad fugam retrocedentium. Unde fpes aucla eft 
Craflb j cceperuntcjue milites omnino Parthos, ut ma- 
nus non conferturos,contemnere. Nihilominus Caflius 
ejus Quccftor , & ex amicis cjuidam monebant Craflum , 
ut in alicjua earum urbium , in cjuibus pra^fidium ha- 
bebar, refjceret exercitum , donec alicjuid certius de 
holiibus afFerretur. Sin minus , ut fecundum flumen 
Seltuciam figna moveret. Appian. in Partbic. pag. 155. 
& Plutarcb. in Craffo pa<*. ysi. 

Kasc volventem adhuc animo , Sc perpendentem 
Crailum adit Prscfectus a!sc Abgarus Arabs , cjui Ro- 
manis ante foedere junclus fub Pompeio , Parthorum 
partes tunc potiores habuit. Quod idem Alchaudonius 
cjuocjue Arabs fecit , femper potentiori fc folitus ad- 
jungere. Verum fuerat Abgarus tunc in CrafTum ex 
confilio Prazfeclorum regiorum fubornatus , & miifus, 
ut comitans eum, cjuam remotifiime, fl cjua poflet , a 
flumine & locis inaecjualibus , invaftum campym con- 
jiceret, ubi cingi valeret equitatu. Is autem invkabar, 
cjuod tempus cunctando perderet, cum Parthi jam- 
pridem pararent, rebus ereptis pretiofifiimis , ad Scy- 
thas vel Hyrcanos evolare. Et cjuidem fi vel pugnan- 
dum j(it , incjuit , properandum erat , priufcjuam re- 
fumpto Pvex animo vires in unum contraheret omnesi 
cjuando nunc cjuidem Surenas vcbis & Sillaces ob- 
jecli funt , cjui tueantur terga fugientium > ille vero 
apparet nufcjuam : ha:c autem falfa erant omnia. Plu- 
tarcb. Appian. Sc Dio hb. 40, 

Puippe Orodes , bipercito ftatim exercitu ? ipfe 



ii2 ARSACES ORODES. 

Arsac. Armeniam populabatur , ut de Artuafde pcenas fume- 
2o+. rec ? S ur ena in Romanos immiflo : nulia cjuidem , uc 
nonnulli autumant , defpicientia. Necjue enim , ut 
Craflum dedignaretur adverfarium , virum inter Ro- 
manos primarium , conveniebat : cum Artuafde ver6 
confli<5laretur , atcjue Armeniorum prarfidia expugna- 
ret. Verum cjui impenfe timeret periculum , ipecta- 
tor tantiim volebat efle , atcjue eventum exptctare. 

Tunc ergo Abgarus , ubi impulit Craflum , a flumine 
abftraclum per medios duxit campos , via levi ac fa- 
cili initio, inde fuccedente ahaarena, nudifcjue & fl- 
tientibus campis cjui terminari nufcjuam oculis poterant , 
odiosa. Erat jam vel hinc fufpeclus dolus. Plntarcb. 
in Crajfo , pag. 556. 

Aft ubi Nuntii cjuoque ab Armenio Artuafde ad- 
venerunt , bello fe gravi premi , in fuas irruente pro- 
vincias Orode : ideo mittere non pofle Romanis auxi- 
lia j monere autem Craflum , maxime illuc ut fe con- 
vertat$ junclifcjue cum Armeniis copiis , una decer- 
nant cum Orode : quod fi non placeat , ita femper 
incidat , & locum capiat caftris , ut regiones declinet 
ecjuitabiles , & montofas fecjuatur. Craflus pra; fto- 
macho Sc faturitate nihil rekripfitj fed refpondit, 
Armeniis fe in prajfentia non vacare : verum poft 
aditurum eos , ut de Artuafdis proditione expetat 
pcenas. Id. ibid. 

Dum hacc geruntur , Speculatores pauci accurren- 

tes relicjuos nuntiaverunt ab hoft bus occifos j fe 

a:gre elapfos : hoftefcjue jamjam adefle ingenti multi- 

tudine & animo ad dimicandum. Ibi omnes perculfi 

funt. Craflus plane obftupuit, ac prse properacione , 

non 



ARSACES ORODES. nj 

non fatis fui compos inftruxit aciem. Primum ex CafTii Arsac 
fententia , raros ordines Legionum , ne circumdaren- 20+. 
tur, quam longifTime per campum produxit, equices 
diftribuit in cornua. Mox confilium mutavit, ac con- 
traclis copiis , ancipitem aciem 8c profundam , cjua- 
dratamque fecit. Alterum cornu CafTio, alterum Craflb 
filio attribuit 5 ipfe in media acie conftitic. Ita pro- 
ceflerunt ad rivum Baliffum. Id. tbid. 

Ibi plericjue Duces caftra ponenda 8c pernoclan- 
dum cenfuerunt , txplorandumcjue , quatenus fieri 
poflet, cjuam magna? hoftium copise eflenc , & quem- 
admodum inftruclas : inde prima luce in illos moven- 
dum. At CrafTus filio fuo atque equitibus ejus prae- 
lium cientibus fretus , imperavit , ut iti acie ftantes , 
quibus liberet , cibum caperent & biberenc. Priut- 
quam vero hoc per omnes ordine faclum eflet , pro- 
cefiit non compofito gradu , neque ut ad prsclium 
intercjuiefcens , fed propero & concitato agmine 5 
cjuoad in confpedtu fuere hoftes. Plutarchus , Appia- 
nus <£r Dio. 

Surenas non omnes a principio copias exhibuit > 
nam multitudinem poft primam aciem occuluerat , 
fplendoremcjue armorum texerat tunicis & fagis pel- 
liceis , cjuibus edixerat ut fe velarent. Iis autem in- 
tegumentis armorum repente abjeclis , Parthi rutilare 
vifi func galeis, loricifcjue ex Margiano ferro facTjj 
corufcante & refulgente. In eos cilm CrafTus levem 
armaturam imminuifTec, non longe progrefTi funt Ro- 
mani milites , fed grandine fagittarum male acceptj, 
retro fe inter gravem armaturam receperunt, ini- 
tiumque tumultus & pavoris pracbuerunt. Id. ibid. 



i!4 ARSACES ORODES. 

Arsac. TiHTi Parthi divulserunt fe , cccperuntcjue eminus 
204. undique fagittare , non exacle dirigentes tela. Sicjui- 
dem efliciebat Romana? aciei denfitas , ut ne de in- 
duflria quidem iclu poffent aberrare: validafque pla- 
gas Sc violentas incuterent. kaque jam hinc valde 
laborabant Romani : namque fi ordines fervarent , 
confauciabantur : fi vero conarentur hoftem invadere, 
cum nihilo magis lxderent, pariter ipfi infeflabant. 
Quoufque autem fpeniverunt , confumptis fagittis , 
temperaturos iflos pugna, aut ad manus venturos : 
pertulerunt Romani. Ut vero cognoverunt multos 
camelos illis pra^fto cffe fagittis onullos, a quibus cir- 
cumvecli primi fumebant > neque viditCrailusfinem, 
obtorpuit, juflitque per nuntios filio , eniteretur roa- 
num cum Parthis ante conferere , <juam eum circum- 
vaderent. lui. ibul 

Igitur adolefcens, 1300 Equites , Sagittarios yoo^ 
Sc ex proximis Scutatis 8 Cohortes , orbe faclo , 
infeflos duxit in hoftem. Parthi , ut Publium quam 
longiflime retraherent a patre , retro fugerunt. Ille 
vero clamans hoftes terga darc , fubdit equo calcaria: 
fequuntur eum Cenforinus Senator Sc Megabacchus, 
fed perceperunt longe progrefli dolum. Parthi enim 
fubito , vultu converfo , Romancs aggrefli , cunclos un- 
dicjue fagntis confixerunt, ad legiones fc(e recipere 
fruilra conatos. Hic plurimis vulneribus Saucius Pu- 
blius, cjuoniam uti non poterat manu , armigero la- 
tus feriendum prxbuit. Pari fato aiunt cecidiffe Cen- 
forinum: Megabacchus femet ipfe interemit. Similiter 
nobilifljmi quique refiduos fubeuntes Parthi collem, 
contis confodere pugnantes. Vivi non amplius quin- 
genti dicuntur in hoitium poteftatem veniile. Iid. ibil 



ARSACES ORODES. m 

Opite Publii detruncato , contenderunt illico in Arsac. 
Craflum , qui filii reditum anxius expectabat. At nun- ao+. 
tiis allatis aclum eile de Publio , niil valido auxilio 
quamprimum fuccurreretur, inftitit illico cum exer- 
citu progredi. 

Interea fupervenerunt hoftes clangore terribiles Sc 
vi<5toria ferociores , Publii caput hafta fuffixum feren- 
tes.Hoc fpectaculum fupra relicjua omnia acerba animos 
infregit Romanorum. CraiTus vero in ea acerbitate , 
fupra cjuam ante , celfum animum prsc fe tulit ; fuof- 
que modis omnibus tentavit excitare. Aft, ubiiterum 
ad praplium ventum eft , Romani, ingruente adhuc 
fagittarum multitudine conficiuntur : qui vero iu hoftes 
temere aufi funt irruere , contis validis , quibus Parthi 
fubinde bina corpora uno impetu tranfverberabant , 
in anguftum funt coacti. Atque ita procracto pndio 
ufque ad vefperam , difceflerunt Parthi , jactantes unam 
fe noclem Craffo largiri ad lugendum filiurn > nifi , 
reclius faluti fuar confulens , malit ire ad Arfacem, quam 
portari. lid. ibid. 

Parthi in propincjuo pernoctantes magna in fpe 
Ctant. At Romanos triftiflima nox excepit. Craffus 
interea? obvoluto capite , in tenebras {q{q abdiderat.. 
Ibi Oclavius Legatus ejus, Sc Caflius Quaeftor, eum 
lu6tu obrutum allevare Sc confiirmare conati funt. 
Qui ciim plane obtorpuiffet , ipfi Centuriones & Ma- 
nipulares convocaverunt : Atque ubi in confilio vifum 
eft capiendam effe fugam, fignum profeclionis fme 
tuba dederunt. Vulnerati autem , mox relinqui fe {ql\~ 
tientes , ejulatum ingentem edidere , qui pavorem in- 
cuflit. Egnatius. cu.m trecentis equitibus aufugit , c\ 



n6 ARSACES ORODES. 

ARSAc.circa mediam noctem Carrhas pervenit j appellatifque 
iC +- excubitoribus , jufTit Coponio Pracfeclo nuntiari in 
^•entem pugnam CraiTiim cum Parthis commififie. 
Nihilo prxterea addito. Profuit tamen Craflo ea vox 
ad Coponium conjecla. Intelligens enim infauftam 
rem nuntiantis tam properam & confufam elTe ora- 
tionem 5 edixit ut milites cxtemplo arma caperenr. 
Atque ut primum Craftiim aceepit venire, occurrens 
excepiteum, exercitumque in urbem deduxit. lid. ibict. 

Parthi, quanquam fugam nocle fenferunt., haud ta- 
men funt eos infecuti. Ut vero diiuxit in , caftra Ro- 
manorum profecli , relictos in iis jugularunr, non 
pauciores cruatuor miliibus. Contrucidaverunt prscte- 
rea quatnor cohortes, quas eadem nocTe Vargunteius 
Legatus abduxerat cum aberraffent a via , exceptis 
tantum viginti miiitibus ; quos ftriclis gladiis per me- 
dios perrumpentes admirati, lento gradu Carrhas fe 
conferre perpeffi funt. Iid. ibid. 

Incertus Surenas cruo loci Craflus Sc Caflius fefe 
recepuTent , Carrhas lummittit cruemdam ex iis cruos 
jfecum habebat utriufcrue lingua; peritos j imperans ad 
moenia ut latine ipfum Craflum autCafTiumevocaretj; 
collocrui Surenam cum iis veile. Ubi dicla ejus , cjui 
ambas linguas callcbat, funt Craffo annuntiata , acce- 
pit oblatum. Iid. ibid. 

Surenas igitur gaudens cruod femetipfum indufiflec 
CrafTus , poftero die Parthos admovit oppido, vehe- 
menter infultantes Romanis imperantefcjue , fi cupiant 
inducias obtinere ut,Craflum &Caflium dederent fibi 
vinclos. Fremuerunt hi impofitum fibi efle tale dede- 
cus 5 V mittendamcjue longincruam & inanem fubfldif. 



ARSACES ORODES. n 7 

Armeniorum fpem Craflb dicentes , fugam intende- a r *ac. 
runt. Id cum nullum Carrhenorum intelligere ante 204. 
tempus oportuilfet j intelligit tamen ex Craflb perfi- 
difTimus omnium Andromachus, quem infuper dele- 
git itineris ducem. Itaque nihil omnino Parthos fefellit, 
enuntiante fingula Andromacho. Itd. ibid. 

Quoniam vero Parthis de nocle pugnare nefas eft 
& difficilc , Craflus nocte movit. Ne autem Parthi 
Romanos multo ferius infequerentur , machinans An- 
dromachus, duxit eos aliis atque aliis viis. Poftremo 
in profundas paludes Sc Ioca plena aggeribus deflexic, 
rter laboriofum 8c caccum fequentibus. Plurimi vero 
ex ambagibus & circumflexionibus Andromachi vias 
illas admodum fufpectas habentes , nihilcjue eonjicien-* 
tes boni , eum ampliiis fequi noluerunt. Ex quorurri 
numero fuit, Caftius qui ftatim Carrhas reverfus efl. 
Alii fidos nacti duces , loca montofa , quas Sinnaca*. 
dicuntur , ceperunt $ atque ante lucem in tutum per- 
venerunt. Hi erant quinque millia , quibus vir fortiy 
praserat 06lavius. Craflum autem Andromachi infr* 
diis implicatum in locis iilis difficilibus 8c palude occu-- 
pavit dies. Iid. ibid. 

Habebat fecum Craflus cohortes Legionariorum qua- 
tlior, equites plane paucos , & quinque Li6tores, qui^ 
bufcum magno Iabore tandem in viam pervenit , in- 
cumbentibus jam hoflibus. Qui cum non plus millcr 
quingentos paffus abeflet , quominus fe conjungeret 
cum OcTiavio , in alium collem confugit non perinde 
inequitabilem vel munitum , fubjeclum tamen Sinna-- 
crs, ac longo dorfo permedium exporre6lo campuni- 
cum illo commuTum. Igitur erat kt conf|>e£tu Oc^- 



nS ARSACES ORODES. 

Arsac. tav |j i\[i us p cr iculum. Princeps autem cum paucis 
~ e4 ' decurrit Oclavius ad opem ei ferendam. Mox relicjui 
femetipfi infecftantes advolvant > fa&aque impreffione 
dejiciunt ex clivo hoftes, acCraiTum in medio farpiunt, 
oppofitifque eum circumjiciunt fcutis, nullum telum 
jaclantes Parthis effe , quod ante attacturum corpus 
Imperatoris eflet, quam ipfi pro eo propugnantes om- 
nes occubuiifent. Plutarch. in Crajfo pag. yfo. 

Surenas igitur confiderans Parthos fegnius pugnare, 
& ii nox ipfos opprelnffct , tenuiifentcjue Romani 
montes, planefore eos explicatos, dolo Craifum aggre- 
ditur. Captivos aliquot dimittit , cjui Parthos in caftris 
audiverant ex compofito colloquentes , nolle bellum, 
fibi Regem cum Romanis internecinum ; verum ami-* 
citiam beneficio velle redintegrare,benigne cum Craftb 
agendo. Atcjue, ut major diclis adhiberetur fdes, 
Parthi pugna alicjuantifper abilinuere. Surenas autem 
cum Principibus ad collem fenfim accedens,nervum 
arcus remktit , dextram protendit, Craifum ad pacifc 
cendum invitat. Parthorum vires atque vircutem eum 
jam fitis fupercjue expertum , nunc humanitatem , fl 
velit , experturum. Ha:c Surena? verba magno cum 
aflenfu ca?teri audivere. Sclus Craftus ineffe fraudem 
merito fufpicans , ut cjui tam repentina? mutationis nul- 
lam fubeffe caufam plane videret , nolebat aufcultare, 
fed deliberabar. 

Cscterum ubi milites conclamantes voluerunt , ut 
cum Surena colloqueretur Craffus , indc convitia Sc 
probra ei ingeflerunt , cjuod objiceret fe ad pugnan- 
dum cum illis , cjuibufcum congredi ipfe inermibus, 
non fuftineret ad colloquium : tentavit primum'orare ac 



ARSACES ORODES. u* 

docere eos,fi quod fupereiTet diei pertuliiTent , pofle Arsac. 
nocTe ipfos ad loca montofa & afpera fefe recipere. 30 +- 
Oftendit viam, hortatufque eft ne fpem propinquae 
falutis abjicerent. Ut vero infenfi & armis concre- 
pantes funt ei comminati , exterritus pergit ad hoftes, 
ac tantiim ait converfus j Vos, Oclavi & Petroni, Sc 
quotcjuot adeftis Pra?fecli Romani, itineris mei cernitis 
neceflitatem , & teftes eftis indigne me & violenter 
traclari. Verum cacteris mortalibus omnibus nuntiate, 
ubiincolumes fueritis, deceptum ab hoftibus Craflum , 
non a. civibus dediturti ad fupplicium periifTe. Non hacflt 
tamen iilic Octavius, verum defcendentem de coile 
eft comitatus. Similiter & caeteri fecere 3 Li<5lores verd 
feouentes abegit CraiTus. Plutarch. in Crajfo pag. 5 63. 

Primi ex barbaris occurrerunt duo femi-Grasci , 
qui Craflum , ex equis defilientes , adoraverunt , ac 
gracce appellantes dixerunt ei , ut certos pracmitteret, 
cjuibus Surenas fe comitefcjue fuos inermes oftende- 
ret , Sc pacatos accedere. Duos ergo Rofcios fratres 
miiit Craflus percunctatum faper quibus conditionibus , 
& cjuot convenirent. Quos extemplo correptosSurenas 
detinuit, atcjue cum primoribus ecjuo adveclus > Quid 
hoc rei eft , incjuit , pedes Romanus Imperator 5 & 
nos ecjuo vehimur ? Simul juflit adduci equum. Cum 
tefpondiflet Craflus neque fe peccare , necjue ipium y 
quod congrederentur more uterque patrio. Jam tunc 
Orodi Regi cum Romanis addit Surenas foedus &c 
pacem eiTe 5 verum ad leges fcribendas progredien- 
dum ad fluvium. Neque enim foederum, inquit,vos 
Romani memores eftis : porrexitque ei dexteram. Ju- 
bente equum Craffo adduci , negavit ille opus efTc 



ic v 



i20 • ARSACES GRODES. 

Arsac. hunc Rex tibi dono dat , Surenas refpondit. Simul 
204. admotus Craflb ecjuus eft , aureis exornatus phaleris , 
in cjuem Stratores fuftulerunt eum , & affeclati funt, 
lateribus adhacrentes , necnon verberibus ecjuum con- 
citantes. Iid. ibid. 

Ibi Oclavius Primus arripuit framum , & fecundum 
illum unus ex Tribunis Petronius , mox relicjui cir- 
cumfufi inhibere paraverunt ecjuum , atcjue illos , cjui 
ex utracjue parte urgebant Craflum , retrahere. Tum 
vero cum {q(c mutuo protruderent, propulfarentcjue, 
ventum eft ad verbera. Stricto Oclavius gladio occi« 
dit unius barbari equifonem , alius Oclavium , a tergo 
feriens. Petronius non habebat fcutum Hic percufius in 
loricam , refiliit ab ecjuo illzcfus. Craflum Parthus Poma- 
Xcdhrcs nomineapudPlutarchum ; apud Appianum ve- 
ro Maxarthes , interfecit. Id alii negant , alium autem 
afferunt percuflorem fuiffe : hunc vero jacentis caput 
& dexteram abfcidiffe. Casterum id tantum ex conjeclu- 
ra referunt Plutarchus & Appianus. Necjue enim con- 
ftat, an ab alicjuo fuorum, pofl grave acceptum vuU 
nus, ne vivus in hoflium manus deveniret, an ver6 ab 
hoftibus fuerit occifus, ut teftatur Dio lib. 40. Et certe 
comprehenfum CrafTum, & ne cjuid vivus pateretur, 
repugnantem , interemptum fuiffe fcribit Livius lib. 
106. Ita cjuocjue Florus lib. 3. cap. 11. Ipfe [ Craflus ] 
in collocjuium follicitatus , figno dato , vivus in hoftium 
manusincidilfet j nifi Tribunis reluclantibus fugam Du- 
cis barbari ferro occupaflent. Quod cjuidem confirmat 
adhuc Rufus Feftus in Breviario his verbis : Vi telorum 
obrutus ipfe CrafTus , cum ad collocjuium follicitatus 
pene capi potuiflet, repugnantibus Tribunis evaferat, 



ARSACES ORODES. 121 

Sc , dum fugam petic , occifus eft. 

Romani milites partim pugnantes , circa Crafliim Arsac; 
conroffi funt j partim confeftim in collem recurrere. 20 +- 
Hos Parthi infecuti , Craftum dixerunt pcenas exfol- 
vifle 5 reiicjuos Surenam jubere bono animo efle 6c 
defcendere. Ita aiii de colle digreffi , {qCq dediderunt : 
alii noctu diffugerunt , ex quibus pauci admodum in« 
columes evasere. Carteros Arabes venati , afTecuticjue 
percmere. Media asftate gefta ha?c fuiffe recenfet 
Dio lib. 40. cui adftipulatur Ovidius Faflorum Lib. VI. 
in quo hanc cladem Junio menfe a Romanis accep- 
tam efle refert. Summa interfeclorum viginti millia 
dicitur fuifle : eorum , qui vivi in poteftatem hoftium 
venerunt , decem millia. 

In urbem Antiochiam Mygdoniam Margianes Oro- 
des Romanos Craffiana clade captos deduxifle narrat 
Plinius lib. 6. cap. 16. & ex eo Solinius Polyhiftor. cap. 4%. 

Caput CrafTi , in quod aurum liquefaclum verbis 
infultantes infudifle Parthos referunt , Sc dexteram 
ipfius Surenas ad Orodem in Armeniam mifit. Tunc 
enim Rex Parthus ibi verfabatur. Inde rumore per 
nuntios Seleucias difperfo , fe fubornato , qui in cap- 
tivis confimillimus Craffi erat , C. Paciano ; Craflum 
vivum adducere, pompam quamdam ridiculam inftru- 
xit, quam contumeliae causa triumphum appellabat. 
lid. ibid. 

Dum hscc aguntur, compofuerat jam pacem Oro- 
des cum Artuafde Armenio , cujus forore filio fuo Pa- 
coro defponsa, agitabant inter fe epulas & convivia > 
<juac multis acroamatibus interpolabant 7 neque enim 
erat linguac, Sc litterarum Grxcarum rudis Orodes. 

0. 



ni ARSACES ORODES. 

Arsac. Artuafdes etiam Tragedias fcripfit : orationes quoque 
ao4 " Sc hiftorias commentatus eft, quarum adhuc exftant 
cjuxdam. Plutarch. in Crajfopag. s&4- Cicer. Epift. 3. 
lib. 15 • 

Ubi jam allatum caput Crafli ad fores fuk , non- 
dum fublatae erant menia? j 6t Tragediarum aclor Ja- 
fon Trallianus recitabat exBacchis Euripideis Agaven. 
Cum autem is Aclor placeret , ac laudaretur , ingre. 
diens convivium Siilaces , poftcjuam Regem adoravit, 
projecit in medium caput Craffi. Ibi Parthis plaufum 
cum clamore 8c oratulatione tollentibus , Miniftri Sil- 
lacem , Orodis juilu , invitaverunt ad accubandum. 
Jafon autem , tradita uni de mimis Penthei perfona, 
corripuk caput Craffij corporifque fanatica jaclatione 
carmina illa cum furore & cantu pronuntiavit. 

Ex monte Jerimus nos recens c<efum 
CerVum , bonam p)\edam domum. 

Atcjue ha;c omnes obleclaverunt. Dum ver6 fecjuen- 
tes alterni verfus ad Chorum decantantur. 

Quis occidit f 
Meum decus eji. 

Ibi exfiliens Pomaxxthres , qui tunc ccenabat , appre- 
hendit caput, cjuafi fibi ifta dicere, quam illi , potius 
conveniret. Rex lartus , donis eum de more auxit i Ja- 
foni vero largitus eft talentum. Id. ibid. 

Relicruiac Romani exerckus, quo cruemcjue rapuit 
fuga, in Armeniam, Ciliciam , Syriamque diftracla?, 
yix euntiqm cladis retulerunt. Flom lib. 3. cap. 11. 



ARSACES ORODES. 123 

Cartemm Parthi eo tempore , omni ditione intra Eu- Arsac; 
phratem recuperata, eum tranfgreflTi non funt. Poft- ■ 20+ ' 
modo Syriam quoque invaferunt , non magno tamen 
exercitu , quod in ea neque milites , neque Impera- 
torem ab Romanis cHc putabant. Verum Caflius CrafTi 
Quxftor, collectis ex fuga militibus paucis, intume£ 
centem Syriam egregia animi virtute ac moderatione 
preflit. Dio lib. 40. <t? Orofius lib. 6. cap. 13. 

Orodes vero non multo poft Surenam , invidia 
glorise ejus , occidit. Sic ille dignas perjurio pependit 
poenas. Plut. in QraJJo. 

Primo vere Syriam Parthi invaferant, non magno Arrac. 
tamen , ut diximus , exercitu ; quod in ea necjue mi- -0$. 
lites , neque Imperatorem ab Romanis effe exiitima- 
bant: itaque Caflius, qui, neceflitate rerum adduclus, 
adminiftrationem Syriac fufceperat , eos non magno 
negotio repulit. Dio. lib. 40. -v 

Dolentes autem Parthi , quod ex Syria ejecli fuif- Arsac. 
fent , eam rursus invadere conati funt. Pcecorus, Oro- 2.06. 
dis filius , cum maximis Parthorum copiis, multarum- 
que prseterea gentium magna manu Euphratem tran- 
fiens , bellum in hanc Romanorum provinciam iterum 
intulit. Certe Cicero in Epifi. 11. lib. 15. Epijiolarum ad 
Familiares y ait : „ Maximum bellum impendet. Nam 
& Orodes , Kegis P 'artborum Jilius , in provincia noftra 
eft , &c. Quo in loco fcribendum eft omnino : 
Nam <ty Orodis Regis Parthorum filius , <t?c. Pacoro 
enim nomen Ducis gerente , re vera autem Duce 
Oface geftum eft hoc bellum. Quippe nondum ex 
Ephebis Pacorus excefferat. Dio lib. 40. Tybac poft Eu- 
phratis tranfitum caftra pofuiffe Parthos teftatur Ci- 



124 ARSACES ORODES. 

Arsac. C ero eod. lib. if» Epiftolarum ad Familiares , Epijlola P. 
zo6 - adConfules. 

Parthi, in itinere pofitis locis omnrbus in poteftatem re- 
daclis , ad Antiochiam ufque progrefTi funt , cum fpe re- 
liquorum etiam potiundomm. Nam necjue Romani jufti3 
copiis eam provinciam tenebant , 6c populi Romano- 
rum Dominationem molefte ferentes , ad Parthos tan- 
cjuam vicinos cognatofcjue fuos inclinabant. Dio ibid. 
Bibulus Syria? Proconfulatum Senatus confulto ior- 
titus , in eam nondum provinciam advenerat , ciim 
Parthi Cyrrhefticam regionem. ingreffi funt. Quin 
etiam magnus eorum ecjuitatus in Ciliciam, cui pra> 
erat Cicero , irrupit -, fed ab equitibus Romanis , & 
a cohorte Practoria Epiphanias a. Cicerone conftituca 
fortiter repulfus eft : unde animus Caffio Antiochia; 
tum degenti accefTit : cjuam urbem Parthi mox obfide- 
re tentaverunt , ut ex Cicerone in Epift. ad Atticum 2©; 
<£? 21. lib. ?. dtfcimus. 

Verum enimvero ciim Antiochiarcapienda? fpe dejeclr 
efTent , Caffio magna vi eos repellente : ( ipfi autem 
ad oppugnationem Iocorum ineptiffimi erant ) Anti- 
goniam contenderunt 5 cujus urbis fuburbana cum effent 
arboribus confitaj atcjue ed ipfi accedere necjue aude- 
rent , necjue poffent j arbores fuccidere , locumcjue 
fylva defpoliare inftituerunt , ut audacler tutocjue ur- 
bem ea aggredi poifent. Qim ne hoc cjuocjue fucce.- 
deret , cjuia & magni laboris negotium erat , & tem- 
pus incafsum terebatur , & Caflius palantes ab ipfis 
afftigebat : alio arma verfuri , Antigonia difceflerunt. 
Interea Caffias , collocatis in via, cjua tranfituri erant,. 
iojQdiis , fe iis cum paucis oftendit , atcjue ea ratione. 



ARSACES ORODES. p| 

ipfos ad infecjuendum fe pertraxit : tum ruos circum- Arsac. 
jecit , Parthorumcjue cum alios , ttim ipfum Ofacem 2 ° 6 ' 
occidit. Dio lib. 40. Caflius de vicloria ex Parthis de- 
lata ad Senatum fcripfic. 

Bibulus in Syriam fibr dccretam advenit, cum Par- Arsac. 
thi montem Amanum tentare vellent. Qyos aggreilus 204. 
Cicero Cilicisc Proconful , magna. ex iis edita ftrage 
profligavit. Poftea Bibulus ad Amanum montem ve- 
niens , cohortem ibi primam totam* perdidit , ut re~ 
fert Cicero lib. j. Epiftolarum ad Atticum Eptft. 20. Dein- 
de Parthi in Cyrrheilicam abiere regionem , in qua 
hiemarunt. Id. Epiji. 21. lib. 5. ad Atttcum. 

Bibulus > fr/?? C<efare lib. 3. de Bello Crvtli, a Parthi*3 
ebfefius fuit , feque oppido munitiflim© <Sc copiofiffi- 
mo tamdiu tenuit , quamdiu in Provincia Parthi fue- 
runt. Cicer. Itb. 12. ad Famil. Ep. 15. ad Cornificmmi 
Bibulus enim Parthos contra £cfc invicem conckavit; 
Ornodapante cjuodam Satrapa , qui Orodi infenius 
erat , fibi adjunclo , perfuafoque per internuntios , uE 
Pacorum Regem conftitucret , atcjue ejus auxiiio Oro- 
di bellum inferret. Dio. Ub. 40. Pacorus inde patri fuf* 
pectus, in patriam revocatus eft , ut docet Jujiin. hb; 
42. cap. 4; 

Bellum Romanorum contra Parthos , & Parthorurrr 
eontra Romanos, cjuarto, cjuam incceperat, anno de- 
fiit , M. Marcello & Sulpicio Rufo CoiT Dto lib. 40. Qua- 
propter legiones , quas Senatus decreverat in Syriam 
mittendas, liberata jam a Parthorum metu provincia^ 
detentse funt. Cicero lib. 2. Eptft.ad Famil. Ep. ij. 

Bello civili inter Pompeium & Ca:iarem exorto ,. Arsac» 
Pomgeius ad Orodem Parthorum Regem , Legatos zo8 - 



12(5 ARSACES ORODES. 

A"sac. mifit , qui eum ad focietatem pertraherent. Legatis 
r.os. Orodes , fi Syria flbi concederetur , auxilium promu 
fit y at ciim eam pro votis non efTet adeptus, fuppe- 
tias Pompeio non tulit. Dio lib. 41. Porro , ait Jujiin. 
Parthi Pompeianarum partium fuere , Sc propter ami- 
citiam cum Pompeio bello Mithridatico junctam, Sc 
propter CrafTi necem : cujus filium in partibus Ca?faris 
elfe audierant. quem ultorem patris , viclore Ca^fare , 
futurum non dubitabant. Lib. 42. cap. 5. 

Tanta fuit Ca?faris poft devicflum Sc interfectum 
Pompeium clementia & a?quitas, ut non modo illos, 
qui eum adjuviffent , laudaverit , omniaque iis ab eo 
tributa confervaverit : fed etiam Pharnacem Mithri- 
datis filium , Orodemque Parthorum Regem odio ha- 
buerit , quod amico ipforum Pompeio opem non tu- 
liffent : quorum alteri paulo poft bellum intulit , in 
alterum vero expeditionem parabat. Dio hb. 44. 

Ca?terum Pompeius, poft Pharfalicam pugnam , 
ex regnis Parthicum cenfuit pollentiflTimum , tum ad 
ipfos cxcipiendos in pracfenti , Sc tegendos infirmos > 
tum ad confirmandos iterum , Sc magnis viribus fti-. 
pandos. Alii in Africam, Sc ad Jubam animum con- 
vertebant. Verum Theophani Lesbio infanum videba- 
tur , ./Egypto, cjna? trium dierum iter abeffet, relicla , 
Sc Ptolemaco a?tate adulto, atcjue amicitiac causa , & be- 
neficiorum apud patrem collocatorum ei obftriclo i 
Parthis fe fubjiceret infidifTima? genti : Sc cum Viri 
Romani , foceri quondam fui, nollet fecundarius eife 
Sc primus aliorum , neque moderationem experiri 
illius : arbitrio fe permittere Arfacis Orodisj cpi ne 
in Craflb quidem potuiflet jus habere vivente : & mu- 



ARSACES ORODES. 127 

lierem juvenem ex Scipionis familia ad barbaros, qui Arsac. 
licentiam dirigant libidine & lafcivia, deportare : cjua;, 
ut-nullam injuriam accipiat , attamen putari accepiffe, 
cum in manu fuerit eorum , cjui facere poifent , in- 
dignum eife. Unum hoc, uti ferunt , ab itinere ver- 
sus Euphratem eum avertit : Si cpod tamen Pompeii 
confilium , & non factum , hac eum duxit via. Plut. 
in Pompcio pag. 659. O" 660. 

Caefar , conftitutis in iEgypto rebus , venit in Sy- 
riam , Sc populo Antiocheno multas immunitates con- 
ceiTit. Joan. Macella. Eam vero civitatem Sexto Casfari 
propincpo fuo commifit , legione m ipfa ab eo , jam 
tiim de bello Parthico cogitante , relicla. Appian. lib. 
3. Bell. Civ. pag. $7$. Nam Parthi maium Syrias mini- 
tabantur i cjua de re , incjuit Horatius ad Auguftum : 
Ille ceu Parthos Latio imminentes effe. 

Debellato , victo , fugatocjue Pharnace , qui Pon- 
tum occupaverat , cum ie ad convertenda confeftim 
in Parthos arma jam jam pararet, iterum quorundam 
in urbe feditionibus coortis , contra animi fui fenten- 
tiamRomam profectus eft. Dio lib. 4. pag. 264. 

Ab Antiftio vetere Romam e Syria mifljc funt littera' , Arsac - 
prid. Kalend. Januar. cum Parthi a Caecilio Baiib 
evocati , in Syriam ipfi auxiliaturi adveniifent. Hic 
ecjueftris vir ordinis fub Pompeio militaverat , ho- 
ftifcjue Casfaris , Syriam abalienare tentabat , Paco- 
rumcjue Parthorum Regis filium , ad ferendam fibi 
opem invitaverat. Sed , ut incjuit Dio lib. 47. pag. 343. 
Parthi ob hiemem non diu adfuerunt, net^ue memo- 
rabile cjuiccjuam egerunt. 

Magna hoc aano Populum Romanum cupiditas 



12S ARSACES ORODES. 

inceflit , CrafTum , amiflumcjue cum eo exercitum ul- 

212.« 



cifcendi , fpefcjue Parthos debellandi. Hoc igitur bel 



lurh Carfari unanimi confenfu decreverunt, fummoejue 
ad illud ftudio (c(e comparaverunt. Ac , praster caetera , 
cjuae ejus belli causa agebant, ut & Adminiftrorura 
copia Csefari eiTet , & eo abfente , necjue fine Magi- 
ftratibus urbs eftet , necjue fi ipfa eos delegiflet civi- 
tas , res ad motus inteftivos rediret j Magiftratus jam 
ante ad totum triennium ( tantum enim temporis 
Pardiicsc expeditioni impendendum exiftimabant : ) 
conftituere intenderunt. Qui tamen non omnes tum 
ordinati funt. Horum dimidiam partem Ca:far , quod 
lege quadam ei conceflum fuerat , re autem ipsa om- 
nes defignabat. Dio lib. 43. pag. 271. 

Ceterum Cxfir , ut urbem propter inimicos fuipe- 
clam relincjueret , cogitavit expeditionem longincjuam 
contra Getas oc Parthos jGetas, duram & bellicofam 
vicinamcjue gentem, volens prior aggredi : de Parthis 
vero pcenas fumere , propter ea , cjuaz in Craflum 
contra fcedus patraverant. Pracmiiit ergo trans iinum 
Hadriaticum Legiones fedecim , & ecjuitum decem 
millia. Moxcjue alius rumor fparfus eft Sibyllinum ex- 
iiare oraculum , niii Regis ductu a Romanis Parthos 
non pofle fubigi. Appian. deBcll. Ciy. lib. 2. pag. 457. 
Arsac. Forfan ob id M. Antonius, Cacfaris in Confulatu Col- 
2 *3- lcga , diadema capiti ejus impofuic Lupercalibus} cjuod 
bis ille renuens detraxit j unde tamen in fufpicionem 
venit , cjuafi ex compofito id feciflet , Regifcjue no- 
men'appeteret. Plutarch. in Antonio. Verum cjuatriduo 
ante diem profeclioni deflinatam confoflus efl ab ini- 
xnicis in Curia. Appian. de Bell. Ciy. lih. 2. fag. 457. 

Dolabella , 



ARSACES ORODES. i 2 <> 

Dolabella , cjui Caefari mortuo Coniul fuffeclus fue- Arsac. 
rat, ambitiofus juvenis,petiit mitti fe in Syriam, poft- 2IJ - 
habito Caflio , & ad exercitum contra Parthos con- 
fcnptum : petiit autem non a Senatu , nec enim lice- 
bat , led rogatione apud populum : qui laetus Sc nihil 
cunclatus , ro -ationem tulit. Senatu ver6 caufante , 
eum difcedere a decretis Cajfaris, refpondit Parthi- 
cum beilum nenvini deftinatum a Csefare : vertim Sy- 
riam Cornificio ab illo deftinatam fuifle , ut patet ex 
■Cicerone. Attamen , agente Afprenate Tribuno plebis, 
Dolabella? Syria obvenk provincia , fimulque bellum 
Parthicum , Legionefque ad id deftinatse a Cajfare, 
una cum his , quse in Macedoniam praeceflerant. Ap~ 
ffian. hb. 3. de Bell. C/1\ pag. 530. <sr 531. 
\ Interea , legQ de permutatione Provinciarum per 
vim lata , Brutus 8c C^fTius, Julii Cxfaris percullores, 
cjui ex urbe fugerant,antecjuam in decretas fibi provin- 
cias effent profecturi , ftatuerunt Syriam Macedo- 
niamcjue , ut a Senatu adfignatas fibi prius , quam An- 
tonio Dolabellaeque , per vim invadere, Quod confi- 
lium poftquam detcctum eft , Dolabella properavit in 
Syriam, Appian.lib. 3. de Bell. Civ. pag. 741 . obiter invi- 
furus Afiam 5 cujus Prsefidem Trebonium obtruncavit ; 
unde hoftis a Senatu judicatus eft , Syriaque Caftio 
iterum decreta eft, qui in eam profectus, Legiones 
a Cazcilio Baflb , & Statio Murco accepit, Dolabel- 
lamcjue Laodicea? obfeffum fame, & rerum defpera- 
tione ad mortem adegit. Auct,us eft etiam in illa ex- 
peditione nonnullis Parthorum equitibus fagittariis , 
apud cjuam gentem in praeclara exiftimatione fuit ; 
jam inde, ex quo CralTi Quacftor, vifus eft eis Impe- 

R 



rjo ARSACES ORODES. 

Ar9ac. r atore ipfo prudentior. Idem lib. 4. de Bell. Crv. pag. 624. 

Damnatis lege Pedia Julii Cjcfaris percuflbribus', ad 

bellum contra Triumviros Reip. conftituendac Lepi- 

dum , Antonium & Ca?farem , paraverunt fefe Caflius 

Sc Brutus : Labienus autem junior ab illis auxilia pe- 

titurus 3 Partliis , ad Orodem eorum Regem miffus 

cft, qui auxilia ipfis promifit. Ju/iin. ex Trogo lib. 42. 

cap. 4. Sagittariorum equeftrium ex Arabia., Media, 

Parthia quatuor millia. Appian. de Eell. Civ. lib. 4. pag. 

640. At apud Dionem Ub. 48. Labienus hic , mifTus , 

ad petendum auxilium , ad Orodem , ante pugnam 

Philippenfem , aliquandiu apud eum dicitur efle com- 

moratus , cum nulla fui haberetur ratio j quod & ad- 

juvare Caffium ac Brutum Regi in animo non erat, & 

negare auxilium verebatur. Paulo poft tamen Caffius 

& Brutus victi funt ad Philippos , urbem Macedonia?. 

Labienus , annuntiata Caflii & Bruti nece , cum 

adverfariorum nemini victores Antonium Sc Ca:farem, 

cjui jam provincias partiti erant , veniam daturos pu- 

taret j potius fibi cum Parthis vivendum ratus , quam 

in patria pereundum , apud illos remanfit. Dio lib. 48. 

Antonius autem , cui cefferat Oriens , in Afiam tran- 

fivit. 

Arsac ^ki primum Labienus Antonii defidiam , nimium- 

2i> <] ue ejus in Cleopatram amorem , Sc profeclionem in 

iEgyptum intellexit j Parthis inferendi Romanis belli 

auclor fuit 3 pra?texens quod eorum exercitus partim 

periilTent , partim damnum accepiiTent 5 reliqui autem 

inter fe difliderent , ac denuo ad bellum deventuri 

inteftinum effent. Quare Orodi fuafit , ut , dum in 



ARS ACES ORODES. 131 

Italia Caefar , Sexti Pompeii causa , detineretur , An- Arsac. 
tonius autem in /Egypto amori indulgeret > ipfe Sy- 2I *- 
riam, & vicinas ei regiones fubigerec : fe autem Du- 
cem belli futurum 5 ac ica mulcos populos , qui Roma- 
nis , propcer damna , quibus ab iis concinuis afflige- 
bancur , infenfi eranc , ad defe<5tionem permocurum 
pollicicus eft. Dio lib. 43. pag. 414. Edit. H Steph. 

Hoc fermone ciim Regem ad bellum gerendum Arsac: 
adduxifTet, accepcis ab eo magnis copiis , filioque 2I<5 ' 
Regis Pacoro , in Phceniciam irruic , ac Apamaeam ag- 
greflus , a muro rejectus , praefidia quse eranc in ea 
regione pofica , dedicione voluncaria accepic. Ea ex 
milicibus Caflianis & Brucianis conftabanc, quos An- 
conius in fuum exerckum alleclos , Syria: tum , re- 
gionis nimirum ejus pericos , cuftodiendae relicjuerac 
Igicur Labienus eos facile , canquam familiaricer fibi 
notos , fiii juris fecit : Saxa , qui Cum iis prseerac , ex- 
cepco. Is enim, fracer Decidii Saxae Legaci Anconii, 
& ipfe Quseftor , folus Labieno fe non adjunxic. Id. 
ibui. pag. 425. Edit. Henr. Steph. 

Incerim hunc Saxam Anconii Legacum , Labienus 
praelio congreffum , mulcicudine ac vircuce fiiorum 
equicum vicic , ac noclu ex caftris aufugiencem infe- 
cjuucus eft : jaculacus eciam ance libellos in ejus caftra, 
ad perducendos ad fuam fociecacem ejus milices. Quod 
ne fierec , veritus Saxa , fuga? fe dedic : affequucuf- 
que eum Labienus , plerofcjue , qui cum eo erant , 
interfecic. Id. tbid. 

Saxa autem Antiochiam cum perfugiflec , ipfe 
Apameam , jam non amplius repugnancem , quod 
opinio de morte Saxae infinuaverat , accepic 5 ac poft 

Rij 



t*i ARSACES ORODESi 

Arsac. Antiochiam ipfam , a Saxa defertam : denique ipfum 
zl6 - etiam Saxam in Ciliciam fugientem confeclatus , 
occidit Id. ibid. Attamen , (i fides Floro fit adhiben- 
da , Saxa Legatus , ne veniret in poteftatem hoilium, 
a gladio fuo impetravit. lib. 4. cap. 9. 

Mortuo Saxa , Syriam Pacorus fubegit univerfam, 
Tyro Phamiciar urbe excepta: nam claflem Parthi 
nullam fecum habebant. Itaque Syria reliqua omni 
Pacorus accepta, in Pala?ftinam profeelus eft. Id.ibid. 

Interea Pacorus ipfe quidem per maritima loca 
perrexit, Barzapharnem autem Satrapam itinere Me- 
diterraneo juflit irrumpere. Sed maritimorum Tyrii 
Pacorum excluferunt > cum Ptolemaidenfes eum & 
Sidonii recepiifent. Ille autem quendam Regium Pin- 
cernam , cognominem fuum , Equitatus ei parte at- 
tributa, ad Judaram juffit accedere , & exploraturum 
hoftium confilium , & ubi ufus exegiftet , pra?fidio 
futurum Antigono. Jojepkus de bcll. Jud. lib. 1. cap. iu 

Lyfanias , Iturasorum Rex ab Antonio faclus , pa- 
tris fui mortui fucceifor Ptolemaei Minna:i filii y 
mille Satrapas talenta pollicitus, Sc mulieres ejuingen- 
tas, ei perfuadet, ut Antigonum in Regnum Judarae 
Parthi inducerent, Hyrcanumque patruum ejus depo- 
nerent. Dum autem Parthi Ecjuites Carmelum popu- 
lantur , multi Judaci ultro ad Antigonum confluunt,ad 
expeditionem adverfus Hyrcanum alacriter animati. 
Ille autem ad Iocum , cjui Drjmos dicitur , occupan- 
dum , eos praemiflt : ubi commifla pugna , depulfifcjue 
hoftibus Sc effugatis. , Hierofolymam curfu petivit. 
U ibid. 

Yerum^ inftante jam die fefto, cjui Pentecofte vo- 



ARSACES ORODES. 133 

catur , Antigoniani oppugnare Regiam cceperunt. Arsac. 
Interea. pacis arbitrum Pacorum Antigonus petit ad- 216. 
mitti. Exoratus autem Phafaelus , Hyrcani filius , & 
civitate & hofpitio cum cjuingentis equitibus Parthum 
excepit, pnetextu cjuidem componendae feditionis 
venientem j re autem vera , ut adjuvaret Antigonum. 
Denicjue Phafaelum dolo perpulit , ut ad Barzaphar- 
nem Legatus de pace proiicifceretur , quamvis multa 
difTuadente Herode tratre y atcjue ut infidiatorem 
occideret , neve fe ejus fallaciis dederet, admonente: 
natura enim Parthos fidem negligere. Exiit etiam 
Pacorus cum Hyrcano , quominus fufpeclus e{Tet r 
relictifque apud Herodem ducentis ac decem ecjuiti- 
bus , cjuos Eleutheros vocant , cum cazteris Legatos- 
profequebatur. Id. ibnL 

Sed ubi ad Galilscam venerunt, indigenas cjuidem 
dilTidentes atque armatos offendunt 5 Satrapam vero- 
conveniunt fatis callide & officiis dolos tegenterm 
Denique poftquam dona eis dedit , redeuntibus inii- 
dias pofuit. Illi autem in maritimum cjuendam locum 
deducti, cuinomen eft Ecdippon, fraudem intelligunt, 
Ettamen Phafaelus Hyrcanum deferere non fuftinuit: 
fed convenire Satrapam maluit , atque in os expro- 
brare, quod fe infidiis appetilfet. Ad hacc Parthus fub— 
dola fatisfaC~tione jurecjue jurando fufpicionem depre- 
catus , perrexit ad Pacorum : ftatimque a Parthis quir 
pemanferant, quibufque juflum erat, Phafaelus atque. 
Hyrcanus ccmprehenduntur, perjurium fimul a&perfi- 
diam exfecrantes. Id. ibid. 

Herodes de iis quse acciderant cer-tior faclus, nccle 
euna propinquilTimis fibi ad Idum<eam , ignaris hofti- 



i34 ARSACES ORODES. 

rUsAc bus proficifcitur. Secjuenti autem die Parthi Hierofb- 
216. lymam diripuere : nec ea re contenti, omnem terram 
illam bello implacato replevere : Marifa cjuoepe opu- 
lenta civitate devaftata. Id, Jofeph, ibid. 

Interea. Antigonus a Parthis in Judaram reducitur, 
cpi non folum eum Regem conftituuntj veriim etiam 
Phafaelum & Hyrcanum vinclos ei tradunt. At ille 
veritus, ne folutus Hyrcanus tandem alicjuando in 
Regnum reftitueretur , ejus auriculas dentibus truncat, 
ut membris ita captus & debilitatus Pontificatui fierec 
prorfus inutilis. Phafaelus vero neci fe deftinatum ac- 
cipiens, allifo ad faxum capite ,vitamfibimet eripuit. 
Parthi autem, rebus cum Antigono apud Hierofoly- 
mam compofitis, abierej vinctumcjue in Parthiam 
Hyrcanum fecum abduxere. Id. ibtd. 

Eodem tempore Labienus Ciliciam & Afix urbes 
in continenti fitas ( ejus enim metu in infulas trajece- 
rat Plancus , Syria? Re<5tor ab Antonio conftitutus ) 
practer, Stratoniceam omnes plerafcjue fme belloj 
Mylafta autem & Alabanda vi occupavit. Haz namque 
urbes, cum pracfidium a Labieno accepiftent, iis die 
fefto quodam necatis, defecerunt. Igitur Labienus , Ala- 
bandis captis , cives fupplicio affecit, Mylaffa autem 
relicta ab incolis diruit, Straconiceam ver6 cum diu 
obfediflet , nullo tamen pa6to .potiri urbe ea potuit. 
Proinde pecunia confecla , ac fpoliatis fanis , Panhi- 
cum {q(q Imperatorem nominavit , ratione a more 
Romano diverfiflfima. Dio Itb. 48. pag. 425. Zsr 426. 
Edit. Henr. Steph. 

In ejus rei memoriam nummos etiam argenteos 
percuflit Labienus 9 eo titulo infignes > e quorum nu- 



ARSACES ORODES. 13* 

mero rariflimus ifte denarius hic oculis fubjicitur. Arsas. 

216. 




Ex Thesauro Regio. 

Q^ Labienus ex Atia familia oriundus , T. Atium Labie- 
uum habuit patrem , Julii Caefaris in Gallia Legatum j qui 
fub initio belli civilis, ad Pompeium tamen digreflus^eum 
adhuc dubitantem potifumum impulit ad arma contra Ca> 
farem capienda. Tandem Pharfalica affe&os clade focios , 
animoque perculfos , ut in Africam fe reciperent perpulit : 
tefteFrontino.RebusauteminAfricapofteamalequoquegeitiSj 
LabienusinHifpaniamtranfiitjibiqueinpraelio Mundenfi periit. 

Filius a quibufdam confunditur cum patre, ob nomenTiti 
a Dione illiimpofitum ; cum ejustamennummus eum Quin- 
tum fuiffe appellatum plane nos edoceat. Percuflbrum Ca> 
faris partes fequutus eft ; idebque eum adolefcentem irrita- 
bilem & ftolidiflimum adulatorie vocat Strabo//Z>. i^.pag. 660. 
qui imperante Tiberio fcripfit. 

Cum auxilium petiturus ad Parthos traniiiflet Labienus, 
iis au&or fuit , ut bellum contra Romanos gererent , feque 
iilis du&orem pra:buit. At'poftquam Brutum fe Imperatorem 
appellafle , & in denariis caput fuum expreflifle comperit , 
jpfe quoque Imperatorem fe Parthicum nominavit 5 ratione, 
ut ait Dio , a more Romano diverfiflima Quos enim adver- 
sum Romanos ducebat , ab iis nomen fibi fumebat., quafi vero 
eos j ac non cives fuos , viciflet. 



T3* ARSACES ORODE[S. 

Akcvc. In aveifa parte equus cum ftrato dorfo impofito -confpi- 
217. citur , Parthorum more. Romanos enim eo non ufos fuiife, 
docet nos equeftris M. Aurelii ftatua Ronu in area Capitolii 
ere&a : quod ex Auguftorum monetis etiam confirmatur. 
Sed ut fe Parthicum vere Imperatorem defignaret Labienus, 
ita in fuo numifmate exhibere equum voluit , quo maxime 
Parthi utebantur : ut innuit Ovidius 1. de arte amar.di. 

Ut celer averfis utere Parthns eSj/is. 

Hybreas , cjui tunc MylafTis, Carisc urbi , prxerat., 
dicto quodam exafperavit Labienum. Cum enim hic 
fe Parthicum Imperatorem appellaiTetj proinde aiebat 
Hybreas, Caricum ego me Imperatorem nuncupo. 
Exinde Labienus urbem invafit, cohortes fecum du- 
cens Romanorum , cjui in Afia erant. Et Hybream 
cpidem non arripuit , cjui jam Rhodum conceiTerat j 
domum autem ipfius fumptuose apparatam corrupit 
ac diripuit , totamcjue urbem male mulclavit. Strab. 
hb. 14. pag. 660. 

Dum haec aguntur , Antonius in ./Egypto amore 
temulentiacjue detentus , defldebat. Vix tandem ad 
Parthorum infultus confurgere coaclus , ad Tyrum 
navigavit , tancjuam auxilium urbi laturus. Sed cum 
occupatam jam ab hofte omnem circum regionem 
inveniflet, Pompeii bellum prsetendens, eam defe- 
ruit , & in Grasciam perrexit : atcpe in itinere de 
cafu Fulvisc uxoris & Lucii fratris nuntios accepit, 
Sed hac Sicyone demortua , Antonius cum Carfare 
in gratiam rediit, ducta iorore ejus Oclavia. Hoc 
paclo , pace inter eos redintegrata , An.tonio Parthi- 
qum obtigit bellum , Cacfari vero belium adversus 
Sextum Pompeium obvenit. 

Interea 



ARSACES ORODES. 137 

Interea Parchi fub auxilii fpecie fibi vincentes, ab Arsac. 
Euphrate 8c Syria ufque ad Ioniam excurrerant , la- 2l8# - 
tronibus tamen fimiliores cjuam hollibus. Florus Ub. 4. 
cap. 9. Ad quorum progreflum impediendum Antonius 
Legatum P. Ventidium Baflum in Syriam prazmifit. 

Ventidius ante ad Labienum pervenit, cjuam is id 
futurum cognofceret j territumque repentino adventu 
exercitucjue fuo, (folus enim tum cum colleclis ex 
Afia militibus Labienus ibi agebat abfque Parthis ) 
inde ne aufum quidem congredi profligavit ; fugien- 
temque in Syriam infecutus efl , cum expeditiffimis 
fui exercitus militibus: deprehenfumque apud Tau- 
rum montem , ulterius progredi prohibuit. Eo loco 
complures dies oppofitis invicem caftris cjuieverunt j 
Labieno Parthos, Ventidio Legiones expeclante. D19 
hb. 48. pag. 434. <&r 455-. Edit. Henr. Stepb. 

Ciim iifdem diebus utrique id quod opperiebatur 
adveniffetj Ventidius, quia equitatum Parthorum me- 
tuebat , in fublimi loco ( ibi enim caftra pofuerat ) 
perflitit: Parthi ver6 fua multitudine freti, hoftem- 
cjue olim a fe fuperatum contemnentes, antequam 
fe Labieno conjungerent , fummo mane ad tumulum 
accefTerunt : ac nemine contra exeunte, fubire ad 
ipfum collem intenderunt. Cumcjue jam in fublime 
evafiffent , Romani decurrentes, haud magno labore 
eos per declive praccipites egerunt. Ita Parthi, pars a 
Romanis trucidati , major pars in receptu fe invicem 
perdiderunt -, cum alteri jam fugerent, alteri tum 
primum colli fuccederent. Id. ibid. 

Ventidius Parthos non ad Labienum , fed in Cili- 
ciam fugam capefTentes , ufcjue ad caflra infequutus, 

S 



Arsac. 
218. 



158 ARSACES ORODES. 

vifb ibi Labieno, fubftitit. Labienus, cum fe ad pu- 
gnam compofuifTet , videns militum fuorum animos 
fuga Parthorum confternatos , non aufus confligere , 
fub noclem aufugere alicpo inftituit. Ventidius , re e 
profugis praecognita. , multos in ipfo difceffu per in- 
fidias interfecit > reliquos. omnes a Labieno defertos 
fibi adjunxit. Id. tbui 

Labienus, vefte mutata, effugitj ac alicjuandiu in 
Cilicia cum latuiffet , a Demetrio , ( fuerat hic fupe- 
lioris Casfaris libertus , ac tum Cyprum , ab Antonio 
praepofitus ei infulx , regebat 5 ) qui , pofteaquam ubi 
delitefceret , cognoverat ,. indagatus ac captus eft. 

U ibld. 

His ita geftis, Ventidius Ciliciam recepit ac con- 
ftituit j Upedium autem Silonem cum equitibus ad 
Amanum pracmifit. Amanus mons eft in confinio Ci- 
licia*& Syrix j tantscque funt in ejus tranfitu anguftias,. 
ut quondam portx fuerint in iis cum muro conilruChc:- 
ac loco nomen inde inditum. Eas Silo obtinere rion 
valuit j quin imo a Pharnapate , Pacori Legato , qui 
eum tranfitum cuftodiebat , in fummum difcrimen 
eonjecfus periiffet j nifl forte fortuna Ventidius pu- 
gnantibus fuperveniens, fuos confervaffet. Is Pa'rthos 
Ik. ex improvifo , Sc numero fibi impares adortus , 
Pharnapatem ex eo loco expulit. Hic vero fe reeepit 
ad montern Trapezum , a fimiiitudine menfas diclum, 
«jui vallo Meleagri imminet , Sc flumini Oenoparae : 
ibiquea Ventidio deletus occiditur. Strab. Ub. \&pag.7<>\* 
Pharnapates autem ifte potiiis dicitur Pbra-Nipates,<^uem 
tamen ipfemet Geographus Hiksltw vocat i fed emen- 
da NjtoW meo periculo. Antonius< ad bellum Parthi- 



ARSACES ORODES. 139 

cum Roma profe<5tus , Athenas venic, cjua in urbe Arsac. 
hiberna fibi delegerat , Sc Furnium in Africam mifit, 218. 
ut Sextii cpatuor Legiones contra Parthos duceret. 
Nondum enim audierat Lepidum eas ademiffe Sextio. 
Apptan. pag. 71 y. is 716. Hibcrnanti autem Athenis 
Antonio , prima: Ventidii res profpere geflas nuntian- 
tur , Parthis fufis , Labienum & fummum Orodis , 
cjuem Hyrodem vocat Plutarchus , Ducem Pharnapa- 
tem ab eo interfectos. Hujus victoria: gratia, Grarcis 
epulum prarbuit , & populo Athenienfi ludos gymni- 
cos edidit. Thttarck. in Antonio pag. 950. 

Ventidius itacjue Syriam a Parthis relictam jam 
citra pra?lium recepit , Arado tantum excepta , quan- 
<juam ab eo aliquandiu oppugnata. In Palaeftinam dein- 
de profectus, eam quocjue cepit, Antigono ejus Rege 
perterrefacto. Quibus perfectis , pecuniam multam a 
fingulis aliis , multam vero in primis ab Antigono , An- 
tiochoque Commageno, & Malcho Nabataeo exegitj 
cjuod ii Paccrum auxilio juvilTent. Dio lib. 48. pag. 436. 
Edit. Hcnr. Stephani. 

Cum Pacorum colligere exercitum, & in Syriam Ars\c. 
reverti audiifTet Ventidius , in Melum pervenit, cum 2I ^ 
neque urbes eflent adhuc conftitutse , 8t exercitus in 
hibernis etiamnum difperfi : utcpe & moram Pacoro 
injiceret , & tarditati fuarum copiarum mederetur , 
Rcgulum quemdam Chaunacum , notum cjuidem fibi 
familiariter , fed cjuem certo fciebat Parthis magis cu- 
pere ; cum aliocjuin , tancjuam fidiiTimum fibi , in ho- 
nore habuit > tiim confilium cjuocjue nonnullis in rebus 
ab eo petiit j ita ut citra fuum tamen detrimentum , 
hanc ei de fe opinionem praeberet , cjuafi confcium 

Sij 



14* ARSACES ORODES. 

Arsac. eum fuornm arcaniiTimorum confiliorum faceret. Eo 
- re dedr,c~h\, finautavit metu.rc fe ne Parthi confueto 
£10 Euphratis trani-ku , qui eft apud urbem Zeugma, 
omifib , alia via infra eum locum flurnen tranfirent,- 
cjubu hic campi Parthis , ibi vero coiles fibi commodi 
eflent : idque 8c perfuafit Chaunaeo, 8c per eum etiam 
Pacorum decepit 5 ita ut campeftri itinere , ( qua Ven-- 
tidius finxerat fe nolle eum venire:) prolixiori deleclo, 
fpatium copias fuas cogendi Ventidio daret. Dio Ub, 
45). pag. 461. Edit. Hem. Stepk 

Ventidius interea Upedium Silonem ad fe accerfit, 
mandato ei per epiftolam , ut , compofito prius Ju- 
dawe ftatu , provinciales relicjuos auxiliares ad Parthi- 
cum bellum fecum adduceret. Jofepk. de bell. Jud. Itk 
1. cap. 12. 

Pacorus igitur cum magnis Parthorum copiis in' 
Syriam defcendit , omifTocjue ad Zeugma breviore 
Euphratis rrajeclu , varios per anfraclus circumeundo , 
inferiore itineretranfducitexercitum: dumquefufiores 
ripas tranant , 8c ob hoc operofiores pontes jungunt 
Parthi , inftrumentaque moliuntur , ut in regionem 
Cyrefticam tranfeant , cjuadraginta ampliiis dies im- 
penderunt. Quo temporis fpatio Ventidius ad contra- 
hendas ufus eft copias , cjuas triduo antecjuam Parthi 
advenirent , recepit. 

Cum autem Ventidius pafTus eflet Parthos fluvium 
tranfire , necjue fecundum tranfltum eos adortus efTet, 
in eam ipfos opinionem adduxit , ut efTceminatos ae 
imbecilles efle Romanos judicantes , caftra cjuocjue 
eorum , cjuamvis edito loco pofita , magna mole ag- 
grederentur : fpe ea primo impetu capiendi : Dw Ub* 



ARSACES ORODES. 141 

49- ptg- 4^i- Edit. Henr. Stcpb. At Ventidius , flmu- Arsac. 
lato timore , diu fe continuit , Sc infultare Parthos 219. 
aliquantifper paflus eft. Ad poftremum in fecuros \xtoC- 
cjue partem Legionum emiiit : cjuarum impetu fufi 
Parthi , in diverfa abiere. Pacorus autem , cum fu- 
gientes fuos abduxiile fecum Legiones Romanas pu- 
taretj caflra Ventidii inclufi line defenforibus , aggre- 
ditur. Jujlin. lib. 41. cap. 4. 

Ha?c autem caftra , quamvis edito loco pofita , cum 
alacriter aggrederentur Parthi , fpe, uti jam diximus, 
ea primo impetu capiendi : ftatim a Romanis repen- 
tina eruptione facta, non magno Iabore per declive 
depulii funt. Dio ut juprk. Reliquam vero partem Le- 
gionum in campeftria adversus Parthos Ventidius non 
ante eduxit,quam illi quingentis non ampliiis paflibus- 
abeflent : atcjue ita procurfione fubita , adeo fe remo- 
vit , ut fagittas , cjuibus ex longinquo ufus eft , co- 
miniis applicitus eluderet. Quo confilio , quia quan- 
dam fiduciae etiam fpeciem oftentaverat , celeriter 
Parthos debellavit* Front.Stratag. lib. 1. & 2. Maxime' 
funditoribus vicloriam adjuvantibus ; qui eminus vio- 
kntis iclibus Parthos impetentes , fummopere affli- 
gebant. Dio ut fuprk. 

Parthi tamen , quorsm plures cataphracli erant ? 
fortiter admodum pugnaverunt. Ipfe cjuoque Pacorus 
fortifTime dimicans, in prselio eft interfeclus. Quem 
fimui atque Parthi cecidifle viderunt , pauei pro ejus 
cadavere ahcriter, fed fruftra certavere. Quibus ip~ 
fis cjuocjue coneifis , relicjui omnes celeri fefe fugag 
eommifere. Dio ut fupra. Casteriim Parthorum exer- 
titum omnem late inter Orontem & Euphratem m-- 



i 4 2 ARSACES ORODES. 

Arsac. terjiecione dcletum & Ventidio fuifle , viginticjue arn- 
2I9> plius hominum millia interfecta elle teftatur Paulus 
Orofius lib. 6. cap, 18. Nec certe ullo bello Parthi 
unquam magis vulnus acceperunt. Jujiin. lib. 42. cap. 
4. Siquidem , partim per Pontem domum confugere 
conati , pra:venti a Romanis , perierunt > partim in 
Commagenem ad Antiochum profugerunt. Dio lib. 
49. ibid. Atcjue ita Ventidius Parthos rursus intra Me- 
diam & Mefopotamiam repreffit: ulterius perfequi 
eos nolens , invidiam Antonii veritus. Appianus m 
Partic. 

Infignis illa vicloria eodem anni die relata eft , 

(menfe fcilicet Junio) cjuo ante annos 14. Orodes 

per Surenam Crailum interfecerat. PUtarch. in Anton. 

O" Dio ut fupra. Interea Ventidius Syriam, quae iiif- 

penfo animo eventum belli expeclabat ,(nam jufti- 

tia? ac clernentia? nomine, Pacorum Syri fummo 

amore profecjuebantur ; ita ut majori nullum unquam 

Regem ) circum urbes miilo Pacori capite, cum fa- 

cile pacaviffet > exercitum duxit contra Antiochum 

Commagenum. Dio lib. 49. fa%, 462. Edit. Henr. Steph. 

Ha:c cum nuntiata in Parthia effent , Orodes Pa- 

cori pater, cjui paulo ante vaftatam Syriam , occupa- 

tam Aiiam a Parthis audierat , vicloremque Paco- 

rum Romanorum gloriabatur , repente filii morte 8c 

exercitus clade intellecta , ex dolore ad furorem ver- 

titur. Multis diebus non ailoqui cjuemquam , non ci- 

bumfumere, non vocem mitterejita ut mutusfactus 

videretur. Pofl multos deinde dies, ubi dolor vocem 

laxaverat , nihil aliud quam Pacorum vocabat. Paco- 

rus illi videri , Pacorus audiri videbatur : cum illo lo» 



ARSACES ORODES. 14} 

qui, cum illo confiftere ; interdum quafi amiflum flebi- 
liter dolebat. Jujiinus lih. 41. cap. 4. 

Romae Antonio , qudd per ejus Legatum Ventidium 
vicloria Parthica eflet relata , fupplicationes decretac 
funt, decretufcjue triumphus :tum ob ejus eminentiam, 
tum fecundum legesj cjuia ea provincia ipfius fuerat. 
Nihilominus tamen Ventidio cjuoque eadem concefla 
funt, quia videbatur Crafli calamitatem Pacorus abun- 
de compensafle : pracfertim cum eadem anni die utra- 
cjue res evenilTet. Dio lib. 49. pag. 462. 

Antonius ob victoriam Parthicam nummos cum 
effigie fua , $c P. Ventidii nomine flgnari juflit in 
perpetuam rei memoriam : e quibus unum hic Lec- 
torum oculis fubjiciendum curavimus, 



Arsac. 
215;. 




Antonius Triumvir , cum in Syriam veniflet , Sa- Arsac. 
mofata Antiochi CommagenesRegis Metropolim oppu- 2I ** 
gnavit : eo cjudd AntiochusParthos juvifTetj(nam filiam 
fuam Orodi in matrimonium concefferat. ) Ventidium 
autem in auxilium Herodis primiim , deinde ad trium- 
phandum de Parchis Romam mifit : Sofio Syriae Sc 
Ciliciae Praefide conftituto. Jofepbus , Plutarchus & Dio, 
Y Q Kal. Decembris anno V. C. 716. Ventidius Pro= 



144 ARSACES ORODES. 

Arsac conful de Tauro monte & Parthis triumphavit, ut re- 
219. ferunt Fafti Confulares. Primus , inquit Dio, inter Ro- 
manos Ventidius de Parthis triumphum duxit. Lib. 
49. pag. 462. Vir obfcuro quidem natus loco , fed qui 
per amicitiam Antonii magnarum rerum gerendarum 
accepit materiam , qua pulcherrime ufus eft. Teftt 
Flutarcho in Antonio. 

Cacterum poft longum deinde luclum alia follicitu- 
do Orodem miferandum fenem invadit > quemnam ex 
numero triginta filiorum in locum Pacori Regem con- 
ftituat. Multa? pellices , ex quibus generata tanta ju- 
ventus erat , pro fuis quaeque follicita? , animum fenis 
obiidebant. Sed fatum Parthiac fecit, in qua jam quafi 
folemne eft Reges parrieidas haberi j ut fceleratiflQmus 
omnium , Sc ipfe Phrahates nomine , filius Orodis pri- 
mogenitus , Rex ftatueretur. Juftinus lib. 42. cap. 4. 

Dum haec aguntur , Parthorum Rex fenior Orodcs 
eji luclu in hydropifim incidit > ideoque , cicius quam 
deftinarat , Phrahati , filiorum fuorum maximo , re- 
gnum tradidit. Hic autem , vix dum accepto regno , 
omnium fe mortalium fceleratiflimum geflit. Namque 
fratres luos , quos ex Antiochi Commagenes Regis fi- 
lia fufceperat pater , quod fe Sc virtute Sc materno 
genere praeftantiores eflent , dolo necavit. Sed & pa- 
tri ipfl morbo aqua? intercutis laboranti , ad maturan- 
dam ejus mortem , aconitum mifcuit. Quod cum vis 
morbi per alvum dejeciflet , adeo ut jam melius habe. 
ret : ad celerrimam converfus viam Phrahates , miflis 
ficariis , patrem praefocavit : poftquam feptemdecim 
annos folus , a patris ver6 Mithridatis morte duos & 
viginti regnaviffet. Plutarch. m Crajjb^pag. 56%. Appian. 
inPartbkis,pag.iS7. MJMMUS 



ARSACES ORODES. 



»4* 



■ &«»s33 



NUMMUS 
R S A C I S R D I S. 




Ex Muiio N S T R O. 

Caput Regis tiara multiplici unionum ordine infigni , 
ut & diademate ornati , cum trabea folita : ex al- 
tera parte figura Regis mitrati & diademati fedens, 
dextra arcum gerit, cuminfcriptionecBA^IAEflS 
BA2IAE.QN METAAOT AP2AKOT 
eEOnATOPO^ NIKATOP03:ideft, 
Regis Regum , Magni Arsacis Theopatoris N*- 

CATORIS. 

ISri omnes tituli in averfa hujus Parthorum Regls nummi 
parte exarati , nulli alii Arfacidas magis conveniunt , quam 
Arfaci Orodi ; quapropter hunc ipfi nummum fidenter afii- 
guaraus Nam fi primum Magni Arsacis , quem fibi adap- 
tat , expandamus , exemplum hic praedeceflbrum fuorum fe- 
quutus videtur , qui res prxclare in aliquo bello gefferant. 
Quod cognomen quoque ab iis ufurpatum eft , quoties re- 
gnum contra hoftium impetus defenderant : quemadmoduni 
& ejus pater Phrahates III } qui contra Syliam , Parthis dita 



14$ ARSACES ORODES. 

minitantem , fuum fortiter regnum tutatus eft. Alterum verb 
Theopatoris , in parentis memoriam , qui Deus apud Phle- 
gontem , ut diximus , appellatur , ea pracfertim de causa fibi 
adfcivit , ut parricidii fufpicionem a fe remotam in fratrem 
omninb rejiceret. Hinc eft , qubd , quafi patrem ulturus , 
fratrem fuum coram fe interfici juflerit. Quod autem ad Theo- 
patoris cognomen attinet , illud jam Phrahates II , & Si- 
natrockes fratres in Mithridatis I. parentis memoriam , ut 
fupra retulimus , fibi arrogaverant. Tertiam tandem Nica- 
toris , feu Victoriosi appellationem fibi hic aflumit Oro- 
des , propter vi&oriam illam infignem , quam per Surenam 
de Romanis , duce M. Craifo , in Mefopotamia reportave- 
rat. Sed hic gratias Horatio debitas praetermittere nequeo , 
qui lib. 3. Od. 6. nos docet hujus Surenae nomen fuifle Mo- 
noefen* 

J-itn bis Moncejis (3* Pacori manus , 

Non attfficatos contndit impetus 

Nojlros, 

Itaque Orodes , ciim bis Romanorum impetus conmdifler, 
meritb Victoris fumpfiffe cognomen videtur. 

Quemadmodum auter.i Arfacidae Principes Perfarum Mo- 
narchas , a quibus originem fe traxilfe jacrabant , imitari vo- 
luerunt , ita & Orodes tiaram ceu cidarim ufurpavit. De tiara 
loquitur Curtius /& 3. Cidarim Persa*. Recum capitis vo- 

CABANT INSIGNE. HoC CERULEA FASCrA ALBO DISTINCTA 

circuibat. Ceterum tiarae illae non idem femper ornamenti 
genus habuere j ut fpaifim in ifta Arfacidarum ferie videre 
licebit. Nempe Orodis tiara non modb tribus ornata eft unio- 
num ordinibus , fed etiam uno emblemate , quod gemmas 
pretiofas continet. Ad latera verp videtur inferta aliqua pra> 
grandis gemma in cornu figuram elaborata. 

Ut nihil in figura Regis ex averfa parte fedentis defcri* 
benda praetermittatur , illam calceos geftare notandum eft. 
Calceus autem a calce dictus , pedis indumentum eft,quod 
fit ex pellibus animalium. Eum verb Regis calceum , quenr 
exhibet nummus , tamiis religatum obfervamus ; quae quidem, 
Ipxnamenti sausa.ifursum fefe fubrigunt atque attollunr. 



*47 



ARSACESXV 

AR5ACES PHRAHATES.IIU 

REX PAKTHOBViVl.XV. 







/ 7i 7 ;imj^ JD.Val/IantrJjM. 
uy. 



cx n um ara.&r.axli. 



HRAHATES, hujus nominis IV; 
Orodis filius , patre necato , regnum Par- 
thorum occupat, ac per fcelera in Re- 
giam perrumpens , fratres , quos habebat 
triginta , contrucidat j fed nec in illis 

ceflant parricidia. Nam , cum infeftos libi optimates 

Tij 




14* ARSACES PHRAHATES IV. 

!Arsac. °b tot crimina videret , ne quis fupereiTet , crui acf 
^ip. reghum , fe amoto , poilet accirt > adultum quocjue 
filium fuum interfici jubet. Poftea. etiam nobiliffimum- 
euemque occidit , ac prseterea tam multa flagitiofe 
tgit , ut primorum pcrmulti ab eo , partim alio, par- 
iim ad Antonium , ( in cpibus etiam fuit Moneefes vir 
llultris & potens ) concefferint. Nummi Arfacidarum 
duplicantes litteram N. Monnefem femper infcriptum 
habent. Dio Ub. 49. pag. 464. Edit. He?ir. Steph. 

Antonius exercitum contra Parthos comparaverat ,- 
jamjamcjue erat. moturus, cum ad eum Monncefcsad- 
venit. Is fe ducem belli futurum , ac fine ullo labore 
pleraicrue Parthiaz partes occupaturum promiilt. An- 
tonius Partho fidens , bellum Parthicum ei gercndum 
injunxit : atejue inter alia pra?mia , ei trium Romanis 
fiibditurum urbium reditus fruendos ufcjue ad finem 
belli concefTit , regnumcjue Parthisc promiflt. Dio ut 
juprk. 

Triumvir autem MonnceGs fortunam Themifloclis 
affjmilans fortunas , fuam vero opulentiam magnifi- 
centiamcjue comparans Regibus Perfarum, tres urbes» 
donavit ei , Lariilam , Aretbuiam & Hierampolim i 
quam ante Bam.icem nuncupaverunt. Plutarch. in An- 
ton. pag. .932. 

Interim Parthorum Rex Phrahates Hyrcanum Rc~ 
gem Judaeorum eaptivum ad fe perduclum , propter 
elaritatem generis comiter habuit , & vinculis folu* 
tum permifit Babylone degere. Poftquam autem An- 
tonius Antigonum , cjui ejus regnum occupaverat , 
fecuri in Antiochena urbe percuiTit; Herodes ad re-< 
giam dignitatem evecTus , Hyrcano fcripfit , rogares 



ARSACES PHRAHATES IV. i 4 9 

Phrahatem, & ejus regni Judscos , ne fibi inviderent Arsac - 
comrnunem cum genero futuram poteftatem. Nunc 
enim adefTe tempus referendseiuoquondam& altori& 
fervatori gratia?$ fimulque etiam ad ipfum Phrahatem 
Legatum mifit Saramallam cum multis muneribus , 
eblanditurum , ne obitaret cupienti referregratiam ho- 
mini de fe optime merito. Hyrcanus igitur a Phrahate 
dimifTus eft. Jofepb. e lib. i$. Anttq. Jud. cap. 2. 

Carterum Phrahates , audito fcedere , quod intef 
Antonium & Moncefem initum erat , cum ejus rei 
causa fibi metueret , prasfertim cjuia fugam Moncefis 
Parthi molefte ferebant, Legatos ad Moncefem mifit, 
de pace ; fummifcjue pollicitationibus , ut retrocede- 
ret , perfuafit. Quod cogniturn etfi , ut par erat , flo- 
machum Antonio movit , tamen Moncefem , cjuem 
in fua adhuc poteftate habebat, non occidit : ( cjuia , 
fi id feciffet , neminem barbarum deinceps ad fuarri 
amicitiam acceffarum putabat. ) Sed fraudem contra 
hoftem flruens , eum dimifit, tancjuam ejus opera cuni 
Parthis amicitiam facTurus j mifitque cum eo Legatos 
ad Phrahatem, qui verbis pacem componerent, fiqui- 
dem Rex figna & capdvos , quar Craifi calamitate Par- 
thiceperant, Romanis reddidifTet. Sperabat autem fe 
Regi fpe pacis imparato fuperventurum. Dio Itb. 49,- 
bag. 464. Edtt. Henr. Stepb. 

Antonius interim ad bellum reipfa fe comparans >- 
ufcrue ad Euphratem proceflit , exiflimans eum nullo 
prsefidio teneri. Quod ubi eo loco vidit diligentiflTime 
pofitum , averfo inde itinere , in Armeniam ftatim ire 
inftituit, ad bellum Artavafdi Medorum Regi inferen- 
dum , ab Artavafde Armenrse ma joris Rege , inimiccs» 
ejus, impulfus. Idem gag. 45;,- 



2Z0. 



ijo ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac. iter per Arabiam & Armeniam feck Antonius : ubi 
coaclis copiis Sc fociis Regibus , ( multi erant hi > ma- 
ximus autem omnium Armeniae Rex Artavafdes , qui 
fex millia equitum , & feptem peditum dedit ) luf- 
travit exercitum. Erant peditum Romanorum lx. mil- 
lia > Hifpanorum Gallorumque inter equitatum Ro- 
manum recenfitorum decem millia > cacterarum Na- 
tionum cum equitibus flmul & levi armatura xxx. 
millia. Tefte Plutarcb. in Anton. 

Bellum iilud cum Legionibus oclodecim , Sc fex- 
dccim millibus equitum Parthis intuhfle Marcum ynr 
tonium refert Livius in Lth. 130. Epitome. 

Artavafdes , itineris dux, fpatium omne emenfus, 
cjuod a Zeugmate ad Euphratem eft ufque ad ingref- 
fum Atropatena? > ( cjuam Araxes fluvius ab Armenia 
dividit : ) oclo millium fladiorum iter effecit , duplo 
amplius , quam re<5la fuiflet via : nimirum exercitum 
per devios montes, perque continuos anfraclus circum- 
ducendo. Cum autem debuiflet Antonius in hibernis 
Armenias quiete reficere fuum exercitum , attritum 
horum oclo millium ftadiorum itinere, &, priufcjuam 
Parthi e fuis hibernis moverent , ineunte vere Mediam 
invadere : moras illas non tulit. Appianus in Parthicis, 
pag. is%. <y Plutarchus in Antonio. Infuper fidendum 
non erat Artavafdi Armeniorum Regi , cujus foror 
Orodis Parthorum Regis filio nupferatj ut patet ex 
Epift. 3. Ltbri XF. Epift. M. T. Cicer. ad Famil. 

Verum , cum intellexiflet Antonius Regem Mediac, 
ad opem Parthis ferendam , procul domo abiifle,im- 
pedimentis ac parte exercitus cum Oppio Statiano re- 
liclis , fubfequicjue fe juffls , ipfe cum equitibus ac pe- 



ARSACES PHRAH.ATES IV. isi 

ditatus optima parte feftinato profectus eft : fperans fe Arsac. 
primo impetu omnem Mediam fubadlurum. Dio lib. 
4<?. pag. 465. 

Poftcjuam Araxem tranfmifit Antonius Atropate- 
nam regionem populatus eft: deinde Pbrahata Strabo- 
ni , Dioni vero Praajpa , magnam urbem , a fluvio 
2400. ftadiis remotam , in qua Regis Medorum con- 
juges cum liberis erant, obfidione cinxit. Ubi pro- 
tiniis cjuantum peccati admififlet, reliclis retro machi- 
nis cum Statiano, oftendit ufus. Itacjue , cjuo milites fui 
poflent cum hoftibusmanus conferere ,duxit ad urbem 
aggerem ; cjuem lente &-magnis fudoribus excitavic 
Interea. cum magnis copiis advenit Phrahates. Qyi 
ubi relicla machinamentorum plauftra accepit , fruftra 
laborare Antonium in oppugnanda urbe , validis muris 
ac multis defenforibus munita , libentiiTirne paflus efL 
Ipfe vero Statianum in itinere fatigatum improvilo 
adortus, tum ipfum occldit, tum ad unum omnes, 
cjui cum eo erant, internecione delevit. Plutarch. m 
Anton. pag. ,933. & Dio lib. 43. pag.^6$. In eo prarlio 
decem millia hominum occifa fuifle, narrat Ptutarch* 
in Anton. pag. 933. Duas vero periifle Iegiones, tradic 
Paterculus , machinafcjue omnes atcjue omnia impedi- 
inenta,in Parthoium fuifle poteftatem redacla. 

Ex acie folus evafit Polemo, Ponti Rex, Antonii 
focius , cjui captus a Parthis , pecunia data , dimifTus> 
eft. Fuit autem hoc Parthis faelu facile , cjuia Arme- 
nia? Rex Artavafdesei pugnx non intererat : cjui ciim 
poflet Romanis fubvenire , non modo id non fecit ? 
fed ne ad Antonium cjuidem , veruminregnum fuura 
difceflit. D10 ut [uprk lib. 49. pag. 4Jy, 



V* ARSACES PHRAHATES IV, 

Arsac. Cactemm, etfi ad primum Statiani nuntium fefli- 
2ZO ' narat Antonius , ut fuis auxilium ferret j tamen tar- 
dius venit , ac practer mortuos neminem invenit. 
Itacjue , tametfi clade hac terrebatur, tamen quia ne- 
mo Barbarorum fibi occurrebat , cenfens eos propter 
metum aliquo abiiffe > animum refumpfit: ac non 
multo poit cum eis congreflus , funditorum opera 
(quorum magnus erat numerus , jaculaque ipforum 
iagittis hoftium longius procedebant : ita ut arma- 
turac quoque gravis miles ab iis tutus non eflet ) in 
fugam eos eonjecit ; fed propter celeritatem ecjuitan- 
di Parthorum , non magnam ftragem eorum edidit. 
Id. ibid. pag. 46$. 

Porro iterum Phrahatorum oppugnationem aggref- 
fys, hoflibus cjuidem ( ciim & praefidium magna vi 
eum repeileret , & qui foris erant , hofles congre- 
diendi facultatem non darent ) damni nihil admodum 
intulif- fuorum autem permultos in quacrendis ac fup- 
portandis commeatibus amifit. Id. tbid. pag. 466". 

Interim obfidentibus cum alacres oftenderent fe 
Parthi, & contumeliofas jacerent minasj Antonius, 
ne cedenti exercitui defperatio 8c pavor inhacreret, 
increfceretque ; eduxit frumentatum decem Legiones, 
tres cohortes Praetorias gravis armaturac & totum 
ecjuitatum : ita pctiftiroum eliciturum fe expectans 
hoftem , ac fignis collatis , dimicaturum. Progreflus 
unius diei iter , ut Parthos vidjt undicjue circumfufbs , 
& irrumpere in ipfum cpacrentes , ex via propofuit in 
caftris fignum pugnac. Plutarch. in Anton. pag. 535. 

Detraclis igitur tentoriis , tancruam non pugnatu- 

rus , fed reduclurus retro exercitum , prarterivit Par- 

thorum 



ARSACES PHRAHATES IV. m 

tliorum aciem forma lunari inftructam : imperavitque Arsac 
cum prope antefignanosviderentur Legionarii veniffe, 22 °* 
ut infeftos equos in hoftem admitterent. At Parthis 
in procinclu ex adverfb confiftentibus ftupenda acies 
vifa Romanorum , fpec"tabantque praztereuntes paribus 
intervallis fine confufione ordinum, & filentio pila 
vibrantes. Id. ibid. pag. 533. . 

Ut fignum datum eft pugnsc, circumagentes fe 
cquites cum clamore intulerunt fe : quos exceperunt 
Parthi,femet adversus eos defendentes ; quamvis ftatim 
intra teli jaclum veniflent. At ubi Legionarii cum cla- 
more & crepitu armorum incurrerunt 5 cum equi Par- 
thorum pavore funt perculfl , tum ipfl priufquam ad 
manus ventumeft, in fugam fefe effuderunt. Quorum 
tergis inhacfit Antonius , atque in magnam fpem ve- 
nit, univerfum fe bellum, aut majore ex parte, illo 
patraffe die. Ubi confeclati hoftem pedites ad jo. 
ftadia , equites ad ter totidem 5 recenfuerunt eos , qui 
ceciderant aut in poteftatem venerant > atque inve^ 
nerunt captos 30. Ceefos 80. tantum. Tum vero per- 
plexitas & defperatio omnium animos inceffit, durum 
efle reputantes, fi viclores tam paucos occiderent > 
vicli vero amitterent tam multos quam defideraverant 
apud plauftra. Id. tbid. pag. 533. £T234- 

Infequenti die , vafis collectis , moverunt ad Pbra- 
hata & caftra fua. Ubi inciderunt in via primiim in 
paucos hoftes, deinde in plures j denique in cunctos, 
tanquam non ante fufos, & recentes , qui laceflebant 
eos , & irrumpebant undique a:gre & laboriose in caftra 
£q(q receperunt. Quia vero Medi excurfionem in 
aggerem fecerant , & propugnatores terrore confter-* 

V 



i*4 ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac. naverant 5 inflammatus Antonius, eos, qui loco cef- 
220, ferant, decimatione animadvertit : divifis enim per 
denos Legionibus , decimum quemque forte ducla , 
interfecit , caeteris pro tritico admenfus eft hordeum, 
Id. ibid. pag. (JJ4. 

Casterum, initio quidem obfidionis cum cibaria ex 

vicinia Romani haberent , & obfidioni urbis Sc com- 

meatibus parandis facile fufTecerant. Poftquam autem 

propinquis omnibus abfumptis, milites frumentatum 

longius abire opus habuerunt : eveniebat , ut fi pauci 

emitterentur, non modd nihil apportarent , fed ipfi 

quoque perirent. Sin multi oppugnatoribus nudabantur 

Phrahata , ac Parthis erumpentibus , multi milites r 

multx machinae Romanorum perdebantur. Igitur An- 

tonius, omnibus fuis militibus hordeum pro frumento 

dedit : omnino autem cum videretur alios in obfr- 

dione habere, ea patiebatur, quas obfeffis ufu venire 

folent. Nam & Oppidani diligenter tempus eruptio 

nibus idoneum obfervabant : Sc qui foris erant , 

Romanos ficubi difperfos intelligerent, celeriter eos 

adoriendo , ac ftatim fe recipiendo, plurirrmm vexa- 

bant. Frumentatores ver6 in pagos exire illacfos finen- 

tes , in reditu palantes fubito invadebant. Eam ob 

caufam erat bellum utrrque grave j atque id quod 

inftabat eo formidabilius, Antonio quidem famem 

exfpeclanti. Non ultra enim fine vulneribus & ingenti 

caede licebat ei frumentari. Dio lib. 4.9. pag. 466. <t& 

Plutarch. in Antoru pag. 934. 

Cum nihilominus obfidionem produceret Antonius> 
veritus eft Phrahates , ne fi ea diutius continuaretur r 
Antonius , vel per fe y vel auxiliq etiam aliquo auctus, 



ARSACES PHRAHATESIV. if% 

urbem incommodo aliquo afficeret : cruin & aliunde 
cognofcens Parthos cjuidvis prius quam hyemem ex- AasAC -> 
tra tedta tolerare, vel in ftativis pofle continerij me- 
rito fufpicabatur fore ut perdurantibus in obfidione & 
perfiftentibus Romanis, ipfe a fuis defereretur, ccelo 
jam poft aecjuinoclium autumnale nubibus obduclo. 
Ergo dolum fabricat hujufcemodi. Dio Itb. 45». pag. 
466. Z? Plutarch. in Anton. pag. 534. 

Parthorum nobiliflimi in frumentationibus Sc alii» 
concurfibus lencius fatigabant Romanos , permitte- 
bantque iis quardam capere, & virtutem laudabant 
teorum, ut fortiffimorum virorum : qui merito m ad- 
miratione apud Regem fuum haberentur. Hinc pro- 
pius advecti , atque fenfim admoventes ecjuos, Anto- 
nium conviciis profcindebant , quod cupienti pacem 
Phrahati, & tot talibufcjue viris parcere non pra?be- 
ret ad id occafionem j fed duros ac graves defiderec 
hoftes , opperiens famem Sc hyemem , per quas ar- 
duum ipfis fit vel profequentibus effugere Parthis. 
Id. Plutarcb. ibid. 

Multis hsec ad Antonium referentibus , fpe emolli- 
tus, non ante tamen mifit ad Phrahatem Legatos , 
<juam blandos illos rogaffet Parthos , eane ex Regis 
fententia referrent? Affirmantibusidillis, hortantibuf- 
cjue , ne formidaret vel diffideret : mifit certos ex 
amicis iterum poftulatum, ne omnino accruiefcere 
exiftimaretur , modo falvus eflet & elaberetur , ut fibi 
figna militaria & captivi redderentur. Id. Plutarcb. 
ibui. 

Talibus deceptus colloquiis , Legatos Antonius , ejus 
rei causa, adPhrahatem mittitj cjui aureafella fedens, 

Vij 



?$ ARSACES PHRAHATESIV. 

Arsac. ac nervura arcus pulfans , multifque verbis in RoYna- 
2.20. nos inveclus , candem pacem ea conditione promifit, 
ut continuo exercitum abducerent. Hoc auditoAnto- 
nius, cum & faftum Regis metueret; & fi difcefliiTet 
aliquo , pacem fe habiturumcrederet, a Phrahatis rc- 
cepit. Dio. lib. 49. pag. 466. 

Antonius , qui facundus ad populum erat , atque 
ad exercitum dicendo mulcendum fupra omnes com- 
paratus sequales, rubore & moerore ipfe vulgus mili- 
tum coniirmare prsetermifrt , delegavitque id mune- 
ris Domitio /Enobarbo. Ibi aliqui flomachati funt,, 
quafi defpicerentur. Maxima pars tamen infracta eil,* 
caufamque perfpexit : atque ideo magis reverendum 
viciflim Imperatorem, eiqueduxitparendum. Plutarch. 
in Anton. pag. 554. 

Intra paucos igitur dies Antonius , cofleclis vafis 
abiit. Id. ibui. Operibus qusc ad oppugnandam urbem 
fecerat, tanquam in fociorum terra jam verfans , in- 
tegris reliclisj qusc omnia difjeelis aggeribus, Medi 
mox incenderunt. Dio ut fupra pag. 467. 

Cum autem Antonius recipere fe retro eadem via 
campeflri & nuda inftitueret , quidam Mardus gene- 
re , morum Parthicorum ex diutino ufu peritus , cujus 
in Romanos fides in prsclio ad machinas fuerat pro 
bata j adit Antonium , monetque ita fugiat , ut mon- 
tes teneat ad dextram, neque gravem armis exercr- 
tum in pianicie nuda apertaque tanto sequitatui & fa- 
gittariis objiciat: quod fane fabricantem Phrahatem 
benignis pollicitis reduxifle ipflim ab obfidione : du~ 
cem fe vise compendifioris , magifque neceflariis dhunr 
dantis fore. Plutarch. m A?iton. pag. 9-3 j*. 



ARSACES PHRAHATES IV. i} 7 

His perceptis, deliberavit Antonius. Parthis nolebat a rsac 
diffidere poft inducias videri ; compendium tamen 2 ^ 
viac , atcjue iter per vicos frecjuentatos laudans , pi- 
gnus fidei poilulavit a Mardo. Ille vinciri juflit fe , 
cjuoad exercitum reduxiffet in Armeniam. Duxiteum 
vinctus duos dies pacate. Tertio die, cum nihil mi- 
■ nus Antonius, cjuam Parthos exfpe<5taret , atcjue ex 
fecuritate progrederetur diilblutej advertens Mardus 
aggerem, cjuo arcebatur amnis, recens dilTipatum , 
undafcjue late in viam , cjua pergendum erat, effu- 
fas : Parthorum id conjecit faclum effe ad ipfos im- 
plicandos & morandos fiuminis- impedimentum obji- 
cientium, monuitque Antonium provideret, & eifec 
intentus. Nam prope eife hoftes. Id. Plutarch. ibid. 

Dum ergo aciem legionum inftruit, ac per ordi-^ 
nes jaculatoribus ac funditoribus excurJiones parat in 
hoftes 3 fuperveniunt Parthi, circumvehunturque ad 
circumveniendum & conturbandum undicjue exerci- 
tum. Procurrente in illos levi armatura , ac multis 
illatis per mifTilia, nec paucioribus glandium & jacu- 
lorum jacluacceptisvulneribus, pedem retulerej mox 
ex integro irruere: quo ufque equites Galli, globo- 
fa<5to, impreftionem dederunt , disjeceruntque eos , ut 
eo die non ultra oftenderint fe. Exeo quidfaciendum 
efTet, Antonius doclus, m-agna manu jaculatorum & 
.funditorum non noviflimum modo agmen y fed 
utramque etiam alam prastexens-j procetfit quadrato 
agmine. Equitibus imperatum , ut incuriu faclo, pro- 
pellerenc hoftes > propulfos non longe confe<5tar-enturi 
Itaque cum Parthi proximis quatuor diebus , nihilcV" 
plus intuliiTent mali y -cjuam accepiflent > redditi- fun& 



i 5 8 ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac. fegniores : caufatacjue hyeme , difcedere deliberave- 
220. runt. Plutarch. in Antonio pag. 535". 

Quinto die Fiavius Gallus , vir fortis & ftrenuUs, 
qui prasfecluram obtinebat , adit Antonium , petitque 
majorem manum levis armaturae a poftremo agmine, 
Sc a fronte aliquot ecjuites dari fibi , rem magnifi- 
cam fefe editurum promittens. Quibus ab Antonio 
datis , propullavit invehentem fe hoilem: non, ut ante, 
pedem referens fenlim & ad gravem fe recipiens ar- 
maturamj fed fubfiflens, & confligens cum Parthis 
animofius. Hunc cum viderent noviflimi agminis du- 
ces avulfum areliquis; miflis certis revocaverunt eum: 
caeterum non obtemperavit Gallus. Id. ibid. 

Titium Quseftorem aiuntetiam figna arripuifle, ac 
retro convertifle 5 Gallumcjue increpaflc, cjuod mul- 
tos & fortes milites perditum iret. Increpante eum 
viciffim illo , ac praccipiente his , qui circa ipfum 
erant, ut confifterent 3 recepit fe Titius. Gallum im- 
prefTionem in frontem hoftium facientem incurrentes 
multi a tergo incautum circumdedere. Cum undi- 
cjue peteretur , miflb nuntio , flagitavit opem. Legio- 
num autem ductores, in cjuibus erat Canidius , cjui 
lumma apud Antonium gratia valebat, non pariim 
videntur hic ofTendifle. Nam cum convertenda con- 
feftim figna effent, dum catervatim mittunt fubfidia, 
atcjue his rursiis fufis, alios fubmittunt > imprudentes 
totum pene clade & fuga compleviflent exercitumj 
nifi propere cum gravi armatura Antonius ex prima 
acie hoftibus occurriflet > propere etiam tertiam le- 
gionem per medios fugientes m hoftes rapiens inftan- 
tes reprefliflet. Id. Plutarch. tbid. 



ARSACES PHRAHATES IV. . 159 

Duas Legiones in hoc certamine occidifle tradic Arsac. 
Florus lib. 2. cap. 10. Si autem Plutarcho adhibenda eft 220# 
fides , cecidere non amplius tria millia > fauciorum ve- 
ro quinque millia in caftra reportata. Inter hos Gal- 
lus fuit , quatuor fagittis , quas adverfb corpore ex- 
ceperat , trajec"lus : verum hic non convaluit ex vul- 
neribus , caeteros circumivit Antonius invifens, con- 
folatufque eft eos lachrymarum plenus 6t dolore per- 
citus. Illi alacres dexteram ejus apprehendentes , ora- 
verunt , iret femetipfum curatum , nec {q(g affligeret, 
Appellabant eum Imperatorem, & , mod6 ipfe vale- 
rec, falvos fe dicebant. Plutarcbus in Antonio , pag. $■$„ 

At hoftes , quantumvis fatifcentes & defatigatos ? 
ade6 erexit haec vicloria, ac tantopere Romanos def- 
pexerunt, ut etiam pernoctarent ad caftra , exfpec- 
tantes tentoria jamjam deferta , & impedimenta fe 
fiigientium direpturos. Id. ibid. 

Hac nocT:e Romanus quidam , ex clade Craffiana 
fuperftes , Parthico habitu caftris adequitavit , & , fa- 
lute latine data , cum fidem ipfo feciffet 5 quid immi^- 
neret , edocuit : jam adfuturum cum omnibus copiis» 
Phrahatem, irent retro, peterentque montes : fic quo- 
que hoftem fortafle non defuturum. Florus ,lib. 4. caj>. ro. 

Prima luce longe plures affluxerunt, aiuntque equi- 
tes fuilfe non minus 40000 : quod Rex cohortem quo- 
que , cjua? corpus fuum ftipabat perpetuo, ficut ad i r 
dubitatam certamque vicloriam mifiilet. Ipfe ftx* 
nulli interfuit pugnsc. Antonius vero appellativ po- 
fetes , togam pullam , quo appareret mifer^Ius efl 
pofcit. Quod quia prohibuerunt amici , *avit eos y 
ad concionem habendam paludatus 



2Z0. 



Uo ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac. q U i vicerant - y illos , qui terga dederant , cafligavit : 
quorum fuperiores animum addiderunt ei : hi cxcu* 
fantes fe , paratos oftenderunt , five decimar.e ipfos , 
five alio modo ftatueret punire. Tantum rogaverunt, 
moleftiam & moe.rorcm animi deponeret. Sub haec 
rhanus ad ccelum tendens, deos precatus eft , fi qua 
priores fortuna? fua? ferenitates divina invidia mane- 
ret , in fe ut ea verteret , reliquo exercitui incolumi- 
tatem tribueret & vicloriam. Plutarcbus in Antomo , 

pag.936. 

Poftero die agmine progrefTi funt melius fepto, in- 
ferentibufque fe Parthis res oblata multum inopinata 
eft. Nam qui pergere ad rapinam Sc pra?dam , non ad 
pugnam arbitrabantur, cum in multa tela incurrerent, 
valentefque Sc recentes animis cernerent Romanos , 
rursus obtorpuere. Id. ibid. 

Ut vero defcendentes ex declivibus tumulis ador- 
ti funt Romanos , Sc lente digredientes telis inftitue- 
runt figere j converfls fignis, Legionarii lev.em arma- 
turam texerunt armis fuis , atque ipfi fe in genu fub- 
mittentes , objiciebant fcuta fua. Qui a. tergo horum 
ftabant , arma tenebant fuper hos , ac fuper illos pari 
raodo alii. Ea flgura tecto aflimilis fpeciem pracbet 
theatri , 6c munimentum eft ad jacula arcenda , quo 
delabantur , denfiflimum. Id. ibid. 

At Parthi , procumbentibus in genu Romanis , fa- 
"^ationem & laflitudinem efle arbitrantes , depofue- 
K arcus , haftifque arreptis , in eos incurrerunt. Ibi 
convi , fiiblato clamore , fubitd exfilierunt , pilifque 
cxtercferientes trucidaverunt antefignanos , ac 
t>ag. ^3<S.'erunt omnes in fugam. Plutarch. in Anton, 
% Adeoque 



ARSACES PHRAHATES IV. itfr 

Adeocjue res miraculo fuit , ut unus ex Parthis mi- Arsac' 
ierit vocem: „ Ite, & bene valete Romani. Merito 2ZQ - 
„ vos viclores gentium fama locjuitur , cjui Parthorum 
„ tela fertis. Florus , lib. 4. cap. 1 o. 

Idem cum ageretur fccjuentibus diebus , parum ad- 
modum itineris perfecerunt. Plutarchus in Antonio , 

Cum autem Romani , cjuoties prima luce moverent, 
toties urgentibus Parthorum fagittis infeftarentur : An- 
tonius abeuntium agmen in quintam horam continuit, 
fuifcjue fidem conftantiorem fecit : cjua perfuafione 
digrefTis inde Parthis, juftum iter relicjuo die fine in- 
terpellatione confecit. Frontinus , hb. 2. Stratag. cap. 
ultimo. 

Dum hsec geruntur , tentavit fames exercicum Ro- 
manorum , cjuod parum frumentari , idcjue non fine 
certamine pollent j Sc deficerentur molis. Magna enim 
ex parte reli<5be fuerant , jumentis partim mortuis, 
partim acgrotos 8c faucios ferentibus. Choenicem tritici 
Atticam cjuincjuaginta drachmis aiunt vamifTe ; panes 
hordeaceos ad argenti pondus diftrahebant. Ad olera 
vero & radices cum verterunt fe, pauca reperere fa- 
miliaria. Coacli etiam infolita ante guftare , herbam 
attigerunt , cjuac afFerebat per infaniam , mortem. Qui 
eam fumpferat , nullius alterius rei meminerat , vel 
notitiam habebat. Unum agebat , ut omnem lapidem 
moveret & verfaret , cjuafi rem erficeret magni mo- 
menti. Plenus campus fuit humi inclinatorum , lapi- 
defcjue eruentium 8c trarisferentium. Poftremo bilem 
vomentes , emoriebantur, ejuando unicum remedium 
deficiebat , vinum. Plutarchus in Antonio , pag. .937. 

X 



i62 ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac. His incommodis ut & fame multi perierunt : jam- 
Z2 °' cjue ad hoftem perfugere coeptum eft : ac, nifi perfu- 
gas Parthi, in relicjuorum confpeclu, fagittis confe- 
cifTent , videbantur omnes ad illos tranfituri ; fed Par- 
thorum crudelitas eam defedtionem inhibuit. Hoc 
cjuocjue ipfis fortuna interitus fui effugium dedit. Dio 
lib. 45). pag. 467. 

Cum autem e Romanis exfpirarent multi , nec Par- 
thi abfcederent , tradunt Antonium identidem excla- 
maffe : Odecem millia! admirantem Xenophontis co- 
pias : quod illi , cum longiore via ex Babylone rece- 
piffent fe , atcjue cum hoftibus dimicaffent Ionge plu- 
ribus , evafnTeiit tamen jncolumes. Flutarch. in Antoiu 

/>*?• 917- 

Parthi autem , quia perrumpere agmen Romano- 

rum non valebant , neque diffipare ordines > frequen- 

ter vero jam vicli fuerant Sc pulfi, egerunt denuo pa- 

cate cum aquatoribus Sc frumentatoribus , ac- nervos 

oftendentes arcuum fuorum remiflbs , retro feabire di- 

xerunt, Sc hunc finem facere eos confeclahdi : paucos 

JVledosfolum unius aut alteriusadhuc dieiiter feejuuturos: 

ied nihilipfos fatigaturoi, tantiim protecluros remotio- 

res vicos. His di<5iis falutationes & benevolentiaz de- 

monftrationem adjunxerunt : unde perquam alacres 

redditi funt Romani 5 atque Antonius eo nuntiato 

campeftria potius cupivit petere , quod via montana 

diceretur anda efle. Idem Flutarchus ibidem , pag. 937. 

Cum in eo eflet, ut id exfequeretur , venit quidamv 

ex hoftium caftris , Mithridates nomine , confobrinus 

Monoefis illius , qui ad Antonium confugerat , oc tria ' 

illa oppida acceperat dono. Hic petiit ? ut alicjuis £e- 



ARSACES PHRAHATESIV. ** 

cum colloqueretur , cjui linguam Parthicam aut Syria- Arsac. 
cam calleret. Congreflb cum eo Alexandro Antio- 22 °- 
chenfi , cui familiaritas intercedebat cum Antonio , 
indicans qui eflet , 8c Moncefi hoc beneficium tri- 
buens, rogavit Alexandrum , videretne procul ex ad- 
verfo colles contiguos 8c excelfos ? Sub illis , incjuit , 
ftmunt vobis Parthi cum omnibus copiis infidias. Quip- 
pe fubjacent his collibus fpatiofi campi , & delufos ab 
ipfis vos exfpectant illuc deflexuros, relicla via mon- 
tana. Habet hscc quidem vobis confuetam fitim 8c 
laborem : at illac fi pergat Antonius , fcito Craffi eum 
manere fortunam. Haec llle fatus, abfceffit. Ldem Plu- 
tarchus ibidem. 

Quibus nuntiatis , convocavit Antonius amicos, Sc 
ducem vias Mardum, cjui ejufdem erat fententiae. Ete- 
nim noffe oftendit fe vel fine hoftibus iter invium per 
phnitiem effe, 8c flexus longos habere , atque inven- 
tu difficiles. Alteram afperam docuit nihil tacdii prsc- 
ter unius diei habere fcjualorem. Mutata igitur fen- 
tentia , nocle hac via duxit , juflitque acjuam quemcjue 
fecum ferre > fed deficiebantur multi vafis. Ita galeas 
aqua impletas portarunt j pars utres impleverunt. Jam 
progredi Antonium nuntii venerunt Parthis , cjui , pras- 
. ter morem , etiam funt nocle eum infeclati. Lum ib:dem 
fag. 938. 

Orto fole novifTimum agmen coeperunt carpere vi- 
giliis & labore confeclum : quandoquidem quadraginta 
8c ducenta ftadia fuerant ea nocte emenfi ; 8c incur- 
fus hoftium tam fubitus nec opinantes perculit , fi- 
timcjue intendic Mars. Simul enim inter progrediendurn 
pugnabant ad repellendum hoftem. Primum agmen 

X 1; 



220. 



\64 ARSACES PHRAHATES IV. 

Arsac. pervenit ad amnem, cujus erat gelidus Sc Iympidus 
liquor , fed falfus medicatufque y qui hauftus , mox al- 
vo concitata Sc inflammata fiti , excitabat dolores. 
Quod quamvis prarmoneret Mardus , nihilominus re- 
pulfis , qui prohiberent ,, potaverunt. Orabat Antonius 
circumcurfitans ,. paulifper ut fuftinerent. Alterum enirn 
oftendit non procul potabilem fluvium abelfe , inde 
reliquam inequitabilem Sc confragrofam viam , ut ne- 
quaquam fequi ultra pofflt hoftis. Simul pracliantibus 
recepttii cani jufTit, fignumque dedit metandis caftris, 
cju6 faltem umbra potirentur milites. Id.ibid. 

Dum tentoria ftatuuntur , Sc Parthi protinus , pro 
eoniuetudine iua , recedunt j venititerum Mithridatesi 
ad querrr progTeifo Alexandro , monuit , ut cum pau- 
liiper dediilet fe exercitus cjuieti , furgeret Sc propera- 
ret ad amnem ; non trajecluros eum Parthos , fed 
eatenus infecjuuturos. Haec ubi ad Antonium retulit 
Alexander, tradita funt ei ab Antonio pocula permul-, 
ta aurea Sc phialac y ex quibus Mithridates quantura 
occulere vefte poterat, accepit , atcjue inde digreffus 
eft. Idem Plutarehus y tn Anton. pag. 5*38. 

Luce adhuc caftra movente Antonio, perrexerunt, 
nihil negotii faceflentibus Parthis. Verumnocl:emfibi- 
met ipfi omnium lllam effecerunt laboriofiifimam 8c ter- 
ribilifflmam. Nam eos , qui aurum vel argentum ha- 
berent, interficiebant , fpoliabantque > & pecuniam ,. 
quae jumenus portabatur , diripiebant. Poftremo im« 
pedimenta Antonii adorti , pateras & menfas pretiofas 
diffecabant , partiebanturque. Ingenti tumultu & erro- 
re univerfum occupante exercitum : ( incurfu enim 
koftjli fugam fieri, & divulfionem ordinum arbitra*- 



ARSACE.S PHRAHATES IV. i6s Arsac. 

bantur ) accitum Antonius unum ex liberis ftiis , qui 
eum ftipabant, Rhamraum nomine, adegit jurejuran- 
do , ut , ubi pra^cepiftet , confoderet fe gladio , caput. 
que detruncaret ; ne veniret vivus in hoftium potefta- 
tem , neque cognofceretur mortuus. Id. Plutarch. ibid. 

Effuiis in lachrymas amicis ejus , allevavit Mardus 
Antonium , prope eife docens fluvium ( cjuippe aura 
inde emanans licjuidior , atcjue gelidior aer afflans , 
lartiorem reddebat fpirationem ) Sc itineris tempore 
ita oftendit finiri fpatium. Necjueenimmultum no£tis 
reftabat. Simul alii turbam nuntiarunt expropriairjjuria 
&avaritia militum natam. Itacrue, ut componeret ag- 
men confufum & divulfum ,. fignum dari caftris me- 
tandis imperavit. Id. ibid, 

Jam illucefcebat dies, 6c, cum ccepifiet aliquatenus 
componi exercitus , & fedari tumultus ; poftremum 
agmen infeftarunt tela Parthorum. Itacjue lignum pu- 
gna? levi armaturfe eft datum. Gravis armatura fcutis 
itidem (q[q mutuo contegens , jacula excepit. Parthi 
vero non audebant propius gradum admovere. Ita , 
principiis paulatim progredientibus , flumen in conC- 
peclu fuit : atcjue , ubi inftruxit in ripa infeftum hoiti- 
bus ecjuitatum } primos Antonius infirmos tranfporta- 
vit. Jam prxliantes cjuocjue fecure & cjuiete potare 
poterant. Ut enim confpexere Parthi flumen , arcus 
remiferunt , dixeruntcjue Romanis , ut tranfmitterent' 
audacter, in ccelum virtutem eorum efferentes. Idem 
ibidem.' 

Igitur trajeclo tranquille fluvio , refecerunt ie j afr- 
que inde procefterunt haudcjuacjuam Parthis fidentes. 
Sexto a noviflimo praelio die pervenerunt ad Araxenv 






144 ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac. amnem , quo Media & Armenia difterminantur. Hic al- 
21 °- titudine & violentia difficilis vifus trajeclujincrebruitcjue 
rumor fubfidere ibi in infidiis Parthos , ut tranfeuntes 
aggrederentur. Poftcjuarn tamen tuto traducli , Ar- 
meniam iniere , ut fi tunc terram illam ex pelago 
conipexiilent , adoraverunt eam -, atque in laclirymas 
fe 6c mutuos complexus praz gaudio eftudere. Qyia 
vero iter faciebant per affluentem regionem, uteban- 
turcjue omnibus, ex magna inopia , effuse} evaierunt 
hydropici Sc coeliaci. Liem Plutarchus in AnLomo , paji 

Ibi , receniito Antonius exercitu , defideravit vi- t 
ginti millia peditum , & cjuatuor ecjuituni : cjui noii 
intcrierunt vi omnes hoftili , fed fupra dimidium ejus 
morbo. Ll. tbtd. De cjuibus Legionibus , totoque exer- 
citu , haud minus pars quarta , militum , calonum , 
fervitiique deiiderata eft : impedimentorum vix ulla 
fuperfuit. Hanc tamen Antonius fugam iuam , quia 
vivus exierat, vicloriam vocabat. Paterculus , lib. 2. 

A Phrahatis viginti feptem diebus iter fecerunt , & 
Parthos praeiiis oclodecim fudere. Cjcterum non fue- 
runt omnes ifta? vicl:oria?integra? vel folida^cjuod parum, 
neque uiquequaque infeclati Parthos fuiifent. Qua ma- 
Xime re conftitit Armenium Artavafdem illius beli 
Antonium effeclu fraudafle. Nam , fi quos e Media 
abduxit, equitum fex Sc decem millia adfuiflent, pa- 
riter ac Parthi inftructi , ac cum illis afliieti pugnare, 

. Romanis pugnantes pellentibus, ilJis in fugam erfufos 
periequentibus , haud valuiflent toties recolligere fe 
profiigati , Sc denuo repetere pugnam. Quare Anto^- 

. mum omnes infefti ad vindicandum in Armenium 









ARSACES PHRAHATES IV. i6 7 

concitabant. Plutarchus in Antonio , fag. 939. Arsac. 

Antonius Parthis jam non amplius urgentibus, fri- 220. 
gore magnopere confliclatus eft. Jamenimbyems inie- 
rat , Sc montes Armenisc , per cjuos folos facere iter 
tuto poterat , nunquam non glacie integuntur. Idcirco 
igitur Regi Armeniac , quanquam ei , quod fe defe- 
ruiilet, fuccenferet, ac ulcifci euminanimo haberet^ 
adblanditus eft tamen, atque ea ratione demeruit, uc 
ab eo pecuniam ac alimenta acciperet. Denique ipfum 
aduiando ac pollicitando identidem permovit , ut libi 
in fuo regno hyemandi poteftatem faceret , vere ite- 
riim contra Parthos exercitum ducturo. Dto lib. 49. 
[Mg-. 4(38. 4? 469. In Syriam , tefte Orofio , lib: 6. cap. 19. 
fcnit Antonius cum tertia vix parte de fedecim Le- 
gionibus reliqua. : ac deinde in i3Zgyptum abiit , ut 
Plutarchus in Antonio , <£r Dio lib. 49. teftantur. 

Per idem ferme tempus Regi Medorum Artavafdi Aos\€-. 
cum Phrahate Parthorum & Artavafde Armeniorum 2ZI ° 
Regibus limultas haud levis interceflit. Armenio enini 
(uccenfebat Medus , propter induclos fibi ab eo Ro- 
manos : Partho vero , quod neque prasdac magna paF- 
:e, neque ulio alio honore fuiflet ab eo prazdkus ; at- 
jue infuper, ne regno fpoliaretur , valde pertimefce- 
:et. His omnibus de cauils Rex Medus , Polemone Pon- 
;i Rege , Legato ad Antonium miflo , amicitiam 8c 
ocietatem ejus expetivit , copiarum prasterea fuaruni 
luxilium ei pollickus. Quaj legatio Imperatori Roma- 
10 admodum grata fuit : ( nam quas» una res ad de- 
?ellandos Parthos videbatur ei detuiile , quod minuV 
ib equitatu Sc fagittariis jfirmus veniflet, eam accede- 
;e fibi putabatp danti magis, quam accipienti- beneii- 



**8 AR.SACES PHRAHATES IV. 

Arsac. cium : ) indeque magn-a inflatus fpe , paravic iterum 
2zo. per Armeniam pergere, conventoque ad Araxem am- 
nem Medo, tum bellum movere. Dio lib. 49. pag. 470. 
<S Plutarchus in Antonio pag. 940. 

Sub initium veris ingreflus in Armeniam Antonius 
Nicopolim Pompeii venit:( Ha:c eft urbs Armcniac 
minoris ) eoque Artavafdem Regem ad fe excivit j 
fcilicet ut opera & confilio ejus in beilo Parthico ute- 
retur. Cum Artavafdes , infidias efle fufpicatus , non 
veniret : iterum Dellium , ( hic totum bellum Parthi- 
cum, cui prajfens interfuerat, fcripfit) ad eum mifit, 
colloquii causa : ipfe interim celerker ad Artaxata pro- 
grefius eft. Sic eum partim fociorum opera perfuadenr 
do, partim ccpiis terrendo ; cum & fcriptis & adlis 
ejus fe amicum omnino oftendiflet ; eo vix tandern 
adduxit, ut in caftra fua veniret. Tum comprehen- 
fum, primum abfque vinculis circum caftella , in cjui- 
bus thefauri erant repofiti , circumduxit : fpe eorum 
fine certamine potiundi : mox deinde catenis vinxit 
argenteis : nimirum turpe reputans Regem ferreis in 
catenis haberi. Dio lib. 49. pag. 474. 

Dum haec geruntur , arma ftatim capeffunt Arme^ 
niij Artaxe, filiorum Artavafdis natu maximo, in ejus 
locum Rege priiis conftituto. Sed hic praelio congreflus 
& viclus ad Parthos conceffit. Poft hacc Antonius unir* 
verfam Armeniam , partim vi , partim deditione , in 
fuam poteftatem redegit : necnon propter initam cum 
Medo pacem , pracmium legationis Polemoni Arme* 
niam minorem poftea dedit. Dio Itb. 49. pag. 470/474.. 
jtF 475. 

His perfeclis , Antorjius , Mediaeque Regis filia , 

ar&ioris 



ARSACES PHRAHATES IV. 169 

arctioris amicitise causa , filio fuo in matrimonium Arsac. 
impetrata j relicto in Armenia exercitu , magnam pras- zzlx 
dam , Artavafdemque cum conjuge & liberis fecum 
abducens , in /Egyptum reverfus eft, eofque inter alios 
captivos, ante fe in triumpho Alexandriam introdu- 
xit , curru ipfe invectus. 14. ibid. \>ag. 475-. 

Interea copias undique colligens, in Mediam para- Arsac. 
bat ineunte vere expeditionemj cum Athenas veniile 2Zi \ 
Octaviam ipfi nuntiatum eft : cui ille mandavit , ibi 
ut pracfto laxetur 5 fignificans ei expeditionem fuam. 
Quxfivit autem Oclavia per litteras , cpo mitti vellet 
cjuas ei fecum attulerat. At Cleopatra timens ne cum 
illa rediret Antonius in gratiam y mori fe velle fimu- 
labat. Infervientes autem aflentatores Cleopatrse in 
tantum molliverunt & effemainrunt Antonium , ut , 
verens, ne ipfa mortem fibi confcifceret , Alexandriam 
regrederetur j Medumque in a?ftatis horam , quamvis 
nuntiarentur res Parthorum agitari feditione, rejiceret. 
Flutarchus in Antonio pag. 540. 

Hoc tempore ufque ad Araxem profeclus , quafl 
Parthisbellumillaturus, fatis habuit cum Medorum Re- 
ge focietatem junxifle j cujus ratione mutua fibi auxilia, 
Antonius Medo contra Parthos , Medus Antonio civili 
bello jam intento , adversus Cacfarem fpoponderunt, mi- 
litefcjuenonnullos ejus rei causa permutaverunt : Sc An- 
tonius Medo parte Armeniac recens occupatsc tradita, 
filiam ejus Jotapen, admodum parvulam, ut Alexan- 
dri fui ex Cleopatra filii (cui Armeniam cum Media 
magna & Parthorum regno , poftquam fuba£lum fo- 
ret, attribuerat) conjugem futuram & figna militaria, 

qua? amifta in Oppii Statiani pugna fuerant, recepit. 

Y 



i 7 o ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac. Secundum hscc Polemonem Ponti Regem Armenia 

223 ' minore donavit in prsemium ,. uti jam diximus , ejus 
legationis. Dio Ub, 45. pag. 477. & 478. 

Ubi primum Parthi Antonium ex Armenia difcef 
fifle * Sc m Ioniam ac in Gra:ciam , belli contra Cx- 
farem adornandi causa, profectum efle cognoverunt, 
eum Artaxe e fiio regno pulfo , Sc cum iis commo- 
rante , adverfus Artavafdem Medisc Regem move- 
runL Sed hic initio, Romanorum ab Antonio reliclo- 
rum ufus auxilio , illos devicit. Dio ut fuprk , 
fag: 478.. 
Arsac. Phrahates vero, ut bellum inter Cxfarem Sc An 

22 4- tonium exortum, Sc Romanos hunc milites ex . MediL 
non folum evocafte, fed nec Medos ipfos, quos fecum 
liabebat, Medorum Regi reddidiffe accepit : mox in 
Mediam cum totis viribus profectus eft > deflitutu 
copiis Artavafdem opprefliirus. Ita a Partho Rege 
Medus viciffim fuperatus , in poteflatem ejus venit 
Ad hunc modum Armenia fimul cum Media amif 
fa eft. Phrahates Armeniae regnum Artaxi reddidit, 
Sc ipfe fibi Mediam refervavit. Dio ut Juprk , hb. 45» 
pag. 478. 

Interjeclo deinde temporis fpatio coorta eft inte 
Parthos difcordia : ac cjuidam Tiridates contra Phra 
hatem infurrexit. Ambobus autem , Sc primum quam 
diu res Antonii adhuc falva? erant , atque etiam po; 
navale praelium , auxilium Cadaris- petentibus , nihil 
aliud quam deliberaturum fe, refpondit Auguftusj oc- 
eupationem ./Egyptiam practendens. Ea vero difcor- 
dia Mediam recuperandi opportunam Artavafdi pr«e« 
* &uit occaflonem^ Dio Ub* 51. pag. ^zz,. 



ARSACES PHRAHATES IV. i 7 r 

Pofteacjuam die 25. Septembris anni V. C. 723. ad Arsac. 
AcTium fuperati deviclicjue ab Augufto Antonius Sc 2Z $- 
Cleopatra fuere : hxc ingentem pecur.iam confecic, 
copias comparavic, auxilia cjuxfivic: utcjue Medias Re- 
gem Artavafdem ad fuam fociecatem pertraheret , 
Armenias Regis Artavafdis , Alexandrisc captivi, ca- 
put amputatum ei mifit. Dio lib. 71. pag. 510. Sed Me- 
dus ad Csefarem , poft deviccum Anconium , confii- 
gere maluit. Id. ibid. pag. 510. 

Cum Antonius violencas fibi manus intuliffet , ac . 
deinde Cleopatra afpidis morfu fibi cjuocjue vicam Cae- , z . 
far Alexandrice apud Anconium eripuiftec 5 invenic 
permultos Principum ac Regum liberos , cjuorum par- 
tem domum remifit, partem conjugio invicem copu- 
Javit5 ahos retinuit. Inter cjuos Jotapen Artavafdis Me- 
dorum Regis filiam, Alexandro Anconii Sc Cleopacrar 
filio , ut fupra diximus , defponfacam, Regi Medorum, 
<jui vic~cus ad fe confugerac , ultro reddidic : Arcaxl 
aucem Armenia? Regi , cjuia is Romanos cjui in regno 
fuo fuperfueranc , occidiifet , fratres fuos cjuancumvis 
petenti, non remifit. Dio ut /upra pag. J20. 

Phrahates , commiilb ingenti prarlio , Tiridatem fu- 
gavit : cjui viclus iri Syriam confugit. At vi6tor mox 
ad Carfarem hyberna, rebus iEgypci compofius, agen- 
tem Legacos mific : cjuibus Cazfar amice reipondic , 
arcjue ita negocium Parthicum compofuit, ac Tiridati 
cjuidem auxilium nullum promifit , ut tamen in Syria 
verfarecur , concefiit. Dio ibid. pag. 522.. 

Hac de Tiridate relata victoria , iniolentior Phra- Arsac. 
hates redditus , cum multa crudeliter eonfuleret, (ich 227, 
eft , cum piurimos , cjui Tiridatis partes fecuci , au- 

Yij 



ziy. 



Arsac." 

228. 



172 ARSACES PHRAHATES IV. 
Arsac: xilium ei tulerant , morte plexiilet : ) in exilium a po- 
pulo fuo pelikur. Epifl. Trcgi , hb. 41. caf>. j. Interim 
Parthi Tiridatem Regem conftituunt , quem e Syria 
advocant. Id. ibid. De quibus Horatius, hb. 3. Od. 8. 

Medus infejlus > Jibi lucluofis 
Dijjidct armis. 

Itaque cum Phrahates magno tempore finitimas 
civitates, 6c ad poftremum Scythas precibus fatigaflet, 
Scytharum maximo auxilio in regnum reftituitur. Epift. 
Trogi, hb. 42. caj>. de quo Horatius memorat , hb. 2. 
Od. 1. 

Rcdditum Cyri Jolio Phrahatem. 

Tiridates> audito Scytharum adventu, (jam enim 
a Phrahate , utlupra diclum eft, viclus fuerat ) magna 
amicorum manu, adCacfarem, cum Hifpanis bellum 
tunc temporis gerentem , profugit > obfidem Caefari 
minimum filium Phrahatis terens ; quem negligentius 
cuftoditum rapuerat. Juftinus utjupra. En Augufti num- 
mus argenteus in iftius obfidis a Tiridate huic Impe- 
ratori obiati memoriam percuflus. 



Arsac. 
229. 




Caput Augufti laureatum cum epigraphe Augusti Drvi 
F. In aveifa parte, Auguftus felfae eburnese infidet, 



ARSACES PHRAHATES IV. 175 

Tiridates vero ftans , barbatus & chlamyde regia Arsac. 
indutus , puerulurn fafciis involutum Imperatori 229. 
porrigit. In imo Imp. xiiii. 

Dubiumnon eft , quin hic nummus argenteus fuerit ab Au- 
gufto fignatus , in memoriam pueruli Phrahatis libi a Tiri- 
datein Hifpania oblati. Quapropter nummum ipfumhic exhi- 
bere , dum Phrahatis hiftoriam defcribimus , rem haud in- 
jucundam fa&uros nos efte exiftimavimus ; fi ipfum heic 
Augufti nummum exhiberemus : licet eo ipfo tempore non 
fuerit percuflus. Tunc enim erat tantum Auguftus Imp. vhi. 
ob Salalfos , Aftures & Cantabros fuperatos : Imperatoris verb 
jtmi. titulo audtus deinde fuit, ob eofdem Cantabros, iterum 
rebellantes per Tiberium domitos anno V. C. 746. Quo fane 
titulo adhuc infigniebatur 5 quando bellum Parthicum incce- 
pit; Partho Armenix regnum invadente anno V. C. 752. 
Quapropter. ad hanc rei memoriam renovandam hunece 
nunimum, ut & alium infcriptum de Partheis , hoc anno 
de quo ibi di&uri fumus > naud dubie cudendum curavit 
Auguftus. 



2>U 



Auguflus parvulum Phrahatis fllium a Tiridate be- Arsac 
neficii loco acceptum , Romam fecum adduxit 7 6c 
obiidis loco habuit. Dio lib. 5i-pag- 5 2 2. Quod a Dio- 
ne ordine pra?poftero relatum eft. Quo cognito, Phra- 
hates legatos ftatim ad Casfarem mittit , fervumejue 
fuum Tiridatem , & filium remitti fibi poftulat. Juftin. 
Epift. lib. 42. cap. 5. Ita , cum ipfe Tiridates ac Lega- 
ti Phrahatis Romam advenilTent , fuarum controver- 
fiarum causa , in Senatum eos Auguftus introduxit : 
fed a Senatu litis cognitio ipfi eft demandata Dio lib. 

55- P a g- J" 1 * 

Csefar Auguftus , & legatione Phrahatis audita , & 

Tiridatis poftulatis cognitis , ( nam & ipfe reftitui ia 



i 7 4 ARSACES PHRAHATES IV. 

Arsac. regnum defiderabat , Juris Romanorum futuram Par- 
2 i 1 - thiam affirmans , fiejus regnumnumeris eorum fuijfct) ne- 
aue Tiridatem dedtturumje Parthis, dixitj neque adversus 
Parthos Tiridati auxilia daturum. Ne tamen a Cxfare 
nihil per omnia obtentum videretur, Phrahati fJium 
fine pretio remifk : Epit. Trogi ibid. Sed ut pro eo 
captivos, fignacjue militaria Craffi Sc Antonii, eladi- 
bus amiila reciperet. Dio lib. $$.pag. j.04. Tiridati vero, 
guoad manere apud Romancs veilet, opulentum fump- 
tum prxberi juffit. Trogi Epit. ut jupra. 

Arsac. Auguftus ancillam generis Italici, Thermufam no- 

23Z ' mine , inter alia munera Phrahati dedit. Jofeph. An-. 
t>.q. lih. 15}. cap. 3. forfan ut in itinere parvuli Phrahatis 
filii curam haberet. 

Thermufa ifta primum in concubinarum numero 
habita eft j procedente deinde tempore , Rex obftu- 
pefaclus prarcellenti forma mulieris, fufcepto jam ex 
ea Phrahatace filio , legitimo thoro eam fibi conjun- 
xit. Jojephus ut jupra. 
Arsac. Artaxe Armenia: Rege a propinquis dolo occifo j ( ut 

25 6 - ex Taciti Libro Ann. 2. difcimus ) Artabazes ejus hlius 
regnum occupavit : fed cum Armenix majoris popu- 
lus illum accufaret, Tigranemcjue fratrem ejus , qui 
tum Roma: erat, evocaret > AuguftusTiberiumaccer- 
fivit , ut Artabazem regno pelleret , Tigranemque ei 
prarficeret. Tiberius , ab Armeniis ante ejus adventum 
occifo Artabafe, hihil fuo apparatui refpondens, per- 
fecit. Dio lib. i^.pag. 602. fed regnum Armenias Ti- 
grani reftituit , eique pro tribunali diadema impofuit. 
Sueton. in Tiberio cap. 8. 
Eam ob caufam Auguftus plurimos nummos argen- 



ARSACES PHRAHATESIV. i 7 r 
teos Cgnavit Armcnu recepta , 8c Armenu capta infcrip- Arsac. 
tos. En Leclori duo ad manus cetypa id genus nu- 2 3<5. 
miimata.. 




Tnterim Phrahates , cjuia nihil dum eorum , cjuar 
paclus fuerat, perfeciflet , veritus ne bello ab Augufto 
impeteretur , figna ei militaria , & captivos omnes , 
paucis demptis , cjui fe ipfos pudore moti intereme- 
rant , aut in Parjhia occulte remanferant, miiit j eacjue 
Auguftus , quafi bello alicjuo Phrahatem viciflet, ac- 
cepit. Nam hanc rem magnse fibi laudi ducebat, cjuod 
pracliis prius amiflas res, citra ullum certamen recepif- 
fer. Dio utfupra^pag. <soi ist 602. Qua de re Horatius., 
lib. 1. Ep. 12, 

Armemus cectdit , jus Imperiumque Pbrabates 
C<ejaris accepit gentbus minor. 

Tiberius , dum in Armenia eflet , figna militaria 
Augufto remifla recepit. Suet. in Ttberio cap. 8. De qui- 
bus idem Scriptor ifta ait in Augufto:,, Parthi quoque 
& Armeniani vindicanti facile ceflerunt: &iigna mi- u 
litaria ? cpas M.. Craflo & M. Antonio ademerant $ <* 



236. 



i-6 ARSACES PHRAHAT ES IV. 
Arsac. n repofcenti reddiderunt > obfidefque infuper obtule- 
„ runt i denique , pluribus cjuondam de regno concer- 
„ tantibus , non niii ab ipfo electum comprobaverunt. 
y> Suetonius in Au^ufto , cap. zj. 

Auguftus , Romam reverfus , facrificia , ob figna 
militaria a Parthis recuperata , decerni , Sc templum 
Martis ultoris in Capitolio , in quo figna eafufpenderen- 
tur , exilrui juffit jac deindeperfecit. Dio lib. 54.pag.602. 
Quin etiam multos aureos & argenteos nummos , ne 
illius fa6ti memoria excideret , cudi pr«ecepit. Duos 
hic oculis Lecloris fubjicimus. 



Arsac 

2.17- 




In priore vifitur Parthus veftitu patrio ornatus , genu flexo 
fignum militare dextra gerens. In pofteriore verb Arcus 
Triumphalis tribus confpiciendus fornicibus cemitur , in 
cujus faftigio Auguftus ipfe in Quadrigis ftat 3 a duabus hinc 
& inde adftantibus Vi&oriis coronandus. De Arcu autem ifto 
nullus meminit Scriptor : etfi certe triumphanti ob cives re« 
cuperatos Principi erectus eft Romae; tanquam aeternum tam 
praxlaras rei monumentum. 

De fignis iftis a Parthis recuperatis , atque in Tem- 

plo Martis , ejus rei causa , tribus poftea annis con- 

ftructo , fuipenfis loquitur Horatius Epift. lib, 1. Epift. 

38. ad Lollium. 

Sub 



ARSACES PHRAHATES IV. 177 

Sub duce } quiTemplis Parthorum fignarefxlt. Arsac. 

243. 
Interea Thermufa , quac , cjuidquid vellet , Phra- 
hati perfuadebat , cogitans filio fuo Parthorum regnunj 
adftruere , intellexk fe nihil efFecluram , nifi ablegaren- 
tur legitimi Phrahatis filii. Perfuafit igitur marko , ut 
Romam eos obfides mitteret: cjuod illis fine cunctatio- 
ne faciendum fuk , patre voluntati Thermufse tam ob- 
noxio. Jofephus Antiq. lih. 18. cap. 3. Quod quidem Rex 
Parthus fecit, voluntati Thermufe nimium obtempe- 
rans $ non autem metu Tiberii, cjui tunc ad id adduc- 
tus , ut vult Velleius Paterculus nimius Tiberii adula- 
tor. Jofephum enimvero confirmat Strabo , lib. 16. 
pag. 748. ut ex fequentibus mox patebit. 

Phrahates , vocato ad colloquium Titio, cjui per id Arsac. 
tempus Syriae praserat, ( ut ex eodem Jofepho liquet. 2 +*' 
Antiq. lih. 16. cap. 12. <&r 13. nempe anno V. C. 742. 
poftquam cx Oriente Romam Agrippa reverfus eft ) 
quatuor ei filios legitimos obfides tradidit Serafpado- 
nem Cherofpadem , ( aut potius Rhodafpem ex in- 
fcriptione apud Gruterum , pag. 288. ) Phrahatem Sc 
Vononem , duas eorum uxores , Sc filios cjuatuor : fe- 
ditionem enim metuens , & ne fibi infidia? ftruerentur. 
Intelligebat enim neminem adverfum fe praevalkurum, 
fi neminem ex Arfacio genere metuendum haberet : 
propterea quod Parthi valde Ariaciorum funt amantes: 
filios kaque a medio amovit, volens fpem omnem ini- 
micis auferre. Straho ut fupra. 

Et certe , ut inquit Tacitus Annal. Itb. 2. „ Phraha- 
tes , quamquam depuliflet exercitus , ducefque Ro- a 
manos , cuncla venerantium ofHcia ad Auguftum 2 

z 



Arsac. 


» 


2.45. 


» 




» 




» 




» 




» 


Arsac. 




2J0. 


K 



Arsac. 



Arsac. 
254- 



i 7 3 ARSACES PHRAHATES IV. 

verterat : partemque prolis , firmandae amicitiaz cau- 

sa , miferat $ haud perinde noftri metu , quam fidei 

popularium dimfus. 

„ Auguftus ejuodam muneris die Parthorum obfldes 

tunc primum miflos per arenam mediam ad fpecla- 

culum induxit 5 fupercpe fe fubfellio fecundo collo- 

cavk. Sueton. in Augufto , cap. 43*. 
Tigrane Armenisc Rege defunclo, Armenfa a Ro- 
manis defecit. Armenii autem e Tigranis tiliis cjuem- 
dam exoptabant. Itaque eam Auguftus Provinciam 
Tiberio mandavit , Tribunitia prius poteftate ei rri 
cjuincjuennium concefsa. Attamen Tiberius Caii & Lu- 
cii filiorum Augufli iram veritus , in eam non abiit 5 
fed in Infulam Rhodum fe contulit. Dio Ub. 55. pag.. 
634. Or 6is- 

Juflu Augufti impofitus eft Armeniae Rex Artavaf- 
des. lacit. Annal. i.Cls erat Artaxis Sc Tipranis de- 
funclorum Regum frater minor, ) Etenim , viclo Rege 
Tigrane , Armenios in hoc unum fervitutis genus 
Pompeius aflueverat , ut reclores a Romanis accipe- 
rent. Florus , lib. 4. cap. 12. 

Tigranes verd Tigranis filius , paternum regnurrr 
recuperare cupiens, a Phrahate auxiiium popofcit 5 
eodemcjue tempore Armenii in ejus gratiam iterum 
rebellarunt. Qua de re Velleius hb. 2. Parthus defcifcens 
a. focietate Romana , adjecit Armeniac manum : 8c 
non fine Romanorum clade Artavafdes dejeCtus eft. 
Taatus Amial. 2. 

Cum Armenii defeciflent, & a. Parthis juvarentur ? 
ea redolens Auguftus , cpid ageret , ambigebat : neque 
enirrr propter ieneclutem bellum gerere per fe pote- 



ARSACES PHRAHATES IV. 179 

rat , neque alium ex potentioribus mittere audehat. Arsac. 
SoJus , cui bellu-m iftud mandandum fuifTet , Tibe- 2 54- 
rius tunc Rhodi degebat : Caius vero 8c Lucius ado- 
lelcentes adhuc erant , ideoque rerum imperiti. At- 
tamen, urgente neceffitate, Caium delegit Auguftus; 
data ei priiis Proconfulari poteftate > additoque , ut aic 
Zonaras ex Dione , comite & rec~lore M. Lollio , viro 
Confulari , atque Orientis provinciis notiffimo. 

Caius Caefar, ad Parthicum bellum profe<5lus , cum . 
inSyriam adveniflet, primum contra Arabas movit, ea 2J5# 
potiffimum de causa , ut gente ifta , quac minus belli- 
cofa eft , armis devicla , Parthorum animi, illius vic- 
torix nuntio frangerentur , Armeniique , finkimorum 
auxiliis deftituti , ad obfequium citius reverterentur. 
Plinius hujus expeditionis mentionemfacit. lib. 6. cap. 28. 

De bellico Caii apparatu nuntio ad Parthos perla- 
to, Phrahates ad Auguftum mifit, apologia fuper his, 
qua: gefta erant , facla, pacem poftulansj cui per lit- 
teras refpondens Auguftus , Armenia eum cedere juffit. 
Tigranes vero Armenius legationem tunc nullam ad 
Auguftum mifit. Dio Leg. 39. Exccrpt. ab Urfi.no Edit. 
Caius Arabiam tantum profpexit : deinde in iEgyptum 
defcendit, Sc per Palazftinam in Syriam reverfus , ibi 
Confulatum iniit anno V. C. 7 5 4. Collega L. iEmilio 
Paullo , ut teftantur Fajii Confulares. 

Auguftus Phrahati refcribens , omiflb Regis Regum Arsac. 
iculo, eum Phrahatem tantiim nominaverat. Ille ni- -5<5. 
lil territus , imo fuperbe refcribens , fibi ipfi Regis Re- 
\um titulo dato , Auguftum folummodo Caefaris vo- 
:abulo affecit. Dio lib. 55. pag. 636. 

Ex Cenotaphiis Pifanis ab Emin. Cardinale Norifio, 

Z ij 



2-57- 



180 ARSACES PHRAHATES IV. 

Arsac. in lucem datis, eruitur Caium in hoftili Parthorum 

2t > 6 - bellum geftiile , fuperato Euphrate , & eorum ditio- 

nem invafifle. De cjuo Ovidius i. de remed. amoris,mzn- 

tionemfacit: Caio vicloriam augurans his verfibus. 

Ecce fugax Parthus , magni noya caufa triumphi , 

Jam yidit in campis Cajaris arma fuis 
Vince Cupidineas pariter , Parthajque fagittas : 
Et refer ad patrtos bina trophxa Deos. 

Artavafdes, quem ab Armeniis ejeclum Caius, 

Augufti juftu , in regnum reducere conabatur , morbo 

oppreilus , interiit. Tunc Tigranes , cjui ab Armeniis 

TA vocatus , Parthis auxilia mittentibus , rejjnum invafe« 

.Arsac * o 

rat j a:mulo iublato , Legatos cum muneribus ad 
Auguftum mifitj nec Regis 'titulo in litteris ufus, fup- 
plex Imperatorem rogavit , ut , mortuo jam Arta- 
vafde, regnum fibi permitteretur. Dio leg. $9.in Gr<ec. 
k Fuh. Urfino cdit. 

Ciim autem Caio injunctum fuiflet, ut Artavafdem, 
expulfo Tigrane, in Armeniac re^num reduceret? 
defunclo Artavafde , Caius dubius cjuid confiiii cape- 
ret , litteras ad Auguftum dedit, cjuibus fignificabat 
Parthorum Regem ad pacem inclinare : nefcire tamen 
fe, quemnam Armeniis Regem prscficeret. Id. thid. 

Auguftus , donis a Tigrane acceptis, ac fimul du- 
biam Parthici belli fortunam veritus, bona cum fpe 
Tigranem in Syriam proficifci jufiit ad Caium 5 fpe- 
rabat enim cuncla , qua? ex Republica forent , eife 
faclurum. Ille tamen in caftra C. Cxiaris defccndere 
recufavitj fuipicatus, ne , cum ejus belli auclor fuif- 



ARSACES PHRAHATESIV. 181 

fet , quidpiam acerbius contra fe a Csefare ftatuere- Arsac, 
tur. kaque fatius duxit Armenisc urbes,aucT:o pra?fi- 2 - 7- 
dio munire : cum Romani procul a regni finibus a 
Parthis in Syria diilinerentur. Id. tbid. 

Phrahates, fenio gravarus, ( duo de quadraginta 
enim annis Parthis imperitabat ) cum fe plcrifque 
primatibus odio effe intelligeret, veritus, ne per ex- 
terni belli occafionem domeflicum bellum a feditio- 
fis conflaretur , confilia de pace reftauranda fecum 
agitare ccepit. Artavafdis autem mors , ac miffar: utrin- 
que de pace litterze , expedkioni jam contra Pardios 
feliciter iufcepta? , moras injecerunt. Id. ibtd. 

Cum Caius litteras ab Augufto recepiffet , cjuibus 
fignificabat fe pacem cum RegeParthorum conficien- 
dam ea lege probare , ut ex Armenia copias revoca- 
ret, ac omnem ejus regni curam Romanis dimitte- 
rct : Iimites vero utriufque Imperii eofdem ftatui , qui 
ante fuiifent. Id. ibtd. Quamvis res contra Parthos iu- 
pericri arftate gefhc, fpem prolatandi in Oriente Im- 
perii multis injeciifent. 

Poftquam pacis conditiones ab Augufto tranfmiffas 
Phrahati Caius fjgnificavit , convenerunt ambo Prin- 
cipes , ut Rex Parthorum ad ripam Euphratis acce- 
deret, ad quam etiam Caius Casfar defcendereti ac 
uterque arquato ftipatorum numero ad colloquium 
veniret. Qya de re Velleius Paterculus teftis oculatus 
inquit lib. 2. „ Cum Rege Parthorum juvenis excel- 
fifllmus in infula, quam amnis Euphrates ambiebat, " 
a:quato utriufque partis numero coiit. Quod fpecta- cc 
culum ftantis ex diverfo hinc Romani, illinc Par-" 
thorum exercitus, ciim duo inter fe emineniiftima^ 



>) 

)) 

» 

)) 
)) 

)) 
» 



182 AR5ACES PHRAHATES IV. 

Arsac. „ Imperiorum 6c hominum coirent capita , percjuam 
2 S7' „ clarum & memorabile, fub initia ftipendiorum 

„ meorum, Tribuno militum mihi vifere contigit 

Prior Parthus apud Caium in ripa Romana , pof- 
terior hic apud Regem in hoftili epulatus eft. Quo 
temporeM. Lolliicjuem veluti moderatorem juventa? 
„ filii fui Auguftus eile voluerat > perfida & plena fub- 
doli ac verfuti animi conillia , per Parthum indi- 
cataCarfari, £ama vulgavit: cujus mors intra pau- 
cos dies fortuita an voluntaria fuerit , ignoratur. 
Patcrc, ibitl Utut res eft, menfe Maio pax cum Par- 
this redintegrata eft. 
Arsac. Caius de pace GumParthis inita, ad Auguftum fcrip- 
258. fit. Qui ubi primum de morte M. Lolin certior eit 
fa-cT:us_,alterum juventa; Caiimoderatorem Publ. Sulpi- 
cium Quirinum ftatim in Syriam miiit. Interea Parthi 
ex Armenia receilerunt : Caius vero in Syria hiberna 
egit. Quo tempore ufus Tigranes , cum fuis ad bel- 
lum propulfandum fe comparavit. 

Vere Caius Armeniam ingreflus , primo aditu res 
profpere geftit. Patcrculus ut fupra. Eamque non in- 
cruento nec inulto tamencertamine , occupavit. Tejle 
Fioro lib. 4. cjx 12. Pulfo autem vel capto Tigrane, 
( illud enim incertum eft ) Armenii devicli (efubmi- 
ferunt, utnarrat Tacitus Annal.%. his verbis : „ Tum 
„ Caius Carfar componenda: Armenisc deligitur. Is 
-,-> Ariobarzanem origine Medum , ob infignem cor- 
„ poris formam & pra?ciarum animum , volentibus 
„ Armeniis pracfeeit. 

Addus vero Artagera? urbis poft Artaxatam prscci- 
puac prscfeclus , «cgre ferens Tigranis Magni ftirpem 






ARSACES PHRAHATES IV. iB$ 

a Regni Armenia: pofTeflione depulfatam , & Medum Arsac 
hominem a Romanis Regem impofitumj. cives& alios 2 >*' 
qui id non probarent , ad feditionem follicitavit. 
Igitur palam omnes al> Ariobarzane defecerunt. Caius 
Ca:far Artageram urbem, rebellione mtellecta , cum Le- 
gionibus Romanis oblidio cinxit. At cum Addus illud 
impigre urgere Romanos animadvertiffet,Ca:farem per 
dolum occidere ftatuit > ut Romani amiflb duce , ab 
urbe recedere ccgerentur. Rem diverfo modo narranc 
veteres Hiftorici. 

Paterculus in hoc exercitu Tribunus militum , 
ita rem refert. „Armeniam deinde ingreflus, prima. 
parte introitus rem profpere geflit : mox in collo- cc 
quium , cui fe temere crediderat , circa Artageram " 
graviter a cjuodam , nomine Adduo, vulneratus, ex cc 
eo, ut corpus minus habile , itaanimum minusuti- tc 
lem Reipublicae habere coepit. lib. 2. Dio autem in cc 
quit j Addus , cjui Artageram tenebat, eum ad mce- 
nia pelleclum,, tancjuam arcani aliquid dicturus , vul- 
neravit. Ac is cjuidem urbe expugnata. , captus eft. 
Ih excerptis a Zonctra. Strabo autem , cjui tunc tempo- 
*is florebat , ha:c ait. Artageras ad defeelionem per- 
iuxit Ador , oppidi pra?fecius : Carfaris autem duces 
diuturna oppugnatione id ceperunt , murofcjue deje- 
:erunt. hb. 11. pa%. 529. Florus vero rem aliter nar. 
■atj fed huic fuperiores Scriptores funt prxferendi. 

Id ineunte Arfacidarum anno 15-51. accidifle vide- Aps\c. 
ur ex diutina obfidione. Caius autem ex vulnere in 259,- 
)arum firmam valetudinem incidit : ideoque relicla 
-Irmenia in Ariobarzanis poffeflfione , Romam rever- 
eus, Limyrce in Lycia pridie Kal. Martias obiit anncx 



Arsac. 
259. 






184 ARSACES PHRAHATES IV. 

V. C. 757. Sex. iElio Cato. C. Sentio Saturnino Cofl. 
Phrahataces, Phrahatis ex Thermusa filius, cjui ea 
infligante, Rex a patre fuerat defignatus* tasdiofum 
ratus expectare, dum ab ipfo decedente Imperium 
flbi tradatur, una cum fceleratiffima matre impie ad- 
versus parentem fuum conjuravit. Atcjue ita Phraha- 
tes , per infidias fublatus , poenam ulionis luit , cum 
annos quadraginta regnaviffec. 










NUMMUS 



ARSACES PHRAHATES IV. igy 

llllilillllillllSIIillllliii 

NU MMUS 
ARSACIS PHRAHATIS IK 




Ex Musio kostro; 

Caput Regis tiara unionibus ornata & diademate 
cincti , cum trabea : ex avcrfa parte figura cerni- 
tur Regis more folito fedentis, arcumque dextra 
gerentis, cum epigraphe: BAlSIAEXl^ BA2I- 
AEflN METAAOT AP2AKOT EITI- 
$ANOT2: id eft, Regis Regum Magni Arsa- 

CIS JLLUSTRIS. 

JDEM oris, qui in fuperiore Rege Arfacida, habitus; 
quemque ad Orodem fpe&are ex ejus titulis diximus ; 
praefertimverb nafiiftius cura nafo hujus Principis fimilitudo., 
nnmmum hunc Phrahati IV. ejus filio tribuendum efle , om~ 
ni 16 perfuaferunt. Opinionem noftram confirmare admodum 
videtur eadem tiara Perfica , unionibus triplice ordine in- 
terfertis , aliifque retrb pendulis ornata; quam Orodeminter 
Parthos Reges primum ufurpafle obfervaams. Nihil eft igi- 
tur cur filium imitari parentem voluiffe demiremur. 
Parthorum Reges , reliSo nomine proprio , ut nos docet 

Aa 



i8* ARSACES PHRAHATESIV. 

Strabo lib. 15. pag. 702. omnes, iii fundatoris Imperii memo- 
riam, fefe Arfaces appellarunt. Sola igitur AP2AK.OT ap- 
pellatione in monetis exarata adprime tunc nofcebantur: 
parum folliciti 3 11 olim a pofteris ex imagine fola. dignofci 
faciie poflent. Attamen noftrum eft ex diverfo oris habitu , 
ex barba, aut crifpa, aut oblonga. , ex diademate , ex tiari, 
ex mitra, ex propriis atque illuftribus epithetis, ac denique 
ex Arfacidarum epocha , alios ab aliis Principes difcernere, 
in quantum diuturnus nofter in pertractandis antiquis num- 
mis ufus nos edocuit. 

Phrahares IV. cum plurimis titulis infigniendus fuiflet, tum 
ob ingentem M: AntoniiTriumviri exercitum magnaexparte 
deletum , tum ob Romanos in bello captos , fignaque eorum 
militaria fublata: fola tamen Magni appellatione , quafi hoc 
uno verbo omnia dixifiet, contentu« fuit. Caetera verb cog- 
nomina , velut Arfacidis propria, tantum ufurpavit. 

Duo funt in hujus Regis nummo obfervanda ; alterum, 
qubd illa moneta adulterina fit, nempe argentea lamina ari 
fuperindiicta ; ad inftar denariorum Antonii , quorum plu- 
rimi ita adulterati occurrunt. Alterum qubd vox OTA Al3y\{ 
ita inverfo ordine exarata ab adulteratore ignaro forfnan 
infcripta fuerir. 

Ut fermonem de figura fedente in averfa parte abfolva- 
mus , hic locus eft de arcu , quem dextra. extenfa tenet , 
diflerendi. Inftrumentum eft ex corio animalium confectum, 
quo fagittx emittuntur. Arcus autem dicitur ab.arcendo, 
qubd eminus arceat hoftem , non cominus propulfet , 
quemadmodum enfis , aut hafta. 

Arcus inventorem fuifle Apollinem ferunt , cui Neptu- 
num fagittas dedifle , ut Pythium ferpentem interficeret, 
narrat Hyginus Fab. 140. Eo armorum genere ufos fuifle 
Parthos nos docet Ovidius Eltv. i. lib. 2. Trijh 

Nttm porrign arcum 
Parthus eques. 

Certe Dio Phrahatem IV. cum ipfo arcu depingit , cum 
ad eum , Praafpis obfidione cinftis , Legatos mifit Antonius. 
AUREA enim SELLA SEDENS AC NERVUM ARCUS 
TULSANS Rex barbarus Antonii Legatos dicitur excepifle» 



vaqiSj 

AB.3ACES PHIAHTAEESX 

B.EX PARTHORUMXVI. 




ARSACES XVI- * 

PHrahataces autem ifte hujus Regis filius Arsac. 
erat ex Thermufa Italici generis ancilla Regi 2<so. 
Partho ab Augufto mifia. , ut pueruli , quem Tiridates,. 
e Regno Armenia; expulfus , rapuerat , curam in iti- 
nere fufciperet. Phrahates , mulieris formofa? amorc 
captus , ipfam in uxorem duxit. At tanti beneflcii im- 
memor, fcemina regnandi cupida, contra maritum. 
una cum filio confpiravit. Atque ita Phrahataces , 
annos circiter quinque & viginti natus , dum fratres 
ejus natu majores , Thermufae artibus , obfides Romas 
detinentur; Parthorum regnum occupavit. 

Verum cum Regii parricidii a Phrahatace perpe- 
trati paulatim increbuiflei rumor; ipfeque infuper 
flupri confuetudinem cum matre Thermusa habere 
crederetur: parricidio fimul & incefto exofus popu- 
laribus 5 priufcjuam fuas confirmare vires poflet, per 
tumultum pulfus interiit. Jofephus Anticjurt. Jud. lib. 1 3. 
cap. 5. 

Tum vero nobiliffimi Parthorum animadvertentes 
non poffe fine Reg2 , ipforum Rempublicam cotififte- 
:ej nec tamen volentes eligere alienum ab Arfacida- 
"um fanguine $ putantefque fatis effe femel violatam 
"egiam majeftatem Italicac mulieris libidinibus : Oro- 
lem per Legatos acciverunt. Id. tbid. 

Igitur Phrahataces , ut ex Jofephi verbis conftat, 
>revi temporis fpatio , hoc eft, per aliquot tantum 
nenfes, Parthorum regno potitusfuiifevidetur. Quod 
[uidem contigit ineunte, ut fupra diximus, anno 

Aaij 



388 ARSACES PHRAHATACES. 

Arsac. V. C. 757. anno vero Arfacidarum , ab Autumno 
360. prioris anni Romani inchoante, 2551. quo impiiffimus 
ifce filius in tumultu populari fimul cum Thermufa 
matre occifus eft. 

Breviflimum Phrahatacis imperium nummos ejus 
rarimmos reddit, quamvis novam vultu ejus infignem 
monetam regni initio percufTam fuifle , non dubite- 
mus. Attamcn inter Arfacidarum Regum , quos vidi- 
mus, nummos Rex facie ade6 juvenili nullus hacle- 
nus ia noftras incidit macus. 




•■ 






ARSACES XVII 

ORodes hujus nominis fecundus , Arfacida cjui- Ars*c, 
dem fuit, & regii generis , fed quis fuerit ejus z6j - 
pacer, cjuaque oriundus ilirpe , plane ignoratur. Ne- 
cjue ampliiis licjuet, qua in regione degeret ipfe Oro- 
desjcum poft Phrahatacis cacdem , nobiliflimi Partho- 
rum ad eum Legatos mifere, cjui ad capeilendum 
Parthicum Imperium ipfum. a populis accerfitum eife 
nuntiarent. 

Ubi primum Parthici Regni habenas Orodes II. 
fufcepit j cum vir eflet ihtradtabilis , & ad iram pro- 
niflimus > ad fubditorum caedes fe convertit. Itacjue 
propter nimiam crudelitatem multitudini , cujus pa- 
rentes occiderat, invifus, ab alicjuot conjuratis eft 
interfeclus ; & ut cjuidam tradunt , in convivio : fo- 
lent enim perpetuo geftare gladios. Ut ver6 a pluri- 
bus fertur, in venatione occitus fuic. 

Ita Orodes brevi admodum tempore, ut innuit Jo- 
fephus , nimirum paucis tantum menfibus,Parthorum 
Imperium occupavit. Quod itidem eruitur ex Sueto- 
nio in Tiberio cap. 1 6. his verbis. „ Data rursus poteftas ' 
Tribunitia in cjuincjuennium : delegatus pacandae 
Germanias ftatus : Parthorum Legati , mandatis Au- 
gufto Romac redditis, eum cjuocjue adire in Provin- <4 \ 
ciam jufli. e * 

Tiberius s> Kal. Ju!. ejufdem anni V. C. 757. cjuc» 
ineunte C. Caefar & Phrahates defuncli fuerant , ad- 
optatus ab Augufto , Tribunitiam poteftatem acce- 
^it. Itacjue Phrahataces & Orodes non plus cjuam «in- 



C( 

cc 
cc 



i 9 o ARSACES ORODES II. 

Ars\c nurn integrum ambo , fcilicet, alius poft alium,re- 
261. gnant: cum Legati Parthorum vere anni V. C. 758. 
Romam profecli, ab Augufto in Germaniam ad Ti- 
berium,in <aua hiemem tranfegerat , mi(Tifint,ut ab 
eo Imperii conforte per Tribunitiam poteftatem ef- 
fecto etiam reciperentur. 

Tacitus Annalium lib. 2. qua de causa illi Partho- 
rum Legati ad Auguftum mifti fuerint , aperte fatis 
exponit , dum ait : „ Poft finem Phrahatis & fequen- 
tium Regum , ob internas cacdes , venere in urbem 
Legati a primoribus Parthis 5 qui Vononem vetuftif- 
fimum liberorum ejus accirent. Magnirlcum id fibi 
credidit Ca;farj Vononem auxit opibus,& dimifit. 







*9l 



ARSACES XVIII 



ARSACES VONONES. I. 

REX PARTHORVJVI. XVIII. 




In cwu. III «r Ccmv, stt dt Ve ruc 

ITJ. 



&r num. ara.lracl. 



I 



ONONEM, Pbrahatis IV. Regis fi- Arsac; 
lium feniorem , Roma» obfidem , quem 26z., 
per legationem ab Augufto Regem fibi 
dari expopofcerant , Parthi accepere la> 
tantes , ut ferme ad nova imperia. Tacit, 
Attn. Ijb. 2, nempe Arfacid. anno zSo. Videbatur enin» 




isi A R S A C E S V O N O N E S. 

*Arsac. cspax ejus fortunae , quam ei duo maxima in tenfa 
zax. offerebant imperia 5 externum fimul Sc domefticum. 
Jofcph. Antiq. Jud. Uh. 18. cap. 3. 

„ Attamen mox fubiit pudor, degeneravifle Par- 
? , thos , petitum alio ex orbe Rcgem , hoftium artibus 
„ infeclum. Jam inter Provincias Romanas folium Ar- 
,, facidarum haberi, darique. Ubi illam gloriam trucidari' 
? , tium Crajfum , cxturhantium Antonium i fi mancipiuni 
„ Cdfaris y tot per annos fcrYitutem perpejfum , Parthis im- 
?> peritet f Accendebat dedignantcs fubditos & ipfe Vo- 
? , nones , diverfus a Majorum inftitutis ; raro venatu, 
„ fegni ecjuorum curaj quoties pcr urfces incederet, 
Arsac. „ lecTicaz geftamine ? faftuquc erga patrias epulas. 
2<5 ^- „ Irridebantur & Graeci comites, ac viliflima utenfi- 
„ lium anulo claufa. Sed promti aditus , obvia co- 
„ mitas , ignotas Parthis virtutes , nova vitia 5 & quia 
7 , ipforum Majoribus aliena , perinde cdium pravis & 
„ honeftis. Tacit. Annal. lih. 2. 
Arsac. Brevi igitur poenitentia fubiit Parthos natura. muta- 
265. biles , 6c indignitatum impatientiflimos. Dedignaban- 
tur enim facere imperata mancipii , fic vocantes ob- 
fidem , & hac appellatione exaggcrantes igncminiam. 
Non enim belli jure fibi Regem impofitum, fed , quod 
turpius fit , per pacis contumeliam. Jofephus Antiquit. 
Jud. lib. 18. cap. 3. 

His omnibus de caufis invifo defpecloque Vcnone, 
? , Artabanus, Arfacidarum e fanguine , apudDahas, 
? , Afiaj populos Scythiam verfus mare Cafpium inco- 
j, lentes, adultus excitur. Is tunc, Jofepho tefte, Me- 
tiix Rex erat ? at forfitan potius Scythiac. 

Paruit libenter Artabanus , & praefto fuit cum exer- 

citu. 



ARSACES VONONES. 1^5 

citu. Cui cum occurrifTet Vonones primum , manente Arsac. 
etiam tiim in officio vulgo Parchorumj pra?lio viclus 268. 
Artabanus, retro in Mediam repulfus eft. Sed paulo 
poft inftauratus copiis , denuocjue Parthorum ingreflus 
iines , Vononem aufum confligere vicit egregie > ita 
uc cum paucis ecpitibus in Seleuciam confugeret. 
Artabanus autem magna caede graflatus in profligatos 
Parthos , & clade attonitos , in Gtefiphontem fe re- 
cepit cum vi(5lricibus copiis. Hoc igitur modo regnum 
adeptus eft. Jofephus Antiq. Jud. lib. 18. cap. 15. 

Hoc eodem, ut videtur, tempore „ Ariobarzane u 
Rege morte fortuita aflumto, ftirpem ejushaud to- u * s c< 
leraverunt Armenii , tentatoque fcemina? imperio , cc 
cui nomen Erato 3 eaque brevi pulsa 5 incerti , folu- cc 
tique , Sc magis fine domino , quam in libertate , cc 
profugum Vononem in regnum accipiunt. Tacit. lib, cc 
2. Annal u 




v 



Bbi 



,54 ARSACES VONONES. 

NUMMU S 
ARSACIS VONONIS L 




Ex MuseoIll* Com ss: di Verue. 

Caput juvenile Regis barbati , & diademate cincli , 
pone cjuod aquila furfum (q(q attollens : ex aversa 
parte, Rex imberbis fedet, dextra arcum gerens, 
cum epigraphe :BA2IA£n2 BA^IAEHN 
AP2AKOT AIKAIOT ETEPTETOT, 
Eni$ANOTS $IAEAAHN02jhoceit, 

REGIS ReGUM ARSACIS JUSTI , BENEHCI , ILLUSTRIS , 
AMICI Gr/ECORUM, 

PArthorum Regum nummi , licet omnes ^Arficis ap- 
pellatione prodeant , perfrpe tamen plurima prae fe fe- 
runt ad dignofcendos ab invicem Reges adeb conducibilia-,- 
ut vel inde fuus unicuique nummus adfignari facile queat. 
Cum autem in eo , de quo hic agitur , nummo eadem pror- 
siis occurrant epitheta, qua? primi Arfacidx, eorumque fuc- 
ceflbres , quoties egregium aliquod facinus, edidiflent , ufur- 
pare foliti erant; ideoque peculiari hujufce Regis nomini 
lucem afferre nullateniis poffint : ad juvenilem ejus vultum, 
ut & ad aquilam , diademati ipfius velut infiitentem ,. con- 
fugiendum eft. 



ARSACES VONONES. jj>; 

Nemo erit , opinor, qui reclamandum putet,fi ex juve- 
nili Arfacidae illius facie nummus hic Vononi , Phrahatis 
Roirias obfidis fllio , adfignetur : quem pater , poftquam Au- 
gufto figna miliraria, Craftb atque Antonio erepta,reftituif- 
fet ; cum aliis tribus filiis , amicitiae & fidei pignus^ Romam 
mifit. Quod fane aquila , diademati ejus quodammodo infi- 
ftens , videtur omninb denotare. 

Ex Tacito fupra jam obfervavimus poft mortem Phrahatis 
IV. & fequentium Regum , ob internas cardes , primores 
Parthos ad Auguftum Legatos mififle, oratum, ut Vononem 
' Phrahatis Regis filium natu majorem , Romae obfidem , fibi 
Regem imponeret. Quod cum libenter Auguftus annuiflet , 
Vononem auxit opibus , & dimifit. 

Tot & tantis Imperatoris Romani beneficiis devin&us Vo- 
nones , ac praefertim eo qubd ejus confenfu & gratia avi- 
tum recuperaflet imperium ; rei memor , Aquilam , Romani 
infigne Imperii , pone caput in nummis fuis cmavit apponi ; 
ut regnum fe a Romanis accepiife teftaretur. Quod fummo- 
pere Parthis difplicuit ; cum jam alioquin ipfum Romanorum 
moribus fere omnibus imbutum a^gre admodum ferrent. Ejus 
igitur imperata facere dedignati, pcenitentiaque du&i, alium 
ad fe Regem accerfere decreverunt. 

Rex ille imberbis fedens in omnibus Parthorum Regum 
nummis drachmalibus argenteis femper occurrit , tanquam 
perpetuus Parthicx monetae typus. Quemadmodum enim 
in Ptolemxis ^Egypti Regibus Aquila fulmini infiftens , ad 
Imperii eorum fortitudinem defignandam obfervatur : ita & 
Arfacidae Principes ad fuam ex antiquis Regibus originem 
denotandam , hunc juniorem Regem appofuerunt. 

Arcum Rex tenet , quemadmodum omnes Parthi , cuni 
equites , tum pedites ; de quibus fic Dio loquitur , lib. 40. 
pcg. i±z. Armatura eorum, ufufque armorum talis eft. Scuto 
niliil tribuunt , fed fagittis jaculifque ipfi equites utuntur , 
armatique majori ex parte. Pedites inter eos pauci funt, iique 
infirmiores : fed & ipfi &gittarii , ad quod a pueritia exercen- 
tur : ccelo ipfis fuo ac regtone ad utrumque conducente. Regio 
enim plana ut plurimum eft , & cum ad alendos equos , tum 
ad equitandum aptifllma. 

Bbij 



1$€ 



ARSACESXIX 

ARSACrLS ARTABANVS. III. 

REX PMTHORVM . XIX. 







Irt CcUectionc Wcrclliana 
ira. 



ecc nu}7v. arq. drac/i 



RTABANUS materna origine Arfa- 
cida , ut ex lib~ 6. Annal. Taati difci- 
mus j apud Dahas primum commoratus, 
deinde Media? Rex factus , tefte Jofepfo 
lib. 18. Antiq. cap. 3. (Ibi tamen Scythiar 
potius legendumj cum Medise Atropatenae Reges 




ARSACES ARTABANUS III. ts? 

adhuc fucceflbres haberent, utnotat Strabo pag. 123. ) Arsac. 
ad Regnum Parthicum adultus a primoribus accitus , 27Q, 
poft Vononem ingenti clade profligatum , illud oc- 
eupavit. 

Ubi primum accepit Artabanus Vononem ab Ar- 
menirs receptum fuifle, atque etiam , miflis Romam 
Legatis , Regnum illud affectare : potentiores Arme- 
niorum Niphatem, montem inter Armeniam majo- 
rem 8c Mefopotamiam fitum , incolentium follicitavit. 

Ut vero Vonones repulfam paflus eft a Tiberio Arsac* 
pertasfo ignaviam hominis , & moto Parthi commi- z 7_ u 
nationibus bellum jam intentantis : cum parum fubil- 
dii fibi in Armeniis fupereffe ; & , vel (i Romanorum 
armis defenderetur, bellum adversus Parthos necefla- 
rio fibi flifcipiendum fore animadverteret , a Reclore 
Syriac Cretico Silano excitus eft. Deftitutus ergo omni 
fpe regnandi Vonones, quod pptentiores Armeniorum 
Niphatem incolentes fequerentur factionem Artabani, 
huic Syrias Praefidi Silano fe dedidit. Is , refpeclu edu- 
eatipnis, qu«c illi Romsc contigerat , hominem apud 
fe in Syria aflervavit , cuftodia. circumdatum , ma- 
nente tamen luxu & nomine regio. Armeniis autem 
Orodem unum e filiis fuis Artabanus Regem impo- 
ftrit. Jofephus UIk 18. Antiq. Jud. cap: 3. 

Cacterum Tiberio haud ingratum accidk, turbari a R sac. 
res Orientis y ut ea fpecie Germanicum fuetis Le- " z 72 .„ 
gionibus abftraheret , novifque Provinciis impoiitum 
dolo fimul & cafibus objeclaret. Tuat. Ann. 2. pag. 
43. Edit. Antuerp. in-fol. 

Tiberius igitur de Armenia apud patres difleruit , 
nec pofle motum Orientem , niii Germanici fapien-' 



iC 

u- 



I 



i 



is>S ARSACES ARTABANUS IH. 

Arsac. m tia , componi. Nam fuam xtatem vergere 5 Drufi 
272. „ nondum fatis adoleviife. Tunc decreco Patrum, 

* permiflac Germanico Provinciae , cjuae mari dividun- 
^tur, majufque Imperium cjuocjuo adiffet, cjuam his 
=»cjui forte aut miflu Principis obtinerent. Sed Tibe- 

* rius demoverat Syria Creticum Silanum , per adfi- 
«nitatem connexum Germanico. Tac. ibid. pag. ?5. 

Arsac. Interea Germanicusad componendum Orientis fta- 

2 7i- tum miilus , Orodem Armenia? Regem devicit. 

Sueton. in Calig. cap. 1. „ Armenii aucem, maximis Im- 

* periisinterjecli , faepius difcordes funt, adversus Ro- 
" manos odio , Sc in Parthum invidia. Forte fortuna 

S> ' 

=> Regem illa tempeflate non habebant, amotoVono- 

" ne : fed favor nationis inclinabat in Zenonem Poie- 

>, monis Regis Ponti filium , quod is prima ab infantia in- 

" flituta & cultum Armeniorum acmulatus , venatu, epu- 

„ lis , Sc cjuae alia Barbari celebrant , proceres , ple- 

«bemque juxta devinxerat. Tacit. hb. 1. Ann. pag. 64. 

2 Igitur Germanicus in urbe Artaxata , adprobanti- 

« bus nobilibus, circumfusa multitudine , infigne re- 

"gium capitiejus impofuit. Ccrterivenerantes Regem, 

» Artaxiam confalutavere , cjuod illi vocabulum indi- 

" derant ex nomine urbis. Tacit. ibid. pag. 64. 

Arsac. => Dum ha:c geruntur, ab Rege Parthorum Artaba- 

274. ■ no Legati ad Germanicum vencrunt. Miferat ami- 

" citiam ac fcedus memoraturos , & cupere renovari 

«dextras, daturumcjue honori Germanici , ut ripam 

" Euphratis accederet : petere interim ne Vonones in 

» Syria haberetur , neu proceres gentium propinquis 

"nuntiis ad difcordias traheret. Ad ea Germanicus, 

i,de focietate Romanorum Parthorumcjue , magnifice: 



ARSACES ARTABANUS III. i<?5> 
de adventu Regis & eultu fui , cum decore ac mo- <c Arsac. 
deftia refpondit. " 274. 

Vonones Pompeiopolim Cilicise, maritimam ur- «= 
bem , amotus eft. Datum id non modd precibus " 
Artabani, led contumelix Pifonis Syriaz Prscfecli , « 
cui gratiffimus erat ob plurima officia & dona , qui- ,c 
bus Plancinam ejus uxorem devinxerat. Idem Taatus a 
pag. 65. 

In Ciliciam relegatus Vonones, corruptis cufto- "arsac" 
dibus , effugere ad Armenios , inde in Albanos He- « 275. 
niochofque & confanguineum fibi Regem Scytha- " 
rum conatus eft , fpecie venandi. Omiflis maritimis « 
locis , avia faltuum petiit , mox , pernicitate equi , cc 
ad amnem Pyranum contendit , cujus pontes acco- * 
hz ruperant , audita Regis fuga : ( neque enim vado « 
penetrari poterat. ) Igitur in ripa fluminis a Vibio " 
Frontone Prasfecto equitum vincitur. Mox Remmius « 
evocatus, priori cuftodix Regis adpofitus, cjuafiper" 
iram giadio eum tranfigit. Idem Tacitus ibid. pag. 68. « 

Suetonius de morte hujus Vononis lic loquitur. « 
Tiberius procedente mox tempore etiam ad rapinas ^ 
eonvertit animum. Sat conftat Cn. Lentulum Au- «* 
gurem, cui cenfus maximus fuerit, metu & angore" 

ad faftidium vita? ab eo a<5tum Sed Sc Vono-« 

nem , Regem Parthorum , qui pulfus a. fuis , cjuafi ct> 
in fidem P. Romani cum ingenti gaza Antiochiam^ 
fe receperat , fpoliatum perfidia & oecifum. In Tib. «■ 
cap. 49. 

Germanico in Syria defunclo, Rex Parthorum 
Artabanus, 6c exercitatione venandi, & conviclu 
Megiftanum [Megftancs fwit Regit Proceres'] abfti- 






2oo ARSACES ARTABANUS III. 
Arsac. „nuit : quod apud Parthos juftitiiinftar eft. Id.Sueton. 

27 6 - in Calig. cap. 5. 

Inciderunt in ea tempora graves motus Juda:orum 
apud Mefopotamiam ac Babyloniam habitantium j 
ca?defque &calamitates innumera? : quorum omnium 
malorum fons atque origo fuere Afmacus 6> Anilaru* 
fratres, Neerdenfes patria , orbati patre , Sc a matre 
ad Textrini opificium adhibiti. Hos officinacmagifter, 
apud quem artem didicerant , quod ferius aliquando 
ad operandum acceiTnTent , caftigavit verbenbus. Illi 
afFeclos fe injuria credentes , detraclis armis, qua? in 
ejus domus pariete aiTervabantur , in quemdam fe 
locum contulerunt , ubifluvius icinditur 5 uberem pa£ 
cuis , & frugum cazterorumque frucluum , qui in hie- 
mem reponuntur , valde feracem. Ad eos mox con- 
fluxit juvenum quiique egentiflimus ; quorum armis 
ftipati , pro ducibus fe gerebant ; nemine maleficia 
cohibence. Jojcpbus Antiquit. lib. 1.8. cap. 12. 
Arsac. Cum enim facli effent inexpugnabiles, & arcem 

■27S. ilbi conftruxiffent , damiflis exadtoribus , tributa ab ac- 
colis colligebant. Quo fj.<ftum eft, ut, aucla eorum 
p.otentia , ad quoflibet incurfandos validiflimi evade- 
rent j nemoque vicinorum eos ofFendere, aut armis 
cum illis congredi auderet : adeo ut ad Parthorum 
quoque Regem rumor ha?c detulerit. ld. ibul. 
Arsac. Satrapa autem Babylonia: poftquam hacc audivit,' 

?-79- malum, antequ§m magis ac magis jncrefceret, op- 
primere exoptans , colleclo quantum poterat e Parthis 
ac Babyloniis exercitu , properavit eontra eos , cu- 
piens ex improvifo opprimere j obfefsaque palude, 
fjios juflit aliquantifper q.uiefcere. Poftridie yero , Ju- 

dseis 



ARSACES ARTABANUS III. 201 

dacis Sabbaticas ferias otio publico celebrantibus , ra- Arsac. 
tus non aufurum hoflem in certamen defcendere, 2 79- 
fed nulio negotio vinclos fe omnes abduclurum j 
paulatim procedebat , ut derepente in eos irrueret. 
Verum Afinaeus correptis primus armis , fuo exemplo 
ad fimilem fuos excivit audaciam , ad conferendas 
cum hofle manus eos animans». Et quia contemptim 
Satrapa veniebat, rem factam fe habere putansj 
multis eorum cscfis , reliquos tergaverterecoegit. Jo- 
fephus Antiauit. Jud. hb. 18. cap. 12. 

Ejus pugnae poflquam ad Parthorum Regem fama 
pervenit, admiratus fratrum audaciam, adfpe<5tum 
eorum collocjuiumque concupivit , ac confeilim ad 
eos mifit fidiifimum e Satellitibus , qui, fide data , 
impunitatem & amicitiam eis offerret ipfius nomine: 
modo tamen venire ad fe vellenr. Tum Afinacus fp- 
fe quidem profe<5tionem diftulit : fratrem vero Ani- 
la:um cum muneribus ad Regem mifit. Artabanus 
autem folum veniffe Anilacum videns, rogavit, cur- 
nam domi reliquiffet Alinarum : cognitocme hunc metu 
intra paluftria fefe continere, porrecla juveni dextra , 
fecuritatem promifit. Atcjue hoc paclo remittit Ani- 
la:um, perfuafurum fratri, ut fimul veniat. Hoc au- 
■tem agebat Artabanus volens , conciliatis fibi his fra- 
tribus , per Judacorum virtutem illas Satrapias in ofli- 
cio continere, cjua:, occupato alibi Rege, videbantur 
ad defeclionem fpectare. Verebatur enim, ne, dum 
ipfe rebelles perdomat, Afinacus, auclis apud Baby- 
loniam viribus , five volentibus provincialibus , five 
•invitis j a. maleficiis non temperaret. Idcm Jojephus 

ibidcm. 

Cc 



Arsac. 
279- 



AR3AC. 

28CU 

Arsac. 
281. 

Arsac 
282. 

283. 
284. 



2$S- 



202 ARSACES ARTABANUS III. 

Paucis diebus interjeclis , ambo fratres fidenter n.d 
Artabanum perveniunt : cjuos ille perlibenter excepitj 
oftenfumcjue inter epulas magiftro militum Abdagafi 
Afinaeum pra?dicavit , denarrans , quanta fortitudine 
bella gerere foleat. Is cum rogaflet , ut , bona Regis 
venia, liceret illum interficere, poenafcjue tot male- 
ficiorum de eo fumere, cpibus Parthos lacferat , ne- 
gavit fe Rex hoc permiffurum in hominem , cjui fe 
credidiffet fuae fidei , data dextra confirmataz , & jure 
jurando adhibito. Id. ibid. 

Interea Rex, datismox muneribus, Afinseum dimittit. 
Ille domum reverfus, caftella partim nova condidit, 
parcim , cjua: prius habuerat , flrmavit munirionibus : 
brevicjue in tantum auclus efl^ ut Mefopotamia tota 
ab ipiius penderet nutibus. Li. ilid. 

Artabanus , domitis rebellibus , bellum adversus 
circumjectas nationes gefifit ex Tacito. Annal. hb. 6. 
cjuod illos haud dubie copiis adjuviffent : interim Afi- 
naeus dominatum fuum in dies adaugebat , confirma- 
batcjuej cjuantum ante eum nemo alius, a talibus 
exorfus initiis : nec contentus honoribus Babylonio- 
rum j a Parthorum cjuoque cbfervabatur Ducibus , 
cjui in vicinas Provincias cum imperio mittebantur. 

Venerat forte in Babylonicam regionem Parthorum 
cjuidam dux cum conjuge , tam aliis dotibus , cjuam 
infigni forma, laudata ufcjue ad miraculum. Hanc, 
five adfpectu , five fama, co^nitam adamavit Afinai 
frater Aniljeus : &, cum necjue fuis imperare poffet cupi- 
dinibus , necjue ulla alia fpes eflet potiundi mulierej 
bello maritum ejus petiit : primocjue confliclu ,ca»fo 
Partho , uxor in victoris poteftatem & thaJamum per- 



ARSACES ARTABANUS III. 203 

venit : cjuod cjuidem magnarum calamitatum tam ipfl, Arsac. 
quam fracri fuit principium.. Id. ibid. 286 - 

Et certe de tali connubio ambos fratres merito objur- 
gabant amici utriufque primariij indignum facinus dicti- 
tantes , contra Hebraica: gentis ritus ac leges duclam 
uxorem barbaram , deditam impiis patriasfua? fuperfli- 
tionibus. Quare videndum,ne, dum corporis voluptati 
nimiiim iodulgent , a Principatu excidant , quem divino 
favore confecuti fint. Sed aded nihil profecStum efl his 
admonitionbus 5 uc p/secipuus quidam confofliis fit , dum 
liberiiis invehitur. Attam en,curn majores in dies concur- 
fus ad Afinacum ci vociferationes fierent , tandem hic 
fuper ea fratrem admonuit , ante ac~ta objurgans 5 Sc 
jubens , ut inpoiterum refipifcat, mulieremque domum 
ad cognatos ipfius remittat. Nihil tamen hac admo- 
nitione effectum efl : cjuia mulier fentiens propter fe 
murmur effe in populo > Sc verita ne Anila?o propter 
amorem fui durius aliquid accideret ; veneno Afina:um 
ejus fratrem fuflulit j fecura, quod fub amatore judice 
impune auferret hoc facinus. L1. tbid. 

Cacterum Anilazus, ad fe unum jam principatu re- Arsac 
daclo , cum exercitu impetum fecit in vicos Mithri- a8 7- 
datis , viri apud Parthos nobiliflimi, quiin matrimo- 
nio habebat Artabani filiam ; eofque magna pra?da ab- 
acSta. , populatus eft : nam & pecuniam multam , & 
jnancipia reperit , pecoraque , & res alias , quibus 
fortunac poffunt aucliores fieri. Id. tbid. 

Mithridates vero , cjui forte non procul aberat , audita 
vicorum expugnatione,indign e ferens ultro fe ab Aniixo 
laceiritum injuriaj habitamque ludibrio fuam dignita- 
tem judicans j excita juvenum manu , coliecSloqua 

Cc ij 



204 ARSACES ARTABANUS III. 

Aj sao equitatu , cjuam potuit , maximo, obviam profeclus 

2i7 ' eft, confliclurus cum Anilaso $ & , ciim ad vicurn 

cjuemdam ex fuis pervenifkt , ibi quievit : cjuod de- 

creviflet poftridie Judacos aggredi Sabbato inftante , 

quod illis religiofo otio colkur. Id. ibid. 

Qiia de re pra?monicus Anilarus a barbaro natione 
Syro , alterius cujufdam vici incola , & inter ca:tera 
diligenter edoclus , quo loco Mithridates celebraturus 
efTet cum fuis convivium : juffo curare corpus milite, 
noclu contra hoftes properavit , ut inopinos opprime- 
ret. Q116 deiatus circa cjuartam vigiliam , partim fopi- 
tos occidit , paitim attonitos fugacoegit falutem cjuar- 
rere. Mithridatem etiam vivum captumfecum abduxit, 
nudum fuper afinum impofitum , cjua: apud Parthos 
gravilfima habetur contumelia. Quem cum fic ad fyl- 
vam quandam perduxiffet, hortantibus amicis , ut il- 
lum interficeret > ipfi diverfum vifum eft,. neganti 
occidendum virum genere apud Parthos prarcipuum, 
Sc honoratum afRnitate regia. Atcjue ita Mithridates 
dimittitur. Id. ibid. 
Arsac. *~^ c domum reverfus , ab uxore exceptus eft con- 
388. vitio , cjuod Regis gener, poft acceptas a Judacis tot 
tam infignes injurias , nunc captivus etiam vitam eis 
debere fuftineret precariam. Aut igitur, inquit, prifti- 
nam virtutem recipej aut Deos teftor, cjuibus cura: eft 
Regum dignitas , metua conditione poftea non ufuram. 
Mithridates partim nonferenscjuotidianum opprobrium, 
partim timens mulieris elatum animum, ne divortium 
faceret > invitus cjuidem , coegit tamen cjuantas potuk 
copias j indignum fe ipfe vita exiftimans , fi homo 
Parthus Judaeis vicloriam cedexet. Id. ibid. 



ARSACES ARTABANUS IIL lof 

Anilarus vero , ubi cognovit adventarc cum valido Arsac 
exercitu Mkhridatem, turpe ducens continere fe intra 288- 
paluftria, oc fperans fortunam contra hoftes priori fimi- 
lem , fretufque milite jam afliieto vincere > &. ipfe con- 
tra eduxit copias, cui, pra?ter veteranos , muki tum 
etiam , pra?da? cupidine, fe adjunxerant, rati profligan- 
dum hoftem , quam primiim in confpechjm venerit. 
Id. ibid. 

Progreflbs autem meridiano tempore per regionem 

inaquofam ad 90. ftadia , Mkhridates adoritur a?ftu 

& liti , laboreque itineris adeo feflbs ; ut arma segre 

fuftinerent, ipfe recentibus viribus. Confeftimque Ani- 

la?i miiitibus in fugam verfis 5 tanta fecuta eft ca?des , 

ut multa virorum millia caderent. Anilatus autem, fti- 

patus globo juvenum, effufifTima. fuga fe in quandam 

fylvam recepit, relicla Mithridati hetiffima. vicloria, 

Id. ibid. 

Verum ad Anila?um brevi confluxic maarna multi- . 
, ,. , . . ,. . y . Arsac. 

tuclo perditorum hominum , qui hcentiam pluns quam 2Sp 

propriam falutem facerent : itaque detrimentum, quod 

acceperat in pra?lio, fuppletum eft duntaxat numero. 

Neque enim conferendi erant cum illis, quiceciderant) 

eo quod eflent rudes militia?. Duxit tamen eos contra 

Babyloniorum caftella , lateque omnia devaftavit. Id. 

tbid. 

Tum Babylonii, reliquique hoftes miferunt Neer- 

dam ( ha?c urbs erat Babyloniae regionis ) ad Juda?os y 

qui Anila?um ad fupplicium depofcerent : quod ciim 

non impetrarent , neque enim illis integrum erat ho- 

minem dedere ■> ad pacem eos invitaverunt. Quibus 

traclationem de conditionibus pacis admittentibuJpmilTi 



206 ARSACES ARTABANUS III. 

Arsac. funt, tamabiliis,quam a. Babyloniis Legati ad Anila?um- 
2 %9- Tum Babylonii , perluftrato diligenter loco , in quo 
fe continebat Anila?us : clam noclu irruunt in fopitos 
8c gravatos crapula ; 8c impune quotquot adepti funt, 
interficiunt, atque in iis ipfum Anila?um: cum intan- { 
ta ille felicitate florentior in dies , annos amplius oclo- 
decim exegilfet. Id. ibid. 
Arsac Nunc ad Parthorum Regem Artabanum reverta- 
29I# mur. „ Is metu Germanici , lidus Romanis , a?quabilis 
„ in fuos 5 mox fuperbiam in Romanos, faevitiam in 
„ populares fumpfit. Fretus beliis, qua? fecunda adver- 
ium circumjeclas nationes excreverat , & ieneclutem 
Tiberii , ut inermem, deipiciens ; aviduicjue Arme- 
nia? , cui defunclo Rege Artaxia , Arfacem libero- 
rum fuorum vetcrrimum impofuit, addita contume- 
lia. Et miflis, qui gazam a Vonone reliclam in Sy- ■{ 
ria Ciliciaque repofcerent , iimul veteres Perfarum 



?> 

7) 

oy 

7) 
7> 

„ ac Macedonum terminos , fefeque invafurum poifefc 
„ fi Cyro , Sc poil Alexandro ; per vaniloquentiam ac 
„ minas jactabat. Tacit. Ann. lib. 6.pag. 156. Addit vero 
Dio Artabanum , cum id a Tiberio impune tuliifet , 
Cappadociam quoque attentaviile , Sc iuperbius trac- 
taviife Parthos. Qua de cauia non pauci ab eo defe- 
cerunt. Lib. j8. pag. 751. 
Arsac. » Igitur C. Ceftio , M. Servilio Confulibus nobiles 
292- „ Parthi Romam venere , ignaro Rege Artabano...... 

„ Parthis mittendi fecretos eos nuntios validifTimus 
„ auclor fuit Sinnaces, infigni familia, ac perinde opi- 
„ bus j 8c proximus huic Abdus , ademta? virilitatis. 
„ Non defpectum id apud Parthos , ultroque poten- 
„ tiam habet. Ii adfcitis Sc aliis primoribus, quia ne- 



ARSACES ARTABANUS III, zo 7 
minem gentis Arfacidarum fummsc rei imponere cc Arsac. 
poterant , interfeclis ab Artabano plerifque , aut non- " z9z. 
dum adultis i Phrahatem Regis Phrahatis filium Roma « 
pofcebant. Nomine tantum & auctore opus , ut fpon- co 
te Cxfaris, ut genus Arfacis, ripam apud Euphratis cc 
cerneretur. Cupitum id Tiberio. Ornat Phrahatem , - 
accingitque paternum ad faftigium : deftinata retinensj ™ 
confiliis & aftu res externas moliri , arma procul ha- « 
bere. Tacitus Annal. tib. 6. pag. 156. " 

Interea cognitis infidiis , Artabanus tardari metu , « 
mcdo cupidine vindiclx inardefcere. Et barbaris ct 
eunclatio , fervilis : ftatim exfecjui , regium videtur. " 
Valuit tamen utilitas , ut Abdum , fpecie amicitiae ■» 
vocatum ad epulas , lento veneno inligaret: Sinna- " 
cem diftimulatione ac donis, fimul per negotia, mo- « 
raretur. Li ibid. 

Phrahates apud Syriam , dum omiftb cultu Ro- tc 
mano , cui per tot annos infueverat , inftituta Par- c * 
thorum fumit , patriis moribus impar , morbo ab- « 
fumptus eft. Sed non Tiberius omittit inccepta. Ti- •* 
ridatem fanguinis ejufdem , semulum Artabano, re- " 
euperandazque Armenia* Hiberum Mithridatem de- - 
ligit , conciliatcjue fratri Pharafmani, qui gentile im- " 
perium obtinebat : Sc cunclis qua? apud Orientem « 
parabantur, L. Vitellium prsefecit. IcL ibid. <c 

Ex regulis , prior Mithridates Pharafmanem fra- « 
trem perpulk , dolo & vi conatus fuos juvare ; reper- " 
tique corruptores, miniftros Arfacis Armeniac Regis, " 
& Artabani filii> muko auro ad icelus cogunt > il- 
mul Hiberi magnis copiis Armeniam irrumpunt,& 
urbe Arcaxata potiuntur. Id* ibid, 



cc 
ce 



293. 



208 ARSACES ARTABANUS III. 
Arsac. » Qjj^, p [];q U a in Artabano cognita ; filium Oro- 
"dem ukorem parat, datejue Parchorum copias , & 
«mitcic, cjui auxilia mercede facerenc. Concra, Pha- 
"rafmanes adjungere Albanos , accipere Sarmacas , 
« quorum Scepcruchi ucrincjue donis acceptis , more 
"gencico diverfa induere. Sed Hiberi locorum po- 
„ tences , Caipia via Sarmacam in Armenios rapcim 
" efrundunc. Ac qui Parchis advencabant , facile arce- 
^bantur, cumalios incellus hortis claufiflet, unumre- 
«Iicjuum, mare inter Sc extremos Albanorum mon- 

* ces , acllus impedirec. Quia flatibus Etefiarum im- 
„ plencur vada , hibernus auiter revolvic fluclus , pul- 
" focjue introrsiis freto , brevia litorum nudantur. Id. 
"Tacit. ibid. pag. 157. 

» Interim Orodem fociorum inopem , aucftus auxi- 
M lio Pharafmanes vocare ad pugnarn , & detreclan- 
»tem inceflere, adequitare caftris , infenfare pabula? 
"ac facpe, i« modum obfidii , ilationibus cingebacj 
M donec Parthi, contumeliarum infolentes , circumiil- 
«terent Regem, pofcerent praclium. Accjue illis fola 
*in ecjuice vis : Pharafmanes Sc pedite valebat. Nam 
»Hiberi Albanicjue faltuoios locosincoientes, durkiac 

* pacientiacque magis infuevere. 
Cacceriim direcla. utrimque acie, Parthus Impe- 

* rium Orientis , claritudinem Arfacidarum : contra- 
"cjue ignobilem Hiberum , mercenario milite, difle- 
»rebat. Pharafmanes, integros femet a Parthico do- 

* minacu : cjuanto majora pecerenc^ plus decoris vic- 
=?toresj aut, il terga darent, flagitii atque periculi 
"lacuros: ilmul horridam fuorum aciem, picta auro 
^ Medorum agmina: hinc viros> inde pracdam oilen- 

dere* 



CC 
CS 

Ot 
CC 

tc 

te 

cc 

CC 

■ 
CC 

<c 



ARSACES ARTABANUS III. 2o<> 
dere. Enimvero apud Sarmatas non una vox Ducis: cc Arsac. 
; Se quifque invicem ftimulant, ne pugnam per fa-^ Z9Z - 
gittas inirent j impetu & cominus prasveniendum. 
Id. ibid. 

Variae hinc bellantium fpecies. Cum Parthus fe- 
qui vel fugere pari arte fuetus , diftraheret turmas , 
fpatium iclibus qua?reret : Sarmarse , omiftb arcu , 
; quo breviils valent, contis gladiifque ruerent. Modo 
equeftris praclii more , frontis 8c tergi vices : aliquan- 
do,ut conferta acies , corporibus Sc pulfu armorum 
pellerent, pellerentur. Jamque iX Albani Hiberique 
prenfare , detrudere , ancipitem pugnam Parthis fa- te 
cere. Quos fuper , eques & propioribus vulneribus <s 
pedites adfliclabant. Id. Tacit. ibid pag. ij8. ^ 

Inter quse Pharafmanes Orodefque , dum ftrenuis * 
adfunt, aut dubitantibus fubveniunt, confpicui eoque IC 
gnari , clamore , telis , eejuis concurrunt : inftantius K 
Pharafmanes. Nam vulnus per galeam adegit > nec « 
iterare valuit, praslatusequoj & fortimmisfateliicum ^ 
protegentibus faucium. Fama tamen occififalso cre- 
dita exterruit Parthos j vidloriamque conceflere. 
Id. Tacit. ibid. « 

Quo facto ( addit Jofephus) & Armeniam denuc 
amiieruntj &, pervadente totam eorum dirionerr. 
bello , nobiiiflimi quique ejus gentis ceciderunt una 
cum Regis filio , & multis popularium millibus. Antiq. 
lib. 18. cap. 6. 

Mox Artabanus tota mole ree;ni ultum iit. Peritia, RSAC * 
locorum ab Hiberis melius pugnatum. Nec ideo ab- « 
fcedebat , ni , contracSHs Legionibus , Vitellius 8c fiib- " 

dito rumore , tanquam Mefopotamiam invafurus , 

Dd 



cc 



2io ARSACES ARTABANUS III. 

Arsac. "metum Romani belli feciflet. Tum , omifTa Arme- 
292. ^nia, verfaeque Artabani res : inliciente Vitellio defe- 
«rerent Regem fscvum in pace , & adverfis pracliorum 
"exitiofum. Tacit. Annal. 6. pag. 158. 

* Igitur Sinnaces , cjuem anteainfenfum memoravi, 

* patrem Abdagefem , aliofque occultos confulit , & 
" tunc continuis cladibus promptiores ad defeclionem 
«trahit, adfluentibus paulatim qui metu magis,quam 

* benevolentia fubjecli , repertis auctoribus , animum 
» fuftulerant. Tacit. Ann. 6. tbid. Atque , ut addit Jofe- 
phus, Vitellius, etiampecunia corruptis aliquot amicis 
& cognatis regiis , ipfum Artabanum conabatur oc- 
cidere. Antiquit. hb. 18. cap. 6. 

Iile, intellecla fraude , nec ullum inveniens reme- 
dium , quod ab optimatibus immineret periculum , 
habenlcjue fufpeclos & eos, qui in fide manebant, 
cjuafi benevolentiam flngeret , prima quaque occafio- 
ne tranfituri in partes adverfas 5 fuga fe ad Satrapias 
fuperiores fervavit incolumem. Id.Jofeph. ibul. 

Necjue igitur jam aliud Artabano reliquum , quam 
fi qui externorum, corpori cuftodes aderant, fuis 
quifque fedibus extorres 5 quibus neque boni intel- 
leclus , neque mali cura j fed mercede aluntur, 
miniftri fceleribus. His adfumptis , in longinqua & 
contermina Scythiae fugam maturavit , fpe auxilii: 
quia Hircanis Carmaniifque per adiinitatem innexus. 
erat. Atque interim poffe Parthos abfentium acquos, 
praHentibus mobiles , ad pnenitentiam mutari, Tacit. 
ut juprk Annal. 6. pag. if.8. 

At Vitellius , profugo Artabano ,' & flexis ad no- 
vum Regem popularium animis , hortatusTiridatem 



» 
» 

» 

» 
» 

31 



» 



ARSACES ARTABANUS III. air 

parata capeflere, robur Legionum , fociorumqueri-"' Arsac. 
pamadEuphratisducit. Sacriticantibus , cura hic mo-" *9 Z - 
re Romano , Suovetaurilia daret , ille equum placando <c 
amni adornallet -, nuntiavere accolac Euphratem , <c 
nulla imbrium vi , fponte & immensum attolli : fi- <c 
mul albentibus fpumis in modum diadematis finua- cc 
re orbes j aufpicium profperi tranlgretTus. Quidam H 
callidiiis interpretabantur , initia conatiis fecunda , ne- <c 
que diutuma : quia eorum, quae terra coelove por- <c 
tenderentur, certior rides : fiuminum inftabilis natu- <c 
ra , fimul oftenderet omnia , raperetque. Id. tbid. H 

Sed Ponte navibus efFeclo , tranfmirfbque exerci- <c 
tu , primus Ornofpades mukis equkurn millibus in Cc 
caftra venit : exful quondam, & Tiberio, cum Dal-^ 
maticum bellum conficeret , haud inglorius auxilia- cc 
tor , atque ob id ab eo civitate Romana donatus. (C 
Mox repetita amicitia Regis , multo apud eum hono- <c 
re, praefectus campis, qui Euphrate Sc Tigre inclu- <c 
tis amnibus circumflui , Mefopotamias nomen acce- <c 
perunt. Neque multo poft, Sinnaces auget copias:^ 
& columen partium Abdagefes, gazam & paratus cc 
regios adjecit. Id. ibid. pag. 15$. " 

Vitellius oftentafTe Romana arma fatis ratus , mo- <c 
vet Tiridatem primorefque:hunc, Phrahatis avi & cc 
altoris Caefaris , quae utrobique pulchra , meminerit : <c 
illos , obfequium in Regem , reverentiam in Romanos, cc 
decus quiique fuum & fidem retinerent. Exin cum^ 
Legionibus in Syriam remeavit. Id. tbid. <c 

Interea Tiridates, volentibus Parthis , Nicepho- <c 

rium & Anthemufrada , caeterafque urbes, quae Ma- u 

cedonibus frtac , gracca vocabula ufurpant, Halum-lf 

Dd ij 



2 i2 ARSACES ARTABANUS III. 
A „ que & Artemitam Parthica oppida recepit : certanti- 

291. »bus gaudio, qui Artabanum Scythas inter educlum 
„ob iacvitiam exfecrati , come Tiridatis ingenium 
„ Romanas per artes fperabant. Plurimum adulationis 
„ Seleucienfes induere , civitas potens , fepta muris , ne- 
„ queinbarbarum corrupta, fed conditoris Seleuci no- 
„ men retinens : Trecenti opibus , aut fapientia delecli,ut 
„ Senatus. Sua populo vis > & quoties concordes agunt, 
„ fpernitur Parthus : ubi diiieniere , dum fibi quifque 
„ contra armuios (ubfidium vocant , accitus in par* 
„tem, adverfum omnes valefcit. Id nuper acciderat 
„Artabano regnante , qui plebem primoribus tradidic 
„ ex fuo u(u. .Nam populi imperium , juxta iiberta- 
„tem: paucorum dominatio, regia? libidini propior 
„ eft. Tum adventantem Tiridatem extollunt , vete- 
rum Regum honoribus , & quos recens sctas largius 
invenit. Simul probra in Artabanum fundebant, ma- 
terna origine Arfacidem, cetera degenerem. Tiri- 
„ dates rem Seleucienfem populo permittit. Id. tbid. 
Mox ver6 confultans, quonam die folemnia regni 
capeiferet, litteras Phrahatis & Hieronis, qui vali- 
diffimas pracfecturas obtinebant , accipit, brevem 
moram precantium. Placitumque opperiri viros pra> 
pollentes. Atque interim Ctefiphon , fedes Imperii 
petita. Sed, ubi diem ex die prolatabant , multis 
coram & adprobantibus , Surena patrio more Tiri- 
datem iniigni regio evinxit. Id. ibid. 
„ Quod ii itatim Tiridates interiora , caeteraique na- 
„ tiones petiviifet 5 opprcifa cunclantium dubitatio, 
„& omnes in unum cedebant. Adfidendo caftelium, 
„ in quod pecuniam & pellices Artabanus contulerat, 



» 
>> 
» 



» 
» 

» 
» 
» 

» 

» 



cc 
cc 
cc 
cc 



ARSACES ARTABANUS III. 213 

.edit fpatium exuendi pa<5la. Nam Phrahates &Hiero, " AnsAe 

, 8c fi cjui alii deledfum capiendo diademati diem non u Z9Z ' 

concelebraverant , pars metu, quidam invidia in u 

, Abdugefen , qui tum aula & novo Rege potiebatur, u 

ad Artabanum vertere. Id. tbid. u 

In Hyrcanis repertus eft , illuvie obfitus, 8c ali- iC Ars\c 

: menta arcu expediens. Ac primo , tancjurm dolus u Z93. 

pararetur, territus : ubi data fides reddendae domi- 

nationis veniffe , adlevatur animum, & quas repen- 

tina mutatio , excjuirit. Tum Hiero pueritiam Tiri- 

datis increpat : necpe penes Arfacidem imperium i 

fed inane nomen apud imbellem externa mollitia : u 

vim in Abdagefis domo. Senfit vetus regnandi arti- u 

fex , falfos in amore , odia non fingere. Nec ultra u 

• moratus , quam dum Scytharum auxilia conciret , u 

, pergit properus , 8c pracveniens inimicorum aftus , u 

, amicorum pcenitentiam. Neque exuerat pacdorem , c<r 

ut vulgum miferatione adverteret. Non fraus , non u 

preces : nihii omiflum , quo ambiguos illiceret , u 

prompti flrmarentur. Id. ibid. u 

„ Jamque multa manu propinqua Seleuciac adven- 

tabat , ciim Tiridates fimul fama , atque ipfb Arta- " 

bano perculfus , diftrahi confiliis , iret contra , an u 

bellum cunctatione traclaret. Quibus praclium 8c 

feftinati cafus placebant , dijeclos 8c longinquitate 

itineris feffos, ne animo cjuidem fatis ad obfequium " 

coaluiffe dilferunt : proditores nuper hofteiucjue <c 

ejus , quem rursum foveant. Id. ibid. " 

„ Verum Abdagcfes rcgrediendum m Mefopota- 

miam cenfebat, ut, amne obje(5fx>,Armeniis interim <c 

Elymseifque , & ceteris a tergo excitis , aucti copiis " 



cc 
ct 



)■) 
}) 
» 
)) 
)) 
)) 



)) 
)) 
)) 
)) 



u4 ARSACES ARTABANUS III. 

a„c<,~ » focialibus, & quas dux Romanus miflflet , fortunam 
293. )) tentarent. ha lententia valuit , quia plunma automas 
penes Abdagefen,& Tiridates ignavus ad pericula erat. 
Sed fugas fpecie difceflum, ac principio a gente Ara- 
bum facto , ceteri domos abeunt , vel in caftra Ar- 
tabani : donec Tiridates cum paucis in Syriam re- 
vectus , pudore proditionis omnes exfolvit. Id. laat. 
ibid. pag. 161. 

Hoc paclo Artabanus , Scytharum auxilio, Tirida- 

tem non magno labore expulit. Dto Ub. 58. pag. 6$j. 

Per idem tempus , tefte Suetonio , Tiberius Im- 

perator Artabani Parthorum Regis laceratus eft lit- 

teris , parricidia & cacdes , & ignaviam , Sc luxu- 

riam objicientis , monentifque, ut voluntaria morte, 

,, maximo , juftiflimoque civium odio quamprimum 

„ fatisfaceret. Poftremo femetipfe pertacfus talis epifto- 

„ lac principio , tantum non fummam malorum fuorum 

„ profeflus eft. ,, Quin etiam paulo poft fupremum 

diem obiit : nempe 17. Kalend. April. anno V. C. 789. 

Cajufque Caligula Germanici filius ei fucceflit. Suetoiu 

hi Ttbcr. cap. 66. 

Ut Tiberii mortem refcivit Artabanus, impune Ar- 
meniam aggreilus , Syriam quoque invadere inftitue- 
rat, ut ex Dione patet lib. 59. pag. 760. Et certehuic 
inhians regno , cum Herode , Herodis Magni filio , 
Galilaeae atque Pera?ac Tetrarcha focietatem inierat. 
Argumento erant ipftus Tetrarcha? apparatus , qui in 
armentariis fuis tantum haberet armorum , quantum 
inftruendis virorum feptuaginta millibus fuificeret. Qua» 
quidem omnia comparafle credebatur Herodes , qu6d 
Artabano Parthorum Regi faveret : nimirum , ut mi- 



ARSACES ARTABANUS III. 21; 

nori ille negotio, quam dudum adfectabat , Syria po- 
tiretur. Jojephus Anttq. Jud. lib. 18. cap. 9. 

Primo igitur vere Artabanum cum ingenti exercitu Arsac. 
Mefopotamiam ingreffum Lucius Vitellius Syriae Pra:- 2 ^i- 
fes, obviam ei derepente ad Euphratem fadlus , ita 
exterruit, ut in colloquium veniret, ac facrificare eum 
Augufti & Caii ( Caligula:) flatuis cogeret : pacis con- 
ditiones , qua» ex ufu Romanis efTent , daret j liberofque 
ejus obfides acciperet. Hacc Dio lib. 59. Cui adftipu- 
latur Suetonius in vita Caligulac cap. 14. ubi in hacc 
srumpit verba. ,, Namque Artabanus Parthorum Rex 
Ddium femper,contemtumqueTiberiiprae fe ferens," 
amicitiam Caii ultro petiit: venitque ad colloquium " 
Legati Confularis : & tranfgreflus Euphratem , aqui- u 
ias & figna Romana , Cacfarumque imagines ado- " 
ravit. " 

Convenerunt ergo ad Euphratem Artabanus 8c Vi- 
iellius : ubi in medio pontis llbi occurrerunt cum fuo 
^uifque fatellitio. Poftquam autem de fcedere conve- 
3it , Herodes Tetrarcha utrumque excepit convivio : 
:abernaculo magno fumptu erecto in medio fluminis. 
Mec multo poft Artabanus mifit Caio filium Darium 
Dbfidem cum multis muneribus : inter quac etiam vi- 
'um ftatura cubitorum feptem , genere Judarum , Elea- 
earum nomine j qui propter vaftitatem gigas cogno- 
ninatus eft. Poft haec Vitellius Antiochiam rediit , Ar- 
:abanus in Babyloniam. Jofeph. Antiq. Jud. lib. 1 8. cap. 6, 

Tum Herodes Tetrarcha, volens primus nuntiare 
^acfari de impetratis obfidibus 5 omnibus diligenter 
aerfcriptis , mifit ad eum tabellarios , nihil amplius 
relinquens fignificandum per Confularem Prsefidemu 



2i6' ARSACES ARTABANUS III. 

Arsax. Qy are fupervenientibusVitellii licteris , Ca-far refcrip- 
z 9 j. fit, omnia fibi jamante efie cognita ex Herodis nun- 
tiis. Id. Jofeph. ibid. 

Recuperata falute , Caius Caligula , ciim in adver- 
fam valetudinem rursus incidiffet , Darium Artabani 
filium cum multis aliis muneribus ab ipfo Romam ad 
fe miflum , fumma cum lastitia recepit j fecumque, ut 
videtur, in Palatio affervavit. 

Interim Herodes Galila-a: atque Pera^sc Tetrarcha 
una cum Herodiade uxore Romam adveniens, Pu- 
teolos appulit. Caius tum forte apud Baias verfa- 
batur. ( Icl oppidulum cft Campania? , quinque ferme 
ftadiis a Puteolis diflTitum. ) Dum autem Caium ibi 
falutat Herodes, Agrippa: Judaas Regis., ejus fratris ; 
Ariflobuli filii , litterar afTeruntur , quas , ipfo pra^fenti 
perlegit Imperator , accufantes Hcrodem , quod par 
tibus Artabani faveret contra Caii novum Imperium 
Quare Cafar commotus, percontatus eft Herodem 
vera-ne effent qua: nuntiarenturdearmorum numero? 
Quo annuente, neque enim vera negare poterat : fatis 
approbatam putans defeclionem , ademptam illi Te- 
trarchiam ad Agrippa?Regnumadjecit>pecunia quoque 
ejus huic infuper attributa. Herodem vero apud Lug- 
dunum urbem Gallia? perpetuo damnavit exfilio. Jo- 
Jephus Antiquit. Jud. Itb. 18. cap. 9. 

Per idem ferme tempus Caius novum atcrue inau- 
ditum genus fpcclaculi excogitavit. Nam Baiarum me- 
dium intervalJum Puteolanas ad moles trium millium 
& fexcentorum fere paffuum ponte conjunxit 5 con- 
traclis undicjue onerariis navibus, & ordine duplici ad 
anchoras collocatis, fuperjecloqueaggere terreno, ac 

dire&o 



ARSACES ARTABANUS IIL 217 
directo in Appia: viaeformam. Per hunc pontem ultro Arsac. 
citroque commeavit biduo continenti. Primo die pha- 29+ - 
lerato equo, infignifcjue cruercica corona, & fecuri, & 
cetra, Sc gladio, aureaque chlamyde. Poftridie cjua- 
drigario habitu , curriculoque bijugi famoforum ecjuo- 
rum, prsc fe ferens Darium puerum ex Parthorum ob- 
fldibus : comitante Praetorianorum agmine & in efle- 
dis cohcrce amicorum. Suetonius m Calig. cap. 19. De 
cjuo mentionem cjuoque facic Dio' his verbis : Se- 
cpebantur eum inter reliquum apparatum fpolia , & 
Darius , Arfacidarum generis ,' unus ex obftdibus Par- 
thicis , tum amici ejus , ac focii in curribus , veftibus 
floridis , ac exercitus etiam relicjuusj finguli peculia- 
riter ornati. Dio lib. 59. pag. 750. 

L. Vitellius , cjui ex adminiftratione Syriac non me- Arsac. 
diocrem gloriam retulerat ; poft fufFectum ei Petro- 29i -' 
«ium , accerfitus eft Romam a. Caio , ut interficere- 
tur. Crimini enim ipfi dabatur , cpod Parthi Regem 
:fuum Tiridatem aTiberio miflum expulifTent. hi excerp- 
tis Diojt. ab Henr. Falejio , clarijjimo dotiijfimoaue yiro editis. 
pag. C70. 

Mithridates Hiberus , Armenia? Rex , a fubditis ac- Arsac?: 
cufatus videtur, cruem Caius accercitum in vinculis 296. 
Roma: prius detinuit , ac demiim in exfilium pepulit: 
ut teftatur Seneca lib. de Tranqutllitate cap. n. Cui fuf-> 
•fragantur Tacitus Annal. Ub. n. cap. 8. ZF Dio lib. 60. 
Pag. 765». Caius Romanorum Imperator occifus eft A. 
iD. ix. Kal. Feb. anni V. C. 794. & ejus patruus Tib. 
•Claudius a militibus eleclus eft. 

Izates Adiabenes Rex , belli domeftici metu , par- 
tem fratrum fuorum una cum propriis filiis - Roniam 

Ee 



2.18 ARSACES ARTABANUS III. 
Arsac. ad CJaudium Imperatorem , partem ad Artabanum 

297. Parthorum Regem , mittit , futuros utrobique obfides. 
Jofcpb. Antiq. Jud. Ub. 20. cap. 2. 

Arsac. Caeterum Parthorum Rex Artabanus , cum fenfifTet 

298. ftruclas fibi infidias a Satrapis, nec in fuo regno diutiiis 
maneretutum exiflimaret y ad Izatem Adiabenum con- 
ferre fe decrevitj ejus confilio cjuacfiturus falutem, & 
li fieri poffet, reditum in patriam. Affumptis igitur 
cognatis & familiaribus circiter mille numero, incidic 
in Izatem in itinere , ex regio ftrepitu fibi cognitum, 
ipfe ei de facienon notus. Ad quem propius accedens, ;;. 
primum adoravit more patrio j deinde in ha^c verba 
erupit. Ne defpicias me , Rex, tuum fupplicem , neve 
contemnas opis indigum. Dejeclus enim in privatam- 
fortunam e regio faftigio , ad tuum auxilium eonfugi. 
Quamobrem ad inftabilitatem humanae felicitatis ref 
piciens , tuis quoque rebus profpice , cum intelligas ,. 
quibus omnes fimus obnoxii cafibus. Si enim me inul- 
tum fineris, animabitur in caeteros quoque Reges au- 
dacia inconditac multitudinis. Hazc ille demiflo vultu 
lachrymans. Id. ibid. 

Izates autem 7 audito ejus nomine, videnfque ad- 
ftare fupplicem Artabanum ;ab equo defiliitj & , Bono r 
inquit, animo efto, Rex, nec turberis pracfenti cala- 
mitate , quafi immedicabili. Brevi enim finem habe- 
bit tua moeftitia : inveniefque amicum & fbcium me- 
liorem , quam forte fperafti haclenus. Aut enim te in 
Parthorum regnum reftituam y aut meum tibi cedam. 
Id. ibid. 

Haec locutus, impofito in equum Artabano, pedes. 
ipfe eum comitabatur , majori Regi hun,c honorem 



ARSACES ARTABANUS III. 21*. 

exhibens. Id Parthus Rex tulit permolefte , juravitque Arsac. 
per futuram fuam fortunam ac dignitatem, defcen- -^ 8 - 
furum fe, nifi ille rursum afcenderet, & prsccederet. 
Tum alter, morem ei gefturus, in ecjuum infiliit 5 8c 
perdu£to in fuam regiam,omnem honorem habuit,in 
confeflibus ac conviviis honoratiorem locum ei tri- • 
buens i habita ratione non pra?fentis ejus ftatus, fed 
dignitatis priftina? j reputanfque eadem poffe cuivis 
mortalium accidere. Id. Jofcpbus ibid. 

Scripfit eriam ad Parthos , fuadens ut fuum Regem 
reciperentj fidem fuam interponens, non fore eum 
injunarum memorem : paratus & jurejurandoomnem 
illis dubitationem eximere. Parthi verd non recufabant 
eum recipere 5 fed polle-fe negabant, quod jam prin- 
cipatum dediffent alteri , nomine Cinnamo. Pcricu- 
lum enim efle , ne , altero revocato , omnia flagra- 
rent bellis civilibus. Cinnamus autem , voluntate pro- 
cerum cognita, cum effet alumnus Artabani , & alio- 
cruin honefto ingenio pra?ditus , fcribit ei , ut accepta 
a fe fide^ reverteretur , recepturus amiffum dignitatis 
faftigium. A cjuo ille perfuafus rediit. Id. ibid. 

Cinnamus autem obviam profectus ^ adorato&Re- 
gisappellatione falutato , diadema fuo capiti detra(5lum 
impofuit. Sic Artabanuslzatx opera, in regnum fuum, 
unde ejectus a magnatibus fuerat , reftitutus eft. Nec 
fuit beneficiorum immemor , fed affecit Izatem ma- 
ximis quiapud ipfos habentur honoribus. Nam 8c tia- 
ram reclam ei geftare permifit, & in aureo lecto cu- 
bare j quac honoris infignia conceffa funt folis Partho- 
rum Regibus , donavitque ei regionem magnam ac 
bonam , ademptam ditioni Regum Armeniae j cui 

E e ij 



220 ARSACES ARTABANUS III. 

'Arsac. nomen efl; Nifibis. In ea olim Macedones condide- 

298. rant urbem Antiochiam, Mygdoniam cognomine, 
Atque hos honores Izates accepic a Parthorum Rege 
prarmium. Id. Jofephus ibid. Antiquit. Jud. hb. 20. cap. 2. 

Arsac. Non multo poft Artabanus deceflit > poftcjuam o(5lc* 

299. & viginti annos regnafleu 







221 



ARSAO.ES ARTABANUS III. 

NUMMU S 
ARSACIS ARTABANI III 




Fx COLEECTIONE Mo REE 1 1 ANA." 

Gaput Regis barbati , & diademate ornati j cujus eollo 
eircumvoluti duo ferpentes furfum fe attollunt. Hinc 
& inde ftella cernkur , facie Principis intermedia. 
In vertice vero Luna crefcens. In aversa parte Rex 
imberbis fedet , arcum tenens 5 cum Epigraphe : 
BASIAEXIS BA^IAEftN AP2AKOT 
AM$IMAKOT ETEPTETOT, EIII<f>A- 
NOT2 «HAEAAHNO^jhoc eit, Regis 

ReGUM ArSACIS , UNDIQUE FUGNATORIS , BENEFICI ? 
ILLUSTRIS , AMICI GRJECORUM, 

SIngulare iilud Epitheton AM$IMAXOT in hujufce 
Patthi Regis nummo exaratum omnino fuadet , ut Arta- 
Dano Tertio eum adfignemus. Vox enim illa , ex <L[iqi & 
ua^ conspofita , nihil aliud , quam circum circa , feu undique 
mgn.itorem fignificat. Sin autem hujus Regis gefta animo per- 
?endamus , eum ubique gentium acie decertaife reperiemus,- 
Nempe primum ad Earthgrum Imperium a primoribus ac~- 



22*. ARSACES ARTABANUS III. 

citus , contra Vononem acerrime belligeravit : ac priori qui- 
dem praelio victus , cum majoribus redux copiis , ingenti cer- 
tamine fuperatum viciflim Vononem, protiigatumque e regno 
expulit. Dehinc remotiores quaedam Provinciae rebellarunt : 
quarum Satrapas fimul & finitimas nationes , quae iis opem 
tulerant , Artabanus perdomuit. Progrediente deinde tempo- 
re , Artaxe Armeniorum Rege demortuo , ut his populis Ar- 
facem filium fuum Regem imponeret - in Armeniam pro- 
fectus , cum Pharafmane Ibero armis decertavit. Tandem , 
deficientibus a fe Parthis , Artabanus , cum in Scythiam 
aufugere coactus fuiflet; ex ea a Satrapis quibufdam denuo 
revocatus , ut datum ab Imperatore Tiberio Patthiae Regem 
Tiridatem debellaret , atque e folio detruderet : Scytharum 
cum auxilio depulit. Nulli ergb Regum Parthorum cogno- 
men A , /*?'j w «^? i; melius , quam Artabano huic Tertio con- 
venirenemo, opinor , pofthac dubitabir. 

Nunc verb , quidnam defignent ferpentes , regio circum- 
voluti collo , difpiciamus. Nero Imperator cum ejufmodi 
fere ferpente in aeero mediae formae Nummo Antiochix per- 
cuflb depingitur apud Patinum , pag. 112 Edit. *4rgentorat. 1671. 
Hic autem nummus adulatorie ab Antiochenis fuerat conrla- 
tus ad confervandam fublequentis fabulx 1 memoriam. Nam- 
que , nefcio quo auctore , emanaverat in vulgus , ut Sueto* 
„ nius tradit , mifibs a Meflallina. , uxore Claudii , qui me- 
,, ridiantem Neronem , quafi Britannici aemulum , ftranfgu- 
„ larent Additumque fabuhv eft , eofdem , dracone e pulvi- 
„ no fe proferente , conterritos refugifle. „ Cujus rei men- 
tionem quoque facit Tacitus in lib. 11. Ann.il. his verbis: 
„ Vulgabatur adfuifle infantiae Neronis dracones in modum 
„ cuftodum : fabulofa res , & externis miraculis adfimilata 
„ nam ipfe , haud quaquam fui detractor, unam omninb an 
„ guem in publico vifam narrare folitus eft ,, An ne igitu 
huic Artabano hocce , de quo hic agitut , nummo, fimilem 
adftrui fabellam arbitremur ? An potius Ammiano Marcelli- 
no adftipulemur teftanti Parthcs in fignis fuis militatibus 
ferpentes , quemadmodum fuas Aquilas Romanos , praetulifle. 
Verum , cum confuetudinis illius caufam non adferat Am- 
niianus ; confulaouis £lianum , qui lib. de ^inimalibns cap. 29I 



ARSACES ARTABA'NUS III. U? 

refert ad primos Euphratis ortus ferpentes quofdam nafci ex- 
ternis hominibus inimiciflimos , atque ufque eb infeftos , ut 
eos morte mulctent : cum nulli unquam indigenarum noceant. 
Quoniam autem Euphrates fluvius Imperii Romani , ficut & 
1'arthici, terminus tunc temporis habebatur : verifimile eft 
lioc nummo fignificare voluifie Parthos , fi modb fluvium 
tranfgredi Romani vellent; ejufmodi fe ferpentes in eos im- 
mifiuros,a quibus enecarentur. Arque ob eandem fane cau- 
(.am, nempe, ad terroremhoftibus incutiendum , Parthi eo- 
rumdem ferpentum effigies in militaribus fignis fuis praetu- 
lerunt. 

De Sole & Luna ad Mithridatis Tertii caput adpofitis 
fupra jam in Regis illius vita diximus ; adnotavimufque talem 
faftum proprium effe Regum Parthorum , adeo fuperborum , 
ne infanientium dicam , ut Solis fe ac Lunae fratres prasdica- 
rent. Aft in hoc Artabani Tertii nummo, cum duo dici ne~ 
queant Soles , duae tantum ftellae cernuntur cum Luna cref- 
cente. Quod itidem nobis explicat Ammianus Marcellinus , 
lik 17. ubi Arfacidas , feu Parthorum Reges, ut & Perfarum , 
Participes fe siderum dixiffe tradit. Ita enim in Litteris ad 
Conftantium Auguftum Rex Perfarum Sapor CeCe infcnbit : 

REX REGUM SAPOR , PARTICEPS SIDERUM , FRATER SOLIS ET 
tUNjE. , CONSTANTIO Cffi-SARI , FRATRI MEO , SALUTEM PLU- 

rimam dico. Haec verb infignia juxta caput fuum videtur 
lobis Artabanus ob id prxcipue incidi curaviffe 5 ut , profli* 
*ato Phiahatis IV. filio Vonone , quem e folio Parthorum 
ieturbaverat, fe quoque nobilifllma Arfacidarum ftirpeoriun- 
ium fignificaret. 

Denique imberbem illum Regem , fellae aureae infidentem, 
n Parthicis nummis , ad vetuftiflimam Arfacidarum origi- 
lem declarandam , exhiberi fupra jam obfervavimus : ita ut 
trgentese Parthorum Monetae folitus atque etiam unicus ty-- 
ms perpetub extitiffe videatur.- 



3.-24 



ARSACES XX 

ARSACES GOTARZES 

REX TARTHORVM . XX ; 







In rnuseo BVadlantrD.M.. 

cx. num. arq . aracfi ■ 



RTABANOHI. tres fiiii fuperftitej 

fuere > Gotarzes {cilicet, Bardanes Sc 

Artabanus : ut ex Taciti lib. Ann. u. dif- 

cimus. Prseterito vero Gotarze natu ma- 

jore, Artabanus pater moriens Bardani 

teftamcnto regnum xeli<juit > ut yidere eft apud Jofe- 

phum 




ARSACESGOTARZES. m 

phum , Antujuit. Jud. lib. 20. cap. 2. Attamen morc gen- Arsac. 
tili Gotarzes prirnogenitus a primoribus Parthorum z "j 
praelatus eft : 8c Bardanes , ne feditionem aiiquam ex- 
citaret , longe ab urbe regia fummotus cft. lacitus ut 
Juprd. 

Vixdum Parthici Imperii habenas capeffiverat Go-' 
tarzes, ciim fubito , quanta eilet pracditus crudelitate^ 
patefecit. De eo enim fic loquitur Tacitus in libro 11. 
Annalium. „ Inter Gotarzis pleraque fasva (qui necem 
fratri Artabano , conjugique ac filio ejus prxpara- K 
veratj unde metus ejus in caneros) Parthi accivere * 
Bardanem. « 

Uie, ut erat magnis aufis promptus , biduo tria 
miliia ftadiorum invadit > ignarumque & exterritum 
Gotarzem proturbat: neque cunclatur, quin proximas 
Prajfecturas corripiat , folis Seleucienfibus domi- ( 
nationem ejus abnuentibus. In quos ut patris fui quo- « 
que defeclores , ira magis quam ex ufu praefenti ac- " 
cenfus , implicatur obfidione urbis validaz 8c muni- « 
mentis objecli amnis , muroque 8c commeatibus fir- " 
mata?. Id. Tacitus ibtd. Ub. 1 1 . Annal. « 

Interim Gotarzes Daharum Hyrcanorumque opi-" Arsac. 
bus auctus , bellum renovat : coactufque Bardanes ^ l°°t 
omittereSeleuciam , Baclrianos apud campos , caftra 
Contulit. Id. ibid. 

Tunc diftractis Orientis viribus , & quonam in- 
clinarent , incertis , cafus Mithridati Ibero datus eft 
occupandi Armeniam. Tacitus ibidem. Is ipfe eft Mi- , 
thridates Iberus , quem , tefte Dione , Caius Caligula 
evocatum in vincula condiderat : quemque idem Im- 
perator primum in vinculis habuifle , ac demum iu 

Ff 



cc 

« 

Cfi 



CS 



CO 

cc 

« 



226 ARSACES GOTARZES. 

Arsac. exfilium pepulifle dicitur apud Senecam inlib.deTran- 
300. quillitate. Huncautem Mithridatem domum poftea ad 
recipiendum regnum , ab Imperatore Tiberio Claudio 
remiflum fuiffe, tradit Dio lib. 60. pag. 769. Quod 
etiam confirmat Tacitus in libra 11. Annalium,- dum 
refert eumdem , monente Imperatore Claudio , in re- 
gnum remeavifle, fifum Pharafmanis opibus : ( Is erat 
Rex Iberorum, idemcjue Mithridatis frater) atcjue 
occupavifle Armeniam , vi militis Romani ad exci- 
denda caftellorum ardua 7 fimulcjue Ibero exercitu 
campos perfultante.Nec enim reftkere Armeniijfufo, 
qui pradium aufus erat , Demonacle prasfecTiOi Tacit.. 
tjb. 11. Annat. pag„ 16%. „ Paululum cunclationis at- 
„tulit Rex minoris Armeniae Cotys , verfis illuc cjui- 
„ bufdam procerum : deinde litteris Cacfaris coercitus.. 
„ Et cuncla in Mithridatem fluxere , atrociorem quarrt 
„ novo regno conduceret. Id. ibid. 
„ At Parthi Imperatores, cum pugnam pararent y 
„ fcedus repente faciunt, cognitis popularium infidiis,, 
„ cjuas Gotarzes fratri patefecerat. Congreflfique primo 
j, cunclanter , deinde complexi dextras, apud altaria 
„Deum pepigere, fraudem inimicorum ulcifci, at- 
„c[ue ipfi inter fe concedere. Potior Bardanes vifufc 
„retinendo regno. At Gotarzes T ne cjuid aemula- 
„ tionis exfifteret , penitus in Hyrcaniam abiit. Idem 
Tacitus ibidem. 

Eo igitur pacto dominatio rursus pencs folum Bar* 
danem remaniit,. 






ARSACES XXI 

ARSACES BARDANES 

JREX P-ARTHOKV2V1.XXI . 



227 



Arsac. 

|00. 




I11 Collediont ftloTeUi.asicL. 
cjc nuirt arq. ariicA. 



ENTUM cfl jam ad Bardanem t qui 8c 

Vardanes a quibufdam Scriptoribus 

appeilatur. Nos vero B a r d a n i s vocem, 

ut veram ac genuinam praeponendam 

efle autumavimus : Parthorum Regum 

aumrnos fecuti > inter cjuos BASIAE.QS BQAArA? 

Ff ij 




'228 ARSACES BARDANES. 

A l ^OT aut BOAOrE^OT femper infcribuntur ii , 

ARS A C. i • r ■* n 

3co. cjui Vologesem Regem exhibent , ut lnrra oiten- 
demus. 

Is autem Bardanes contra fratrem Gotarzem, 
jam abhinc duobus annis regnantem , a Proceribus ad 
. Parthicum Imperium accitus •> fratre expulfo , illud 
occupavit. Unde ab eo tempore regni ejus annos qui- 
dam computant: ideo quod penes Bardanem , cjuam- 
vis a Gotarze bello facpius impetitum , fummum ta- 
men Imperium , Regiacjue dignitas femper ad mortem 
ufque permanferint. Nos verd Bardanis regni initium 
ei tantum tempori adfcribemus j quo , pace interam- 
bos fratres inita, Rex ab ipfo Gotarze conftitutus ac 
renuntiatus eft. 
Arsac. Sopitis internis feditionibus , Bardanes ad Seleu- 
301. cienfes , quos ante obfederat, domandos fe accin- 
git. Etenim , inquit Tacitus , regreffo Bardani dedi- 
tur Seleucia , fcptimo poft defeclionera anno : non 
fine dedecoreParthorum , cjuos una civitas tamdiu 
eluferat. Annal. iib. n. cap. 8. 

Non abs re erit fortaQis hic commemorare quod 
Ammianus Marcellinus in lib, 2 5. Hi/ior. refert: nimi- 
rum Ctefiphontem pagum efTe tribus millibus a Se- 
leucia diftantem : «juem Vardanes prifcis temporibus 
inftituk. Jam vero illi Ammiani loco alium hunc e 
Strabone fubjungam. Babylon , inquit , olim Afiyrise 
fuit Metropolis : nunc Seleucia eft , cjua? ad Tigrim 
dicitur. Prope eam pagus maximus eft , nomine 
Ctefiphon , in cjuo Parthorum Reges hiemabant j 
Seleucia? parcentes , ne Scythicae Sc militaris na- 
tionis hofpitio adfiduo opprimeretur. Hic pagus 



ARSACES BARDANES. 219 

urbis potentia ac magnitudine eft , cum Parthorum Arsac. 
rnulcitudinem Sc apparatum omnem recipiat, ac ve- 3 °'* 
nalia & neceffaria arrificia illis fuppeditet. Ibi Par- 
thorum Reges in hieme propter aeris temperiem de- 
gere folebant : ajftatem vero in Hircania & Ecbata- 
nis agunt, propter antiquam loci, & adhuc duran- 
tem famam. Unde non conditam a Bardane Ctefi- 
phontem, fed tantum arboribus circumfitam fuifle 
plane arbitrer, videlicet ad pagi illius exornationem. 
Et certe Ammianus Marcellinus notat Ctefiphontem 
poftea a Pacoro Rege incolarum viribus amplificatam 
& moenibus fuifle. Sed , quis fuerit hic Pacorus, igno- 
ratur. Si clariffimum virum Henricum Valeflum con- 
fulamus > videtur effe Orodis Regis filius , qui a Venti- 
dio Marci Antonii Legato interfeclus eft : qui , cum 
Rex numquam fuerit, a quibufdam tamen fcriptoribus 

Rex vocatur Quod fi de hoc Pacoro , Orodis fi- 

lio , loqui voluit Marcellinus 5 tum falfum erit quod 
fubjicit , fupradictam urbem Graeco cognomine 
Kr/)tn?oW ab eo efle appellatam. Ctefiphontis enim 
appellatio Pacori illius actate longe antiquior eft : cum 
a Polybio memoretur in hiftoria illius belli, quodAn- 
tiochus Magnus cum Molone Mediae Pr*cfe6lo gefTit- 
Hacc Henricus Valefius in fuis ad Ammianum notis 
f a g- 37 !• Edit. Parifin-fol. 

Caeterum ut ad Bardanem revertamur j is , pofl Se- 
leucienfes expugnatos , validiffimas quoque Praefeclu- 
ras invafit. Tacit. lib. n. Annal. pag. 169. 

Aliquantulo deinde temporis fpatio interjecto , ad 
Izatem Adiabenorum Regem profeclus Bardanes, 
fuafit ei, utvellet fibi belli adversiis Romanos gerendi 



230 ARSACES BARDANES. 

Arsac. € ^ focius.: cjuod tamen impetrafe non potuit. Izates 
ior. enim non ignorans cjuanta eflet fortuna ac potentia 
Romanorum j ideocjue Bardanem impoflibilia tentare 
eenfens, a propofito eum deducere conabaturj con- 
tinenter denarrans illi eorum gefta atque potentiam : 
ratus fe hoc modo abfterriturum eum a laceffendi eos 
cupidine. Jojephus Antuj. Jud. Itb. 20. cap. 2. Namque, 
tefte Tacito , illud pracfertim Bardanes in animo ha- 
bebat , ut recuperaret Armeniam : ni , ineunte vix anno 
V. C. 7.98. a VibioMarfo, Syriac Legato , bellummi- 
nitante, cohibitus foret. Tacit. Annal.ltb. u.cap.8. 

Rex Parthus , Izatis verbis offenfus , continuo bel- 
lum ei indixit, ex quo tamen nullum retulit operac 
pracmium. Jojephus ibtdem. 

Circa ea tempora Apollonius Tyaneus , in Indiam 
iturus , Babylone Bardanem adiit menfe fecundo an- 

l0Z ' » i • n L 

ni , a recepto regno tertn. Rex eum perhumamtcr ex- 
cepit, feque illum fibi hofpitem efle velle, & tecli 
Regii participem dixit. At cum tantum Apollonius 
honorem recufaftet , annuit ejus votis Rex Parthus , 
ne quid ei afferret moleftia?. Diverfatus eft ergo apud 
Babylonium, bonum virum , &alias generofum. Jam 
vero ccenanti Eunuchus a Rege miilus fupervenit , qui 
Apollonium affatus , Rex , dixit , decem tibi munera 
donat i poteftatemque facit , ut ea ipfe definias : ro- 
gat tamen, ut ne exigua petere velis : magnificentiam 
enim fuam & tibi & nobis teftatam efle cupit. Col- 
laudatis igitur iis mandatis j cjuandoitaque rogandum 
erit f interrogat. Craftino die , refpondit ille „ fimulque 
difcelfit. Phtlojiratus lib. 1. de Ytta Apollonu , caj>. 33, 
& 34. 



ARSACES BARDANES, 251 

Ex iis autem muneribus decem , ultro fibi oblatis, Arsac. 
hoc unum dumtaxat a Rege petiit Apollonius , vide- 303. 
licet , ut Eretriorum Gra:corum mifereri tandem vel- 
let. ( Hi ante annos propemodum quingentos ex £uba?a 
in regionem Medorum Ciffiam , non longe a Babylone, 
fuerant a Dario deducli. ) Apollonii igitur precibus 
-victus Bardanes, Eretrios in amicorum numero habe- 
re coepit •> quodad id ufque tempus, velut hoftes fuos 
Majorumque fuorum , infenfiffimos exiflimaverat : fta- 
timque dedit illis Satrapam virum frugi , qui recle 
juftequeres eorum difponeret. Phdojlratus lib. 1. deyita 
Apollonii cap. 36. 

Non multo poft cum quidam Syriae Princeps Oratores 
ad Bardanem mififlet, de duobus vicisprope Urbem 
Zeugma j diceretqueillos quondam Antiocho Deo , Se» 
leucoque Callinico, fub quibus rebellarant Parthi s 
paruifle : nunc ipfieffe obnoxios, quamvis tamen Ro- 
manis debeantur : 8c Arabas quidem atque Armenios 
Ticis nullas moleftias inferre: ipfum autem tanto fpa- 
tio limites fuos fupergreffum , exhaurire eos, quafi 
fua? potius effent quam Romanae ditionis. Rex , fece- 
dere juffis Oratoribus , dixit : Apolloni , Reges, quos 
illi mod6 nominarunt ,. Majoribus meis hos pagos con- 
ceffere pro feris educandis , qusc a nobis capta? trans 
Euphratem ad eos mittuntur. Uli ver6 tanquam horum 
obliti, res novas ac plane iniquas moliuntur. Tibi ergo 
quid videtur ea libi velle legatio ? Moderatam , ait 
Apollonius, 6 Rex , cenfeo & juftam : cum quae, te 
invi.to , etiam tenere poterant , utpote quas flnt in eo- 
rum ditione pofita> bona tua voluntate acquirere ta~ 
aaea malint. Pbilofir.atms.lib. 1. de yita Apollofiu, cap. $& 



252. ARSACES BARDANES. 
Arsac. Interea Bardanes in adverfam valetudinem incidir, 
302. cjua. liberatus , Apollonium duxit Ecbatana. Cum autem 
Rex vicis jura diceret, jaclaretqueapudPhilofophum, 
in una audienda caufa biduum fe confumpfiffe : Tarde 
refpondit ille, cjuod juflum eft invenifti. Ca:terum 
cjuatuor , immo o6io fiipra annum menfes Apollonius 
apud Bardanem commoratus eft $ benignum & hu- 
manum eum femper expertus , longecjue meliorem , 
cjuam ut Barbarisimperaret. Difcedenti vero Apollonio 
Rex camelos quatuor dedit , atque itineris ducem, 
cjui eum in Indiam ufcjue comitaretur. Id. Philojir. Ub. 
1. de yita Apollonii cap. 41. 

Ea autem tempeftate Medus, Principatum nuper 
adeptus, Bardanem fine timore degere non finebat: 
C reditui , ut fufpicamur ) Gotarzis exfulis favens. Id. 
Fhiloftr. Ub. 1. cap. ij. <t? 19. 

Verum Apollonius Sc focii ex India reverfl pofl 

oclo menfes, Euphratifque oftia ingrefli , per ipfum 

fluvium navigantes, adBardanempervenere : eumque 
Arsac. , ° . j * a T \ 

qualem antea erant experti, denuo reperere. laem 

Philoftr. lib. 3. cap. s 8. 

Interim Gotarzes pcenitentia concefti regni , 8c re- 
vocante nobilitate, cui in pace durius fervitium eft, 
contrahit copias. Ethuic contra itum adamnemErin- 
dem : in cujus tranfgreflu multum certato , pervicit 
Bardanes: profperifcjue pra?liis medias nationes fub- 
egit ad flumen Gindem, cjuod Dahas Ariofque dif- 
terminat. Tacit. lib. 11. Annal. cap. 8. 

Media Atropatia tunc fubacta a Parthis videtur : 
namcjue exin Arfacidis Regibus femper paruit. Vo- 

nones Arfacida Artabani, ut videtur , frater minor 8c 

Bardanis 



303. 



ARSACES BARDANES: 235 

Bardanis patruus , primus Media? Rex ex illa familia, Arsac." 
ab eo viclore lioc anno conftitutus eft, cjuem poftea i0i ' 
Gotarze mortuo , ad Parthorum cjuoque regnum ac- 
ceriitum fuifle videbimus. 

„ Ibi .autem (id eft ad flumen Gindem ) modus 
rebus fecundis pofitus. Nam Parthi , cjuamquam vic- u 
tores , longincjuam militiam adipernabantur. Igitur u 
exftru<5tis monimentis , quibus opes fuas teftabatur, u 
nec cuiquam ante Arfacidarum tributa , illis de gen- u 
tibus parta , regreditur : ingens gloria , atcjue eo u 
ferocior 5 Sc fubjedtis intolerantior. Qui dolo ante u 
compofito, incautum, venationicjue intentum inter- u 
fecere , primam intra juventam : fed claritudine u ' 
paucos inter fenum Regum ? fi perinde amorem u 
inter populares , cjuam metum apud hoftes cjua;fi- u 
viifet. Tacit. lib. Ann. 

Harc Tacitus. Verum apud Jofephum Parthi poft- 
cjuam cognoverunt mentem Vardanis > & cjuod Ro- 
manis bellum inferre decrevifletj illo ca?fo, Princi- 
patum ejus fratri Gotarzse commiferunt. Jofeph. Antia. 
Jud. lib. 20. cap. 2. 

Nece Bardanis turbatac Parthorum res , inter " 
ambiguos , cjuis in Regnum acciperetur. Multi ad u 
Gotarzen inclinabant > cjuidam ad Meherdatem , u 
prolem PhrahatislV. obfidio Romanis datum.Dein- u 
de pravaluit Gotarzes. Tacit. Annal. lib. 11. cap. 8." 
pag. ie 9 . 

Bardanes tres integros regnavifTe annos folus , 
quartoque Imperii fui anno inchoato , fupremum diem 
obivuTe nobis videtur. 

Gg 



234 



ARSACES BARDANES. 



«TO^wa«si«B(Wfiraife«&tTO«»fe»^ 

NUMMUS 
ARSACIS BARDANIS. 




Ex CoLLECTIONE MoRELLIANA. 

Caput Regis barbati, diademate cincli, necnon trabea 
regali infignis : ex averfa parte folita Regis imberbis 
figura fedens arcum gerit , cum Epigraphe: BA2I- 
AEH2 BASIAEflN AP2AKOT nANAPI^ 
TOT AIKAIOT ETEPrETOT EHTMNOT2 
^IAEAAHNOS : id 

LONGE PR&STANTISSIMI , 
AMICI GRiECORUM. 



efl: , Regis Regum Arsacis 

JUSTI , BENEHCI , ILLUSTRIS , 






CUi Parthorum Regi adfcribendus fit hic nummus drach- 
malis argenteus > indicare nobis videntur , cum effigies 
Regis vigenti cetate prxditi, tum novum illud nANAPIK- 
TOT epitheton. Qux omnia fimul Arfaci Bardani adprimc 
conveniunt. Si enim ab Artabani III. obitu , Bardanis , filii 
ejus , regnum omne attento animo expendamus , eum intra 
mediam hominis artatem decepifie plane agnofcamus : quod 
quideni vuitus illius > ut neque fenilis , ita neque admodum 



ARSACES B^ARDANES. 2 5 f 

junior fatis arguit. Adde ad hoc , qubd oris habitu is ab aliis 
Parthorum Regibus fit omninb difiimilis. 

Jam verb longa Parthorum Regum feries , folo Arfacis 
nomine , ficut & aliis Jufii , Benefici , llluflris , & ^imici Grxco- 
rum folitis titulis infignita effecerat , ne a diverfis Parthic* 
ditioni fubditis nationibus Reges alii ab aliis probe fecerni 
poflent. Eam igitur ob caufam , praeter memoratos titulos , 
iingularem quempiam , quo fe a Praedeceflbribus Regibus dif- 
tinguerent , nonnulli tandem fibi adrogarunr. 

Ita in hoc nummo Bardanes n*vcLZA<ro* fe appellat , id eft ; 
longe prxftamiflimum. Quod epitheton bellatoris , victorifque 
Regis proprium , Bardani eam ob caufam optime convenir. 
Ille enim a proceribus accitus , fratrem Gotarzen e folio 
depulerat : Seleuciam poft defectionem receperat : Aledos 
Atropatenos in Parthorum ditionem redegerat: plurimas alias 
gentes fuo addiderat Imperio : belluinque Romanis ipfis mi- 
nitatus , Armeniam mox erat recuperaturus 5 nifi Adiabenac 
Rex Izates auxilium illi denegaflet. Ergb hunc n.oa&«^ 
titulum non immeritb adfumptum. fibi a Bardane fuifle fa- 
tendum eft. 

Rex imberbis fedens , in aversa parte nummorum argen- 
teorum minimx formae tanquam folitus Parthicae moneta; 
typus femper confpicitur. Eum mitra ornatum efle fupra jam 
diximus : quod capitis tegumen proprium fuifie Regum aiunt. 
Porrb Parthi ipii aliquo etiam capitis tegumento utebantur; 
nec aperto capite incedebant , veluti Romani. Unde Martia- 
lis, de Parthis loquens, lib. 10. Efigr. 71. ait : 

yld Parthos procul ite Fileatos. 
Vide pilei illius formam in nummis Imperatoris Augufti, 
qui signis receptis infcribuntur cum Parthi procumbentis 
in genua , fignumque militare gerentis efrigie. 

A. Littera in area nummi infra arcum exarata , initialis 
eft nominis urbis , in qua cufus eft nummus. At cum in 
Parthicis nummis , tam argenteis quam aereis , hacc littera fa> 
piflime deinceps eft proditura : An urbs illa fit aut ^fpamea , 
aut Arjacia , an verb alia quxdam , hic non inveftigabimus; 
veriim in fubfequentibus Regibus quacnam ea efie poflit , 
fufius inquiremus. 

Gg ij 



.AasAe. 

303. 



23^ 

ARSACES GOTARZES 

ITERU M. 



G 



OT ARZES , Artabani III. filius natu maximu?, 
ob fa?vitiam a patre tellamento prartermiflus fue- 
rat. Veriim regni Primores , more Majorum , Princi- 
patum ei detulerunt. Is autem, ad regale eveclus fafli- 
gium , ingenita fibi crudelitate , paifim faevire in om- 
nes coepit. Qua re animadversa, Parthi Bardanem ejus 
fratrem juniorem , ab Artabano parente Regem re- 
nuntiatum , adverfus eum aeciverunt. Affc hoc quocjue 
a proceribus ob nimiam erga populares facviiiam in 
venatione occifo 5 rursiis ad Arfacidarum imperium 
revocatus efl Gotarzes 5 fperantibus populis cjuod tantr 
fortunae cafus eum ad mitiorem tandem dominatum 
reduxiffent. 

Arsac. Attamen vix Regia potitus efl Gotarzes, cum in eos 
304. omnes, cjui Bardanis partibus nimium faverant, cru- 
deliter admodum animadvertit. Itacjue non multo poft> 
ut notat Tacitus , per fcvitiem ac luxum adegit Par- 
thos mittere ad ( Claudium ) Principem Romanum 
occultas preces, cjuis permitti Meherdatem patrium ad 
fafligium orabant. Tacit. Ann. lib. n. id contigifTe nar- 
rat, an. V. C. 800. cjuo Ludi fa?culares Romge ab Im- 
peratore Tiberio Claudio editi funt. 
r J[RSAc. Non injucundum erit , qua: fuper hac legatione ad- 

1 30$. dit Tacitus , hic referre. „ Legati Parthorum ( incjuit) 
„ ad expetendum Meherdatem mifTi ,. Senatum in- 
„. grediuntur , ac mandata in hunc modum incipiunt. 
Non fe fcederis ignaros , nec defeclione a familia 



w 



3°5. 



ARSACES GOTARZES/w. 137 

Arfacidarum vcnire : fed filium Vononis , nepotem ' 
Phraharis , accerfere adversus dominationem Go- 
tarzis, nobiiitati plebique juxta intolerandam. Jam 
fratres, jam propincjuos , jam longius fitos, cscdi- 
bus exhauftos : adjici conjuges gravidas , liberos 
parvos j dum fecors domi , bellis infauftus , igna- 
viam faevitia tegat. Veterem iibi ac publice cceptam 
• cum Romanis amicitiam : 8c fubveniendum fociis 
virium aemulis , cedentibufcjue per reverentiam. 
Ideo Regum obiides liberos dari , ut , ii do- 
meftici Imperii ta:deat, iit regreilus ad Principem 
Patrefcjue r cjuorum moribus ailuefactus Rex meiior 
adfcifceretur. Tacitus hb. 12. Amidl.pag.zSp. 

Ubi haec , atque talia Legati Parthorum diifer- 
tavere > incipit orationem Claudius Cajfar de fafti- 
gio Romano , Parthorumcpe obfequiis : feque Divo 
Augufto adaccjuabat, peticum ab eo Regem referens , 
omifsa Tiberii memoria , quanquam is cjuoque mi- 
ferat. Addiditque prsecepta, ( etenim aderat Meher- 
dates ) ut non dominationem & fervos , fed reclo- 
rem & cives cogitaret > clementiamcjue ac jufti- 
tiam , cjuanto magis ignota barbaris , tanto tolera- 
tiora capeiTeret. Hinc verfus ad Legatos-, extoliit 
laudibus alumnum urbis,-fpe6latae ad id modeftiac: 
ac tamen ferenda Regum ingenia , necjue novi cre- 
bras mutationes. Rem Romanam huc fatietate glo- 
riac provectam , ut externis cjuocjue gentibus cjuie- 
tem velit datam. Id. ibid, 

Poft hscc Ciaudius G. Cailio, cjui Syriac pra?erat, 
deducere juvenem ripam ad Euphratis jubet. GafTius 
ifte fuccefTor datus fuerat Vibio Marfo , anno V, C 



2 3 3 ARSACES GOTARZESfork 

Arsac. „ 758. Ut confirmat Imperatoris Claudii nummus,cjuem 
305. f> poflfideo j in aversa cujus parte legitur : EITI 
KA22IOT ANTIOXEflN, et. 45 . Sub Caflfio 
Antiochenfium anno 54. Epocha Antiochena ccepit ab 
Autumno anni V. C. 70 y. Quare annus ejufdem 94. 
incipit ab Autumno anni V. Roma? 7518. .Arfacidarum 
ver6 301. Nummus alter vulgatus eit ab Em, Cardi- 
nale Norifio , in lib. de Epoch. Syromac. Dijf.j.pa*. iyj» 
cum Epigraphe : EHI KA2SIOT ANTIOKEXIN, 
et. 59. fub Caflio Anciochenfium , anno 96. cjui cjuidem 
annus refpondet anno Arfacidarum 301. 
« Ea autem tempeftate C. CaflQus ca:ceros pra?emi- 
^nebat peritia Legum. Nam milkares artes per otium 
«ignotcCj induftriofque ac ignavos pax in azquo tenet, 
■ Attamen cjuantum fine bello dabatur , revocare prif- 
„ cum morem , excercitare legiones , cura , provifu ,, 
«agere perinde ac fi hoflis ingrueret. Ita dignum ma- 
" joribus fuis , 8c familia. Caflia ratus , per illas cjuoque 
«gentes celebrata. Igitur excitis cjuorum de fententia 
" petitus Rex , pofitilcjue caftris apud Zeugma , unde 
„ maxime pervius amnis ; poftcjuam iJiuftres Parthi, 
» Rexcjue Arabum Abgarus adveneratj monet Meher- 
"datem , Parthorum impetus acres contatione lan. 
«guefcere, aut in perfidiam mutari. Icacjue urgerec 
"ccepta. Id. ibui. 

Hoc tam prudens confilium nihilominus fpretum 
» eft fraude Abgari 5 qui juvenem ignarum , & fum- 
" mam forcunam in luxu ratum, multos per dies atti- 
» nuit apudoppidum Edeflam ( Regiam fuam ). Et vo- 
" cante Carrhene , promptafcjue res oftentante , fi citi 
» adveniflent , non cominus Mefopotamiam , fed fluxu 



Arsac 
306. 



(C 

<c 

M 
cc 






ARSACES GOTARZES W 239 
Armemam petunt , id temporis lmportunam 5 quia w Arsac 
hiems occipiebat. Id. ibid. ^ 306. 

Exin nivibus & montibus fefli , poftquam campis « 
propinquabant , copiis Carrhenis adjunguntur. Tranf- m 
mifloque amne Tigri , permeant Adiabenos , quorum ce 
Rex Izates focietatem Meherdatis palam induerat , * 
in Gotarzen per occuka & magis fida inclinabat. " c 
Sed capta in tranfitu urbs Ninos vetuftiflima fedes « 
Aflyrise, caftellum infigne fama, quod poftremo in 
ter Darium atque Alexandrum pradio , Perfarum 
illic opes conciderant. Id. ibid. 

Interea Gotarzes apud montem , cui nomen Sam- 
: bulos , vota Diis loci fufcipiebat , praecipua religione 
Herculis : qui tempore ftato , per quietem monet 
Sacerdotes , ut templum juxta , equos venatui ador- « 
natos fiftant. Equi , ubi pharetras telis onuftas acce-' c 
pere, per faltus vagi, no£te demum vacuis pharetris, « 
multo cum anhelku redeunt. Rursus Deus , quas fy\- " 
vas pererraverint , nocturno vifu demonftrat : repe- ^ 
riunturque fufae paflim ferse. Id. ibid. « 

Cacterum Gotarzes , nondum fatis aucTo exerci- * 
tu, flumine Corma pro munimento uti. Et quanquam « 
per infectiones 8c nuntios ad praelium vocaretur , cc 
nectere moras , locos mutare , & , mififis corrupto- K 
ribus , exuendam ad fidem hoftes emercari. Ex quis « 
Izates Adiabenus , mox Abgarus Arabum , cum exer- " 
citu abfcedunt y levitate gencili , & quia experimen- « 
tis cognitum eft , barbaros maile Roma, petere Reges, " 
quam habere. Id. ibid. 

At Meherdates validis auxiliis nudatus 3 ca?tero- K 
rum proditione fufpecla*, quod unum reliquum, rem „ 



55 



5) 
35 



243 ARSACES GOTARZES Itcrum. 
Arsac. »in cafum dare, praslioque experiri ftatuit. Nec de* 
306. ■ trectavit pugnam Gotarzes , diminutis hoftibus ferox, 
Concurfumque magna. casde , Sc ambiguo eventu: 
' donec Carrhenem , profligatis obverfis , lon^iiis evec- 
tum integer a tergo globus circumveniret. Tiim , om- 
ni fpe perdita, Meherdates prcmilla Parrhacis pa* 
terni clientis fecutus , dolo ejus vincitur , traditurque 
victori. Atque ille non propinquum , neque Arfaci* 
" de gente , fed alienigenam & Romanum increpans , 
«auribus decifis vivere jubet, oftentui clementia? fuae 
M Sc in Romanos dehoneftamento. Id. tbtd. Tacitus lib. 
» 12. Annal. pag. 190. 

Dein , Tacito tefte, Gotarzes morbo obiit j quem 
tamen Jofephus paulo poft fublatum per infldias fuifle 
HRn3.tyAtttia.Jud. Itb. 20. cap. 2. Poftquam primo an- 
num unum & aliquot menfes 5 iterumque tres annos 
atque aliquot adhuc menfes, id eft, quinque omnino 
annos regnaviftet, 







WMMUS 



ARSACES GOTARZES Iterum^ 241- 



NUMMU S 
ARSACIS GQTARZIS. 




E X MuSEO NOSTRO. 

Caput Regis barbati 8c diademate cin£"ti : ex avers^ 
parte Rex imberbis fedens dextra arcum gerens, 
cum Epigraphe:BASIAEXiS METAAOT 
AP3AKOT ETEPrETOT EIIISANOTS <i>I- 
AEAAHNO^ > id eft , Regis Magni Arsacis 
Benefici Illustris Amici Gbjecorum. 

QUoniam Arfacidarum Nummi omnes perpetua AP2 A- 
KOT voce infigniumur, fuum unicuique Regi num- 
mum non admodi»m facile eft adfignare. Cuinam igitur ex 
iis Regibus hoc numifma adjudicaremus , aliquandiu dubii 
hasfimus. Media tamen artas hujus Regis , eademque pror- 
sus oris lineamenta , qux in Bardanis nummis , mirum in 
modum nos impulerunt , ut hunc Gotarzi nummum attribue- 
remus : cum pracfertim in tota hac Arfacidarum Regum ferie, 
pauci fuperfint , qui non peculiari quodam cognomine alii 
ab aliis diftinguantur. 

Hb 



242 ARSACES COTARZESI^rk. 

In fuperioribus nummis exponendis fingulare aliquod ac 
novum epithetum, ad fingulos Arfacidas Reges dignofcen- 
dos plurimum lucis aflferre fupra jam obfervavimus. Quippe 
ex uniufcujufque hiftoria fa&a quaedam eliciuntur , quaj hu- 
jus aut illius denominationis caufas reddant. In Gotarze vero 
vox illa METAAOT pra; castens , & quidem loco fuper- 
bx appellationis BASIAEflN, qux in titulis ejus deeft, 
arrogantiae potius , quam rerum geftarum claritudinis veri- 
fimilitudinem praeferre videretur ; nifi tamen parile nobis in 
Mnaskire exemplum fefe ofterrer. 

ME TAAOT cognomen Mithridati II. ob res bello prce- 
clare geftas a Parthis inditum eft. Qui huic in regnum fuccef- 
fit Mnaskires , Magni quoque nomen accepit , ob vi&oriam 
quam de Competitore fuo retulerat. Gotarzes verb , quamvis 
a Tacito dicatur focors domi , bellis infauftus > ignaviamque 
faevitia tegens , quia tamen a quibufdam proceribus petitum 
Rorai Regem Meherdatem ingenti prslio fuperaverat ; 
Mnaskiris exemplo , Magnum fe itidem appellavit , ea 
prxfertim de causa , quod in fua poteftate Meherdatem ha- 
beret auribus detiuncatum , in odium ac ludibrium Roma- 
norum- 

' Ih omnibus argenteis Parthorum Regum nummis drach- 
malibus idem Rex rmberbis cum arcu , ut fkpius jam diclum 
eft , obfervatur. Quo armorum genere Parthi Imperii fui fi- 
nes dilatarunt , fefeque contra omnes fuos hoftes ftrenue 
defecderunj. De iis ait Lucanus Ub. i. 

"Et mifi.l Parthi pojl ie ••g/i fagittx. 

Tantum autem terrarum poffidebant , tantarumque gentiurrt 
dbminabantur Parthi , ut ob imperii fui magnitudinem Ro- 
manorum quodammodo potentiam adxquafent. Quod innuit 
Strabo lih. n. Siquidem duodeviginti regna habebant fuas 
ditioni fubjecla, utdifdraus cxPlinio, Ub. 6. cag. 15. 



ARSACES XXII 

ARSACE.S VONONES. II. 

REX JPARTHORV2VL. XXH. 




I?i ColhctiorLc Mcn^cuiana 
e^c mun.ara. dracli. 



ONONES hujus nominis fecundusi 

ad Parthorum Imperium poft mortem 

Gotarzis accitus eft. An vero filios reli- 

querit Gotarzes , prorsiis ignoratur : & , fi 

qui fuerint , ii certe ad Regale faftigium 

haud pervenere. Licet enim regnum apud Parthos 
r H h ij 




ArsAc. 
30<S a 



Arsac 
300. 






144 ARSACES VONONES II. 

proculdubio hereditarium fuerit, obfervandum efl ta- 
men eos Populos Regumfuorum filios in puerili aetate 
conflitutos ad foiium numquam fere evexiffd j fed ad 
provecliores artate Arfacidas nimirum ad Patruos, H 
modo proximiores nulli eflenf, Regiam dignitatem ut 
plurimum tranftuliife. Quod Vononi huic noftro acci- 
difle quoque verifimile ett. 

Gotarzis frater Bardanes , quem primam intra ju- 
ventam obiiife refert Tacitus , filios etiam habuiife 
nobis videtur , qui , cum pueri adhuc effent , guber- 
nando regno parum idonei funt exiilimati. Atque ob 
eam fane caufam Parthi patruum eorum Gotarzem , 
quem tamen, ob crudelitatem, regno jam fpoliave- 
rant , revoc«>re icemm maluerunt , in eam ipem ad« 
ducli j fore' ut tanti fortuna? cafus eum ad mitiorem 
tandem dominatum reducerCnt. 

Quin Arfacida fuerit Vonones , haudquaquam re- 
vocandum eil in dubiufm. Nulius eft enim in Partho- 
rum Hiitoria tam parum verfatus , qui nefciat ad Par- 
thicum Regnum, niii Arfacidam, neminem unquam 
accerfiri. Verum , quo confanguinitatis gradu cum 
Gotarze ac Bardane iuerit conjun-ftus, nunc nobiseft 
inquirendum. 

De Vonone hxc Tacitus lib. 12. AnnaL „ Dein Go- 
? , tarzes morbo obiit, accitufque in Regnum Vonones 
)y Mudis tum pra?iidens. Q^io in loco intelligendi 
funt Medi Acropatii , ieu Atropateni 5 ita dicli ab Atro- 
pato Darii Satrapa , ab Alexandri Ducibus non fuperato. 
HiPopuli proprios ejufdem flirpis Reges, ufque ad Bar- 
danem habuerant 3 a quo,utfupra. diximus , cum Im- 
perio Parthico noviifime fubjedli fuiffent , ante annos 



ARSACES VONONES II. 245- 

quatuor Rcgem etiam acceperant Arfacidam Vono- Arsac. 
nem , ipfius Bardanis , fi nos haud fallit conjeclura , § 06 - 
patruum ; fcilicet, parentis fui Artabani III fratrem. 
Siquidem hic in nummis fuis proJixa admodum barba 
fenex exhiberur : ita ut flios habere potueric artatis ad 
regna adminiftranda idoneas , cjuemadmodum infra 
videbimus. 

Gotarzi Vologeiem iubftituit, Jofeph. Antia. Ub. 20. 
caf>. 1. eumcjue fratrem illius appellat 5 prssterito Vo- 
none, cjuem tamen patrem fuifle VologefisTacitus af- 
firmat. In eum autem errorem Jofephus videturinci- 
difle, cjuod forfitan paulo poit Parthorum Imperium 
acceptum decefTerit Vonones; nulla re memorandus. 
Unde non mirum eft , fi Vologefem Judams Scriptor 
pro Gotarzis fratre acceperit. 

Et certe hasc de Vonone addit Tacitus : Nulla huic 
profpera aut adverfa cjuis memoraretur. Brevi Sc in- 
glorio Imperio perfunclus tH.A?inal. llb. 12. nt Juprh. 
Cum igitur per alicjuot tantum menfes Parthorum Re- 
gnum occupaverit, nihil memoratu dignum relicjuit; 
pracfertim , cum bella civilia nuper fopita eflent. 

Vonones moriendo tres reliquit liberos$ Vologefem 
filiorum natu maximum , ex Gra?ca fufceptum pellice: 
Pacorum vero & Tiridatem ex legitima uxore natos: 
quorum conceflu Parthis imperavit. Hicautem , Jofe- 
pho tefte, duobus germanis, eodem fecum patre ge- 
nitis, Regina diftribuitj Pacorograndiori Mediam mi- 
noremj Tiridati juniori Armeniam. Jojephus A?itiq. Jud, 
lib. 20. cajj. 2, 



■ 1 



245 ARSACES VONONES II. 

^36»^^t»&^MH&tM»*^Mi<«M«^Mt<>fM»«$Sita» 

NUMMU S 
AKSACIS VONONIS II. 




E X COLLICTIONE MoRELLIANA.' 

Caput Regis prolixa. barba infignis , mitraque unioni- 
bus referta cum pendulis fuis oblongis, & latiore 
cjuam in cscteris diademate ornati : ex aversa parte 
BA2IAE.Q2 METAAOT AP2AKOT 
MITPAHTOT Eni$ANOTS #IAEA- 
AHNO^j id eil , Regis magni Arsacis mithrati 
illustris , amici Gra^corum. Rex folitus imberbis 
in fella fedens, dextra, extensa arcum gerit. 

SIncularis MITPAHTOT in hujufce Parthorum 
Regis nummo appellatio aliquem certe ex Arfacidis pe« 
culiariter defignat. Verum ad quemnam pertineat , non aliun- 
de , quam ex privata illorum hiftoria depromere licet. Sed ,' 
antequam inquiramus , cur hic Arfacida Mitratus in fuis ti- 
tulis vocatus fit , mitrac vods fignificationem indagare non 
alienum abs re forfan videbitur. 

MITRA latine>& MITP A grasce. probatiflimis Scrip- 
toribus voces funt plane diverfa?. £t primo quidem mitra 



ARSACES VONONES II. 247 

Calepino di&io eft barbara , qua fignificatur quoddam capi- 
tis ornamenti genus. Tiara Dioni, Cidaris Plutarcho dic\a. 
M/7fct vero apud Grsecos fafcia eft , vel diadema. Illa enim 
ait//£. 3. Diodorusde Bacch^loquens : ad retundendos capitis 
ex nimio potu dolores , mitra , id eft , fafcia , caput obve- 
lavit Bachus , fjwr^apofcv nomen inde adeptus. Qus quidem 
fafcia, & diadematis poftmodum geftandi exemplum Regibus 
fubminiftravit. Ita hic Arfacida a diademate fuo paululum 
ab aliis diverfo , vel a mitra capitis ornamento variegato , 
feu verficolore , MITPAHTH2J a verbo furfcta , vel 
fur^oa , potuit appellari. 

Num-mus hic nulli Parthorum Regi nifi Mitrato aflignari 
poteft. Orodes Primus & ejus filius Phrahates IV , mitra 
quidem ornati prodiere : fed rationem cur illam geftaverint, 
protulimus : at cum ratio illa ad ullum alium Arfacidamm 
fpedare meritb nequeat , in Arfacem Vononem fatius cade- 
re videtur j qui e Mediae regno ad Parthorum Imperium ac- 
citus , antiquum capitis ornatum , Medorum Regum proprium 
retinere voluit; ideoque fe Mitratum nuncupavit; cum mitra 
illa a Patthica fit plane diverfa, tam redimiculis longioribus , 
quam diademate aliquanrulum latiore. 

Cxterum Media illa, Mediae magnae ad Arfacidas pertinen- 

: tis pars erat , ab Atropato duce , qui obftitit ne Macedonum 

'in poteftatem veniret , Atropatena dicla. Hasc mitrae ufum ab 
ipfis ad Perlas tranflatum fervaverat. Ipfa verb nuper a Bar- 
dane Vononis fratris filio fuba&a, patruo jam feni , & filios 
adultos habenti , concefla fuerat. Unde primus ex Arfacidis 

• Vonones , Mediae imperans , ad Parthorum folium accitus , 
de induclo a fe mkrae Medicae ufu indubitanter gloriatus 
eft. 
Neque verb miretur Le&or , fi nummos aliquot Partho- 

,rum Rcgum proferamus, quorum hiftoria vix meminit. Num- 
morum enim materiam antiquiflimis codicibus longe praecel- 
lentiorem ac durabiliorem efle nemo nefcit. Atque ldcircb 

, Arfacidarum gefta non fuppeditant libri , qux fuperftites 
eorum monetas nobis fubminiftrant. 

Cognomen METAAOT plerifque Arfacidarum adeb- 
familiare evafit , atque commune , ut jam, cur tam. mulci- 



24* ARSACES VONONES II. 

illud fibi adaptarint , afferri caufa haud quaquam pofllt. 

De Regis imberbis in fella fedentis , atque arcum geren- 
tis , typo faepius jam diximus ; eumque ad Arfacidarum ori- 
ginem ab antiquis R.egibus deducendam t ufurpari foliturri 
oftendimus. 




&RSACES XXIft 



245 



ARSACES XXII* 

ARSACES VOLOGESES. I 

REX PARTHORVJM XX III 




In CcHtctumc Mardhana- 

tac rzr/m ara . tctradr ■ 



Arsac. 
39* 



OLOGESES, Vononis filius , pofl 
breve patris imperium , conceflu Pacori 
& Tiridatis fratrum , Parthicum regnum 
fufcepit: ut difcimusexTaciti Annal.lib. 
12. cap. 44. Moxque Pacoro grandiori 
fratri Medise regnum , quod habuerat a Bardane pa^ 




'Jl 
J> 

D5 

y> 

31 
S3 
99 
» 

0» 

3» 

m 



j> 
■>■> 



2ro ARSACES VOLOGESES T. 

Arsac. truo eorum pater Vonones, conceflit. Jofepkus Antif. 
307. Jud. lib. 20. cap. 1. 

„Eodem tempore, inquit Tacitus , bellum inter 

Armenios Iberofcjue exortum , Parthis cjuoque ac 

Romanis gravifTjmorum inter fe motuum caufa fuit.... 

Iberos Pharafmanes. vetufta. poffefiione , Armenios 

frater ejus Mithridates obttnebat opibus Romanis. 

Erat Pharafmani filius nomine Rhadamiftus , decora , 

proceritate a vi corporis inftgnis , Sc patrias artes 

edoclus , claracjue inter accoias fama. Is modicum 

Iberije regnum fenecla patris detineri ferocius 

crebriufcjue jaclabatj cjuam utcupidinem occultaret. 

Igitur Pharafmanes juvenem potentiae prompta: , & 

ftudio popularium accinclum, vergentibus jam annis 

fuis metuens, aliam ad fpem trahere 8c Armeniam 

"oftentare, pulOs Parthis datam Mithridati a femet 

» memorando j ledvim difTcrendam , <3cpotiorem do- 

" lum , cjuo incautum oppiimerent. Tacit. Ajinal. Ub. 12. 

M cap. 44. 

Ita Rhadamiftus , fimulata adversus patrem dif- 
cordia, tancjuam novercaj odiis impar , pergit ad 
* patruum , multacjue ab eo Comitate rn fpeciem li- 
" berum cultus , primores Armeniorum ad res novas 
willicitj ignaro 6c ornante infuper Mithridate. Recon- 
■ ciliationis fpecieafiumpta , regreffus adpatrem , cjua: 
„fraude ccniici potuerint prompta nunciat, ca?tera 
armis exfecjuenda. Itkm c.ip. 4;. 

Interim Pharaimanes belli caufas confingit. Pra> 

• lianti ilbi adversus Regem Albanorum 8c Romanos 

auxilio vocanti fratrem adverfatum $ eamcjue inju- 

».riani excidio ipfms ultum kurum. Simul. rnagnas 






:> 

M 

9». 

» 



ARSACES VOLOGESES t 1*1 

•copias iilio tradidit. Ille eruptione fubita territum " Arsac. 
exutumque campis Mithridatem compulit in caftel-« ^% 
lum Gorncas , tutum loco ac pra?fidio militum, qms « 
Carlius Pollio Pra?fecl:us, Centurio Cafperius pra?erat. ?. 
Rhadamiftus fruftra , vel cum damno tentatis muni-w 
, tionibus, obfidium incipit. Et quamvis negligeretur, " 
avaritiam Prarfecli emercatur: obteftante Cafperio ne * 
focius Rex, ne Armenia donum Populi Romani , «e 
fcelere & pecunia venderentur. Poftremo , quia mul- * 
titudinem hottium Pollio , juffa patris Rhadamiftus, * 
obtendebant: paclusinducias, abfcedit: ut nifi Pha- ** 
rafmanem bello abfterruiflet , T. Vinidium Quadra- K 
tum Pra?fidem Syrix doceret , quo in ftatu Arme- « 
nia? forent. Id. ihid. 

DigrelTu Centurionis, velutcuftode exfolutus Pra?- 
feclus , hortari Mithridatem ad fanciendum fcedus; 
conjunclionem fratrum , ac priorem artate Pharaf- 
manem, 6c ca?tera neceftitudinum nominareferens, 
quod hliam ejus in matrimonio haberet , qu6d ipfe 
Rhadamifto focer effet. Non abnuere pacem Iberos, 
quanquam in tempore validiores , 8c fatis cogniEam 
Armeniorum perfidiam. Nec aliud pra?fidii quam 
caftellum commeatu egenum. Ne dubitaret armis, 
quam incruentas conditiones malle. Id. ibid. « 

Cunclante ad ea Mithridate , & fufpeclis Pra?- m 
fecti confiliis , quod pellicem regiam polluerat , in-^ 
que omnem libidinem venialis habebatur : Cafperius « 
interim ad Pharafmanem pervadit i utque Iberiobfi- * 
dio decedant,expoftulat. Ille propalam incerta , & « 
fa?pius molliora refpondens, fecretis nuntiis monet" 
Rhadamiftum, oppugnationem quoquo modo aceele- „ 

Ii ij 



5> 



S3 

cc 

53 

r» 

33 
S> 



m arsAces vologeses i. 

Ars \c " rare ' Augetur fiagitii merces, & Pollio, occulta" corrup- 
307. r»^ 0116 irnpellit milites , ut pacem flagitarent , feque 
»pr3cfidio abituros minitarentur. Id. cap. 46. 

Qua neceffitate, Mithridates diem locumque foe- 

deri accepit, caftelloque egreditur. Ac primo Rha- 

damiftus in amplexus ejus effufus , fimulare obfe- 

M quium , focerum ac parentem appellare. Adjicit jus- 

"jurandum, non ferro , non veneno vim allaturum : 

*fimul in lucum propinquum trahit , provifum illic fa- 

~criricium dictitans, ut Diis teftibus pax firmaretur. 

Mos eft Regibus cjuoties in focietatem coeant , iin- 

plicare dextras,pollicefqueinter fe vincire ,nodoque 

praftringere. Mox , ubi fanguis in artus extremos fe 

effuderit , levi i6lu cruorem eliciunt , atque invicem 

»lambunt. Id fcedus arcanum habetur , quafi mutuo 

* cruore facratum. Sed tunc qui ea vincula admove- 
»bat, decidifle fimulans , genua Mithridatis invadit, 
"ipfumque profternit; fimulque , concurfu plurium , 
„ injiciuntur catensc ac compedes ( quod dedecorum 

Barbaris ) trahebatur. Moxque vulgus duro Imperio 
habitum, probra ac verbera inrentabat. Eterantcon- 
tra qui, tantam fortuna? commutationem miferaren- 
tur. Id. Tacit. cap. 47. hb. 12. pag. io\. 

Secutaque cum parvis liberis conjux , cuncla la- 
mentatione complebat. Diverfis 6c conteclis vehicu- 

Z lis abduntur , dum Pharafmanis jufta exquirerentur. 

M Illi cupido regni fratre & filia potior , animufque fce- 

* leribus paratus. Vifui tamen confuluit , ne coram 
» interficerentur. Et Rhadamiftus , quafi jurisjurandi 

memor, non ferrum, non venenum in fbrorem & 
patruum expromit > fed projeclos in humum , & 



55 

M 

33 
33 

w 

3» 
3» 



30 

3» 



ARSACES VOLOGESESI. s/3 

vefte mulca gravique opertos necat. Filii quoque" Arsa«: 
Mithridatis , quod ca:dibus parentum illacry maverant, " 3 ° 7 ' 
trucidati funt. Id. ibid. « 

At Quadratus cognofcens proditum Mkhridatem, tc 
Sc regnum ab interfecloribus obtineri , vocat con- tc 
cilium, docet acla, Sc , an ulcilceretur, confultat. cc 
Paucis decus publicum cura: : plures tuta diflerunt. ce 
Ne tamen annuifle facinori viderentur, & diverfa» 
Cacfar prasciperec i mifft ad Pharafmanem nuntii , * 
ut abfcederet a finibus Armeniis , filiumque abftra- « 
heret. Idem cap. 48. 

Julius Pelignus tunc temporis Cappadocia? Pro- cc 
curator , auxiliis Provincialium contra&is , tanquam " 
recuperaturus Armeniam , dum focios magis , cjuam " 
hoftes praedatur, abfceflu fuorum, & incurfantibus « 
Barbaris, przefidii egens , ad Rhadamiftum venit," 
donifque ejus eviclus , ultro regium infigne fumere« 
cohortatur : fumentique adeft audlor & fatelles. Quod cc 
ubi turpi fama divulgatum, ne ca?teri cjuoque ex <c 
Peligno conjectarentur , Helvidius Prifcus Legatus tc 
cum legione mittitur , rebus turbidis pro tempore ut " 
confuleret. Igitur propere montem Taurum tranf- « 
greffus , moderatione plura quam vi compofuerat : " 
cum redire in Syriam jubetur > ne initium belli ad- « 
versus Parthos exftfteret. Id. Tacit. ibid. cap. 451. Ub. K 

1 cc 

12. pag. 202. 

Nam Vologefes cafum invadendas Armenix ob- K Arsac. 
venifle ratus ■> cjuam a majoribus pofleflam, exter-" 3o&> 
nus Rex flagitio obtineret , contrahit copias, fratrem- « 
que Tiridatem deducere in regnum parat , ne cjua ^ 
pars domus fine Imperio ageret. Inceflu Parthorum « 



Arsac. 
i08. 



i?4 ARSACES VOLOGESES I, 

fine acie pulfi lberi ; urbefque Armsniorum Artaxata 
Sc Tigranocerta jugum accepere. Dein atrox hiems 
feu parum provifi commeatus , 8c orta ex utroque 
tabes, perpellunt Vologefem omittere prarfentia. Id, 
cap. 4s>. i? yo. 

Itacjue Rhadamiftus vacuam rursus Armeniam 
invafit , truculentior quam antea , tanquam adversus 
defectores , 8c in tempore rebeliaturos. Atque illi 
cjuamvis fefvitio afTuefac~ti , patientiam abrumpunt, 
armifque regiam circumveniunt. Nec aliud Rba- 
damifto fubfidium fuit, cjuam pernicitas ecjuorum, 
quis fecjue 8c conjugem abftulit. Sedconjuxgravida, 
primam utcumaue fugam ob metum hoftilem , 8c 
mariti caritatem toleravit. Poft feftinatione continua, 
ubi cjuati uterus , 8c vifcera vibrantur , orare , ut morte 
honefta Conrumeliis captivitatis eximeretur. Ille pri- 
mo ample<5ti , afievare, adhortari , modo virtutem 
admirans , modo timore a?ger, ne cjuis reiictfi poti- 
retur. Poftremo violentia amoris , & facinorum non 
rudis , diftringit acinacem , vulneratamcjue ad ripam 
Araxis trahit, flumini tradit, ne corpus etiam aufer- 
retur. Ipfe pra?ceps Iberos ad patrium regnum per-. 
vadit. Id. Tacitus cap. fi. 
Moritur Imp. Tib. Claudius A. D.... Idus Oclobris, 
anno V. C. 807. 8c Nero , Agrippina? filius, ab eo ad- 
optatus, Imperium Romanum arripit. 

„ Vologefes ineunte vere in Armeniam regreflus, 
„armis eam occupavit, atcjue in ea Tiridatemconf- 
„tituit.' Interim Zenobiam (id uxori Rhadamifti no- 
„men ) placida i'lluvie fpirantem, ac vitac manifeftam, 
; , advertere paftores -, 8c dignitate forrna: haud dtgQ~ 



ARSACES VOLOGESES I. %u 

nerem reputantes } obiigant vulnus , agreftia medica- cc Arsac. 
mina adhibent > cognkoque nomine Sc cafu , in ur- " Q &$• 
bem Artaxata ferunt. Unde publicacuradeduc1:a ad «= 
Tiridatem , comiterque excepta, cuku regio habita <c 
eft. Id. Tacit. ibid. cap. $\. lib. 12. pa«. 203. 

Casteriim, quemadmodum ex Tacito quocjue dif cc 
cimus 5 fine anni V. C. dcCcvhi. nimirum , Imp. ( " 
Nerone Claudio Casfare Augufto , Sc L. Antifti « 
Vetere CoiT turbidis rumoribus prorupiile rursiim" 
Parthos , Sc rapi Armeniam , allatum eft 5 pulfo Rha- « 
damifto, qui fsepe regni ejus potitus , dein profugus, cs 
tum cjuocjue bellum deferuerat. Tac.it. hb. 13. cap. 6. a 
pag. 214. ,e 

Quin Sc eodem Tacito referente , Armenii Lega» ; 
tos ad Neronem mittunt, cjuibuis caufam gentis orare 
Imperator permiilt. 

Igitur in urbe Sermonum avida, quemadmodum « 
Princeps vix feptemdecim annos egreilus , fuicipere tc 
eam molem aut propulfare poilet , ancjuirentibus « 
multis : contra. aliis melius evenifTe diilerentibus , cc 
quam fi invaiidus fenecla 8c ignavia Claudius , mi- £ 
litias ad labores vocaretur , fervilibus juflfis obtempe- « 
raturus. ... Hacc atcpe talia vulgantibus , Nero Sc " 
juventutem proximas per Provincias quacfitam fup- « 
plendis Orientis legionibus admovere , legionefque " 
ipfas propius Armeniam collocari jubet. Duofqueve- 1 , 
teres Reges , Agrippam Judxae , Sc Anticchum Com- te 
magenes, expedire copias , cjuis Parthorum fines Z 
ultro intrarent: fimul pontes per amnemEuphratem « 
jungi. Domitium vero Corbulonem retinendas Ar-]° 
meniae pra?ponit. Id. Tacit. ibid. *, 



Arsac. 
310. 



» 
» 

}> 

» ' 
>> 

» 
» 
» 



-2S6 ARSACES VOLOGESES I. 

Arsac. „Exortus efl hoc tempore asmulus Vologefo , filius 

3I1, „ Vardanesjannon potius Bardanis Regis nuperdefuncli 

„filius? cujus nomen ignoratur, ut Sc qua in parte 

bcllum paraverit. Unde abfceflere Armenid Parthi, 

tanquam difFerrent bellum. Tacit. Annal.lib. 13. cap. 7, 

Tiridates interea Armeniae regnum occupatv 

Copiae autem Orientis ita dividuntur , ut pars 

auxiliarium cum duabus legionibus apud Provinciam 

Syriam , & Legatum ejus Quadratum Vinidium re- 

maneret : par civium fociorumque numerus Corbu- 

loni eflet, additis cohortibus , alifcjue, quas apud 

Cappadociam hiemabant. Socii Reges , prout bello 

„ conduceret, parerc jufli. Id. Tacit. tbid. 7. <(& t.pag. 

2 15*. 

Arsac. Corbulo vere Roma. profectus eft, & itinere pro- 

3JZ - pere confeclo, apud JEgas civitatem Ciliciae obvium 

Quadratum habuit, illuc progreflumj ne fi ad acci- 

piendas copias Syrije intraviffet Corbulo , omnium ora 

in fe verteret, corpore ingens, verbis magnificus , Sc 

fuper experieritiam fapientiamque etiam fpecie ina- 

nium validus. Cseterum uterque Vologefem Regem 

nuntiis monebant, pacem quam bellum malletj datif- 

cjue obfidibus , foiitam prioribus reverentiam in Popu- 

lum Romanum continuaret. 

Arsac Vologefes quo bellum ex aecjuo modo pararet, an 

31 s ' ut aemuJationis fufpeclos per nomen obfidum amo- 

veret, tradit nobilifhmos exfamilia Arfacidarum. Ac- 

3x4. cepitque eos Centurio Hifleius ab Vinidio miffus, 

forte prior ea de causa adito Rege. Quod poflquam 

Corbuloni cognitum eft > ire Praefectum cohortis Ar- 

rium Varum , & reciperare obfides jubet. Hinc ortum 

*» inter 



ARSACES VOLOGESES L if 7 

inter Prajfeclum 8c Centurionem jurgium , ne diutius Arsac, 
externis fpectaculo eflet, arbitrium rei obfidibus Iega- 3I+ * J 
tifcjue , qui eos ducebant , permiftum. Atcjue iJli ob 
recentem gloriam , & inclinatione quadam etiam hof- 
tium , Corbulonem prsetulere : unde difcordia inter 
Duces. Quaerente Vinidio prsccepta qua? fuis confiliis 
patraviflet: teftante contra Corbulone, non prius con- 
verfum Regem ad ofFerendos obfides , quam ipfe Dux 
bello ( a Nerone ) deleclus , ipes ejus ad metum mu- 
taret. Id. Tacit. ibid. 

Ejus anni principio , mollibus adhuc initiis prola- Arsac: 
tatum inter Parthos Romanofque de obtinenda Arme- jij. 
nia. bellum , acriter fumitur : quia nec Vologefes line- 
bat fratrem Tiridatem dati a fe regni expertem efle , 
aut alienac id potentia? donum habere : 8c Corbulo 
dignum magnitudine Populi Romani rebatur , parta 
olim a Lucullo Pompeioque recipere. Ad ha?c Arme- 
nii ambigua fide utraque arma invitabant , fitu terra- 
rum, fimilitudine morum Parthis propiores , connu-» 
biifcjue permixti , ac libertate ignota illluc magis ad 
fervitium inclinantes. Tacit. Annal. hb. 15. pag. 226. 

Verum Corbuloni plus molis adversus ignaviam mi- 
litum, quam contra perfidiam hoftium erat. Quippe 
Syria. tranfmota? legiones , pace longa fegnes , munia 
Romanorum xgerrime tolerabant. Satis conftitit fuifle 
in eo exercitu Veteranos qui non ftationem , non vi- 
gilias iniflent : vallum foflamque quafi nova & mira 
viferent. Sine galeis , fine loricis , nitidi & qua?ftuofi, 
militia per oppida expleta. Igitur dimiflis , quibus fe- 
necla , aut valetudo adverfa erat , fupplementum pe- 
tivit. Et habiti per Galatiam ac Cappadociam dileclus. 

Kk 



315. 



ttl ARSACES VOLOGESES L 
Adjeclaque ex Germania legio cum equitibus aiariis , 
Arsac. ^. p ec lifatu cohortium , retentufcjue omnis exercitus 
fub pellibus , cjuamvis hieme faeva adeo , ut obducla 
glacie,nifi effoflahumus , tentoriis locum non praebe- 
ret. Ambufti muitorum artus vi frigoris $ & cjuidam 
inter excubias exanimati funt. Id. Tacit. tbid. 

Interim Corbulo , legionibus intra caftra habitis , 
donec ver adolefceret , difpofitifcjue per idoneos locos 
cohortibus auxiliariis, ne pugnam priores auderent,. 
edicit. Id. ibid. 

Tiridates fuper proprias ciientelas , ope Vologe- 
fis fratris adjutus , non furtim jam , fed palam bello 
infenfare Armeniam, cjuofque fidos Romanis rebatur 
depopuiari, &, fi copiac contra ducerentur, eluderej. 
huc cjuocjue & illuc volitans , plura fama. cjuam pugnl 
extrahere. Id. tbid. 

Igitur Corbulo, cjuaefito diu praelio , fruftra habitus, 
<$c exemplo hoftium circumferre beilum coaclus, 
difpartit vires , ut Legati Praefccticjue diverios locos 
pariter invaderent. Simul Antiochum Commagenas 
Regem monet , proximas fibi Pracfecluras petere., 
Nam Pharafmanes Iberiae Rex , interfeclo filio Rha- 
damifto , quafi proditore fuo j cjuo fidem in Romanos 
teftaretur, vetus adversiis Armenios odium promptius 
exercebat. Tunc cjuocjue primum illecli Ifichi , gens 
ante alias focia Romanis , arva Armenias incurfavit. 
Id. Tacit. ibid. lib. 13. AnnaL pag. 217. 

Ita confilia Tiridati in contrarium vertebantur. 
Mittebatque Oratores, cjui fiio Parthorumcjue nomine 
expoftularent , cur datis nuper obfidibus, redintegra- 
fcacpe amicitia, cjua aovis quocpe beneficiis locuin 



ARSACES VOLOGESES I. a& 

aperiret , vetere Armenise pofleffione depelleretur ? A 
Ideo nondum ipfiim Vologefem commotum , quia , IS 
causa, quam vi agere mallet. Sin perftaretur in bello , 
non defore Arfacidis virtutem fortunamque , faspius 
jam clade Romana expertam. Id. Ibid. pag. 227. iT, 
228. 

Ad ea Corbulo , fatis comperto , Vologefem de- 
feclione Hircanise attineri, fiiadet Tiridati, precibus 
C^efarem aggredi : pofle illi regnum ftabile , & re* 
incruentas contingere , fl , omifsa fpe longinqua & 
fera, pracfentem potioremque fecjueretur. Id. ibid. 

Plackum dehinc , quia commeantibus invicem nun- 
tiis, nihil in fumma pacis proficiebatur , colloquio 
ipforum tempus locumque deftinari. Mille equitum 
prasfidium Tiridates affore fibi dicebat : quantum Cor- 
buloni cujufque generis militum aflifteret , non ftatue- 
re , dum pofitis loricis & galeis , in faciem pacis ve- 
niretur. Cuicumque mortalium , nedum veteri & pro- 
vido Duci, barbarac aftutiae patuiffent. Ideo artum 
inde nurherum finiri , & hincmajorem afFerri, ut do- 
lus patraretur. Nam equiti fagittarum ufii exercito, 
fi detecla corpora objicerentur j nihil profuturam 
multitudinem. Diflimulato tamen intelleclu, reclius 
de his qua; in publicum confulerentur , totis exerciti- 
bus coram differtaturos refpondit. Locumque delegit, 
cujus pars altera colles erant clementer aflurgentes , 
accipiendis peditum ordinibus ; pars in planitiem por- 
rigebatur , ad explicandas equitum turmas. Id. Tacit. 
ibid. 

Die paclo , prior Corbulo fbcias cohortes Sc auxilia 
Regum pro cornibus , medio fextam legionem conili-; 

Kkij 



att» ARSACES VOLOGESES $ 
Arsac. t u it : cui accita per noctern aliis ex caftris , tria millia 
3I;5 ' Tertianorum permifcuerat , una cum acjuila, cjuafi ea- 
dem legio fpeelaretur. Tiridates vergente jam die 
procul aftitit, unde videri magis cjuam audiri pofiet. 
Ica fine congreffu Dux Romanus abfcedere militem 
fua quemcjue in caftra jubet. Rex five fraudem fuf- 
peclans , quia plura limul in loca ibatur , five ut eom- 
meatus Romanorum Pontico mari , & Trapezunte op- 
pido adventantes interciperet , propere difcedit. Sed 
neque eommeatibus vim facere potuit , cjuia per 
montes. ducebantur , pra:fidiis Romanis infellbs. Idem 
Tacitus ibidem. 

Corbulo, ne irritum bellum traheretur , utcjue Arme- 
nios, ad fuadefendenda cogeret, exfcindereparatcaf- 
tella. Sibique quod validiflimum in ea prscfeclura cog- 
nomento Yolandum fumit. Minora Cornelio Flacco 
Legato , St Fonteio Capitoni caftrorum prarfeclo man- 
dac. Tum circumfpeclis munimentis, & quse expug- 
nationi idonea, provifis -, hortatur milites , ut hoftem 
vagum , necjue paci aut pra^lio paratum , fed perfi- 
diam Sc ignaviam fuga confitentem , exuerent fedi- 
bus , gloriaccjue pariter & prazdae confulerent. Id. Tac. 
tbid. pag. 228". 

Tiim quadripartito exercitu, hos inteftudinem con- 
globatos , fubruendo vallo inducit ; alios fcalas mce- 
nibus admovere ; multos tormentis faces & haftas in- 
cutere jubet. Libratoribus funditoribufcjue attributus 
iocus > unde eminus glandes torquerent : ne qua pars 
fubfidium laborantibus ferret, pari undicpe metu. 
Tantus inde ardor certantis exerciius fuic , ut intra 
textiam diei partem,. nudati propugnatoribus muri. 



ARSACES VOLOGE9ES I. 261 

obices portarum fubverfi , capta afcenfu munimenta, Arsac. 
omnefcpe puberes trucidati fint i nullo milite amifib , 315. 
paucis admodum vulneratis. Et imbelle vulgus fub co- 
rona venundatum , reliqua pracda vicloribus ceiTit, 
Id. ibid. 

Pari fortuna Legatus ac Prarfectus ufi funt j tribu£ 
cjue una. die caftellis expugnatis, ca?tera terrore , & 
aliafponte incolarum , in deditionem veniebant. (Jnde 
orta fiducia caput gentis Artaxata aggrediendi. Nec 
tamen proximo itinere duclac legiones y quafi amnem 
Araxem , qui mcenia alluit , ponte tranfgrederentur, 
fub ictum dabantur : procul §c latioribus vadis tran- 
fiere. 14. ibid. 

Tiridates, pudore & metu , ne fi conceflifiet obfjv 
dioni , nihil opis in ipfo videretur : fi prohiberet , im- 
peditis Iocis feque Sc equeftres copias iiligaret : ftatuit- 
poftremo oftendere aciem , & dato die prarlium inci- 
pere 5 vel fimulatione fugac , locum fraudi parare. Igi<- 
tur repente agmen Romanum circumfundit, non igna- 
ro Duce Romano , cjui viac pariter & pugnas compo- 
fuerat exercitum. Latere dextro tertia legio, finiftro 
fexta incedebat > Mediis Decumanorum delectis , re- 
cepta- inter ordines impedimenta $ & tergum mille 
equites tuebantur. Quibus juflerat, ut inftantibus co- 
minus refifterent, refugos non fec^uerentur. In corni- 
bus pedes fagittarius, & csctera manus equitum ibat, 
producliore cornuum finiftro per ima coilium, ut , jfi 
hoftis intraviftet, fronte fimul & finu exciperetur» 14. 
ibid. 

Interea afTultare ex diverfo Tiridates , non ufcjue 
ad jaclum teli > fed cum minitans ,. tum fpecie trepi*» 



262 ARSACES VOLOGESES L 

Arsac. dantis , fi laxare ordines, & diverfos confeclari poflet. 

315- Ubi nihil temeritate folutum , nec ampliiis quam De- 

curio ecjuitum audentius progreflus , Sc fagittis confi- 

xus , cseteros ad obfequium exemplo firmaverat , pro 

pinquis jam tenebris abfceflit. Id. Tacit. ibid. pag. 229. 

Corbulo caftra in loco metatus , an expeditis legio- 
nibus nocte Artaxatapergeret, obfidionecjue circum- 
daret, agitavit 5 conceflifle illuc Tiridatem ratus. Dein 
poftcjuam exploratores attulere longincjuum Regis iter, 
Medi an Albani peterentur, incertum , lucem opperi- 
tur : praemiflaque levis armatura , qua? muros interim^ 
ambiret , oppugnationemcjue eminus inciperet. Sed 
cppidani , portis fponte patefaclis , fe fuaque Roma- 
nis permifere. Quod falutem ipfis tulit. Id. ibid. 

Artaxatis ignis immiflusj deletaque Sc folo aequata 
funt. Quia nec teneri fine valido prscfidio , ob magni- 
tudinem moenium 5 nec id Romanis virium erat, 
cjuod firmando pra?fidio , & capeflendo bello divide- 
retur. Vel fi integra & incuftodita relincjuerentur , 
nulla in eo utilitas aut gloria , quod capta eflent. Ad- 
jicitur miraculum velut numine oblatum. Nam cuncta 
extra , tecla tenus Sole illuftria fuere : quod moenibus 
cingebatur , ita repente atra. nube coopertum , fulgu- 
ribufque difcretum eft , ut cjuafi infenfantibus Deis 
exitio tradi crederetur. Ob hsec confalutatus Impera- 
tor Nero, & Senatusconfuko fupplicationes habitas 
funt. Id. Tacit. ibid. cap. 34. 

Interim Corbulo, poft deleta Artaxata , utendum 
recenti terrore ratus , ad occupanda Tigranocerta j 
cjuibus excifis, metum hoftium intenderet* vel , fi 
pepercifTec , clementise famam adipifceretur 5 illuc 



ARSACES VOLOGESES I. 263 

pergit non infenfb exercitu, ne fpem veniae auferret > ^ RSAC 
neque tamen remifsa cura ; gnarus facilem mutatu 5-15. 
gentem , ut fegnem ad pericula , ita infidam ad oc- 
cafiones. Barbari pro ingenio quifque , alii preces of- 
ferre , quidam deferere vicos , & in avia digredi. Ac 
fuere , qui fe fpeluncis ac cariifima fecum abderent. 
Igitur Dux Romanus diverfis artibus , mifericordia 
adversus fupplices, celeritate adversus profugos 3 im- 
mitis iis qui latebras infederant , ora & exitus fpecuum 
farmentis virgultifque completos, igni exurit. Atque 
illum fines fuos praetergredientem incurfavere Mardi , 
latrociniis exerciti , contraque irrumpentem montibus- 
defenfi. Quos Corbulo , immiffis Hiberis , vaftavit y 
hoftilemque audaciam externo fanguine ultus eft. Id. 
Tacit. Ub. 14. Annal. pag. 247. O* 24S. 

Ventum dehinc in Jocos cultos: demeflaeque Se- 
getes j Sc ex duobus caftellis , in quae confugerant 
Armenii , alterum impetu captum. Qui primam vini 
depulerant , obfidione coguntur. Unde in regionem 
Taurantium tranfgrelTus ( Corbulo ) improvifum peri- 
culum vitavit. Nam haud procul tentorio non igno- 
bilis Barbarus cum telo repertus, ordinem infidiarum, 
feque au<5torem <Sc focios per tormenta edidit : con- 
viclique & puniti funt , qui fpecie amicitias dolum 
parabant. Nec mulro poft Legati Tigranocerta miffi, 
patere mcenia afFerunt , intentos populares ad juffa 5 fl- 
mul hofpitaie donum , coronam auream tradebanL- 
Accepitque cum honore ,nec quidquam urbi detracSturn, 
quo promptius obfequium integri retinerent. At prac- 
fidium regium f quod ferox juventus elauferat , non 
fine certamine expugnatum eft. Nam & prxlium pro 



m ARSACES VOLOGESES I. 
Arsac. muris aufi erant , & pulfi intra munimenta aggeris -JJ 
316. demum irrumpentium armis cefsere. Id. ibid. 

Haec faeilius proveniebant , cjuia Parthi Hircano 
bello diftinebantur. Miferantcjue Hircani ad Principem. 
Romanum focietatem oratum, attineri a fe Vologe- 
fem pro pignore amicitice oftentantes. Eos regredien- 
tes Corbulo , ne Euphratem tranigreffi , hoftium cufto- 
diis circumvenirentur , dato prasfidio, ad littora Ma- 
ris rubri deduxit. Unde vitatis Parthorum finibus,pa- 
trias in iedes remeavere. Id. ibid. 

Quin & Tiridatem per Medos extrema Armenia» 
intrantem , pramiiflb cum auxiliis Verulano Legato , 
atcjue ipfe legionibus citis , abire procul , ac fpem belli 
amittere fubegit 5 cjuofque Romanis ob Regem aver- 
fos animi cognoverat , cardibus & incendiis perpopu- 
latus, poffefiionem Armenia; ufurpabat. Cum advenit 
Tigranes , a Nerone ad capeffendum Imperium de- 
leclus , Cappadocum ex nobilitate , Regis Archelai 
nepos > ( Alexandri Herodis Magni & Glaphirae nepos: ) 
fed cjuod diu ob fes Romsc fuerat, ufcjue ad fervilem 
patientiam demillus. Nec confenfu acceptus , durante 
apud cjuofdam favore Arfacidarum. At plericjue fuper- 
biam Parthorum perofi , datum aRomanisRegem ma- 
lebant. Additum etiam prsefidium , milie legionarii , 
tres fociorum cohortes , duaecjue equitum al«e. Et cjuo 
facilius novum regnum tueretur, pars Armeniae, ut 
cuicjue finitima, Rhafcipolicjue Sc Ariftobulo atque 
Antiocho parere juflae funt, Corbulo in Syriam ab- 
fceffit , morte Vinidii Legati vacuam ac fibi permik 
fam. Idem Tacitus lib. j^.cap. 23. pag. 148, <Qr 249. 

Intexea cum Vologefes audiiffet , ut aliis Nero di£ 

tribuiflfet 



ARSACES VOLOGESES L i^ 

i tfibuhTet Armeniam , utcjue Tigranes Adiabenen po- A 

pularetur : ipfe cjuidem fe parabat, velut expeditio- 

; nem in Syriam adversiis Corbulonem fadturus : Adia- 

i ben©rum vero Regem Monobazum , & Monoefen 

■ Parthum in Armeniam milit. Hi Tigranem intra Ti- 
granocerta concluferunt. Et quoniam in hac obfidio- 
ne non modo nullum ei adferebant incommodum , 

• fed etiam cpoties eum adgrederentur , tam ab ipfo 

■ repellebantur , quam a Romanis , cjuos fecum habebatj 
& Corbulo Syriam diligenti cuftodia. prasfidioque 
tuebatur : ccepit ambiguus animi efTe Vologefes. Ha?c 
Dio lib. 62. pag. 710. Edit. Vvcchcliaiut HanoVut 1606. 
Nunc vero Tacitum audiamus. 

Dum hacc aguntur, Rex Parthorum Vologefes, 

cognitis Corbulonis rebus , Regemque alienigenam 

Tigranem Armenia? impofitum , fimul fratre Tiridate 

pulio, fpretum Arfacidarum faftigium ire ultum vo- 

lens, magnitudine rursum Romana & continui fcede- 

ris reverentia , diverfns ad curas trahebatur : cun£ta- 

tor ingenio , 6c defeclione Hircanorum gentis valida?, 

multifcjue ex eo bellis illigatus. Atque illum ambiguum 

novus infuper nuntius contumelia; exftimulat : quippe 

egreflus Armenia Tisranes Adiabenos conterminam 

nationem latius ac diutius cjuam per latrocinia vafta- 

verat. Idque Primores gentium argre tolerabant, eo 

contemptionis defcenfum , ut ne Duce cjuidem Ro- 

mano incurfarentur, fed temeritate cbfidis, tot per 

annos inter mancipia habiti. Accendebat dolorem eo- 

rum Monobazus , quem penes Adiabenum regimen , 

«juod pra:fidium, aut unde peteret, rogitans. Jam de 

Armenia conceilum , proxima trahi : & , nifi detendanE 

H 



266 ARSACES VOLOGESES I. 

Arsac. Parthi, levius fervitium apud Romanosdeditis, quam 
ji3. captis efTe. Tiridates quoque regni profugus , per filen- 
tium haud modice querendo gravior erat. Non enim 
ignavia magna Imperia contineri , virorum armorum- 
que faciendum certamen.Idin fummafortuna a?quius y 
quod validius. Et fua retinere, privata* domus : de alie- 
riis certare, regiam laudem effe. Tacit. lib. 15. Annal. 
pag, 263. 

Igitur commotus his Vologefes concilium vocat , & 
proximumfibiTiridatem conflituit , atque ita orditur. 
Hunc ego codem mecum patre genitum , cum miht per <eta- 
tem fummo nomine concejjifjet , in pojfeffionem Armenm de- 
duxi, qui tertius potentue gradus habctur. Nam McdosPa- 
corus ante ceperat. Vidcbarquc contra yetera fratrum odia <&r 
certamina , farmlidt noflra penates rite compojmjfe. Prohi- 
hent Komani , & pacem ipjis nunquam projpcre laccjjitam , 
nunc quoque in exitium fuum abrumpunt. Non tbo infitias, 
eequitate qudm Janguine , causa quam armis retinere parta 
majoribus malucram. Si cutitlatione deliqui , yirtute corri- 
gam. Vcflra quidem yis tis? gloria in integro eft , addita 
modefliA famd , qux neque Jummis morialium Jpemendd ejl r 
& d Diis <ejknnatu)\. Simul diademate caput Tiridatis 
evinxit , promptam equitum manum quac Regem ex 
more feclabatur , Monefi nobili viro tradidit , adjeclis 
Adiabenorum auxiliis : mandavitque Tigranem Arme- 
nia exturbari, dum ipfe , poficis adversus Hircanos 
difcordiis , vires intimas molemque belli ciet , Pro- 
vinciis Romanis minitans. Id. Tacit. ihid. lib. 15. Annal. 

Ha:c ubi Corbuloni certis nuntiis audita funt ; le- 
giones duas cum Vetulanio Severo & Vc£tio Bolano, 

bfidium Tigrani mittit , occulto pra^cepto , compo- 



A R S A C E S VOLOGESES I. 2S7 

fmus cuncla , quam feftinantiiis agcrent. Quippe bel- Arsac. 
lum habere, quam gerere malebat. Scripferatque Cac- 3IS * 
fari , proprio Duce opus efle , qui Armeniam defen- 
deret: Syriam, ingruente Vologefe, acriore in dif- 
crimine efle. Atque interim reliquas legiones pro ripa 
Euphratis locat: tumultuariamProvincialium manum 
armat: hofliles ingreiTus praciidiis intercipit. Et quia 
egena aquarum regio eft, caftella fontibus impofita. 
Quofdam rivos congeftu arenac abdidit. Idem Taatus 
Annal. lib iy. pa^. 164. 

Ea dum a Corbulone tuendsc Syria? parantur , acto 
raptim agmine Monefes ut famam fui prariret, non 
ideo nefcium aut incautum Tigranemcffendit :qui oc- 
cupaverat Tigrano certa, urbem ccpia defenforum & 
magnitudine mcenium validam. Ad ha:c Nicephorius 
amnis haud fpernenda latitudine partem murorum 
ambit. Et ducla ingens folla , qua fluvius diffidebatur. 
Inerantque milites , & provifi ante commeatus. Quo- 
rum fubveclu pauci avidius progrcfli, & repentinis 
hoftibus circumventi, ira. magis quam metu cacteros 
accenderant. Sed Partho ad exfequendas obfidiones 
nulla cominus audacia : raris fagittis , neque claufos 
exterret 8c femet fruftratur. Adiabeni cum promovere 
fcaias Sc machinamenta inciperent , facile detrufi> 
mox, crumpentibus noftris, cacduntur. Id. tbid. 

Corbulo tamen , quamvis fecundis rebus fuis, mo- 
derandum fortunac ratus , mifit ad Vologefem , qui 
expoftularent vim Provinciac illatam. Socium ami- 
Cumque Regem cohortes Romanas circumfidere. 
Omitteret potius obfidionem; aut fe quoque in agro 
hoftili caftra pofiturum. Cafperius Centurio in eam 

Ll ij 



Arsac 



26% ARSACES VOLOGESES L 

legationem deleclus, apud oppidirm Nitibin , fepterrc 
Sc triginta millibus pafluum a Tigranocerta diftan- 
tem , adit Regem , Sc mandata ferociter edidit. U, 
Tacit. ibid. pag. 264. 

Vologefi vetus , & penitus infixum erat arma Ro- 
mana vitandi ; necprxfentia profpere fluebant. Irritum 
obfidium, tutus manu Sc copiis Tigranes, fugati, qui 
expugnationem fumpferant y mifta:in Armeniam legio- 
nes 8c aliar pro Syria paratae ultro irrumpere. Sibiim- 
becillum equitem pabuli inopia; Nam exorta vis lo- 
cuftarum ambederat , quidcruid herbidum aut frondo- 
fum. Igitur metu abftrufo mitiora obtendens , miflu- 
rum ad Imperatorem Romanum Legatos fuper pe- 
tenda Armenia Sc firmanda pace refpondet. Vologe- 
£qs Monefem omittere Tigranocerta jubetj ipfe retrd 
eoncedit. Hsec plures ut formidine Regis , Sc Corbu* 
lonis minis patrata Sc magnifica extollebant. Alii oc- 
culte pepigilfe interpretabantur , ut omiflo utrimqus 
bello , Sc abeunte Vologefe , Tigranes cjuoque Arme- 
nia abfcederet. Idem Tacitus ibidem. 

Certe , tefte Dione , Vologefes, miflis ad Corbu- 
lonem Legatis , indutias his conditionibus impetravift'. 
Ut iterum Legatos ad Neronem mitteret, obfidionem 
folveret , ex Armenia milites abduceret. Dio lib. 61. 
$ag. 710. Edit. Hanov. \6o6. 

Interea Gorbulo proprium Ducem tuenda? Arme- 
niac popofcerat , Sc adventare Cefennius Pactusaudie- 
batur : jamque aderat , copiis ita divifrs , ut quarta & 
duodecima legiones addita quinta , qua: recens e Moefij 
excka erat , fimul Pontica, Sc Galatarum Cappado- 
cumoue auxiiia Pseto obedirent : tertia & fexta &• 



ARSACES VOLOGESES l 2 s 9 

decima legiones, priorcjue Syriae miles apud Corbu- Arsac. 
lonem manerent. Ca:tera ex rerum ufu fociarent , par- 3l8 * 
tirenturve. Sed necjue Corbulo scmuli patiens , & Pa> 
tus , cui fatis ad gloriam erat fi proximus haberetur, 
defpiciebat gefta , nihil casdis aut prarda? ufurpatas 
nomine tenus urbium expugnationes diclitans. Se tri- 
buta ac leges , & pro umbra Regis , Romanum jus 
viclis impofiturum. Id. Taatus ibnl. 

Sub idem tempus Legati Vologeils , cjuos ad PrirP 
eipem miflbs di£tum eft , revertere irriti : (nam Nero 
nec celeriter nec clare cjuidcjuam iis refpondit : ) bel- 
lumque propalam fumptum a Parthis. Nec Pactus de- 
treclavit 5 fed duabus legionibus , cjuarum cjuartam 
Famifulanus Vectonianus eo in tempore, duodecimam 
Calavius Sabinus regebant , Armeniam intrat , trifti 
omine. Nam in tranigreflu Euphratis , cjuem ponte 
tranfmittebat , nulla palam caufa , turbatus equtis , 
cjui confularia infignia geftabat , retro evafit. Hoftia- 
cjue cjux muniebantur hibernaculis affiftens , femifacta 
opera fuga. perrupit , fecjue valio extulit. Et pila mili- 
tum arfere magis infigni prodigio > cjuiaParthus hoftis 
midiubus telis decertat. Carterum Psctus , fpretis om« 
nibus , necdum fatis firmatis hibernaculis, nullo rei 
frumentariac provifu , rapitexercitum trans montem 
Taurum reciperandis , ut ferebat, Tigranocertis ,- 
vaftandifcjue regionibus', cjuas Corbulo integras omi- 
fiffet. Et capta cjuscdam caftella, gloria?cjue & prar- 
da? nonnihii partum, fi aut gloriam cum modo , aut 
prscdam cum cura habuiftet. Longincjuis itineribus 
percurfando quac obtineri necjuibant,corrupto cjui captus 
erat commeatu , & inftante jam hyeme reduxit cxer- 



zyo ARSACES VOLOGESESI. 

Arsac, citum. Compofuitque ad Caefarem litteras, cjuafi con- 
iis. feclo bello, verbis magnificas, rerum vacuas. Idcni 
Tacitus ibid. Annal. lib. iy. pag. 265. 

Interim Corbulo nunquam negleclam Euphratis 
ripam , crebrioribus pracfidiis infedit , & , ne ponti 
injiciendo impedimentum hoftiles turma: afferrent , 
( jam enim fubjectis campis magna. fpecie volitabant) 
naves magnitudine praeftantes , & connexas trabibus , 
ac turribus auclas , agit per amnem , catapultifque Sc 
baliflis prcturbat Barbaros , in quos faxa & haftae lon- 
gius permeabant, quam ut contrario fagittarum jadtu 
adaequarentur. Dein pons continuatus , collefque ad- 
verfi per focias cohortes , poft legionum caftris occu- 
panturi tanta celeritate Sc oftentatione virium , uC 
Parthi , omifTo paratu invadenda? Syriae , fpem om- 
nem in Armeniam verterent. Id. ibid. 

Ibi Pactusimminentium nefcius, Quintam legionem. 
procul in Ponto habebat. Relicjuos promifcuis militum 
commeatibus infirmaverat : donec adventare Volo- 
gefem magno & infenfo agmine auditum. Accitur 
legio duodecima 5 Sc unde famam auC~ti exercitus fpe- 
rat, prodita infrecjuentia. Qua tamen retineri caftra, 
Sc eludi Parthus traclu belli poterat j fi Paeto aut in 
fuis , aut in alienis confiliis conftantia fuiflet, Verum 
ubi a viris militaribus adversus urgentes cafus firmatus 
erat rursus , ne alienae fententiac indigens videretur, 
in diverfa ac deteriora tranfibat. Et tunc reliclis hi- 
bernis , non foflam neque vallum fibi , Jed corpora Sc 
arma in hoftem data clamitans , duxit legiones, cjuafi 
praclio certaturus. Deinde amiiTo Centurione & paucis 
militibus , quos vifendis hoftium copiis pracmilerat , 
trepidus remeavit. U. tbid. 



ARSACES VOLOGESES I. ± 7 i 

Quia vero minus acriter Vologefes inftiterat, vana Arsa( 
rursus fiducia, tria millia delectorum proximo Tauri 3i8> 
jugo impofuit, cjuo tranfitum Regis arcerent. Alares 
quoque Pannonios , robur ecjuitatus, in parte campi 
locat. Conjuxacfiliuscaftello, cui Arfamofata nomen 
eft , abditi, data in pra?fidium cohorte , ac difperfo 
milite, cjui in unum habitus, vagum hoftem promp- 
tius fuftentaviffet. iEgre compulfum ferunt, utinftan- 
tem Corbuloni fateretur. Nec a Corbulone propera- 
tum , cjuo glifcentibus periculis etiam fubfidii laus au- 
geretur. Expediri tamen itineri fingula millia ex tri* 
bus Jegionibus , & alarios oclingentos, parem nume- 
rum e cohortibus jufht. Id. ibid. 

AtVologefes, cpamvis obfefla a Pa?toitinera, hinc 
peditatu, inde equite, accepiffet, nihil mutato con- 
filio) fed vi ac minis alares exterruit, legionarios ob- 
trivit, uno tantum centurione Tarcjukio crefcente 
turrim, in cpa praefidium agitabat, defendere aufoi 
faclaque fxpius eruptione , & ca?fis cjui Barbarorum pro- 
pius fuggrediebantur , donec ignium jaclu circumve- 
niretur. Peditum fi quis integer, longincjua 8c avia, 
vulnerati , caftra repetivere : virtutem Regis , fcevi- 
tiam 8c copias gentium , cuncta metu extollentes : 
facili credulitate eorum , cpi eadem pavebant. Ne 
Dux quidem obniti adverfis^ fed cuncla militia? mu- 
nia deferueratj miflls iteriim ad Corbulonem precibus,- 
veniret propere, figna & aquilas , <& nomen reliejuunv 
infelicis exercitus tueretur: fe fidem interim, donec 
vita fuppeditet , retenturum. Id. Tacit. ibid. 

Verum Corbulo interritus, & parte copiarum apud 
Syriamrelicta , ut munimenta Euphrati impofita retine- 



2 7 * ARSACES VOLOGESES I. 
Arsac rentur , qua proximum Sc commeatibus non egenum ^ 
3is. regionem Commagenam , exin Cappadociam , [inde 
Armenios petivit. Comitabantur exercitum pra?ter alia 
aflueta bello , magna vis Camelorum onufta frumento , 
ut fimul hoftem , famemque depelleret. Prinuim e 
perculfis Paclium Primipili Centurionem obvium ha- 
buit , dein plerofque militum : quos diverfas fuga? cau- 
fas obtendentes , redjre ad figna , Sc clementiam Paeti 
experiri monebat j fe nifi vicloribus immitem effe j fi- 
mul fuas legiones adire, hortari, priorum ad mores , 
novam gloriam oftendere. Non viros au£ oppida Ar- 
meniorum , fed caftra Romana, duafque in iis legio- 
nes pretium laboris peti. Si fingulis Manipularibus pra> 
cipua fervati civis corona Imperatoria manu tribue- 
retur, cjuod illu.d & cjuantum decus, ubi par eorum 
numerus adipifceretur cjui attuliflent falutem , <& qui 
aecepilfent ? His atque talibus in commune alacres 
continuum diu no6tuque iter properabant. Id. Tacitus 
ihid. Annal. lib. ij. pag. 266. 

Igitur eo intentius Vologefes premere obfeffos , mo- 
do vallum legionum, modo cafiellum , quo imbellis 
artas defendebatur , oppugnare, propius incedens, 
tpam mos Parthis, fi ea temeritate hoftem inpra;lium 
eliceret. At illi vix contuberniis extra£ti , nec aliud 
quam munjmenta propugnabant : pars juflu Ducis, & 
alii propria ignavia, aut Corbulonem opperientes, 
ae fi vis jngrueret, provifis exemplis Candinar ac Nu- 
mantina: ciadis. .... Qua. defperatione exercitiis Dux 
fubacftus, primas tamen litteras ad Vologefem , non 
fupplices , fed in modum querentis compofuit. Quod 
pro Armeritis femper Roman& ditio?ns, aut Jubjecits Regi, 

qiiem 



ARSACES VOLOGESESI. 273 

quem Imperator delegijfet , hoflilia faceret. Pacem ex dtquo Arsac. 
utilem. Nec prafentia tantum Jpetlaret. Ipfum adversus duas 3 1$. 
hgwnes , totis regni Yiribus advenijfe : at Romanis orbem 
terrarum reliqttpm, quo bellum juVarent. Id. ibid. 

Ad eaVologefes, nihilpro caufa, fed opperiendos ftbi 

.fratres Pacorum ac Tiridatem refcripfit. Illum locum tem- 
pufque conjilio deftinatum quid de Armenia cernerent. Adje- 

\ cijfe Deos dignum Arfacidarum , Jimul £?* de legionibus Ro~ 
manis Jlatuerent. Mifli p6ft a Pseto nuntii , & Regis co^ 
loquium petitum , cjui Vafacem Pracfectum equitatus 

. irejuffit. Tiim Panus , Lucullos , Pompeios , & fi qui Du- 
ces obtinendae donandaeve Armeniae egerant : Vafaces 
imaginem retinendi donandive penes Romanos , vim 

. penes Parthos memorat. Et multum invicem difceptato, 

1 Monobazus Adiabenus in diem pofterum teftis iis , 
quas pepigifTent , adhibetur. Placuitque liberari obfidio 
legiones, & decedere omnem militem finibus Arme- 

, niorum , caftellaque Sc commeatus Parthis tradi. Qui- 
bus perpetratis , copia Vologefi fieret , mittendi ad 

j Neronem Legatos. Id. ibid. 

Interirn Pa?tus fluvio Arfania: ( is caftra perfluebat) 
pontem impofuit , fpecie fibi illud iter experientis. 
Sed Parthi cjuafi documentum victoriae jufferant. Ne- 
cjue iis ufui fuit. Romani per diverfum iere. Addidic 
rumor fub jugum miflas legiones, & alia ex rebus in,- 
fauftis : quorum fimulacrum ab Armeniis ufurpatum 
eft. Nam & munimenta ingrefTi funt , antecjuam ag- 
men Romanum decederet. Et circumftetere vias , 
captiva olim mancipia , aut jumenta agnofcentes, 
abftrahentefque. Raptae etiam veftes , retenta arma > 
pavido milite <Sc concedente , ne qua praslii caufa exi- 

Mm 



2 7 4 ARSACES VOLOGESES I. 

Arsac. fteret. Vologefes armis & corporibus caeforum ag. 
318. gregatis, quo cladem Romanorum teftaretur , vifu fu- 
gientium legionum abftinuit. Fama moderationis qua> 
rebatur, poftquam fuperbiam expleverajt. Fiumen Ar- 
ianiam elephanto infidens, & proximus quifque Regi, 
vi equorum perrupere j quia rumor incefferat , pontern 
cefrurum oneri, dolo fabricantium. Sed qui ingredi 
aufi funt, validum & fidum intellexere. Id. ibid. 

Caeterum obfefTis ade6 fuppeditaviffe rem frumen- 
tariam conftitit , ut horreis ignem injicerent : contra- 
que prodiderit Corbulo Parthos inopes copiarum , & 
pabulo attrito , relicluros oppugnationem , neque fe 
plus tridui itinere abfuifle. Adjecit , jurejurando Pseti 
cautum apud figna , aftantibus iis , quos teftificando 
Rex mififTet, neminem Romanum Armcniam ingreflu- 
rum , donec referrenturlitterse Neronis , an paci an- 
nueret. Qux ut augenda? infamiae compofita , fic reli- 
qua non in obfcuro habentur : una die quadraginca 
millium fpatium emenfum effePa?tum, defertispafTim 
fauciis. Neque minus deformem illam fugientium tre. 
pidationem , quam fi terga in acie vertiflent. 

Corbulo cum fuis copiis apud ripam Euphratis ob- 
vius, non eam fpeciem infignium Sc armorum pra> 
tulit, ut diverfitatem exprobraret. Mcefti manipuli, 
BC vicem commilitonum miferantes , ne lacrymis qui- 
dem temperavere. Vix pra? fletu ufurpata confaluta- 
tio. Deceflerat certamen virtutis & ambitio glorise , 
felicium hominum afFeclus : fola mifericordia valebat, 
& apud minores magis. Ducum interfe brevis fermo 
fecutus eft , haec conquerentium : irritum laborem} 
fotwjje belfam fnga Fjirthorum finiri. IUe iategra utrique 



ARSACES VOLOGESES I. ?7 | 

cun&a refpondit , converterent aquilas , & juncli in- 
, vaderent Armeniam, abfceflu Vologefis inflrmatam. Arsac 
Non ea Imperatoris habere mandata Corbulo : periculo le- 3I ' 
gionum commotum , e Proyincia egrejfum. Quando in incerta 
habeantur Parthorum conatus , Syriam repetiturum. Sic 
, quoqueppttmam fortunam orandam , ut pedes confeBus fpatiis 
ttinerum , alacrem isr facthtate camperum pravementem 
equitem affcqueretur. Exin Pa?tus per Cappadociam hi- 
bernavit. Tacit. lib. iy. Annal. pag. 2.67. <jr 168. 

Interea Vologefis ad Corbulonem mifli nuntii , de- 
itraheret caftella trans Euphratem, amnemcjue, ut 
olim , medium faceret. Ille Armeniam cjuoque diver- 
fis prjcfidiis vacuam fieri expoftulabat. Et poftremo 
conceflit Rex : dirutaque cjuas ultra Euphratem com- 
munierat Corbulo , Sc Armenii fuo arbitrio relicli 
funt. Id. Tacit. ibid. 

Veris principio , Legati Parthorum mandataRegis Arsac. 
Vologefis , litterafcjue in eandem formam attulere : Se }i$. 
\prtora & toties jaciata jupcr obttnenda Armenta nunc omit~ 
,tere , quontam Dii quamyis potentium populorum arbitri 
poffejjionem P arthis non fine ignommia Romand tradidiffent. 
■Nuper claujum Tigranem , poji P^tum, legionefque cum 
opprimere poffet , incolumes dnnifljfe. Satts approbatamvtm, 
datum <& lenitatis expertmentum. Nec recujaturum Ttrida- 
tem acctpiendo dtademati in urbem venire , nifi Sacerdotii 
religwne attineretur. Iturum ad figna <&r effigies Pnncipts , 
ubi legionibus coram , regnum aujptcaretur. Idem Tacitus 
ibid.-^pag. xyo. 

Talibus Vologefis litteris , quia Paetus diverfa , tan- 

quam rebus integris , fcribebat , interrogatus Centurio, 

qui cum Legatis advenerat , cjuo in ftatu Armenia 

Mm V) 



i 7 6 ARSACES VOLOGESES I. 

A RS . VC . eflet ? OmnesindeRomanosexcefrifIere.fpondit.Tum 
319. intellecto Parthorum irritu, cjui peterent cjuod eripue- 
rant, confuluit inter primores civitatis Nero , bellum 
anceps, an pax inhonefta placeret. Nec dubitatum de 
bello. EtCorbulo tot per annos militum atquehoftium 
gnarus, gerendse rei pra:ficitur ; ne cujus alterius in- 
fcitia rursum peccaretur, cjuia Pasti piguerat. Id. ibid. 

Igitur irriti remittuntur Legati , cum donis tamen , 
unde lpes fieret ; non fruftra eadem oraturum Tiri- 
datem , {1 preces ipfe attulhTet. Syriaecjue exfecutio 
Ceftio ( Syri<e Pr<tjidi ex nummis ) copiae militares Cor- 
buloni permifta? ; Sc decrma-cjuinta legio , ducente 
Mario Celfo, e Pannonia adjecSta eft. Scribitur Te« 
trarchis ac Regibus Praefecliicjue & Procuratoribus, & 
cjui Practorum finitimas Provincias regebant , jufTu 
Corbulonis obfecjui. In tantum ferme modum aucla 
poteftate , cjuem Populus Romanus Cn. Pompeio bel- 
lum Piraticum gefturo dederat. RegreiTum Paetum , 
cum graviora metueret , facetiis infeclari fatis habuit 
Cacfar, his ferme verbis: Ignofcere fe ftatim , ne tam 
promptus in pavorem , longiore follicitudine agrefceret, 

Corbulo cjuatuor & duodecim legionibus , cjua» for» 
tifTimo cjuocjue amifto, & caeteris exterritis,. parum 
habiles praelio vidcbantur , in Syriam tranflatisi fex- 
tam inde ac tertiam legiones , integrum militem Si 
crebris ac profperis laboribus exercitum in Armeniam 
ducit. Addiditcjue legionem cjuintam , cjua? per Pon- 
tum agens , expers cladis fuerat. Simul cjuintadeci- 
manos recens adduclos , & vexilla delectorum ex 11- 
lyrico & JEgypto , cjuodcjue alarum cohortiumcjue , & 
auxilia Regum in unum conducla apud Melitenen, 



ARSACES VOLOGESES I. i 77 

qua tranfmittere Euphratem parabat. Id. ibid. Arsac. 

Tum Corbulo luftratum rite exercitum ad concio- l 19 ' 
nem vocat j orditurque magnifica de aufpiciis Impe- 
toriis rebufque a fe geftis, adverfum infcitiam Pastide- 
clinans : multa aucloritate , qux viro militari pro fa- 
cundia erat. Mox iter L. Lucullo quondam penetra- 
tum, apertis qua: vetuftas obfepferat, pergit. Et ve- 
nientes Tiridatis Vologefifque de pace Legatos haud 
afpernatus , adjungit iis centuriones cum mandatis non 
immitibus. Non enim adbuc eo yentum, ut certamine ex~ 
tremo opus ejfet. Multa Romanis fecunda > quddam Parthis 
eyenijfe , documenta adversus fuperbiam : proinde & Tiri- 
dati conducere , intaftum yafiationibus regnum dono accipe- 
re i <sr Vologefem mehus focietate Romana , quam damnis 
mutuis genti Rarthorum confulturum. Scire quantum intus 
difcordiarum , quamque indomitas & prxferoces nationes re- 
geret. Contra Imperatori Juo immotam ubique pacem , £r 
mum id bellum effe. Id. ibid. 

Simul conlilio terrorem adjicere, 6c Megiftanas Ar- 
menios , qui primi a Romanis defecerant , pellit fe- 
dibus , caftella eorum exfcindit, plana, edita , vali- 
dos , invalidofque , pari metu complet. Non infen- 
fum , nedum hoftili odio Corbulonis nomen etiam 
Barbaris habebatur, eoque confilium ejus fidum cre- 
debant. Ergo Vologefes neque atrox in fummam , Sc 
quibufdam pracfecluris inducias petit. Tiridates locum 
diemque colloquio pofcit. Tempus propinquum , locus 3 
in quo nuper obfeflae cum Pajto legiones erant , cum 
a Parthis deleclus eflet , ob memoriam lanioris fibi 
rei , non eft a Corbulone vitatus , ut diflimilitudo for- 
tunap gloriam augerec Neque infamia P«eti augeba- 



2 7 8 ARSACES VOLOGESES I. 

Arsac. tur: quod eo maxime patuitj quia filio ejus Tribuno 
3 « 9- ducere manipulos , atque opperiri reliquias mala: pugnac 
imperavit. Id. ibid. 

Die pacta. Tiberius AlexanderilluftrisEques Roma- 
nus , minifter bello datus , & Vivianus Avienusgener 
Corbulonis , nondum Senatoria actate , fed proLegato 
quintae legioni impofitus, in caftra Tiridatis venere, 
honori ejus, ac nc metueret infidias tali pignore. Vi- 
ceni dehinc equites aflumpti. Et , vifo Corbulone , 
Rex prior equo defiiivit : nec cun6tatus Corbulo. 
Sed pedes uterque dextras mifcuere. Exin Romanus 
laudat juvenem , omiflls prjecipitibus , tuta Sc faluta- 
ria capeflentem. Ille de nobilitate generis multum 
pracfatus, caetera temperanteradjungit. Icurum quippe 
Romam , Iaturumque novum Casfari decus , non ad- 
verfis Parthorum rebus fupplicem Arfacidam. Tum 
placuit Tiridatem ponere apud cffigiem Cacfaris infi- 
gne regium, nec, nifi manu Neronis, refiimere. Et 
colloquium ofculo iinitum. Id. ibui 

Dein, paucis diebus interjeclis , magna utrimque 
fpecie, inde eques compofitus per turmas, <%infigni- 
bus patriis; hinc agmina legionum ftetere fulgentibus 
aquilis , fignifque &: fimulacris Deiim in modum 
templi. Medio tribunal fedem curulem , & fedes effi- 
giem Neronis fuftinebat. Ad quam progrefliis Tirida- 
iQS , cacfis ex more victimis , fublatum capite diade- 
ma imagini fubjecit. Magnis apud cunc~tos animorum 
motibus , cjuos augebat infira adhuc oculis exercituum 
Romanorum cardes, aut obfidio. At nunc verfos cafus 
iturum Tiridatem oftentui gentibus , quanto minus 
quam captivum ? Addidit gloria: Corbulo comitatem , 



ARSACES VOLOGESES I. 279 

epulafque, 8c rogitante Rege caufas , cjuoties novum * 
aliquid adverterat: ut initia vigiliarum per Centurio- 3I9 . 
nem nuntiari , convivium buccina dirrjitti , Sc ftructam 
ante Augurale aram, fubdita face , accendi, cuncla 
in majus extollens , admiratione prifei moris afFecit. 
11 ibid. 

Poftero die ipatium oravit , cjuo tantum itineris 
aditurus, fratres ante, matremcjue viferet. Obfidem 
interea filiam tradit, Iitterafcjue fupplices ad Nero- 
nem. Et digreflus, Pacorum apud Medos, Vologe- 
fem Ecbatanis reperit , non incuriofum fratris: quippe 
Sc propriis nuntiis a Corbulone petierat, ne cjuam ima- 
ginem fervitii Tiridates perferret, neu ferrum trade- 
ret, aut complexu Provincias obtinentium arceretur, 
foribufve eorum afTifteret : tantufque ei Romac , quan- 
tus Confulibus , honor efTet. Id. ibid. 

Cum autem Corbulo , cjui Armeniac retinendae 
pracpofitus a Nerone fuerat, cum Parthorum Rege 
Vologefe pacem fanxiffet, obfidefijue ab eo rece- 
piffet j ad confervandam tanti facinoris memoriam , 
Romae hic nummus argenteus fignatus eft, ab una 
parte caput juvenile Neronis exhibens, cum ea epi- 
graphe:NERO Divi Claud. Cjesaris. Nero Divi Clau- 
dii Cacfaris filius : atcjue ab altera VicToriam gradien- 
tem , dextra coronam , lauream finiftra geftantem 5 
cum infcriptione : Armeniac id eft , Victoria Ar- 
meniaca. Nifi tamen dixeris anticae Sc pofticae partis 
hujus nummi infcriptiones omnino inter fe cohaerere 
hocmodo: Nero Divi Claudii G/esaris Filius Ar- 
meniacus. Quod unum idemcpe efi. 



i8o 



ARSACES VOLOGESES I. 



Arsac. 
319. 




Dum Iisec aguntur, Corbulo , miflls ad Neronem 
Augullum litteris de iir, quas cum Tiridate pacta 
erant ; videJicet , uc Romam , refumendi Cacfaris ma- 
nu diadematis causa veniret : ipfe in Syria , donec 
Tiridates profectus efTet, cum legionibus fuis per- 
Arsac. maniit. 
320- Tantus autem fuit Tiridatis Romam proficifcentis 
apparatus Sc comitatus, ut in iis rite ac magnifice 
difponendis atque conficiendis duo integri anni con- 
fumti fint. Certe , referente Dione,Princepsillehabens 
fecum non folum fuos , fed etiam amborum fratrum 
fiiorum Vologefi Regis Parthorum , & Pacori Medo- 
rum Regis, necnon Monobazi Adiabenorum Reguli, 
Jiberos, Romam deduclus eft. Fuitcjue eorum iter , ut 
in triumphis , per omnes regiones ab Euphrate. Vige- 
bat Tiridates aetate , forma, nobilitate , generofo ani- 
mo , magnoque famulorum comitatu , & apparatu 
Regio. Confequebantur eum tria millia equitum Par- 
thorum, cum frecjuentibus Romanis : eumque urbes 
magnifice ornatae , ac Populi magnis feftivifque accla- 
mationibus excipiebant : cjuaccjue neceflaria erant , om- 
nia gratis ei praeftabantur. In quam rem Populus Ro- 



manus 



ARSACES VOLOGESESI. 281 

manus fumtum faciebat fingulis diebus oc~tingenta-fe£ ^ 
tertia: idcpenovem menfibus , quibus erant in itinere 321 . 
faclum eodem modo fuit. Dio lib. 63. pag. 716, Edtt. 
Fvecbelianct Hanoyia 1606. 

Tiridates equo ubique vehebatur , quoufcjue in Ita- 
Jiam venit : itidem uxor ejus faciebat , gerebatcjue 
galeam auream pro integumento, ne contra morem 
patriaj confpiceretur. In Italia vehi ceepit curribus a 
Nerone miffis ; ad eumque Neapolim per agrum Pice- 
num venit. Dum Neronem conveniret, quancjuam 
juflus efl gladium cjuem gerebat , deponere j tamen 
noiuit, fed eum vagina? clavis affixit: cjuamvis illum 
genu flexo, ac manus viciflim ad ccelum tendens, ve- 
neratus Dominum appellaverit. IdcmDio ibid. pag. 717. 

Hunc Nero ob eamcaufam admiratus, benigne & 

comiter excipit , ac pra:ter caztera , ludos giadiatorios 

Puteolis facit. Prazfeclus ludorum fuit Patrobius Iiber- 

tus ejus , tantacjue fuit eorum magnificentia, tantus 

cjuoque fumptus i ut unius diei fpatio nemo, praeter 

viros & mulieres , Sc pueros iEthiopes, amphithea- 

trum ingrederetur. Et cum alicjuis ob hsec Patrobio 

habendus eflet honor, Tiridates defuper e fede fua 

fagittis feras jaculatus efl, duofcjue tauros uno fimul 

iclu (fi tamen credibile efl) vulneravit ac confecit. 

14. ibui 

His perfeclis rebus,Nero Romam eum adduxit, eicjue 

diadema impofuit. Ibi tota urbe luminibus fertifque 

ornata, magna vifa efl ubicjue hominum multitudo > 

fed forum in primis refertum erat. Nam populus al- 

batus laureatufcjue certis ordinibus medium forum te- 

nuit. Csctera tenebant milites armati fplendidiflime , 

Nn 



c. 



: 282 ARSACES VOLOGESES I. 

Arsac. eoru mque arma & figna relucebant inftar fulguris, 

5ZI ' nulliufque apparebant illic sedificii tegular , propter 

multitudinem eorum qui in eas afcenderant. Id. tbid. 

Quibus rebus jam ante nocl:u paratis, Nero vefte 
triumphali ornatus , prima luce forum introiit cum 
Senatu & Praetorianis miiitibus : deinde tribunal con- 
fcendit, & in fella curuli confedit. Hinc Tiridates, 
cum iis quos fecum habebat , per ordines armatorum, 
qui utrimque inftrucli fuerant , tranfiit: poft, ubi ad 
tribunal adilitiiTent , Neronem , ut antea fecerant, 
venerantur. Quas ob res editis magnis clamoribus , 
Tiridates perterritus, mutus, quafi actum de fe foret, 
aliquanto tempore remanfit. Sed ubi indiclo voce 
prarconis filentio , animum recepit , & generofaz in- 
doli fuas vim adtulit , coaclus fervire tempori , & ne- 
ceflitati parerej non curavit, fi quid paulo humilius 
loqueretur , adduclus fpe eorum , qua? poftea eflet con 
fecuturus. Ego , inquit, Domme , Arfacis ncpos , Volo- 
gcjis isr Pacori Regum frater , tuus ferVus Jum j venique 
ut te Deum mcum non Jccus ac Mitbram ( id eft Solem ) 
colerem. Equidcm id ero quod tui fufi Jila mihi attribuerint. 
Nam tu & Parca miht es i-r Fortuna. Id. ibid. 

Huic Nero ita refpondit : Tu quidem , qubd huc ve- 
neris , reSle fecijli , ut prxjens prxfente me fruereris. Nam 
qu<£ neque pater tuus tibi rehquit , neque fratrcs , qu<e de- 
derant , ferVayerunt j eatibi nunc ipje do , teque Regem Ar- 
menix facio > ut tu atque illi fimul intelUgatis , tn med effe 
potejiate, regna dare <? adimere. Ha?c cum dixiflet , jufTiC 
eum adfcendere per fursum ducentem aditum , qui ante 
tribunal ad hoc ipfum paratus fuerat. Tiim Tiridates 
ad pedes Neronis confedit , eique Nero diadema im- 



:; 






ARSACES VOLOGESES I. *2j 

pofuit i & fecundum hoc , frecjuentes omnigenique Arsac. 
clamores editi funt. Id. pag. 718. 32a, jJ 

Ludi quoque theatri facli fuerunt ex decreto > 
ipfumque theatrumnon modo fcena, fedomnis etiam 
ejus ambitus intrinfecus ipfum totum circa erat in- 
auratus j itemque caetera omnia , quae inferrentur , 
auro ornata erant. Quibus de caufis ille dies aureus 
nominatus eft. Cortinar per aerem extenfac , folis ar- 
cendi causa , purpureac erant. In medio earum Nero 
acu piclus , currum agitabat : circum hunc undique fi- 
dera lucebant aurea. His ita pera<5tis , fumtuofum 
denique convivium eis prsebitum fuit. Id. Dio ibid. 

Poft hxc Nero cithara publice cecinit , currufque 
prafina vefte indutus, & galero aurigarum ornatus , 
agitavit. Hic Tiridates Neronem reprobare & de- 
teftari , Corbulonem ( inprimis) laudare : hoctantum 
in eo reprehendere , qu6d talem dominum ferret. 
Quam rem nec ipfum quidem Neronem celavit : 
nam aliquando ei dixit : Optimum, Dombie , mancipium ha- 
bes Corbulonem. Sed id Nero non intellexit, quod ei 
Tiridates in cacteris rebus affentaretur , feque ftudio- 
fiflime in ejus familiaritatem infinuaret. Id. Dio ibid. 
pag.yiS. Edit. Vvecheliantt. 

Ejus igitur rei causa Tiridates multa munera acce- 
pit^ quorum pretium -aiunt fuille ad bis millies fefter- 
tium : permifiumque eft ei Artaxata inftaurare j ob 
eamcjue caufam magnum numerum fabrorum , quos 
partim a Nerone acceperat , partim perfuaferat pe- 
cunia , Roma abduxit: quos tamenCorbulo non om- 
nes, fed eos tantum , quos a Nerone acceperat, 
paflus eft in Armeniam tranfire. Quamobrem Tirida- 

N n ij 



284 ARSACES VOLOGESES l 

Arsac. tes hunc magis admirabatur , illum damnabat. Reverfus- 
321. eft vero non per Ulyricum , & trans Ionium , cpa via, 
venerat : fed Brundifio Dyrrachium navigavit. Atque 
ita vidit etiam urbes Afiae , ut earum causa Impetium 
Romanum ei ftuporem , tum ob potentiam ,. tum ob 
pulchritudinem fuam r injiceret. Id. tbid. 
Arsac. Mox denicjue Tiridates Artaxata inftauravit , ea- 
* que Neronia cognominavit. Id. tbid. 

Verum Vologefes , licet farpe numero accerfitus y 
venire ad Neronem noluit , ac tandem cum ei mo- 
leftus eflet, refcripfit : Tibi quidem longe facdius eji tam 
magnum marc nayigare , quam mihi. Si ergo in AJiam Me- 
ncris , tunc inter nos componemus , ubi mutuo nos coriVenire 
pojjimus. Nero tamen nec adversus eum ,. nec contra- 
iEihiopas- , & Portas Cafpias, utin animo habuerat ,. 
navigavit : fed, miffis utroque exploratoribus , in Gra> 
ciam tranfiit: non , ut majores ejus fecerant , Flami- 
riinus , Mummius , Agrippa , Auguftus : fed ut currus 
agitaret ,. cithara caneret , prscconis officio fungere- 
tur, Sc tragedias ageret. Dio ibid. lib. 6}. pag, 71$. 

Ca:terum , poft tot res bellicas egregie admodum 
geftas, Corbulo accitus honorificentiiTime (cjuem vi- 
rum Nero , pra?ter cactera , patrem & benefaclorem. 
appellabat) iiatim atque Cenchreas appulit , ab eo- 
dem occidi juflus eft prius quam in confpeclum ejus> 
veniret. Dio lib. 63. pag. yzz. 

Interim cum omnia in Armenia trancjuilla eflent,. 
C. Ceftio Syriac Pra^fidi fuffcclus eft M. Licinius Mu- 
cianus , cjui, tefte Tacito, tunc temporis Syriam & 
quatuor Legiones obtinebat. Quin etiam poft Neronis- 
£a:deni ? . ut idem fubdit Tacitus , longa concordia 



ARSACES VOLOGESES I. z8> 

quietus Oriens; nullaque feditio legionum, (qujc in Arjac. 
Syria Judaeaque commorabantur : ) tantum adversus ia 3* 
Parthos minse vario eventu. Et proximo civili bello 
turbatis aliis , inconcuffa ibi pax: dein fides erga Gal- 
bam. Ha:c Tacitus lib. i. Hijhr. pag. 335». 

Sub idem tempus Achaia atque Afia falso exterri- ^ RSAC 
tx , velut Nero adventaret: vario fuper exitu ejus 3-4. 
rumore, eoque pluribus vivere eum fingentibus, cre- 
dentibufcjue. . ... Tunc fervus e Ponto , five , ut alii tra- 
didere , Libertinus ex Italra , cytharse & cantus peri- 
tus , ( imde illi fuper fimilitudinem oris propior ad 
fallendum fides ) adjunclis defertoribus , quos inopia 
vagos ingentibus promiflis corruperat , mare ingredi- 
tur , ac vi tempeftatum Cytbnum Infulam detrufus Sc 
miiitum quofdam ex Oriente commeantium adfcivir, 
& abnuentes interfici jufTit 5 &, fpoliatis negociato- 
ribus , mancipiorum valentiffimum quemcjue armavit. 
Tacitus ibidem j>ag. 340. De eodem Pfeudonerone ha?c 
quoque Xiphilinus in vita Othonis ait : Per id tempus 
«juidam captus eft , qui fe Neronem efle fimulabat : cujus 
quidem nomen a Dione ignoratum eft : fed is tandem 
fupplicio affeclus eft. Hunc autem Pfetrdoneronem eo 
ipfb anno fabulam fuam incepiffe , credibile eil. Nifl 
forte falfi Nerones plurimi exftiterint. Quod verifimil- 
limum videtur. Et certe tres fuifle Pfeudonerones pro- 
bat vir docliffimus Ifaacus Cafaubonus^ 

Cum vero in odium Vitellii Vefpafianus ante Idus- 
Julias Imperator in Syria appellatus fuiffet, miffi funt 
ad Vologefem Parthum , Armeniumque Tiridatenr 
Legati , provifumque ne verfis ad civile bellum legio- 
nibus, terga nudarentur. Tacit. ibid, Hifi. lib, z,- 



i$6 ARSACES VOLOGESES I. 
Arsac. Legati Regis Vologefis Alexandriam veniunt ad 

325. Vefpafianum, quadraginta ei Parthorum equitum mil- 
Iia offerentes. Magnificum Ia?tumque tantis fbcio- 
rum auxiliis ambiri , necjue indigere. Gratiac Vologeii 
aclac : mandatumque utLegatos ad Senatum mitteret, 
Sc pacem efTe fciret. Id. Hift. Itb. cap. 51. 

Parthorum Rex Vologefus ( ita enim Suetonio fem- 
per dicitur ) mims ad Senatum Legatis de inftauranda 
focietate, hoc etiam magnopere oravit , ut Neronis 
memoria coleretur. Hacc iunt ipfa Suetonii verba in 
Vita Neronis cap. 57. 

Titus a patre Vefpafiano ad Hierofolymorum ob- 
fidionem miffus, hacurbe capta <5cexcisa, Antiochiam 
profeclus efl. Nec diu ibi commoratus , continuo ad 
Zeugma Euphratem versus, iter contendit. Quo miffi 
etiam ab Rege Parthorum Vologefo venere , auream 
ei ferentes coronam, quod Judxos viciffet. Eacpe 
fufcepta , convivium pra^buit Legatis Regiis j atque 
ita Antiochiam remeavit. Jofeph. de Bello Jud. Itb. 7, 
cap. 24. 
Arsac. Interea Caifennius Paetus , quem pofl Mucianum 

326. Syrias pra?fecerat Vefpafianus , litteras ad Cajfarem 
mifit, Antiochum Commagenes Regem dicens defi- 
cere ab Romanis cum Epiphane filio decrevifle , pactis 
habitis cum Rege Parthorum : proptereaque debere 
illos ante capere ; ne, fi priores novas res adorti efTent, 
totum Romanorum Imperium bello perturbarent. Non 
erat autem Vefpafianus hujufmodi nuntium ad fe per- 
latum neglecturus. Nam vicinitas Regum , majore 
negotium providentia dignum effe faciebat. Samofata 
enim Commagenes maxima civitas juxta Euphratem 



ARSACES VOLOGESES I. 287 

iitaeftj ut efTet Parthis ( eo namcjue id cogitavere ) Arsac. 
facillimus tranfitus, tutum autem receptaculum. Fide il6m 
igitur iis fermonibus habita, poteftatem ei agendi 
cjuodcumque expedire videretur dedit Vefpafianus. 
Jofepbus ibid. cap. 28. 

Psetus igitur, litteris a Vefpafiano Ausoifto accep- » 

r ,. P. p r . /r 1 1 • Arsa ^ 

tis , fubito rn Commagenem ingreilus, nil tale opt- 3Z7 , 

nanti Antiocho totis viribus bellum infert 3 Samofa- 

tamcjue in fuam redigit poteftatem. Antiochus infpe- 

rato perculfus nuntio, bellum cjuidemcontra Romanos 

nec cogitatione concepit. Decrevit autem toto regno 

in eo , cjuo erat , ftatu rehclo \ cum conjuge ac libe- 

ris egredi: hoc fe Romanis purum ab ea fufpicione , 

cjua; fibi ingereretur, probaturum effe ratus. Atque ita 

in Ciliciam aufugit. Attamen filiis ejus Epiphani Sc 

Callinico adolefcentibus , bellicjue peritis, non admo- 

dum facile erat in ea calamitate fine pugna durare. 

Jtacjue ad virtutem fe conferunt, vehementicjue pu- 

gna, per totam diem habita , infignis fortitudinis fpe- 

cimen egregium dederunt, nullacjue parte fuarum vi- 

rium imminuta difceflerunt. Vemm hanc victoriam. 

Antiochi fuga irritam plane feck. Namcjue ejus milites,- 

fracli animis , veluti defperato ab ipfo regno , defe- 

cere, & ad Romanos ih(e tranftulere. 14. Jofephus ibid. 

In tanta ergo poflti calamitate Epiphanes 6c Calli- 

nicus, priufcjuam penitus deftiruerentur auxiliis, cum 

reiicjuis fervare fe ex hoftibus ftatuerunt. Fiuntcjue 

omnes ecjuites decem y cjui eum his una tranfgreffi 

I funt flumen Euphratem. Hinc jam fine metu profec~ti, 

cum ad Vologefem Parthorum Regem veniflent, non 

«juafi profugi defpecli funt > fed- ac fl priftinam fortu- 



283 ARSACES VOLOGESES I. 

Arsac. nam retinerent , omni honore dignati funt, Id. Jopfeh. 
3 7. ibid. 

Interim cum Pa:tus accepifTet Antiochum Tarfum 
Cilicia: adveniffe 5 miflb Centurione , eum vinctum 
Romam tranfmifit. Quod cum refcivifTer Vefpafianus , 
ei ilatim auierri vincula jubet, intermifsacjue interim 
profeclione Romam,apud Lacedxmonem degere 5 ma- 
gnos vero ei pecuniae reditus praebet, ut non modo co- 
piose, fedetiam regie victum haberet. Id. Jojephus ihid. 
His Epiphanes & ca?teri cognitis , cjui patri ante 
metuebant, magna cura& inextricabili animos rela- 
xarunt, & ipfi cjuocjue fpem reconciliandi cum Cae- 
fare concepere. Cum autem etiam Vologefes de iis 
fcripliilet ad Ca?farem, & ciim Cacfar manfuete fa- 
cultatem dediffet , Romam venerunt , patre autem ad 
eos ex Lacedaemone ftatim adveclo : cura omnis ho- 
nor eis haberetur , ibi mansere. Id. tbid. Hujus rei me- 
minit Dio in Vefpaiiano , dum ait : Vologefum , cjui 
ad fe fcripferat his verbis : Rcx Regum Arjaces FlaYio 
Vefpajiano falutcm : ne reprehendit quidem j fed ei 
iifdem verbis , non adfcriptis Imperatoriis nominibus, 
refpondit. Dio hb. 66. pag. 750. 

Arsac Aianorum natio ( ii cjuidem Scythae funt, juxta flu- 
32Si men Tanain & Mseotides paludes fedes habentes ) 
liis temporibus inito confilio , ut terram Mediam & 
ulterhis pracdandi causa pervaderent, cum Rege Hir- 
canorum collocjuuntur. Namcjue is eft illius tranfitus 
dominus j cjuem Rex Alexander ita fecerat, ut portis 
ferreis clauderetur. Aditu autem iibi pratbito , univerfi 
nihil fufpicantibus Medis incumbunt : eorumque fines 
populofos , omnigenumcjue pecorum plenos diripie- 

bant, 



ARSACES VOLOGESESI. 2S9 
bant , ciim refiftere nullus auderet. Nam qui regnum . 
ejusterrae obtinebat Pacorus , Vologefis frater, metu J29> ' 
perculfus , in difficiliora loca refugiens , caeteris quidem 
bonis omnibus cefTerat $ ' vix autem ab illis conjugem 
ac concubinas fuas captas , datis centum talentis re- 
demerat. Jofephus de Bello Jud. Itb. 7. cap. 27. 

Summa ergo facultate fine pugna prardabundi , Sc 
ufque ad Armeniam , vaftantes omnia , procefTere. 
Ejus Rex Tigranes erat Vologefis Parthorum Regis 
frater junior , qui cum his obvius bello conflixiffet , 
non multum abfuit quin minus in illa acie caperetur. 
Procul enim quidam miflb in eum laqueo circurnda- 
tum traclurus fuerat , nifi celeriter gladio rupiffet la- 
queum , atque ita fugiflet. Illi autem pugna multo ma- 
gis efFerati, terram cjuidem depopulati funt j magnam 
vero hominum multitudinem , aliamque ducentes 
praedam ex utroque regno , ad fua domicilia rediere. 
Jd. Jofephus ibid. 

Cactemm Vologefi timorem incuflifle , atque etiam 
in Provincias Parthis fubditas irruifle videntur Alani , 
ex Suetonio ; ita enim hic loquitur : „ Nec tamen eo 
fecius , cum Vologefus Parthorum Rex auxilia ad- u 
versus Alanos, Ducemque alterum ex Vefpafiani li-" 
beris depopofciflet j omni ope contendit Domitia- <c 
-nus , ut ipfe potiflimum mitteretur. Et quia difcufla' 1 
res eft, alios Orientis Reges , ut idem poftularent, u 
donis ac pollicitationibus follicitare tentavit. Suetomus u 
tn Domit. cap. 2. Id ipfum quoque confirmare videtur 
Dio j fed negatum auxilium ab Vefpafiano profert: 
inquit enim : Parthis beflum cum quibufdam populis 
gerentibus, opemque a Vefpafiano poftulantibus au- 

O o 



2 <?o ARSACES VOLOGESES I. 

Arsac. xilia non mifit j negavitcjue convenire fibi curam re- 
330, mrn alienarum. Dio lib. 66. pag. 75-2. 

Voiogefes Vefpafiani refponfo iratus , bellum Ro- 
manis inferre, atque in Syriam ingredi conftituit: 
verum , ut auguror , illico repreuus eft ejus conatus. Ita 
enim Aurelius Vic~tor : Vologejus in pacem coaclus. 
Quod itidem in Hilioriac Auguftae Epitome confirma- 
tur a Sexto Viclore his verbis : Rex Parthorum Vologe* 
Jus metu folo m pace cca.cl.us efi. 

Circa ea tempora, ut & otio , hc & commodw 
pacis perfruens Vologefes , ad exhauriendam cjuoque 
cum Babyloniam , tum Ctefiphontem , aliud prseterea 
oppidum Vologejoccrtam in vicinio condidit. Sicuti dif- 
cimus ex cap. 26. lib. 6. C. Plinii, cujus heic verbaipfa 
.apponam. „ Invicem ad hanc (Babyloniam ) ex- 
hauriendam & Ctefiphonten juxta tertium ab ea 
lapidem in Callonitide condidere Parthi , cpod eft 
nunc caput regni. Et, poftcjuam nihil proficiebatur, 
„ nuper Vologefus Rex aliud oppidum Vologefocertam in 
„vicinio condidit. Vologefocerta autem urbem Vologejis 
latine fonat. Sicjuidem apud Chaldazos Carta five 
Certa, oppidum eft : unde apud Rabbinos Cartam di- 
citur Oppidanus. 

Ca;terum imperante Tito Artabanum cjuempiam 
Parthorum Rcgem indicare videtur Zonaras , at ma- 
nifcfto crrore. Primum enim Titum dicere non debuit, 
fed Domitianum : ut ex Suetonii vcrbis colligitur. Deinde 
Artabanum male vocat , cjuem fimpliciter nominare 
Arfacem debuit, fi accuratitis fuum fecutus au£torem 
fuiifet. Nemo namcjue nefcit res Romanas plerumcjue 
Zonaram ex Dione hauiuTe} <jui Ub. 66. pag. 750. 






» 
•» 
» 
» 






ARSACES VOLOGESES I. 2«?i 
de eo ip£b Vologefe locjuens eum tantummodo Arja- Arsac. 
ff?« nuncupat. Ciim igitur inter Vologefis fucceffores 3i0 - 
nullus ab Hiftorise Scriptoribus memoretur , qui Arta- 
bcini nomine infignitus fuerit j ita , meo periculo emen- 
dandus ac legendus eft hic Zonarae locus: Sub eo 
(Domitiano) Pfeudonero exftitit homo Afianus , no<- 
mine Terentius Maximus, Neroni & facie Sc voce 
fimilis: nam ad citharam quoque canebat. Is, compa- 
rata in Afla faclione , 8c ad Euphratern progreflus , 
manu Ionge majore facta, denique ad Arfacem, (id 
efl ad Vologefem Parthorum Regem) conprofugit. Qui 
Jyomitlano iratus, iilum receptum , Romam reducere 
inftituit. Zonaras Ann. lib. n. cap. 18. 

De eo Pfeudonerone ita Iocjukur Suetonius : „ De- 
nique ciim poft viginti annos , adoiefcente me," 
•extitiflet conditionis incertac, qui fe Neronem effe' 
jacftaret, tam favorabile nomen ejus apud Parthos 
fuit, ut vehementer adjutus 8c vix redditus fit. Sue- 
ton. in Nerone cap. $j\ Nero autem fe interfecit anno 
V. C. S21. cui fi viginti adjiciantur anni , fiet annus 
; V. C. 842. quo tempore jam rerum potiebatur Do- 
mitianus , 8c Tribuniciam poteftatem vm. gerebat. 

Cui vero alii Neronis nomen adeo favorabile fuit, 
cjuam Vologefi j qui cum ad Senatum , Vefpafiano 
Imperatore renunciato , Legatos mififfet , hoc etiam 
magnopere oravit, ut Neronis memoriacoleretur. Id- 
cjue proculdubio indicare nobis voluiffe videtur ipfe 
Suetonius , cjui 8c ftultam illam perpetuandac Neronis 
• memorisc cupidinem, 8c ejufdem favorabile nomen 
! apud Parthos ita connexuitj ut ea omnia in unum 
Vclogefem cadant. 

O o ij 



,cc 

CC 

cc 



Arsac. 
346. 



X9z ARSACES VOLOGESESI. 

Quo anno Rex Parthorum Vologefes obierit, prorsiis 
incertum eft. Attamen verifimillimum duxerim circa 
annum V. C. 84j l,m , Arfacidarum vero J46 um j fci- 
licet/, Tribunicia poteftate Domitiani ix. incipiente > 
hunc Barbarum Regem e vivis excefTiiTe 5 reliclis duo* 
bus filiis , Pacoro & Chofroe : poftxjuam annos circi- 
ter quadnginta regnaviffet. 




I 






ARSACES VOLOGESES I. 2<>$ 

_N [7 Jf M U S 
ARSACIS V0L0GES1S I. 




Ex COLIECTIONE MoRIlLIANA, 

Caput Regis prolixa barba conlpicui , necnon mitra 
ut & diademate adornati : in aversa parte Rex ipte 
fedens, cui flgura turrita ftans coronam porrigit , 
c»m Epigraphe:BA2IAEX2 2 BA2IAEHN 
BOAArA^OT AIKAIOT ETEPrETOT Eni- 
SANOTS ^IAEAAHNOS: & in arca TH.id 
eit , Regis Regum Vologesis justi , 



BENEFICI 



illustris , amici Grjecorum : anno 308. 



1N hoc nummo Vologefes non folitum ^rfacis , fed pro- 
prium tantum nomen affumit : quod maonum Regem fonat; 
ut quidam exiftimant. Atque eam fomflis ob caufam videtur 
illud appellationi ^irfacis praetuliffe. Verum 3 utut fit , varie 
vox illa apud au&ores Latinos ufurpatur. Aliis enim Volo- 
gesus , alii"s Vologjesus > quibufdam VolOceses. Gra?cis vero^ 
mplurimum , OYOAOPAISOS 5 Luciano 0T0A0rE202; 
BOAOTES02 Ariftidi ; Jofepho BOAOTESHS. At nobrs 
Antiquariis verum ac genuinum nomen pr^bet hic num- 



254 ARSACES VOLOGESES I. 

mus , in quo BOAATASI2 nuncupatur Vologefes. Unde 
Parthos Littera B pro V , ufos effe edocemur. Ufuatiiis 
tamen Votogeiis nomen in fcribendo retinere maluimus. 

Caeteriim, etiamfi Volcgejl nomen non exhiberet nummus, 
ad eum tamen Regem huncce pertinere nos edoceret fola 
Arfacidarum ^Era in arca confignata. An verb Vologefes 
eam primus in Nummis fuis fignare cceperit, prorsus igno- 
ramus. Certe hic ejus nummus argenteus maximus, omnium, 
quos vidimus , primus eft , qui illam prac fe ferat. Atqui op- 
tandum fane foret, ut citius Parthorum Reges eamdem quoque 
/tram confignandam in nummis fuis curavifient. Hinc enim fa- 
cilius multo dignofcerentur : neque adeb defudandum nobis 
foret in enucleandis variis illis cognominibus , quibus faerle 
prifcis temporibus Arfacidae ab invicem difiinguebantur : quo- 
rumque notitiam longaactas abolevit.Re vera Seleucida; Reges 
tarde & tantummodo poft centum Imperii fui annos /Eram 
fuam in nummis confignarunt. Ea namque ufus eft omnium 
primus Antiochus , cognomine Mdgnm. At ferius multo Vo- 
logefes : quippequi poft trecentos tantum annos Arfacida- 
rum£ram adhibere in nummis cceperit ; cum Arfacida: jam 
duo fupra viginti regnaviflent. 

Ula vero Arfacidarum flra. in nummo Vologefis exprefia, 
non Seleueidarum quidemmore; inverfo fcilicet ordine Lit- 
■terarum , infcripta eft ; at recto : ea ratione Litteras exhi- 
bens numerales : TH. id eft Anno 308 . Neque idcircb 
fcribendiE Arfacidarum Epochae novam hanc efie methodum 
putes. Id enim aliquando & in Seleucidis , Sculptoris incu- 
ria, evenit. Et certe /Eram quoque Phcenicio more inver- 
fam in quibufdam aliis Parthorum Regum nummis depre- 
hendes. Ea autem ^ra TH. hoc eft , 308. fecundum Impe- 
rii Vologefis annum defignat : qui quidem incidit in annum 
Arfacidarum 308 Wologefes namque anno Arfacidarum 307^. 
imperare coepit : initio fumpto ab anno 498 . ab Urbe Con- 
dita : L. Manlio Vulfone , & M. Attilio Regulo itemm Con- 
fuiibus : ut in Vita Atfacis Imperii Parthorum Conditoris 
fupra jam retulimus; videlicet Antiocho , cognomine Deo, 
apud Seleucidas regnante. 

Mulier in ayersa parte ftans , Geniiis eft urbis , in qua 






ARSACES VOLOGESESI. m 

cnfus eft nummus. Regi fellce aureae infidenti lauream illa. 
porrigit , tanquam femper viclori. Quem quidem typum ob- 
fervo in permultis argenteis nummis maximis ut plurimum 
exhiberi. Rex , velut ad recipiendam coronam , dextram 
porrigit. Eadem quoque manu videtur Diadema geftare , fu- 
premae Poteftatis infigne. Si quis verb ad egregium quod- 
dam facinus bellicum revocare eum typum velit : credat per 
me licet coronam hanc offerri Vologefi , ob Armeniam ab 
ipfo hocce Anno 308 . recuperatam : cum jam , Rhadamifto 
lbero expulfo , fratrem fuum Tiridatem Armenia; Regem. 
impofuiflet. 










2,6 



[Arsac. 

54<J- 



ARSACES XXIV 

ARSACES PACOR.VS. 

HEX PARJHORVM XXIHI . 




In CcUectic7i£ Jflare.lhana^ 
coc nurrt. aro. draciv. 

- 

A C O R U S , Vologefis filius primoge- 

nitus , patri fuo fucceflit > fed illius gefta 

admodum obfcura funt. Colligitur tamen 

ex Epigrammate $6. Itb. 9. Epigramma- 

t<»n Martialis , Pacorum non levem inje- 

Domitiano timorem j cum falfum Neronem 

redu&urum 




ARSACES PAGORUS. 297 

reduclurum fe effe Romam jadlaret. In eo autem Epi- Arsac. 
grammate Poeta false vellicat quemdam famigerato- 3 + 6 - 
rem, parafltum celebrem , Philomufum nomine 5 qui 
novis rebus enarrandis aut fingendis totus incumbens, 
cuncli tasdium afferebat. 

Artibus his fetnper coenam , Philomufe , mereris , 
Plurima dum fingis , fed quafi yera refers. 

Scts auid in Arfacia Pacorus deliberet auli 

Rhenanatn numerasj Sarmaticamque manum. 

Verba ducis Daci Cattis mandata refignas i 

Viclricem laurum , quam yenit , ant e vides. &c.' 

Pacorus igitur in pace agens , rebus regni admi- 
niftrandis totus incumbebat. Hi/ior. hb. 23. Ammianus 
enim Marcellinus in enumeratione regionum Sc ur- 
bium, ex quibus Parthicum regnum conflabat, Cte- 
fiphontem fuhTe ab eo ampliatam refert his verbis: 
Et Ctefiphon , quam Bardanes prifcis temporibus 
inftituitj pofleaque Rex Pacorus incolarum viribus 
amplificatam & moenibus, Gracco indito nomine" 
Perfidis effecit fpecimen fummum. Amm. Marcellinus i( 
lib. 23. pag. 371. 

Ctefiphonte igitur Parthorum Reges in hieme , 

propter aeris temperiem , degere folebant : aeflatem 

vero in Hyrcania Sc Ecbatanis agunt, propter anti- 

quam loci & adhuc curantem famam. Ha?c Strabo 

lib. 16. pag. 743. Cui Athenasum fubjungam ita diffe- 

rentem : Parthorum etiam Reges vertraducunt Rha- 

gis, hiemant Babylonej alibi , quod ex anno fupereft. 

Athenaus lib. 12. cap. 2. Sed cotandum eft Rhagas 

Ecbatanis proximas fuifTe; 

P P 



(C 

cc 



258 ARSACES PACORUS. 

Ar?ac. EdefTanum Regnum, magna pecunia Abgaro ven- 
3+6. didit Pacorus, ex Henninge ; id eft , Regis nomcn. 
EdeiTeni enim Principes, tunc temporis erant tantunv 
modo Phylarchse , hoc eft Dynafbc , ex eorum nu- 
mero , incjuit Suidas , quos illi vocant Fhilarchas , 
quia & ipforum regiones vocantur PhyU. 

Plinius junior inEpiftola ad Trajanum Imperatorem 
fcribit quemdam nomine Callidromum , cum detine- 
retur a Maximo & Dionyfio Piftoribus , quibus ope- 
ras fuas locaverat, confugifle ad flatuam Imperatoris 
perduclumcjue ad Magiftratus , indicafle, fervifle ali- 
quando Laberio Maximo, captumcjue a Sufago Da- 
corum Duce in Mcefia, & a Decebalo eorum Rege 
muneri miilum Pacoro, Parthisc Regi, pluribufque 
annis in minifterio ejus fuifle : deinde fugiifc , atque 
ita in Nicomediam pervenifle. Quem Plinius perduc- 
tum ad fe,cum eademnarraflet, mittendum ad Tra- 
janum putavit. Quod tamen , ut fatetur ipfe, paulo 
tardius fecit , dum requirit gemmam, cjuam flbi, 
habentem imaginem Pacori , 8c quibus infignibus or- 
natus fuiffet, fubtraclam Callidromus indicabat. PUn. 
jun. lib. 10. Epiji. 16". ad Imx Trajan. 

Verum , ut paulo altius rem repetamus , Domitia- 
nus quidem cum Decebalo belium geffitj fed, pace 
tandem cum eo inita, magnam mox pecunise vim, 
& opifices peritos variorum artificiorum , tam pace 
quam bello utilium , ei dedit. Ut teftatur Dio lib. 67. 
pag. 762. h autem Callidromus , cum Piftor eflet exi- 
mius , eam ob caufam Pacoro fuifle dono datus a 
Decebalo videtur : plurimifque annis in Regis illius 
fuifle minifterio. Quem demum e Parthia aufugifle , 



ARSACES PACORUS. 299 

civilium bellorum apud Parthos causa , probabile eft, 
ac Nicomediam eo venifle tempore , quo Plinius Bi- Arsac. 
thyniam adminiftrabat : anno fcilicet Imperii Trajani i+ 
undecimo, utcjuidam autumant , autfaltem duodeci- 
mo, fi Eufebio habenda fit fides. Id vero Scriptorem 
hunc ex conjectura potius , quam ex fide hiftoriee 
contuliffe refert Scaliser Animacfaerf. pag. 207. 

Ca?terum imperante Pacoro difcordiis civilibus agi- 
tatos fuhTe Parthos aperte fatis innuit Dio ; dum ex- 
hauftam civibusBabylonem notat , quo temporeTra- 
janus Auguftus ad eam urbem pervenit: his fere ver- 
bis: Poft Babylonem ufcjue veniunt Romani propter 
hoftium, a quibus prohiberentur , folitudinem. Nam 
Parthorum vires comminutsc erant bellis civilibus ; 
eratcjue tunc inter eos adhuc feditio. Diolib. 6<. pag. 
-8$. Edit. Vyechel. Ha?wV. 1606. 

Pacorus autem videtur a Parthis in exfilium acStus 
effe , necnon cum iis poftea bellum atrox geflifTej 
quod ejus tantum morte fopitum fit. Certe Chofroes, 
frater ejus junior, in illius locum Rex eft fubftitutus: 
prxterito Parthamafiri Pacori filio , ut infra vide- 
bimus. Itacjue Pacorum mortuum efle autumo circa 
annumEpochse Arfacidarum exeuntem 363. aut faltem 
354. ineuntem : cum annos circiter feptemdecim re- 
gnaviffet. 



Tp ij 



3oo 



ARSACES PACORUS. 









NJJ MMUS 
ARSACIS PACORL 




E X CoLLECTIONE M O R E L L I A N A. 

Caput Regis barbati ac diademate & mitra ornati. 
Ex aversa parte Rex imberbis fellsc infidens , dex- 
tra extensa arcum geftat , cum Epigraphe : BA- 
SIAEn^ BA2IAEHN AP^AKOT 
ETEPrETOT Em$ANOT2 $IAEAAHNO^j 
id eft, Regis Regum Arsacis, Benefici, Illustris, 

AMICI GRiECORUM. 

E L Cquis primo intuitu hunc argentenm nummum drach- 
j malem Arfaci Pacoro audacter adjudicare audeat? Ne- 
que enim JEra. in eo confignata eft ; neque infigne quoddam 
epitheton occurrit , quo a Prxdeceflbribus Regibus hic dif- 
tinguatur. Attamen , fi peritus quifpiam Antiquarius , atque 
in enodandis Regum nummis egregie verfatus , ea omnia, 
qnx Arfacidam hunc defignare queant , accurate attenteque 
expenderit , hancce monetam ad Pacorum Vologefis filium 
pertincre haud dubie fatebitur. 



ARSACES PACORUS. 501 

Primum namque & pater & filius vultu admodum fimi- 
i les funt 5 fi barbam exceperis ; quae quidem in Voiogeie 
prolixior occurrit , ut in Rege feniore : brevior verb ac 
denfior in Pacoro vigentis xtatis viro. In hoc vultus virilior 
. & plenior : in illo deflorefcens , rugifque aliquot exaratus. 
At in utroque Rege eadem mitra , cujus fummitas compln- 
ribus uncis aureis exornata eft ; qualemque nuilam in reli- 
quis omnibus Regum Parthorum nummis deprehendimus : 
hos ambos Reges patrem efle & filium maximo fane eft ar- 
gumento. Adde , qubd mitrae Vologefis fua funt redimicu- 
la, quae Arfacidx aetate provecto refte conveniunt : quaeque 
in Pacoro y utpote juniore , non obfervantur. Ad haec , 
filii diadema in nodi formam^pone caput religatum eft, ve- 
lut ad oftentationem. Patris verb mitra tam brevi cins;itur 
diademate , ut mitrae adglutinatum diceres, atque illi folum- 
modo adpofitum , ceu exterius regia; dignitatis infigne. 

In eo autem , de quo hic agitur , nummo , Parthico re- 
ferta faftu cognomina fibi non adrogat Pacorus. Quod mo- 
deftum fane arguit Regem. Arfacidarum igitur folito Regis 
Regum titulo conrentus , Justi cognomen omittit : non 
quod juftitiae non eflet amantiflimus ; fed qubd , pro infiri 
fibi atque innata modeftia , populis fuis , ficut probum Re- 
gem decet , nondum jus fatis fe a:curate tribuifle exiftima- 
ret. Reliquos Benefici , Illustris & Amici Gr^corum ti- 
tulos , non ad faftum , fed tantummodb more Majorum fuo- 
rum adhiberi fuftinuit. 

Cur verb aut impiam Dei , aut faftofam Magni appella- 
tionem aflumere fibi noluerit Pacorus , difce Lector. Is , 
scqui & pacis amans , Artes piimum videtur excoluifle : unde 
ad inteftinas difcordias eft deduclus. Parthi namque , bellis 
externis aflueti , tranquillum ac pacificum regnum oderant : 
hoc unum in animo habentes , ut Imperii fui fines profer- 
rent. Quam ob caufam Proceres quidam contra Pacorum 
rebellarunt. At rebellium vires , beliis civiribus attrira> , irt 
eorum tandem perniciem ruiturae fuilfent; nifi Pacorus prx- 
matura eflet morte fublatus: ut ex ejus Annalibus eruitur. 

In argenteis Parthorum Regum nurhmis drachmalibus Rex 
imberbis fellae aurex infidens , femper exhibetur ad anti- 



3 o2 ARSACES PACORUS. 

quam ex regia profapia eorum originem indicandam. Is igi- 
tur arcum dextra extensa gerit : quo quidem armorum ge- 
nere prepollent ii Populi : quemadmodum innuit Propertius, 
lib. 14. Elep. 3. \ 



Subdoltts & verfis increpat arctts eqtiis. 



NU MMU S 
ARSACIS P ACORL 







Caput Regis barbati, & diademate ornati,ante quod 
Litterae numerales ENT. id efl, Anno 35;. In 
aversa parte mulier capite turrito, cum faich cjua- 
dam vultum ejus circumvolitante. Littera vero mi- 
tialis A , urbis nomen defignat , in qua cufus eft 
nummus. 

SI primo intuitu fuperiorem nummum Arfaci Pacoro ad- 
judicare non ita facile efle pronuntiaverimus , prxfertim 
cum Arfacidarum £ram non praeferat ; ne mireris erudite 
Leclor Nummus enim patris ejus Vologefis , qui eam prat- 
ferr , tetradrachmalis eft. Atque in hujufmodi nuaimis y£ra 
Arfacidarum femper invenitur exarata : quemadmodum in 



ARSACES PACORUS. 303 

fequentibus deinceps Regibus obfervabis. Aft hic Pacori 
nummus tantummodb drachmalis eft : in argenteis autem ejuf- 
modi forniae nummis , in rota Parthorum Regnm ferie JEra, 
haclenus nulla a nobis eft obfervata. Quod maxime notan- 
dum. 

iEreus hic Regis Pacori luimmiis, minimx licet molis, plu- 
rimi tamen eft aeftimandus j.quippe qui Arfacidarum Epocham 
prx fe ferat. His namque folxs numeralibus Litteris Pacori 
regnum indicari , nummumque ad eum pertinere plane 
convincimur. 

Illae autem Littera ENT. annum defignant 555. quojam 
Parthi difcordiis agitabantur : & , fi conje&ura: locus , im- 
minutis jam ttim regiis opibus : cum nummus ita exigaus , 
ifque ex adeb vili conflatus metallo , itt patentiflimo regno 
monetx loco cuderetur. Quod quidem in hoc primum Rege 
obfervatur. 

Attamen, etiamfiiEra huic, de quo agitur, nummo deeffet, 
eum nihilominus ad Pacorum fpeclare plane nos evincerent 
idem in Pacoro, qui in Vologefe , oris habitus; eadem nafi 
oblonsi forma ; eadem & barbx : denique eadem prorsus li- 
neamenta. Hoc unum igitur intereft inter utrumque diferi- 
men : qubd Vologefis caput mitra redimitum fi: : Pacorus 
vero capite fit nudo > capillofque habeat folito.Parthorum 
more calamiftratos , ac folo diademate revincf os. 

Capite turrito in averfa nummi parte expreflb urbis ge- 
nium reprxfentari nemo nefcit. Genius autem inter mino- 
res Deos habebatur ; videlicet ex numero erat eorum, quos 
Inditctes vocabant } ut teftatur Cicero inTufculan. Illi crede- 
bantur Dei , qui faciles erant , & praefto aderant : unde ur- 
bium populi ipfos prxcipue colebant. 

Cur aurem urbis Genius capite turrito depingeretur, il 
rationem quaeras } amice Lector } reddam paucis. Alii ita 
interpretati funt } qubd urbes primis temporibus in fummis 
montium cacuminibus conderentur : alii verb iis tantum ur- 
bibus } qux validiflimis mcenibus cingerentur , conceflum 
fuifle talem capitis ornatum litteris prodiderunt. At Genius 
in nummulo hoc noftro expreflus , prxter turritam coro- 
nam, diademate quoque infignitur : quod quidem ornamen- 
A 



304 



ARSACES PACORUS. 



tum regiam urbem omninb videtur indicare. 

Ea autem urbs regia , in qua cufus eft nummus , cujufque 
A Littera eft initialis , ^lrfacia eft : de qua hxc Strabo , Ub. 

2. pag. 524. APUD RHAGAS A [ SeLEUCO ] NlCATORE CONDITA 
RHAGEIA : QUAM IPSE EUROPUM APPELLAVIT , PaRTHI ARSA- 
CIAM : VERSUS MERIDIEM 3 A CASPIIS PORTlS DISSITAM QUIN- 

gentis circiter sTADiis : ut tradic Apollodorus Adramyte- 
nus. Ea autem , five Rjhagcia , five Rhag* , Parthorum regia 
erat, in qua Arfacidae ver traducebant. Quemadmodum le- 
gere eft apud Athenaeum lib. 12. cap. 2. talia fcribentem: 
Parthorum etiam Reges ver traducunt Rhagis > hiemant Ba- 
bylone; alibi , quod ex anno fupereft. Nil mirumigitur, fi 
in urbe regia moneta fignetur ; &, fi huic , ut & hodieque 
in Gallia, littera quaedam adponatur , qua oftendatur ftatim, 
iui quanam fit oificina , atque urbe percufla. 




ARSECES 



30* 



^RSACES XXV- 

ARSACRS CHOSROES . 

KEX PARTHORVM XXV. 



Arsac. 

l 6 h 




7/z 7n«J"e^ D.Bcuulelvtl.CJkns 
ut nunt. ctr&o ntimito . 



^SSSHOSROES, Cve HOSROES, VoS 

fPl^^^g' logefis filius junior, Pacoro fratri primo* 

genito , inter inteftinas Parthorum dif- 

cordias demortuo , fucceflit ; in locum 

I Parthamafiridis , Pacori filii, a Parthis 

electus. Aft , ubi primum Parthicum Regnum adep- 

5^q 



306 ARSACES CHOSROES. 

Arsac. tusefl, neaParthamafiride, conciliatis fibi aiicjuando 
3 5>5. paternis amicis , bello impetereturj Armenia: ipli 
regnum quscfivit. 

Exedares Arfacida , Tiridatis Armeniorum Regis 
fllius, poft patris mortem , confentientibus Armeniis , 
tancjuam legitimus heres , ei inregnum Armenia; fuc- 
cefTerat. Romanorum autem Imperator Tra janus > quan- 
quaminfcius atque inconfultus, de eatamen nonfuerat 
irreverentia concjueftus. At, pofteaquam Exedarem, 
bello a Chofroe impetitum , fpoliatumcjue regno au- 
divit: ( Parthus enim Rex, quafi Armenia adhuc ad 
Parthos pertinuiffet , Exedarem , ut puta Arfacidam , 
amovere fe pro arbitrio poffe exiftirnabat ) huic tum 
vehementer fuccenfens, eam ob caufam ftatim bel- 
lum Parthis inferre decrevit. 

^Arsac. Julianus Imperator in Carfaribus Trajanum Auguf- 
36<5. tum ita fere Jocjuentem introducit : Parthos autem ,. 
priufcpam ab his injuriaafreclus effem , armis violan- 
dos non exiftimavi. Ut vero injuriam intulerunt , cum 
nempe Armeniam invadere aufi funt 5 non me aetas- 
ingravefcens , & jam tum legibus mihi militicC vaca- 
tionem concedentibus , ab iis invadendis revocavit, 
Interim Chofroes, poftquam Armenia: majori Par» 
thamafirim fratris fui filium , Regem praefecit ; Ma- 
nifla.ro Regulo , ( cjuem nummus nofter Abaiflarum; 
appellat , ) bellum intulit. Is enim, durantibus Par- 
tnorum difeordiis civilibus , Armeniam minorem oc- 
cupaverat ? ideoque caput tiara ornatum in nummo' 
praefert > in cujus aversa parte legitur haec infcriptio jj 
BACIAEXIC ABAI^AROT: cum aauila. Quin & 
Mefopotamisc quoque partem fibi vendicaverat. Tefle 
Dione lib. 6d.£ag. 778, 



ARSACES CHOSROES. 307 

Trajanus, qui initio anni V. C. 86f. cum Articu- * 
eio Pazto Confulatum acceperat , ineunte vere in Ar- 3 6 7 . 
■nenios & Parthos profeclus efl , iis bellum illaturus; 
propterea cjuod ( ut ipfe dicebat ) Rex Armeniorum 
non ab fe , fed a Rege Parthorum diadema acce- 
piflet : fcd revera id bellum fufcepit adduclus glorias 
;upiditate. Id. Dio ibid.pag. 778. Quam rem, licet in- 
:ra plures annos geftam , in hunc unum annum con- 
icit Eufebius/eo quod vertente Abrahamianno 2125. 
suerit inchoata : Parthis Armeniam invadentibus, quae 
in Imperatoris Romani clientela erat. 

Hac vero expeditione contra Parthos inflituta , 
TrajanusRoma egreffuseft, annolmpjrii fui ij°. apud 
Malelam 16 . (fed lege 13.) ment.- H /perbereca?o , 
feu Octobri. Nam auclor ille AntiochenuS , qui flia 
£X Domnino Chronographo mutuatur , ab anno Abra- 
liami ineunte Z129 2 . computat, cjui eft Arfacidarum 
J68 us . 

r 

Cum autem ImperatorTrajanus Athenas adpelleret, 
Legati cjuidam Chofrois illic eum convenere , cpi 8c 
pacem petebant, & munera fecum adferebant. Nam 
juia de profectione Trajani Chofroes acceperat , 
quodque faclis ille fidem minis fuis adflrueret , trepi- 
iare cceperatj remiflacjue animi elatione , miferat 
Dratum fuppliciter, ne bello invaderetur 5 & Arme- 
niam pro Parthamafiride , Pacori & ipfo filio , pete- 
^at 5 utque diadema illi mitteretur , rogabat. Etcnim 
Exedarem , cjuinec erga Romanos, nec erga Parthoi 
sx officio fe gereret , regno abdicatum per fe aiebat. 
Dio lib. 68. pag. 778. 

Legatis auditis, Imperator Trajanus nec accepitilla 



* 308 ARSACES CHOSROES. 

Arsac. munera^ nec aliud quidquam vel refpondit, vel ref- 
3<ss. cripfitj extra hoc folum, amicitiam faclis, non ver- 
bis probandam : ideoque fe , poftquam in Syriam ve- 
niflet, faclurum ©mnia, quae fieri par efTet. Id. Dio 
ibid. In ea igitur fententia perfiftens Trajanus Afiam 
Ciliciamque , finitimis cumProvinciis, peragravit , ac 
Seleuciam adpulit ad portum Batyllum , (inn Att^mm» 
to xe4 Atx.tfi&zl. Legendum ex Domnino apud MaL 
lelam , A-Ttt^aia 5 menfe ApelUo , feu Decembri. 

Interea Chofroes trepidus , ob Imperatoris Romani 
adventum , Ctefiphontem {efe receperat , copias un- 
dique colligens. At bella civilia quamplurimos milites 
abftulerant , nec cefTaverat adhuc inter Parthos fedi* 
tio 5 ut innuere videtur Dio , dum Trajano Babylo- 
nem adventante , notat fuifTe tunc adhuc eos inter 
populos tsetram feditionem. Dio Ub. 68. pag. 78 j. 

Trajanus menfis Audinari , five Januarii , die fepti- 
mo, »V*e* i (fupplendum )3J)>pi ) feria feptima , per 
portam auream , feu Daphniticam , veniens , Antio- 
chiam Syriae ingreflus eft, coronam capite geftans ex 
ramufculis oleagineis contextam. Malelaut fupra. An- 
tiochiae curn eflet Imperator , Abgarus ((ic enim fem 
perinnummis} Ofrhoenus, ei non ipfe quidem occur- 
rit : munera tamen , 6c Legatos cum mandatis ab ami- 
citia non alienis , mifk. Is enim pariter & Trajanum, 
& Parthosmetuens , utrique parti ftudebat > ficjuidem a 
Pacoro Regis nomen, ut fupra diclum eft , accepe- 
rat : ac propterea cum Trajano congredi noluit. Idem 
Dio ibid. pag. 775. 

Poftqua.ni Trajanus vere in fines hoftium penetra- 
vit, Satrapae cwi eas adminiftrabant regiones, regefqjue 






ARSACES CHOSROES. 30? 

cum magnis muneribus obviam ei procefsere. Partha- Arsac. 
mafiris autem , ceu vi cogente , hujufmodi cjuiddam $68. 
fecit. Primum Trajano fcripfit, tancjuam Rex : &, 
quia nihil refcriptum effet, alias denuo litteras dedit, 
omiflb nomine regioj Marcumque Junium Cappadocias 
Prarfidem , ad fe mitti poftulavit, velut alicjuid per 
eum petiturus. At Trajanus Junii fiiio ad eum ire juflo, 
Samofata progreflus ipfe , citra pugnam oppido poti- 
tus eft. Inde Satala pervenit, & Anchialum , Nenio- 
chorum Machelorumque Regem donis mutuis coho- 
neftavit. Idem Dio tbid. pag. 775. 

Ad oppidum autem Armenia: Elegiam Parthama- 
firidi copiam adeundi fui fecit. Intra munitionem caf- 
trorum ipfe pro tribunali confederat. Parthamafiris , eo 
falutato , diadema capiti detraxit , eoque ad Trajani 
pedes pofito , tacitus adftitit -, dum id fibiredderetur, 
expeclans. Cum autem , hoc fa(5lo , milites clamo- 
rem una fuftuliflent, ac Trajanum tancjuam in viclo- 
ria quaquam , Imperatorem appellaflent : ( quippe vic- 
toriam hanc fine bello partam , & incruentam voca*- 
bant j propterea qu6d Regem Arfacidam , Pacori fi- 
lium , Chofrois e fratre genitum , adftantem Trajano 
fine diademate videbant , veluti captivum. ) Idcm Dio 
ibidem. Atque ideo Trajanus fecundo a Senatu Opti- 
mus , Armeniacus vero a militibus eft diclus. Ulo igitur 
militum clamore perterritus Parthamafiris , ad contu- 
meliam perniciemcme fuam id faelum putavit. Quan> 
obrem fefe convertit , quafi fugiturus. Ubi vero cip- 
cumdatum fe militum corona confpexit , deprecatus 
eft , ne quid in turba dicere cogeretur. Itaque deduc- 
tus in Trajani tentorium , nihil eorum quac volebat im*- 
petravit. Dio lib. 68« £ag. 775. &r 780. 



Arsac 

3 86. 



Arsac. 

365. 



510 ARSACES CHOSROES. 

Exfiliente vero Parthamaflride prse iracundia , etiam 
inde mediis e caftris eum Trajanus arceflivit , iterum- 
que confcenfo tribunali , quaecumque volebat , audien- 
tibus univerfis ei dici juflfit : ne qui forte nefcii rerum 
earum , quac feorsum inter ipfos acta? prolatazque fuif- 
fent, diverfa quaedam ccnfi<5tis fabeilis fpargerent. 
Id vero ciim audiiffet Parthamafiris , non continerefe 
potuit amplius 5 fed magna libertate , cum alia pro- 
tulit in medium > tum quod minime viclus, nec bello 
captus, fed fponte fua veniflet, in perfuafione certa, 
futurum uti nec ulla fjbi inferretur injuria , &regnum 
perinde confequeretur , ac a Nerone Tiridates id im- 
petraflet. Id. Dio ibid. pag, 7S0. 

Ei autem Trajanus , practer alia,viciiTimrefpondit, 
ad rem quac facerent ; Sc Armeniam nemini fe relic- 
turum dixit , quod ea juris Romani Preefidem Roma- 
num habitura eflet : Ipfl tamen abeundi , quo vellet , 
poteflatem facturum. Hoc modo Parthamafirim cum 
iis Parthis , quos fecum habebat, dimifit 5 cum equites 
quofdam ipfis duces dediffet , uti nec cum aliquo 
colloquerentur, nec novi quid moliri poflent. Omnes 
autem Armenios, quotquor. c.um ipfo venerant , tota 
regione jam veluti fuae jfubje^los dit.ipni manere julfit. 
Id. Dio ibid. 

Cum igitur pracfidia Trajanus in locis opportunis 
reliquifiet , Edeflam venit , ibique primum Abgarum 
vidit. Nam antea quidem ille tam Legatos, quam mu- 
nera facpius ad Imperatorem mjferat : fed ipfe modo 
propter has , modo propter illas caufas non accefleratj 
uti nec Mannus (ita ex nnmmis} Arabiac flnitimac Re- 
gulus , nec AnthejnuGas Phylarchus , {\wq Rex Spora- 



ARSACES CHOSROES. 511 

ces. Tunc vero partim perfuafus ab Arbande filio, Arsac. 
egregia forma pracftante, ideocjue Trajani familiari- 3<5s> * 
tatem adepto , partim hujus jamjam praefentis metu 
perculfus, adventanti profeclus eft obviam, fecjue 
purgato, veniam confecutus eft. Nam filius ei fplen-, 
didac fupplicationisinftar aderat. Abgarus quidem inde 
Trajani amicitiam meruit, eicjue tunc epulum prae- 
buit, in cjuo fllium barbaro cjuodam more faltantem 
produxit. Id. Dw ibid. pag. 780« 

Cum autem veniffet "m Mefopotamiam Trajanus , 
jamcjue mifli pacis componendae Praecones & Legati 
effent tam a Manno , cjuam ab Abaiflaro , cui bellum 
Chofroes inferebat, ideocjue fe hic Armenia minore 
Mefopotamiacjue, eruam ceperat,- ultro ceflurum of- 
ferret : nec Abaiflaro fe fidem prius habiturum refpon- 
dit ; quam profeclus ad fe , cjuemadmodum polli- 
cebatur , ipfis faclis promifta confirmafret : & cum alib 
de caufis Mannum fufpedum habuit $ tum quod au- 
xiliares ille copias Adiabenae Regi Bebarfapi fuppe- 
ditaflet. Id.ibid. 

Ideo igitur Trajanus non amplius eos , utacffeve- 
nirent, expectandos duxit 5 fedin Adiabenenadipfos 
deflexit. Hoc modo tumSingara, tum alia cjuaedam 
oppida y citra pugnam uiiam * opera Lucii Quieti Le- 
gati in poteftatem venerunt. 

Adenyftrac permunitum erat caftelfum. Eo miflus 
Legati nomine fuk ad Bebarfapem Centurio qurdam 
Sentius nomrne ; & ab eo in vincula conjeclus , m 
caftello commorabatur. Cum autem Romani propius 
illuc accemffent , quofdam ex iis , quos vinculorum 
focios habebac, inftruxit> & evinculis una cum ipfis- 



3 i2 ARSACES CHOSROES. 

elapfus , interfeclo pracfldii magiftro , portas fiise na- 
tionis militibus aperuit. Dio ibtd. 781. 

In ea autem expeditione Trajanus pedibus iter fa- 
ciebat femper cum exercituj inftruebatcjue milites, 
quoties proficifceretur , eofcjue variis modis ductabat. 
Itaque pedibus non aliter cjuam illi , tranfibat flumnia. 
Ea ratione fuos & verbo <3c exemplo docens , nil non 
tentat , nil non expugnat : atque inter ca?tera , vali- 
diftimis urbibus Nifibi, Batnifcjue captis, Particus in 
Mefopotamia cognominatus eft ; & , hieme tunc ad- 
ventante, Antiochiam eft reverfus. Id.tbid. 

Antecjuam vero Trajanus Antiochiam proficifcere- 
tur , Mefopotamise Prasfeclum impofuit $ cum eam in 
Provinciam Romanam , ficuti & prius redegerat Ar- 
meniam , jam tum quoque redegiffet. Senatus autem, 
cjuo utriufcjue rei memoriam pofteris mandaret , eam 
jn asreis hujus Imperatoris nummis confignavit. Ex 
quibus unum hic , Lectoris gratia , adponendum efTc 
exiftimavimus. 

In antiqua Nummi parte caput cernitur Trajani 
Imperatoris, cum fblita epigraphe : Imp. Cjss. NiRViB 
Trajano Auo. Ger. Dac. P. M. Tr. P. Cos. V. P. P. 




In 



ARSACES CHOSROES. 313 

In poftici vero ftat Trajanus ipfe paludatus , dextra haf- Arsac. 
tam , heva parazonium geftans : inter duas fluviorum figuras , 370 , 
hinc & inde cum urnis fuis & arundinibus humi decumben- 
tes , Tigrimque & Enphratem defignantes ; a quibus Mefo- 
potamia circumfcribitur. Ad pedes Imperatoris Armeniaetiam 
humifedetj capite tiariexornatOj atmeeftoac demiflb vultu, 
& manibus revin&isj cum Epigraphe: Armenia et Meso- 

POTAMIA IN POTESTATEM P. R. REDACT-ffi. 

Dum autem Trajanus immoraretur Antiochia?, Do- 
minica die 23. meniis Apellari, feu Decembris , an- 
no Antiochia: 164. ex Malela rite emendato, terrat 
motus ingens fa<5tus eft, cjuo eorum , cjui in urbe re- 
manferant , infinita multitudo periit. Multi enim 
domibus collapfis urbis aliifcjue sedificiis obruti funt. In 
<juorum numero fuit Pedo Conful , cjui ftatim mor- 
tuus erc. Trajanus autem per feneftram ex aedibus , in 
cjuibus erat , effugit. Nam cum quidam inufitatae Sc 
plufquam humanae magnitudinis ad eum veniffet , edu- 
xit foras 5 ita cjuidem , ut parumper alicubi vulnera- 
tus , fuperftes manferit. Cumcjue plures ad dies terra:- 
motus duraret , in circo fub dio agitabat. Dio utfuprH 
lib. 68. pag. 782. <s 783. 

Ineunte vere Trajanus in hoftilem terram ingredi- 
tur. Ciimcjue ea regio , quac ad Tigrim fluvium fpec- 
tabat , materiam ad acdificandas naves non ferret , ea 
navigia, cjuas ; n filvis apud Nifibim fecerat, plauflris 
in flui en convehi juflit. Sic enim comparatafuerant, 
ut diffv.»lvi facile «c conjungi poffent. Inde naves has 
junxit , & magnis quiJ irn cum moleftiis, ad montem 
Cara' m ; cum Par:hi ex advecfo Confiftentes im- 
pediitnt. Sed tanta Tn.jr.no era: navium copia , tan- 
tacjue mukitudo militum , ut aliac* celerrime conjun- 

Rr 



3 i4 ARSACES CHOSROES. 
Arsac. gerentur > alisc plensc gravis armaturae militibus atcjue 
370. fagittariis, vimParthorum ante prohiberent j aliae hinc 
& illinc periculum facerent , cjuafi tranfitura2 effent. 
Dio ibid.pag. 78$. 

His rebus perterriti Barbari , fimul quod tanta mul- 
titudo navigiorum in regione arboribus vacua confpi- 
ceretur , ipfi terga dant. Romani flumen tranfeunt , 
Adiabenemque omnem , qua? pars eft Affyrisc ad Ni- 
num pertinentis , in fuam poteftatem redigunt > item- 
que Arbela & Gaugamela jubi Alexander olim Darium 
fuperaverat. Pofl Babylonem ufcjue veniunt , propter 
hoftium, a cpibus prohiberentur , folitudinem. Nam 
Parthorum vires comminutaz erant bellis civilibus : 
( fcilicet , regnante Pacoro, nuper mortuo:) eratque 
tunc inter eos adhuc feditio. Sin autem heic conjicere 
liceat , ei feditioni locum dediffe putem Pacori filium 
Parthamafirim, Armenia expulfum 7 nec fat gnaviter 
a patruo Chofroe defenfum. 

Interea conftituerat Trajanus Euphratem , facta fofla 
in Tigrim derivare , ut per eam naves ad pontem fa- 
ciendum duceret. Sed , ubi eum altiorem Tigri efle 
intellexit, mutavit confilium j veritus , ne, fi id face- 
ret , Euphrates navigari non poftet , cjuod amnis im- 
petuofiore fluxu in partem declivem tenderet. Icacjue 
navibus per pbalangas, five pulvinos , tranfportatis per 
interjeclum utricjue flumini fpatium _, cjuod perexi- 
guum eft, ( nam Euphrates totus in paludem fluit, 
indecjue cum Tigri conjuiigitur ) Tigrim trajicit , poft 
Ctefiphontem ingreditur. Qua urbe capta, Impsrator 
appellatus eft, confirmato Parthici cognomine. Dio ibid. 



ARSACES CHOSROES. 31; 

Cum veroCtefiphon efletParthorumPrincipumRegiaj- . 
idcirco in nummis,quos ex auro tunc temporis cudijuffit'^ RSAC ' 
Trajanus, ea recepta urbe, Parthiam captam jure ac i7 °' 
merito videturinfcripfifle: veluti in nummo hoc aureo 
fuperftite obfervare eft : in cujus aversa parte duo ad- 
funt captivi lugentes , atque fiib trophaco Parthicis ar- 
mis onufto hinc & inde humi fedentes j cum illa in- 
fcriptione , Parthia capta. Quod autem ad trophseum 
attinet, iis omnino fimile eft , quac , poft reportatam 
infignem aliquam vicloriam, in terrahoftili erigebantur. 




Poftquam igitur Trajanus Ctefiphontem cepit, inva- . - ., 

fit eum cupiditas navigandi fecundo flumine in mare , 7I ' 

rubrum. Sinus eft maris Oceani, quem Sinum Ery- 

thracum abErythro, qui regnum iliic tenuit, appel- 

lant MeflenenquoqueinfulamTigridis ( prope oftium 

fluminis ) in qua Athambilus regnabat , nullo labore 

cepit : atque iis in locis propter vim hiemis , & rapi- 

dum Tigrim , acftumque maris , in magnum periculum 

venit. Sed & qui Spafini vallum ( urbem ita dicflam) 

(atque a Rege Characenorum clim conditam ) habi- 

tabant , erantque in ditione Athambili 5 Trajanum 

amice receperunt. 

Rr ij 



Arsac. 
372. 



316 ARSACES CHOSROES. 

Arsac. Inde venit ad Oceanum> ac de Indis cjuoque co- 
3 7*- gitare ccepit : cum tamen ea , quaz ceperat , tueri non 
poffet. Dum enim navigat versus Oceanum , atcjue 
inde revehitur ; ea cruaz ceperat, omnia maximo tu- 
multu defecerunt : pra?fidiis , cjua? apud eas gentes 
relicjuerat, ejectis a fingulis , aut caefis. Atcjue hazc ad 
Trajanum , dum e(Tet in navi, perferuntur. 

Cognita igitur defeclione , Lucium & Maximum 
contra rebelles mittit- Maximus prarlio fuperatus , obiir^ 
Lucius cum alia prxclare gefTit , tum Nifibin recupe- 
ravit : Edeflam expugnavit , direptamcjue incendit. Se- 
leucia ab Erucio Claro, & Julio Alexandro Legatis 
capta Sc incenfa eft. 

Verum Trajanus metuens , ne Tarthi cjuocjue afi- 
quid molirentur , Regem eis dare conflituit. Itacjue ut 
Ctefiphontem venit, convocatis in magnam plani- 
tiem Romanis omnibus Parthifcjue, cjui tum aderant, 
excelfum tribunat confcendit. Ibi apud eos de rebus 
ab fe geftis gloriatur, deinde Parthis Regem defignat 
Parthamafpatem (cjuem Malela Chofrois Regis hoftenn 
efTe ait , utpote , qui Exedarem patrem ex Armenia. 
depulerat) eicjue diadema imponit» 




ASACES CHOSROES. w 

En numifma aereum prima? formae a Senatu percuflum in Arsac. 
memoriam Parthamafpatis Regis a Trajano Parthis dati. Tra- 372, 
janus in tribunali fedet aditante pone cum Prxfe&o Prae- 
torii Coram Trajano ftat Parthamafpates , cujus capiti dia- 
dema lmperator imponit. Ante trbunal Parthus unus , totius 
populi nomine , flexo genu , junftifque manibus , fupplex 
Regem ab Imperatore petit. 

His perfeclis , Trajanus Ctefiphonte in Arabiam 
profeclus adoritur Agarenos , qui & ipfr defecerant y 
quorum civitas y neque magna eft , nec db/Gs $ fi- 
nitimaque regio magna ex parte deferta, quod in 
ea aquae raro inveniantur , atque illae parum falubres T 
quodque in ea ligni pabulique magna fit penuria. Ex 
quo fit , ut ibi magna hominum multitudo , diu efle 
non poflit. Tiim vero ardentilTimis caloribus , quibus 
expofita eft , defenditur. Quamobrem expugnatione 
reli£r,a, Trajanus recefltt, nec multo p6ft in morbum 
incidit. Dio lib. 6%. pag. 787,^786-. 

Cogitabat iterum exercitum in Mefopotamiam tra- 
ducere r fed ingravefcente morbo, iter in Italiam na^ 
vigio cepit , M\\o Hadriano in Syria cum exercitu r£- 
licl:o. Itaque Romani , capta Armenia , ac magna- 
parte Mefopotamijc , fuperatifque Parthis , fruftra tot 
labores fufcepifTe , totque pericula adiifTe vifi funt > 
propterea qu6d Parthi Parthamafpatem deteftati , regi 
fuis moribus cceperunt. Id. ibid. 

Tandem Trajanus aqua intercute , feu hydropiil la- 
borans , Sehmantem urbem Cilicix perlatus eft , in 
qua mortem illico obiit A. D. Id. Augufti , poftquam 
regnaffet annos decem & novem, menfes fex, Sc dits 
quindecim. Atque huic fucceflit in imperium Hadria-- 



3i8 ARSACES CHOSROES. 

Arsac. nus? q U i Syna^ p ja cerat , tunc autem Antiochiac mo- 
37J ' rabatur. Dio ut fuprk. 

Adeptus imperium Hadrianus, adprifcum fe ftatim 
morem inftituit , Sc tenenda: per orbem terrarum 
paci operam impendit. Nam deficientibus his natio- 
nibus, cjuas Trajanus fubegerat , Mauri laceffebant, 
Sarmataj bellum inferebant , Britanni teneri fub Ro- 
mana ditione non poterant , iEgyptus feditionibus 
urgebatur , Lycia denique ac Palaeftina rebelles animos 
efferebant. Quare omnia trans Euphratem ac Tigrim 
reliquk , exemplo ( ut dicebat ) Catonis ; qui Mace- 
donas liberos pronuntiavit j quia teneri non poterant. 
Pfamatofirim , ( lege PartJuimafpatem) cjuem Trajanus 
Parthis Regem fecerat, quod eum non magni ponde- 
ris apud Parthos videret , proximis gentibus Regem 
dedit. Spartianus in Hadriano. 

Interea Parthi Regem fuum Chofroem e fuperio- 
ribus Satrapiis , in cjuas conceflerat , accerfiunt , eum- 
cjue , Parthamafpate expulfo , omnes provincia? reci- 
piunt. Hadrianus enim , ut ait Eutropius , Trajani 
gloriae invidens, ftatim provincias tres relicpit , cjuas 
Trajanus Romano addiderat imperio ; & de Aflyria, 
Mefopotamia & Armenia revocavit exercitus > ac fi- 
nem imperii effe voluit Euphracem. Eutropius lib. 8. 

Parthos autem in amicitia femper habuit Hadrianus 
Auguflus , cjuod ex Parthia Regem retraxit ( Partha- 
mafpatem ) cjuem eis Trajanus impofuerat. Armcniis 
cjuocjue, cjui fub Trajano Legatum tantum habuerant, 
Regem habere permifit ( eundem Parthamafpatem ) 
cjuem in Exedaris Regis firi defuncti locum, dari fibi 
a Caefare fupplices ii populi petierant. Spartianus in Ha- 
driano. 



ARSACES CHOSROES. 319 

Cacterum , cum de Mefopotamia. ab Hadriano Au- Arsac. 
gufto Parthis relicla. locjuitur Eutropius, intelligendum 37i " 
illud eft de ea Mefopotamiac parte , cjuam Arfacidar 
prius obtinuerant, cujufque primariac urbes erant Ami- 
da & Nifibis. At alteram ejufdem regionis partem , 
Ofrohenen diclam , cjuam alluit Euphrates , cjusecjue Ab- 
garo Regulo ea fuerat lege concefla , ut tributum pen- 
deretj non Parthis, fed indigenis Regulis parere vo- 
luit Hadrianus. Ita & Mefopotamii , cjui in eo traclu 
erant , videlicet Rhefainefii , ad fluvium Chaboram m 
eadem Ofrhoene fiti, fub iifdem dominis, cjuibus an- 
tea paruerant,remanferunt: ut ex eorum nummis col- 
ligitur. 

Igitur Mlius Hadrianus , incjuit Aurelius Viclor, 
pace ad Orientem compofita, Romam regreditur: 
ubi fpe<5tacula , cjua? Partbica nominabantur , in hono- 
rem Divi Trajani Augufti edidit. Quse quidem fpecta- 
• cula , tefte Dione , per multos annos celebrata font r 
poftea vero, ut alia multa , in ufu efte defierunt. Dio 
Itb. 69. pag. ?%%. 

Interea Chofroes pacis a Romanis conceflaetempo- Arsac. 
ribus fretus , regiones fuas , cjuas hejlo exhaufta: fue- $7h 
rant , tributis imminutis, mirum in modum fublevavitj 
quo Parthorum omnem fibi benevbientram conciiia- 
.ret. At, cjuamquam plurimos annos regnsverit , nihil 
tamen de ejus geftis protulerunt Hiftorici. Ex folis igi- 
tur illius nummis, Arfacidamm Epochainfignibus , dit- 
eimus pacate eum populis fuis praefuifte. 

Cum vero fingulas Imperii Romani provincias per- 
luftrare decreviflet Hadrianus , dum in Afia eflet atcjue- 
in Syria, Toparchas & Reges ad amicitiam invi» 






5*o ARSACES CHOSROES. 

Arsac. tavitj invkato etiam Chofroe, Rege Parthorum , ( cjui 
374- ad eum venit, ) remifsacjue illi filia , cjuam Trajanus 
ceperat > ac promifsa. fella aurea, cjuae itidem capta 
fuerat. Atcjue ea ratione bellum , cjuod a Parthis ob cau- 
fas memoratas jamjam imminebat , Hadriani cum 
Chofroe coLlocjuio repreflum fuit. Addit idem Spar- 
tianus in HadrLino, at praepoftero ordioe $ Parthis ami- 
cis ufum effe femper Hadrianum ; propterea , cjuod 
inde Regem retraxit , cpem Trajanus impofuerat. Spar- 
tianus in Hadriano ibid. 

Antecjuam Hadrianus Imperator ex Orientalibus Ro- 
mani Imperii provinciis in Italiam regrederetur , ne 
cjuid pacem cum Parthis & finitimis barbaris initam 
turbare poflet , Mefopotamios , eorumcjue Regulos , 
Ofrhoenos fcilicet , omni tributorum onere liberavit. 
Qua de re Spartianus : ,, A Mefopotamiis non txegit 
„ tributum , cjuod Trajanus impofuit. Idque omnino 
probant Rhefainefiorum nummi plurimi Trajano De- 
cio Augufto Si Etrufcillac ejus uxori , percufTi cum Epo- 
cha ab anno illo Urbis conditae 88d. . defumpta. Quos 
nummos in noftro de Imperatorum Romanorum Num- 
mis in Coloniis percuflis Libro, pag. 285, 286 , &c. 
defcripfimus. 

Verumtamen Hadrianus , promiflamlicet, aureani 
Chofroi fellam non remifit , quae Romae affervata eft, 
eam fortaflis ob caufam , qu6d eo ipfo anno obiifle 
Chofroes videatur : reliclo fucceffore filio Vologefe : 
poftcjuam anncs fex & viginti regnaviffet. 



KUMMUS 



ARSACES CHOSROES. 



5lf 









srasra 



N J7 jtf M U S 
ARSACIS CHQSROIS. 




Ex Museo Cr,. V. Caroi.1 Gesaris Baudeloth 
I. C. Parisini. 

Caput Regis mediocriter barbati , Sc diademate ornati : 
ante quod litteras numerales AOT, id eft 374. In 
aversa parte caput turrita corona, necnon diade- 

kmate infigne : ante quod littera initialis A, id eft> 
Arsacia. 
jr^ Reus nummulus , ei omninb fimilis, quem in Arfaci- 
/j^ darum Regum ferie, fub Pacoro , ob publicas bello- 
rum civilium calamitates , ut fufpicati fumus } primtim per- 
cuflum efle obfervavimus;, ecce fub alio Rege iterum prodit: 
parvi quidem , fi materiam folam ; plurimi verb , fi raricatem 
ipedes atque elegantiam ; aeftimandus. Eum Vir claritfimus 
Carolus Caefar Baudelotius inter plurimos , quos poflidet , 
eximiae raritatis nummos, jam in eo vulgavit libro , quem de 
peregrinandi utilitate vernacula lingua compofuit. 

Hic nummujus confpicitur intomo II. p. 605. Tab. num. ±: 

Sf 



322 ARSACES CHOSROES. 

SedperperamScalptorineo fcripfit AOP pro AOT : ut ipfo 
nummuli dominus poftmodum probe animadvertit : qui mihi , 
tanquam vereri amico fuo , eum a?ri incidendum libentiffime 
commodavit. Scalptoris autem errorem agnofcet ftatim & 
ipfe le&or. iEra cum litteris AOP, id eft , j 75. incideret in 
annum quintum regni Mnafkiris , qui Rex annos tum erat no- 
naginta mitus ; barbamque admodum prolixam alebat , ut fuo 
Joco videre licuit. 

Hic autem nummulus juniorem adhuc Parthorum Regem 
exhibet , batba non oblonga , carnofa & vivida facie 5 talem- 
que omninb, qualem fratrem Pacori Chofroen fuifle con- 
fentaneum eft; cum xtx Arfacidarum AOT, id eft, 375"*. 
annus ageremr. Quo quidem anno pauciores fupra triginta 
annos natus erat Chofroes; nondumque nonum regni fui an- 
num compleverat ; pofteaquhm , cum e Mefopotamia , tum 
ex aliis regionibus, quasTrajanus Auguftus viclricibus armis 
occupaverat, revocatis ab Hadriano Imperatore Romanis 
exercitibus ; ipUe a Parthis fuifier avitum in folium reftitutus. 

Sin vero in tantulo nummuli fpatio faftofi illi tituli , quos 
fibi Parthorum P.eges adrogare foliti erant , defiderentur : 
aliunde tamen haud mediocris certe Ixtitia animum fubit > 
cum earum niMreralium litterarum ope , Chofrois nobis efH- 
gies certiori exlubeatur fide ; quam in argenteo nummo 
drachmali ; in quo proprium quoque Regis illius nomen non 
exaratur Unde , meo quidem judicio , aneus hic nummulus 
argenteo d-rachmali longe eft anteponendus, 

Littera A. haud dubie initialis eft nominis urbis , in qua 
fignatus eft nummus. Plurimce in vafto Parthorum Imperio 
occurrunt urbes , qucc ab hac littera exordium habent. Unde 
in quanam earum percuflus eft nummus , aliquis remaneret 
dubitandi locus : nili ufu receprum foretRegiis urbibus Alo- 
netarias oiiicinas fempcr adfignari. Quapropter heic litteram 
A. ^lrfaci* Parthorum Regia; initialem elle nemo non fate- 
bitur. 



525 



ARSACES XXVI 

ARSACES VOLOGKSES. II. 

ilEX PARTHORV^ . XXVI. 



Arsac; 

389. 




In 77uisco D . VdillcuvtD.M 
&£ num cuy. drach. 



OLOGESES, hujus nominis fecundus, 
patre Chofroe defuncto , Parthorum Im- 
perium adeptus eft. 

Eodem anno bellum Alanorum ( hi Arsac. 
fiint Maflagetse ) Rex Iberorum movit 5 3 ^ < 
ac Mediam cuaidem totis viribus infeftavit 5 Armeniam 

Sf ij 




Arsac. 

390. 



Arsac. 

391. 



(A.R5AC. 

393. 



Arsac. 

394. 



'324 ARSACES VOLOGESES IL 

vero Cappadociamque tantum adtigit. P6ft, Alanis 
partim muneribus a Vologeib perfuaiis, partim metu 
Flavii Arriani Pracfidis Cappadocias adduclisj bellum 
hoc finem habuit. Dto lib. 69. pag. 7^4. 

Carterum Romam Vologefes Legatos mifit , <jui 
Pharafmanem accufarent propter Alanos in Mediam 
inductos. Eos autem Legatos in Senatum Hadrianus 
introduxit : Cumque huic Senatus negotium iis ref- 
pondendi commifiiret ; & feripto refponfa complexus 
eft, & ipfts ea recitavit. Interea Pharafmani Ibero , 
cum uxore Romam profeclo , imperium auxit Hadria- 
nus , & in Capitolio facrificare permifit •> equeftrem- 
que ftatuam in JEqq Bellonac pofuit. Id. Dio ibid. 

Verum non multo poft Hadrianus apud Baias Idi- 
bus Juniis mortuus eft: annos natus 62. menfes j. ac 
dies 19. cum annos 20. & menfesn. regnaviflet. Ei- 
que Antoninus Pius in imperium fucceffit. 

Defuncto Hadriano , Vologefes Romam iterum Le- 
gatos mifit , qui , honoris causa , Antonino Pio , im- 
perium adepto , coronam auream deferrent. iEter- 
nam ejus facli memoriam Senatus in a?reis hujus lm- 
peratoris nummis confervari voluit. En unum e multis 
heic proferam. 




Arsac. 
35>4- 



AR.SACES VOLOGESESII. 52* 

Exhibet nummus abuna parte laureatum Antonini Augufti 
Pii caput. Ab altera ftat mulier patrio more veftita, onuftae 
fagittis pharetrae laevam imponens , dextra verb radiatam co- 
ronam geftans , cum Epigraphe Parthia: ut coronam 
hanc auream, folitum Regum amicorum munus , novo Im- 
peratori Romano dono miflam eife a Rege Parthorum ff- 
gnificet. 

Legati Vologefis etiam in mandatis habuifle viden- 
tur, ut ab Imperatore Antonino Pio iellam auream 
Chofrois patris repofcerent , cjuam Hadrianus reddi- 
turum fe ei promiierat. De qua ita Capitolinus in Anto- 
riino Pio. Sellam regiam Parthorum Regi repetenti, 
epam Trajanus ceperat, pernegavit. 

Cuai Parthamafpates paterno Armeniac regno ab Arsac 
Hadriano redditus , fupremum diem obiiflet} Acrione- 395. 
?udes , ejus filius, (ex Iamblicho apud Photium) ut 
Romanorum benevolentiam fibi conciliaret , non a 
Parthorum Rege Vologefe , cpamvis Arfacida & ipfe 
eiTet •> fed ab Antonino Pio diadema recipere maluit. 
Ideoque Legatos Romam miiit, qui id fibi muneris 
ab Antonino fupplices peterent. Hujus votis Impera- 
tor annuit lubens. Et certe egregium hunc nummum 
sereum cudendum curavit, Senatustam prseclari facti 
memoriam, filentibus omnibus Hiftoricis, ad nos ufcj.ue 
perlatururcu 




32S ARSACES VOLOGESES II. 

Arsac. Ab tma parte nummus laureatum caput exhibet Antonini 
59 j, Pii , cum Epigraphe : Antoninus Aug. Pius Tr. P. II. Cos. 
II. Ab altera ea legituc. infcriptio : Rex Armeniis datus. 
Stat AJiannenides, regia indutus chlamide > dextramque ca- 
piti diademate ornato admovet : dextram quoque ei impo- 
nente Antonino Pio ; fuaque auctoritate factum veluti con- 
firmante. Togatus eft Imperator , ut regnum Armeniae Acha> 
menidi contuliUe.fe yolentem volenti demonftrer ; cumneque 
ui!um antea intercelfiilet bellum, neque ullum tum interce- 
deiet. ItemConful fecundumdicitur. Qui Antonini Confulatus 
inannum cadit V. C. S93. quo Armeni^ regnum Achaemenidi 
fuiife ab eo conceifum difcimus: anno videlicet serae Arfaci- 
darum 3>5 . regni vero Vologefis feptimo. 

Arsa*. Interea iratus Vologefes, quod Antoninus Pius au- 
396. ream patris fiu Cholrois fellam , eth. ab Hadriano 
promiilam , pernegaflet j quodque noviffime Acha?- 
menides Arfacida, non a Parthorum Rege, fed ab 
Imperatore Romano diadema accepilfet : eas ob cau- 
fas utricjue infenfus, Armenia? inhiabatj. eique mox 
invadenda: totus jar.i incumbebat. Quod ubi primum 
relciv r it Antoninus Pius , ad eum fcripfit, minafque 
ei intentans , omnem ejus conatum in ipfo , ut ita 
dicam, limine repreflit atque coercuit. Qua de re Io- 
cjuicur his veiibis Capitolinus in Vita Antonini Pii : 
„ Parthorum Regem ab Armeniorum expugnatione 
„ folis litteris repuiit. 

A RS ^ C> In fumma igitur tranquiliitate ac pace concjuievit 
416. omnis Oriens, cjuamdiu vixit Antoninus Pius : At , eo 
optimo Imperatore Non. Martii an. V. C. 5114. de- 
mortuo j ^fimul ac primum M. Aurelms Antoninus 8c 
L. Verus , ejus gener, Imperium Romanum una gu- 
bernare cceperuntj Vologefes meditatum jam fub Pio 
bellum denuo inftauravit. De cpo ita Capitolinus in 






ARSACES VOLOGESES II. v-7 

Vita Marci Antonini. „ Fuit eo tempore etiam Par- Arsac. 
thicum bellum , quod Vologefus paratum fub Pio , " 4l6, 
Marci & Veri tempore indixit : fugato L. Attidio Cor- " 
neliano , qui Syriam tunc adminiftrabar. tC Cap;tolmus 
m Vita Marci Antomni. 

Nuntiata morte Acbamenidis , arma ftatim Volo- 
ge&s ihtuliffe in Armeniam videtur , ut Soa?mi , ejus 
i;lii, atavis editi regibus, regnum invaderet. Hic a 
Severiano Cappadocia: Pr£efe£to auxilium petiit , Sc 
obtinuit. Verumtamen regno expulfus, falutem fuga 
cjuaerere , Romamcpe fefe conferre coaclus eft. Atcjue 
interim Vologefes omnemexercitum Romanorum Se- 
veriano cornmifTum ad Elegiam Armeniae oppidum 
undique circumclufum una cum ipfis ducibus iagittis 
confecit. 

Caeterum Lucianus narrat Severianum illum , ante- Arsac. 
quam in Armeniam proficifceretur , Alexajidrum Dei 417- 
Glyconis, five Sacerdotem , five Prophetam confu- 
luiile : eicjue redditum fuiffe fuper expeditione in Ar- 
meniam fufcipienda tale refponfum $ adhortans illum 
ad regionis illius invafionem. 

Partbis , Armeniifaue atato Marte fubaHis y 
Romam urbem repetes , C" claras Tibridis undas^ 
Vertice ferta gerens radiis dijlmcia Jerenis. 

Verum, pofteatjuam vecors ille Gallus , Oraculo 
nimium confifus , incurfione facla , cum cxercitu ab 
Othriade , ( five , ut alias legitur, ab 0/rhoe $ pra?.cipuo 
duce Parthorum ) fuiiTet cacfus : Oraculum rliud im- 
poftor Alexander fuftulit a maaumemky aliud^uc 



528 ARSACES VOLOGESES II. 
Arsac. ejus in locum fubftituir hujufmodi. 

417- 

Agmen in Armenios ne duc > neque enim expedit illud: 
Ne tibi femineis Yir amitlus yejiibus , arcu 
Exitium immittat , yitaque ac lumine priyet. 

Lucianus in Vita Alexandri Pfeudomantis. pag. 486. 

& 487. 

Apud eumdem Lucianum in libro de ratione con- 
fcribenda? hiftoriaj pag. 3 57. Callimorphus Hiftoricus 
dicitur de morte ejufdem Severiani fcripilffej cacteros 
«juidem omnes deceptos fuifte , qui putarint eum gla- 
dio interfeclum , quando inedia perierit. 

Dum ha?c in Armeniageruntur , ad Parthicum bel- 
Jum , Senatu confentiente , miftus eft L. Verus Au- 
^uftus : Romac vero Marcus Antoninus remanfitj quod 
res urbana; Imperatoris pra-fentiam poftularent. At 
Lucius Verus , Provincias obeundo , luxui & popinis 
adeo vacavit , ut , exeunte tantum antumno , in Sy- 
Arsac. r ^ am perveniret. Itaque Laodiceae hiemavit , ubi, com- 
418. parato maximo militum numero , veris initio Antio- 
chiam ufque progreilus eft. In deliciis autem apud 
Antiochiam 8t Daphnen vixit , armifque fe gladiato- 
riis & venatibus exercuit j cum per Legatos bellum 
Parthicum gerens , Imperator a militibus eflet appel- 
latus. Exea igitur urbe Lucium Statium Prifcum, Con- 
fularem virum , Legatum fuum in Armeniam mifit : 
ipfe Antiochiar remahfitj ut inde omnia difponeret, 
8c lufficientem commeatuum copiam militibus fuis 
fuppeditaret. 

Interea geftae funt res in Armenia profpere adversus 

Hofroem 



ARSACES VOLOGESESII. 329 
Hofroem Vologefls Ducem per Statium Prifcum : Ar- Arsac. 
taxatis oppugnatis &captis: delatumque Armeniacum 418. 
nomen utrique Principum : cjuod Marcus per verecun- 
diam primo recufavit : poftea tamen recepit. Capitoli- 
nusin Marco pag. 26. Narrat tamen Lucianus /^. 347. 
primo in Armenia Romanos magnaclade affeclos fuifle: 
deinde ver6 ingentes ac veluti continuas reportavifle 
victorias. Itacjue Armenia omni recuperata , Soaemus , 
ejus Rex, cjui, tefte Iamblico apud Photium, Senator 
primo, ac deinde Conful Romse faclius fueratj adca- 
peflendum patrium regnum Roma accerfitus eft. 

Vologefes , cum res fuas per Hofroem Ducem, in a rsac 
Armenia infeliciter geftas efTe accepiffet ; ineunte vere 4I9 . 
Syriam ingrefTus eft i Syriis tum defeclionem cogi- 
tantibus : ex Capitolino. Aft Avidius Caffius , cjuem ei 
Provinciae tuenda: prxfecerat Lucius Verus , adorien- 
tem fe Vologefum fortiter fuftinuit ; defertumcjue tan- 
dem a fociis , ac terga vertentem infecutus , Seleuciam 
& Ctefiphontem venit: deinde, vaftata Seleuciaatcjue 
incensa , Regiam Vologefi, cjua? in urbe Ctefiphonte 
erat, folo ada?cjuavit. Dio iib. 71. pag. 802. 

Eodem fere tempore Abgarus , Ofrhoenorum Rex, 
fuum erga' Romanos obfecjuium publico monumento 
teftatus eft $ dum cudendos curavit nummos , ab una 
parte L. Veri Augufti caput referentes , cum Epigra- 
phe: A. OTHPOC L. Verus: ab altera vero caput 
fuum mitra exornatum exhibentes , cum infcriptione 
ABrAPOC B.id eft, BACIAETC : Ahgarus Rex. 

Non multo p6ft cjuocjue Mannus , Regulus Arabiac 

ultra Euphratem fita? , c regione Commagenes , haud 

minus fidum fe Romanis amicumcjue profeflus eft j 

Tt 



330 ARSACES VOLOGESES II. 

Arsac. cum nummum argenteum in honorem LucillaeAuguftae, 
4i9- L. Veri uxoris , una tum cum marito Antiochiae degen- 
tis percuflit i ejufdem Auguftae caput ab una parte - y 
ab altera ver6 ipfam fiib Cereris effigie exhibentemj 
cum infcriptione ; BACIAETC MANNOC $IAO- 
PilM AIOC , Rex Mannus , Amicus Romanorum. Quos 
quidem nummos heic non exhibebimus. Operas enim 
pretium facluros nos eife exiftimavimus > fi nullorum 
aliorum nummorum icones , pra?ter eorum , <jui ad 
Parthos fimul & ad Romanos fpe<5tant , huic noftrac 
Arfacidarum Hiftorise adtexeremus : folam reliquorum 
defcriptionem attulifle contenti : ne forte rebus alienis 
fuffertum opus in immenfum fuccrefceret. 

Verum , ut ad ea , unde digreffi eramus , rever- 
tamur j dum ha?c geruntur ad Euphratem , Rex Soas- 
mus ex urbe advenit > cjuem L. Verus , tota Armenia 
recuperata , cumcjue ob id jam a militibus Armeniacus 
appellatus fuifletj m caftris, praefente exercitu , Ar- 
menia? Regem conftituit. At, ne ejufmodi facli memo- 
ria excideret, illud non folum Senatus in a»reis hujus 
Imperatoris nummis Roma? percuflis confignavit ; fed 
etiam Verus ipfe in aureis quocjue , cpi cudebantur in 
caftris, publicavic En unum heic oculis lectorum fub- 
jicimus. 







ARSACES VOLOGESES II. 531 

Ab una parte caput laureatum L. Veri Augufti cernitur , 
cum Epigraphe : L. Verus Aug. Armeniacus. Ab altera vero Arsac. 
Sellae curuli fuggeftui fuperimpofitae infidens exhibetur Im- 419. 
perator ; adftantibus hinc St inde pone eum duabus figuris 
militaribus > ftante quoque infra fuggeftum ipfo Soaemo : cui 
diadema Verus imponit, cum infcriptione : Tr. Pot. IIII, 
Imp. III. Cos. II. & inimo nummo: Rex Armen. dat. 

Ca?terum is fuggeftus indubie probat L. Verum in 

caftris, coram exercitu , Armeniaz regnum Soarmo 

contuliflc. In cujus rei monimentum non folum Sena- 

tus a?rea numifmata eum typum exhibentia Romas 

conflari curavit: fed etiam Verus ipfe nummos aureos 

eodern typo infignes percuti juffit , fuis ducibus ero- 

gandos. Quod quidem & Imperator 8c Senatus fecerej 

quo apertius declararent , fupremam pencs Romanos 

efle poteftatem , ideoque etiam facultatem , ut & 

dandi , fic & eripiendi regnum Armenia: : utpote 

quod a Lucullo atque Pompeio jamdudum Populo 

Romano vendicatum, ac nuperrime in ejus poteftatem 

a Trajano Augufto redaclum fuiffet. 

Interea , pofteaquam Avidius Caffius Vologefem 

ultra Euphratem repuliffet , in Mefopotamiam pene- 

trare conftituit. Ideo igitur L. Verus una cum eo ad 

fluvium ufque progreffus eft, ibique aliquamdiu re- 

manfit $ dum CafTius Mefopotamiam pervagaretur 5 

in qua Vologefis Dux Ofrhoes caftra pofuerat. Hunc 

ftrenue adortus eft CafTius ; deviclumque ac fugatum, 

tranare Tigrim cum magna perturbatione coegit. 

Tefte Hiftorico Callimorpho apud Lucianum pag. %$6. 

qui multis verbis , iifque fat inanibus , defcribit , qua- 

lis , ea clade accepta , fuerit coma Ofrhois per eum 

fluvium natantis * & in quale antrum trep idus tandem 

lle effugerit. Tt *i 



332 ARSACES VOLOGESES II. 

Arsac. Interim P. Marcius Verus , unus ex tribus L. Veri 
419- Augufti Legatis, vir Confularis , (cujus videri poteft 
Encomium apud Suidam in voce M*/tjos ) Mediam 
cum valido exercitu ingreditur j eaque occupata ac de- 
vaftata , Lucio Vero Medici cognomen adcjuifivit. 
Unde proculdubio in acreis cjuibufdam Lucii Veri 
nummis a Senatu percuffis tria trophaea confignata 
funt , cum Captivo fub unoquocjue illorum fedente , 
eacjue Epigraphe : Tr. pot. vi. Imp. iiii. Cos. ii. Unum 
fciiicet trophscum ob Armeniam receptam ; alcerum 
ob Mediam occupatam: tertium denicjue ob Parthos 
variis praeliis devi<5tos ac fuperatos. 
20 ' Avidius igitur Caffius, fugatis undique Parthis , Tr- 
grimfluvium tranfgreditur > acrec5to itinere SeJeuciam 
pergit : cjux cjuidem urbs Romanos , ut amicos recepit. 
Attamen, ut teftatur Capitolinusin Vero, Seleucia a> 
CafTio contra fidem expugnata eft. Quod cjuidem in- 
ter ca:teros etiam Quadratus, belli Parthici Scriptor, 
incufatis Seleucenis, cjui fidem primi ruperant, purgatt 
Verum , ut ut fit, non folum vaftata eft a Caffio Se- 
leucia, fed etiam incenfaj utifupra jam nctavimus ex 
Dione lib. 71. pag. 802-. 

Poft expugnatam, incenfamcjue Seleueiam, Caffius 
ad Ctefiphontem pervenit: cjuam urbem, utpote pro- 
pugnaculis deftitutam , faciliime ingrefliis, ac depo- 
pulatus eftj Regiamcjue Voiogefis in ea conftructam 
miro opere, folo adarcjuavit. Dto ut jupra. Unde L. 
Vero Augufto Partbici Maximi inditum eft co^noment 
<juod'cjuidem & cum M. Aurelio Antonino habuifle- 
commune arreus hic aperte nummus oftendit. 



ARSACES VOLOGESES II. 



333 




Arsac 
420. 



Ab ilna parte caput laureatum M. Aurelii Antonini exhibet 
nummus , cum Epigraphe : M. Aurel. Antoninus Aug. 
Arm. Parth. Max. id eft , Marcus ^4ureiius ^intoninus ^iugujlus- 
sfrmeniacus Parthicus Maximus. Ab altera ea legitur infcriprio: 
Tr. P. xx. Imp. IIH. Cos. m hoc eft , TrihuniciX pote/late vige- 
Jimd , Imperator quartum , Conful tertium. Vidtoria ftans dextra ra- 
mum lauri gerir, finiftram imponens fcuto, trunco palmaear- 
boris fuperimpofito , in quo hae litterx leguntur: Vic. Par. 
Vicioria Parthica. Similis occurrit xreus L. Veri nummus , 
cum Armeniaci & Parthici Maximi titulis ; in cujus averfa- 
parte idem quoque typus obfervatur , fed cum ei infcriptio- 
ne : Tr. P. VI. Imp. IIII. Cos. ii. id eft , Tribunicia, potejlate fex- 
M , Imperator quartum , Conful fcundum. 

At nos hujus L. Veri nummi iconem hoc in loco exhi- 
bendam non duximus , cum jam paulo altius illius Impera- 
toris repraeientata fit errigies ; cumque eadem illuftria cog- 
nomina utrique Augufto, ob confechim beilnm Parthicum, 
fuerint ex Senatufconfulto decreta. 

Dum autem Avidius CaiTius Babyloniam diripit f 
fubito ea m urbe nata fertur peftilentia : ubi de tem- 
plo Apollinis ex arcula aurea , c|uam miles forte inci- 
derat , fpiritus peftilens evafit y atque inde non Parthos 
modo, fed & orbem fere univerfum complevit y ut 
refert Capitolinus in Vero» 



334 ARSACES VOLOGESES II. 
Arsac. Cum vero reverteretur Caffius , magnum , te/le 
42C Dione, numerum militum amifit : qui partim fame 
enecli , partim morbo exftincti funt: ipfe tamen cum 
reliquis militibus incolumis rediit in Syriam. Dio lib. 
71. fag. 802. 

Interea, tumultu apud Parthos exorto, ob vaflatas 
Parthiac Provincias, plurimakjue eorum Urbes incen- 
fas igni tam fub Chofroe patre , quam fub ejus filio 
Vologefe : ab illis populis, pulfo prius in exfllium le- 
gitimo Rege, novus Rex conftituitur, ut ex rariflimo 
ejus nummo difcimus: quem idcirco in Parthorum 
Regum ferie collocavimus. 



Arsac 
421. 




33* 



ARSAGES XXVIL 

JVIONNESES 

REX PABLTHORVM. XXVH. 



Arsac. 

422. 




In rnusco D .VaiUant D.M. 

ac num. czreo z.pjrnuz,. 

E S contra Romanos a Vologele II. in- 
feliciter geftce , Parthos ad feditionem 
incitarunt. Quod quidem ex Parthicis 
nummis conjecifle me fateor. Quoties 
enim Arfacidarum Regum deeft nobis 
Hiitoria 3, toties eorum numiimata iiipplere abunde 




31« ARSACES MONNESES. 

Arsac. poflunt. Et certe ea nos docent a rebellibus Populis, 
422. in exfilium aclum efle Vologefem j atque . in ejus 
locum Nobilem quemdam Parthum, nomine Monne- 
fen , fuifle fubftitutum. Qu6d autem Vologefes II. ex 
folio deturbatus fuerit , neque nova res apud Parthos, 
neque mira videri debet. Ita enim prius 6t Gotarzem, 
& Phrahatem IV , Sc Vologefem I. pariter e folio 
ejectos y ac poftea reftitutos, Arfacidarum, ut fupra 
vidimus, teftantur Annales. 

Monneses, nomen eft Parthicum , multis No- 
bilibus Viris commune. Ita enim vocabatur vir ille no- 
bilis , Cujus meminit in Antonio Plutarchus , cpemcjue 
ex aula Phrahatis IV. fugifle ad Antonium , ac poftea 
cum Phrahate in gratiam rediifle refert. Item Anna- 
Imm lib. 15. a Tacito alius memoratur Monnejes , cui 
Tigranis e regno Armenia: exturbandi negotium Volo- 
gefesl. mandaverat. Unde apparetcompluresNnobiies 
Parthos variis temporibus co fuifle nomine vocitatos. 
Monnefes vero, de quo nunc agitur, ftatim atque 
Imperium Parthorum eft adeptusj contractis ex om- 
nibus Provinciis militibus , ineunte vere in Mefbpo- 
tamiam tranfgreditur. Quo comperto, Duc«s Romani, 
etfi fatigatis diuturno bello Legionibus , itemm tamen 
contra Parthos movere : ac L. Verum Auguftum ad- 
hortati funt ; ne prioribus parta victoriis amitterentur, 
iter ad Euphratem una fecum fufciperet. Illud enim 
teftatur Capitolinus in Vero , his verbis : „ Ad Eu- 
„ phratem tamen impulfu Comitum fuorum fecundo 
^profeclus eft. 

Poft praelium acre rursus Romanos inter & Parthos 
in Mefopotamja commiflurn , devicti ac profligati funt 

Parthi. 






ARSACES MONNESES. 337 

Parthi. Ideoque L. Verus , ob res tam profpere ad-ARSAc. 
versus eos geftas , Imperator IV. ab exercitu appella- 422. 
tus eft. At, ne Romani icerum Tigrim tranfgrede- 
rentur 5 Parthi cum illis pacem his conditionibus pe- 
pigere : ut deinceps Tigris utriufque Imperii terminus 
foret; utque penes Romanos Mefopotamia remane- 
ret. Quam quidem Provinciam poftea Parthi recupe- 
rare numquam potuerunt; licec cam multoties in- 
curfionibus fuis infeftaverint 

His itaque pa(5lis ac fancitis , L. Verus milites ve- 
teranos Carrhis, quaeurbs eft Mefopotamiae , relincjuicj 
eamque Romanorum coloniam ftatuit : cujus rei ar- 
gumento eft Carrhenorum nummus; in cujus adverfa 
parte cernitur M. Aurelii caput cum folita Epigraphe : 
in averfa vero ea legicur infcriptio : KO. ATP. KAP- 
PHNflN. id eft, Colonia Aurelta Carrhenorum : crefcen- 
tique Lunae fuperimpofitum exhibecur caput Dei Luni, 
qui prarcipuc ea in urbe colcbatur $ ut refert Spartianus 
m Caracalla. 

Iifdem fere temporibus fupremum diem obiifle vi- 
detur Armeniae Rex Sohacmus ; cui fucccfTit filius ejus, 
Sanacruces nomine j de quo haec fcribit Suidas : Sa- 
natruces, Armeniorum Rex ; qui corpus quidem 
habebat mediocrej fed animo erat adomnia magno, 
prxcipue vero ad res bellicas. Vifus autem eft & ac- 
curatus juftitias cuftos fuifle > & in ipfa viclus ratio- 
ne asque caftigatus & frugalis, atque vel praeftantiflimi 
quique Graecorum & Romanorum. 

L. Verus , Parthico bello poft quadriennium con- Arsac: 
feclo , regendas Comicibus fuis oricntales Provincias + zi% 
relinquens> Romam indead triumphum rediit : atque 



Vii 



333 ARSACES MONNESES. 

Arsac. un \ Cum 1V1. Aurelio Antonino Roma? proceffit : ut 
42j * teftantur & Capitolinus in Marco , & ipfius Veri Au- 
gufti nummus > in cujus averfa parte hae littera? cer- 
nuntur Tr. P. xxi. Imp. mr. ut & duo Imperatores 
in quadrigis , quas triumphalis pompa praccedk. 

Monnefes, pace cum Romanis inita, inParthorum 
regiam regreftus cft, ac copias dimifit. At regni Pro- 
ceres turpe reputantes Mefopotamiam Romanis fuifle 
concelTam > utpote quac fola vi armorum ab Impera- 
tore Trajano capta , ab Hadriano mox Parthis fuiffet 
reftituta : indignabundi , Monnefique multum infenfi, 
cum eam ob caufam , tum etiam eo quod non effet 
Arfacida, adeocjue probrofam cum Romanis pacem fe- 
cilfetj eum e folio dejiciunt, ftatimcjueab exfilio Vo- 
logefem II. rcvocant > qui fe tam ftrenue contra Ro- 
manos gefferat. Quae omnia, filentibusHiftoricis, col- 
ligimus , cum ex uno Regis Monnelis nummo , Epo- 
chae Arfacidarum annum 422 um referente > tum ex al- 
tero Vologefis II. nummo, ejufdem Epochae annum 
423"*" exhibente. De ciuibus fiet infra, a nobis-mentio. 




ARS"ACiES MONNESES. 



333 



NUMMUS 
ARSACIS MONNESIS. 




E X MUSEO NOSTRO. 

Caput Regis barbati & diademate ornati. In aversa 
parte Rex idem fub Herculis nudi fpecie cippo in- 
nixi, necnon lseva clavamgeftantis, cum Epigra- 
phe: BA2IAE.Q2 BASIAEXIN MONNHSOT 
20THP02 Eni^ANOT^ : id eft, Regis Regum 
Monnesis, Servatoris, Illustris. In imo nummo 
Littera: numerales TKB. id eft anno422. 

EN effigies Monnefis Regis in Vologefis II. Iocum a 
Parthis fuffecli , cujus nummus genuinam nominis 
illius appellationem nobis adferit^ videlicet Monnefn per ge- 
minam Litteram N. exaratum : cum Scriptores tamen omnes 
eum Montfem , xelMorxefcm , male omnino , ut videtur , nun- 
cupaverint. Aft apud Auclores non infolita res eft. Siquidem 
Manus Arabiae Regulus a Dione libro 88. nominatur, qui 
in argenteo Lucillae Augufta: nummo a Seguino vulgato Edit. 
2. pag. 158. BA2IAET2 MANNOC dicitur. Unde appa- 

Y u ij 



340 ARSACES MONHESES. 

ret, quantam prifca? Hiftoriae lucem adferant nummi. Qubd 
autem Monnefes Arfacidarum fanguine ortus non fuerit ,',ki 
plane ex ejus nummo liquet, in quo, fuperbo Parthorum 
Regum titulo BACIAEOC BACIAE£2N contentus , AP- 
TAKOT nomen nequaquam adhibet. Jam verb , quidnam 
fibi velit infoiitum in Parthicis nummis CfiTKPOC , ideft, 
Servatoris , epitheton expendamus. Illud fibi adtogavifie vi- 
detur Monnefes , ob egregium quoddam adversus Romanos 
facinusbellicum >quo populorum omnem fibi benevolentiam 
atque amorem conciliarit; quoque in turbulento illo rerum 
ftatu ad Parthicum folium viam fibi patefecerit. At , poftea- 
quam turpem , ut ipfis videbatur, cum Romanis pacem fe- 
ciflet , exiftimatio illa omnis , quam de eo primum Parthi 
conceperant , citb ex eorum animis obliterata eft. 

Monnefes igitur fub fpecie Herculis illius 2QTHPOS , 
exemplo ©AZI£1N, hoc in nummo depingitur. Prarcipuus 
enim apud Parthos erat hujus Deicultus, ut jam in Phraha- 
te IV. & in Gotarze obfervavimus : nec fine caufa. Nam 
Parthi , perinde ac Perfx, Herculem tanquam Solem venera- 
bantur. Uti Theologorum vetus erat opinio per Herculem fi- 
gnificari Solem. Unde duodecim ei certamina funt atttibuta : 
qubd videlicet duodecim iigna fingulis annis foleat permeare ; 
lit refert Lilius Giraldus Syntagm. 10. 

Hercules clavam folam , tanquam proprium infigne, geftat: 
nec leonis exuviis ornatur , propterea qubd heic pro Sole ha- 
beii videatur. Sedens exhibetur , quoniam (ut alicubi obfer- 
vavimus) ejus Sacris epulaturi fedebant. Tefte Macrobio lib. 3. 
SatHrnaliornm : qui & Lib. 1. Hcrculcm revera Solem efle afTirmat. 

jEreus eft nummus , fed argenteorum Tetradrachmalium 
magnitudine. Tenui verb argenti bracteola obductum olim 
fuifle nummum denotant fupetftites adhuc hujus metalli re- 
liquiae. Quod quidem tum facTum fuifte propter res Parthiae 
difficillimas , fummamque argenri penuriam autumamus. 

Litters numeraies YKB. Epoehar Arfacidarum annum in- 
dicant 422"'". Hx in nummis Regam Patthorum , modo recto, 
modb inverfo ordine, Seleucidarum Regum more , infcri- 
buntur. Tales autem Litterae numerales , ii quando in vetuftis 
atlis monumentis occuirunt., maximi fane funt momenti: 



ARSACES MONNESES. 



341 



ficuti in hocce nummo conipicere eft, qui medium Regni 
Vologefis II. tempus interrumpit. Unde Vologefi II. procul- 
dubio fubftitntum a Parthis fuifle Monnefen plane edocemur: 
cum maxime alius fefe nobis offerat Vologefis II. nummus ; 
ejufdem Arfacidarum 3Lrx annum exhibens 42 3 1 "". 







Arsac. 
4*3- 



342 

ARSACES VOLOGESESII 

R E D U X. 

VOlogeses II. poft ejedtum e folio Monne- 
fen , (cjuem tamen non expulfum regno fuifle, 
fed fato concefTiffe quidam exiftimant ; at ex conjec- 
turatantum:) anno uno elapfo, pofbauam Monnefes 
Parthorum Rex fuerat conftitutus 5 regendas iterum 
Imperii Parthici habenas , omnium populorum con» 
fenfu , recepitj eo acceptior fuis, cjuod ab alto Arfa- 
cidarum fanguine duceret genusj atcjue infuper, ne- 
aue propter fuperbiam , necjue propter crudelitatem 5 
imo potius Procerum cjuorumdam tumultu ac rebel- 
lione , ob profperos Romanorum contra Parthos fuc- 
ceilus, aclus in exfilium fuiiTet. 

Itaque Parthi , poft tot ac tantas clades, fub tribus 
continenter Regibus a Romanis acceptas , relicjuum 
regni Vologefis tempus cjuiete peregerunt. Vologefes 
enim , fuo exfilio cautior faclus atcjue prudentior , 
cum Parthicas regiones militibus exhauftas , urbes 
cjuamplurimas incenfas igni , ac Regiam cjuocjue di- 
reptam & folo adacquatam videret : ad ea omnia pu- 
blica opera refarcienda animum adplicuiffe videtur, 
pacis otia in commoda fubditorum fibi Populorum ita 
impenfurus, ut eorum benevolentiam fibi conciliaret. 
Attamen altiffimum eft de relicjuo eo Vologefis re- 
gno apud Auctores filentium. Quod non mirum : cum 
nulli de peculiari Parthorum Hiftoria fuperfmt hodie 
Scriptores : & , fi modicum cjuid fuper eorum geftis 



ARSACES VOLOGESES II. 343 
ad nos ufque pervenerit > illud ab exterorum Populo- Arsac. 
rum Hiftoriis fk repetendum. 45 °* 

Ciim igitur plurimis jam abhinc annis Parthi pace 
fruerenturj in finitimis Orientis partibus Romani in- 
teftino bello agitari coeperunt. Avidius enim Cafllus, 
Dux ille, qui fub L. Vero Auguflo in Syria tam ftre- 
nue fegefTerat, ac Parthorum vires fuperbiamcjue adeo 
contuderat : (Hunc M. Aurelius non Syriae modo 
Provincia?, fed iEgypti & Gappadocia: Legionibus 
praefecerat) poftquam Imperatorem Marcomannico 
bello procul a fe occupatum animadvertit > Imperii 
infignia arripuit ; mortem Marci Antonini mentitus; 
aut, ut cjuidam dicunt , Fauftina ipsa volentej cjua: de 
mariti valetudine defperaret. Capkolinus in Marco An- 
tomno , & Vulcatius Gallicanus in A\>idio Caffio. 

Quoniam autem, Syriae vixdum Pracfeclus , in Ar- 
menia, &in Arabia , & iniEgypto , resioptime gefle- 
rat Avidius CafFius ; mirum in modum omnibus Orien- 
talibus carus fuit, & fpeciatim Antiochenfibus 3 qui 
etiam Imperio ejus confenferunt. Quod certe oppor- 
tunam Parthis praebuiflet occafionem recuperandaj 
Mefopotamiac : five eam Caflius , impetrandi adversus 
Romanos auxilii causa, ultro ipfis traderet : flve, du- 
rante adhuc in Parthia bello civili, ipfimet fuis eam 
armis invaderenr. At, pofteacjuam compertum eft vi- 
vere Marcum Antoninumj citOj confenfu omnium > 
praeter cjuam Antioehenflum , Avidius interemptus 
eft , menfe fcilicet Julio ejufdem anni : uti refert 
Vulcatius Galhcanus in ejus Vita. 

Ubi Marcus Antoninus de defeclione CafTii factus 
eft certior , reliclo ftatim Sarmatico, Marcomanni- 



344 ARSACES VOLOGESESII. 

Arsac. coque bello , in Syriam contra Caflium profeclus eft, 
4- ? *• Ac vix illam attigerat Provinciam, cum ad eum Caflii 
caput allatum eft. Attamen pius Imperator non folum 
ca?de Caflii non exfultavit 5 verum ctiam caput ejus 
humari juflic, neque in confcios defectionis animad- 
vertit. Quin imo ignovit & civkatibus , qu«e Caflio 
confenferant > ignovit &ipfis Antiochenfibus, qui mul- 
ta in fe pro Caflio dixeranc. Capitohnus in Vita Marci 
Antomni. 

Cum vero in Syria res omnes Marcus Antoninus 
ordinaret atque componeret ; Vologefes Legatos ad 
eum mific de pace : ut innuit Capitolinus , dum in- 
quit : „ Multa egit cum Regibus , Sc pacem confir- 
„ mavit : fibi occurrentibus cunclis Regibus , & Le- 
„ gatis Perfarum , id eft , Parthorum. Capitolinus in Vita 
Marci Antonini. 

Paulus Orofius lib. 8. cap. 15. fcribit quoque , occi- 
fo in Syria Avidio Caflio , pacem cum Marco Aure- 
lio Antonino iniifle Vologefem. 

Arsac. Quonam tempore mortuus fit Vologefes II. atcjue 
44.5. idcirco , quot annos regnaveric, prorsus incertum eft. 
Extremis camen Commodi Imperacoris tempcribus vi- 
detur obiille. Quapropter, ut Arfacidarum Chronolo- 
giam fcquamur, illius mortem anno V. C. 941. adfi- 
gnamus. Et certe Regis illius effigiescum prolixa bar- 
ba , eum diu regnavifle argumento eft. Filios relicjuic 
Vologefem & Tiridacem : <juorum prior ei fucceflit, 



NUMMZ 



ARSACES VOLOGESESIL 54 y 



W»X3ssSsfeiteira jhfcfcJ 






i 

I ST8 



NUM M I 
ARSACIS VOLOGESIS II 




Ex Thesacro Regio. 

Caput Regis prolixa, barba. confpicui , necnon diade- 
mate ornati ac mitra fuis inftruclia redimiculis. Pone 
caput Littera initialis A. Ex aversa parte Genius 
Urbis , capite turrito ac diademate cxornato , ru- 
pibus infidet, quibus finiftra manuinnititurj dextra 
vultui admota. Ante Genium illac leguntur Litteras 
numerales, TKT. id eft, anno 425. 

/T~" R e u s itidem eft Parthicus hic nummus : at Pacori & 
/ gjj Chofrois nummulis mole & magnitudine itafuperior, 
ut, eorum refpe&u , mediae hunc formaediceres. Atque ideo 
alia eft typi forma. In illisenim folum Genii caput reprxfenta- 
tur: in hoc verb integra Genii figura confpicitur. Praeterea 
pofterior hic nummus litteram initialem } qua defignatur no- 
men Urbis , pone caput Regis prxfert : contra, quas habet 
numerales litteras in averfa parte oftendit. 

Jam vero , donec ad reliquam nummi explanationem vc- 

Xx 



346 ARSACES VOLOGESESII. 

niamus, quifnam Parthorum Rex in eo fit infculptus , non abs 
re erit indagare. Sed, ut aiunt,nodum in fcirpo quaerimus. 
Litterae numeralcs in poftica parte excufe eumnobis plane de- 
clarant 5 cum Epochae Arfacidarum annum exhibeant F K T. 
423. Nemo enim nefcit littera T. numerum 400. K. autem 
20. T. denique numerum 3. fignari. Annales autem Arfacida- 
rum. Vologefem II. Chofrois filium , hoc ipfo anno regna- 
viflenos edocent. Siquidem Capitolinus eumRegem ad Mar- 
cum Aurelium in Syriam poft Avidii Caftii necem Legatos 
mififle refert, anno Arfacidarum 431. Urbis verb conditae 928. 
Unde apparet , poft expulfum Monnefen , Vologefem II. in 
folium avitum a Parthis fuifle reftitutum. 

In hoc nummo Vologefes folito Arfacidarum Regum or- 
natu , videlicet, mitra infignis prodit : & ea quidem redimi- 
culis inftrucM. Quod mitrae genus , ut & prolixior barba , Prin- 
cipem jam fenem , aut faltem fene&uti proximum fatis arguit. 
Tunc autem annum regni fui trigefimum quartum agebat Vo- 
logefes II. & jamvir faftus , Parthorum Imperio-potitus eft. 
Neque verb putes, quia heic mitram gerit, alibi quoque fine 
mitra confpici non debere. Nam in fequenti nummo cum dia- 
demate fblo exhibebitur. 

Ad Urbis Genium revertor. Is infidet rupibus : Quae res 
Urbem in loco declivi fitam efle arguit : ut ex typo probe 
norunt ftudiofi nummorum Urbium Grascarum & Coloniarum 
Antiquarii. Arfacia autem , in qua haec Vologefis percufla eft: 
moneta , Urbs habetur Mediae : quae quidem Regio frigidiuf- 
cula erat & afpera atque montofa. Quae omnia cum ejus Urbis 
fitu fatbelle congruunt. An vero ^rfacia ea ipfa fit, quas 
hodie Cafbin appellatur , ut Minadoo placet 5 apud omnes 
aequenon conftat. 



ARSACES VOLOGESES II. 547 

NUMMUS 
ARSACIS VQLOGESIS II. 




E X MoSEO NOURO. 

Caput Regis barbati Sc diademate cincli. Ex averfa 
parte ea legitur Epigraphe barbare fcripta: BA2I- 
AEfiS BA2IAEAN AP2ANOT ETIPriTOT 
AIKAIOT EIIM>ANOT3 $IAEAAHXOS : id 
eft : Regis Regum Arsacis benefici, justi illustris, 
amici Gr/ecorum. Rex imberbis fblito rnore feder, 
dextra extensa arcum gerens. In area nummi A. 
initialis littera vocis Arlacia: Urbis confpicitur. 

IN hoc argenteo nummo eadem , quae in fuperiore aereo, 
nafi oblongi forma,eadem orislineamenta cernuntuneadem 
denique barba prolixior , atque in acumen definens. Qux om- 
nia Vologefi II. nummuai proculdubio adfcribunt. Nec te 
moveat AP2AKOT appellatio pro BOAATASOT, quam 
in avo ejus Vologefe 1. vidimus. Vologefis enim nomine ap- 
pellati Reges , modb hanc , modo illam , utpote Arlacidae ad- 
hibuerunt. Imo & filius ejus Vologefes , hujus nominis ter- 
tius, utramque fimuL AR2AKOT BOAArASOT aiTumpfjt 
appellationem , ut infra videbimus. 

Xx ij 



34 8 ARSACES VOLOGESES II. 

Ecce iterum Vologefes , quera mitra decorumin fuperiore 
nummo confpeximus,nunccincinnatus prodit > utnofcat Lec- 
tor Arfacidas eofdem, modb cum mitra , Parthorum Regum 
infigni , raodb capite nudo , exhiberi ; aft , quoquo modo , 
diademate femper revinciri. 

Is , barba oblonga. Arfacidarum more , infignis , veluti 
jam fenior confpicitur. Quod adprimedemonftrat ejus, uti in 
fuperiore nummo prolixitas. Qua. de causa illom alteri num- 
mo ptastuli , jnniorem eum exhibenti : quem otudem num- 
jnura inter tot tamque varios , raros & confpicuos nummo3 
illuftrifiima Comitifla d e V e r u e- poftidet : quemque inge- 
nita fibi humanitate , ut & Vononem Phrahatis IV. filium, 
defcribendum mihi commodavir. 

Littera A. in area exarata, major, quam epigraphes Ktte- 
lae, ut fxpiiis jam diximus , initialis eft nominis Arfacix ur- 
bis ,in qua argenteu6 hic Vologefis II. nummus,aeque ac fupe- 
rior ejufdem a:reus , eft percuflus. Atque heic obiter obfer- 
vandum eft in illa Regia Urbe veram Linguae Graecaepronun- 
tiationem jam tunc depravatam fuifle , Scalptorefque ac Mo- 
netarios a recta & germana nominum fcriptione deflexifle : 
ita ut AP2ANOT ipfius nomen pro AP2AKOT fcribere- 
tur. 

Qubd fi nummum noftrum prae manibus habuiflet illufttif- 
fimus ac dodilTimus Vir Ezechier Spanhemius , diflertatione 
quinta pag. 425. Goltzium non aecufaflet , quafi veram illius 
leciionem adfecutus minime fuiflet. Ibi enim ait, de Goltzio 
loquens : Nec felicior idem fuit in eruendo nomine AR- 
SACIS , pro quo AP2ANOT in ejusdem Thesauro per- 
peram legituk. At id condonandum eft eruditiflimo Scrip- 
rori , qui Arfacidarum nummos inter rariflimos coilocat ; nec 
plures quam quatuor , vidifle fe profitetur. 

In hujus autem Vologefis II. nummi epigraphe non folum 
ARSACIS nomen corruptum legitur ; fed & voces ETIP- 
TITOT pro ETEPrETOT, AIKAIOT pro AIKAIOT , 
& «MAEAAHXOS pro «MAEAAHNOS fubftimuntur. Ac 
deinceps tanta iitterarum fecuta eft depravatio , ut jam ipfi 
caracteres Graeci efle defierint, atqueadeb a peritis legi jam 
Qon poffint. Unde nulli proprie Regi adjudicari nummos 3 . 






ARSACES VOLOGESESII. 34* 

fed inter incertos coltocari neceflum fuit : ut in appendice 
hujus libri patebit. 

Rex ille imberbis fedens , ac dextra arcum gerens in nummis 
drachmalibus argenteis, femper exhibetur, tanquam folitus 
Arfacidarum typus , quo originem fuam ab antiquiflimo Rege 
Perfarum deduxifie fe teftentur. 




3J0 



ARSACES XXVIII 

ARSACES VOLOGES~ES.III. 

REX PARTHORVM XXVni 




*-Jn Sueton.Car.t/ atitvf.wJ.JvL ■ 
£x rium .ctr-g .tetradv . 



OLOGESES III. patri fuo Vologe- 
fi II. in Parthorum Regnum fucceflit. Sed 
quo anno, incertum eft : cum prorsus 
ignoretur, quo tempore Vologefes II. fu- 
prcmum diem obierit. Id tamen extremis 
Commodi Augufti temporibus evgnifle fufpicamur. 




ARSACES VOLOGESES III. 3H 
Utut eft, fimulatque Vologefes III. ad Imperium evec- Arsac. 
tus eft, Sanatruci Armenias Regi videtur bellum intu- 44-6. 
lifle : ut conjicimus ex his Suidac de Sanatruce loquen- 
tis verbis : animo erat ad omnia magno f pr^ecipue ~verb ad 
res bellicas. Cum quo enim Sanatruces fuam in re bel- 
lica peritiam experiri potuiftet, nifi cum Vologefe> 
cjui , magna militum manu, venerat Armenise regnum 
invafurus > quod fratri fuo Tiridati largiretur : Par- Arsac, 
thorum Regum more , qui fracribus fuis Armenise re- 447- 
gnum tradere femper conati funt ? At Sanatrucis rei 
militaris fcientiflimi virtutc repulfus Vologefes, de- 
iiftere ab inccepto coaclus eft. 

Poft interfectum Imperatorem Commodum , P, 
Helvius Pertinax a Senatu Auguftus dicitur. Sed bre- 
vifTimum ejus Imperium fuit. Vix enim tres regnave- 
rat menfes Vir moribus anticjuiflimis 5 cum eum Pra> 
toriani milites multis vulneribus obtruncant* audto- 
remque fceleris Didium Julianum Imperatorem faciunt. 
Eodem fere tempore exercitus Syriaci Pefcennium 
Nigrum , Provinciac reclorem , iridem Auguftum 
creant. Hic, poftquam rerum potitus eft, amicis ufus 
eft Parthis atque Adiabenis. Siquidem eos omnes cum 
Pefcennio fenfifle , hoc eft , ab ejus ftetifle parcibus 
fcribit Spartianus in Seyeri Vita cap. 9. . 

Poftcjuam rumor increbuit Pefcennium in Syria a Arsac. 
militibus appellatum efle Imperatorem 5 ad eum Le- 44&. 
gati undicjue Antiochiam confluxere , velut ad legiti- 
mum Principem : Reges quocjue & Satrapa» trans Eu- 
phratem Tigrimque habkantes , gratulatum miferuntj 
fiiamque operam in omnem eventum pollicebantur. 
Qiios ille ampliflimis affedlos muneribus, gratiifque 



Ift ARSACES VOLOGESES III. 
Arsac. de fua propenfa voluntate, decjue iis, cjua: polliceren- 

4+8. tur, a<5tis , dimittebat : nullis iibi inpraefens opus efle 
auxiliis affirmans j fatis munitum Imperium , idque 
gefturum fe incruentum. Herodianus lib. 2. 

Interea Pefccnnius Niger , ubi Romam a Septimio 
Severo occupatam , ipfum a Senatu appellatum Im- 
peratorem , nihil tale expectans , audivit ; praeterea 
omnem Illyricum exercitum contra fe, aliafque pe- 
dcilres navalefque copias educi : perturbato vehemen- 
ter animo, monet Provinciarum Praefides, aditus om- 
nes portufque cuftodiant: mittitque rogatum auxilia 
ad Parthorum , Armeniorum , atque Atrenorum Re- 
ges. Cui cpidem Armenius , neutras fe partes fiifcep- 
turum refponditj tantum res fuas defenfurum Severi 
adventu : Parthus autem , Satrapis imperaturum pcr 
epiftolas , uti copias congregarent. Ita enim facere 
confuevit bellum comparaturus. Siquidem mercenarios 
milites, atque ordinarios exerciEus Parthi nullos habent. 
Idcm Herodianus hb. 3 . inkio. 
Arsac Igitur Vologefes III. copias ad Pefcennium mifit , 

++9 , cpemadmodum & ambo Abgari Reges , Ofrhoenorum 
unus , alter Adiabenorum. At e Legatis Pefeennii pra?- 
ftantiflimus i£milianus , apud Cyzicum Hellefponti 
urbem commiilb cum Severi ducibus prarlio , ab eis 
viclus Sc interfeclus eft. Hoc praelio faclo , rursum 
a^qualis acrifque pugna commiffa eft. Pra?erant exer- 
citui Severiano Valerianus & Anulinus. Niger fuas 
Legiones ipfe praefens inftruxerat. Locum , in cjuo pu- 
gnatum eft, propter anguftiam , Ciltcias Pjlas nomi- 
nant : cpod ex altera parte impendent pracrupti mon- 
t$s; ex altera. magna praecipitia jn mare porriguntur, 

Hoc 



ARSACES VOLOGESES III. w 

Hoc autem poftremo in praelio tanta facla efl: cse- Arsac. 
des , ut defiderata fint Nigrianorum viginti millia : ac 44?- 
Niger ipfe cum paucis incolumis ex acie evadere vix 
potuerk j Antiochiam iefe recepturus. Gapta vero 
non multo poft a Severianis Antiochia, denuo ex ea 
ad Euphratem confugit, ratus hoc unum fibi ad Par- 
thos perfugium futurum. Sed eum infecuti Severiani 
capiunt , eique caput abfcindunt. Dio lib. 74. pag. 842. 
843. <y 844. 

Occifo Nigro , Severus omnes (ftatim ) illius ami- 
cos fupplicio aflfecit , flve qui fponte, five qui neceffi- 
tate coa<5H rebus illius ftuduiffent : militibus tantum , 
qui eflrugerant, ac transfluviumTigrim, metu Severi, 
ad Parthos abierant, impunitate propofita, receptis. 
Quippe magna vis hominum in ea loca concefferat. 
Quo potiflimum effeclum eft , ut validiores deinceps 
Parthi adversus Romanos conferenda manu evaferint. 
Nam gnariantea pugnaretantum arcu ex equis, neque 
armatura muniti , neque hafta gladiove fatis audaces, 
levi pendulaque vefte , plurimumque inter fugiendum 
averfi , fagittas intendebant. Poftea vero quam Roma- 
ni aliquot milites , fabrique nonnulli in eas regiones 
confugerunt , ibi astatem acturi , non folum armis uti, 
fed ea quoque fabricari Parthi didicerunt. Herodianus 
Ub. 3. 

Dum vero Romani de imperio inter fe armis ita dif- 
ceptabant j Ofrhoeni & Adiabeni ( imo & Arabes ) qui 
ab ipfis defecerant, ciim Nifibin obfiderent, ac vi<5H 
efTent a Septimio Severo Augufto : Legatos ad eum , 
intellecla Nigri morte , miferunt , non excufatum , 
quod injufte fe geffifTent ? fed ut beneficium quoque 



jr 4 ARSACES VOLOGESES III. 

Arsac. poftularenc 5 cjuod ea Severi causa, feciflenc : Aiebant 
449- enim, fe milites illos, cjui a Nigri partibus ftetifTenc, 
Severi causa. necafTe. Miferunt & munera quaedam ipli, 
nec tantiim captivos, fed etiam fpolia 7 quse cjuidem 
eflent refidua , fe reddkuros polliciti funt. Non tamen 
ea caftella , quas ceperanc, deferere; nec impoficionem 
tnbuti admkterc volebant. Immo reliquos etiam mili- 
tes Romanos extra regionem fuam adduci poftulabant. 
Has igitur ob caufas bellum illud contra eos populos 
occoeptum fuit. Dton. ex Theodof. lib. ?$. pag. $48. 
Arsac. Poftquam igitur Severus tranfiit Euphratem , ac 
4,50. terram hoftilem invafit > faclum eft cum ea regio a na- 
tura fit in fumma inopia aquac , ac tum permagno fo- 
lis a:ftu exficcata, atquearida efiet, utSeverusinfjm- 
mum difcrimen venerit , ne maximam exerckus par- 
tem amitteret. Nam defeifis longo itinere militibus & 
calore folis vexatis , pulvis tantam moleftiam exhibe- 
bat, nec jam ut iter facere poftenc , nec loqui. Hoc 
unum verbum poterant effcrre, aquam T aquam. Quar 
ut inventa eft, Severus initio, perinde ac fi ea norx 
reperta ellet , anxius, calicem poftulavit, plenumque 
aquae coram omnibus exhaufit. Pofteum ceteri quoque 
omnes biberunt ? atque ita recreati funt. Dio ex XifhiL 
ibid. pag. 845). 

Cum autem Nriibin adveniflet Severus Auguftus , ibi 
fubfticit , Paternum ver6 , candidum Sc Isetum contra 
barbaros , quos paulo ante dixi , mifit, qui cum primcV 
regiones illorum incendiftent, cepiffentque urbes, atque 
ob eam caufam Severus magnmce fe efferret , quafi 
prudentia & magnkudine animi pracftaret reliquis ho- 
minibus > maxime novum & infolens quiddam accidic: 



ARSACES VOLOGESES III. 3 ss 

cjuod Claudius Latro , qui Judaeam Syriamque praedari Arsac 
coeperat, & ob eam caufam ftudiose conejuirebatur , + , . 
ad Severum cjuodam tempore pro Tribuno militum ve- 
nitcum equitibus > eumcjuecomplexus , atque exofcu- 
latus falutavit: necjue tamen ab eo ftatim agnitus, 
necjue captus ( unquam ) eft poftea .... 

Per idem fere tempus Severus Auguftus rursus exer- 
citum in tres partes diftribuitj cjuarum partium uni 
Laztum , alteri Anulinum , tertisc Probum prscfecit $ 
eolcjue in Orientem mifit : cjuem illi tripertitis ingrefli 
copiis & itineribus , in poteftatem, non abfcjue labore 
redegerunt. Id. Dio ibul 

Verum enim vero cum Imperator Severus in Me- Arsac. 
fopotamia ageret, de capto Byzantio , cjuod vivi mor- +* I# 
tuique Pefcennii fecutum partes fuerat, adlatus eftad 
eum nuntius. Quo cjuidem fummopere Isctatus eft, 
cjuippe cjui aemuli fui virium cjuod relicjuum fupererat, 
ca urbe expugnata , penitus exftindtum videret. 

Itacjue igitur, rebus Orientis ex fententia geftis, at- 
•cjue ut res pofcere videbatur , ordinatis, cupido jam 
Severum invaiit Regem cjuocjue Atrenorum bello ten- 
tandi , ac Parthorum regionem occupandi : cjuos utrof- 
cjue in focietatem Niger adfciverat. Quibus tandem 
rebus in aliud tempus rejectis , cogitare inftitit, cjuo 
paclo fibi univerfumRomanum Imperium liberifcjue fuis 
bona fide adjudicaret. Herodianus Itb. 3. cap. 6"j. 

Et certe interje£to dein tempore Severus Auguftus 
circa Arabiam plurima geflit > Parthis etiam in ditio- 
nem redaclis , necnon xjuoque Adiabenis : qui quidem 
omnes cum Pefcennio fenferant. Atque ob hoc , re- 
verfus, triumpho delato , appellatus eft Ara.bicus, 

Yy i) 



35<j ARSACES VOLOGESES III. 

Arsac. Adiabenicus, Parthicus. Sed triumphum ref- 
45 x ' puic , ne videretur de civili triumphare vicloria. Re- 
cufavit 8c Partlncum nomen, ne Parthos lacefleret. 
Spartianus in Seyero. 

Interea Severus Nifibi magnam dignitatem deditj 
eamque Coloniam Romanam prius faclam , ut docent 
nos hujus urbis nummi, cum Septimije nominej 
commifit Equiti Romano. Sa?pius autem dicere fole- 
bat , fe magnam regionem adjunxiffe Imperio 5 eam- 
que propugnaculum Syriac effeciffe. Tamen revera 
conftat eam Romanis , ut frequentium bellorum, ita 
multorum quoque fumptuum caufam extitilTe : prop- 
terea quod paucifTuna pendebat , infumebatcjue multa: 
cjuodque Romani ad Medos finitimos, Parthofque pro- 
greffi , proiisfemper quodammodo pugnare cogeban- 
tur. Dio lib. 75. pag. 845. <sr $50. 

Ca:terum , conftitutis in Mefopotamia rebus , Ro- 
mam regreflus eft Severus. Aft huic nondum a bellis 
barbaricis refpiranti bellum civile cum Albino Ca?fa- 
re, qui fe Imperatorem appellaverat , exortum eft. 
Quo bello dum occupatur , Parthi , arrepta licentia , 
Mefopotamiam ceperunt, magnis copiis conductis. Idem 
Dio ibui. yag. 850. itr S 5" ?• 

[A.RSAC Albino in Galliis interfeclo, vixdum reverfus Ro- 
• 452- mam Severus Parthorum in Mefopotamiam irruptio- 
nem comperitj ftatrmque profectus ad bellum Par- 
thicum eftj edito prius Gladiatoric Munere, & Con- 
giario Populo dato. Trajecto pofthac exercitu, a Brun- 
dufio continuato itinere venit in Syriam , Parthofque 
fubmovit. Spartianus tn SeMcro. 
Eo ipfo tempore , quo in Syriam appulit Severus , 






ARSACES VOLOGESES III. 357 
Parthi Nifibin obfidione jam cinxerant, eamque haud Arsac. 
dubie cepiflent 5 nifi Lartus, qui legiones in Mefopo- 4-5 3« 
tamiam induxerat, urbem illam ab expugnatione fer- 
vaifet. Qua ex re magnam gloriam eft adeptus. Dio 
lib. 7S- pag. 853- 

Tiridates, Vologefis Parthorum Regis frater, ut Seve- 
rum in Syriam adveniffe accepit, ad eum venit oratum, 
ut Armeniae regnum concedere fibi vellet : cum ejus 
Rex Sanatruces Arfacida nuper funclus fato fuiflet. 

Interim Severus Auguftus paulo poft Nifibin pro-ARSAc' 
fe£rus eft. Parthi autem , adventu ejus minime ex- 454« 
fpeclato perterriti, domum funt reverfi. Praserat iis 
Vologefes III. cujus frater Tiridates tum in comitatu 
erat Severi. Dio ut jupra pag. 2$ 4. 

Jam vero in Armeniam fa6turus impetum Severus 
prxventus eft a Sanatrucis filio Vologefo , Rege Ar- 
meniorum, mittente obfides ultro Sc munera , ac fup- 
pliciter petente , ut fibi cum eo inire amicitiam , 
fcedufcjue ferire liceret. Herodianus lib. 3. cap. 7$. 

Rem tamen paulo aliter narratDiohis verbis: Cum 
Vologefus , Sanatrucis filius , aciem Severianis oppo- 
fuiffet, acprius, cjuam cum eis confligeret , inducias 
poftulaffet , 8c impetraffet : Legatos Severus ad eum 
mifit, eique partem Armeniae , pacis causa, donavic 
Dto Ub. 75. pag. 854. 

Cum majores Regis Armenia^licet Arfacidac,Romano- 
rum amicifemper fuiftent,utpote cjuiRegesArmeniorum 
.ab iis facli effent j eam ob caufam ipfius Regni partem 
Severus Vologefi Sanatrucisfilio dedit : Sophenem ver6 
(quam olim Tigranes fiiius, vivo patre , a Pompeio 
acceperat) retinuit, utejusalicpandoobtinenctae fpeni 



Arsac 



4 j8 ARSACES VOLOGESES III. 

Tiridati qui fecum morabatur, faceret. Nam patris de 
454 ' Romanis optime meriti fiiium patrio regno omnino 
fpoliari acquum non exiftimabat. 

Severus igitur , procedentibus ex fententia rebus in 
Armenia, perrexit ad Atrenos. ( Eorum enim Rex 
Barfenius, Pefcennii parces foverac ) Sed & Rex Of- 
xhoenorum Abgarus ad eundem transfugit, traditifque 
obfidio liberis, fidem fuam auctoravit ; fagittariorum- 
que vim magnam mific auxilio. Hcrodianus hb. 3. cap. 

73- 

Cseterum Romanus Imperator regionem interam- 

nanam , agrumque Adiabenorum tranfgreflus , etiam 

in Arabiam felicem excucurrit. lbi expugnatis vicis 

urbibufque permukis, omnemqueagrum depopulatus, 

in Atrenorum regionem mox ingreflus, Atras circum- 

fedit, Urbem fcilicet altifiimo impofi:am monti , ac 

maxknis validiflimifque obieptam mcenibus , floren- 

temque ingenti fagittariorum copia. Igirur hanc Ur- 

bem Severianus exercicus, quanca maxima vi poterat, 

oppugnabat : machina?que omnifariam mcenibus ad- 

movebantur , nullo oppugnacionis genere praztermifib. 

Id. Hcrodiams ibid. 

Contra autem Atreni audacter urbem defenfare , 

fagictafque ac lapides fuperne jacientes , pefiime ac- 

cipere Severianos , etiamque vafa fuftilia volucribus 

quibufdam venenatifque beftiolis oppleta devolvere , 

qux cum aut oculis involitarent , aut in apertas cor- 

poris partes fenfim obreperent, graviter fingulos con- 

lauciebant. Incideratque in morbos Romanus milesi 

aeflum illum cceli nimio fole pra:fervidi , parum fe- 

rens : iicuc longe plures ob hos caius , quam hoib.Ii 





::: 




lii! 




::. 

C: 




A: 




h 



ARSACES VOLOGESES III. 3^ 

manu interierint. Proin defatigatis jam & contufis om- Arsac. 
nibus , procedente fecus obfidione , ac plus ja<51urse , 454- 
cjuam lucri Romano faciente , decrevit exercitum Se- 
verus , prius cjuam univerfus periret , ex eis locis de- 
portare : triftem videlicet infecto negotio. Quippe af- 
iuetus vincere prscliis omnibus , viclum fe tunc puta- 
bat , cjuia non vicerat. Sed eum tamen profpera fors 
& fautrix ftatim confolatur. Necjue enim plane rebus 
infectis rediit 5 fed majore , cjuam fperaverat, fucceflii. 
Nam impofitus navibus permultis exercitus univerfus, 
nequacjuam fcilicet quo intenderat , Romanas appul- 
fus ripaz : fed undarum impetu Parthorum ad agrum 
proveclus , haud procul Ctefiphonte 5 qua in urbe fe- 
des Regis eft. Is tunc pacem agitans , ac nihil ad fe 
pertinere, Severi pugnas autumans , quas gereret cum 
Atrenis > otiofus videlicet nihil exfpeclabat mali. Idem 
Herodianus hbro 3. 

Ceterum Severi exercitus cum ad eas ripas vi flu- 
minis injeclus, moxque in terram eftet expofitus, om- 
nem illico depopulari agrum ccepit y abactifque , ut 
fci quseque inciderant , pecoribus , ad vefcendum , 
vicifque aliquot incenfis , paulatim ufque ad Ctefiphon- 
tem perrexerunt : qua in civitate magnus Rex Vologejes 
commorabatur. Artabanus enim hujus filius , mortuo 
tantum Severo Augufto , regnavit > cum jam filius 
ejus Antoninus Caracalla rerum potiretur.. 

Igitur imparatos nacli barbaros , carfis primo qui- Arsac. 
cumque reftkiilent, direptaque mox urbe , pueris fe- 4>j. 
minifque in captivitatem adduclis , tantum ipfo Rege 
cum paucis equiribus elapfo , thefiiuris illius ornatuque 
omni & fupelieclile potiti victores regrediuntur. Ita 



16o ARSACES VOLOGESES III. 
Arsac. Severus , fortuna magis quam confilio , Parthicam vic- 
45 J- toriam adeptus eft. Igitur profpere fiiccedentibus rebus, 
litteras ad Senatum Populumque Romanum de fe ma- 
gnilicas dedit , ac depuftas in tabulis pugnas , victo- 
riafque fuas cxpofuit : nihil non honorum decernente 
Senatu, otfuper his, cognomina imponente gentium 
devictarum. Hcrodianus lib. 3. cap. 74. 

Hccc Herodianus. Rem vero ita narrat Spartianus. 
i£ftate jam exeunte Parthiam ingreffus ( Severus ) 
Ctefiphontem , pulfo Rege , pervenit , & cepit hie- 
mali prope tempore : ( quod in illis regionibus me- 
lius per hiemem bella traclantur ) cum herbarum 
radicibus milites viverent, atque inde morbos aegri- 
tudinefque contraherent : cjuare cum obfiftentibus' 
Parthis , fluente cjuocjue per infuetudinem cibi alvo 
militum , longius ire non poflet , tamen perftitit , & 
oppidum cepit , Sc Regem fugavit , ac plurimos in- 
teremit , & Parthicum nomen meruit. Ob hoc etiam 
filium ejus BafTianum Antoninum , qui Casfar appel- 
latus jam fuerat , annum decimum tertium agentem , 
- participem imperii dixerunt milites. Getam quoque 
minorem filium Ca?farem dixerunt : eumdem Antoni- 
num appellantes. Harum appellationum causa Donati- 
vum militibus largiflimum dedit : concefsa eis omni 
praeda oppidi Parthici , quod milites cjuacrebant, Spar- 
ttanus in yita Scveri. 

De eadem Severi Augufti fortuita in Parthiam ex- 
peditione loquens Dio in talia ferme erumpit verba: 
item Seleuciam & Babylonem ab hoftibus defertas ce- 
leriter occupavitj ac paulo poft Ctefiphontem : quam 
urbem diripiendam reliquit militibus , & in ea ca?dem 

maximam 



ARSACES VOLOGESES III. j<?i 

maximam fccic , cepitque fuperftitum hominum ad Arsac. 
centum millia. Vologefum tamen fugientem non eft 4.^5. 
infecutus j neque Ctefiphontem retinuit j fed tanquam 
ob id folum venifTet , ut eam diriperet; difcefTit coactus 
ignorantia locorum , & inopia rerum neceflariarum , 
reverfufque eft alia via; quod fcenum lignaque in- 
venta in fuperiori itinere, confumpta eflent. Parsigi- 
tur pedeftris exercitus iter fecit ad fuperiorem ripam 
Tigris pars navibus vecla eft, Dio lib. y$. pag. Zs4- 

Ea ratione Severus , Seleucia , Babylone & Ctefi- 
phonte captis , diclus eft a militibus Imperator XI. 
atque ob Parchiam captam cognomen Parthici Ma- 
ximi affumpfit, moxque nummos aureos & argenteos 
fignari juflit cum iis ticulis. 




Ex MusEb nostro. 

Eodem quoque tempore a Senatu decretus eft Se- 

vero de Parthis triumphusj tefte Spartiano tn ejus 

Vita. Quem quidem triumphum idcirco recufavit, qu6d 

confiftere in curru, affe<5tus articulari morbo, non pof- 

fet. Sibi tamen ad radices Capitolii triumphalem arcum 

extrui pafTus eft in perpetuam vicloriarum fuarum me- 

moriam. 

Zz 



Arsac. 
456. 



Aksac, 

457. 



3 6i ARSACES VOLOGESES III. 

Dum autemhacc geruntur, comparato magno com- 
meatu , paratifcjue multis machinis , iteriim Atra 
exercitum duxit. Grave enim efTe ftatuebat , captis 
cazteris , eam urbem , folam , in medio pofitam , re- 
fiftere. Itaque in eam rem magnos fumptus fruftra 
fecit , amifitque machinas omnes , paucis exceptis, 
quas fecerat Prifcus. Amifit praeterea milites complu- 
res. Quippe etiamdum pabuiarentur, ca?debantur> im- 
petum faciente in ipfos celeriter barbaro ecjuitatu 
Arabum , & Atrenis longiffime jaculantibus ; telacjue 
ita conjicientibus machinisquibufdam, ut fa?pe fatelli*. 
tes Severi profternerent. Cum autem Urbem illam 
fpatio 20. dierum tenuiffet obfeffam 5 re infecla, difce- 
dere rursiis eft coactus. Dio lib. 75. pag. 85-5". Cr 856". 

Interea Septimius Severus, tuenda? Mefopotamix 
causa. , ex tribus iis Legionibus , cjuas ad Parthicum 
bellum confcripferat, ideocjue appeilaverat Parthkas > 
Primam & Tertiam in ea relicjuit Regione , ut ex Dione 
difcimus, lib. 53. pag. 564. 

Ipfe vero Antiochiam regreflus eft j cjua in Urbe 
hiemem egit , primocjue januarii die anni V. C. 955. 
Conful III. una cum filio M. Aurelio Antonino Caracalla 
procefTit. Inde profeclus in /Egyptum, totarn regionem 
curiose perluftravit 5 ae Romam poftea eft reverfus. 

Caeteriim, poftillam Severi Augufti in Parthos ex- 
peditionem, nec deParthis, nec de Voiogefe, apud 
Hiftoria? Scriptores ulla fit mentio. Verum ex Dionis 
excerptis colligitur tantiim hunc Parthorum Regem 
mortuum effe fub AntoninoCaracallaanno V. C. 966. 
Aifacidarum 465». Deeo enim Imperatoretum in Ger- 
mania verfante fic locpitur docliflimus ille Scriptor. 



ARSACES VOLOGESESIIL 3 <r$ 
Antoninus eo fe multum jaclabat , quod Vologefb Arsac. 
Parthorum Rege mortuo, ejus filii de regno inter fe 469. 
certabant > cum id cjuod cafu evenerat , ipfe confiiio 
fuo factum eile fingeret. Dio lib. 77. pag. 747. Excerpt. 
Valejian. Nec multo poft idem Dio ea quocjue ad- 
dit,- de eodem Caracalla fermonem faciens. Hacc ille 
poft fratris necem cum fentiret & ageret , nihilomi- 
nus lastari fe aiebat Parthorum fratrum diffenfione > 
quippe cjuse maximam labem illatura eflet rebus Par- 
thorum. Id. Dio ibid. pag. 748. 

Necjue vero piguit eum fcribere ad Senatum de 
Regibus Parthorum , quod cum fratres effent , Sc dif- 
fiderent inter fe, Refpublica Parthorum ex eorum dif- 
fenflone magnum detrimentum caperet : quafi vero 
ob eam caufam poffet res Parthorum interire > Sc 
Refpublica Romana falva effet, ac non quodammodo 
penitus everfa, non fblum cjuod , cum magno malo 
civium, maxima pr*cmia pro caede fratris dederat mi- 
Jitibus,- fed etiam cjuod plericjue rei fiebant per ca- 
lumniam > non modo ii , cjui ad Getam alicjuid fcrip- 
ferant, aut ei, Cacfari defignato, factove Imperatori, 
fuerant in Praetorianis Cohortibus, fed etiam reliqui 
omnes , cjuibus nihil unquam rei cum illo fuerat. Dio 
lib. 77. pag. 8j6. 

Cajterum Vologefes , cum annos viginti-cjuinque 
regnaviflet , fato concemt > relicjuitcjue Artabanum 
& alios filios, cjui armis inter fe de Imperio decer- 
tarunt. 



Zzij 



5 5 4 ARSACES VOLOGESES III. 

N U M M U S 
ARSACIS VOLQGESIS III. 




Ex Museo Car. Patini D. M. 

CapuC Regis barbati, ac mitra & diademate confpf- 
cui. Ante caput fceptrum , ut videtur. Pone vero 
Littera I\ In aversa parte Rex ipfe fedet in fella 
aurea , dextram porrigens Genio Urbis , ftanti ca- 
pite turrito , coronamcjue ei defcrenti. In ambitu 
Nummi ealegitur Infcriptio: BACIAE.QC BACI-. 
AEHN BOAArACOT AIKAIOT EIIISANOTC 
$IAEAAHNOC : id eft , Regis Regum Bolagasis 
justi, illustris , amici Gr^corum. In area lkterae 
ANT , id eft, anno 4ri. 

HIc Nummus argenteus tetradrachmalis a Patino noftro- 
bis vulgatus eft. Semel in Thefauro fuo pag. 209. ubi 
eum quidem ad Vologefem revocat , fed re non fatis perpensa ; 
videlicet , ad quemnam eorum Regum pertineat , qui nomi- 
iie Vologefisappellati funt : quamvis , ut jam fupra retulimus, 
sres numero extiterint. Iterum in fuis ad Suetonium Notis * 



ARSACES VOLOGESES III. ?<?3 

pag. 201 ubi nummos Pavthicos complures habere fe com- 
memoiat , quos litteraria: Reipublica: non denegaturum fe efle 
pollicetur. At duos tantum Vologefis nummos comparaverat 
Vir doclifiimus : hunc fcilicet , quem jam Patrono cuidam 
fuerat largitus: alterum vero drachmalem, quem , veteris 
amicitiaz noftrae gratia , dono mihi dedit eo tempore , quo 
Patavii illum invifi anno 16S6. 

Quin ad Vologefem hujus nominis tertium pertineat hic 
maximus ex argento nummus , dubitare nos non finunt litte- 
ix numerales in area nummi exaratce inverfo ordine : ANT, 
id eft anno 451. quo Vologefes , civili bello Severum inter 
& Albinum exorto, in Mefopotamiam irrupit : prout nos 
edocet tam neceflarius , tantiquc faciendus numeralium licte- 
rarum ufus , maximeque in nummis RegumParthoram. Qui- 
bus quidem litteris omiflis , cum tres in Parthorun. Regum 
ferie Vologefes occurrant , cuinam eorum adfigrandi fint 
nummi folo Vologells riomine infigniti , penitus .gnorare- 
mus. 

Jam vero littera F. pone Vologefis exfculpta , Oorpixum 
menfcm, a Triftano citatum, heic fortaflis indicariexiftimat 
Patinus, eb qubd vidcrit in nummo Arfacis Prinu verbum 
TOrniAin infculptumad fignificandum Arfacidarum f po- 
cham , id eft , Parthicum Regnum , ab eo menfe exorJiuni 
fumpfifle. At , cum Arfaces Secundus , ut fupra vidimus , 
nummos fuos menfe Hyperberetxo fignarit , quo Regnuni 
fuerat aufpicatus : alia fanc caufa nobis videtur inquirenda. 

In plurimis Arfacidarumnummiscum poneRegis efagiem , 
tum pone Urbis Genium corona turrita infignem littera A. 
confpicitur; qua nihil aliud, quam initialis Arfiiciae Urbis 
littera fignatur, in qua cufa eft moneta : uti probant tunv 
caput Genii Urbis in averfa parte nummi Regis Chofiois ex- 
prefium ; tum Genius ftans in hoc, de quo agitur, nummo. 
Qui quidem Genius coronam lauream Regi fuo, ranquam 
perpetuo victori defert. Simili igitur ratione litteram F. ini- 
tialem efie Urbis Gazx, in qua percuflus eflrhic Vologcfis 
nummus afierere nos pofie arbitramur : cum B. in nummo 
infra defcribendo Bologeji-im urbem indicet. 

TAZA Straboni Medix Atropatix Urbs eft t qua? s ob 



166 ARSACES VOLOGESES III. 

adjun&um articulum Perficurn, TAZAKA a Stephano no- 
minatur. Illa Regia erat Parthorum Regum xftivis tempori- 
bus fedes ; in media fita planicie ; loco tamen edito , ac na- 
turaipsa munito. Eam in Parthica fua expeditione oppugna- 
vit Mavcus Antonius. Gaza autem illa ab Ecbatanis 4so. fta- 
diisdiftabat: Stephano quidem Urbs Mediae maxima '■> Arriano 
yerb magnus tantummodo vicus. Partb. lib. 4. 

N U M M U S 
AKSACIS VOLOGESIS III. 







In Museo Commendatoris a Puteo Romjz. 

Idem Vologefis III. caput, ante quod fceptrum : pone 
vero littera initialis A. Ex aversa parte idem om- 
nino typus, qui in nummo fuperiore, cum diversa 
paululum Epigraphe j fcilicet, BACIAEflC BACI- 
AEHN APCAKOT BOAArACOT AIKAIOT 
EIIISANOTC : id eft , Regis Regum Arsacis Bo- 
lagasis justi, illustris. In area HT. id eft anno 
460. 

HIc argenteus Nummus tetradrachmalis eumdem Partho- 
rum Regem Vologefem III. exhibens , quam in fupe- 
riore nummo, paulb feniorem, nempe novem annorum nu- 
mero , exitaiae raritatis ideo eft: habendusj qubd utrumque 



ARSACES VOLOGESES III. 3^7 

Arfacis & Vologefis prxferat nomen , cum & Patinianus Sc 
alius Romanus , de quo mox nobis erit iermo , folam QO- 
AATACOT appellationem exhibeat; ut Arfacidas Reges in 
nummis fuis certos quofdam titulos omififle modb, modo 
infcripfiffe doceamur. 

Lucas Holftenius in fuis ad Stephanum notis pag. 70. nar- 
rat ab iUexandro VII. Ghifio Pontifice Maximo legendum 
fibi datum fuifle nummum argenteum primx magnitudmis ; 
in cujus parte antica caput Regis cum mitra fuis redimiculis 
inftructa cernebatur: in poftica vero Victoria (aut forfitan 
Urbis Genius ) Regi fedenti coronam deferens cum hacin- 
fcriptione : BACIAEOC BAClAEftN BOAArACOT 
EFII$ANOTC KAI «HAEAAHNOC. Hunc nummum vi- 
diffe fe teftaturllluftr. Spanhenius DiJ $.p~ 1 g 425. penesllluftr. 
Principem Auguftinum Ghifium AlexandriVII. P. M. exfratre 
filium At cum Patinus &-Spanhenius litteras nnmerales prae- 
termiferint ; ambos eos nummos ex fola Epigraphe ad Volo- 
gefem III. nemo poterit certo ac tuto revocare. 

Tanti ergo momenti funt , praefertimque in Arfacidarum 
Regum nummis , litterae numerales ; ut fine earum auxilio 
plurimi ex illis Principibus delitefcere adhuc in tenebris co- 
gerentur. Nummus autem , de quo in arca heic agirur , eas 
exhibet litteras HT, quae Parthoruni Regum /Erac annumin- 
dicant 46o.anno V. C. 958. refpondentem. Unde hunc num- 
mum percuffum effe difcimusregni Vologefis III. anno duo- 
decimo ; quo de rebus tum in Parthia geftis ne verbum qui- 
dem litteris mandavere Scriptores. 

Littera initialis A. pone Vologefis caput exarata , num- 
nium, ut faepius jam diximus, in Arfacia Urbe Regiapercuflum 
fuiffe teftatur, quemadmodum littera F. in Urbe Gaza Par- 
thorum itidem Regia , fuperiorem nummum iignatum effe 
oftendit. Ex quo apparet folis Urbibus Regiis Monetarias 
Ofticinas fuifle adfignatas. Adde quod , hujus maximi nu- 
mifmatis exemplo , omnis generis monetas , cum ex argento, 
tum ex aere , in Urbe Arfacia conflatas efle cognovimus. 

Figura ftans in poftica parte , non Vidloria eft, ntexifH- 
mavit Vir Clariflimus- Lucas Holftenius; fed Urbis Genius, 
patrio veftitu ornatus , & capite turrito infignis ; qui Regi 



$68 ARSACES VOLOGESES III. 

fedenti coronam porrigit. Atque hoc frequens ac folitum ar- 
genteorum nummorum tetradrachmalium fymbolum : quo 
fcilicet Genius ille exhibetur , non gratulaturus quidem Ar- 
facidas Regi ob recentem aliquam viftoriam ; fed tantum- 
modo ei , tanquam femper vi&ori , coronam lauieam dela- 
turus. 




^RSACES 



3^9 



ARSACES XXIX 

ARSACE S ARTABANTVS . IV. 

H"EX PARTHORVJVt XXIX . 





In Jiiu^co D.VaillanW.M 

ex rtum otreo minuto . 



R T A B A N U S I V. Vologefrs III. fifius, 
ad quem Imperium Parthorum ut primo- 
genitum jure ipectabat y fratribiis fuis 
repugnantibusj, decertare cum illis eoa<5tus> 
eft : fed , compofltis nefcio quo paelo' 



rebus , illud tandem folus obtinuik 



.Aaa 



469. 



Arsac. 

470. 



370 ARSACES ARTABANUSIV. 
Arsac. j n Germania erac Antoninus Caracalla anno V. C. 
9Z6. cum fratrum Parthorum diffenfionem accepit. 
Eam autem opportuniffimam ratus occafionem de bel- 
lo Parthis inferendo cogitavit , ac per Illyricum , Thra- 
ciam & Macedoniam ftatim iter fecit. Cumcjue hiber- 
naret Nicomediae, armavic Phalangem Macedoni- 
cam , cjuam in ea Provincia comparaverat > & duas 
ingentes paravit machinas ad Armeniacum 6c Parthi- 
cum bellum 5 ut eas diifolutas in naves imponeret , 
atque in Syriam veheret. Dio lib. 77. p&g. 878. 

Poftcjuam vero Antiochiam Syria* Caracalla perve- 
niilet, cumadipfum, tanquam ad amicum , Abgarus, 
Rex Ofrhoenorum veniffet, ut qui Severo patri mul- 
uun carus fuerat , ci lidem fregit, comprehenfiimcjue 
conjecit in vincula , & Ofrhoenen Rege deftitutam 
cepit. Dio ibid. pag. 785". 

Item Regem Armeniorum Vologefem , Sanatrucis fi- 
lium, cjui cum filiis diilentiebat , ad fe amice per Jit- 
teras vocavit , velut inter eos pacem faclurus. At 
pofteacjuam Rex cum uxore 8c filiis ad eum veniflet > 
non aliter ipfos quam Abgarum traclavit. Armeniica- 
men arma capere , cjuam ad ipfum deficere malue- 
runt. Id. ibid. 

Poft ha?c bellum intulit Parthis Caracalla : cujus 
belli caufa fuit , cjuod Vologefes III. Artabani IV. 
pater , Tiridatem patruum, cjui ad Severum AuguC 
tum confugerat, & Antiochum cjuemdam , cjuos ille 
pofcebat ( ad fupplicium ) non dederat. Erat Antio- 
chus , Cilix natione , cjui primo Philofophiam Cyni- 
corum fimulaverat , eacjue re plurimum in bello pro- 
fuerat militibus, cjuos, cum maximo frigore defeciP 



ARSACES ARTABANUS IV. 371 

fent , propterea confirmavit : quod fe ipfe in nivem Arsac. 
abjecerit , in eacjue volutatus fit. Sed cumob eamcau- 470- 
fam a Severo , atque ab ipfo Antonino pecunia do- 
natus , adfectufque honore effet ■, his rebus elatus , cum 
Tiridate fe conjunxit, fimulque cum eo ad Parthum 
defecit. Id. ibid. pag. 878. 

Verum , ut fupra jam diximus , Antoninus Cara- 
calla Ofrhoenos fibi Ofrhoenem omnem Rege deili- 
tutam cepit , & , ut conciliare poflet , Edeflam eorum 
Metropolim , Romanorum Coloniam fecit, eamque 
nominibus fuis vocavit Marciam Aureliam Antoni- 
nianam , ut patet ex nummis defcriptis in noftro de 
Coloniis libro , tomo 2. jtqg. 48. 

Interea Artabanus valde pertimefcens , ne a fra- 
tribus fuis , ea arrepta occafione , e Parthico pelleretur 
Regno: (Id enimtum facillimeoccupare illi potuiflent) 
Tiridatem & Antiochum ad Caracallam remiiit. 
Quibus ille receptis , flatim a bello deftitit. Dio ibul. 
pag. 873. 

Dum autem haec geruntur , ipfe in iEgyptum pro- Arsac. 
feclus eftj praetexens huic itineri deiiderium invifen- +7*« 
dse Urbis ab Alexandro conftruclas : ilmulcjue confu- 
lendi patrii illorum Numinis, ejuod egregie incolse ve- 
nerabantur: Atrevera. quo ultum iret Alexandrinos y 
quod multa in fe dicleria ja6lavifient. Interim Theo- 
crkum mifit cum exercitu in Armenios, a quibus vic- 
tus , magnacjue clade eft affeclus. 

H : : is cladis nuntium Caracalla Alexandria: accepiu 
cumcjue paulo pott Urbis illius incolas plerofque pep- 
fidiose circumventos, ac cpafi retibus implicitos } figno j 
milkibus dato, magna, csedeeontrucidaflet j-eo fcelepe- 

Aa-a, i± 



374 ARSACES ARTABANUS IV. 
Arsac. perpetrato, inde movit, atque Antlochiam ell re-> 
471. verfus. Herodianus lib. 4. 

Non longo poft tempore crudeliffimus ille Impera- 
tor affeclans Partbici cognomen, famamque deviclae 
ad Orientem barbariac , quanquam in altiflima pace , 
tale quiddam machinatur. Dat litteras ad Regem Par- 
tborum Artabanum, fimulque Legatoscum muneribus 
mittit , omnis materias Sc artis confpicua?.. In eis lit- 
teris fuerat fcriptum , velle fe Regis filiam ducere in 
matrimonium. Principem fe efTe, & Principenatum >- 
quare haud decorum privati cujufquam & tenuis fieri 
generum ; fed Reginam ducere potius filiamque ma- 
gni Regis. Duo maxima Imperia efle , Romanum Sc 
Parthicum : quibus affinitate illa in unum coeuntibus, 
ac nullo jatn difcriminante fluvio, unam tantum po- 
tentiam factum iri , nullis expugnabilem viribus. Nam 
reliquas barbaras nationes, quac nunc amborum Impe- 
riis fubjedta? funt , facile jugum toleraturas , fi proprios 
gens quarque fit habkura rectores. Efle Romanis pe- 
deftrem exercitum, qui haftis & ftataria pugna cac- 
teros antecellat : Parthis vero equitatum plurimum, pe- 
ririflimofquefagittarios. His igitur concurrentibus , <&, 
quac ufui ad bellum funt, in unum confpirantibus > 
facile ipfos fub uno diad^mate totius orbis terrarum 
imperium retenturos. Practerea odoramenta, qiurapud 
illos proveniant , telafque laudatiflimas > contraque 
apud Romanos metalla ip(a , & quaccumque arte ali- 
qua conipicua viiuntur , non jam vix raroque 8z clan- 
culiim per mercatoresimportatumiri: fedin una dun- 
taxat terra, unoque Imperio , communemque fore 
utrifque ufum rerum omnium , minimeque impedi- 
tum. Herod. ibid. 



47-1- 



ARSACES ARTABANUSIV. jtf 

His Caracalla» litteris Artabanus acceptis, primo Arsac. 

cjuidem abnuere: negare, Romano convenire barba- 471. 

rum matrimonium. Quam enim fore concordiam , ne- 

<jue voca fatis congruentibus , & viclu habitucjue in- 

ter fe diftantibus ? Efle Romas Patricios permultos , 

quorum fibi ille optare liberos in matrimonium poffit: 

ficuti itidem apud fe Arfacidas. Neque ullam fane ex- 

ftare caufam, cur alterutrum genus adulteretur. IcL. 

Herodianus ibid. lib. 4. 

Hacc igitur a principio Rex Parthus refcribens , con- A 
a- ■ r l r n j • /1 • a • j •/- Arsac. 

ditionem alpernabatur. fc»ed lnitanti Antonino , donit- 

que 8c jurejurando fidem ftudii fui & caritatis uxoriat 

facienti credidit: ac pollicitus daturum filiam, gene- 

rum jam ipflim appellitabat. Cujus rei vulgata m6x 

fama, Parthi fcilicet omnes ad Romanum fufcipiendum 

Principem fe comparabant, fpe quadam fempiternae 

pacis exfultantes. Cazterum Antoninus , prohibente 

nullo } fluvios tranfgreilus , ac jam Parthicam regio- 

nem , cjuafi propriam, peragrans , facrificantibus paflfim 

univerfis, fupraque coronata akaria odores omnifa- 

rios incendentibus , Iartum fe honore illo Parthorum 

magnopere fimulabat. Id. Herodianus ibid, 

Poftea ver6 cjuam magno itinere fac~to, ad ipfam 

Artabani regiam appropinquabat, occurrit ei Rex in 

quadam arite Urbem planicie, novum nuptum , ge- 

nerumque fuum excepturus. Sed & Parthorum magna 

multitudo, floribus indigenis coronati, atque induti 

veftes auro diverfiique coloribus varias , feitum agi- 

tabant , ad tibiarum fiftularumque & tympanorum fo- 

nitus faltantes numerose. Quippe hujufcemodi tripu- 

diis fupra modum dele^tantur, (pra:fertim) cum fe 



574 ARSACES ARTABANUSIV. 

Arsac. temero largiiis invitarunt. Idem Herodianus tbidem, 

4-7— Sed ubi omnis multitudo conftuxit , ac reliclis ecjuis, 

pharetrifcjue & arcubus depofitis , inter libamina Sc 

ealicesagitabant,collecl:icjuein unumParthorum cjuam- 

plurimi , temere inordi-naticjue coniliterant , nihil 

fufpeclantes mali, fed pro fe cjuifejue fludentes videre 

novum nuptum : tum , figno dato , Antoninus militi- 

busimperac, impetum ca:demcjue in Parthos faciant. 

Illi j re fubita perterriti, caedentibus, fauciantibufcjue 

Romanis terga obvertunt. Ipfe Artabanus a fuis ftipa- 

toribus jraptus , atcjue ecjuo impofitus , vix argrecjue 

cum paucis fugiens elabitur. Relicjua vero multitudo 

Parthorum pafiim casdebatur. Quippe neepe ecjuos 

habebant, quibus maxime utuntur : (defcenderant enim 

ex iis, paftumcjue dimiferant. ) netjue ipfi evadere 

fuga poterant > impediente curfum fluxa vefte , ad 

pedes ufcjue deducra. Porro pharetras aut arcus om- 

nino non attulerant: nam cjuid illis opus ad nuptias?" 

Idem tbid. 

Ita ingenti cacde Parthorum facl:a ; Antoninus, pra:- 
dacjue & hominibus magna copia captis , difcedit, 
refillente nullo , vicifcjue 6V urbibus incenfis , data 
poteilate militibus rapiendi, cjuod cjuifque pofiet aut 
vellet. Hanc igitur calamitatem haud opinato Parthi 
acceperunc. Antoninus autem Regionem Parthicam 
penitus ingrefTus , defefiis jam rapiendo cardendocjue 
militibus,revertitur in Mefopotamiam. IndecjueSenatui 
Populocjue Romano per litteras fignilicat , fubacluma 
feOrientem, cunclofcjue illius regni mortales in fuam 
ditionem conceftiile. At Senatus , cjuamcjuam totius- 
siegotii gnarus , (cjuippe Principum res latere nullo 



ARSACES ARTABANUS IV. 371 

pac~to polfunt: ) metu tamen atque alTentatione cunc- Arsac. > 
tos illi honores victoria; decernit. Id. Herodianus ibid. Wl> 

De eo ipfo bello adversiis Parthos ab Antonino 
Caracalla gefto ita Spartianus : „ Dehinc per Cadu- 
fios fines & Babylonios ingreiTus , tumultuarie cum 
Parthorum Satrapis manum contulit j fcris etiam bef- 
tiis in hoftes immiflis. Datifcjue poftea ad Senatum, 
cjuafi poft vicloriam litteris , Parthicus appellatus 
eft. Spartianus in Vtta CaracalU. 

Nummi tamen argentei , ab ipfb Caracalla per- 
cuffi , Germanici tantum , non Parthici prxferunt cog- 
nonien : licetfint 20. ejus tribunitia poteftate fignatij 
in cjua occifus eftj Parthicaccjue victorise typum exhi- 
beant. Unde apparet Caracalbe mortepra?vento Par- 
thici titulum a Senatu non fuilie confirmatum. En ex 
iis nummis unum heic Lectoris oculis fubjicimus. 




Parthicam illam Caracallae expedkionem paulo ali- 
ter narrat Dio > videlicet , puellae cjuidem Regia? nup- 
tias ambiiffe Caracallam j ab Artabano vero primum 
rcpulfam tuliffe. His enimfere utitur verbis. Poft hasc 
exercitum duxit in Parthos , cpod Artabanus ei filiam 
cjuam ambiverat , nollet uxorem dare : propterea cjuod 



37* ARSACES ARTABANUS IV. 

Arsac. fciret Antoninum verbo cjuidem poftulare nuptias, 
473- re autem Parthorum regnum auferre cupere. Tum re- 
gionem , quae Mediam attingit, in quam de impro- 
vifo irruerat , magna ex parte vaftavit : multa caftella 
diruit , Arbela fubegit , acfepulcra Regum Parthorum, 
abjeclis ofTibus, fubvertit. Verum, cjuia Parthi cum 
eo non venerunt ad manus , nihil de rebus tunc geftis 
fcribi a me eximium poteft. Dw hb. 77. pag. 881. 

Interca Parthi perfugerunt in montes , Sc trans Ti- 
grim 5 ut fe ad bellum compararent. Idque celabat 
Antoninus , 8c , ciuafi omnino fuperior fuiflet , eos , 
quos ne viderat cjuidem, fe vicifle gloriabatur: tum 
vero , cjuod Leo , qui improvilo de monte defcende- 
rat , pro eo pugnaflet. Nam id in litteris fcripfit. Dia 
hb. 77. pag.Mi. 

Antoninus exinde in Mefopotamiam fe recepit y 
atque Edefiic hiemavit. Parthi autem poftcjuam vide- 
re hunc , ejufcjue milites diflolutos voluptatibus , quod 
pra:ter ca?tera , hiemarent in sedibus , in iifque omnes 
facultates hofpitum non aliter, cjuamfuas, confume- 
rent: vehementer animis elatifunt, tanquam fi efTent 
illos focios prohoftibushabkuri. Contra parabat etiam 
fe Antoninus , cui tamen non licuit hoc bellum con- 
ficere > propterea cjuod medios inter milites, cjuos 
habebat in maximohonore , &cruibuspotiflimum con- 
fidebat, occiius eft. Dio ibid. 

Arsac. ■ Hauji multo poft enim cum ageret ille Carrhis,. 

474. (cjuac eft Mefopotamiae urbs) Dei Luni invifit tem- 

plum, cjuod in ea regione , diftans alicjuantum ab 

urbe, prascipuo honore ab incolis colebatur. Eo fecum 

paucos ecruitum eduxit , reliclo exercitu castero , ut^ 

facrificio 



ARSACES ARTABANUSIV. 377 
facrificio facto , in urbem reverteretur. Medio autem Arsac. 
itinere, ventre urgente, uno tantum famulo comitatus, 474« 
ac reliquis abfiftere jufTis , receffit ad requifita natursc 5 
atque a Martiale Tribuno militum accurrente illico 
averfus, Sc fubligacula fibi deducens, pugione trajeclus 
eft , 8°. Id. Aprilis , fi Spartianum fecpamur : 7% fi Dio- 
nem. Herodianus lib. 4. 

Ea ratione extinclo Antonino , incerti , ignarique 
cpid agerent milkes , biduo fine Imperatore fuerunt, 
cjuserentes inter fe , <juem potiffimum Principem de- 
ligerent. Siquidem adventare magnis copiis Artaba- 
nus nuntiabatur, pcenas exaclurus , 8c cx&s inter pa- 
cem ac libationes miflurus inferias. Igitur Prlr.cipem 
deligunt, primo cjuidem Audentium, militarem fciiicet 
virum , Prasfectumcjue non improbum. ( Sed ille , fe- 
necfWem excufans , abnuit Imperium. ) Dein vero 
Macrinum , Prastorio Pracfeclum ; fuadentibus potiffi- 
mum Tribunis , quos etiam confcios infidiarum Anto- 
nini , ac Macrino participes confilii fuifle , poft illius 
mortem fufpicio exftitit. Herodianus ibid. 

Hoc paclo adeptus Imperium Macrinus , cum vi- 

diflet Artabanum cum magnis copiis , infeftoque ani- 

mo fibi bellum inferre: conatus eft, miflis ad eum 

captivis, cjuos habebat, miticjue oratione placare ejus 

animum , 8c a propofito abducere. Sed cum ille non 

ieve quid exigeret, ac juberet, ut Macrinus urbes 

everfas ab Antonino reftitueret , decederetcjue protinus 

ex Mefopotamia , Sc damnum , quod illatum erat mo- 

numentis Regum, refarciretj nullum tempus ad deii- 

berandum fumpfit , fed ei, quod jam ad Nifibin ve^ 

nem, occurrit. Di0lib.7B.jfag. 88<>. 

Bbb 



578 ARSACES ARTABANUS IV. 

Arsac. His actis , jam fcilicec Artabanus multis copiis ac 
47+- viribus aderat , equitatum ingentem , & fagittariorum 
multitudinem adducens , practerea cataphractos came- 
lis infidentes , qui prarlongis contis pradiarentur. Quo 
cognito, Macrinus , convocatum exercitum adlocu- 
tus efl. Confeftimcjue, cognita neceffitate, milites m 
ordines fe recepere , atcjue in armis agitabant. Sole 
autem oriente confpiciunt Artabanum maximas fecum 
copias adducentem. Herodianus lib. 4. 

Ut autem Parthi Solem de more propitiarunt, con- 
feftim edtto ingenti clamore concurrunt in Romanos, 
iifcjue adecjuitantes fagittas ingerunt. AtRomani, de~ 
centi ordine, & magna cum cautione acie inftrucla, 
Maurorumque ecjuitacu per latera difpofito , ac receptis 
per inrervalla expeditis militibus , quibus facilis eflet 
excurfio , fortker refiftentes , impetum Parthorum 
fuftinebant: cjui fcilicet & fagittarum multitudine, & 
pra:Iongis contis , quibus cataphracti ex ecjuis aut 
camelis depugnabant, pemme Romanos accipiebant. 
Idem tbid. 

Contra Romani, cjuoties pedem conferebant, fa- 
cile fcilicec adveriarios fuperabant: pofteavero cjuarn 
ab ecpitatu, & cameloruin multitudine premebantur, 
fuga fimulata, tribulos aliacjue machinamenta ftrrea 
acuminata prcjicicbant : cjua', fub arenis latentia, ne- 
cjue cukjuam confpe<5ta r perniciem ecjuicibus , & ca- 
melorum infcffbribusaffercbant. Quippe , illis caleatis/ 
ecjui, potifiimum verocameli, ( cjuoniam huic e^eneri 
fnolliffimac funt ungulas ) fucciduaz claudicabant , ex- 
cuifis tergo iniciToribus. Id. ibid. 

Cacterum Parthi, cruandiu ecjuis aut camelis inve- 



ARSACES ARTABANUSIV. 378 
huntur, acerrime fcilicet confligunt: ubi autem vel Arsac. 
defcendere jam , vel excidere $ faciles funt captu > 474- 
neque praclium in manibus gerere audent j & , fi fu- 
giendus , aut. infequendus fit hoftis , crura fcilicet fluxa 
vefte praspediuntur. Id. ibid. 

Uno igitur alteroque die a mane ad vefperam pu- 
gnatum : nox pradium diremit ; reverfique funt in 
caftra utrique , quafi vi6lores. Idem Herodianus ibidem. 
Rem tamen diversa ratione narrat Dio his fere ver- 
bis : Ibique victus eft ( Macrinus ) pra?Iio a milicibus, 
dum contraria caftra facerent , propter aquam fa£to. 
Cumque iterum congreilus eifet , non fuccefllt ei ex 
fententia. Dio lib. 78. pag. 886". 

Jam ver6 audiamus Herodianum talia fuper hoc 
bello referentem. Tertia die in eandem planitiem pu- 
gnaturi convenere. Tentante autem Partho (utpote 
qui numero pra:ftabat ) circumvenire Romanum , quafi- 
que indagine concludere : contra non jam prcfundio- 
rem , fed ifi frontem produclam conftituebant Roma- 
ni aciem , ac fe circumveniri prohibebant. Tantaau- 
tem virorum jumentorumque multitudo cecidit , ut 
omnis compleretur campus, maximique cadaverum 
acervi in altum attollerentur 5 pra?fertim ver6 came- 
Iorum , qui alii fuper alios procubuerunt. Ergo nec 
liber pugnantibus curfus erat, nec inter fe cernendi 
copia , velut ingenti quodani ac vix pervio aggere 
caciaverum in medium exftruclioj quo fcilicet prohi- 
bente tranfitum ad reliquos , finguli ie in fua caftrare- 
ceperunt. Id. Herodianus ibid. 

At Macrinus , cognito non alia de causa. tam acri- 
ter ac pertinaciter pugnare Artabanum, nifi quia fi? 

Bbb ij 



jgo ARSACES ARTABANUSIV. 

Arsac. pugnare contra Antoninum arbitrabatur : ( folent entrn 
474- Parthi paulo negocio quafi fatifcere, velutique oneri 
cederej fi mod6 primis congrefiibus parum ex fen- 
tentia res geflerint : tunc autem perflabant , prarlium 
integraturi, cum prrmum cadavera fuftuliflent atque 
concremaiTent, ignari periiffe? quihasinimicitias con- 
citaverat ) mittit Parthis Legatos, cum litteris, quae 
declararent occidiile Imperatorem, ac debitum fup- 
plicium luifle , qui fcedera & jusjurandum temerave- 
rat : fibi efle a Romanis, quorum ipfum tandem im- 
perium fit , fummam rerum traditam. Non placere 
ver6 fibi , quae acta forent : itaque captivos , quicum- 
que fuperefient, raptaque omnia redditurum: cupere 
fe ex inimico amicum facere , pacemque jurejurando 
ac libaminibus fancire. Id. ibid. cap. 205. 

Quibus leclis , Artabanus , edocTufque a Legatis de 
Antonini ca?de , fatis dedifle fupplicii violatorem 
foederis arbitratus morte tam acerbaj contentufque 
reddi fibi citra ullum cruorem captivos ? prardamque 
omnem 5 tam acquas conditiones non recufat. Id. ibid. 

Secundum hxc igitur miflis ultro citroque de pace 
Legatis, res inter Macrinum & Artabanum mutuam 
ad reconciliationem deducTa fuit. Quippe Macrinus 
ob timiditatem, ae difciplinas militaris apud fuos con- 
fufionem, bellum gerere non eft aufus: ied pacis cau- 
sa , tum plurima dona , tum pecuniae vim magnam Sc 
in ipfum Artabanum , Sc in eos, qui fecundum Regem 
plurimum poterant, expenditj adeo quidem , ut om- 
nis ille fumptus efTet ad bis millies feftertium. Parthi 
vero mora? impatientes, quod domo diu praeter con- 
fuetudinem abfuiflent , ac prarter annona? penuriam , 



ARSACES ARTABANUS IV. 381 

quam paratam & inftru£tam habere non folentj pa- Atisc. 
cem admiferunt. Dioti. lib.-j%.pag. 887. 474- 

De eo ipfo bello ita quoque Julius Capitolinus. „Appel- 
Iatus igitur Imperator (Macrinus) fufcepto bello contra 
Parthos , profeclus eft mag.no apparatu , ftudens for- 
dQs generis 8c prioris vitaz infamiarn victoriae magni ■ 
tudine abolere. Sane cum eflet inferior ia eo bello , 
quod Antoninus geflerat, Artabano graviter necem fuo- 
rum civium vindicante; primo Macrinus repugnaviti 
poftea vero mifTis Legatis petiic pacemj quamlibenti 
animo, interfecTx» Antonino, Parchus conceflic. Capi- 
toltnus in Vita Macrini. 

Uc uc eft, pace inter Romanos & Parthos compo- 
fita , Arcabanus in proprias fedes revertitur. Sed & 
Macrinus , dedudto ex Mefopotamia exercitu , Antio- 
chiam profectus eft. Quemadmodum referc Herodian. 
lib. 4. cap. 105. Ubi vero hanc in urbem pervenic, Iit- 
teras Senatui Populoque Romano mifit, quibus iigni- 
ficarec a milicibus appellacum fe efTe Imperacoremj 
ac Parchicum bellum , longe maximum , & in quo 
omne Romanum Imperium fluctuaveric , ica confe- 
ciffe, uc nec in acie fortiter dimicando hoftibus ceileric, 
& Regem maximas fecum crahencem copias , iclo 
fcedere, ex inimico non facile expugnabili , amicum 
reddiderit. Id. Hcrodianus lib. 5. cap. 110. 

Neque camen, addic Dio, omnia Macrinus, qua; 
incer ipfos ac~ca funt, accurate Senatui perfcripfit. 
Propterea decreta fuerunt ei facriiicia , viclorix ergo i 
datumque Partbici nomen. Sed hoc ipfe non accepit > 
qu6d eum puderec (uti quidem confentaneum eft )' 
ab iis hoftibus fumere cognomentum , a cpibus fuiilet 
fuperacus. Dio lib.y%. pag. ^oo» 



382 ARSACES ARTABANUSIV. 
Arsac. Ecce tamen acreum primae forma^Numifma , quod 
47 Senatus ad memoriam ejus Parthicsc victoriaj percuti 
curavit. 







De Macrino ita Ioquitur Capitolinus in ejus Vita. 
„ Pugnavit tamen & contra Parthos, & contra Ar- 
menios, 8c contra Arabas, quos Eudscmonas vocant, 
non minus fortiter quam feliciter. 

De bello Armeniaco a Macrino Imperatore compo- 
to, talia refert Dio. Fuit hoc quoque bellum compo- 
fitum, quod in Armenia geftum erat: cum Tiridates Vo- 
logefis filius , diademafibi aMacrino miiTum accepiflet, 
ac matrem , quam Caracalla undecim menfibus in 
carcere detinuerat , (JciUcct a mcnfe Jumo anni juperio- 
ris) una cum prarda, quae capta fuerat ex Armenia, 
& iis cumagris, quos pater ejus in Cappadocia pofle- 
derat, impetraffet. Dio ex Tbeodof. lib. 78. pag. 887. 
Vologefes itaque , Tiridatis pater , in carcere perierat 
cum aliis filiis fuis. 

Nondum e Syria difcefferat Macrinus Romam pe- 
titurus, ciim Elagabalus , Caracallae creditus filius, 
eontra eum a militibus Imperator efl appellatus A. D. 
Id. April. anni V. C. 971. eique flatim bellum intulit. 



ARSACES ARTABANUS IV. 383 
Cum ver6 ventum ad manus eflet, acie victus ac fu-AasAc. 
gatus Macrinus chlamydem fibi , cacterumque impera- 47+ ' 
tonum detrahit ornatum : paucifcjue e fidiiTimis fuo- 
rum comkatus , clam fugam occupat : mifTo prius ad 
Arcabanum filio Diadumeniano. Quo faclo, Antio- 
chiam venit j victorem fe effe fimulans , ut in urbem 
rcciperetur. Sed , clade ejus per nuntios cognita, fac- 
tifque propterea multis caedibus per vias atque in ipfa 
urbe 5 ut propenfa erat cujufque erga alterum eorum 
benevolentia : inde no6tu ecjuo admiflb, rafoque penitus 
capite ac mento , pullaque vefte indutus fupra purpu- 
ream , ut privatus efTe videretur i /Egas , quas urbs eft 
Ciliciac , pervenit cum paucis : ibique veredum coni- 
cendit , perinde ac fi miles eflet veredarius , vecluf- 
cjuc per Cappadociam , Galatiam & Bithyniam ufcjue 
ad Eribolum , Cjuod navale eft e regione Nicomedke 
fitum : Nicomediam ingredi non eft aufus > (td Chal- 
cedonem navigavit , mandavitcjue uni ex procurato- 
ribus , ut ad fe pecuniam mkteret. Qua ex re cogm- 
tus eil , Sc Chalcedone remanfit. Eo autem venere 
paulo p6ft miflTi ab Elagabalo milites i a quibus com- 
prehenfus, perduclus eft in Cappadociam. Ubi, poft- 
quam intellexit etiafn filium fuum , fugientem ad Par- 
thos, efle interceptum: amifsa fpe omni, dcjecit fe ex 
vehiculo , ( nec enim vinclus erat ) fregitcjue hume- 
rum: nec ita muko poft occifus eft Idibus juniis. A'<- 
phiUnus ex Dione pag. 889. Hijlor. Dtonis. 

Aufpicatus eftlmperium fuum Elagabalus ab eo die , 
quo Iraperator ab exercitu eft appellatus : videlicet ab 
Idibus Aprilis 5 cjiiemadmodum fupra jam diclum dh 
Atque idcirco fignavitinnummisTribunkiam potefta- 



474- 



Arsac 
479- 



Arsac 
480. 



384 ARSACES ARTABANUSIV. 

tem. Occifus eft vcro menfe Septembri anni V. C. 
575". uti Comes Mediobarba pluribus argumentis pro- 
bavit in Faftis fuis. Eo ipfo enim & anno Sc menfe Se- 
verus Alexander Elagabalo fucceflit, ac Tribunitiam 
poteftatem accepit. 

Eo vero tempore, ineunte Arfaeidarum anno 475). fub 
initium Imperii Severi Alexandri, Artabanus Ariacem 
fratrem fuum , Tiridate Armeniorum Rege morruo, 
Armenia; Regem conftituit : ut refert Armeniorum 
Hiftoria, tefte Procopio lib. 3. de Acdific. Jujiiniani. 

Dum autem , Armenia fratri fuo conccfsa, Aitaba- 
nus fecurum fe aRomanis exiftimat > ecce Art ixerxes, 
educatus aPauceoPersa, ejufcrue filius diclus j obfcuro 
cjuidem natus loco, ingentis tamen animi& fpirkus vir, 
veterem Perfarum gloriam inftauraturus , fuis ad re- 
bellionem follicitatis , ab Artabano Rege fuo defecit, 
eicjue bellum intulit. 

Igitur ab Artaxerxe duobus prseliis fuperatus , ter- 
tio demum occifus eft Artabanus IV. o.ui Rex Magnus 
primus appellatus, duplicicjue ufus diademate fuerat. 
Ejus vero iilii ad patruum fuum Arfacem in Armeniam 
fe receperunt. 

Ad hunc igitur modum Parthorum Imperium ab 
Artaxerxe ad Perfas tranflatum eft , ut refert Agathias 
lib. 4. pag. 134. his fere verbis: Illud ver6 folum ad- 
diderim, cjuod annis n^. poft Magnum illumAlexan- 
drum Macedonem 9 quarto vero alterius illius Alexan- 
dri, Mamacae filii, regni anno, ciim Artaxares, cjuo 
diclum eft modo , Perfarum regnum occupaflet , cjuin- 
decim in eo annos peregit , duobus menfibus demtis. 

Annus autem 538. poft Alexandrum Magnum in- 



Arsac 
481. 



teliigendus 



ARSACES ARTABANUSIV, 38? 

telligendus eft de Seleucidarum Epocha inchoante ab Arsac 
Autumno anni V. C. 442. atcjue incidente in annum 481. 
V. C 579-cjuo Severus Alexander cjuartum Imperii fuf 
agebat annum , inchoatum videlicet a menfe Septem- 
bri anni V. C. 5*78. atquead Septembrem ufcjue anni 
V. C. 979. decurrentem. Si vero Agathias quatuor 
-annos regni Severi Alexandri tum fuifle completos in- 
tellexitj dicendum eft Parthorum Regum Imperium 
per annos cjuadringentos unum atcpe odtoginta com- 
pletos duravhTe. 



i: 




.Ccc 



?9S ARSACES ARTABANUS IV. 

tfU" JW M US 
ARSACIS ARTABANI IK 







Ex Museo D. Baudesot, P a r i s i i s. 

Gaput Regis barbati, ac diademate cincli. Ante ca- 
put litterce numerales AOT. Ex altera parte caput 
muliebre turrkum , cum fafcia oblonga , vultum 
ejus circumvolkante. Ante caput littera inkialis A. 

INter plurimos Regnm nummos, quos Vir clariffimus 
Carolus Caefar. Baudelotius I. C. Parifinus , in fuo Libro 
de Peregrinationum utilitate , Gallice vulgato ,protulit ■■> duas 
cernuntur rarthorum Regum effigies. Verum cum ipfimet 
nummi ad defcribendam Arfacidarum Hifloriam effent mihi 
adprime neceffarii ; libenter eos mecum communicavit Vir 
fumma praeditus humanitate. Horum Numifmatum unum jan* 
prodiit cum litteris numeralibus AOT, quae illud adjudican- 
dum effe Chofroi plane nos edocuerunt. Alterum vero , de 
quo heic agitur , litteras habet numerales AOT; quze Arfa- 
cidarumEpocha: annum defignant +7 1 . Artabanoque IV. num- 
mum haud dubie adfcribunt. Quis verb primo intuitu tan- 
tulum nummum ad dignofcendas Arfacidarum efrigies tanti 
eife momenti, tantaeque utilitatis arbitretur? 



ARSACES ARTABANUS IV. 387 

Verumtamen adfidua illa Parthorum Regum cura, in con- 
fignanda nummis fliis Arfacidarum ^Era, non modo eorum 
nobis fervavit imagines ; fed etiam , ad quemnam illorum 
moneta fpe&et , edocuit. Qua ratione e fpiffiflimis tenebris, 
in quibus confepulti remanfiflent , omnino funt revocati. 
Certe diadema, barbaque prolixior ex Arfacidis quemdam 
indicant, fed indifcriminatim : cum barbati fere omnes oc- 
currant. At numeralium litterarum ope , Parthorum Regum 
unufquifque , a reliquis probe difcretus , ob oculos obver- 
fatur. Itaque litterx AOT , in hocce nummo exaratx , eum 
Artabano IV. adferunt ; nummumque tertio regni illius anno 
percuflhm fuifle teftantur. 

NU MMUS 
ARSACIS ARTABANI IV. 




E X MuSEO NOSTRO. 

Caput Regis mitra & diademate ornati, prolixaque 
barba confpicui. Ante caput numerales Iitterae IIT, 
id eft , anno 480. Ex aversa parteiolitum caputmu- 
liebre turritum cum fafciaregia. ,Ante caput littera 
initiaJis A, id eft, Arsacia. 

AR s a c 1 d r. Reges modb capite nudo , cincinnati , 
foloque revintti diademate , in nummis fuis occurrunt: 
quemadmodum in fuperiore Artabanus IV. confpicitur : mo- 

Ccc i; 



3$B ARSACES ARTABANUS IV. 

do mitra , folito Regum ornatu , infignes : ut idem in hocce 
nummulo exhibetur. Unde fi varius ille capitis ornatus non 
omnino fimiles eorum efKgies offerre noftris oculis videatur; 
litterae faltem numerales ad unum Artabanum IV. pertinen- 
tes 3 eumdem prorsus Regem m ambobus nummis arguunt 
exhiberi. 

De Mitra , Parrhorum Regum infigni , plurimis in locis 
fupra jam abunde diximus. Id tamen heic obfervari velim, 
eas fcilicet non eidem femper rarione confecfas , atque or- 
natas ; fed ad Regis cujufque libitum varie fuifie decoratas. 

LittersE numerales nT . in hoc nummulo fignata: , Arfa- 
cidarsm annum indicantes 4S0. ad dignofcendam Artabani 1Y. 
efrigiem perutiles exiftimari debent. At infuper , cum exdem 
penultimum regni illius annum oftendant , quanto in pretio 
habendx fint, animadvertant eruditi. Hsc quippe litteri. ref- 
pondent anno V. C. 978 quo imperabar Severus Alexander 
Auguftus. Atqui Agathias Artabanum IV. infequenti anno 
ab Artaxerxe in pradio fuifie interfedum ; necnon una cum 
eo Parthorum Imperium occidilfe teftatur. Et certe abhinc 
Artabani IV. tempora de Parthis , deque Parthico Imperio 
apud Scriptores nulla amplius fit mentio. 



F INIS* 



j8p 

A P P E N D I X 

D E 

PERSARUM REGUML 

POST ARTABANUM 

NUMMIS. 

POSTQUAM Artaxerxes Paucci cujuf- 
dam Perfse, viri infimjc fortis , & coriariam 
quidem exercentis , filius , rebus belio geilis 
clarus , Artabanum IV. Parthorum Regem deviciifet , 
ac tandem interfeciflet $ Parthicum Imperium, patris 
gratia , Perjicum appellavit j Arjacis tamen nomine fei- 
vato, e6 cjuod Arfaces prrmus Parthorum Rex, etiam 
a Perfis originem fe deduxifle gloriaretur. Verurri, ut 
Populorum , apud cjuos nomen illud carum & celebre 
erat, benevolentiam fibi conciliaret, quafi Arfacida- 
rum Imperium in aliam tantummodo familiam tran- 
iiifle videretur, eorumdem Epocham femper in num- 
mis fuis fervavit. 

Perfarum Regum , qui Artabano IV. fiicceflere , 
Hiftoriam attingere nos debuifle putabat Amicus , 
cui, utpote diligentiflTimo Scriptori, illam traclandam 
relinquimus. Attamen, cum mens noftra fuerit defcri- 
bere tantum Annales Parthotum Regum , quorum 



35o A P P E N D I X. 

Nummos, licet paratu difficiles, aut in noflris pere- 
grinationibus comparaveramus ; aut ex plurimis col- 
legeramus cimeliis : ingrato labore , eam pra:fertim ob 
caufam fuperfedimusj quod Regum Perfarum num- 
mos haud ita commode comparare nobis licuerit. 
Atqui 8c illud forfitan potuifiemus , fi tales nummos cu- 
jufdam fore utilitatis duxiflemus. Namque ii rudis ade6 
funt fabricse,.ac temporum lapfu ita corruptas eorum 
litterac funt j ut illas vix adfequi poflint vel peritiflimi 
Antiquariorum. Neque enim illi jam amplius nummi 
Grseca gaudenr Epigraphe j fed aut Parthica, aut Per- 
fica potius notantur infcriptione , noftris temporibus 
minime intellecla. 

Porro , ciim primi horum Pcrfarum Regum Arta- 
xerxis nummus unus in Thefauro Regio a nobis ob- 
fervatus fit , itemque alius Saporis , hlii ejus ac luc- 
celloris, in noftras inciderit manus : non ingratum erit 
Lec~toribus , fi eorum icones , Appendicis loco , heic 
inferuerimus ? quemadmodum & unius fubfequentis 
Regis, cujus nomen characteres incogniti ac barbari 
nobis inviderunt. 




?5I 



NUMMUS ARTAXERXIS, 
Primi poft Artahanum IV. Regis Perfamm. 




Ex Thesauro Regio 

Caput Regis barbati , necnon mitra luis inftrucla 
redimiculis , ac diademate ornati, Ponc caput lit- 
tera B. Ex aversa parte Rex fedet dextra extensa 
ad recipiendam coronam ab adflante Genio Urbis, 
capite turrito , fibi porre<5tam j cum bac in ambitu 
Nummi Epigraphe : BASIAEn^ AR2AKOT 
EIII#ANOT2 : Regis Arsacis illustris. In area 
AQT. anno 45» r. 

NE qjj e verb fperet Le&or proprium Artaxerxis nomen 
in Regis illius Nummis fe effe deprehenfurum. Quem- 
admodum enim fupra jam vidimusin Parthorum Regum Ti- 
ridatis, Phrahatis > Mithridatis , aliorumque Arfacidarum 
nummis 5 non moris erat tum peculiare Regum nomen adhi- 
beri. Ita igitur & in his Perfarum Regum numifmatibus pro-- 
pria illorum nomina nunquam reperiuntur. Omnes autem 
Reges Parthi , fi tres Vologejes exceperis , di&i funt ^lrfaces s . 
ut eorum nummi teftantur; utque fatis innuit Anarrtianus? 



392 NUMMUS ^fRT^fXE RXIS 

Marceliinus , lib. 23. dum de ^4rface Imperii Parthici condi- 
tore ita loquitur : ,, Numinis eum vice venerantur & colunt, 
r , eo ufque propagatis honoribus , ut ad noftri memoriam 
j, non, nili Arfacides is fit , quifquam in fufcipiendo Regno 
„cun&is anteponatur. Is autem Scriptor florebat fub Gra- 
tiano & Valentiniano Auguftis. 

Ne mireiK igirur, fi Aetaxeixs& t Jicet vir Perfa, folum 
^Arfacis nomen , praecedentium Regum more., in nummis fuis 
ufurpet; Arfaeidarum Regno potitus. Hoc enim videtur fe- 
ciile Imperatorum Romanorum exemplo, qui fe ^ugufos voci- 
tarunt omnes, ut refert idem Ammianus loco laudato. „ Ut- 
„ que Imperatoribus noftris <Augu{la nuncupatio amabilis efl 
„ & optata ; ita Regibus Parthis ^frfatis nomen. Pari ergo ra- 
tione , eamdem quoque Arfacidarum Epocham Reges hi fer- 
vavere. Cujus quidem rei fidiftimi teftes funt eorum nummi $ 
hicque imprimis , in quo litrera: numerales AQY. annum de- 
fignantes 491. Epochas Arfacidarum. 

Ex fragmentis Hiftoriae Parthorum , quae pauciiTima nobis 
fuperfunt, Artabani hujus nominis Tertii , Arfacidarum gente 
oriundiprogeniem in ArtabanoQuarto Rege defecifle compe- 
rimus, anno fcilicet quarto Imperii Severi Alexandri: cujus 
quidem Imperium a motte E.lagabali fumpferat exordium cir- 
ca Septembrem exeuntem anni V. C. 975. Itaque quartus ille 
annus regni Alexandri Augufti porrigebatur ufque ad finem 
Septembris anni V. C. 979. qui refpondebat anno Epochae 
Arfacidarum 481. At annus JErx Arfacidarum 491. in hoc 
nummo fignarus , ad ArtabanilV. regnum fpe&are nullorno- 
do poteft: cum contra in regnum hujus Artaxerxis omnino 
cadat : cujus quidem regni decimus jam agebatur annus ex 
quindecim , quos , duobus demtis menfibus , regnavit : fi mo- 
do Agathiae habenda fit fides. 

Cxterum , cum fupra jam retulerimus A. iitreram efle ini- 
tialem Urbis ^rfacix , in qua cufi funt variorum Parthorum 
Regumnummi; litteram vero T. in nummo Vologefis 111. 
Jnfcriptam fpectare ad Urbem Straboni didam Ga^am, Ga- 
■Xjcam verb Stephano : (cui poftremo fuflfragatur Ammianus 
eamdem & ipfe Gazacam collocans inter prasftantiflimas Me- 
diae civitates.) Liceat itidem nobis B. litteram, in hoc Arta- 
xerxis nummo exfculptam revocare ad Bologefiam , urbem Se- 

leuciae 



NUMMVS stRT^lXERXIS. ?pj 

leucix proximam , atque a Bardane Parthorum Rege amplia- 
tam; in qua quidem Urbe , ut & in cxteris Urbibus Regiis 
Monetaria erat officina. 

Nummi, Artaxerxis temporibus fignati, rudioris non modo 
funt forma: propter Monetariorum imperitiam ; maxima arti- 
ficum multitudine bellis civilibus abfumpta: fed etiam ex xre 
argento immifto conflati : quod difficillimis iis temporibus 
paupertatem aerarii fatis arguit. 

GeniusUrbis capite turrito , muliebri habitu, Regi coro- 
nam deferens , folitus fuerat apud Parthos ac feie unicus 
nummorum maximi moduli typus : quem idcirco retinuiife 
quoque videntur nobis Perfarum Reges , utpote notum po- 
pulis ac familiarem. 







Dd4 



354 

JXUMMUS SAPORIS REGIS? 

Artaxerxis filtu 




E X MUSEO NOSTRO, 

Caput Regis diademate cincti, promifsaque basba. 
Ex aversa parte Genius Urbis capite turrito ftans, 
dextra coronam Regi fedenti defert , cum ea in 
ambitu Nummi Epigraphe : BACIAEXIC BACI- 
AEflN AP3A17KOT Em$ANOTC... In area 
H$ , id eft , anno jo8. 

HlcNummus, proargenteo tetradrachmali fignatus .-ereus 
eft 3 pauxillo a dmixtus argento ; arque ideb adulteratus 
magis, quam fuperior Numnms. Adverfa pars nummi Regem 
exhibet capite nudo.,at agreftis admodum & inconcinnx formae; 
ut de aversa parte nummi taceam, multis in locismutila atque 
decurtata. Attamen ex characleribus , qui integri in nummo 
fuperfunt, magni is mihi videtur momenti elle; cum &nomen 
sirjncis , & integram Arfacidarum Epocham prae fe ferar. 

Atque in hoc quidem nummo nomen APSAnKOT lc- 
gitur pro AP2AKOT. Quod vitium ex afpera Urbis, in 
qua percufius eft nummus , pronuntiatione oriturj ut contra. 



NUMMUS SAPORIS REGIS. 39S 

ex leni pronuntiatione in iis nummis , in quibus AP2ANGT 
pro AP2AKOT exaratur. Quod quidem magno argumento 
eft nonmediocrem in Lingua Graeca pronuntianda barbariem 
fenfim irrepfifle : ita ut nonmultb pbft jam Grarcorum cha- 
racterum loco barbarici omninb fuccefierint charadteres. 

Verum ad quemnam Arfacem fpeclet liic nummus , ne- 
quaquam edocere nos poflet inutilis APSAnKGT appella- 
tio; nifi fubjuncta Arfacidarum asra illum ad Saporem., Arta- 
xerxis filium, revocaret. Litterae numerales H$. in eo ipfo 
arex lo*;o exfculptae , quo in omnibus five Parthorum, five 
Perfarum , nummis tetradrachmalibus iignari confuevere .,' 
annum Epochae Arfacidarum 508. oftendunt. Qiii quidem 
annus in decimum quattum regni Saporis annum incidit ; 
refpondetque anno V. C. 1005. aut faltem 1006. quo tem- 
pore P. Licinius Valerianus a militibus fuis appellatus eft 
Imperator , atque a Senatu confirmatus. 

Artabanum IV. una cum vita Parthicum Regnum amififle 
diximus anno Arfacidarum 481. Artaxerxem vero , qui eum 
e folio deturbaverat , quindecim regnavifle annos ; fatoque 
conceflifle ejufdem iEraranno 49+". exeunte; aut faltem495°. 
ineunte. Artaxerxi autem fucceflit filius ejusSapor :ut teftatur 
nummus hic meus , in honoremillius percuflus Epochas Arfa- 
cidarum anno 508. Nemo nefcit Romanis pene exitialem 
fuifle hunc Regem : quippe qui Valerianum Auguftum oc- 
currentem fibi , devicerit anno V. C. captumque in 

Perfidem abduxerit : ubi ignobili fervitute confenuit. Nam , 
quandiu vixit, incurvato eo , pedemque cervicibus ejus im- 
ponens , Rex barbarus equum confcendere folitus erat. Sext. 
slur. ViSlor in Epit. Sapor autem regnavit annos 33. deceflit 
verb anno /Erae Arfacidarum 527. V. C. 1025. 

Averfa pars nummi Saporis eumdem exhibet typum } quem 
in fuperiore Artaxerxis patris nummo mox vidimus. At cum 
niutilus fit nummus, atque idcircb excifa fuerit fortafle lit- 
tera initialis Urbem defignans , in qua cufus fuerat; Qua> 
nam fit Urbs nla, cujus Genius folitam coronam Sapori 
porrigit , afieverare non audemus. 



Ddd i/ 



3$6 

NU M MU S 
Regis Perfamm incogniti.- 







Caput Rcgis barbati, mitraque redimieulis fuis in- 
ftrucla , necnon diademate ornati. Ex aversa parte 
folita Regis fedentis figura cum arcu. In area num- 
mi A. & II. litterae confociatse : in Stmbitu vero 
litterse barbarac prorfiis incognitac , eodem y cjuo 
antea Graccae confueverant ,. ordine difpofitac. 

NEmo eft, qui in hoc numifmate Arfaciclam Regem 
primo intuiru non agnofcat s five prolixiorem barbamj 
five fuis inftructam redimiculis mitram s feu denique dia.da- 
ma , Regium infigne , obfervet. Quin etiam , cum averfa pars 
numrai, eumdem , quem in cunftis fuperioribus fecundimo- 
duli argenteis nummis Regem exhibeat, fellae aureae infiden- 
tem , protensaque dextra arcum geftantem : Ecquis ftatim haud 
obfervatum adhuc Regem Parthorum reperifle fe non autumet: 
cum praefertim Grarcs littera: A. & n. inter fe connexx , >Apa- 
mcam Mefopotamiae Urbem, in qua cufus eft nuramus , vi- 
deantur omninb defignare. At pofteaquam EASIAEHS 
BA2IAE&N , reliquofque Arfacidis fanuliares titulos diu 



NUMMUS REGIS INCGGNITI. ^97 

fruftra inveftigavit ; barbaricos tantum , prorfufque ingotos 
invenit chara&eres eodem 3 quo infcriptiones Graecae., ordi- 
ne difpofitos & exaratos : quos tamen nec ipfe Oedipus ad- 
fequi ullatenus pofllt? 

Tanta aivtem Linguae Graxae defuetudo , ac tanta barbaries 
in Urbes Mefopotamiaz , Regum Perfarum ditioni fubjedtas, 
paulatim obrepsere; ( Tranftigritanse enimUrbes eo non ute- 
bantur idiomate ) ut in nummis Grcecas primum litteras adul- 
terarint ; illis deinde aut Parthicas , aut Perficas interfe- 
ruerint ; ac denique, Graecis litteris funditus fublatis atque de- 
letis s in earum locum barbaras fubftituerint: Quod hicplane 
nummus teftatur. Quis igitur barbaricam iliam hujus nummi 
Epigraphen , quamvis eodem , quo Graecx iuperiorum num- 
morum infcriptiones , &modo & ordine difpofitam , Apameas 
fuifie exfculptam, certo ac tutb aut perfuadere fibi audeat * 
aut aliis adfeverare ? Unde veterum Regum Perfarum Hifto- 
riam per eorum nummos contexere, nifi prifcae illorum Lin- 
guae peritus , nemo vir prudens fane unquam contendjiL 




3S>8 

^^sia«fe«te^efe<OT^T«clfe^efeOT<s»sfe^ 

ELENCHUS 

REGUM ARMENI^ 

M A J O R I S- 

POsteaquam fub Antiocho Magno , Syrice 
Rege, ducibus ejus Artaxia & Zadriade auclo- 
ribus , Armenia? a Seleucidarum Imperio defciverej 
Artaxias Majoris Armenia? , Zadriades vero Minoris, 
fibi quifque*Regna conflituerunt. Interjeclo dein ali- 
cjuanto temporis fpatio, Tigranes II. Artaxia? pronepo», 
Parthis obfes datus , utab illis in Regnum remitteretur, 
magna ejus parte cemt. Poftea vero is ipfe , regno 
fuo reftitutus, cum Artemem Zadriadis cjuoque pro- 
nepotem bello fuperaffet, fugaviffetcjue ; Armenias 
Minoris Regnum fibi vendieavir. Atpaulo poft furnmi 
Romanorum exercituum Imperatores Lucullus atque 
Pompeius hujusRegnum occupavere , Jurifcjue Roma- 
ni fecere j adeo ut, abfque Populi Romani confenfu, 
illud jam a nemine deinceps poflideretur. Verum enim 
vero Parthi eam , quam a Tigrane II. acceperant , 
Armenia? partem perpetuo fibi vendicare , atcjue ex 
Arfacidis quemdam femper ei pra:ficere Regno conati 
funt. Unde frequentia Romanos inter & Parthos ex- 
orta funt variis temporibus bella. Eam igitur ob cau- 
fam, fi, ad illuftrandam Arfacidarum Regum Hiflo- 



ELENCHUS REGUM ARMENI^. 55,«, 
riam, brevem illum Armeniorum Regum Elenchum 
huic opelkc noftra? fubtexeremus j rem Lectoribus haud 
ingratam fadturos nos effe exiftimavimus. 

Artaxias I. Armenice Majoris Pracfeclus fub 
Antiocho Magno , Syria: Rege , rebellat, regnumcjue 
illud fibi pofterifque fuis conftituit , fed ab Antiocho- 
Epiphane , Antiochi Magni filio , bello fuperatus , 
captufcjue in vinculis afiervatur. Appian. Syriac.pag. 1 17. 

Artavasdes I. Straboni Sc Plutarcho y malejuftino 
diclus Ortoafdes , Artaxia? filius , in Armeniac regnum 
patri fuccedit. Hic ab Ariace Mithndate cognomento 
Magno impetitus bello, refiftit. Jujlm. lib. 42. 

Tigranes I. Artavafdis filius , patre mortuo, Ar- 
menise regno potitur. A Parthis bello Iaceflitus , com- 
ponendac pacis causa, Tigranem filium tradere illis 
obfidem cogitur. Straho iib. 11. pag. 532. 

TigranesII. Tigranis filius , apud Parthos obfe.s , a 
Mithridate Magno in regnum reftitutus , illud pluri- 
mum ampliatj Armeniam Minorem capitj Rexcjue 
Regum dicitur. Strabo ut fitpra , <& Plutarcbus in Lu- 
cullo. 

Artavasdes II. Tigranis II. filius , patri fuecedit in- 
regnum. Hic fub Phrahate IV. dolo a Marco Antonio 
Triumviro captus, Alexandriac in triumpho duckur. 
Hujus caput computatum Cleopatra, poft Acliacam- 
cladem, Mcdisc Regi mittit, ut eum ad fuam focie- 
tatem pertraheret. Dio lih. j.i. imtio pag. 441?. Edit. 
HanoM. 1606. 

Artaxias II. Artavafdis II. filius , Phrahatis IV. Par- 
thorum Regis fretus auxilio, fecpe fuumque regnum tar 



4 oo ELENCHUS REGUM ARMENLE. 

tatur , ac tandem per dolum propinquorum occiditur. 
Tacit. Annalium lib. 2. 

Artavasdes III. Artaxia: II. filius , ei in regnum 
fiiccedit , a Phrahate IV. adjutus. Sed cum apud Au- 
guftum accufatus a Populis fuifiet , Tigranem ejuspa- 
truum petentibusj ante hujus adventum ab Armeniis 
interficitur. Dio lib. 53. pag. 5 2 6". 

Tigranes III. Artaxia: II. frater , atque Artavafdis 
II. filius, Roma ab Imperatore Augufto ad capefTen- 
dum Armeniae regnum miflus, ab Archelao Cappado- 
cisc Rege, atque a Tiberio Neronein Armeniam de- 
ducitur. Jofphus Antiau. lib, ij. cap. 5. Necjue diu ta- 
men regnat. Tacit. Ann. 2. 

Artavasdes IV. Artavafdis III. filius , in Iocum pa- 
trui defuncli ab Augufto Armeniis pra?ficitur. Sedcum 
Populi Tigranis filium Regem exoptarent, non fine 
clade Romanorum dejicitur Artavafdes. Tacit. ibid. 

Tigranes IV. Tigranis III. filius , ab Armeniis , qui 
ejus gratia rebellarunt, Rex conftituitur. Auxilium a 
Phrahate IV. petit; fed tandem a Caio Csefare ex- 
pelJitur. Vell. Paterculus. 

Exftincla eft in eo Artaxia progenies. 

Ariobarzanes , Artabazis Media? Regis filius , a 
Caio Cacfare Augufti nepote , volentibus Armeniis 
prajficitur. Quo morte fortuita abfumpto , ftirpemejus 
haud toleravere Armenii. Tacitus lib. 2. Annalium. 

Tentato igitur feminae Imperio, cui nomen Erato, 
hanc Armenia? Reginamimponunt.Eacjue brevipulsa, 
incerti folutique 8c magis fine domino , quam in Iiber- 
tate profugum Vononem in regnum accipiunt. Id. ibid. 

VONONES 



ELENCHUS REGUM ARMENLE, 401 

Vonones ille , Phrahatis IV. iilius , obfes Romanis 
a patre datus fuerat. Hunc y patre mortuo, Regem 
conftituunt Parthi > at poftea expellunt. E Parthia e-x- 
pulfum, profugumque mox Regem accipiunt Armenii. 
Sed , minitantis Artabani metu, tandem ex Armenia 
cjuoque Vonones amovetur, a Reclore Syria? Cretico 
Silano excitus , circumdatufcjue cuftodia > manente 
tamen luxu & Regio nomine. 

Artaxias III. cjui prius Zeno dictus fuerat, Polemo- 
nis Ponti Regis filius > approbantibus Armenias Nobi- 
libus , a Germanico Cscfare in urbe Artaxata Rex eon- 
ftituitur. Tacit. tbid. Poftcjue octo regni annos moritur. 
Arsaces I. Artabani Parthorum Regis veterrimus 
filius , mortuo Artaxia , a patre Rex Armeniis impo- 
niturj fed a fuis dolocircumventus, Mithridatis, Iberi 
artibus perit. Tac. Annal. 6. 

Mithridates, Pharafmanis Iberias Regis frater , de- 
victis Parthis , a Tiberio Augufto Armeniae regno do- 
natur. Sed ab Artabano Parthorum Regepulfus, Ro- 
jnar a Caio Caligula in vinculis detinetur. Dimiflus 
poftea a Tiberio Claudio Augufto , Armeniam recu- 
perat^ verum- a. Rhadamifto fratrisfilio > dolo oppreftus 
perit. Id. Annal. \ 2. 

Rhadamistus , Pharafmanis filius , patruo Mkbrida- 
te a fe occifo, Armeniam invadit* perfmttentibus 
Romanis , ne Parthi eam occuparent. Vologefes vero 
cafum invadenda? Armenia; obvenhTe racus , quam a 
majoribus fuis pofleftam , externus Rex flagitio obti- 
neret, contrahit copias, fratremcjue Tiridaiem dedu- 
cere in regnum parat: nequa pars domus fine Impe- 
rio ageret, Adventantibus igirur in Armeniam Parthis,. 

Eee 



4 o2 . ELENCHUS REGUM ARMENLE. 
Rhadamiftus a fuis pellicur. Tacitus lib. n.tbidem. 

Tiridates I. Vologefis fratris fretus auxilio , Arme- 
niam occupat, pulfo Rhadamifto ; &poftea a Corbu- 
lone ipfe quoque pellitur. Taat. Atin. 12.. 

Tigranvs V. Alexandri Herodis Judarai Regis oc 
Glnphync filius , Archelai Cappadociac Regis nepos, 
a Ntrone ad capeffendum Armeniac regnum miflus , 
a Corbulone conftkuitur. Tacit. Ann. 14. Sed a Parthis 
paulo poft opprimitur : rursufque Tiridates , Neronis 
conienfu , rmeniam recipit. Id. Ann. 15% 

Exedares Arfacida, Tiridatis five filius, feu nepos, 
Armeniae Rex a Chofroe Parthorum Rege expellkur, 
ut Armeniis prseficeret nepotem fuum Parthamafirim. 

Parthamasiris , Pacori ParthorumRegis filius, mor- 
tuo patre , a Chofroe Parthorum Rege, expulfo Exe- 
dare, Armenia? Rex conflituitur : fed a Traiano lm- 
peratore regno ipoliatur. Dio lib. 68. fag. 778. 

Armenia fub Trajano in Provinciam Romanam 
redacla eft. Quis autem ei tum prsefuerit ignoratur. 

Parthamaspates , Exedarisfilius , ut videtur , a Tra- 
jano Augufto Rex Parthis datus, pofteaque ab illis 
expulfus > ab Hadriano Imperatore patrium Armeniac 
regnum accipit. Spartianus tn Vtta Hadriam. 

Achjemenides , Partharnafpatis filius , patri fuo in 
regnum Armenix fucceditj imponente huic diadema 
Antonino Pio Imperatore , ut difcimus ex rmmmis. 
Hujus Ach?cmenidismeminit lambljchus apttd Vhotmm 

P*g- M2. 

Sojemus, Achaemenidis filius, e paterno Armenise 
regno a Voiogefe II. Rege Parthorum ejeelus, poftea a 



ELENCHUS REGUM ARMENLE. . 403 
L. Vero Augufto M. Aur. AntoniniCollegareftifuituf: 
ut ex illius Imperatoris nummis eruimus. Lk Photius 
ibulem. 

Sanatrucus , Soa:mi filius, ut putatur , Armcnio- 
rum Rex fub Imperatore Commodo recenfctur a Sui- 
da j cjui laudes ejus defcribit tn Verbo 2«ur*<»$ V.its 

Volog&sus , Sanatruci filius,pacis causa, Sophcne 
a Romanis retenta. , Armeniam reliquam a Sept. 
Severo Augufto accipit. Hunc poftea Antoninus Ca- 
racalla ciim ad fe amice per litteras vocavifTet, 
velut patrem inter & filios pacem fadtAirus, con- 
jecit in vincula. Tali interceptus fraude Vologefus 
in morbum incidit , quo tandem eft abfumptus. Dio 
Itb. 77. 

Tiridades II. Vologscfi filius, pofl Antonini Cara- 
calla? mortem , diadema fibi a Macrino Augufto mif* 
fum a*ccipit> patricjue fuo Vologa?fo , in carcere de- 
mortuo, fuccedit in regnum Armeniae. Id. Dio pag. 
887. 

Arsaces II. Artabani IV. ulcimi Parthorum Regis 
frater , Armenia? Rex ab eo conftituitur , anno Im- 
perii Severi Alexandri primo. Fortiter Artaxerxi , qui 
fratrem regno Sc vita privaverat, refiftit, ac Roma- 
norum fit amicus. 

Artavasdes V. aliis Artabasdes, patri fuccemt Ar- 
faci y fed non ita fidus Romanis ; nam Sapori Pcrfa- 
rum Regi contra Valerianum Imperatorem adha^fit, 
Treb. Pollio cap. 4. 

. , Artavafdis fiiius, cujus nomen ignoratur , pa- 

tri fucce(Iit5 Romanis amicimmus. Chriftianam hdem 
ampiexus fub Diocletiano, copiis fuis adjuvit GaL 

E e e ij 



4 o4 ELENCHUS REGUM ARMENLE. 
Maximianum contra Narfeum Regem Perfarum. At 
Maximianus Auguftus fadtus , bellum commovic ad- 
versus Armenios , jam inde a prifcis temporibus ami- 
cos Sc focios Populi Romani. Cum autem Chriftiani 
ipfi cjuoque effent, eos ad Simulacrorum cultum tra- 
ductre per vim conatus , pro amicis inimicos , hoftes 
pro fociis effecit. Eufeb. Ecclef. Hift. Ub. 9. caj). 8. 

Tiridates III. filius fupenoris Regis anonymi , pa- 
tri fuccedit. So^pmenus Ub. 2. cap. 8. 

Arsaces III. patri in regnum fucceflit fub Conftan- 
tino Augufto Conftantini Magni filio. Hic , Romanor 
norum iocius, a Sapore II. per exquifitas perjuriifque 
miftas illecebras alle£tus, adhibitufque in convivium, 
effoflls oculis , vinclufque catenis argenteis, extermi- 
natus eft : ad Caftellum Agabana nomine; ubi dilcru- 
ciatus cecidiD ferro pcenali. Ammianus Marcellinus 'lih 
27. cap. ir. 

Para , hujus Arfacis filius , ex oppido muris Sc vi- 
ribus vahdo , Artogerafsa nomine , in quod cum ma^ 
tre conceiTerat, fuadente illa , cum paucis digreflus, 
Imperatorem Valentem convenit ; ejui eum apud 
Neocaefaream Pontiimmorari jubet, liberali vidlu cu- 
randum & cultu. Inde per Terentium Ducem Para 
reducitur in Armeniam , reclurus interim fine uJiis in- 
fignibus gentem. Poftea tamen ciim diadema fump- 
fiilet , ftruclis fibi infidiis opprimitur. 

Arsaces IV. Parae fratri in regnum Armeniae fuc- 
cedit , mortuo tum Sapore Rege Perfarum. Is foede- 
re cum Romanis inito , pace fruitur, cjuam Theodo-. 
fius cum Perfis pepigerat. Idatius in Cbronico. Re- 
gnumque moriens Ariaci & Tigrani filiis fuis tefla-i 
mento reliquit. 



ELENCHUS REGUxM ARMENLE. 43* 
Arsaces V. fuperioris Arfacis filius major, ciirn 
ipfe teflamento patris minimam Regni partem 
accepillet , Tigranes vero frater portionem qua- 
druplo majorem j ad Imperatorem Romanum rem 
detulit : ea fpe fore ut , omnibus admotis machinis , 
ffatrem regno exturbaret. Cum vero frater ejus Ti^ 
granes fe cum regno dediflet ; Imperatori Theodofio" 
juniori fuum cjuoque ipfe regnum tradidit, ac priva- 
tus vixit. Procop. hb. 3. de Aedtf. Jufimian. 

Tigranes VI. Arfacis IV. filius, 8c Arfacis V. fra- 
ter , cum Imperatorem Romanum vindicem timeret, 
Regi Perfarum fe fuumque regnum dedidit j fatius> 
ducens , vitam apud illos privatam agere , cjuam una 
cum germano, comppfita ex a?cjuo lite, inRrmenia 
bona fide regnare. Procoj). ibid. 

Ad nunc modum Armenias Regnum , primum ab 
Artaxia fub Aritiocho Magno conflitutum , dein fub 
SeleucoIV. hujus fifio , Romanorumautoritate, anno 
Seleucidarum 132 . confirmatumj per annos 59$. fubj 
Regibus propriis permanfit ufque ad annum Chrifti 
circiter «fiz. 







• : 






-fOtf 



I N D E X 

AUTORUM VETERUM 

ET RECENTIUM. 



_/Eli 



ANUS. 



Acathias. 

Ammianus. 

Apollodorus. 

Appianus. 

Aristides. 

Arrianus. 

Athenj_.us. 

AuRELIUS VtCTOR. 

Capitolinus. 

Cajlellanus. 
ClCERO. 

Ctesias. 

CURTIUS. 

Dio Cassius. 
Diodorus SlCULUS. 

DlOGENES LAERTIUS. 

Dionysius Alexandrinus. 
E ichmannus. 
Epiphanius». 

EvAGRIUS. 
EuSEBIUS. 
EuSTATHIUS. 
EuTROPIUS. 

Fasti Consularjes. 

Florus. 

Erontinus. 



Tulvitts Uifinus. 
Giraldns. 
Go!t%ius. 
Henninoes. 

o 

Herodianus- 
Herodotus. 

HfERONlMUS. 

Hoijlenius. 

H-ORATIUSw 

Hyde /inzlus- 

c_» 

Hyginus. 

JoSEPHUS. 

Isidorus Characenus. 
isocrates. 
JuliaNUS Imperator. 
JuLIUS Cffi.SAR. 

Julius Obsequens. 

justinus. 

Livius. 

LUCAMUS. 
LuCIANUS. 

Maccabjeorum LlBE*. 

Macrobius. 

Malela Jonnnes. 

Marcus. 

Martialis. 

Mediobarba. 



INDEX AUTORUM. 



407 



Minadous. 


Severus Sulpitius. 


MlRCONDUS. 


SOLINUS. 


Morellius. 


Spanhemius. 


Norisius Cardinalis. 


Spartianus. 


Onuphrius. 


Stephanus Byz. 


Orosius. 


Strabo. 


OviDIUS. 


Suetonius. 


Patinus. 


SuiDAS. 


Tuitus. 


Syncellus. 


Philostratus. 


Tacitus. 


Phlegon. 


Trifl.mus. 


Photius. 


Trogus. 


Plinius Junior. 


Vaiilant Joan. 


Plinius Scnior. 


Valerius Maximus. 


Plutarchus. 


Valejius Henr. 


PoLYBIUS. 


Velleius. 


Porphyrius. 


Victor Sextus. 


POSSIDONIUS. 


VlRGILIUS. 


Procopius. 


Vjjerins. 


Ptolomjeus. 


Vulcatius Gallicanns. 


PvUFUS. 


Xenophon. 


Scaliger Jofeph. 

Schilyirdus. 

Seouinus. 


XlPHILINUS. 

Zenobius. 

ZONARAS. 


Seneca. 


Zozimus. 



Servius. 




I N D E X 

NOMINUM ET RERUM- 

Numcrus primus paginam Hiftoria?. A?l Annalium 

paginam indicat. 



ABDAGASUS, Magifter 
Militum Artabani , collo- 
quium ejus cum Aiinaeo. 102 
Abgarus Arabs Praefectus, Ro- 
manis foedere junctus. 1 1 1 
• — lmpulit CraiTum. 112 

Abgarus titulus Rcgis. 327 

— Ad Severum cum liberis trans- 
fiigit. 3S8 

AcH.EMENIDES ARSACIDA , UOn 

a Parthorum Hege, fed ab 

Imperatore Romano diade- 

ma acceperat. 326" 

•— — Mors ejus. 327 

Adtmiftr* Caftellum. 3 1 1 

Ador, oppidi Praefeftus. 1S3 

Afranius Arabes in Gordyenem 

a Ponipeio ablegatus eft. 03 

— — Regionem circa Amanura 

mcjntem Romanorum impe- 

rio ftrbjecit. 514 

JEgas , urbs Armeniae. 183 

Agathocles Macedon. Prxfec- 

turam adminiftrat Perficse. 

An. 1. 

Amida y urbs Mefopotamiae. 3 ip 

Angarus Rex Ofroenorum in 



vinculisconjeclus. An. 1$ 
Anfihemitfiada , urbs Macedo- 
nise. 21 r 

Antigonum in regnum Judaese 
Parthi induxenjnt, ut Hirca- 
num patruum ejus depone- 
renc. 132 

— Hierofolymam curfu petivic 
& eam oppugnare coepit. 133 

Antigonum Parthi Regem 

conftituunt. 134 

— — Vin&os Phafaelum &Hirca- 
num , Parthi Antigono tra- 
dunt. 13^ 

— — Antiocho Sotere Rege Synae 
mortuo,regnatfilius. 1. An. r 

Antjochus II. Dens vocatur. 2 

- — Contra Ptolemaeum bella 
geffit , contra ./Egyptios. ibid. 

— Primus fe Regem appellart 
jufflt. ibid, 

•— Extindo, Seleucus II. ejus F. 

regnat. Moituus eft. 1 r 

~— Relictisduobus filiis.Seleuco 

Callinieo & Anriocho Hie- 

race, primus in Syriae regnum. 

patri fucceflit. 12 



I N D E X 



Antiochut M. in Syriae regnum 
fuccedit. ibid. 

»— -Parthiam & Mediam invafit. 
An. $. 13 

Antiochns III. Evergetes.. Satra- 
pas rebelles occidit. 22 

—— In Artabanum arma movet. 

• • 2? 

•— — In Hyrcanam ingreditur.»^. 

^— Ejus luxuria. 53. Tribus 
praeliis vi&or. 5-4. Antiochus 
occiditur. $$. Exequix. $6. 

Antiochus , Cilix, Philofophiam 
Cynicorum fimulaverat. 370 

Antiochia capta. 3^3 

Antiochus Epiphanes , bellum con-- 
tra Judaeos peragit. 30. In 
Perfidem proficifcitur. ibid. 
Adverfus Artaxiam expedi- 
tionem fufcipit. ibid. Mori- 
tur tabe diffluens. 4.0 

"Antiochtis Eupator , filius Epipha- 
nis,occifus eft. 42 

Antiochns Eufcbcs , Antiochi Phi- 
lopatoris filius, de Syrix re- 
gno confugere coaclus eft. 66 

Antonics cum Cxfare in gra- 
tiamrediit , ducta forore ejus 
O&avia. 1 36. AdbellumPar- 
thicum Roma profeftus. 139 
Antonius exercitum contra 
Parthos comparavit. 148. 
Antonius iter per Arabiam 6c 
Armeniam fecit, ubi coactis 
copiis & fociis Regibus luf- 
travit exercitum. iyo. Phra- 
hatam urbem vanum obfidio- 
ne cinxit. iyi. Ad Anto- 
niurn quidamMitridates con- 
fugit, ad inGdias Parthorum 
detegendas. 163. Vafaaurea 
Mithridates ab Antonio , 
quantum occulere vefle po- 
teiat, accepit , atqueindc di- 



greiTus eft. 164. Romani ati- 

rum,argentum, pateras&men- 

fas pretiofas fpoliabant. ibid. 

Accitum , Antonius , Rham- 

mum , adegit jurejurando , 

utubiprsecepiffet confoderet 

fe gladio , ne veniret vivus 

in hoftium poteltatem. 1 6$. 

Antonius dolo Artavafdem in 

catenis argenteis vinxit. 168. 

Univerfam Armeniam com- 

paravit. 168. Medise Regis 

filia , filio fuo in matrimo- 

nium impetrata. 169 

Antoninns Pius , fuccedit Hadria- 

no. 326. An. 24. Oriens in 

fumma tranquillitate ac pace 

conquievitfub Antonin. ibid. 

Roma; Antoninus remanSt. 

3 2 S . An. 25. Varia vota An- 

tonini. 3 2 7 

Arabts. Ofrhoenus & Adiabe- 

nus. 4 3 53 

Ariobarzanes Medus a Caio 

Rex Armenix creatus. 182 

An. 9. Vulnere deceflit. An. 

10. 

Artagera , urbs Armenue. 183 

— Cognomkiata Neronia. 284 

Atras , urbs , altiffimo impofita 

monti. 3 5& 

ARMENI/E MAJORIS 
REGES. 378 

AchdLinenides , Parthamaftis filius. 

402 
Ariobarz.anes , Artabazis Mediae 

Regis filius. 400 

Artaxias /. Armeniae majoris 

Praefeftus. 399 

Artaxias II, Artavafdis II. fi- 

lius. 393 

Artaxias III. Zeno di&us , Po- 



NOMINUM 

lemonis Ponti Regis filius 

401 
Arfaces I. Artabani Parthorum 

Regis filius. 401 

Arfaces II. Artabani IV. ultimi 

Parthorum Regis frater. 403 
Arfaces III. patri in regnum fuc- 

cedit. 404 

Arfaces IV. Parae fratri in regnum 

Armenise fuccedit. 404 

Arfaces V. fuperioris Arfacis fi- 

Iius major. 405^ 

Artavafdes I. Artaxire filius , 

Rex Armenice. 399 

hrtavafd.cs 1/. Tigranis II. filius. 

Hujus caputCleopatra com- 

putatum Mediae Regi mittit. 

ibid. 
Artavafdes III, Artaxiae II. fi- 

lius. 400 

Anavafdes IV. Artavafdis III. 

filius. ihid. 

Artavafdes V. aliis Artavafdes , 

patri fucceffit Arfaci. 403 
Artavafdis filius cujus no- 

men ignoratur. 

Erato Regina Armeniae. 400 
Exedarts Arfxcida , Tiridatis fi- 

lius. 402 

Mithridates Pharafmanis Iberiae 

Regis frater. 401 

P*ra , Arfacis III- filius, Arto- 

geraffa nomine. 404 

Partamafpates , Exedaris fifius. 

402 
Partham.-rf.ris , Pacoris Partho- 

rum Regis filius. ibid. 

Rhadamifms , Pharafmanis filius, 

patruo Mithridate occifo, Ar- 

meniam invadit. 401 

Sanatrucas , Soaemi filius. 403 
Soxmnt , Achaemenidis filius. 

402 



E T RERUM. y 

Tigranes I. Artavafdis filius. 397 
Tigranes II. Tigranis filius. ibid. 
Tigrants III. Artaxise II. frater. 

400 

Tigranes IV. Artavafdis III. fi- 

lius. ihid. 

Tigranes V. Alexandri Herodis 

Judsae Regis & Glaphirae fi- 

lius. 402 

Tigranes VI. Arfacis IV. filius , 

& frater Arfacis V. 40 j 

Tiridates I. Vologefis frater. 402 

Tiridates II. Vologefis filius. 

40; 

Ttridates III. filius Regis Ano- 

nymi Artavafdis filii. 404 

Volog&fits, Sanatruci filius, 403 

Vtnones , Phrahatis IV. filius. 

40r 

Zariades, Armeniae minoris Prae- 

fe&us. 28 

Arsaa, unde nominatur. 3 An. 3 

Arjacidarnm foliu?n pro regno 
Panhorum habetur. j 

Arfaccs & Tiridates fratres An. 2 

Ab Arface , ejus fucceffores , Ar- 
facidaE & Arfacae ditti. 2 1 & 
An. 3. 

Arsaces ( Scytha origine ) Par- 
thiam invafit & occupavit. 
An. 3. occifus eft. io- An. 3 

Arsaces , Parthorum Regnura 
fundat. 3. Incertae originis. 
ibid. & Tiridatis frater dici- 
tur. Nummus. 6. alter, 8. Ar- 
facis fucceffores eandem ap- 
pellationen retinuerunt. 1 1. 
An.^. Bellum contra Antio- 
chi Dci Syriae Regis Duces 
fuftinet. 3. Rex Regum, Deus 
praefens denominationem fibi 
affumpfit. 9. 

Artabanus I. Tiridati fucceffit, 

a ij 



4 IN D 

2i. Antiochus in Artabanum 
arma movct. 22. Puteos ac 
rivos obrui & corrumpi ju- 
bet. Antiochus Hyrcaniam 
ingreditur. 25. Obfidio Sy- 
rengis. ibid. Poft 5. annos 
pax inter Antiochum & Ar- 
tabanum. 26. Parthus An- 
tiochi focius contra Baftria- 
nse Regem , & pax. ibid. An- 
tiochus fuperato Caucafo , 
Indorum fines penetrat. 27. 
Artabanus moritur: Incertum 
quot annis regnaverit. 25). 
Nummi. 1 6. 
Artabanus II. Phriapatii filius: 
fuccedit Phriapatio II. 61. 
Scythse Nomedes Bactriana 
Grsecos internecionc delent. 

61. Himerus Prxfectus Par- 
this Mefenis bellum intulit. 

62. Artabanusbellum contra 
Scythasintulit.62. inbrachio 
vulneratus ftatim deceffit. 63, 

Artabanus III. Rex Mediae 
fa&us eft. 196. Ad Regnum 
Parthicum adultus , illud oc- 
cupavit. 197. Armeniis Oro- 
dem unum e filiis fuis Rc- 
gem impofuit. ibid. Legati 
ad Germanicum a Rege Ar- 
tabano venerunt. 198. Cum 
audiffet mortem Germanici, 
exercitatione venandi abfti- 
nuit. 199. An. 11. Motus 
Judseorum apnd Mefopo- 
tamiam. 200. Afinxus fra- 
trcm Anilaeum mific ad Re- 
gem. 201. Mithridatis op- 
probrium. 204.. Anilxus de- 
vaftat Babylonioe Caftella. 
3.0 j. Parthi nobiles Romam 
venerc 206. Hiberi , varia 
prselia.. 208. Tiridates a Ro- 



EX 

manis miiTus apud Parthos. 
2 1 o. Artabanus laceratus lit- 
teris. 214. Artabanus Tibe- 
rio mortuo , amicitiam Cal- 
ligulae petit. 215. An. 12. 
Izatae opera , Rex in regnum 
fuum reftitutus eft , cui do- 
navit Nifibim. 219. An, 12. 
Mors Artabani. 220. Num- 
mus ejus. 221. Tres filii Ar- 
tabano fuere. 224. 

Artabanus IV. Vologefis III. 
filius , imperium decertarc 
coa&us. 369. Caracalla bel- 
Ium intulit Parthis. 370. 
Artabanus in jEgyptum pro- 
fettus eft. 371. Caracalla 
fcripfit fe velle filiam Regis 
ducere in matrimonium. 373 
Generum accepturus in pla- 
nitie , figno dato , Antoninus 
nulitibus imperat, caedem in 
Parthos faciunt. 374. Anto- 
ninuspugione trajectus.377. 
Macrinus ad imperium ele- 
vatus. ibid. Arthabanus ad 
regnum comparandum ve- 
nit, pugnat. 379. Pax inter 
Artabanum & Macrinum. 
381. Artabanus in proprias 
fedes revertitur. ibid. Tindate 
mortuo , Arfacem fratrem 
fuum Armeniae Regem con- 
ftituit. ^S^.Occifus eft. ibid. 
Rcx Magnus primus appel- 
latus. ibid. Nummi Artabani. 

386 

Artabazhs , filius Artaxis, re- 
gnum Armenije occupat. 
1 74. Sed cum accufaretur , 
Tigranem Auguftus eipra?fi- 
cit. ibid. 

— — Artabazes varia nomina , 
fucceflit Tigrani Regi Ar- 



N O M I NU M 

mcnise filius. ioo. Deftitu- 
tus regni. 170. Capuc ejus 
ampucacum eft. 170. Tigra- 
nes Armeniam recupcrat. 

180 

Artavasdes Dux Anconii uf- 
que ad Euphrarem. 1 jo 

— — Artavafdes Armeniae Rex , 
dolo capitur ab Antonio. 170 
An. 6. Mediam recipic. ibid. 
Caput amputatum Artavaf- 
dis , Medus mictit Augufto. 
171. Filius Arcavafdis re- 
gnum pacernum recuperar. 
An. 6. 170 

— Artavafdes , Tigranis frater 
Armeniae Rex imponicur ab 
Augufto. 178. Auguitus Ar- 
menia eum cedere juflic. 170 
An. 9. 

Artaxes inlocopatrisRex con- 
ftitucus. 163 

Artaxes Armenise Rex a propin- 
qHis occifus. An. 7. 174 

Artaxerxes , Perfa , fe ipfe Ar- 
facidam nominavit. 5. An. 2. 

— — Artaxerxes filius Paucei bel- 
lum concra Artabannm IV. 
inculic 284. Regnum qccu- 
pat, & Artabanum devincit. 
3S9. Nummus Artaxerxis. 
Nummus Saporis filii Arta- 
xerxis. 3P4 

Asin.eus Sc AvsiUEas , fratres 
Neerdenfes , ad Artabanura 
veniunt. 200. 201 

Afineus totam Mefopocamiam 
poffidet. 202. Dominacura 
fuum in dies augebat. ibid. 
Uxorem cujufdam DucisPar- 
thorum , Ccefo Partho , uxor 
in thalamum pervenit. 202 

Afm&us , alcer ex his fratribus , 
veneno extinguitur. 20 j 



E T R E R U M. r 

AniUus alter , Mithridatis Arta- 
banigeneri, vicos depopula- 
tur. 204. 

AniUus tandem noctu deprehen- 
fus occiditur. 206 

Athen^eus Legatus , qui per hof- 
pitia fefe infolentius gefferat. 
yj. Ab omnibus tefto exclu- 
fus eft , tanderm fame interiir. 

Augustus m Armenia nummos 

fignavit Armenia capta. 1 7 ^ 
- — Romam reverfus , facrificia 

ob figna viftoriae Parthorum , 

& nummos praecepit. 176 
•— Templum Martis ad fufpen- 

denda figna extruit. ibid. 

Auguflus , memoria Tiridatis , 

nummum percufiit. 172 

■— Filios Phrahatis publice Ro- 

manis oftendir. 178 

Azara, Templum Minervse ac 

Dianx-* cepit Parthus 41 

B 

BABYLONIS Praefeftus con- 
tra Judseosarma movet. 200 

Babylon olim AfTyrix fuit Me- 
tropolis , nunc Seleucia eft. 

228 

BardanEs , confenfu fratris , irt 
regno remanet. 22 6, 228. Se- 
leucienfes rebelles poft fepti- 
mum annum reducit. 228. Ar- 
meniam tentare non audet. 
230. Moritur Bardanes, & ite- 
rum regnat Gotarzes. 233 

Bala Rex Syriae declaratur. 42. 
An. 14. Cum Alexandro irs 
Demetrium confpirat. ibid. 

«— Rex Syriae proclamatur. 44 

Bebarsapes , cuftos Cafteili A- 
demiftrae. 3 1 3 



€ 

Belliim civile Selencidarum. 12. 

An. 4. 
*-— Civilia bclla inter Mnaiki- 

icm & Sinatrokem. 73. 79. 
. — Inter Antonium & Caefarem. 

170. An. 6. 
Bibulus Syriae Senatus-Confulto 

fortitns. 1 24 

Bibulns in Syriam advenit. 1 2 j" 
— A Parthis obfeflus fugit. 

tbid, 

C 

CjESAR, vi&o Phamace , in 
Parthos Syriae militantes 
verterc meditatur. 127 

• — Cafar occiditur. 128 

Cesennius P/etus Syriae Lega- 
tus , Romanos certiorcs facit 
de Antiochi cum Parthis foe- 
dere. 286". An. 15. Fugit in 
Cappadociam. Caefennius Pae- 
tus litteras ad Cxfarem mifit, 
Antiochum deficere ab Ro- 
maniscumfiliodecrevifle 286 
Subito in Commagenem in- 
greflus, totis viribus Antio- 
cho bellum infert. 287 

Caius Cuefar ad Parthicum bel- 
lum profeftus , contra Arabas 
movit. 1 29. Cum Phrahatc ad 
lipas Euphratis colloquitur. 

181. Romani rediens Caius 
moritur. 183 

Cains Calignla , Pontem ftructura 
fuper finu Bajano conftruxit. 
2 1 6. An. 1 2. 

- — Caius Mithridatem Iberum 
in vinculis habuit , & demum 
in exilio mifit. 217. An. 12. 

•■ — Caius Armcniam ingreflus. 

182. Vulneratus eft. 183. 
Romam ieveitens in Lycia 



1'N'DEX 



Syriam obiit. ibid- 

Callinicus , contra Parthos ar- 
mamovet. u 

Caracalla bellum intulit Par- 
this, 370. In Afiam venit. An. 
2.9. Affe&at Parthici cogno- 
men. 374. Dat licterasad Re- 
gem Parrhorum., veHe fc du- 
cere filiam in matrimonium. 
374. Sed Artabanus generum 
excepturus in planicie , figno 
dato , Antoninus militibus 
imperat , csedem in Parthos 
faciunt. 374. Sepulcra Regum 
Parthorum fubvertit pugionc 
trajectus. 376. Macrinus impe- 
rium adeptus. 377 

Cassius in Syriam venit, & au- 
x lium a Parthisiecipit. 130 

Avtdius Caffus in Mefopota- 
miam penetrat. 33 1. Babylo- 
niam diripit. 333. Mors ejus 
in Syria. 344 

— — C. Cafllo M. Servilio CoflT. 
Nobiles Parthi Romam vene- 
re ignaro Rege Artabano. 206 
An. 1 1 . 

— — C. Caflius in Seleuciam & 
Ctefiphontem venit. An. 27. 

Crassus , cui forte Syria admi- 
niftranda evenerat , in Parthos 
expeditionem fufcepir. 103. 
Caftella & urbes recepit. ibta, 
Zenodatiam oppidum diri r 
puit, cum falutari fe ab exer- 
c-itu Imperator fuftinuiflet , 
magnam fubiitinfamiam. 104. 
Craflus in Parthos exercitum 
duxit. 1 10. Craflus, varia no- 
mina. 120. debellat cum Caf- 
fio in O&avium. 113. 118. 
Equus aureis exornatus phale- 
nis Crafli. 120. Craflus occi- 
fu.s a Paithis ob infolentiam, 




NOMINUM E T R E R U M. 

120. Caput ad Orodem mif- 

flam. 12r.AcT.0rin Tragsedia. 

In medium convivii caput 

Craffi projecit. i 12 

Censorimus Senator , & Mega- 

bacchus , in pugna occifi. 

114 
Chosroes frater Pacori apud 

Parthos regnat. 305. Exeda- 

rem Armeniae Regem pellit. 

306. Maniflaro Regulo bel- 

lum intulit. -ibid. Chofioes 

pace cum Romanis finitur. 

319. Moritur Chofroes. 320. 

Promiffa fella aurea ab Ha- 

driano. ibid. 
Cilicias Pylus, locus pugnx. 352 
Claudius moritur , Parthi in- 

vadunt Armeniam. 253 

Claudiits lano > Judaeam Syriam- 

que prredari ccepit. 355 

Cleopatra Demetrii Syriae Re- 

gis uxor. $2 

—• -Cleopatra afpidis morfu fibi 

vitam eripuit. 171 

Commodus occiditur. 3 y 1 

Corbulo a Nerone mifTus in 

Armeniam. 256. An. 10. Ar- 

taxata urbem capit. 260. An. 

15. Corbulo ex Syria rediens, 

interfeftus eft a Nerone. 284 

Reliqua Armeniaefubigit. ibid. 
Corpus Antiochi a Phrahate ad 

fepulcrum remittitur. 57 

Gyzicenus prxlio fuperatur. 

D 

DAPHNITICA urbs. 308 
Dab& Afix populi. 192 
Dara urbs in monte Zapaorte- 
non. 1 2 

Demetrius Euthydemi filius. 
37. Demetrius ingreditur Mc- 



7 



fopotamiam. 44, A Parthis 
captus ad Regem traducitur. 
46. Hodoguna Mithridatis 
datur Demetrio in uxorem. 
46. Demetvius iterum fugit 
& comprehendirur. 52. De- 
metrio in rcgnum remiiTo , 
ejus frater occiditur. 54. De- 
metrius adverfus Alexandrum 
bellum fuftinet. 67. Dcnie- 
trius viclus eft , ducitur apu J 
Parrhos. 68 

Diodotus I. Bafttianam inva- 
fit. 13. Subito mortem obiit. 
ibid. Tiridates cum filio ejus 
DiodotoII. pacem pacifcitur. 
ibid. An. 4. 

- — •Diodotus , aliis , Theodo- 
tus II. Rex Baclrianotum re- 
gno privatus. 27 

Dolabella petiir fe in Syriam 
confcriptum. 129. obfeffus 
fame Laodiceae ad mortem ad- 
egit. ibid. 

DOMITIUS iENOBARBUS. I 5 8 

Domitianus , Titi fratcr ei in 
imperium fuccedit. 291. Oe- 
cidkur. 20S 



ECDIPPON , locus marfti- 
mus. 133 

Edejja Metrcpolis , vocata Mar- 

cia , Aurelia , Antoniana. 3 7 v 
Egnatius aufugit & ad Carrhas 

pervenit. 116 

Elehia urbs Armeniae. 327 

Erato femina , tentavit impe- 

rium poffidere. 193. 400» 

An. 10. 
Eucratides bello Sogdiana ap- 

petit. 40. Indiam in potefta- 

tem redegit, in itinere inter-- 



8 I N D 

ficitur a filio Eucratide II, 

44. 
Euthydemus Grrjecus Ba&rianas 

regiones fidei fuge commiflas. 

2. An. 1. 
— — Euthydemus ab Anriocho 

occupatus. 27. Pacem cum 

Antiocho inivit. 20 

Exedares, Tiridatis filius , Rex 

Armenix; eum peliit Chof- 

roes. 306 



FAMES, in exercitu Roma- 
uorum. 161 

Filia Demctrii uxor Phrahatis. 

Flavius Gallus ad Antonium 
petit. 158. Praefeduram obti- 
net. ibid. Occifus efl quatuor 
fagittis. ijo" 

Faustin^ , ipfa volente, mors. 

343 
G 

C^ ABINUS ad Syriam re- 
J gendam a Senatu miiTus. 
101. Ptolemxum in JEgyp- 
tinn reducere fufcepit. 102. 
Ob id exilio a Senatudamna- 
tus, Mithridatem & Orfar.em 
a Parthis perfugas dimittit. 
ibid. 
Gallkmander amicus Demetrii 
Parthico habitu Babyloniam 
pcrvcnerat : fuit fugse comes. 

Germantcus , Orodem Arme- 
nije Regem devicit. 198. 
Miifus ad componendum O- 
rientis ilitum.ibid. Artabanus 
Legatos ad Germanicum m;t- 
tic. 199.Ge1aaan.ici rnors. ibid. 



E X 

An. II. 

Ginder flumen. 235 

Gordius interfectus eft. 66 
Gotarses , filius Artabani , a 
Parthis prxlarus eft. 22 j. Ob 
crudelitatem accitur. 225. In 
Hiicaniam abiit. 226. Gotar- 
zes Datrarum &Bactrianorum 
opil»ii'> auctus , bellum reno- 
vat, An. 13. I teriim regnar. 
233. Ad caedes totus verti- 
tur. 236. Legati Parthorum 
Romam ad petendum Regem 
Meherdatem veniunt. 237. 
Vidus Meherdates,deinde me- 
ritur Gourzes. 24.3. 244. 

H 

HECATOMPTLON , urbs 
in Media Partha. 22- a 
Grsecis condita. An. 3 

Hadrianus Trajano fucccdit, 
& ejus partes relinquit. 317. 
Mefopotamiis tributum remit- 
tit. 320. An. 11. Auream 
Chofroi fellam non remifit. 
320. Hedyphon flumen, pro- 
pe quod fita erat Seleucia. 41 
Apud Baias mortuus eft. An, 
23. 324 

Hli.vius, pertinax a Senatu Au- 
guftus dicitur. 3 y 1 . Milites 
vulneribus eum obtruncant. 
ibtd. 

Herodes ad regiam dignitatem 
evectus eft. Hyrcano fcripfit. 
148. Heiodes Gallilsea cum 
Herodiade uxore Romam ve- 
nit. 216" 

«— Herodes Tetrarchse Artaba- 

no Parthorum Regi favet. 214 

Vitellium excepic convivio. 

21 j. Apud"Lugdunum Gallis 

perpetuo 



NOMINUM ET RERUM. 



damnatus exilio. 216" 

Himerus, cui tutelara regnicom- 

miferas Phrahates II. 61 

Vincit Tyrannos. 61 

Argenteum poculum cuique tre- 

centorum praebuit. 6" 3. 

Hircanus Rex Judseorum cap- 

tus. 148 

I 

ICHNIA , Caftellum in Me- 
fopotamia. 103 

Indates ParthorumDux , profli- 

gatusTrajanum. £4 

Joannes, Judjeorum Pontifex : 

in expeditione Parthica Prs- 

feftus. 5^4 

fudaorum motus apud Mefopo- 

tamiam. 200 

Julianus Imperator in Ccefari- 

bus introducit. 306 

Izates Adiabenes obfides mific 

ad Claudium & ad Artaba- 

num. An. 12. 217 

Artabanus fugit ad Tzatem , illi 

urbem Nifibim dono dat. 

An. 12. 218 



LABIENUS ad Parthos tran- 
fiit. 130 

Labienus ad Parthos miflus, cum 

iis moratur. ibid. 

Orodem ad bellum Romanis in- 

ferendum follicitat. ibid. 

Parthus Orodem filium cum La- 

bicno contra eos mittit. 131 
Labienus , Saxam Antonii Lega- 

tum fugientem interfecit.<W. 
Labienus nummos argenteos per- 

cuflit. 134. 

Sefe Imperatorem Parthicum no- 

jninavit. ibid. 



Q. Labienus ex Atia familia o- 
riundus , Jul. Csefaris Lega- 
tus. 135" 

In Hifpaniam tranfiit, ibique in 
praelio periit. ibid. 

Labnta, mons in Hircania. 23 

Leftica , Vonones per urbes pro 
equo utitur. 192 

M. Lollius moderator juventae 
Caii. 182 

Perfidia divulgata , veneno pe- 
riit. An. 9. ibid. 

Lucullus Nifibin Parthis a Ti- 
g.ane ademptam capit. 90 

Belli imperium Lucullo abroga- 
tur. ibid. 

Lysan ias Ituraorum Rex ab An- 
tonio ractus. i 32 

Lysimacho invitato ad csenam 

cumTrecentis,argenteum po- 

culum cuique praebuit Hime- 

rus. 63 

M 

MACRINUS ad Imperium 
elcvatus. 377 

Pax iuter Artabanum & Macri- 
num. 381 

Macrinus occiditur. ibid. 

Media , regio majoris Afiae. 41 
Medus ad Csefarem confugit. 

171 
Mcgiftants , funt regni Proceres. 

. r l 99 
Megabacchus femetipfe inte- 

remit. 114 

Meherdatem , Legati Partho- 

rum Romam ad petendum 

veniunt. An. 14. 236" 

Societatem Regis Izatis follici- 

tat. 239 

At Meherdates validis auxihis 

nudatus , dolo vincitur, tra- 

diturque victori. 240 



IND EX 



39 

Re- 
42 



10 

Auribus decifis vivere Gotarzes 

jubet. An t 14. ibid. 

Mithridates Phrahatis frater. 

. 38 

Cognominatus Dens. 

Expeditio in HyTcaniam. 

Medos & alios Orientales 
ges fubegit. 

Ad Indiam extendit impenum. 

Matrimonium fili3eHodoguna?44 
cum Demetrio. 46 

Mors ejus. 47 

JJumraus Mithridatis. 48 

Mithridates II. cognomine 
Magni , fucceflit Artabano 
II. 64 

Artavafdi Regi bellum intulit. 6 5 

Tigranes in regnum Mithridate 
reftitutus. 66 

Antiochum poftea in regnum 
fuum ut reftitueret exercitum 
mifit Mithridates. 67 

Mors Mitridatis. 68 

Aliqui Autores confundunt 

iftum Mithridatem cum al- 

tero Mithridate. 68 

Nummus ejus. 69 

An reliquerit filios Mithridates 
II. incertum eft. 72 



per Afinum du&us. 204 

Mithridatis vi&oria contra Ali- 

naeum. 205 

Mitra , ornamenti capitis ge- 

nus. 70 

Mnaskires Parthoruna Rex. 72 
Bella civilia inter Mnafxirem & 

Sinatrokem. 73 

Tigrancs pro Rege accerfitur. 

ibid. 
Magni titulus. 76 

Mors ejus. 80 

Monneses Rex creatus aPopu- 

lis rebellibus. 336 

Nobilis vocatur. ibid. 

Revocatus Vologefes ab exilio 

& iterum rcgnat. Nummus, 

Ejeftus e folio. 242 

Manissaro Regulo belluna intu- 

lic Chofroes. 306 

Monoefes , quem in poteftate An- 

tonius habebat non occidit , 

fed eum dimifit. 149 

Phrahares Legatos ad Monsefem 

mifit de pace. ibid* 



N 



Epiftola Rcgis Mithridatis Regi \T EERDA, urbs Babyloniar. 
Arfaci. 8> L^ 20 f 

Nero publicc cithara cecinit , 



Mithridates III. & Orodes , 
patrem Phrahatem occidunt. 

9* 
Bellum Armeniis infert. 99 

Pellitur ob crudelitatcm , revo- 
catur Orodes. 10 1 

Profugit in Syriam. 102 

Orodes Mithridatem diu obfi- 
det. 1 04 

Mithridates fe fratri committit , 
quem Orodcs occidi jubet. 

104 

J&iihiidates captus > nudus fu^ 



currufque prufina vefie indu- 

rus omatus agitavit. 28^ 
Nero in Graeciam tranfiit An. 1 6 

284 
Nero Agrippinoe filius, imperium 

Romanum arripit. ibid. 

Nero moritur , & Pfeudo-Nero 

Aetiam atque Afiam exterret. 

An. 17. 285: 

Armenii Legatos ad Neroncm 

mittuat caufam gentis orare. 

2;; 



N O M I N U M 

Nero legiones' Armeniam collo- 

cari jubet. 
Nummus figaatus eft vi&oria Ar- 

meniaca curn epigraphe Ne- 

ronis , &c. 279 

Nero ad tribunsl confcendit vefte 

triumphali ornatus. 282 

■' Tiridati Romse Nero diadema 

imponit. 282. 289 

Multa munera dcdit. 283 

Nerva ad imperium Domitiano 

fuccedit. 298 

Mortuo Nerva Trajanus impe- 

rat. 299 

Nicopolis , urbs Armenise. 163 
Niger occifus. 3 5" 5 

Ninos vetuitLtlima fedes Affynse. 

239 
Nisibis obfiJio. 3 J 3 

Colonia Romana fada , cum 

Septi?nia nomine. 3 5" fS 

Nomina & cognomina Regum 

Parthorum ; Evergetes , Epi- 

phanes &i Philellines. 9 

o 

OCTAVIUS contra Craf- 
fum bellum gerit. 1 1 8 

Otlavia duxit Antonium. 1 3 6 
Oclavia venit Athenas, & Cleo- 
patratimens ne cum illa redi- 
ret Antonius,in gratiam mori 
fe velle Gmulabat. 1 69 

Cum Antonius violentas fibi ma- 
nus intuliffet , Cleopatra af- 
pidis morfu fibi vitam eripuit. 

171 
Ornodapantes Satrapa. 125- 
Orobasus Legatus Mithridatis. 

6j 
RsX eum necavit. tbtd. 

Orodes patrem trucidavit, 96. 
Ia exiliuai abiit. 101 



E T R E R U M. n 

Revocatus ad Parthorum reg- 

num. ibid. 

Mithridatem diu obfidet , & in 

confpedtu fuo trucidare eum 

jubet. 104- 

Delet Craffum menfe Junio. 

108 
Orodes regnum obtinuit poffc 

mortem fratris. 1 09 

Ad Craffum Legatos mifit. ibid. 
Craffus in Parthos exercitum 

duxit. 110 

Prslia Romanorum. 114, 

Caput Craffi derifit in Tragaj- 

dia. 122, 

Surenam invidia occidit. 123 
Pompeius ad Orodem Legatos 

mifit. 1 2 y 

Antiochus filiam fuam Orodi in 

matrimonium conceflit. 143 
Phrahati filiorum fuorum Ma- 

ximo regnum tradid.it. 144 
Mors Orodis. ibid. 

Nummus ejus. 14.J 

Orodes II. qua oriundus ftirpe 

plane ignoratur- 1 89 

Protugum in regnum accipiunt 

Parthi. An. 10. Paulo poft 

interficitur, 1 8^ 

Orodes II. filius Artabani Rex 

Armeniae impofitus. 197 

Vi&us a Germanico. 198 



PACORUS, Orodis filius» 
cumOfacein Syriam redeunt. 

123 

Mortud Saxa, Syriam Pacorus 

fubegit. 132. 140 

In praelio eft interfectus. 141 

Sorore Artavafdis Pacoro def- 

.ponfa. 121 

Pacorus Vologefifilius patri fuc» 

b ij 



11 



IN D E X 



cedit. 296 

Domitiano timorem belli in- 

cutit. ibid. 

EdefTanum regnum Abgaro vcn- 

didit. 2518 

Callidromus Piftor datus a De- 

cebalo. ibid. 

Moritur Pacorus. 299 

Pacorus in Syriam defcendir. 

140 
Parthorum ex Seleucidarum im- 

perio diftractio. 1. & 4. 

.— — Explicatio nominis Phartho- 

rum. 29 

— -Parthi Hierofolymam deri- 

puere. 154 

• — Parthi ab Euphrate & Syria 

ufque ad Ioniam excurrerant. 

157 

PARTHORUM REGES. 

Primus Graeculus nomine , Euty- 
demus : Ba&riana fidei fua: 
commiffa. An. 1. 2 

Arfaces & Tiridates fratres, apud 
Ba<flros regebant. An. 2. ibid. 

Arfaces Scytha origine Parthiam 
invafit,& Arfacae di&i. An. 3. 

4 
Arfaces II. Tindates. 1 

Arfac. III. Artabanus. 2 1 

Arfac. IV. Thriapatus. 33 

Arfac. V. Phrahates Phriapatii 

filius. 36 

Arfac- VI. Mithridates Phriapa- 

tii filius junior. 38 

Arfac. VII. Phrahates II. cog- 

nomine Theopatoris. yi 

Arfac. VIII. Artabanus II, Phria- 

patii filius ultimus. f5i 

Arfac. IX. Mithridates II. cog- 

nomine Magni. «64 

Aifac. X. Mnaskires. 72 



Arfac. XI Sinatrockes cognomine 

Theopatoris. 8 2 

Arfac XII. Phrahates III. cog- 

nomento Deus. ■ Sq; 

Arfac XIII. Alithridates III. 

tertius Phrahatis fihus.' 99 
Arfac XIV. Orodes Phrahatis III. 

filius. 108 

ArfacXV. Phrahates IV.Oiodh 

iilius. 147 

Arfac XVI. Phrahates V- fihus 

Phrahatis. 187 

Arfac. XVII. Ortdes II. 1 80 
Arfac. XVIII. Vononts I. Phra- 

hatis IV. filius. 19 r 

Arfac XIX. Artabanus III. ma- 

ternaorigine Ariacida. 197 
Arfac. XX. Gotarz.es filius Arta- 

bani III. 224. 236. Iterum 

regnavit. 
Arfac. XXI. Bardanet filius fe- 

cundus Artabani III. 227. 
Arfac. XXII. Vonones II. frater 

Bardanis. 243 

Arfac. XXIII. Vologefes Vononis 

filius. 24.9 

Arfac XXIV. Pacorus Vologefis 

filius. 296 

Arfac. XXV. Chofroes Vologefis 

filius junior. 30 $■ 

Arfac. XXVI. Vologefes II. Chof- 

rois filius. 323. Redux. 342 
Arfac. XXVII. Alonnxfes. 33 f 
Arfac XXVIII. Vohgefes III. fi- 

Iius Vologefis II. 3J0 

Arfac XXIX. Artabanus IV. Vo- 

logefis III. filius. 369 

Parthamasires Pacori filius. 

2 99 
Chofroes Armeni«e Regem eum 

prsefecit. 306 

Trajanus cum arceflivit. 310 

Parthajbasfatem Regem Tra- 



N O M I N U M ET.RERUM. i} 



janus Parthis fecit. 3 1 8 

Mortuus eft. 325 

Palltum , in pompis folemnibus 

quo Reges utebantur. 07 

Pattalena infula, in medio Ind® 

fiuvio. 34 

Pax inter Antiochum <5c Artaba- 

num. 27 

Pedo Conful , moritur. 313 

Pescennius in Syria a militibus 

appellatus Imperator. 3 j 1 

— Pefcennius Nigerad Parthos 

fugiens occiditur. 3J2 

•— — Vologefes copias ad Pefcen- 

nium mifit. ibid. 

Perjepolis , urbs Perfarum. 40 

Peftis Babylonica. 33 j 

Phafaelum & Hircanum , Parthi 

vinftos Antigono tradunt. 

134 
Phasaelus , ne folutus in reg- 

num reftitueretur, ejus auri- 

culas dentibus truncac. ibid. 
AlJifo ad faxum capite , vitam 

fibimet eripuit Phafaelus. 
Vinftum in ParthiamHircanum 

fecum abduxere. ibid. 

Phrahataces , filius Phrahatis 

IV. regnum occupavit- 187 
Occiditur in tumuhu populari. 

i38 
Phriapatius Artabani filius. 33 
Nomina varia. ibid, 

Tres filios reliquir. 33 

iy. annos regnavit. 34 

Phrahata , urbs in qua Regis Me- 

dorum conjugcs cum liberis 

erant , Antonio oppugnata 

eft. 1 y 1 

Phrahates , etymologia hujus no- 

minis. 3 

Phrahates I. Phriapatii filius. 

llaidos domuit, ibid. 



Regnav/t annos 8. 37 

Phrahates II. Poftobitum pa- 
tris diademate aflumpto. 5 1 
Matrimonium. 57 

Antiochum in praliis interfecit. 

Crudelitas eius. 57 

A Scythis in pnelio occiditur. 57 
Nummus. j8 

Phrahates in faufto fucceffu bel- 

lum Armeniis infert. 81 

Phrahates III. filius Sinatroc- 

Kis ei fuccedit. 84 

Mithridates ad eum mifit Epifto- 

lam. Sy 

Legatos ad Lucullum mittit. 89 
Phrahates in Armeniatn arma 

movet. 5)1 

Cum Tigrane feniorc bellum. 

ibid. 
Legatos ad Pompeium mifit. 92 
Beltum contra Tigrancm junio- 

rem. 514 

Tigranes junior Phrahatis gener 

in triumphum ducitur. y 
Phrahates moritur , veneno k 

filiis propinato. 96 

Phrahates IV. rSatrc necato re- 

gnum occupat. 147 

Triginta fratres contrucidat. ibid. 
Filium fuuna. intCrfici jubet. 1 48 
Illi Antonius bellum infert. 

ibid. 
Hyrcanum captivum accepit- 

ibid. 
Hyrcanus ab illo dimiffus cft. 

149 
Pacem defiderat. ibid. 

Bellum gerit Antonius. 152 
Certamina varia. 153 

Oppugnata urbem deffendit. 

1 $6 
Pradia naria Romanorum. 1 6q 
Faraes exercitum Romanoruro 



X4 I ND 

tentavit. j6i 

Mithridates ad Antonium con- 

fugit. 1 62 

Polemonc Legato ad Antonium 

miffo. 1 67 

Artaxi Armeniam & Mediam 

reddidit. 170 

Victoria infolentior in exilium 

a populo fuo pellitur. An. 6. 

172 
Csefar filium Phrahati icmiCit.An. 

7- ... *73 

Phrahates Scytharum auxiho rcg- 

num recuperat. An. 6. 172. 
Phrahates Syriae Prsefidi , filios 

obfldes tradit. An. 9. 177 
Auguftus illos publice Romanis 

oftendit. 178 

Thermufa ancilla , eoncubina 

tboro, eam Rex fibi con- 

junxit. An. 10. 177 

Nummus Augufti. 17 $ 

Filii. *77 

Tigranis filius auxilium implo- 

rat. 178 

Superbe fcripfit Augufto. An. 9. 

179 
Vulneratus eft, 183 

PhrahatacesPhrahatis filiusThcr- 

mufae , conjuravit adverfus 

patrem. 187 

Occifus in tumultu populari. 

188 
Phrahates ad Auguftum mifit , 

Auguftus Armenia cum ce- 

dere juffit. An. 9. 179 

Phrahatem Regis Phrahatis Ti- 

berius mirtit in Syriam. An. 

11. 207 

Statim morbo afTumitur. ibid. 
Pharnapates occiditur a Ven- 

tidio. 138 

Pharasmanes Hiber.orum pu- 

gnse Prsefe&us, 208 



E X 

Philippus fratrem Demctrium 

oppugnat. 67 

Plancus Syriae Re&or ab Anto- 

nio conftitutus. 134. 

Polemo captus a Parthis , pe- 

cunia. data. dimiffus eft. 1 J r 
MiiTus ad Antonium Rege Me- 

do. 1 67 

Pomax^thees , Cantor. 122 
Pompeius Lucullo fuccedit & 

renovat cu Phrahate focieta- 

tem- 9 1 

Pompeius ad Orodem Legaros 

mifit. i2f 

Potnpcicpolis urbs Cilicix. 199 
Pons trium millium paffuumCaius 

Caligulaconftruxit. 2 1 6 

Prodigia. appatuere juxta Zeug- 

ma. 110 

Provincia ododecim Parthorum. 

Ptolomteus Philadelpb us, 
qui imperabat iEgyptiis. An. 
1. 2 

Ptolom&us Mgypti Rex XI. a fuis 
pulfus eft. 102 

Publii capitc detruncato, caput 
hafta fuffixum hoitibus fer- 
tur. 1 1 e 

R 

RE G E S Albanii dicti funt 
Sylvii jEgyptii , Ptolonnei 
Perfae , Arjacidx. y 

Reges multi Orientales , fu- 

perbise Parthioe. 3^ 

Rhadamistus Armeniam occu- 
pat vacuam. 243 

Rhadamiftus Pharafmani filius, 
clara fama. Simulata adver- 
fus patrem difcordia» com- 
pulit Mithridatem in caftel- 
lum Gormas. 25T 

Sed frultra, i'W. 



NOMINUM 

Mithridates diem Iocumque foe- 
decis cum Rhadamifto acce- 
pit. 252 

Rhadamiftus jusjurandi memor 
proje&os in humum & vefte 
muka gravique opertos ne- 
cat. 2 $ 3 

Armeniam occupat vacuam. 

. n . 2 H 
Zenobia uxor Rhadarnifti. tbid. 

Parthi rapiunt Armeniam, pul- 

fo Rhadamifto , deinde pro- 

fugus. An. 14. 255 

Interfedus eft. 25S 

Rhodoguna , Mithridatis filia , 

uxor Demetrii. 46 



DE Sabbato & Pentecofte 
Judaeorum difputatio. 54 
Salaffi , Aftures & Cantabri po- 
puli , ab Augufto fuperati. 

Samofata , civitas juxtaEuphra- 
tem. 1 4?. 286 

Sanatruces fucceffit patriSohae- 
mo Armeniae. 337 

Sapor Artaxerxis filius, 394 

Satrapa Indates , Dux Parcho- 
rum. Delet feria fexta , feu 
die quse Sabbatum immediate 
prsecedebat. 54 

Saxa Antonii Legatus, Labieno 
praelio congreffus interficitur. 

Florus dicit , ne veniret rn po- 
teftatem hoftium a gladio 
fuo impetravit. 132 

Seleuchus contra Parthos pro- 
ficifcitur eofque fubigit. 12 

*3 

Tiridate capitur. 14 

Moxitut in Syjianv ibid.. 



ET RERUM. 



*y 



— Seleuchus III. in Syriae reg- 

num fuccedit. 
Sella aur&a Chofrois capta. 106" 
— Phrahates aurea fella fedens. 

Sella aurea promiiTa Chol- 

rois. 320 

•— Sellam Hadrianus non re- 

mifit. ibid. 
Iratus Vologefes , quod An- 

toninus Pius auream patris 

fui fellam pernegaflet. 3 26* 
Sentius Centurio in vincula 

conje&us. 311 

Interfefto Praefidii Magiftro elap- 

fus eft. 3 1 2 

Sextilius Legatus ad Phraha- 

tem miffus. 89 

Severianus Cappadocise pro- 

feftus Alexandrum Dei Gly- 

conis confultat. 327 

Mors ejufdem. 328 

— — -Expedicio Severi in Ofrhoe- 

nos, Arabes & Abdiabenos. 

Roma proficifcitur ad bellum 
Parthicum , Parthofque fub- 
movit. An. 28. Tranfit Eu- 
phratem. 3 54 

Sitis magna. ibid. 

Circa Arabiam plurima geffir. 

35$ 
Appellatus eft Arabicus , Adia- 

benicus, Parthicus. 3 yeS 

Nifibis ColoniaRomana Severo 

fada cum Septimiae nomine, 

Romam revertir. ibid.. 

Parthorum in Mefopotamiam ir~ 

ruptio. ibid. 

Severus paulo poft reverfus , eos 

adoritur. 357 

Severus ad Vologefum Legatos 

mifit ad pacem , &c. 3.5-7 



i6 I N D 

Abgarus ad Severum cum libe- 

ris transfugit. 358 

Atram urbem circumfedit. ibid. 
Pugaas gerens cum Atranis. 3 ^9 
Pervenit ad Ctefiphontem ur- 

bem. 360 

Triumphum fibi Severus decre- 

tum recufat. 361 

Antiochiam regrelTus eft. 3 62 
Sevcrus Eboraci in Anglia obit. 

363 
Sinatrockes Mirhridatis I. fi- 

Jius , Mnafkiri fuccedit. 78 
Varia nomina , ab exilio re- 

ductus ad regnum. 80 

Sinatrocxes Phrahatem III. fi- 

lium fuum regno & exercitui 

prsefecit. 80 

SinatrocKes Parthorum Rex obit. 

81 
Mummus. ibid. 

Singara urbs. 3 T 1 

Soh^emus Rex Armeniae obiit. 

An. 27. 337 

Succeffit Sanatrucns. ibid. 

Spafini vallnm , urbs a Rege Cha- 

racenorum condita. 3 1 5 
So/oc^magnacivitas Seleucise.^i 
Sosius Praefes Syriae connifus. 

143 
*— -Opius Statiantts cum machi- 

nis ad Phrahatam ducit An- 

tonium. 1 J7. lbi occifus eft. 
Straconica urbs. 134 

Surena contra Craffum pugnat. 

118 
Caput Craffi ad Orodem in 

Armeniam mifit. 121 

Orodes Surenam invidia gloriae 

ejus occidit. 
Syringcs urbs Hircaniae, 26 

Svlla Afiae Prxtor a Senatu mif- 

iiis in Mefopojtamiam.. 66 



EX 



TABIS in Parfidis oppido. 
40 

Titnplnm Dei Lttni. 375 

Thermusa , Italici generis an~ 
cilla Regi Partho ab Augufto 
miffa. Phrahates ipfam in 
uxorem duxit. 187 

Tiberius Imperator , Artabani 
Parthorum Regis laceratus 
eft litteris. jdn. 12. 214 

Tiberii mortcm refcivit Artaba- 
nus impune Armeniam ag- 
greffus, An. 12. 214 

Tigranes Arranem Sophenam 
in fuam redegit poteftatem. 

66 

Tigranes fenior Armenix Rex, 
morbo periit. 99 

Artavafdcs fucceffit. 1 00 

Tigranes junior in vinculis de- 
rinebatur , a Clodio carcere 
extraftus eft. 100 

Contra fratrem auxilium a Mi- 
thridate popofcit. ibid. 

Tigranes Tigranis filius auxilium 
a Phrahate petit ; Armenii 
rcbcllant. 178 

Artavafdcs morbo opprefTus in- 
reriit ; tunc Tigranes , qui ab 
Armeniis vocatus , Legatos 
mifit ad Auguftum. 1 80 

Tigranem in Syriam proficifci 
juffit ad Caium. ibid, 

Sed in caftra C. Cxfaris defcen- 
dere recufavit, cum ejus beili 
auftor fuiffet. 1 81 

Tigranes contra Phrahatem in- 
furgit. 365; 

Ex Syria revocatur. 172 

Defunfto , filius paternum reg- 

flum tecuperat. 174.178 

Tigraucs 



N O M I N U M 

Tigranes Armeniae Rex a Ro- 

manis conftituitur. 2 64 

Tiridates , Arfaci fratri pott 

mortem fucceffit , & nomen 

ejus aiTumpfit. 10. & io 
Metu Seleuci folutus in Par- 

thiarn redit. 12 

— — Pacem cum filio Diodoti pa- 

cifcitur. 1 3 

— — Hircanorum»regionem inva- 

dit. ibid. 

. — Mediam ingreditur. 14 

— Mors placida ejus. 21 

Tindates contra Phrahatem in- 

iurgit. 1 70 

. — Fugatus a Phrahate Tiridates 

jn Syriam fe recipit. An. 6. 

Tiridates ex Syria revocatur ad 
folium. An, 6. 172 

Tiridates in Hifpaniam cum 
Phrahatis filio ad Auguftum 
venit. An. 7. ibid. 

» — Parthi Tiridatem Regem fa- 
lutant. An. 1 1. 207 

Tiridatcs exofus in Syriam fugat. 
An. 12. 212 

Tiridates equo ubique vehcba- 
tur quoufque in Italiam ve- 
nit: defuper c fede fua iagit- 
tis feras jaculatus eft. 28 1 

Titus a patre VefpaGano ad Hie- 
rofolymorum obfidionem mif- 
fus ; hac urbe capta & ex- 
cifa Antiochiam profectus 
eft. 2 8 6 

Titus imperium fufcipit folus. 

2^0 

< — Moritur Titus. ivid, 

Trajanus Confulatura accipit. 

306 
Eotna egrefTus eft. 307 

Antiochiam ingreditur, An. 20. 

308 



E T R E R U M. t 7 

EdefTam venit & primum Abga- 

rum vidit. 310 

In Mefopotamiam venit. An. 20 

3 11 
Nifibin & Batna urbes capit, & 

Parthicus appeliatur. 312 

Nummus. ibid, 

Ctefiphontem capit. 314 

Imperator appellatus eft. ibid. 

Trajanus Regem Parthis dat. 

Mors Trajani hidropifi laboran- 
tis. An. 21. 317 

Hadrianus Trajano fuccedit , & 
ejus parta relinquit. An. 22. 

Triphonem Tyrannum ln Syria 
f hrahates occidit. 5 2 



VARGUNTEIUS Legatus, 
abdnxerat quatuor cohor- 
tes , quas Parthi contra eum 
duxerant. 1 1 6 

P. Ventidius miflus in Syriarn 
ab Antonio , ad impedien- 
dum Parthorum progreffum. 

J 37 

Labieno Parthos,& Ventidio Le- 

giones expe&ante, oppofitis 
invicem caftris quieverunt. 

n }37 

Ciliciam recipit ac conftituit. 

138 
Prope montem Trapezum Phar- 

napatem occidit ibid. 

In Paleftinam profe&us eam 

quoque cepit. 139 

De Parthis triumphat Ventidius 

Romae. 144 

Nummos cum effigic fua Anto- 

nius fignari juffit. ibid. 

L. Verus Auguft us a ^ Paithi' 



I» 



I N D EX 



cum bellura mifTus eft. 328 
Armeniacus appellatus fuit. 330 
Morsejus. 343 

Vespasianus Auguftus litteras 

Vologefis recepit. 287 

Ob refponfionem Vefpafiani Vo- 

logefes irafcitur. 290 

Infignis vi&oria Ventidii. 142 
Lucius Vitellius Syrix Prx- 

fectus , obviam Artabano ve- 

nit- In colloquium veniunt. 

Poftea Vitellius Antiochiam 

rcdiit , & Artabanus in Ba- 

byloniam. 2 1 5" 

V 1 N 1 d 1 u s a Nerone dele&us. 

257 
Vononts Fhrnhatis IV. filius , 

Roinx obfcs regnat. 1 9 1 

Pvomanis moiibus imbutus aliena 

a Parthis facit. 102 

A Parrhis dcfidcratur. 
Leftica per urbes pro cqv.o uti- 

tur. 192 

Artabanus a matre Arfecida Scy- 

thix Rex accitur ad rejjnum. 
Vonones Artabanum prxlio fu- 

perat. 193 

Inftauratis copiis Artabanus Vo- 

nonem vincit, in Seleuciam 

confugit. An. 11. ibid. 

A fuis pulfus eft. 197 

Armenii in regnum accipiunt. 
Germanicus eum dcvicit. An. 
11. 198 

Relegatus in Ciliciam. 199 

Mors ejus. An. 11. ibid. 

Vonones II. regnat. 243 

Moritur. An. 14. 245 

Vologeses , filius Vononis, fuc- 



cedit. 



249 



Vologefes Tigranem fratrem ex 

Armeniapulfumqueritur. 26 J 

Romam Lcgatos mittit. 269 

In urbem a Nerone vocatus ve- 

nire recufat. 284 

Ad Vefpafianum Legatosmittit. 

An. 16. 286 

De filiis Antiochi ad Vefpafia- 

num fcribit. 2S8 

Ob Vefpaliani* refponfionem 

irafcitur. 290 

Vologefes moritur. 292 

Vologeses II. Chofrois \ filius 

patri fuccedir. 323 

Mittit Romam Legatos ut accu- 

fafent Pharafmanem. An. i^i 

324 
Mortuo Hadriano ad Antonnnu 

Legatos mittit. ibid, 

Vologefi Atmenix inhianti mi- 

nas intentat Imperator. 32J 
Vologefes , mortuo Antonino 

Pio , bellum Armenix indi- 

cat. An. 25. 327 

In Syriam irrumpit , <5c a Cailio 

ex ea fummovctur. 329 

Vologefes in exilio niiffus eft. 

335" 
Vologefcs iterum rcgnat ab exi- 

lio revocatus. 342 

Vologefes Legatos mifit ad Mar- 

cum Antonium. 344 

Mors incerta Vologclls. An. 28 

350 
Vologeses III. filius Vologefis 

II. in Parthoruni imperium, 

fuccedit. 3 jo 

Sanatruci Armenix Regi bellum 



Invadit Atmeniam & in ea Ti- 
ridatem fratrem conftituere 
parat. An. 12. 250 

Dat obfides. An. 15. 256 



infert. 



3J* 



Pefcennio Imperatori in Syria 
elefto favet Vologefes. 352 

Moritur Vologefes IlT. 365; 

VtUgcfocerta , urbs pt ope Baby- 
loniam. 230 



ns 
tus. 



NOMINUMETRERUM. 19 

Zebinna Syriae ufurpator , ab 

Antonio in acie vincitur. 63 

Zengma , urbs fuper Euphratem. 

1 10 
Zizus Princeps Arabum. 1 67 
Zenobia uxor Rhadamifti. 254. 
Zonodotia urbs capta. 1 04 

Zapaortenon mons , in regione 
Zapnaortene 6\3.d..An.<±. 1 10 



Vota decennalia pro Antonino 
Pio Romae foluta. 32^ 

Vota bicennalia pro Antonino 
Pio foluta. 327 



ZARIADES Armenixmino- 
ris , fub Antiocho Praefec- 



2$ 




*n 



20 

rt#^<^fc<s#fc£#fc£#iy "^r 



t«fo?«f>»#Tj tf#r>4*fc 



INDEX GEOGRAPHICUS- 

A 



ADENTSTJE Caftellum 
in Mefopotamia. 3 1 1 

Adiabani , Affyrise Populi , Me- 

fenes vocati funt. 229. 280 
JEgypti & ^?r<< ^<^« } Ptolomxi 

& Seleucidi. 1 1 

JEgas , urbs Cicilice. 2y6 

JEgas , locus Eubeoe , unde Ma- 
re TEgeum dictum eft. 256 
JErado , urbs Syrise. 148 

Agarenorum urbs , nunc Sarace- 

norum oppidum. 317 

Alabanda , urbs Afise. 34 

Alanorum natio Scytha? funt jux- 

ta flumen Tanaio. 288 

Amanus , mons in exrremis Cili- 

cix & Syrix. 94. 1 2 y. 138 
Amida , urbs Melbpo-amioe ad 

Tigrim , a Ptolomxo Am- 

mxa nominata. 2 11. 3 19 
Andragora, urbs Afix. 12 

Anthemufiada, eadem qux Samos, 

item urbs Mefopotamix.3 1 1 
Annana , Provincia Parthorum. 
Antiochia , Myfdonia, Nifibis 

loco eonftructa. 124. 220. 

Capta. 353. 143. 
Apamjta , urbs Medix & Parthi- 

cse. 1 3 

Apavarchiania , Provincia Par- 

thorum. /' 43 

Apollonialis , Prbvincia Partho- 

rum. 43 

Arabia, triplex Afia? regio , re- 

lix , pesraea & deferta. 358 
Arbda, uibs Aimenix. 75. 3 14 



Arachojia , regio Afix majoris , 

Indisc finitima. 43 

Araxes , fluvius notiffimus & in- 

gens Armeniae majoris. 1 50. 

254. 261. 
Arci Populi. 44 

Arethufa , urbs Syriae non procul 

ab Apamsea. 148 

Aria , regio Afix inter Parthum 

& Baclros. 2^.2 

Armenia , duplex regio Aiix , 

major & minor. 66 

Arfacia , urbs Perficse : Arfaa 

origine dicitur Arfaces. 3 
Arfinia , flumen Armenke. 274 
Artageras , urbs Armenke. 1 83; 
Artaxata , Artaxia, Artaxiafata, 

urbs Armenix majoris. 207. 

Deleta eft. 262. Nero cog- 

nominavit Ncroniam. 284, 

182. 168. 92. 
krtemica , civitas j"00. ftad. a 

Seleucia diftans , ad Orien- 

tem expofita. 2 12 

kfa Cifeuphratenfis , feu mi- 

nor. 1 2? 

kflavenia , Provlncia Parthorum. 

43 

kflopoteni, Medise Populi. 74. 

197. 
kthena , urbs Grxcice, Atticse 

metropolis. 739 

ktras , Theffalix civitas. 358 
ktranorum regio. 3 58 

Azjtrd , Minervx Templum ac 

Diange quod dicitui Azara.^r 



INDEX GEOGRAPHICUS. 



21 



B 



BABTLON , urbs Babylo- 
niae , regio maxima ad Eu- 

phratem fluvium. 45". 62 
Babylonia regio circa Babylonem, 

fsepe hoc vocabulo regnum 

Affyriorum intelligitur. 228. 

290. 
Baciriana regio Afise inter Ariam 

& Margianam. An. 1. 4.4. 

-^». 5. 
BaStriamm fuiffe Arfacem di- 

cunt. 2. 27. 



D 

D-^/fcE Populi Afiae. 102. 
225-. 
Daphnatica in Syria. 308 

Daphnes in Syria fuburb. Antio- 
chioe. 328 

Z><«>-^ urbs in monte Zapaoite- 
non. An. 4. 12 

Drangiana Prov. Reg. Afiaeintcr 
Arachofiam & Curmaniam. 

44 
Drymos locus Judece. 132 



c 



AMBADENE Prov.Parth. 

43 

Candynus Mons Armen. 313 

Cappadocije. regnum. 257. 49. 
Carmanii Populi Scythice. 2IO 
Cirrhis urbs Mefop. 337. 375 
Ctefiphon palus & urbs. 228.314 
Caucafus mons in Syria. 27 

Characes urbs^Parthiae. 36.. 1 1 6. 

117. 
Cyreflica regio Arm. isj. 140 
Cyrnum feu Corfica , plurima ei 

templa conitruxit Alexandcr 

Magnus. 8 

Chabora in Ofrhoene fita. 319 
Characeria pars eratElymaidis.43 
Choarne Prov. Parthor. 43 

Comifene Prov. Parth. 4 

Commagenes maxima civitas Sa- 

motata. 272. 276. 
Cilicia regio Afix minoris inter 

Pamphyliam & Syriam. 74 
Crcthi Populi in Media. 231 



ECBETANA urbs Medix 
primaria. 
Ecdippon locus maritimus. 133 
Edejja urbs Regia Mefop. 371. 
238. deleta. 3 16 

EdeJJa Colonia Romana nomine 
Marcia , Aurelia, Antoniana. 

371 
Efymaides ultima eft Perfarum 
ad Orientem regio. 40. 46* 
Elcbia urbs Armeniae. 327 

Ephebis urbs Armen. 12-3 

Euphrates flumen Mefopotamiae. 

46. 314, 



GALATIA regio Afije min, 
quse & Gallo-Grsecia. 
Gemgamella urbs Armeaise. 3 T4 
Cf^ Populi Arabici. 1 25" 

GinJ.es fluvius Armeniae in Cy- 
num influens , alter in Mefo. 

232^ 
Gordy&i Populi Medise.. 7-4. 



2Z 



INDEX GEOCRAPHICUS. 



H 



M 



H ALVA/f uxbs Parrhica 212 
Hedyphon flumen , fita erat 

Seleucia. 41 

Hecatompylon , a Macedonibus 

conftrucla. 4. InMediaPar- 

thia fita. 22 

Hecatompylos , urbs condita a 

Grascis. J. o. An. 3. 
Heraclea urbs Parthica. 1 3 apud 

Ragas. An. 4. 
Hybrzas , qui tunc Mylaffis, Ca- 

rix urbs a Labieno muldata. 

i 3 6 
Hyponcs , qua» Tmaus vocatur, ln- 

diam attingens. 34 

ffyrcania regio Afix , habet ab 

Oriente Mare Cafpium , a 

Meridie Armeniam. 25. 41. 

Hyrcani Populi Hyrcanix. y^. 

210. 225. 26J. 
Hicrapolis urbs Perfarum. 14S 



ICHNIA oppidum Mefopota- 
mix. 103 

Idnmt*. Edom terra Paleft. 
Imaus mons Scythiae maximus. 

34 



LAODrCEA urbs Parthica. 
13. 328. ^». 4. 
Lariffa urbs Perfanina. 148 

£sVfcr fluvius in Affyria ultra Ti- 
grim. 54 

Lymert urbs in Lycia. 183. 143 



M^E Cafpium, Afi3e,& 
Scythiam prope. 192 

Mare Occanum. 3 1 J 

yWi?;\ Knbrum feu Pcrficurn fi- 

iii m. 42. 3 1 y. 
Alardi in Armenirc & Mediae 

confinio collocati. 36. 15(5 
^/c^ ^ Atrapafia regio. 144232. 
Media iupenor Prov. 
Adedia reyio eft majoris Afiaj 

maxima. 41. An. 4. 
Aledia minor pars altera quse 

Occidentalis effc 41. 153 
Aiedia Ragiane Prov- 
Mefopotamia Regnurn. 317 

MeJJenes iniiila Tygridis. 3 1 e 
Migd»nia regio. 00 

Alylaffa Afix.urbs. 134 

Aiarifa civitas opulenta. 134 

N 

NrcOPOLIS urbs Armenise 
minoris. 1 63 

Neapelis per agrum Picenum. 

.281 
Neerda urbs Babylonix regionis. 

aoy 
Nicephorimn urbs Macedonise. 

211 
Ninos fedes Affyriae. 239 

Ninns urbs Armenix. 73 

Niphates Armcniorum mons. 1 97 
Nifibis urbs Mygdoniae. 90 
Nifibis regio in Armenia. 220 
•— -Colonia Romana fafta. jytf 
Nemadas Parthos vocant aliqui, 
An. 3. 



INDEX GEOGRAPHICUS. 23 

Puteoli oppidulum eft Campania;. 








2.16 




Pyranus flumen. 


19$ 


NOPARA flumen. 






Ofrehenes regio quam al- 


R 





<E 

luit Euphrates. 
Orontcs. 

P 



319 



PALESTINA regio Afiie in- 
ter Syriam ad Septer.tr. & 
iEgyptum ad Auftrum. 1 79 

Phrahata (euPraafpa magna urbs. 
iyr. 153 

Pattalena infula quam erfluit In- 
dus fluvius. 

Parthia a Periis 5c Macedonibus 
occupata. 4 

— Au&a fuit ufque ad Portas 
Cafpias & apud Ragas. 1 3 

Partbi* urbes. Oimifenes & Cho- 
renes , Aragos , Topiros, 
Apamea & Heracles , Leo- 
dica , Rageia. 1 3 

- — O&odecim Provincioe quce 
a SatrapisRegibus Parthorum 
regebantur; in Parthis Stati- 
nis , Mefopotamia & Baby- 
lonia, Apollonialis, Ehaco- 
nitis , Cambodene , Media 
fuperior , Media Ragiane , 
Choarne, Comifene, Hyr- 
cania , Aftavene 3 Parthiene> 
Apaverchianes , Maryane , 
Aria , Anane , Drangiana , 
Sacaflena , Arachofia. 43 

Parthiene Prov. Parthorum. 43 

Percepolis urbs Perfarum. 40 

Phxnicix regio Syris marit. 131 

Phryni gens Scythica. 3 J 

Pcmpeiopolis Ciliciae urbs mariti- 
ma. 199 

Pons conftru&us fuper finu Ba- 
jano commeans. 216. An. 1 2 

Pontjca legio. 260 



RAGA populi a Rageia urbc 
nominati. 1 3. 297. 
Rageia urbs Parthise reftaurata 
aSeleuco Nicatore. 14 

Rofdafpes urbs Syria?. An. 9. 
Rcfaina , olim a Theodofio Ma- 
gno reftituta, Theodofiopo- 
lis appeilata fuit. An.23. 



SACASSENE Provincia Par- 
thorum. 43 

Sacas feu Scythas Afpafiacas. 1 2. 
Samofata urbs metropolis in Sf- 
ria. 143 

ScythiA Prov. Nomades Populi 
inter Sarmatiam & Scythiam 
alteram. i$6 

Seras non ad Syros & Phoenices. 
Serafpades urbs Syriaj. An. y. 
Seli?xas urbs Ciciliaj. 317 

Soloces Seleucia magna civitas. 

41 
Spatani-vallum , urbs. 3 1 5" 

Syringes, caput Hyrcania* 26 
Syria regnum Afije maximas. 57 
Syromacedoni Populi. 4 

Singara urbs Mefop, 311 



TABIS urbs Perfiie in Pare» 
tafede. 123. 40. 
Taurus mons in Syria. 137. 144 
Tranftigritan*. nrbcs. 397 

Trapez.ns mons a fimilitudine 
menfse di&us qui vallo Me-> 
liagri imminet & flumini Oe» 



24 INDEX GEOGR APHICUS. 

noparae. 138 —t-Certa five Carta nominata; 

Tigrano-certa urbs Armcnise. 254. ibid. 

363 Z 

Tigns fluviusapud Nifibim. 5 13 

314 r~7 ARIADES urbs Armenise 

Tyba prope Euphratem. 123 ^-/ minoris- 28. 65. 

Zapaortenes Daricum appellatPli- 
V nius. 

Zebinna urbs Syriaca. 6$ 

VOLOGESO-CERTA con- Zenodotia urbs. 
dita in Armenia a Vologe- Zengma urbs prope fluv. Euphra- 
fe, 2^0 tem. 110. 140. 




Addenda , delenda & emendanda , in Torno fecitndo. 



Pagina 3. Iinea ij. snpro». I. 27. poft 
imperium. p. 4- !• 31- fcilicec pretiofae 
fupellectilis Mithridates ultimi in Ta- 
lauris a Pompeio repertas partem. 5 1. 
16. 17. melius. 7- !• 14- aut quatuor. 
1. 24. occubuere. 1. pro pro per. 10. 1. 
tiavgi §t. 12. 1. 15- fub initii regni. 16 
1. 1-'. pranfi. 20. 1. 16. Ionum. 21. 1. 
19. Pa&olum. 27. 1. 5. in Paphlagonia 
autem tali ftratagemate ufus eft Mithri- 
dates confugiens. S. foris. 10. propofita. 
12. morem gererc. 29. 1. 4'. anno 2. 
1. 6. 4. pro 24. $o.l. 24. Ctiiles. 34. I. 
5. occidi. 1. j. Hypfum. 1. 21. eriperet. 
$5. 1. iy. perculfus. 1. 20. compellavit. 

Bithynis invifus eflet dele a Rege 

Bithynix. 40. 1. 4. Cerauno. 1. 16. pro- 
grediens. 41. 1. 2. Catapultas. 45. 1. 4. 
ab Ariarathe. 46. 1. 4. affcrtur. 52. 1. 
12. eis. 53. 1. S. virginis. 55. I. 17. 
Prufia:. 56. 1. 2?. Eumenis 57. 1. if. 
Paphlagon. 1. 14. Ariftonicumque 59. 1. 
»7. celeriter.' 62. 1. 3.1. PLUTONEM. 
63. 1. 6. prodeat. 66. 1. 12. tum illud 
tenebat ultro fibi concedente. 71. I. ij # 
Chreftus. 75. 1. 1. cornu. 77. 1. 8. IA. 
5. go. 1. 6. necantis. 1. 13. Adraroytteni. 
Si. 1. 13. Hierofolymitanum. 81. 1. 31. 
velitatiunculas. 82. 1. 9. ipfe. 1. 28. 
Monima. 83. 1. 3. Livius. 1. 6. cjefis. I. 
19. Bruttius Sura. 84. 1. 26. diffra&am. 
&9. 1. 19. Orchomenum. 94. L 9- abic- 
garetur. ??. 1. 2. M. TALENTA. 91. 
1. 2. Callidius. 9%. 1. i2.edacitate. 100. 
1. 24. Thermadontcm. I. 27. Iafyges 
quicumque. 101. 1. 11. Poftquam vc-n- 
tum eft in Paphlagoniam concionem ha- 
buit ad milites muhiloquam , tum de 
fuis majoribus , tum de fe ipfo , quod 
exigua regni Pomaria in immenfum au- 
xhTet ; nec unquam prefens viclus elfet 
a Romanis : quorum more accufavit im- 
manem avaritiam & intemperantiam : 
adeo ut & Italiam ipfam & patriam in 
fervitutem redegcrint. Deindc tranliit. 
1. 20. Afia. 102. 1. 7. Mitharum. 102. 
1. 11. C. L. M. 1. 14. Themonitidem. 
103. 1. 7. Pafternis. I. 10. confluxerunt. 
L 25. catena. 10?. I. 15. primus. 106.. 
1. f. Sinbrianas. 107.I. 15. defle&ebant. 
109. 1. 4. expeditatu minus utiles. 1. j. 
contendit. I. ztf.Dcjotarus. I. 3i.parum.- 



110. 1. ir. hos adcptus ad Granicum flu- 
vium Lucullus per ruultos ccpit concnlit. 
millia 20. 1. 26. hac de causa Appiani 
aetate , in honorem Luctilli ludos adhuc 
celebrabant , quos vocabant LucuHia. 11 1. 
1. 11. cives. Poitis. 1. 13. petit.UtI.2j. 
earum. 1. i-t. occidit. n(. I. 15. tempus 
terit. 116. 1. 10. Romanus. 1. ij.colli- 
gebat. 11S. 1. 24. dcle M. 11:. 1. 12. con- 
fcctantes. 123. 1. 10. Monina. 1. 11. 
Renifa. 1. 15. deploraverat. 1. 17. jain 
pro tam. 12J. 1. 3. excitam. 1. 18. de 
focietate. 127. 1. 19. Phiala Jele. 119. 
1. 18. acceiiens. 131. 1. iS. at minus. 
132. I. 10. receperant. 135. 1. 13. falvas. 
136. 1. 9. bipertito. 136. 1. 13. adulatori- 
bus ejus. 142. 1. 8. Zarbieni. 143. i. 4. 
illic. 1. 9. imitandos. 145. 1. 16. Livius. 
14S. 1. 4. inopinrto. 151. 1. 31. reliqiut. 
155. 1. 31. fadurum 162. I. 13 initio 
octingentorum. 16S. 1. 21. Phanagoria:. 
174.I. 3« Panticapari. 182. 1. 10. anno 
V. C. 1. 13. Goltzium. 1. 17. xaTi^o». 
I.18. <aestr'iK.T.<rt. 183. 1. 6. educatum. 184. 
1. 2j. Hcderaceam. 185. 1. 25. in trium- 
phum. 18S. 1. 19. urbemque haud invi- 
tam occup.ivit. 190. 1. 2. interimercc. 
199- 1 7- pofitu ipfe. 1. 2j. in iilis par- 
tibus. 1. 22. munituras. 202. I. 13. dcle 
cum. 1. 20. vici. 204. 1. 5. deJit. 20$. 
1. 12. fux authoribus. 1. 2p. paulo in- 
fra. 208. 1. 26. Panticapauim. 20y. I. 
2J. <p*pvaxt». 1. 27. fcientia belli. 113. 
1. 9- Echnarchse. 1. 16. Erhnarcha?. 1. 30. 
Scribonium. 11 1. 1. 2. Ethnarchar. 213. 
I. 11. hinc. 1. 20. mortem. 214. 1. 15. 
titulum Pharnacis. 215. 1. ij. feu. I. 15. 
oftenderet. 217. 1. 22. dedicimus. 119. 
1. 7. in Provinciam redacais Pontus cft 
& Bithynia: adjundus. 1. 13. regno. 1. 
\6. obtinuerit. 220. 1. 10 alii. 2:8. 1. 6. 
Pythodoritidem. 229. 1. 3. Car. Patini. 
235.1.26. Doftorura arbitrio relinquo. 
236. 1. 16. tenuerunt. 246. 1. 15. dde 
ipfi. 1. 16. regnum obtinuerir. 147. 1. ia 
audiit. , contra eum a Senatu rebe'lem 
declaratum , copias &c. 1. 23. Oftorio. 

250. 1. 19. Polemonis. 1. 31. Zenonis. 

251. quod confirmat. I. 1 5. Anno V7 C. 
807.. 1. 24. Nero. 2^3. an denique ad il»- 
lum. 254. 1. 3. appendice libri. 1. %. 
bic non item augent. L 11. imitans. 1» 



17. Mcto%, i?(?. 1. itj. propriis. I. »4, 
capeiferent. 257. I. 2. ?• dele & jumentis. 
1. <. ac ni. 158. 1. 8. Eunones. 261. 1. 8. 
Nnmifmatum. 262. 1. 13. Principibus 
antiquiores. l.i7.K«f«ap. 264. 1. 9. hujus 
facicm. 1. 1?. jam a fcculis fiuife ufur- 
patum. 1. 18. per litteras. 264. 1. 22. 
Tribuniciarrr poteftatem. 266. 1. 11. ut 
& fimilc. 26?. 1. 31. regnafle annos. 270. 
1. 14. imperii. 1. 1*. anno nono. 271. 
1. <. numeralibus. 1. ul fi vero apud. 
1. 12. fit, nomen non mirum cum in 
nt.mmis. 272. 1. 7. RHESCYPORIDIS. 
1. jr: fculptum fit. 273. 1. 18. Mendo- 
fum delevimus. 274- 1- 3- KAISPOS. 
27?. 1. 22. ejus pronepotem. 276.1.9. 
Bithyniam. 277. 1. 3. latiori nomine. 1. 
17. infidem. 1. 16. non eiTet. 1. 23. nu- 
meralibus. 278. 1. 10. Hypfum. 283. 
1. 4. fignatus. 286. 1. 4- nominannt 1. 7» 
reflitutus fit. 1. 19. Zozimus. 296. 1. 1. 
Mygdonia dein. 297. 1- 17- dele porro 
Ptolemxus. 298. 1, 24. tradlt pro reli- 
quit. 300. 1. 9- '{de ex. 1. 20. m Bithy- 
nia. 304. 1. 1. Nicomedes natu-maxi- 
mus Zipoeti patri fucceflit. 30;. 1. 8. 
& dum utrimque magnos apparatus fa- 
ciunt in copias militares. Tempus &c. 
1. i2.Tvnidem. 3°7- 1. 4- Livius. 1. 11. 
dele dicitur. 1. 13- dele five de!e demum 
pro Cive. 1. 14. Bithynorumque. 1. i<. 
tandem fro donec. 1. 16. Gallo-Grscia 
dicitur. 1. 29. vidilfet. 308. 1. 14. I«l> 
zes. Jio. 1. 14. Trian. 312. I. 14. <~al- 
linici. 327. 1. 10. Popuiumque. 328. 1. 
6. qui det. 1. 31. fummifiifc. J29. 1. 19. 
conleilum. 334. I- 14- odoginta. 338. 1- 
1. luifus. 346. 1. 1. expulfus eik-t. 1. 31. 
Gallo-Grscia. 347- 1- 5- a> mis /w ""»»«■ 
■i<o. Leontocaphalen. 352. 1. 30. hm- 
tum eft fecundum. 31-3. ■ ■ »• mifius cft. 
1. 31. fub anni. 354- f"i" e commilla. 1. 
17. in Regum album. 360. 1. 16. fubjec- 
ta fmfle. "361. 1. 10. vaflarent. 361. 1. z<. 
Cottam. 365. 1. 3- q uam /"V llam ' L 
4. ea. 1. <■ dele eft. 1. 7- Craflipes. 366. 
1. 23. fucnt. 367.L 14- populoque. 368. 
1. i.NIKOMHAE£2N.1.4-Germanicuml. 
n. nummo 1. 10. KAIKIAIO?. 369. 1. 9. 
bnomaft. 1. »7- extec 1. 2. Kiftonci. 



1. 3. annos II. I. 28. ligaverat jufferat- 
que. — fuerit. 1. 29. Ep. 57. 370. 1. 1, 
uxoris. 1.8. imitationem. 1. 10. quod ei. 
1. 14. Doufa. 371. 1. 22. dele actum. 1. 
29. Antonium devicit & bello cepit lit- 
teras omnes in arcis ejus combuflit , 
ne caedium. 1. 30. Dio hb. 763. in Do- 
mitiano. 372. 1. 14. Epigraphe. 1. t8. 
Vefpafiano privatis. 1. 19 dele anno. 375. 
1. 3. appellavilfe. 1. 28. ftiltuni. 378 1. 
I2.acclamafle.l ir>. SETfHTEIA. 379. 1. 3. 
Auguftus laureato cernitur capite. 1. 4. 
dele capite. 1. 8 <HAAAE<MA. 381. 1. 21. 
typo. 1. 31. decedens. 383. 1. 7. clava?. 
I.18. K«r'i'|oAjJ». 384. I.4. la:va cornu fif- 
tit 1. 7. Viminatii. 389. 1. 14. NIKOMH- 
AEiiN.l. 2,-. abolerent. 387. 1. 14. acce- 
pifle. Per ferpentem in gyros CeCe en- 
gentem , urbis. 1. 7. Bacchnm. 1. 10. 
Reguli. 388. I. 4. Patenum. 1. 13. qitarto. 
385..I. <. NEOKOPON. 390. 1. 21. hoc 
tempus. 391.I. <. Deum Ltinuinftantem 
pileo. 1. 10. fuis nummis. I. 11. elegere. 
J93. 1. 2. regnarit. 1. <. BAPB. OP- 
BIANA CEB. 1. 20. ad Romanos. 594. 
1. 15. Prufjeorum ad. 39?. 1. 1. fit qnam 
1. 7. ad maximi jttventtitem. 1. 8. depin- 
gatur. 1. 12. occurrant. 1. 2L eius ad 
mare. I. 29. ferpentiqtie. 396. 1. <. in- 
volutus ^Efculapii mutatiouem dcno- 
tantem. Htc nempe Detis urbis eorum 
Pisefcs Imperatori in cam ingreflo , dum 
e Moefia in Syriam tranfirct fanitatem 
longxvam pollicctur. 1. 11. gerente cui 
pro conjtige & pro Imperatore. I. 13. 
ad Gordiani. 1. 27.. alludunt autem ad 
Auguftam. 397. 1. *. in equo ad bel- 
lum. 1. 20. feligentes Deos fanit.iti 
Cxfaris Philippi invigilantcs. 399. 1. 16. 
occurrat. I. 21. dtle pro pcdibus gerente. 
1. 26. quidem. 400. {. 20. Scythae. 1. 21- 
atque incenderunt. 1. 30. parte referen- 
tes & hanc epigraphen. 402. 1. 3. Bi- 
thynia. J. 14. hi funt. 403. 1. 11. Gal- 
lienum. 1. 15. Valeriano Neocoros ter 
factos. 1. 23. permiferat eadem. 404. 1. 
1. Tribunicia Potettate. 1. z(, in hac 
urbe arguit. I. 25. feligere foliti erant, 
405. I. 1. Salonini 1. 7. pag. 90. 



SP&(AL 82, 6 
V.) 



THEJ PAUiGETTYCENTER 
UBRARV 



am 



XaB* 



W. 



1 * i - * 



y ' t. 



BL-YSFr-S* 



wm ® 



H 



:«e< 



m 



9r 

i 

m 






■*".■»'